open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
महिला ढाल

**महिला कण्डम** महिलाले आफ्नो श्रीमान सँग परिवार नियोजनको अस्थायी साधन तथा विवाहित वा अविवाहित महिला ले शारीरिक सुखको लागि गोप्यरुपमा अन्य पुरुषहरु सँग यौन संपर्क राख्दा यौन रोगहरू सर्नबाट बचाउने साधन हो । यसलाई **फेमिडोम** को नामले पनि चिनिन्छ । यसको प्रयोग एकदमै सरल र सजिलो छ यौन सम्पर्कको समयमा महिलाले यो योनि भित्र लगाउनु पर्ने हुन्छ । महिला कण्डम गुदा यौन सम्पर्कको समयमा ग्रहणकर्ता साझेदार द्वारा प्रयोग गर्न सकिन्छ। यस फेमिडममा दुई वटा रिङ्गहरु हुन्छन् जसमा खुम्चिने पट्टिको रिङ्गलाई यौनी भित्र राख्नु पर्दछ। यसको प्रयोग महिलाले गरेमा पुरुषले कुनैपनि साधन प्रयोग गर्नुपर्ने आवश्यकता पर्दैन। सामान्य पुरुष कण्डमको तुलनामा यसको मुल्य धेरै पर्ने भएकाले यो विकसित देशहरूमा मात्र बढि प्रयोगमा आएको छ ।

महिला कन्डमले पनि पुरुष कन्डमले जस्तै गर्भवती हुन रोक्नका साथै यौनजन्य रोगहरूबाट र एच.आई.भी. सङ्क्रमण हुनबाट बचाउदछ । दम्पतीले बच्चा जन्माउन चाहेमा यसको प्रयोग गर्न छाड्ने बित्तिकै बच्चा उत्पादन गर्न सकिन्छ । यस कन्डममा कुनै हर्मोन नहुने हुदा यसले शरीरमा कुनै असर पार्दैन । नेपालमा महिला कन्डम निजी औषधी पसलहरूमा मात्र उपलब्ध छ । बजारमा महिला कन्डम फेमिडोम, भी—अमोर ब्रान्डमा उपलब्ध छ ।

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
*"Whatever happened to the Femidom?" in *Guardian*

श्रेणी:कण्डम
श्रेणी:परिवार नियोजनका साधनहरू
संयुक्त गर्भनिरोघक चक्की

**संयुक्त गर्भनिरोघक चक्की** वा **पिल्स** महिलाले प्रयोग गर्ने परिवार नियोजनको अस्थाई साधन हो । यो विवाहित महिलाले परिवार नियोजन को लागि अथवा विवाहित वा अविवाहित महिला ले अन्य पुरुषहरु सँग यौन संपर्क राख्न चाहने महिला लाई नै उपयोगी हुन्छ। 

महिलाले चक्की खान छाडेपछि उनको प्रजनन् शक्ति चाँडै नै फर्कन्छ। यसबाट उनको महिनावारी चक्रमा कुनै असर गर्दैन। यदि चक्की खान छाडेपछि पनि महिलाले गर्भधारण गर्न सकेनन् भने यो समस्या पिल्स छोडेको कारणबाट नभई अन्य कुनै कारण हुनसक्छ।

## प्रयोग विधि 
पिल्स को एक पुरियामा जम्मा २८ वटा चक्की हुन्छन्। २८ चक्कीहरू मध्ये २१ वटा सेतो र ७ वटा खैरो रंगका हुन्छ। सेतो चक्की हर्मोनल हो भने खैरो आइरन चक्की हो । यो चक्की हरेक दिन नबिराई खाने गरेमा गर्भ रहँदैन। तर यो चक्की खान छोडेमा महिलाले तुरुन्तै गर्भधारण गर्न सक्छिन्। 

## कार्य 
पिल्सले महिलाको डिम्बसयबाट डिम्ब परिपक्व भई निस्कने क्रियालाई रोक्छ। यसको कारणले मासिक डिम्ब निष्काशन हुन पाउँदैन। साथै पाठेघरबाट निस्कने तरल पदार्थलाई बाक्लो बनाउँछ र पाठेघरको भित्री भागलाई पातलो बनाई गर्भ रहन दिदैन । 

## सन्दर्भ सूची
www.webmd.com/sex/birth-control/birth-control-pills
श्रेणी:परिवार नियोजनका साधनहरू
स्त्री स्खलन

]]
संभोगको क्रममा वा उत्तेजनाको चरम बिन्दुमा पुगेपछि महिलाको योनीबाट तरल पदार्थ निस्कनुलाई **स्त्री स्खलन** भनिन्छ । प्राय महिलाहरु पुरूषसँग योनि मैथुन गरेर भन्दापनि आफ्नो योनि पुरुषको मुखमा राखेर घर्षण गरेर मुख मैथुन गरेर स्खलित हुन्छन् ।

**महिला स्खलित हुनलाई कसरी मुखमैथुन गर्ने?**

सबैभन्दा पहिला पुरुष उत्तानो शैया मा सुत्ने त्यसपछि महिला पनि  पुरुषको मुखमा आफ्नो योनि पारेर(पुरुषको जिब्रो महिलाको योनि मा पसाएर) बसेर वा सुतेर घर्षण गर्ने उक्त कृयाकलाप को केही समय पछि ति स्त्री पुरुषको मुख भित्र स्खलित हुन्छिन। 

श्रेणी:स्खलन
रानी लक्ष्मीबाई

**रानी लक्ष्मीबाई**  (१९ नोभेम्बर १८२८ – १८ जुन १८५८; ) भारतको मध्य-उत्तर भागमा अवस्थित मराठा साम्राज्य झाँसीकी रानी तथा भारतिय स्वतन्त्रता आन्दोलनकी एक योद्धा थिईन । उनको जन्म भारतको वाराणसी जिल्लाको भदैनी नगरमा भएको थियो । उनको बाल्यकालको नाम *मणिकर्निका* थियो ।

## जिवनी
## भारतिय क्रान्ति
## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी कडिहरू
श्रेणी:मानिस
श्रेणी:उत्तर प्रदेशको इतिहास
सोल्लर

**सोल्लर** अथवा **कडी** मोहि वा दहीलाई  पकाएर बलाएको तरल खोनेकुरा हो। यसलाई दालको रूपमा भातसँग पनि खाने गरिन्छ। यो नेपालको पु्र्वी क्षेत्रमा सोल्लर र पश्चिमी क्षेत्रमा कडी नामले प्रख्यात छ। 

प्राय नेपाली भान्सामा दहिको उपयोग हुन्छ । दहिका परीकार वा यसलाई प्रयोग गरेर बनाइने परीकारको छुट्टै स्वाद हुन्छ । दहि मात्र नभइए दहिबाट बन्ने मोहि, लस्सि, सोल्लर, दहिबडा धेरैलाई मन पर्दछ । अझ दहि मानव शरीरका लागि स्वस्थ्यकर मानिन्छ । दहिको सेवनले मानिसलाई मुटुरोगको सम्भावनाबाट बचाउँछ । दहिको सेवन गर्ने मानिसमा मुटुको रोग लाग्दैन । नियमित रुपमा दहीको सेवन गर्दा मुटुलाई स्वस्थ बनाउन मात्र नभई मुटुको रोगको सम्भाब्यतालाई समेत टार्ने गर्दछ । अमेरीकाको अमेरिकन जर्नल अफ हाइपरटेन्सनमा प्रकाशित अनुसन्धान रीर्पाेट अनुसार नियमित दहिको प्रयोग गर्ने मानिस सधै स्वस्थ्य रहने जनाइएको छ । हरेक दिन खानासंग दहीको प्रयोग गर्ने वयस्क मानिसलाई हाइपरटेन्सनको समस्या समेत हुँदैन । सातामा दुईपटक मात्र दही खाने मानिसलाई भविष्यमा हुने स्ट्रोक अर्थात पक्षाघातको समेत सम्भावना घटेर २० प्रतिशत झर्ने रीर्पाेटमा जनाइएको छ । 

## सोल्लर बनाउने बिधि
श्रेणी:परिकार
लोचनलाल अमात्य

**लोचन लाल अमात्य** (जन्म सन् १९६०) नेपालका अगुवा कम्प्युटर इन्जिनियरहरूमध्ये एक हुन्। उनी कम्प्युटर एशोसिएसन अफ नेपाल (क्यान) र आइटी प्रोफेसनल फोरम (आइटीपीएफ) नेपाल का अध्यक्ष भइसकेका छन्। अमात्यले रसियामा इन्जिनियरिङ विषयमा स्नातकोत्तर सम्म अध्ययन गरेका छन्। उनी हाल नेपाल टेलिकमको स्याटेलाइट निर्देशनालयमा निर्देशक छन्। 

रसियाको लोभोभ अर्डर अफ लेनिन पोलिटेक्निक इन्स्टिच्यूटबाट सन् १९८६मा इलेक्ट्रोनिक प्रोसेसिङ कम्प्युटर इन्जिनियरिङ विषयमा स्नातकोत्तर गरेका अमात्यले त्यही साल नेपाल टेलिकममा इन्जिनियर पदबाट सेवा प्रवेश गरेका थिए। 

उनी सन् २००० देखि सन् २००४ सम्म कम्प्युटर एशोसिएसन अफ नेपाल क्यानको अध्यक्ष रहे। 

सन् २००७ देखि २०११ सम्म उनले आइटी प्रोफेसनल फोरम (ITPF)को अध्यक्षको रूपमा काम गरे। 
अहिले उनी नेपाल रिसर्च एण्ड एजुकेशन नेटवर्क (NREN)को सदस्य छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
धनुष बाण

**धनुष बाण** एक प्रकारको ऐतिहासिक हतियार प्रणाली हो जसमा एउटा लचकदार धनुष र लामो आकारको पातलो बाण (तीर) हुन्छ। धनुष बाण खेल खेल्नको लागि धनुषको उपयोग गरेर बाण चलाउनको लागि कला, अभ्यास र कौशलको आवश्यकता हुन्छ। एउटा व्यक्ति जसले धनुषको उपयोग गरेर बाण चलाउँछ त्यसलाई धनुर्धारी भन्ने गरिन्छ।

## सामन्य संरचना र प्रयोग
## इतिहास
धनुषको सहयोगले बाण चलाउने कला धेरै प्राचीन छ जसको चलन आजपनि खेलको माध्यमले हूँदै आएको छ। आहार र आत्मरक्षाको लागि संसारको सबै भागहरूमा अन्य हथियारहरूको अपेक्षा धनुष-बाणको प्रयोग सबैभन्दा बढी र व्यापक रूपमा भएको छ। आदिकालदेखि १६औँ शताब्दीसम्म धनुष बाण मनुष्य जातिको लागि सहायक रहेको छ।

## नेपालमा उपयोग
नेपालको थकाली जाति, मगर जाति र सन्थाल जातिका मानिसहरू धनुष बाण चलाउन सिपालु हुन्छन्।नेपालमा विभिन्न सांस्कृतिक महोत्सव तथा कला कार्यक्रमहरूमा धनुष बाण प्रतियोगिताको आयोजना हुने गरेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:हतियार
नेपाल इन्टरनेट एक्सचेन्ज

**नेपाल इन्टरनेट एक्सचेन्ज** (NPIX), स्थापित सन् २००२, नेपालको पहिलो इन्टरनेट एक्सचेन्ज बिन्दु हो, जसले देश भित्रका इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरू बीचको इन्टरनेट आवागमनलाई स्थानिय स्तरमै आदानप्रदान गरी अन्तरराष्ट्रिय ब्यण्डविथ बचाएर स्थानिय सञ्जाल तथा सेवाहरूलाई छरितो बनाउन मद्दत गर्दछ । यसको स्थापना प्याकेट क्लियरिङ हाउसको मद्दतमा भएको थियो।

## स्थानहरू 
नेपिक्सले काठमाडौँ भित्रका दुई स्थानहरूमा इन्टरनेट एक्सचेन्ज बिन्दुहरूको स्थपना गरेको छ, एक जावलाखेल, ललितपुर जिल्ला र अर्को पुतलीसडक, काठमाडौँ जिल्लामा रहेका छन्। सदस्यहरू यस यिनै दुई मध्ये दुबै या एक स्थानमा जोडिन्छन्। जावलाखेल र पुतलीसडकमा रहेका दुई स्थानहरूले क्रमश सिस्को र एक्सट्रिम स्विचिङ प्रणाली प्रयोग गर्दछन्। दुबै स्थानहरूले सदस्यहरूलाई १०० मेगाबिट्स र १ गिगाबिट्स पोर्टहरू उपलब्ध गराउँछ। 
## सदस्यहरु 
मुख्य दूरसञ्चार कम्पनीहरू, सञ्जाल सेवाप्रदायकहरू, इन्टरनेट सेवाप्रदायकहरू, राष्ट्रिय अनुसन्धान सञ्जाल तथा एनिकास्ट सञ्चालकहरू यसका सदस्यहरू हुन्। यो एक खुला इन्टरनेट एक्सचेन्ज बिन्दु हो जसमा आफ्नै 'अटोनोमस सिस्टम नम्बर' र 'आइपी ठेगानाको ब्लक' भएका जो कोही सञ्जालमा आबद्ध हुन सक्छन्। 

अन्य सदस्यहरूमा डिएनएस प्रदायकहरू पनि छन् जसले E, I र L-रुट सर्भर तथा १०० भन्दा बढि gTLD/ccTLD सेवाहरू सञ्चालन गर्दछन।

## आवागमन 
कूल इन्टरनेट एक्सचेन्ज ट्राफिक ८०० Mbps हो ।

## बाह्य लिङ्क 
*नेपाल इन्टरनेट एक्सचेन्ज

श्रेणी:इन्टरनेट एक्सचेन्ज बिन्दु
श्रेणी:सञ्चार
गोकुल

**गोकुल** भारतको उत्तर प्रदेशको मथुरा जिल्लामा अवस्थित शहर हो ।

## सन्दर्भ सूची
कार्लोस स्लिम

**कार्लोस स्लिम हेलु** (; जन्म २८ जनवरी १९४०) मेक्सिकोका एक व्यापारी हुन ।

## सन्दर्भ सूचि
श्रेणी:मानिस
द्वारका

**द्वारका** महाभारतमा उल्लेखित गरिए अनुसार भगवान कृष्णको राज्यको राजधानी सहर हो ।

श्रेणी:यादव राज्यहरू
हजमिनिया

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको नारायणी अञ्चल, रौतहट जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४६२३ रहेको थियो जसमध्ये २४१० पुरुष र २२१३ महिला रहेका थिए भने यहाँ ७५६ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल राजदेवी नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको सविकका २,३,५,६ वडाहरू राजदेवी नगरपालिकाको वडा नम्बर २ हो भने १,४,७-९ वडाहरू वडा नम्बर ५ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:रौतहट जिल्लाका ठाउँहरू
मर्लिन मुनरो

**मर्लिन मुनरो** वास्तविक नाम:**नर्मा जेन मर्टेन्सन** ( १ जुन १९२६ - ५ अगस्ट १९६२) एक अमेरिकी अभिनेत्री, मोडल तथा गायिका हुन । उनले १९५० देखी १९६० को दशकको शुरुवात सम्म चलचित्र क्षेत्रमा सफल अभिनय गर्नुका साथै विश्वमा यौन प्रतिकको रूपमा प्रसिद्ध भईन ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:सन् १९२६ मा जन्म

## बाह्य कडीहरू
* 
* 
* 
* 
* 
* Marilyn Monroe at Find A Grave
* Galleries: Marilyn Monroe: Life and Times  & Early Photos, १९५० —*Life* magazine
* "What Really Killed Marilyn", article by Clare Boothe Luce for Life, August ७, १९६४.
* "Marilyn!" , essay by Dan Callahan for *Alt Screen* on the occasion of a retrospective  at BAMcinématek

श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:लस एन्जलसका अभिनेत्रीहरू
इन्डोनेसियाली भाषा

**इन्डोनेसियाली भाषा** (Bahasa Indonesia) इन्डोनेसियाको अधिकारिक भाषा हो। यो मलाय भाषा, एक अष्ट्रोनेशियाई भाषाको एक उत्कृष्ट बोली हो जुन सदियौं देखि इन्डोनेसियाली द्वीपसमूहको लोकभाषाको रूपमा प्रयोग हुँदै आइरहेको छ।
इन्डोनेसिया विश्वको चौथो सबैभन्दा बढि जनसङ्ख्या भयेको मुलूक हो। यसको ठुलो जनसङ्ख्या, जो धाराप्रवाह इन्डोनेसियाली भाषा बोल्छन धेरै छिटो १००% पुग्नै लागेको छ, जसले इन्डोनेसियाली भाषालाई विश्वमा धेरै बोलीने भाषा मध्य एक बनाउछ।

धेरै इन्डोनेसियाली छन जो राष्ट्र भाषा संग-संगै अर्को क्षेत्रीय भाषाहरुमा पनि धाराप्रवाह छन। (उदाहरणार्थ जावानी, सुंडानी र मदुरी) जुन साधारणत: घरमा र स्थानीय समुदाय भित्र प्रयोग गरिन्छ। औपचारिक शिक्षा, लगभग सबै राष्ट्रीय मीडिया र सञ्चारको अन्य रुपहरु इन्डोनेसियाली भाषामा आयोजित हुने गर्छन। पुर्वी तिमोर, जुन १९७५ देखि १९९९ बीच इन्डोनेसियाको एक प्रान्त थियो, इन्डोनेसियाली भाषालाई कार्यकारी दुई भाषा मध्य एक भाषाको रूपमा स्वीकार गरी सकेको छ त्याहाँको संविधानमा यस भाषाले मान्यता पनि प्राप्त गरी सकेको छ। (दुई भाषा मध्य अर्को मान्यता प्राप्त कार्यकारी भाषा अड्रेजी हो), यी संग-संगै त्याहाँ अधिकारिक भाषा तेतुम र पोर्चुगली पनि छन्।
इन्डोनेसियाली भाषाको इन्डोनेसियाली नाम हो *बहासा इन्डोनेसिया*  (Bahasa Indonesia) जसको शाब्दिक अर्थ हो "इन्डोनेसियाको भाषा"। बहासा (Bahasa) चैं संस्कृतबाट लियेको हुनु पर्छ र **भाषा**को अपभ्रंश हुनु पर्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:इन्डोनेसियाका भाषाहरु
श्रेणी:पुर्वी तिमोरका भाषाहरु
श्रेणी:भाषाहरु
श्रेणी:मानक भाषाहरू
श्रेणी:इन्डोनेसियामा बोलिने भाषाहरू
लेगिङ्स

**लेगिङ्स** कसिलो खालको खुट्टा ढाक्ने गरी लगाउने पहिरन हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
भू-क्षय

**भु-क्षय** प्राकृतिक कारणबाट जमिनको माटो खिइदै एक ठाँउबाट अर्को ठाउमा बगेर जाने प्रक्रिया हो। नेपालको भिरालो धरातलिय स्वरुप र कमजोर माटोले गर्दा यहाँ धेरैनै भु-क्षय हुने गरेको छ। नेपालमा भु-क्षयका कारण वर्षेनी २४ करोड घनमिटर माटो बगेर बङ्गालको खाडीमा पुगी न्युमुरे नामको टापु बन्दै गएको  छ।

## भु-क्षयका कारणहरू
* नदीको बाढी द्वारा कटान
* पहिरो

* हिम पहिरो

* 
* सामुन्द्रिक गतिविधिद्वारा कटान
* चून प्रदेशमा चून पग्लेर जानु
* 

==भु-क्षय समाधानका उपायहरू अपनाउने =

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:भु-विज्ञान
सल

**सल** (, Shāl, संस्कृत: शाटी śāṭī) शरिरको माथिल्लो भाग ढाक्नको लगाइने पहिरन हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
मोनोकिनी

**मोनोकिनी** सामन्यतया माथिल्लो भाग नभएको महिलाको स्तन देखिने गरी लगाउने पौडिपहिरन हो  र आधुनिक मोनोकिनीमा अगाडि र पछाडीको भागमा कपडाको टुक्रा पनि जोडिएको हुन्छ ।यसले विकिनीको तलको भाग मात्रलाई पनि जनाउँदछ ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
गिद्धेप्रेस

**गिद्धे छापाखाना** अर्थात् **गिद्धे प्रेस** नेपालको पहिलो छापाखाना हो। यो प्रेस प्रधानमन्त्री जंगबहादुर राणाले आफ्नो एक वर्षे बेलायत भ्रमण सकेर नेपाल फर्कदा वि.सं १९०८ मा आफ्नो साथमा ल्याएका थिए । तत्कालीन बेलायतकी महारानी भिक्टोरियाले उपहारस्वरूप दिएको यो प्रेसलाई उनले थापाथली स्थित आफ्नै दरवारमा जडान गर्न लगाएका थिए। भी .एण्ड जे. फिज्जिन्स मेकर्स’  लेखिएको त्यस मेसिनको अग्रभागमा पखेटा फिजाएको गिद्धको आकृति भएकाले त्यस प्रेसलाई नेपालमा गिद्धप्रेस नामबाट चिनिएको थियो। यसलाई नेपालमा गिद्धे प्रेस भनिएपनि यसको वास्तविक नाम कोलम्बियन प्रिन्टिङ प्रेस हो । सुरुमा जर्मनीका गुटेनबर्गले सुरुमा अंगुर निचोर्ने हाते मेसिनलाई सुधारेर एउटा हाते मेसिनको आविष्कार गरेका थिए । अक्षरमाथि मसी दलेर त्यसमाथि कागतको पाना राखेर माथिबाट थिचेर सिसाका अक्षरको छाप कागतमा उतार्ने उपाय अपनाएर उक्त मेसिनमा छाप्ने गरिन्थ्यो । यो हातेप्रेस त्यसैको सुधारिएको रूप हो । त्यो अमेरिकाको कोलम्बियामा बनेको थियो । 

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:नेपालको पहिलो
श्रेणी:नेपालका छापाखानाहरू
पौडी (खेल)

**पौडी** अन्तर्राष्ट्रिय पौडी सङ्घ द्वारा सञ्चालन हुने एक खेल हो ।

श्रेणी:खेलकुद
एक-टुक्रे पौडिपहिरन

**एक-टुक्रे पौडिपहिरन** महिला तथा केटीहरूले समुन्द्र वा स्वीमिङ्ग पुलमा पौडी खेल्दा वा अन्य कृयाकलाप गर्दा लगाउने कस्सिलो खालको एक-टुक्रे पौडिपहिरन हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
वामपन्थी राष्ट्रवाद

**वामपन्थी राष्ट्रवाद**को सुरुवात सोभियत रुसबाट सुरु भएको हो ।

नेपालमा राष्ट्रवाद

राष्ट्रवादी विद्यार्थी समाज 

राष्ट्रवादी विद्यार्थी समाज नेपालको एक राष्ट्रवादी विद्यार्थी सङ्गठन हो । नेपालमा छिमेकी र केहि देशको आडमा भएका चरणबद्ध भएका राष्ट्रविरोधी गतिविधीको विरोध र सुन्दर शान्त र समृद्ध नेपाल निर्माणका लागि २०६८ मा स्थापित यस संस्थाका संस्थापक दीपेन्द्र ढुंगेल हुन । हिन्दू धर्म , नेपाली भाषा र नेपालवाद यस समाजका मुल मन्त्र हुन । राष्ट्र निर्माता पृथ्वीनारायण शाहलाई आदर्श र नेपाल एकिकरणलाई महान कार्य मान्दछ । केहि आलोचकहरु राष्ट्रवादी विद्यार्थी समाजलाई केवल भारत बिरोधीको रूपमा मात्र चिन्छन भने केहि आलोचकहरु ईसाई धर्म बिरोधी । राष्ट्रियताको संरक्षणका लागि समाजले सामाजिक सञ्जालहरूमा चेतनामूलक कार्यको नेतृत्व गरिरहेको छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:राजनीतिशास्त्र
एन्ना रिटा डेल पियानो

**एन्ना रिटा डेल पियानो** वा **एन्ना रिटा भियापियानो** (जन्म २६ जुलाई १९६६) एक इटालियन  अभिनेत्री तथा रंगमञ्च निर्देशक हुन ।

## जीवनी
एन्ना रिटा भियापियानोको जन्म २६ जुलाई १९६६ मा इटालीको कासानो डेल्ले मर्गीमा भएको थियो । आफ्नो बाल्यकाल जन्मस्थानमा नै बिताए पछि उनी परिवारसँग माटेरा बसाई सरेकी थिइन् । उनले त्यही गएर पहिलो पटक कलाकारिता सम्बन्धी अध्ययनको थालनी गरेकी थिइन् । पछि उनीले रंगमंचमा रुची राख्न थालिन ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी कडीहरू
श्रेणी:इटालियन चलचित्र अभिनेत्रीहरू
दमकल

**वारुणयन्त्र** वा **दमकल** आगलागी नियन्त्रणमा प्रयोग हुने यन्त्र हो। यो एक किसिमको गाडी हो जसमा पानीको ट्याङ्कर, लामो पाइपहरू, भर्याङ आदिको व्यवस्था हुन्छ।

## नेपालमा दमकल सेवा
नेपालमा राणाकालदेखि नै दमकल सेवा सुरू भएको पाइन्छ। हाल जुद्ध वारुणयन्त्रको नाममा काठमाडौँ उपत्यकामा दमकल सेवा सञ्चालनमा छन्। त्यसका अतिरिक्त विभिन्न नगरपालिकाहरूले पनि दमकल सेवा राखेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:वारुणयन्त्र
जुद्ध बारुण यन्त्र

अङ्गुठाकार|जुद्ध वारुण सेवा
**जुद्ध वारुण सेवा** नेपाल सरकार गृह मन्त्रालय अन्तर्गत आगलागि जन्य विपद् जोखिम न्यूनिकरणको अग्नि नियन्त्रक सेवा हो। विसं. १९९० सालको भूकम्प गएको ४ वर्षपछि अर्थात् १९९४ मा जुद्ध बारुण यन्त्र स्थापना भएको हो।

वि.सं. १९९० मा आगलागि भएर सेतो दरबार  ध्वस्त भएको थियो। त्यही सेतो दरबार आगलागिमा परेपछि जुद्धशमशेरले नेपालमा पहिलोपटक जुद्ध वारुणयन्त्र दमकल झिकाएका हुन्।

प्रधानमन्त्री जुद्धसमशेर जबराले आफ्नै नाम दिएर उपत्यकामा बारुण यन्त्र संस्था स्थापना गराएका थिए। विसं २००१ मा उपत्यकाका दुई जिल्ला ललितपुर र भक्तपुरमा पनि जुद्ध वारुण यन्त्रको सेवा विस्तार गरिएको थियो। 

त्यसयता बारुण यन्त्रले निरन्तर सेवा दिँदै आएको छ। 

यो राणा प्रधानमन्त्री जुद्ध सम्शेरको पालामा स्थापित भएको हो। उपत्यकाका काठमाडौँ, ललितपुर र भक्तपुर ३ वटै जिल्लामा यसका दमकल सेवाहरू रहेका छन्। 
## कार्यालय 
* काठमाडौँ : बसन्तपुर 
* ललितपुर - पुल्चोक दमकल
* भक्तपुर-भक्तपुर नगरपालिका १ दुधपाटि

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य सूत्र
मोटरगाडी

**मोटरगाडी** वा **कार** तिन वा चार पाङ्ग्रे सवारी साधन हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:सवारी साधनहरू
सवारी साधन

यातायातको लागि प्रयोग हुने प्रमुख सवारी साधन हो।]]
**सवारी साधन** (,  बाट) यात्रु तथा माल सामान परिवहन गर्नको लागि निर्माण गरिएका यान्त्रिक साधन हुन ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:सवारी साधन
सामुहिक बलात्कार

व्यक्तिहरूको समूह मिलेर एकजना व्यक्ति सँग सम्भोग गर्नुलाई **सामुहिक बलात्कार** भनिन्छ। नेपाल लगायत विश्वका धेरै विकासान्मूख देशहरूमा सामुहिक बलात्कारका घटनाहरू सार्वजनिक हुने गरेका छन्। सामुहिक बलात्कारको शिकार महिलाहरू र पुरूषहरू दुबै बनेको पाईन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:महिला विरुद्धका हिंसाहरू
श्रेणी:फौजदारी अपराध
डुङ्गा

**डुङ्गा** पाल वा बहनाको माध्यमबाट चल्ने एक प्रकारको जलयान हो ।

अंगूठाकार|281x281पिक्सेल|काठबाट बनाएको एउटा डुङ्गा।
right|thumb|277x277px|
right|thumb|277x277px

श्रेणी:यातायात
खोटो

अल्झिएको]]

**खोटो** सल्ला लगायतका विभिन्न किसिमका वनस्पतिहरूको काण्डबाट निस्कने च्यापच्याप लाग्ने लेस्याइलो खालको पदार्थ वा चोप हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:वानस्पतिक उत्पादन
गोलकाक्री

**गोलकाक्री** खान मिल्ने फल लाग्ने एक प्रकारको जङ्गली लहरा हो । यो बहुवर्षीय पोथ्रा वर्गमा पर्ने वनस्पति हो । नेपालको पहाडी बनपाखामाहरुमा पाईन्छ । यसको लहरामा परवरको जस्तो देखिने एक प्रकारको फल लाग्छ । फल हरियो रंगको हुन्छ । पाकेपछि रातो रंगको हुने फल हरियो हुँदै खादा केहि तितो टर्रो स्वादको भए पनि पाकेर रातो हुँदा गुलियो स्वाद पनि मिसिएको हुन्छ । फलभित्र सानासाना रामतोरीको जस्तो गेडाहरु पनि हुन्छन् । 

लहराको जरा खन्ने हो भने सखरखण्ड जस्तो तरुल माटोभित्र फलेको पाइन्छ । यसको फल र कन्दमुल ज्वरो झाडापखाला आउँरगत जस्ता विभिन्न किसिमका रोगहरुमा प्रयोग गरेको पाइन्छ । 
 

श्रेणी:पोथ्रा
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:लहरा
डुम्री

**डुम्री** मोरासी परिवारको एक प्रजातिको बोट हो। यो अस्ट्रेलिया र उष्णकटिबन्धीय एसियाको मूल वनस्पति हो। यो द्रुत गतिमा बढ्ने बोट हो जसका ठूला, धेरै खस्रा पातहरू हुन्छन्। पाकेपछि यसको फल पहेँलो र गुलियो हुने गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:रूख
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
अग्नि रेखा

[thumb|पाँचखाल उपत्यकामा रहेको [ठूली सामुदायिक वन, पाँचखाल|ठुली सामुदायिक वनमा बनाइएको अग्नि रेखा]]
**अग्नि रेखा** अथवा **वनपथ** भन्नाले वनमा झाडीमा लागेको आगो वा डढेलो रोक्न बोटविरुवा तथा अन्य बल्ने वस्तुहरू नभएको खाली क्षेत्रलाई बुझिन्छ । 

श्रेणी:डढेलो नियन्त्रण
आग्नेय चट्टान

**आग्नेय चट्टान** (संस्कृत शब्द जसको अर्थ हुन्छ आगोबाट बनेको) तीन मुख्य चट्टानको प्रकार मध्ये एक हो । बाँकी दुई प्रकारहरू पत्रे चट्टान र परिवर्तित चट्टान हुन् । आग्नेय चट्टान पृथ्वीभित्रको म्याग्मा तथा ज्वालामुखीबाट निस्किएको लाभा सेलाएर ठोस भएपछि निर्माण भएको चट्टान हो ।

श्रेणी:आग्नेय चट्टानहरू
श्रेणी:चट्टानहरू
पत्रे चट्टान

**पत्रे चट्टान** तीन मुख्य चट्टानको प्रकार मध्ये एक हो । बाँकी दुई प्रकारहरू आग्नेय चट्टान र परिवर्तित चट्टान हुन् । यो चट्टानमा मिनिरल र जैबिक अवसेस पाउन सकिन्छ ।

श्रेणी:चट्टानहरू
परिवर्तित चट्टान

**परिवर्तित चट्टान** तीन मुख्य चट्टानको प्रकार मध्ये एक हो । बाँकी दुई प्रकारहरू आग्नेय चट्टान र पत्रे चट्टान हुन् । मूल चट्टान ताप र दबावमा परेपछि यो आफ्नो शारीरिक वा रासायनिक परिवर्तन भएर यस्ता चट्टान बन्दछन् ।

श्रेणी:चट्टानहरू
बजारशास्त्र

**बजारशास्त्र** अथवा **बजारीकरण** बजारमा वस्तु तथा सेवा उत्पादन गर्नु भन्दा अगाडि देखि वस्तु तथा बजारशास्त्रमा कुनै पनि सङ्गठनले आफ्नो वस्तु वा सेवा उत्पादन गर्नु भन्दा पहिले ग्राहकको आवश्यकता पहिचान गर्ने, नयाँ बस्तुको खोजी गर्ने, बस्तु बिक्रीमा नविनता ल्याउने, गुणस्तर तथा वस्तु उपयोगितामा बृद्धि गर्ने, वस्तुको ढाँचा र प्याकेजिङ चयन गर्नु, वस्तुको मुल्य तोक्ने, नमुना वस्तु बजारमा प्रस्तुत गर्ने, वस्तुमा अफर भए सोको व्यबस्था मिलाउने, वस्तु वा सेवा पछि ग्राहकलाई सेवा उपलब्ध गराउने सेवाको तयारी मिलाउने आदि कार्य गरिन्छ। आजको युग बजारीकरणको युग हो। वस्तु वा सेवा उत्पादनमात्र गर्दैमा सङ्गठन सफल हुन सक्दैनन्।

## इतिहास
## अवधारणाहरू
* उत्पादन धारणा  
* वस्तु धारणा 
* विक्रय धारणा  
* बजारीकरण धारणा वा बजारशास्त्र अवधारणा
* उपभोक्ता धारणा
* सामाजिक वजारीकरण  धारणा
* होलिस्टिक धारणा वा समग्र अवधारणा
*

## बजारशास्त्र समिश्रण
बजार सम्मिश्रण अर्थात् Marketing Mix '**4P**' मा निम्न कुराहरू पर्दछन्।
*उत्पादन 
*मूल्य  
*स्थान वा बितरण  
*प्रवर्द्धन  

## यो पनि हेर्नुहोस्
*बजार अर्थव्यवस्था

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:बजारशास्त्र
तिरुपती बेङ्कटेश्वर मन्दिर

भारतको आन्ध्रप्रदेश राज्यको तिरुमालास्थित तिरुपती बालाजी मन्दिर

वर्ष २०७० साल मा ६ सय ५० करोड भारतीय रुपैयाँ आम्दानी भएको तिरुपती बालाजीलाई भारतको सबभन्दा धनी तीर्थ मानिन्छ ।तमिल भाषामा 'श्री' लाई तिरु' भनिन्छ । हिन्दु धर्ममा 'श्री' भनेको लक्ष्मी हुन्, विष्णुलाई उनको पति मानिन्छ । साँचो हृदयले भगवान् तिरुपतीको दर्शन गर्नेको मनकामना पूरा हुने विश्वास छ ।
## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडीहरू
बालाजी सबभन्दा धनी तीर्थ
धनुष (स्पष्टता)

**धनुष** एक भारतीय चलचित्र अभिनेता, निर्देशक र लेखक हुन्।

**धनुष**लाई पनि उल्लेख गर्न सकिन्छ:
* धनुष बाण, धनुष र तीर समावेश गरिएको हतियार प्रणाली
* धनुष (मिसाइल), भारतीय नौसेनाद्वारा विकसित एक मिसाइल
* धनुष (होइटसर), भारतीय सेनाद्वारा प्रयोग गरिएको एउटा तोपखानाको टुक्रा
* ऐश्वर्या आर धनुष (जन्म १९८२), भारतीय चलचित्र निर्देशक
* इन्स्पेक्टर धनुष, १९९१ भारतीय चलचित्र

## यो पनि हेर्नुहोस्
* धनु (स्पष्टता)
पश्चिम बङ्गाल अग्निशमन सेवा

**पश्चिम बङ्गाल अग्निशमन सेवा**  राज्यको स्वामित्व भएको सेवा हो जसले कोलकाता शहर सहित भारतीय राज्य पश्चिम बङ्गाल भरी आगो / बचाव आह्वानमा हाजिर हुदछ। अग्निशमन सेवा ११ डिवीजनमा ९५ अग्नी स्टेशन छ। त्यसको निपटानमा ३५० भन्दा धेरै अग्नी उपकरणहरूको साथ ७,५०० कर्मिहरु छन।

पश्चिम बङ्गालको अग्निशमन सेवा देशको सबै भन्दा पुरानो अग्नी सेवा हो। यो सङ्गठन निर्माण गर्न १९५० मा कलकत्ता फायर ब्रिगेड र बङ्गाल अग्नि सेवा एकिकरण गरियो। १९५० मा, अग्निशमन सेवा ऐन लागु गरियो र अग्नी रोकथाम र अग्नी सुरक्षा नियमावली शामिल गरेर १९९६ मा संशोधन गरियो । १०३ अग्नी स्टेशन चलिरहेको छ। ३५० भन्दा धेरै अग्नी उपकरणहरूको साथ ८००० करीब फायर फोर्स सेवामा छन।

## सन्दर्भ सामग्री
## वाह्य सम्पर्क
*West Bengal Fire Service, Government of West Bengal

श्रेणी:वारुणयन्त्र
घडिअर्वा पोखरी

**घडिअर्वा पोखरी** वीरगंजको एउटा ऐतिहासिक पर्यटकीय स्थल  हो । घडिअर्वा पोखरीको उद्घाटन वि.सं.२०५६ साल पौष १३ गते मंगलबारका दिन तत्कालिन राजा वीरेन्द्र शाहले गरेका थिए ।  पहिला यो एउटा पोखरी मात्र थियो त्यसपछि परिसरको रूपमा चिनिन थाल्यो । यस पोखरी परिसरमा छठ पर्वको बेलामा ठूलो मेला लाग्ने गर्दछ । घडिअर्वा पोखरी छठ पर्वकै पूजाका लागि लक्ष्य गरी निर्माण गरिएकाले वर्षेनि छठका बेला यसको चर्चा हुन्छ । वीरगञ्ज उपमहानगरपालिकाले घडिअर्वा पोखरीको डिजाइन नै ब्रतालुलाई सजिलो हुनेगरी बनाएको छ, छठकै लागि सूर्यमन्दिर, गंगा माता समेतको मूर्ति पनि निर्माण गरिएको छ । 

## नामाकरण
## इतिहास
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पर्सा जिल्लाका ठाउँहरू
जनकपुर विमानस्थल

**जनकपुर विमानस्थल**  धनुषा जिल्लाको जनकपुरमा अवस्थित आन्तरिक विमानस्थल हो ।

## विमान सेवाहरू र उडान
## घटना र दुर्घटनाहरू
* २०८१ फागुन २२ गते जनकपुरबाट काठमाडौंका लागि उडेको बुद्ध एयरको विमानको अगाडिको दुई पाङ्ग्रा मध्ये एक हराएको । जनकपुर–काठमाडौं उाडान अकं ५०६, जहाज ९ एन–एनएच को अगाडिको पांङ्ग्रा जनकपुर विमानस्थलमा खसेको थियो। अगाडिको पांङ्ग्राविना आएको जहाजलाई काठमाडौँ विमानस्थलमा सुरक्षित अवतरण गराइएको थियो।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालका विमानस्थलहरू
## Facilities
गहबामाई मन्दिर

250px|thumbnail|right|गहवामाई मन्दिर, २०६९ सालमा तस्विर खिचिएको
**गहवामाई मन्दिर** बीरगञ्जको एक प्रसिद्ध मन्दिर हो । यो गहवामाई भगवतीको मन्दिर हो ।
## इतिहास 
हाल गहवामाईको मान्दिर रहेको ठाउँमा  एउटा ठुलो अजङ्गको  पिपलको रुख थियो ।  त्यस पिपलको रुख मुनि  एउटा सानो  मन्दिर बनाई गहवामीको स्थापना कार्य भयो । कालान्तरमा पछि उक्त पिपलको रुख काटी सानो मन्दिरको ठाउँमा अलि ठुलो मन्दिरको परिसरहरूको बेला बेलामा मर्मत सम्हार तथा निर्माण कार्य गरी हालको अवस्थामा गहवामाई मन्दिरको स्वरूप खडा भएको छ । यो मन्दिरको सञ्चालनार्थ एउटा कमिटी अन्तरगत यस मन्दिरको कार्य सम्पादन गरिन्छ । 

## मन्दिरको बनावट
यस मन्दिरको क्षेत्रफल करिब ७२२५ वर्ग फीट छ । मन्दिरको तीनवटा ढोकाहरू छन् । मूल ढोका पश्चिमपट्टि छ । मन्दिरको खोलिने समय ग्रिष्म ऋतुमा बिहान ४ बजेदेखि दिउसो १२ बजेसम्म र शरद ऋतुमा बिहान ५ बजेदेखि १२ बजेसम्म र साझ ४ बजेदेखि राति ८.३० बजेसम्म बाह्रै महिना खुल्दछ । 
मन्दिरको अनेकौ देवी देउताहरूको मुर्तिहरू छन् । तर सक्ति एवं बलदागी दुर्गा भवानीको सूर्यको निमित्त यो मन्दिरको लोकप्रिय छ । यो बीरगंजको सबैभन्दा प्रमुख र मानिसहरूको निकै चहल -पहल हुने क्षेत्र हो ।

## दसैको  बेलामा 
प्रतेक वर्ष दशैंको बेलामा घटस्थापनादेखि पुर्णिमाको दिनसम्म स्रादालु भक्तजनहरूको घुइचो लागिरहन्छ। नवरात्री बेलामा बिहान ४ बजे देखि घुइचो लागिसक्छ । अष्टमीको दिन देवीलाई पसुबली पनि चढाइन्छ । पसुबली धेरै जसो बोका भाले काटीन्छ । 
 
## यो पनि हेर्नुहोस्
 मा कसरि पागल मान्छे थियो

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:पर्सा जिल्लाका ठाउँहरू
श्रेणी:नेपालका मन्दिरहरू
मण्डी

**मण्डी** सुत्दा न्यानोपनको लागि ओड्न प्रयोग गरिने कपडाको ठुलो अकारको टुक्रा हो ।

श्रेणी:बिस्तरा
सगरमाथा दिवस

**सगरमाथा दिवस** प्रत्येक वर्ष मे महिनाको २९ तारिखमा मनाइने राष्ट्रिय दिवस हो । सन् १९५३ को मे २९ तारिखमा एडमण्ड हिलारी र तेन्जिङ नोर्गे शेर्पाले सगरमाथा हिमालको सफल आरोहण गरेको सम्झना स्वरुप यो दिवस मनाउन सुरु गरिएको हो  । 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:राष्ट्रिय दिवस
श्रेणी:दिवसहरू
वसन्तपुर दरबार क्षेत्र

**वसन्तपुर दरबार क्षेत्र** काठमाडौंमा अवस्थित मल्लकालिन दरबार क्षेत्र हो ।

## इतिहास
## चित्र दीर्घा

File:Basantapur - after Earthquake.jpg|वसन्तपुर दरबार क्षेत्र
File:Basantapur 001.jpg|वसन्तपुर दरबार क्षेत्र
File:Basantapur 002.jpg|वसन्तपुर दरबार क्षेत्र
File:Basantapur 003.jpg|वसन्तपुर दरबार क्षेत्र
File:Basantapur 005.jpg|वसन्तपुर दरबार क्षेत्र
File:Basantapur darwar squre,12.jpg|वसन्तपुर दरबार क्षेत्र
File:Basantapur darwar squre1.jpg|वसन्तपुर दरबार क्षेत्र
File:Basantapur darwar squre10.jpg|वसन्तपुर दरबार क्षेत्र
File:Basantapur darwar squre11.jpg|वसन्तपुर दरबार क्षेत्र
File:Basantapur darwar squre3.jpg|वसन्तपुर दरबार क्षेत्र
File:Basantapur darwar squre4.jpg|वसन्तपुर दरबार क्षेत्र
File:Basantapur darwar squre5.jpg|वसन्तपुर दरबार क्षेत्र
File:Basantapur darwar squre7.jpg|वसन्तपुर दरबार क्षेत्र
File:Basantapur darwar squre8.jpg|वसन्तपुर दरबार क्षेत्र
File:Basantapur darwar squre9.jpg|वसन्तपुर दरबार क्षेत्र
File:Basantapur Kathmandu darwar square.jpg|वसन्तपुर दरबार क्षेत्र
File:Basantapur square nepal.jpg|वसन्तपुर दरबार क्षेत्र
File:Kathputli (Puppet)-IMG 0335.jpg|कठपुतली, वसन्तपुर दरबार क्षेत्र

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:काठमाडौंका दर्शनीय स्थल
श्रेणी:काठमाडौँका दरबारहरू
सुलोचना मानन्धर

**सुलोचना मानन्धर धिताल** नेपाली साहित्यकार तथा प्राज्ञ हुन्।  उनीले वि.स.२०६६ देखि २०७० साल सम्म नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको मातृभाषा साहित्य विभागको नेतृत्त्व गरेकी थिइन्। 
१२ मार्च १९५५मा जन्मेकी मानन्धरले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट नेपाली भाषा साहित्यमा एम ए तथा पूर्वी चीन विश्वविद्यालय सङ्घाईबाट चिनियाँ भाषा र साहित्यमा डिप्लोमा अध्ययन गरेकी छन्।
‌‌

## वाल्यकाल
सुलोचना सामान्य परिवारमा दुइ दिदी पछि कान्छी छोरीको रूपमा जन्मेकी हुन। उनी सात आठ महिनाकी हुदा नै बुबाको मृत्यु भएका कारण बुबालाई चिन्न पाइनन्। मानन्धरको परिवारलाई कमाएर खुवाउने व्यक्ति बुबाको मृत्यु भएकाकारण उनको वाल्यकाल दु:ख, अभाव र गरिबीमा बित्यो। 

## शिक्षा
# नेपालभाषामा स्नातोकोत्तर -त्रिभुवन विश्वविद्यलय
## राजनीतिमा मानन्धर
## कृतिहरू
* झ्यालखाना (कथा सङ्ग्रह)

* अनुभवका थोपाहरू (कविता सङ्ग्रह)

* इतिहासका जिउँदा पानाहरू (निवन्ध सङ्ग्रह)

* तेजो-सी (संस्मरण)
* अर्को गोलार्धका मनहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:महिला व्यक्तित्वहरू
शङ्ख पार्क

**शखं पार्क** धुम्बाराही काठमाडौमा पर्छ । शंख पार्क २२ रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको छ । वि.सं २०४३ सालमा **पञ्चायत रजत जयन्ती पार्क**का रूपमा निर्माण गरिएको हो । २०४६ सालमा प्रजातन्त्र पुर्नस्थापनापछि पार्कको नाम शंख पार्कका रूपमा पुन नामाकरण गरिएको हो ।

काठमाडौमा भएका पार्कहरु मध्ये यो पनि एउटा सुन्दर पार्क मानिन्छ । यहाँ पार्कमा विभिन्न फूल र बोटबिरुवाहरु पाइन्छ । यो पार्कमा पिकनिक गर्ने, पाटी गर्ने, विभिन्न कार्यक्रम, फिल्म, म्युजिक भिडियोको सुटिङ पनि हुने गर्छ ।  

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालका पार्कहरू
टेस्ट ट्युब बेबी

कृत्रिम गर्भाधान **इन व्रिटो फर्टिलाईजेशन** (*आईवीएफ*) महिलाहरू मा कृत्रिम गर्भाधान गराउने स्वास्थ्य विज्ञानको एक प्रविधि हो। यसलाई बाँझोपन कम गर्ने प्रभावकारी प्रविधि मानिन्छ। यस प्रक्रिया मा कुनै महिला को अण्डाशयबाट अण्डलाई अलग गरेर त्यसलाई टेष्ट ट्युबमा शुक्राणु सँग निशेचित गराइन्छ। यसपछि निषेचित अन्डा महिलाको गर्भाशय मा राखिन्छ। विश्व मा पहिलो पल्ट यस प्रक्रिया को प्रयोग बेलायत मा पैट्रिक स्टेपो र रबर्ट एडवर्डस ले गरेका थिए। उनीहरूको यस प्रक्रिया ले जन्मेको बच्चाको नाम लुईस ब्राउन थियो जसको जन्म २५ जुलाई, १९७८ मा मेनचेस्टर मा भएको थियो। भारत मा पहिलो पल्ट डाक्टर सुभाष मुखोपाध्याय ले यस प्रक्रिया को प्रयोग गरेका थिए। आज यो प्रविधि नि-सन्तान दम्पत्तीहरूको लागि एक नयाँ आशा को किरण भएको छ।  भारतमा यो प्रविधिबाट जन्मेको शिशुको नाम दुर्गा थियो। दुर्गा विश्व को दोश्रो टेष्ट ट्युब बेबी थिइन्।
नेपालमा टेष्ट ट्युब बेबीको प्रविधि भित्र्याउने डाक्टर भोला रिजाल हुन्। उनले ओम अस्पतालमा यो प्रविधि भित्र्याएका छन्। नेपालको पहिलो टेष्ट ट्युब बेबी चाहीँ ओममणी हो।  (जन्म २०६१/११/२०)

## विधि 
आरंभिक दौर मा आईवीएफ को प्रयोग महिलाहरू मा फैलोपिन ट्यूब को समस्या को समाधान को तरिका मा गरिन्छ, तर त्यस पछि यसको यस्तो प्रविधि पनि विकसित को गई, जुन पुरुषहरु को नपुंसकता को पनि उपचार हो। वर्तमानमा आईवीएफ मा धेरै प्रविधि प्रचलन मा छ जसमा आईसीएसआई, जेडआईएफटी, जीआईएफटी र पीजीडी छ।

 

आईसीएसई को प्रयोग  स्थिति मा गरिन्छ जब अंडों को संख्या कम हुन्छ या फेरि शुक्राणु, अंडाणु देखि क्रिया गर्न लायक राम्रो अवस्थामा हुदैनन्। यसमा माइक्रोमेनीपुलेशन प्रविधिद्वारा शुक्राणुहरूको सीधा अंडाणुहरूमा इंजेक्ट गराउइन्छ। जेडआईएफटी मा महिलाको अंडाणुहरूको निकालएर उनलाई निषेचित गरेर महिलाको गर्भाशयमा स्थापित गर्नको बजाए उनको फेलोपिन टच्यूब मा स्थापित गरिन्छ। आईवीएफ को प्रक्रिया सुपरओव्यूलेशन, अन्डा को पुन:प्राप्ति, निषेचन, र भ्रूण स्थानांतरण को रूप मा पूर्ण हुन्छ। यसको प्रयोग उनी महिलाहरू पनि गर्न सक्छं जसमा रजोनिवृत्ति भइ सकेको छ, र फैलोपियन ट्यूब बंद हो चेके छन्। यस प्रकार यो सुविधा एक वरदान सिद्ध हुन्छ 

 

## सन्दर्भ 
नेपालको पहिलो आइभिएफ केन्द्र ॐ अस्पताल एण्ड रिसर्च सेन्टर चावहिलमा खोलिएको थियो । यसले हालसम्म पाँचहजार भन्दा बढी निःसन्तान दम्पत्तिले वात्शल्य सुख प्राप्त गरिसकेका छन् । यस अस्पतालको आईभिएफ केन्द्रमा तयार गरिएको पहिलो बालकको नाम समेत ॐ मणी तामाङ हो । उनी हाल जाउलाखेलको सेन्ट मेरिज स्कुलमा कक्षा १० मा अध्ययनरत छन् । #नेपालकोपहिलोआईभिएफ #ॐअस्पतालतथारिसर्चसेन्टर

 

श्रेणी:गर्भाधान प्रविधि

श्रेणी:गर्भधारण

श्रेणी:प्रजनन
ग्रामीण विकास

**ग्रामीण विकास** भनेको ग्रामीण क्षेत्रहरू, प्रायः तुलनात्मक रूपमा पृथक र कम जनसंख्या भएको क्षेत्रहरूमा बस्ने मान्छेहरूको जीवनको गुणस्तर उकास्ने र आर्थिक कल्याण गर्ने प्रक्रिया हो। ग्रामीण क्षेत्रहरूमा ग्रामीण गरिबी देखिन्छ जुन शहरी वा उपनगरीय आर्थिक क्षेत्रहरूको  भन्दा बढी हुन्छ र यसको कारण आर्थिक गतिविधिहरूमा पहुँचको कमी, र शिक्षा जस्ता प्रमुख पूर्वाधारमा लगानीको अभाव हो।

परम्परागतरूपमा ग्रामीण विकास कृषि र वन जस्ता प्राकृतिक स्रोतहरूको उपभोगमा केन्द्रित रहेको देखिन्छ। यद्यपि, विश्वव्यापी उत्पादन सञ्जालमा परिवर्तन र बढ्दो शहरीकरणले ग्रामीण क्षेत्रको चित्र परिवर्तन गरेको छ। बढ्दो ग्रामीण पर्यटन लगायतका आर्थिक गतिविधिहरूले प्रमुख रूपमा रहेको कृषिजन्य तथा प्राकृतिक स्रोतमा आधारित आर्थिक क्रियाकलापहरूलाई प्रतिस्थापन गर्दै गइरहेको छ। ग्रामीण समुदायहरूले विकासलाई फराकिलो दृष्टिकोणबाट हेर्नुपर्ने आवश्यकताले कृषि वा स्रोत-आधारित व्यवसायहरूको लागि प्रोत्साहन सिर्जना गर्नुको सट्टा विकास लक्ष्यहरूको विस्तृत दायरामा बढी ध्यान केन्द्रित गरेको छ।

ग्रामीण विकास ग्रामीण क्षेत्रको सम्पूर्ण विकास हो । ग्रामीण विकास गाउँको विकास मात्रै नभएर गाउँ-सहर सम्बन्ध र यससँग सम्बन्धित विकास पनि हो । ग्रामीण विकासले ग्रामीण जनसङ्ख्यालाई प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष फाइदा दिन्छ । यसलाई ग्रामीण जनसङ्ख्याको जीवनस्तर र जनकल्याणको दीगो सुधारको रूपमा पनि व्याख्या गर्न सकिन्छ । 

ग्रामीण विकासले ग्रामीण क्षेत्रका विभिन्न पक्षहरूको विकासलाई समेट्दछ । ग्रामीण क्षेत्रका सामाजिक, आर्थिक, राजनीतिक, सांस्कृतिक, प्राविधिक, पूर्वाधार जस्ता विविध पक्षहरूकोे विकास बिना ग्रामीण विकास हुन सक्दैन । उक्त पक्षहरूको गुणात्मक तथा सकारात्मक सुधार हुनु नै ग्रामीण विकास हो । यसले ग्रामीण जनताको पोषण, स्वास्थ्य, लैङ्गीक, वातावरण संरक्षण साथै ग्रामीण जीवनस्तरमा दीर्घकालीन परिवर्तन ल्याउने कुरासँग पनि सरोकार राख्दछ ।
ग्रामीण जनतासँग भएको मौलिक ज्ञानको सम्बर्धन तथा प्रबर्धन गर्दै मौलिक प्रबिधिलाई आधुनिक प्रबिधिसँग जोडेर सीप निखार्ने तथा ग्रामीण क्षेत्रमा भए गरेका अभ्यासहरूलाई आत्मनिर्भरतातर्फ लगेर ग्रामीण जनतालाई गुणस्तरीय जीवन निर्वाह गर्न सक्ने बनाउनु नै ग्रामीण विकास हो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:ग्रामिण विकास
कालो चुलेसी

को वनमा पाइएको कालो चुलेसीको फूल]]
**कालो चुलेसी** अथवा **काली अंगेरी** प्याजी रंगको फूल फुल्ने र कलेजी रंगको गुलियो फल लाग्ने एक जंगली वनस्पति हो । यो राम्रोसंंग नपाकेको अबस्थामा खादा यसको स्वाद टर्‍रो र अमिलो साथै धेरै मात्रमा सेवन गरे टाउको दुख्ने हुन्छ । यो वनस्पतिको फलबाट घरेलु लेख्ने मसि र कालो तथा निलो झोल रङ बनाउनको लागि प्रयोग गरिन्छ ।

श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:बुट्यान
बाँको (वनस्पति)

**बाँको** पिँडालु जस्तो र बढी कोक्याउने एक जातको कन्ध हो । यसको कलिलो मुना तरकारी खान प्रयोग गरिन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पोथ्रा
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
धोबिने

thumb|धोबिनेको बोट
**धोबिने** औषधीय गुण भएको जङ्गली वनस्पति हो। यो वनस्पति बुट्यान वर्गमा पर्दछ। नेपालको पहाडी चिस्यानयुक्त भूभागमा पाइने यो वनस्पतिको बोट २ देखि ३ फिट अग्लो हुन्छ। जेठ-असारतिर फुल्ने यसको फूल सेतो पात जस्तै र बिचमा सुन्तला अथवा रातो रङ्गको हुन्छ। यसको पात हरियो, लाम्चो र केही चिप्लो हुन्छ। यसको जरा खैरो वा माटो रङ्गको हुन्छ जसको स्वाद गुलियो हुन्छ त्यसैले यसलाई अङ्ग्रेजीमा स्विट रूट (गुलियो जरा) भनिन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:जडीबुटी
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:बुट्यान
थारू संस्कृति

नेपालमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख जाति थारू जातिको आफ्नै सांस्कृतिक पहिचान रहेको छ।

थारू जाति देशका विभिन्न ठाउँमा छरिएर रहेका छन्। त्यसैले ठाउँ अनुसार उनीहरूको संस्कृतिमा केही भिन्नता पाइन्छ।

## पर्सा जिल्लाका थारू जातिको संस्कृति
थारुजाती लाई  नेपालको आदिवासी  भनेर चिनिन्छ| जसअनुसार यस पर्सा जिल्लामा कुल जनसङ्ख्याको आधारमा विश्लेषण गर्दा करिब ४०% को हाराहारीमा  थारुहरूको बसोबास छ| पूर्वमा त्रिभुवन राजपथ र उत्तरमा सुर्य हिम्श्रीन्खला (चुरे पर्वत) र पश्चिममा ओरिया खोला भारतको पश्चिमी चम्पारण जिल्लासँग जोडिएको सिमानामा थारुको बसोबास छ|

## भाषा
थारुहरूले बोल्ने मुख्य भाषालाई थारु भाषा भनिन्छ|

## धार्मिक स्थल
यस जिल्लाको धार्मिक स्थलमा राम्भौरी भट्टाअन्तर्गत धुधेश्वोर महादेव मन्दिर छ भने सेढवा गाबिस अन्तर्गत  जिरा भवानीको मन्दिर छ | सोमा थारुहरूको अधिकांस धार्मिक आस्था रहेको  देखिन्छ|

## पहिरन
पहिरनको हिसाबले भन्नुपर्दा थारुहरूले लगाउने भेषभुषामा, लोग्ने मान्छेले लागाउनेमा मर्दानी (धोति)  र कमिज, महिलाहरूले लगाउनेमा साडी र आहिलेको बदलिदो परिस्थिति आनुसार हालको समयमा केटाकेटिहरूले लगाउने पोसाकमा प्यान्ट, सर्ट र कुर्ता सुरुवाल हुन्|

## गरगहना
गरगहनामा महिलाले लगाउने नाथिया, माँगटिका, हसुली, डरकस, पाउजु, चंद्रहार आदि हुन्|

## चाडपर्व
माघमा मानिने माघे पर्व थारुहरूको  महत्त्वपूर्ण पर्व हो| यसदिनलाई नयाँवर्षको रूपमा मनाइन्छ भने आन्या पर्वहरु मनाउनेमा चैत्र महिनामा मनाइने  पर्व घाटो (गौर पर्व)  , झम्टा त्यस्तै झिझिया, फागु, छठ र तिहार पनि हुन्|
 

==खाना==थारुहरूको शाही खानालाई  घोङ्गइ भनिन्छ| त्यस्तै गंगटो, माछा र पिठा (ढिक्रि,फुलौरी,खँरिया) पनि प्रमुख खानाहरुका  रुपना मानिने गरिन्छ।

## छठीयार(birth rituals)
संकृति आनुसार हेर्नुपर्दा यस समुदायमा जन्मिने बच्चाहरूको ६ दिनपछि मानिने पर्वलाई छठीयार भनिन्छ।

## बैवाहिक सम्बन्धक
पुरानो रिती आनुसार स-सानामा  बिवाह गर्ने चलन थियो तर हाल आएर नयाँ रिति आनुसार २० वर्ष उमेर पुगेपछि मात्र बिवाह गर्ने भान्ने थारु कल्याण कार्यालयले नियम बनाएको छ| 

## पेशा
थारु हरूको मुख्य पेशामा कृषिलाई बढी मानिने गरिन्छ| कृषिको साथै हाते बुनाई (जस्तै स्वेटर, टोपी, मोजा, ढकीया आदि ) लाई संस्कृतिक पेसाको रूपमा लिइन्छ भने माछा पालन परम्परागत पेशा हो । तर हालायेरा थारु जातीका मानिसहरु औध्योगिक पेशातिर आकर्षित भएको देखिन्छ| साथ साथै हस्तकलालाई जिबिकोपार्जनको रूपमा पनि विकसित हुने क्रम जारी छ।

## थारु कल्याण कार्यालय
थारु सामाजलाई आगाडी बधाउन प्रोत्साहन गर्ने क्रममा थारु  कल्याण कार्यालय नामक संस्थाको स्थापना पनि गरिएको छ| 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
डायल अप

**डायल अप प्रविधि** इन्टरनेट सेवा प्राप्त गर्ने शुरुको प्रविधि मध्येमा पर्छ । यस प्रविधि अन्तर्गत परम्परागत टेलिफोन कल मार्फत इन्टरनेट सेवा प्राप्त गरिन्छ । साधारण टेलिफोन मा कुरा गर्दा एउटा निश्चित नम्बरमा डायल गरिन्छ र अर्को पट्टि सो नम्बर जोडेको टेलिफोनमा घन्टी जान्छ र उठाए पछि दुइ पक्ष बीच कुरा हुन्छ । ठिक त्यस्तै गरी डायल अप प्रविधि मा पनि निश्चित नम्बर (हरु) मा फोन डायल गरिन्छ तर सो फोन व्यक्तिले नभई इन्टरनेट बाड्ने काम गर्ने उपकरणले उठाउँछ जसलाई रिमोट एक्सेस सर्भर (दूर प्रवेश सेवादायी उपकरण) भनिन्छ । उक्त सर्भर ले सो टेलिफोन सम्बद लाई कम्प्युटरले बुझ्ने डिजिटल डाटा मा परिवर्तन गरी नेटवर्क तिर पठाउछ । त्यसैगरी डायल अप गर्ने तिर व्यक्ति ले नभई कम्प्युटर ले फोन डायल गर्छ । यसरि कम्प्युटर ले परम्परागत फोन डायल गर्न विशेष प्रकारको उपकरण प्रयोग हुन्छ जसलाई मोडेम भनिन्छ । उक्त मोडेम को काम परम्परागत टेलिफोन र डिजिटल प्रविधि प्रयोग गर्ने कम्प्युटर बीच को सूचनाको अन्तर-परिवर्तन गर्नु हो ।

यस्तो डायल अप सेवा मार्फत इन्टरनेट चलाउदा अधिकतम लगभग ५६ के. वि. पी. एस. बराबरको स्पीड प्राप्त हुन्छ । टेलिफोन लाईन मा केहि गडबडी वा खराबी भै गुणस्तर घटेमा यो स्पीड पनि नादनुरूप कम हुँदै जान्छ ।  

हाल प्रचलित टेलिफोन बाटै इन्टरनेट चलाउने एडीएसएल सेवाको परिप्रेक्ष्यमा ध्यान पुर्याउनु पर्ने कुरा के छ भने डायल अप सेवा प्रयोग गर्दा एक पटक मा कुरा गर्ने वा इन्टरनेट चलाउने मध्ये एउटा मात्र काम हुन्छ । किनकि डायल अप पनि एक किसिमको परम्परागत फोन कल नै हो (तर इन्टरनेट दिने नम्बर मा गरिने कल) र स्वाभाविक रूपमा एक पटकमा एउटा टेलिफोनबाट एक भन्दा बढी नम्बर मा कुरा गर्न मिल्दैन  । 

ब्यबसायिक रूपमा यो सेवा सञ्चालन गर्दा चलाउनेको पहिचान, उसको चलाउने मात्रको नियन्त्रण र चलाएको हिसाब किताब पनि गर्नु पर्ने हुनाले एक्सेस सर्भर संगै अर्को एउटा निकाय पनि जोडिन्छ जसले प्रयोग कर्ता लाई उसको नाम, पासवर्ड आदिले पहिचान गर्ने, उसले चलाउन पाउने सेवाको समय / गुणस्तर आदि निर्धारण गर्ने र चलैसकेपछी सो को लेखा जोखा गर्ने गर्दछ । यसरि सेवाको ब्यबस्थापन र नियन्त्रण गर्ने सो निकाय लाई ट्रिपल ए पनि भनिन्छ । ब्यबसायिक डायल अप सेवाको बिक्रि, वितरण, नियन्त्रण, बिल निकाल्ने आदि कार्यमा उक्त संरचनाको ठूलो महत्त्व हुन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
बेडुलो

**बेडुलो** अथवा **गेडुलो**लाई कतै-कतै वन तिमिला पनि भन्ने गरिन्छ । यो रूख वर्गमा पर्ने वनस्पति हो । बेडुलो नेपाल लगायत चीन, भारत, पाकिस्तान, जापान, कोरिया, म्यानमारको रैथाने वनस्पति हो ।  पहिला हरियो हुँदै सुन्तला रंगको भएपछि पाक्ने यस वनस्पतिको फल खान योग्य हुन्छ । किसानहरूले यसलाई अति उपयोगी डालेघाँसको रूपमा प्रयोग गर्दछन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:रूख
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
शैक्षिक मनोरञ्जन

**शैक्षिक मनोरञ्जन** सञ्चार माध्यमहरू जस्ता मनोरञ्जनहरूको माध्यमबाट शिक्षा दिने उद्देश्यले तयार पारिएको हुन्छ। प्राय: यसमा सिकाउन कामै नलाग्ने तर कहिलेकाहीँ मनोरञ्जनको महत्त्व हुने विषयवस्तु पनि समावेश हुन्छ। यसलाई विभिन्न देशका शिक्षा, संस्था, सरकार तथा अन्य संस्थाहरूले कक्षा कोठामा सूचना प्रसार गर्न र/वा टेलिभिजन, रेडियो तथा अन्य सञ्चार माध्यममार्फत दर्शकहरूको विचार र व्यवहारमा प्रभाव पार्न प्रयोग गर्दै आएका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:शिक्षा
ताल

[thumb|[कश्यप सागर|क्यासपियन सागर, संसारको सबैभन्दा ठुलो ताल]]
**ताल** भनेको प्राकृतिक रूपमा हुने, पानीको तुलनात्मक रूपमा ठुलो शरीर हो जुन पूर्ण रूपमा सुख्खा जमिनले घेरिएको बेसिनमा स्थानीयकृत हुन्छ, कुनै पनि प्रवाह वा बहिर्गमन खोलाहरू भन्दा धेरै ढिलो-गति प्रवाहको साथ जसले यसलाई खुवाउन वा निकासी गर्न सेवा गर्दछ। तालहरू पूर्ण रूपमा जमिनमा छन् र महासागरबाट अलग छन्, यद्यपि, धेरै ठुला महासागरहरू जस्तै, तिनीहरूले पानीको भण्डारणको ठुलो पोखरीको रूपमा सेवा गरेर पृथ्वीको जल चक्रको हिस्सा बनाउँछन्। तालहरू सामान्यतया धेरै ठुला र पोखरीहरू भन्दा गहिरो हुन्छन्, जुन जमिनमा पानीले भरिएका बेसिनहरू पनि हुन्, यद्यपि त्यहाँ दुईलाई छुट्याउन कुनै आधिकारिक परिभाषा वा वैज्ञानिक मापदण्डहरू छैनन्।

## वितरण 
अधिकांश तालहरूमा नदी वा धाराको रूपमा कम्तिमा एउटा प्राकृतिक बहाव हुन्छ, जसले थप पानीको निकासलाई अनुमति दिएर तालको औसत स्तर कायम राख्छ। केही तालहरूमा प्राकृतिक बहिर्गमन हुँदैन र वाष्पीकरण वा भूमिगत रिसाव वा दुवैले मात्र पानी गुमाउँछ। धेरै तालहरू कृत्रिम छन् र जलविद्युत उत्पादन, सौन्दर्य उद्देश्य, मनोरञ्जन उद्देश्य, औद्योगिक प्रयोग, कृषि प्रयोग, वा घरेलु पानी आपूर्तिको लागि निर्माण गरिएका छन्।

## प्रकारहरू 
### ज्वालामुखी ताल 
ज्वालामुखी तालहरू तालहरू हुन् जसले स्थानीय अवसादहरू ओगट्छन्, उदाहरणका लागि। क्रेटर र मार्स, वा ठुला बेसिनहरू। क्रेटर तालहरू ज्वालामुखी क्रेटरहरू र क्याल्डेराहरूमा बन्छन्, जुन वाष्पीकरण, भूमिगत पानी डिस्चार्ज, वा दुवैको संयोजन मार्फत खाली हुनुभन्दा छिटो वर्षाले भरिन्छ।

### हिमताल 
हिमतालहरू हिमनदीहरू र महाद्वीपीय बरफको शीटको प्रत्यक्ष कार्यबाट सिर्जना गरिएका तालहरू हुन्। हिमनदी प्रक्रियाहरूको एक विस्तृत विविधताले संलग्न बेसिनहरू सिर्जना गर्दछ। फलस्वरूप, त्यहाँ विभिन्न प्रकारका हिमनदी तालहरू छन् र विभिन्न प्रकारका हिमनदी तालहरू र अन्य गतिविधिहरूबाट प्रभावित तालहरू बीच स्पष्ट भिन्नताहरू परिभाषित गर्न प्रायः गाह्रो हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जलस्रोत
मुक्ति संघर्ष

'***मुक्ति संघर्ष***'

यो ०४६ सालको जनआन्दोलमा आधारित नेपालको प्रथम राजनीतिक फिल्म हो । यसको मुख्य शन्देश आन्दोलनले पूर्णता पाएन  भन्ने  र संघर्ष अझै जारी छ भन्ने रहेको छ  । 
यसको कथा, पटकथा, संबाद, गीत, संगीत, निर्देर्शण र सहनिर्माण डा. कविताराम श्रेष्ठ को थियो । 
यो  फिल्म ०४७ सालमा बन्यो र ०४८ सालमा ६ वटा राष्ट्रिय पुरस्कारहरू (उत्कृष्ट कथा, उत्कृष्ट चरित्र अभिनय (पुरुश), उत्कृष्ट चरित्र अभिनय (स्त्री), उत्कृष्ट सम्पादान, उत्कृष्ट द्वन्द्व निर्देशन) पाएको थियो । सथै उत्तर कोरियामा १९९४ मा आयोजित "फोर्थ इन्टरनेसनल फिल्म फेस्टिभलमा "एसिया अफ्रिका सोलाडिरिटी अवार्ड" भन्ने अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार समे हासिल गर्न सफल भयो । भने उनले अभिनयसमेत गरेथे । यसले पाएका ६ वटा उत्कृष्ट  पुरस्कारमा  उत्कृष्ट कथा र उत्कृष्ट अभिनयको लागि डा. कविताराम श्रेष्ठ स्वयमले हासिल गरेका थिए ।  यसमा डा. कविताराम श्रेष्ठले पीडित लाउरेको क्रान्तिकारी भूमिका अभिनय दिएका थिए ।

यो फिल्मलाई तत्कालीन सयुक्त जनमोर्चा (हालका नेकपा एकीकृत माओवादी) का भात्री सङ्गठनहरूले पार्टी जनयुद्ध सुरु गर्नअघि जनचेतना जगाउने कार्यक्रमहरूमा शैक्षिक सामग्रीको रूपमा प्रयोग गरेका थिए  । यो ३ घण्टाको फिल्म हो र युट्युवमा जम्मा ८ भागमा प्रस्तुत छन् ।

श्रेणी:नेपाली टेलिचलचित्रहरू
तन्ना

**तन्ना** ओछ्यानलाई बाहिरबाट ढाक्ने कपडाको टुक्रा हो ।

श्रेणी:विछ्यौना
सैजन

मा जेठ महिनामा फलेको सैजन को कोसा]]

**सैजन**, **सहिजन** अथवा **सजिवन** तराई प्रदेशमा हुने अग्ला रूखमा लामा लामा बोडीका आकारका तरकारी खानहुने कोसा फल्ने एक रूख हो । यसको कोसा छिप्पिएपछि चपाएर पानी खाँदा गुलियो हुने भएकोले यसलाई कवाफचिनी अथवा शीतलचिनी पनि भनिन्छ ।नेपाली भाषामा कतै कतै शीतल चिनी पनि भनेर चिनिने यो वनस्पतिलाई संस्कृतमा सोभञ्जन, शिग्रु र तीक्ष्णगन्धा आदि नामले सम्बोधन गरिन्छ। अङ्ग्रेजीमा ड्रमस्टिक (DRUMSTICK) भनिने  यसको बोटानिकल नाम मोरिङ्गा ओलिफेरा (Moringa oleifera) हो। यो गुणकारी वृक्ष ईशाको पहिलो शताब्तीतिर आयुर्वेदीय औषधी प्रयोगका रूपमा पत्ता लागेको हो। आयुर्वेदमा यसका बारेमा धेरै व्याख्या गरिएको छ। यसको उद्गम स्थल भारतवर्षको उत्तरी क्षेत्र अर्थात् हिमाली क्षेत्रसँग जोडिएको नेपाल र भारतको महाभारत पर्वत शृङ्खला तथा समथर मैदान हो भन्ने वनस्पति शास्त्रीहरूको ठम्याइ छ। आयुर्वेदमा व्याख्या गरिएअनुसार यो वृक्ष १२ प्रजातिको हुन्छ। यो वृक्ष वर्णको हिसाबले सेतो र रातो गरी दुई प्रकारको हुन्छ भने स्वादको हिसावले तीतो र मिठो गरी दुई प्रकारको हुन्छ। विशेषगरी यो वनस्पतिको बियाँ मुखमा हालेर पानी खाएपछि पानी सबै गुलियो र शीतल हुने भएकाले नै यसलाई शीतल चिनी भन्ने गरिएको हुनुपर्छ।

केही विशेषज्ञले यसलाई दुनियामा सबैभन्दा बढी उपयोगी बिरुवाका रूपमा मान्ने गरेका छन्। विशेषज्ञका अनुसार एउटा शीतल चिनीको बोटबाट ३०० किसिमका रोगको उपचार गर्न सकिन्छ। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले ४२ वर्षदेखि यसको अनुसन्धान गरिरहेको छ। स्वस्थ शरीर र राम्रो स्वास्थ्य राख्नका निम्ति मानिसको शरीरलाई पर्याप्त मात्रामा भिटामिन, खनिज तत्व, प्रोटिन, कार्बोहाइडे्रटलगायत् पदार्थ आवश्यक हुन्छ। प्रोटिनलाई शरीर निर्माणको आधारमध्ये एक मानिन्छ। मानिसको शरीरलाई २१ किसिमका एमिनो एसिड चाहिन्छ। यी सबै पाउन मासु र दूधलाई सर्वोत्तम स्रोत मानिँदै आएको छ तर आश्चर्यलाग्दो तथ्य के छ भने मासु, दूध र अण्डामा जस्तै सबै किसिमका एमिनो एसिड शीतल चिनीमा पाइएको छ। त्यसैगरी शीतल चिनीमा सुन्तलामा भन्दा ७ गुणा बढी भिटामिन “सी”, गाजरमा भन्दा ४ गुणा बढी भिटामिन “ए”, दूधमा भन्दा ४ गुणा बढी क्याल्सियम, केरामा भन्दा ३ गुणा बढी पोटासियम, दहीमा भन्दा २ गुणा बढी प्रोटिन पाइन्छ।

शीतल चिनीको १०० ग्राम पातमा १३.४, कोसामा ३.७ र सुकाएको पातको धुलोमा ३८.२ ग्राम कार्बोहाइड्रेट पाइन्छ। १०० ग्राम शीतल चिनीको कोसामा ०.१ र सुकेको पातको धुलोमा २.३ ग्राम फ्याट पाइन्छ। १०० ग्राम शीतल चिनीको सुकेको पातको धुलोमा २०५ क्यालोरी र कोसामा २६ क्यालोरी पाइन्छ। शीतल चिनीको कोसा र पातको प्रयोगले पाचन क्रियालाई बलियो पार्छ। मधुमेह र उच्च रक्तचापको समस्या भएका व्यक्तिका लागि यो अति नै उपयोगी मानिन्छ। एकदेखि ३ वर्षका साना नानी, बच्चालाई दूध खुवाउँदै गरेका आमा र रोग लागेर तङ्रिदै गरेका मानिसका निम्ति शीतलचिनीबाट पाइने पोषणतत्व अत्यन्त लाभकारी ठहर भएको छ। पुग्ने जति पोषिलो खानेकुरा खान नपुग्ने कम आम्दानी हुनेहरुका निम्ति शीतल चिनी एउटा अत्यन्त उत्तम विकल्प ठान्ने गरिएको छ। 

## चित्र दिर्घा

Sonjna (Moringa oleifera) leaf at Kolkata W IMG 2119.jpg
MoringaLeavesBaguio.jpg
Sonjna (Moringa oleifera) leaves with flowers at Kolkata W IMG 2125.jpg
Sonjna (Moringa oleifera) at Jayanti, Duars, West Bengal W IMG 5249.jpg
Starr 080609-7915 Moringa oleifera.jpg

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:रूख
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
सवारी चालक अनुमति पत्र

'''''' भनेको सार्वजनिक सडकमा मोटरसाइकल, कार, ट्रक वा गाडीहरू जस्ता एक वा बढी प्रकारका सवारी साधनहरू सञ्चालन गर्नको लागि विशेष व्यक्तिको लागि कानुनी प्रमाणीकरण, वा त्यस्तो प्रमाणिकरण पुष्टि गर्ने आधिकारिक कागजात हो। यस्ता इजाजतपत्रहरू प्रायः प्लास्टिक र क्रेडिट कार्डको आकारका हुन्छन्।
 शैलीको ढाँचामा पोल्यान्डेली अनुमतिपत्र]]
चालक अनुमतिपत्र  सम्बन्धी कानूनहरू क्षेत्राधिकारहरू बीच भिन्न हुन्छन्। केही क्षेत्राधिकारहरूमा, प्राप्तकर्ताले प्रयोगात्मक परिक्षा उतिर्ण गरेपछि अनुमतिपत्र जारी गरिन्छ, जबकि अन्यमा एक व्यक्तिले सवारी चलाउनु अगाडि उनीहरूको स्वीकृति वा शिक्षार्थीको अनुमति प्राप्त गर्दछन्। विभिन्न प्रकारका मोटर वाहनहरू, विशेष गरी ठूला ट्रकहरू र यात्री वाहनहरूको लागि अनुमतिपत्रको विभिन्न श्रेणीहरू प्रायः अवस्थित हुन्छन्। प्रयोगात्मक परीक्षणको कठिनाई क्षेत्राधिकारहरू बीच धेरै भिन्न हुन्छ, जस्तै उमेर, क्षमता र अभ्यासको आवश्यक स्तर जस्ता कारकहरू यसमा पर्दछन्। नेपालमा हाल यातायात व्यवस्था विभागद्वारा सवारी चालक अनुमतिपत्र दिइने व्यवस्था रहेको छ। यस अघि यो जिम्मेवारी नेपाल प्रहरीसँग थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* समुदायभरि चालक अनुमतिपत्रमा युरोपेली सङ्घबाट जानकारी
* सवारी चालक अनुमतिपत्र सम्बन्धित जानकारी (जापानी)

श्रेणी:पहिचान सम्बन्धि कागजातहरू
जिया खान

**नफिसा खान** वा **जिया खान**‏ एक भारतिय चलचित्र अभिनेत्री हुन । उनको जन्म सन् १९८८ फेब्रुअरी २० मा भएको थियो भने सन् २०१३ जुन ३ मा मुम्बईको जुहु स्थित सागर संगित अपार्टमेन्टमा उनको लाश झुन्डिएर अत्माहत्या गरेको अवस्थामा फेला परेको थियो ।

## चलचित्रहरू
## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
* 
* 

श्रेणी:भारतीय अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:सन् २०१३ मा मृत्यु
श्रेणी:अमेरिकी मुसलमानहरू
श्रेणी:भारतीय मुसलमानहरू
श्रेणी:सन् १९८८ मा जन्म
श्रेणी:लन्डनका अभिनेत्रीहरू‎
श्रेणी:२१औँ शताब्दीका अमेरिकी अभिनेत्रीहरू
शिव रेग्मी

**शिव रेग्मी**(२०२१-२०७०) नेपाली चलचित्र निर्देशक थिए।
रेग्मीले सुख दुःख, आफ्नो मान्छे, ए मेरो हजुर, उपहार, पाहुना, हामी तीन भाइ, मुग्लान, कहाँ भेटिएला, साथी म तिम्रो लगायतका चलचित्रहरू निर्देशन गरेका थिए।

चितवन रत्ननगरका स्थायी वासिन्दा शिव रेग्मीको २०७० मंसीर २३ गते काठमाडौंको वयोधा अस्पतालमा निधन भयो। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाली चलचित्र निर्देशकहरू
श्रेणी:सन् २०१३ मा मृत्यु
श्रेणी:चितवन जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:खस जाति
लुम्बिनी कपिलवस्तु दिवस अभियान

लुम्बिनि कपिलवस्तु दिवस विश्व अभियान 

यो अभियान शान्तिका प्रतिमूर्ति गौतम बुद्धको जन्मस्थल बारेको विश्वव्यापी भ्रमलाई चिर्दै बुद्ध नेपालमा जन्मेका  हुन् भन्ने सही जानकारी दिन संगठित एउटा विश्वव्यापी अभियान हो । यो अभियान संसारभर हरेक वर्ष १ डिसेम्बरमा मनाइन्छ । त्यो दिन हो जहिले जर्मन पुरातत्वबिद अन्टोन  फुहरर  (Anton Führer) ले कपिलवस्तुमा १८९६ मा पत्ता लागेको अशोक स्तम्भको ब्रह्मिलिपिमा गौतम बुद्ध लुम्बिनीमा जन्मेका हुन भन्ने सम्प्रेषित प्रमाणिक अंशलाई अन्तरराष्ट्रिय जगतसामू अर्थ्याएका थिए । त्यसै राष्ट्रिय सुयोगको दिनलाई  देशविदेशका नेपाली राष्ट्रियताप्रेमीहरूले २००९ देखि दिवसको रूपमा मनाउन लागेका हुन् । प्रारम्भमा यसको नाम कपिलवस्तु दिवस अभियान भनिएको थियो । तेस्रो दिवस (१ डिसेम्बर २०११) देखि यसलाई लुम्बिनि कपिलवस्तु दिवस अभियान भनी पुन: नामाकरण गरिएको छ । यस अभियानको संजालमा विश्वस्तरदेखि अलग अलग क्षेत्रीय स्तरको समिती गठन हुँदै १९ वटा देशहरूमा राष्ट्रिय स्तरको समिती गठन भएको छ । नेपालमा नवलपरासी, कपिलवस्तु र रुपन्देहीको संयुक्त सर्किटस्तरको समिती गठन भएको छ । कपिलवस्तु र रुपन्देहिको अलग अलग जिल्ला समिती गठन भएको छ र स्थानियस्तरमा कपिलवस्तु नगर, लुम्बिनी गाविस र देवदह गाविसमा पनि अलग अलग समिति गठन भएको छ ।  

विश्व कार्यसमिती : संयोजक : रामकुमार श्रेष्ठ (वेलायत), सदस्यहरू : अबि शर्मा, संयोजक (क्यानडा), बाबुराजा महर्जन, संयोजक (न्यूजिल्याण्ड), भानु पौड्याल, संयोजक (क्यानडा), बिनय शाह, संयोजक (हङकङ), चन्द्र राई, संयोजक (क्यानडा), डा हरिकुमार श्रेष्ठ, संयोजक (ताइबान), हरि नेपाली, संयोजक (कतार), लक्ष्मण देबकोटा, संयोजक (पोर्तुगल) लक्ष्मण पुरी, संयोजक (नेपाल), लक्ष्मी सिंखडा, संयोजक (अमेरिका),ओम गुरुङ, संयोजक (जापान), राज श्रेष्ठ, संयोजक (नेपाल),रामहरि श्रेष्ठ, संयोजक (वेलायत), सन्तोष न्यौपाने, संयोजक (बेल्जियम), सानु घिमिरे, संयोजक (अस्ट्रेलिया), शैलेश श्रेष्ठ, संयोजक (अमेरिका), शम्भु कट्टेल, संयोजक (अमेरिका), र सुजन न्यौपाने, संयोजक (अस्ट्रेलिया) छन ।

क्षेत्रीय सेक्रेटरियट  : 
संयोजक : रामकुमार श्रेष्ठ  विश्व संयोजक 
सदस्यहरू : बाबुराजा महर्जन (अस्ट्रेलिया, न्यूजिल्याण्ड र त्यस भेगका अन्य देशहरू हेर्ने), हरी नेपाली (मध्यपूर्बका देशहरू हेर्ने), राज श्रेष्ठ (सार्क मुलुकहरु हेर्ने), बिनय शाह र ओम गुरुङ (जापान, हङकङ, चीन तथा त्यस भेगका देशहरू हेर्ने), शैलेश श्रेष्ठ (अमेरिका र दक्षिण अमेरिका हेर्ने), चन्द्र राई/अबि शर्मा (क्यानडा हेर्ने), र युरोप क्षेत्र संयोजक डा. मधु माधुर्य  रहनु भएको छ ।

विश्व सल्लाहकार समिति : डा. ऋषि अधिकारी, एनेकपा माओवादीका तर्फबाट, डा. आरजु देउबा राणा, नेकाका तर्फबाट,राजेन्द्र श्रेष्ठ, एमालेका तर्फबाट, डा कविताराम श्रेष्ठ बुद्धिजीबिका तर्फबाट, आनी छोयंग डोल्मा धार्मिक संस्थाको तर्फबाट, दीपक खडका उद्योग ब्याबसायीका तर्फबाट, Agni Frank Eickermann (अमेरिका) विश्व समुदायबाट, Domo Geshe Rinpoche  (अमेरिका) विश्व समुदायबाट,र पदेन सल्लाहकारहरू : कपिलबस्तुका सांसदहरु र लुम्बिनी विकास कोषका प्रमुख

सार्क सल्लाहकार : केदार शाक्य,
युरोप क्षेत्र सल्लाहकार : दामोदरप्रसाद आचार्य

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अभियानहरू
ताराबाजी लै लै

श्रेणी:वाल_गीत

तारा बाजी लैलै

मामा आए घोडा

माइजू आइन् डोली

पापा ल्याइन् सोली

खाने होला भोलि

बुबु माम सुपुक्क

काफल गेडि कुटुक्क

निदाइ जाऊ लुटुक्क

बिरालो भन्छ म्याउ म्याउ

अगुल्टो भन्छ उछिट्ट्याऊ