open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
लघु महाचील

**लघु महाचील** नेपाललगायत दक्षिण तथा दक्षिणपूर्वी एसियाका केही राष्ट्रहरूमा पाइने चीलको एक प्रजाति हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा *इण्डियन स्पटेड इगल* (Indian Spotted Eagle) भनिन्छ।

## शारीरिक विबरण
लघु महाचील ६० सेन्टिमिटर लामो तथा पंखेटा फिजाउँदा १५ सेन्टिमिटर हुन्छ। यो चरा गठिलो मझौला नापको चील जसका छोटा र चौडा पखेटाहरू तथा श्येनबाजको जस्तो टाउको र सानो सानो ठोँड साथै छोटो पुच्छर हुन्छ। हावामा तैरिँदा र आकाशिँदा यसको पखेटाहरू कुइनादेखि तल कोण परेका हुन्छन्। यसको जीवहारा महाचीलको भन्दा हल्का साघुँरा पखेटा र लामो पुच्छर, फिक्का मैलोखैरो माथिल्लो पखेटा र तल्लो पङ्खढकनी गाढा, उडानपङ्खहरूसँग प्रष्ट फरक देखिने र पखेटाको तल्लो भागको कुईनामा दुईवटा सेतासेता खुर्पाकार चिन्हहरू हुन्छन्। केही प्वाँखावस्थाहरूमा गोमायु महाचील जस्तो देखिने तर कुइनामा प्रष्ट दुइवटा सेतासेता खुर्पाकार चिन्ह, मुख्य पखेटाको तल्लो भाउमा प्रष्ट तेर्सा धर्साहरू नभएको र च्यापु गाढा हुन्छ। यस बाहेक सानो नापको पनि साथै टाउको बाहिरपट्टि कम निस्किएको र सानमो ठोँड त्यस्तै कम गहिरा पङ्खपुप्पाहरू भएका छोटा पखेटाहरू र लामा देखिने सानो सुरुवाल तथा पातलो देखिने प्वाँखले ढाकिएको पिडौला हुन्छ।

## वितरण तथा वासस्थान
लघु महाचील नेपाल, बङ्गलादेश, कम्बोडिया, भारत र म्यानमार साथै पाकिस्तानको केही स्थानमा पाइने गर्छ। नेपालको सन्दर्भमा चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज, बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज, शुक्लाफाँट वन्यजन्तु आरक्ष, कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष तथा तराईका अन्य केही असंरक्षित भूभागहरूमा बसोबास गर्ने तथा बच्चा कोरल्ने गर्छ। यो प्रजातिले भ्यागुता तथा साना चराहरूलाई आहार बनाउँछ र खुल्ला क्षेत्रमा भएका रूखमा गुँड लगाई बस्छ ।

## खतरा तथा संरक्षण अवस्था
वासस्थानको विनासका कारण यो प्रजाति विश्वमा संरक्षणका हिसाबले संवेदनशील अवस्थामा रहेको छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## थप जानकारीको लागि
* Parry, S.J.; Clark, W.S. & Prakash, V. (2002): On the taxonomic status of the Indian Spotted Eagle *Aquila hastata*. *Ibis* **144**(4): 665-675.  (अंग्रेजी भाषामा)
* Rasmussen, Pamela C. & Anderton, John C. (2005): *Birds of South Asia - The Ripley Guide*. Lynx Edicions, Barcelona.  (अंग्रेजी भाषामा)
* Väli, Ülo (2006): Mitochondrial DNA sequences support species status for the Indian Spotted Eagle *Aquila hastata*. *Bull. B.O.C.* **126**(3): 238-242. PDF fulltext (अंग्रेजी भाषामा)

## बाह्य कडीहरू
* BirdLife Species Factsheet: *Indian spotted eagle*

श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:चीलहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
पर्चा

फारसी भाषामा 'पर्चा' भन्नाले टुक्रा कागज, सरकारी कागजपत्र वा गुप्तचरले पेश गरेका सूचनाहरू भन्ने अर्थ लाग्छ। त्यहाँबाट नेपाली भाषामा आइपुग्दा पनि पर्चाको अर्थ करीब उस्तै छ। यो नेपाली मा आगन्तुक शव्द हो|

|एउटा पर्चाको तहल्का

श्रेणी:नेपाली
सुवर्ण महाचील

**सुवर्ण महाचील** नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा *गोल्डेन इगल* (Golden Eagle) भनिन्छ।

## तस्वीर सङ्ग्रह

File:Golden Eagle in flight - 5.jpg|उडिरहेको
File:Orel skalní 2.jpg|सेतो पुच्छार
File:GoldenEagleFootLyd4.png|खुट्टा
File:Golden Eagle.jpg|सुवर्ण महाचील
File:Golden Eagle flying.jpg|आहारासहित उड्दै
Aquila chrysaetos MHNT.ZOO.2010.11.88.3.jpg |Museum specimen 

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:चीलहरू
धमिजा काण्ड

२०५० सालमा प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइरालाले नेपाल वायुसेवा निगमको कामकारबाहीमा हस्तक्षेप गरेर भारतीय मूलका बेलायती व्यापारी दिनेश धमिजालाई मनोमानी ढङ्गले निगमको युरोप को लागि मुख्य एजेण्ट (GSA)  नियुक्त गरेको भनिएको 'धमिजा–काण्ड' को नामले चर्चित यो प्रकरणमा नेपाल वायुसेवा निगमले रु.३९ करोड ५५ लाख घाटा बेहोर्‍यो। 
## यो पनि हेर्नुहोस्
*नेपाल वायुसेवा निगम
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालमा भएका भ्रष्टाचारकाण्डहरू
श्रेणी:नेपाल वायुसेवा निगम
चेज एअर काण्ड

२०५५ सालमा गिरिजाप्रसाद कोइराला नेतृत्वको सरकारमा नेकपा (माले) का यामलाल कँडेल पर्यटनमन्त्री हुँदा पार्टी महासचिव वामदेव गौतम निकट हङकङ रानामगरलाई नेपाल वायुसेवा निगम अध्यक्ष बनाई जहाज र कार्यालय समेत नभएको 'चेज–एअर' नामको कम्पनीबाट बोइङ–७५७ भाडामा ल्याउने सम्झौता गरियो। नाम मात्रको सो कम्पनीका सिसिल विन्टर्ससँग सम्झौता गरिएको त्यो प्रकरणमा निगमले ९ लाख अमेरिकी डलरभन्दा बढीको नोक्सानी व्यहोर्नुपर्‍यो।

*नेपाल वायुसेवा निगम

श्रेणी:नेपाल वायुसेवा निगम
श्रेणी:नेपालमा भएका भ्रष्टाचारकाण्डहरू
लाउडा एअर काण्ड

**लाउडा काण्ड** नेपालको सबैभन्दा ठूलो भ्रष्टाचार काण्डहरू मध्ये एक हो। वि.सं २०५७ मा नेपाल वायुसेवा निगमले अस्ट्रियाको लाउडा एअरबाट अनावश्यक विमान भाडामा लिएको थियो जसले गर्दा नेपाल वायुसेवा निगमलाई ठूलो आर्थिक नोक्सानी पुगेको थियो। यो प्रकरणले गर्दा संसद्मा ५७ दिनको अवरोध उत्पन्न भएको थियो र निगमलाई दुई अर्ब रुपैयाँ घाटा बेहोर्नुपरेको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालमा भएका भ्रष्टाचारकाण्डहरू
बौंडाई

**बौंडाई** नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा *कमन केस्ट्रेल* (Common Kestrel) भनिन्छ ।

## वर्णन 
पोथीहरू उल्लेखनीय रूपमा ठूला हुन्छन् । अन्य शिकार पक्षीहरूको तुलनामा यी साना हुन् । तिनीहरूको लामो पखेटा साथै एक विशिष्ट लामो पुच्छर छ।

## व्यवहार 
यो जाडोमा दक्षिण जान्छ । यो दिनमा बाहिर आउँछ ।

## खाना 
यो आफ्नो शिकार पाउनको लागि धेरै उडानमा जान्छ । यसले आफ्नो शिकार ठूलो उचाईबाट देख्न सक्छ । यसले लगभग विशेष रूपमा चूहों जस्तै साना जनावरहरू खान्छ ।

## तस्वीर सङ्ग्रह

File:Falco tinnunculus with rodent am.jpg|गुँडमा आहारा ल्याउँदै
file:Faucon crécerelle MHNT.jpg|अण्डा
File:Falcon3.jpg|भर्खरै कोरलेको बचेरा
File:Falken(loz).jpg|बचेराहरू
File:Turmfalke P1020197.jpg|अपरिपक्व
File:Pst7.jpg|

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:बौंडाईहरू
प्रारम्भिक अभिलख

**प्रारम्भिक अभिलेख** ब्यापारिक कारोवारलाई दैनिक अभिलेख राख्ने प्रक्रियामा सबै भन्दा सुरूको अभिलेख हो। यसमा प्रत्येक कारोवारको दुईपक्ष डेविट र क्रेडिट छुट्टिनेगरी अभिलेख राखिएको हुन्छ। 
प्ररम्भिक अभिलेख डेबिट र क्रेडिटको नियमका आधारमा राखिन्छ।
## डेविट
दोहोरो लेखा प्रणाली अन्तरगत फाइदा पाउने पक्षलाई डेविट गरिन्छ त्यसैले फाइदा पाउने पक्ष डेविट हो। 
## क्रेडिट
दोहोरो लेखा प्रणाली अन्तरगत फाइदा गुमाउने पक्षलाई क्रेडिट गरिन्छ त्यसैले फाइदा गुमाउने पक्ष क्रेडिट हो। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
एयरबस काण्ड

२०६६ सालमा नेपाल वायुसेवा निगमले  एउटा न्यारोबडी र अर्को वाइडबडी  एयरबस विमान खरीद को लागि कार्यकारी अध्यक्ष सुगतरत्न कंसाकार ले  सञ्चालक समितिको निर्णय र आवश्यक रकमको व्यवस्था नहुँदै बैना पठाउनुलाई 'भ्रष्टाचार' भन्दै निगमका तत्कालीन कार्यकारी अध्यक्ष सुगतरत्न कंसाकार, नायव महाप्रबन्धकद्वय राजुबहादुर केसी र गणेश ठाकुर विरुद्ध विशेष अदालतमा मुद्दा चलाएको थियो। मुद्दा प्रक्रिया मा रहदै एअरबसले २८ माघ २०६७ मा बैना फिर्ता गरेको कारण थुना मा रहेका अभियुक्तहरू ले सफाई पाएको यो काण्ड मा एमाओवादि पार्टि को शीर्ष नेताहरुकै संग्लगनता रहेको चर्चा रहेको थियो |

