राजा रवि वर्मा

**राजा रवि वर्मा** (२९ अप्रिल १८४८ – २ अक्टोबर १९०६) एक भारतीय चित्रकार र कलाकार थिए। उनका कृतिहरू युरोपेली अकादमिक कलाको विशुद्ध भारतीय संवेदनशीलता र मूर्तिकलाको संयोजनको उत्कृष्ट उदाहरण हुन्। विशेष गरी, उहाँ आफ्ना चित्रहरूको किफायती लिथोग्राफहरू जनतालाई उपलब्ध गराउनको लागि उल्लेखनीय हुनुहुन्थ्यो, जसले चित्रकार र सार्वजनिक व्यक्तित्वको रूपमा उनको पहुँच र प्रभावलाई धेरै बढायो। यसबाहेक, हिन्दू देवताहरूको धार्मिक चित्रण र भारतीय महाकाव्य र पुराणहरूका कामहरूले गहिरो प्रशंसा पाएका छन्। उहाँ पहिलेको परप्पानाड, मलाप्पुरम जिल्लाको शाही परिवारको हिस्सा हुनुहुन्थ्यो।

राजा रवि वर्मा भारतको वर्तमान केरला राज्यको त्रावणकोरको शाही परिवारसँग नजिकको सम्बन्ध थियो। पछि उनको जीवनमा, उनका दुई नातिनीहरूलाई शाही परिवारमा ग्रहण गरिएको थियो, र तिनीहरूका सन्तानहरू हालका तीन महाराजाहरू (बलराम वर्मा III, मार्तन्ड वर्मा III र राम वर्मा VII) सहित त्रावणकोरको वर्तमान शाही परिवार समावेश गर्दछ।

## व्यक्तिगत जीवन 
राजा रवि वर्माको जन्म किलिमनूरको कोइल थाम्पुरन किलिमनूर दरबारमा त्रावणकोर (हालको केरल) को एक कुलीन परिवारमा भएको थियो। राजा उपाधिलाई वाइसराय र भारतका गभर्नर जनरल लर्ड कर्जनले व्यक्तिगत उपाधिको रूपमा प्रदान गरेका थिए। उनले मदुरैमा चित्रकलाका आधारभूत कुराहरू सिके। पछि, उनले रामास्वामी नायडूबाट पानीको चित्रकलामा तालिम लिए र बेलायती चित्रकार थिओडोर जेन्सनबाट तैल चित्रकलाको तालिम लिए।

ब्रिटिस प्रशासक एडगर थर्स्टनले वर्मा र तिनको भाइको क्यारियरलाई बढावा दिन महत्त्वपूर्ण थिए। वर्माले १८७३ मा भियनामा आफ्ना चित्रहरूको प्रदर्शनीको लागि पुरस्कार जिते पछि व्यापक प्रशंसा प्राप्त गरे। वर्माका चित्रहरू १८९३ मा शिकागोमा आयोजित विश्व कोलम्बियन प्रदर्शनीमा पनि पठाइयो र तिनलाई तीन स्वर्ण पदक प्रदान गरियो। विषयको खोजीमा उनी भारतभर घुमे । उनले प्रायः भारतीय महिलाहरूमा हिन्दू देवीहरूको मोडल गरे, जसलाई उनी सुन्दर ठान्थे। रवि वर्मा विशेष गरी महाभारतको दुष्यन्त र शकुन्तला, र नला र दमयन्तीको कथाका एपिसोडहरू चित्रण गर्ने चित्रका लागि प्रख्यात छन्। रवि वर्माको हिन्दू पात्रहरूको प्रतिनिधित्व महाकाव्यहरूको भारतीय कल्पनाको एक हिस्सा बनेको छ। उनी आफ्नो शैलीमा धेरै दिखावा र भावनात्मक भएकोले अक्सर आलोचना गरिन्छ तर उनको काम भारतमा धेरै लोकप्रिय छ। उनका धेरै उत्कृष्ट चित्रहरू लक्ष्मी विलास प्यालेस, वडोदरामा राखिएका छन्।

## सम्मान
सन् १९०४ मा, ब्रिटिश राजा सम्राटको तर्फबाट भाइसरोय लर्ड कर्जनले वर्मालाई कैसर-ए-हिन्द स्वर्ण पदक प्रदान गरे। केरलाको मावेलिकारामा उनको सम्मानमा ललित कलामा समर्पित कलेज पनि स्थापना गरिएको थियो। किलिमनूरमा राजा रवि वर्मा हाई उनको नामबाट राखिएको थियो र भारतभरि उनको नाम बोकेका धेरै सांस्कृतिक संस्थाहरू छन्। २०१३ मा, बुध मा क्रेटर वर्मा उनको सम्मान मा नाम दिइएको थियो। भारतीय कलामा उनको ठूलो योगदानलाई ध्यानमा राख्दै, केरला सरकारले राजा रवि वर्मा पुरस्करम नामको पुरस्कार स्थापना गरेको छ, जुन कला र संस्कृतिको क्षेत्रमा उत्कृष्टता देखाउने व्यक्तिहरूलाई प्रत्येक वर्ष पुरस्कृत गरिन्छ।
* उनको ६५ औँ पुण्यतिथिमा इन्डिया पोष्टले रवि वर्मा र उनको प्रसिद्ध चित्र 'दमयन्ती र स्वान' चित्रण गरिएको एक स्मारक हुलाक टिकट जारी गर्‍यो।

## ग्यालरी

File:Raja Ravi Varma - Mahabharata - Shakuntala.jpg|*शकुन्तला दुष्यन्तलाई खोज्दै*
File:Murugan by Raja Ravi Varma.jpg|श्री षण्मुख सुब्रमण्यम स्वामी
File:Ganapati1.jpg|भगवान गणेश सिद्धि र रिद्धि संग
File:Shiva Parvati Ganesha.jpg|शिव परिवार
File:Raja Ravi Varma, Lord Garuda.jpg|लक्ष्मी र पृथ्वीसँग विष्णु
File:Ravi Varma-Dattatreya.jpg|दत्तात्रेय
File:Kali by Raja Ravi Varma.jpg|देवी काली
File:Raja Ravi Varma, Goddess Lakshmi, 1896.jpg|देवी लक्ष्मी
File:Saraswati.jpg|देवी सरस्वती
File:Matsya Raja Ravi Varma Press.jpg|मत्स्य अवतार
File:Kurma Avatar by Raja Ravi Varma.jpg|कूर्म अवतार
File:Vaman.jpg|वामन अवतार
File:Raja Ravi Varma, Parashuram.jpg|परशुराम अवतार
File:Rama releasing Ahalya from curse.jpg|भगवान राम
File:Yesoda-krishna.jpg|भगवान कृष्ण यशोदासँग
File:Kalki Avatar by Ravi Varma.jpg|कल्कि अवतार
File:Raja Ravi Varma, Markandeya.jpg|भगवान शिव रक्षा मार्कण्डेय
File:Raja Ravi Varma, Ambika (Oleographic print).jpg|देवी अम्बिका र उनका भक्तहरू
File:Gayatri1.jpg|देवी गायत्री
File:Ravi Varma-Descent of Ganga.jpg|गंगा को वंशज
File:Raja Ravi Varma - Sankaracharya.jpg|आदि शंकर
File:Tilottama.jpg|तिलोत्तमा
File:Ravi Varma-Princess Damayanthi talking with Royal Swan about Nala.jpg|दमयन्ती हंससँग कुरा गर्दै
File:Raja Ravi Varma, Bharat Milap (Lithographic Print).jpg|श्रीरामले आफ्नो भाइलाई भेटे भारत
File:Raja Ravi Varma, Jatayu vadha, 1906.jpg|जटायु युद्ध रावण
File:Shivaji by Raja Ravi Varma.JPG|छत्रपति शिवाजी महाराज 
File:Urvashi-Pururavas by RRV.jpg|पुरुरवास र उर्वशी
File:Navagraha.jpg|नवग्रह
File:Mahatma Buddha.jpg|बुद्ध
File:Draupadi humiliated RRV.jpg|विराट को दरबारमा अपमानित हुँदै द्रौपदी
File:Ravi Varma-Lady Giving Alms at the Temple.jpg|मन्दिरमा भिक्षा दिने महिला
File:Sakunthala-pathralekhanam.jpg|शकुन्तला शकुन्तला पत्र-लेखन

## सन्दर्भ सामग्री