open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
चमार

**चमार** संस्कृतको शब्द *चर्मकार*बाट लिएको हो यो    एक  व्यावसायिक जाति पनि हुन् ।जुन नेपाल, भारत र पाकिस्तानमा बसोबास गर्छन् । चमार दलित हुन। यस्ता उपजातिहरू मुख्यत: भारतीय उत्तर प्रान्तहरू जस्तै पञ्जाब, हरियाणा, हिमाचल प्रदेश, उत्तर प्रदेश, बिहार, दिल्ली तथा नेपालको हिमाली भेग सम्म बसो बास गरेको पाइन्छ। यि जातिहरूको परम्परागत पेसा छालाको समान बनाउनु तथा  छालाको ब्यापार गर्नु, तर कृषि चैं अर्को मुख्य पेसा हो, जसमा उनीहरू खेत मालिकको रूपमा अथवा खेत भाडामा लिएर खेती-बारीको काममा संलग्न छन जसमा पैदावार भई सके पछि मालिक र भाडादारले मिलेर फसल बाँडेर लिने गर्छन, जसमा भाडादारले ¼, ⅓ अथवा ½ हिस्सा खेत मालिकसँग गरेको करार अनुसार फसल पाउँछन।

५० करोड भन्दा बढिको जनसङ्ख्या भएको  यो जाति भारतको दोस्रो सबै भन्दा धेरै जनसङ्ख्या भएको जाति  हो । यस जातिको मानिसहरू राजनीतिमा विशेष रूपमा सक्रिय छन्। यो जाति अनुसूचित जातिहरू बीच एउटा धेरै उच्च प्रभावशाली जातिको रूपमा चिनिन्छ। यिनिहरूको थर महरा तथा राम हुन् ।
## रीतिरिवाज
यिनिहरु परम्परागत काम सिनो वा मरेको पशु लाने काम वहिस्कार गरेतापनि वर्तवन्धहरूमा ढोल वा बाजा बजाउने गर्दछन् ।
## धर्म
यिनिहरु हिन्दु तथा ईसाई धर्म मान्ने गर्दछन् ।

श्रेणी:जनजातिहरू
श्रेणी:अनुसूचित जनजातिहरू
श्रेणी:दलित

## धर्म
यिनिहरु हिन्दु तथा ईसाई धर्म मान्ने गर्दछन् ।
प्रयागराज मण्डल

**प्रयागराज मण्डल** भारतको प्रान्त उत्तर प्रदेशको एउटा प्रशासनिक एकाइ हो।
प्रयागराज मण्डलमा निम्न ४ वटा जिल्लाहरू छन:
#प्रयागराज जिल्ला
#कौशम्बी जिल्ला
#प्रतापगढ जिल्ला
#फतेहपुर जिल्ला

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:उत्तर प्रदेशका मण्डलहरू
श्रेणी:प्रयागराज मण्डल
श्रेणी:उत्तर प्रदेश
कानपुर मण्डल

**कानपुर मण्डल** भारतको प्रान्त उत्तर प्रदेशको एउटा प्रशासनिक एकाइ हो।
कानपुर मण्डलमा निम्न ६ वटा जिल्लाहरू छन:
#कानपुर नगर जिल्ला
#कानपुर देहात जिल्ला (अकबरपुर जिल्ला)
#इटावा जिल्ला
#फर्रुखाबाद जिल्ला
#कन्नोज जिल्ला
#औरैया जिल्ला

श्रेणी:उत्तर प्रदेशका मण्डलहरू
श्रेणी:कानपुर मण्डल
श्रेणी:उत्तर प्रदेश
वराह अवतार

हिन्दू धर्मका अनुसार भगवान विष्णुले बराह "बँदेल"को रूप लिएर पृथ्वीलाई लातिले हानेर समुन्द्रमा डुबाउने "हिरण्याक्ष" नाम गरेको राक्षसको बध गरेका थिए। जलमा डुबेको पृथ्वीलाई पूर्ववत गरी पृथ्वीको उद्दार गर्नु भएको थियो  ।

## हिरण्याक्ष कथा
पौराणिक कालमा कश्यप ऋषिकी पत्नी दितीलाई गर्भ रहेको ३ वर्ष सम्म पनि बच्चा जन्मिएन। यो देखेर सबै देवताहरू र ऋषी कश्यप ब्रम्हाजी सँग सोध्न गए। ब्रह्माजीले सबै कुरा सुने आफ्नो योग दृष्टी लगाए। त्यसपछी ब्रह्माजीले सबैलाई गर्भबाट २ वटा बालकहरू जन्मिने तर अनिष्टकार बालकको जन्म हुने बताए । यो सुनेर सबै चिन्तित भएर आफ्नो आफ्नो धाममा फर्किए। केही दिन पछाडी दितीको गर्भबाट हिरण्याक्ष तथा हिरण्यकश्यपु नामका दुईवटा बालकहरूको जन्म भयो। बालकै छँदा यी दुवैले स्वर्ग मर्त्य तिनै लोकमा उप्रदव मचाउन थाले। 

हिरण्याक्ष ठूलो भए पछि महाबली असुर भयो। ब्रह्माजीको कठोर तपश्या गरेकाले ब्रह्माजीले हिरण्याक्षलाई इछ्छा अनुसारको बरदान माग्ने अनुमती दिए। ब्रह्माजीको आज्ञा पाएर हिरण्याक्षले सँधै अमर रहन पाउने बरदान माग्यो। ब्रह्माजीले जन्मिएपछी मर्नु पर्छ अमरताको बरदान दिन सकिदैन यो बाहेक केही अरु बरदान माग्ने कुरा राखे तर हिरण्याक्ष आफू अमरता बाहेक अरु कोही बर नमाग्ने ढिट गर्न थाल्यो। हिरण्याक्षले गरेको तपश्यालाई ध्यानमा राखेर ब्रह्माजीले जनावर बाहेक मनुष्य, देवता, यक्ष, किन्नर, आदी कसैको हातबाट मृत्यु नहुने बरदान दिए। हिरण्याक्षले जनावर सामान्य नै हो भन्ने सोच गरेर ब्रह्माको बरदान स्विकार गर्‍यो तै पनि जनावर जो आमाको कोखबाट पैदा नभएको जनावरले मात्र मार्न पाउने बचन राखेरै छोड्यो। ब्रह्माको बरदान पाएर हिरण्याक्षले जता ततै उत्पात मचाउन थाल्यो। यसरी उत्पात मचाउदै जनावरहरू यसै पृथ्वीमा छन् यो पृथ्वी नै जलमा डुबाइ दिँदा आफू सँधै जिवित रहने छु भन्ने मनसायले एक दिन पृथ्वीलाई लात्तीले हानेर पाताल पुर्याई दिए। तब सारा चराचर जगत नै जलमग्न भयो। यो देखेर ब्रह्मादी देवताहरू चिन्तित भएर भगवान बिष्णुको आराधना गरे। 

त्यसैबेला ब्रह्माजीको नाकबाट भगवान विष्णु बँदेलरूप लिएर अवतरीत भए। उनले हिरण्य असुर मारेर भुमीलाई आफ्नो दाँतले उठाएर पूर्ववत गरे। बराह भगवानले नै श्राद्ध पद्धती चलाएको कुरा हिन्दू ग्रन्थमा लेखिएको छ।

## सामग्री स्रोत
## हेर्नुहोस्
श्रेणी:विष्णु
श्रेणी:हिन्दु देवीदेवताहरू
श्रेणी:भगवान विष्णुका अवतारहरू
श्रेणी:हिन्दु धर्ममा प्राणी
गोरखपुर मण्डल

**गोरखपुर मण्डल** भारतको प्रान्त उत्तर प्रदेशको एउटा प्रशासनिक एकाइ हो। गोरखपुर मंडल उत्तर प्रदेशको १८ मण्डलहरू मध्य एक हो। 
गोरखपुर मण्डलमा निम्न ४ वटा जिल्लाहरू छन:
#गोरखपुर जिल्ला
#कुशीनगर जिल्ला
#देवरिया जिल्ला
#महाराजगंज जिल्ला

श्रेणी:उत्तर प्रदेशका मण्डलहरू
श्रेणी:गोरखपुर मण्डल
श्रेणी:उत्तर प्रदेश
चित्रकूट मण्डल

**चित्रकूट मण्डल** भारतको प्रान्त उत्तर प्रदेशको एउटा प्रशासनिक एकाइ हो। चित्रकूट मण्डल उत्तर प्रदेशको १८ मण्डलहरू मध्य एक हो।
:चित्रकूट मण्डलमा निम्न ४ वटा जिल्लाहरू छन:
#बांदा जिल्ला
#चित्रकूट जिल्ला
#हमीरपुर जिल्ला (उत्तर प्रदेश)
#महोबा जिल्ला

श्रेणी:उत्तर प्रदेशका मण्डलहरू
श्रेणी:चित्रकूट मण्डल
श्रेणी:उत्तर प्रदेश
अयोध्या मण्डल

**फैजाबाद मण्डल** भारतको प्रान्त उत्तर प्रदेशको एउटा प्रशासनिक एकाइ हो। फैजाबाद मण्डल उत्तर प्रदेशको १८ मण्डलहरू मध्य एक हो। 
:फैजाबाद मण्डलमा निम्न ४ वटा जिल्लाहरू छन:
#फैजाबाद जिल्ला
#अम्बेदकरनगर जिल्ला
#बाराबंकी जिल्ला
#सुल्तानपुर जिल्ला

श्रेणी:उत्तर प्रदेशका मण्डलहरू
श्रेणी:फैजाबाद मण्डल
श्रेणी:उत्तर प्रदेश
सहारनपुर मण्डल

**सहारणपुर मण्डल** भारतको प्रान्त उत्तर प्रदेशको एउटा प्रशासनिक एकाइ हो। सहारणपुर मण्डल उत्तर प्रदेशको १८ मण्डलहरू मध्य एक हो। 
:सहारणपुर मण्डलमा निम्न २ वटा जिल्लाहरू छन:
#सहारनपुर जिल्ला
#मुजफ्फरनगर जिल्ला

श्रेणी:उत्तर प्रदेशका मण्डलहरू
श्रेणी:सहारणपुर मण्डल
श्रेणी:उत्तर प्रदेश
नारायण वाग्ले

**नारायण वाग्ले** (वि.सं. २०२५) नेपालका पत्रकार तथा लेखक हुन्। हाल यिनी कान्तिपुर दैनिकको प्रधान सम्पादकको रूपमा कार्यरत छन्।

## जीवनी
पत्रकार नारायण वाग्लेको जन्म वि.सं. २०२५ साल असार ४ गते धरमपानी, क्यामिन-छापथोक गाउँ विकास समिति तनहुँमा भएको हो। उनले स्नातक तहसम्मको अध्ययन पूरा गरेका छन्। 
## पत्रकारिता
जनमन्च साप्ताहिक मार्फत पत्रकारिता गर्दै उनी कान्तिपुर दैनिकमा समाचारदाता तथा समाचार सम्पादक हुँदै सम्पादक बने। २०६५ सालमा कान्तिपुर छोडेका वाग्ले केही समय नागरिक दैनिकको प्रधान सम्पादक बने। पछिल्लो समय सेतोपाटी अनलाइन सँग आबद्ध रहेका वाग्ले २०७५ असारमा पुनः कान्तिपुर दैनिकको प्रधान सम्पादकमा फर्केका छन्।

## उपन्यासलेखन
पल्पसा क्याफे उपन्यासका लागि वाग्लेलाई मदन पुरस्कार २०६१ प्राप्त भयो।  नेपालको आख्यान इतिहासमा सबैभन्दा बढी बिक्री भएको उपन्यासका रूपमा 'पल्पसा क्याफे' परिचित छ। उनको पछिल्लो उपन्यास मयूर टाइम्स वि.सं. २०६६ सालमा बजारमा आएको छ। यसले पनि दुई सातामै १० हजार प्रति बिक्री भएर अर्को रेकर्ड बनाइसकेको छ। उपन्यासकारको परिचय  उनलाई पाठकहरूले कफीगफ लेखकका रूपमा चिन्थे, जुन एकताका कान्तिपुर कोसेलीको प्रसिद्ध स्तम्भ थियो।

वाग्ले फिरन्ताका रूपमा पनि चिनिएका व्यक्ति हुन्। उनले मुलुकका थुप्रै भाग हिँडेरै छिचोलेका छन्। यसरी घुमफिरमा लागेका बेला पुगेका ठाउँको स्वादलाई फर्केपछि सबैका माझमा पस्कन सक्नु उनको अर्को विशेषता हो। पत्रिका र पुस्तक बाहेक उनले त्यो स्वाद नेपाली संगीतका माध्यमबाट पनि बाँडेका छन्। उदाहरणका निम्ति चर्चित लोक पप समूह नेपथ्यले गाएको लोकप्रिय गीत भेँडाको उनजस्तो... उनकै संकलनको गीत हो।

वाग्ले पूर्वसभामुख दमननाथ ढुंगाना तथा साहित्यकार भुवन ढुंगानाका ज्वाईं हुन्। उनको परिवारमा आमा, श्रीमती निकिता र छोरी नसला छन्।

## सभ देखी
* नेपाली लेखकहरूको सूची

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* Nagarik News 
* Review of Mayur Times in Kathmandu Post
* मदन पुरस्कार गुठी

श्रेणी:नेपाली पत्रकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
लखनऊ मण्डल

**लखनऊ मण्डल** भारतको प्रान्त उत्तर प्रदेशको एउटा प्रशासनिक एकाइ हो। यो मण्डल उत्तर प्रदेशको १८ मण्डलहरू मध्य एक हो। 
:लखनऊ मण्डलमा निम्न ६ वटा जिल्लाहरू छन:
#लखनऊ जिल्ला
#लखिमपुर खेरी जिल्ला
#हरदोइ जिल्ला
#रायबरेली जिल्ला

#सीतापुर जिल्ला
#उन्नाव जिल्ला

श्रेणी:उत्तर प्रदेशका मण्डलहरू
श्रेणी:लखनऊ मण्डल
श्रेणी:उत्तर प्रदेश
बराह

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको भेरी अञ्चल, दैलेख जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३८६३ रहेको थियो जसमध्ये १८८३ पुरुष र १९८० महिला रहेका थिए भने यहाँ ७१९ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल गुराँस गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ८-९ वडाहरू गुराँस गाउँपालिकाको वडा नम्बर २ हो भने ६-७ वडाहरू वडा नम्बर ३ र १-५ वडाहरू वडा नम्बर ४ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दैलेख जिल्लाका ठाउँहरू
एटा जिल्ला

**एटा जिल्ला** भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो अलिगढ मण्डलको ४ जिल्लाहरू मध्य एक हो।

## सन्दर्भ सामाग्री
श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
श्रेणी:अलीगढ मण्डल
बत्तीस लक्षण

पूर्वीय सभ्यता प्राचीन कालदेखि नै सौन्दर्यप्रति सजग पाइन्छ। यहाँका मनिषीहरूले कस्ता नरनारी सुन्दर एवं शुभदर्शना हुन्छन् भनेर धेरै कृतिमार्फत् वर्णन गरेका छन्। धेरै मात्रामा नारी सौन्दर्यलाई नै महत्त्व दिइएको पाइए पनि पूर्वीय शास्त्रमा पुरुष सौन्दर्यलाई पनि पर्याप्त स्थान दिइएको छ। पूर्वीय दर्शनमा विशिष्ट व्यक्तिहरूका शरीर एवं स्वभावमा हुने प्रसिद्ध बत्तीसवटा शुभलक्षण बताइएको छ। यस्ता लक्षण हुने पुरुष प्राचीन भारतवर्षमा आदर्श मानिन्थ्ये।

----

## पुरुषका बत्तीस लक्षणहरु 
# पद्मासनमा बस्दा वृत्ताकार आसन हुनु 
#औँला लामा-लामा हुनु 
#औँला जोड्दा टम्म मिल्ने हुनु 
#छाला नरम हुनु र वृद्धावस्थामा पनि युवाको जस्तो श्री हुनु 
#शरीर सात प्रकारले सुवासित हुनु 
#हरिणका जस्ता फिला 
#गुप्तांगहरू हात्तीका अण्डकोषजस्तै गुप्त रहनु 
#शरीरको माथिल्लो भाग सिंहको जस्तै सलक्क परेको हुनु 
#शरीरका विभिन्न अङ्ग सुगठित रहनु 
#काँध पुष्ट, चौडा एवं गोलो हुनु 
#पाखुरा राम्रोसँग र्फकने तथा तलसम्म पुग्ने हुनु 
#बाहु (हात) लामा हुनु 
#सम्पूर्ण शरीर तेजोमय वृत्तले युक्त हुनु 
#शङ्खसमान घाँटी हुनु 
#सोझो र सिंहको जस्तै चिउँडो हुनु 
#बत्तीस दाँत 
#उज्ज्वल र छिद्ररहित दन्तपङ्क्ति 
#स्वच्छ एवं परस्परमा मिलेका दाँत 
#बङ्गारा स्वच्छ र सुन्दर हुनु 
#जिब्रो लामो हुनु 
#विभिन्न सूक्ष्मातिसूक्ष्म स्वाद लिने शक्ति हुनु 
#भँगेराको जस्तो स्वर 
#ब्रह्माको जस्तो मौलिक एवं ज्ञानपूर्ण वाणी 
#आँखीभौँ साँढेको जस्तो र नीलकमल रंगका हुनु 
#दुई आँखीभौँका बीच कोमल रोमरेखा हुनु 
#पगरीजस्तो मिलेको र राम्रो केश 
#शुद्ध सुनजस्तो प्रदीप्त शरीर 
#प्रबल व्यक्तित्व 
#शरीरमा धेरै र परस्पर टाँसिएका नरम एवं दाहिनेतिर घुमेका रौँ 
#नीलमणिजस्तो कालो र टल्कने केश 
#न्यग्रोध परिमण्डल (न्यग्रोध= बरको रुख) 
#विष्णुको जस्तो दृढ स्वभाव।

## महिलाका बत्तीस लक्षणहरु
#पद्मासनमा बस्दा वृत्ताकार (गोलो) आसनमा देखिनु,
#हातका औंला लामा(लामा हुनु,
#औंलाका कापमा छाला केही बढी र जोड्दा  टम्म मिलेका हुनु,
#छाला नरम हुनु र उमेर ढल्किएको अवस्थामा पनि युवावस्थाको जस्तै तेज,
#शरीरमा विभिन्न थरीका सात सुगन्ध,
#हरिणका जस्ता खुट्टा,
#गुप्तांग गुप्त रहनु,
#शरीरको माथिल्लो भाग सिंहको झैं सलक्क मिलेको हुनु,
#शरीरका अंग सुगठित हुनु,
#काँध पुष्ट, चौडा र गोलो हुनु,
#पाखुरा राम्रोसँग र्फकने,
#लामा पाखुरा,
#सम्पूर्ण शरीर तेजोमय,
#शंखजस्तै घाँटी,
#सोझो र सिंहको जस्तो चिउँडो,
#बत्तीसवटा दाँत,
#दाँत चम्किला,
#समान र टमक्क मिलेका दाँत,
#स्वच्छ र सुन्दर बंगारा,
#लामो जिब्रो,
#सानोभन्दा सानोसम्मका विभिन्न स्वाद लिने क्षमता,
#भँगेराको जस्तो स्वर,
#ब्रह्माको जस्तो मौलिक ज्ञानपूर्ण  वाणी,
#आँखीभौँ साँढेका जस्ता र नीलकमलको रंगजस्ता,
#आँखीभौँका बीचमा कोमल र सूक्ष्म रेखा,
#मिलेको केश, २७। अकबरी  सुनजस्तै प्रदीप्त शरीर,
#प्रबल र प्रभावशाली व्यक्तित्व,
#शरीरमा धेरै र परस्पर टाँसिएका नरम र दाहिनेतिर घुमेका रौँ,
#नीलमणिजस्तो कालो र टल्कने केश,
#स्तन, नितम्ब, कम्मर आदि सबैका शारीरिक लक्षण आकर्षक,
#दृढ स्वभाव।
अञ्जु पन्त

**अञ्जु पन्त** नेपाली गायिका हुन् । नेपाली गायन क्षेत्रमा उनले विभिन्न चर्चित गीतहरू गाएकी छिन् जसमध्ये * न बिर्सें तिमीलाई...*, *म तिमी बिना मरीहाल्छु*, *भुन भुन बोल्यो भमरा* आदि रहेका छन् । उनले हालसम्म १८ वटा नेपाली चलचित्रका लागि गीत गाईसकेकी छिन् भने सयौं सांगीतिक एल्बममा आफ्नो आवाजको जादु छरिसकेकी छिन् । पाँचथरको आठराईकी आमा मनु योञ्जन र काठमाडौंँ नजिक फफिर्ङका विष्णु पन्तकी छोरी अञ्जु पन्त सबैभन्दा बढी गीत गाउने, सबैभन्दा बढी पुरस्कार पाउने र गीतबाट सबैभन्दा बढी आम्दानी गर्ने गायिकामा दरिएकी छिन् । उनको सर्वप्रिय गीत ' तिम्ले पराइ ठाने पछि पराइ हुन के भयो र " (शब्द लोकराज अधिकारी संगीत सन्तोष श्रेष्ठ ) नेपालको मोबाइल रिङ्ग ब्याक टोन CRBT मा सर्बाधिक २,८२,७५७ पटक डाउनलोड भएको छ । जुन गित मोबाइलबाट डाउनलोड गरिएको नेपालको सर्वाधिक डाउनलोडेड गीत हो । जुन गीत को डाउनलोड रेकर्ड अहिले सम्म अरुले तोडन सकेका छैनन ।

## व्यक्तिगत जीवन 
 र अञ्जु पन्त, सिड्नीमा साङ्गीतिक प्रस्तुति दिदै]]
०५२/०५३ सालतिर कृष्णमान डङ्गोलसँग औपचारिक सङ्गीत सिक्न थालेको बताउने पन्तले त्यसै अवधितिर गुरूकै सङ्गीतमा रेडियो नेपालमा 'मनवा मन नै योगी बनाऊ' बोलको भजन रेकर्ड गराएकी थिइन् । आफ्नो भाग्यको कारण डङ्गोल जस्ता गुरु पाएको बताउँदै पन्त त्यसपछि सुरु भएको गायन यात्रा अहिले सार्थक भए जस्तो महसुस गर्छिन् । मनोज शिवाकोटिसँग विवाहित उहाँको एक छोरी (परिशोतिका) छिन| यी गायिका इसाई धर्म मान्छिन् ।

## विवादहरू
२०१४ को सेप्टेम्बर ५ मा एउटा अनलाइन पत्रिकामा उनले हिन्दु धर्मको देवताहरूको नाम भएको र आफूले त्यस्तो गीत नगाउने भनेर गीत गाउन अस्विकार गरेको खबर आएपछि सामाजिक सन्जालहरूमा उनको व्यापक आलोचना भएको थियो । पछि उनले उक्त आरोप अस्विकार गर्दै आफूले बिरामी भएर उक्त गीत नगाएको बताएकी थिइन् । उनले केहि समय अगाडि आफ्नो धर्म हिन्दुबाट परिवर्तन गरेर ईसाई बनेकी छिन्।

## अवार्डहरू 
२००९ को डिसेम्बरमा भएको क्लोज अप हिट्स एफएम म्युजिक अवार्डको तेह्रौँ संस्करणमा उनले उत्कृष्ट गायिका, वर्षको उत्कृष्ट रेकर्डेड गीत "नबिर्से तिमीलाई न पाए तिमीलाई" सहित अधिकांश अवार्डहरू जितेकी थिइन् ।

## लोकप्रिय गीतहरू
* अँधेरी जस्तै जुन बिनाको
* मैले के विराए
*न बिर्से तिमिलाइ 
*यस्तो एउटा कथा रैछ 
*कहा भेटिएला

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडीहरू 
* 
* 
* 

श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली गायिकाहरू
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:कामना फिल्म अवार्ड विजेता
श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:तनहुँ जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:दोहोरी गायकहरू
आयशा शाक्य

'आयशा शाक्य' दक्षिण एसियाली खेलकुद (साग)की दोहोरो स्वर्ण विजेता तथा तेक्वान्दो खेलाडी हुन्। ललितपुरको पाटन, नकवहालमा जन्मिएकी शाक्य तेक्वान्दोमा ब्ल्याक वेल्ट थर्ड डान हुन्। दोहा कतारमा भएको १५ औँ एसियाली खेलकुदमा ५९ केजी तौल समूहबाट उनले काँस्य पदक जितेकी थिइन् भने श्रीलङ्कामा सम्पन्न दसौं साग खेलकुदमा ५९ केजी तौल समूहमा उनले रजत पदक जितेकी थिइन्। त्यसैगरी कोरीयामा आयोजित फस्ट वल्र्ड तेक्वान्दो कल्चर एक्स्पोमा उनले काँस्य पदक जितेकी थिइन्।

## बाल्यकाल
## खेल जीवन
## सम्मान र पुरस्कार
* जनसेवाश्री
 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* 

श्रेणी:नेपाली खेलाडीहरू
श्रेणी:नेपाली महिलाहरू
उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू

भारतीय राज्य उत्तर प्रदेशको सिमाना नेपाल लगायत भारतीय राज्य बिहार, झारखण्ड, छत्तीसगढ, मध्य प्रदेश, राजस्थान, हरियाणा, उत्तराखण्ड र राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्र दिल्लीसँग जोडिएको छ। राज्यको उत्तरमा हिमालय र दक्षिणमा दक्कनको पठार रहेको छ। उनीहरूको बीचमा गंगा, यमुना, घाघरा पूर्व तर्फ बगेको छ। उत्तर प्रदेशलाई तीन अलग क्षेत्रहरू, दक्षिणी पहाड र गङ्गाको मैदानमा बाडन सकिन्छ।

१९४७ मा जब भारतले स्वतन्त्रता प्राप्त गर्‍यो, संयुक्त प्रान्तको नाम फेरेर उत्तर प्रदेश राखियो। पूर्व राजसी राज्य टिहरी गढवाललाई १ अगस्ट १९४९ मा उत्तर प्रदेशमा गाभियो।  र रामपुरलाई १ डिसेम्बर १९४९ मा उत्तर प्रदेशमा एउटा जिल्ला बनाएर गाभियो। । १९५६ को राज्य पुनर्गठन ऐनले उत्तर प्रदेश प्रान्तको स्थितिमा कुनै विशेष प्रभाव पारेन।

०९ नोभेम्बर २००० मा उत्तर प्रदेशबाट केही विशेष भू-भागलाई छुट्याएर एउटा नयाँ प्रान्त उत्तराञ्चल बनाइयो। पछि यो प्रान्तको नाम पुन: फेरेर उत्तराखण्ड राखियो। उत्तर प्रदेशबाट छुट्याइएका ती भू-भागहरू थिए:
पौडी गढवाल, टिहरी गढवाल, उत्तर काशी, चमोली, देहरादून, नैनीताल, अल्मोडा, पिथौडागढ, उधम सिंह नगर, बागेश्वर, चम्पावत, रुद्रप्रयाग र हरिद्वार जिल्ला। 

उत्तर प्रदेशमा अब ७५ वटा जिल्लाहरू र १८ मण्डलहरूमा बाडिएकाछन्। यहाँ जिल्लाहरू जिलाधीशद्वारा प्रशासित छन, र मण्डलहरू मण्डल आययुक्तद्वारा प्रशासित छन्। यस प्रदेशको राजधानी लखनऊ हो, जो लखनऊ जिल्लाबाट गठन गरिएको छ। धेरै अरु जिल्लाहरू छन्
जुन प्रशासनिक इकाईको रूपमा उपविभाग र ब्लकमा बाँडिएका छन, जुन एस डी ओ वा बी डी ओद्वारा क्रमश: प्रशासित छन्।

यस प्रदेशमा स्थनिय निकायको तीन स्तरीय ढाँचा छन्। प्राथमिक इकाईलाई ग्राम पञ्चायत भनिएका छन, जुन गाँउहरूको संग्रहको *पञ्चायत* सङ्गठन हो। ब्लक स्तरिय सङ्गठनलाई **पञ्चायत समिति**, र जिल्ला स्तरीय सङ्गठनलाई *जिल्ला परिषद*को नाम दिइएकोछ।

उत्तर प्रदेशमा ७५ वटा जिल्लाहरूको सूची यस प्रकार छः

## सन्दर्भ
## हेर्नुहोस
उत्तर प्रदेशका मण्डलहरू

श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
रूपरेखा (पत्रिका)

**रूपरेखा** एक नेपाली साहित्यिक पत्रिका थियो। यो मासिक रूपमा प्रकाशित हुन्थ्यो। यो पत्रिका नेपालको सबैभन्दा लामो समयसम्म चलेको साहित्यिक पत्रिकाहरूमध्ये एक थियो। यो बन्द हुनुभन्दा पहिले लगभग दुई दशकसम्म प्रकाशनमा थियो। धेरै प्रख्यात नेपाली लेखकहरूले यस पत्रिकामा आफ्नो काम प्रकाशित गरेर आफ्नो लेखन जीवन सुरु गरेका थिए। यस पत्रिकामा भूपी शेरचन, शङ्कर लामिछाने, बैरागी काइँला लगायत अन्य थुप्रै नेपाली लेखकका कृतिहरू प्रकाशित भएका थिए। यो पत्रिकाको प्रकाशक राष्ट्रिय पुस्तकालय हो।
यो पत्रिकाको सम्पादन कार्य वासुदेव रिसालद्वारा हुने गरेको थियो। यसको पहिलो प्रति २००९ मा प्रकाशित भएको थियो।

## इतिहास 
यसको स्थापना श्री रामदेव भट्टराई र उनको समूहले वि.सं २००९ मा अर्ध-मासिक पत्रिकाको रूपमा गरेको थियो। उत्तम कुँवर र बालमुकुन्द पाण्डेको सम्पादनमा यो पत्रिका फस्टाएको थियो। यस पत्रिकाले हिमानी, रचना, भानु, फूलपाती, मुकुट आदि साहित्यिक पत्रिकाहरूलाई पनि प्रेरित गरेको थियो। यो पत्रिका काठमाडौँको ढोका टोलस्थित रुपयन प्रेसबाट छापिएको थियो।

पत्रिकाको २०० औँ अङ्कमा राजा वीरेन्द्रसँग नेपाली साहित्य र भाषाका बारेमा अन्तर्वार्ता लिइएको थियो, जसले पत्रिकाको लोकप्रियता बढाएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बन्द भएका साहित्यिक पत्रिकाहरू
बन्दिपुर गाउँपालिका

'''''' तनहुँ जिल्लाका ६ वटा गाउँपालिकाहरू मध्ये एक हो। आर्थिक वर्ष २०६८/६९ को बजेटमार्फत् मुलुकमा ४१ नयाँ नगरपालिका थपिँदा बन्दिपुरलाई नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो। यसलाई नगरपालिका घोषणा गर्दा धरमपानी र बन्दिपुर गाउँ विकास समिति समावेश गरिएको थियो।
विसं २०७३ सालमा नेपालको नयाँ प्रादेशिक संरचना कायम गर्दा साविकको बन्दिपुर नगरपालिकामा घाँसीकुवाका (१,९) वडाहरू, र केशवटारका (१,९) वडाहरूलाई समेटेर बन्दिपुर गाउँपालिका घोषणा गरिएको थियो। बन्दिपुर गाउँपालिकाको केन्द्र साविक बन्दिपुर नगरपालिकाको कार्यालय रहेको छ। बन्दिपुर गाउँपालिकामा ६ वडाहरू रहेका छन । बन्दिपुरको कुल क्षेत्रफल १०२ वर्ग कि.मी. छ । बन्दिपुर नेवारी कला र संस्कृतिको लागि पनि प्रसिद्ध छ।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या १८,५३२ रहेको छ भने यहाँ ५,२०८ घरधुरी रहेका छन्।

## चित्रवाली

Tanahun District Map.jpg|तनहुँ जिल्लाको नक्शामा बन्दीपुर गाउँपालिका
बन्दीपुर बजार 01.jpg|बन्दीपुर बजार
bandipur1.jpg|टुँडिखेलबाट देखिने बन्दीपुर बजार
बन्दीपुर बजार 02.jpg|बन्दीपुर बजार

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, तनहुँ 

श्रेणी:तनहुँ जिल्ला
श्रेणी:तनहुँ जिल्लाका गाउँपालिकाहरू
श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:नेपालका गाउँपालिकाहरू
श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू
वाराणसी मण्डल

**वाराणसी मण्डल** भारतको प्रान्त उत्तर प्रदेशको एउटा प्रशासनिक एकाइ हो। वाराणसी मण्डल उत्तर प्रदेशको १८ मण्डलहरू मध्य एक हो। 
:वाराणसी मण्डलमा निम्न ४ वटा जिल्लाहरू छन:
#वाराणसी जिल्ला
#चन्दौली जिल्ला
#गाजीपुर जिल्ला
#जौनपुर जिल्ला

श्रेणी:उत्तर प्रदेशका मण्डलहरू
श्रेणी:वाराणसी मण्डल
श्रेणी:उत्तर प्रदेश
माछा

**माछा** पानीमा बस्ने एक प्रकारको जलचर प्राणी हो। माछा ले आफ्नो सन्तानको हेरचाह गर्दैन यसले पानीमै फूल पार्ने पानीमै बच्चा कोर्लन्ने गर्दछ ।  माछा नेपालमा २५२ प्रजातीका पाइन्छन् ।  माछा संरक्षण केन्द्र कास्की जिल्लाको पोखरामा रहेको छ । 

श्रेणी:जलचर जनावर
श्रेणी:जलचर
कछुवा

300px|thumb|कछुवा
**कछुवा** जल र स्थल दुईटै ठाँउमा बस्न सक्ने एउटा उभयचर जीव हो।
प्रकृतिको सर्वाधिक पुरानो जीवधारी कछुवा सरिसृप वर्गमा सर्वाधिक बुद्धिमान प्राणी पनि मानिन्छ। बितेका २० करोड वर्षमा जलवायु परिवर्तन का वाबजुद अहिलेसम्म पनि आफूलाई सुरक्षित राख्दै आएको छ|

उभयचर प्राणीमा पर्ने कछुवा निकै लामो समय सम्म बाँच्ने प्राणी हो। सम्भवतः प्रकृतिमा मानिसको भन्दा दोब्बर आयु अर्थात् डेढ सय वर्षसम्म बाँच्न सक्ने प्राणी कछुवा बाहेक अर्को छैन र झण्डै २० करोड वर्षदेखि प्रकृतिको अनगिन्ती आरोह अवरोहलाई झेल्दै आफूलाई सुरक्षित राख्न सफल प्राणीमा पनि कछुवा नै पर्दछन्।

## कछुवाको प्रकार तथा पाइने स्थान
thumb|299x299px|अल्माट फार्ममा आफ्नो बासस्थानमा आराम गरिरहेको कछुवा
कैयौँ देश र द्वीपमा कछुवा पाइन्छ। ती मध्ये कतिपयमा विशेष किसिमको रङ्ग, खुवी, विशेषता र गन्ध हुने गरेको पनि पाइएको छ। अमेरिकामा एउटा यस्तो किसिमको कछुवा पाइन्छ जसलाई दुर्गन्धको भाँडो नै भनिन्छ। उनीहरू अलिकति खतराको सङ्केत पाउने वित्तिकै शरीरबाट पसिनाले भिजेको मोजाबाट आउनेभन्दा पनि यति बढी कडा दुर्गन्ध छोडछन् कि शत्रुहरू त्यतैबाट भाग्न बाध्य हुन्छन्। कछुवा सिधासादा र केही पनि नगर्ने खालका हुन्छन् तर उनीहरूमध्ये केही प्रजातिका कछुवा यति खतरनाक पनि पाइएका छन् कि ज्यानै लिने गरी हमला गर्न पनि बेर लगाउँदैनन्। हुनत कछुवाको दाँत हुँदैनन् तर यसको ओठ जस्तो चुचोको भित्री भागमा आरो जस्तो दाना हुने गर्दछ जसले गर्दा समुद्रमा पाइने एक किसिमको घडियाली कछुवा निकै घातक हुने गर्दछन्।

यसैगरी अर्को एक विशेष प्रजातिको कछुवा अफ्रिकी मुलुकमा पाइन्छ। चेप्टो आकृतिका देखिने यी कछुवा अलिकति खतराको सङ्केत पाउनासाथ शारीरिक संरचनाको फाइदा लिएर चट्टानको सानो प्वालबाट भित्र छिर्छन् र आफूलाई सुरक्षित गर्दछन्। उनीहरूलाई शत्रु जीवले पहिले त देख्नै सक्दैनन् देखिहाले पनि उनीहरूले आफ्नो शरीरलाई यसरी फुलाउँछन् कि उसले बाहिर तान्नै सक्दैन। यद्यपि संसारमा निकै प्रजातिका कछुवा पाइन्छन्। तथापि प्राणीशास्त्रीहरूले यिनीहरूलाई मुख्यतः तीन भागमा बाँडेर अध्यायन गर्ने प्रयास गरेका छन्। यसमध्ये पहिलोमा समुद्री -टर्टल) कछुवा पर्छ भने दोस्रोमा मीठो पानीमा पाइने कछुवा -टेरापिन) र तेस्रो जमीनमा पाइने कछुवा -टारटायस) पर्दछ। कछुवाको शरीरको बाहिरी भाग निकै कडा हुन्छ। सितिमीति उनीहरूमाथि अरू शत्रुजीवले आक्रमण गर्न सक्दैनन्। तथापि प्रकृतिको पर्यावरणीयचक्रबाट उनीहरू पनि अछुत भने छैनन्। सिधै आक्रमण गर्न नसके पनि बाज तथा गिद्धजस्ता हिंस्रक पक्षीहरूले उनीहरूलाई टिपेर आकाशमा लान्छन् चट्टानमाथि खसाउने गर्दछन्। यसबाट उनीहरूको शरीरको बाहिरी खपटा फुट्छ र मासुको सिकार गर्ने गर्दछन्।

## धार्मिक महत्त्व
विष्णुको दस अवतारमा कछुवा पनि मानिएको छ, जसको क्रम माछापछि आउँछ । यसले प्राणीजीवनको विकास क्रमलाई पनि जनाउँछ । प्राणीशास्त्रीहरूका अनुसार पनि प्रकृतिमा जलचरपछि उभयचर प्राणी सृष्टि भएका थिए। 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:उभयचर जीव
अलीगढ जिल्ला

**अलीगढ** उत्तरी भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश ७५ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। यो जिल्ला अलिगढ मण्डलको एउटा भाग हो। अलिगढसँग जोडिएका जिल्लाहरू (उत्तरबाट घडीको दिशामा) गौतम बुद्ध नगर, बुलन्दशहर, सम्भल, बदायूं, कासगन्ज, हाथरस र मथुरा हुन्।

## जनसाङ्ख्यिकी 
सन् २०११ को जनगणना अनुसार अलिगढ जिल्लाको जनसङ्ख्या ३६,७३,८८९ रहेको छ जुन मौरिटानिया वा अमेरिकी राज्य ओक्लाहोमाको राष्ट्रसँग लगभग बराबर छ। यसले यस जिल्लालाई भारतको ७६औँ स्थान (कुल ६४० जिल्लाहरू मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनघनत्व १०० प्रति वर्ग किलोमिटर (२६०/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१–२०११ को दशकमा यहाँको जनसङ्ख्या वृद्धिदर २२.७८ प्रतिशत थियो। अलिगढमा प्रति १,० पुरुषमा ८७६ महिलाको लिंग अनुपात रहेको छ भने साक्षरता दर ६९.६१% रहेको छ। जनसङ्ख्याको ३३.१३% सहरी क्षेत्रमा बस्थे। कुल जनसङ्ख्याको २०.५६ प्रतिशत हिस्सा अनुसूचित जातिको छ।

भारतको सन् २०११ को जनगणनाको समयमा, जिल्लाको कुल जनसङ्ख्याको% ले हिन्दी, उर्दु र ब्रज भाषा आफ्नो पहिलो भाषाका रूपमा बोलेका थिए। स्थानीय भाषा ब्रज भाषा हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 

श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
गुलरिया नगरपालिका

**गुलरिया** नेपालको लुम्बिनी प्रदेशको बर्दिया जिल्लामा अवस्थित एक नगरपालिका तथा जिल्ला सदरमुकाम हो। वि.सं. २०५३ साल माघ ११ गते यस जिल्लाको तत्कालिन खैरापुर, मथुराहरिद्वार र आदर्श गुलरिया गाविसलाई समायोजन गरि यसलाई नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो। यो नगरपालिका नेपालगञ्ज उपमहानगरपालिकाको ३५ किलोमिटर दक्षिणमा अवस्थित छ। वि.सं. २०७३ मा स्थानीय तह लागू हुँदा बर्दिया जिल्लामा साविकको गुलरिया नगरपालिका र महम्मदपुर गाउँ विकास समितिलाई समेटेर गुलरिया नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो। यस नगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या ६६,६७९ रहेको छ भने यसको क्षेत्रफल ११८.२१ वर्गकिलोमिटर रहेको छ। यस नगरपालिकालाई १२ वडामा विभाजन गरिएको छ। यस नगरपालिकाको सिमाना पूर्वमा बढैयाताल गाउँपालिका, पश्चिममा भारत, उत्तरमा बारबर्दिया नगरपालिका तथा दक्षिणमा भारत रहेको छ।

## स्थापना
वि.सं. २०५३ माघ ११ गते तत्कालिन खैरापुर, मथुराहरिद्वार र आदर्श गुलरिया गाविस मिलेर गुलरिया नगरपालिका बनेको हो। 

## जनसङ्ख्या 
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ७४,५०५ रहेको छ भने यहाँ १६,००२ घरधुरी रहेका छन्।

## जातजाती
यहाँ यादव, गोडिया, लोद, शेख, थारुको ७० प्रतिशत बाहुल्य छ भने ३० प्रतिशत बाहुन, क्षेत्री, मगर, दलित र जनजाति बस्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:बर्दिया जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
माघ
श्रेणी:नेपाल–भारत सीमामा स्थित पारवहन र भन्सार चौकीहरू
मैनपुरी जिल्ला

**मैनपुरी जिल्ला** भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो आगरा मण्डलको ४ जिल्लाहरू मध्य एक हो।

श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
श्रेणी:आगरा मण्डल
## सन्दर्भ सामाग्री
छुर्पी

**छुर्पी** सुकेको पनिर अथवा दुग्धसारको एउटा प्रकार हो जुन पूर्वी हिमाली क्षेत्रमा लोकप्रिय छ। शेर्पाहरू छुर्पीलाई 'शेर्कम' भन्ने गर्छन्। यसलाई भुटानमा जोङ्खा भाषामा 'दुरुकोवा' वा 'दुरुखो' भन्छन्। 
छुर्पी याक वा चौरी गाइको दुधबाट बनाइने गरिन्छ। छुर्पी बनाउने प्रक्रिया थोरै जटिल छ। यसलाई स्थानीय डेरी वा घरमा तयार गरिन्छ। यो महीबाट निकालेको कुराउनीले तयार गरिन्छ जसलाई सर्जम भनिन्छ। सर्जमलाई जुटको झोलामा बेरेर कस्सेर थिचेर पानी निचोरेर बनाइने गरिन्छ त्यसपछि यसलाई सुकाएर पनीर जस्तै बनाइन्छ अन्तिममा यसलाई स-साना टुकडाहरूमा काटेर चुलोमाथि झुण्डाएर सुकाइने गरिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## हेर्नुहोस्
*तिब्बती पनीर

श्रेणी:दुग्ध उत्पाद
तमोर नदी

कञ्चनजङ्घा हिमाल नजीकबाट उत्पत्ति भएको तमोर नदी देशकै प्रथमस्तरको नदीका रूपमा पर्न आँउछ। धनकुटा जिल्लाको क्रमश उत्तर-पूर्वबाट दक्षिण-पश्चिम भई बहने यो नदीको अन्तिम मिलन कोशीमा गएर हुन्छ। तमोर नदी त्रिबेणी घाटमा पुगेर अरुणर सुनकोशी नदीमा मिसिन्छ र सप्तकोशी बन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:नेपालका प्रमुख नदीहरू
श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेशका नदीहरू
अरुण नदी

**अरुण नदी** चीनको स्वशासित भूभाग तिब्बत हुँदै नेपालसम्म बहने, सप्तकोशी र गंगा नदीको एक सहायक नदी हो। यो कोशी नदीको प्रमुख सहायक नदी मध्ये एक हो। सप्तकोशी नदी कोशी नदीको पानीको मुख्य श्रोत हो, कोशी नदी, कोशी बेसीको लागि पानीको प्रमुख श्रोत हो। नदी पूर्वी नेपालका किराँती लोककथाहरूमा महत्त्वपूर्ण रूपमा लिइएको छ।

नेपालमा कोशी कञ्चनजङ्घाको दक्षिणमा छ र यसका सात प्रमुख सहायक नदीहरू: सुनकोसी, तामा कोसी, दुध कोसी, इन्द्रावती, लिखू, अरुण र तमोर हुन। यो प्रति सेकन्ड २५६४ क्यूबिक मीटरको औसत बहावमा बहन्छ। यो नदीमा रर्यफ्टिंग पनि गरिन्छ । यस नदीबाट विद्युत उत्पादन गर्नको लागि जलविद्युत परियोजनाहरूको निर्माण पनि गरिएको छ  भने केही निर्मनाधीन छन्

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:तिब्बतका नदीहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेशका नदीहरू
आगरा जिल्ला

**आगरा** उत्तरी भारतीय राज्य उत्तर प्रदेश ७५ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। जिल्लाको मुख्यालय आगरा ऐतिहासिक सहर हो। आगरा जिल्ला आगरा मण्डल एउटा भाग हो।

## भूगोल 
यो जिल्ला ब्रज सांस्कृतिक क्षेत्रमा अवस्थित छ। आगरा जिल्ला उत्तरमा मथुरा जिल्ला, दक्षिणमा राजस्थान राज्यको धौलपुर जिल्ला, पूर्वमा फिरोजाबाद जिल्ला र पश्चिममा राजस्थान राज्यको भरतपुर जिल्ला घेरिएको छ। जिल्लाको क्षेत्रफल ४,०२७ किमी २ छ।

## प्रशासन 
आगरा मण्डल जसमा चार जिल्लाहरू छन्, र आगराको मण्डली कमिश्नरको नेतृत्वमा छन्, जो एक भारतीय प्रशासनिक सेवा अधिकारी हुन्, कमिश्नर मण्डलमा स्थानीय सरकारी संस्थाहरू (नगर निगमहरू सहित) को प्रमुख हुन्, उसको पूर्वाधार विकासको जिम्मेवारीमा छन्। मण्डल, र मण्डलमा कानून र व्यवस्था कायम गर्न पनि जिम्मेवार छ। आगराका जिल्ला मजिस्ट्रेटले मण्डली कमिश्नरलाई प्रतिवेदन गर्छन्।

## जनसाङ्ख्यिकी 
सन् २०११ को जनगणना अनुसार आगरा जिल्लाको जनसङ्ख्या ४४,१८,७९७ रहेको छ, जुन मोल्दोभा वा अमेरिकी राज्य केन्टुकीको राष्ट्रको बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा ४१औँ स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनसङ्ख्या घनत्व १,०८४ प्रति वर्ग किलोमिटर (२,८१०/वर्ग माइल) रहेको छ भने आगरा जिल्लामा हिन्दु ८८.७७% र मुस्लिम ९.३०% छन्। सन् २००१ देखि २०११ को दशकमा यहाँको जनसङ्ख्या वृद्धिदर २१ प्रतिशत थियो। आगरामा प्रति १० पुरुषमा ८५९ महिलाको लिंग अनुपात रहेको छ भने साक्षरता दर ६९.४४% रहेको छ। ४५.८१% जनसङ्ख्या सहरी क्षेत्रमा बस्छ। अनुसूचित जाति जनसङ्ख्याको २२.४३% थियो।

जिल्लामा हिन्दुहरूको जनसङ्ख्या बढी छ र ग्रामीण क्षेत्रमा यसको प्रभुत्व छ। जनगणनाको समयमा ठुलो सङ्ख्यामा मानिसहरूले आफ्नो धर्म भनेनन्, र आगरा सहरमा जैन, सिख र इसाईहरूको महत्त्वपूर्ण जनसङ्ख्या छ।

भारतको सन् २०११ को जनगणनाको समयमा, ९७.३८% जनसङ्ख्याले हिन्दी र १.२७% ब्रज भाषा आफ्नो पहिलो भाषाका रूपमा बोलेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* आधिकारिक आगरा जिल्ला वेबसाइट

श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
आजमगढ जिल्ला

**आजमगढ जिल्ला** भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो आजमगढ मण्डलको ३ जिल्लाहरू मध्य एक हो। यो जिल्ला आजमगढ मण्डलको सदरमुकाम पनि हो।

## भूगोल 
आजमगढ जिल्लाको क्षेत्रफल  छ। जिल्ला गङ्गा र घाघराको बीचमा अवस्थित छ। आजमगढ जिल्लाले पूर्वमा माउ, उत्तरमा गोरखपुर, दक्षिण-पूर्वमा गाजीपुर, दक्षिण-पश्चिममा जौनपुर, पश्चिममा सुल्तानपुर र उत्तर-पश्चिममा अम्बेडकर नगर जिल्लाहरूले घेरेको छ।

## जनसाङ्ख्यिकी 
२०११ को जनगणना अनुसार आजमगढ जिल्लाको जनसङ्ख्या ४,६१३,९१३ छ,  यसले यसलाई भारतमा ३०औँ स्थान दिन्छ (कुल ६४० मध्ये)। कैथीको भोजपुरी संस्करण भोजपुरी भाषाको स्वदेशी लिपि हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू 
श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
कल्कि

**कल्कि** जसलाई **कल्किन** पनि भनिन्छ, हिन्दु देवता विष्णुको भविष्यवाणी गरिएको दसौँ र अन्तिम अवतार हुन्। वैष्णव ब्रह्माण्ड विज्ञानका अनुसार, कल्किको जन्म अस्तित्वको चक्रका चार युगहरूमध्ये अन्तिम युग, कलियुगको अन्त्यमा हुने निश्चित छ। उनको आगमनले कलियुगको अन्त्य गर्नेछ र ब्रह्माण्डको अन्तिम विनाश (महाप्रलय) हुनुभन्दा अघि सबैभन्दा सद्गुणी युग, सत्ययुगको सुरुवातको घोषणा गर्नेछ।

पुराणहरूमा, कल्किलाई अधर्मको सबैभन्दा अन्धकारमय अवधिलाई अन्त्य गरेर र धर्मको पुनरुत्थान गरेर अस्तित्वलाई पुनर्जीवित गर्ने अवतारको रूपमा चित्रण गरिएको छ। उनलाई 'देवदत्त' नामक सेतो घोडामा सवार भई हातमा चम्किलो तरबार लिएको रूपमा वर्णन गरिएको छ। र सिख ग्रन्थहरू लगायत अन्य परम्पराहरूमा पनि भेटिन्छ।

## व्युत्पत्ति 
'कल्कि' नामको उत्पत्ति 'कल' शब्दबाट भएको हो, जसको अर्थ "समय" (कलियुग) हुन्छ। यसको मूल शब्द 'कर्की' हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ, जसको अर्थ (घोडाको रङका आधारमा) "सेतो" हुन्छ र पछि यो शब्द 'कल्कि' मा परिवर्तन भएको थियो। यस प्रस्तावलाई *महाभारत* का दुईवटा पाण्डुलिपिहरूले पनि समर्थन गर्छन्, जहाँ संस्कृतका श्लोकहरूमा यस अवतारको नाम 'कर्की' उल्लेख गरिएको छ।

गरुड पुराणले कल्किलाई अन्तिम अवतार मान्दै दस अवतारहरूको सूची प्रस्तुत गरेको छ। उनलाई कलियुगको अन्त्यमा प्रकट हुने अवतारको रूपमा वर्णन गरिएको छ। उनले कलियुगको सबैभन्दा अन्धकारमय, पतनशील र अराजक चरणलाई समाप्त गरी *अधर्म* हटाउनेछन् र हातमा बलिरहेको तरबार लिएर सेतो घोडामा सवार भई सत्ययुगको सुरुवात गर्नेछन्। उनले समयको नयाँ चक्र पुन: सुरु गर्छन्। पुराणहरूमा उनलाई एक ब्राह्मण योद्धाको रूपमा वर्णन गरिएको छ। पुराणहरूमा अमर चिरञ्जीवीहरूले उनको जीवनका विभिन्न चरणहरूमा सहयोग गर्नेछन् भनेर पनि उल्लेख गरिएको छ।

द्वारा चित्रित कल्कि]]
कल्कि पुराण नामक एक गौण ग्रन्थ तुलनात्मक रूपमा नयाँ ग्रन्थ हो, जुन सम्भवतः बङ्गालमा रचना गरिएको थियो। यसको रचनाकाल १८ औँ शताब्दी मानिन्छ। वेन्डी डनिगरले कल्कि पुराणमा रहेको कल्कि पौराणिक कथालाई सन् १५०० देखि १७०० को बीचको मान्नुभएको छ।

*कल्कि पुराण* मा, कल्किको जन्म शम्भल नामक गाउँमा विष्णुयश र सुमतिको परिवारमा शुक्ल पक्षको त्रयोदशी तिथिमा भएको थियो। सानै उमेरमा उनलाई *धर्म, कर्म, अर्थ, ज्ञान* जस्ता विषयमा पवित्र शास्त्रहरू सिकाइन्छ र उनले परशुराम (विष्णुको छैटौँ अवतार) को रेखदेखमा सैन्य प्रशिक्षण लिन्छन्। चाँडै, कल्किले शिवको आराधना गर्छन्, जसले उनको भक्तिबाट प्रसन्न भई बदलामा उनलाई 'देवदत्त' नामक एक दिव्य सेतो घोडा (गरुडको स्वरूप), एउटा शक्तिशाली तरबार र भूत, वर्तमान र भविष्यका ज्ञाता 'शुक' नामक सुगा प्रदान गर्छन्। अन्य सामग्रीहरू पनि अन्य देवता, देवी, सन्त, र धर्मी राजाहरूद्वारा दिइन्छ। उनले दुष्ट सेनासँग धेरै युद्धहरू लडेर खराबको अन्त्य गर्छन्, तर अस्तित्व समाप्त गर्दैनन्। कल्कि शम्भल फर्कन्छन्, असल मानिसहरूका लागि नयाँ *युग* को उद्घाटन गर्छन्, र त्यसपछि वैकुण्ठ जान्छन्। कल्कि पुराणमा एक बौद्ध सहरको उल्लेख छ जसका बासिन्दाहरूले धर्म पालन गर्दैनन्, जसलाई कल्किले जितेका थिए।

*अग्नि पुराण* ले कल्किको भूमिका यसरी वर्णन गर्छ:

*देवीभागवत पुराण*मा देवताहरूले विष्णुको कल्कि अवतारलाई यसरी पुकार्छन्:

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 
*    
* 
	

श्रेणी:भगवान विष्णुका अवतारहरू
श्रेणी:हिन्दु धर्ममा घोडाहरू
चौँरी गाई

*चौंरी र याक फरक हुन, याकको लागि याक हेर्नुहोस।*

**चौंरी गाई** गाइबस्तु लगायतका जनावरहरूको समुह बोभाईन (bovine) प्रजातिको लामो-लामो रौं हुने जनावर हो। पहाडी गाई र याकबीच गर्भधारण गराउँदा, अथवा पहाडी गोरुसँग नाकको प्रजनन भएर बसेको गर्भबाट चौंरीको जन्म हुन्छ तसर्थ यो याक वा नाक भन्दा भिन्न हो। चौंरी मुख्यत: दक्षिणी मध्य एसियाका देशहरू नेपाल, तिब्बतको पठार देखि उत्तरमा मंगोलिया तथा रुसका हिमाली प्रदेशमा पाईने गर्छ। चौंरी गाई धेरै संख्यामा घरपालुवा जनावरको रूपमा पाईएता पनि कम र असुरक्षित संख्यामा जंगली रूपमा पनि पाईने गर्छ। यसलाई मानिसहरूले मुख्यतया हिमाली क्षेत्रमा सामान ढुवानी तथा दुध उत्पादनको लागि पाल्ने गरेको पाइन्छ।

## ‍‍याक-चौंरी र अन्य शब्दहरू 
पहाडी गाई र याकबीच गर्भधारण गराउँदा, अथवा पहाडी बहरसित नाकको प्रजनन भएर बसेको गर्भबाट चौंरीको जन्म हुन्छ। चौंरी भन्दा धेरै नै ठूलो हुने भएकोले याक छुट्याउन कठिन् भने हुदैन। याक र स्थानीय गाइ जन्मने चौंरीलाई ‘उराङ' र पहाडी गोरुसँग नाकको सन्सर्गबाट जन्मने सन्तानलाई ‘डिम्जो' वा 'झोप्क्यो' भनिन्छ। डिम्जो त सामन्य चौरी जस्तै दूधालु हुन्छ्, तर झोप्क्यो (भाले) भने नपुंशक हुन्छ र भारी बोक्न काम लाग्छ। सजिलोको लागि, सबै माथि भनिएका ठिमाहा पोथीहरू चौंरी हुन।

श्रेणी:घरपालुवा जनावर
श्रेणी:जनावरहरू
श्रेणी:स्तनधारी जनावरहरू
श्रेणी:पालुवा पशु
सतासीधाम

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको मेची अञ्चल, झापा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २६,१७१ रहेको थियो जसमध्ये १२,०५८ पुरुष र १४,११३ महिला रहेका थिए भने यहाँ ६,०७२ घरधुरी रहेको थियो। यो झापा जिल्लाको शिवसताक्षी नगरपालिकामा पर्ने एक महत्त्वपूर्ण धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थल समेत हो। 

यसको साविकका १-५ नम्बर वडाहरू शिवसताक्षी नगरपालिकाको वडा नम्बर ८ हो भने ७ नम्बर वडा वडा नम्बर ९, ८ नम्बर वडा वड नम्बर १० र ६,९ वडाहरू वडा नम्बर ११ हो।

झिलझिले बजारबाट करिब ४ कि. मी. उत्तर चुरेपहाडको फेदीमा इलामको सिमानासँग जोडिएको यस स्थानमा रहेका प्राकृतिक मूर्तिका स्वरुपहरु, भित्तामा रहेका गाईका थुन आकारका प्रतीकहरु, सतासी खोलाको एक स्थानको बीच भागमा करिब २० मिटरभित्र मात्र निस्कने गन्धक – पानी, फेदीमा रहेका अन्य मूर्तिहरूले पनि यो स्थान धार्मिक र प्राकृतिक दृष्टिले रोमाञ्चकारी रहेको छ । यहाँ जाने भक्तजनहरु आफ्नो मनोकांक्षा पूरा हुने विश्वासले पूजा आराधना गर्दछन् ।
सतासीधाममा प्रत्येक वर्ष बालाचतुर्दशीको दिन शतबीज छर्नको निम्ति दर्शनार्थीहरूको घुँइचों लाग्ने गर्दछ । यसलाई पवित्र धार्मिकस्थल मानिन्छ।

## नामाकरण
सतासीधामको नामाकरणको बारेमा निम्नानुशार विभिन्न किम्बदन्तीहरू रहेका छन।
* हिमालय पर्वतकी छोरी पार्वतीले उनको विवाह भगवान विष्णुसँग गरिदिन आँटेपछि भागेर लुकेको ठाउँ भनी सतासीधामलाई लिने गरिन्छ।
* अर्को किम्बदन्ती अनुसार पाण्डवहरूको वनबासको अन्तिम समयमा एक वर्षको गुप्तबास बस्नु पर्ने भएको र सो गुप्तबास सफल होस् भनेर यस स्थानमा पाण्डवहरूले सत्ताक्षी देवीको आराधना गरेको हुँदा यस धामको नाम सत्ताक्षीबाट सतासी रहनगएको हो भन्ने भनाई छ।
* पृथ्वीमा सुख्खा लागेपछि सतीदेवीले आफ्नो सयवटा आखाबाट एकैचोटि अश्रुवर्षा गरी खोलो बगाउदा तिनै देवीको नामबाट सतासी हुदै सतासीधाम रहेको भन्ने धार्मिक विश्वास छ।
* भारतको तेजपुर (दिनाजपुर)बाट किराँती लिम्बु राजाले ८७ जना ऋषीमुनीहरूलाई गुरुको रूपमा लिएर पहाड तर्फ जान लाग्दा पहाडी क्षेत्रको जाडो ठाउँमा पुग्न गाह्रो भएकोले गुरुहरू यसै सतासीधामका गुफाहरूमा बसेर देवीको तपस्या गर्नु भएकोले ८७ जना ऋषीमुनीहरूको नामबाट सतासीधाम नाम रहन गएको हो।
* अर्को किम्बदन्ती अनुसार सन्त हरितिल बाबाले सताक्षीधाम पत्तालगाई सकेपछि विसं १९८७ सालामा श्री ३ भीमसम्शेरको दरवारमा विन्ती पत्र चढाएकोले पनि ८७ सालबाट सतासीधाम नाम रहन गएको भन्ने गरेको पाइएको छ।

## स्थिति
झिलझिले बजारबाट करिब ७ कि. मी. उत्तर चुरेपहाडको फेदीमा इलाम जिल्लाको सिमानासँग जोडिएको यस स्थानमा रहेका प्राकृतिक मूर्तिका स्वरूपहरू, भित्तामा रहेका गाईका थुन आकारका शिलाहरू, सतासी खोलाको एक स्थानको बीच भागमा करिब २० मिटरभित्रबाट निस्कने गन्धक–पानी, फेदीमा रहेका अन्य मूर्तिहरूले पनि यो स्थान धार्मिक र प्राकृतिक दृष्टिले रोमाञ्चकारी रहेको छ। यहा जाने भक्तजनहरू आफ्नो मनोकांक्षा पूरा हुने विश्वासले पूजा आराधना गर्दछन्। सतासीधाममा प्रत्येक वर्ष बालाचतुर्दशीको दिन सतविउ छर्नको निम्ति दर्शनार्थीहरूको घुइचों लाग्ने गर्दछ। यसलाई पवित्र धार्मिकस्थलको रूपमा लिइन्छ। उक्त धार्मिक पर्यटकियस्थलको महत्त्वलाई ध्यानमाराखेर जिविस झापाले ७ कि.मी. ग्राभेल सडक निर्माणको थालनी गरेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:झापा जिल्लाका प्रमुख पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:झापा जिल्लाका ठाउँहरू
चिया

**चिया** *क्यामेलिया साइनेन्सिस्* प्रजातीका बोटका प्रशोधित पातहरु तातोपानीमा मिसाइ बनाइने पेय पदार्थ हो । पानीपछि धेरै पिइने चिया हो ।

## इतिहास 
## वर्गीकरण
चियाका मुख्य तीन जात छन्:
# चिनियाँ जात (*Camellia sinensis*)
# आसामी जात (*Camellia assamica*)
# क्याम्बोड जात (*Cassamica* ssp. *lasiocalyx*)

## चित्र दिर्घा
thumb|चिया वगान

thumb|चियाको तीनपात
thumb|चिया
thumb|चियापत्ति
thumb|Indian Masala tea

## चिया उत्पादनहुने देशहरू
250px

## सन्दर्भ सामग्री
## यो पनि हेर्नुहोस्
* कफी
* आसव

## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:कृषि
कानपुर नगर जिल्ला

**कानपुर नगर जिल्ला** भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो कानपुर मण्डलको ६ जिल्लाहरू मध्य एक हो। कानपुर मण्डलको 
सदरमुकाम पनि यही स्थित छ।

श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
श्रेणी:कानपुर मण्डल
औरैया जिल्ला

**औरैया जिल्ला** भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको एक जिल्ला हो, र औरैया सहर जिल्ला सदरमुकाम हो। यो उत्तर प्रदेशको दक्षिण-पश्चिमी भागमा अवस्थित छ र यसले कानपुर मण्डलको अंश पनि बनाउँछ।

## इतिहास 
१७ सेप्टेम्बर १९९७ मा, औरैया र बिधुना नामका दुई तहसिलहरू इटावा जिल्लाबाट अलग गरी औरैया नामको नयाँ जिल्ला बनाइएको थियो। यो राष्ट्रिय राजमार्ग १९ (मुगल सडक) मा अवस्थित छ र इटावा जिल्ला मुख्यालयबाट ६४ किलोमिटर पूर्व र कानपुरबाट १०५ किलोमिटर पश्चिममा अवस्थित छ।

## भूगोल 
औरैया जिल्ला उत्तर प्रदेशको दक्षिण-पश्चिमी भागमा अवस्थित छ र यसले कानपुर मण्डलको एक भाग पनि बनाउँछ। यसले उत्तरमा कन्नौज जिल्लाहरू, पश्चिममा इटावा, पूर्वमा रमाबाई नगर जिल्ला र दक्षिणमा जालौन जिल्लाहरूलाई सिमाना गर्दछ। यसको औसत उचाइ १३३ मिटर (४३६ फिट) छ।

## जनसाङ्ख्यिकी 
२०११ को जनगणना अनुसार औरैया जिल्लाको जनसङ्ख्या १,३७९,५४५ छ,  लगभग इस्वातिनी राष्ट्र  वा अमेरिकी राज्य हवाई बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा ३५७औँ स्थान दिन्छ (कुल ६४० मध्ये)। यस जिल्लाको जनघनत्व  छ।। २००१-२०११ दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धि दर १६.३% थियो। औरैयामा प्रत्येक १००० पुरुषको लागि ८६४ महिलाको लिङ्ग अनुपात छ,  र साक्षरता दर ८०.२५% छ। जनसङ्ख्याको १६.९८% सहरी क्षेत्रमा बस्छन्। अनुसूचित जातिले जनसङ्ख्याको २८.३९% ओगटेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू 
* 

श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
महाराजगन्ज जिल्ला

**महाराजगञ्ज जिल्ला** भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो गोरखपुर मण्डलको ४ जिल्लाहरू मध्य एक हो।

श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
श्रेणी:गोरखपुर मण्डल
चित्रकूट जिल्ला

चित्रकूट जिल्ला बुन्देलखण्ड क्षेत्रको भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको एउटा जिल्ला हो र चित्रकूट सहर जिल्लाको सदरमुकाम हो। चित्रकूट जिल्ला चित्रकूट डिभिजनको एक हिस्सा हो। जिल्लाले ३,२१६ वर्ग किलोमिटर क्षेत्र ओगटेको छ। जिल्लाको जनसंख्या ९९१,७३० (२०११ को जनगणना) छ। 2011 को अनुसार यो महोबा पछि उत्तर प्रदेशको दोस्रो कम जनसंख्या भएको जिल्ला (75 मध्ये) हो। 

### अर्थतन्त्र
2006 मा पञ्चायती राज मन्त्रालयले चित्रकूटलाई देशको 250 सबैभन्दा पिछडिएको जिल्ला (कुल 640 मध्ये) नाम गरेको थियो। यो उत्तर प्रदेशका ३४ जिल्लाहरू मध्ये एक हो जसले हाल पिछडिएको क्षेत्र अनुदान कोष कार्यक्रम (BRGF) बाट रकम प्राप्त गर्दछ। पछिल्ला सरकारहरूले जिल्लाको विकासलाई बारम्बार बेवास्ता गरेका छन् र यसैले यो भारतको सबैभन्दा दुर्गम र कट-अफ जिल्लाहरू मध्ये एक भएको छ।

### यातायात
चित्रकूटको सबैभन्दा नजिकको एयरपोर्ट इलाहाबादमा छ जुन १०६ किलोमिटर (६५.८ माइल) टाढा छ र दिल्ली, बेंगलुरु, मुम्बई, कोलकाता आदि जस्ता प्रमुख गन्तव्यहरूमा उडानहरू छन्।

माणिकपुर जंक्शन रेलवे स्टेशन, मानिकपुर सरहाटमा अवस्थित चित्रकूट जिल्लाको एक प्रमुख रेलवे स्टेशन हो, जसले मुम्बई, कोलकाता, पटना, नयाँ दिल्ली, आदिलाई रेल जडान प्रदान गर्दछ।

### जनसाङ्ख्यिकी
२०११ को जनगणना अनुसार चित्रकूट जिल्लाको जनसंख्या ९९१,७३० छ, वा अमेरिकी राज्य मोन्टाना बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा 448 औं स्थान दिन्छ (कुल 640 मध्ये)।

## Notes
* 

## External links
*Chitrakoot District on Bundelkhanddarshan.com 
* 
* Chitrakoot @ Bundelkhand's unofficial web site 
* Chitrakoot Information Guide
नारद

**नारद** वा **नारद मुनि**, एक ऋषि-देवता हुन्, जो हिन्दु परम्परामा एक घुमन्ते सङ्गीतकार र कथावाचकका रूपमा प्रसिद्ध छन्। उनले समाचार र प्रबुद्ध ज्ञान फैलाउने कार्य गर्दछन्। उनी सृष्टिकर्ता देवता ब्रह्माका मानसपुत्र (मनबाट सिर्जित सन्तान) मध्ये एक हुन्। हिन्दु पौराणिक कथा अनुसार, नारद ब्रह्माण्डका दिव्य सन्देशवाहक हुनाले देवताहरूका बीचमा सूचनाको प्राथमिक स्रोत हुन् र उनलाई पृथ्वीको पहिलो पत्रकार मानिन्छ। विशेष गरी महाभारतमा युधिष्ठिरलाई प्रह्लादको कथा सुनाउने क्रममा लगायत उनी धेरै हिन्दु ग्रन्थहरूमा देखा पर्दछन्। उनी रामायण तथा पुराणहरूमा पनि देखा पर्दछन्। र उनले यसलाई भजन, प्रार्थना र मन्त्र गाउन प्रयोग गर्दछन्। वैष्णव परम्परामा, उनलाई संरक्षक देवता विष्णु प्रति पूर्ण भक्ति भएका ऋषिको रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ। केही हास्यपूर्ण कथाहरूमा नारदलाई ज्ञानी र चञ्चल दुवै रूपमा वर्णन गरिएको छ। उनी आफ्नो मनोरञ्जनका साथै देवता र दानवहरूका बीचमा ज्ञान र बुद्धिको खोजीका लागि कलह गराउन वा हस्तक्षेप गर्न कुख्यात छन्। वैष्णवहरूले उनलाई एक शुद्ध र उच्च आत्माको रूपमा चित्रण गर्दछन् जसले आफ्ना भक्ति गीतहरूमार्फत हरि र नारायणको नाम जपेर विष्णुको महिमा गर्छन् र यसरी भक्ति योगको प्रदर्शन गर्छन्। नारद भक्ति सूत्र उनैद्वारा रचना गरिएको मानिन्छ। उनी प्रायः कुनै पनि दृश्यमा देखा पर्नुअघि "*नारायण, नारायण*" भन्दै आफ्नो उपस्थितिको सङ्केत दिन्छन्। नारदको नामबाट नामाकरण गरिएका अन्य ग्रन्थहरूमा नारद पुराण र नारदस्मृति (ईसापूर्व छैटौँ शताब्दी अघिको ग्रन्थ) समावेश छन्। पछिल्लो ग्रन्थलाई "उत्कृष्ट न्यायिक ग्रन्थ" भनिन्छ र यो एक मात्र यस्तो धर्मशास्त्र हो जसले केवल न्यायिक मामिलाहरूसँग सम्बन्ध राख्दछ र धार्मिक आचरण वा प्रायश्चितलाई बेवास्ता गर्दछ।

"नारद" नामले धेरै फरक व्यक्तिहरूलाई जनाउँछ र यो धेरै हिन्दु दन्त्यकथाहरूमा पनि देखा पर्दछ। यो बौद्ध धर्मको जातक कथाहरूमा सारिपुत्रको अघिल्लो जन्मको रूपमा, मध्यकालीन बौद्ध विद्वानहरूको नामको रूपमा र जैन धर्ममा पनि देखा पर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* व्यासदेवका लागि श्रीमद्भागवतका सम्बन्धमा नारदका निर्देशनहरू
* गौडीय वैष्णव ग्रन्थहरूमा नारदका सन्दर्भहरू
* नारद भक्ति सूत्र (अनुवादक: भुतेशानन्द, स्वामी)
*नारद जयन्ती जन्म विशेष

श्रेणी:ऋषिहरू
श्रेणी:चिरञ्जीवि
श्रेणी:भगवान विष्णुका अवतारहरू
झाँसी जिल्ला

**झाँसी जिल्ला** भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो झाँसी मण्डलको ३ जिल्लाहरू मध्य एक हो। यो जिल्ला झाँसी मण्डलको सदरमुकाम पनि हो।

श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
श्रेणी:झाँसी मण्डल

## सन्दर्भ सामाग्री
गोरखपुर जिल्ला

**गोरखपुर जिल्ला** उत्तरी भारतको उत्तर प्रदेश राज्य ७५ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। यो जिल्ला गोरखपुर विभाजनको एउटा भाग हो। गोरखपुर सहर गोरखपुर यस जिल्ला र गोरखपुर विभाजनको प्रशासनिक मुख्यालय हो। यसको पश्चिममा सन्त कबीर नगर जिल्ला, पूर्वमा कुशीनगर र देवरिया जिल्ला र उत्तर र दक्षिणमा महाराजगन्ज र आजमगढ जिल्लाहरूसँग सीमा जोडिएको छ।

## इतिहास 
अवधका नवाब सन् १८०१ मा यो जिल्ला ब्रिटिस इस्ट इन्डिया कम्पनी हस्तान्तरण गरेका थिए। यो सन् १९२२ मा चौरी चौरा घटना स्थान थियो। यसलाई पहिले उत्तरमा नेपाल सिमानासम्म विस्तार गरिएको थियो तर उत्तरी भागलाई १९८९ मा नयाँ महाराजगन्ज जिल्ला बनाउनका लागि बनाइएको थियो।

## भूगोल 
गोरखपुर जिल्ला अक्षांश २६°४६'पूर्व र देशान्तर ८३°२'पूर्वको बीचमा अवस्थित छ। जिल्लाले  क्षेत्रफल ओगटेको छ। जिल्ला उत्तर प्रदेशको पूर्वाञ्चल क्षेत्रमा पर्छ। यो जिल्ला लखनउबाट करिब २७० किलोमिटर पूर्वमा र नेपाल सिमानाबाट करिब १०२ किलोमिटरको दूरीमा अवस्थित छ। यो राप्ती नदीको किनारमा अवस्थित छ। जिल्ला गोरखपुर विभाजनको हिस्सा हो।

## जनसाङ्ख्यिकी 
सन् २०११ को जनगणना अनुसार गोरखपुर जिल्लाको जनसङ्ख्या ४४,४०,८९५ रहेको छ, जुन क्रोएसिया वा अमेरिकी राज्य केन्टकीको बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा ४०औँ स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनघनत्व १,३३७ प्रति वर्ग किलोमिटर (३,४६०/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१-२०११ को दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धिदर १७.८१ प्रतिशत थियो। गोरखपुरमा प्रति १० पुरुषमा ९४४ महिलाको लिङ्ग अनुपात रहेको छ भने साक्षरता दर ७०.८३% रहेको छ।

### भाषाहरू 
जिल्लाको आधिकारिक भाषा हिन्दी हो र अतिरिक्त आधिकारिक भाषा उर्दु हो।

भारतको २०११ को जनगणनाको समयमा, जिल्लाको जनसङ्ख्याको ५१.३१% भोजपुरी, ४६.४८% हिन्दी भाषी र २.०२% उर्दु भाषीहरू थिए।

भोजपुरी गोरखपुरको स्थानीय भाषा हो। कैथीको भोजपुरी संस्करण भोजपुरी भाषाको स्वदेशी लिपि हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू 
* 

श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
अयोध्या जिल्ला

**अयोध्या जिल्ला** (पहिले **फैजाबाद जिल्ला** ) उत्तरी भारतीय राज्य उत्तर प्रदेशको ७५ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। अयोध्या सहर यसको प्रशासनिक मुख्यालय हो। जिल्लाले ,  र २०११ को जनगणनामा २४७०,९९६ को जनसङ्ख्या थियो। अयोध्या जिल्लाले उत्तर प्रदेशका ६ जिल्लासँग आफ्नो सिमाना बाँडेको छ। यो उत्तरी तर्फ गोन्डा र बस्ती जिल्लाहरू, दक्षिणमा अमेठी र सुल्तानपुर जिल्लाहरू, र अम्बेडकर नगर र बाराबंकी जिल्लाहरूले पूर्व र पश्चिममा सिमाना बाँडेका छन्।

जिल्लाको आधिकारिक नाम नोभेम्बर २०१८ मा फैजाबादबाट अयोध्यामा परिवर्तन गरिएको थियो।

## जनसाङ्ख्यिकी 
सन् २०११ भारतीय जनगणना अनुसार, जिल्लाको जनसङ्ख्या २,४७०,९९६ थियो, जसमा पुरुष १,२५९,६२८ र महिला १,२११,३६८ थिए। ०-६ वर्षको उमेर समूहमा जनसङ्ख्या ३६०,०८२ थियो। यसले यसलाई भारतमा १७८औँ स्थान दियो (कुल ६४० मध्ये)। जिल्लाको जनघनत्व  थियो।। २००१-२०११ दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धि दर १८.१६% थियो। जिल्लामा प्रति एक हजार पुरुषमा ९६१ महिलाको लिङ्ग अनुपात रहेको छ। जिल्लामा कुल साक्षर सङ्ख्या १,४५०,९०१ थियो, जुन जनसङ्ख्याको ५८.७% हो। ७+ जनसङ्ख्याको प्रभावकारी साक्षरता दर ७०.६३% थियो। जनसङ्ख्याको १३.७७% सहरी क्षेत्रमा बस्छन्। अनुसूचित जातिले जनसङ्ख्याको २२.४६% ओगटेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू 
* फैजाबाद सहर वेबसाइट
* पूर्व फैजाबाद जिल्ला वेबसाइट

श्रेणी:फैजाबाद मण्डल
श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
आम्बेडकरनगर जिल्ला

**आम्बेडकरनगर** भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको ७५ जिल्ला मध्ये एक हो। यो जिल्ला राज्यको अवध क्षेत्रको अयोध्या मण्डलको एक हिस्सा हो। यो जिल्ला २९ सेप्टेम्बर १९९५ मा पहिलेको फैजाबाद जिल्ला (अहिले अयोध्या जिल्ला ) को भागहरू तोडेर स्थापना गरिएको थियो। यो तत्कालीन मुख्यमन्त्री मायावती द्वारा बनाईएको थियो र भीमराव रामजी आम्बेडकर सम्झनामा नामकरण गरिएको थियो, जसले निराश वर्गको उन्नतिको लागि काम गरे। आम्बेडकरनगर जिल्लाको कुल क्षेत्रफल २३५० वर्ग किलोमिटर छ। किमी 

## भूगोल 
आम्बेडकरनगर उत्तर प्रदेशको उत्तर-पूर्वी भागमा अवध क्षेत्रको एक भाग मा स्थित छ। यो २६° ०९' उत्तरदेखि २६° ४०' उत्तर अक्षांश र ८२° १२' पूर्वदेखि ८३° ०५' पूर्व देशान्तरको बीचमा अवस्थित छ। यस जिल्लाको उत्तरमा बस्ती र सन्त कबीर नगर जिल्ला, उत्तर-पूर्वमा गोरखपुर जिल्ला, दक्षिणमा सुल्तानपुर जिल्ला, पश्चिममा अयोध्या जिल्ला, पूर्वमा आजमगढ जिल्ला र दक्षिण पूर्वमा जौनपुर जिल्लाको शाहगन्ज तहसिल ले घेरेको छ। यस जिल्लाको कुल क्षेत्रफल २,५२० वर्ग किलोमिटर (९७० वर्ग माइल) रहेको छ। यस जिल्लाको पूर्वदेखि पश्चिमसम्मको कुल लम्बाइ लगभग ७५ किमी (४७ माइल) र उत्तरदेखि दक्षिणसम्म चौडाइ लगभग ४२ किमी (२६ माइल) रहेको छ।

## जनसाङ्ख्यिकी 
२०११ को जनगणना अनुसार आम्बेडकरनगर जिल्लाको जनसङ्ख्या २,३९७,८८८ छ,  यसले यसलाई भारतमा १८६औँ स्थान दिन्छ (कुल ६४० मध्ये)।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
मीर्जापुर जिल्ला

irzapur}}

**मीर्जापुर जिल्ला** ( भारतको उत्तर प्रदेश प्रान्तको ७१ वटा जिल्लाहरू मध्यको एक हो तथा यो मीर्जापुर मण्डलको ३ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
## पूर्ण विवरण
## यो पनि हेर्नुहोस्
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
श्रेणी:मीर्जापुर मण्डल
बहराइच जिल्ला

**बहराइच जिल्ला** भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको एक जिल्ला हो र बहराइच सहर जिल्ला सदरमुकाम हो। बहराइच जिल्ला देवीपाटन मण्डलको एक भाग हो।

## जनसाङ्ख्यिकी 
२०११ को जनगणना अनुसार बहराइच जिल्लाको जनसङ्ख्या ३,४८७,७३१ छ,  यसले यसलाई भारतमा ८९औँ स्थान दिन्छ (कुल ६४० मध्ये)।

भारतको २०११ को जनगणनाको समयमा, जिल्लाको ८९.३६% जनसङ्ख्याले हिन्दी, ७.०२% उर्दु, १.८२% अवधी र १.४९% भोजपुरी आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा बोल्थे।

## तहसील 
बहराइच जिल्लामा ६ तहसील वा उप-डिभिजनहरू छन्, प्रत्येकको नेतृत्व एक अनुमंडलाधिकारीद्वारा गरिन्छ: 

# बहराइच
# कैसरगन्ज
# नानपारा
# पायगपुर
# मोतीपुर (मिहिनपुरवा)
# महासी

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू 
* 

श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू
सोनभद्र जिल्ला

**सोनभद्र** (**सोनेभद्र** भनेर पनि चिनिन्छ) वा **सोनाञ्चल** उत्तर प्रदेशको लखिमपुर खेरी पछिको दोस्रो ठुलो जिल्ला हो। जिल्ला सदरमुकाम रोबर्ट्सगन्ज सहरमा छ। सोनभद्रलाई धेरै विद्युत केन्द्रहरू आयोजना गर्ने भएकोले "भारतको ऊर्जा राजधानी" पनि भनिन्छ।

सोनभद्र विन्ध्याचल र कैमुर पाहाडको बिचमा अवस्थित छ, र यसको स्थलविज्ञान र प्राकृतिक वातावरणले भारतका प्रथम प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरू सोनभद्रलाई "भारतको स्विट्जरल्यान्ड" भनेर उल्लेख गर्न प्रेरित गरिएको थियो।

सन् २०१८ मा उत्तर प्रदेशका मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथ सोनभद्रलाई पूर्वांचल क्षेत्रको पर्यटकीय केन्द्रको रूपमा मान्यता दिए र उत्तर प्रदेश पर्यटन विभागले थप प्रवर्द्धन गर्यो।

## इतिहास 
सोन उपत्यका र बेलान नदीहरूमा प्रशस्त गुफाहरू छन् जुन आदिम बासिन्दाहरूको प्रारम्भिक बासस्थान थिए। यो क्षेत्र प्रागैतिहासिक मानव गतिविधिहरूको केन्द्र थियो जुन यस क्षेत्रमा प्रचुर मात्रामा पाइने चट्टान चित्रहरू (प्रागैतिहासिक गुफा कला) बाट स्पष्ट हुन्छ। यी चित्रहरू मध्यपाषाण युगदेखि पाषाण युगसम्मका हुन्।

सोनभद्र, जसको प्राचीन नाम ग्रामपुत्र वा गुप्त काशी थियो, प्राचीन राजा पुत्रकले आफ्नी रानी पातालीको लागि बनाएका थिए। भनिन्छ कि जिल्लामा चेरो, सियरी र खरवार समुदायसँगै 'भार' समुदायको बस्ती थियो। पाँचौँ शताब्दीसम्म विजयगढ किल्लामा  राजाहरूको शासन थियो। यो जिल्ला ११औँ देखि १३औँ शताब्दीमा दोस्रो काशीको रूपमा प्रसिद्ध थियो।

७औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा हर्षवर्धनको मृत्यु पछि, यो १०२५ सम्म गुर्जर प्रतिहार वंशको नियन्त्रणमा रह्यो। यो क्षेत्र मुगल सम्राटहरूका विभिन्न राज्यपालहरूको प्रशासनमा थियो। अगोरी किल्ला जस्ता केही किल्लाहरू मदन शाहको नियन्त्रणमा थिए।

## भूगोल 
यो जिल्ला राज्यको अति दक्षिण-पूर्वमा अवस्थित छ र उत्तरपश्चिममा मिर्जापुर जिल्ला, उत्तरमा चन्दौली जिल्ला, उत्तर-पूर्वमा बिहार राज्यको कैमुर र रोहतास जिल्ला, पूर्वमा झारखण्ड राज्यको गढवा जिल्ला, दक्षिणमा छत्तीसगढ राज्यको बलरामपुर जिल्ला र पश्चिममा मध्य प्रदेश राज्यको सिंगरौली जिल्लाले घेरिएको छ। 

जिल्लाको उत्तरी भाग विन्ध्य पर्वतशृङ्खलाको पठारमा अवस्थित छ र गङ्गाका सहायक नदीहरू बेलन र कर्मनाशा नदीहरूले बग्दछ। कैमुर पर्वतशृङ्खलाको भिरालो ढलानको दक्षिणमा सोन नदीको उपत्यका छ, जुन जिल्ला हुँदै पश्चिमबाट पूर्वतिर बग्छ। जिल्लाको दक्षिणी भाग पहाडी छ, जुन उर्वर खोला उपत्यकाहरूले घेरिएको छ।

### जलवायु 
सोनभद्रमा तुलनात्मक रूपमा उपोष्णकटिबन्धीय हावापानी छ जहाँ गर्मी र जाडोको तापक्रम बीच उच्च भिन्नता छ। औसत तापक्रम  छ गर्मीमा र  जाडोमा। जुलाई देखि अक्टोबर सम्म वर्षाको मौसममा मौसम रमाइलो हुन्छ।

## जनसाङ्ख्यिकी 
भारतको जनगणना, सन् २०११ अनुसार सोनभद्र जिल्लाको जनसङ्ख्या १,८६२,५५९ छ, जसमध्ये पुरुष र महिला क्रमशः ९७१,३४४ र ८९१,२१५ थिए। लगभग कोसोभो राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य पश्चिम भर्जिनिया बराबर। यसले यसलाई भारतमा (कुल ६४० मध्ये) २५४औँ स्थानमा राख्छ। जिल्लाको दक्षिणी भागमा बघेली प्रमुख भाषा हो भने उत्तरी भागमा अवधी र भोजपुरीको मिश्रण बोलिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:उत्तर प्रदेशका जिल्लाहरू