open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
कैलोटाउके हाँस

**कैलोटाउके हाँस** नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा *कमन पोकर्ड* (Common Pochard) भनिन्छ।

## विबरण
कैलोटाउके हाँसको ठूलो नाप र गुम्बज आकारको टाउको हुन्छ। उडानको अवस्थामा यसको पङ्खाहरू फिक्का पुस्रो र फुस्रो अग्रपङ्खले गर्दा यसको माथिल्लो पखेटाको बनावट अरू उपजाति भन्दा भिन्न हुन्छ। यसको भालेको कटुस रङको टाउको, कालो छाती र फुस्रो माथिल्लो भाग तथा कोखा, सेतो नभएको तल्लो पुच्छर ढकनी, गाढा आँखा र ठोँडका बीचमा फुस्रो पेटी हुन्छ। यसको लम्बाई ४२ देखि ४९ सेन्टिमिटरसम्म रहेको हुन्छ।

## वितरण तथा वासस्थान
कैलोटाउके हाँस नेपाल लगायत एसिया तथा युरोपका अधिकांश देशहरूमा पाइने गर्छ। यसको प्रजाति उपयुक्त हावापानी र आहारका लागि हिँउदमा पश्चिमी युरोपदेखि पुर्वि एसियासम्म बसाइ सराइ गर्दछन्। नेपालको सन्दर्भमा पश्चिममा शुक्लाफाटा वन्यजन्तु आरक्षदेखि पूर्वमा कन्चनजङ्गा संरक्षण क्षेत्रसम्म पाइएको छ। ठूला तालतलैयाहरूमा हिउँदे आगन्तुकका रूपमा आउने गर्दछन्। यो ओसिलो दलदले क्षेत्रहरु, ताल तथा मन्द बग्ने खोलानालाहरु र वनस्पतियुक्त सिमसार मन पराउने प्रजाति हो। यस पन्छीले आफ्नो गुँड सतही पानीमा थुप्रिएको झारपातमा बनाउँछ। यसको प्रजातिले उत्तरी गोलार्धमा बच्चा कोरल्छ। 

## खतरा तथा संरक्षण अवस्था
अवैध शिकार र प्रजनन् स्थानको विनाशले गर्दा विश्वमा यो प्रजाति संरक्षणका हिसाबले संवेदनशील अवस्थामा रहेको छ । नेपालको सन्दर्भमा यो सङ्कटको नजिक अवस्थामा रहेको छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* Pochard at RSPB Birds by Name
* 
* 
* 
* 
* 
* 

श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
राजलाहाँचे

**राजलाहाँचे** विश्वमा पाइने लाहाँचेहरू मध्ये सबैभन्दा ठूलो प्रजातिको लाहाँचे हो। यो चरा नेपाल लगायत भारतीय उपमहाद्वीप तथा दक्षिणपूर्वी एसियाका भूभागहरूमा पाइने गर्छ। यसलाई अङ्ग्रेजीमा *ग्रेट स्ल्याटी वुड्पेकर* (Great Slaty Woodpecker) भनिन्छ।

## विबरण
राजलाहाँचे लामो ठोँड, घाटी र पुच्छर भएको विशाल, खरीपाटी फुस्रो रङको भएको हुन्छ। यो लाहाँचेहरू मध्ये विश्वको सबैभन्दा ठूलो लाहाँचे चरा हो। यसको शरीरको रङ्ग गाढा खरानी रङ्गको हुन्छ। भालेको राजलाहाँचेको जुँगेरेखीमा राता-गुलाफी टाटा हुन्छन्। यसको लम्बाई ४८–५८ सेन्टिमिटर (१९–२३ इन्च) तथा तौल ३६०–५६३ ग्राम (०.७९४–१.२४१ पाउण्ड) हुन्छ। यसको पुच्छर १३.४ देखि १६.२ सेन्टिमिटर (५.३ देखि ६.४ इन्च) ठुँडो ६ देखि ६.५ सेन्टिमिटर (२.४ देखि २.६ इन्च) तथा टार्टस ३.६ देखि ४.१ सेन्टिमिटर (१.४ देखि १.६ इन्च) हुन्छ।

## वितरण तथा वासस्थान
राजलाहाँचे नेपाल लगायत भारतीय उपमहाद्वीप तथा दक्षिणपूर्वी एसियाका भूभागहरू- बङ्गलादेश, भुटान, ब्रुनाई, कम्बोडिया, भारत, इन्डोनेसिया, लाओस, मलेसिया, म्यानमार, फिलिपिन्स, सिङ्गापुर, थाइल्याण्ड तथा भियतनाममा पाइने गर्छ। यो चराको प्रजाति विशाल सुण्डा टापूहरूमा पाइए तापनि बालीमा पाइदैन। यो चराको वासस्थान सालका जङ्गलमा पाइने छिप्पिएका रूखहरू तथा जङ्गल छेउमा हुने गर्दछ। यसले खानाको लागि साना फलफुलहरू लगायत पुराना जिवित रूखहरूका काण्ड तथा हाँगाहरूमा गुँड लडाई बस्ने कमीला, धमिरा र मौरीहरूमा खाने गर्दछ।

## खतरा तथा संरक्षण अवस्था
यो प्रजाति विश्वमा संरक्षणका हिसाबले संवेदनशील अवस्थामा र' नेपलाको सन्दर्भमा यो सङ्कटापन्न अवस्थामा रहेको छ। वासस्थानको विनासका कारण यसको प्रजाति खतरामा परेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* BirdLife International 2011. Species factsheet: Great slaty woodpecker http://www.birdlife.org/datazone/speciesfactsheet.php?id=754 Downloaded on 1 November 2011.
*Image at ADW
* https://web.archive.org/web/20111120185959/http://www.arkive.org/great-slaty-woodpecker/mulleripicus-pulverulentus/ Images at Arkive

श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
हुलास मोटर्स

**हुलास मोटर्स प्रा लि** नेपालको मोटर निर्माता कम्पनी हो।
एनेकपा माओवादीका नेता डा बाबुराम भट्टराई प्रधानमन्त्री बनेपछि यही कम्पनीले उत्पादन गरेको मुस्ताङ गाडी चढेका थिए।

हुलासका उत्पादनहरू:
*Hulas Mini-ev
*Hulas Mini-V
*Hulas Mustang
*Hulas Sherpa

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
*Official website of the *Hulas Motors Pvt. Ltd.*

श्रेणी:नेपालका मोटर निर्माता कम्पनीहरू
श्रेणी:नेपालका निजी कम्पनीहरू
कर्कट राशि

**कर्कट राशि** १२ राशिहरू मध्य चौथो राशि हो। यो जल तìव प्रधान राशि हो र यसको स्वामी चन्द्रमा हो। यो गंगटा जस्तो आकृति भएको जलचर राशि हुन्छ । कालपुरुष को शरीर मा यसको अधिकार वक्ष:स्थल मा मानिएको हुन्छ । यो स्त्री जाति, चर संज्ञक, उत्तर दिशा को स्वामिन, कफ प्रकृति, समोदयी, रात्रिबली, मिश्रित रंग, (लाल-श्वेत) एवं बहुसन्तति वाला राशि हुन्छ । खेत, बारी, नदी तट, देवस्थान यस राशि को निवासस्थान हो । लज्जा, भौतिक सुखहरू प्राप्त गर्ने मा लागी रहने, स्थिर गति र अरूले गरेको देखकर कार्य गर्नु यस राशि को प्राकृतिक स्वभाव हुन्छ । यस राशिबाट पेट, छाती र मृगौला को विचार गरिएको हुन्छ । यसको निम्नानुसार गुणहरू रहेका छन् 

चन्द्रमा ९०° देखि १२०° अंश सम्म रहेको बेला यो राशि हुन्छ । साथै यस राशि अन्तरगत निम्न नक्षत्र तथा पाउहरू रहेको पाइन्छ

* पुनर्वशु (४) ही 
* तिष्य(१,२,३,४) हू हे हो डा 
* अश्लेषा(१,२,३,४) डी डु डे डो

ग्रिक कथन अनुसार कर्कट राशी हेर्कुलेस्को कथासंग जोडिएको छ । केहि कथाकारका अनुसार [हेर्कुलेस्( Hercules )] र [लेरनेएने हाईडररा‌( Lernaean Hydra )]को युद्धमा [हेराले(Hera)] हेर्कुलेस को खुट्टा को भाचन् गगटो पठाइएका थियो किनकि हेराले हेर्कुलेसलाई मार्ने कसम खाऐेको थियो। तर हेर्कुलेस ले त्यो गगटोलाई खुट्टाले किचेर मरिदियो। र हेराले उसलाई  सघाएको इनाम स्वरुप गगटो लै आकाश वा अन्तरीक्षमा राखि दियो र त्यो कर्कट भयो।

श्रेणी:राशिचक्र
डिल्लीबजार कारागार

**डिल्लीबजार कारागार** काठमाडौँको  डिल्लीबजारमा रहेको नेपालका प्रमुख कारागार मध्य एक हो । हाल कारागार ऐन २०१९  अन्तरगत सञ्चालनमा रहेको यो कारागार १५० वर्ष पुरानो राणाकालीन समयमा निर्मित भवनमा रहेको छ । ४ रोपनि जग्गामा फैलिएको यस कारागारमा पुरुष कैदी तथा थुनुवा मात्रै राख्ने गरिन्छ जसमा विदेशी कैदी पनि पर्दछन । सरकारी न्यायिक तथा अर्ध-न्यायिक कार्यालयहरूबाट निर्णय भएर थुनामा बस्नुपर्ने कैदीको रूपमा वा अनुशन्धानको शिलशिलामा थुनामा राख्नुपर्ने व्यक्तिहरूलाई यस कारागारमा राख्ने  गरिन्छ । विदेशी कैदी बन्दी र राजनीतिक व्यक्तित्वहरूलाई यस जेलमा थुनिने गरेकाले यो जेल चर्चामा रहने गर्दछ।
## क्षमता र सुविधा
यस कारागारमा विभिन्न अपराध गरी आएका कैदीहरूलाई एकैसाथ राख्ने गरिन्छ। यस कारागारको नियम अनुसार यहाँका कैदीहरूलाई सुविधा दिइन्छ।यहाँ भएका पढ्न चाहाने कैदीहरूले प्राइभेट ट्युसन मार्फत परीक्षा दिन पाउने सुविधा रहेको छ । यसै अनुसार कैदीहरूको औषधि उपचार , खान बस्ने  सुविधाको रूपमा दैनिक रु ४५ , ७०० ग्राम चामल प्रधान गरिन्छ। थप सुविधाका रूपमा बार्षिक २ जोर लुगा र २ वर्षको अवदिमा सिरक, डस्ना पनि दिने गरिन्छ। यहाँ भएका कैदीहरु कामको रूपमा मुडा तथा हस्तकलाका सामग्रीहरू बनाउने गर्छन्। यस कारागारमा ६३३ कैदीहरु अटाउन सक्ने क्षमता छ । यस कारागारको सुरक्षा नेपाल प्रहरीले गर्दछ । यहाँ कैदीहरूलाई भेट्न आउने आफन्तहरूले पनि सरलैसँग उनिहरूलाई भेट्न पाउछन्। बिदाको दिन वाहेक अरु दिन बिहान १०:३० देखि ३:०० बजे सम्म कैदीहरूलाई भेट्न दिइने गरिन्छ।

## कारागारमा कैदीहरू पठाउने निकायहरू 
कैदी तथा थुनुवा राख्न आदेश दिने सरकारी कार्यालयहरु :
# न्यायिक कार्यालय:
## जिल्ला अदालतहरू
## पुनरावेदन अदालत 
## सर्वोच्च अदालत

#	अर्ध-न्यायिक कार्यालय:
##	वन  कार्यालय
##	जिल्ला प्रशासन कार्यालय
##	अध्यागमन विभाग
##	सम्पत्ती शुदिकरण कार्यालय
##	सैनिक विशेष अदालत 
## यो पनि हेर्नुहोस्
* नक्खु कारागार

## सन्दर्भ
## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपालका कारागारहरूको सूची

## बाहिरी लिन्क
श्रेणी:विकिपिडिया शिक्षा कार्यक्रम १
सिटी सेन्टर

**सिटी सेन्टर** एक  व्यवसायिक भवन हो । यो काठमाडौँको कमलपोखरीमा अवस्थित छ । यँहा धेरै सुबिधाहरू उपलब्द छन् । यँहा लत्ता कपडा, विभिन्न किसिमका खाने कुरा देखी लिएर मनोरञ्जनका लागि विभिन्न खेलकुद सामाग्रिहरु उपलब्ध छन् । यसका अतिरिक्त यस व्यवसायिक भवनमा चलचित्र हेर्नका लागि पनि सुविधा छ । यो भवन युवाहरु को माझ धेरै लोकप्रिय छ।  यस भवनमा चाडपर्व तथा अन्य विशेष अवसरमा विविध मनोरञ्जनात्मक कार्यक्रम आयोजना गर्ने गरेको छ। यस्ता खालको कार्यक्रममा सांगीतिक प्रस्तुती, नृत्य, बाल मनोरञ्जन, पुरस्कार तथा उपहार योजना लगायतका हुन्छन् ।  
यस भवनमा गाडी, मोटरसाइकल तथा साइकल अडान गर्न पनि उचित स्थान छ। 

 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:व्यवसायिक भवनहरू
श्रेणी:विकिपिडिया शिक्षा कार्यक्रम १
श्रेणी:सपिङ मलहरू
नागपोखरी

**नागपोखरी** ऐतिहासिक र धार्मिक दृष्टिकोणबाट महत्त्वपुर्ण पोखरी हो। यो पोखरी  नेपालको काठमाडौँ महानगरपालिका नागपोखरी, नक्साल वडां नं. १ रहेको छ। यस पोखरीको पूर्वमा सडक, पश्चिममा सडक पारि नारायणहिटी दरबार, उत्तरमा व्यापारिक भवन, दक्षिणमा सडक रहेको छ। यस पोखरीको लम्वाइ १२५' र चौडाइ ६५' छ। पोखरीको चारैतिर मनोरम बाटिका छ।
‍

## नामाकरण‍ 
पोखरीको बिच भागमा पूर्वतिर फरकिएको नाग अंकित खम्वा गाडिएको हुँदा, यस पोखरीको नाम नागपोखरी रहन गएको देखिन्छ। हाल काठको आकृतीलाई हटाइ आधुनिक संमसाधन प्रयोग गरी मौलिक परम्परागत नागको पकि प्रतिमा निर्माण गरिएको छ।

## धार्मिक पक्ष
राजधानी लगायत मुलुकभरका नाग दहमा नागपञ्चमीका अवसरमा मेला लाग्ने गर्छ। नागपञ्चमी पर्व नेपाली हिन्दू धर्म परम्परा अनुसार घरको मूलढोकामाथि नागको चित्र टाँसी यो पर्व मनाउँने परम्परा छ । काचो गोबर, दूबो, फूल र अक्षताले नागलाई पूजा गरी मन्त्र जप्दै नाग टास्ने गरिन्छ । नागका अष्टकुल अथवा अनन्त, वासुकी, पद्य, महापद्य, तक्षक, कुलीर, कर्कट र शङ्ख नागको पूजा गरी दुबो, दूध, अक्षता आदि चढाई धूपधुवाँ गर्ने तथा कुलनागका थानहरूमा कपासको नाग बनाएर अबिर, अक्षता लगायतका सामग्रीले पूजा गरी दूधको अर्घ दिने र दूधबाट बनाइने विशेष परिकार र बारीमा फलेको नयाँ फल चढाउने पनि प्रचलन छ। 
धार्मिक ग्रन्थमा उल्लेख भएअनुसार नागपञ्चमीमा नागलाई पूजा गर्नाले घरमा नागको बास हुने र त्यहाँ नागसँगै लक्ष्मीसमेत बस्ने विश्वास गरिछ । नागलाई पानी र वर्षाका देवताका रूपमा पूजा गर्ने हिन्दु संस्कार पुरानो हो । नागपुजाको प्रचलन वैदिक काल अघिदेखि नै चल्दै आएको जनविश्वास छ । नागपञ्चमिका अवसरमा मुलुकभर विभिन्न ठाउँमा मेला लाग्ने गर्छ । यसै उपलक्षमा काठमाडौँ नक्सालको नागपोखरीमा समेत मेला लाग्छ। यस दिन नक्साल नागपोखरीमा ध्वजापताका सहित भजनकीर्तन, डुङ्गासयर र विभिन्न पसल पनि सञ्चालन गरिछन्। 
नक्सालस्थित नागपोखरी बाहेक कर्कोटक नागको बासस्थानको रूपमा परिचित काठमाडौँको टौदह, ललितपुर धापाखेलको नागदह, भक्तपुरको सिद्धपोखरी, पनौती लगायत मुलुकभरका विभिन्न नागदहमा मेला लाग्ने गर्छ।

## जीर्णोद्धार र पुनर्निर्माण 
काठमाडौँ नगरपालिकाद्वारा प्रकाशित पुस्तक "काठमाडौँ नगर क्षेत्रको इन्भेण्ट्र्ई" अनुसार सार्वजनिक सम्पति, एतिहासिक स्थल संरक्षण गर्ने उद्देश्य अनुरुप नगर विकास समितिको अग्रसरमा बिक्रम सम्भ्त २०३३ मा नागपोखरी जीर्णोद्धार गरिएको थियो। 
समाजिक सेवा राष्ट्रिय समन्वय परिषद् उपकार कोष प्रवन्ध समितिका त्तकालिन सभापति स्वागिय महारानी ऐवर्य राज्य लक्ष्मी देवी शाह सरकारका सदीच्छा  अनुसार उपकार कोषको आर्थीक सहयोग र समन्वयमा त्यस समयको विभिन्न मन्त्रलयहरू, बैङ्कहरू, उधोगहरू, संस्थानहरू र अन्य निकायहरूको स्रोत समेत परीचालन गरी खानेपानी तथा ढल निकास संस्थानको रेखदेखमा नागपोखरी र सो वरिपरिको ऐतिहासिक स्थलको जीर्णेध्दार तथा पुनर्निमार्ण कार्य विक्रम सम्बत् २०४३ साल फाल्गुन १ गते शुभारम्भ भई विक्रम सम्बत २०४४ साल  आश्विन ५ गते सम्पन्न गरिएको थियो। स्वयम महारानी र योगेन्द कुमार श्रेष्ठद्वारा  माछा छोडि उदघाटन गरिएको थियो। साथै  नागपोखरी र सो वरिपरिको ऐतिहासिक स्थलको संरक्षण, सम्बर्ध्दन तथा मर्मत संभारको लागि रू एक लाख एकको अक्षय कोष उपकार कोषबाट स्थापना पनि गरिएको थियो।हाल नक्साल युवा मण्डल र नक्साल संरक्षणन गुठीको सहकार्यमा संरक्षण र जीर्णोद्धार गरिदैआएको छ।

## चित्र दिर्घा 

चित्र:Nagpokhari at evening.jpg|left|thumb|नागपोखरीको साँझको दृष्य
चित्र:Reflection of houses in nagpokhari .jpg|left|thumb|नागपोखरीको दृष्य

श्रेणी:ताल तथा पोखरीहरू
श्रेणी:विकिपिडिया शिक्षा कार्यक्रम १
श्रेणी:काठमाडौँ उपत्यकाका पोखरीहरू
तीनऔँले लाहाँचे

**तीनऔँले लाहाँचे** (वैज्ञानिक नाम: Dinopium shorii) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा **हिमालयन फ्लेमब्याक** (Himalayan Flameback) भनिन्छ।तीनऔँले लाहाँचे (Dinopium shorii ) जसलाई हिमालयन सुनढाँडे, हिमालयन ज्वालाढाँडे पनि भनिन्छ , लाहाँचे( Picidae) परिवारमा पर्ने चराको एक प्रजाति हो। वर्तमान यस प्रजातिको बारेमा धेरै कम जानकारी छ र थप क्षेत्रीय कार्य आवश्यक छ। तीनऔँले लाहाँचे  खतरामा परेको छैन तर वन फँडानीले प्रजातिको जनसङ्ख्यालाई गम्भीर रूपमा असर गर्न सक्छ भन्ने शंका छ। 

विवरण 

तीनऔँले लाहाँचे ठुलो सुनढाँडे लाहाँचे( Chrysocolaptes lucidus ) सँग धेरै मिल्दोजुल्दो देखिन्छ तर तिनीहरू एकदमै नजिकबाट सम्बन्धित छैनन्। प्राथमिक भिन्नताहरू यसको सानो आकार र चुच्चो हुन्। तीनऔँले लाहाँचेलाई यसको कालो पछाडिको घाँटी र यसको घाँटीमा रहेको खैरो केन्द्रबाट पहिचान गर्न सकिन्छ, जुन केही भागमा छाती तल जान्छ अनियमित कालो दागले घेरिएको हुन्छ। तिनीहरूसँग अस्पष्ट विभाजित जुँगाको पट्टी पनि हुन्छ, जसको केन्द्र खैरो हुन्छ र कुनै कुनै पुरुषहरूमा रातो हुन्छ। तीनऔँले लाहाँचेमा पनि रातो वा खैरो आँखा र तीनऔँलाहरू हुन्छन्। तीनऔँले लाहाँचेको छाती अनियमित रूपमा कालो धब्बा भएको हुन्छ, तर कुनैकुनै पूर्ण रूपमा सेतो हुन्छ। तिनीहरूका पखेटाहरू तामा जस्तो खैरो देखि रातो हुन्छन्। अन्तमा, पुरुषहरूको निधार पहेँलो-रातो हुन्छ जुन शिखरमा बढी रातो हुन्छ। यसको विपरीत, महिलाको शिखर पूर्ण रूपमा कालो र सेतो धब्बा भएको हुन्छ। दुवै लिङ्गहरूमा, शिखर तिनीहरूको टाउकोको दुबै छेउमा सेतो र कालो पट्टीले घेरिएको हुन्छ। 

वर्गीकरण 

लाहाँचे परिवारको भाग र डिनोपियम प्रजाति जसमा केवल तीनऔँला भएका लाहाँचेहरू मिलेर बनेको छ, तीनऔँले लाहाँचेले सामान्य लाहाँचेसँगै एक अतिप्रजातिहरू बनाउँछ। तीनऔँले लाहाँचे भित्र दुई मान्यता प्राप्त उप-प्रजातिहरू पनि छन्: Ds छोटो र Ds न्यानो, तीनऔँले लाहाँचेको बहिनी प्रजातिहरू मेइग्लिप्टेस ट्रिस्टिस र सेलियस ब्राच्युरस हुन्। प्रजातिको उपनामले पूर्वी भारत कम्पनीका अधिकारी फ्रेडरिक जोन शोरलाई सम्मान गर्दछ , जसले चराको नमूना लन्डनको प्राणी समाजमा पठाएका थिए, जहाँ यसलाई भिगोर्सद्वारा वर्णन र नामकरण गरिएको थियो। 

वितरण र बासस्थान 

तीनऔँले लाहाँचेहरू सामान्यतया भारतीय उपमहाद्वीपमा पाइन्छन् , मुख्यतया हिमालयन साल वन क्षेत्रको तल्लो देखि मध्यम उचाइमा। यसको दायरा बङ्गलादेश , भुटान , भारत , म्यानमार र नेपालसम्म फैलिएको छ, जहाँ तिनीहरू वर्षभरि बासिन्दा हुन्। दक्षिण-पूर्वी घाटहरूमा पनि विभाजित जनसङ्ख्या पाइन्छ। तीनऔँले लाहाँचेको बासस्थानमा मुख्यतया परिपक्व उष्णकटिबन्धीय/उष्णकटिबन्धीय पतझड वनहरू साथै अर्ध- सदाबहार वनहरू समावेश छन्। तिनीहरूले तल्लो भूभागको नेभारो र सिमलका वनहरू मन पराउँछन्। 

व्यवहार
स्वरकरण
तीनऔँले लाहाँचेको आवाज द्रुत गतिमा दोहोरिने क्लक-क्लक-क्लक-क्लक-क्लकको शृङ्खला हो। यो आवाज ठुलो सुनढाँडेको भन्दा ढिलो र नरम छ। 

आहार 

तीनऔँले लाहाँचेको आहारको बारेमा कम जानकारी छ। तिनीहरू मुख्यतया ठुलो सुनढाँडे जस्ता अन्य चराहरूसँग बथान बनाउँछन् र सँगै खान्छन्।  यो मानिन्छ कि तिनीहरूको प्राथमिक शिकार कीराहरू हुन्: धेरै अन्य लाहाँचे प्रजातिहरू जस्तै। 

प्रजनन 

उनीहरूको प्रजनन बानीको बारेमा धेरै कम जानकारी छ। थाहा भएअनुसार उनीहरूले फागुन देखी बैशाख महिनासम्म प्रजनन गर्छन् र रूखहरूमा खोपका प्वालहरूमा गुँड बनाउँछन्। उनीहरूको गुँडमा 
२-३ वटा अन्डा पार्छन्। 

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
कुमफुस्रे बगेडी

**कुमफुस्रे बगेडी** नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा *पल्लास्स रिड बन्टिङ* (Pallas's Reed Bunting) भनिन्छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:बगेडीहरू
बड्कौंले

**बड्कौंले** बुट्यान वर्गमा पर्ने वनस्पति हो । यसलाई किसानहरूले डालेघाँसको रूपमा प्रयोग गर्छन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:बुट्यान
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
कुमारी चलचित्र भवन

**कुमारी चलचित्र भवन** नेपालको राजधानी सहर काठमाडौँको कमलपोखरीमा रहेको एक चलचित्र भवन हो।  लगभग २० वर्षदेखि निरन्तर रूपमा कुमारी सिनेमाले नेपाली सिनेमा पारखिहरूलाई नेपाली, हिन्दी र अङ्ग्रेजी भाषाको चलचित्रबाट मनोरञ्जन प्रदान गरिरहेको छ। क्वेस्ट इन्टरटेन्मेन्ट प्रा. लि.को ब्यानरमा स्थापना भएको कुमारी सिनेमा पछिल्लो समयमा आएर क्यूएफएक्स सिनेमाज अन्तर्गतका सिनेमाघरहरूसँग गाभिएको छ। कुमारी सिनेमाका मुख्य व्यवस्थापक नकिम उद्दिन, भाष्कर ढुङ्गाना र राजेश सिद्धि हुन् भने  प्रमुख कार्यकारी अधिकृत रोशन अडिगा हुन्।

## इतिहास
पहिले कुमारी सिनेमा एक सामान्य हलको रूपमा सञ्चालित थियो। सन् २००५ मा यसको व्यवस्थापन क्वेस्ट इन्टरटेन्मेन्ट प्रा. लि.ले लिएपछि कुमारी सिनेमालाई मल्टिप्लेक्सको रुप दिइयो। त्यसपछि कुमारी सिनेमा भवनलाई आधुनिक रूप दिइयो। त्यहाँ रहेको एकमात्र हललाई दुईवटा हलमा विभाजित गरियो जसको सिट क्षमता क्रमशः ३०७ सिट र २३६ सिट रहेको छ। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:विकिपिडिया शिक्षा कार्यक्रम १
जैन मन्दिर, कमलपोखरी

काठमाडौँको कमलपोखरीमा स्थित जैन मन्दिर बि.स. २०४८ साल साउन ४ गतेका दिन (सन् १९९१ जुलाई २० तारिक ) मा स्थापित भएको हो। यस मन्दिरको पुरा नाम महाबिर जैन निकेतन हो भने यस मन्दिरको उद्घाटन भुत पुर्व प्रधानमन्त्री गिरिजा प्रसाद कोईरालाले गरेका थिए। यस मन्दिर जैन ट्रस्ट द्वारा निर्माण गरिएको थियो। यो मन्दिर दुई तले छ जसमा पहिलो तल्लालाई "दिगाम्बर" नामांकरण गरिएको छ भने दोस्रो तल्लालाई "सिताम्बर" नाम राखिएको छ।

जैन धर्ममा २४ वटा भगवानहरु छन् भने यस महाबिर जैन निकेतन जैन मन्दिरमा दिगाम्बर, आदिनाथ भग्वान, सिताम्बर, मलीनाथ, महावीर स्वामी र नमीनाथ भग्वानको मुर्तीको स्थापना गरिएको छ।    यो धर्मको धर्मवालम्बीहरु भारतमा धेरै रहेका छन। यो संसारकै पुरानो धर्ममा गनिन्छ। यस मन्दिरमा जैन धर्म बाहेक अरू धर्मवालम्बीहरूलाई पनि यस मन्दिरमा प्रवेश दिने गरिएको छ।

## हिजोको दिनमा जैन मन्दिर
## निर्माण पक्ष
यस मन्दिरको संरचना संगमरमर द्वारा गरिएको छ। 
## जैन मन्दिरका विशेषता
## धर्मशाला
जैन मन्दिरको दर्शन गर्न आउने भक्तजनको लागि धर्मशालाको पनि व्यवस्था गरिएको छ। साथै यस मन्दिरको दाहिने तर्फ बिवाह र भोज भतेरका लागि हल निर्माण गरिएको छ। 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यी पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:विकिपिडिया शिक्षा कार्यक्रम १
श्रेणी:काठमाडौँ जिल्लाका मन्दिरहरू
जुरे बगेडी

**जुरे बगेडी** (वैज्ञानिक नाम: *Melophus lathami*) एम्बेरिजिडे परिवारमा पर्ने चराको एक प्रजाति हो।

## वितरण र बासस्थान
यो चरा नेपालको हिमाली क्षेत्रदेखि पूर्वमा दक्षिणपूर्व एसियाको उच्च भूभागसम्म पाइन्छ। यसको प्राकृतिक बासस्थान उपोष्णकटिबन्ध वा उष्णकटिबन्ध सुख्खा घाँसे मैदान हो।

## तस्विर सङ्ग्रह

File:Crested-Bunting.jpg|नेपालको दुम्जामा
File:Crested Bunting Melophus lathami Melghat TR 2.jpg|भारतको महाराष्ट्रमा
File:Crested Bunting Melophus lathami Melghat 1.jpg|भारतको महाराष्ट्रमा
File:Crested Bunting.JPG|भारतको पुनेमा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*Image at ADW 

श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:बगेडीहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स भाग २ अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
सुन्तलागर्दने महाँठुँड

**सुन्तलागर्दने महाँठुँड** नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा *कलार्ड ग्रसबिक* (Collared grosbeak) भनिन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
पङ्खथोप्ले ठूलोतितु

**पंखथोप्ले ठूलोतितु**  फ्रिङ्गिलिडे परिवारमा पर्ने तितु चराको प्रजाति हो । यो चरा पश्चिममा अफगानिस्तानदेखि पूर्वतिर भारत हुँदै तिब्बत, नेपाल र भुटान सम्मको हिमाली भेगमा पाइन्छ। यसको प्राकृतिक बासस्थान समशीतोष्ण जङ्गल र समशीतोष्ण झाडीयुक्त स्थानहरू हो।

## तस्वीरहरू

File:PropasserBlythiKeulemans.jpg|कलाकारको चित्र
File:Himalayan White-browed Rosefinch.jpg|नेपालको हेलम्बु स्थित आमा याङ्री जाने बाटोमा
File:Male Himalayan White-browed Rose-Finch.jpg|सिक्किममा भाले
File:Female Himalayan White-browed Rose-finch.jpg|सिक्किममा पोथी

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:तितुचराहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स भाग २ अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
झिबी तितु

**झिबी तितु** नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यो निम्न २ प्रजातिको हुन्छ:
* हिमाली झिबी तितु
* चिनियाँ झिबी तितु
गाजले पीतचरी

**गाजले पीतचरी** (वैज्ञानिक नाम: *Carduelis spinoides*) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा *येल्लो-ब्रेस्टेड ग्रिनफिन्च* (Yellow-breasted Greenfinch) भनिन्छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:पीतचरीहरू
लालमाथा सिरिन

**लालमाथा सिरिन** नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा *फायर-फ्रन्टेड सिरिन* (Fire-fronted Serin) भनिन्छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
चित्रशिर बगेडी

**चित्रशिर बगेडी** नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो।

## शारीरिक विबरण
चित्रशिर बगेडी टड्कारो देखिने टाउकोको बुट्टाहरू (चौडा आँखीभौँ, तालुछेउ र कानढकनीको गाढा किनारा) छातीमा कैला ठाडा धर्सा, सेता पेट, कैलो गर्दन र स्पष्ट सेतो मध्य ढकनीरेखी भएको हुन्छ । तालुका प्वाँखहरु बारम्बार उठाउँदा कल्की परेकको देखिने हुन्छ । 

## भौगोलिक वासस्थान
चित्रशिर बगेडी उत्तरी युरोप तथा एसियाका १४ वटा देशहरूमा पाइएको अभिलेख छ । यो चरा हिउँदको समयमा नेपाल लगायत दक्षिण-पूर्वी एसिया, पूर्वी चिन र जापानमा बसाई सर्ने गर्छ । 

## प्रमुख वासस्थान
चित्रशिर बगेडी खेतबारीका झाडी तथआ जङ्गलका खुल्ला भागहरूमा पाइने गर्छ । यो प्रजातीले  सल्ला, भोजपत्र तथा बैँश भएका अथवा अन्य पतझड रूखहरू भएका तल्लो ओसिलाभूभागमा प्रजनन् गर्दछ । 

## खतराहरू तथा संरक्षण अवस्था
विश्वमै दुर्लभ मानिने यो प्रजाती संरक्षणका हिसाबले संवेदनशील अवस्थामा रहेको छ । वासस्थानको विनासका कारण पनि यिनीहरूको संख्यामा गिरावट आएको छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* ओबिसी  चित्रशिर बगेडीको ११ तस्वीरहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:बगेडीहरू
कालोटाउके बगेडी

'''''' बगेडी प्रजाति अन्तर्गत पर्ने एक चरा हो। यो दक्षिण-पूर्वी यूरोप सहित इरानमा प्रजनन गर्दछ र जाडोमा मुख्यतया भारतमा बसाइँसराई गर्दछ भने यसका केही प्रजातिहरू दक्षिण-पूर्वी एसियामा बसाइँसराइ गर्दछन्। प्रजातिका अन्य सदस्यहरू जस्तै, यो खुला घाँसे मैदानको बासस्थानमा पाइने गर्दछ। वयस्क भालेहरूको तल्लो भाग पहेँलो रङको हुन्छ भने पछाडि तथा टाउकोको कालो रङको हुन्छ। 

आगन्तुक चरा कालोटाउके बगेडीलाई ५१ वर्ष पछि काठमाडौँ उपत्यकामा पुनः अभिलेख गरिएको थियो।

## विवरण 
यो चरा १५ सेन्टिमिटर (५.९ इन्च) लामो, सेतोजुङ्गे बगेडी भन्दा ठूलो र लामो पुच्छर भएको हुन्छ। प्रजनन भालेमा चम्किलो पहेँलो तल्लो भाग प्रदर्शनमा आउँछ। पोथीको भने तल्लो भाग तथा टाउको रङको हुन्छ। 

कालो र रातो टाउको भएको बगेडीले समान प्रजातिहरूको प्रतिनिधित्व गर्दछ जसले जुरे बगेडीको साथ एक समूह बनाउँदछ।

## वितरण र बासस्थान 
कालोटाउके बगेडीले खेतीयोग्य जमिनलगायत खुला सानो क्षेत्रमा प्रजनन गर्दछ। जाडोयाममा चरा एसियामा बसाइँसराइ गर्दछन् र यसको ठूलो समूह खेतबारी र घाँसे मैदानहरूमा पाइन्छन्। उल्लेखित सबैभन्दा लामो बसाइँसराइ लगभग ७,००० किलोमिटर रहेको छ। बसाइँसराइको समयमा भालेहरू समूहमा बनाउँछन् र पोथीहरू भन्दा पहिले नै जाडो याममा आइपुग्छन्। भारत भित्रको शीतकालीन शृङ्खलाको मुख्य रूप देखि पश्चिमी र उत्तरी भारतमा कर्नाटक सम्म फैलिएको छ। जाडो याममा यो समूहमा बस्छन् र प्रायजसो पीतकण्ठे भँगेराजस्ता अन्य प्रजातिहरूमा सामेल हुन्छन्।

मुख्य प्रजनन क्षेत्र दक्षिण-पूर्वी युरोपदेखि मध्य एसियासम्म फैलिएको छ। हिउँदमा मुख्यतया भारतमा पाइने भएतापनि जापान, चीन, हङकङ, थाइल्यान्ड, लाओस, दक्षिण कोरिया र मलेसियामा पनि पाइन्छन्। ग्रीष्मऋतुमा नर्वेमा पनि यसको प्रजातिहरू पाइन्छन्।

## तस्विर सङ्ग्रह

Emberiza melanocephala MHNT.ZOO.2010.11.218 Salonique.jpg 
BG-black-headed-bunting-female.jpg
Black-headed Bunting.ogv
Black-headed Bunting.jpg
BG-black-headed-bunting-male.jpg
Emberiza melanocephala - crmoglava strnadica (1).jpg|Breeding male, Belo Polje, Serbia
Emberiza melanocephala, crnoglava strnadica.jpg|Breeding male, Serbia

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:बगेडीहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स भाग २ अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
मुसे लेकचरी

**मुसे लेकचरी** (Prunella strophiata) प्रुनेलिडे परिवारको पासेराइन चरा हो। यो चरा हिमाली क्षेत्रको रैथाने प्रजाति हो र जाडोयाममा तल्लो देखि मध्यम उचाइ भएका भूभागमा झर्छ। 

## वितरण तथा वासस्थान
मुसे लेकचरी नेपाल, अफगानिस्तान, भुटान, तिब्बत, चीन, भारत, म्यानमार र पाकिस्तानमा पाइन्छ। यसको प्राकृतिक वासस्थान समशीतोष्ण जङ्गल हो।

## वर्गीकरण
मुसे लेकचरीलाई सन् १८४३ मा अङ्ग्रेजी जीवशास्त्री एडवर्ड ब्लिथले नेपालमा सङ्कलन गरिएको नमूनाबाट वर्णन गरेका थिए। 

यसका दुई उप-प्रजातिहरू अभिलेखमा छन्:

* P. s. jerdoni  (ब्रुक्स, १८७२) - पूर्वी अफगानिस्तान र पश्चिमी हिमाली क्षेत्र
* P. s. strophiata (ब्लिथ, १८४३) - नेपाल, मध्य र पूर्वी हिमाली क्षेत्रदेखि मध्य चीन र उत्तरी म्यानमार

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:लेकचरीहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स भाग २ अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
गाजले लेकचरी

**गाजले लेकचरी** (वैज्ञानिक नाम:  *Prunella fulvescens*) प्रुनेलिडे परिवारको चराको एक प्रजाति हो। यो चरा नेपाल, अफगानिस्तान, चीन, भारत, कजाख्स्तान, मंगोलिया, पाकिस्तान, रुस, ताजिकिस्तान, तुर्कमेनिस्तान र उज्वेकिस्तानमा पाइन्छ।

यसको प्राकृतिक वासस्थान भूमध्यसागरीय प्रकारको झाडिदार मैदानहरू हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:लेकचरीहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स भाग २ अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
गुलाफीकण्ठे चुइयाँ

**गुलाफीकण्ठे चुइयाँ** (वैज्ञानिक नाम: *Anthus roseatus*) मोटासिलिडे परिवारमा पर्ने चराको एक प्रजाति हो। यो चरा नेपाल लगायत अफगानिस्तान, बङ्गलादेश, भुटान, चीन, भारत, दक्षिण कोरिया, म्यानमार, पाकिस्तान, थाइल्याण्ड र भियतनाममा पाइन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:चुइयाँ चराहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स भाग २ अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
बगाले चुइयाँ

thumb
**बगाले चुइयाँ** नेपालमा पाईने एक प्रकारको चराको नाम हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा *ट्री पिपिट* (Tree Pipit) भनिन्छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:चुइयाँ चराहरू
वन चाहा

**वन चाहा** नेपालमा पाइने चाहाको एक प्रजाति हो। यो चरा नेपाल लगायत एसियाका देशहरूमा पाइने गर्छ। यसलाई अङ्ग्रेजीमा *वुड स्नाइप* ( Wood Snipe) भनिन्छ।

## विबरण
वन चाहासँग मिल्दाजुल्दा चरामा ठूलो चाहा र भार्का चाहा पर्दछन्। यसको ठूलो चाहाभन्दा भद्दा र ठाडो उडान साथै चौडा पखेटाहरू हुन्छन्। यसको ठोँड सापेक्षिक रूपमा छोटो चौडाफेद भएको हुन्छ। वन चाहा भार्का चाहाभन्दा मोटो चिन्ह भएको जसको टाउकाको धर्सा मैलो र कालो कालो तथा कालो कालो पिठ्यु र काँधको प्वाँखमा चौडा मैला धर्साहरू र न्यानो मैलो घाँटी र छाती जसमा खैरा ठाडा धर्काहरू हुन्छन्। खुट्टाहरू हरियो हरियो हुन्छन्। हावामा प्रदर्शन गर्दा, चौडा वृत्तकारमा उड्दै, एउटा नाके चे-डेप, चे-डेप, चे-डेप, इप्-इप्-इप्, ओक, ओक बोली निकाल्छ।

## वितरण तथा वासस्थान
वन चाहा नेपाल लगायत एसियाका देशहरू भारत, दक्षिण चीन तथा भुटानमा पाइने गर्छ। यो चरा श्रीलङ्का, बङ्गलादेश, म्यानमार, लाओस, र भियतनामका केही स्थानमा पनि पाइने गर्छ। यो चरा नेपालको सन्दर्भमा  लाङ्टाङ् तथा सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्जमा पाइने गर्छ। यो प्रजाति गृष्ममा ३६५० देखि ४९०० मी. सम्म र हिँउदमा ७५ देखि ३०५० मी. सम्मको उँचाइमा पाइने गर्छ। यसले ३००० मिटर (९८०० फिट) माथीको उचाइमा पाइने हिमाली खर्क पुड्का बुट्यानहरूमा बच्चा कोरल्ने गर्छ। हिँउदको समयमा वनका कक्ष भूमितिर झर्दछ।

## खतरा तथा संरक्षण अवस्था
वन चाहा संरक्षणका हिसाबले विश्वमा संवेदनशील अवस्थामा रहेको छ वासस्थानको विनास तथा अवैध शिकारको कारण यो चरा खतरामा परेको हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:चाहाहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
बगाले बगेडी

**बगाले बगेडी** नेपाल तथा भारतमा पाइने एक प्रकारको चराको प्रजाति हो। यो बङ्गलादेशको गङ्गा-ब्रह्मपुत्र उपत्यमा लोप भएको मानिन्छ। अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घका अनुसार यस चरा असुरक्षित अवस्थामा रहेको छ। 

## शारीरिक विवरण
बगाले बगेडीको भालेको कालो अनुहार र कटुस रङ्को छातीपेटी तथा पङ्खढकनीको भित्रीछेउमा सेतो धर्सा भएको । पोथीको टाउको र पिठ्युमा टड्कारो बुट्टा र मध्यढकनीमा सेतो धर्सा भएको हुन्छ । बच्चाको तल्लो भाग ठाडा धर्कापूर्ण । यसको शरीरको लम्बाई १४ देखि १६ सेमी (५.५ देखि ६.३ इन्च) लम्बाई तथा तौल १७ देखि २६ ग्राम हुन्छ ।

## भौगोलिक अवस्थिती
यो विशेषगरी नेपालको शुक्लाफाँट वन्यजन्तु आरक्षमा पाइने गर्दछ। यो ५०० मिटरको उचाइसम्म पाइन्छ।

## प्रमुख वासस्थान
बगाले बगेडी खेतबारी र घाँसेमैदानमा पाइने गर्छ। यो चराका लागि उपयुक्त स्थान थापिला मैदान जहाँ अग्ला घाँसहरु र छरिएर रहेका वुट्टयानहरु पाइन्छन् । यसले जेठदेखि साउन महिनाको बीचमा प्रजनन् गर्ने गर्छ । प्रजननको लागि पोथी एक्लैले सुक्खा घाँस र छेस्काहरूले भुइँमा गुँड  बनाउँछ ।

## खतराहरू
विश्वमै दुर्लभ मानिने यो प्रजाति संरक्षणका हिसाबले अति सङ्कटापन्न अवस्थामा रहेको छ । अवैध शिकार, कृषि गर्ने तरिकामा परिवर्तन र विषादीको अत्याधिक प्रयोग प्रमुख चुनौती हुन् । कृषिक्षेत्रमा जमिन परिणत हुनु, घरपालुवा जनावरको अत्याधिक चरिचरन, घर गोठ छाउनका निम्ति व्यापक घाँस खर कटानी,आगलागी केही चुनौती निम्त्याउने कारणहरु हुन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* तथ्य पुस्तक: *बगाले बगेडी*

श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:बगेडीहरू
वन सुड्सुडिया

**वन सुड्सुडिया** नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा वुड स्यान्डपाइपर (Wood Sandpiper) भनिन्छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:सुड्सुडियाहरू
जलकुखुरा

**जलकुखुरा** (वैज्ञानिक नाम:  *Gallicrex cinerea*) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा *वाटरकक* (Watercock) भनिन्छ ।

## तस्वीर सङ्ग्रह

File:Water Cock in flight.jpg
File:Water Cock SJ.jpg
File:Watercock (Gallicrex cinerea).jpg
Water Cock (Gallicrex cinerea)- Immature W IMG 7331.jpg
Water Cock (Gallicrex cinerea)- Immature W IMG 7259.jpg
Water Cock (Gallicrex cinerea)- Immature W IMG 7324.jpg
Water Cock (Gallicrex cinerea)- Immature W IMG 7354.jpg
Gallicrex cinerea -Basai Wetlands, near Gurgaon, Haryana, India-8.jpg
Water_Cock_(Gallicrex_cinerea)-_Immature_W_IMG_7331.jpg

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
कालीखुट्टे जलरङ्क

[thumb|[इजिप्टमा पाइएको वयस्क]]
**कालीखुट्टे जलरङ्क** नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा *लिटल स्टिन्ट* (Little Stint) भनिन्छ।

## तस्वीर सङ्ग्रह

चित्र:Terek Sandpiper & Little Stint (Calidris minuta) W3 IMG 6891.jpg|आन्ध्रप्रदेश भारतमा
चित्र:Little-Stint.jpg|हिउँदको समयमा
चित्र:Little Stint.jpg|वयस्क
चित्र:Terek Sandpiper, Little Stint, Marsh Sandpiper, C Redshank W IMG 6891.jpg|आन्ध्रप्रदेश भारतमा
चित्र:Terek Sandpiper, Little Stint, Marsh Sandpiper, C Redshank W2 IMG 6891.jpg|आन्ध्रप्रदेश भारतमा
चित्र:Terek Sandpiper & Little Stint (Calidris minuta) W4 IMG 6891.jpg|आन्ध्रप्रदेश भारतमा
चित्र:Calidris minuta MHNT.ZOO.2010.11.119.19.jpg|Museum specimen
चित्र:Foeragerende kleine strandloper-4961756.webm|Calidris minuta

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:जलरङ्कहरू
सुनौलो तोपचरा

**सुनौलो तोपचरा** नेपाल र भारतको गङ्गा र ब्रह्मपुत्र उपत्यकामा पाइने एक चरा हो। अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घका अनुसार विश्वमै दुर्लभ मानिने यो प्रजाति संरक्षणका हिसाबले असुरक्षित अवस्थामा रहेको छ। नेपालको सन्दर्भमा यो अति सङ्कटापन्न अवस्थामा रहेको छ। यसले मे देखि सेप्टेम्बर महिना सम्म प्रजनन गर्ने गर्दछ। 

## शारीरिक विवरण
सुनौलो तोपचरा ठुलो नाप र ठोँड भएको हुन्छ । बच्चा कोरल्ने समयको भालेको तल्लो भाग र नितम्ब पहेँलोसाथै छातीमा गाढा टाटा हुन्छन् । बच्चा कोरल्ने समयको पोथीको टाउको फिक्का पहेँलोदेखि पहेँलोपहेँलो खैरो र फिक्का पहेँलो देखी मैलोमैलो सेतो तल्लो भाग । अल्पवयस्क र बच्चा कोर्लने समय बाहिरको वयस्क बच्चा कोरल्ने समय बाहिरको बया तोपचरा जस्तै देखिने ।

## भौगोलिक अवस्थिति
सुनौलो तोपचरा नेपाल र भारतमा मात्र पाइने गर्छ । नेपालको सन्दर्भमा यो चरा विशेषत कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्षमा पाइने गर्छन ।

## प्रमुख वासस्थान
सुनौलो तोपचराको उपयुक्त वासस्थान तराइका ओसिला जमिन र घाँसेमैदान हो । यो चरा विशेष वर्षामा डुवानमा परेका घाँसेमैदानहरु, छरिएर रहेका रूखहरु यो बस्न रुचाउने स्थान हुन् ।  समूहमा बस्न रुचाउने यो चराले रुख तथा अग्ला घाँसका डाठहरूमा गूँड लगाउँछ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* सुनौलो तोपचरा  - विवरण

श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:तोपचराहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
बगरबट्टाई

**बगरबट्टाई** नेपालमा पाइने बट्टाईको एक प्रजाति हो। यो प्रजाति नेपाल लगायत भारत, पाकिस्तान तथा श्रीलङ्काको समथर भूभागहरूमा पाइन्छ।

## विबरण
बगरबट्टाईको औसत लम्बाई ४१ सेन्टिमिटर हुन्छ। यसको शरीर खैरो छिर्केमिर्के, आँखा ठुला र पहेँला रङ्गका तथा छोटो घाँटी भएको हुन्छ। यसको खुट्टा लामा तथा पहेँला रङ्गका तथा घुँडा मोटा हुन्छन।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:बट्टाईहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
गाजले धावक

**गाजले धावक** (Cursorius coromandelicus) दक्षिण एसियामा पाइने कर्सरको एक प्रजाति हो। यो चरा प्रायजसो जमिनमा बस्ने हुनाले सुक्खा खुला घाँसे मैदान वा अर्ध-मरुभूमिमा सानो समूहमा कीराहरू खाइरहेको भेट्टाउन सकिन्छ।

## विबरण
गाजले धावक चम्किलो रङ्गको हुन्छ र चुच्चोको फेदबाट सुरु आँखा हुँदै कालो पछाडी गएको कालो धर्सा हुन्छ। आँखाको माथी सेतो रङ्गको धर्सा, टाउकोको माथीको भाग कटुस रङ्गको र छातीको भाग गाढा सुन्तले रङ्गको हुन्छ। उडानको अवस्थामा शरीरको तल्लो भाग सेतो देखिन्छ र पखेटाको टुप्पो पट्टी आधी भाग कालो रङ्गको हुन्छ। यसको भाले र पोथी दुबै समान हुन्छन्।

## वितरण तथा वासस्थान
गाजले धावक सिन्धु उपत्यका देखी पूर्व नेपाल हुँदै बङ्गलादेश सम्म र दक्षिणमा भारतीय उपमहाद्वीपको टुप्पोसम्म तथा कहिलेकाहीँ उत्तरी श्रीलङ्काको सुख्खा क्षेत्र सम्म पाइन्छ। यो प्रजाति ढुङ्गादार, झाडिदार वा चट्टानी खुला सुख्खा घाँसे मैदानहरू पाइन्छ र यदाकदा बलौटे भू-भागमा पनि पाइन्छ। नेपालको सन्दर्भमा यो चरा शुक्लाफाँट राष्ट्रिय निकुञ्ज र कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्षमा पाइन्छ।

## खतरा
गाजले धावक पाइने सुक्खा र खुला घाँसे मैदानहरू निर्माणकार्य र कृषिकार्य जस्ता मानविय गतिविधिहरूबाट खतरामा परेका छन्। यस्ता केही क्षेत्रहरूमा सवारीसाधन आवागमनका कार्य र औद्योगिकीकरणले पहिले भएको वासस्थानहरू विनास गरेको पाइन्छ।

## चित्र संग्रह

Indian Courser Mom and Chicks (26629870823).jpg|गाजले धावकको माउ र बचेरा
Indian Courser.jpg|गाजले धावक
File:Indian Courser (Cursorius coromandelicus) at Bharatpur I IMG 5440.jpg|वयस्क
Indian-Courser.jpg| नेपालको कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष उडिरहेको

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स भाग २ अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
झाँझर चिउवा

**झाँझर चिउवा** (वैज्ञानिक नाम: *Rynchops albicollis*) नेपाल लगायत दक्षिणी एसियामा पाइने चिउवाको एक प्रजाति हो। यिनीहरूको मुख्य आहारा माछा हुन् तर यिनीहरूले पनि साना क्रस्टेशियनहरू र कीराका लार्भाहरू पनि खाने गर्छन्। यसलाई अङ्ग्रेजीमा *इन्डियन स्किमर* (Indian Skimmer) भनिन्छ।

## विबरण
झाँझर चिउवाको माथीको भाग कालो हुन्छ भने निधार, कण्ठ र तल्लो भाग सेतो हुन्छ। पहेँलो चुच्चो भएको लामो मोटो सुन्तले रङ्को यसको ठुँड हुन्छ र तलको चुच्चो केही लामो हुन्छ। अल्पवयस्क, माथी खैरो भएको सुस्त रङ्को हुन्छ। यो चरा फ्यालफ्याले जस्तै लामो पंखेटा भएको हुन्छ। यसको लम्बाई लगभग ४० देखि ४३ सेन्टिमिटर तथा पंखेटा फिजाउँदा १०३ सेन्टिमिटर हुन्छ।

## वितरण तथा वासस्थान
झाँझर चिउवा नेपाल लगायत एसियाली राष्ट्रहरू बङ्गलादेश, भारत, म्यानमार, पाकिस्तान र भियतनाममा पाइने गर्छ। यो चरा ओमान, मध्य थाइल्याण्ड, इरान तथा चिनमा पनि पाइएको अभिलेख छ। यो चरा मुख्यगरी ठूला, बलौटे खोला , तलाउ वरिपरि र धापिलो क्षेत्र छेउमा पाइन्छ। नेपालको सन्दर्भमा यो चरा एक अनियमित तथा गृष्मकालिन आगन्तुक चरा हो।

## खतरा तथा संरक्षण अवस्था
विश्वमा झाँझर चिउवाको संख्या लगभग ६,०००-१०,००० रहेको अनुमान गरिएको छ। यसकारण यसको प्रजातिलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घ आफ्नो रातो सूचीमा सङ्कटापन्न अवस्थामा सूचिकृत गरेको छ। वासस्थानको विनास, प्रदूषण तथा अन्य मानविय गतिविधिका कारण यसको प्रजाति खतरामा परेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* तस्वीर तथा भिडियोहरू
* तस्वीरहरू: झाँझर चिउवा 

श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
वायु फ्यालफ्याले

thumb|*Sterna hirundo hirundo*
**वायु फ्यालफ्याले** नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा *कमन टर्न* (Common Tern) भनिन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:फ्यालफ्यालेहरू
उत्क्रोशी फ्यालफ्याले

**उत्क्रोशी फ्यालफ्याले** नेपाल लगायत भारतीय उपमहाद्वीपका केही राष्ट्रहरूमा पाइने फ्यालफ्यालेको एक प्रजाति हो। यो चराको प्रजाति अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण संघको रातो सूचीमा सङ्कटापन्न अवस्थामा सूचिकृत छ। यसलाई अङ्ग्रेजीमा *ब्ल्याक-बेलिड टर्न* (Black-bellied Tern) भनिन्छ।

## विबरण
उत्क्रोशी फ्यालफ्याले लम्बाई ३२ देखि ३५ सेन्टिमिटर (१३ देखि १४ इन्च)सम्म हुन्छ। वयस्क उत्क्रोशी फ्यालफ्यालेको सुन्तले वा पहेँलो रङको ठुँड, कालो तालु र गर्दन, गाढा फुस्रो छाती, कालो पेट र निर्गमस्थल हुन्छ। अल्पवयस्क चराको सेतो पेट र कालो चुच्चो भएको सुन्तले ठुँड हुन्छ। यसको तालुमा ठाडा धर्काहरू हुन्छन्।

## वितरण तथा वासस्थान
उत्क्रोशी फ्यालफ्याले नेपाल लगायत एसियाका देशहरू पाकिस्तान, भारत, बङ्गलादेश देखि म्यानमारसम्म पाइन्छन्। यो प्रजाति ७३० मिटर (२४०० फिट)को उँचाई क्षेत्रसम्म पाइने गर्छ। यो चरा ठूला पानीका खुल्ला क्षेत्रहरू, धापीला जमिनमा साथै कहिलेकाँही साना खोल्सा र पोखरीहरूमा पनि बसोबास गर्ने गर्छन।

## खतरा तथा संरक्षण अवस्था
उत्क्रोशी फ्यालफ्यालेलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घ आफ्नो रातो सूचीमा सङ्कटापन्न अवस्थामा सूचिकृत गरेको छ। नेपालको सन्दर्भमा यो अति सङ्कटापन्न अवस्थामा रहेको छ। प्रजनन् स्थान, वासस्थानको विनास, अवैध सिकार तथा अण्डा सङ्कलन, कुकुर, काग तथा विरालो जस्ता जनावरद्वारा अण्डा नष्ट गरिनु, बाढीले गुँड नष्ट गर्नु, संरक्षित क्षेत्रभित्र अवैध रूपमा माछा मार्ने गतिविधी जस्ता कारणले गर्दा यो प्रजाति खतरामा परेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:फ्यालफ्यालेहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
मलाहा चील

**मलाहा चील** (वैज्ञानिक नाम: *Pandion haliaetus*) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको हो। यो एक प्रकारको शिकारी चरा हो। यो चराले आफ्नो शिकार वा खानाका रूपमा मुख्य गरी माछालाई बनाउने गर्दछ।

## तस्विर सङ्ग्रह

Osprey landing in the nest at Camp Echockotee.JPG
Osprey with fish.jpg
Wild Pandion.jpg
Fischadler Nest.jpg
Pandion haliaetus -fish -Texas-8-4c.jpg
Ospreys Fern Ridge Reservoir Oregon.jpg
Pandion haliaetus MHNT.ZOO.2010.11.93.9.jpg |Museum specimen 

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:चीलहरू
कैलो जुरेबाज

**कैलो जुरेबाज** नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा *जेर्डन्स बाज* (Jerdon's Baza) भनिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:बाजहरू
बोक्सी चील

**बोक्सी चील** (*Haliaeetus leucoryphus*) ठुलो तथा खैरो रङ्गको समुन्द्री चिलको प्रजाति हो । यो नेपाल लगायत भारत, बङ्गलादेश, म्यानमार तथा भुटानमा पाइन्छ। यो अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण संघको रातो सूचीमा लोपोन्मुख अवस्थामा सूचिकृत छ।

## वितरण तथा वासस्थान
बोक्सी चील नेपाल, भारत, बङ्गलादेश, म्यानमार तथा भुटान लगायत सोह्रवटा देशहरूमा पाइन्छ। यो चरा ५००० मिटरसम्मको उँचाइसम्म पाइने गर्छ। यसले हिउँदको समयमा नेपालको मार्ग प्रयोग गरी भ्रमण गर्ने गर्छ। बोक्सी चीलले सिमसार छेउ वरिपरि, विशेषगरी ठुला नदी तथा पोखरीजस्ता पानीको श्रोत नजिक भएको रूखमा गुँड लगाउँछ ।

## खतरा तथा संरक्षण अवस्था
वासस्थान तथा सिमसार क्षेत्रहरूको विनासका कारण यसको प्रजाति खतरामा परेको छ। यसकारण यसको प्रजातिलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घ आफ्नो रातो सूचीमा लोपोन्मुख अवस्थामा सूचिकृत गरेको छ। नेपालको सन्दर्भमा यो अति सङ्कटापन्न अवस्थामा रहेको छ।  

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* ARKive: तस्वीर तथा भिडियोहरू
* BirdLife Species Factsheet
* *H. leucoryphus* range map 

श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:चीलहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
सेतो गिद्ध

**सेतो गिद्ध** (*Neophron percnopterus*) वा **इजिप्सियन गिद्ध** प्राचिन विश्वमा पाइने गिद्धको प्रजाति मध्य सानो गिद्ध हो। यो प्रजाति आइबेरियन प्रायद्वीप, उत्तर अफ्रिका देखि नेपाल तथा भारतमा समेत पाइन्छ। यसको मुख्य आहार सिनो भए पनि यसले स-साना स्तनपायी, चरा तथा सरीसृपहरू पनि खाने गर्छ। यसलाई अङ्ग्रेजीमा *इजिप्सियन भल्चर* (Egyptian Vulture) भनिन्छ।

## विबरण
सेतो गिद्ध प्राचिन विश्वमा पाइने गिद्धको प्रजाति मध्य सानो गिद्ध हो, जसका लमा, तिखा पखेटाहरू र ठूलो किलाकारको पुच्छर हुन्छ। वयस्क सेतो गिद्ध प्राय: मैलो सेतो जसको पहेँलोपहेँलो अनुहार र काला उडानपङ्ख हुन्छ। बच्चा सेतो गिद्ध फुस्रो, नाङ्गो अनुहार भएको कालो कालो खैरो हुन्छ। वयस्क हुँदैजाँदा पुच्छर, शरीर र पङ्खढकनी ससेतो तथा अनुहार पहेँलो हुँदै जान्छ । वयस्क सेतो गिद्ध सामान्यतया ४७ देखि ६५ सेन्टिमिटर (१९ देखि २६ इन्च) लामो हुन्छ।

## वितरण तथा वासस्थान
सेतो गिद्ध दक्षिण युरोप देखि उत्तर अफ्रिका हुँदै पश्चिम तथा दक्षिण एसियाका भूभागहरूमा पाइने गर्छ। यसले आफ्नो गुँड पहाडका कन्दरा र साना ओडारमा बनाउँछ र कहिले काँही ठूला रूखहरूमा पनि बनाउँने गर्छ। सामान्यतया ९१५ मिटर सम्मका समथर पहाडी भूभागमा पाइने यो प्रजाति गृष्म मौसममा २,००० मिटर (६,००० फिट)को उचाई सम्म जाने गर्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* BTO BirdFacts – Egyptian Vulture
* Egyptian Vulture species text in The Atlas of Southern African Birds.
* Egyptian Vulture – Global Raptor Information Network 
* Ageing and sexing (PDF; 5.6 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze 
* 
* 
* Armenian Bird Census Council

श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:गिद्धहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
सुन गिद्ध

**सुन गिद्ध** नेपाल लगायत दक्षिण एसियाको तथा दक्षिणपूर्वी एसियाको केहि भूभागमा पाइने गिद्धको प्रजाति हो। तीन दशकअघिसम्म प्रचुर मात्रामा पाइने सुन गिद्ध हाल लोप हुँदै गएर यसको संख्या एक हजारको हाराहारीमा रहेको अनुमान छ। यो प्रजाति अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण संघको रातो सूचीमा अति सङ्कटापन्न अवस्थामा सूचिकृत छ यसलाई अङ्ग्रेजीमा *रेड-हेडेड भल्चर* (Red-headed Vulture) भनिन्छ ।

## विबरण
सुन गिद्ध तुलनात्मक रूपमा पातला र चुच्चा पखेटाहरू हुने सुन गिद्धका वयस्कको नांगो रातो टाउको, नासिका झिल्ली, घाँटीको फेद र तिघ्राको माथिल्लो भागमा सेता टाटा, राता राता खुट्टा र औँलाहरू हुन्छन्।  वयस्कको नाङ्गो रातोरातो टाउको तथा नासिकाझिल्ली घाँटीको फेद र तध्राको माथिल्लो भागमा सेता टाटाहरू, राता खुट्टा र औँलारू हुन्छन्। उडानमा सहायक पखेटाको फेदमा फुस्रोफुस्रो सेतो चौडा पेटी हुन्छ। बच्चा सुन गिद्धको टाउको सेतो भुवादार प्वाँख, टाउको र औँलामा गुलाफी रङ था तिध्राको माथील्लो भागमा सेतो टाटो र सेतोसेतो पुच्छरढकनी आदि प्रमुख विशेषताहरू हुन्।

## वितरण तथा वासस्थान
सुन गिद्ध दक्षिण एसियाका राष्ट्रहरू नेपाल, भारत लगायत दक्षिणपूर्वी एसियामा सिङ्गापुरसम्म पाइने गर्छ। यो प्रजाति ३००० मिटर उचाई सम्मका बस्ती नजिकका खुल्ला ठाँउ र रूखले ढाकिएका डाँडाहरूमा पाइन्छ। यसले अग्ला रूखहरूमा गुँड लगाउने गर्छ।

## खतरा तथा संरक्षण अवस्था
सुन गिद्ध समुद्री सतहबाट दुई हजारदेखि ३ हजार १ सय मिटरसम्मका उचाइमा तीन दशकअघिसम्म प्रचुर मात्रामा पाइन्थ्यो। हाल यो प्रजाति लोप हुँदै गएर यसको संख्या एक हजारको हाराहारीमा रहेको अनुमान छ। यसकारण यसको प्रजातिलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घ आफ्नो रातो सूचीमा अति सङ्कटापन्न अवस्थामा सूचिकृत गरेको छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*Vulture Territory Facts and Characteristics: Pondicherry Vulture
*BirdLife Species Factsheet.
*कञ्चनपुरमा भेटियो विश्वमै दुर्लभ सुन गिद्धको गुँड - अनलाईन खबर डटकम

श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:गिद्धहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
चल्लाचोर भुइँचील

**चल्लाचोर भुइँचील** (वैज्ञानिक नाम: *Circus cyaneus*) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङग्रेजीमा *हेन ह्यारिअर* (Hen Harrier) भनिन्छ।
## तस्विर सङ्ग्रह

Weibliche Kornweihe (circus cyaneus) - Spiekeroog, Nationalpark Niedersächsisches Wattenmeer.jpg
Hen Harrier.jpg
Circus cyaneus 01367t.JPG
Circus cyaneus 01909t.JPG
Henharrier.jpg
Circus cyaneus MHNT.ZOO.2010.11.83.1.jpg |Museum specimen 

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:चीलहरू
वनबाज

**वनबाज** नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा *युरासियन स्पारोहक* (Eurasian Sparrowhawk) भनिन्छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:बाजहरू
श्येनबाज

**श्येनबाज** (*Buteo refectus*) नेपालमा पाइने बाजको एक प्रजाति हो। यो प्रजाति नेपाल लगायत भारत, भुटानको हिमाली क्षेत्र हुँदै दक्षिणी चिनसम्म पाइन्छ। यसको लम्बाइ ४३ देखि ५७ सेन्टिमिटर (१७ देखि २२.५ इन्च) हुन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:बाजहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
जीवाहार महाचील

**जीवाहार महाचील** (*Clanga clanga*) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यो चरा उत्तरी युरोपदेखि युरेसिया हुँदै मध्यपूर्व, दक्षिणी तथा पूर्वी एसिया सम्म पाइने गर्छ। यसको बैज्ञानिक नाम *clanga* प्राचिन ग्रिक शब्द *κλαγγή*बाट आएको हो जसको अर्थ "चिच्याउनु" हुन्छ। यसलाई अङ्ग्रेजीमा *ग्रेटर स्पटेड इगल* (Greater Spotted Eagle) भनिन्छ।

## विबरण
जीवाहार महाचील ५९ देखि ७१ सेन्टिमिटर (२३-२८ इन्च) लामो तथा पंखेटा फिजाउँदा १५७ देखि १७९ सेन्टिमिटर (५.१५-५.८७ फिट) हुन्छ। सामान्यतया भालेको तौल १.६ देखि २.५ किलोग्राम (३.५-५.५ पाउण्ड) तथा पोथीको तौल ३.२ किलोग्राम (७.१ पाउण्ड)सम्म हुन्छ। यो मझौला नापको चील, छोटा र चौडा पखेटाहरु तथा गठिलो टाउको र छोटो पुच्छर हुन्छ। यसको पखेटाहरू हावामा तैरिँदा प्रष्टरूपले कुइनादेखी तल कोण परेको र आकाशिँदा पुरा सिधा हुन्छ। यसको लघु महाचील भन्दा गठिलो जसको बढी जसको बढी चौडा पखेटा र वर्गाकार पङ्खाहस्त साथै छोटो पुच्छर हुन्छ। यसको गाढाखैरो पखेटाका माथिल्ला रतल्ला पङ्खढकनी उडान पङ्खहरूसँग त्यति फरक नदेखिने र प्राय: जसो पखेटाको तल्लो भागमा कुइनाको दोस्रो सेतो सेतो खुर्पाकार चिन्ह हुँदैन। यसलाई गोपायु महाचीलसँग दाज्दा उडामा थोरै बाहिर निस्किएको टाउको साथै पखेटाहरू छोटा र कम गहिरो पङ्ख औँला भएका पखेटाका टुप्पाहरू हुन्छन्। जीवाहार महाचील विश्रामको बेलामा सुरुवाल कम खुकुलो देखिने साथै सानो ठोँड जसमा गोलाकार नाकका पोरा र मुखको कापा छोटो भएको हुन्छ। यसको वयस्क गोमायुको जस्तो उडान र पुच्छरपङ्खको तल्लो भागाम तेर्सा धर्साहरू तथा पखेटामा गाढा पृष्ठ पङ्खधार नभएको र गाढा च्यापु हुन्छ। यसको बच्चाको गाढाखैरो ढकनीमा मोटो सेतो टुप्पो भएको हुन्छ।

## वितरण तथा वासस्थान
जीवाहार महाचीलले प्रजनन् अवधी उत्तरी युरोपदेखि युरेसिया हुँदै पूर्वसम्म विताउने गर्छ। हिउँदको मौसममा यो चरा दक्षिणी-पूर्वी यूरोप, उत्तर-पूर्वी अफ्रिका, मध्य पूर्व र नेपाल लगायतका भारतीय उपमहाद्वीपका राष्ट्रहरूमा बसाई सर्छ। यो प्रजाति २५० मि. देखि ३८४० मि. सम्म पाइने गर्छ। यो चरा ठूला नदी तालहरू तथा पानीका स्रोतहरू नजिकैको रूखले ढाकिइका क्षेत्र रुचाउने गर्छ।

## खतरा तथा संरक्षण अवस्था
वासस्थान विनास तथा क्षति यसका लागि खतराको प्रमूख कारण हो। यसले गर्दा यो ‍प्रजाति विश्वमा संरक्षणका हिसाबले संवेदनशील अवस्थामा रहेको छ।

## तस्वीर सङ्ग्रह

File:Greater spotted eagle.jpg|इजरायलमा
File:Great spotted Eagle I IMG 8302.jpg|भारतमा
File:Great spotted Eagle I IMG 8362.jpg|भारतमा
File:Greater spotted eagle in flight.jpg|इजरायलमा उडिरहेको
Clanga clanga MHNT.ZOO.2010.11.91.12.jpg |Museum specimen 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* Greater spotted eagle Photographs, text and map at Oiseaux.net
* 
* 
* 
* 
* 

श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:चीलहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
राग महाचील

**राग महाचील** (वैज्ञानिक नाम: *Aquila rapax*) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको प्रजाति हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा *ताउनी इगल* (Tawny Eagle) भनिन्छ।
## तस्विर सङ्ग्रह

Steppe Eagle, Pokaran, district Jaisalmer, Rajasthan, India.jpg
Aquila rapax rapax1.jpg
Steppe Eagle, Pokaran, district Jaisalmer, Rajasthan, India.jpg
Aquila rapax -Ethiopia -with roadkill-8.jpg
tawny eagle in closeup arp.jpg
Tawny Eagle cropped.jpg
Aquila rapax MHNT.ZOO.2010.11.91.1.jpg |Museum specimen 
File:Aquila rapax -Ethiopia -with roadkill-8.jpg|With a black-backed jackal, road traffic victim in Ethiopia

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:चीलहरू
गोमायु महाचील

**गोमायु महाचील** नेपालमा पाइने चिलको एक प्रजाति हो । यो चरा युरोप तथा मध्य एसियाको रैथाने प्रजति हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा *स्टेप इगल* (Steppe Eagle) भनिन्छ।

## विबरण
गोमायु महाचील लगभग ६२ देखि ८१ सेन्टिमिटर (२४-३२ इन्च) लामो तथा पंखेटा फिजाउँदा १.६५ देखि २.१५ मिटर (५.४-७.१ फिट) लामो तथा भालेको  तौल २ देखि ३.५ किलोग्राम (४.४-७.७ पाउण्ड) र पोथीको तौल २.३ देखि ४.९ किलोग्राम (५.१- १०.८ पाउण्ड) हुन्छ। यो महाचील जीवहार र लघु महाचीलको भन्दा बढी चौडा र लाम पखेटाहरू जसको प्रष्ट र फैलिएको पङ्खाऔँलाहरू साथै बढी बाहिर निस्किएको टाउको र घाँटी हुन्छ। यो आकाशिदा पखेटाहरू बढी सीधा र हावामा तैरिँदा कुइनामा कम प्रष्ट रूपले कोण परेको हुन्छ। यसको विश्राम गर्दा, प्रष्ट रूपले बढी ठुलो र गठिलो साथै बढी मजबुद ठोँड तथा खुकुलो सुरुवाल हुन्छ। वयस्क लघु र जिवहार महाचीलबाट पखेटाको तल्लो भागको बुट्टा (गाढा  पृष्ट पङ्खधार, पखेटामा प्रष्ट तर्सा धर्साहरू, कुइनातिर अस्पष्ट, नगन्य फिक्का खुर्पाकार चिन्ह), फिक्का कैलो गर्दनटाटो र चिउँडो आदि ढाँचाहरूले यसको वयस्क फरक देखिन्छ। बच्चा गोमायु महाचीलको तल्लो पखेटा वारपार नै चौडा सेतो धर्सा, माथिल्लो भागमा दुईवटा सेता धर्सा, माथिल्लो पुच्छर ढकनी वारपार सेतो खुर्पाकार, पुराना अल्पवयस्कहरूमा माथिल्लो र तल्लो पखेटामा देखिने धर्साहरूको प्रस्टता धेरै घटेको, यस्ता चराहरू लघु महाचीलसँग धेरै मिल्दाजुल्दा हुन्छन्।

## वितरण तथा वासस्थान
गोमायु महाचील रोमानिया देखि पूर्वमा दक्षिण रसिया तथा मध्य एसिया हुँदै नेपाल, मंगोलिया तथा भारतसम्म पाइने गर्छ। यो प्रजाति २२०० मिटर भन्दा तलको भूभागमा पाइने गर्छ। मुख्यतया युरोप तथा मध्य एसियाको रैथाने यो प्रजाति हिउँदको मौसममा बसाई सरेर पश्चिममा अफ्रिका र दक्षिण-पूर्वमा नेपाल तथा भारतसम्म पुग्ने गर्छ।  यसले ठुला रूखमा बनाएको गूँडमा १ देखि ३ वटा सम्म अण्डा पार्छ।

## सांस्कृतिक महत्त्व
गोमायु महाचील इजिप्टको राष्ट्रिय पंछी हो र यसको झण्डामा पनि अङ्कित गरिएको पाइन्छ। साथै यो चरालाई कजाख्स्तानको झण्डामा पनि अङ्कित गरिएको पाइन्छ।
## तस्विर सङ्ग्रह

Steppe Eagle.ogv
Aquila nipalensis dis.PNG
Steppenadler.jpg
Aquila nipalensis 4.jpg
Aquila.nipalensis-ZOO.Olomouc.jpg
Orzeł stepowy 1.JPG
Aquila nipalensis MHNT.ZOO.2010.11.91.18.jpg |Museum specimen

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* Steppe eagle species text in The Atlas of Southern African Birds
* 
* 
* 
* 
* 

श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:चीलहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू