open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
कृष्णसेन

**कृष्णसेन इच्छुक** (२०१३-२०५९) नेपालका युवा पत्रकार थिए । माओवादी सशस्त्र विद्रोहका बेला नेकपा माओवादीको मुखपत्र जनादेशका कृष्णसेन इच्छुकको जन्म वि.सं. २०१३ साल कार्तिक ३ गतेका दिन भारतको देहरादुनमा भएको थियो ।  यिनी द्न्द्वकालमा राज्य पक्षबाट मारिएका थिए।

## जीवनी
### बाल्यकाल
कृष्ण सेनको पुर्ख्यौली घर प्यूठान जिल्लाको साराङकोटमा थियो । उनका परिवार त्यहाँबाट अर्घाखाँचीको जलुके गा.वि.स. ७, सातमारामा बसाई सरेको थियो । उनका बुबा भारतीय सेनामा जागिरे थिए । उनको जन्म भारतमै २०१३ सालमा पिता यामबहादुर सेन र आमा भिमकुमारी सेनको कोखबाट भएको थियो । उनको ६ वर्षसम्मको बाल्यकाल भारतका विभिन्न ठाउँमा बितेको थियो । 

### शिक्षा
इच्छुकले कक्षा १ देखि ८ सम्म दाङ जिल्लाको देउखुरीमा रहेको श्री आदर्श मा.वि.मा पढे । कक्षा ९ र १० दाङ जिल्लाकै लालमटियास्थित श्री सरस्वती हाइस्कुलमा पढे । उनले २०३२ सालमा दोस्रो श्रेणीमा एस.एल.सी. पास गरे । एस.एल.सी. पास गरेपछि उच्च शिक्षा पढ्ने उनको चाहना हुँदाहुँदै पनि गरिबीले उनी पढाइ छाडी कोइलाबासमा भएको साल्ट ट्रेडिङ्गको कार्यालयमा काम गर्न थाले । काम गर्दागर्दै उनले स्वाध्ययन गरे र भारतबाट प्राइभेट परीक्षा दिएर आई.ए. उत्तीर्ण गरे । त्यसपछि उनले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट बी.एड परीक्षा उत्तीर्ण गरे । उनी विश्वविद्यालयमा भर्ना भएर एम.ए. अध्ययन गर्न थाले तर जनताको पक्षमा सक्रिय भएर आन्दोलनमा लाग्दा उनले एम.ए.को पढाई पुरा गर्न सकेनन् ।। 

## कृष्णसेन इच्छुक सांस्कृतिक प्रतिष्ठान
यिनको स्मृतिमा इच्छुक सांस्कृतिक प्रतिष्ठानको स्थापना भएको छ। प्रतिष्ठानले इच्छुक स्मृति पुरस्कार तथा इच्छुक प्रतिभा पुरस्कार स्थापना गरेको छ। जनवादी साहित्य र कलाका क्षेत्रमा विशिष्ट योगदान पुर्या्उने व्यक्तित्वलाई प्रदान गरिने भनिएको यी पुरस्कार हरूको पुरस्कार राशि क्रमश एक लाख रूपैयाँ र २५ हजार रूपैयाँ रहेको छ।
त्यसका अतिरिक्त प्रतिष्ठानले इच्छुक द्वारा सृजना भएका ग्रन्थहरूको प्रकाशन तथा प्रसार गर्ने गर्दछ।
। तत्कालिन एकीकृत नेकपा माओवादीले उनैको नाममा २०६० साल असोज ११ गते देखि कृष्णसेन अनलाईन सञ्चालन गरेको छ।

## कृतिहरु
* शोकाञ्जलि २०४८
* इतिहासको यस घडीमा २०५६
* बन्दी र चन्द्रागिरी २०५८
* पर्खालभित्रका बन्द आवाजहरु (प्रकाशनमा नआएको)

## पुरस्कार तथा सम्मान
*  राप्ती साहित्य-सन्ध्या पुरस्कार, २०५७
*  स्रष्टा पुरस्कार २०५८
* साहित्य सङ्गम चितवन सम्मान २०५८
* प्रगतिशील लेखक सङ्घ नेपाल सम्मान २०५९
* पारिजात सिर्जन पुरस्कार २०५९
* कृष्णमणि साहित्य पुरस्कार २०५८

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडीहरू
* http://krishnasenonline.org/

श्रेणी:नेपाली पत्रकारहरू
श्रेणी:द्वन्द्वकालमा मारिएका नेपालीहरू
श्रीरामानुज सत्संग आश्रम

**श्रीरामानुज सत्संग आश्रम** सुनसरी जिल्ला मा पर्ने एउटा प्रसिद्ध धार्मिक स्थल हो। कोशी नदी को शाखा नहरको किनारमा यो स्थल रहेको छ। यस पुण्य स्थलमा वर्षै पिच्छे श्रीमद्भागवत महापुराण, श्रीमद्विष्णु महापुराण, वाल्मिकीय रामायण, श्रीमद्भगवद्गीता आदि ग्रन्थहरूको कथा- प्रवचन, पाठ-पारायण आदि हुँदै आएको छ। यहाँ हरेक वर्ष पौष महिना भर श्रीधनुर्मास व्रत कथा पारायण गरिन्छ। एकादशी, श्रीवामन द्वादशी, श्रीमन्नृसिंह चतुर्दशी, कृष्ण जन्माष्टमी, राम नवमी आदि समयमा भगवानको धुमधामले उत्सवादि गर्ने गरिन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:सुनसरी जिल्लाका ठाउँहरू
श्रेणी:नेपालका धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थलहरू
जङ्गली बयर

**जङ्गली बयर** अथवा **बयर** नेपालको तराई तथा मध्य पहाडी भूभागमा पाइने गुलियो र अमिलो स्वाद भएको एक प्रकारको फल लाग्ने वनस्पति हो ।

श्रेणी:फल
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:बुट्यान
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
रामसार क्षेत्र

**रामसार क्षेत्र** भन्नाले सिमसार तथा पंक्षीको संरक्षित प्राकृतिक सम्पदा क्षेत्र भन्ने बुझिन्छ।
नेपालका विभिन्न प्राकृतिक सम्पदास्थललाई रामसार क्षेत्र घोषणा गरिएको छ।

सन् १९७१ फेब्रुअरी २ मा इरानको रामसार सहरमा भएको वैज्ञानिक सम्मेलनबाट रामसार नामाकरण भएको हो । सम्मेलनको खास उद्देश्य सिमसार क्षेत्रका जलपक्षीको संरक्षण गर्नु थियो । त्यो सम्मेलनमा पारित सन्धिलाई रामसार महासन्धि भनियो । त्यही महासन्धिअनुसार अन्तर्राष्ट्रिय महत्त्वको सिमसार घोषणा भएको क्षेत्रलाई रामसार क्षेत्र भनिन थालियो । यो महासन्धि सन् ***१९७५ डिसेम्बर २१*** देखि लागू भएको।  

नेपालले सन् १९८७ डिसेम्बर १७ मा यस महासन्धिलाई पारित गरेको । नेपालले सन् १९८८ अप्रिल १७ मा यस महासन्धिको सदस्यता प्राप्त गरेको। यो महासन्धि सदस्यको सम्मेलन कोप हरेक ३ वर्षमा हुन्छ । २०६५ कात्तिक १२ गते दक्षिण कोरियामा भएको कोप सम्मेलनमा लाई रामसार घोषणा गरियो । यो समेत मुलुकमा १० वटा सिमसार रामसार क्षेत्र घोषणा भएका छन् । पहाडी क्षेत्रको यो मात्रै हो । माइपोखरी, कोशीटप्पु, बीसहजारी ताल, जगदीशपुर रिजभ्र्वायर, घोडाघोडी ताल, गोक्यो, गोसाइँकुण्ड, शे-फोक्सुन्डो , रारा ताल र पोखरा उपत्यका छन् । थुप्रै दुर्लभ, संकटाभिमुख र संकटापन्न जन्तुको बासस्थान तथा महत्त्वपूर्ण वनस्पति रहेकाले यी क्षेत्र अन्तर्राष्ट्रिय महत्त्वका मानिएका हुन् । स्थानीय, क्षेत्रीय, राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगको माध्यमले सिमसारको संरक्षण गर्ने मुख्य उद्देश्य रामसार महासन्धिको छ ।

## सन्दर्भ
श्रेणी:संरक्षित क्षेत्र
श्रेणी:वातावरण
गोरु जुधाइ मेला

**गोरु जुधाइ मेला** नेपालको नुवाकोट जिल्लाको तारुका गाविसको चन्दनी पाटा तथा बेत्रावतीमा आयोजना गरिने प्रतिस्पर्धात्मक मेला हो । हरेक वर्ष माघ १ गते माघे संक्रान्तिको अवसरमा भव्य रूपमा गोरु जुधाइ मेला आयोजना हुने गर्छ । ऐतिहासिक परम्पराको रूपमा रहेको गोरु जुधाइ मेला एउटा भिन्न प्रकारको परम्परागत मेला हो । मनोरञ्जनको हिसावले मनाइने गोरु जुधाइ मेलालाई  व्यवस्थित गर्न  गोरुजात्रा मेला व्यवस्थापन समितिको गठन गरिएको छ ।गोरु जुधाइ आयोजना गर्न मैदानको  गाविस, जिविस र स्थानीयवासीको सहयोगमा साढे १० लाखमा गोरु जुधाउने मैदानको समेत व्यवस्था गरिएको छ। तारुकाको ऐतिहासिक परम्परा जोडिएको यस मेलामा दर्शकहरूको थप सुविधाको लागि गोरु दर्ता, बिचबिचमा सांस्कृतिक चेतनामूलक कार्यक्रम विजयी गोरु धनीलाई पुरस्कारको समेत व्यवस्था गरिएको छ । 

बझाङ्गी राजा जयपृथ्वीबहादुर सिंह तारुकामा  मामाघर जाँदा उनलाई मनोरञ्जन दिलाउन गोरु जुधाइ मेलाको सुरुवात गरिएको किम्बदन्ति रहेको छ । सिंह विसं १९७८ सालमा नुवाकोटको तारुका-५ चन्दनीस्थित मामाघर आउँदा भानिजलाई मनोरञ्जन दिन उनका मावलीले बाजागाजासहित साँढे जुधाउने परम्परा आयोजना गराएका थिए । यही परम्परा अन्ततः वरपरको गाँउलेहरूको लागि पनि मनोरञ्जनको माध्यम र खेल जात्रा बनेको हो । मेला अवलोकनका लागि काठमाडौँ, रसुवा, काभ्रेपलाञ्चोक, सिन्धुपाल्चोक, मकवानपुर, चितवन लगायतका जिल्लाबाट सर्बसाधारण आउने गर्दछन ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:पर्व
श्रेणी:मेला
श्रेणी:प्रतियोगिता
राष्ट्रिय भूकम्प सुरक्षा दिवस

**राष्ट्रिय भूकम्प सुरक्षा दिवस** नेपालमा प्रत्येक वर्ष माघ महिनाको २ गते मनाइन्छ । विसं १९९० माघ २ गते नेपालमा आएको महाभुकम्पको सम्झनामा विसं २०५५ सालदेखि भुकम्प सुरक्षा दिवस मनाउन थालिएको हो ।

श्रेणी:दिवसहरू
श्रेणी: नेपालका राष्ट्रिय दिवसहरू
नेपालमा भूकम्पको इतिहास

नेपालको इतिहासमा अभिलिखित वि.सं. १८९० साल भदौ १२ गते, १९९० साल माघ २ गते २०४५ साल भदौ ५ गते र २०७२ वैशाख १२ गतेको  भूकम्पलाई नेपालमा भएका भूकम्पमध्ये ठूलो र विनाशकारी मानिन्छन् । नेपालको भूकम्प इतिहास केलाउँदा वि.सं. १२१८ को रेकर्ड गरिएकामध्ये पहिलो विनाशकारी भूकम्प मानिन्छ । भर्खरै जाजरकोट जिल्लामा गएको भूकम्पले पनि धनजनको क्षति पुगेको छ।

### १२१८ को भूकम्प
वि.सं. १२१८ असार शुक्ल तृतीया तिथि सोमवारका दिन करीब ७.७ रेक्टर स्केलको भूकम्प गएको विज्ञहरूको भनाइ छ । यही भूकम्पमा परी राजा अभय मल्लको निधन भएको थियो । यो भूकम्पले काठमाडौँ उपत्यकाका एकतिहाई जनसङ्ख्यालाई प्रभाव पारेको थियो । स्थानीय बासिन्दाले १५ दिनदेखि एक महिनासम्म शहर छोड्नुपरेको थियो मल्ल

### १३१६ को भूकम्प
यस्तै रेकर्ड गरिएकामध्ये दोस्रो ठूलो भूकम्प वि.सं. १३१६को हो । यो भूकम्पले पनि अत्यासलाग्दो ढङ्गले क्षति पुर्‍याएको अनुमान छ । जसका कारण मुलुकमा महामारीका साथै अनिकाल परेको थियो । 

### बि.सं. १४०१ आश्विन, (नेपाल सम्बत ४६४) 
बि.सं. १४०१ (नेपाल सम्बत् ४६४) आश्विनमा ठूलो भूकम्प गयो । यसको भोलिपल्ट गद्दीनसिन राजा अरि मल्लको देउपाटनमा मृत्यु भयो । त्यतिबेला राजा भक्तपुर त् रिपुर दर बारमा नबसी देउपाटनको पुरानो दर बारमा बसेको हुनाले उनको मृत्यु भएको बुझिन्छ । 

### २०६८ को भूकम्प
यस्तै २०६८  असोज १ गते ताप्लेजुङ र भारतको सिक्किम सीमाक्षेत्रमा केन्द्रबिन्दुमा गएको भूकम्पमा १११ जनाको मृत्यु हुनुका साथै २०० भन्दा बढी घाइते भएका थिए ।

### २०७२ को भूकम्प
२०७२ साल वैशाख १२ गते शनिबार गएको भूकम्पमा परी ८ हजार ५ सय ५६ जनाको मृत्यु भएको थियो भने २२ हजार ३ सय ९ जना घाइते भएका छन् । गोरखाको बारपाकलाई केन्द्रविन्दु बनाएर गएको यो भूकम्पमा परी २ हजार ६ सय ७३ सरकारी भवनहरूमा पूर्ण क्षति, ३ हजार ७ सय ५७ वटा सरकारी भवनमा आंशिक क्षति भएको थियो । यसैगरी ६ लाख २ हजार २ सय ५७ वटा सर्वसाधारणका घर पूर्ण क्षति र २ लाख ८५ हजार ९९ घरमा आंशिक क्षति भएको थियो । यो भूकम्पमा परी धरहरा, वसन्तपुर, बुङमतिमा रहेको रातो मच्छिन्द्रनाथको मन्दिर ध्वस्त भएका थिए । र यो भूकम्प ७. ८ रेक्टरको भूकम्प गएको थियो। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
* विसं १९९० को महाभूकम्प
* विसं २०४५ को भूकम्प
* विसं २०६९ को भूकम्प
* विसं २०७२ को महाभूकम्प
* विसं २०७९ को डोटी भूकम्प
* भूकम्प

श्रेणी:भूकम्प
मोथे

**मोथे** औषधीय गुण भएको पोथ्रा वर्गमा पर्ने जङ्गली वनस्पति हो । 

## मोथेको औषधीय गुणहरू
अजीर्ण–अपच, अरुची, पखाला, आऊँ परेको, घाउ, वान्ता, हैजा, कमजोर स्मरणशक्ति, महिलामा कष्टपूर्ण महिनाबारी, कमजोरी, ज्वरो, रक्त विकार, पिसावमा अवरोध, पित्तथैलीमा पथ्थरी, चर्मरोग, पेट दुखेको, पेटमा जुका परेकोमा यसको गानोको रस खाइन्छ । स्तनमा दूधको मात्रा र स्तनको आकार बढाउन यसको गानोको रस स्तनमा दलिन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जडीबुटी
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:पोथ्रा
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:एकदलीय वनस्पति
टुकी फूल

**टुकी फूल** औषधीय गुण भएको पोथ्रा वर्गमा पर्ने वनस्पति हो ।
 

## टुकी फूलको औषधीय गुणहरू
घाउ, अजीर्ण अपच, पेट दुखेको, पेटमा जुका परेमा, कब्जियत, ब्याक्टेरियाको संक्रमण, पसिना निकाल्न, रगत सफा गर्न, कलेजोको टनिक, पित्त विकार हटाउन र टनिकको रूपमा यसको विरुवा उपयोगी छ । कलेजो र फियोका सामान्य खराबीहरूलाई हटाउन र भोक  जगाउन यसको जरा उपयोगी छ । कलेजोको रोग, दीर्घ खालको हेपाटाइटिस, भिसेरामा अस्वभाविक तवरले रगत वा तरल पदार्थ जमेको, बारम्बार ज्वरो आइरहने, मृगौलाको रोग, पिसाव पोलेको र पिसावमा अवरोध, कुष्ठरोग, वाथ, जोर्नी कडा भई चलाउन गाह«ो भएको, निद्रा पटक्कै नलाग्ने, कमलपित्त (जन्डिस), अन्य कलेजोका  रोग यसको विरुवाको ताजा जुस सेवन गरिन्छ । मुटु रोगीले यसको फूललाई चियाको रूपमा सेवन गर्दा फाइदा गर्दछ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:जडीबुटी
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:पोथ्रा
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूलहरू
मैना सुनार हत्याकाण्ड

**मैना सुनार हत्याकाण्ड** २०६० माघमा तत्कालिन माओवादी जनयुद्धको समयमा नेपाली सेना (तत्कालिन: शाही नेपाली सेना)को काभ्रेपलान्चोक जिल्लाको पाँचखालमा स्थित श्री वीरेन्द्र शान्ति कार्य तालिम केन्द्रमा **मैना सुनार** नामकी एक १५ वर्षिय बालिकाको हत्याको घटना हो । 

## घटनाको विबरण
२०६० फागुन ५ गते नेपाली सेनाका अधिकृतहरूले मैना सुनारलाई काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको उनको आफ्नो घरबाट श्री वीरेन्द्र शान्ति कार्य तालिम केन्द्र पाँचखालमा लगे । सो तालिम केन्द्रमा दुई सहसेनानीसहित सात नेपाली सेनाका अधिकृत र सैनिकको उपस्थितिमा उनलाई यातना दिइयो । तत्कालीन प्रमुख सेनानी बबी खत्रीको आदेशबमोजिम ६-७ पटक एक मिनेट सम्म पानीको एउटा ठूलो भाँडोमा मैना सुनारको टाउको डुबाइयो । त्यसपछि सैनिकहरूले उनका भिजेका हात र खुट्टामा चार-पाँचपटक करेन्ट लगाए । यो यातना डेढघण्टा जारी रह्यो र यसपछि उनलाई तालिम केन्द्रको परिसरमा भएको एउटा भवनमा थुनियो जहाँ उनलाई आँखामा पट्टी र हातमा हतकडी लगाएर छोडियो ।  उनले पछि वान्ता गर्न र मुखमा फिंज काढ्न थालिन र औपधी उपचार नपाइकन उनको मृत्यु भयो ।

मैना सुनारको यातनामा संलग्न अधिकृत र सैनिकहरूले यो मृत्युको ढाकछोप गर्न प्रयत्न गरे । उनको शवको पिठ्यूँमा गोली हानिएको र यसलाई तालिम केन्द्रभित्र गाडिएको थियो । त्यसपछि उक्त तालिम केन्द्रका तत्कालीन इन्चार्ज महासेनानीले नेपाली सेनाको हिरासतबाट भाग्न खोज्दा मैना सुनारलाई गोली हानिएको भन्दै बनावटी प्रतिवेदन तयार गरे । 

## संयुक्त राष्ट्र संघको कदम
### संयुक्त राष्ट्र सङ्घिय मानव अधिकार आयोगको प्रतिवेदन
## नेपाल सरकारको प्रतिकृया
२०७४ वैशाख ३ मा काभ्रे जिल्ला अदालतले उक्त घटनामा संलग्न तीनजना सैनिक अधिकृतविरुद्ध जन्मकैद फैसला सुनाएको थियो।

## सन्दर्भ सूची
## यो पनि हेर्नुहोस्
* मैना सुनार हत्याकाण्ड सम्बन्धि संयुक्त राष्ट्र सङ्घिय मानव अधिकार आयोगको प्रतिवेदन

श्रेणी:अपराध
श्रेणी:मानवअधिकार हनन
श्रेणी:हत्याकाण्डहरू
श्रेणी:नेपालका हत्याकाण्डहरू
श्रेणी:नेपालमा महिला हिंसा
श्रेणी:सन् २००४ मा मृत्यु
रुपा ताल

**रुपा ताल** कास्की जिल्लाको लेखनाथ नगरपालिकामा अवस्थित रमणीय ताल हो । यस नगरपालिकाको तेस्रो ठूलो तालको रूपमा रहेको यस तालको अहिलेको क्षेत्रफल१.१५ वर्ग कि.मि.(११५ हेक्टर) रहेको छ। यस तालले लेखनाथ नगरपालिका(पोखरा महानगर पालिकामा गाभिएर हाल अस्तित्वमा नरहेको)को कुल क्षेत्रफलको १.४% र सम्पुर्ण ताल क्षेत्रको २५% भाग ओगटेको छ । ४.५ देखि ६.०मिटरसम्म गहिराइ भएको यस तालको वर्तमान अवस्था चिन्ताजनक छ । यो ताल नगरपालिकाको वडा नं. १०, ११, १४ र रुपाकोट गाविसको सिमानाभित्र अवस्थित छ । 

## तालको अर्थव्यवस्था 
रुपा ताल पोखराको एक प्रमुख पर्यटकिय आकर्षणको गन्तब्य हो । यो तालमा राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय पर्यटकका लागि नौका बिहारको रोमाञ्चक अवसर पाउन सकिन्छ । यस तालमा रुपाताल मत्स्य सहकारी संस्थाको अधिनमा रहेर ब्यवसायीक माछा पालन गरिएको छ । साथै कुनाकानीमा स्थानिय द्वारा निश्चित सर्थको परिधिमा रहेर निजि स्तरमा पनि केज(जाली) बनाएर माछा पालन पनि गरिन्छ ।

यस तालमा सबै भन्दा धेरै टिलापिया माछा पाइन्छ, जुन नेपालको रैथाने जाती भने हैेन । यहाँ पाइने माछाहरु रहु, नैनी, भाकुर, सहर, बिग हेड, हिलेमाछा आदी हुन । पोखराका अन्य ताल भन्दा रुपालतको पानी चिसो भएकाले यहाँका माछा मिठा मानिन्छन् । पोखरामा रुपालात भन्दा बाहेक पनि अरु ८ वटा तालहरू रहेका छन् । ति ताल मध्य सबै भन्दा धेरै चरा पाइने यही ताल हो । चला अबलोकनार्थ सबै भन्दा सहज यही ताल रहेको छ । 

## अन्य आकर्षणहरू 
बेगनास ताल 

रूपा बेगनास भ्यू टावर 

पचभैया देउराली मन्दिर 

माझी कुना 

बेगनास योगा एण्ड रिट्रट 

शुन्दरि डाँडा 

गोरनाथ मन्दिर 

पोखरा चिडियाखाना तथा बन्य जन्तु उद्वार केन्द्र 

बेगनास ठुलाकोट 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका तालहरू
श्रेणी:पोखराका पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू
भाङ

**भाङ** वा **भाँगो** औषधीय गुण भएको पोथ्रा वर्गमा पर्ने वनस्पति हो । यो नेपालमा फल्ने एक किसिमको बाली हो। यसको फललाई खासगरी अचार बनाउन प्रयोग गरीन्छ भने यसको वोटको बोक्रा (लोता)लाई डोरी बनाउन प्रयोग गरीन्छ। यो बाग्लुङ जिल्लाको प्रसिद्ध उत्पादन हो। पोथी भाँगो चरेस गाँजा जस्ता नशालु पदार्थ बनाउनमा पनि प्रयोग हुन्छ। यसलाई लागुपदार्थको रूपमा मानिएपनि यसका विभिन्न भागहरूमा औषधीय गुण भएको हुनाले गाउँघरमा यसलाई जडीबुटीको रूपमा लिने गरेको पाइन्छ । हिन्दूहरूका विभिन्न धर्मग्रन्थहरूमा भाङलाई भगवान शिवको प्रसादको रूपमा वर्णन गरिएको पाइन्छ ।

## भाङको औषधीय गुणहरू
भोक नलाग्ने, मांशपेशीको दुखाई, पेट दुखाई, निद्रा नलाग्ने, गोनोरिया, महिनावारी हुँदा धेरै रगत बग्ने, पखाला, हैजा, पानी देखि डराउने, धनुष्टंकारमा पातको रसको सेवन गरिन्छ । रगतमासी परेको बेलामा यसको पातको काढा बनाएर खाइन्छ । अजीर्ण–अपच, रगत बग्ने, यौनशक्तिमा कमी, पेटमा जुका परेमा, घाउ आएको बेलामा बीउको चूर्णको सेवन गरिन्छ । यसको सेवनले मात लाग्छ । होली र शिवरात्री पर्वमा यसको मिठाई बनाएर खाइन्छ । 

## औषधोपचार
*कर्णशूल
:कान चर्कने रोग भएमा भाँङको रस मनतातो गरी २\२ थोपा हाल्ने गरेमा ठीक हुन्छ ।
*निद्रा नलाग्नेमा
:भाँङको लड्डु खानाले जस्तो मानिसलाई पनि राम्ररी निद्रा पर्दछ । भाँङको गेडाको चूर्ण आधा चम्चा सिदेनून १ चिम्टी हालेर पानीसँग खाएमा मस्तसँग निद्रा लाग्नेछ ।
*टाउको दुखेमा 
:भाँङको पातको रस कंचटमा दल्नाले पनि टाउको दुखेको ठीक हुन्छ ।
*आइमाइको हिस्टिरिया रोगमा
:१ चम्चा भाँङको रसमा १ चिम्टी फुराएको हिङ फिटेर  बिहान\बेलुका  खाने गरेमा ठीक हुन्छ ।
*टाउकोको चायामा
:भाँङको पातको रसले नियमित तेल लगाए झै टाउकोमा राम्ररी दलेर नुहाउनाले चाया विस्तारै जान्छ ।
*दम रोगमा
:१ चम्चा मनतातो भाँङको रसमा १ चिम्टी मरिच र मिश्री फिटेर खाने गरेमा दमको वेग कम हुदै जान्छ ।
*वाथ भएमा
:भाँङको तेलको मालिस गर्नाले पनि वाथ रोग निको हुन्छ ।
*अल्काई भएमा
:भाँङको पातको लेदो र आलस पिनेर मिसाएर अल्काईको घाउमा लेप लगाउने गरेमा रगत आउने, दुख्ने सम्पूर्ण ठीक हुन्छ ।
*मलेरिया ज्वरो आएमा
:भाँङको चूर्ण एक भाग, सखर दुई भाग मिलाएर ४ गोली बनाउने र १/१ गोली २/२ घण्टामा खाने गरेमा ठीक हुन्छ ।
*भोक जगाउन
:१ डाडु भाङको गेडाको धूलोमा १ चम्चा मरिचको धूलो मिसाउने र बिहान खाली पेटमा १ चम्चा महसँग फिटेर खाने गर्नुहास्, भोक राम्ररी जाग्नेछ ।
*घाउ, खटिरा आएमा
:भाङको पात पानीमा पिनेर लेप गर्नाले घाउ, खटिरा आदि निको हुन्छ ।
## चित्र दिर्घा

File:indica leaf.jpg|Broad leaf of a *C.&nbsp;indica* plant
File:Cannab2 new.png|Cannabis
File:Flowers(Purple Kush).jpg|Cannabis indica flowering

## यो पनि हेर्नुहोस
*मरिच
*नीम
*दही
*हिङ
*नरिवल

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:जडीबुटी
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:पोथ्रा
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:औषधोपचार
मैदी ताल

**मैदी ताल** कास्की जिल्लाको लेखनाथ नगरपालिकामा अवस्थित ताल हो । यो ताल लेखनाथ नगरपालिकाको सबैभन्दा सानो ताल हो। यसको क्षेत्रफल १.१७ हेक्टर रहेको छ । तालले यस नगरपालिकाको कुल क्षेत्रफलको ०.०१४% भाग र ताल क्षेत्रको ०.२५% भाग ओगटेको छ। यो ताल वेगनास, रुपा, खाष्टे, दिपाङ्ग, गुँदे र न्युरेनी तालभन्दा क्रमश:३१८, ९८.२, ११.५१, ७.६७, ४.२५, २.४१ गुणा सानो छ। यो ताल नगरपालिकाको वडा नं. ९ र कालिका गाविसको सीमाभित्र अवस्थित छ। यो ताल वेगनास र रुपा तालभन्दा पश्चिममा र गुँदे, दिपाङ्ग, खाष्टे र न्युरेनी तालभन्दा पूर्वमा रहेको छ। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:नेपालका तालहरू
श्रेणी:पोखराका पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू
गुँदे ताल

**गुँदे ताल** कास्की जिल्लाको लेखनाथ नगरपालिकामा अवस्थित ताल हो । यो ताल लेखनाथ नगरपालिकाको पाँचौ ठूलो ताल हो। यसको क्षेत्रफल४.९८ हेक्टर रहेको छ । यस तालले नगरपालिकाको कुल क्षेत्रफलको ०.०६% भाग र ताल क्षेत्रको१.०८% भाग ओगटेको छ। यो ताल यस नगरपालिकाको सबैभन्दा ठूलो वेगनास तालभन्दा ७४.८९ गुणा सानो र रुपा; खाष्टे र दिपाङ्ग भन्दा क्रमश:२३.०,२.७२,१.८० गुणासानो छ भने न्युरेनी र मैदीभन्दा क्रमश: १.७५,४.२५गुणा ठूलो रहेको छ । यो ताल नगरपालिकाको ४ नं. वडाभित्रअवस्थित छ । यस तालबाट प्राप्त हुने गुँद थुतेर केही मात्रामा सुकुल, गुन्द्रीको घरेलु उत्पादन गर्ने काम भएको पनि पाइन्छ। यो ताल नगरपालिकाको सबैतालभन्दा पश्चिममा रहेको पाइन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:तालहरू
श्रेणी:नेपालका तालहरू
श्रेणी:पोखराका पर्यटकीय स्थलहरू
गुन्द्री

**गुन्द्री** भुइँमा ओच्छ्याएर बस्नको लागि पराल अथवा अन्य सुकेका रेसादार वनस्पतिको पातबाट बनाइने वस्तु हो ।

श्रेणी:घरेलु सामग्रीहरू
नक्साल

**नक्साल** काठमाडौँ जिल्लाको एक स्थान हो । यहाँ रहेको नक्साल भगवतीको मन्दिर  हिन्दूहरू माझ प्रख्यात छ ।

## नक्साल भगवती 
नक्साल भगवती काठमाडौँ उपत्यकाका प्रसिद्ध शक्तिपीठ मध्येको एक हो। यो मन्दिरमा सोह्र भूजायुक्त देवीको मूर्ति रहेको छ। भगवती दुर्गाकै रूपमा पुजिने नक्साल भगवती प्रति काठमाडौँ उपत्यकाका भक्तजनहरूको ठूलो आस्था रहेको पाइन्छ।

श्रेणी:काठमाडौँ उपत्यकाका ठाउँहरू
आँधी

associated with a heavy or severe thunderstorm over Enschede, Netherlands]]
**आँधी** धूलो र पातपतिङ्गर उडाउँदै, रूखबुट्टा र घरहरू हल्लाउँदै र लतार्दै वेगसित चलेकोपानीको थोप्ला परेकोवा नपरेको बतास; हुरी; आँधीबेहरी । 
 Storms are usually accompanied by violent winds, and pass rapidly]]

श्रेणी:प्राकृतिक प्रकोपहरू
डढेलो

को योसेमाइट राष्ट्रिय निकुञ्ज नजिकै लागेको डढेलो।]]
**डढेलो**, **वन डढेलो** वा **जङ्गलको आगो** जङ्गलको दहनशील वनस्पति भएको एक क्षेत्रबाट सुरु हुने अनियोजित, अनावश्यक, अनियन्त्रित आगो हो। डढेलो लागेपछि त्यस वन क्षेत्रभित्र रहेका सबै रुख, बिरुवा, जीव जनावर आदि प्रभावित हुन्छन्। जङ्गल क्षेत्रभित्र रहेका रुख तथा पातपतिङ्गरहरू सुकेको अवस्थामा रहनु, सतहको माटोमा पानीको कमी र आद्रता न्यून भएको समयमा डढेलो लाग्ने सम्भवाना अत्यधिक हुन्छ। डढेलो प्राकृतिक कारणहरू जस्तै आकाशीय चट्याङ खसेर वा प्राकृतिक रूपले वनजङ्गलमा उत्पन्न घर्षणको कारणले लाग्न सक्छ। प्राकृतिक कारणका साथै यो मानव निर्मित समेत हुन सक्छ। डढेलो लाग्ने कारणको सर्वेक्षणको तथ्याङ्क अनुसार ५०% भन्दा बढी डढेलो मानिसको लापरवाही, असावधानी तथा नियतवश गरिने गरिएको पाइएको छ। एक पटक आगोको झिल्का वनक्षेत्र भित्र रहेको सुकेको झाङमा लागेपछि उग्र भएर आगो हावाको प्रभावमा तीव्र गतिले फैल्ने गर्छ। 

डढेलो अन्य आगलागीभन्दा भिन्न प्रकृतिको हुने गर्दछ, जसको कारण यसको विशाल आकार, यसको उद्गम स्थानदेखि आगो फैलिने गति र यसको दिशा परिवर्तन वा खाली ठाउँ जस्तै सडक, नदी आदिलाई उछिनेर अगाडि बढ्न सक्ने क्षमता हो।

डढेलोको समस्या मुख्यतया ग्रीष्म ऋतुमा हुने गर्दछ र विश्वका धेरै जसो भू भागमा यो समस्या धेरै सामान्य हो जस्तै युरोपको ग्रिस,, अस्ट्रेलिया, अमेरिकाको क्यालिफोर्निया, ब्राजिलको अमेजन क्षेत्र रहेको छ। नेपालमा समेत डढेलो प्रमुख समस्याको रूपमा रहेको छ। डढेलोको कारण वस्तुभाउ, जङ्गली जनावर सखाप हुने, जैविक विविधतामा असर पुग्ने, मानिसको स्वास्थ्य स्थिति र वातावरणमा ठूलो असर पर्ने गरेको छ। डढेलोको कारण मुख्यतया वन क्षेत्रमा रहेका साना बिरुवा, घस्रिने तथा छिटो दौडन नसक्ने जनावरलाई बढी क्षति हुने गरेको छ ।

## कारण
## फैलिने गति
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:प्राकृतिक प्रकोपहरू
ठाकुरबाबा मन्दिर

**ठाकुरबाबा मन्दिर** अर्थात **ठाकुरद्वारा** बर्दिया जिल्लामा अवस्थित धार्मिक पर्यटकीय स्थल हो। यस मन्दिर परिसरमा हरेक वर्ष माघी पर्वको अवसरमा माघी महोत्सव आयोजना गर्ने गरिन्छ। माघे संक्रान्तिको अघिल्लो दिन देखि शुरु हुने मेला चार दिनसम्म लाग्ने गर्दछ। यो मन्दिर बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जको कार्यालय नजिकै अवस्थित छ। ठाकुरबाबा मन्दिरमा सन्तान नहुनेहरू सन्तान हुने आशमा पूजा गर्न आउने गर्दछन्  
३ सय वर्ष अघि मल्लकालमा किसानले खेत जोत्ने क्रममा अष्टभुजा पोषण बिष्णु र हनुमान भगवानको ढुङ्गाको मुर्ति फेला परेको र सो ठाँउमा उचाल्न नसकेपछि सोहि ठाँउमा राखिएको धार्मिक किम्बदन्ती रहेको छ। थारु जातीको महन्त पुजारी रहेको एक मात्र यस मन्दिर भित्र मुख्य देवताको रूपमा भगवान विष्णुको मूर्ती छ। थारु जातीले भगवान विष्णुलाई ठाकुर भनी पुकार्ने भएकाले यो मन्दिरको नाम पनि ठाकुरबाबा रहन गएको बताइन्छ। मन्दिरको स्थापना अभिलेख केहि नभेट्टीए पनि करीब २० वर्ष अघि प्रकासीत ओम गोरक्षनाथ पुस्तकमा ८५ वर्षिय जगन्नाथ योगीले लेखेको ठाकुरबाबा एक चिनारीमा उल्लेख गरीए अनुसार कर्णाली नदिमा शिव लिङ्गको मुर्ति फेला परेको र त्यहीबाट उत्खनन गरी ल्याइएको बताइन्छ। धेरै वर्षसम्म सानो झुपडीके रूपमा रहेको यस मन्दिर संरक्षणको अभावले गर्दा बेलाबेलामा भत्कने र मूर्ती चोरी हुने खतराबाट जोगाउन झण्डै ४० वर्ष अघि पञ्चायतकालमा स्थानीयवासीको जनश्रमदान र केही आर्थिक सहयोगमा गजुर शैलीमा ठाकुरबाबाको मन्दिर पुन निमार्ण गरिएको बताइन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बर्दिया जिल्लाका पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:धार्मिक पर्यटकीय स्थलहरू
स्वेज नहर

**स्वेज नहर** ( '''') इजिप्टमा अवस्थित भुमध्य सागर र लाल सागरलाई जोड्ने मानव निर्मित जहाजी नहर हो । यसले भूमध्य सागर र रातो सागरलाई जोड्छ र अफ्रिका र एसियालाई छुट्ट्याउछ ।  lलामो यस नहर युरोप र एसिया बीचाको एक व्यस्त व्यापारिक मार्ग हो ।

फ्रेन्च कम्पनीले सन् १८५९बाट बनाउन थालेको यो नहर सन् १८६९बाट प्रयोगमा आउन थालेको हो।  यो नहर  भू–मध्य सागरको जलमार्ग र संसारकै सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक रुट भयो। सन् १८५८ मा, फार्डनांड डे लेसेप्स (Ferdinand de Lesseps , जसले पछी पानामा नहर निर्माणको पनि प्रयास गरेका थिए) ले नहर बनाउने उद्देश्यले "स्वेज क्यानल कम्पनी" को स्थापना गरे। १८६९ नोबेम्बर १७ मा नहर औपचारिक रुपमा संचालनमा आएको थियो।

नहर मिश्र सरकारको सम्पत्ति थियो, तर युरोपेली शेयरधारकहरू, प्रायः ब्रिटिश र फ्रान्सेली, सहुलियत कम्पनीको स्वामित्वमा थियो जसले जुलाई १९५६ सम्म यसलाई सञ्चालन गर्यो, तत्पश्चात् राष्ट्रपति गमाल अब्देल नासरले यसलाई राष्ट्रियकरण गरे—यसै घटनाले अक्टोबर–नोभेम्बर १९५६ को सुएज संकटको सुरुवात गर्यो। नहरको सञ्चालन र मर्मत राज्यको स्वामित्वमा रहेको सुएज नहर प्राधिकरण (एससीए) द्वारा गरिन्छ। कन्स्टान्टिनोपलको सम्मेलन अन्तर्गत, यो "युद्धको समयमा जस्तै शान्तिको समयमा, व्यापार वा युद्धको हरेक जहाजले, कुनै पनि झण्डाको भेदभाव बिना प्रयोग गर्न सकिन्छ। तैपनि, नहरले नौसेनाको सर्टकट र चोक पोइन्टको रूपमा महत्त्वपूर्ण सैन्य रणनीतिक भूमिका खेलेको छ।  भूमध्य सागर र लाल सागर (मिस्र र इजरायल) दुवैमा तटरेखा र आधारहरू भएका नौसेनाहरू सुएज नहरमा विशेष चासो राख्छन्।  इजिप्टले ५ जुन १९६७ मा छ दिनको युद्धको सुरुमा सुएज नहर बन्द गरेपछि, नहर ठीक आठ वर्षसम्म बन्द रह्यो, जुन ५ जुन १९७५ मा पुनः खोलियो। 

## इतिहास 
### स्वेज संकट 
thumb|नासरले नहरको राष्ट्रियकरणको घोषणा गरे (युनिभर्सल न्यूजरेल, ३० जुलाई १९५६) ।
thumb|पोर्ट साईद, भूमध्यसागरबाट सुएज नहरको प्रवेशद्वारमा.
२६ जुलाई १९५६ मा अलेक्जेद्रिया मा सबोधन गर्दै नासेरले इजिप्टको सेनालाई स्वेज नहर नियन्त्रण गर्न र नहरको  राष्ट्रियकरण कार्वान्ययन गर्न आदेश दिए।  उनले राष्ट्रियकरण कानुन प्रकाशित भएको, स्वेज नहरको सबै सम्पत्ति रोक्का भएको, र सबै शेयरधनीहरूलाई पेरिस स्टक एक्सचेन्जको अन्तिम मूल्य अनुसार को पैसा चुक्ता गरिने घोषणा गरे। त्यहि दिन, इजिप्टले इजरायली जहाजहरूलाई बन्द गरियो । 

सन १९५६मा  पहिले इजराइल तथा पछि ब्रिटेन र फ्रान्सद्वारा मिस्र माथि गरिएको आक्रमणलाई स्वेज संकट (Suez Crisis) भनिन्छ। यो आक्रमण स्वेज नहर माथि पश्चिमी देशको नियन्त्रण पुनः स्थापित गर्न तथा मिस्रको राष्ट्रपति गमाल अब्देल नासेरलाई सत्ताबाट हटाउने उद्देश्यले गरिएको थियो। युद्ध शुरू भए पछि संयुक्त राज्य अमेरिका, सोभियत सङ्घ र राष्ट्र संघले यसमा राजनयिक हस्तक्षेप गरे र आक्रमणकारी देश पछि हट्नको लागि बाध्य भए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
* पानामा नहर

## बाहिरी लिङ्कहरू 
* The suez canal official government website
* Darius the Great's Suez Inscriptions 
* Constantinople Convention of the Suez Canal, १८८८ 
* Encyclopedia of the Orient: *Suez Canal* 
* Entrance of the Suez Canal – १८८२
* Plan of the Suez Canal – १८८२ 
* Suez Canal Container Terminal at Port Said 
* Suez Canal Photos
* Opening of the Suez Canal, १८६९ 
* Bibliography on Water Resources and International Law Peace Palace Library
* Suez Canal article on Howstuffworks 

श्रेणी:स्वेज नहर
श्रेणी:नहरहरू
श्रेणी:जहाजी नहरहरू
बेगनास ताल

**बेगनास ताल** कास्की जिल्लाको लेखनाथ अन्तर्गत पर्ने रमणीय ताल हो। यो ताल पोखराको दोस्रो र नेपालको सबैभन्दा ठूलो ताल मानिन्छ। लेखनाथ नगरपालिकाको सबैभन्दा ठूलो तालको रूपमा रहेको यस तालको क्षेत्रफल ३.७३ वर्ग कि. मि. (३७३ हेक्टर ) रहेको छ। यस तालले लेखनाथ नगरपालिकाको कुल क्षेत्रफलको ४.७% र सम्पुर्ण ताल क्षेत्रको ८१% भाग ओगटेको छ। ७.५ देखि १०.६ मिटर गहिराइ भएको यस तालमा बि.स. २०४४ सालमा बाँधबाधेपछि २२० हेक्टरबाट बढि ३७३ हेक्टर पुगेर कूल क्षेत्रपल १५३ हेक्टर बृद्धि भएको छ। यहि बाँधबाट निकालिएको नहरले नगरपालिकाको खुदी फाँट र मालमूल फाँटमा सिंचाइ सुबिधा हुँदै आएको छ। 

## आर्थिक अवस्था
बेगनास ताल संगै रहेको रिसोर्ट क्षेत्रमा पोखरा आउने पर्यटकको लागि एउटा लोकप्रिय गन्तब्यको रूपमा रहेको छ। यस तालको पानीलाई सिंचाईको लागि प्रयोग गर्ने गरिन्छ र तालको केही हिस्सामा माछा पालन गरेर सो क्षेत्रको उपयोग गर्ने गरिन्छ। बेगनास तालको कयौँ क्षेत्रमा दलदल रहेको हुनाले सो क्षेत्रमा हाल धानको खेती गर्ने गरिन्छ।

बेगनास ताल पोखरा शहरको एक प्रमुख पर्यटकिय आकर्षणको गन्तब्य हो। यो तालमा राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय पर्यटकका लागि नौका बिहारको रोमाञ्चक अवसर पाइन्छ। फेवा ताल पछि सबै भन्दा धेरै पयर्टक आउने यही ताल हो। यस तालमा मत्स्य सहकारी संस्थाको अधिनमा रहेर ब्यवसायीक माछा पालन गरिन्छ। साथै कुनाकानीमा स्थानिय द्वारा निश्चित स्थान परिधिमा रहेर निजि स्तरमा पनि केज(जाली) बनाएर माछा पालन गरिन्छ।

यस तालमा सबै भन्दा धेरै टिलापिया माछा पाइन्छ। यो तातो पानीमा फस्टाउने अफ्रिकन जातको माछा हो, नेपालको रैथाने जाती भने हैेन। यहाँ पाइने स्थानिय माछाहरूमा रहु, नैनी, भाकुर, सहर, हिलेमाछा आदी पदर्छन्। पोखरामा बेगनास ताल भन्दा बाहेक पनि अरु ८ वटा तालहरू रहेका छन्।

## अन्य आकर्षणहरू 
रूपा ताल

बेगनास योगा एण्ड रिट्रट

रूपा बेगनास भ्यू टावर

पचभैया देउराली मन्दिर

माझी कुना

शुन्दरि डाँडा

गोरनाथ मन्दिर

पोखरा चिडियाखाना तथा बन्य जन्तु उद्वार केन्द्र

बेगनास ठुलाकोट

## चित्र दीर्घा

चित्र:Panoramic view Begnas Lake.jpg|बेगनास तालको मनोरम प्यानोरेमिक दृश्य
चित्र:Begnas Lake, Pokhara 1.jpg|बेगनास तालको मनोरम प्यानोरेमिक दृश्य
चित्र:Begnas lake,.jpg|बेगनास तालको मनोरम दृश्य
चित्र:Begnas lake,pokhara.jpg|बेगनास तालको मनोरम दृश्य
चित्र:Begnas lake-pokhara.jpg|बेगनास तालको मनोरम दृश्य
चित्र:Begnas Taal of Pokhara.jpg|बेगनास तालको मनोरम दृश्य
चित्र:Begnas Taal, Pokhara.jpg|बेगनास तालको मनोरम दृश्य
चित्र:Begnas tal.jpg|बेगनास तालको मनोरम दृश्य

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:नेपालका तालहरू
श्रेणी:पोखराका पर्यटकीय स्थलहरू
दिपाङ ताल

**दिपाङ ताल** कास्की जिल्लाको लेखनाथ नगरपालिकामा अवस्थित ताल हो । लेखनाथ नगपालिकाको चौथौ ठूलो तालको रूपमा यस तालको क्षेत्रफल ८.९८ हेक्टर रहेको छ । यस तालले नगरपालिकाको कुल क्षेत्रफलको ०.११% र ताल क्षेत्रको१.९५% भाग ओगटेको छ। यस नगरपालिकाको ६नं वडाभित्र सीमाबद्ध भएको यस तालको पूर्वमा रुपा, बेगनास, मैदी ताल र उतरपश्चिममा गुँदे, न्युरेनी, खाष्टे ताल रहेका छन्। यो ताल  बेगनास, रुपा र खाष्टे तालभन्दा क्रमश:४१.५४,१२.८०,१.५१गुणाठूलो र गुँदे, न्युरेनी, मैदी तालभन्दा क्रमश:१.८०,३.१७,७.६७ गुणासानो छ । योताल पनि जलाधार क्षेत्रको भू-क्षयको शिकार भन्दा सीमा अतिक्रमण र जालोको समस्याबाट ग्रसित छ । क्रमश: तालको आकार घट्दै गएबाट तालको वास्तविक अवस्थाको संरक्षण र उपयोगिता मुलक कार्यहरूको मजबुतिकरण पनि घट्दैगएको देखिन्छ । यसतालमा पनि मत्स्य पालन उत्पादन व्यवसाय शुन्य अवस्थामा रहेको छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:नेपालका तालहरू
श्रेणी:पोखराका पर्यटकीय स्थलहरू
बन्दी प्रत्यक्षीकरण

**बन्दी प्रत्यक्षीकरण** एक प्रकारको रिट हो । यसलाई अङ्ग्रेजीमा **Habeas corpus** भनिन्छ जसको ल्याटिन अर्थ "may you have the body" हो । यसको शाब्दिक अर्थ बन्दीलाई अदालत वा न्यायधिशका समक्ष दाखिला गर भन्ने हुन्छ । कुनै व्यक्तिलाई गैरकानुनी रूपमा थुनामा राखिएको अवस्थामा बन्दी प्रत्यक्षीकरण रिट जारी गरिन्छ । यस रिटले कुनै व्यक्ति गैरकानुनी रूपमा थुनामा परेको हो वा होइन भन्ने मात्र हेर्छ । अनाधिकृत ढङ्गले वा अधिकार नपाएको व्यक्तिले वा कानुनले तय गरेको कार्यविधि नपुर्याइ कुनै व्यक्तिलाई बन्दी बनाइएको छ भने अदालतले त्यस्तो व्यक्तिलाई थुना मुक्त गर्ने आदेश दिन्छ ।

- थुनाको कानुनी परीक्षण गर्ने आदेश हो। जसले कानुनको शासन प्रवर्द्धनमा जोड दिन्छ ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
* अधिकारपृच्छा
* उत्प्रेषण
* परमादेश
* प्रतिषेध
* बन्दी प्रत्यक्षीकरण
श्रेणी:न्याय
श्रेणी:रिटहरू
श्रेणी:सम्वैधानिक कानुन
श्रेणी:मानव अधिकार
परमादेश

परमादेश भन्नाले सार्वजनिक कार्य सम्पादन गर्ने तल्लो प्रशासनिक निकाय वा अदालत वा पदाधिकारीका नाममा माथिल्लो अदालतले कुनै काम गर्नु भनेर दिइएको आदेश भन्ने बुझिन्छ । परमादेशलाई  भाषामा  भनिन्छ, यसको शाब्दिक अर्थ "हामी आदेश दिन्छौं" भन्ने हुन्छ । 

परमादेशको कार्यक्षेत्र जतिसुकै फराकिलो भएपनि यसको उद्देश्य कुनै खास काम गर्नका लागि आदेश दिने भएकोले त्यही आदेशको परिधीसम्म मात्र सिमित हुन्छ। वास्तवमा क्षेत्राधिकार नभइ वा भएको अधिकारभन्दा बढी अधिकार प्रयोग गरी काम गरेको अवस्थामा परमादेश जारी हुन्छ। परमादेशले भइसकेको निर्णय खारेज गर्दैन साथै यो तल्लो अदालत वा निकायका विरूद्धको पुनरावेदन पनि होइन।
## यो पनि हेर्नुहोस्
* उत्प्रेषण
* अधिकारपृच्छा
* प्रतिषेध
* बन्दी प्रत्यक्षीकरण

श्रेणी:न्याय
श्रेणी:रिटहरू
श्रेणी:सम्वैधानिक कानुन
श्रेणी:मानव अधिकार

परमादेश:-कुनै कानून द्वारा सिर्जित सार्वजनिक  ओहदामा रहेको पदाधिकारीले आफूले पालना गर्नु पर्ने कर्तव्यको पालना नगर्दा कसैको हक अधिकार कुण्ठित हुन गएको अवस्थामा त्यस्तो हक अधिकारको प्रचलन गराउनका लागि त्यस्तो सार्वजनिक पदाधिकारीका नाममा उसको कर्तव्यको पालना गराउन अदालतबाट जारी गरिने आदेश हो।
उत्प्रेषण

**उत्प्रेषण** (certiorari) भनेको कुनै प्रशासनिक, अर्धन्यायिक वा तल्लो न्यायिक निकायले कार्य सम्पादन गर्ने क्रममा गैरकानुनी निर्णय गरेमा त्यसलाई बदर गर्न माथिल्लो न्यायिक निकायले जारी गर्ने रिट हो । उत्प्रेषण सार्वजनिक पद धारण गर्ने अधिकारी वा निकायका नाममा जारी गरिन्छ । आफ्नो क्षेत्राधिकार नाघेर वा क्षेत्राधिकार नभर्इ कुनै प्रशासनिक वा अर्धन्यायिक वा तल्लो न्यायिक निकायले गरेको निर्णय गैरकानुनी र बदरभागी भएमा उत्प्रेषणद्वारा त्यस्तो निर्णय बदर गरिन्छ । वास्तवमा निर्णय गर्दा कानुनमा तोकिएको कार्यविधि पालन भएको छैन भने अथवा निर्णय गर्ने अधिकारीले बदनियत राखी निर्णय गरेमा उक्त निर्णय त्रुटिपूर्ण छ भन्नेकुरा सम्बन्धित मिसिलबाट देखिएमा पनि उत्प्रेषणको रिट जारी हुन्छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* अधिकारपृच्छा
* उत्प्रेषण
* परमादेश
* प्रतिषेध
* बन्दी प्रत्यक्षीकरण

श्रेणी:न्याय
श्रेणी:रिटहरू
श्रेणी:सम्वैधानिक कानुन
श्रेणी:मानव अधिकार
प्रतिषेध

**प्रतिषेध** (अङ्ग्रेजी : writ of prohibition) भनेको न्यायिक वा अर्धन्यायिक निकायले अधिकार क्षेत्रभन्दा बढी अधिकार प्रयोग गरी वा कानुन नाघेर कुनै काम कारवाही गर्न लागेमा त्यस्तो नगर्नु भनी माथिल्लो न्यायिक निकायले दिने आदेश हो । यसले सार्वजनिक पद धारण गर्ने अधिकारी वा निकायले कारणवश गैरकानुनी निर्णय गर्न लागेमा त्यस्तो गर्नबाट रोक्छ । सरल अर्थमा प्रतिषेध जारी गरेर गैरकानुनी काम हुनबाट रोक्न सकिन्छ । प्रतिषेधको आदेश स्थायी प्रकारको हुन्छ ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## यो पनि हेर्नुहोस्
* अधिकारपृच्छा
* उत्प्रेषण
* परमादेश
* प्रतिषेध
* बन्दी प्रत्यक्षीकरण
## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:न्याय
श्रेणी:रिटहरू
श्रेणी:सम्वैधानिक कानुन
श्रेणी:मानव अधिकार
चाकु (खानेकुरा)

बनाइन्छ]]
 ]]
**चाकु** मसिना जातको उखुको रस वा सखर पकाएर राम्ररी छानी चाका–चाका पारी जमाइएको, गुलियो खाद्यपदार्थ । "चाकु" शब्द एक नेपालभाषा अर्थात् नेवारी भाषाकाे शब्द हाे ।

श्रेणी:परिकार
श्रेणी:खाद्यपदार्थ
पुष्टकारी

**पुष्टकारी** नेपालको परम्परागत र मौलिक मिठाई हो। सखर, घिउ, खुवालाई पकाएर यसमा नरिवलको धुलो, खजुर वा बदाम हालेर यसलाई विभिन्न आकारमा तयार पारिन्छ। काठमाडौँ उपत्यकाको नेवार समुदायमा यो मिठाईलाई विशेष रूपमा तयार गरेर खाने गरिन्छ भने यो मिठाई तयार गर्ने कलामा समेत दक्षता पाइसकेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:परिकार
श्रेणी:खाद्यपदार्थ
श्रेणी:नेपाली मिठाईहरू
सखर

*सखर* वा **सक्खर** उखु, खजुर, ताड आदिको रस पकाएर जमाइएको, रासायनिक पदार्थद्वारा प्रशोधन नभएको बुको वा डल्लो गुलियो पदार्थ; गुड हो ।

## औषधोपचार
*कम्मर दुख्ने रोगमा
एक पाउ ज्वानो धूलो एक पाउ सखर दुबै बराबर राम्ररी मिसाएर विहान\वेलुका तातोपानी सँग १\१ चम्चा सेवन गर्नाले दुई हप्तामै ठिक हुँदै जान्छ ।
*कफ र खोकी लागेको रोगमा
१ दाना फुराएको मरिच मसिनो गरी पिनेर १ चम्चा सखरमा मुछेर सानो–सानो गोली बनाउनुहोस् र दिनको तीन–चार वटा गोली चुस्ने गर्नुहोस्, यस्तो प्रक्रियाले कफ निकालेर खोकी ठीक गराउँछ ।
*हात्ती पाइले रोगमा
:गौत(गाईको पिसाब) आधा गिलास, १ चम्चा बेसार, १ चम्चा सखर हालेर नित्य बिहान\बेलुका खाने गरेमा हात्तीपाइले रोग ठीक हुँदै जान्छ ।
*ज्वरो आएमा
:जीरापानी पकाएर सखर हालेर चिया झै दिनमा ३\४ पटक खाएमा ज्वरो चट्टै जान्छ ।
*खोकी र दममा
:सिमालीको पातको १ लिटर रस निकालेर राम्ररी उमाल्ने र बाक्लो भएपछि झिक्ने र जति लेदो छ त्यति नै सखर हालेर राम्ररी मिसाउने । १\१ चम्चा बिहान\बेलुका खाने गरेमा सबै रोग ठीक हुन्छ । औषधि सेवन गरुन्जेल दूध भातमात्र खाँनु राम्रो हुन्छ ।
*पेट दुखेमा
:भुटेको आधा चम्चा रायोको धूलो सखर हालेर एक चम्चा बनाएर, एक ग्लास मनतातो पानीसँग खाएमा पेट दुखेको ठीक हुन्छ ।
*घाँटी बसेमा
:एक गिलास पानीमा ज्वानो र सखर १ चम्चा राम्ररी उमालेर पिउनाले पनि घाँटी बसेको जान्छ ।
*शरीर दुख्ने रोगमा
:भुटेको ज्वानो र सखर मिसाएर ज्वानोको लड्डु बनाउने र बिहान/बेलुका मिश्री पानीसँग नियमित रूपमा खाने गरेमा दुई हप्तामा ठीक हुन्छ ।
*मलेरिया ज्वरो आएमा
:भाँङको चूर्ण एक भाग, सखर दुई भाग मिलाएर ४ गोली बनाउने र १/१ गोली २/२ घण्टामा खाने गरेमा ठीक हुन्छ ।
*काला ज्वरो आएमा
:दतिउनको पात, मरिच र लसुन तीनवटै बराबर राखी पानी हालेर सिलौटामा पिन्ने र सखर हालेर केराउ जत्रो गोली बनाएर दुई/दुई गोली बिहान/दिउँसो/बेलुका तातोपानीसँग खान दिएमा एक हप्तामै ठीक भएर आउँछ ।
*औलोको ज्वरो आएमा
:दतिउनको पात र मरिच बराबर पिनेर सखर हालेर केराउ जत्रो गोली बनाएर ज्वरो आउनु भन्दा अगाडि मनतातो पानीसँग खाने गरेमा औलोको ज्वरो ठीक हुन्छ ।

## सन्दर्भ ग्रन्थ
## यो पनि हेर्नुहोस
*मरिच
*नीम
*बेसार

श्रेणी:परिकार
श्रेणी:खाद्यपदार्थ
श्रेणी:औषधोपचार
कृष्णमोहन श्रेष्ठ

**कृष्णमोहन श्रेष्ठ** नेपालको शसस्त्र प्रहरी बलका पहिलो महानिरिक्षक थिए।

उनको २०५९ माघ १२ गते माओवादीहरूले ललितपुरको बागडोलमा गोली हानी हत्या गरे।
श्रेष्ठ नेपालको द्व्न्द्वमा मारिने सबै भन्दा उच्च तहका सुरक्षाकर्मी हुन्। तत्कालिन सशस्त्र प्रहरी बलका महानिरीक्षक कृष्णमोहन श्रेष्ठ, उनकी पत्नी नुडुप श्रेष्ठ र अंगरक्षक सशस्त्र प्रहरी नायव निरीक्षक सूर्यप्रसाद रेग्मी गोली प्रहारबाट मारिएका थिए। . उनीहरू लाई नियमित मर्निङ वाकमा जाँदै गर्दा माओवादीले गोली हानेको थियो त्यसको तीन दिनपछि सरकार र माओवादीबीच दोस्रो पटक द्विपक्षीय युद्धविरामका लागि सहमति भएको थियो। ।
दुई दाजुहरू महनमोहन र मानमोहन तथा भाइ जेसमोहन र पाँच जना दिदीबहिनीहरूका माईती स्वर्गीय कृष्णमोहनको शुभविवाह काठमाण्डौं लाजिम्पाट निवासी तेजमान शाक्यकी छोरी नुडुपसँग भएको थियो। सामाजिक तथा शिक्षा क्षेत्रमा सक्रिय नुढुप सशस्त्र प्रहरी बल परिवार महिला संघका अध्यक्षका साथै लिङ्कन स्कुल काठमाण्डौंमा शिक्षिका थिइन्। उनीहरूका तीन छोरीहरू नमिता, कृपा र किर्ती श्रेष्ठ छन्।

## शिक्षा
चैनपुरस्थित स्थानीय श्री सरस्वती माध्यमिक विद्यालयबाट पूरा गर्दै धरान स्थित महेन्द्र कलेजबाट आई.ए. र त्रिचन्द्र कलेज काठमाण्डौंबाट अङ्ग्रेजी विषय लिई स्नातक गरेका श्रेष्ठले प्रहरी सेवामा कार्यरत रहँदा बेलायत स्थित लाईसेस्टर युनिभर्सिटीबाट क्रिमिनल जस्टिस एण्ड पुलिस म्यानेजमेन्ट विषयमा पोष्ट ग्र्याजुएट गरेका थिए।

स्नातक गरेको लगत्तै चैनपुरमा आफैले अध्ययन गरेको स्कुल श्री सरस्वती मा.वि. चैनपुरमा २०२५ देखि २०२७ साल सम्म प्रधानाध्यपकका रूपमा सेवा गरेका श्रेष्ठ। २०२७ सालमा खुल्ला प्रतियोगिताबाट छनौट भई प्रहरी निरीक्षकबाट प्रहरी सेवामा प्रवेश गरी नेपाल प्रहरीको प्रहरी नायव महानिरीक्षक (डि.आई.जी.पी.) हुँदै नेपाल प्रहरीको प्रहरी अतिरिक्त महानिरीक्षक (ए.आई.जी.पी.) सम्म भए। त्यसै बेला तत्कालीन सरकारद्वारा नेपाल प्रहरी तथा शाही नेपाली सेनाबाट अधिकारीहरू लिएर एउटा अर्धसैन्य बलको गठन गर्‍यो। यसरी गठन गरिएको सशस्त्र प्रहरी बलको पहिलो महानिरीक्षकको रूपमा २०५७ साल माघ १९ गते कृष्णमोहन नियुक्त भएका थिए।

कृष्णमोहन श्रेष्ठको व्याडमिण्टन, भलिबल र फूटबल जस्ता खेलहरूमा निकै गहिरो रूचि थियो। उनी साहित्य तथा सँगीतको क्षेत्रमा समेत रुचि राख्थे भने समाज सेवामा समेत उनी कृयाशील थिए।

## पुरस्कार तथा मान पद्‍वी
श्रेष्ठले शुभराज्यभिषेक पदक, गद्धी आरोहण रजत महोत्सव पदक, परदेश सेवा पदक, सार्क स्मृती पदक, दुर्गम सेवा पदक, यू.एन. पदक, गोरखा दक्षिणबाहु दोस्रो, त्रिशक्ति पट्ट तेस्रो र चौँथो लगायतका पुरस्कार र पदक पाएका थिए। तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्रबाट २०६० जेष्ठ ३० गते मरणोपरान्त सुप्रसिद्ध प्रबल गोरखा दक्षिणबाहु पहिलो प्रदान गरिएको थियो। त्यस्तै गरी श्रीमती नुडुप श्रेष्ठ लाई मरणोपरान्त सुप्रबल गोरखा दक्षिणबाहु दोस्रो प्रदान गरिएको थियो।

## सन्दर्भ
## बाह्य कडीहरू
* http://www.apf.gov.np/index.php?c=3&lan=en 

श्रेणी:द्वन्द्वकालमा मारिएका नेपालीहरू
न्युरेनी ताल

**न्युरेनी ताल**  कास्की जिल्लाको लेखनाथ नगरपालिकामा अवस्थित ताल हो । योताल यस नगरपालिकाको छैठौँ ठूलो ताल तथा दोस्रो सानो ताल हो। यसको क्षेत्रफल २.८३ हेक्टर रहेको छ। यसतालले यस नगरपालिकाको कुलक्षेत्रफलको ०.०३५% भाग र ताल क्षेत्रको ०.६% भाग ओगटेको छ।योताल यस नगरपालिकाको सबैभन्दा ठूलो ताल वेगनास तालभन्दा १.३१ गुणासानो र रुपा, खाष्टे, दिपाङ्ग र गुँदे भन्दा क्रमश:४०.६,४.७९,३.१७  र १.७५ गुणा सानोछ । सबैभन्दा सानोताल मैदी तालभन्दा२.४१ गुणा ठूलो छ । यो ताल रुपा, वेगनास, मैदि, दिपाङ्गभन्दा पश्चिममा र गुँदे भन्दा पूर्वमा र खाष्टे तालको काखैमा अवस्थित छ। यो ताल नगरपालिकाको ४ नं. वडाभित्र अवस्थित छ। आकारको दृष्टिले निकै सानो तालको रूपमा रहेको अहिलेसम्म यो मानवोचित प्रयोजन हुन सकिरहेको छैन।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
* खास्टे ताल
* बेगनास ताल
* फेवा ताल

श्रेणी:नेपालका तालहरू
श्रेणी:पोखराका पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू
अधिकारपृच्छा

**अधिकारपृच्छा**(Quo Warranto) भन्नाले कुनै न्यायिक वा अर्धन्यायिक निकाय वा कुनै सार्वजनिक अधिकार पाएको व्यक्तिले अधिकार क्षेत्रको अभावमा कुनै काम कारवाही वा निर्णय गरेमा त्यस्तो काम वा निर्णय गर्ने अधिकार कसरी प्राप्त भयो र कुन कानुन अन्तर्गत त्यस्तो गरियो भनी जवाफ माग गरी जारी भएको रिटलई बुझिन्छ । अनधिकृतरूपमा कसैको अधिकार स्वतन्त्रता वा पद खोसिएमा पीडित पक्षले यस्तो रिटको माग गर्छ । प्राकृतिक न्यायको सिद्धान्त विपरीत निर्णय भएमा भएमा पनि अदालतले यो रिट जारी गर्छ ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
* अधिकारपृच्छा
* उत्प्रेषण
* परमादेश
* प्रतिषेध
* बन्दी प्रत्यक्षीकरण

श्रेणी:न्याय
श्रेणी:रिटहरू
श्रेणी:सम्वैधानिक कानुन
श्रेणी:मानव अधिकार
ज्ञानेन्द्र खड्का

**ज्ञानेन्द्र खड्का** नेपालका पत्रकार थिए। उनी द्वन्द्वकालमा माओवादी द्वारा मारिएका थिए। खड्का २०६० भदौ २१ गते सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको ज्यामिरेमा मारिएका थिए। उनलाई बन्दूकधारी माओवादीहरूले नियन्त्रणमा लिई हात बाँधेर लगेका थिए। पछि उनलाई गाउँकै एउटा भलिबलको पोलमा पाता फर्काई बाँधेर उनकै श्रीमतीको अगाडि खुकुरीले घाँटी रेटेर हत्या गरिएको थियो। पत्रकार खड्का राष्ट्रिय समाचार समितिको रिपोर्टरको रूपमा काम गर्दथे।

## सन्दर्भ
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाली पत्रकारहरू
श्रेणी:द्वन्द्वकालमा मारिएका नेपालीहरू
विद्युतीय प्रजातन्त्र

**विद्यूतीय प्रजातन्त्र** अर्थात् इ-डेमोक्रेसी प्रत्यक्ष प्रजातन्त्रको नमूना हो।
**ई डेमोक्रेसी** (इलेक्ट्रोनिक* र* लोकतन्त्र*दुई शब्दहरूको संयोजन*)मा स्थानीय समुदायहरू, राज्यहरू / क्षेत्रहरू, देशहरू र विश्व स्तरमा राजनीतिक प्रक्रियाहरू भित्र " "सूचना र सञ्चार प्रौद्योगिकिहरू र रणनीतिहरूको प्रयोग हुन्छ। ."  यस सन्दर्भमा नागरिक, मतदाताहरू,  राजनीतिक सङ्गठन,  मीडिया, निर्वाचित अधिकारी, सरकार  आदि प्रजातान्त्रिक पात्रहरू महत्त्वपूर्ण हुन्छन्। .

लोकतन्त्र जस्तै ई - लोकतन्त्रमा पनि आदर्श रूपमा एक प्रत्यक्ष लोकतन्त्र हुन्छ। व्यावहारिक रूपमा यसलाई लोकतन्त्रको सीमित रूपको एक प्रारम्भ मानिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
* Council of Europe's work on e-Democracy - Including the work of the Ad Hoc Committee on e-Democracy IWG established in २००६
* Edc.unigue.ch  - Academic research centre on electronic democracy. Directed by Alexander H. Trechsel, e-DC is a joint-venture between the University of Geneva's c२d, the European University Institute in Florence and the Oxford University's OII.
* ICELE  - International Centre of Excellence for Local eDemocracy, a UK driven international project exploring tools, products, research and learning for local e-democracy.
* Institute for Politics Democracy and the Internet 
* Esri.salford.ac.uk , IPOL - A portal on Internet and politics — Website including primary and secondary research resources related to online participation, e-democracy and the use of the Internet by parliaments and assemblies; edited by Stephen Ward, Wainer Lusoli and Rachel Gibson.
* ICEGOV - International Conference on Electronic Governance 
* http://www.nytimes.com/2007/01/03/opinion/03wed1.html
धन्दो चैत्य

**धन्दो चैत्य** (तिब्बती: , सल्हाग दोल्हाग) काठमाडौँ महानगरपालिकाको चाबहिलमा रहेको एक प्राचिन चैत्य हो। प्राप्त प्रमाणहरूका आधारमा यस चैत्यलाई स्वयम्भू र बौद्धनाथभन्दा पुरानो चैत्य मानिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:बौद्ध स्तूप
श्रेणी:नेपालको पर्यटकीयस्थल
श्रेणी:काठमाडौँ जिल्लाका स्तूप
जनै खटिरा

**जनै खटिरा** (अङ्ग्रेजी: हर्पिस, हर्पिस जस्टर, वा सिङ्गल्स्) एक प्रकारको भाइरल सङ्क्रमण हो। यसलाई पीडादायक समस्याको रूपमा लिन सकिन्छ। किनभने छालामा देखिने यो रोगमा स-साना पानीफोका जस्ता आउने खटिराहरू चिलाउनुका साथै असह्य रूपले दुख्ने समस्या हुन्छ। चिकनपोक्स अर्थात् ठेउलाको कारकका रूपमा परिचित भेरिसेला जस्टर नामक भाइरसको सङ्क्रमणले यो रोग लाग्दछ। डाक्टरी भाषामा यसलाई हर्पिस जस्टर भनेर चिनिन्छ भने नेपालीमा जनैखटिराका नामले प्रसिद्ध छ। यो रोग प्रायः एक पटक ठेउला भइसकेका व्यक्तिलाई हुने भएकाले यो प्रौढहरूमा बढ्ता देखिने गरेको छ। यसलाई सामान्य खालको छालाको रोग ठान्ने भ्रममा पर्नु हुँदैन । शरीरको रोग प्रतिरोधी क्षमता कम भएका बेलामा यसको आक्रमण हुन सक्छ।

## लक्षण
* छाती, पेट, पिठ्यूँ, घाँटी, हात, खुट्टा आदि ठाउँ मा मसिना बिमिरा निस्कने ।
* ती बिमिरा निस्केका ठाउँ मा चिलाउने, पोल्ने र दुख्ने ।
* बिमिरा बिस्तारै ठूला हुँदै जाने र ससाना घाऊ जस्ता देखिने ।
* ती घाऊहरु मा पोलेका घाऊ मा झैं नै पानी भरिने र फुट्ने । सँगै असह्य पीडा हुने ।
* सामान्य ज्वरो आउने । टाउको दुख्ने ।

## निदान तथा उपचार
चिकित्सक ले बिमिराहरु हेरेर तथा सामान्य परीक्षण बाटै जनै खटिराको निदान गर्ने छन्। यसको घरेलु उपचार पनि प्रभावकारी देखिएको छ। सँगसँगै चिकित्सकले गर्ने निम्नांकित उपचार पनि लाभदायक सिद्ध हुने छ -

* घाऊहरू निको पार्न का लागि एसाक्लोभिर जस्ता औषधि खाने तथा मलम लगाउने।
* घाऊ बढ्ता नदुखुन् भन्नका लागि दुखाई कम गर्ने इबुप्रोफेन, पारासिटामोल जस्ता औषधि सेवन गर्ने ।
* घाऊहरूलाई सफा राख्ने। 
 
, break open (३), crust over (४), and finally disappear. Postherpetic neuralgia can sometimes occur due to nerve damage (५),|thumb]]

श्रेणी:रोग
श्रेणी:छालाको रोगहरू
मानाङ्क

**मानाङ्क** लिच्छवी राजा मानदेवले प्रचलनमा ल्याएका मुद्रा हो । मानाङ्कमा अग्र भागमा सिंह र अभिलेख चित्रण गरिएको छ भने पृष्ठ भागमा भोगिनी र अभिलेख चित्रण गरिएको छ । यसको व्यास २.८ सेन्टिमिटरदेखि २.९ सेन्टिमिटर र तौल १८ ग्राम भएको पाइएको छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:लिच्छवीकाल
श्रेणी:प्राचिन मुद्राहरू
राष्ट्रिय नर्सिङ दिवस

**राष्ट्रिय नर्सिङ दिवस** नेपालमा हरेक वर्ष जनवरी महिनाको २८ तारिखका दिन मनाइन्छ । विक्रम सम्वत २०१८ सालमा नेपाल नर्सिङ सङ्घको स्थापना भएको दिनको सम्झनामा हरेक वर्ष जनवरी २८ मा नर्सिङ दिवस मनाउने गरिन्छ ।  अन्तर्राष्ट्रिय नर्सिङ दिवस भने फ्लोरेन्स नाइटिङ्गेलको जन्मोत्सवको दिन मे १२मा मनाउने गरिन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:राष्ट्रिय दिवस
श्रेणी:दिवसहरू
अन्तर्राष्ट्रिय नर्सिङ दिवस

**अन्तर्राष्ट्रिय नर्सिङ दिवस** प्रत्येक वर्ष मे १२ तारिखको दिन मनाइन्छ । सन १९७४ को जनावरीमा निर्णय गरी फ्लोरेन्स नाइटिङ्गेलको जन्मोत्सवको दिन अर्थात मे १२ तारिखलाई अन्तर्राष्ट्रिय नर्सिङ दिवसको रूपमा विश्वभर मनाउन थालिएको हो ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडीहरु
श्रेणी:दिवसहरू
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय दिवसहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घका दिवसहरू
म्याथ्यु आर्नोल्ड

**म्याथ्यु आर्नोल्ड** बेलायती कवि तथा सांस्कृतिक विश्लेषक थिए ।

श्रेणी:पत्रकार
श्रेणी:बेलायती नागरिकहरू
हान वंश

**हान वंश** प्राचीन चीनको शासक हुन ।

श्रेणी:चीनको इतिहास
जुलियस सिजर

**जुलियस सिजर** एक प्राचिन रोमन शासक थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
घिउ

सग पस्किएको डोसा ]]
**घिउ** दहीलाई मथेर निकालिएको नौनीलाई पगालेर वा खारेर बनाइन्छ ।

## औषधी उपचार
*कपाल दुखेमा
:गाईको घ्यू पाँच चम्चा कराईमा तताउनु र सात गेडा मरिच डडाउनु र छानेर राख्नु । टाउको दुखेको बेलामा घ्यू कंचटमा दल्नु ठीक हुन्छ ।
*जाडोले कामज्वरो आएमा
:एक डाडु घ्यूमा एक चम्चा मरिचको धूलो डडाएर कपुर २–४ पुरिया हालेर शरीर भरी मालिस गरेमा शरीर तातेर आउँछ र ठीक हुन्छ ।
*आँखा धमिलो र फूलोमा
:गाइको घ्यूमा नीमको फूलको गाजल  बनाएर लगाउने गरेमा धमिलो र फूलो समेत काट्न धेरै मद्दत गर्नेछ ।
*खानामा अरुची भएमा
:घ्यूमा नीमको कमलो ८\१० वटा पात  तारेर खाएमा जस्तो अरुचीमा पनि खाना खान मन लाग्नेछ ।
*आँखाको कमजोरीमा
:राम्रो शुद्ध बेसारको धूलोलाई गाईको घ्यूमा मुछेर बेलुका सुत्ने बेला लगाउने गरेमा आँखा रातो भएको, घाउ भएको, जालो हुन लागेको धमिलो भएको आदि १\२ हप्तामा निको गर्छ र सँधै लगाएमा आँखाको कहिल्यौ खराबी हुँदैन ।
*शूल भएमा , धेरै दीसा लागेमा
:जीराको धूलो, ५० ग्राम, सिदेनूनको धूलो ५० ग्राम र घ्यूमा फुराएको हिङ १० ग्रामको धूलो सबै मिसाएर मनतातो पानीसँग १\१ चम्चा मह अथवा घ्यूमा मिसाएर दिनको ३\४ पटक रोग अनुसार मात्रा मिलाई खाएमा दीसा धेरै लागेको ठीक हुन्छ ।
*सेतो दुवी आएमा
:रायोको धूलो गाईको घ्यूमा फिटेर मलम बनाउने र त्यस ठाँउमा बिहान/बेलुका लगाउने गरेमा बिस्तारै सेतो दुवी ठीक हुन्छ ।
*ओठ फुट्ने भएमा
:एक चम्चा  घ्यूमा एक चिम्टी नून हालेर तताएर राख्नुहोस् र ओठ फुटेको बेलामा दिनको २/४ पटक लगाउनु होस् । सुत्नेबेलामा नाइटोमा घ्यू लगाएर सुत्ने गरेमा पनि ओठ फुट्दैन ।

## सन्दर्भ ग्रन्थ
## यो पनि हेर्नुहोस
*मरिच
*कपुर
*बेसार

श्रेणी:दूधका परिकारहरू
श्रेणी:खाद्यपदार्थ
श्रेणी:औषधोपचार
बर्फी

**बर्फी** भारतीय उपमहाद्वीपबाट पाइने घना दूधमा आधारित मिठाई हो। नाम हिन्दुस्तानी (मूल फारसी) शब्द बरफबाट आएको हो, जसको अर्थ हिउँ हो।

साधारण प्रकारका बर्फीहरूमा बेसन बर्फी (चनाको पिठोले बनाइएको), काजु बर्फी (काजुले बनाइएको), पिस्ता बर्फी (पिस्ता पिस्ताले बनाइएको) र सिंग बर्फी (मूंगफलीले बनाइएको) समावेश छन्।

## प्रकारहरू 
* *केसरी पेढा*: केसर, चपटा पहेंलो गोल
* *काजु बर्फी वा काजु कटली*: काजू, हल्का ट्यान हीरा
* *पिस्ता बर्फी*: पिस्ता, वन हरियो हीरा
* *दूध पेडा*: केवरा तेल र पिस्ता, कालो ट्यान गोलो चापटी
* *चकलेट बर्फी*
* *बदाम पाक*: गुलाब पानी र बादाम, खैरो हीरा
* *ओखरको बर्फी*
* *बर्फी फोन वा बर्फिफोन*: फिग, गुलाबी र पहेंलो रंगको
* *गजर बर्फी*: गाजर, वर्गाकार र सुन्तला रंग
* *नरिवल बर्फी*: नरिवल, चिनी, र दूध, वर्ग र पहेंलो रंग
* *सिङ्ग बर्फी* : बदाम, वर्गाकार र खैरो रंगको
* *बेसन बर्फी*: चनाको पीठो हल्का पहेंलो हीरा
* *दोढा बर्फी:* बदाम
* *आइसक्रिम बर्फी*: रिच भेनिला स्वादको, आयताकार

## तस्बिरहरू 

File:Naral Vadi (Coconut Burfi) (50287135156).jpg|नरिवल र आँपको बर्फी
File:Chocalate barfi.jpg|चकलेट बर्फी
File:Badam Barfi.jpg|*Badam* (बदाम) बर्फी
File:Tri - colour Kaju Barfi.jpg|त्रिरङ्गी *काजु* बर्फी
File:Two Layered Coconut Barfi.JPG|नरिवल बर्फी
File:Besan Ki Barfi.JPG|*बेसन* (चना पीठो) बर्फी
File:Moong Daal Barfi.jpg|*मुग दाल* (मुग) बर्फी
File:Suji Barfi-Odisha.jpg|ओडिशा-शैली *सुजी* (सूजी) बर्फी

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:दूधका परिकारहरू
श्रेणी:भारतीय मिठाइँहरू
श्रेणी:बङ्गलादेशी मिठाइँहरू
श्रेणी:पाकिस्तानी मिठाइँहरू
श्रेणी:नेपाली खाना
माधव भित्तल कामथ

**माधव भित्तल कामथ** भारतीय पत्रकार हुन । उनी प्रशार भारतीका पूर्व अध्यक्ष हुन।

श्रेणी:पत्रकार
नौनी

.]]

**नौनी** दहीलाई मथेर निकालिएको सार वस्तु हो । यसलाई पगालेर वा खारेर घिउ बनाइन्छ । नाैनी दुग्ध पदार्थको सार भएकोले यसमा दुधबाट पाइने मुख्य तत्व प्रचुर मात्रमा पाइन्छ । यसको गुणको पुर्ण र क्षतीरहीत लाभ लीन यसलाइ सकेसम्म कम पकाइ उपभोग गर्नपर्छ । घीउ नाैनीलाइ पकाइ बनाइने हुँदा यसमा नाैनीको गुणहरु अधीकांस नष्ट हुन्छन र नाैनीबाट पाइने सबै गुण पाइदैन । 

श्रेणी:दूधका परिकारहरू
श्रेणी:खाद्यपदार्थ