open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
विश्व बैङ्क

**विश्व बैंक** अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय संस्था हो जसले पूँजीगत परियोजनाहरू सञ्चालन गर्ने उद्देश्यले कम र मध्यम आय भएका देशका सरकारहरूलाई ऋण र अनुदान प्रदान गर्दछ।  विश्व बैंक अन्तर्राष्ट्रिय पुनर्निर्माण र विकास बैंक (आईबीआरडी) र अन्तर्राष्ट्रिय विकास संघ (आईडीए) को सामूहिक नाम हो, जुन विश्व बैंक समूहको स्वामित्वमा रहेको पाँच अन्तर्राष्ट्रिय संगठनहरू मध्ये दुई हो। यसको स्थापना सन् १९४४ को ब्रेटन वुड्स सम्मेलनमा अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष सँग मिलेर भएको थियो।  ढिलो सुरुवात पछि, यसको पहिलो ऋण फ्रान्सलाई सन् १९४७ मा थियो। सन् १९७० को दशकमा यसले विकासोन्मुख देशहरूलाई ऋण दिने कुरामा ध्यान केन्द्रित गर्यो र सन् १९८० को दशकमा यो अभियानबाट टाढा रह्यो। विगत ३० वर्षदेखि यसले गैरसरकारी संस्था र वातावरणीय समूहहरूलाई आफ्नो ऋण पोर्टफोलियोमा समावेश गरेको छ। यसको ऋण रणनीति संयुक्त राष्ट्र संघको दिगो विकास लक्ष्यहरू, साथै वातावरणीय र सामाजिक सुरक्षा उपायहरूबाट प्रभावित छ। 

सन् २०२२ सम्म विश्व बैंकको अध्यक्ष र २५ कार्यकारी निर्देशकहरू, साथै २९ विभिन्न उपाध्यक्षहरू छन्। आईबीआरडी र आईडीएमा क्रमशः १८९ र १७४ सदस्य देश छन्। अमेरिका, जापान, चीन, जर्मनी र बेलायतसँग सबैभन्दा बढी मतदान गर्ने शक्ति छ ।  विकासोन्मुख देशहरूमा गरिबी कम गर्नका लागि बैंकले ऋण दिने लक्ष्य राखेको छ।  बैंकले धेरै विश्वव्यापी साझेदारी र पहलहरूमा संलग्न छ, र जलवायु परिवर्तनलाई सम्बोधन गर्ने दिशामा काम गर्ने भूमिका लिन्छ ।  विश्व बैंकले धेरै प्रशिक्षण शाखाहरू सञ्चालन गर्दछ, र यसले स्वच्छ वायु पहल र संयुक्त राष्ट्र विकास व्यवसायसँग काम गर्दछ।  यो खुला डाटा पहल भित्र काम गर्दछ र खुला ज्ञान भण्डार होस्ट गर्दछ। 

विश्व बैंकको मुद्रास्फीतिलाई बढावा दिने र आर्थिक विकासलाई हानि पुर्याउने विषयमा आलोचना गरिएको छ। सन् १९८८ र २००० मा विरोध प्रदर्शन पनि भएका थिए। कोभिड-१९ महामारीको सामना गर्न बैंकको शासन र प्रतिक्रियाको आलोचना पनि भएको छ। राष्ट्रपति डेभिड मालपासले जलवायु परिवर्तनको वैज्ञानिक सहमतिलाई चुनौती दिँदै कडा आलोचनाको सामना गर्नुपरेको थियो। उनलाई अजय बाङ्गाले जलवायु कार्यको समर्थन गर्दै प्रतिस्थापन गरेका थिए। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठन
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घ
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू
बान कि-मुन

## व्यक्तिगत विबरण 
वान कि मुनको जन्म १९४४मा कोरीयामा जापानी शासनको अन्त्य तिर उत्तरी चुङ्गचेओङ्ग प्रान्तको एउटा सानो किसानी गाउँ युम्सेओङ्गमा भएको थियो। पछि उनको परिवार नजीकएको शहर् चुङ्जुमा बसाई सर्यो। वान सानो हुँदा उनको बुवा गोदामको ब्यापारी थिए तर पछि गोदामको ब्यापार टाट पल्टिए पछि उनीहरूको मध्यम वर्गिय स्तर खस्किएर गयो। वान ६ वर्षको हुँदा उनको परिवार कोरियाली युद्धको अवधी भरको लागि पिछडिएको पहाडी क्षेत्रमा सरेर गए। उनका छोरा वू-ह्युन १९७४मा भारतमा जन्मिएका थिए। उनले क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, लस एन्जलसको युसिएलए एन्डर्सन स्कुल अफ म्यानेजमेन्टबाट एमबिए गरे र न्यूयोर्कमा एक वित्तिय कम्पनीको लागि काम गर्छन। उनकी कान्छि छोरी ह्यून ही (जन्म १९७६) नैरोबीमा यूनिसेफको फिल्ड अधिकृत छिन। र उनले विश्वासको बारेमा ब्याख्या गर्न इन्कार गर्दै भनेका थिए "म अहिले संयुक्त राष्ट्र सङ्घको महासचिव भएको हैसियतले अहिलेको समयमा मेरो व्यक्तिगत विश्वास तथा कुनै विशेष धर्म वा भगवानको बारेमा कुरा गर्ने ठिक नहोला। यसकारण हामी व्यक्तिगत कुराहरूको बारेमा पछि अन्य समयमा गरौला।"  उनकी आमा चाही बुद्ध धर्मालम्बि हुन।

### व्यक्तित्व 
## कुटनीतिक जीवन 
### दक्षिणकोरियाली परराष्ट्र तथा ब्यापार मन्त्री 
### संयुक्त राष्ट्र सङ्घको महासचिव
## सन्दर्भ सूची 
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घका महासचिवहरू
राम जन्मभूमि

हिन्दूहरूको मान्यता अनुसार श्री रामको जन्म अयोध्यामा भएको थियो र उनको जन्मस्थान भयेको ठाँउमा एक भव्य मन्दिर विराजमान थियो जसलाई मुगल आक्रमणकारी बाबरले भत्काएर त्यहाँ एउटा मस्जिद बनायो। 

राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घ र भारतीय जनता पार्टीको अगुवाईमा यस स्थानलाई मुक्त गर्न र त्यहाँ एउटा नया मन्दिर बनाउनको लागि एउटा लामो आन्दोलन चल्यो। ६ डिसेम्बर सन् १९९२ मा विवादित यस ढाँचालाई भत्काइयो र त्यहाँ श्री रामको एउटा अस्थायी मन्दिर निर्मित गरियो। 
## जन्म मिति श्रीराम भगवान को 
राम जन्मभूमि विवादको संक्षिप्त इतिहास यस प्रकार छ:
* सन् १५२८ मा राम जन्म भूमि माथी मस्जिद बनाईयो। हिन्दुहरूको पौराणिक ग्रन्थ रामायण र रामचरित मानस अनुसार यहाँ भगवान रामको जन्म भयेको थियो।
* सन् १८५३ मा हिन्दू र मुसलमानहरू मध्य यस जमीनलाई लिएर पहिलो चोटी विवाद भयो।
* सन् १८५९ मा अङ्ग्रेजहरूले विवादलाई ध्यानमा राख्दै पूजा र नमाजको लागि मुसलमानहरलाई भित्री हिस्सा र हिन्दूहरूलाई बाहिरी हिस्सा उपयोगमा ल्याउनको लागि भन्यो।
* सन् १९४९ मा भित्री हिस्सामा भगवान रामको मूर्ति राखियो। तनाव बढ्दै गरेको देखेर सरकारले यसको गेटमा ताल्चा लगाइ दियो।
* सन् १९८६ मा जिल्ला न्यायाधीशले विवादित स्थललाई हिंदुहरूलाई पूजाको लागि खोल्ने आदेश दियो। मुस्लिम समुदायले यसको विरोधमा बाबरी मस्जिद एक्शन कमेटी गठित गर्‍यो।
* सन् १९८९ मा विश्व हिन्दू परिषदले विवादित स्थल सँग टाँसियेको जमीन माथी राम मन्दिरको मुहिम शुरू गर्‍यो।
* ६ डिसेम्बर १९९२ मा अयोध्यामा बाबरी मस्जिद भत्काइयो। परिणामस्वरूप देशव्यापी दंगामा करीब दुई हजार मानिषहरूको ज्यान गयो।
* त्यसको दस दिन पछि १६ डिसेम्बर १९९२मा लिब्रहान आयोग गठित गरियो। आंध्र प्रदेश उच्च न्यायालयको रिटायर्ड मुख्य न्यायाधीश एम.एस. लिब्रहानलाई आयोगको अध्यक्ष बनाईयो।
* लिब्रहान आयोगलाई १६ मार्च १९९३ सम्म अर्थात तीन महीना भित्रै रिपोर्ट प्रस्तुत गर्नलाई भनियेको थियो, तर आयोगले रिपोर्ट प्रस्तुत गर्नमा १७ साल लगायो।
* ३० जून २००९ मा लिब्रहान आयोगले चार भागोंमा ७०० पृष्ठहरूको रिपोर्ट प्रधानमन्त्री ड. मनमोहन सिंह र गृह मन्त्री पी. चिदम्बरमलाई सुम्पियो।
* जांच आयोगको कार्यकाल ४८ चोटी बढाइयो।
* ३१ मार्च २००९ मा समाप्त भयेको लिब्रहान आयोगको कार्यकाललाई अंतिम चोटी तीन महीना अर्थात ३० जून सम्म बढाईयो।
* पछिलो १७ सालहरूमा यस रिपोर्टमा लगभग ८ करोड भारतीय रूपैयाँ खर्च भयो।

## सन्दर्भ 
## हेर्नुहोस 
* बाबरी मस्जिद

* अयोध्या विवाद

श्रेणी:मन्दिरहरू
गोपाल भुटानी

**गोपाल भुटानी** नेपाली चलचित्रमा 'द्वन्द्व' निर्देशनको क्षेत्रमा कार्यरत कलाकार हुन् । उनलाई कलाकार द्वन्द निर्देशक राजेन्द्र खड्कीको गुरु पनि मानिन्छ ।

उनी नेपाली नागरिकता छातीमा लिएर मर्न चाहन्थे तर नेपाली नागरिकता पाएनन् ।

## प्रारम्भिक जीवन
## चलचित्र जीवन
## सन्दर्भ सामाग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाली अभिनेताहरू
बाबरी मस्जिद

**बाबरी मस्जिद** (*उर्दू:بابری مسجد, अङ्ग्रेजी: *Mosque of Babur*) जुन (*'मस्जिद ए जन्मस्थान, उर्दू: مسجدِ جنمستھ, अङ्ग्रेजी: *Mosque of Birthplace*')को नामले पनि जानिन्छ । भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको फैजाबाद जिल्लाको [अयोध्या]]मा एउटा बिबादास्पद मस्जिदको रूपमा बाबरी मस्जिद रहेको थियो । यस मस्जिदलाई सन् १९९२ मा भत्काईएको थियो । यो लडाई एउटा राजनीतिक सभाले गर्दा उत्पन्न भएको थियो जसमा १,५०,००० मानिसहरू सामेल थिए । सभाका आयोजकहरूले सर्वोच्च न्यायालयमा प्रतिबद्धता जाहेर गरेका थिए कि मस्जिदलाई केही नोक्सान गर्ने छैनौ । दिल्ली, मुम्बई र अन्य ठूला ठूला शहरहरू सहित यस दंगा लडाईमा २००० भन्दा बढी मानिसहरूले आफ्नो ज्यान गुमाएका थिए ।  मस्जिदको निर्माण सन् १५२७ ई॰मा बाबर, भारतको प्रथम मुगल सम्राट द्वारा गरिएको थियो ।

## मस्जिदको वास्तुकला
दिल्लीको सल्तनत र तीनका उत्तराधिकारिहरू मुगल साम्राज्यका शासकहरू कला र स्थापत्य कलाका महान संरक्षक थिए र यिनीहरूले त्यति बेला कयौं कब्रिस्तान, मस्जिदहरू र मदरसाहरूको निर्माण गराएका थिए तथा पुराना भवनहरूमा फेर बदल गराएका थिए । पछि तुगलक वास्तुकलाको प्रभावमा आएर एक विशिष्ट शैलीका निर्माण गराए र पूरै भारतमा मस्जिदहरू अलगै शैलिहरूमा बनाइयो । अत्यन्त मोहक र सुन्दर शैलीले त्यस क्षेत्रहरूमा विकसित भयो जुन क्षेत्रमा स्वदेशी कला संस्कृतिहरू मजबूत थिए तथा क्षेत्रीय कलाकारहरु परिपक्व थिए । यही कारणले यो क्षेत्रीय वा आंचलिक शैलीको मस्जिद क्षेत्रीय मन्दिर वा स्वदेशी शैलीमा निर्मित भवन जस्तै बनेर सामुने आए । भारतको बङ्गाल, काश्मीर र गुजरातका मस्जिदहरूमा भारी भिन्नता आउनुको कारण पनि यही हो की यी मस्जिदहरू त्यहाँको आफ्नो जलवायु, भूमि, र भवन सामग्री वास्तुहरूको उपयोगले बनाईएका थियो ।

## यी पनि हेर्नुहोस
*राम जन्मभूमि
*अयोध्या विवाद

## सन्दर्भ सामग्री
चिनियाँ भाषा

**चिनियाँ भाषा** चीनमा बोलिनने मुख्य भाषा हो। यो विश्वमा धेरै मानिसले बोल्ने भाषाहरूमध्ये एक हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:भाषाहरू
श्रेणी:अद्वितीय लिपि भएका भाषाहरू
श्रेणी:चीनमा बोलिने भाषाहरू
कृष्ण पक्ष

पूर्णिमापछिका पन्ध्र (१५) दिन अथवा प्रतिपदादेखि औंसीसम्मका १५ वटा दिनहरूलाई कृष्ण पक्ष भनिन्छ। 
जो यस प्रकार छ 
## कृष्ण पक्ष
#प्रतिपदा
#द्वितीया
#तृतीया 
#चतुर्थी(चौथी)
#पंचमी (पञ्चमी)
#षष्ठी
#सप्तमी
#अष्टमी
#नवमी
#दशमी
#एकादशी
#द्वादशी
#त्रयोदशी
#चतुर्दशी
#अमावाश्य (औसी)

श्रेणी:समय
रामलीला

**रामलीला** शाब्दिक अर्थ: 'रामको लीला वा खेल') प्राचीन हिन्दु महाकाव्य *रामायण* वा यसमा आधारित सहायक साहित्य जस्तै *रामचरितमानस* अनुसार रामको जीवनको नाटकीय लोक पुनरावृत्ति हो। यसले विशेष गरी भारतमा वार्षिक शरद् ऋतुको नौरथा पर्वको समयमा मञ्चन गरिने हिन्दु भगवान रामसँग सम्बन्धित हजारौँ नाटकीय खेल र नृत्य कार्यक्रमहरूलाई बुझाउँछ। शुभ र अशुभ (राम र रावण) बीचको पौराणिक युद्धको प्रदर्शनपछि, रामलीला उत्सवको समापन विजयादशमी (दसैँ) को रातमा हुन्छ, जहाँ राक्षस रावण जस्ता खराब पात्रहरूको विशाल पुतलाहरूलाई प्रायः आतिशबाजीका साथ जलाइन्छ।

राम हिन्दु देवता विष्णुका सातौँ अवतार र *रामायण*का केन्द्रीय पात्र हुन्। उत्तर भारतका अधिकांश रामलीलाहरू १६औँ शताब्दीमा तुलसीदासद्वारा अवधी भाषामा रचिएको *रामचरितमानस*मा आधारित छन्। सतना र मधुबनीमा उल्लेखनीय छ। रामायणमा आधारित यो नाटकीय कला दक्षिण-पूर्वी एसियाका देशहरू जस्तै इन्डोनेसिया (विशेष गरी बाली), म्यानमार, कम्बोडिया र थाइल्यान्डको प्रदर्शन कला संस्कृतिको पनि एक हिस्सा हो। १९औँ र २०औँ शताब्दीमा भारतीय आप्रवासीहरूको स्थानान्तरणसँगै यो उत्सव अहिले फिजी, गयाना, मलेसिया, मौरिसस, सिङ्गापुर, दक्षिण अफ्रिका, सुरिनाम, र ट्रिनिडाड र टोबागो लगायतका विश्वका धेरै भागहरूमा मनाइन्छ।

## व्युत्पत्ति र नामाकरण 
**रामलीला** दुई संस्कृत शब्दहरू "राम" (विष्णुका अवतार) र "लीला" (खेल, अभिनय, क्रीडा) मिलेर बनेको एक समस्त शब्द हो। जेम्स लोक्टेफेल्डका अनुसार, यस शब्दले "रामका बारेमा एक खेलमय नाटक" लाई बुझाउँछ, जुन मनोरञ्जन र एक "गहिरो गम्भीर धार्मिक कार्य" दुवै हो जसले कलाकार र दर्शक दुवैका लागि आध्यात्मिक महत्त्व राख्दछ।

नोरभिन हेनका अनुसार 'रामलीला'को शाब्दिक अनुवाद "रामको खेल" हो, जहाँ "खेल" शब्दलाई ईश्वरशास्त्रीय सन्दर्भमा राम्रोसँग बुझ्न सकिन्छ। वैष्णव विचारधारा अनुसार, सर्वोच्च सत्ता (विष्णु) लाई यो अनुभवजन्य संसार सृष्टि गरिरहनु पर्ने आवश्यकता छैन, उनी केवल एक अवतारको रूपमा अवतरण गर्छन् र "स्वतःस्फूर्त, आनन्दमय र निस्वार्थ रूपमा भूमिका निर्वाह गर्न" वा "खेल" मा संलग्न हुन यस संसारमा प्रकट हुन्छन्।

रामलीलाका लागि सँगै तालिम लिने र प्रदर्शन गर्ने कलाकारहरूको टोली वा समूहलाई **मण्डली** भनिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु परम्परा
तिथि

चन्द्रमाको आधारमा गणना गरिने मितिहरू लाई तिथि भनिन्छ। जो यस प्रकार छनः 
## शुक्ल पक्ष
#प्रतिपदा
#द्वितीया
#तृतीया
#चतुर्थी(चौथी)
#पञ्चमी
#षष्ठी
#सप्तमी
#अष्टमी
#नवमी
#दशमी
#एकादशी
#द्वादशी
#त्रयोदशी
#चतुर्दशी
#पूर्णिमा

## कृष्ण पक्ष
#प्रतिपदा
#द्वितीया
#तृतीया
#चतुर्थी(चौथी)
#पञ्चमी
#षष्ठी
#सप्तमी
#अष्टमी
#नवमी
#दशमी
#एकादशी
#द्वादशी
#त्रयोदशी
#चतुर्दशी
#अमावश्या (औंसी)

श्रेणी:हिन्दी शब्द र वाक्यांशहरू
शक्ति

## भौतिकविज्ञान
### अर्थ
भौतिकविज्ञान *Physics* मा, *शक्ति* भनेको कुनै वस्तुमा अन्तर्निहित स्रोत (अर्थात् गुण) हो जसमा कुनै कार्य गर्ने सामर्थ्य रहेको हुन्छ। शक्तिलाई एक रूपबाट अर्को रूपमा रूपान्तर गर्न सकिन्छ तर यसलाई न त पैदा गर्न सकिन्छ न त नष्ट गर्न सकिन्छा। ताप, विद्युत, प्रकाश आदि शक्तिका केही फरक फरक स्रोत अर्थात् रूपहरू हुन्। यिनीहरूलाई एक रूपबाट अर्को रूपमा रूपान्तर गर्न सकिन्छ तर नष्ट गर्न सकिंदैन।
### परिभाषा
*शक्ति*लाई यसको रूप अनुसार परिभाषित गरिन्छ।
#### विद्युत शक्ति
कुनै निश्चित समयसम्म प्रवाह भएको धाराविद्युत (Current Electricity) को विद्युतीय सामर्थ्य (Electric Power) लाई विद्युत शक्ति भनिन्छ। 
*गणितीय सुत्रमा व्यक्त गर्दा,

**विद्युत् शक्ति = विद्युतीय सामर्थ्य (Power) x समय (Time)**
*यस सुत्र अनुसार,

१ कि.वा. (Kilowatt) विद्युतीय सामर्थ्य १ घन्टा (Hour) सम्म प्रवाह हुँदा, १ कि.वा.-घ. (KW-H) *विद्युत शक्ति* खर्च हुन्छ।
***उदाहरण:**
५०० watt को २ ओटा चीम ३ hour र १५०० watt को ४ ओटा हिटर ३० minate  बाल्दा ६ KW-H विद्युत शक्ति प्रयोग हुन्छ।

#### यान्त्रिक शक्ति
कुनै वस्तुलाई कुनै निश्चित दुरीसम्म स्थानान्तरण गर्न प्रयोग गरिएको यान्त्रिक बल (Mechanical Force) लाई यान्त्रिक शक्ति भनिन्छ।
*गणितीय सुत्रमा व्यक्त गर्दा,

**यान्त्रिक शक्ति = यान्त्रिक बल (F) x दुरी (d)**
*यस सुत्र अनुसार,

कुनै वस्तुलाई १ न्युटन बल प्रयोग गरी १ मीटर दुरीसम्म स्थानान्तरण गर्दा, १ न्युटन-मीटर यान्त्रिक शक्ति प्रयोग हुन्छ।

#### ताप शक्ति
### नाप्ने एकाई
SI (The International System of Units, एकाईहरूको अन्तर्राष्ट्रिय प्रणाली)
*विद्युत शक्ति:  कि.वा.-घ. (KW-H)
*यान्त्रिक शक्ति: न्यु.-मी. (N-M)
*ताप शक्ति: जुल (Joule)
### व्याख्या
## धर्म
#दुर्गा
#देवी
#भवानी
#भगवती

## समाज
#बल
#सामर्थ्य
#जोड
#तागत
#पराक्रम

श्रेणी:विज्ञान
श्रेणी:भौतिक विज्ञान
श्रेणी:भौतिक शास्त्र
बाली

खेत-बारीमा लगाइएको बाली बालीहरू कुनै पनि प्रकारको हुन सक्दछन्। जस्तै :

*खाद्यान्न बाली
*तरकारी
*दलहन
*तेलहन
*फलफूल
*पुष्प

उपर्युक्त बालीहरू पनि लगाईएको मौसम अनुसार थप दुई प्रकारमा बाँड्न सकिन्छ :

*मौसमे बाली
*बेमौसे बाली

अझ कुन धेयले बाली लगाइएको भन्ने आधारमा पनि थप दुई प्रकारमा बाड्न सकिन्छ :

*नगदे बाली
*नेपालमा खेती : नेपाल कृषिप्रधान देश हो । अझै पनि झन्डै ७५ प्रतिशत मान्छे कृषिमा आधारित छन् । यस कुरालाई मध्यनजर गरेर नरबहादुर साउँदले 'नेपालका बालीनाली र तिनको दिगो खेती' शीर्षकको पुस्तक प्रकाशन गरेका छन् । यो साझा प्रकाशनले (वि.सं. २०६६) छापेको पुस्तक हो । यसले प्रतिष्‍ठित मदन पुरस्कार पनि प्राप्‍त गरेको थियो । यस पुस्तकको समीक्षा अशोक थापाले गरेका छन् र पुस्तकालय आवाज शीर्षकको पत्रिकामा प्रकाशित पनि गरेका छन् । 

श्रेणी:कृषि
कालरात्री

दशैंको अष्टमी र सप्तमी बीचको रातलाई **कालरात्रि** मानेर रातभरि गुप्तपूजा गरिन्छ । धेरैले यसै दिनदेखि खेतिमा प्रयोग हुने हतियारको पूजा गर्छन् र विजया दशमीका दिनमा विसर्जन गर्छन् ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालका चाडपर्वहरू
शमी

नेपालीमा ***शमी*** भनिने रूख/वृक्षलाई बाइनोमियल नोमेनक्लेचर (द्विपदीय नामाङ्कन पद्दती) अनुसार फिकस बेन्जामिना भनिन्छ । यो वर फिकस बेन्गालेन्सिस कै परिवारमा पर्ने एउटा रूख हो । यो रूख मुख्य रूपमा दक्षिणी तथा दक्षिण-पूर्वी एसिया र अस्ट्रेलियाम पाइन्छ । यो रूख ३० मिटरसम्म अग्लो हुन्छ ।
यो वृक्षलाई हिन्दू धर्मावलम्बीहरू पूजा गर्दछन् ।यो रूख नेपालको पहाडी तथा तराई भेगमा पनि पाइन्छ ।
## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:वृक्ष
श्रेणी:रूख
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
टीका

नेपालमा हिन्दू, बौद्ध, शिखलगायतका समाजमा **टीका** लगाउने चलन छ । 
## प्रकार
महिलाहरूले मात्र लगाउने टीका हुन्छ भने अक्षताका रूपमा अर्को खालको टीका लगाइन्छ । महिलाले लगाउने टीकालाई सौभाग्यसूचक मानिन्छ । महिलाले लगाउने टीका विभिन्न रंगका हुन्छन् । 
त्यसैगरी हिन्दू धर्म मान्नेहरू गोपीचन्दन, रक्तचन्दन, सिन्दूर, केशर आदिलाई टीकाका रूपमा प्रयोग गर्छन् । 
## हिन्दू मान्यता
हिन्दू धर्ममा टीका धारण नगरी गरिएका दान, तप, होम, पितृकार्यलाई निष्फल मानिन्छ । शरीरमा रहेका ७२ करोड ७२ लाख ७२ हजार २ सय १० नाडीमध्ये इडा, पिङ्गला र सुषुम्ना मुख्य मानिन्छन् । सुषुम्नालाई ज्ञानको प्रवाहक मानिन्छ । यो मस्तिष्कको मध्यभागबाट निधारतर्फ निस्केको हुन्छ । यसैमा कालो टीका तिलक वा चन्दन लगाइन्छ । विकारयुक्त कीटाणुको नाश गर्न, विचार शुद्ध राख्ने, वीर्य-संरक्षण गर्ने भएकाले चन्दन लगाइन्छ । मस्तिष्क तातेपछि मनमा नकारात्मक तरङ्ग रैलन्छन् । यसलाई सन्तुलित बनाउन टीका लगाउन थालिएको हो ।

## बाहिरी लिङ्कहरू
*१६ संस्कार किन ? 

श्रेणी:हिन्दु प्रतीकहरू
मैसुर

**मैसुर** भारतको कर्नाटक प्रान्तको दोस्रो सबभन्दा ठूलो शहर हो। यो प्रदेशको राजधानी बंगलोरदेखि लगभग डेढ सौ किलोमीटर दक्षिणमा तमिलनाडुको नजिकपर्छ।

श्रेणी:दर्शनीय स्थल
श्रेणी:भारतका पूर्व राजधानी सहरहरू
लक्ष्मी

**लक्ष्मी** जसलाई **श्री** भनेर पनि चिनिन्छ, हिन्दु धर्मका प्रमुख देवीहरूमध्ये एक हुन्। उनलाई सुख, सौभाग्य, धन, समृद्धि, सौन्दर्य, उर्वरता, सम्प्रभुता र प्रचुरताकी देवीको रूपमा पुजिन्छ। लक्ष्मी सहित पार्वती र सरस्वतीको समूहलाई त्रिदेवी नामले देवीहरूको त्रिमूर्ति मानिन्छ।

लक्ष्मी पूर्व-बौद्ध काल (१५०० देखि ५०० ईसा पूर्व) देखि नै हिन्दु परम्परामा एक केन्द्रीय पात्रको रूपमा रहँदै आएकी छिन् भने हिन्दु देवीदेवताहरूमा सबैभन्दा व्यापक रूपमा पुजिने देवीहरूमध्ये उनी एक हुन्। यद्यपि उनी प्रारम्भिक वैदिक साहित्यमा देखा नपरेपनि *श्री* शब्दको मानवीकरण—जसको अर्थ शुभता, महिमा र उच्च पद हुन्छ र अक्सर राजपदसँग जोडिएको हुन्छ। यसले अन्ततः पछिल्ला वैदिक ग्रन्थहरू, विशेष गरी *श्री सूक्तम्* मा श्री-लक्ष्मीलाई एक देवीको रूपमा विकास गरेको थियो।

वैष्णव धर्मको विष्णु-केन्द्रित सम्प्रदायमा लक्ष्मीको प्रमुख स्थान छ जहाँ उनलाई सर्वोच्च सत्ता विष्णुकी पत्नीको रूपमा मात्र नभई उनलाई दैवी शक्तिको रूप पनि मानिन्छ। श्री वैष्णव परम्परामा उनी एक विशेष प्रभावशाली पात्र हुन् जसमा विष्णुसम्म पुग्नका लागि लक्ष्मीप्रतिको भक्ति महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। देवी-केन्द्रित शाक्त धर्म भित्र, लक्ष्मीलाई सर्वोच्च देवीको समृद्धिको स्वरूपका रूपमा पूजा गरिन्छ। लक्ष्मीका आठ प्रमुख अभिव्यक्तिहरू, अष्टलक्ष्मीलाई धनका आठ स्रोतहरूको प्रतीक मानिन्छ।

भारतीय कलामा लक्ष्मीलाई भव्य वस्त्र पहिरिएकी, समृद्धि वर्षाउने सुनौलो वर्णकी महिलाको रूपमा चित्रण गरिन्छ, जो पद्मासन मुद्रामा कमलको आसनमा उभिएकी वा बसेकी हुन्छिन्। उनले हातमा कमलको फूल समातेकी हुन्छिन् जुन सौभाग्य, आत्म-ज्ञान र आध्यात्मिक मुक्तिको प्रतीक हो। उनको प्रतिमामा चारवटा हातलाई देखाइन्छ, जसले हिन्दु संस्कृतिमा महत्त्वपूर्ण मानव जीवनका चार पक्षहरू; *धर्म*, *काम*, *अर्थ* र *मोक्ष*को प्रतिनिधित्व गर्दछ। उनलाई प्रायः दुईवटा हात्तीहरूसँगै देखाइन्छ जसलाई गजलक्ष्मीको रूपमा चिनिन्छ भने यो उर्वरता र राजकीय अधिकार दुवैको प्रतीक हो। गुप्त कालका मूर्ति र सिक्काहरूमा भने लक्ष्मीको साथमा सिंहहरूलाई मात्र जोडिएको पाइन्छ जहाँ सिंहहरू प्रायः उनको दुवै तर्फ बसेका हुन्छन्।

पुरातात्विक खोज र प्राचीन सिक्काहरूले ईसा पूर्व पहिलो सहस्राब्दीसम्ममा लक्ष्मीको मान्यता र श्रद्धा रहेको सङ्केत गर्छन्। नारायणी (नौरथा) को समयमा गरिने लक्ष्मी पूजाको दिन र दीपावली तथा कोजाग्रत पूर्णिमा जस्ता चाडपर्वहरू उनको सम्मानमा मनाइन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु देवीहरू
श्रेणी:विष्णुका पत्नीहरू
नगरपालिका

[thumb|300px|[ललितपुर महानगरपालिका, भित्र रहेको पाटन दरवार क्षेत्रको दृश्य। यो क्षेत्रलाई युनेस्कोद्वारा विश्व सम्पदा क्षेत्रमा सामेल गरेको छ।]]

एक **नगरपालिका** सामान्यतया एकल प्रशासनिक विभाजन हो जसको सरकारी स्थिति र स्व-शासन वा अधिकार क्षेत्रको अधिकार राष्ट्रिय र क्षेत्रीय कानून द्वारा प्रदान गरिएको छ जसको अधीनस्थ छ। नगरपालिकाका अधिकारहरू आभासी स्वायत्ततादेखि राज्यको पूर्ण अधीनतासम्मका हुन्छन्। नगरपालिकाहरूसँग आयकर, सम्पत्ति कर, र कर्पोरेट आयकरमा व्यक्ति र निगमहरूलाई कर लगाउने अधिकार हुन सक्छ, तर राज्यबाट पर्याप्त रकम पनि प्राप्त गर्न सक्छ।

## नेपालमा नगरपालिका
नेपालमा हाल नगरपालिकाको सङ्ख्या २१७ रहेकोे छ। १ महानगरपालिका ,१२ उपमहानगरपालिका र २१७ वटा नगरपालिका रहेको छ जुन २०७८/७५ को निर्णय अनुसार भएको हो।।

## सन्दर्भ सामग्री 
श्रेणी:नगरपालिका
श्रेणी:प्रशासनिक विभाजनका प्रकारहरू
लेक वालेसा

**लेक वालेसा**  ,  , १९४३को सेप्टेम्बर २९मा जन्म ) एक पोलिश राजनीतिज्ञ, ट्रेड युनियन सङ्गठन कर्ता, र मानव अधिकार अभियान कर्ता हुन । उनी एक चमत्कारीक नेता हुन्, सोलीडाईरेक्टी भनिने  सोभियत सङ्घ पक्षको  पहिले ट्रेड युनियनको सह-स्थापक,  १९८३मा नोबेल शांति पुरस्कार जीतेका थिए, र १९९०-९५  पोलैंड का राष्ट्रपतिको रूपमा कार्य गरे।  

वालेसा एक बिजुली मिस्त्री थिए र उनलेशिक्षा हासिल गरेका थिएनन्। कुनै व्यापार संघमा  ग्दान्स्कमा त्यतिखेरका पोत कारखानामा काम शुरू गरेको केही दिनमै उनी राजनीतिमा लागे ।  यसको लागि उनलाई १९७६मा पोलिश कम्युनिस्ट सरकारद्धारा धेरैपल्ट समातिएको थियो, जागिरबाट निकालि दिइएको थियो र कडा निगरानीमा रादिएको थियो।  अगस्त १९८०मा उनी सरकारसँग वार्तामा नेतृत्व तहमा सम्मिलित थिए र सहायक कर्मचारियहरूको हडताली जमीन तोडने ग्दान्स्क सहमतिमा संलग्न थिए। 

१९९०मा उनले पोल्याण्डको पुन: स्थापित राष्ट्रपतिको कार्यालयको पदको लागि सफलतापूर्वक भाग लिए।  तर उनको लोकप्रियता कम भयो। पोलिश राजनीतिमा उनको भूमिका कम भएको थियो। उनको अन्तर्राष्ट्रीय ख्याति, उस्तै छ, र उनी अझै पोलैंडमा अनि विदेशमा इतिहास र राजनीति विषय का बारेमा बोल्छन् र पढाउँछन् ।

## जीवन 
वालेसा  २९ सेप्टेम्बर १९४३,मा पोलैंडको पोपोवो भन्ने ठाउँमा जन्मिएका थिए। । 

लेक नजिकैको चलिन र लिप्नो भन्ने ठाउँबाट प्राथमिक विद्धालय र व्यावसायिक स्कूल पास गरे। त्यसपछि उनी पोतमा काम गरे(ग्दान्स्क सुरुवातमा काम गर्न भन्दा पहिले, लेनिन शिपयार्ड *मा.* *Lenina,*  त्यसपछि ग्दान्स्क शिपयार्ड, *Stocznia यूके*  स्रोत फरक देखिन्छन् (१९६७ हो कि  १९६६  थाहा भएन)को रूपमा एक बिजुली मिस्त्री) 

८  दिसम्बर १९६९ उनले Danuta Gołośसँग विवाह गरे। - यो जोडीको आठ बच्चाहरु छन्: Wiktoria., Brygida, Bogdan, Slawomir, जेमीस्ल, Jaroslaw, Magdalena, अन्ना मारिया ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
कान्तिपुर एफएम

**रेडियो कान्तिपुर** (पुरानो नाम कान्तिपुर एफएम) नेपालको एक निजी रेडियो प्रशारक संस्था हो। वि.सं २०५५ साल कार्तिकमा स्थापित रेडियो कान्तिपुर एफएम ब्याण्डको ९६.१ मेघाहर्जमा प्रसारित हुन्छ। हाल यसले विभिन्न एफ एम रिपिटर स्टेशन मार्फत राजधानीका अतिरिक्त देशका विभिन्न ठाउँमा आफ्नो सेवा प्रसारण गर्ने गरेको छ। यस एफ एमलाई पोखरा, नेपालगञ्ज तथा धनगढीमा  मेघाहर्जमा सुन्न सकिन्छ।

यस रेडियोले समाचार तथा मनोरञ्जनात्मक कार्यक्रमहरू २४ घन्टा प्रसारण गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्री
## सम्पर्क ठेगाना
रेडियो कान्तिपुर
पुलचोक, ललितपुर,नेपाल
जि पि ओ: १४३६० काठमाडौँ, नेपाल
ई पि सि :१००, ८९७५
टेलिफोन नं :+९७७ १ ५५४१९०२,५५४१९०३
फ्याक्स :+९७७ १ ५५२२७३१
ईमेल:kfmmarketing@kantipur.com.np

## बाहिरी लिङ्क 
कान्तिपुर एफ एम

श्रेणी:नेपाली सञ्चारगृहहरू
श्रेणी:रेडियो
श्रेणी:एफएम रेडियो
श्रेणी:नेपाली रेडियो च्यानल
श्रेणी:सञ्चार
संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय आर्थिक तथा सामाजिक परिषद्

**संयुक्त राष्ट्र आर्थिक तथा सामाजिक परिषद** (अङ्ग्रेजी लघुरूप:*ईसीओएसओसी*) संयुक्त राष्ट्र सङ्घको केही सदस्य राष्ट्रहरूको समूह हो, जो महासभालाई अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक एवं सामाजिक सहयोग तथा विकास कार्यक्रमहरूमा सहायता गर्दछ । यो परिषद सामाजिक समस्याहरूको माध्यमले अन्तर्राष्ट्रिय शान्तिलाई प्रभावकारी बनाउनमा प्रयासरत छ ।

## अध्यक्ष 
संयुक्त राष्ट्र आर्थिक तथा सामाजिक परिषदको बर्तमान अध्यक्ष अस्ट्रियाका मार्टिन सजदिक हुनुहुन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य लिंक 
* संयुक्त राष्ट्र आर्थिक एवं सामाजिक परिषद 
** इकोसक- पृष्ठभूमि
* संयुक्त राष्ट्र आर्थिक एवं सामाजिक विकास पृष्ठ
* संयुक्त राष्ट्र आर्थिक एवं सामाजिक विषय
* वैश्विक नीति मंच
* संयुक्त राष्ट्र - आधिकारिक जालस्थल

श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घ
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र संघका विशेषज्ञ समितिहरु
अयोध्या विवाद

**अयोध्या** विवाद एउटा राजनीतिक, ऐतिहासिक र सामाजिक-धार्मिक विवाद हो, जुन ९० को दशकमा सबै भन्दा धेरै उग्र रूपमा देखियेको थियो। यस विवादको मूल मुद्दा हिंदू देवता रामको जन्मभूमि र बाबरी मस्जिदको स्थिति हो। विवाद यस मुद्दामा छ कि के हिन्दू मन्दिरलाई ध्वस्त गरेर त्यहां मस्जिद बनाईयेको थियो वा मन्दिरलाई मस्जिदको रूपमा परिवर्तन गरियो।

राम जन्मभूमिको इतिहास
मुस्लिम शासक बाबर {१५२७ मा फरगना देखि आयो. उसले चित्तौरगढको हिंदू राजा राणा संग्राम सिंहलाई फतेहपुर सिकरीमा परास्त गरी दियो. बाबरले आफ्नो युद्धमा तोपहरू र गोलाहरूको प्रयोग गर्‍यो। जीते पछि बाबरले यस क्षेत्रको प्रभार कार्य मीर बांकीलाई दियो।
मीर बांकीले त्यस क्षेत्रमा मुस्लिम शासन लागू कर गरी दियो। उसले साधारण जनताहरूलाई नियंत्रणमा राख्नको लागि आतंकको सहारा लियो। मीर बांकी १५२८ }मा अयोध्या आयो र मन्दिरलाई भत्काउन लगाएर मस्जिदको निर्माण गरायो।.

## हेर्नुहोस
*राम जन्मभूमी
*बाबरी मस्जिद
## सन्दर्भ
श्रेणी:अयोध्या
श्रेणी:विवाद
संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्

**संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्** संयुक्त राष्ट्रको छ प्रमुख अङ्गहरूमध्येको एउटा अङ्ग हो। यसको कामकर्तव्यमा अन्तर्राष्ट्रिय  शान्ति सुरक्षा कायम गर्नु, संयुक्त राष्ट्रमा नयाँ सदस्यताको लागि महासभामा सिफारिस गर्नु, र संयुक्त राष्ट्र वडापत्रमा संशोधन स्वीकृत गर्नु हो। संयुक्त राष्ट्र सङ्घको बडापत्रमा उल्लेख गरिए अनुसार यसको शक्तिहरूमा शान्ति स्थापना कार्यहरू स्थापना गर्ने, अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धहरू लागू गर्ने र सैन्य कारबाहीको लागि अख्तियारी दिने समावेश छ। संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय निकायहरू मध्ये सुरक्षा परिषद्ले मात्र सदस्य राष्ट्रहरूमाथि बाध्यकारी हुने प्रस्तावहरू जारी गर्ने अधिकार राख्दछ। परिषद्लाई अनिवार्य निर्णयहरू घोषित गर्ने अधिकार पनि हुन्छ। यस्ता कुनै निर्णयहरूलाई संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद् प्रस्ताव भनिन्छ। 

सुरक्षा परिषद्मा पाँच स्थायी र दस अल्पकालिन गरि १५ सदस्यहरू हुन्छन्। पाँच स्थायी सदस्यहरू; चीन, फ्रान्स, रूस, संयुक्त राज्य अमेरिका, संयुक्त अधिराज्य हुन्।  यी दोस्रो विश्वयुद्धमा विजयी हुने ठूला शक्ति वा तिनका उत्तराधिकारी राज्यहरू हुन्। स्थायी सदस्यहरूले संयुक्त राष्ट्र सङ्घमा नयाँ सदस्य राष्ट्रहरूको प्रवेश वा महासचिवको कार्यालयका लागि मनोनित व्यक्तिहरू लगायत सुरक्षा परिषद्को कुनै पनि प्रस्तावलाई भिटो गर्न सक्छन्। यो भिटो अधिकार महासभाका मामिला वा मतदानहरूमा लागू नहुने हुँदा बाध्यकारी पनि हुँदैन। अन्य दस सदस्यहरू  महासभाद्वारा दुई वर्षको अवधिको लागि क्षेत्रीय आधारमा निर्वाचित हुन्छन्। सुरक्षा परिषद्को अध्यक्ष प्रति महिना वर्णमालानुसार बदलिन्छ।

## सदस्य 
### स्थायी सदस्य
संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदको हाल कायम रहेका स्थायी सदस्यहरूको तालिका यसअनुसार छ: 

### अस्थायी सदस्य
सुरक्षा परिषदका अन्य दश सदस्य दुइ वर्षको अवधिका लागि चुनिन्छन्। हर वर्ष यी दशमध्ये पाँच चुनिन्छन् । यसको चुनाव क्षेत्रीय आधारमा हुन्छ। अफ्रिकाबाट तीन सदस्य एसिया, पश्चिम यूरोप, र ल्याटिन अमेरिका र क्यारिबियनबाट दुई-दुई सदस्य छानिन्छन् । पूर्वी यूरोपबाट एक सदस्य छनिन्छ । यसमा कुनै एक सदस्य अरबको हुनु आवश्यक छ । 

सुरक्षा परिषदका स्थायी सदस्यहरूको संख्या बढाउने बारेमा धेरै विवाद छ। चार राष्ट्र (ब्राजिल, भारत, जर्मनी र जापान) जसलाई जी४ भनिन्छ । जापान र जर्मनीले संयुक्त राष्ट्रलाई धेरै आर्थिक सहायता गर्दछन्, र ब्राजिल तथा भारत जनसङ्ख्यामा ठूला भएको कारण संयुक्त राष्ट्रको विश्वशान्तिको लक्ष्यको लागि सैन्य-दलको सबभन्दा ठूलो योगदान गर्नेहरूमा पर्छन्। २१ सेप्टेम्बर २००४ मा जी४ राष्ट्रहरूले स्थाई सदस्य बन्ने बारेमा आपसी समर्थन घोषित गरे । संयुक्त अधिराज्य र फ्रान्सले पनि यस घोषणालाई स्वीकार गरे। पारित हुनका लागि १२८ मतको आवश्यकता हुन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घ
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद
कोलम्बस डे

**कोलम्बस दिवस** अमेरिकामा अक्टोबरको दोस्रो सोमबार पर्छ । क्रिस्टोफर कोलम्बसले अमेरिका पत्तालगाएका हुन् । यो दिन स्कुल, सरकारी कार्यालय बन्द हुन्छन् ।
डग हल

**डग हल** अमेरिकाको न्यू ह्याम्सर राज्यको प्रतिनिधिसभाका पूर्व सदस्य हुन्। उनको पूरा नाम डगलस हल हो। हलको जन्म सन् १९४३ मे ११मा भएको हो। उनले लोअर मेरिअन हाइस्कूल पढे। स्टानफोर्ड विश्वविद्यालयबाट इलेक्ट्रीकल इन्जिनियरिङ सकेका हुन्। उनले अमेरिकी स्वयंसेवी संस्था पिस कोर्प अन्तर्गत नेपाल गएर काम पनि गरेका छन्।
## नेपालसँगको सम्बन्ध 
उनले सन् १९६८-१९६९मा नेपालमा विज्ञान र अङ्ग्रेजी पढाए। उनी दरबार हाइस्कूल र आनन्द कुटीमा शिक्षक थिए। पिस कर्प स्वयंसेवक भएर उनी नेपाल पुगेका थिए। अनि उनलाई अमेरिकी सहयोग नियोग (युएसएआइडी)मा सल्लाहकार बनाइयो। उनले विज्ञान कसरी पढाउनुपर्छ भन्ने सिकाए। संयुक्त राष्ट्रसंघीय बालकोष (युनिसेफ) का धेरैथरि काम गरे। नेपालको न्यू एरा नामक संस्था स्थापना गर्ने धेरैजनामध्ये उनी एक हुन्। 
## न्यू ह्याम्सरमा सक्रिय 
पाँच वर्ष नेपाल बसेर अमेरिका फर्केपछि न्यू ह्याम्सर राज्यमा ३० वर्ष काम गरे। न्यू ह्याम्सर सेन्टर फर पब्लिक स्टडिज संस्थामा कार्यकारी निर्देशक भएर काम गरे। 
हल सन् १९८६ देखि सन् १९९४ सम्म न्यू ह्याम्सर राज्यको प्रतिनिधिसभा सदस्य रहे। त्यसपछि राज्यको आर्थिक समितिमा ६ वर्ष रहे। सन् १९९६मा नेपालको बजेट बनाउने सहयोगी-विज्ञका रूपमा तीन साताका लागि उनी नेपाल पुगे। 
## अमेरिकामा नेपालीलाई सहायता 
सन् २००६मा हल सेवानिवृत्त भए। फुर्सदमा अहिले उनी अमेरिका आएका नेपाली मुलका भुटानीलाई सहायता गर्दै छन्। अङ्ग्रेजी बोल्न नजान्नेका लागि नेपाली-अङ्ग्रेजी-नेपाली डिक्सनरी प्रोजेक्ट चलाएका छन्। उनले पत्रकार राजेश कोइरालासँग मिलेर 'अमेरिकामा बसोबास' (सहयोगी पुस्तक, सन् २०१२) तयार पारेका छन्। डा. कमलराज अधिकारीले तयार पारेको संक्षिप्त अङ्ग्रेजी–नेपाली नेपाली–अङ्ग्रेजी शब्दकोशको सम्पादन गरेका छन्।

उनी अलिअलि नेपाली बोल्छन् र धेरै बुझ्छन्।

## बाहिरी लिङ्कहरू
*ज्ञान ज्योति केन्द्र 
*डग हल सानो छँदा 

श्रेणी:समाज सेवकहरू
बेनजीर भुट्टो

**बेनजिर भुट्टो** (उर्दू: بینظیر بھٹو; सिन्धी:  بينظير ڀٽو; जुन २१, १९५३ – २७ डिसेम्बर २००७) पाकिस्तानको पूर्वप्रधानमन्त्री हुन् । उनी पाकिस्तानको पहिलो तथा एक मात्र महिला प्रधानमन्त्री पनि हुन्। उनी मुस्लिम धर्म मान्ने मुलुकको पहिलो महिला प्रधानमन्त्री पनि हो।

## पिताको पथ 
उनका पिताको नाम जुल्फिकर अली भुट्टो हो। माताको नाम नुसरत भुट्टो हो। उनी पिता माताकी पहिलो सन्तान एवं जेठी छोरीका रूपमा सन् १९५३ जून २१ तारिकमा जन्मेकि हुन्। जुल्फीकर र नुसरतका दुई छोरा र दुई छोरी जन्मिएका थिए। बेनजीरले हार्वर्ड विश्वविद्यालय र अक्सफर्ड विश्वविद्यालयमा पढ्ने मौका पाइन्। बेनजीरलाई सन् १९७७ देखि सन् १९८४ सम्म घरमा नै नजरबन्दमा राखियो। उनी देशबाहिर पनि बसिन् र
सन् १९८६ मा उनी देश फर्किन्।

## प्रधानमन्त्री 
सन् १९८८ नोवेम्बर १६ देखि सन् १९९० अगस्टसम्म पाकिस्तान पिपुल्स पार्टी (पीपीपी) का तर्फबाट पहिलोपटक बेनजीर पाकिस्तानकै पहिलो महिला प्रधानमन्त्री भइन्। सन् १९९३ नोवेम्बर १४ मा सपथ ग्रहण गरी बेनजीरले दोस्रो कार्यकालका लागि प्रधानमन्त्री पद सम्हालिन्। उनलाई सन् १९९६ नोभेम्बर  ५ तारिकका दिन राष्ट्रपति फारूक अहमद लेघारीले बर्खास्त गरे। राजनीतिक कारणले आठ वर्ष देशबाहिर बसिन्।

दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग सङ्गठन (सार्क) का १४ वटा शिखर सम्मेलनमा भाग लिने पहिलो महिला प्रधानमन्त्री हुन्।

## प्रधानमन्त्रीको पहिलो कार्यकाल १९८८-९०)
### विदेश तथा सैन्य नीति 
#### भारत र परमाणु बम
### बहिर्गमन
## प्रतिपक्षी नेताको पहिलो कार्यकाल (१९९०-९३
## प्रधानमन्त्रीको दोश्रो कार्यकाल (१९९३-९६)
### आन्तरिक तथा विदेश नीति 
### मुर्ताजा सँग को सम्बन्ध 
### आन्तरिक घटना 
### महिला मुद्दा 
### आर्थिक मुद्दा 
#### निजीकरण तथा मुद्रास्फीति र आर्थिक मन्दी
### विदेश नीति 
### सेनासँगको सम्बन्ध
### दोश्रो बहिर्गमन
### प्रतिपक्षी नेताको दोश्रो कार्यकाल (१९९६-९९)
#### भ्रष्टाचार आरोप
## निधन 
स्वदेश फर्केको दुई महिना नपुग्दै उनको एक विस्फोटमा परी सन् २००७ डिसेम्बर २७ मा निधन भएको हो। भुट्टोको आत्मकथाको पुस्तक *डटर अफ द ईस्ट* प्रकाशित छ।

## बाहिरी लिङ्कहरू
* बेनजीर भुट्टो सानो छँदा 

## यी पनि हेर्नुहोस्
* Benazir Bhutto

श्रेणी:पाकिस्तानका प्रधानमन्त्रीहरू
श्रेणी:महिला प्रधानमन्त्रीहरू
श्रेणी:सन् १९५३ मा जन्म
श्रेणी:सन् २००७ मा मृत्यु
श्रेणी:भुट्टो परिवार
श्रेणी:राष्ट्रिय नेतृत्वकर्ताका बच्चाहरू
श्रेणी:महिला रक्षा मन्त्रीहरू
श्रेणी:महिला वित्त मन्त्रीहरू
श्रेणी:महिला सरकार प्रमुखहरू
पश्चिमी युरोप

**पश्चिमी युरोप** क्षेत्रमा युरोप महाद्वीपका पश्चिमी राष्ट्रहरू समावेश छन्। सन् १९४५ देखि १९९१ सम्म शीतयुद्धको समयमा प्रचलित अर्को परिभाषा अनुसार पश्चिमाहरूले युरोपेली सङ्घमा आबद्ध राष्ट्रहरूको भूभागलाई पश्चिम युरोप भन्ने गर्दथे, जुन अहिले युरोपेली सङ्घको भाग हो। पश्चिमी युरोपेली सङ्गठन सन् १९४८ को समयमा गैर-साम्यवादी युरोपेली राष्ट्रहरूद्वारा आयोजित एक सुरक्षात्मक सङ्गठन थियो जुन वार्सा सम्झौताको बिरूद्ध सङ्गठित गरिएको थियो।

## वर्तमान विभाजन
### संयुक्त राष्ट्र भू-योजना वर्गीकरण

]]

संयुक्त राष्ट्र सङ्घको भू-योजना संयुक्त राष्ट्र साङ्ख्यिकी प्रभागद्वारा विकसित एक प्रणाली हो जसले एम ४९ कोडिङ वर्गीकरणको आधारमा विश्वका देशहरूलाई क्षेत्रीय र उपक्षेत्रीय समूहहरूमा विभाजित गर्दछ। विभाजन साङ्ख्यिकीय सुविधाको लागि हो र यसले देश वा क्षेत्रहरूको राजनीतिक वा अन्य सम्बद्धताको बारेमा कुनै धारणालाई सङ्केत गर्दैन।

संयुक्त राष्ट्र सङ्घको भू-योजनाअनुसार, निम्न देशहरूलाई पश्चिमी युरोपको रूपमा वर्गीकृत गरिएको छ:

*
*
*
*
*
*
*

"दक्षिणपश्चिम युरोप"मा रहेका तीन देश:

*
*
*

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
*संयुक्त राष्ट्र सङ्घ अनुसार उपक्षेत्र
*पश्चिमी युरोप 


श्रेणी:युरोपको क्षेत्रहरू
बल

भौतिक विज्ञानमा, **बल**, निर्विरोध रहदा, कुनै अन्तरक्रिया हो जसले बस्तुको चाललाई बदल्छ। बलले पिण्ड भएको वस्तुको गति परिवर्तन गर्न सक्दछ (सुरुमा अचलबाट चल अवस्थामा लान पनि जसमा पर्छ), अर्थात्, प्रवेगमा ल्याउछ। अन्तर्ज्ञानले भन्‍नु पर्दा, बल घच्डनु वा तान्‍नु हो। बलसँग दुबै परिमाण र दिशा छ, यसैले यो भेक्टर मात्रा हो। यो एसआई एकाई न्यूटनमा मापन गरिन्छ र यसको प्रतिनिधित्व **F** चिन्हले गर्दछ।  

न्य‍ूटनको चालसम्बन्धी दोस्रो नियमाका आधारमा भन्ने हो भने बल भनेको कुनै पनि बस्तुमा उत्पन्न हुने मोमेन्टमको परिवर्तनको दर हो। यसको एसआई आधार न्यूटन हो।

## न्यूटनका चालसम्बन्धि नियमहरु
मुख्य लेख : न्युटनको गति नियम

बेलायतका प्रसिद्ध बैज्ञानिक न्य‍ूटनले चालसम्बन्धी यी नियमहरु बनाएका छन्। 
### पहिलो नियम
कुनै पनि बस्तुमा बाहिरी बल प्रयोग नभएसम्म त्यो बस्तुले आफ्नो पूर्व अवस्था छोड्दैन। यसलाई न्यूटनको चालसम्बन्धी पहिलो नियम भनिन्छ। वा बाहिरी बल प्रयोग नभएसम्म चाल अवस्थामा भएको बस्तु चालमा नै र स्थिर अवस्थामा भएको बस्तु स्थिर अवस्थामै रहन्छ।

### दोस्रो नियम
दोस्रो नियमले कुनै पनि बस्तुको मोमेन्टमको परिवर्तनको दर त्यसमा लागाइएको खुद बलसँग बराबर हुन्छ भन्छ।

:\vec{F} = \frac{\mathrm{d}\vec{p}}{\mathrm{d}t}, जहाँ  \scriptstyle \vec{p} भनेको मोमेन्टम हो। 

परिभाषाअनुसार:
:\vec{F} = \frac{\mathrm{d}\vec{p}}{\mathrm{d}t} = \frac{\mathrm{d}\left(m\vec{v}\right)}{\mathrm{d}t}=m\frac{\mathrm{d}\vec{v}}{\mathrm{d}t}=m\vec{a},
जहाँ *m* बस्तुको पीण्ड हो भने \scriptstyle \vec{v} भनेको बस्तुको गति हो। 

न्यूटनको चालसम्बन्धी यो दोस्रो नियमलाई बलको परिभाषाको रूपमा लिइन्छ।

### तेस्रो नियम
हरेक कार्यमा बराबर तर विपरीत प्रतिक्रिया हुन्छ।
:\vec{F}_{1,2}=-\vec{F}_{2,1}.

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी कडीहरु
श्रेणी:विज्ञान
श्रेणी:भौतिक विज्ञान
श्रेणी:भौतिक परिमाण
आर्यभट्ट

**आर्यभट्ट** (४७६-५५०) प्राचीन भारतका एक महान ज्योतिषविद् र गणितज्ञ थिए। उनले आर्यभटीय ग्रंथको रचना गरे जसमा ज्योतिषशास्त्रका अनेक सिद्धान्तहरु  प्रतिपादन गरिएकाछन्। यस ग्रंथमा उनले आफ्नो जन्मस्थान **कुसुमपुर** र जन्मेको साल **शक** संवत् ३९८ लेखेकाछन्। बिहारमा वर्तमान पटनाको प्राचीन नाम कुसुमपुर थियो तर आर्यभटको कुसुमपुर भनें दक्षिणमा थियो।

एउटा अर्को मान्यता अनुसार उनको जन्म महाराष्ट्रको अश्मक देशमा भएको थियो। उनको वैज्ञानिक कार्यहरूको समादर राजधानीमा नैं हुनसक्थ्यो। यसकारण उनले लामो यात्रा गरी आधुनिक पटनाको छेउको कुसुमपुरमा बसेर आफ्ना रचनाहरु पूरा गरेका थिए।

## कृतिहरु 
# **दशगीतिका**
# **आर्यभटीय** 
# **आर्यभट सिद्धान्त**
# तन्त्र

## आर्यभटको योगदान 
#### *π* को अन्दाजी मान 
आर्यभटले पाई (\pi) **अपरिमेय सङ्ख्या** हो भन्ने कुराको ज्ञान थाहा पाए । आर्यभटीयम् (गणित) को दोश्रो भागमा लेखिएको छ:

: **चतुराधिकं शतमष्टगुणं द्वाषष्टिस्तथा सहस्राणाम्।**
: **अयुतद्वयस्य विष्कम्भस्यासन्नो वृत्तपरिणाहः॥**
:: *१००  मा चार जोडेर, आठले गुणा  गरेर ६२००० जोडौ। यो नियमले २०००० परिधिको एक वृत्तको व्यास  थाहा पाउन सकिन्छ ।*
:: *(१०० + ४) * ८ + ६२०००/२०००० = ३.१४१६*

यो अनुसार व्यास र परिधिको अनुपात ((४ + १००) × ८ + ६२०००) / २०००० = ३.१४१६ हुन्छ, जुन पाँच महत्त्वपूर्ण आंकडों सम्म बिलकुल सटिक छ।

#### बीजगणित 
आर्यभटीय मा आर्यभटले  वर्ग र घन को श्रेणीको रोचक परिणाम पत्ता लगाए।

: 1^2 + 2^2 + \cdots + n^2 = {n(n + 1)(2n + 1) \over 6}

र

: 1^3 + 2^3 + \cdots + n^3 = (1 + 2 + \cdots + n)^2

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडीहरू
* [~ amit/story/19_aryabhata.html *आर्यभट्ट और डायोफैन्टस का बेटा,* हिंदुस्तान टाइम्स(https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E0%A4%87%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B8) कहानी विज्ञान कॉलम, नवम्बर २००४]
* आर्यभट्ट प्रथम-एक परिचय 

श्रेणी:प्राचीन भारतका व्यक्ति
श्रेणी:वैज्ञानिकहरू
श्रेणी:गणितज्ञ
श्रेणी:एसिया
ग्वादी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, गुल्मी जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २५८६ रहेको थियो जसमध्ये १०३६ पुरुष र १५५० महिला रहेका थिए भने यहाँ ६४२ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल रुरुक्षेत्र गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो रुरुक्षेत्र गाउँपालिकाको वडा नम्बर २ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गुल्मी जिल्लाका ठाउँहरू
अन्तर्राष्ट्रिय कृषि विकास कोष

**अन्तर्राष्ट्रिय कृषि विकास कोष** (अङ्ग्रेजी:*इन्टरनेसनल फन्ड फर एग्रिकल्चर डेभलपमेन्ट*) संयुक्त राष्ट्र सङ्घको एक विशिष्ट संस्था हो। यसको स्थापना १९७४ को विश्व खाद्य सम्मेलनको परिणामस्वरूप १९७७ मा अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय संस्थानको रूपमा गरिएको थियो। यस संस्थाको मुख्य उद्देश्य विकासशील राष्ट्रहरूमा ग्रामीण क्षेत्रहरूको गरीबी निवारण गर्नु हो। विश्वको कुल गरीब जनसङ्ख्याको ७५% विकासशील राष्ट्रहरुका ग्रामीण क्षेत्रहरूमा छ, र पनि उनीहरूसित कुल आधिकारिक विकास सहायताको मात्र ४% कृषिसम्म पुग्छ।

## सन्दर्भ 
## बाहिरका सूत्र 
* आधिकारिक जालस्थल

श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घ
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रीय सङ्गठन
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घ
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र संघका विशेषज्ञ समितिहरु
जेम्स बुकानान

**जेम्स बुकानान जुनियर** अमेरिकाका पन्ध्रौ राष्ट्रपति हुन्। उनको जन्म सन् १७९१ अप्रिल २३मा भएको थियो। उनी अठारौँ शताब्दिमा जन्मेका अन्तिम राष्ट्रपति, एक मात्र अविवाहित र पेन्सलभानिया राज्यबाट राष्ट्रपति हुने एक मात्र हुन्। उनी सन् १८५७ मार्च ४ देखि सन् १९६१ मार्च ४ सम्म अमेरिकाका राष्ट्रपति रहे। उनी डेमोक्र्याटिक पार्टीका समर्थक थिए। उनको निधन सन् १८६८ जुन १मा भयो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:अमेरिकाका राष्ट्रपतिहरू
श्रेणी:अमेरिकी राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका) अमेरिकी राष्ट्रपतिहरू
रसायन शास्त्र

thumb|right|300px**रसायनशास्त्र** विज्ञानको त्यो शाखा हो जसमा पदार्थको संघटन, संरचना, गुण र  रासायनिक प्रतिक्रियाको समयमा यसमा भएका परिवर्तन को अध्ययन गरिन्छ। यसको शाब्दिक विन्यास *रस+अयन* हो जसको शाब्दिक अर्थ *रसहरु (द्रवो)को अध्ययन* हो । यो एक भौतिक विज्ञान हो जसमा  पदार्थको परमाणुहरु, अणुहरु, क्रिस्टल (रवों) र  रासायनिक प्रक्रियाको समयमा मुक्त भए या प्रयुक्त भए ऊर्जाको अध्ययन गरिन्छ। रसायन विज्ञानको धेरै शाखाहरू हुन्  जसलाई पदार्थको अध्ययनको समयमा बाधिन गएको हो । रसायन विज्ञानको शाखाहरूमा कार्बनिक रसायन, अकार्बनिक रसायन, जैव रसायन, भौतिक रसायन, विश्लेषणात्मक रसायन आदि प्रमुख हुन्। कार्बनिक रसायनमा कार्बनिक पदार्थ, अकार्बनिक रसायनमा अकार्बनिक पदार्थ, जैव रसायनमा सुक्ष्म जीवहरुमा उपस्थित पदार्थ, भौतिक रसायनमा पदार्थको बनावट, संघटन र  उसमा सन्निहित ऊर्जा, विश्लेषणात्मक रसायनमा नमूनाको विश्लेषणको अध्ययन गरिन्छ ताकि उसको बनावट र  सञ्चरनाको पत्ता लागोस् । हालको दिनहरूमा न्यूरो-रसायन जस्तो रसायनको कुनै र शाखाहरूको उदय भयो । संक्षेपमा रसायन विज्ञान रासायनिक पदार्थ को वैज्ञानिक अध्ययन हो । पदार्थको संघटन परमाणु या उप-परमाण्विक कण जस्तै इलेक्ट्रन, प्रोटन र  न्यूट्रन सँग भयो । रसायन विज्ञानको केन्द्रीय विज्ञान या आधारभूत विज्ञान पनि कहा जान्छ किन भने यो अरु विज्ञान जस्तो, खगोलविज्ञान, भौतिक, पदार्थ विज्ञान, जीवविज्ञान र  भूविज्ञानको जोडछ।

## रसायनशास्त्रको अध्ययनको क्षेत्र 
रसायनशास्त्रको अध्ययनको क्षेत्र व्यापक छ, तल दिइएका चित्र सँग यसका कुनै अनुमान  हुन सक्छ :

रसायन विज्ञानको क्षेत्र  अरु विज्ञानहरूको समन्वयको कारण प्रति दिन विस्तृत हुदै गइरहेको छ। फलत: आज हामी भौतिक एवं रसायनभौतिकी, जीव रसायन, शरीर-क्रिया-रसायन, समान्य रसायन, कृषि रसायन, आदि अनेक नवीन खोज तथा कार्यहरु पर्दछन् ।

## रसायन विज्ञानको उपयोग 
* **उर्जा** - सेल, ब्याट्रीहरू, परमाणु भट्ठी, पेट्रोलियम  आदि
* **औषधिहरु**
* **खाद्य**
* कीटनाशक
* धातुहरू, प्लास्टिक एवं अन्य निर्माण सामग्री
* कपडा
* सिमेन्ट
* साबुन, तेल, सौन्दर्य प्रसाधन
* आईसी निर्माणको लागि उच्च गुणस्तरिय सिलिकन वेफर
* अपराधिहरूलाई समात्नको लागि सहायक
* गोला-बारूद, बिस्फोटक एवं अन्य युद्ध सामग्री

## सन्दर्भ 
## यिनलाई पनि हेर्नुहोस 
* रसायन विज्ञानको इतिहास
* रसायन विज्ञानको समयरेखा
* रसायन विज्ञानको शब्दावली

## बाहिरी कडिहरू 
* प्राचीन भारतमा रसायनको विकास (गूगल पुस्तक; लेखक - स्वामी सत्यप्रकाश सरस्वती)
* रासायनिक गणना (गूगल पुस्तक ; लेखक - ठाकुर सिंह)
* रसायन वि‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ज्ञान हेतु लघु पारिभाषिक शब्द-सङ्ग्रह
* पारद तंत्र विज्ञान (गूगल पुस्तक ; लेखक- सुभाष चन्द्र)

श्रेणी:रसायन शास्त्र
वेबपृष्ठ

ईन्टरनेटबाट ब्राउजरको सहायताले हेर्न मिल्ने जानकरी भएको पृष्ठलाई वेबपृष्ठ भनिन्छ।
अरबी भाषा

अरबी भाषा छैठों शताब्दीमा रहेको शास्त्रीय अरबी भाषाको वंशज हो। यस भाषामा साहित्यिक तथा अरबी बोलीने अनेकौँ प्रकार सामेल छन् जुन विस्तृत क्षेत्र मध्य-पुर्व(खाडी मूलूकहरु) तथा उत्तर-अफ्रिकामा बोलिन्छ। यो भाषा एफ्रो एसियाई भाषा परिवार अन्तर्गत आउँद छ।
साहित्यिक भाषा आधुनिक मानक अरबी भाषा अथवा साहित्य अरबी भाषा भनिन्छ। 
**अरबी भाषा** मध्यपूर्व, खाडी क्षेत्र तथा अरबी मुलुकहरूमा बोलिने मुख्य भाषा हो। यो विश्वमा धेरै मानिसले बोल्ने भाषाहरूमध्ये एक हो। 

## यी पनि हेर्नुहोस् 
* शुभ जुम्मा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:भाषाहरू
श्रेणी:सम्पर्क भाषाहरू
श्रेणी:अद्वितीय लिपि भएका भाषाहरू
श्रेणी:मिश्रण भाषाहरू
तुला राशि

**तुला राशि** १२ राशिहरू मध्यको एक राशि हो। यो राशि राशि चक्रको सातौँ स्थानमा पर्दछ। वैदिक ज्योतिषमा तुला राशिको मालिक शुक्र ग्रह मानिन्छ। यसको चिन्ह तराजु रहेको छ।
यमन

**यमन** पश्चिम एसियामा एक अरब देश हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:यमन
श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:अरबी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
मीन राशि

**मीन राशि** १२औं ज्योतिषीय संकेत हो। यो एउटा नकारात्मक उत्परिवर्ती संकेत हो। यो ३३०° देखि ३६०° आकाशीय देशान्तरसम्म फैलिएको छ। उष्णकटिबन्धीय राशि अन्तर्गत, सूर्य १९ फरवरी देखि २० मार्चका बीच यस क्षेत्रलाई पार गर्ने गर्दछ। नक्षत्र ज्योतिषमा, सूर्य वर्तमानमा लगभग १२ मार्च देखि १८ अप्रिल सम्म मीन राशिका नक्षत्रमा गोचर गर्ने गर्दछ। शास्त्रीय व्याख्यामा, माछाको प्रतीक व्युत्पन्न हुने गर्दछ। इक्थयोसेनटर्स, जसलाई समुद्रबाट उत्पति हुने  एफ्रोडाइटलाई समर्थन गरेको थियो। केहि उष्णकटिबन्धीय ज्योतिषिका अनुसार, वर्तमान ज्योतिषीय युग मीन राशिको हो, जबकि अन्य व्यक्तिहरुको भनाइ छ कि वर्तमानमा यो कुम्भ राशिको युग रहेको छ। 

## पृष्ठभूमि
जबकि ज्योतिषीय संकेत मीनको परिभाषा ३३० डिग्री देखि ० डिग्रीसम्म अण्डाकार देशान्तरबाट यात्रा गर्ने गर्दछ, यो स्थिति अहिले बढी मात्रामा कुम्भ राशिका नक्षत्रबाट आच्छादित हुने गर्दछ जबदेखि नक्षत्र र संकेतको संयोग भएको हुन्छ। वर्तमानमा पहिलो अंक मेष राशिको अनि वसन्त विषुवमा मीन राशिको नक्षत्रमा रहेको हुन्छ। नक्षत्रमा कुनै प्रमुख तारा हुँदैन, जसमा सबभन्दा टल्किने तारा केवल चौथो परिमाणको हुने गर्दछ। तारामण्डलमा एउटा तारा, अल्फा पिसियमलाई अलरेसाका नामनामले पनि चिनिने गरिन्छ, जो कि अरबी शब्द *الرشi अल-रिसा*' बाट आएको हो, जसको अर्थ हुन्छ "राम्रो डोरी," वा "नाल।" नक्षत्र, यद्धपि खगोलीय स्थानदेखि भिन्न हुने गर्दछ, जहाँ संकेत अंतरिक्षमा रहने गर्दछ। पहिलेको समयमा नक्षत्रहरुलाई मुख्य रूपले मार्करका रूपमा उपयोग गर्ने गरिन्थ्यो किन कि यो निर्धारित गर्न सकियोस् कि आकाशमा के प्रभाव रहेको थियो। तैपनि, मीन राशिको चिन्ह ३० डिग्रीको रहेको हुन्छ,  ३३० डिग्रीदेखि ० डिग्री सम्म हुने गर्दछ।

टलेमीले अल्फा पिस क्याल्शियमलाई त्यो बिन्दुका रूपमा वर्णित गर्दछ जहाँ दुइटा माछालाई जोडने डोरीलाई एकसाथ राखिने गर्दछ। ज्योतिषीय प्रतीक साधारणतया मुख वा पुच्छरद्वारा एउटा स्ट्रिङ् द्वारा समातेको दुईटा माछाहरुलाई दर्शाउने गर्दछ। माछालाई साधारणतया विपरीत दिशामा घुमिरहेकोले चित्रित गरिने गरिन्छ; यो पिसियन प्रकृतिको भित्रको द्वन्द्वलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ। त्यो वरुण ग्रहद्वारा शासित भएको हुन्छ। यद्यपि त्यो एक जोडीको रूपमा देखिने गर्दछ, सबै भाषाहरुमा साइनको नाम मूल रूपले ग्रीक, रोमानियन, बुल्गेरियन, डच, लातवियन र इटालीको अपवादको साथ केवल एउटा माछालाई सन्दर्भित गर्दछ।

## पौराणिक कथा
### प्रारम्भिक पौराणिक कथा
### आधुनिक पौराणिक कथा र धर्ममा
#### ज्योतिष आयु
## कला
## लोकप्रिय संस्कृतिमा
## ग्यालेरी
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:ज्योतिष

श्रेणी:राशिहरू
बरुण नदी

**वरुण नदी** अरुण नदीको सहायक नदी हो । यो नदी सप्तकोशी जल प्रवाहको एक खण्ड पनि हो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:नेपालका प्रमुख नदीहरू
श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:नेपालको जलस्रोत
श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:कोशी प्रदेशका नदीहरू
ट्रिग्भे ली

**ट्रिग्भे ली ** संयुक्त राष्ट्र सङ्घका पहिलो महासचिव हुन्। उनी नर्वेका नागरिक थिए। २ फेब्रुअरी १९४६ देखि १० नोभेम्बर १९५२ सम्म संयुक्त राष्ट्र सङ्घका महासचिव थिए। स्केन्डिनेभियाबाट पहिलो महासचिव थिए। उनले यस पदबाट राजिनामा दिए।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घ
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घका महासचिवहरू
संयुक्त राष्ट्र महासभा

संयुक्त राष्ट्रको **महासभा** संयुक्त राष्ट्र सङ्घको छः मुख्य अंगहरूमध्येको एक हो । यस सभाको प्रत्येक वर्ष सबै सदस्य राष्ट्रहरूका प्रतिनिधिहरूका साथ सम्मेलन हुन्छ । यी प्रतिनिधिहरू माझबाट एक जनालाई अध्यक्ष छानिन्छ । 

## विवरण 
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घ
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू
त्रिशूली नदी

**त्रिशूली नदी** नेपालको एक मुख्य नदी तथा सप्तगण्डकी नदी प्रणालीको एक मुख्य सहायक नदी हो। यो नदी रसुवाको गोसाईकुण्ड स्थित त्रिशूलधाराबाट उत्पत्ति भएको नदी हो। भगवान शिवले कालकूट बिष खाएर तपस्या गर्न जाँदा त्यहाँ पुगेपछि आफ्नो त्रिशूलले घोपी पानी निकालेको ठाउँ त्रिशूलधारा नामले प्रसिद्ध छ। त्रिशूली नदीलाई त्रिशूली गंगा पनि भन्ने चलन रहेको छ। त्रिशूली नेपालको मध्य भागबाट बहने नदी हो। यो नारायणी वा गण्डकी नदी जलाधार क्षेत्रको एक प्रमुख नदी हो।

## नामाकरण
त्रिशूली नदीको नामाकरण हिन्दू देवता शिवको कथासँग जोडिएको छ। समुन्द्र मन्थन कथाअनुसार कालकूट विषले पोलिरहेको घाँटीलाई शितल बनाउन पानीको लागि प्रहार गरेको त्रिशूल लागेर बनेका तीन मूलहरूबाट नै यसको नाम त्रिशुशूली रहन गएको हो।

## चित्र दिर्घा

Trisuli0168.JPG|thumb| (त्रिशूली नदी मुगलिन नजिक)
Rivers of Langtang (2).JPG|thumb|(लाङटाङ सहायक नदी)
Trisuli Rajmarg0680 Tadi Khola.JPG|thumb|टाडी खोला सहायक नदी

## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:नेपालको जलस्रोत
श्रेणी:बागमती प्रदेशका नदीहरू
श्रेणी:एसियाका अन्तर्राष्ट्रिय नदीहरू
श्रेणी:तिब्बतका नदीहरू
गोक्यो ताल

**गोक्यो ताल** नेपालको सगरमाथा अञ्चल, सोलुखुम्बु जिल्लामा अवस्थित ताल हो । सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज भित्र रहेको यो ताल समुन्द्र सतहबाट ४,७००-५,००० मिटर (१५,४००-१६,०० फिट) उचाइमा रहेको छ । यस क्षेत्रमा ६ वटा मुख्य तालहरू रहेका छन, यी तालहरू विश्वमै अग्लो स्थानमा पाइने ताजा पानीको तालहरु मध्ये पर्दछन । यी तालहरू मध्ये थोनाक ताल सबैभन्दा ठूलो ताल हो ।  सन् २००७ देखि गोक्यो ताल रहेको ७,७७० हेक्टर (लगभग ३० वर्ग मिटर) क्षेत्रलाई रामसार क्षेत्रको रूपमा घोषणा गरिएको छ ।

## धार्मिक महत्त्व
यस ताललाई हिन्दू तथा बौद्ध दुवैले शुद्ध तथा पवित्र मानेको छ । १००० भन्दा बढी हिन्दू धर्मावालाम्बीहरूले प्रत्येक वर्ष अगस्त महिनामा हुने जनैपूर्णिमाको दिन यहाँ स्नान गर्दछन । औषतरूपमा हेर्दा प्रत्येक वर्ष यहाँ ७००० पर्यटक घुम्न आउने गर्दछन । यो तालको दक्षिणपट्टि हिन्दू देवता शिव तथा विष्णुको मन्दिर रहेको छ जहाँ हजारौ श्रद्धालु आउने गर्छन । यो ठाउँ विशेष नाग देवताको लागि प्रसिद्ध रहेको छ ।

## पर्यटन
सगरमाथा बेसक्याम्प पछि गोक्यो ताल पर्यटकहरूको लागि आउने सर्वाधिक ठुलो गन्तब्य हो । ४,७९० मिटरको उचाईंमा रहेको गोक्यो गाउँ पर्यटकहरूको लागि सबैभन्दा मनोरन्जक गन्तब्य हो । नाम्चे बजार देखि यस ठाउँ पुग्न दुई दिन पैदल हिडेर पुग्न सकिन्छ ।

## चित्र दीर्घा

File:Nepal - Sagamartha Trek - 124 - going back down to the lake (500670632).jpg|गोक्यो ताल
File:Gokyo Lakes 01.jpg|गोक्यो ताल
File:Gokyo Lakes, Taujung Tsho, Nepal, Himalayas.jpg|गोक्यो ताल
File:Gokyo Lakes, Dudh Pokhari, Nepal, Himalayas.jpg|गोक्यो ताल
File:Gokyo, Ngozumpa Glacier, Nepal, Himalayas.jpg |गोक्यो ताल
File:Gokyolake.jpg|गोक्यो ताल

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
## यी पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:नेपालका तालहरू
श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू
भोटेकोशी नदी

**भोटेकोशी** नदी तिब्बतमा उत्पति भएर नेपाल प्रवेश गर्ने नदी हो। यो नदी सप्तकोशी नदीको सहायक नदी पनि हो । पहाडी खोंच हुदै बग्ने यो नदीको तेज बहावका कारण यो नदी विद्युत उत्पादन तथा राफ्टिङका लगि अत्यन्तै प्रशिद्द छ। नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, बागमती अञ्चलको सिन्धुपाल्चोक जिल्ला अवस्थित यो नदी बन्जी जम्पका लागि पनि प्रख्यात छ।

## भोटेकोसीमा राफ्टिङ
मा राफ्टिङ]]
## भोटेकोसीमा बन्जी जम्प
thumb|200px|right|भोटेकोशी नदी
काठमाडौँबाट करिब तीन घण्टामा पुग्न सकिने भोटेकोसीमा बन्जी जम्पिङ गरेर, तिब्बतको सिमानामा रहेको तातोपानीमा नुहाएर एकै दिनमा काठमाडौँ फर्कन सकिन्छ। बिहान सबेरै काठमाडौँबाट हिँड्यो भने करिब डेढ घण्टामा दोलालघाट पुग्न सकिन्छ। दोलालघाटबाट अरू डेढ घण्टामा बाह्रबीसे हुँदै भोटेकासी बन्जी जम्पमा पुग्न सकिन्छ। भोटेकोसीमा बन्जी जम्पको सम्पूर्ण व्यवस्था मिलाएको छ, द लास्ट रिसोर्टले। नेपालमा बन्जी जम्पिङको सुरूवात गर्ने उद्देश्यले यो रिसोर्टले सर्वप्रथम २०५८ सालमा उक्त नदीमा झोलुङ्गे पुलको निर्माण गरेको हो। करिब ४८ लाखको लागतमा निर्माण गरिएको भनिएको उक्त पुलले बन्जी जम्पिङ खेललाई नेपाल प्रवेश गराउन मद्दत मात्र गरेन स्थानीय बासिन्दाको जीवनस्तर उकास्न पनि महत्त्वपूर्ण काम गर्‍यो। करिब ६ घण्टा लाग्ने बाटोलाई १५ मिनेटमा छोट्याइदियो यो पुलले। पुलबाट करिब एक सय ६० मिटर तल बगिरहेको भोटेकोसीमा एक सय मिटरसम्म मात्र जम्प गराइन्छ। एकपटकको जम्पिङका लागि नेपालीलाई दुई हजार रूपैयाँ शुल्क लाग्छ भने विदेशी पर्यटकका लागि ६ हजार रूपैयाँसम्म लाग्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:नेपालको जलस्रोत
श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:तिब्बतका नदीहरू
श्रेणी:एसियाका अन्तर्राष्ट्रिय नदीहरू
श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:बागमती प्रदेशका नदीहरू
हुङ्कु हिमनदी

**हुङ्कु हिमनदी** नेपालको खुम्बु क्षेत्रमा अवस्थित एक हिमनदी हो।

श्रेणी:नेपालका हिमनदीहरू
इम्जा हिमनदी

**इम्जा हिमनदी** नेपालको सोलुखुम्बु जिल्लामा अवस्थित हिमनदी हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*Everest glacier 'turning into a lake'

श्रेणी:नेपालका हिमनदीहरू
खुम्बु हिमनदी

**खुम्बू हिमनदी** नेपालको उत्तरपूर्वी क्षेत्रमा सगरमाथा र लोत्से नुप्त्से हिमालको बीचमा अवस्थित छ। यो  उचाईमा सुरू हुन्छ र   उचाईमा टुंगिन्छ। यो विश्वकै सबैभन्दा उचाईमा अवस्थित हिमनदी हो। हिमनदीको मुहान सगरमाथाको पश्चिम क्षेत्र नजिक पर्दछ। 

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
*Pictures of Khumbu glacier

श्रेणी:नेपालका हिमनदीहरू
कालीगण्डकी खोच

**कालीगण्डकी खोंच** नेपालको मध्यपश्चिमी हिमाली क्षेत्रमा कालीगण्डकी नदीले बनाएको खोंच हो । यो खोंच विश्वकै सबभन्दा गहिरो खोंच मानिन्छ । 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
दुधकोशी नदी

**दुध कोशी** पूर्वी नेपालमा रहेको सप्तकोशी नदी एक सहायक नदी हो। यो नदी उचाइको हिसाबले सबैभन्दा अग्लो स्थानमा रहेको नदी हो।

## बग्ने मार्ग
यो नदीमा विश्वको सबैभन्दा अग्लो चुचुरो सगरमाथाको हिउँ पग्लिएर निस्केको पानीलाई बग्दछ। यो नदी गोक्यो तालको पूर्वमा सुरु भएर नाम्चे बजारको दक्षिणतिर बग्छ। त्यहाँबाट दक्षिणतिर लाग्दै दूधकोशी सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्जबाट निस्कन्छ र लुक्लाको पश्चिमतर्फ जान्छ। फेरी दक्षिणतिर बहेको यस नदीमा बीचमा लामदिङ खोला मिसिन जान्छ र हर्कपुरमा गएर सप्तकोशी नदीमा मिल्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:नेपालको जलस्रोत
श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:कोशी प्रदेशका नदीहरू
त्रियुगा नदी

**त्रियुगा नदी** कोशी नदीको एक सहायक नदी हो, यो नदी उदयपुर जिल्लाको सदरमुकाम गाईघाट शहरको मध्यबाट बग्दै पुर्वमा गएर बरुवा नदी संग मिल्छ र अंतमा गएर कोशिमा मिल्छ।  
 

यस नदिमा चन्द्र नहर निर्माण गरिएको छ।
दीपावली

**दिपावली** भनेको बत्ति बालेर घर, पसल आदि सजाउने भन्ने बुझिन्छ । तिहारको बेलामा नेपाल, भारत तथा संसारभरीका हिन्दूहरूले दिपावली गर्ने गर्दछन् । **दीवाली** वा **दीपावली** अर्थात "रोशनीको पर्व" शरद ऋतु (उत्तरी गोलार्द्ध) मा हरेक वर्ष मनाइने एक प्राचीन हिन्दू पर्व हो ।  दीवाली भारतको सबै भन्दा ठूलो तथा प्रतिभाशाली पर्व मध्ये एक हो । यो पर्व आध्यात्मिक रूपले अन्धकारमा प्रकाशको विजयको दर्शाउँछ ।

## नेपालमा दिपावली एवं भाइटीका
तिहारलाई नेपालमा दोस्रो ठूलो पर्वको रूपमा मनाइन्छ । पाँच दिन लामो यस पर्वलाई यम पञ्चक पनि भनिन्छ । यो पर्वमा मुख्य रूपमा काग, कुकुर, गाई, गोरु र लक्ष्मीको पूजा गरिन्छ । कागलाई सन्देशवाहक, कुकुरलाई सुरक्षा, गाईलाई समृद्धि, र लक्ष्मीलाई धन र ऐश्वर्यको प्रतीक मानेर पूजिन्छ । यसले मानव र प्रकृति बीचको आपसी सन्तुलन र सम्मानको सन्देश दिन्छ ।

तिहारको मूल मर्म दिपावली र प्रकाशको माध्यमबाट जीवनमा उज्यालो ल्याउनु हो । घरघरमा दियो बाली दिपावली मनाइन्छ । अज्ञानको अन्धकारलाई हटाएर ज्ञानको प्रकाश फैलाउने सन्देश तिहारबाट पाइन्छ । साथमा देउसी भैलो खेल्ने प्रचलन छ, जसले सामाजिक र सांस्कृतिक सम्बन्धलाई अझ नजिक बनाउँछ ।

पाँचौं दिन भाईटिका मनाइन्छ, जसमा दिदीबहिनीले आफ्ना दाजुभाइलाई स्नेहपूर्वक सप्तरङ्गी टीका लगाई मखमली माला लगाइदिन्छन् । यस अवसरमा विशेष परिकार खुवाएर भाईबहिनीबीचको प्रेमको झल्को दिने गरिन्छ । भाईटिकाको पौराणिक कथा अनुसार, यमराजलाई आफ्नी बहिनी यमुनाले घरमा आमन्त्रण गरेकी थिइन् । बहिनीले टिका र माला लगाएर सत्कार गर्दा यमराजले प्रसन्न भई बहिनीको घरमा वर्षेनी आउने वचन दिए । यस परम्परा अनुसार, भाईटिकाले भाईबहिनीबीचको प्रेमलाई प्रगाढ बनाउन मद्दत पुर्‍याउँछ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
*तिहार

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:चाडपर्वहरू