*नेपाल वायुसेवा निगम

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाल वायुसेवा निगम
श्रेणी:नेपालमा भएका भ्रष्टाचारकाण्डहरू
गुप्तचर

गुप्त रूपमा राजनीतिक या अन्य प्रकार का सुचना / जानकारी दिने व्यक्ति । यस्ता व्यक्तिहरू विशेषत राज्य वा कुनै संगठित समुह द्वारा नियुक्त हुन्छन र त्यसै को लागि काम गर्दछन ।

श्रेणी:पेशा
जुँगे चिरान्तक बाज

thumb|जुँगे चिरान्तक बाज
thumb|बचेरा
thumb|*Falco subbuteo*

**जुँगे चिरान्तक बाज** नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो। यसलाई अङग्रेजीमा *युरासियन हबी* (Eurasian Hobby) भनिन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:बाजहरू
चिरान्तक बाज

**चिरान्तक बाज** (वैज्ञानिक नाम: *Falco severus*) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा *ओरिएन्टल हबी* (Oriental Hobby) भनिन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:बाजहरू
सानो खैरो गिद्ध

**सानो खैरो गिद्ध** नेपाल लगायत दक्षिणपूर्वी एसियाको भूभागमा पाइने गिद्धको प्रजाति हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा *स्लेन्डर-बिल्ड भल्चर* (Slender-billed Vulture) भनिन्छ ।

## विबरण
वयस्क सानो खैरो गिद्धको फिक्का बलौटेखैरो शरीर र माथिल्लो पङ्खढकनी, टाउको र घाँटी कालो, सेतो भुवादार प्वाँखका झुप्पा, पातलो कालो कालो ठोँड र गुलाफीगुलाफी ठोँढधुरी भएको नासिकाझिलली र तल्लो भागमा फिक्का ठाडा धर्काहरू नभएको हुन्छ। यसको उडानमा खैरो गिद्धाको जस्तो पखेटाको तल्लो भागको मध्यढकनी वारपार चेडा सेतो सेतो पेटी नभएको र नितम्ब तथा ढाड सेतो हुन्छ। यो गिद्ध हिमाली गिद्धभन्दा धेरै सानो कम गठिलो हुन्छ। बच्चा सानो खैरो गिद्धको घाँटीको फेदमा मैलो भुवादर प्वाँखगुच्छा भएको, बच्चा खैरो गिद्धको भन्दा बढी कालो टाउको तथा घाँटी, गाढा खैरो माथिल्लो भाग जसमा प्रष्ट चिनिने फिक्का ठाडा धर्काहरू तथा फिक्का र केही कैलाकैला तल्ला भागहरू साथै सपष्ट फिक्का ठाडा धर्काहरू जसमा फिकका देखिने ठाडा धर्काहरू हुन्छन्।

## वितरण तथा वासस्थान
सानो खैरो गिद्ध नेपाल लगायत भारतको हिमाचल प्रदेश, उत्तरी उडिसा तथा पूर्वमा आसाम उत्तरी तथा मध्य बङ्गलादेश, बर्मा तथा कम्बोडियामा पाइने गर्छ। यो प्रजाति सामन्यतया ३५० मिटर तल तथा गृष्म मौसममा १५२५ मिटर सम्मको उचाईमा पाइने गर्छ। यो चरा मानवबस्ती वरपर बसोबास गर्ने गर्छ।

## स्थिति तथा संरक्षण 
हालका वर्षहरूमा यस प्रजातिको सङ्ख्यामा ठूलो गिरावट आएको छ। यस प्रजाति र भारतीय गिद्धको जनसङ्ख्यामा समग्रमा ९७% ले गिरावट आएको छ र भारतमा दुबै प्रजातिका लागि वार्षिक गिरावट दर सन् २०००-२००७ को बीचमा १६% भन्दा बढी छ।
यसको जनसङ्ख्या उत्तरी र पूर्वी भारतबाट दक्षिणी नेपाल र बङ्गलादेश हुँदै र बर्मा सम्म थोरै जनसङ्ख्याको साथ रहेको पाइन्छ। दक्षिण पूर्व एसियामा यसको एक मात्र प्रजनन उपनिवेश कम्बोडियाको ष्टेयुङ ट्रेङ्ग प्रान्तमा रहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* BirdLife Species Factsheet.
* Slender-billed vulture videos 

श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:गिद्धहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
शाही बाज

**शाही बाज** (*Falco peregrinus*) नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको प्रजाति हो । यसले स-साना चराहरु मारेर खाने गर्दछ । यो चरा संसारकै सबैभन्दा छिटो उड्न सक्ने चराको नामले पनि चिनिन्छ । नेशनल जिओग्राफी टि.भी. को अनुसार यसको उडान को गती 389 किलोमिटर प्रती घण्टा को दर मापन गरिएको थियो ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
तोप बाज

**तोप बाज** (*Falco cherrug*) नेपालमा पाइने एक प्रकारको बाजको प्रजातिको चरा हो । युरोप देखि एसिया हुँदै मंचुरियासम्म पाइने यो प्रजाति हिउँदमा एसियाका भूभाग तथा अरबी उपमहाद्वीपसम्म बसाई सराई गर्ने गर्छ।
## विबरण
thumb|हक-क्यानन मास्को मा प्रशिक्षण मा
तोप बाज लामा पखेटाहरू र पुच्छरको ठूलो आकारको बाज हो। यसको तह उडानमा पङ्खचाल सुस्त हुन्छ जुन उडानकार्य शाही बाजको भन्दा कम फूर्तिलो हुन्छ। यो चार विश्राम अवस्थामा हुँदा पुच्छर प्रष्ट देखिने गरी बन्द पखेटाहरु भन्दा धेरै तल आएको हुन्छ। फिक्का तालु, कम स्पष्ट जुगारेखी र तल्लो भाग कम घना चिन्ह भएको हुन्छ। तोप बाज सामान्यतया ४५ देखि ५७ सेन्टिमिटर (१८ देखि २२ इन्च) लम्बाई भएको तथा पङ्ख फैलाउँदा ९७ देखि १२६ सेन्टिमिटर (३८ देखि ५० इन्च) हुन्छ भाले तोप बाज तौल ७३० देखि ९९० ग्राम (२६ देखि ३५ औँस) तथा पोथीको तौल ९७० देखि १,३०० ग्राम (३४ देखि ४६ औँस) हुन्छ।

## वितरण तथा वासस्थान
यो प्रजाति युरोप देखि एसिया हुँदै मंचुरियासम्म पाइन्छ। यो प्रजाति हिउँदमा नेपाल, उत्तरी पाकिस्तान, दक्षिणी चिन, इथियोपिया तथा अरबी उपमहाद्वीपसम्म बसाई सराई गर्ने गर्छ। नेपालको सन्दर्भमा यो प्रजाति १५२५ मिटर देखि ३७९५ मिटरको उचाइमा पाइने गर्छ। यो चरा डाँडा र पहाडहरूका अर्धमरूभूमि र सुख्खा बुट्यानहरू भएको खुल्ला क्षेत्रमा बसोबास गर्ने गर्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* saker.sciencefornature.org 
* 
* Live 24hr view of a saker falcon nest
* 
* 
* 
* 

श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
रणमत्त महाचील

**रणमत्त महाचील** (*Aquila heliaca*) दक्षिणपूर्वी युरोप हुँदै पश्चिम तथा मध्य एसियासम्ममा पाइने चिलको एक प्रजाति हो। यसको प्रजाति हिउँदमा बसाई सरेर अफ्रिका, मध्य पूर्व, दक्षिण तथा पूर्वी एसियासम्म जाने गर्छन। यसलाई अङ्ग्रेजीमा *इस्टर्न इम्पेरियल इगल* (Eastern Imperial Eagle) भनिन्छ।

## विबरण
रणमत्त महाचील ठूलो नापको मजुबुत शरीर भएको महाचील जसका लामा र चौडा पखेटाहरू, लामोलामो पुच्छर तथा प्रष्ट रूपले बाहिर निस्किएको टाउको र घाँटी भएको हुन्छ। वयस्क रणमत्त महाचीलको लम्बाई ६८ देखि ९० सेन्टिमिटर (२७ देखि ३५ इन्च) पंखेटा फिजाउँदा १.७६ देखि २.१६ मिटर ( ५ फिट ९ इन्च देखि ७ फिट १ इन्च) सम्म हुन्छ। यसले आकाशिँदा हावामा तैँरिदा पखेटाहरू सीधा राख्ने गर्छ। वयस्क रणमत्त महाचीलको पखेटाको माथिल्लोभाग प्राय: एकनासको, काँधका प्वाँखहरूमा साना सेता टाटाहरू तथा सुनौलामैला तालु र गर्दन साथै दुई रङ भएको पुच्छर हुन्छ। बच्चा रणमत्त महाचीलको पखेटाको पङ्खाधार प्रष्ट रूपले मोडिएको, मुख्य पखेटाको भित्री भागमा फिक्का किलाकार चिन्ह, ठाडा धर्कापूर्ण मैलामैला शरीर रथा पङ्खढकनी, एकनासको फिक्का नितम्ब र ढाड साथै पखेटाको माथिल्लो, मध्य तथा मुख्य पङ्खढकनीमा सेता टुप्पाहरू भएको हुन्छ।

## वितरण तथा वासस्थान
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* 
* 
* 
* 
* 
* 

श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:चीलहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
ध्वन्यात्मक लिप्यन्तरण

**ध्वन्यात्मक लिप्यन्तरण** (Transliteration) ध्वनीलाई पाठमा उतार्ने क्रिया हो। अनुवाद गर्दा शब्दको अर्थ लेखिन्छ भने ध्वन्यात्मक लिप्यन्तरणमा शब्दलाई नै निश्चित लिपीमा लेखिन्छ। 
सामान्यतया एउटा लिपीमा लेखिने विषयलाई अर्को लिपीमा लेख्नुपर्दा यसको प्रयोग गरिन्छ। मेशिनद्वारा भाषाको अनुवाद गर्ने कार्यमा ध्वन्यात्मक रूपान्तरणको महत्त्व बढी हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:भाषाविज्ञान
भूगोल पार्क

**भूगोल पार्क**  एउटा ठाउँको नाम हो । यो काठमाडौंको न्युरोडमा पर्छ  ।

१९९० सालको भुकम्प पछि श्री ३ जुद्ध शमशेरले यस पार्कको निर्माण गरी अभिलेख राखेका थिए। त्यतिबेला दिनको एकचोटी जुद्धशमसेर हात्तीमा चढेर घुम्न आउथे।

प्रत्येक वर्ष माघ २ मा यहाँ भुकम्प दिवसको कार्यक्रम हुने गर्छ।

यस पार्कमा निशुल्क रूपमा घुम्न र अवलोकन गर्न सकिन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा रहेका पार्कहरू
श्रेणी:नेपालका पार्कहरू
परोपकार प्रसूति तथा स्त्री रोग अस्पताल

परोपकार प्रसूति तथा स्त्रीरोग अस्पताल, थापाथली, काठमाडौं, जसलाई आमरूपमा प्रसुति गृह भनेर चिनिन्छ, अगस्ट १९५९ मा परोपकार (एक गैर-सरकारी समुदायमा आधारित संस्था)को अगुवाइमा, राजा महेन्द्र (तत्कालीन युवराज) को पहलमा गर्भावस्था सम्बन्धी कारणले मृत्यु भएकी इन्द्र राज्यलक्ष्मी देवी शाह (तत्कालीन युवराज्ञी) को सम्झनामा स्थापना गरिएको थियो। यो नेपालको पहिलो प्रसूति अस्पताल हो। यस अस्पताललाई २ डिसेम्बर २००७ (१६ मंसिर २०६४) देखि "परोपकार श्री पाँच इन्द्र राज्यलक्ष्मी प्रसूति अस्पताल" को सट्टा "परोपकार प्रसूति तथा स्त्रीरोग अस्पताल" नामकरण गरिएको थियो। यो ४१५ शैया भएको एक केन्द्रीय अस्पताल हो जसमध्ये २४१ शैया प्रसूति, ६१ स्त्रीरोग र ३४ नवजात शिशुका लागि छुट्याइएको छ। यस अस्पतालमा वार्षिक रूपमा १५,००० भन्दा बढी महिलाले आफ्ना बच्चालाई जन्म दिने गरेकी छन्।

## सेवाहरू
यस अस्पतालले निम्नलिखित क्लिनिकल सेवाहरू प्रदान गर्दछ:
* प्रसूति तथा स्त्रीरोग
* नवजात रोग
* रेडियोलोजी
* प्याथोलोजी
* एनेस्थेसिया
यसका अलावा अस्पतालले फार्मेसी सेवा पनि उपलब्ध गराउँदै आइरहेको छ। साथै यसले अध्ययन-अनुसन्धान, तालिमका तथा प्रजननस्वास्थ्य सम्बन्धित अनुसन्धान पनि गर्दै आइरहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका अस्पतालहरू
श्रेणी:स्त्रीरोग अस्पतालहरू
श्रेणी:प्रसूति अस्पतालहरू
सानो जलेवा

**सानो जलेवा** नेपालमा पाइने जलेवाको प्रजातिको एक चरा हो । सानो जलेवा समुन्द्री चराहरूको जलेवा परिवारको सदस्य हो।

## परिचय
सानो जलेवा लगभग ५० सेन्टिमिटर (२० इन्च) लामो हुन्छ र यो केवल भारतीय सानो जलेवा भन्दा केहि सानो हुन्छ।

## मुख्य बसोबास क्षेत्र
सानो जलेवा भारत, श्रीलङ्का, बङ्गलादेश, पाकिस्तान र नेपालको तराई मैदानमा पाइन्छ। यो बर्मा, थाइल्याण्ड, लाओस, कम्बोडिया र इन्डोनेशियाका केही भागमा पनि पाइन्छ। यो हिमालय क्षेत्रमा पाइदैन भने यो भारतको जम्मु, कश्मिर क्षेत्रमा देखा पर्दछ। यो सानो गाँउ तालाबहरु भन्दा ठूलो झीलहरूमा, र कहिलेकाहिँ ज्वारल ईन्टोनियरिङ्हरु, लिलामीहरू बसोबास गर्दछ।.
यो सानो गाँउका तालाहरु देखि ठुला तालहरू र कहिलेकाहिँ ज्वारहरूमा बसोबास गर्ने गर्दछ।

## तस्बिरहरू

File:Little Black Cormorant - Jakarta Bay MG 5543 (29776539446).jpg|thumb|सानो कालो जलेवा (जकार्ता बे)

Image:Little Cormorant (Breeding) I IMG 7438.jpg|thumb|left|प्रजन अवस्थामा (कोलकता, भारत)

Image:Little Cormorant-Drying its wings I IMG 8090.jpg|thumb|left|पंख फैल्याएको (कोलकता, भारत)

Image:Phalacrocorax niger 027.jpg|thumb|right|पौंडी रहेको जलेवा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* फोटोग्राफ र अन्य मिडिया

श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
अभिजालो

[thumb|[पाँचखाल नगरपालिका|पाँचखालमा पाइएको अभिजालो]]
thumb|उखेलिएको अभिजालो
**अभिजालो** अथवा **अबिजालो** पोथ्रा वर्गमा पर्ने औषधीय गुण भएको लहरा हो । आधादेखि एक फिट लामो लहरा हुने यो वनस्पतिको पात गोलो केराउको जस्तै हुन्छ र स्वाद पनि केराउको जस्तै हुन्छ । सानो र ठूलो गरी दुई प्रकारको हुने यो वनस्पतिको पात, काण्ड तथा जरा सबै भाग औषधिको रूपमा प्रयोग गरिन्छ । यसलाई हल्का तताएर अथवा बफ्याएर निचोरेको रस दिनमा ५-७ पटक नाकमा राख्दा पिनासबाट छुटकारा मिल्छ र बन्द नाक पनि खुल्छ । यसको प्रयोग ज्वरो, गर्मीबाट हुने ज्वरो, पित्तरोग, टाउको दुख्ने रोगको उपचारमा गर्न सकिन्छ । त्यस्तै अनावस्यक बोसो घटाउन तथा शरीरबाट विकार हटाउन पनि अभिजालोको प्रयोग गरिन्छ । त्यसको लागि ताजा हरियो लहरा ३-४ ग्राम, सुकेको धुलो, नस लिने, बाफ लिने तथा काँढापानी बनाएर खाने गर्न सकिन्छ । 

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:जडीबुटी
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:पोथ्रा
अजम्बरी (वनस्पति)

**अजम्बरी**, **पत्थरीचुर** अथवा **पर्णबीज** पोथ्रा वर्गमा पर्ने औषधीय । यो वनस्पतिको पात, डाँठ जे काटेर फालेपनि त्यसैबाट पुनरूत्पादन हुने हुनाले अजम्बरी भनिएको हो । त्यस्तै संस्कृतको पर्ण र बीज शब्दको संयोजनबाट पर्णबीज भनिएको हो । संस्कृत भाषामा पर्ण भनेको पात र पात नै बीजको रूपमा भएको हुनाले यसलाई पर्णबीज पनि भनिन्छ । अजम्बरीको बोट २-३ फिट अग्लो र काण्डमा दुबैतिर लाम्चा दाँतीयुक्त पात लाग्ने गर्दछ । अजम्बरीको स्वाद अमिलो हुन्छ । यसको प्रयोगले अम्लपित्त, कमलपित्त, पत्थरी, गर्मीले हुने रोग, मधुमेह, धातु झर्ने, पेट दुख्ने र पोल्ने जस्ता रोगहरूबाट मुक्ति पाउन सकिन्छ । यसको नियमित प्रयोगले पित्ताशय र मिर्गौला सफा हुन्छ, खानाको रुचि बढाउँछ, कब्जियत र अलकाई (पाइल्स)लाई पनि निको पार्छ । यी विभिन्न रोगको उपचारका लागि यसको ताजा पात चुस्ने तथा ३-५ ग्राम दिनको ४/५ पटक खाने तथा काँढापानी बनाएर खाने गर्न सकिन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:जडीबुटी
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:पोथ्रा
सुइरोठुँडे

**सुइरोठुँडे** (वैज्ञानिक नाम- Anhinga melanogaster, तराईमा बोलिने- **पनवा** ) नेपाल लगायत दक्षिण तथा दक्षिणपूर्वी एसियाका भुभाग पाइने एक प्रकारको चराको प्रजाति हो। यसको लामो र पातलो घाँटी तथा सिधा र तिखो ठुँडो हुन्छ। यसले पनि जलेवाले जस्तै पानिमा डुबेर माछाको शिकार गर्छ। 

## विबरण
वयस्क सुइरोठुँडेको शरिरको रङ्ग कालो र पँखेटामा चाँदी वा सेतो रङ्गको छिर्का भएको हुन्छ। शरीरको तलको भाग कालो खैरो मिसिएको हुन्छ। यसको आँखाको नानी सेतो र पँहेलो घेरा भएको हुन्छ। यसको घाँटी कालो खैरो मिसिएको, लामो र पातलो। यसको ठुँडो फिक्का खैरो तथा तल्लो भाग पँहेलो भएको, सिधा र तिखो हुन्छ। सुइरोठुँडेको तौल १.१६ देखी १.५ किलोग्राम (४०.९ - ५२.९ औँस) सम्म हुन्छ। यसको ठुँडोको लम्बाई ७४ देखी ९० मिलिमिटर (२.९–३.५ इन्च), पँखेटाको लम्बाई ३३१ देखी ३५७ मिलिमिटर (१३.०–१४.१ इन्च), शरीरको बिचको लम्बाई ४२ देखी ४७ मिलिमिटर (१.७–१.९ इन्च) तथा पुच्छरको लम्बाई २०२ देखी २४० मिलिमिटर (८.०–९.४ इन्च) हुन्छ।

## वितरण तथा वाससथान
सुइरोठुँडे दक्षिण तथा दक्षिणपूर्वी एसियाका भुभागमा पाइने गर्छ। यो चरा सिमसार क्षेत्र तथा ताल तलैयाको वरीपरी वसोबास गर्ने गर्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
द्वयधारी सङ्ख्या

**द्वयधारी** अथवा **बाइनरी**  संख्यामा '०' र '१' प्रयोग गरिन्छ। विद्युतीय रूपमा सूचना तथा तथ्यांक हरूको प्रतिनिधित्व, भण्डारण तथा प्रसारण को लागि यो संख्या प्रणाली उपयुक्त रहेको छ । विद्युतीय प्रविधि अन्तर्गत कुनै पनि कुरा लाई बिद्युत आपूर्ति रहेको (ON) वा नरहेको (OFF) गरी दुई अवस्थामा विभाजित गर्न सहज र स्वाभाविक हुन्छ । त्यसैगरी सोहि माध्यमबाट चल्ने कम्प्युटर हरूमा पनि सूचनाहरू यस्ती विद्युतीय रूपमा राख्दा विद्युत रहेको (ON अथवा '१') र नरहेको (OFF अथवा '०') को रूपमा राख्नुपर्ने हुन्छ । सो को लागि उक्त सूचनाहरूको प्रतिनिधि स्वरूप पनि सोहि अनुरूपको हुनुपर्छ । सोहि अनुरुप सम्पूर्ण सूचना हरूलाई द्वयधारी पद्धतिमा राख्ने गरिन्छ । परम्परागत रूपमा प्रयोग हुने दशमलव (Decimal) `संख्या पद्धति मा १० वटा अंक  हुन्छन भने कम्प्युटर मा प्रयोग हुने यस्तो द्वयधारी पद्धतिमा २ वटा मात्र अङ्क हुन्छन - ० र १  

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गणित
काँस

**काँस ** शब्दले निम्न लिखित कुराहरू बुझ्न सकिन्छ :-

*काँस (मिश्रधातु)
*काँस (वनस्पति)
सुशीलकुमार नाहटा

**सुशीलकुमार नाहटा** पशुपति क्षेत्र विकास कोषका पूर्व सदस्य सचिव हुन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
महकाली बाढी २०७०

विसं २०७० असार ३ गते भएको भारी वर्षाका कारण महाकाली नदीमा बाढी आएको हो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:प्राकृतिक प्रकोपहरू
कुरान

**कुरआन** (,  ;  '''', ) इस्लाम धर्मको प्रमुख धर्मग्रन्थ हो । शास्त्रीय अरबी साहित्यमा यसलाई उत्कृष्ट रूपमा कार्यको रूपमा लिइन्छ। यसमा ११४ अध्यायहरू समावेस गरिएका छन्। मुसलमानहरूले कुरआन मुहम्मदले आफ्ना दूत जिब्राईल को माध्यमबाट  मौखिक रूपमा प्रकट गरिएको थियो भन्ने विश्वास गर्छन्।

## सन्दर्भ सूची 
## बाह्य कडीहरू
QuranAcademy.org

श्रेणी:कुरान
श्रेणी:इस्लाम
सेतो दूबो

को बगैँचामा पाइएको सेतो दूबो]]
**सेतो दूबो** औषधीय गुण भएको वनस्पति हो । पोथ्रा वर्गमा पर्ने यो वनस्पतिको पातमा सेतो धर्का हुने भएकोले यसलाई सेतो दूबो भनिएको हो ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:जडीबुटी
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:पोथ्रा
बिच भलिवल

**बिच भलिवल** बालुवाको मैदानमा २ जनाको २ वटा समूह बीच खेलिने एक प्रकारको खेल हो ।

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:खेलकुद
गुलाफीटाउके हाँस

**गुलाफीटाउके हाँस** नेपालमा पाइने एक प्रकारको चराको नाम हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा *पिंक हेडेड डक* (Pink-headed Duck) भनिन्छ ।

## शारीरिक विबरण
गुलाफीटाउके हाँस भालेको गुलाफी टाउको र ठोँड तथा गाढा खैरो शरीर हुन्छ । पोथीको फुस्रो फुस्रो गुलाफी टाउको र फिक्का खैरो शरीर हुन्छ । यसको शरीरको लम्बाई लगभग ४१ देखि ४३ सेन्टिमिटर हुन्छ ।

## भौगोलिक वितरण
गुलाफीटाउके हाँस नेपाल लगायत भारत, बङ्गलादेश र म्यानमारमा पाइने गर्दथियो । तर हाल यो चरा प्राय सबै स्थानहरूबाट लोप हुँदै गएको छ ।

## प्रमुख वासस्थान
गुलाफीटाउके हाँस नबग्ने पानीका श्रोत जस्तै पोखरी, ताल र नजिकैका नदीहरूमा तथा सिमसार क्षेत्रहरूमा बस्न मनपराउने गर्छ ।

## खतराहरू तथा संरक्षण अवस्था
विश्वमै दुर्लभ मानिने यो प्रजाति संरक्षणका हिसावले अति सङ्टापन्न अवस्थामा रहेको छ । नेपालको सन्दर्भमा यस प्रजातिक लोप भइरहेको अनुमान गरिएको छ ।वासस्थानको विनास , मिचाहा प्रजातिको प्रकोप र सिमसार क्षेत्रहरु कृषि क्षेत्रमा परिणत हुनाले यसको प्रजाति लोप हुँदै गएको हो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
पद्मरत्न तुलाधर

**पद्मरत्न तुलाधर**(१९९७-२०७५) नेपालका बामपन्थी राजनीतिज्ञ तथा मानवअधिकारकर्मी थिए। विद्यार्थी कालदेखि नै बाम राजनीतिमा लागेका तुलाधर २०३६ सालको विद्यार्थी आन्दोलनमा सकृय थिए।

यिनी २०४३ सालको राष्ट्रिय पञ्चायत निर्वाचनमा काठमाडौँबाट जनपक्षीय उम्मेदवार बनेका थिए। सूर्य चिन्ह लिएर उक्त चुनावमा उठेका यिनले अत्याधिक मत ल्याएर निर्वाचित भए। राष्ट्रिय पञ्चायतको सभामा यिनी बहुदलीय व्यवस्था र प्रजातन्त्रको पक्षमा निरन्तर बोल्ने गर्दथे।

जनआन्दोलन २०४६ मा सम्पूर्ण बामपन्थी पार्टीहरूलाई समेटेर बाम मोर्चा निर्माण गर्न र नेपाली कांग्रेसले सुरू गरेको आन्दोलनमा बाम मोर्चा सहभागी गराई संयुक्त आन्दोलन गराउन यिनको नेतृत्त्वदायी भूमिका रहेको थियो।

युद्धरत माओवादीलाई शान्तिप्रकृयामा ल्याउन पद्मरत्नको गहन भूमिका रहेको छ।  नेपाल भाषा मंका खल नामक सामाजिक संस्थाको अध्यक्ष समेत बनेका यिनी पछिल्लो समय भाषिक समानताको आन्दोलनमा सकृय थिए।

तुलाधरको मस्तिष्कघातको कारण २०७५ कार्तिक १८ काठमाडौँमा निधन भयो।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:सन् २०१८ मा मृत्यु
श्रेणी:सन् १९४० मा जन्म
श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का राजनीतिज्ञहरू
प्रेमलाल सिंह

**प्रेमलाल सिंह** अथवा **पी एल सिंह** नेपालका राजनीतिज्ञ तथा काठमाडौँ महानगरपालिकाका पहिलो नगर प्रमुख हुन्।

श्रेणी:काठमाडौँ महानगरपालिकाका नगरप्रमुखहरू
गजेन्द्रनारायण सिंह

**गजेन्द्रनारायण सिंह** नेपालका राजनीतिज्ञ थिए। उनी नेपाल सद्भावना पार्टीका संस्थापक अध्यक्ष थिए।उनको जन्म सप्तरी जिल्लामा भएको थियो।उहाँ मधेशको समस्या लिएर धेरै चिन्तित हनुहुन्थो।जीवन भरि उहाँ राजनिती नै गर्नु भयो।मधेशको मशिहा भनेर पनि उहाँ चिनिन्छ।नेपाल परिवर्तनमा भएको आन्दोलनमा उहाँ सक्रिय हुनुहुन्थो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:सन् १९२९ मा जन्म
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:राजविराजका मानिसहरू
श्रेणी:नेपाल सद्भावना पार्टीका राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:सप्तरी जिल्लाका मानिसहरू
नेपथ्य

**नेपथ्य संगीत समुह** अर्थात् **नेपथ्य ब्याण्ड** नेपालको चर्चित ब्याण्ड हो। यसका प्रमुख गायक अमृत गुरूङ हुन्।

छेक्यो छेक्यो देउराली डाँडा देखि सा कर्नाली सम्मका चर्चित गीतहरू यो समुहले गाएको छ।

लोक भाकाका गीतलाई त्यसको मेलोडी नमारी युवा पुस्ताले रूचाउने किसिमका पप शैलीमा गाउनु यो समुहको विशेषता हो। 

## स्थापना
पोखरेली ब्याण्ड 'नेपथ्य' को स्थापना वि.सं. २०४८ सालमा भएको हो । 

## सांगितिक अल्बमहरू
नेपथ्यले अहिलेसम्म ९ वटा अल्बम प्रकाशित गरेको छः

* *Nepathya* in १९९१.
* *Himal Chuchure* in १९९३.
* *Min Pachas Ma* in १९९५.
* *Shringar* in १९९७.
* *Resham* in २००१.
* *Bheda ko oon Jasto* in २००३.
* *Ghatana – Incidents of Nepal* in २००५.
* *Mero Desh* in २००९
* *Aaina Jhyaal* in २०१०.

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालका संगीत समुहहरू
श्रेणी:सङ्गीत
श्रेणी:पप सङ्गीत
पिरामिड इम्प्लोइमेन्ट सभिस प्रा लि

नेपालमा रहेका म्यनपावर मध्य **पिरामिड इन्टरनेशनल इम्प्लोइमेन्ट सभिस प्रा. लि.** पनि एक हो।
सामाजिक सुरक्षा कोष

**सामाजिक सुरक्षा कोष** (व्यवस्थापन तथा सञ्चालन) नियमावली, २०६७ बमोजिम नेपाल सरकारद्वारा स्थापना गरिएको कोष हो। यस कोषको स्थापना २०६७ साल चैत्र ७ मा भएको थियो। यस कोषले सामाजिक सुरक्षा करको व्यवस्थापन गर्ने तथा सामाजिक सुरक्षा ऐन, २०७४ बमोजिमको कार्य गरिरहेको छ । यस कोषको उद्देश्यहरूमा श्रमिकको योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षाको हक सुनिश्चित गर्नु तथा योगदानकर्तालाई सामाजिक सुरक्षा प्रदान गर्नु रहेको छ । 

यस कोषको व्यवस्थापन तथा सञ्चालनका लागि नेपाल सरकारका श्रम तथा रोजगार मन्त्रालयका सचिवको अध्यक्षतामा १३ सदस्यिय त्रिपक्षीय  सञ्चालक समिति गठन गरिएको छ। जसमा सरकारका सम्बद्ध निकायहरु, रोजगारदाता र ट्रेड युनियनका प्रतिनिधिहरू रहेका छन् ।

कोषमा हाल सम्म १८५१९ सूचीकृत रोजगारदाता र ९९९८०६ सूचीकृत योगदानकर्ता आबद्द छन ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:सामाजिक सुरक्षा

SSF collects around Rs 45 billion from contributors in five years

सामाजिक सुरक्षा कोष : पौने चार लाख लाभग्राही आबद्ध

श्रमिकको जीवनस्तर सुधार्न सामाजिक सुरक्षा कोष
सुन्दरीमाई मन्दिर

**सुन्दरीमाई मन्दिर** हाम्रो देशको बागमती अञ्चल अर्तगत काठमाण्डौ जिल्लाको सुन्दरीजल गाविसमा अवस्थित एक प्रसिद्ध धार्मिक स्थल हो । हिन्दु धर्मालम्बीहरूको आस्थाको केन्द्र यस मन्दिरको
बयान श्री स्वस्थानी कथामा समेत रहिआएको छ । श्री स्वस्थानी कथामा उल्लेख भए अनुसार सतिदेवीले आगोमा फालहाली आफ्नो देह त्याग गरे पश्चात भगवान शिवले उनको भौतिक शरीर लाई विश्व परिक्रमा गराउने क्रममा सतिदेवीको शरीरको एक अङ्ग यस स्थानमा आई पतन भई सुन्दरीमाई देवीको पिठ स्थापना भएको धार्मिक विश्वास रहिआएको छ । यस सुन्दरीमाई मन्दिर रहेको सुन्दरीजल गाविसको नाम पनि यसै मन्दिरको नामबाट राखिएको मान्यता रहिआएका छ ।

## महत्त्व
सुन्दरीजल प्रवेश गर्ने प्रमुख नाका सुन्दरीजल बसपार्कवाट निकुञ्जको मार्ग हुदैँ केही व. कि. मि को  दुरीमै अवस्थित सुन्दरीमाई मन्दिरको हिन्दु धर्मालम्बीहरूमा विभिन्न महत्त्व रहिआएको छ । नेपालीहरूको महान चाड दशौँको ९ दिन नै यस 
मन्दिरमा हिन्दु धर्मालम्बीहरूको ठूलो घुँईचो लाग्ने गर्दछ । दशौँको ९ दिनसम्म पुजिने देवीहरु मध्य यस सुन्दरीमाई मन्दिरले पनि आफ्नो फरक महत्त्व बोकेको छ । सुन्दरीमाई मन्दिरको उचित व्यवस्थापनको लागि यस मन्दिरमा पुजारीको समेत व्यवस्था गरिएको छ । दैनिक पुजापाठ बाहेक पनि यस मन्दिरमा विभिन्न धार्मिक सङ्घ संस्था तथा व्यक्तिकै आयोजनामा पनि विशेष पुजापाठ तथा लाखवत्ती प्रजोलनको कार्यक्रम समेत आयोजना गर्ने गरिन्छ ।

## यी पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:शक्तिपीठ
श्रेणी:काठमाडौँ जिल्लाका मन्दिरहरू
भीम नारायण श्रेष्ठ

**भीम नारायण श्रेष्ठ** (वि.सं. १९९४ - वि.सं. २०३५) नेपालका एक शहिद् हुन् ।

## जीवनी
उनको जन्म वि.सं. १९९४ साल असार २४ गते धनकुटामा भएको थियो ।
श्रेष्ठले वि.सं. २०३० चैत ३ गते तत्कालीन राजा वीरेन्द्रमाथि विराटनगरमा बम प्रहार गरेका थिए । त्यही कारणले उनी पक्राउ परे । उनलाई केही समय जेलमा राखियो । वि.सं. २०३५ माघ २६ गते कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्षमा गोली हानी हत्या गरियो ।
जितु नेपाल

**जितु नेपाल** नेपालका एक चर्चित हाँस्य कलाकार तथा अभिनेता हुन्।  उनलाई "मुन्द्रे" भनेर पनि चिनिन्छ। उनले हाँस्य टेलिश्रिङ्खला मार्फत दर्शकहरूलाई मनोरन्जन प्रदान गर्छन्। जितु नेपालले ट्वाक्क टुक्क नामक हाँस्य टेलिशृङ्खलाबाट चलचित्र जिवनको सुरुवात गरेका हुन्। त्यसपछि जितु नेपालले करिब तिन दर्जन चलचित्रमा अभिनय पनि गरिसकेका छन् तर उनलाई चलचित्रप्रति त्यति मोह छैन। उनलाई हाल दर्शकसामु मुन्द्रे भनेर चिनाउने टेलिश्रिङ्खला भने जिरे खुर्सानी हो। जितु नेपाल र शिवहरि पौडेलले जिरे खुर्सानी टेलिश्रिङ्खला सन् २००३ देखि नेपाल टेलिभिजनबाट सन्चालनमा ल्याएका हुन्। यस टेलिचलचित्रमा जितु नेपाललाई छोराको भुमिकामा देख्न पाइन्छ।      आजकाल उहाँ मुन्द्रेको कमेडी क्लब सञ्चालन गर्नुहुन्छ ।

## व्यक्तिगत जीवन
जितु नेपालको जन्म बि. सं. २०३२ असार १ गते भएको थियो। जितु नेपालले बि. सं. २०४८ सालमा सिन्धुपाल्चोकको जाल्पा माविबाट एसएलसी परीक्षा दिएका हुन्। एसएलसी परीक्षामा उनको सिम्बोल नम्बर ३७९५५'यु' थियो। जितुले एसएलसी सेकेन्ड डिभीजनमा उत्तीर्ण गरेका हुन्। त्यो वर्ष उनको विद्यालयबाट ४०/४५ जनाले एसएलसी परीक्षा दिएपनि उनिसहित ५ जना मात्र उत्तीर्ण भएका थिए।  जितु नेपालले बि. सं. २०५९ फागुन१३ गते मुना नेपालसंग मागी बिहे गरेका हुन्। उनको बिहेमा तुलसी घिमिरे, शिवहरि पौडेल, दीपकराज गिरी, दीपाश्री निरौलाजस्ता अरु थुप्रै चर्चित कलाकारहरूको उपस्थिति थियो। जितु र मुना नेपालका दुइ सन्तान छन्। उनिहरूको  छोरी सम्रिद्धिको बि. सं. २०६१ शालमा र  छोरा सक्षमको बि. सं. २०६३ सालमा जन्म भएको हो।

## चलचित्र
## टेलिश्रिङ्खला
***जिरे खुर्सानी** : जिरे खुर्सानी एक हास्यब्यङ्ग्य टेलिश्रिङ्खला हो। यो सन् २००३ सालदेखि हरेक सोमबार बेलुका ८:४० बजे नेपाल टेलिभिजनबाट प्रकासित हुने गर्छ। जितु नेपाल यस टेलिक्षिङ्खलाका अभिनेता मात्र होइनन्, उनले शिवहरि पौडेलसंग मिलेर यो टेलिक्षिङ्खला सुरु गरेका हुन्। यति मात्र होइन जिरे खुर्सानीको सुरुवाति गित पनि उनलेनै गएका हुन्।
***मुन्द्रेको चर्तिकला** : मुन्द्रेको चर्तिकला जितु नेपालले चलाउने एक हास्य टेलिश्रिङ्खला हो। यस टेलिश्रिङ्खलामा जितु विभिन्न ब्यक्तिको भुमिका निभाएर दर्शकहरूलाई मनोरन्जन प्रधान गर्छन। उनले अभिनय गरेका केहि भुमिका नेता, पर्यटक इत्यादि हो। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:विकिपिडिया शिक्षा कार्यक्रम १
श्रेणी:नेपालका हाँस्य कलाकारहरू
श्रेणी:नेपाली अभिनेताहरू
श्रेणी:कामना फिल्म अवार्ड विजेता
श्रेणी:सन् १९७५ मा जन्म
श्रेणी:सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका मानिसहरू
बेडेन पावेल

**रोर्बट स्टेफेन्सन स्मीथ बेडेन–पावेल** (बेडेन–पावेल)को जन्म स.न्. १८५७को  २२ फेब्रेवरीमा बेलायतको राजधानी लण्डनको प्याडिङटन भन्ने ठाउँमा भएको थियो । बेडेन–पावेल बेलायती सेनामा लेफटिनेन्ट–जनरल तहमा कार्यरत सैनिकका साथसाथै लेखक, कलाकार र अन्तराष्ट्रिय स्काउटिङ अभियानका संस्थापक पनि थिए । 
बेलायतको चार्टरहाउस विद्यालयवाट शिक्षा प्राप्त गरे पश्चात उनले स.न्. १८७६ देखी स.न्.१९१० सम्म बेलायती सेनामा कार्यरत रही भारत र अफ्रिकामा सैन्य सेवा प्रधान गरेका थिए।
250px|left|सन् १८९६ मा बेडेन पावेल

उनले स.न्.१९०७मा *ब्राउन सी आईल्याण्ड स्काउट क्याम्प*को आयोजना गरेका थिए, जसलाई विश्व स्काउटिङ अभियानको औपचारीक शुरुवात पनि मानिन्छ । उनले आफ्नो सैनिक कार्यकालको दौरान युवा नेतृत्व सम्बन्धी विभिन्न प्रकारका किताब तथा लेखहरू लेखेका थिए। उनका ती सबै लेखहरू समेटी स.न्.१९०८ मा सर आरथर पियरसनले ‘स्काउटीङ फर ब्वाईज’ नामको पुस्तक प्रकाशन गरेमा थिए ।
उनले ओलेभ सेन्ट क्लेयर सोमेस सँग विवाह गरे पश्चात उनी, उनको बहिनी एग्नीस बेडेन–पावेल र उनकी श्रीमति ओलेभ सेन्ट क्लेयर सोमेस सबैले संगै मिलेर स्काउटिङ अभियानमा मार्गदर्शकको भूमिको निर्वाह गरेका थिए। बेडेन–पावेलले आफ्नो जिवनको उत्तरार्ध केनियाको नेयरीमा बिताएका थिए। उनको मृत्यु स.न्.१९४१मा केनियाको नेयरीमै भएको थियो ।

## व्यक्तिगत जिवन
स.न् १९१२को जनावरीमा स्काउटीङको विश्व भ्रमणका दौरान एक पानी जहाजमा बेडेन पावेलको भेट ओलेभ सेन्ट क्लेयर सँग भएको थियो। त्यस बेला बेडेन पावेल ५५ वर्षका थिए भने ओलेभ सेन्ट क्लेयर
मात्र ३० वर्षकी थिइन्। उनीहरूले २२ फेब्रेवरीको दिनमा बेडेन पावेलको जन्मउत्सव पनि संगै मनाएका थिए। त्यसै वर्षको अक्टोबर ३१मा पार्कस्टोनको सेन्ट पिटर चर्चमा उनीहरू वैवाहिक बन्दनमा बाँधिएका
थिए। उनीहरूको विवाहमा उपहार स्वरूप वेलायती स्काउटहरूले १–१ पेनी र्खचेर उनीहरूलाई कार उपहार दिएका थिए।

## सन्दर्भ सामग्री
कुथुर्के

**कुथुर्के** (Psilopogon asiaticus) नेपाल लगायत एसियाको हिमाली क्षेत्र देखि दक्षिणपूर्व एसियामा पाइने कुथुर्के प्रजातिको चरा हो ।  यो  उचाइका पर्वतीय जङ्गलहरू तथा तल्लो भूभाग वा  तराईका उष्णकटिबन्ध जङ्गलहरूमा बस्छ।

## तस्विर सङ्ग्रह

Image:Blue-throated Barbet (Megalaima asiatica) on Kapok (Ceiba pentandra) in Kolkata W IMG 4293.jpg|भारतको कोलकातामा पाइएको कुथुर्के
Image:Blue-throated Barbet (Megalaima asiatica)- Preening at Kolkata I IMG 2360.jpg| भुत्ला सफा गर्दै
Image:Megalaima_asiatica.jpg|भारतको कोलकातामा
Image:Blue throated Barbet- Preening.jpg| भुत्ला सफा गर्दै
File:Blue Throated Barbet.jpg| कुथुर्केको जोडी 
Image:Blue throated Barbet (Immature) I IMG 0727.jpg|अपरिपक्व कुथुर्के

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स भाग २ अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
वसन्त चरा

**वसन्त चरा**, (अङ्ग्रेजी:**Blue-eared Barbet**) नेपाल लगायत दक्षिण एसियाका भूभागमा पाइने कुथुर्केको प्रजातिको चरा हो।

## विबरण
वसन्त चराको लम्बाई १७ देखि १८ सेन्टिमिटर (६.७ देखि ७.१) इन्च लामो हुन्छ। यो चरा छोटो घाँटी, ठूलो टाउको र छोटो पुच्छर भएको हुन्छ। यसको गाढा रङ्गको ठूंड गाढा तथा शरीरका प्वाँखहरू हरियो रङ्गका हुन्छन।

## वितरण तथा वासस्थान
वसन्त चरा नेपाल, उत्तरपूर्वी भारत हुँदै दक्षिणपूर्वी एसियामा सिङ्गापुर, इन्डोनेसिया तथा बर्निओसम्म पाइने गर्छ। यसले सदाबहार वा मिश्रित जङ्गलहरूमा पाइने ठुला रूखमा भएका प्वालहरूमा गुँड बनाउने गर्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
तलबमान

**तलबमान** अथवा **वेतनमान** कामदार कर्मचारीले पाउने नियमित भुक्तानीको दर हो । यो कर्मचारी वा कामदारले निश्चित समय काम गरे वापत यति रकम पाउने भनेर निर्धारण गरिएको दर हो । तलबमान कर्मचारीको पद, कामको सम्पादन, जेष्ठता र कामको कठीनता आदिका आधारमा तय गरिन्छ ।

विश्वका विभिन्न देशका सरकारले आफ्ना निजामती, सैनिक, प्रहरी वा अन्य कर्मचारीहरूको तलवमान तोकेका हुन्छन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:निजामती सेवा
चेतोनाथ गौतम

**चेतोनाथ गौतम** नेपाली भाषाका प्राध्यापक तथा पशुपति क्षेत्र विकास कोषका पूर्व सदस्यसचिव हुन्। पद्मकन्या क्याम्पसमा नेपाली भाषाको प्राध्यापन कार्यमा संलग्न उनी सो क्याम्पसका पूर्व क्याम्पस प्रमुख पनि हुन्।
## बाल्यकाल
भोजपुरको दिङ्लामा जन्मेका चेतोनाथले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षाको थलनि दिङ्लाको संस्कृत पाठशालाबाट गरेका थिए।
## शिक्षा
## पेशागत विकासक्रम
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका प्राध्यापकहरू
विशाल तालहरू

**विशाल ताल** उत्तर अमेरिकाको उत्तरपूर्वमा संयुक्त राज्य र क्यानाडाको बोर्डरमा अवस्थित एक अर्कासँग जोडिएका सफा पानीको तालहरूको समूह हो । यस समूह अन्तर्गत सुपेरियर, मिचिगन, ह्युरन, इरी तथा ओन्टारियो तालहरू पर्दछन । यि तालहरू मध्ये ४ वटा तालहरू संयुक्त राज्य अमेरिका तथा क्यानडा दुवै राष्ट्रको भूभागमा तथा एउटा ताल (मिचिगन ताल) संयुक्त राज्य अमेरिकाको भूभागमा मात्र पर्दछ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*Great Lakes website of the Canadian Department of the Environment
*Great Lakes website of the United States Environmental Protection Agency
*Great Lakes Environmental Research Laboratory website (an arm of the American National Oceanic and Atmospheric Administration)
*Great Lakes Information Network, sponsored by the Great Lakes Commission, an official American interstate compact agency.
*Great Lakes Echo, a publication covering Great Lakes environmental issues
**Maritime History of the Great Lakes* , digital library covering Great Lakes history.

श्रेणी:विशाल तालहरू
श्रेणी:तालहरू
श्रेणी:उत्तर अमेरिकाका तालहरू
भाटभटेनी सुपर मार्केट

**भाट भटेनी सुपर मार्केट** नेपालको काठमाडौँमा सन् १९८४ मा मीनबहादुर गुरुङले स्थापना गरेको सुपर मार्केट हो। शाखाको आधारमा यो नेपालको सबैभन्दा ठूलो र अग्रणी सुपर मार्केट सञ्जाल हो। काठमाडौँ लगायत यो नेपालको प्रमुख सहरहरूमा आफ्नो शाखा विस्तार गरेको छ। काठमाडौँको भाट भटेनीमा केन्द्रीय कार्यालय रहेको यो सुपर मार्केटको नेपाल अधिराज्यभरि १८ वटा शाखा रहेको छ।

## इतिहास
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:काठमाडौँ
कोत गढी

250px|thumb|कोतगढीको एक तर्फको झलक
**कोत गढी** दैलेख जिल्ला सदर मुकाम दैलेख बजारको पुरानो बजारमा अवस्थित एक ऐतिहासिक युद्ध किल्लाको रूपमा चिनिने गढी अथवा बौण्डरी पर्खाल हो। नारायण नगरपालिका वडा नंवर १, दैलेखको पुरानो बजार स्थित यो सैन्य गढी अत्यन्त कलात्मक ढुंगाले निर्माण गरिएको छ। यस गढीको चारै तिर गहिरो खाल्डो बनाइएको छ। किल्लाको भित्री सतहबाट करिब २ मिटरसम्म अग्लो ढुङ्गे प्रखाल रहेको यस गढीको निर्माण बाइसे राज्यहरूमाथिको विजय अभियान अन्तर्गत गोरखाली सेनाले गरेको मानिन्छ। गढीको मुल प्रवेश ढोका उत्तरतर्फ रहेको छ। यस गढीको परिधी लगभग ६७२ मिटर रहेको छ। किल्लाको सबै प्रखालहरूमा बाहिर हेर्न सकिने गरी त्रिकोण आकारका १३ वटा प्वालहरू बनाइएका छन्। केही वर्ष पहिलेसम्म यो किल्ला भित्र दुईवटा भवनहरू रहेको थिए। यस गढीको निर्माणशैली अत्यन्त कलाकौशलयुक्त र सुरक्षित रहेकोले नेपालको किल्ला वास्तुकलामा यसको विशेष महत्त्व रहेको छ। द्वन्द्वकालमा सैनिक ब्यारेकको रूपमा रहेको यो गढी अहिले सैनिक ब्यारेको त्यहाँबाट अन्यत्र स्थानान्तर भएपछी गढीभित्रका संरचनाहरू पूर्णरूपमा समाप्त भइसकेका छन्। दैलेख सदरमुकामको मुटुमा रहेको ऐतिहासिक कोतगढी फोहोर विसर्जन गर्ने ठाउँ भएको छ। गढीभित्र रहेका तीनवटा पुराना घरको अहिले निसाना भेटिँदैन । कतिपयले यसलाई फोहोर विसर्जन गर्ने ठाउँका रूपमा प्रयोग गरेका छन् । दैलेखमा तत्कालीन समयमा गरिने युद्धकलाको निकै पुरानो इतिहासका बारेमा जानकारी लिन जोकोहीलाई पनि गढीको महत्त्व हुने स्थानीयवासी गणेश रेग्मीले बताउनुभयो । दैलेख युद्ध पर्यटनको अर्को महत्त्वपूर्ण पाटो हुन सक्छ । गढीको खोज अनुसन्धान लगायतका अन्य कुरा गर्न सके यसको अनुसन्धानका लागि मात्रै धेरै विदेशी आउन सक्ने सम्भावना रहेको छ ।
## कोतगढीको निर्माण सम्बन्धमा
यो किल्ला बहादुर शाहको नायबीकालमा बाइसी राज्यहरूको एकिकरण अभियान अन्तर्गत वि.सं. १८४६ तिर गोरखाली सेनाले निर्माण गरेको मानिन्छ। यो गढी निर्माण भएपछि विलासपुरगढीमा रहेका सामरिक खजानाहरू यहाँ सारिएको थियो भन्ने स्थानिय भनाई रहेको छ। यस किल्लाको स्वामित्व नेपाली सेनासँग रहे तापनि हाल सैनिक ब्यारेको अन्यत्र स्थापित भएकोले सो गढी बेवारिसे अवस्थामा रहेको छ।
## हालको अवस्था
कोतगढीको व्यवस्थित हेरचाह तथा संरक्षण नभएकोले दिन प्रतिदिन सार्वजनिक सौचालयको रूपमा प्रयोग हुँदै गएको देखिन्छ। त्यसैगरी किल्ला निर्माणका लागि प्रयोग भएको कलात्मक ढुङ्गाहरू बिस्तारै झिक्न सकिने भएका छन्। यथास्थितिमा रहिरहेमा केही वर्षभित्र नै भत्किन सक्ने तथा घरेडी निर्माणका क्रममा जग्गा अतिक्रमण हुँदै कालान्तरमा ऐतिहासिक गढीको अस्तित्व नै समाप्त हुन सक्ने सम्भावना रहेको छ। केही वर्ष पहिलेदेखि यहाँको सुरक्षाका लागि प्रतिदिन एकजना नेपाली सेना खटाउने तथा समय समयमा सरसफाइ गर्ने गरिएको छ। गढी परिसरको चारैतिर काँडे तारबार लगाइएकोले गढी परिसर फोहर गर्ने प्रवृत्तिमा कमी भएको छ। यस सम्पदालाई पुरातत्व विभागले "ख" वर्गमा वर्गीकरण गरेको छ।

## हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सूची
## बाहिरिय लिङ्कहरू
श्रेणी:नेपालका गढीहरू
हुमागाई

**हुमागाईं** नेपालमा बसोवास गर्ने एक जाति हो। दैलेख जिल्लाको हेमुगाउँ भन्ने ठाउँबाट उद्गम भएका हुमागाईंहरू नेपाल लगायत भारतमा समेत छरिएर रहेका छन्।
श्रेणी:जाति
सुबिसु केबलनेट

**सुविसु केबलनेट प्रा. लिमिटेड ** ट्रेडिंग, केबल टिभी  र केबल इंटरनेट सेवा को क्षेत्रमा एक प्रशिद्ध नाम हो।  सुविसुको स्थापना सन् १९९४ मा भएको हो। यसको कार्यालय काठमाडौँको बालुवाटारमा अवस्थित छ।  सुविसु आइ एस ओ ९००१:२००८ ()को प्रमाणपत्र हासिल गरी  नेपालमा नै पहिलो पटक केबल इंटरनेट र केबल अपरेटर प्रविधि भित्राउने कम्पनी पनि हो। 
## इतिहास
## सेवाहरू 
### इन्टरनेट सेवा
### केबल टीवी
### ip TV
## प्रसाशन क्षेत्र
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरू
श्रेणी:विकिपिडिया शिक्षा कार्यक्रम १
बेहुला

**बेहुला**, **वर** वा **दुलाहा** विवाह गर्न लागेको केटा हो । नेपालमा बेहुलालाई श्रीमान र पति पनि भन्ने गरेको पाइन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
सात खम्ब

*सातखम्म* अथवा *सात खम्ब* दैलेख जिल्लाको गमौडी गा. वि. स.मा अवस्थित एकै लाईनमा गाडिएका सातवटा खम्बालाई भनिन्छ। गमौडी गाउँ विकास समितिको वडा नंवर ७ मा पर्ने सातखम्ब बजार देखी करिब १ कि.मी पूर्वतर्फ लश्करै राखिएका यी सातवटा खम्बाहरू मध्य छवटा खम्बाहरूमा अभिलेख उत्कृण गरिएका छन्। प्रत्यक खम्बाको शिर्षभाग कलशाकार रहेका छन्। खम्बाहरूमा खड्क, चक्र, पद्म, धर्मघट तथा मालाकार कुंदिएका छन्। खम्बाहरूमा उत्कृण गरिएका अभिलेखहरू पढ्न नसकिने अवस्थामा रहेका छन्। यी खम्बाहरू वि.सं. २०४२ तिर सोही ठाउँमा यत्र तत्र छरिएर रहेको अवस्थाबाट उठाएर यस स्थानमा ल्याएर गाडिएका हुन्। त्यसै स्थानमा एक अर्को कुकुर आकारको खम्बा रहेको थियो। त्यो कुकुर आकारको खम्बालाई अरू खम्बाहरूको गोठालो कुकुर खम्बा भनिन्थ्यो तर त्यो खम्बा अब त्यहाँ छैन। जहाँबाट यी खम्बाहरू उठाएर यहाँ ल्याइएका थिए, त्यो स्थानमा प्राचिन कोट वा प्रासाद अथवा अरु कुनै पुरातात्त्विक महत्त्व रहेको हुनसक्ने देखिन्छ। खुला चौरमा कच्ची आधार पेटी बनाएर स्थापना गरिए, बारबन्देज तथा छाना नरहेकोले खम्बामा उत्कृण गरिएका अभिलेखहरू नष्ट हुँदै गएका छन्। अन्यत्रबाट उठाएर हालको स्थानमा राखिएकोले यी खम्बाहरूले उजागर गर्न सक्ने प्राचिनता लोप भइसकेको छ।

## यि पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:दैलेख जिल्ला
निर्मल कुमार रिमाल

**निर्मल कुमार रिमाल** नेपाली साहित्यकार हुन् । उनी विशेष गरी कविता लेख्छन् । उनको जन्म सन् १९३६ मार्च ११ मा काठमाडौँको कालिका मार्गमा भएको थियो । 
उनले सास्कृत सन्स्था नवीन कला मन्दिर स्थापना गरे।नेपाली साहित्य को हाइकु बिधा का यी प्रथम बृहत् हाइकु ग्रन्थका सर्जक हुन।यिन्को बारेमा लेखक पत्रकार भरत विक्रम ढकालले ओझेलमा परेको मान्छे नाम को जिवनी लेखेका छन।साहित्य र सन्स्कृती को छेत्रमा यिनी मानवतावादी र प्रकृतिवादी बेक्ती का रुपमा परिचित छन।यिन्का अरु योगदान पनि छन।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
्
## बाह्य कडीहरू
पाटे बाघ

**पाटे बाघ** (उपप्रजाति नाम: *प्यानथेरा टाइग्रिस (अङ्ग्रेजी: Panthera Tigris*) मुख्यतया भारत, नेपाल र बङ्गलादेशको रैथाने बाघको उपप्रजाति हो। यो बाघहरू विभिन्न प्रकारका वासस्थानमा बस्न सक्छ। घांसेमैदान देखि उष्ण तथा समशितोष्ण सदाबहार जङ्गलहरू र झाडीहरूमा मात्र नभएर मरुभूमी आशपासका पतझर वनहरू, सुख्खा झाडीहरूमा र ओशीला दलदलहरूमा समेत बाघले आफ्नो वासस्थान बनाएको हुन्छ । जङ्गलमा खुल्लारूपमा विचरण गर्ने भाले बाघहरू साधारणतया २०५ देखि २२७ किलोग्राम सम्म तौल भएका हुन्छन् भने पोथी बाघहरू औशत रूपमा करिब १४१ किलोग्राम तौलका हुन्छन् । यद्यपी नेपाल तथा उत्तरभारतमा पाइने पाटे बाघहरू दक्षिण भारतमा पाइने बाघहरू भन्दा केही ठूलो शरीरका हुन्छन् जसको भालेको तौल लगभग २३५ किलोग्राम सम्मको हुन्छ । संरक्षणवादीहरूको दावी अनुसार अहिले पाटे बाघहरूको सङ्ख्या २००० भन्दा पनि कम भैसकेको छ । भारत सरकारको राष्ट्रिय बाघ संरक्षण विभागले गरेको पछिल्लो सर्बेक्षण अनुसार विगत १० वर्षमा बाघको सङ्ख्यामा ६०% कमी आएर अहिले करिब १,४११ पाटे बाघहरू अस्तित्वमा रहेको अनुमान गरिएको छ । सन् १९७२ देखि धेरै वन्यजन्तु संरक्षण अभियान सञ्चालन भएकाछन्, बाघ संरक्षणका लागि विभिन्न योजनाहरू सार्वजनिक गरिएका छन् । भारतीय अधिकारीहरूको पहलकदमीका बाबजुद भारतको सरिस्का बाघ आरक्षणबाट बाघ पूर्णरूपमा लोप भैसकेको छ । नेपालको सबैभन्दा बढी पाटे बाघ पाइने निकुञ्ज चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज हो।

## नेपालमा पाटे बाघ
राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषले विसं २०७० मा सार्वजनिक गरेको तथ्यांक अनुसार नेपालमा बाघको संख्या १ सय ७६ (विसं २०६५)बाट बढेर १ सय ९८ पुगेको छ । जसमध्ये चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा १ सय २०, बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जमा ५०, शुक्लाफाँट वन्यजन्तु आरक्षमा १७, पर्सा वन्यजन्तु आरक्षमा ७ र बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जमा ४ वटा बाघ रहेका छन् । चितवनमा  विसं २०६५ भन्दा पाँच वटा बयस्क बाघ घटेका छन् भने बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जमा १३ वटा बाघ बढेको कोषले जनाएको छ । 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
३. हिक्मत आचार्य, " बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जमा बाघ को सङ्ख्यामा बृद्धि आएको छ"

श्रेणी:बाघहरू
श्रेणी:स्तनधारी जनावरहरू
रेडसिफ्ट

कुनै आकाशीय पिण्ड पृथ्वीतिर नजिकिँँदै छ वा पृथ्वीबाट टाढिँदैछ भन्ने पत्ता लगाउन खगोलविद्हरू ती पिण्डबाट निस्कने प्रकाशको रंगको वैज्ञानिक परीक्षण गर्ने गर्छन्। कुनै पिण्ड पृथ्वीबाट टाढिँदै जाँदा पृथ्वीबाट हेर्दा ती पिण्डबाट निस्कने प्रकाशमा रातोपनको मात्रा बढी हुने गर्छ। यस खगोलीय प्रक्रियालाई वैज्ञानिक भाषामा 'रेडसिफ्ट' भन्ने गरिन्छ। सन् १९२० को दशकमा एडविन हबल र उनका सहकर्र्मीले धेरैजसो आकाशगंगा (ग्यालेक्सिज) ले यस प्रकारको 'रेडसिफ्ट' प्रक्रिया प्रदर्शन गर्ने गरेको पाएका थिए। उनीहरूका अनुसार 'रेडसिफ्ट'को मात्रा पृथ्वी नजिकको भन्दा टाढाका आकाशगंगामा बढी हुने गर्छ। यिनै अवलोकनका आधारमा एडविन हबल र उनका सहकर्र्मीले ब्रह्माण्ड निरन्तर विस्तार भइरहेको (एक्सपायन्डिङ) छ भन्ने निष्कर्ष निकालेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:विज्ञान
सङ्कटा मन्दिर, काठमाडौँ

काठमाडौँको **संकटा मन्दिर** संकटाको एक प्रसिद्ध मन्दिर हो । यो मन्दिर नयाँ सडक स्थित नेपाल वायुसेवा निगमको कार्यालयको पछाडीको गल्लीमा पर्दछ जसलाई टेबहाल भनिन्छ । संकटा मन्दिरको पहिलो तल्लामा संकटा अवस्थित छ भने तल्लो तल्लामा करुणामय अवस्थित रहेको छ । यस मन्दिरमा विशेष गरी शनिवार तथा दशैको बेला भक्तजनहरूको ठूलो भिड लाग्ने गर्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## फोटोहरु

File:Sankata 01.jpg
File:Sankata 02.jpg
 

## बाह्य कडीहरू
## यी पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:काठमाडौँ जिल्लाका मन्दिरहरू
बोतल

**बोतल** शरीर भन्दा साँघुरो घांटी र मुख भएको कडा खालको भाँडो हो ।

श्रेणी:बोतल
तामे सालक

**तामे सालक** (वैज्ञानिक नाम:  *Manis crassicaudata*) नेपाल लगायत भारतीय उपमहाद्वीपराष्ट्रहरूमा पाइने सालकको एक प्रजाति हो। यो सालक अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घको रातो सूचीमा लोपोन्मुख अवस्थामा सूचीकृत छ। यसको लम्बाइ टाउकोदेखि पुच्छरसम्म , पुच्छरको लम्बाइ  र तौल  हुन्छ। पोथी सालक भाले सालक भन्दा केही सानो हुन्छ। यसको दाँत हुँदैन तर पचाउन सहयोग गर्न पेटको मांसपेशीहरू चाहिँँँ कडा हुन्छन्।}

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
लघुकर्ण खरायो

**लघुकर्ण खरायो** नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
कालो सालक

**कालो सालक** (वैज्ञानिक नाम:  *Manis crassicaudata*) नेपाल लगायत दक्षिणी चिन, दक्षिण तथा दक्षिणपूर्वी एसियाका केही भूभागमा पाइने सालकको एक प्रजाति हो । यो सालक अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घको रातो सूचीमा अत्यन्तै लोपोन्मुख अवस्थामा सूचीकृत छ। वयस्क कालो सालकको औसत तौल  हुन्छ।

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
श्रेणी:सिक्किममा पाइने वन्यजन्तुहरू
चरीबाघ

**चरी बाघ** (वैज्ञानिक नाम: *Prionailurus bengalensis*) नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो।

## तस्विर सङ्ग्रह

Lydekker - Leopard Cat (Javan variety).JPG
Leopard Cat Tennoji.jpg
Tsushima Cat 001.jpg
Stavenn Felis bengalensis 00.jpg

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
पहान बिरालो

**पहान बिरालो** नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो। यो प्रजतीको बिरालो घर पलुवा बिरालो भन्दा ठुलो हुन्छ। 

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
सिलु बिरालो

**सिलु बिरालो** नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो । यसको वैज्ञानिक नाम  (*Prionodon pardicolor*) हो। नाममा बिरालो भएता पनि यो बिरालो कुलमा पर्दैन। सिलु बिरालो १५०-२००० मि को उचाइमा बस्दछ। यो नेपाल,चीन,भारत,भुटान,म्यानमार र दक्षिणपूर्विय एशियामा आवासिय छ। यो जनावर खासगरि पूर्विय नेपालको तराई र तल्लो पहाडी भेगमा बस्छ। 

## विशेषता 
सिलु बिरालोको दुब्लो-लामो शरीरमा लामो पुच्छर हुन्छ। यसको घाँटी र टाउको अलि तन्किएको हुन्छ र खुट्टाहरू साना हुन्छन्। यसको पुच्छरमा लगभग आठ अथवा नाै औँठे आकार हुन्छन्। यसको ताैल ०.४५ केजि सम्म मात्र पुग्छ र लम्बाई ३६-३८ सेमि सम्म पुग्छ। यसको पुच्छरको लम्बाई मुल शरीरको लम्बाई जति नै अथवा ३०-३३ सेमि हुन्छ। सिलु बिरालोको आयु ९-११ वर्षको हुन्छ। सिलु बिरालोको गर्भ अवधि ६०-७० दिनसम्मको हुन्छ।यक पटकमा यसले २-३ न्याउरा जन्माउँछन्। 

सिलु बिरालोलाई आइयुसिएनले कम चासोकामा सूचिकृत गरे पनि नेपालमा भने लोप्नमुख छ। अध्ययनको कमीलो गर्दा नेपालमा मात्र होइन,अन्य मुलुकहरूमा पनि यसको जनसङ्ख्याको अनुमान लगाउन कठिन छ। तर विज्ञहरू यसको गृहवनको संरक्षणमा ध्यान नदिएकाले अति लोप्नमुख हुनसक्ने भन्छन्। धेरै मानिसहरूलाई सिलु बिरालोको जानकारी नभएकोले पनि लोप्नमुख हुने खतरालाई बढाउँछ।

## आहारा र बानीव्यहोरा 
सिलु बिरालो रातमा बढी सक्रिय हुन्छ र रातमा नै सिकार गर्छ। यो जनावर एक्लो बस्न रुचाउँछ र रूखबिरूवा पनि सजिलै चढ्न सक्छ। सिलु बिरालोले खोक्रो रूखहरूमा घर बनाउँछन् र असक्रिय अवस्थामा पनि त्यही नै आराम गर्छन्। यो मांसाहारी जनावर हो। मुसा,सर्प,भ्यागुतो यसका मुल आहारा हुन्। यसले अरू जनावरका मृत शरीर खाने गरेको छ।   

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
पुड्के बँदेल

**पुड्के बँदेल** नेपाल, भारत र भुटानमा मात्र  पाइने बँदेलको एक लोपोन्मुख प्रजाति हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा **पिग्मी हग** को नामले चिनिन्छ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
ध्वाँसे चितुवा

**ध्वाँसे चितुवा** (*Neofelis nebulosa*) नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो । यो बिरालो जातिको जनावर हो जुन हिमालय तलहटीदेखि मुख्यभूमि दक्षिणी-पूर्वी एसिया अनि चीन सम्म पाईन्छ।  यसलाई IUCN ले सन् २००८ मा "कमजोर" (Vulnerable) स्थितिमा वर्गीकृत गरेको छ।  यसको कुल जनसङ्ख्याको आकार करिब १०,००० भन्दा कम परिपक्व जीवको आशंका गरिएको छ, जसको जनसङ्ख्या प्रवृत्ति घट्दो अवस्थामा रहेको छ र कुनै पनि एकल जनसङ्ख्यामा १००० भन्दा बढी वयस्क नरहेको भनिएको छ। 

ध्वाँसे चितुवालाई ठुलो बिरालो र सानो बिरालो वर्ग बीचको विकासवादी जडानको रूपमा लिइएको छ। 

सुमात्रा र वोर्नियोमा पाईने सुन्दा ध्वाँसे चितुवा (*Neofelis diardi*) आनुवंशिक तहरमा मुख्यभूमि-एसियाली ध्वाँसे चितुवा भन्दा भिन्न छन् र यसलाई सन् २००६ देखि छुट्टै प्रजातिको जीव मानिएको छ।  

यी दुवै *Neofelis* वंशका प्रजातिहरू ठुलो बिरलोहरु मध्येको सबैभन्दा सानो र सामान्य चितुवासँग खासै निकटको सम्बन्ध रहेको हुँदैन। 
 

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
श्रेणी:सिक्किममा पाइने वन्यजन्तुहरू
गौरीगाई

**गौरीगाई** (, ) नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
गङ्गा सोँस

**गङ्गा सोँस** नेपालमा पाइने एक प्रकारको स्तनधारी जनावर हो। 

## तस्विर सङ्ग्रह

चित्र:Schnabeldelphin-drawing.jpg
चित्र:Platanista gangetica skull cast.jpg
चित्र:GangeticDolphin.jpg
चित्र:Cetacea range map South Asian river dolphin.png
चित्र:Ganges river dolphin skeleton.jpg

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
मुसे मृग

**मुसे मृग** नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
लगुन

**लगुन** नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।

## तस्विर सङ्ग्रह

File:Hog Deer in Manas National Park 01.jpg|Hog deer in Manas National Park
File:Hog deer Kaziranga TR AJTJ DSCN4886 v1.JPG|Hog deer in Kaziranga Tiger Reserve
File:Indian hog deer (Hyelaphus porcinus).jpg|Indian hog deer in Orang, Assam
File:Indian hog deer in Assam India.jpg|Hog deer in Assam

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
निलगाई

**निलगाई** नेपाललगायतका एसियाली राष्ट्रहरूमा पाइने ठूलो प्रजातिको मृग हो । यसको गाईका जस्ता कान, छोटो र बाङ्गो सिङ, गर्दनमा काला छोटा रौँ ,घाँटीमा लामा रौँका गुच्छा हुने र बराँठको जस्तो रङ हुन्छ। यसलाई 'घोडगधा' वा 'लिलीगाई' नामले पनि चिनिन्छ ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू