open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
किशोर पहाडी

किशोर पहाडी (वि.सं. २०१३ - ) विशेषत: एक साहित्यकार हुन्।  तापनि पहाडी लेखनका साथै अभिनय र निर्देशनमा पनि सक्रिय छन्। उनका कथाहरू लोकप्रिय छन्। तर कविता, यात्रा संस्मरणतिर पनि उनको विशेष पकड छ। गायनतिरको यिनको रुचि पनि अहिले बाहिर आएको छ। 

## जीवनी
किशोरको जन्म वि.सं. २०१३ साल मंसिर २४ (तदनुसार 9 December 1956)मा भएको हो। उनको खास नाम किशोरमान श्रेष्ठ हो।

## कृतिहरू
अगाडि नै फाट्टफुट्ट साप्ताहिक पत्रपत्रिकामा कथा कविता छापिए पनि साहित्यिक पहिलो रचना वि.सं. २०३३ मा रूपरेखामा प्रकाशित एकाङ्की 'माध्यम र माध्यम'लाई पहिलो प्रकाशित रचना मान्छन् । उनका प्रकाशित कृतिहरूः
* बाच्नु र बाँचेकाहरू (कथासँग्रह, वि.सं. २०३७)
* घर खण्डहर (कथासँग्रह, २०३७)
* कथा-कोण (संयुक्त कथासँग्रह, वि.सं. २०४३)
* विशु दाइ (कथासँग्रह, वि.सं. २०४५)
* शहरमा बत्ती निभेको बेला (कवितासँग्रह, वि.सं. २०५३)
* किंवदन्ती (लघुकथासँग्रह, वि.सं. २०५३)
* सर्वज्ञ र सेक्स (कथासँग्रह, वि.सं. २०५५)
* आ-आफ्नो भाग (बालकथा सँग्रह, वि.सं. २०६१)
* अध्याय (सम्पादित लघुकथा सँग्रह, वि.सं. २०४७)
* एकैसाथ हाँसौं (अनुवादित कथासँग्रह, वि.सं. २०५५)
* लम्लम्ती दम (बालकथा सँग्रह, वि.सं. २०५७)
* त्यो तलाको मालिक (अनुवादित कथासँग्रह, वि.सं. २०५९)
* हाँस र फुच्ची केटी (बालकथा सङ्ग्रह, वि.सं. २०६६)     
* मुग्ध सिम्फोनी (कथासङ्ग्रह, वि.स. २०७०)
अन्नपूर्णाको भोज : कथाकार मनु ब्राजाकीको कथासङ्ग्रह (सम्पादन, वि.स.  २०७१)  

शनिवारको साथी : बालकथा–सङ्ग्रह : २०७३ रोजा कथाहरु : कथा–सङ्ग्रह : २०७५

## पुरस्कार तथा सम्मान
* 'नव भानु तिमी नेपाली नव नभका' शीर्षक कविता प्रतियोगितामा प्रथम (वि.सं. २०२८)

* कविताजी. ए. ए. शील्ड (वि.सं. २०४०, अभिनय)
* साझा पुरस्कार (वि.सं. २०४५, कथासँग्रह)
* युवावर्ष मोती पुरस्कार (वि.सं. २०४८, अस्वीकार)
* पेन नेपाल पुरस्कार (वि.सं. २०४८, कथा साहित्य)
* बालकृष्ण सम राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कार (वि.सं. २०५९, नाटक)
* पहलमानसिँह स्वार स्मृति साहित्य प्रतिभा सम्मान (वि.सं. २०६१, नाटक)
* मैनाली कथा पुरस्कार (वि.सं. २०६३, कथा साहित्य)
* [इन्सास प्रविधिक स्रष्टा सम्मान] (वि.सं. २०७०, साहित्य)
* [विश्व नेपाली साहित्य सम्मान] (वि.सं. २०७०, साहित्य)
[वैजयन्ती स्रष्टा सम्मान] (वि. सं. २०७१, लघुकथा) 

पद्मा—रामचन्द्र लघुकथा सम्मान २०७४   

उपलब्धि आख्यान दिवस २०७६ अनवरत कथालेखन स्रष्टा सम्मान  

रमेश विकल सृजना पुरस्कार २०७६   

चक्रपाणि स्मृति सम्मान २०७९

## संलग्नता
* शताब्दीका सदस्य
* सर्वनामका संस्थापक सदस्य (वि.सं. २०३८)
* सडक कविता क्रान्तिमा सहभागी
* कथाकोण लेखन अभियान (वि.सं. २०४३)
* 'Pen Lovers in Nepal' (साहित्यिक समाचार विशेष) का सञ्चालक 
* 'शब्दपथ' का सञ्चालक

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* किशोर पहाडीद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:साझा पुरस्कार विजेताहरू
पुस्तान्तर

**पुस्तान्तर** अर्थात् जेनेरेशन ग्याप (Generation Gap) अघिल्लो पुस्ता र पछिल्लो पुस्ता बीचको मनोवैज्ञानिक अन्तर हो।

## सन्दर्भ सामग्री
*Bennis, W. and Thomas, R. (२००२) *Geeks and Geezers: how era, values and defining moments shape leaders*, Harvard Business School Publishing
*Employee Evolution: the Voice of Millennials at Work 

## बाह्य सूत्र
श्रेणी:समाजशास्त्र
रत्नकुमार बान्तवा

**रत्नकुमार बान्तवा** (विसं २००८-२०३५) नेपालका शहीद हुन्। यिनी नेपालका बामपन्थी राजनीतिज्ञ थिए। बान्तवा पञ्चायती व्यवस्थाको मध्यतिर राजनीतिमा सकृय भएका बेला पञ्चायती प्रहरीको गोली लागि मारिएका थिए। बान्तवाको जन्म २००७ चैत्र २७ गते इलामको चमैता गाविसको चित्रे गाउँमा भएको थियो।

प्राथमिक शिक्षा इलाम र पाँचथरमा पढेका बान्तवा उच्च शिक्षाका लागि धरान र काठमाडौंमा पढेका थिए। विद्यार्थी कालमा नै झापा आन्दोलनको प्रभाव यिनमा परेको थियो। २०३२ सालमा त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट बी एड् गरेर इलाममा प्राध्यापन पेसा सुरू गरेका बान्तवाले केही समयमा नै सो पेशा छोडेर भूमिगत राजनीतिमा प्रवेश गरेका थिए। यिनी तत्कालिन नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी मालेका संस्थापक सदस्य हुन्।  भूमिगत रहेका बान्तवा पार्टी सङ्गठनको सिलसिलामा हिँडेका बेला पश्चिमी इलामको इभाङ गाविसको जंगलमामा २०३५ चैत्र २७ गते पञ्चायती सरकारले गोली हानी हत्या गरेको थियो।
## लोकप्रियता र विरासत
बान्तवाको जीवनकथामा आधारित रही उपन्यासकार सञ्जय थापाले देउमाईको किनारमा (उपन्यास) लेखेका छन्। यो उपन्यासको कथानकमा देउमाईको किनारमा (चलचित्र)को रूपमा पनि निर्माण भएको छ। बान्तवाकै जीवनकथामा आधारित वृतचित्र बलिदान कहिले मर्दैन जसकुमार राईको निर्देशनमा निर्माण भएको छ।  

बान्तवाको नाममा इलामको फिक्कल - पशुपतिनगर सडक खण्डलाई रत्नकुमार बान्तवा राजमार्ग नामाकरण गरिएको छ। 

उनको नाममा इलामको साँखेजुङमा रत्नकुमार बान्तवा पोलिटेक्निक इन्स्टिच्यूटको स्थापना भएको छ। 
उनकै स्मृतिमा रत्न-बम स्मृति प्रतिष्ठानको स्थापना भएको छ।

हत्या भएको ३७ वर्ष पछि उनलाई २०७२ सालमा सरकारले शहीद घोषणा गर्‍यो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* रत्नकुमार बान्तवा  नेकपा एमालेको आधिकारिक वेवसाइट
* देउमाईको किनारमा नेपाली चलचित्र

श्रेणी:शहीद
श्रेणी:नेपालका कम्युनिष्ट राजनीतिज्ञहरू
पिटर जे. कार्थक

**पिटर जे. कार्थक** (सन् १९४३ - ) पत्रकार तथा लेखक हुन्। अङ्ग्रेजी साहित्यमा कलम चलाउने नेपाली साहित्यकारमध्येका पिटरको कर्मथलो भारत हो।

## जीवनी
पिटरको जन्म सन् १९४३ डिसेम्बर १२मा भारतको असम राज्य शिलोङमा भएको हो। एम्.ए. सम्म शिक्षा हासिल गरेका उनी निजी व्यवसायमा संलग्न रहे।

पिटरले पहिलोपटक सन् १९६२ तिर संगठित रूपमा हिलियन नामक ब्यान्ड निर्माण गरेका थिए। त्यसपछि दार्जीलिङमा पश्चिमी संगीतको नयाँ प्रभाव देखापरेको थियो। त्यसपछि खुलेका विभिन्न ब्यान्ड र सांगीतिक गतिविधि समेटेर केही उत्साही युवाले इन ट्युन विद दार्जिलिङ (वि.सं. २०६३) नामक डकुमेन्ट्री निर्माण गरेका छन्।

पिटरले केही समय 'द काठमाडौँ पोष्ट' (दैनिक) दैनिकमा पनि काम गरे।

## कृतिहरू
उनको पहिलो रचना सन् १९७१ तिर रूपरेखामा 'एकोप्यालिप्सः राँके भुतहरू' शीर्षकको कविता प्रकाशित भएको थियो। उनका कृतिहरूः
* पिटरका कथाहरू (कथासङ्ग्रह, वि.सं. २०५२) 
* प्रत्येक ठाउँ प्रत्येक मान्छे (उपन्यास, वि.सं. २०३४) 
* मानस (अङ्ग्रेजी कवितासङ्ग्रह, सहलेखन)

## पुरस्कार
* साझा पुरस्कार (वि.सं. २०३४, प्रत्येक ठाउँ प्रत्येक मान्छेका लागि)

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* पिटर जे. कार्थक द्वारा लेखिएका पुस्तकहरू
* दार्जिलिङको रकपुस्ता
* कमजोर पहाडका लेखक

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:साझा पुरस्कार विजेताहरू
गोङ ली

चिनिया चलचित्र का नायिका |
अङ्गुठाकार
'रेड सोरघुम', जु दाउ, रेज द रेड लानटे्रन, फेयरवेल माइ कन्कुवाइन, टु लिभ, सांघाई ट्रायड, टेम्पट्रेस मुन, चाइनिज बक्स, बे्रकिङ द साइलेन्स, द एम्परर एन्ड द एस्सासिन, २०४६, मेमोरिज अफ ए गिसा, मियामी भाइस, र्क्रस अफ द गोल्डेन फ्लावर, हन्निबल राइजिङ र सांघाई जस्ता चर्चित चिनिया चलचित्र का नायिकाको रूपमा प्रख्यात यिनको विशेषता भनेको चीनका सम्राज्ञीहरूको भूमिकादेखि साधारण चिनियाँ महिलाहरूको भूमिकासम्मलाई अत्यन्त स्वाभाविकता र गरिमाका साथ जीवन्त रूपमा प्रस्तुत गर्नु हो ।चीनका सामन्ती कालका पीडित महिलाहरूका कथा-व्यथा गोङ लीको अभिनयमा अत्यन्त मुखरित ढङ्गले प्रतिविम्बित हुन्छ । थिचिएका, दबाइएका, हिंसा र भ्रष्टाचारबाट पीडित र अरूको इसारामा जीवन बाँच्न विवश चिनियाँ नारीहरूको पीडामात्र होइन, तिनका उदात्त चरित्र, मानवीयता, नारीको स्वाभाविक गरिमा, मर्यादा र नारीसुलभ मायालु व्यवहार र पे्रमको उष्मासमेत गोङ लीको अभिननयमा भेटिन्छ ।

पश्चिमि विश्वमा भने यिन लाई बे्रकिङ द साइलेन्स, मेमोरिज अफ ए गिसामा यिनको अभिनयको लागि चिनिन्छ |

'द एम्परर एन्ड द एसास्सिन' की लेडी झाओको कुटिल भूमिका होस् या 'कर्स अफ दी गोल्डेन फ्लावर' की ताङ वंशकी सम्राज्ञीको भूमिका, गोङ लीको अभिनय बेजोड छ । 'रेड सोरघुम'को एउटी ग्रामणि किसान महिलाको चरित्र, 'जु दाउ'की एउटी पे्रमकी भोकी परम्पराद्वारा पीडित गृहिणीको भूमिका र 'राइज द रेड लान्टे्रन'की सामन्तकी उत्पीडित पत्नीको व्यथा- यी सबै चरित्रमा आँखा र मनमा बस्ने गरी सुहाउँछिन् गोङ ली ।'सांघाई ट्रायड' की रेस्टुराँमा गाउने एउटी सुन्दरी गायिका र माफिया बोसकी रखौटीको भूमिकामा ग्लामरस चरित्रको निर्वाह गर्नुपरोस् या 'सांघाई' फिल्ममा एउटी धनी व्यापारीको पश्चिमी संस्कृतिमा अभ्यस्त तर चीनप्रतिको देशपे्रम र जापानीप्रति प्रतिशोधको भावना साँचेकी चिनियाँ सम्भ्रान्त वर्गकी प्रतिनिधि महिला पात्रको रूपमा अभिनय गर्नु परोस्- गोङ ली यी प्रत्येक भूमिकामा जिउँदो पात्र लाग्छिन् ।'टु लिभ'की एउटी निम्न वर्गकी र राजनीतिक घटनाक्रमद्वारा पीडित महिला र 'फेयरवेल माई कन्कुवाइन' की विशिष्ट पात्र- गोङ लीले चिनियाँ समाजका नारीहरूका अनेकौँ रूप, चरित्र, विशेषता र व्यथाहरूलाई आफ्नो अभिनयमार्फत् अत्यन्त कलात्मक, नूतन र मोहक ढङ्गले जिएर देखाएकी छन् ।

'द स्टोरी अफ क्यू जू'मा क्यू जूको मूल पात्रको अभिनयको लागि १९९२मा भेनिस फिल्म फेस्टिबलमा सर्वोत्तम अभिनेत्रीका लागि उनको नाम नोमिनेट भएको थियो । उनको प्रभाव, अभिनय र उनले आर्जन गरेको सम्मानको मूल्याङ्कन गर्दै प्रसिद्ध पत्रिका 'एसिया विक'ले 'संसारकी अत्यन्त ग्लामरस मुभी स्टार र हलिउडको स्वर्ण युगकी एउटी परिस्कृत तथा सुरुचिपूर्ण उपलब्धि'का रूपमा उनको चित्रण गरेको थियो । गोङ ली पश्चिमा दर्शकहरूलाई चिनियाँ लावण्य, सुन्दरता र गरिमाको अनुभूति गराउने एउटी प्रमुख व्यक्तित्व रहँदै आएकी छन् ।बर्लिन फिल्म महोत्सवको पचासौं वाषिर्कोत्सवमा उनलाई जुरीको अध्यक्षता गर्न निमन्त्रणा गरियो । गोङ ली संयुक्त राष्ट्रसंघको खाद्य तथा कृषि सङ्गठनको सद्भावना राजदूत बनिन् सन् २०००मा । सन् २००६मा भएको एउटा मतदानमा उनी चीनकी सबैभन्दा राम्री महिलाका रूपमा छानिइन् भने सन् २००६ मै 'पि्रमियर म्यागेजिन'ले 'फेयरवेल माई कन्कुवाइन'मा उनले गरेको अभिनयलाई संसारको ८९औं सर्वकालीन महत्त्व राख्ने भूमिकाका रूपमा उल्लेख गर्‍यो ।
*http://www.ekantipur.com/nep/2069/12/27/full-story/365950.html -पर्दाकी कविता- गोङ ली

श्रेणी:सन् १९६५ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:चिनियाँ चलचित्र अभिनेत्रीहरू
मेनका गान्धी

**मेनका गान्धी** (जन्म: २६ अगस्ट १९५६, दिल्ली, जन्मनाम: मोनिका आनन्द) एक भारतीय राजनीतिज्ञ, पशु अधिकार अभियन्ता तथा पूर्व पत्रकार हुन्। उनी विभिन्न समयमा भारत सरकारका मन्त्री रहिसकेकी छन्। उनी नेहरू-गान्धी परिवारकी सदस्य हुन्।

## प्रारम्भिक काल
मेनका गान्धीको जन्म दिल्लीमा लेफ्टिनेन्ट कर्नल तरलोचन सिंह आनन्द र अम्तेश्वर आनन्दको सिख परिवारमा भएको थियो। उनले प्रारम्भिक शिक्षा लरेन्स स्कूल, सनावर(हिमाचल प्रदेश) मा प्राप्त गरिन् र त्यसपछि लेडी श्रीराम कलेजमा (नयाँ दिल्ली) बाट उच्च शिक्षा हासिल गरिन्।
उनले सन् १९७४ मा सञ्जय गान्धीसँग विवाह गरिन्, जो तत्कालीन प्रधानमन्त्री इन्दिरा गान्धीका कान्छा छोरा थिए। सन् १९८० मा सञ्जय गान्धीको विमान दुर्घटनामा निधन भएको थियो।

## राजनीतिक कैरियर
सञ्जय गान्धीको निधनपछि मेनका गान्धी सक्रिय राजनीतिमा प्रवेश गरिन्। सन् १९८३ मा उनले *सञ्जय विचार मं* स्थापना गरिन्। पछि उनी जनता दलमा आबद्ध भइन्। सन् १९८९ मा उनी उत्तर प्रदेशको पिलभित निर्वाचन क्षेत्रबाट लोकसभामा निर्वाचित भएकि थिईन्। उनले सन् १९८९ देखि १९९१ सम्म विश्वनाथ प्रताप सिंहको मन्त्रिमण्डलमा वातावरण तथा वन मन्त्रीका रूपमा कार्य गरेकि थिईन्।
सन् १९९६ र १९९८ मा उनी पुनः पिलभितबाट लोकसभामा निर्वाचित भइन्। पछि उनी भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) मा आबद्ध भइन् र सामाजिक न्याय तथा अधिकारिता मन्त्रालयमा राज्यमन्त्री तथा अन्य विभिन्न मन्त्रालयहरूमा मन्त्रीको रूपमा सेवा गरिन्।
उनका छोरा वरुण गान्धी भारतीय राजनीतिमा सक्रिय छन् र भारतीय जनता पार्टीका नेता हुन्।

## सक्रियता
मेनका गान्धी भारतमा पशु अधिकारका क्षेत्रमा सक्रिय अभियन्ता हुन्। उनले सन् १९९२ मा *People for Animal* नामक गैरसरकारी संस्थाको स्थापना गरिन्। जसले पशु संरक्षण तथा कल्याणका क्षेत्रमा काम गर्दछ।
उनी शाकाहारी हुन् र पशु अधिकार, वातावरण तथा सामाजिक विषयमा पुस्तकहरू लेखेकी छन्।

## पत्रकारिता
राजनीतिमा प्रवेश गर्नु अघि उनी पत्रकारितामा संलग्न थिइन्। उनी ‘सूर्या’ पत्रिकासँग सम्बन्धित थिइन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* Official biography from Parliament of India records
* Detailed Biodata at energyglobe
* Biodata at Indianembassy.org

भारतीय राजनेता
श्रेणी:सांसद
श्रेणी:नेहरू–गान्धी परिवार
श्रेणी:दिल्लीका मानिसहरू
गन्ध

**गन्ध** मानिस वा अन्य जनावरको सुँघ्ने क्षमताको कारण थाहा पाउने कुरा हो ।

श्रेणी:गन्ध
नेपालका चाडपर्वहरूको सूची

## **सुर्य मासअनुसार मनाइने केही महत्त्वपूर्ण चार्डपर्वहरू** 
## **चन्द्रमासअनुसार मनाइने केही महत्त्वपूर्ण चार्डपर्वहरू** 
*
*  →          देखि सम्म
* →      देखि सम्म
* →  
* →                                          
* →                                      
* →                                  
* →                               देखि 
*  →                          
*	                       →                     
* →                 
* d
*

श्रेणी:पर्व
पेयपदार्थ

thumb|292x292px|फलफुलको रस
**पेय पदार्थ** विशेषत मानव उपभोगको लागि बनाइएको एक प्रकारको तरल पदार्थ हो । पेय पदार्थ धेरै प्रकारको हुन्छ । यसलाई सादा पानी, अल्कोहल, अल्कोहल रहित पेय पदार्थ, फलफूल वा सब्जीको रस, तातो पेय पदार्थ आदि जस्ता समूहमा विभाजन गर्न सकिन्छ ।

## अल्कोहल
सामन्यतया अल्कोहल भनेर चिनिने इथानोल भएको पेय पदार्थ अलकोहलयुक्त पेय पदार्थ हो ।यसै अन्तर्गत पर्ने बियर ८,००० वर्ष देखि मानव संकृतिको हिस्सा बन्दै आएकोछ । धेरै राष्ट्रहरूमा भट्टी वा स्थानिय बारमा बसेर अलकोहलयुक्त पेय पदार्थ पिउनु सास्कृतिक परम्परानै मानिन्छ । एसियाली राष्ट्रहरूमा धेरै प्रकारका अलकोहलयुक्त पेय पदार्थ बनाइने गरिन्छ ।

## अल्कोहल रहित पेय पदार्थ
अल्कोहल नभएको वा अल्कोहलको मात्र कम भएका पेय पदार्थहरूलाई अल्कोहल रहित पेय पदार्थ भनिन्छ । यस श्रेणी अन्तर्गत ०.५% सम्म अल्कोहल भएका पेय पदार्थहरू (जस्तै:अल्कोहल कम भएको बियर, वाइन आदि) पर्दछन ।
## फलफूलको रस
को रस]]
फलफूलको रस केही मात्रामा योजकहरू मिसाइएको वा नमिसाइएको प्राकृतिक उत्पादन हो । यस्ता उत्पादन विशेषत बिहान नास्तामा प्रयोग गरिने गरिन्छ । विभिन्न प्रकारका फलफूल (जस्तै : सुन्तला, स्याउ, मौसम, अङ्गुर, कागती, भुइँ कटहर आदि)को रस बिहान नास्तासँग पिउन प्रयोग गरिन्छ । नरिवलको पानी अत्यधिक पोषिलो तथा स्फुर्ति दायक रस हो । अंगुरको रस वाइन बनाउनको लागि पनि प्रयोग गरिने गरिन्छ । केही फलहरू अम्लिय हुने हुनाले तिनीहरूको रसलाई मिठो बनाउनको लागि त्यसमा पानी, चिनी वा मह मिसाउनु आवश्यक हुन्छ ।

## सब्जीको रस
विभिन्न तरकारी जन्य पदार्थहरू (जस्तै: गाजर, गोलभेडा, काँक्रो, करेला आदि) पेय पदार्थ बनाउनको लागि प्रयोग गरिन्छ । फलफूलको रसलाई स्वदिलो बनाउनको लागि सब्जीको रस मिसाउने गरिन्छ । तरकारीको रस मानिसलाई स्वस्थ्य रहनमा मद्दत गर्ने खालका वा प्राकृतिक औषधिको रूपमा काम गर्ने खालका पनि हुन्छन (जस्तै:करेलाको रस मधुमेयका रोगिहरूको लागि उपयुक्त हुन्छ ।) ।

## तातो पेय पदार्थ
को कप]]
तातो बनाएर पिउने पेय पदार्थहरू तातो पेय पदार्थ अन्तर्गत पर्दछन ।
*कफीयुक्त पेय पदार्थ
**क्यापुचिनो
**कफी
*चियाहरू
**हरियो चिया
**चिया
*तातो दुध

## अन्य
## यो पनि हेर्नुहोस
*खाना
*पानी
*पिउने पानी

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
*Health-EU Portal - Alcohol
*The Webtender - Cocktail & Mixed Drink Recipes and Bartending Guide
*Wikibooks Cookbook
राष्ट्रिय वन्यजन्तु सप्ताह

**राष्ट्रिय वन्यजन्तु सप्ताह** नेपालमा वैशाखको पहिलो साता मनाइन्छ । यस अवसरमा वैशाख १ गतेदेखि ७ गतेसम्म विविध कार्यक्रम गरिन्छ ।

## उद्देश्य
हरेक वर्ष नेपालमा साताव्यापी रूपमा मनाइने यो अभियानको मुख्य उद्देश्य वन्यजन्तु तथा वनस्पतिको संरक्षणसँगै अवैध व्यापारलाई निरुत्साहित पार्नु हो । 

## बाहिरी लिङ्कहरू
* अवैध व्यापार रोक्न वन्यजन्तु सप्ताह

श्रेणी: राष्ट्रिय सप्ताह/दिवस
श्रेणी: वातावरण
श्रेणी: सप्ताह
सिप्लिगान

**सिप्लिगान** अथवा **सिप्लिकान**  एक औषधीय गुण भएको मध्यम आकारको रूख वर्गमा पर्ने वनस्पति हो ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:जडीबुटी
श्रेणी:रूख
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
पुष्कर माथेमा

**पुष्कर माथेमा** नेपाली पत्रकार हुन्। उनी वि.सं. २०७० वैशाख ३ गते गोरखापत्रको निमित्त प्रधान-सम्पादक नियुक्त भए।

## जीवनी
उनको जन्म वि.सं. २०२१ भदौ १३ गते भएको हो। माथेमा काठमाडौँ १८, किलागलका स्थायी बासिन्दा हुन्।

## पत्रकारिता
गोरखापत्र दैनिकको कार्यकारी सम्पादक (दशौँ तह)मा सेवारत माथेमा वि.सं. २०४५ साल जेठमा उपसम्पादक पदबाट प्रवेश गरेका हुन्।

उनले यसअघि गोरखापत्र दैनिकका सहप्रकाशन दी राइजिङ नेपालका प्रधान-सम्पादक र युवामञ्चका सम्पादकको जिम्मेवारी पनि सम्हाली सकेका छन्।

व्यवस्थापनमा स्नातकोत्तर माथेमाले इन्टरनेशनल इन्स्टिच्युट अफ जर्नालिज्म, बर्लिनबाट पत्रकारिता प्रशिक्षण प्राप्त गरेका छन्। उनी पत्रकारिता प्रशिक्षणमा सक्रिय छन्।

गोरखापत्र संस्थानले उनलाई वि.सं. २०७० वैशाख ३ गतेदेखि निमित्त प्रधानसम्पादक भई कामकाज गर्न नियुक्त गरेको हो।

## कृतिहरू
माथेमाले तयार पारेका दुई कृतिहरूः
* निर्वाचनका क्रममा सञ्चार ...प्रशिक्षण निर्देशिका	(पत्रकारिता, सन् २००६ जुलाई)
* सूचना स्वतन्त्रता (टोबी मेण्डेलको/मानवअधिकार, सन् २००९)

## बाहिरी लिङ्कहरू
* गोरखापत्रको प्रधान सम्पादकमा माथेमा
* अनु. पुष्कर माथेमाद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली पत्रकारहरू
लालदेउसा राई

**लालदेउसा राई** (वि.सं. १९९३ - ) नेपाली पत्रकार हुन्।

## जीवनी
राईको जन्म वि.सं. १९९३ सालमा सिक्किममा भएको हो। राईको पुर्खौली घर खोटाङ हो।

३५ वर्षको उमेरमा उनले अन्तरजातीय विवाह गरेका हुन्।

## पत्रकारिता
राईले सन् १९६५मा नेपाल डेली पेपरबाट पत्रकारिताको सुरुवात गरेका थिए। सन् १९६९ देखि दी राइजिङ नेपालमा काम सुरु गरेका राईले ४० वर्षभन्दा बढी पत्रकारितामा प्राध्यापन गरेका छन्। उनले रत्न राज्य क्याम्पस, प्रदर्शनी मार्ग, काठमाडौंमा पत्रकारिता अध्यापन गराएका थिए। अहिले अध्यापनबाट विश्राम लिएका छन्।

## कृतिहरू
उनले पत्रकारितासम्बन्धी लेखेको पुस्तक अखबारी पत्रकारिता (साझा प्रकाशन, वि.सं. २०५०) प्रकाशित छ। उनले परशुराम खरेल र चिरञ्जीवी खनालसँग मिलेर नेपाली पत्रकारिता व्यवस्था र व्यवहार (त्रि.वि.पत्रकारिता विभाग, वि.सं. २०५५) लेखेका छन्।

## पुरस्कार
उनले वि.सं. २०६८ सालको राष्ट्रिय पत्रकारिता पुरस्कार पाए।

## बाहिरी लिङ्कहरू
* वरिष्ठ चार पत्रकार सम्मानित
* लालदेउसा राईको बैंसको बेला
* लालदेउसा राईद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू
* लालदेउसा राई, परशुराम खरेल र चिरञ्जीवी खनालद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली पत्रकारहरू
केदारमान सिंह

**केदारमान सिंह** नेपाली पत्रकार हुन्।

## पत्रकारिता
सिंहले वि.सं. २०१७मा सगरमाथा संवाद समितिबाट पत्रकारिताको सुरुवात गरेका थिए। पञ्चायतको अन्त्य र बहुदलको स्थापनामा लागेका उनले फ्रान्सेली समाचार समिति एसोसिएट फ्रान्स प्रेस (एएफपी)मा ४२ वर्ष तथा बिबिसी रेडियोमा दुई दशक काम गरे।
पञ्चायतकालमा मरिचमान सिंह प्रधानमन्त्री हुँदा बहुदलका पक्षमा कलम चलाउँदा बरु ज्यान आहूति गर्न तयार, तर समाचार लेख्न नछाड्ने अडान राखेका थिए।

## पुरस्कार
उनले वि.सं. २०६८ सालको राष्ट्रिय पत्रकारिता पुरस्कार पाए।

## बाहिरी लिङ्कहरू
* वरिष्ठ चार पत्रकार सम्मानित

श्रेणी:नेपाली पत्रकारहरू
संशोधन मण्डल

**संशोधन मण्डल** विद्वान नयराज पन्तले स्थापना गरेको संस्था हो। इतिहासका त्रुटि र कमीकमजोरीलाई तर्कपूर्ण व्याख्यासहित सच्याउने कामका लागि यसको स्थापना वि.सं. २००९ साल असोज ५ गते भएको हो। 

## प्रकाशन
संशोधन मण्डलले पूर्णिमा लगायत केही कृतिहरू पनि प्रकाशन गरेको छ। त्यसमध्ये इतिहास संशोधनको प्रमाण प्रमेय पहिलो भाग एक हो। 

वि.सं. २००९ सालमा सुरु गर्दा मण्डलमा २१ जना विद्वान् थिए। पहिलोपल्ट यो मण्डलबाट इतिहासकार बालचन्द्र शर्माले वि.सं. २००८ सालमा छापेको नेपालको ऐतिहासिक रूपरेखामा भएका त्रुटिलाई उठाएको थियो। पछि इतिहास संशोधन, अभिलेख सङ्ग्रह, सावधान पत्र, व्याकरण संशोधन, पञ्चाङ्ग संशोधन लगायत पत्रिका/जर्नल प्रकाशित भए। वि.सं. २०२१ साल वैशाखदेखि 'पूर्णिमा' त्रैमासिक १ सय ३५ अङ्क प्रकाशित भए । 

नयराजको वि.सं. २०५९ कार्तकमा निधन भएपछि उनका दुई पुत्र दिनेशराज र महेशराज पन्तले यो अभियानलाई निरन्तरता दिएका छन्।

## पुरस्कार
छ दशकभन्दा बढी समयदेखि नेपाली इतिहास र संस्कृतिका अतिरिक्त ज्योतिष, गणित, व्याकरण र साहित्यका फाँटमा गुरुकुलीय सङ्गठित र संस्थागत प्रयासबाट प्रामाणिक अनुसन्धान गरी तिनको प्रकाशन तथार प्रचारका लागि 'पूर्णिमा'को निरन्तर प्रकाशन गरेर नेपाली वाङ्मयको सेवा र श्रीवृद्धिमा निरन्तर रूपले उल्लेखनीय योगदान गरिरहे बापत् यो संस्थाले वि.सं. २०६८ सालको जगदम्बाश्री पुरस्कार पायो। 
नयराजको सुरू गरेर फेला पारेका संशोधनको आधार र मानकमा नयराजले लेखेको लिच्छविसंवतको निर्णयले वि.सं. २०४३ सालको मदन पुरस्कार पाइसकेको छ। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
रक्षा राणा

**रक्षा राणा** (जन्म २०२४ कार्तिक २१) नेपालकी प्रथम महिला विमान चालक हुन। उनले *हफम्यान पाइलट सेन्टर*बाट निजी विमान चालक अनुमतिको लागि प्रशिक्षण लिएकि थिइन।

## प्रारम्भिक जिवन
रक्षा राणाको जन्म २०२४ कार्तिक २१ काठमाडौँमा नुर प्रताप राणा र स्व गंगा राणाको कोखबाट भएको थियो।

## विमान चालक जिवन
## व्यक्तिगत जिवन
## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपाली महिलाहरू
श्रेणी:नेपाली विमान चालकहरू
हरियो चिया

**हरियो चिया** चियाको पात प्रशोधनको क्रममा कम अक्सिडेसन गरिएको चियापत्ति हो । यसको शुरुवात चीनबाट भएको हो तर पछि यो एसियाका धेरै क्षेत्रहरूका संस्कृतिहरूसंग सम्बद्ध भयो । 

## इतिहास
## हरियो चियाका प्रकारहरू
## अनुसन्धान तथा स्वास्थ्यमा प्रभाव 
## उत्पादन
## यो पनि हेर्नुहोस
* चिनियाँ चिया संकृति
* पहेलो चिया
* कोरियन चिया
* सेतो चिया

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:चिया
नरिवलको पानी

**नरिवलको पानी** नरिवलको काँचो फल भित्र हुने रस हो। यो स्वास्थ्यको दृष्टिकोणले एकदमै राम्रो मानिन्छ। प्रारम्भिक विकासको क्रममा नरिवलको एन्डोस्पर्म निलम्बनको रूपमा कार्य गर्दछ। जसरी नरिवल फल वृद्धि हुँदै जान्छ उसको भ्रूणपोष आफ्नो कोशिकीय चरणमा परिपक्व हुने गर्दछ र नरिवलको गुदीभित्रको बोक्रोमा जम्मा हुँदै जान्छ। युवा नरिवल वा काँचो नरिवलभित्रको तरललाई प्राय पाकिसकेको नरिवलको तरलको लागि मन पराउने गरिन्छ। युवा हरियो नरिवलबाट निकालिएको नरिवल पानीलाई विशेष रूपले फिलिपिनी अङ्ग्रेजीमा बुको जुसको रूपमा समेत जान्ने गरिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:फलको रस
ऐलिन डेली

**ऐलिन म्यारी थेरेसा डेली** (जन्म '*ऐलिन म्यारी थेरेसा  बार्नस*, १ जुन १९६३, डलविच, लन्डन) एक अङ्ग्रेजी अभिनेत्री, मोडल, गायक, गितकार तथा अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।

## सन्दर्भ सूची
## बाहिरि लिङ्कहरू 
*
*
*
*
*Eileen Daly at InnocentPictures.com 

श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी अश्लील चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी गायिकाहरू
रोक्साना हल

**रोक्साना हल** (जन्म १७ मार्च १९७६) एक एक इङ्गलिस अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।

## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी लिङ्कहरू 
* 
* 
* 
* 

श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी अश्लील चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:सन् १९७६ मा जन्म
श्रेणी:एभिएन पुरस्कार विजेताहरू
मनु ब्राजाकी

**मनु ब्राजाकी** (वि.सं. १९९९ - २०७४ माघ १९) एक साहित्यकार हुन्। उनको साहित्यिक नाम 'सगर नासरत्य', 'हेमन्त हरि' हो भने खास नाम 'चेतमानसिंह भण्डारी' हो । अन्नपूर्णाको भोज कथा सङ्ग्रहका लागि वि. सं. २०७० सालमा पद्मश्री साहित्य पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो । गजलका तीन कृति ‘गजलगङ्गा’, ‘काँडाका फूलहरू’ र ‘के हेरेको ए जिन्दगी’ तथा कथाकृतिहरू ‘अवमूल्यन’, ‘आकाशको फल’, ‘तिम्रीस्वास्नी र म’, ‘भविष्ययात्रा’, ‘पारदर्शी मान्छे’ ‘अन्नपूर्णाको भोज’ उनका प्रकाशित कृतिहरू हुन् । नेपाल प्रज्ञाप्रतिष्ठानले २०६० सालमा प्रकाशनार्थ लिएको उनको ‘आमालाई बेच्नुहुँदैन लाटा’ कथासङ्ग्रहको पाण्डुलिपि हराइदिएको थियो । त्यो एकेडेमीबाट कसले गायब पार्यो ? अझै पत्तो लाग्न सकेको छैन ।

## जीवनी
मनुको जन्म वि.सं. १९९९ साउन १९ गते महोत्तरी जिल्लाको औरहीमा भएको हो। वि.स. २०३८ देखि उनका साहित्यिक कृति प्रकाशित छन् । उनको ७५ वर्षको उमेरमा वि.सं. २०७४ माघ १९ गते शुक्रवार बिहान पाटन अस्पतालमा निधन भयो । मस्तिष्क शिरोघात भएपछि उनको उपचार भइरहेको थियो । नेपाली साहित्यमा उनले कथा र गजल विधामा कलम चलाएका छन् । 

## कृतिहरू
उनको पहिलो रचना वि.सं. २०१९ मा 'अञ्चल सन्देश'मा कथा प्रकाशित भएको थियो । मनुका प्रकाशित मौलिक कृतिहरू

**लघुकथा संग्रह**

* *अवमुल्यन*
* *आकाशको फल*
* *तिम्री स्वास्नी र म*
* *भाविष्य यात्रा*
* *पारदर्शी मञ्च*
* *मनु ब्राजाकीका लघु कथा*
* *अन्नपूर्णको भोज* (अन्नपूर्णको पर्व)

**गजल संग्रह**

* *गजल गंगा*
* *कण्डक फुलहरु*
* *के हेरेको ए जिन्दगी*

## व्यक्तिगत जीवन 
उनको 2 फेब्रुअरी 2018 (19 माघ 2074) मा ब्रेन ह्यामरेजका कारण निधन भएको थियो ।  उहाँका श्रीमती, एक छोरा र एक छोरी छन्।

## पुरस्कारहरू
* मैनाली कथा पुरस्कार
* तिम्री स्वास्नी र म का लागि वि.सं. २०४६ को साझा पुरस्कार
* वि.सं. २०४७को गङ्गालक्ष्मी पुरस्कार
* आख्यान नाटकतर्फ वि.सं. २०६९को महाकवि देवकोटा पुरस्कार

## सन्दर्भहरु 
श्रेणी:साझा पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मनु ब्राजाकीद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू
* महाकवि देवकोटा पुरस्कार पाँच स्रष्टालाई 
* कथा- तिम्री स्वास्नी र म-हिमालपोष्ट डटकम
* ब्राजाकी सम्झिँदा... कान्तिपुरडेली डटकम

श्रेणी:साहित्यकार
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू

* मैनाली कथा पुरस्कार
श्रेणी:साझा पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:महोत्तरी जिल्लाका मानिसहरू
जोअन्ना जेट

**जोअन्ना जेट** एक अङ्ग्रेजी पारलैङ्गिक अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन्।

## पुरस्कारहरू
***२००४** वर्षको उत्कृष्ट पारलैङ्गिक प्रदर्शनकर्ताको लागि एभिएन पुरस्कार (नामङ्कित)
***२००५** वर्षको उत्कृष्ट पारलैङ्गिक प्रदर्शनकर्ताको लागि एभिएन पुरस्कार (नामङ्कित)
***२००६** वर्षको उत्कृष्ट पारलैङ्गिक प्रदर्शनकर्ताको लागि एभिएन पुरस्कार (नामङ्कित)
***२००७** वर्षको उत्कृष्ट पारलैङ्गिक प्रदर्शनकर्ताको लागि एभिएन पुरस्कार (नामङ्कित)
***२००७** वर्षको उत्कृष्ट पारलैङ्गिक प्रदर्शनकर्ताको लागि युके व्यस्क पुरस्कार विजेता
***२००७**  वर्षको उत्कृष्ट पारलैङ्गिक चलचित्रको लागि युके व्यस्क पुरस्कार विजेता
***२००८** वर्षको उत्कृष्ट पारलैङ्गिक प्रदर्शनकर्ताको लागि एभिएन पुरस्कार 
***२००९** वर्षको उत्कृष्ट पारलैङ्गिक प्रदर्शनकर्ताको लागि युके व्यस्क पुरस्कार विजेता
***२०१०** वर्षको उत्कृष्ट पारलैङ्गिक प्रदर्शनकर्ताको लागि एभिएन पुरस्कार (नामङ्कित)

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू 
* 
* 
*Joanna Jet SMI Page 

श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी अश्लील चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:पारलैङ्गिक अश्लील चलचित्र अभिनेताहरू
श्रेणी:एभिएन पुरस्कार विजेताहरू
लिन्से डन म्याकेन्जी

**लिन्से डन म्याकेन्जी** (जन्म ७ अगस्ट १९७८) एक इङ्गलिस ग्ल्यामर मोडल, अश्लील चलचित्र अभिनेत्री, टेलिभिजन प्रश्तोता हुन ।

## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी लिङ्कहरू 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी अश्लील चलचित्र अभिनेत्रीहरू
हुचिल

**हुचिल** लाटोकोसेरो प्रजातिको एक पंक्षी हो। जादुगर चरोको उपनामले समेत परिचित लुप्तप्रायः संरक्षित चरो "हुचिल" (Eurasian Eagle Owl) जीवबैज्ञानिकहरू लाई समेत चक्करमा पार्ने स्वभाव र क्षमताको हुन्छ । ६० वर्षसम्म बाँच्न सक्ने हुचिल साढे ३ किलो भएपछि यसका खुट्टाका नङ्ग्राले सिसा काट्न सकिन्छ । ५ किलो तौल नाघेपछि यसलाई छुदाँ करेन्ट लाग्छ । यसको शरीरमा बेसार छर्किदियो भने बेसार नै कालो खरानी बनाईदिने, ऐना अगाडि राखेर हेर्न खोज्दा ऐनामा नै नदेखिने जस्ता अति बिचित्रका गुणहरू हुन्छन् । बोत्सवाना, मोजाम्बिक, दक्षिणअफ्रीका र एसियाका केही देश नेपाल, भारत आदिमा पाईने यो चराले आफ्नो मृत्युको पुर्वाभास पाउने बित्तिकै स्वयं आत्महत्यासमेत गर्ने हुँदा अति अद्भुत् श्रेणीको प्राणी मानिन्छ। 

*लाटोकोसेरो प्रजातिको
*दिनमा नदेखिने र रातमा बढी सक्रिय हुने 
*शिशा काट्ने, करेन्ट हान्ने, ऐनामा गायब हुने बिचित्रको चरो
*मासु बाहेक अन्य खानेकुरा नखाने 
*दुर्लभ प्रजाति
*यदाकदा  Eurasian Eagle-Owl (Bubo bubo)को सह प्रजातिमा गणना गरिएता पनि भारतीय उपमहाद्वीपमा मात्र पाईने हुनाले  यसलाई भिन्दई प्रजाति Indian Eagle-Owl/Rock Eagle-Owl/Bengal Eagle-Owl (Bubo bengalensis)मा वर्गिकरण गरिएको छ|

*लाटोकोसेरो
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:चराहरू
श्रेणी:जीव विज्ञान
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
पाउलोनिया

**पाउलोनिया (बोधसाल)** किगोर्ट परिवारअन्तर्गत पर्ने चिनियाँ वृक्ष हो। यो रूख नीलो र सेतो रङमा ढकमक्क फुल्छ। एउटा पाउलोनियाले रोपेको १० वर्षमा कम्तीमा ३० देखि ३६ क्यूविक फिट काठ दिन्छ। एक पटक रोपेको रूख पाँच पटकसम्म काट्न मिल्छ। एक रोपनी जग्गामा ८० वटा बोटसम्म लगाउन सकिन्छ। यसबाट दाउरा र पोसिलो घाँस पनि उत्पादन हुन्छ। चिनी, चिल्लो पदार्थ र प्रोटिन हुने भएकाले गाईवस्तुले यसको घाँस मन पराउँछन्। घाँसको लागि रोप्ने हो भने धेरै हाँगा फैलन दिनुपर्छ।

यसको फूलले मौरीको चरनको काम गर्छ। यस्तो विशुद्ध अर्गानिक महको ठूलो माग छ भने घाँसले पशुपालनमा उत्तिकै फाइदा गर्छ। पाउलोनिया नेपालको तराईदेखि २ हजार मिटरसम्मको पहाडमा हुन्छ। सिंचाइ नहुने सुक्खा बारीमा समेत बढ्ने यसको बिरुवा जेठ–असारमा रोप्दा सहजै हुर्कन्छ।यसको रूखमुनि बेसार, तरकारी, अनार, आँप, लिची, भुर्इंकटहर जस्ता नगदे खेती गर्न सकिन्छ।काठकै लागि बढी रोपिने  पाउलोनियाको   वैजनी रङको फूल निकै आकर्षक हुने भएकोले पाउलोनिया ठूला उद्यान र सडक किनारका लागि पनि राम्रो हुन्छ। चीनको रैथाने यो रूख अहिले जापान, कोरियालगायत एसियाली देश र अमेरिका, न्युजिल्याण्ड आदि मुलुकमा पुगेको छ। पाउलोनियालाई किटी, राजकुमारी र महारानी वृक्ष पनि भनिने चीनमा छोरी जन्मेको उपलक्ष्यमा यसको बिरुवा रोप्ने चलन छ। छोरीको विवाह गर्दा त्यो रूखको फर्निचर दाइजो दिने परम्परा रहेछ, चीनमा।

पाउलोनियाको पहेंलो र हल्का खरानी रङको काठलाई तापको कुचालक अर्थात् आगो नटिप्ने मानिन्छ। खँदिलो, नफुट्ने, नपसाङ्गिने र कीरा नलाग्ने यो काठ डुङ्गा, फर्निचर, खेलौना, वाद्ययन्त्र र प्याकेजिङका लागि उत्तम मानिन्छ। यो काठ घरको झयाल–ढोका, पार्केटिङ र सिलिङका लागि पनि राम्रो हुन्छ। हलुका र नमक्किने हुनाले पाउलोनियाको काठ हस्तकला, हवाइजहाज, ग्लाईडर, वायुयान, पानीजहाजहरूमा धेरै प्रयोग हुन्छ। यसको बाहिरी पत्र (पलाँस) निकै पातलो हुनेभएकाले चाहिने काठ बढी हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:पर्यावरण
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
पप्पी मोर्गन

**पप्पी मोर्गन** (जन्म १७ फेब्रुअरी १९८३) एक अङ्ग्रेजी अश्लील चलचित्र अभिनेत्री, मोडल तथा निर्देशक हुन । उनले लण्डनको "ब्ल्याक्स" रेस्टुरेन्टमा प्रशिक्षार्थी सेफको रूपमा काम गरेकी थिईन ।

## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी लिङ्कहरू
* 
* 
* 
* 
* 
*अनौपचारिक जीवनी 

श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी अश्लील चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:सन् १९८३ मा जन्म
श्रेणी:एभिएन पुरस्कार विजेताहरू
खुल्ला स्रोत

### खुल्ला श्रोत के हो ?
नामले नै यसको बारेमा धेरै कुरा भन्छ । सफ्टवेयरसंग जोडेर हेर्दा, खुला श्रोत सफ्टवेयर भनेको त्यस्तो सफ्टवेर जसको श्रोत कोड पनि प्रयोगकर्तासंग हुन्छ, जसलाई उसले सजिलोसंग उपयोग गर्न संक्छ भन्ने हुन्छ, तर यतिले मात्र यो पूर्ण हुदैन । कुनै पनि सफ्टवेयर पूर्ण रूपमा खुल्ला श्रोत अवलम्बन गर्नका निम्ति :
*त्यो सफ्टवेरको श्रोत कोड खुल्ला हुनुपर्छ
*सबै उध्यश्यको निम्ति प्रयोग गर्न पाउनुपर्छ
*त्यसलाई परिमार्जन तथा परिवर्तन गर्न पाउनुपर्छ
*त्यसलाई जोसुकैले वितरण तथा बेच्न पाउनुपर्छ, 
स्वामित्व सफ्टवेयरको विपरित खुल्ला सफ्टयवेर कुनै एउटा व्यक्ति वा कम्पनीको मातहतमा नभई विश्व समुदायका स्वयंसेवक र डेवलोपरको सहयोगमा विकास हुन्छ । केही विश्व प्रसिद्ध कुल श्रोत सफ्टवेयरहरू मोजिल्ला फायरफक्स ब्राउजर, फेडोरा, उबुन्टुहरू हुन ।

### इतिहास
IBMले पहिलो पुस्ताको कम्प्युटर बनाउदा, त्यसको लागि चाहिने केहि सफ्टवेर पनि बनाएको थियो, र ती सबै सफ्टवेर उपयोग गर्न फ्री(सित्तैमा) थियो र सबैलाई वितरण गरिएको थियो । जसलाई आफ्नो आवश्यकता अनुरूप परिमार्जन गर्न सकिन्थ्यो।तर पछिको विकास विपरित हुनगयो र १९७० पछि IBMले कोड स्वामित्वसहित सफ्टवेर उत्पादन गर्नथाल्यो जसको अनुभव कम्प्युपरमा पहिलेनै राखिएको सफ्टवेरलाई परिमार्जन असम्भव नै भयो।

त्यसपछि खास सफ्टवेर स्वतन्त्रता अभियान सुरवात भयो । रिचार्ड स्टलमेन, MIT का प्रोग्रामर GNU परियोजनाको सुरुवात गरे, जसको उध्यश्य अपरेटिंग सिस्टम र अन्य स्वन्तन्त्र सफ्टवेर बनाउनु हो र जसलाई सबैले परिमार्जन र वितरण गर्न सक्छन ।दर्शनशास्त्र

मा, रिचार्डले श्रोत कोडको उपलब्धता र सफ्टवेर पुनवितरण र परिमार्जनको स्वतन्त्रताहरू आधारभूत अधिकार हुन भन्नेकुरा लेखेका थिए।

### लोकप्रिय खुला श्रोत सफ्टवेर:
**मोजिल्ला फायरफक्स**

फायरफक्स मोजिल्ला फाउन्डेशनको वेब ब्राउजर हो । यो मौजिला प्बलिक लाईसेंस अंतर्गत प्रकाशन भएको छ। यो लिनक्स तथा विन्डोज सबैमा काम गर्छ ।

**लिनक्स**

लिनक्स खुला श्रोत अन्तर्गतको युनिक्स अपरेटिंग सिस्टम हो ।लिनक्सको मुख्य भाग लिनक्स कर्नेल र अपरेटिंग सिस्टम कर्नेलको पहिलो प्रकाशन ५ अक्टोबर १९९१मा लिनक्स टोर्वल्डले गरेका थिए।आज त्यहि लिनक्सवाट डेवियन (युबन्तु, मिंट ) रेडहेट, मनड्रिभा जस्ता प्रख्यात छन।

**जिम्प(GIMP)**

यो फोटो सम्बन्धि काम गर्ने फोटोसप जस्तो सफ्टवेर हो। यो जी.पी.एल. अन्तर्गत प्रकाशित गरिएको हो । यो लिनक्स एवं विन्डोज दुवैमा चल्छ ।

**अपाचे (Apache)**

यो वेब होस्टको लागि प्रयोग हुने सबैभन्दा लोकप्रिय सर्भर हो ।

**लिबरे अफिस**

यो माइक्रोसफ्ट अफिस जस्तो सफ्टवेर हो जुन अफिसले गर्ने सम्पूर्ण कार्य गर्छ । यो एल.जी.पी.एल अन्तर्गत प्रकाशित गरिएको छ । यो पनि लिनक्स र विन्डोज दुवै अपरेटिङ सिस्टममा चल्छ । यसमा माइक्रोसफ्ट अफिसमा जस्तै वर्डको लागि राईटर, एक्सेलको लागि कल्क, पावरपोइन्टको लागि इम्प्रेस हुन्छ ।

### सन्दर्भ सामग्रीहरू
* 
* http://opensource.org/osd
* https://wiki.mozilla.org/Hi:NeMo-Opensource

श्रेणी:खुला श्रोत
शर्मिला खड्का (दाहाल)

**शर्मिला खड्का (दाहाल)** साहित्यकार हुन्।

## जीवनी
शर्मिलाको जन्म वि. सं. २०२३ साल कार्तिक १२ गते पिता टीकाबहादुर खड्का र माता नरमाया खड्काकी सुपुत्रीका रूपमा धरान ८, भोटेपुलमा भएको हो। उनी एम्. ए. की विद्यार्थी हुन्। खड्काले केही वर्ष शिक्षणमा बिताएकी थिइन्।

## पुरस्कार
कथा, कविता, लेख, बालसाहित्यमा कलम चलाउँदै आएकी छन्। उनका प्रकाशित कृतिहरूः
* [साझा [बालसाहित्य पुरस्कार]] (वि. सं. २०६०)
* अनेसासको सर्वोत्कृष्ट नारी हस्ताक्षर
* स्व. डिल्लीराम तिम्सिना स्मृति पुरस्कार (वि. सं. २०६७)

## सम्मान
* नेपाल बालसाहित्य समाजको राष्ट्रिय सम्मेलनमा धरान बालसाहित्य समाज (वि. सं. २०६०)
* मनोक्रान्ति बालविकास केन्द्र इटहरी (वि. सं. २०६०)
* पाटन लेडी जेसिजद्वारा, जेसी महिला सम्मान कार्यक्रम (वि. सं. २०६३)
* एभरेष्ट फाउन्डेशन काठमाडौद्वारा, नेपाल सम्मान (वि. सं. २०६४)

## कृति
* सानी (बालमनोवैज्ञानिक उपन्यास भाग:१, वि. सं. २०६०)
* सानीको साहस (धारावाहिक बाल उपन्यास सानीको भाग -२, वि. सं. २०६२)
* मित्रताको महत्त्व (साझा प्रकाशन, वि. सं. २०६३) 
* संवत्-अफिस (लघुकथा सङ्ग्रह, वि. सं. २०६४)
* सिन्केको सफलता (बालउपन्यास, वि. सं. २०६४)
* उज्यालो बाटो शिक्षाको (बालएकाङ्की सङ्ग्रह २०६४)
* समयको क्यानभासमा (कथासङ्ग्रह, वि. सं. २०६५)
* सिर्जना र सन्त्रास (निबन्धहरू, वि. सं. २०६८)
* क्यानभासमा कोरिएका कथाहरू (कथाहरू, वि. सं. २०६८)
* फेसबुक च्याटिङ (कथाहरू, वि. सं. २०६९)
* चुलबुले बादल (कथासङ्ग्रह, वि. सं. २०६९)

## बाहिरी लिङ्कहरू
* शर्मिला खड्का (दाहाल) द्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:साझा बालसाहित्य पुरस्कार विजेता
कनकमणि दीक्षित

**कनकमणि दीक्षित** नेपाली पत्रकार तथा साहित्यकार हुन्।

## कृतिहरू
* धूमधामको घुमघाम (बालउपन्यास, २०५३)
* काउबूढी र अरू कथा (बालकथासँग्रह, २०५५)
* काठमाडौंं-सन्धि (बालकथासँग्रह, २०६१)
* देखेको मुलुक (आत्मानुभवहरू, २०६६)

## पुरस्कार
काउबूढी र अरू कथाका लागि २०५५ सालको [साझा [बालसाहित्य पुरस्कार]] पाएका छन्।

## बाहिरी लिङ्कहरू
* कनकमणि दीक्षितद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:साझा बालसाहित्य पुरस्कार विजेता
श्रेणी:नेपाली पत्रकारहरू
श्रेणी:ललितपुर जिल्लाका मानिसहरू
मञ्जु बिमली

**मञ्जु बिमली** (वि.सं. २०२७ - ) साहित्यकार हुन्।

## जीवनी
मञ्जुको जन्म वि.सं. २०२७ साल भदौ १५मा तेह्रथुमको ह्याकु ६मा भएको हो। उनका बुबा मुक्तिनाथ बिमली र आमा राममाया बिमली हुन्। मञ्जुले नेपालीमा एम्. ए. गरेकी छन्।

उनले २०६९ साल असारमा साहित्यकार कृष्ण धरावासीसँग विवाह गरिन्।

## कृतिहरू
उनका प्रकाशित कृतिहरूः
* दुई थोपा आँसु (कवितासङ्ग्रह)
* खीर (निबन्धसंग्रह)

## बाहिरी लिङ्कहरू
* दुई 'सेलिब्रेटी'को दोस्रो बिहे

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
केली स्टफोर्ड

**केली स्टफोर्ड** (जन्म १० अप्रिल १९७८) ब्रिटिस अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन ।

## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी लिङ्कहरू 
* 
* 
* 
* 
* 

श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी अश्लील चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:सन् १९७८ मा जन्म
श्रेणी:एभिएन पुरस्कार विजेताहरू
वन लसुन

वैज्ञानिक नाम लिलियम नेपालेन्स (Lilium nepalense) भए वाटै यो नेपालको रैथाने विरुवा हो भन्ने सजिलै अनुमान लगाउन सकिन्छ । बोट सामान्यतः एक मिटर जतिको हुन्छ। चिल्ला पातहरूको छेउबाट सुन्दर फूलहरू घण्टी झै तलतिर निहुरिएका हुन्छन्। ठाउँअनुसार फूलका तरेलीहरू सेतो, सुनौलो वा हल्का पहेंलो हुन्छ, तर सबैका भित्री भाग गाढा चकलेटी रङको हुन्छ। तरेलीहरू चरक्क चिरिएर पछाडि बटारिएर फक्रन्छन्। फूलका ६ वटा पुंकेशर लामा–लामा काँटीहरूमा झुण्डिन्छन्। स्त्रीकेशर तिनका माझ्बाट सलक्क बाहिर निस्केर पराग थाप्न तयार हुन्छे। यो बिरुवा वनस्पतिजगतको लिली परिवारभित्र समावेश छ।  यसको गानोमा लाग्ने पोटीहरू छाती दुख्दा खाइन्छ। शरीर नातागत भएको बेला पनि वन लसुन प्रयोग हुन्छ। अहिले वन लसुनको जडीबुटी व्यापार बढ्दो छ, तर यो अति सुन्दर फूलको बिरुवाले नेपाली बगैंचासम्म प्रवेश पाउन सकेको छैन। सन् १९९०को जापान एक्स्पोमा पुरस्कृत भएको यो पुष्पले नेपाली हुलाक टिकटमा भने आफ्नो स्थान सुरक्षित पारेको छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:जडीबुटी
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
रामबाबु सुवेदी

**रामबाबु सुवेदी** (वि.सं. २००४ - ) साहित्यकार हुन्। उनी बालसाहित्यका पुस्तक बढी प्रकाशित छन्।

## जीवनी
रामबाबुको जन्म वि.सं. २००४ साल जेठमा कास्की जिल्लाको हंसपुरमा भएको हो। स्नातक तह पूरा गरेका सुवेदीले लामो समय शिक्षण पेशा अंगालेका थिए। उनी नेपाल बाल साहित्य समाजमा सक्रिय छन्।

## कृति
उनको पहिलो रचना वि.सं. २०२४मा "भानु उदय"मा प्रकाशित 'प्रभात' शीर्षकको कविता हो। उनका केही कृतिहरूः
* दुई धारा (संयुक्तलेखन/सङ्ग्रह, वि.सं. २०२४) 
* गङ्गा (कवितासङ्ग्रह, वि.सं. २०४४)
* बाँ बाँ बाच्छी (बालकवितासङ्ग्रह, वि.सं. २०४४)
* भ्यागुतो र बाच्छी (बालचित्रकथा, वि.सं. २०३८)
* आगोपानी (बालकाव्य, वि.सं. २०६५)
* तीन धारा (संयुक्तलेखन, बाल-खण्डकाव्य)
* पानी पानी (बालकवितासङ्ग्रह, वि.सं. २०४९)
* भँगेरी (बालकवितासङ्ग्रह, वि.सं. २०५१)
* आमाजस्ती गुरुमा (बालकवितासङ्ग्रह, वि.सं. २०६०)
* नेपाल आमा (बालकवितासङ्ग्रह, वि.सं. २०५६)
* घान्द्रुक झलल (बालगीतसंग्रह, वि.सं. २०५९)
* च्यान्टे घोडाको कथा (बालचित्रकथा, वि.सं. २०६०)
* चमेलीको बास्ना (बालचित्रकथा, वि.सं. २०६०)
* झस्किएको सिन्दूर (छन्दकविताहरू, वि.सं. २०६६)

## सम्पादित, अनुदित र फुटकर कृति
* प्रतिभा (त्रि.आ.मा.वि. फर्पिङ्गको मुखपत्र, सम्पादन) 
* भज्याङ (मुखपत्र, सम्पादन)
* विभिन्न पत्र-पत्रिकाहरूमा कविता, निबन्ध, लेख प्रकाशित,

## पुरस्कार
* नेपाल आमाका लागि वि.सं. २०५६ सालको साझा बालसाहित्य पुरस्कार 
* वि.सं. २०२३मा राष्ट्रव्यापी कविता प्रतियोगितामा प्रथम (नेपाल युवक सङ्गठन)
* वि.सं. २०२४मा गण्डकी अञ्चलव्यापी साहित्य सम्मेलनमा प्रथम
* वि.सं. २०२४मा नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानद्वारा आयोजित कविता महोत्सवमा क्रमशः तेस्रा र प्रथम
* वि.सं. २०२५मा राष्ट्रव्यापी निबन्ध प्रतियोगिता (सनातन धर्म सेवा समिति, काठमाडौँ/प्रथम)
* वि.सं. २०२५मा साहित्य सम्मेलन-गण्डकी छात्र समितिमा प्रथम

## बाहिरी लिङ्कहरू
* रामबाबु सुवेदीद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:साझा बालसाहित्य पुरस्कार विजेता
होली विलिन

*होली विलिन*' (जन्म ४ जुलाई १९८६) एक बेलायती अश्लील चलचित्र अभिनेत्री, कामुक मोडल हुन ।

## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी लिङ्कहरू
* 
* 
* 
* 

श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी अश्लील चलचित्र अभिनेत्रीहरू
रञ्जुश्री पराजुली

**रञ्जुश्री पराजुली** (सन् १९४८ - ) साहित्यकार हुन्।

## जीवनी
रञ्जुश्रीको जन्म सन् १९४८ डिसेम्बर १ तारीखका दिन काठमाडौंमा भएको हो। नेपालीमा एम्. ए. गरेकी पराजुली शिक्षण पेशामा छन्।

## कृति
उनी कथा, निबन्ध आदिमा कलम चलाउँछिन्। उनका कृतिहरूः 
* दस थुङ्गा फूल (बालकथा सङ्ग्रह)
* विदेशमा बताएका केही वर्ष यात्रा संस्मरण
* अन्ध विश्वास
* भुण्टी बाघ
* म बिरामी छैन
* चिम्पु र घडी
* कथावाटिका
* परिस्थितिसँग अलमलिदा	
* मितेरी गाउँ	
* सबै आमाका सन्तान	
* हरियाली
* अन्धविश्वास 	
* नेपाली बालसाहित्यको नालीबेली
उनका विभिन्न पत्र-पत्रिकाहरूमा कथा, कविता, लेख, निबन्ध प्रकाशित छन्।

## पुरस्कार
उनले टाटेपाङ्ग्रे का लागि जनकप्रसाद हुमागाईं र विजय चालिसेका साथ २०५७ सालको साझा बालसाहित्य पुरस्कार पाएकी हुन्।

## बाहिरी लिङ्कहरू
* रञ्जुश्री पराजुलीद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:साझा बालसाहित्य पुरस्कार विजेता
राष्ट्रिय विज्ञान दिवस

**राष्ट्रिय विज्ञान दिवस** प्रत्येक वर्ष असोज १ गतेका दिन नेपालभर मनाइने गरिन्छ । देशका सबै वर्ग, समुदाय तथा पेसागत क्षेत्रका व्यक्ति तथा संस्थाहरूलाई विज्ञान तथा प्रविधिको क्षेत्रमा योगदान पुर्याउने गरी परिचालन गर्ने तथा विज्ञान तथा प्रविधि विषयमा जनचेतना बढाउने, नीति निर्मातादेखि तल्लो तहका जनतासम्म यो प्रकृयामा सक्रिय भूमिका निभाउने अवस्था सिर्जना गर्नका लागि सचेतनामूलक र अभियानमुखी काम गर्ने उद्देश्यले प्रत्येक वर्षको असोज १ गतेलाई राष्ट्रिय विज्ञान दिवसको रूपमा मनाइन्छ । प्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराईको नेतृत्वमा गठित संयुक्त सरकारले विसं २०६९ मा निर्णय गरेर विसं २०७०  देखि राष्ट्रिय विज्ञान दिवस मनाउन थालिएको हो ।
यो वर्षको राष्ट्रिय विज्ञान दिवसको नारा विज्ञान र प्रविधि, देशको समृधि हो, यो  दिन विहान त्रिचन्द्र कलेजवाट प्रभातफेरी सुरु गारि अमृत क्याम्पसमा गइ अमृत प्रसाद प्रधानको शालिकमा माल्यार्पण गारि समापन हुन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दिवसहरू
श्रेणी:नेपालका राष्ट्रिय दिवसहरू
जनकप्रसाद हुमागाईं

**जनकप्रसाद हुमागाईं** (वि.सं. १९९४ - वि.सं. २०६३) नेपाली साहित्यकार हुन्।

## जीवनी
जनकप्रसादको जन्म वि.सं. १९९४ साल असोजमा काभ्रेपलान्चोकको बल्थलीमा भएको हो। उनले सरकारी-सेवामा लामो समय बिताए।

## कृतिहरू
कविता, कथा आदिका लेखक हुमागाईंका मौलिक कृतिहरूः
* किसानको गति-प्रबन्ध वाक्य-वि.स. २०१६
* यौटै नारा लाउनु छ अब (२०१६)
* नेपाल आमाको सत्यवचन-काव्य-२०१७
* पसिना (कविता सङ्ग्रह-२०१९)
* दुःखी गरीबको सवाई (गीत सङ्ग्रह-२०२१)
* गोरे घर्तिको सवाई (खण्डकाव्य-२०३२)
* बा आमाको माया -२०४३
* गुनिला पाँच बालकथा (बालकथा सङ्ग्रह-वि.स. २०४१)
* सात सालको परिवर्तन र हाम्रो भविष्य
* गोकुलकी आमा कसरी निको भइन् ?
* एउटा इन्जिनियरको तालिमे भाषा र..
* मालतीको यात्रा वर्णन
* भाइबहिनीका कथा
* नेपाली बालसाहित्य	
* चम्पा र मायालु काका
* भाषा र भाषा
* लहरे पिपलको कथा
* नानी पढ्छ
* असल मित्र
* शब्दज्ञान
* दिदीभाइको माया
* गल्ती पत्ता लगाउने नाति	
* मानवता र मुक्तिका कवि गोकुल जोशी
* सगुन र सडक
* मुरली-वंशी
* किसानको गति
* गोरे घर्तीको सवाई
* नानीको प्रगति
* खेतबारीको गीत

## सम्पादित, अनूदित र फुटकर कृति
* श्रृँखला (सम्पादन)
* बालपोष (सम्पादन)
* रारा (सम्पादन)
* अरनिको (सम्पादन)
* जुगल हिमाल (सम्पादन)
* नेरावि (सम्पादन)
* विभिन्न पत्र-पत्रिकाहरूमा कथा कविता, लेख, निबन्ध प्रकाशित

## पुरस्कार, मान-सम्मान, पदक
* वि.सं. २०१९ मा जिल्लाव्यापी (पनौती) कवि सम्मेलनमा तेस्रो पुरस्कार प्राप्त
* वि.सं. २०२३ मा जिल्लाव्यापी (धादिङ्ग) साहित्य सम्मेलनमा प्रथम पुरस्कार प्राप्त
* वि.सं. २०४५ को बालहितकारी पुरस्कार प्राप्त
* वि.सं. २०४२ मा "गुनिला पाँचकथा" लाई उत्कृष्ट पुरस्कार प्राप्त
* सरस्वती सम्मान
* दानमाया प्रतिभा पुरस्कार
* साझा बालसाहित्य पुरस्कार
* राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कार
* व्यथित सिन्धु प्रतिभा सम्मान
* देवकुमारी थापा बालसाहित्य पुरस्कार
* नूरगंगा पुरस्कार
* जनसंस्कृति सम्मान

## निधन
उनको वि.सं. २०६३ साल माघ २८ गते घाँटीको क्यान्सरबाट निधन भयो।

## सन्दर्भ सूची
## यो पनि हेर्नुहोस्
*जनकप्रसाद हुमागाईं रचनासूची

## बाहिरी लिङ्कहरू
* जनकप्रसाद हुमागाईंद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू
* साहित्यकार हुमागाईंको निधन

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:साझा बालसाहित्य पुरस्कार विजेता
श्रेणी:काभ्रेपलान्चोक जिल्लाका मानिसहरू
राजेश्वर नेपाली

**राजेश्वर नेपाली** (वि.सं. २००२ - ) नेपाली पत्रकार तथा साहित्यकार हुन्। उनको खास नाम राजेश्वर साह हो। उनी धेरै वर्षदेखि जनकपुरमा रहेर पत्रकारिता गर्दै आएका छन्।

## जीवनी
उनको जन्म वि.सं. २००२ साल भदौ १९ गते धनुषाको बिन्धी गाविस, बेलाग्राममा भएको हो। उनका पिताको नाम रामदुलार साह र माताको नाम इन्द्रमणिदेवी साह हो। उनहरू तीन दाजुभाइ र तीन दिदीबहिनी जन्मेका हुन्। राजेश्वर माहिलो छोरा हो।

उनले अक्षर त घरमै सिके। त्यसपछि जनकपुर वडा नं. ७मा रहेको रामजानकी मन्दिरमा पढ्न जान्थे। त्यहाँ एक वर्ष पढे। त्यसपछि बसहिया गाउँमा खुलेको गोगलप्रसाद मिडिल स्कुल गए। मिडिल स्कुल तीन किलोमिटर टाढा थियो। मिडिल स्कुलमा म 'बालवर्ग'मा भर्ना भए। त्यसबेला उनी ७/८ वर्षको पुगिसकेका थिए। त्यसपछि पहिलो कक्षा, दोस्रो कक्षा गर्दै उनले त्यही स्कुलमा कक्षा ७ सम्म पढे। 
मिडिल स्कुलपछि कक्षा ८ देखि उनले जनकपुरको सरस्वती स्कुल पढ्न पाए। एसएलसी त्यहीँबाट दिए। उनले वि.सं. २०२१ सालमा एस.एल.सी. परीक्षा दिएका हुन्। 
एस.एल.सी.मा म फेल भए। आंशिक परीक्षा दिनुपर्ने भयो। वि.सं. २०२२ सालमा आंशिक परीक्षा वीरगन्ज गएर दिए। सेकेन्ड डिभिजनमा पास भए।

मिडिल स्कुलसम्म उनी आफ्नो थर 'साह' लेख्थें। पुस्तकालयमा विनोबा भावेको 'जय जगत' शीर्षकको किताब थियो। त्यो उनले पढे। त्यसमा जातपात छुट्याउने कामको विरोध गरिएको छ। उनी त्यसबाट प्रभावित भए र थरमा 'नेपाली' लेख्न थालेका हुन्। उनको नागरिकता, जग्गाजमीनको कागजात, सबै तहका प्रमाणपत्रमा नाम 'राजेश्वर नेपाली' नै छ।

साहले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट एम्.ए. सम्म पढेका छन्। नेपाली कांग्रेसका कार्यकर्ता नेपाली बहुदल र स्वतन्त्र पत्रकारिताका कै लागि ३६/३७ पटक जेल गएका छन्।

## पत्रकारिता
एस.एल.सी. दिनुअघि वि.सं. २०१८ सालमै मैले पत्रकारिता गर्न थालेका हुन्। 
वि.सं. २०१८ सालबाट नेपाल सन्देश नामक पत्रिकाबाट पत्रकारिता सुरु गरेका थिए। पछि उनले राष्ट्रपुकार, विश्वद्वीप, नेपाल टाइम्स, नेपालवाणीलगायतका पत्रपत्रिकामा काम गरे।
नेपाली टाइम्समा काम गर्दा जनकपुरबाट राजधानी समाचार पठाउँदा जग्गा नै बेचे।

## कृतिहरू
* पुकार (कविता, वि.सं. २०२५)
* गरीबको व्यथा (नेपाली खण्डकाव्य, वि.सं. २०६८) 
* निसहाय मानव (नेपाली खण्डकाव्य, वि.सं. २०६८) 
* लोकतन्त्रको लालिमा (नेपाली कवितासङ्ग्रह, वि.सं. २०६९) 
* विचार क्रान्ति (नेपाली कवितासङ्ग्रह, वि.सं. २०६९) 
* नव नेपाल (हिन्दी कवितासङ्ग्रह, वि.सं. २०६९) 
* सोहागिन (मैथिली कवितासङ्ग्रह, वि.सं. २०६९)
* क्रान्तिकारी सरयुग चौधरीको जीवनी (जीवनी, वि.सं. २०६९)

## पुरस्कार
उनले वि.सं. २०६८ सालको राष्ट्रिय पत्रकारिता पुरस्कार पाए।

उनले पत्रकार महासंघका तर्फबाट प्रेस स्वतन्त्रता सेनानी सम्मानसहित आधा दर्जनभन्दा बढी पुरस्कार र सम्मान पाएका छन्।

## बाहिरी लिङ्कहरू
* राजेश्वर नेपाली सानो छँदा 
* वरिष्ठ चार पत्रकार सम्मानित
* राजेश्वरप्रसाद नेपालीद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली पत्रकारहरू
भुईँफूल

हामीले भुटेर खाने तिलको परिवारमा पर्ने 'लान्सिया टिवेटिका' नामक यो वनस्पति खुकुलो माटोमा फुल्ने भुईँफूल हो। आम्चीहरू यसलाई 'पा याक्सा व्रा' भन्दछन् र फोक्सो तथा मुटुको रोगमा प्रयोग गर्छन् । यिनका प्याजी वा वैजनी फूलहरू भुईँ छोएरै फुल्दछन् ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:जडीबुटी
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:पोथ्रा
हिमाली गुलाफ

**हिमाली गुलाफ** नेपाल, चिन उत्तरी भारत, भुटान तथा म्यान्मारमा पाइने गुलाफको एक प्रजाति हो। संसारमा हजारौं प्रजातिमा पाइने गुलावमध्ये 'रोजा सिरिसिया' आकाशै छुने उचाइमा (४६०० मिटर) सम्म चढेको पाइन्छ। यसको फूलमा पाँच वटा सेता तरेलीहरू आपसमा छुट्टिएर बसेको हुन्छ । बीचमा पहेंला पुंकेशरका पुञ्जको माझ्मा स्त्रीकेशर विराजमान हुन्छ । यस गुलावको रसिलो फल भिटामिन सीले भरिपूर्ण हुन्छ । बगैंचामा फुल्ने वा फुलाउने गुलावहरू भने नपुंसक हुन्छन्, धेरैमा फल लाग्दैन र लागे पनि काम दिंदैन ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:जडीबुटी
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:बुट्यान
मादक पदार्थ

**मादक पदार्थ** वा **मदिरायुक्त पेय पदार्थ**मा इथानोल नामक इथाइल मदिरा युक्त पेय पदार्थ हो ।

## प्रकार
## प्रयोग
## स्वास्थ्य
## इतिहास
## सन्दर्भ सूची
सुँगुरे काँडा

अङ्ग्रेजीमा थिसल भनिने यो आकर्षक बिरुवा स्कटल्याण्डको राष्ट्रिय फूलको कोटिमा पर्छ । काँडैकाँडा हुने भएकोले भेडा–च्याङ्ग्रा वा अरू जनावरले यसलाई रुचाउँदैनन्, तसर्थ खाली ठाउँमा अत्यधिक फैलन्छ । सूर्यमूखी परिवारको वनस्पतिभित्र सिर्सियम प्रजातिमा पर्ने सुँगुरे काँडाको फुर्ती हिमालको स्वच्छ हावापानीमा अरू सुन्दर फूलभन्दा कम हुँदैन ।

## चित्र दिर्घा
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:जडीबुटी
कपासे

**कपासे फूल** अथवा **कस्तुरी कमल** औषधीय गुण भएको हिमाली वनस्पति हो । अङ्ग्रेजीमा स्नोबल प्लान्ट(snowball plant) भनेर चिनिने यो वनस्पतिलाई कतै कतै हिम कमल पनि भनिन्छ । बहुवर्षीय पोथ्रा वर्गमा पर्ने यो वनस्पति ४३०० मिटर देखि ५६०० मिटरको उच्च हिमाली क्षेत्रमा पाइन्छ, पूर्वी एसिया , युरोप र उत्तरी अमेरिकाको शीतल समशीतोष्ण र आर्कटिक क्षेत्रहरूमाजन्मजात Asteraceae परिवार भित्र Cardueae जनजातिमा फूल फुल्ने बिरुवाहरूको लगभग ३०० प्रजातिहरूको एक प्रजाति हो , जसमा हिमालय र पूर्वी एसियामा अल्पाइन बासस्थानहरूमा उच्चतम विविधता पाइन्छ। सामान्य नामहरूमा saw-wort र snow lotus समावेश छन् , पछिल्लो पूर्वी एसियामा धेरै उच्च उचाइका प्रजातिहरूको लागि प्रयोग गरिन्छ।।  लेकाली घाँसका चहुरमा कसैले नौनीको डल्लो लुकाए जस्तो देखिने यो बिरुवा उच्च क्षेत्रमा बादल भन्दा माथिको जाडो खप्न न्यानो कपासभित्र गुटमुटिएको हुन्छ । जनैपूर्णिमाको मेला भर्न गोसाइँकुण्ड जाने तीर्थालुहरू यसलाई सिलुस्वाँ (नेपाल भाषा) भन्दछन् । त्यहाँ जम्मा हुने धामीझाँक्रीहरू औषधोपचारका लागि यो बिरुवा बटुलेर लैजान्छन् । कपासे फूल भूतप्रेत भगाउन मात्र हैन स्त्रीरोगमा समेत प्रयोग हुन्छ । वनस्पतिशास्त्रले यसको नाम 'ससुरिया गोसिपिफोरा' निर्धारण गरिदिएको छ । आकृति विशेषले यसलाई सूर्यमुखी फूलको परिवारभित्रको बिरुवा भन्न वा मान्न गाह्रो पर्दछ । नेपालका कपासकै भकुण्डो जस्तो देखिने यो वनस्पतिलाई नौनी फूल पनि भनिन्छ। 

प्रयोगहरू 

धेरै उच्च अल्पाइन हिमाली प्रजातिहरू तिनीहरूको सजावटी बाक्लो ऊनी फूलको टाउकोको लागि सजावटी बोटबिरुवाको रूपमा उब्जाउ गरिन्छ ; तिनीहरू बढ्नको लागि सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण बोटबिरुवाहरू मध्ये एक हुन्, ३५०० देखि ५००० मिटर उचाइसम्मको कठोर हावापानीमा अनुकूलित हुन्छन्, चिसो तापक्रम, धेरै लामो (८-१० महिनासम्म) जाडो आराम अवधि, र ह्युमस-समृद्ध ग्राभेल माटोमा धेरै राम्रो माटो जल निकासीको माग गर्छन्। ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:जडीबुटी
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:पोथ्रा
सानी सूर्यमुखी

वनस्पति जगतमा सूर्यमुखी फूल प्रजाति असाध्य धेरै छन्। तीमध्ये ४,४५० मिटर माथिको क्षेत्रमा फुल्ने नेपालको रैथाने विशेष सूर्यमुखीलाई 'कृमान्थोडियम पर्पुरिफोलियम' (Cremanthodium purpureifolium) भनिन्छ। यसको पातमा अद्वितीय ढङ्गले वैजनी रङ पोतिएको हुन्छ। हिमाली भीरपाखामा माटो बन्ने प्रक्रिया भर्खर शुरू मात्र भएको बेला पत्थरका टुक्राटाक्री, गिर्खा र बालुवालाई जीवनले सिंगार्ने बिरुवाहरूमध्ये सूर्यमुखी निकै आकर्षक हुन्छ। यस्ता उच्च हिमाली बिरुवाहरूको सक्रिय जीवन तीन/चार महीनाको मात्र हुन्छ। यस्ता बिरुवा जीवनचक्रको अधिकांश समय सुषुप्त अवस्थामा बीउ बनेर हिउँसँगै निदाउँछन्। हिउँ विलाएपछि बीउ अंकुराउन थाल्छन्, वैशाख–जेठमा। भदौ–असोजतिर नयाँ बीउ बनिसक्नुपर्ने हुनाले फूलहरू परागसेचनका निम्ति कीरा फट्यांग्रालाई आकर्षित गर्न मनमोहक रंगमा फुल्दछन्।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*:पुष्पमार्गमा पदयात्रा- डा. तीर्थबहादुर श्रेष्ठ
*:Cremanthodium purpureifolium
*:Cremanthodium purpureifolium

श्रेणी:जडीबुटी
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:पोथ्रा
बाटुलीपाते

**बाटुलीपाते** बाटुलो अथवा पानको आकारको पात हुने लहरेदार वनस्पति हो ।

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:लहरा
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:पोथ्रा
पान

**पान** () via , पान संस्कृत भाषाको 'पर्न' शब्दबाट आएको हो जसको अर्थ हुन्छ 'पात अथवा प्वाँख' । सुपारी, सुर्तिलाई पानको पातमा बेरेर तयारपारिने मनोत्तेजक खाद्यपदार्थ हो । साधारणतया पान मुखमा राखेर चपाउँदै रसखाने अथवा थुक्ने गरिन्छ भने अन्त्यमा पुरै निल्ने वा थुक्ने गरिन्छ । पान विभिन्न तरिकाले तयार गरिन्छ । पान तयार गर्दा पातलाई टासेर राख्न चुनको लेदो प्रयोग गरिन्छ । केही दक्षिण एसियाली देशहरूमा सासलाई ताजा राख्न कत्था पनि प्रयोग गरिन्छ ।

## औषधोपचार
*दमको रोगमा
:नीमको तेल १० थोपा सादापानमा हालेर बिहान\बेलुका खाने गरेमा दम ठीक हुन्छ ।
*घाँटी खसखस भएमा
:बिहान/बेलुका पानमा मदिसे सूप राखेर खाने गरेमा घाँटी खसखस भएको ठीक हुन्छ ।
*घाँटी खसखस भएमा
:बिहान/बेलुका पानमा सुप राखेर खाने गरेमा घाँटी खसखस भएको ठीक हुन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
*नीम

श्रेणी:खाद्य पदार्थ
पान (वनस्पति)

**पान** बहूपयोगी लहरेदार बनस्पति हो । पान खाने नेपाल,भारत लगायत दक्षिण-पूर्व एसियाको परम्परा रहेको छ । पान को पातमा चूना, कत्था, सुपारी को टुकडा, सौंफ एवं अन्य विभिन्न प्रकारका मसला सुगन्धित आदि हालेर खाने चलन रहेको छ ।

## चित्र दीर्घा

File:Betel leaves for selling in the market 01.jpg| Betel leaves for selling in the market
File:Paan shop at Rajbiraj, Nepal 4.jpg|पान पसल, राजविराज
File:Paan shop at Rajbiraj, Nepal 3.jpg|पान पसलमा पान
File:Paan shop at Rajbiraj, Nepal 2.jpg|राजविराज स्थित पानको पसल 
File:Paan shop at Rajbiraj, Nepal.jpg|पानको पसल

## बाह्य कडीहरू
* 
* 'The Art of Chewing Betel', in: Forbes, Andrew, and Henley, David, *Ancient Chiang Mai* Volume 3. Chiang Mai, Cognoscenti Books, 2012. ASIN: B006IN1RNW
*
*
*The Merck Manual. Tumours of The head and neck. http://www.merck.com/mmpe/sec08/ch093/ch093a.html
*Betel nut images and discussion 
*Betel-quid and Areca-nut Chewing and Some Areca-nut-derived Nitrosamines, from *IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans*, Volume 85 (2004)
*California adds Betel and Areca nut to the list of substances known to cause cancer under TOXIC ENFORCEMENT ACT OF 1986

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:लहरा
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:पोथ्रा
काउलो

**काउलो** एक प्रकारको वनस्पती हो। यसको बोक्रा चिप्लो हुन्छ। यसको बोक्रा सेल रोटी बनाउनको लागि चामलको पिठोमा मिसाउने गरिन्छ। यसका साथै काउलोको बोक्रा धेरै काममा प्रयोग हुन्छ आजकाल यसको बोक्राको प्रसोधन कार्य चलिरहेको छ। 
 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी: नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:डालेघाँस
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति