बगाले थापा

**बगाले थापा** वा **बगाल्या थापा** खस समुदायको क्षेत्री थापाहरूको एक कुलघरान हो । नेपाल, भारत तथा अन्य स्थानहरूमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्मावलम्बी विशेषतया नेपाली थर थापाको एक उपसमुह हो । यिनीहरू क्षेत्री वर्गका भारोपेली भाषी पर्वते खस हुन् । राजा कालु थापा आत्रेयगोत्री बगाले थापाहरूका मूलपुरुष हुन् ।

### बगाले थापा शुद्ध क्षत्री हुन् ः 
पौड्याल, अर्याल, मल्ल लगायतका केही अन्य जातका वंशावलीहरुमा बगाले थापाहरुलाई आफ्नो वंशसँग जोडिएको पाइन्छ । पौड्याल वंशावलीमा कालु थापालाई वत्सराज भट्ट (ब्राम्हण)को छोराको रुपमा देखाइएको छ । एउटै व्यक्ति वत्सराजका पाँचभाइ छोराहरुलाई जेठो–सिग्देल, माइलो–शाही ठकुरी, साँइलो–थापा क्षत्री, काँइलो–मल्ल ठकुरी र कान्छो–पौड्याल ब्राम्हणको रुपमा देखाइएको छ । जुन विषय आफैमा तर्क र प्रमाणहिन त छँदै छ हाँसो लाग्ने पनि छ । हिन्दू धर्म र परम्परामा अन्यत्र कहीँ पनि एउटै बाबुका छोरा पाँच प्रकारका भिन्न जातहरु लिएर जन्मेको पाइँदैन र यस्तो हुँदैन पनि । हुन्छ के भने ? ब्राम्हणले क्षत्री स्त्री ल्याई त्यसबाट जायजन्म भएमा त्यस्तो सन्तान ‘खत्री क्षत्री’ हुन्छ, अन्य जातको हुँदैन । बगाले थापाहरु राजा भई सकेका र वीर योद्धाको रुपमा सेनाको उच्च पदमा प्रतिष्ठित भएकाले उनीहरुसँग आफ्नो रगतको साइनो देखाएमा समाजमा मान प्रतिष्ठा बढ्ने र अन्य जातिहरुको आक्रमण र अवहेलनाबाट सुरक्षित रहन सकिने हुँदा बगाले थापासँग वंशावली जोडिएको हुन सक्छ । बगाले थापा क्षत्रीहरु शुद्ध ‘क्षत्री’ हुन, अन्य कुनै जातसँग घिसिएर–मिसिएर आएका होइनन् ।

## प्राचिन इतिहास
 क्षत्री, आत्रेयगोत्री बगाले थापाहरूका मूलपुरुष]]
गोरखा राजवंशावलीका अनुसार बगाले थापाहरू जुम्लामा रहँदा शक्तिशाली देखिन्छन् । थापा वंशावलीका अनुसार श्रीशाके ११११ (वि.सं. १२४६) मा डोटीको कांडामालिकामा आत्रेय गोत्रका राजा कालु थापाले राज्यारोहण गरेका थिए। उनी *त्रिप्रवर शुक्लयजुर्वेदी, धनुर्वेदी मध्यान्दिनी शाखाअध्यायी* नामक उपाधिधारक राजा थिए। तिनै मूलपुरुष कालु थापाका सन्तानहरू वर्तमानको आत्रेयगोत्री बगाले थापा भनी चिनिन्छन्। पुलाचौर, म्याग्दी मा जेठा पूर्णखर (पुन्याकर) थापा, ताकम, म्याग्दीमा माहिँला तारापति थापा,
रुकुमकोट, रुकुममा साहिँला विरु थापा र ज्यामरुककोट, म्याग्दीमा कान्छा जशोधर (धर्मराज) थापाले राज्य गरेका थिए ।
थापा वंशावलीको एक कथनः

तर चन्द्रप्रकाश बानियाँले ३ भाइहरू पुण्याकर, तारापति र धर्मराज क्रमशः पुला, ताकम र ज्यामरुककोटका राजा हुन् भनी लेखेका छन् भने रुकुमकोटका विरुको नाम उल्लेख छैन। कर्णाली प्रदेशबाट उत्पत्ति भएका बगाले थापाहरू पश्चिमबाट पूर्व सर्ने क्रममा गण्डकी प्रदेशमा प्रवेश गरेका थिए।

## मध्य इतिहास
[thumb|upright|[नेपालका राष्ट्रिय विभूतिहरू|राष्ट्रिय विभूति मुख्तियार जर्नेल भीमसेन थापा, एक बगाले थापा]]
बगाले थापाहरू इतिहासदेखि सशक्त पदहरू जस्तै मुखिया, जिम्मल, पञ्चप्रधान, बडाहाकिम, काजी आदिबाट सुशोभित छन् । उनीहरू नेपाली राजनीतिको वृतमा अग्रज देखिन्छन् । १८ औँ शताब्दीमा बगाले थापाहरू प्रशासनिक एवम् सैनिक कार्यभारमा दक्ष मानिन्थे । त्यसैले पलाञ्चोकका बगाले थापाहरूका अग्रज काजी काशीराम थापालाई कान्तिपुरका राजा जयप्रकाश मल्लले राज्य नियन्त्रण गर्न र गोरखाली सेनाहरूलाई पराजित गर्न नियुक्त गरेका थिए । काशीरामलाई छली गरी गौरीघाटमा मृत्युदण्ड दिएपश्चात पलाञ्चोके थापाहरूले गोरखाका लागि युद्ध लडे र नेपालको एकीकरणमा भाग लिए ।

*ज्युँदो बाघ* भनिएका राष्ट्रिय विभूति बडाकाजी अमरसिंह थापा पनि बगाले थापा हुन् । उनी पलाञ्चोकको युद्धमा वीरगति पाएका  गोरखाका *बाघ बुढा* भीमसिंह थापाका छोरा हुन् । उनले स्वयम् पनि सम्पूर्ण नेतृत्व लिँदै लम्जुङ्ग देखि काँगडासम्म विजय गरेका थिए । अमरसिंहका पुत्र रणजोर सिंह थापा पनि नेपाल-अंग्रेज युद्धका सर्जक हुन् भने पुत्र रणध्वज थापा काठमाण्डौ केन्द्रका सहायक काजी थिए । त्यसैगरी राष्ट्रिय विभूति मुख्तियार जर्नेल भीमसेन थापा गोरखाको बगाले थापा काजी वीरभद्र थापाका नाति हुन् । वीरभद्र थापाले नेपालको एकीकरणमा सिन्धुलीगढीको युद्धमा इस्ट-इन्डिया कम्पनीलाई पराजित गरेका थिए । उनका कान्छा छोरा र भीमसेनका पिता सानुकाजी अमरसिंहले नेपाली-तिब्बत युद्ध लडेका थिए । भीमसेनले पनि १९ औँ शताब्दीमा केन्द्रिय राजनीतिक शक्तिमा थापा खलकको उदय गराएका थिए । उनका भतिजा माथवरसिंह थापा पनि नेपालको प्रधानमन्त्री हुन् 
*दिपेन्द्र विक्रम थापा, शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालयका पूर्वसचिव
*विक्रम बहादुर थापा, माननीय भूमिसुधार राज्यमन्त्री
*जगदिश्वर थापा, चलचित्र लेखक/निर्माता/निर्देशक http://www.lensnepal.com/profile/jagadishwor-thapa.html
* जनपाल थापा, पर्यटन ब्यवसायी
* सुबास थापा बगाले नेपाली रंगकर्म र नेपाली ऐतिहासिक चलचित्रमा 
*सुप्रिम थापा, अत्यन्तै रास्ट्र भक्त अभिनय ,निर्देशन , तालिम आदिमा २०४२ साल देखि निरन्तर  एउटा नाम हो।
* प्रा. तेजराज थापा, त्रिभुवन विश्वविद्यालय इन्जिनियरिंग विषयको प्राध्यापक
* जनक बहादुर थापा, डडेल्धुरा, काजि जंग बहादुर थापा ।

## स्रोत
### पुस्तकहरू
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## बाहिरी स्रोत
*बगाले थापाको ऐतिहासिक रूपरेखा
*बगाले थापा क्षत्रीको कुलपूजा विधि
*https://web.archive.org/web/20190102065345/http://bagalethapa.blogspot.com/2015/09/blog-post_54.html?m=1
## यो पनि हेर्नुहोला
*गोदार थापा
*मुगाली थापा
*सुयल (थापा)

श्रेणी:थरहरू
श्रेणी:खस जाति