open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
घरेलु हिंसा

**घरेलु हिंसा** परिवारका कुनै सदस्यबाट अर्को सदस्यमाथि गरिने हिंसा हो। घरेलु हिंसा भोगिरहेका मनिसले शारिरीक, मानसिक, यौनिक तथा आर्थिक यातनाहरू सहनुपरेको हुन्छ।

## नेपालमा घरेलु हिंसाका कारक तत्वहरू
नेपालको सन्दर्भमा घरेलु हिंसा हरेक समुदाय, समाज, संस्कृति, धर्ममा फरक किसिमले भइरहेको पाइन्छ। हिमाल, पहाड देखि तराई सम्म उच्च घरानिया देखि सुकुम्वासी झुपडी सम्म जहाँ सुकै, जो सुकैबाट र जहिले पनि हिंसा हुन सक्ने सम्भावनाको जोखिम मा हुन्छन्।

नेपालमा घरेलु हि‌साका अनेक कारणहरू छन्।

हिंसाका प्रमुख कारणहरु यस्ता छन्।
* महिला वा साना केटा मान्छे कमजोर हुन्छन भन्ने सोच।
* महिलाहरू मनोरञ्जनका साधन हुन् जे गरे पनि हुन्छ भन्ने सोच।
* महिलालाई बिहे गरेर पुरुषको घरमा ल्याउनु भनेको उसलाई काम गराउन या नोकर जस्तै बनाउन ल्याइनु भन्ने सोच।
* महिलाहरू घरको काम गर्न मात्रै योग्य छन भन्ने सोच।
* सानो बालक ले कसैलाई भन्न सक्दैन भनेर परिवार को महिला सदस्य ले त्यो बालक सँग शारीरिक सम्बन्ध को आनन्द लिने सोच।
* परिवारको महिला सदस्य ले अन्य पुरुष हरु सँग यौन सम्पर्क गरेको थाहा पाएर आफु पनि उक्त महिला सँग शारीरिक सम्बन्ध राख्ने भन्ने सोच।

## सन्दर्भ सामग्री
# http://www.lumbinipatra.com/ 

## बाहिरी सूत्र
श्रेणी:फौजदारी अपराध
श्रेणी:घरेलु हिंसा
श्रेणी:महिला विरुद्धका हिंसाहरू
श्रेणी:महिला सम्पादनथन २०१५ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
वानीरा गिरि

**वानिरा गिरि** (वि.सं. २००२ चैत २९ – २०७८ जेठ १०) एक नेपाली साहित्यकार थिइन्। उनी नेपाली साहित्यमा विद्यावारिधी गर्ने प्रथम नारी स्रष्टा पनि थिइन्।

## लेखन एवम मुख्य कृतिहरू
### कविता सङ्ग्रह
* एउटा जिउँदो जङ्गबहादुर
* जीवन: थामहरू - २०३४
* शब्दातीत शान्तनु - २०५६
* काठमाडौँं काठमाडौँं

### उपन्यास
* कारागार - २०३५ 
* निर्बन्ध - २०४४

### आत्मकथा
* मेरो आविष्कार - २०४१

### यात्रा संस्मरण 
* रोकिनेले आकार दिन सक्दैन

### निबन्ध 
* पर्वतको अर्को नाम पार्वती
* जङ्गल जङ्गल

## पुरस्कार/मान-सम्मान/पदक
* रत्नश्री स्वर्ण पदक
* गोरखा दक्षिणबाहु चौथा
* लोकप्रिया देवी पुरस्कार-२०४८
* साझा पुरस्कार - २०५६
* नेपाली साहित्यका विश्व नारी रत्न - 
* महाकवि देवकोटा पुरस्कार - २०७३

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* कविता कोश
* साहित्यकार डा. बानिरा गिरीको बैंसका बेला
* विस्मृतिमा बानिरा

श्रेणी:साहित्यकार
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:साझा पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:खस जाति
श्रेणी:दार्जिलिङ जिल्लाका मानिसहरू
पाँगो माटो

**पाँगो माटो** बढि उब्जाउ हुने मलिलो माटो हो। नदिनालाले अन्य क्षेत्रबाट बगाएर वेँसी तथा तराई क्षत्रमा ल्याएको पातपतिङ्गर मिसिएर यस्तो माटो बनेको हुन्छ । यस किसिमको माटोमा चुन, फास्फोरस र पोटास आदि खनिज मिश्रण हुन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:माटो
सारी

**सारी** विशेषत दक्षिण एसियाली क्षेत्रका महिलाहरूले आफ्नो शरीरमा बेरेर लागाउने खालको पहिरन हो।यो सम्भवतः विश्वकै सबैभन्दा लामो र पुरानो पहिरनहरूमा गन्ने गरिएको छ। यो लगभग  लामो र  चौडा हुन्छ। सारी बिना सिलिएको कपडाको लामो टुकडा हुने गर्छ जसलाई ब्लाउज वा चोली र सायामाथि बेरेर लगाउने गरिन्छ।सारीको विभिन्न प्रकार र यसलाई पहिरिने विभिन्न शैलीहरू रहेका छन्, सारी पहिरिने सबैभन्दा सामान्य शैली निभी शैली हो, जसको उत्पत्ति डेक्कन क्षेत्रबाट भएको थियो।सारीलाई टक्क मिलेको चोलोसँग पहिरिने गरिन्छ (जसलाई सामान्यतया दक्षिण भारतमा कपिसा, र भारतमा चोली भनिन्छ) र पेटीकोट जसलाई घाघरा, पारकर वा उल-पावडाई भन्ने गरिन्छ। आधुनिक भारतीय उपमहाद्वीपमा, सारीलाई एउटा सांस्कृतिक चिह्न मान्ने गरिन्छ।

## विभिन्न भाषामा नाम
* 
*  अनुवाद- साड्ढी
* 
*  अनुवाद- सारी
* 
*  अनुवाद- सारी
*  अनुवाद- पुताभाई
*  अनुवाद- सिरा 
*  अनुवाद- सारी

## उत्पत्ति तथा इतिहास
सारीको उल्लेख 'वासस्' वा 'अधिवासस्'को रूपमा हिन्दुहरूको वेदहरूमा पाइन्छ। यजुर्वेदमा सारी शब्दको सबैभन्दा पहिलो उल्लेख गरिएको पाइन्छ। अर्को तर्फ ऋग्वेदको संहिता अनुसार यज्ञ वा हवनको समय महिलाहरूलाई सारी लगाउने विधान पनि रहेको छ। यो सँगै सारी विश्वको सबैभन्दा लामो र पुरानो पहिरनहरू मध्ये एक हो। यसको लम्बाई सबै पहिरनहरू भन्दा बढी छ।

## प्रकारहरू
सारी पहिरिने विभिन्न तरिकाहरू रहेका छन् जुन भौगोलिक स्थिति र पारम्परिक मूल्य र रुचिहरूमा निर्भर गर्दछ। भिन्न-भिन्न शैलीको सारीहरूमा कान्जीवरम सारी, बनारसी सारी, पटोला सारी र हकोबा सारी प्रमुख छन्। मध्य प्रदेशको चन्देरी सारी, महेश्वरी सारी, मधुबनी छपाई, असमको मुँगा रसम, उडिसाको बोमकई, राजस्थानको बन्धेज, गुजरातको गठोडा, पटौला, बिहारको तसर, काथा, छत्तीसगढको कोसा रसम, दिल्लीको रसमी सारीहरू, झारखण्डी कोसा रसम, महाराष्ट्रको पैथानी, तमिलनाडुको कान्जीवरम, बनारसी सारीहरू, उत्तर प्रदेशको तान्ची, जामदानी, जामवर र पश्चिम बङ्गालको बालुछरी र कान्था टङ्गाइल आदि प्रसिद्ध सारीहरू हुन्।

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
* पेटिकोट
* ब्रा
* पेन्टी
* ह्यान्ड ब्रा

श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
श्रेणी:हिन्दी शब्द र वाक्यांशहरू
सरस्वती राई

**सरस्वती राई** नेपालकी राजनितिज्ञ हुन। उनी राजसभाको सदस्य बन्ने पहिलो महिला हुन्।

सरस्वती राईका बुवा बृटिश शासित भारतीय सेनामा कार्यरत थिए। बुबा जयराज र आमा रत्नकुमारी कुलुङ राईको सन्तानका रूपमा आसामाको लोकरा भन्ने ठाउँमा उनको जन्म भएको हो। उनको बिहे पनि भारतीय सेनामै काम गर्ने भोजपुरका आफूभन्दा २२ वर्ष जेठा नरबहादुर थुलुङ राईकी दोस्री पत्नीका रूपमा भएको हो।

दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा नेपाल फर्केर सर्बप्रथम शैक्षिक जागरण ल्याउने काम गरिन्। त्यसक्रममा २००७ सालमा उनले इलाम बजारमा घरघरबाट बालिकाहरू बटुलेर तिनलाई पढाउने काम थालिन्। उनले असामको कोइमाबाट कक्षा ६ उत्तीर्ण गरेकी थिइँन्। २००८मा इलाम मै त्यहाँका केही व्यक्तिको सहयोगमा सरस्वती कन्या पाठशालाका रूपमा विकास गर्न उनी सफल भइन्। त्यसै विद्यालयमा पढाउनुका साथै आफ्नै विद्यार्थीसँगै पढेर २०१२मा उनले एसएलसी उत्तीर्ण गरिन्।

शिक्षा, महिला अधिकारको रक्षा तथा सामाजिक भेदभाव बिरुद्धमा लड्दा उनले धेरैबाट सम्मान पाएकी छिन्। त्यसैले त उनी 'मेजर्नी गुरुआमा', 'मेचीकी दिदी', 'सरस्वती दिदी', 'सरस्वती गुरुआमा', 'इलाममा महिला जागरणकी अग्रज' आदि सम्मानसूचक विशेषणबाट परिचित छन्।

सरस्वती राई २०११ सालमा एक पटक र २०१४ सालमा अर्को पटक सल्लाहकारसभाको सदस्यमा मनोनित भइन्।

२०१७ साल पछि विस्तारै पञ्चायती व्यवस्थामा लागेर नेपाल महिला सङ्गठन, राष्ट्रिय पञ्चायत सदस्य, राजसभा सदस्य, गाउँर्फक राष्ट्रिय अभियान र सहायकमन्त्रीसम्मको पदमा पुग्न उनी सफल भइन्। २०३४ सालमा गठन भएको सामाजिक सेवा राष्ट्रिय समन्वय परिषद् अन्तर्गत नारी सेवा समितिको सभापति पदमा उनले काम गरिन्। त्यसक्रममा उनले नेपालका महाकाली, सेती, भेरी, कर्णाली अञ्चलका विकट स्थानहरूको समेत भ्रमण गरेर साक्षरता अभियान सञ्चालन गरेकी छिन्। उ

पञ्चायती व्यवस्थाको अन्त्यपछि राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीमा सकृय भएकी राईले पछि त्यो पार्टी पनि छाडिन्। अहिले उनी बुढेसकालको कठिन अवस्था गुजारिरहेकी छन्। कुरा गर्दा उनी हाँस्छिन्, प्रन्न चेहरा देखाउँछिन् तर स्मरण शक्ति नभएको र मनको भाव व्यक्त गर्न सक्दिनन्। हाल उनी इलाममा नै बस्छिन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी सूत्र
श्रेणी:नेपाली महिलाहरू
श्रेणी:नेपालको पहिलो
प्रमोद खरेल

**प्रमोद खरेल** नेपाली आधुनिक तथा पार्श्व गायक हुन्। उनी नेपालको वर्तमान सङ्गीत क्षेत्रका एक बहुप्रतिभाशाली गायकको रूपमा परिचित छन्। खरेलले हालसम्म विभिन्न किसिमका २००० भन्दा बढी गीतहरू रेकर्ड गरिसकेका छन्। सरगरमाथा म्युजिक अवार्ड २०७५ मा खरेलले सर्वोत्कृष्ट गायक (आधुनिक) विधाबाट अवार्ड प्राप्त गरेका थिए। खरेल धनगढी प्रिमियर लिगको दोस्रो संस्करणमा गुडविल राजदूत बनेका थियो। खरेल नेपाली वास्तविक टेलिभिजन कार्यक्रम द भोइस अफ नेपाल का निर्णायक पनि हुन्।

## बाल्यकाल 
खरेलको जन्म वि.सं २०३७ साल कार्तिक १० भारतको शोणितपुर जिल्लामा बुवा बलभद्र खरेल र आमा विष्णु शर्मा खरेलको पहिलो सन्तानको रूपमा भएको थियो। खरेल सानैदेखि नेपाली गीत सङ्गीतमा रुचि राख्ने भएकाले उनले विभिन्न गायकहरूको थुप्रै नेपाली गीतहरू सुन्ने गर्थे। खरेलले वि.सं  मा झापा स्थित हिमाली माध्यमिक विद्यालयबाट  श्रेणीमा प्रवेशिका परीक्षा उतिर्ण गरेका थिए। प्रवेशिका परीक्षामा उतिर्ण भइसकेपछि उनी माथिल्लो शिक्षाका लागि काठमाण्डौ आएका थिए। काठमाण्डौ आएपछि उनले आफ्नो अध्ययन र सङ्गीत कार्यकाललाई सँगसँगै लगेका थिए तर उनलाई अध्ययनका लागि समय छुट्याउन निकै गाह्रो गरेको थियो। खलेरले सन् १९९९ मा *प्राप्ति* नामम एक साङ्गीतिक सङ्गालो सार्वजनिक गरेका थिए।

## साङ्गीतिक कार्यकाल 
## व्यक्तिगत जीवनी 
खारेलले सन् २००३ मा त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट रसायन विज्ञानमा स्नातकोत्तर गरेका थिए। उनले विगतमा  पिरामिड कलेज र ह्वाइट गोल्ड कलेजमा प्रवक्ताको रूपमा काम गरेका थिए। 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू 
* 
* 

श्रेणी:नेपाली गायकहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू
श्रेणी:सन् १९७९ मा जन्म
श्रेणी:झापा जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:खस जाति
सारी (स्पष्टता)

**सारी** दक्षिण एसिया तथा अन्य केही क्षेत्रहरूमा महिलाले लागाउने पहिरन हो । साथै यो शब्दले निम्न कुराहरू लाई पनि जनाउँछ :-

* सारी मन्दिर - इन्डोनेशियामा अवस्थित ८औं शाताब्दि तिरको बुद्धको मन्दिर ।

## स्थानहरू
* सारी (गाविस) - प्युठान जिल्लाको एक गाविस ।
कट्टु

**कट्टु** पुरूषले लगाउने भित्री पहिरन हो ।

श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:पुरूषले लगाउने पहिरनहरू

हो हो
भुवन चन्द

**भुवन चन्द** नेपाली चलचित्रको पहिलो नायिका हुन्। वि. सं. २००६ साल असार १ गते काठमाडौंको धोबीचौरमा जन्मेकी चन्द १५ वर्षकै उमेरमा नेपाली चलचित्रमा पहिलो नायिका बनेकी थिइन्। आमा (चलचित्र)मा नायिकाको भूमिका निभाउँदा उनको उमेर मात्र १५ वर्षको थियो।

वि. सं. २०२२ साल असोज ५ गते काठमाडौंको न्युरोडमा रहेको रञ्जना हलमा चलचित्रआमा सार्वजनिक प्रदर्शन गरिएको थियो। नेपाली चलचित्रकी पहिलो नायिका भुवन चन्द सुरुमा गायिका थिइन्। आफ्ना पिता उस्ताद स्वर्गीय भैरवबहादुर थापाकी छोरी भुवन चन्दले वि. सं. २०१८-२०१९ सालतिर गीत गाउन थालेकी थिइन्। आफ्ना पिता गायक भएका कारण छोरी पनि गायन क्षेत्रमा नै लाग्नुपर्छ भन्ने परिवारको मान्यताविरुद्ध गएर त्यसबेलाको अवस्थामा पनि साहसिक कार्य गर्दै उनी अभिनयतिर लागिन्। त्यसो त बालकृष्ण समको नाटकबाटै वि. सं. २०१० सालबाट उनले बाल कलाकारको रूपमा रंगमञ्चमा देखा परेकी थिइन्।

## व्यक्तिगत जीवन
उनको जन्म कुस्लेचौर, काठमाडौं, नेपालमा भएको थियो। उनले कत्थक नाचमा म्याट्रिक र डिप्लोमा हासिल गरेकी छिन्। उनी पदम बहादुर थापाकी नातिनी; गुजेश्वरी थापा र भैरव बहादुर थापाकी सुपुत्री हुन्। सन् १९७६ मा उनी माइकल चन्दसँग वैवाहित सम्बन्धमा गासिएकी थिइन्।

नेपाली सिनेमाको पहिलो अभिनेत्री भवन चन्द फिल्म निर्माणमा प्रवेश गर्न लागेकी छिन्। उनले भर्खर राजधानीमा एक प्रेस बैठक आयोजना गरी आगामी फिल्म "साइनो" निर्माण गरिरहेको जानकारी दिइन्। फिल्मका नायकहरूलाई प्रेस बैठकमा जनतालाई प्रस्तुत गरिएको थियो।

नेपाल सरकारले निर्माण गरेको पहिलो फिचर फिल्ममा उनको मुख्य भूमिकाका कारण उनी नेपालको पहिलो अभिनेत्री भनेर चिनिन्छिन्। उनले हिजो, आज, भोलि(१९७६), मनको बाँध(१९७३), सिन्दुर(१९८०), जीवन रेखा, के घर के डेरा(१९८७), पच्चिस बसन्त (१९८८) र शान्तिदीप (१९८९) लगायत अन्य चलचित्रहरूमा काम गरेकिछिन्। उनी १९ औँ वार्षिकोत्सव समारोहमा, फिल्म विकास बोर्डबाट "असाधारण सेवा पुरस्कार (अभिनेत्री), २०१९" "प्राप्त गर्ने तयारीमा छिन्।

## पुरस्कार
  उनले प्राप्त गरेका केही पुरस्कारहरुः
* नेफ्टा फिल्म पुरस्कार २०७२:"स्वर्ण जयन्ति सम्मान सम्मानित"
* नेपाल मोशन पिक्चर अवार्ड (नेम्पा) २०५६:" विशेष योगदान पुरस्कार" हुन्। यी लगायत उनले अरु थुप्रै सम्मान प्राप्त गरेकी छिन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी सूत्र
* फिल्ममा गुन्यु–चोली मात्र लगाइन्थ्यो : भुवन चन्द - नयाँ पत्रिका डेली
* प्रथम नायिकाको स्मरण : हामी त आँखाबाटै ग्ल्यामर दिन्थ्यौं - अनलाईन खबर

श्रेणी:नेपाली चलचित्र अभिनेत्रीहरू
कुसबोडिया

**कुसबाडिया** नेपालको पश्चिमि भेग खसगरी बाँके जिल्लाको इन्द्रपुर र सनपुर गाबिस मा बसोबास गर्ने एक प्रकारको जाति हो। कुसवोडिया जातिको मुख्य पेशा डोरी बट्ने र ढुङ्गा कुदेर सिलौटो बनाउने रहेको छ। यो जातिमा अझैपनि छोरीलाई स्कुल पढाउनु हुन्न भन्ने कुरितीले जरा गाडेको कारण यसजातिका महिलाहरू शिक्षा पाउनबाट बन्चित छन्।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाहिरी सूत्र
लेहेङ्गा चोली

**लेहेङ्गा चोली** (, गागरा चोली र स्थानीय रूपमा चनिया चोली) नेपाल तथा भारतीय राज्य  राजस्थान गुजरात, मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश, बिहार, हरियाणा, हिमाञ्चल प्रदेश तथा उत्तराखण्डका महिलाहरूले लगाउने परम्परागत पहिरन हो। यो नेपाल लगायतका अन्य दक्षिण एसियाली राष्ट्रहरूका महिलाहरूले पहिरिने पारम्परिक पहिरन हो। यो लेहेङ्गा, कसिलो चोलो तथा दुपट्टाको संयुक्त रूप हो। भारतको पञ्जाबमा यसलाई पारम्परिक रूपले कुर्था सुरुवालसँग पहिरिने गरिन्छ। समकालीन र आधुनिक उपयोगमा लेहेङ्गा चोली दक्षिण एसियामा फेसन डिजाइनर, कपडा बेच्ने आधुनिक स्टोर र बुटिकहरूद्वारा धेरै लोकप्रिय र व्यापकताका साथ स्वीकार गरिएको छ। घाघरा सारीको तल भित्री पहिरनको रूपमा पहिरिने गरिन्छ।

## पद र इतिहास 
ऐतिहासिक रूपले, **लेहेङ्गा चोली** प्राचीन भारतीय उपमहाद्वीपमा महिलाहरूद्वारा पहिरिने तीन-टुकडा भएको पोशाकबाट विकसित भएको थियो। पोशाकमा तल्लो परिधानको रूपमा 'आन्त्रिय', काँध वा मुहार छोप्न 'उत्तरिया' र वक्षको लागि 'स्तनपट्ट'को सम्बन्धमा ६औँ शताब्दी इसा पूर्व लेखिएको संस्कृत साहित्य र बौद्ध पाली साहित्यमा उल्लेख गरिएको छ।

##### चोली
**चोली** वा **चोलो** नेपाल, भारत, पाकिस्तान, श्रीलङ्का, बङ्गलादेश तथा अन्य सारी प्रयोग हुने देशहरूमा महिलाले सारी तथा लेहेङ्गाको साथमा शरीरको माथिल्लो भागमा लागाउने पहिरन हो।

#### लेहेङ्गा
लेहेङ्गा (हिन्दी: घाघरा) 'चनिया' समेत (तमिल भाषामा पवादाईको रूपमा चिनिने) स्कर्टको लामो स्वरूप हो जसमा डिजाइन र साजसज्जा गरिएको हुन्छ। यसलाई कम्मरमा पहिरिने गरिन्छ। कम्मरमा लाइने स्कर्ट वा घाघरीको प्राचीन संस्करण भैरनिवासनीबाट विकसित भएको थियो। घाघरी एउटा साँघुरो स्कर्ट  जसको मूल लम्बाइ  रहेको छ अझै पनि भारतमा जैन महिला सन्तहरू पहिरिने गर्छन्।

## सन्दर्भ सूची
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
कमिज

**कमिज** वा **सर्ट** शरिरको माथिल्लो भागमा लगाइने पहिरन हो ।

## इतिहास
## प्रकार
## कमिजका भागहरू
## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
श्रेणी:पुरूषले लगाउने पहिरनहरू
स्लिपर

**स्लिपर** मुख्यत घर भित्र साथै बाहिर पनि प्रयोग गरिने हलुका तथा नरम खालका चप्पल हो ।

## प्रकार
## प्रयोग
## यो पनि हेर्नुहोस
## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी सुत्र
श्रेणी:पाउपोशहरू
श्रेणी:पुरूषले लगाउने पहिरनहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
शमिज

**शमिज** सामान्यत काधबाट कम्मरसम्म आइपुग्ने खालको बाहुला नभएको महिलाले लगाउने भित्री पहिरन हो । यो विशेषत साटन, नाइलन तथा कटनबाट बनाइने गरिन्छ। 

 
## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
जुत्ता

**जुत्ता** मानिसले आरम तथा सुरक्षाको लागि खुट्टामा पहिरिने बस्तु हो ।

## इतिहास
## भागहरू
## प्रकार
## निर्माण
## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी सुत्र
* Footwear History
* Shoe Size Converter and Charts
* International Shoe Size Conversion Charts, from i१८nguy's website, offers more information.
* Shoe Care 
* The Political History of Shoes 
* ShoeGuide.Org , A footwear encyclopedia
* How to make shoes

श्रेणी:पाउपोश
श्रेणी:पुरूषले लगाउने पहिरनहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
भेष्ट

**भेष्ट** शरिरको भागमा लगाइने भित्री पहिरन हो । यो सामान्यतया पुरूषहरूले लगाउने पहिरन हो तर आधुनिक जमनामा यो पहिरन महिलाहरूले पनि लगाउछन ।

## बाहिरी सूत्र
## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
श्रेणी:पुरूषले लगाउने पहिरनहरू
पेटी (पहिरन)

**पेटी** सामान्यतया छाला, प्लास्टिक तथा कपडाबाट बनाइएको कम्मरमा लगाउने बस्तु हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
श्रेणी:पुरूषले लगाउने पहिरनहरू
पौडिपहिरन

**पौडिपहिरन** वा **स्नान पहिरन** पानीमा गरिने विभिन्न कृयाकलाप वा खेलहरू जस्तै: पौडी, वाटर पोलो, डाइभिङ्ग साथै सामान्य स्नान गर्दाको समयमा महिला तथा पुरूषले लगाउने पहिरन हो ।

## पौडिपहिरनका प्रकार
### समान
### महिलाको पौडिपहिरन
### पुरूषको पौडिपहिरन
## इतिहास
## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
श्रेणी:पुरूषले लगाउने पहिरनहरू
जिल्ला प्रशासन कार्यालय (नेपाल)

नेपालमा **जिल्ला प्रशासन कार्यालय** जिल्लाको प्रमुख प्रशासकीय निकाय हो। यस कार्यालयले जनतालाई उपलब्ध गराउने सेवा सुविधालाई प्रभावकारी बनाउने दायित्त्व बोकेको हुन्छ। जिल्ला भित्र रहेका सरकारका विभिन्न निकाय र कार्यालयहरूको बीचमा समन्वय गराउने, नियन्त्रण गर्ने तथा उपलब्ध सेवाको अवस्थाको निगरानी गर्ने जिम्मेवारी पनि यस कार्यालयको हुन्छ। 

स्थानीय पञ्जिकाधिकारीको काम पनि जिल्ला प्रशासन कार्यालय मार्फत गाविस र नगरपालिकामा प्रत्यायोजित हुन्छ।
नागरिकको आधिकारिक विवरणको रेकर्ड राखी नागरिकता प्रमाणपत्र तथा राहदानी वितरण गर्नु जिल्ला प्रशासन कार्यालयको अर्को एक महत्त्वपूर्ण काम हो। 

जिल्ला प्रशासन कार्यालयको प्रमुखमा प्रमुख जिल्ला अधिकारी (Chief District Officer) अर्थात् CDO रहन्छन्। प्रमुख जिल्ला अधिकारी जिल्लाभरका सरकारी कर्मचारीहरूका प्रमुखहरूका पनि प्रमुख रहन्छन्। सबै सरकारी कार्यालयले प्रमुख जिल्ला अधिकारीलाई आफ्नो कार्यको रिपोर्टिङ गर्नु पर्दछ।

जिल्लाको शान्तिसुरक्षा र अमनचयन कायम गर्ने ,राजनीतिकदलहरू तथा सुरक्षा निकायसँग समन्वय गर्ने ,दैविप्रकोप पिडितलाई तत्काल राहत पुर्याउने ,संघसंस्था दर्ता एवंम् नविकरण गर्ने ,आफ्नो अधिकार क्षेत्र भित्रका मुद्दाहरूको निणय गर्ने जनगुनासा सुन्ने र कारवाही गर्ने ,विकासनिर्माण कार्यको अनुगमन गर्ने ,ढिलासुस्ती र भ्रष्टाचारलाई नियन्त्रण गरी सुशासनको अनुभूति गराउने जस्ता कामगर्ने कार्यालय पनि यहि हो| 

यस कार्यालयबाट प्रदान गरिने सेवाहरूको जानकारी कार्यालयको नागरिक वडापत्रमा उल्लेख गरिएको हुन्छ।

## कार्यहरु 
जिल्ला प्रशासन कार्यालय अन्तर्गत गरिने कार्यहरू यस प्रकार छन् 

# नागरिकता सम्बन्धि व्यवस्था  
# राहदानीसम्बन्धि व्यवस्था 
# विवाह दर्ता सम्बन्धि कार्य 
# संस्था दर्ता तथा नाविकरण सम्बन्धि व्यवस्था 
# शान्तिसुरक्षा र उजुरी सम्बन्धि कार्य 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका प्रशासनिक निकायहरू
श्रेणी:नेपालका सरकारी कार्यालयहरू
लीलाध्वज थापा

**लीलाध्वज थापा** (वि.सं. १९७८-२०४१) नेपाली उपन्यासकार हुन्। उनले वि.सं. २०१४मा मदन पुरस्कार पाएका थिए।

## जीवनी
लीलाध्वजको जन्म कमलपोखरी, काठमाडौंमा वि. सं. १९७८ साल असारमा भएको थियो। उनले मन नामक उपन्यासका लागि २०१४ सालमा मदन पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए। उनका अन्य कृतिहरूः शान्ति, पूर्वस्मृति आदि हुन्। उनको निधन वि.सं. २०४१ सालमा भयो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
वैवाहिक स्थिति

**वैवाहिक स्थिति** मानिसको वैवाहिक सम्बन्ध छ वा छैन वा कुन प्रकारको छ भनि देखाउने एक तत्व हो। वैवाहिक स्थिति एउटा यस्तो जनसाङ्ख्यिकी तत्व हो जसले जैविक, सामाजिक, आर्थिक, कानुनी तथा कतिपय सन्दर्भमा धार्मिक पक्षलाई समेत समावेस गरेको हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:विवाह
श्रेणी:व्यक्तिगत घटना दर्ता र महत्त्वपूर्ण तथ्याङ्कहरू
रात्रीकमिज

**रात्रीकमिज** सुत्दा लगाउने पहिरन हो, यो सामान्य कमिजभन्दा केही लामो तिघ्रासम्म आइपुग्ने खालको हुन्छ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
श्रेणी:पुरूषले लगाउने पहिरनहरू
नवराज चालिसे

**नवराज चालिसे** (वि.सं. १९९६- ) मदन पुरस्कार प्राप्त गर्ने व्यक्तित्त्व हुन्।  उनले वि.सं. २०१२ सालमा सामाजिक शास्त्र विषयमा मदन पुरस्कार पाएका हुन्।

## जीवनी
उनी बाबु नारायणप्रसाद चालिसे र आमा लक्ष्मीदेवी चालिसेका सुपुत्रका रूपमा बेसी गाउँ, जोरपाटी, काठमाडौंमा वि.सं. १९९६ साल वैशाख ३० गते जन्मेका हुन्। उनले प्राचिन हिन्दू अर्थशास्त्र नामक पुस्तकका लागि सामाजिक शास्त्र विषयमा मदन पुरस्कार २०२१ प्राप्त गरेका हुन्।

## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी

श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
बिहारीकृष्ण श्रेष्ठ

**बिहारीकृष्ण श्रेष्ठ** मदन पुरस्कार पाउने विद्वान हुन्। उनले वि.सं. २०२८ सालमा उक्त पुरस्कार पाएका हुन्।

## जीवनी
श्रेष्ठ वि.सं. १९९३ साल श्रावण १० गतेका दिन प्याफल टोल, काठमाडौंमा जन्मेका हुन्। उनको बाबुको नाम रामकृष्ण श्रेष्ठ हो। उनले कर्णाली लोक संस्कृति नामक ग्रन्थका लागि संयुक्तरूपमा दर्शन विज्ञानतर्फको मदन पुरस्कार २०२८ प्राप्त गरेका हुन्। उनका साथ स्थिरजंगबहादुर सिंहलाई उक्त पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो।

## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
उत्तम कुँवर

**उत्तम कुँवर** (वि.सं. १९९५– वि.सं. २०३९) मदन पुरस्कार प्राप्त गर्ने साहित्यकार हुन्। उनले वि.सं. २०२३ सालमा उक्त पुरस्कार पाएका हुन्।
## जीवनी
उत्तमको जन्म बाबु जङ्गबहादुर कुँवर र आमा भगवतीका सुपुत्रका रूपमा वि. सं. १९९५ साल जेठ १२ गते क्षेत्रपाटी, काठमाडौंंमा भएको थियो। उनको खास नाम हरिबहादुर कुँवर हो। 
लामो समय पत्रकारिता गरेका उत्तमले भेटनरीतर्फ आई. एस्सी. गरेका थिए। उनले स्रष्टा र साहित्य (२०२३) शीर्षकको ग्रन्थको लागि मदन पुरस्कार २०२३ प्राप्त गरेका थिए। उनले प्रवल गो. द. बा. पनि पाएका थिए। 
## कृति
निबन्धलेखनमा दख्खल राख्ने कुँवरका प्रकाशित मौलिक कृतिहरूः

# स्रष्टा र साहित्य (अन्तर्वार्ताहरूको सँग्रह, वि. सं. २०२३)
# अनुभव र अनुभूति (निबन्धसँग्रह, वि. सं. २०३९)
# सर हेनरी लेरेन्सको जीवनी (जीवनी)

## सम्पादित, अनूदित र फुटकर कृति
* रूपरेखा (मासिक, सम्पादन)
* किरण (हस्तलिखित, सम्पादन)
* आमा (उपन्यास/रूपरेखामा अनुवाद)
* विभिन्न पत्रपत्रिकाहरूमा कथा, निबन्ध, लेख, अन्तर्वार्ता प्रकाशित

## निधन
उनको निधन २०३९ साल साउन १५ गते काठमाडौंंमा भयो।

## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी

श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:खस जाति
वासुदेव त्रिपाठी

PUTHO  (1934-2021) नेपाली साहित्यका एक प्रमुख व्यक्तित्व थिए, जो लेखक, कवि र विद्वानको रूपमा आफ्नो महत्वपूर्ण योगदानका लागि परिचित थिए। नेपालको स्याङ्जा जिल्लाको सानो गाउँ देविस्तानमा जन्मेका त्रिपाठीको प्रारम्भिक जीवनमा परम्परागत नेपाली संस्कृति र लोककथासँग गहिरो संलग्नता रहेको थियो, जसले पछि उनको साहित्यिक कार्यमा ठूलो प्रभाव पारेको थियो।

त्रिपाठीको शैक्षिक यात्राले उनलाई भारत लग्यो, जहाँ उनले नेपाली र तुलनात्मक साहित्यिक परम्परा दुवैको गहिरो बुझाइ प्राप्त गर्दै साहित्यमा उच्च अध्ययन गरे। उनको शैक्षिक पृष्ठभूमिले उनको लेखनलाई समृद्ध बनायो, जसले उनलाई परम्परागत नेपाली विषयवस्तुहरूलाई आधुनिक साहित्यिक प्रविधिहरूसँग मिसाउन अनुमति दियो।

त्रिपाठीको साहित्यिक करियर २० औं शताब्दीको मध्यमा सुरु भयो, र उनले आफ्नो अभिनव कथा शैली र गहिरो, आत्मनिरीक्षण कविताको लागि छिट्टै मान्यता प्राप्त गरे। उहाँका कामहरूले प्रायः सामाजिक न्याय, सांस्कृतिक पहिचान, र मानव अवस्थाका विषयवस्तुहरू खोजेका थिए, जसले उहाँका व्यक्तिगत अनुभवहरू र व्यापक सामाजिक मुद्दाहरू दुवैलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ।

नेपाली साहित्यमा उनको उल्लेखनीय योगदान मध्ये एक उनको कविता र निबन्धहरूको संग्रह हो जुन पहिचानको जटिलता र द्रुत रूपमा परिवर्तन भइरहेको संसारमा सम्बन्धित छ। उनको लेखन यसको गीतात्मक गुणस्तर र स्पष्टता र भव्यताका साथ गहिरो भावना र विचारहरू व्यक्त गर्ने क्षमताको विशेषता हो।

आफ्नो साहित्यिक उपलब्धिहरु को अतिरिक्त, त्रिपाठी नेपाली भाषा र साहित्य को प्रवर्द्धन र संरक्षण मा एक प्रभावशाली व्यक्तित्व थियो। उनले नेपाली साहित्यको विकासका लागि वकालत गर्दै उदीयमान लेखकहरूलाई सहयोग गर्दै विभिन्न साहित्यिक संस्था र शैक्षिक संस्थाहरूमा प्रमुख भूमिका खेलेका थिए।

बासुदेव त्रिपाठीको विरासत लेखन कला र नेपाली संस्कृतिको विकास दुवैप्रतिको उनको प्रतिबद्धताले चिन्ह लगाइएको छ। उनका कृतिहरू नेपाली साहित्यको गहिराइ, मौलिकता र समृद्ध टेपेस्ट्रीमा योगदानका लागि मनाइँदै छन्।

'''''

## पुरस्कार
लेखनाथ पौड्यालको कवित्वको विश्लेषण तथा मूल्याङ्कन ग्रन्थका लागि मदन पुरस्कार २०३४ प्राप्त गरेका हुन्। उनले लेखनाथ साहित्य पुरस्कार पनि पाएका छन् 

उनले निम्नमाध्यमिक नेपाली व्याकरण र रचना लेखेका छन्।

## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
गङ्गाविक्रम सिजापति

**गङ्गाविक्रम सिजापति** (वि.सं. १९७२- वि.सं. २०४८) मदन पुरस्कार प्राप्त गर्ने व्यक्तित्त्व हुन् । उनले वि.सं. २०१५ सालमा विज्ञानतर्फको मदन पुरस्कार पाएका हुन् । 
## जीवनी
उनको जन्म वि.सं. १९७२ सालमा दुगमबहिल, काठमाडौंमा भएको थियो। उनी प्राविधिक विषय कृषिमा स्नातक थिए।
उद्यान नामक ग्रन्थका लागि उनले विज्ञानतर्फको मदन पुरस्कार २०१५ सालमा प्राप्त गरेका थिए। विशेष गरेर कृषि, पशुपालन, मत्स्यपालन र करेसासम्बन्धी विषयलाई व्यावसायिक रूपमा प्रचारप्रसार तथा बोध गराउन उनका पुस्तकहरूले ऐतिहासिक रूपमा मद्दत गरेका छन्। उनको निधन वि.सं. २०४८ सालमा भयो ।

## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी

श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
जगदीश शमशेर राणा

**जगदीश शमशेर राणा** (वि.सं. १९८६- ) मदन पुरस्कार प्राप्त गर्ने व्यक्तित्त्व हुन्। उनले वि.सं. २०३७ सालमा उक्त पुरस्कार पाएका थिए। उनको मृृृत्यु २०७४ साल आश्व्विन  
## जीवनी
राणाको जन्म वि.सं. १९८६ साल भाद्र ३ गते सिंहदरबार, काठमाडौंमा भएको हो। उनले नरसिंह अवतार नामक ग्रन्थको लागि मदन पुरस्कार २०३७ प्राप्त गरेका थिए। 
निजी व्यवसाय/समाजसेवामा संलग्न राणाले बी.ए. अनर्स र इतिहासमा एम्.ए गरे। 
नेपाल, भारत, लेबनान, जोर्डन, इरान, इराक, इजरायल, ग्रीस, मिश्र, इटली, फ्रान्स, स्वीट्जरल्याण्ड र हल्याण्डको भ्रमण पनि गरेका छन्।

## भारतको लागि नेपाली राजदुत 
## कृतिहरू
उनको पहिलो रचना वि.सं. २००१मा "कवि र उसकी प्रिया" शीर्षकको कविता हो। काव्य/समालोचनामा कलम चलाउने उनका कृतिहरूः

# नरसिंह अवतार (काव्य, वि.सं. २०३७) 
# दश दृष्टिकोण (समालोचना सङ्ग्रह, वि.सं. २०४५) 
# नाचगानको राजधानी भक्तपुर(साँस्कृतिक लेखहरूको सङ्ग्रह, वि.स. २०४६)
# नरसिंह अवतार परिचर्चा	
# साहित्य चौतारी: एक विवेचना
# जगदीश शमशेर राणाको सेतो ख्याकको आख्यान (वि.सं. २०६०)
# साठी वर्ष अघि र पछि
# महाकवि देवकोटाको वैचारिक पक्ष
# काव्यको रचनामा शिल्पकारिताको भूमिका
# मुनामदन भ्रमण (समालोचना)

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* जगदीश शमशेर राणा द्वारा लेखिएका पुस्तकहरू
* साठी वर्ष अघि र पछि: नेपाली भाषा साहित्य सम्मेलन २००४ र २०६६

श्रेणी:सन् १९२९ मा जन्म
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:भारतको लागि नेपाली राजदुत
श्रेणी:चन्द्र खलक
विनोदप्रसाद धिताल

**विनोदप्रसाद धिताल** (वि.सं. १९८०- वि.सं. २०६४) नेपाली साहित्यकार हुन्। उनले वि.सं. २०५२ सालको मदन पुरस्कार पाएका थिए।

## जीवनी
धितालको जन्म वि.सं. १९८० जेष्ठ २८ गतेका दिन बाबु भैरवप्रसाद धिताल र आमा हुताशन कुमारीका सुपुत्रका रूपमा त्रिपुरेश्वर, काठमाडौंमा भएको हो। उनले एम्. ए., बी.एल गरे।

## कृतिहरू
उनको पहिलो रचना शारदामा वि.सं.१९९६-९७ तिर कविता प्रकाशित भएको थियो। उनका उपन्याससहितका प्रकाशित कृतिहरूः

* *उज्यालो हुनुअघि* (उपन्यास)
* *योजनगन्धा* (उपन्यास)
* *राधा-मिलन* (खण्डकाव्य)
* *अस्ताउन लागेका चन्द्रमासँग*
* *डिभाइन कमेडी* (अनुवाद)
* *आचार्य विष्णुगुप्त चाणक्य* (उपन्यास अनुवाद)
* *लाईफ अफ साई* (अनुवाद)

## पुरस्कार
*योजनगन्धा* नामक पौराणिक उपन्यास ग्रन्थका लागि उनले मदन पुरस्कार २०५२ प्राप्त गरे। *योजनागन्धा* कै लागि वि.सं. २०५२ सालको साझा पुरस्कार, डिभाइजन कमेडीको अनुवादमा इटलीको लेकचरा दाँतिस पदक (सन् १९९४), र दुई पटक साहित्यमा स्वर्ण पदक पाएका थिए।
## भ्रमण
उनले नेपाल, भारत, रुस, इटली, बेलायत, अमेरिका, अस्ट्रेलिया, इन्डोनेसिया, अफगानिस्तान आदि देशको भ्रमण गरे।

## निधन
धितालको वि.सं. २०६४ साउनमा निधन भयो।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* विनोदप्रसाद धितालद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू
* साहित्य सेवक

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:साझा पुरस्कार विजेताहरू
डा. केशवप्रसाद उपाध्याय

**डा. केशवप्रसाद उपाध्याय** मदन पुरस्कार पाउने विद्वान हुन्। उनले वि.सं. २०५५मा उक्त पुरस्कार पाएका हुन्।

## जीवनी
उपाध्यायको जन्म वि.सं. १९९० पौष १७ गते चण्डी टोल, मकवानपुर गढीमा भएको हो। उनको वास्तविक नाम धनराज घिमिरे हो। संस्कृतमा साहित्याचार्य, नेपालीमा एम.ए. र विधावारिधि गरेका उनले लामो समय प्राध्यापन बिताए।

## मौलिक कृति
उनी समालोचनाका लागि चिनिन्छन्। उनको पहिलो रचना वि.सं. २०१९मा खुड्कीलोमा तरुण तपसीः एक अध्ययन शीर्षकको लेख प्रकाशित भएको थियो। उनका मौलिक कृतिहरू यसप्रकार छन् :
१. साहित्य प्रकाश (वि.सं. २०३०)
२. रिमालः व्यक्ति र कृति (वि.सं. २०३२)
३. प्राथमिककालीन कवि र काव्य प्रवृत्ति (वि.सं. २०३२)
४. केही रचना केही विवेचना (वि.सं. २०३२)
५. तरुण तपसीको पूनर्मूल्याङ्कन (वि.सं. २०३४)
६. विचार र व्याख्या (वि.सं. २०४०)
७. पूर्वीय साहित्य-सिद्धान्त (वि.सं. २०३६, समालोचना)
८. बालकृष्ण समको दुखान्त नाट्यचेतना (वि.सं. २०४५, समालोचना सङ्ग्रह)
९. हिन्दी नेपाली शिक्षक (वि.सं. २०२०)
१०. दु:खान्त नाटकको सृजना परम्परा
११. मन्थन (समालोचना)
१२. तीन कविका तीन काव्य (समालोचना)
१३. नेपाली नाटक र नाटककार (समालोचना)
१४. समका तीन नाटक (समालोचना)
१५. नाटकको अध्ययन (समालोचना)
उनले त्रियुगाको सम्पादक भएर काम पनि गरेका थिए।

## पुरस्कार
दु:खान्त नाटकको सृजना परम्परा नामक ग्रन्थका लागि मदन पुरस्कार २०५५ प्राप्त गरेका हुन्। उनी नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानद्वारा आयोजित कविता महोत्सवमा पुरस्कृत पनि भएका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
हरिराम जोशी

**हरिराम जोशी** (वि.सं. १९९२ - ) संस्कृतिविद् हुन्। उनले वि.सं. २०५८मा मदन पुरस्कार पाएका हुन्।

## जीवनी
जोशीको जन्म टङ्गाल, ललितपुरमा वि.सं. १९९२ साल फागुन २६ गते भएको हो। उनको बाबुको नाम भारथराम जोशी हो भने उनको आमाको नाम यमकुमारी हो।

## कृतिहरू
उनका प्रकाशित केही कृतिहरूः
१. नेपालको प्राचीन अभिलेख
२. चण्डेश्वरी
३. नामकरण विधि
४. सती-प्रथा (वि.सं. २०६८)
५. लोक-गणतंत्र
६. अभिनव संस्कृति कोश

## पुरस्कार
उनले अभिनव संस्कृति कोशका लागि मदन पुरस्कार २०५८ प्राप्त गरेका हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* हरिराम जोशीद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
चित्तरञ्जन नेपाली

**चित्तरञ्जन नेपाली** (वि. सं. १९८८ - ) इतिहासकार हुन्। सामाजिक शास्त्र (विधा) विषयमा जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल नामक ग्रन्थका लागि उनले वि. सं. २०१३ सालमा मदन पुरस्कार पाएका हुन्। 

## जीवनी
चित्तरञ्जनको जन्म वि. सं. १९८८ साल श्रावण १० गते शनिवारका दिन बाबु मेदिनीप्रसाद राजभण्डारी र आमा कालीनानीका सुपुत्रका रूपमा न्हैकन्तला टोल, काठमाडौंमा भएको हो।  उनको खास नाउँ नारायणप्रसाद राजभण्डारी हो। नेपाली, इतिहास, संस्कृति, पुरातत्वमा एम्.ए. गरेका उनले लामो समय सरकारी सेवामा बिताए।

## कृतिहरू
उनले इतिहास, कविता आदिमा कलम चलाएका छन्। उनको पहिलो रचना वि. सं. २००३/४ तिर कविता प्रकाशित भएको थियो। उनका मौलिक कृतिहरूः

# नेपाली इतिहास परिचय (भाग १, २, ३)
# जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल
# श्री ५ रणबहादुर शाह
# नेपाल-चीन सिमाना सन्धि (इतिहास)
# मां लुमंका (नेवारी शोककाव्य)
# प्रतिक्रिया (नेवारी कवितासङ्ग्रह)

## पुरस्कार
# सामाजिक शास्त्र (विधा) विषयमा जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल नामक ग्रन्थका लागि उनले मदन पुरस्कार २०१३ सालमा प्राप्त गरेका हुन्। यसबाहेक उनले 
# वि. सं. २०२२ मा श्रेष्ठ सिरपा पुरस्कार, 
# वि. सं. २०३१ मा शुभराज्यभिषेक पदक, 
# गोरखा .दक्षिण बाहु तेस्रो, 
# त्रिशक्ति पट्ट तेस्रो, 
# दुर्गम सेवा पदक, 
# जनपद सेवा पदक, 
# जानपद दीर्घ-सेवा पदक पाएका छन्।

## भ्रमण
उनले बेलायत, पाकिस्तान, बङ्गलादेश, बर्मा, चीन, थाइल्याण्ड, फिलिपिन्स, हङकङ, दक्षिण कोरिया, जापान, केन्या, अमेरिका आदिको भ्रमण गरेका छन्।

## **मृत्यु** 
नेपालीको चाबहिलको ओम अस्पतालमा उपचार भइरहेको आश्विन मा २९, २०८० ९४ वर्षको उमेरमा निधन भएको हो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* मदन पुरस्कार गुठी

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:नेपालका इतिहासकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:गोरखा दक्षिण बाहु
श्रेणी:त्रिशक्ति पट्ट
मानव तस्करी

**मानव तस्करी** (Human Trafficking) एक गम्भीर अपराध हो जसले विश्वभरका मानवाधिकार, सामाजिक संरचना, र अर्थतन्त्रलाई व्यापक प्रभाव पार्छ। यसमा व्यक्तिहरूलाई गैरकानूनी रूपमा तस्करी गरेर बन्धक बनाएर विभिन्न प्रकारका शोषणमा लगाइन्छ। यो अपराध कुनै पनि व्यक्तिको स्वायत्तता, स्वतन्त्रता, र मानवाधिकारको उल्लंघन गर्दछ।

## परिभाषा 
मानव तस्करी भन्नाले कुनै व्यक्तिलाई शारीरिक, मानसिक, वा यौन शोषणको लागि अनधिकृत रूपमा एक स्थानबाट अर्को स्थानमा स्थानान्तरण गर्नु हो। यसले प्रायः व्यक्तिको इच्छा र स्वीकृति बिना गरिन्छ र यसमा विभिन्न प्रकारका शोषणको समावेश हुन्छ।

## प्रकारहरू 
# **यौन शोषण**: यसमा व्यक्तिहरूलाई यौन सेवाको लागि तस्करी गरिन्छ, जसमा बलात्कारी काम, सेक्स ट्राफिकिङ्ग, र वेश्यावृत्तिको समावेश हुन्छ।
# **बाल श्रम**: बालबालिकालाई श्रमको लागि अनैतिक रूपमा प्रयोग गरिन्छ, जस्तो कि निर्माण, कृषि, वा अन्य कठिन कामका लागि।
# **व्यापारिक शोषण**: व्यक्तिहरूलाई कामका लागि बन्धक बनाएर, न्यूनतम मजदूरी वा बिना मजदूरी काम गराइन्छ। यसमा घरेलु कामदारहरू र अन्य कामदारहरू समावेश छन्।
# **अंग व्यापार**: व्यक्तिहरूलाई तस्करी गरेर अवैध अंग व्यापारमा संलग्न गरिन्छ, जसमा अंगहरू निकालेर विक्री गरिन्छ।

## कारणहरू 
# **आर्थिक असमानता**: गरिबी र आर्थिक असमानताले व्यक्तिहरूलाई तस्करीको शिकार बनाउन सक्छ। कमजोर आर्थिक स्थिति भएका व्यक्तिहरू सजिलैसँग तस्करीको शिकार बन्न सक्छन्।
# **सामाजिक अस्थिरता**: संघर्ष, युद्ध, जातीय असमानता, र अन्य सामाजिक अस्थिरता मानव तस्करीको प्रमुख कारण हुन्।
# **शिक्षा र जानकारीको कमी**: कम शिक्षा र जानकारी भएका व्यक्तिहरूलाई तस्करी गर्ने अपराधीहरूले सजिलैसँग मोहित गर्न सक्छन्।

## प्रभावहरू 
# **मानवाधिकारको उल्लंघन**: मानव तस्करीले व्यक्तिको मौलिक मानवाधिकार र स्वतन्त्रता उल्लंघन गर्दछ। तस्करी गरिएका व्यक्तिहरू शारीरिक, मानसिक, र भावनात्मक शोषणको शिकार हुन्छन्।
# **सामाजिक र आर्थिक असर**: तस्करी गरिएका व्यक्तिहरूको जीवनस्तर र सामाजिक स्थिति प्रभावित हुन्छ। यसले समाजमा अन्याय र असमानता ल्याउँछ।
# **स्वास्थ्य समस्या**: तस्करी गरिएका व्यक्तिहरूको स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पर्न सक्छ, जसमा शारीरिक चोटपटक, मानसिक तनाव, र संक्रमित रोगहरू समावेश छन्।

## रोकथाम र उपाय 
# **कानूनी कार्यवाही**: मानव तस्करीविरुद्ध कडा कानूनी कार्यवाही गर्नु, तस्करी गर्ने अपराधीहरूलाई कारबाही गर्नु र कानूनी संरचना सुदृढ गर्नु आवश्यक छ।
# **जनचेतना र शिक्षा**: मानव तस्करीको बारेमा जनचेतना फैलाउनु र शिक्षा प्रदान गर्नु, जसले व्यक्तिहरूलाई तस्करीको खतराबाट सचेत राख्न मद्दत गर्दछ।
# **सहयोग र समर्थन**: तस्करीका पीडितहरूलाई पुनःस्थापना र समर्थन प्रदान गर्नु, जसमा स्वास्थ्य, शिक्षा, र रोजगारका अवसरहरू समावेश छन्।
# **अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग**: अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग मिलेर मानव तस्करीलाई समग्र रूपमा समाधान गर्नु, जसमा साझा नीति, अनुसन्धान, र सहयोग समावेश छ।

## निष्कर्ष 
**मानव तस्करी** एक जटिल र गम्भीर समस्या हो जसले व्यक्तिहरूका मौलिक मानवाधिकारलाई उल्लंघन गर्छ। यसलाई समाधान गर्नको लागि व्यापक कानूनी, सामाजिक, र अन्तर्राष्ट्रिय पहलहरू आवश्यक छन्। जनचेतना, शिक्षा, र प्रभावकारी कानूनी संरचनाले मानव तस्करीलाई समाप्त गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:फौजदारी अपराध
श्रेणी:महिला विरुद्धका हिंसाहरू
चोलो

**चोलो** (हिन्दि: चोली, , तामिल: ரவிகே, तेलगु: రవికె, कन्नाडा: ರವಿಕೆ) नेपाल, भारत, पाकिस्तान, श्रीलङ्का, बङ्गलादेश तथा अन्य सारी प्रयोग हुने देशहरूमा महिलाले सारीको साथमा शरीरको माथिल्लो भागमा स्तन हरु ढाक्न लगाउने पहिरन हो ।

## इतिहास
## बनावट
### कपडा
### रंग
## यो पनि हेर्नुहोस
## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
नेपाल भारत सीमा समस्या

भारतसंग नेपालको खुला सिमाना भयेकोले नेपाल-भारत सीमामा धेरै ठाँउमा सीमा विवादको समस्या भई रहेको छ।
thumb|250px|नेपालको भौगोलिक नक्सा
## नेपाल-भारत मैत्री सन्धि १९५०
## विवादमा परेका ठाँउहरु
### कालापानी
### सुस्ता
## बाहिरी लिङ्कहरू
*सीमा समस्या www.ekantipur.com
*निर्माण ओझेलमा www.gorkhapatraonline.com
श्रेणी:नेपाल भारत सीमा समस्या
*सीमा स्तम्भ हराए, दशगजा समेत अस्पष्ट kuwaitnepal.com

श्रेणी:नेपाल भारत सम्बन्ध
पाइजामा

**पाइजामा** वा **जामा** (, ) इजार भएको हलुका खालको सुरुवाल हो । यो मुख्यत दक्षिण तथा पश्चिम एसियाका महिला तथा पुरूषहरूले पहिरिने गरेको पाइन्छ ।

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
*Gao Yubin, The Pajama Game Closes in Shanghai. *New York Times*. May १४, २०१०. Accessed May १८, २०१०.

श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
श्रेणी:पुरूषले लगाउने पहिरनहरू
लक्ष्मीबहादुर श्रेष्ठ

**लक्ष्मीबहादुर श्रेष्ठ** (वि.सं. १९८५ - ) मदन पुरस्कार प्राप्त गर्ने अनुसन्धाता हुन्। उनले वि.सं. २०२१ सालमा उक्त पुरस्कार पाएका हुन्।

## जीवनी
श्रेष्ठको जन्म वि.सं. १९८५ साल मंसिर महिना कोबहाल, ललितपुरमा भएको थियो। उनका बुबा कीर्तिबहादुर श्रेष्ठ र आमा बाबाज्यान हुन्।

## पुरस्कार
उनले वस्त्र-निर्माण कला नामक ग्रन्थको लागि विज्ञानतर्फको विषयमा मदन पुरस्कार २०२१ प्राप्त गरेका हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
मिनिस्कर्ट

**मिनिस्कर्ट** घुँडा भन्दा माथि,सामान्यतया तिघ्राको बिचसम्म वा पुट्ठा भन्दा लगभग १० सेमी (४ इन्च) सम्म मात्र आइपुग्ने स्कर्ट वा छोटोपहिरन हो । साथै माइक्रोस्कर्ट तिघ्राको माथिल्लो भाग वा कापको अलिक मात्र तल सम्म आइपुग्ने मिनिस्कर्ट हो ।

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
* 
* Random History article on the history of the miniskirt
* Mini Skirt trend in Japan school girls 
* The Mini Skirt: Then and Now  - slideshow by *Life magazine*

श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:स्कर्टहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
माइक्रोस्कर्ट

**माइक्रोस्कर्ट** वा **माइक्रो-मिनिस्कर्ट** सबैभन्दा छोटो स्कर्ट हो । यो मिनिस्कर्ट भन्दा छोटो लगभग ८ इन्च (२० सेमी) जति मात्र लामो हुन्छ ।

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:स्कर्टहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
लन्जरी

]]
**लन्जरी** (, उच्चारण- or ) आधुनिक शैलीका आकर्षक भित्रीपहिरन वा अधोवस्त्र हुन ।

## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी लिङ्कहरू
श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:भित्री पहिरनहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
युवराज लामा

**युवराज लामा** चलचित्र निर्माता तथा निर्देशक हुन्। उनी राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपालका सदस्यसचिव छन्।

## निर्देशक
लामाले निर्देशन गरेका नेपाली चलचित्रहरू यी हुन्ः
१. देश-परदेश (सन् १९९७)
२. देउराली (सन् १९९७)
३. खेलौना (सन् १९९७)
४. देवदूत (सन् १९९८)
५. धर्मपुत्र (सन् १९९९)
६. माउते दाइ (सन् १९९९)
७. खानदान (सन् २००२)
८. मुस्कान (सन् २००२)

## खेलकुद परिषद्का सदस्यसचिव
उनी राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपालका अठारौँ सदस्यसचिव हुन्। उनले यो पद वि.सं. २०६८ सालदेखि सम्हाल्दै आएका छन्।

## बाहिरी लिङ्कहरू
*राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपाल

श्रेणी:नेपाली चलचित्र निर्देशकहरू
श्रेणी:खेलकुद
श्रेणी:नेपाल राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्का सदस्यसचिवहरू
धनवज्र वज्राचार्य

**धनवज्र वज्राचार्य** (वि.सं. १९८८- वि.सं. २०५१) इतिहासकार हुन्। उनले वि.सं. २०३० सालको मदन पुरस्कार पाएका थिए।

## जीवनी
धनवज्रको जन्म बाबु दुर्गावज्र वज्राचार्य र आमा तीर्थकुमारीको सुपुत्रका रूपमा वि.सं. १९८८ चैत १६ गते काठमाडौंमा भएको थियो।

## कृतिहरू
धनवज्रका कृतिहरूः
१. पूर्वमध्यकालका अभिलेख
२. लिच्छविकालका अभिलेख

## पुरस्कार
उनले लिच्छविकालका अभिलेख नामक ग्रन्थका लागि दर्शन र विज्ञानतर्फको मदन पुरस्कार २०३० प्राप्त गरेका हुन्।

## निधन
उनको वि.सं. २०५१ सालमा निधन भयो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
चुडामणि रेग्मी

**चूडामणि रेग्मी** चर्चित नाम **चूडामणि बन्धु** (जन्म वि.सं. १९९३) नेपाली भाषाका समालोचक तथा निवन्धकार हुन्। रेग्मी विगत ४ दशक देखि नेपाली भाषा साहित्य अध्यापन कार्यमा संलग्न छन्।

## जीवनी
चूडामणि वि.सं. १९९३ चैत २९ मा बाबु पीताम्बर रेग्मी र आमा खिलेश्वरीदेवीका सुपुत्रका रूपमा पाल्पामा जन्मेका हुन्। नेपालीमा एम्.ए. र भाषाविज्ञानमा विद्यावारिधि गरेका रेग्मीले प्राध्यापन पेशा अँगालेका थिए।

## कृतिहरू
रेग्मीका मौलिक कृतिहरूः
# महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा
# देवकोटा (जीवनी/समालोचना, वि.सं. २०३६)
# नेपाली भाषाको उत्पति (वि.सं. २०२५)
# भाषा विज्ञान-भाषा विषयक (वि.सं. २०३०)
# अनुसन्धान प्रबन्धको रूप र शैली (वि.सं. २०३४)
# कर्णाली लोक संस्कृति खण्ड-४ (वि.सं. २०२८)
# नेपाली व्याकरणका केही पक्ष-व्याकरण
# चकमकको बट्टा र उड्ने बाकस
# यात्राको साथी

उनका सम्पादित, अनूदित र फुटकर कृतिहरूः
# साझा कविता (वि.सं. २०२४)
# साझा एकाङ्की (वि.सं. २०२५)
# लक्ष्मी कवितासङ्ग्रह (वि.सं. २०३३)
# लक्ष्मी कथासङ्ग्रह (वि.सं. २०३४)
# लक्ष्मी गीतिसङ्ग्रह (सम्पादन)

## पुरस्कार
उनले कर्णाली लोक संस्कृति भाग ४ नामक ग्रन्थका लागि दर्शन विज्ञानतर्फको मदन पुरस्कार २०२८ संयुक्तरूपमा प्राप्त गरेका हुन्। उनका साथ बिहारीकृष्ण श्रेष्ठ, स्थिरजंगबहादुर सिंह‎ र प्रदीप रिमाल लाई उक्त पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो।

उनले देवकोटाका लागि वि.सं. २०३६को साझा पुरस्कार, वि.सं. २०३७मा गुणराज स्मारक व्याख्यान पुरस्कार, सन् १९७४मा गो.द.बा. चौथो, सन् १९८४मा महेन्द्र विद्याभुषण आदि पाएका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:साझा पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:सङ्खुवासभा जिल्लाका मानिसहरू
मोहन कोइराला

**मोहन कोइराला** (बिसं १९८३-२०६३) नेपाली साहित्यको काव्य विधामा प्रयोगवादी धाराका प्रवर्तकका रूपमा परिचित कवि हुन्। उनको पहिलो प्रकाशित कविता 'बुझिसके' शिर्षकको फुटकर कविता हो। उक्त कविता बिसं २००७ सालमा शारदा पत्रिकामा  प्रकाशन गरिएको थियो। स्वअध्ययनबाट नै कविता लेख्न सुरूगरेका कोइरालाले बिसं २०३८ सालको मदन पुरस्कार पनि जित्न सफल भएका थिए। कोइराला बिसं २०५६ सालमा तत्कालिन नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठानको उपकुलपति समेत भएका थिए।

## जीवनी
मोहन कोइरालाको जन्म वि. सं. १९८३ साल मंसिर ११ गते सोमबारका दिन बाबु ईश्वरीप्रसाद कोइराला र आमा प्रियादेवीका माहिला सुपुत्रका रूपमा डिल्लीबजार, काठमाडौँमा भएको हो। उनका जेठा दाजु मणिरामको कलिलै उमेरमा निधन भयो भने कान्छा भाइ शङ्कर कोइराला प्रख्यात आख्यानकारका रूपमा परिचित भए । एस.एल.सी.सम्मको शिक्षा लिएका उनी वि.सं. २०३० र २०४७ मा प्रज्ञा परिषद्को सदस्य हुँदै  नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको उपकुलपति (२०५६-६१) भए।

## कृति
मोहन कोइरालाले शारदा, इन्द्रेणी, प्रगती जस्ता पत्रपत्रिकाहरूमा कविता प्रकाशन गरेर कविता यात्रा सुरूगरेका हुन्। बिसं २००७ सालमा 'बुझिसके' कवितापछि, 'प्रसूता' (२०११), 'सिहिनी: लालसाको अग्निकुण्ड' (२०१२) प्रकाशित भएको पाइन्छ। 

## पुरस्कार
उनलाई नदी किनाराका माझी नामक ग्रन्थका लागि मदन पुरस्कार २०३८ प्रदान गरिएको हो। वि.सं. २०३०मा मोहन कोइरालाका कविता का लागि र वि.सं. २०४०मा ऋतु निमन्त्रण का लागि साझा पुरस्कार प्रदान गरियो। उनले रत्नश्री स्वर्ण पदक पनि पाएका थिए।

## निधन
मोहन कोइरालाको मृत्यु बिसं २०६३ फागुन १० गते काठमाडौँमा भयो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* मधुपर्क
* मोहन कोइरालाद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:साझा पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:सन् १९२६ मा जन्म
कञ्चन पुडासैनी

**कञ्चन पुडासैनी** (वि.सं. १९९३ फागुन २९ - ) एक नेपाली साहित्यकार हुन्। उनको वि.सं. २०४१ सालमा प्रकाशित उपन्यास प्रत्यागमनले मदन पुरस्कार प्राप्त गरेको थियो।

## जीवनी
कञ्चन बाबु चन्द्रशेखर पुडासैनी र आमा विष्णुमायाका सुपुत्रका रूपमा वि.सं. १९९३ साल फागुन २९ गते गोठटार, काठमाडौँमा जन्मिएका थिए।

## कृतिहरू
कवितामा कलम चलाउने पुडासैनीका केही कृतिहरूः
१. कवि
२. प्रेमिका
३. प्रत्यागमन
४. चालीस पुकार
५. आखिर
६. जतमतको सवाई
७. कवितै कविता
८. प्रेमको चिठ्ठी
९. कला
१०. अक्षरहरू
११. भूमिसुधार अधिकारी
१२. सान्त्वना	
१३. सम्भावना	
१४. दुइ - चार हरफ
१५. प्रस्थान
१६. पंचको आवाज
१७. भूमिसुधारको सवाई
१८. स्मृतिको यात्रा मनको डोब
१९. अनन्त आकाश
२०. जोर जुहारी
२१. नेपाली कविताको अनुवाद - सङ्ग्रह
२२. एकाउन्न पुकार
२३. अधिकारी
२४. आखिर/प्रत्यागमन	
२५. गीत र विवाह
२६. अधूरो उपन्यास अधूरा इच्छा (उपन्यास, वि.सं. २०६५)

## पुरस्कार
उनलाई प्रत्यागमन ग्रन्थका लागि मदन पुरस्कार २०४१ प्राप्त भएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* कञ्चन पुडासैनीद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
कुर्था, धनुषा

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको जनकपुर अञ्चल, धनुषा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ७८१५ रहेको थियो जसमध्ये ४१२४ पुरुष र ३६९१ महिला रहेका थिए भने यहाँ १३५० घरधुरी रहेको थियो। यो हाल जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकामा पर्दछ।

यो जनकपुरधाम उपमहानगरपालिकाको वडा नम्बर २१ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:धनुषा जिल्लाका ठाउँहरू
धनुषचन्द्र गौतम

**धनुषचन्द्र गौतम** (वि.सं. १९८९ - वि.सं. २०६३) साहित्यकार हुन्। उनलाई ध.च. गोतामेका नामले पनि चिनिन्छ।

## जीवनी
धनुषचन्द्र मनहराकट्टी गाउँ, महोत्तरी जिल्लामा बाबु गोविन्दचन्द्र गौतम तथा आमा दीपवतीदेवीका सुपुत्रका रूपमा वि. सं. १९८९ सालमा जन्मेका हुन्। उनले नेपालीमा एम्.ए. गरेका थिए।

## कृतिहरू
उनको पहिलो रचना वि.सं. २००३ तिर सेवा मासिक, वीरगंजमा 'पर्दा' शीर्षकको कथा प्रकाशित भएको थियो। उनका मौलिक कृतिहरूः
१. *घामका पाइलाहरू* (उपन्यास, वि.सं. २०३५)
२. *यहाँदेखि त्यहाँसम्म* (उपन्यास, वि.सं. २०४२)
३. *नेपालको इतिहास*
४. *कालान्तर* (संस्मरण सङ्ग्रह, वि.सं. २०५३)
५. *सम्झनाका गल्छेडाहरूमा* (वि.सं. २०५५)
६. *तिन बास* (वि.सं. २०५८)
७. *उत्तरोत्तर* (वि.सं. २०५९)
उनले बाछिटा (दैनिक) र फिलिङ्गो (साप्ताहिक)को सम्पादन गरे। उनका लेख, निबन्ध, कविता, कथा, समालोचना र हास्यव्यंग्यात्मक निबन्ध विभिन्न पत्रपत्रिकाहरूमा प्रकाशित छन्।

## पुरस्कार
*घामका पाइलाहरूका लागि उनलाई मदन पुरस्कार २०३५ प्रदान गरिएको हो।
*घामका पाइलाहरूका लागि साझा पुरस्कार २०३५ प्रदान गरिएको हो।
*यहाँदेखि त्यहाँसम्मका लागि साझा पुरस्कार वि.सं.२०४२ प्रदान गरिएको हो।
*गो.द.बा. चौथो
*महारानी एलिजाबेथ (द्वितीय)बाट भिक्टोरियन मेडेल पाएका थिए।
उनी नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका सदस्य-सचिव पनि भएका थिए।

## निधन
उनको वि.सं. २०६३ सालमा काठमाडौंमा निधन भयो।

## सबै हेर्नुहोस्
नेपाली लेखकहरूको सूची

## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:साझा पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:महोत्तरी जिल्लाका मानिसहरू
रा-रा स्कर्ट

मा रा-रा स्कर्ट लगाएकी एउटी महिला]]
**रा-रा स्कर्ट**  एक छोटो फ्लाउन्स स्तरित स्कर्ट हो जुन चियरलिडिङबाट सुरु भएको थियो र १९८० को दशकको सुरुमा किशोरी केटीहरूमाझ लोकप्रिय फेसन प्रवृत्ति भएको थियो। 'अक्सफोर्ड डिक्सनरी'ले उल्लेख गरेझैं यो चिह्न लगाइएको छ, मिनिस्कर्टलाई पुनर्जीवित गर्न पहिलो सफल प्रयास जुन १९६० को दशकको बीचमा सुरु भएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:स्कर्टहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
बुर्का

**बुर्का** (), (;  '** वा **'बाट अनुवादित) मुस्लिम समुदायका महिलाहरूले बाहिर हिड्दा पुरै शरीर ढाक्ने गरी पहिरिने कपडा हो ।

श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
अन्तरवस्त्र

[thumb|महिलाको [पेन्टीहरू]]
[thumb|पुरूषका [जाँघियाहरू]]
**अन्तरवस्त्र** अन्य पहिरन भन्दा भित्र, शरीरमा छुने गरी लगाइने पहिरन हो ।
## कार्य 
## प्रकार तथा ढाँचाहरू 
## इतिहास 
## उत्पादन 
## सन्दर्भ सूची 
## बाहिरी सुत्र 
* Historical Lingerie pictures from the New York Public Library Picture Collection

श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
श्रेणी:पुरूषले लगाउने पहिरनहरू
करुणाकर वैद्य

**करुणाकर वैद्य** मदन पुरस्कार विजेता सोधकर्ता हुन्। उनले वि.सं. २०१४ र वि.सं. २०३६ गरी दुई पटक उक्त पुरस्कार पाए।

## जीवनी
वैद्यको जन्म वि. सं. १९७१ श्रावण महिनामा स्वठ नारायणस्थान, ललितपुरमा भएको थियो। उनको निधन वि. सं. २०४६ सालमा भएको थियो।

## कृतिहरू
वैद्यका प्रकाशित कृतिहरूः
१. मृत्तिका उद्योग
२. नेपालको परम्परागत प्रविधि (सहलेखन)
३. नेपालको लोककथा सँग्रह
४. नेपाली दन्त्यकथा-सँग्रह
५. विश्व लोककथा सँग्रह

## पुरस्कार
२०१४ सालमा मृत्तिका उद्योग नामक पुस्तकका लागि र दोस्रोपटक २०३६ सालमा डा. छविलाल गजुरेलसँग संयुक्त रूपमा नेपालको परम्परागत प्रविधि नामक पुस्तकका लागि उनले मदन पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू: करुणाकर वैद्य निकै अख्यात लेखक थिए।
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* करुणाकर वैद्यद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
लुगा

अङ्गुठाकार|इतिहासमा भिन्न खालको लुगा, (इजिप्टियन, प्राचीन ग्रीक, रोमन बाइजान्टिन, फ्रान्क र तेह्रौं देखि पन्ध्रौं शताब्दीका युरोपेलीहरू)
**लुगा** (जसलाई वस्त्र, पोसाक, परिधान, वा पहिरन पनि भनिन्छ) मानिसको शरीरमा लगाइने कुनै पनि वस्तु हो। सामान्यतया लुगा कपडा वा वस्त्रजन्य कपडाबाट बनाइन्छ; समयसँगै यसमा जनावरको छाला, तथा वातावरणमा पाइने पातला पदार्थ वा प्राकृतिक सामग्री बाट बनाइएका पहिरनहरू पनि समावेश भएका छन्। लुगा धेरैजस्तो मान्छेहरूले लगाउँछन् र यो सबै मानव समाजको एक विशेषता हो। लगाइने लुगाको मात्रा र प्रकार लिङ्ग, शरीरको बनावट, सामाजिक अवस्था, र भौगोलिक परिस्थितिहरू अनुसार फरक हुन्छ। वस्त्रहरूले शरीर छोप्छन्, जुत्ताले खुट्टा छोप्छन्, पञ्जाले हात छोप्छ, टोपी वा शिरोभूषणले टाउको ढाक्छ, र भित्री वस्त्रहरूले शरीरका गोप्य अङ्गहरू लुकाउछ।
श्रेणी:पहिरनहरू
भानुभक्त पोखरेल

**भानुभक्त पोखरेल** (वि.सं. १९९३ - ) नेपाली-भाषाका साहित्यकार एवम् व्याकरणविद् हुन्।

## जीवनी
बाबु धनकुमारी पोखरेल र आमा लक्ष्मीदेवीका सुपुत्रका रूपमा वि.सं. १९९३ असोज ८ गते सेलेजु गाउँ, ओयाम गा.वि.स., पाँचथर जिल्लामा भानुभक्त जन्मेका हुन्। संस्कृतमा साहित्याचार्य, नेपालीमा एम्. ए. गरेका पोखरेल कथा र उपन्यास कलम चलाएका छन्।

## कृतिहरू
उनको पहिलो रचनाका रूपमा वि. सं. २०१४मा "छात्रावाणी" (बनारस)मा एउटा कविता प्रकाशित भएको थियो। उनका कृतिहरूः
१. राष्ट्रमाता (काव्य, वि. सं. २०२७)
२. उन्यौको फूल (कविता, वि. सं. २०२७)
३. बोध शैली र अभिव्यक्ति (रचनाकौशल, वि. सं. २०३१)
४. नेपाली फुटकर कविता (वि. सं. २०३३)
५. मान्छेको म (काव्य, वि. सं. २०३३)
६. भिखारी - विचारिका (समालोचना, वि. सं. २०३२)
७. कवि घिमिरे र उनका काव्य चिन्तन (समालोचना, वि. सं. २०३९)
८. फूलबारी (बालकविता, वि. सं. २०४३)
९. मृत्युञ्जय महाकाव्य (काव्य, वि. सं. २०४७)
१०. ढुङ्गाको टुसो (कविता, वि. सं. २०५२)
११. साहित्यिक समीक्षा सङ्ग्रह (समालोचना, वि. सं. २०५५)
१२. जागृति राग (महाकाव्य, वि. सं. २०५५)
१३. कवि घिमिरेको रचना योग (समालोचना, वि. सं. २०५९)
१४. मुसाको सिङ (कविता, वि. सं. २०६१)
१५. माधव घिमिरेका विशिष्ट खण्डकाव्य	(समालोचना, वि. सं. २०५६)
१६. हिमवत्खण्ड महाकाव्य (महाकाव्य, वि. सं. २०६४)
१७. काव्यचौगेडी (खण्डकाव्य, वि. सं. २०६८)
१८. साहित्यिक अनुशीलन (समीक्षा, वि. सं. २०५७)
१९. सिद्धान्त र साहित्य (समालोचना सिद्धान्तहरू, वि. सं. २०५९)

## पुरस्कार
मृत्युञ्जय महाकाव्य का लागि उनले २०४७ को मदन पुरस्कार प्राप्त गरेका हुन्। वि. सं. २०३९ मा नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानद्वारा आयोजित कविता महोत्सवमा दोस्रो पुरस्कार, वि. सं. २०२३ मा जिल्लाव्यापी कबिता् महोत्सब तर्फ स्वर्ण पदक, दीर्घसेवा पदक, प्रतिभा पुरस्कार, षडानन्द प्रतिभा पुरस्कार पाएका छन् । उनको हिमवत्खण्ड महाकाव्य पुस्तकले २०६४ सालमा पद्यश्री साहित्य सम्मान प्राप्त गर्न सफल भएको थियो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* भानुभक्त पोखरेलद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
पिउने पानी

]]
**पिउने पानी** (बो.चा.*खानेपानी*) मानिसले उपभोग गर्न पर्याप्त सुरक्षित वा तत्कालिन वा दिर्घकालिन खतरा कम भएको पानी हो । प्राय विकसित राष्ट्रहरूमा घर, व्यापारिक क्षेत्र तथा कलकारखानाहरूमा आपुर्ति हुने पानी पिउन तथा खाद्य प्रयोगमा कम उपभोग गरिने भएता पनि पिउने पानीको गुणस्तर बराबरको हुन्छ । त्यो पानी पिउन भन्दा शौचालय, नुहाई धुवाई तथा सिंचाईमा प्रयोग गरिन्छ ।

## आवश्यकता
दिन मा पानी २/३ लिटर कम्तीमा खनु पर्छ।

## पहुँच तथा आपुर्ती
## गुणस्तर तथा मिलावट
## निरन्तरता
## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:पानी
भवेश्वर पङ्गेनी

**डा. भवेश्वर पंगेनी** (वि.सं. २०१२ - ) नेपालका इतिहासकार हुन्। उनले वि.सं. २०४९ सालको मदन पुरस्कार पाएका हुन्। 
## जीवनी
भवेश्वरको जन्म बाबु पं. मेदिनीबल्लभ पंगेनी र आमा बेलकुमारीका सुपुत्रका रूपमा वि.सं. २०१२ साल भदौ २७ गते बिहीबारको दिन मदनपोखरा, पाल्पामा भएको हो। 
## कृतिहरू
उनका प्रकाशित केही कृतिहरूः
१. डा. के. आई. सिंहको चीन प्रवास : वि. सं. २००८-२०१२
२. पाल्पामा प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका सय दिन : वि.स. २००७
३. नेपालको प्रशासनिक इतिहास : वि. सं १८२५-१९०३
४. चन्द्र शमशेरका पालामा भारतमा पठाइएका विद्यार्थीहरूको छात्रवृत्तिसम्बन्धी व्यवस्था 
## पुरस्कार
पाल्पामा प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका सय दिन : वि.स. २००७ ग्रन्थका लागि उनले मदन पुरस्कार २०४९ प्राप्त गरेका हुन्।
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:नेपालका इतिहासकारहरू