open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र

**मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र** नेपालको पाँच विकास क्षेत्रहरू मध्य एउटा विकास क्षेत्र हो। यो नेपालको मध्य भागमा अवस्थित छ। यसको पूर्वमा पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र, पश्चिममा पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र तथा उत्तरमा चीनको तिब्बत तथा दक्षिणमा भारतको बिहार अवस्थित छ। मध्यमाञ्चलको सदरमुकाम काठमाडौँ हो। मध्यमाञ्चलमा ३ वटा अञ्चल तथा १९ वटा जिल्लाहरू छन्।

यो क्षेत्र क्षेत्रफलको गणितले नेपालको चौथोँ सबैभन्दा ठुलो विकास क्षेत्र हो जसको क्षेत्रफल    रहेको छ तर जनसङ्ख्याको गणितले नेपालको सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको विकास क्षेत्र हो। यहाँ ९६,५६,९८५ जनसङ्ख्या रहेको छ। ३५२.३ व्यक्ति/किमी२ जनसङ्ख्या घनत्व भएको यो क्षेत्र नेपालकै सबैभन्दा उच्च घनत्व भएको विकास क्षेत्र हो।

यसै क्षेत्रमा पर्ने काठमाडौँ उपत्यकाको क्षेत्रफल  छ; यस क्षेत्रको लम्बाइ  पूर्व-पश्चिम, र चौडाइ  उत्तर-दक्षिण छ।

यस क्षेत्रमा धेरै महत्त्व राख्ने नदी हो बागमती, जुन कोशीको सहायक नदी हो। यो नदी काठमाडौँ उपत्यका हुँदै बगेको छ। बागमती नदीलाई हिन्दु तथा बुद्ध धर्मावलम्बीहरूद्वारा पवित्र नदी मानिन्छ।

यस क्षेत्रमा पर्ने अन्य नदिहरू छन् जसमा कमला नदी, लखनदेई नदी र विष्णुमति नदी आदी पर्दछन्। यी सबै साना नदीहरू बागमती नदीको सहायक नदीहरू हुन्।

## सहरहरू
यस क्षेत्रमा पर्ने महत्त्वपूर्ण सहरहरू काठमाडौँ, पाटन, भरतपुर, भक्तपुर, भैरहवा, ललितपुर, नगरकोट र जनकपुर। अन्य उल्लेखनीय ठाउँहरू हुन् खोकना, हेटौँडा, हरिसिद्धी, गोदावरी, चितवन आदी हुन्।

## प्रशासनिक इकाईहरू
यस क्षेत्रमा ३ वटा अञ्चलतथा १९ वटा जिल्लाहरू छन्:

## यो पनि हेर्नुहोस्
*नेपालका विकास क्षेत्रहरू
*नेपालका अञ्चलहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालका विकास क्षेत्रहरू
पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र

**पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र** नेपालको पाँच विकास क्षेत्रहरू मध्य एउटा विकास क्षेत्र हो। यो नेपालको मध्य भागमा अवस्थित छ। यसको पूर्वमा मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र, पश्चिममा मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र तथा उत्तरमा चीनको तिब्बत तथा दक्षिणमा भारतको उत्तर प्रदेश स्थित छ। पश्चिमाञ्चलको सदरमुकाम पोखरामा हो। पश्चिमाञ्चलमा ३ वटा अञ्चल तथा १६ वटा जिल्लाहरू छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
*नेपालका विकास क्षेत्रहरू
*नेपालका अञ्चलहरू

श्रेणी:नेपालका विकास क्षेत्रहरू
संसद

**संसद** भनेको राज्यको विधायिकात्मक निकाय हो, जसले देशको शासन प्रणालीमा अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। आधुनिक संसदका मुख्यतया तीन कार्य हुन्छन्: पहिलो, निर्वाचनमार्फत जनप्रतिनिधिहरूलाई पठाउने नागरिकहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने; दोस्रो, नयाँ कानुन निर्माण गर्ने र विद्यमान कानुनी प्रावधानमा संशोधन वा खारेज गर्ने; र तेस्रो, सुनुवाइ र छानबिनमार्फत सरकारको गतिविधि माथि निगरानी गर्ने। “संसद” शब्दको प्रयोग अन्य सन्दर्भमा प्रचलित सेनेट (Senate), सिनोड (Synod) वा कांग्रेस (Congress) जस्ता अवधारणासँग मिल्दो जुल्दो हुने गर्दछ, र विशेष गरी वर्तमान वा पूर्व राजतन्त्र भएका देशहरूमा बढी प्रयोग भएका पाइन्छन्।। कतिपय अवस्थामा “संसद” शब्दलाई संसदीय शासन प्रणालीमा मात्र सीमित गरिएको पाइन्छ, तर घाना जस्ता केही राष्ट्रपतीय प्रणाली भएका देशहरूले पनि आफ्नो विधायिका वर्णन गर्न “Parliament” शब्द प्रयोग गरेका छन्, यद्यपि त्यो शब्द सधैं आधिकारिक नाम नहुन सक्छ। यसरी, संसद जनताको प्रतिनिधित्व, कानुन निर्माण र सरकारलाई जवाफदेही बनाउने लोकतान्त्रिक शासनको आधारस्तम्भ हो।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
सुदूर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र

**सुदूर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र** नेपालको पाँच विकास क्षेत्रहरू मध्य एउटा विकास क्षेत्र हो। यो नेपालको सबैभन्दा पश्चिमको सुदुरमा स्थित छ। यसको पूर्वमा मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र तथा पश्चिममा भारतको उत्तराखण्ड तथा उत्तरमा चीनको तिब्बत तथा दक्षिणमा भारतको उत्तर प्रदेश स्थित छ। सुदूर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको सदरमुकाम दीपायलमा स्थित छ। सुदूर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रमा २ वटा अञ्चल तथा ९ वटा जिल्लाहरू छन्।

## अञ्चलहरू

  सुदुर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र
  क्रम संख्या  अञ्चलहरू  जिल्लाहरू सदरमुकाम

  १  महाकाली  ४ वटामहेन्द्रनगर

  २  सेती  ५ वटादिपायल

  जम्मा  २ वटा  ९ वटा

## भौगोलिक स्थिति
## जिल्लाहरू
१.अछाम
२.बझाङ
३.बाजुरा
४.डोटी
५.कैलाली
६.दार्चुला
७.बैतडी
८.डडेल्धुरा
९.कञ्चनपुर

## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपालका विकास क्षेत्रहरू
*नेपालका अञ्चलहरू
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* सुदुर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र 
 

श्रेणी:नेपालका विकास क्षेत्रहरू
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
गाईघाट

**गाईघाट** नेपालको कोशी प्रदेशमा पर्ने उदयपुर जिल्लाको सदरमुकाम तथा त्रियुगा नगरपालिकाको प्रशासनिक केन्द्र हो। गाईघाटलाई दुई वटा वडामा विभाजित गरिएको छ जसलाई गाईघाट बजार र पुरानो गाईघाट भन्ने गरिन्छ। गाईघाट त्रियुगा नगरपालिकाको वडा नं. ११ र वडा नं. १२ मा पर्दछ। गाईघाट बजार वडा नं. ११ मा र पुरानो गाईघाट वडा नं. १२ मा पर्दछ। दुवै वडाको जम्मा क्षेत्रफल  रहेको छ भने २,८३२ घरधुरीको बसोबास रहेको यस प्रशासनिक केन्द्रको जनसङ्ख्या १४,२४३ रहेको छ।

## विभाजन
## पृष्ठभूमि
तत्कालिन श्री ५ को सरकारद्वारा नेपाल अधिराज्यलाई १४ अञ्चल र ७५ जिल्लामा विभाजन गर्ने वि.सं. २०१९ मङ्सिर ५ गतेको निर्णय र वि.सं. २०१९ पुष २ गते नेपाल गजेटमा प्रकाशित सूचना अनुसार उदयपुर जिल्ला गठन गरि उदयपुरगढीलाई सदरमुकाम तोकिएको थियो। वि.सं. २०२७ माघ २ गते तत्कालिन श्री ५ को सरकार गृह पञ्चायत मन्त्रालयद्वारा गरिएको निर्णय र वि.सं. २०२७ फागुन १७ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार सदरमुकाम गाईघाट बजार बोकसे क्षेत्र कायम गरिएको थियो। वि.सं. २०५३ चैत १३ गतेसम्म गाउँ विकास समितिको रूपमा रहेको गाईघाटलाई नेपाल सरकारको निर्णय बमोजिम वि.सं. २०५३ चैत १४ गते यसलाई त्रियुगा नगरपालिकाको भाग बनाइएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
फिजियोथेरापी

right|thumb|282x282px|
**फिजियोथेरापी** वा भौतिक चिकित्सा स्वास्थ्य उपचारको त्येस्तो विधि हो जसमा भौतिक चीजहरू जस्तै तातो, चिसो, प्रकाश, पानी, ध्वनि, बल तथा विद्धुतको प्रयोगले शरीरमा उत्पन्न भएका सम्पूर्ण हाड, नशा तथा माङ्शपेशीका रोगहरूको निदान तथा उपचार गरिन्छ।
रामचन्द्र अधिकारी

**रामचन्द्र अधिकारी** चलचित्र कलाकार हुनुहुन्छ। अधिकारीको जन्म २०१२ मङ्सिर २३ गते काठमाडौँको गोठाटार, इचोटमा भएको हो। पिता बद्रीप्रसाद र माता मैंयाँका ३ छोरा र एक छोरी जन्मे। उहाँ जेठो हो। अधिकारी नेपाल टेलिकमका भू. पु. कर्मचारी पनि हुनुहुन्छ।

## कला क्षेत्र
उहाँले करिब २ सयभन्दा बढी चलचित्र, एक सय ५० टेलिशृङ्खला, १५ नाटकमा अभिनय गर्नुभएको छ। उहाँले अभिनय गरेको पहिलो नाटक 'सच्चा प्रेम' हो। हाँस्यव्यंग्यकार भैरव अर्यालले लेखेको उक्त नाटक राजधानीको जोरपाटीमा देखाइएको थियो। त्यसपछि उहाँ श्री समूह नाट्यसंस्थामा पुग्नुभयो। 'अँध्यारो उज्यालो' नाटकमा अभिनय गर्नुभयो। उक्त नाटक देशभर घुमेर देखाइयो। ०३६/३७मा मात्र उहाँ नाटकमा देखिनुभयो। श्री समूहकै धेरै कलाकारले चलचित्र वासुदेवमा अभिनय गरे। अधिकारीको त्यो पहिलो चलचित्र थियो। नेपाल टेलिभिजन खुलेपछि मुलुकको पहिलो टेलिशृङ्खला 'पृथ्वीनारायण शाह'मा अभिनय गर्नुभयो। उहाँको त्यो पहिलो टेलिशृङ्खला थियो। उहाँले धेरै सम्मान, पुरस्कार पाउनु भएको छ। पछिल्लोपटक भारतीय जीटिभीको टेलिशृङ्खला अगले जनम मे मोहे बेटिया कीजोमा पनि उहाँले अभिनय गर्नुभएको छ। उहाँले अभिनय गरेको मुनामदन चलचित्र ओस्कार पुरस्कारको मनोनयनमा परेको थियो।

अधिकारी आफूले अभिनय गरेका राम्रा टेलिशृङ्खलामध्ये चक्रव्यूह, टाढाको बस्ती, लौ आयो, दोषी को, बद्री मास्टर, हरि बाजे, दाइजो, गुलाफ एकैपटक फुल्छ, रूपमती आदिको नाम लिन्छन्। अधिकारी विगतमा चलचित्रमा बढी देखिए पनि पछिल्ला वर्षहरूमा टेलिभिजनमा छाइरहेका छन्। खासगरी शनिबार राति प्रसारण हुने हास्यशृङ्खला 'मेरी बास्सै'मा काजीको भूमिकामा उनी लोकप्रिय छन्।

## नाटकहरू
रामचन्द्र अधिकारीद्वारा अभिनित नाटकहरू
* सच्चा प्रेम
* अँध्यारो उज्यालो
* लैजाउ जोवन
* बसाई
* चुइया

## टेलिशृङ्खला
रामचन्द्र अधिकारीद्वारा अभिनित टेलिशृङ्खलाहरू
* चक्रव्यूह
* टाढाको बस्ती
* लौ आयो
* दोषी को
* बद्री मास्टर
* हरि बाजे
* दाइजो
* गुलाफ एकैपटक फुल्छ
* मेरी बास्सै
* रूपमती
* रिसानी माफ

## चलचित्रहरू
* बासुदेव
* कोसेली
* चेलीवेटी
* मायाप्रीति
* अधिकार
* चिनो
* ट्रक ड्राईभर
* दौतरी
* दुइ थोपा आँसु
* रहर
* आफ्नो मान्छे
* अपराध
* ठुल्दाइ
* कर्म
* जंगे
* बलिदान
* आधिबेरी
* मुना मदन
* प्रेम पिण्ड
* हाँसीदेउ एकफेर
* तँ त बिग्रिस नी बद्रि
* हामी तीन भाइ
* जय भोले
* कालेदाइ
* काउसो
* हजार जुनी

साथै अधिकारीले हिन्दी चलचित्र *लव इन नेपाल* र हिन्दी टेलिशृङ्खला *अग्ले जनममे मोहे बेटीहि किजो* (जी टिभीबाट प्रशारित) मा अभिनय गरेका छन् ।

## सम्मान र पुरस्कार
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:नेपाली कलाकार
श्रेणी:नेपाली हाँस्य कलाकारहरू
ब्वाइज युनियन क्लब

*ब्वाइज युनियन क्लब(चर्च ब्वाइज युनाइटेड फुटबल क्लब
)* नेपालको एक फुटबल क्लब हो । यसको स्थापना सन् २००९ मा भएको हो । यो अखिल नेपाल फुटबल संघसँग आवद्ध छ ।

## इतिहास
## खेलाडीहरू
;२०७४ सालका खेलाडीहरू
*अरूण श्रेष्ठ
*भुवन बस्नेत
*अलिबा मेस्सी
*अजय मार्टिन
*वर्षात गुरूङ

## उपाधिहरू
*सफल पोखरा कप:(१)
**२०१४

*दूधे गोल्डकप:(१)
**२०७४

## स्रोत
श्रेणी:खेलकुद
श्रेणी:फुटबल क्लबहरू
श्रेणी:नेपाली फुटबल क्लब
सङ्कटा क्लब

**सङ्कटा क्लब** नेपालको एक फुटबल क्लब हो। यो काठमाडौँ सहरबाट खेल्ने गर्दछ।

## इतिहास
यो फुटबल क्लबको स्थापना सन् १९५४ सालमा काठमाडौँमा भएको थियो ।भने वि.स. २०४२ सालको नेपालको राष्ट्रिय लिग जित्न सफल भएको थियो ।
## राष्ट्रिय लिग प्रदर्शनी
संकटा क्लबले २०४२ सालको नेपाली राष्ट्रिय फुटबल लिग शहिद स्मारक ए डिभिजन लिग जित्न सफल भएको थियो ।भने अन्य सिजनहरूमा समेत यस फुटबल क्लबले राष्ट्रिय लिगमा उच्चस्तरीय प्रदर्शनी गर्दै आइरहेको छ।
## अन्य फुटबल प्रतियोगितामा प्रदर्शशनि
यस संकटा फुटबल क्लबले नेपाली मोफसलका विभिन्न फुटबल प्रतियोगिताहरूमा उच्चस्तरीय खेल प्रदर्शनी गर्दै आइरहेको छ।
## खेलाडीहरू
;संकटा क्लबका वर्तमान खेलाडीहरू
*निराजन खड्का(C) *(FW)*
## चर्चित खेलाडीहरू
यस संकटा फुटबल क्लबले उत्पादन गरेको तथा जन्माएको चर्चित खेलाडीहरू
* भरत खवास

## उपाधिहरू
संकटा क्लबले जितेका मुख्य उपाधिहरू
*राष्ट्रिय लिग(विजेता)
**विजेता:*२०४२*

*भरतपुर गोल्डकप
**विजेता:२०७६

## यो पनि हेर्नुहोस्
*संकटा फुटबल क्लबको २०७५ सिजन
## स्रोत
श्रेणी:नेपाली फुटबल क्लब
मनाङ- मर्स्याङ्दी क्लब

**मनाङ मर्स्याङ्दी क्लब** नेपालको 'क' श्रेणीको फुटबल क्लब हो । यस फुटबल सबैभन्दा धेरै पटक नेपालको राष्ट्रिय लिग जित्ने एकमात्र फुटबल क्लब हो। जसले हालसम्म ७ पटक शहिद स्मारक ए-डिभिजन लिग जितेको छ । भने अन्तिम पटक २०१४ मा राष्ट्रिय लिग जितेको थियो । सन् १९८६ १९८७, १९८९ २०००, २००३, २००६, २०१४ गरी सात पटक सम्म राष्ट्रिय लिग जितेको यस क्लबले सन् २०१३ सालमा अन्तर्राष्ट्रिय उपाधिका रूपमा किङस् कप जित्न सफल भएको थियो ।

मनाङ मर्स्याङदी क्लब जसलाई नेपालीरियल म्याड्रिड भनेर समेत चिनिन्छ । भने यस फुटबल क्लबको  राष्ट्रिय लिग तथा अन्य जुनसुकै सानो ठूलो फुटबल प्रतियोगितामा  प्रमुख प्रतिद्वन्दीका रूपमा सुरुमा रानीपोखरी कर्नर टिम (आरसीटि) र न्युरोड टिम (एन.आर.टि)आएको थियो भने पछिलो पटक नेपालकै अर्को उत्कृष्ट क्लब  थ्री स्टार क्लब र नेपाल पुलिस क्लब लिईन्छ। साथै अन्य नेपाली फुटबल टिमहरूलाई पनि यस टिमको प्रतिद्वन्द्वी मानिन्छ ।

## इतिहास
### स्थापना नामाकरण 
मनाङ मर्स्याङदी क्लब झगडाबाट सुरु भएको एउटा क्लब हो । ठमेल ११ र थ्रीस्टार क्लब बीचको बि-डिभिजनको खेल हुँदा बिजेता टोली ए-डिभिजनमा उक्लने अवस्था थियो । तर खेल अन्त्य नहुदै खेलाडी बीच विवाद सुरु भयो । विवादित खेलमा थ्री स्टार विजयी भयो । र झगडा गरेको आरोपमा ठमेल ११ लाई प्रतिबन्ध लगाइयो । प्रतिबन्धित ठमेल ११ मा खेलाडी र पदाधिकारीले नंया क्लब स्थापना गरे । मनाङबाट आएका मानिसहरूले यसमा लगानी गरे । सुरुमा यसको नाम मर्स्याङदी- मनाङ क्लब थियो । त्यस थ्री स्टार र मनाङ मर्स्याङदी क्लब स्थापना काल देखि नै प्रतिद्वन्दीको रूपमा उदाएका थिए ।

### डी डिभिजनबाट ए डिभिजन 
मनाङले त्यो समयमा समूह डिभिजनबाट ए डिभिजन सम्म पुग्दा सबैमा च्याम्पियन भएको थियो । अझ कुनै पनि खेल हारेको थिएन ।  ०४३ अघि ए-डिभिजनमा बढुवा भएको मनाङले त्यसपछि निरन्तर सफलतामा आफूलाई अब्बल बनायो । ‘ए’ डिभिजन उक्लिएपछि मनाङले पछि फर्कनुपरेको छैन । त्यसपछि मनाङ ०४३ सँगै ०४४ र ०४६ मा पनि च्याम्पियन बन्यो । 

### २०६८ सिजन
### २०६९ सिजन
### २०७० सिजन
### २०७१-७२ सिजन
### २०७५ सिजन
रेलिगेसन बिनाको लिगमा मनाङ मर्स्याङ्दी च्याम्पियन भएको थियो । मछिन्द्र विरुद्धको अन्तिम खेलमा बाहेक सबै खेलमा यो क्लब विजयी भएको थियो ।

## बर्तमान खेलाडीहरू
*अन्तिम समय २ अक्टोबर सम्मको मनाङ मर्स्याङ्दीका खेलाडीहरू*.

## प्रायोजकहरू
मनाङ मर्स्याङ्दी क्लबका वर्तमानका प्रायोजकहरू:
*लक्ष्मी बैङ्क लिमिटेड
## नेपाली राष्ट्रिय लिगमा प्रदर्शनी
## जितेका उपाधिहरू
*राष्ट्रिय लिग:७
१९८६ १९८७, १९८९ २०००, २००३, २००६, २०१४, २०१८-१९
*बुढासुब्बा गोल्डकप:१
२००४
*खुकुरी गोल्डकप:१
२००३
*इटहरी गोल्डकप:१
२००७
*आहा ! गोल्ड कप:३
२००४, २००५ ,२०१२
*आदर्श कप:१
२०११
*झापा गोल्डकप:१
२०७३
*सिमरा गोल्डकप:१
२०१२
*सुदुरपस्चिम खप्तड गोल्डकप;१
*पोखरा कप:१
२०१२
*किङस् कप(भुटान):

## अन्तर्राष्ट्रिय उपस्थितिहरू
*एसियन क्लब च्याम्पियनसिप:१
१९८८:छनोट चरण
*एएफसी प्रेसिडेन्ट कप:२
२००६:समूह चरण
२०१४:अन्तिम चरण

## अवार्डहरू
*एन्फा अवार्ड २०७५ वर्षको उत्कृष्ट क्लब ,

## यो पनि हेर्नुहोस्
*मनाङ मर्स्याङ्दी क्लबको सिजन २०७५

## सन्दर्भ सामाग्रीहरू
## बाह्य सुत्रहरू
श्रेणी:नेपालमा फुटबल
श्रेणी:नेपाली फुटबल क्लब
श्रेणी:मनाङ- मर्स्याङ्दी क्लब
पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र

**पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र** नेपालको पाँच विकास क्षेत्रहरू मध्य एउटा विकास क्षेत्र हो। यो नेपालको सबैभन्दा पूर्वमा स्थित छ। यसको पूर्वमा भारतको सिक्किम तथा पश्चिम बङ्गालको दार्जीलिङ तथा पश्चिममा नेपालको मध्यमाञ्चल तथा उत्तरमा चीनको तिब्बत तथा दक्षिणमा भारतको बिहार स्थित छ। पूर्वाञ्चलको सदरमुकाम धनकुटामा स्थित छ। पूर्वाञ्चलमा ३ वटा अञ्चल तथा १६ वटा जिल्लाहरू छन्।

यो क्षेत्र नेपालको तेस्रो सबैभन्दा ठुलो विकास क्षेत्र हो तर जनसङ्ख्याको हिसाबले नेपालको दोस्रो सबभन्दा ठुलो जनसङ्ख्या भएको विकास क्षेत्र हो। यस क्षेत्रको क्षेत्रफल  छ र जनसङ्ख्या ५८११५५५ जना छ। यस क्षेत्रको जनसङ्ख्या घनत्व २०४.२ व्यक्ति/किमा२ छ।

## इतिहास 
२०१८ वैशाख १ का दिन नेपालका राजा महेन्द्रले विद्यमान ३५ जिल्लालाई ७५ जिल्लामा विभाजन गरी १४ प्रशासनिक क्षेत्रमा विभाजन गरेका थिए।

२०१९ मा राजाले १४ अञ्चललाई कुल ५ विकास क्षेत्रमा विभाजन गरेकाले पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र अस्तित्वमा आएको थियो।

२०७२ असोज ३ मा नेपालको नयाँ संविधान २०७२ घोषणा भएपछि पूर्वाञ्चल लगायत नेपालका अन्य सबै विकास क्षेत्र खारेज गरिएको थियो। यस क्षेत्रको कुल क्षेत्रफल २८,४५६ वर्ग किलोमिटर रहेको छ।

## प्रशासनिक विभाजनहरू
यो विकास क्षेत्र ३ अञ्चल र १६ जिल्लाहरूमा विभाजित थियो। जिल्लाहरूलाई क्रमशः नगरपालिका र गाविसमा पुनः विभाजित गरिएको थियो।

### अञ्चलहरू
यस विकास क्षेत्रमा तीन अञ्चल समावेश थिए।
* सगरमाथा अञ्चल
* कोशी अञ्चल
* मेची अञ्चल

### जिल्लाहरू
यस विकास क्षेत्रमा कुल १६ जिल्ला रहेका थिए। मेची अञ्चलमा ४ जिल्ला र कोशी र सगरमाथामा ६-६ वटा जिल्लाहरू रहेका थिए।

### नगरपालिकाहरू
वि.सं २०७१ अगाडि, नेपालमा जम्मा ५८ वटा नगरपालिकाहरू रहेका थिए जसमध्ये यस विकास क्षेत्रमा १४ वटा नगरपालिकाहरू रहेका थिए।

## प्रकृति र भूगोल 
पारिस्थितीक रूपले यो क्षेत्र तीन क्षेत्रमा बाँडियेको छ: पर्वत, पहाड र तराई।
यस क्षेत्रको तथा सम्पुर्ण विश्वको सबैभन्दा अग्लो हिमाल **सगरमाथा** हो। यो सगरमाथा अञ्चलको  सोलुखुम्बु जिल्लामा पर्दछ।

पूर्वाञ्चल क्षेत्रमा सबभन्दा प्रमुख नदीहरूमा **कोशी** नदी हो जुन कि गङ्गाको सहायक नदी हो र मेची नदी भने महानन्दा नदीको सहायक नदी हो। नेपालको ठुलै नदी प्रणाली हो कोशी नदी र यसको अग्लो झरना प्रपात ह्यात्रुंग झरना तेह्रथुम जिल्लामा अवस्थित छ। ह्यात्रुंग झरना प्रपात ()  अग्लो छ।

यो क्षेत्र जैविक विविधतामा धनी मानिन्छ, उदाहरणस्वरुप नेपालमा ३१ जातिका गुराँस पाइन्छन् जसमा २८ जातिका *गुराँस* तीनजुरे-मिल्के-जल्जले क्षेत्रमा मात्र पाइन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
*नेपालका विकास क्षेत्रहरू
*नेपालका अञ्चलहरू
*नेपालका जिल्लाहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
* पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र 

श्रेणी:नेपालका विकास क्षेत्रहरू
नाल्दुम

**नाल्दुम** नेपालको बागमती अञ्चलको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति हो । हालको नगरकोट(जो भक्तपुर र काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको संगममा अवस्थित रहेको छ)। नगरकोट भक्तपुर जिल्लामा रहेको एक गाविस भए पनि पर्यटनको लागि प्रख्यात रहेको नगरकोट भने नगरकोट थुम्को जसलाई *मण्डप गिरिको* नाममा पौराणिक रूपमा र *नाल्दूमको* रूपमा मध्य युगमा रहेको थियो ।

परशुराम थापाको नेतृत्वमा रहेको पृथ्वीनारायण शाहको सेनाले १८०१ असोजमा नाल्दूममाथि विजय प्राप्तगरेको इतिहासमा उल्लेख छ र विजय पश्चात नाल्दूमलाई भक्तपुरको अधिनमा राखिएको र नगरको कोत यहाँ सारिएकोले यस ठाउँको नाम नगरकोट रहन गएको भन्ने अनुमान रहेको छ ।

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
पटना जिल्ला

पटना भारतको बिहार प्रदेशको राजधानी हो। प्राचीन कालमा यसको नाम पाटलीपुत्र थियो। यो दक्षिण बिहारमा गंगा नदीको किनारमा स्थित छ।

## सन्देश सामाग्री
श्रेणी:बिहारका जिल्लाहरू
मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र

**मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र** नेपालका पाँच विकास क्षेत्रहरू मध्य एउटा विकास क्षेत्र हो। यो नेपालको मध्य-पश्चिममा स्थित छ। यसको भू-भाग पूर्वमा पश्चिमाञ्चल, पश्चिममा सुदूर-पश्चिमाञ्चल, उत्तरमा चीनको तिब्बत र दक्षिणमा भारतको उत्तर प्रदेश स्थितसम्म फैलिएको थियो । मध्य-पश्चिमाञ्चलको सदरमुकाम वीरेन्द्रनगर हो। मध्य-पश्चिमाञ्चलमा ३ वटा अञ्चल तथा १५ वटा जिल्लाहरू समावेस गरिएका थिए।

  मध्य-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र
  क्रम संख्या  अञ्चलहरू  जिल्लाहरू   सदरमुकाम

  १  कर्णाली  ५ वटाजुम्ला

  २  भेरी  ५ वटावीरेन्द्रनगर

  ३  राप्ती  ५ वटातुलसीपुर

  जम्मा  ३ वटा  १५ वटा

## यो पनि हेर्नुहोस्
*नेपालका विकास क्षेत्रहरू
*नेपालका अञ्चलहरू
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका विकास क्षेत्रहरू
रौता

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, उदयपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ७६३० रहेको थियो जसमध्ये ३६५५ पुरुष र ३९७५ महिला रहेका थिए भने यहाँ १५३५ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल रौतामाई गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ३,४ वडाहरू रौतामाई गाउँपालिकाको वडा नम्बर ६ हो भने ५,९ वडाहरू वडा नम्बर ७ र १,२,६-८ वडाहरू वडा नम्बत्रर ७ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:उदयपुर जिल्लाका ठाउँहरू
मधेशी

**मधेशी** नेपाली निवासी हुन जुन नेपालको मधेश प्रदेश साथै कोशी प्रदेश र लुम्बिनी प्रदेश का दक्षिणी भागको मैदानी क्षेत्रमा बसो-बास गर्छन। यस क्षेत्रलाई तराई पनि भन्छन्।

## बाह्य लिंक
:नेपालका जातिहरू
एनसेल

**एनसेल आजियाटा लिमिटेड** (पहिले एनसेल प्राइभेट लिमिटेड) वा **मेरो मोबाइल** नेपालको मोबाइल सेवा प्रदायक हो। नेपालमा स्थापना भएको यो पहिलो दूरसञ्चार कम्पनी हो जसले सार्वजनिक जिएसएम सेवाको थालनी गरेको थियो। स्थापनाकालमा यस कम्पनीको नाम मेरो मोबाइल रहेको थियो जसको स्वामित्व स्पाइस नेपाल प्राइभेट लिमिटेडसँग रहेको थियो। २०६५ असोजमा मा स्पाइस नेपालले युरोपको प्रसिद्ध मोबाइल कम्पनी तेलिया सोनेरासँग अनुबन्ध गरेको थियो। राजस्व बजार साझेदारको हिसाबले एनसेल नेपालको पहिलो ठूलो कम्पनी हो भने ग्राहक सङ्ख्याका हिसाबले नेपाल टेलिकमपछिको दोस्रो ठूलो दूरसञ्चार कम्पनी हो। यो कम्पनी २०६१ भदौ १६ गते स्थापना भएको थियो। 

२०७२ चैत ३० मा एनसेल आधिकारिक रूपमा मलेसियाको दूरसञ्चार समूह आजीयाटा ग्रुप बेरहाडको भाग बनेको हो। यसले पहिला राज्यको स्वामित्वमा रहेको र हाल सार्वजनिक दूरसञ्चार कम्पनी नेपाल टेलिकमको एकाधिकार तोडेको थियो। यो सँगै एनसेलले आधिकारिक रूपमा मलेसियाको दूरसञ्चार समूह आजीयाटा ग्रुप बेरहाडको एक अंश बनेको थियो। २०८० मङ्सिर १५ मा, आजियाटाले १ खर्ब ४३ अर्बमा किनेको सेयर साढे ६ अर्बमा बेचेर एनसेलबाट बाहिरिने निर्णय गरेको थियो। 

## इतिहास
एनसेल प्राइभेट लिमिटेडलाई पहिले स्पाइस नेपाल प्राइभेट लिमिटेडको नामले चिनिन्थ्यो। यस कम्पनीले  २०६१ भदौ १६ मा जिएसएम अनुमतिपत्र प्राप्त गरेको थियो।  नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणबाट इजाजत प्राप्त यस कम्पनीले जिएसएम सेवा तर्फ प्रिपेड तथा पोस्टपेड सिम वितरण गर्ने अधिकार प्राप्त गरेको थियो। यसले आफ्नो आधिकारिक तथा व्यापारिक सेवा २०६२ असोज १ मा, मेरो मोबाइल नामबाट काठमाडौँ उपत्यकाबाट थालेको थियो। हाल यस कम्पनीले नेपालको ७७ वटै जिल्लामा आफ्नो सेवा बिस्तार गरेको छ। तेलिया सोनेराले २०६५ असोजमा स्पाइस नेपालबाट सेयर खरिद गरेको थियो र कम्पनीको नाम एनसेलमा परिवर्तन गरिएको थियो। ३१ भदौ २०६७ मा, एनसेलले थ्रीजी सेवा सुरु गरेको थियो।  २०७२ पुस ६ मा तेलिया सोनेराले एनसेलबाट बाहिरिने घोषणा गरेको थियो। २०७२ चैत ३० मा आजियाटाले तेलिया सोनेराबाट १ खर्ब ४३ अर्ब रुपैयाँमा एनसेलको सेयर खरिद गरेको थियो। १८ जेठ २०७४ मा एनसेलले फोरजी सेवा सुरु गरेको थियो। २०७७ साउन १९ मा, एनसेलको नाम एनसेल आजियाटा लिमिटेड राखिएको थियो। 

## सेवा तथा सञ्चालन
कम्पनीले आफ्नो सुरुवाती अवस्थामा आधारभूत सुविधाहरू जस्तै फोन गर्ने तथा मेसेज मात्र प्रदान गरेको थियो। पछि यसलाई बढाउँदै कम्पनीले एक एक गर्दै ब्ल्याक्बेरी फोन,एनसेल कनेक्ट (इन्टरनेट चलाउने डाटा कार्ड) त्यस्तै एज/जिपिआरएस,भोइस मेल जस्तै अन्य सुविधाहरू थप गरेको थियो। एनसेलले हालसम्म १०० भन्दा बढी देशका ३२५ दूरसञ्चार कम्पनीसँग सहकार्य गरी रोमिङ सेवा उपलब्ध गराएको छ।

## सेवाहरू
*जीएस एम मोवाइल सेवा
*डाटा

## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरण
* नेपाल टेलिकम

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* एनसेल नेपालको आधिकारिक वेवसाइट 

श्रेणी:नेपालका दूरसञ्चार कम्पनीहरू
स्पाइस नेपाल प्रा लि

**स्पाइस नेपाल प्रा लि** नेपालको एउटा गैर सरकारी जी एस एम मोबाइल सेवा प्रदायक कम्पनी हो र यो नेपालको दूरसञ्चार क्षेत्रको पहिलो गैर सरकारी जी एस एम मोबाइल सेवा प्रदायक कम्पनी हो । जसले मेरो मोबाइल नामको ब्राँडबाट यो सेवा दिन शुरु गरेको हो। जसलाई अब एन सेल भनिन्छ। यस ब्राण्डले राज्य लगानी भएको दूरसञ्चार कम्पनी नेपाल टेलिकमको एकाधिकारलाई तोड्यो र यसले नेपालको दूरसञ्चार क्षेत्रमा एउटा प्रतिस्पर्धा शुरु गर्यो।

slogan:एन सेल नेपालकै लागि।

स्पाइस नेपाल प्रा. लि. को स्थापना सन् २००४ मा नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणको लाईसेंस प्राप्त गर्नको साथमा शुरु भएको थियो साथै यसले दुबै प्रकारको सेवा पोस्ट-पेड र प्रिपेड सेवा मूलुक भित्र दिन थाल्यो। ब्यवसायिक तौरमा यो कम्पनिले १७ सितम्बर २००५मा राजधानीको उपत्यका भित्र यो सेवा शुरु गर्यो र बिस्तारै दुई वर्षको अवधिमा यो फैलिदै गएको छ।

यो कम्पनीले आफ्नो सेवा दिएका केही क्षेत्रहरू:-
धुलिखेल, बनेपा, नगरकोट, चितवनको भरतपुर, हेटौडा, बिरगञ्ज, सिमरा, बिराटनगर, इटहरी, धरान, जनकपुर, निजगढ, राजबिराज, काँकडभिट्टा, भद्रपुर, पोखरा, बुटवल, बर्दागढ, भैरहवा, नेपालगञ्ज, सुर्खेत, धनगढी, महेन्द्रनगर, र गाईघाट,
मेरो मोबाइलको सेवा नेपालको १४औँ अञ्चलमा विस्तार भई सकेको छ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:दूरसञ्चार
श्रेणी:नेपालका दूरसञ्चार कम्पनीहरू
क्षेत्र

**क्षेत्र** भन्नाले कुनै पनि सेरोफेरोलाई जनाउँछ छ । जस्तै बाग्मती क्षेत्र , पहाडी क्षेत्र , मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र आदि ।

क्षेत्र भन्नाले कुनै पनि रूपमा निम्न प्रकारका सेरोफेरो जनाउन सक्छ ।
* भौगोलिक - पहाडी क्षेत्र , समतल क्षेत्र
* धार्मिक - पाशुपत क्षेत्र ,मुक्ति क्षेत्र ,बराह क्षेत्र
* राजनीतिक- मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र,सुदुर पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र

## हेर्नुहोस
*क्षेत्रफल
*क्षेत्रमिति

श्रेणी:शब्दार्थ
कम्प्युटर भाषा

कम्प्युटरमा प्रयोग गरिने भाषा वा कम्प्युटरले बुझ्ने भाषालाई **कम्प्युटर भाषा** भनिन्छ। कम्प्युटर भाषा तीन प्रकारका छन्।
*उच्च स्तरिय भाषा(High Level Language)
*न्युन स्तरिय भाषा(Low Level Language)
*यन्त्र स्तरिय भाषा(Machine Level Language)

श्रेणी:कम्प्युटर
कम्पाइलर

**कम्पाइलर** एक कम्प्युटर प्रोग्राम हो जसले कम्प्युटरको उच्च स्तरीय भाषामा लेखेको कोडलाई निर्दिष्ट कोडमा अनुवाद गर्ने कार्य गर्दछ।यसले सबै कोड हरु लाई यकै पटकमा translate गर्छ ।

श्रेणी:कम्प्युटर
कम्प्युटर प्रोग्राम

**कम्प्युटर प्रोग्राम** भनेको कम्प्युटरद्वारा निष्पादित कार्यहरूको सूची वा निर्देशनहरूको सेट हो। यो सफ्टवेयरको मुख्य आधार हो, जसले कम्प्युटर हार्डवेयरलाई कार्य गर्न सक्षम बनाउँछ। कम्प्युटर प्रोग्राम प्रायः विभिन्न प्रोग्रामिङ भाषाहरूमा लेखिन्छ।

## प्रकार
**कम्प्युटर प्रोग्राम**का मुख्य प्रकारहरू:

***सिस्टम प्रोग्राम**
यी प्रोग्रामहरूले कम्प्युटरको हार्डवेयर र सफ्टवेयरलाई व्यवस्थित गर्छन्। अपरेटिङ सिस्टम यसको उदाहरण हो।

***एप्लिकेसन प्रोग्राम**
यी प्रोग्रामहरूले विशेष कार्यहरू (जस्तै: वर्ड प्रोसेसिङ, डेटा विश्लेषण) सम्पन्न गर्न प्रयोगकर्तालाई सहयोग गर्छन्।

***युटिलिटी प्रोग्राम**
युटिलिटी प्रोग्रामहरूले सिस्टम सुधार गर्न र मर्मत गर्न मद्दत पुर्‍याउँछन्।

## महत्त्व
**कम्प्युटर प्रोग्राम** आधुनिक समाजको आधारस्तम्भ हो। यसको माध्यमबाट:

*स्वचालित कार्यहरू सम्भव हुन्छन्।

*डेटा प्रोसेसिङ प्रभावकारी हुन्छ।

*एआई र मेसिन लर्निङ जस्ता नयाँ प्रविधिको विकास सम्भव भएको छ।
माल्दिभ्स

**माल्दिभ्स** (, ), आधिकारिक रूपमा **गणतन्त्र माल्दिभ्स** (, ) हिन्द महासागर, दक्षिण एसियामा अवस्थित एक टापु राज्य हो। यो एसिया महादेशको मुख्य भूमिबाट लगभग ७५० किलोमिटर (४७० माइल; ४०० समुद्री माइल) श्रीलङ्का र भारतको दक्षिण-पश्चिममा अवस्थित छ। २६ वटा प्रवालद्वीपको शृङ्खला उत्तरमा इहाभन्दु प्रवालद्वीप देखि दक्षिणमा अद्दु प्रवालद्वीप (भूमध्यरेखा पारि) फैलिएको छ।

समुद्र सहित लगभग ९०,००० वर्ग किलोमिटर (३५,००० वर्ग माइल) मा फैलिएको माल्दिभ्स, सबै टापुहरूको भूमि क्षेत्र २९८ वर्ग किलोमिटर (११५ वर्ग माइल) मा फैलिएको छ। माल्दिभ्स विश्वको सबैभन्दा भौगोलिक रूपमा छरिएको सार्वभौम राज्यहरू मध्ये एक हो र सबैभन्दा सानो एसियाली देश हो। भूमि क्षेत्रको आधारमा यो सबैभन्दा सानो मुस्लिम बाहुल्य देशहरू मध्ये एक हो।  लगभग ५,५७,७५१ बासिन्दाहरूको साथ माल्दिभ्स एसियामा दोस्रो सबैभन्दा कम जनसङ्ख्या भएको देश। माले यसको राजधानी र सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको सहर हो, जसलाई परम्परागत रूपमा "राजाहरूको टापु" भनिन्छ जहाँ प्राचीन शाही राजवंशहरूले यसको केन्द्रीय स्थानको लागि शासन गर्दथे।

माल्दिभ्सको द्वीपसमूह चागोस–लक्षद्वीप पठारमा अवस्थित छ, जुन हिन्द महासागरमा एक विशाल पनडुब्बी पर्वत शृङ्खला हो। यसले चागोस द्वीपसमूह र लक्षद्वीपको साथ एक स्थलीय पारिस्थितिक क्षेत्र पनि बनाउँदछ। समुद्र सतहबाट औसत जमिन-सतहको उचाई १.५ मिटर (४ फिट ११ इन्च) र केवल २.४ मिटरको उच्चतम प्राकृतिक बिन्दुको साथ, यो विश्वको सबैभन्दा तल्लो तहमा अवस्थित देश हो। (केही स्रोतहरूले, ५.१ मिटरमा रहेको भिलिङ्गिलीलाई सबैभन्दा अग्लो विन्दुको रूपमा वर्णन गर्दछ।) त्यसपछिका दशकहरूमा राजनीतिक अस्थिरता, प्रजातान्त्रिक सुधारका प्रयासहरू, र जलवायु परिवर्तन र बढ्दो समुद्री सतहका कारण उत्पन्न वातावरणीय चुनौतीहरू देखा परेका छन्।

माल्दिभ्स दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग सङ्गठन (सार्क)को संस्थापक सदस्य हो। यो संयुक्त राष्ट्र सङ्घ, राष्ट्रमण्डल, इस्लामी सहयोग सङ्गठन र असंलग्न आन्दोलनको सदस्य पनि हो। विश्व बैङ्कले माल्दिभ्सलाई उच्च मध्यम आय भएको मुलुकका रूपमा वर्गीकरण गरेको छ । माछा मार्ने कार्य ऐतिहासिक रूपमा प्रमुख आर्थिक गतिविधि हो र यो अहिलेसम्मको सबैभन्दा ठूलो क्षेत्र हो। त्यसपछि द्रुत गतिमा बढिरहेको पर्यटन उद्योग हो। माल्दिभ्सले मानव विकास सूचकाङ्कमा "उच्च" दर हासिल गरेको छ भने प्रतिव्यक्ति आय अन्य सार्क राष्ट्रहरूको तुलनामा उल्लेखनीय रूपमा उच्च रहेको छ।

माल्दिभ्स जुलाई १९८२ देखि राष्ट्रमण्डलको सदस्य थियो र अक्टोबर २०१६ मा, यो सङ्गठनबाट बाहिरिएको थियो। अन्य राष्ट्रहरूले यसको मानव अधिकार उल्लङ्घन र असफल लोकतन्त्रको विरोधमा गरेका छन्। माल्दिभ्स १ फेब्रुअरी २०२० मा प्रजातान्त्रिक प्रक्रिया र जनसमर्थनको प्रमाण देखाएपछि राष्ट्रमण्डलमा पुनः सामेल भएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 

श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:दक्षिण एसिया
श्रेणी:दक्षिण एसियाली राष्ट्रहरू
श्रेणी:माल्दिभ्स
श्रेणी:दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग सङ्गठनका सदस्य राष्ट्रहरू
श्रेणी:हिन्द महासागरका द्वीपीय देशहरू
ओपन अफिस

यो खुल्ला श्रोत अनुप्रयोग एक स्वतन्त्र सफ्टवेयर वा सफ्टवेयर प्याकेज हो । यो सन माइक्रो सिस्टमस्ले विकास गरेको हो । यो विन्डोज , लिनक्स , सोलारिस ,र म्याक सबै अपरेटिङ सिस्टमको लागि उपलब्ध छ । 
यस प्याकेजमा निम्न अनुप्रयोहरू रहेका छन् 
*प्रस्तुति (इमप्रेस)
*पाठ प्रसोधक(राइटर )
*स्प्रेड सिट(क्याल्क)
*डेटावेस(वेस)
आदि ।
सन माइक्रो सिस्टमस्

यो ओरेकलको पूर्ण मातहतमा रहेको कम्पनी हो। जसले कम्प्युटरहरू , कम्प्युटर पाटपुर्जा ,कम्प्युटर सफ्टवेयर र सूचना प्रविधि सम्बन्धी कारोबार गर्ने गर्दछ।

श्रेणी:कम्प्युटर
माइक्रोसफ्ट वर्ड

**माइक्रोसफ्ट वर्ड** एक कम्प्युटर अनुप्रयोग हो। यसलाई कुनै पाठ लेख्न अनि त्यसलाई संशोधन/प्रसोधन गर्न मद्दत गर्छ त्यसैले यसलाई पाठ प्रसोधक या 'वर्ड प्रोसेसर' पनि भनिन्छ । यो माइक्रोसफ्ट कर्पोरेशनले तयार गरेको एउटा पूर्ण वर्ड प्रोसेसिङ अनुप्रयोग हो । यस सफ्टवेयरमा टाइपिङ, इडिटिङ, फर्मैटिङ, प्रिन्टिङ जस्ता सुबिधाहरू रहेका छन् । माइक्रोसफ्ट वर्डको प्रयोगबाट दस्तावेजहरु सुरक्षित गरेर राख्न सकिन्छ । यो माईक्रोसफ्ट अफिस प्रोग्राम समुह भित्र पर्दछ ।

## इतिहास
माइक्रोसफ्ट वर्ड को पहिलो संस्करण चार्ल्स सिमोनी र रिचार्ड ब्रोडेइ द्वारा विकसित भएको थियो । दुवै प्रोग्रामरहरु बिल गेट्स र पावल एलनका लागि काम गरी रहेका थिए । माइक्रोसफ्ट वर्डको पहिलो संस्करण वर्ड १.०, अक्टोबर १९८३ मा जारी भएको थियो । यो संस्करण सफल हुन नसकेपछि सन् १९८९ मा पहिलो विन्डोज संस्करण तयार गरियो । क्रमिक रूपमा माइक्रोसफ्ट वर्डको विकास हुदै गयो र यसलाई विभिन्न नामहरूले नामाकरण गरीयो, वर्ड ९५, वर्ड ९७, वर्ड २०००, वर्ड फर अफिस एक्स.पी., वर्ड २००३, वर्ड २००७, वर्ड २०१०, वर्ड २०१३ । माइक्रोसफ्ट वर्डको नविनतम संस्करण वर्ड २०१३ रिलिज भएको छ ।

## उपयोगीता
# चिठ्ठी पत्र टाईप गर्न तथा प्रिन्टिङ गर्न । 
# रिपोर्ट तयार गर्न । 
# चार्ट तयार गर्न ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी कडिहरू 
श्रेणी:कम्प्युटर
श्रेणी:सूचना प्रविधि
ओरेकल कर्पोरेसन

**ओरेकल कर्पोरेशन** बहुराष्ट्रिय कम्प्युटर प्रविधि सम्बन्धी ब्यवसाय गर्ने कम्पनी हो। यसले विशेष रूपमा इन्टरप्राइज या मार्केटिङ्ग प्रणालीको काम गर्ने गर्दछ। जस्तै डेटावेस प्रणाली।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कम्प्युटर
र्‍यान्डम एक्सेस मेमोरी

**र्‍यान्डम एक्सेस मेमोरी** वा **र्‍याम** ( ; ) कम्प्युटर मेमोरीको एउटा रूप हो। यसमा काम गर्दा बखतको डाटा वा मेसिन कोड क्षणिक समयको लागि भण्डारण हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:कम्प्युटर
श्रेणी:हार्डवेयर
हार्ड डिस्क

**हार्ड डिस्क** एकप्रकारको स्टोरेज डिभाइस हो । यो सेकेण्डरी मेमोरी अन्तर्गत पर्दछ, यसमा स्टोर भएको डाटा पावर सप्लाई नभए पनि स्टोर भैराखेको हुन्छ। यसले प्राइमरी मेमोरी (र्‍याम)को तुलनामा धेरै डाटा स्टोर गर्न सक्छ. विशेष गरेर हार्ड डिस्कलाई ब्याकप राख्नको लागि पनि प्रयोग गरिन्छ।
हार्ड डिस्क सन् १९५६मा पहिलो चोटी आइबिएमएकाउन्टिंग कम्प्युटरको र मैन्फ्रेम र मिनी कम्प्युटरको लागि बनाइएको थियो।
हार्ड डिस्क इन्टरनल र एक्सटर्नल गरी दुइ प्रकारको हुन्छ:
इन्टरनल हार्ड डिस्क कम्प्युटरको केसिंगभित्र राखिएको हुन्छ भने एक्सटर्नल हार्ड डिस्क कम्प्युटरको केसिंग बाहिर राखिएको हुन्छ र एक्सटर्नल हार्ड डिस्क लाई प्राय जसो यूएसबीमा जोडिएको हुन्छ।

## प्रकार 
विशेष गरेर हार्ड डिस्क ४ प्रकारका हुन्छन
#	IDE (PATA)
#	SATA
#	SCSI
#	SAS

IDE(PATA):- Integrated Drive Electronic(Parallel Advanced Technology Attatchment)
यसमा ४०/८० पिनको डाटा केवल हुन्छ
यसमा १३३ mbps डाटा ट्रान्सफर हुन्छ
यसले एकपटकमा ८ बिट डाटा ट्रान्सफर गर्छ

SATA(Serial Advanced Technology Attachment)
*	यसमा ७ पिनको डाटा केबल प्रयोग गरिएको हुन्छ
*	यसले सामान्यतया ३ MBPS डाटा ट्रान्सफर गर्छ

SCSI(Small Computer System Interface)
*	यसमा ५०-६८ पिनको डाटा केबल प्रयोग गरिन्छ
*	यो ड्राइभ हट स्वापेबल हुन्छ
*	१६ ओटा SCSI ड्राइभहरू एउटै SCSI Cableमा जोड्न सकिन्छ
*	यो ड्राइभमा ६४०MB/S डाटा ट्रान्सफर गर्न सकिन्छ

SAS(Serial Attached SCSI Drive)
*	यो ड्राइभले ८०५ MB/S डाटा ट्रान्सफर गर्छ
*	बढीमा १४८ ओटा SAS ड्राइभहरू एउटै SAS केबलमा जोड्न सकिन्छ

श्रेणी:कम्प्युटर
श्रेणी:हार्डवेयर
भिजुअल बेसिक

भिजुअल बेसिक (BASIC) एक उच्च स्तरीय कम्प्युटर भाषा हो। यसको पूरा रूप अङ्ग्रेजीमा Visual (BASIC:Beginers' All Purpose Symbolic Instruction Code) हुन्छ। यो बेसिक भाषाको पूर्ण रूपमा ग्राफिक युजर इन्टरफेस अथवा भिजुअल प्रोग्रामिङ्ग गर्न मिल्ने संस्करण हो।

श्रेणी:कम्प्युटर भाषा
बेसिक

### बेसिक (BASIC) कम्प्युटर भाषा 
**BASIC** (Beginners' All-purpose Symbolic Instruction Code) एक उच्च-स्तरीय प्रोग्रामिंग भाषा हो जसलाई विशेष गरी आरम्भिक प्रोग्रामरहरूको लागि डिजाइन गरिएको हो। यो १९६० को दशकमा विकसित गरिएको थियो र यसको सादगी र उपयोगिता कारण यसले धेरै प्रोग्रामरहरू र शैक्षिक संस्थाहरूमा लोकप्रियता प्राप्त गर्यो।

#### इतिहास 
* **सुरुवात**: BASIC को विकास १९६४ मा जॉन जी. केरमेनर र थॉमस ई. Kurtz द्वारा हान्ट्स (Dartmouth College) मा गरियो। यस भाषा को उद्देश्य प्रोग्रामिंगलाई सरल र शिक्षासुलभ बनाउनु थियो।
* **प्रारम्भिक संस्करण**: यसको प्रारम्भिक संस्करणहरू डार्मथ बासिकका रूपमा परिचित थिए र यसले आरम्भिक कम्प्युटर प्रणालीहरूको आधारभूत प्रोग्रामिंग कार्यहरूलाई समर्थन गर्दथ्यो।

#### विशेषताहरू 
# **सरलता**:
#* BASIC को डिज़ाइन प्रोग्रामिंगलाई सरल र सुलभ बनाउनका लागि गरिएको हो। यसको सिंट्याक्स सजिलो र समझ्न योग्य छ, जसले नयाँ प्रोग्रामरहरूलाई चाँडो सिक्न मद्दत पुर्याउँछ।
# **इंटरप्रेटर**:
#* BASIC प्रोग्रामहरू प्रायः एक इंटप्रेटरद्वारा चलाइन्छ, जसले प्रोग्रामलाई रनटाइममा अनुवाद गर्छ। यो प्रोग्रामलाई चलाउने प्रक्रिया चाँडो र परीक्षण गर्न सहज बनाउँछ।
# **लूप र कण्डिशनल्स**:
#* BASIC ले लूप (जस्तै, FOR, WHILE) र कण्डिशनल स्टेटमेन्ट (जस्तै, IF, THEN) को समर्थन गर्दछ, जसले विभिन्न प्रकारका गणनात्मक कार्यहरू गर्न मद्दत पुर्याउँछ।
# **आसान इन्पुट/आउटपुट**:
#* BASIC ले साधारण इन्पुट र आउटपुट अपरेशनहरूलाई समर्थन गर्दछ, जसले प्रयोगकर्तासँग इन्टरएक्ट गर्न सजिलो बनाउँछ।

#### प्रयोग 
* **शैक्षिक क्षेत्र**:
** BASIC विशेष गरी विद्यालय र कलेजहरूमा प्रोग्रामिंग शिक्षाका लागि प्रयोग गरियो। यसको सरलता र सुलभता कारण यो नयाँ प्रोग्रामरहरूलाई कोड लेख्न र समस्या समाधान गर्न मद्दत गर्दछ।
* **पर्सनल कम्प्युटरहरू**:
** १९७० र ८० को दशकमा, BASIC बहुसंख्यक पर्सनल कम्प्युटरहरूको इनबिल्ट भाषा बन्यो, जस्तै, कुमोडोर ६४, ZX Spectrum, र Apple II।
* **प्रोटोटाइप विकास**:
** BASIC लाई प्रोटोटाइप प्रोग्रामहरू बनाउन र विभिन्न विचारहरूको परीक्षण गर्न प्रयोग गरियो।

#### प्रासंगिकता 
* **आधुनिक समय**:
** आजको दिनमा BASIC पुरानो मानिन्छ, तर यसको प्रभाव अझै पनि विभिन्न क्षेत्रहरूमा देखिन्छ। BASIC को कई संस्करणहरू र डेरिभेटिव भाषाहरू अहिलेको प्रोग्रामिंग भाषाहरूको आधार बनेका छन्।
* **विकसित संस्करणहरू**:
** BASIC को विभिन्न विकसित संस्करणहरू र सुधारित रूपहरू उपलब्ध छन्, जस्तै, Visual BASIC, QuickBASIC, र True BASIC, जसले नयाँ प्रोग्रामिंग प्रविधिहरू र GUI आधारित विकासलाई समर्थन गर्दछन्।

#### निष्कर्ष 
BASIC एक साधारण र प्रभावशाली प्रोग्रामिंग भाषा हो जसले प्रोग्रामिंगको शुरुवात गर्न र गणनात्मक समस्याहरू समाधान गर्नमा ठूलो योगदान पुर्याएको छ। यसको प्रयोगकर्ता-मित्रता, सरलता, र शिक्षासँगको सम्बन्धले यसलाई एक महत्वपूर्ण प्रोग्रामिंग भाषा बनाएको छ। यद्यपि आजका आधुनिक प्रोग्रामिंग भाषाहरूले अझ अधिक शक्तिशाली र सुविधाजनक उपकरणहरू प्रदान गर्दछन्, BASIC को शिक्षण र प्रारम्भिक प्रोग्रामिंगका लागि यसको महत्वलाई अस्वीकार गर्न सकिन्न।
श्रेणी:कम्प्युटर
श्रेणी:कम्प्युटर भाषा
जाभा

**जावा** प्रोग्रामिङ्ग भाषा जेम्स गोस्लिङ्ग द्वारा सन माईक्रोसिस्ट्म्स (हाल ओराकल कर्पोरेशन)मा बनाईएको एक प्रख्यात कम्प्युटर प्रोग्रामिङ्ग भाषा हो। यसको मूल नाम ओइक(OAK) हो।
## **जावा** प्रोग्रामिङ्ग विशेषता 
*साधारण (Simple)
*सुरक्षित (Secure )
*जोडनालाएक (Portable)
*बस्तु-परक (Object-Oriented)
*रोबुस्र्ट (Robust)

## सन्दर्भ सामग्री 
श्रेणी:कम्प्युटर
श्रेणी:कम्प्युटर भाषा
सि

**सि** उच्च स्तरीय(High Level) प्रोग्रामिङ भाषा हो  । यो भाषाको विकास डेनिस रिची र केन थम्सन ले बेल ल्याबोरेटरीमा १९६९ र १९७३  बीचमा गरेका हुन्  । यो एकदैमै धेरै प्रयोग गरिने भाषाहरू मध्ये एक हो । त्यस बेलाका अरु प्रोग्रामिङ भाषाहरू जस्तै एसेम्ब्ली , बि, अल्गोलहरु जस्तै भएता पनि यसलै अरू भाषाका कमजोरीहरूलाई कम गरेको छ ।  यसलाई प्रोसेड्युरल प्रोग्रामिङ भाषा पनि भनिन्छ ।

श्रेणी:कम्प्युटर
श्रेणी:कम्प्युटर भाषा
डि (प्रोगामिङ भाषा)

डि प्रोग्रामिङ भाषा अब्जेक्ट ओरिएन्टेड , इम्परेटिभ बहुविधात्मक प्रणाली विकास भाषा हो , जसलाई डिजिटल मार्सका वाल्टर ब्राइटले विकास गरेका हुन् । 

## सन्दर्भ 
श्रेणी:कम्प्युटर
श्रेणी:कम्प्युटर भाषा
वेब सर्भर

## परिभाषा 
**वेब सर्भर** अथवा यचटिटीपी सर्भर एउटा यस्तो सफ्टवेयर हो जसले यचटिटीपी प्रोटोकलको माध्यमबाट क्लाईन्टलाई यचटियमयल डाटा उपलब्ध गराउदछ । सामान्यतय वेब सर्भरले फायरफक्स, इन्टरनेट एक्स्प्लोरर जस्ता ब्राउजर हरूलाई यचटियमयल डाटा उपलब्ध गराउदछ । अपाचे वेब सर्भर सबै भन्दा प्रचलित् वेब सर्भर हो । वेब सर्भरले यचटियमयलका साथै फोटो, सियसयस् तथा स्क्रिप्टहरू पनि उपलब्ध गराउ

सर्भर (कम्प्युटि)), एक कम्प्युटर प्रोग्राम वा उपकरण जसले अन्य प्रोग्रामहरू वा उपकरणहरूको लागि कार्यक्षमता प्रदान गर्दछ, ग्राहकहरू भनिन्छ।

## गणना गर्दै 
श्रेणी:कम्प्युटर
श्रेणी:सफ्ट्वेर

सर्भर (कम्प्युटि)), एक कम्प्युटर प्रोग्राम वा उपकरण जसले अन्य प्रोग्रामहरू वा उपकरणहरूको लागि कार्यक्षमता प्रदान गर्दछ, ग्राहकहरू भनिन्छ।

## भूमिका 
प्रतीक्षा स्टाफ, जो एक रेस्टुरेन्ट मा काम गर्छन् वा बारमा उपभोक्ताहरू उपस्थित हुन्छन् र उनीहरूलाई खाने र पिउनको लागि अनुरोधको रूपमा आपूर्ति गर्दछन्।

सर्भर,टेनिस खेलाडी जसले सेवा दिन्छ; सर्भ (टेनिस) हेर्नुहोस्।

Altar सर्वर, एक मसीही liturgy समयमा पादरी सदस्यको एक लेआ सहायक।

## पनि हेर्नुहोस् 
सानो व्यवसायको लागि उत्तम सर्भरहरू ।
अपाचे वेब सर्भर

**अपाचे वेब सर्भर** एउटा खुला श्रोत भएको स्वतन्त्र वेब् सर्भर् सफ्टवेयर हो । एकदमै प्रख्यात तथा हाल सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने वेब सर्भर हो। सामन्यतय यो वेब् सर्भर युनिक्स् सिस्टम्हरूमा उपयोग् हुन्छ यद्य्पि यसको प्रयोग कुनै पनि अपरेटिन्ग सिस्टममा गर्न सकिन्छ | यसको निर्माण एवम् मर्मत् सम्हार अपाचे सफ्टवेयर फाउन्डेसन नामक् सन्स्थाले गर्ने गर्दछ ।

श्रेणी:कम्प्युटर
श्रेणी:सफ्ट्वेर
कम्प्युटर हार्डवेयर

**कम्प्युटर हार्डवेयर**मा कम्प्युटरको भौतिक भागहरू समावेश हुन्छन्, जस्तै खोल, केन्द्रीय प्रशोधन एकाइ (सिपियु), र्‍यान्डम एक्सेस मेमोरी (र्‍याम), कम्प्युटर मनिटर, माउस, किबोर्ड, कम्प्युटर डाटा भण्डारण, ग्राफिक्स कार्ड, ध्वनि कार्ड, स्पिकर र मदरबोर्ड पर्दछन्।

यसको विपरीत, सफ्टवेयर निर्देशनहरूको समूह हो जुन हार्डवेयरद्वारा भण्डारण र चलाउन सकिन्छ। हार्डवेयर परिवर्तनको सन्दर्भमा कठोर हुन्छ, जबकि सफ्टवेयर "नरम" छ किनभने यो परिवर्तन गर्न सजिलो छ।

हार्डवेयर सामान्यतया सफ्टवेयरद्वारा कुनै पनि आदेश वा निर्देशन कार्यान्वयन गर्न निर्देशित गरिन्छ। हार्डवेयर र सफ्टवेयरको संयोजनले एक प्रयोग योग्य कम्प्युटिङ प्रणाली बनाउँदछ, यद्यपि अन्य प्रणालीहरू केवल हार्डवेयरको साथ अवस्थित छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 
* 
* 


श्रेणी:डिजिटल इलेक्ट्रोनिन्स
मोजिला थन्डरबर्ड

**मोजिला थन्डरबर्ड**   मोजिला फाउन्डेसनद्वारा विकसित निशुल्क, खुल्ला स्रोत, बहुप्लेटफर्म  इमेल, समाचार, र च्याट क्लाईन्ट हो ।

यस आयोजनाको रणनीति मोजिला फायरफक्स पश्चात निर्माण गरिएको थियो,  जुन आयोजनाले  वेब ब्राउजरबनाउने लक्ष्य लिएको थियो । 

## सन्दर्भहरू
श्रेणी:कम्प्युटर
श्रेणी:सफ्ट्वेर
रोपाइँ

का किसानहरू]]

धान रोप्ने कामलाई सामान्य बोलचालको भाषामा रोपाईं भनिन्छ।

रोपाईं सामान्यतया असार र साउन महिनामा हुने गर्दछ। खेतमा पर्याप्त पानी लगाएर माटोलाई हिलो बनाएर धानको बिरूवा रोपिने भएकोले रोपाइँमा वर्षाको महत्त्व धेरै छ।

मुख्य बाली धान रोप्ने बेलामा किसानलाई निकै चटारो पर्ने भए तापनि नेपाली किसानहरू रोपाइँ गर्दा साथसाथै मनोविनोद पनि गर्ने गर्दछन्। 

खेतमा पञ्चैबाजा बजाएर नाचगानका साथ रोपाईं गर्ने प्रचलन पनि देख्न सकिन्छ। रोपाईँमा युवा युवतीहरू एक आपसमा हिलो छ्यापाछ्याप गरेर रमाइलो गर्ने गर्दछन्।

रोपाईंमा असारे गीत गाउने प्रचलन रहेको छ।

श्रेणी:कृषि
खेत

*खेत* खास गरेर धान रोप्ने जमिनलाई भनिन्छ। जहाँ धानको खेती गरिन्छ त्यो जमिनलाई खेत भनिन्छ। खेत बनाउनको लागि प्रसस्त मात्रामा पानी हुनु पर्छ। हुनत धानको खेती पाखो जग्गामा पनि गर्न सकिन्छ तर प्राय जसो रोपाइ गरेर नै धान उत्पादन गरिन्छ। पहाड तिर खेतका गराहरूमा पानि लगाएर आलि 
लगाइन्छ। त्यसमा गोरु जोतेर दाँदे लगाएर सम्म बनाएपछी धानको बिउ रोपिन्छ भने तराइ तिर पानी जम्ने ठाँउमा माटोलाई हिलो बनाएर धानको बिउ रोपिन्छ।

श्रेणी:कृषि
खनजोत

alt=खनजोत|thumb|खनजोत
कुनै पनि बोट बिरुवा रोप्नु अगाडि माटो खुकुलो बनाउन कुटो,कोदालो,हलो,ट्रयाक्टर,कोदाली या फरुवाले खन्ने वा जोत्ने प्रक्रिया |

श्रेणी:कृषि
कुटो

कोदालोको जस्तो आकार भएको सानो खन्ने औजार । यो खेतको आलीमा मास रोप्न र फूल गोड्न प्रयोग गरिन्छ ।
कुटो २ प्रकारको हुन्छ :
* सामान्य कुटो
* चुचे कुटो

श्रेणी:कृषि औजारहरू
श्रेणी:कृषि

## यो पनि हेर्नुहोस्
कोदालो

350px|thumb|right|कोदालोका विभिन्न प्रकार

सामान्य रूपमा खेतबारी खन्न र डल्ला फोर्न प्रयोग गरिने कृषि औजार । काठ र फलामबाट यसको निर्माण गरिएको  हुन्छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:कृषि औजारहरू
श्रेणी:कृषि
रङ्गेली नगरपालिका

'''''' मोरङ जिल्लाका ९ नगरपालिकाहरू मध्ये एक हो। २०७१ वैशाख २५ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका रङ्गेली, आम्गाछी र टकुवा गाविसहरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा साविक रङ्गेली नगरपालिकाको वडाहरू १-८ (टकुवा गाविस बाहेक), दर्बेशा र बबियाविर्ता गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ५७,४९४ रहेको छ भने यहाँ १३,२०६ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, मोरङ 

श्रेणी:मोरङ जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:तराईका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू
कृषि औजार

### कृषि औजारको अर्थ र परिभाषा 
अर्थ: कृषि औजार भनेको खेतीपाती गर्ने, माटो तयार गर्ने, बाली रोप्ने, सिँचाई गर्ने, र बाली काट्ने लगायतका कार्यहरूमा प्रयोग गरिने उपकरणहरू हुन्। यिनीहरू कृषि कार्यलाई सजिलो, छिटो, र कुशल बनाउँछन्।

परिभाषा: कृषि औजारहरू ती उपकरणहरू हुन्, जसको प्रयोग किसानहरूले कृषि कार्यको विभिन्न चरणहरूमा, जस्तै जमीन तयार गर्ने, बाली रोप्ने, मल दिने, सिँचाई गर्ने, र बाली काट्ने, कार्यहरूमा गर्दछन्। यिनीहरू म्यानुअल, एनिमल-पावर, वा मेकानिकल (मेकानाइज्ड) हुन सक्छन्।

### कृषि औजारको इतिहास 
कृषि औजारहरूको इतिहास मानव सभ्यताको विकाससँग नजिकको सम्बन्ध राख्दछ। कृषि कार्यलाई सहज, द्रुत र प्रभावकारी बनाउन मानवीय सिर्जनशीलताको उपयोग गर्दै विभिन्न औजारहरू निर्माण गरिएका छन्।

#### प्रारम्भिक युग 
* प्रारम्भिक उपकरणहरू: प्रारम्भिक मानवहरूले पत्थर, हड्डी र काठ जस्ता साधारण सामग्रीहरूबाट बनेका उपकरणहरू प्रयोग गर्थे। यिनीहरू माटो खन्ने र बाली रोप्ने कार्यमा उपयोगी थिए।
* हलो: करीब 4000-3000 ईसा पूर्वमा, मेसोपोटामिया र इजिप्टमा हलोको विकास भयो। यसले माटो खन्ने कार्यलाई सजिलो बनायो।

#### मध्यकालीन युग 
* फलामे औजारहरू: फलामको खोजपछि, विभिन्न फलामे कृषि औजारहरू जस्तै हलो, हँसिया, र कुदालको विकास भयो। यिनीहरूले खेतीलाई थप प्रभावकारी बनायो।
* घोडा र बैलको प्रयोग: मध्यकालमा, घोडा र बैललाई हलो तान्न, पानी पम्प गर्न र भारी सामग्री ओसार्न प्रयोग गरिन्थ्यो। यसले कृषि उत्पादनशीलता बढायो।

#### औद्योगिक क्रान्ति 
* मेकानिकल उपकरणहरू: 18 औं शताब्दीमा औद्योगिक क्रान्तिले कृषि क्षेत्रमा ठूला परिवर्तन ल्यायो। स्टीम पावरबाट चल्ने उपकरणहरूको विकास भयो जसले धेरै कम समयमा बढी काम गर्न सक्ने क्षमता ल्यायो।
* थ्रेसिङ मेसिनहरू: 19 औं शताब्दीमा थ्रेसिङ मेसिनहरूको विकासले अन्न थ्रेसिङ कार्यलाई छिटो र प्रभावकारी बनायो।

#### आधुनिक युग 
* ट्र्याक्टर: 20 औं शताब्दीको सुरुवातमा ट्र्याक्टरहरूको विकास भयो। यिनीहरूले कृषि कार्यलाई यान्त्रिक बनाउँदै उत्पादकत्वमा क्रान्तिकारी परिवर्तन ल्याए।
* प्रविधि समायोजन: हालसालै, कृषि औजारहरूमा जिपिएस प्रणाली, ड्रोन, र स्मार्ट सेन्सरहरू जडान गरिएका छन् जसले खेतीलाई स्मार्ट र प्रिसिजन एग्रिकल्चर (Precision Agriculture) बनाएको छ।

### कृषि औजारका प्रकारहरू 
# म्यानुअल औजारहरू: कुदाल, हँसिया, फावडा, खन्ती, आदि।
# एनिमल-पावर्ड औजारहरू: हलो, पानी पम्प, गाडा आदि।
# मेकानिकल औजारहरू: ट्र्याक्टर, थ्रेसर, हार्वेस्टर, सिँचाइ पम्प, ड्रिल मेसिन आदि।
# डिजिटल र स्मार्ट औजारहरू: ड्रोन, स्वचालित ट्र्याक्टर, स्मार्ट सिँचाइ प्रणाली, आदि।

कृषि औजारहरूको विकासले कृषि क्षेत्रलाई अधिक उत्पादक, कुशल र दिगो बनाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। यो क्रम भविष्यमा पनि प्रविधि र नवाचारसँगै अघि बढ्नेछ।कृषकहरूले खेतीपातीको लागि प्रयोग गर्ने औजारहरू | केही कृषि औजारहरू निम्न छन् ।
*कुटो
*कोदालो
*हलो
*ट्रयाक्टर
*कोदाली
*फरुवा
*हसिया
*डोको
*हजारी
*जुवा
*दाधे
आदि ।

श्रेणी:कृषि
मुजफ्फरपुर जिल्ला

**मुजफ्फरपुर** बिहार प्रान्तको ठूला शहरहरू मध्य एक हो। तिरहुत प्रमण्डलको अंतर्गत यो एउटा जिल्ला तथा सदरमुकाम पनि हो। आफ्नो सूती वस्त्र उद्योग, आँप र लीची जस्तो फलहरूको राम्रो उत्पादनको लागि यो जिल्ला विश्वमा जानिन्छ। उत्तरमा पूर्वी चंपारण र सीतामढी, दक्षिणमा वैशाली र सारण, पूर्वमा समस्तीपुर र दरभंगा तथा पश्चिममा गोपालगञ्ज जिल्लाहरूबाट मुजफ्फरपुर जिल्ला घेरियेको छ। बज्जिका यहाँको बोली र हिन्दी तथा उर्दू यहाँको मुख्य भाषाहरू हुन।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बिहारका जिल्लाहरू
श्रेणी:तिरहुत प्रमण्डल
विवाह

**विवाह** (बिहे) दुई व्यक्तिहरू मध्य (प्राय: एक नर र एक नारी)को सामाजिक, धार्मिक अथवा कानुनी रूपबाट एक अर्का संगै जीवन ब्यतित गर्ने सम्बन्ध हो। विवाहले दुइ परिवार बिच नया नाता सम्बन्ध जोड्ने काम गर्छ । नेपाल मा हरेक जाति हरेक क्षेत्र अ-आफनै तरिकाले गर्ने गरिञ्छ। 

## यो पनि हेर्नुहोस
*विवाहका प्रकार
* मुन्दुम किरात परम्परा 
* बुद्धिस्ट परम्परा 
* मुस्लिम परम्परा 
* मधेशी परम्परा 
* हिन्दू परम्परा
* सम्बन्ध विच्छेद

## बाह्य लिंक
* वैवाहिक जीवन - सफलताको बाटो
* African Marriage Rituals 
* 
* 'Forever and a Day' or 'Just One Night'?  On Adaptive Functions of Long-Term and Short-Term Romantic Relationships

विवाह
दाइजो

**दाईजो/दाईजो प्रथा** विवाह पश्चात केटीको माता-पिताले(माइती पक्षले) केटीलाई वा छोरीलाई दिएको धन-सम्पति, रूपियाँ-पैसा अथवा सामान (नगद र जिन्सी) दाईजो हो भने दाईजो दिने प्रचलन दाईजो प्रथा हो। दाइजो दिने र लिने चलन नेपाली समाजमा पहिलेदेखिनै प्रचलनमा पाइन्छ। नेपालको तराई क्षेत्रमा आज भोलि यसको प्रयोग दिन प्रति दिन नकारात्मक रूपमा बढिेरहेको छ।यहि प्रथाका कारण समाजमा अन्य थुप्रै सामाजिक कूरितिहरू निम्तिएकाछन्। दाइजो पाइने आशामा कति पुरूषहरूले दोस्रो,तेस्रो विवाह गर्ने गरेकाछन्। कतिपय पुरूषले त दाइजो नल्याएको भन्दै आफ्नी श्रीमतीलाई तथानाम गाली गर्ने,कुटपिट गर्ने र घरबाटै निकाल्ने पनि गर्छन्। आजभोली शिक्षा र चेतनाका कारण दाइजो प्रथा केहि मात्रामा घट्दै छ,यसलाई पूर्ण रूपले निर्मूल गर्न सबै मानिसलाई शिक्षा प्रदान गर्नुपर्छ र समयसमयमा दाइजो प्रथाको विरुद्धमा छलफल कार्यक्रमको आयोजना गर्नुपर्छ॥

## यो पनि हेर्नुहोस्
दाइजो प्रथा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
आँप

**आँप** म्याङ्गिफेरा वर्गमा पर्ने तथा उष्ण हावापानी भएको स्थानमा हुर्कने एक प्रकारको गुलियो तथा अमिलो फल हो। यसको रूख अत्यन्त उपयोगी, दीर्घजीवी, सघन तथा विशाल हुन्छ। फलको राजा भनेर चिनिने आँप नेपालमा पूर्वदेखि पश्चिम तथा दक्षिणको तराई देखि पहाड (३,००० फिटको उचाइसम्म) हुन्छ। अनुकुल जलवायु पाउँदा यसको रूख करिब ५०-६० फिटसम्म अग्लो हुन्छ। वैज्ञानिक वर्गीकरण वनस्पति जगतको ऐनाकार्डियेसी वर्गमा पर्ने आँपका केही रूखहरू धेरै नै अग्ला हुन्छन्।

आँपको रूख एक फूलफुल्ने जातको, ठुलो स्थलीय वनस्पति हो। यसको फलमा दुई दलीय बिऊ हुन्छ। यसको फूल स-साना एवम् समूहमा हुन्छन्। आँपको पात सरल, लामो तथा टुप्पोमा चुच्चो परेको हुन्छ। यसको जरा लामो र बलियो हुन्छ। यसको फल एक बीज भएको सरस र गुदीयुक्त हुन्छ। आँपको फल विश्वप्रसिद्ध, स्वादिष्ट र अत्यन्तै पौष्टिक फल हो त्यसैले यसलाई फलहरूको राजा पनि मानिन्छ। यसको स्वाद काचोमा अमिलो र पाकेपछि गुलियो हुन्छ।

हिन्दु शास्त्रमा यसलाई अमृत फल भनिएको छ। आँपमा औषधीय गुण हुन्छ। आयुर्वेदका अनुसार, आँपका पाँचै अङ्ग अर्थात् बोक्रा, जरा, पात, फल, फूल सबै काममा आउँछन्। पाकेको आँप गुलियो, वीर्यवर्धक, पौष्टिक, वायुनाशक, कान्तिदायक, शीतल, पित्तनाशक हुन्छ। आँपको सेवनले भोक पनि बढ्ने गर्छ। यसले मुटुलाई बलियो बनाउनुको साथै पित्तलाई नियन्त्रणमा ल्याउने काम गर्छ।

पाकेको आँपमा प्रोटिन, बोसो, खनिज पदार्थ, कार्बोहाइड्रेट, क्याल्सियम, फोस्फोरस, फलाम, भिटामिन 'ए', 'सी' र 'बी' लगायत पाइन्छ। आँपको मुख्य घटक सर्करा हो, जुन विभिन्न फलमा ११ देखि २० प्रतिशतसम्म हुन्छ। आँपमा पाइने मुख्यतः चिनी त्यसको खानयोग्य खण्डको ६.७८ देखि १६.९९ प्रतिशतसम्म हुन्छ। ग्लुकोज र अन्य सर्करा भने १.५३ देखि ६.१४ प्रतिशतसम्म पाइन्छ। आँपमा टार्टरिक र मेलिक अम्लसमेत पाइन्छ। साइट्रिक अम्ल भने थोरै मात्रामा हुन्छ। यो अम्ललाई मानव शरीरले उपयोग गर्ने गर्छ। यो अम्ल शरीरमा क्षारीय सञ्चय कायम राख्न सहयोगी हुन्छ।

आँपमा प्रोटिन ९.६ प्रतिशत, बोसो ०.१, खनिज पदार्थ ०.३, रेसा १.१, फोस्फोरस ०.०२ र फलाम ०.३ प्रतिशत पाइन्छ। एक सय ग्राम आँपमा करिब ९० क्यालोरी ऊर्जा हुन्छ।

## औषधोपचार
*कब्जियत र अधिक वायु भएमाः
:आँपको कोया आगोमा पोल्ने र त्यस भित्रको गुदी निकाल्ने र त्यसमा १/४ भाग हिङ र सिदेनून मिसाएर औषधीलाई सिसीमा राख्ने र आवश्यकता अनुसार १/२ ग्राम औषधी मनतातो पानीसँग खाने गरेमा १/२ दिनमै ठीक हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:भारतीय मसलाहरू
श्रेणी:औषधीय विरुवाहरू
श्रेणी:बङ्गलादेशका राष्ट्रिय चिह्नहरू
श्रेणी:पाकिस्तानका राष्ट्रिय चिह्नहरू
श्रेणी:एसियाका मूल फलहरू
श्रेणी:औषधि
श्रेणी:दक्षिणपूर्व एसियाली परिकारहरू
जुवा

**जुवा** अथवा जु दुई गोरुहरूलाई सहि दुरीमा हिडाउन बनाइएको काठको औजार हो । जुवा दुई गोरुको काँधमा राखेर यसमा हल्लुडो (नारा) लगाएर हलो जोडिन्छ । जुवामा प्वाल पारेर गुरूलाई अडाउनको निमित्त काठका चारवटा पाताहरू लगाइएका हुन्छन् जसलाई "सैला" पनि भनिन्छ । सैलामा जोतरा (एक डोरी)को प्रयोग गरेर गोरुलाई अडाइन्छ।

## इतिहास 
जुवा लिखित इतिहास भन्दा पहिले, प्यालेओलिथिक अवधिमा फिर्ता मितिहरू। मेसोपोटामियामा सबैभन्दा प्रारम्भिक छ-पक्षीय पासा लगभग 3000 ईसापूर्वको हो। यद्यपि, तिनीहरू हजारौं वर्ष पहिलेको अस्त्रगाली डेटिङमा आधारित थिए। चीनमा, प्रथम सहस्राब्दी ईसापूर्वमा जुवा घरहरू व्यापक थिए, र जनावरहरूमा लडाइँमा सट्टेबाजी सामान्य थियो। लोट्टो खेल र डोमिनोज (पाइ गाउ को पूर्ववर्ती) 10 औं शताब्दी को रूप मा चीन मा देखा पर्यो।

9 औं शताब्दीमा चीनमा कार्डहरू खेल्न देखा पर्‍यो। कम्तिमा 14 औं शताब्दीको रूपमा जापानमा जुवाको रेकर्ड पत्ता लगाउँदछ।

पोकर, जुआसँग सम्बन्धित सबैभन्दा लोकप्रिय अमेरिकी कार्ड खेल, फारसी खेल As-Nas बाट आएको हो, जुन १७ औं शताब्दीको हो।

पहिलो ज्ञात क्यासिनो, भेनिस, इटाली मा 1638 मा सञ्चालन शुरू भयो।

### ग्रेट ब्रिटेन 
जुवा शताब्दीयौं देखि ग्रेट ब्रिटेन मा एक मुख्य मनोरञ्जन गतिविधि भएको छ। रानी एलिजाबेथ, मैले 1569 मा निकालिएको लटरी चार्टर्ड गरें। Horseracing तीन शताब्दीको लागि एक मनपर्ने विषय भएको छ। यो भारी विनियमित गरिएको छ। ऐतिहासिक रूप से धेरै विरोध इभान्जेलिकल प्रोटेस्टेन्टहरू, र सामाजिक सुधारकहरूबाट आउँदछ।

### संयुक्त राज्य अमेरिका 
जुआ संयुक्त राज्य अमेरिका मा शताब्दियों को लागि एक लोकप्रिय गतिविधि भएको छ। यो लगभग लामो समय को लागी धेरै क्षेत्रहरु मा कानून द्वारा दबाइएको छ। प्रारम्भिक 20 औं शताब्दी द्वारा, जुवा लगभग समान रूप से अमेरिका भर मा गैरकानूनी थियो र यस प्रकार माफिया र अन्य आपराधिक संगठनों को वृद्धि को प्रोत्साहन मा मदद गर्दै, एक ठूलो अवैध गतिविधि बन्यो। 20 औं शताब्दीको उत्तरार्धमा जुवाप्रतिको मनोवृत्तिमा नरमता र यसको विरुद्धमा कानूनमा ढिलाइ भएको देखियो।

## सन्दर्भ 
Mobile games

## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:कृषि औजारहरू
सियो

हलो जोत्ने बेला मुख्यरूपमा जमीनसँग सम्पर्कमा आउने र जमीन खन्ने हलोको चुच्चो परेको धारिलो भागलाई **सियो** भनिन्छ। सियोमा फलामको फाली लगाइएको हुन्छ। जसले गर्दा माटोमा सजिलै सित हलोको सियो जान्छ। सियोलाई अर्को भाषामा फरैँ, हलानो, नसियोड आदी नाम दिएको पनि पाइएको छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:कृषि औजारहरू
ट्रयाक्टर

**ट्रयाक्टर**(मराठी:ट्रॅक्टर) कृषि तथा सामान ढुवानीको प्रयोजनको लागि पनि प्रयोग गरिने एक यान्त्रिक साधन हो । यो यन्त्र विशेषत ढिलो गतिमा उच्चभार तान्ने क्षमता दिलाउने गरी निर्माण गरिएको हुन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:कृषि औजारहरू
कोदाली

**कोदाली** फलामको बाक्लो पातो र काठको छोटो बिँड भएको खन्न प्रयोग गरिने कृषि औजार हो।

## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:कृषि औजारहरू
फरुवा

पहाडी इलाकामा चाँदे भनिने तर तराई या समतल क्षेत्रमा **फरुवा** भनिने यो एक कृषि औजार हो । यसलाई कहिले काहिँ महिलाहरूले कोदालीको विकल्पको रूपमा प्रयोग गर्ने गर्दछन् ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:कृषि औजारहरू
लिङ्ग

लिङ्गका विभिन्न अर्थ लाग्न सक्दछ :

* शिश्न : पुलिङ्गी सजीवहरूको एक अङ्ग अथवा जनेन्द्रिय हो ।
* सामाजिक लिङ्ग
* लैङ्गिकता
* लिङ्ग नेपाली व्याकरणमा तिनवटा लिङ्ग हुन्छन् । जसलाई भाषिक लिङ्ग पनि भनिछ ।
सारण जिल्ला

**सारण** भारतको बिहार राज्यमा अबस्थित एक प्रमण्डल र जिल्ला हो। यसको प्रशासनिक (सदरमुकाम) छपरा हो। गंगा, गण्डक र घाघरा नदीहरूले घेरिएको यो जिल्ला भारतमा मानव बसाईको सर्वाधिक प्राचीन केंद्रहरू मध्ये एक हो। सम्पुर्ण जिल्ला एक समतल र उपजाऊ क्षेत्र हो। भोजपुरी भाषी क्षेत्रको पूर्वको सीमानामा स्थित यो जिल्ला सोनपुर मेला र राजनीतिक चेतनाको लागि प्रसिद्ध छ।

## नामाकरण
प्राचीन कालमा सारणको भूमि वन-जंगलको असीम विस्तार र यसमा विचरण गर्ने हरिणहरूको कारण प्रसिद्ध थियो। हरिण (सारंग) र वन (अरण्य) कै कारण यसलाई सारंग अरण्य भनिन थालियो जुन कालक्रममा बदलियेर सारण भइहालो। बेलायती विद्वान जनरल कनिंघमले यस्तो धारणा गरेको छ कि मौर्य सम्राट अशोकको कालमा यहाँ लगाईएको धम्म स्तंभहरूलाई 'शरण' भनिन्थ्यो जुन पछि सारण भनिन थाल्यो र यस क्षेत्रको नाम भइहाल्यो। सारणको सदरमुकाम छपरा धेरै प्रसिद्ध रहेको छ र यसलाई छपरा जिल्ला पनि भनिन्छ।

श्रेणी:बिहारका जिल्लाहरू
श्रेणी:सारण प्रमण्डल