open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
मुगु जिल्ला

**मुगु जिल्ला** नेपालको कर्णाली प्रदेश अन्तर्गत पर्ने एक जिल्ला हो। यस जिल्लामा मुगु कर्णाली, हुम्ला कर्णाली जस्ता सदावहार नदीहरू अनेक खोलानाला र झरनाहरू रहेका छन्। नेपालको सबैभन्द ठूलो तालको परिचय पाएको रारातालपनि यहि जिल्लामा रहेको छ। राष्ट्रिय चरा डाँफे, कालिज र कस्तुरी लगायतका जनावर पाइने रारा राष्ट्रिय निकुञ्ज पनि यो जिल्लाको अर्को परिचय हो। गमगढी जिल्ला सदरमुकाम हो। यस जिल्लाले ३,५३५ वर्ग किलोमिटर (१,३६५ वर्ग माइल) क्षेत्रफल ओगटेको छ र यसको जनसङ्ख्या (वि.सं २०७८) ६४,५४९ रहेको छ। मुगु नेपालको दुर्गम तथा कम विकसित जिल्ला हो।

## भूगोल र जलवायु 
यस जिल्लाको पूर्वमा डोल्पा, पश्चिममा बाजुरा, दक्षिणमा जुम्ला र कालिकोट र उत्तरमा चीनको स्वसाशित क्षेत्र तिब्बत रहेको छ, जुन नेपालको कूल क्षेत्रफलको २.११ प्रतिशत हो। मुगु जिल्ला समुन्द्र सतहबाट १२०१ मिटर देखि ६६१६ मिटर सम्मको उचाईमा फैलिएकाे छ।

## नामाकरण
पौराणिक किम्बदन्ती अनुसार विभिन्न भनाईहरू रहेतापनि यस जिल्लाको उत्तरी भेगको इलाका नम्बर ३ मा पर्ने मुगु गाउँको नामबाट यस जिल्लाका नाम मुगु रहन गएको थियो।

## पर्यटन
नेपालको सबै भन्दा ठुलो रारा ताल मुगु जिल्लामा नै पर्दछ ।  रारा तालको लम्बाई ५ किलो मिटर चौडाई, ३ किलो मिटर र गहिराई १६७ मिटर रहेको छ । समुद्री सतहबाट  २९९० मिटरको उचाईमा अवस्थित रारा ताल मुगु जिल्लामा आउने पर्यटनको मुख्य आकर्षण हो । यसका साथै छायाँनाथ मन्दिर, रारा राष्ट्रिय निकुञ्ज, चङ्खेली हिमाल आदी पर्यटकिय स्थलहरू यस जिल्लामा रहेका छन् । भौगोलिक विकटताका कारण यि पर्यटकिय स्थलहरूको विकास र प्रवर्वर्द्धन हुन सकेको छैन ।

## अर्थतन्त्र
नेपालको मध्य पश्चिमाञ्चल विकाश क्षेत्र अन्तर्गत पर्ने यो जिल्ला मानव विकास सूचकाङ्कका दृष्टिकोणबाट विश्लेषण गर्दा विगतका वर्षहरूमा  ७५ औँ स्थानबाट माथी उठ्न नसके पनि हालको अवस्थामा यो जिल्ला सडक सञ्जाल जोडिनु र जनताको राजनीतिक तथा सामाजिक चेतनास्तरमा क्रमशः विकास हुनको परिणाम स्वरुप शाक्षरता दर औषत आयु र प्रति व्याक्ति आय जस्ता सूचकहरूमा सुधार भई यस वर्ष जिल्ला मानव विकास सूचकाङ्कको सूचीमा ६७ औँ स्थानमा पर्नु जिल्लाको विकास क्रममा उल्लेख्य उपलब्धि हो । नवौँ गणतान्त्रिक जिल्ला परिषदको प्रतिवद्धता अनुरुप कृषि, पर्यटन र पूर्वाधारका क्षेत्रमा शुशाषन प्रवर्द्धन सबैको सहयोग र सहकार्य भएमा आगामी वर्षहरूमा मानव विकास सूचकाङ्कको सूचीमा थप सुधार हुने निश्चित छ ।

खस जातिले जनसङ्ख्याको बहुमत ओगटेका छन्, जुन जनसङ्ख्याको ९२% हो। क्षेत्रीहरूले जिल्लामा पूर्ण बहुमत ओगटेका छन्, जुन जनसङ्ख्याको ५०% हो, जबकि खस दलितहरूले जनसङ्ख्याको २२% ओगटेका छन्। पहाडी जनजातिहरूले जनसङ्ख्याको ७% ओगटेका छन्, मुख्यतया मुगुम र कार्मारोङ जस्ता तिब्बती समूहहरू हुन्।

राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार, ८६.२७% जनसङ्ख्याले नेपाली बोल्दछन्। यसका अतिरिक्त ६.६८% खस, ३.८०% कार्मारोङ र २.३४% मुगोम भाषालाई आफ्नो पहिलो भाषा रूपमा प्रयोग गर्दछन्।

## प्रशासनिक विभाजन 
जिल्लामा ४ स्थानीय तहहरू छन्, जसमध्ये १ नगरपालिका र ३ गाउँपालिकाहरू छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
* 


श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका जिल्लाहरू
नेपालका चिकित्साशास्त्र अध्ययन केन्द्रहरू

२०७८ साउन ३१ सम्ममा नेपालमा २४ वटा चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थानहरू रहेका छन्, जसले योग्यता नेपाल मेडिकल काउन्सिल, भारतीय चिकित्सा परिषद् र वर्ल्ड डाइरेक्टरी अफ मेडिकल स्कुल्सबाट मान्यता प्राप्त गरेका छन्। यिनीहरूको नियमन चिकित्सा शिक्षा आयोगद्वारा गरिन्छ।

## इतिहास 
नेपालका चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थानलाई मेडिकल कलेज भनिन्छ। नेपालको आधुनिक चिकित्सा शिक्षाको इतिहास निकै छोटो छ। वि.सं २०१८ मा त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्गत चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थानको स्थापना भएपछि नेपालमा औपचारिक चिकित्सा शिक्षाको सुरुवात भएको थियो। वि.सं २००७ मा प्रजातन्त्र पूर्वको युगमा नेपालमा थोरै मात्र योग्य चिकित्सकहरू थिए। केही इच्छुक नेपाली चिकित्सकहरूले २००७ फागुन २१ मा, नेपाल चिकित्सक सङ्घको स्थापना गरी सबै चिकित्सकहरूलाई एकताबद्ध गरेका थिए।  उनीहरूले नेपालमा चिकित्सा अभ्यासलाई नियमन गर्न मेडिकल काउन्सिलको स्थापना गर्न जोडदार आवाज उठाएका थिए  र नेपाल मेडिकल काउन्सिलको स्थापना २०२० फागुन १६ मा भएको थियो। तथापि, २०२४ पुस १७ मा श्री ५ को सरकारबाट "नेपाल मेडिकल काउन्सिल-नियमहरू" स्वीकृत भएपछि यसले काम गर्न थालेको थियो। हाल नेपालमा ६ वटा सरकारी मेडिकल कलेज, १५ वटा निजी मेडिकल कलेज र एउटा सेनाको लगानीमा सञ्चालित मेडिकल कलेजहरू रहेका छन्।

## सञ्चालनमा रहेका मेडिकल कलेजहरू 
### त्रिभुवन विश्वविद्यालय 
### काठमाडौँ विश्वविद्यालय 
### स्वायत्त 
## खारेज भएका 
## प्रस्तावित वा निर्माणाधीन मेडिकल कलेजहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थानहरू
लक्ष्मी पूजा

**लक्ष्मी पूजा** नेपालका प्रमुख पर्वहरूमध्ये एक हो । तिथि अनुसार कार्तिक कृष्ण अमावस्याका दिन यो पर्व मनाइन्छ । नेपालमा यो पर्व लक्ष्मी देवीको पूजा गरी घरभरि दियो बाली मनाइन्छ । नेपालमा यसलाई यमपञ्चकको एक भागको रूपमा मनाइन्छ। वर्षका चार महत्त्वपूर्ण रातहरू मध्ये लक्ष्मी पूजाको रातलाई सुखरात्रि भनिन्छ। यस दिन स्त्री जाति विशेष गरी कुमारी केटीहरूले घरघरै गई भैलो खेल्ने चलन छ। लक्ष्मी धनकी देवीलाई भनिन्छ ।

## लक्ष्मी शब्दको अर्थ
लक्ष्मी शब्द का सर्वप्रथम उल्लेख "ऋग्वेद" को पुरूषसूक्तमा भेटिन्छ । "श्रीश्च ते लक्ष्मीश्च ऊषाण ।" हे परमेश्वर, अनन्त शोभास्वरूप श्री र अनन्त शुभ लक्षण युक्त लक्ष्मी दुवै हजुरको पत्नी हुन् । तंत्रागम का अनुसार सर्वोत्तम अवस्थामा विष्णु और उनको शक्ति लक्ष्मी एकै परमात्मा हुन् । विष्णु र लक्ष्मी एक-आपसमा अभिन्न छन् । केवल सृष्टिको समयमा भिन्न देखिन्छन् । स्त्रीको चौसठ्ठि कला मानिएको छ । चौसठ्ठि कला युक्त महिला लाई लक्ष्मी पनि भनिन्छ । सौभाग्य, समृद्धि , सफलता, सम्पन्नता र सुन्दरताको अर्थमा पनि लक्ष्मी शब्द प्रयुक्त हुने गर्दछ । भगवती दुर्गाको हजार नाममा एक नाम लक्ष्मी पनि हो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:चाडपर्वहरू
श्रेणी:नेपालका हिन्दु चाडपर्वहरू
तम्घास

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, गुल्मी जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १४८४५ रहेको थियो जसमध्ये ७०१५ पुरुष र ७८३० महिला रहेका थिए भने यहाँ ४१७५ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल रेसुङ्गा नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १ नम्बर वडा रेसुङ्गा नगरपालिकाको वडा नम्बर १, २-२ वडाहरू वडा नम्बर २ हो भने ८-९ वडाहरू वडा नम्बर ७ र ४-५ वडाहरू वडा नम्बर ९ र ६-७ वडाहरू वडा नम्बर १० हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गुल्मी जिल्लाका ठाउँहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
कालिकोट जिल्ला

**कालिकोट जिल्ला** नेपालको कर्णाली प्रदेश अन्तर्गत पर्ने एक जिल्ला हो। मान्म जिल्ला सदरमुकाम हो। यस जिल्लाले १,७४१ वर्ग किलोमिटर (६७२ वर्ग माइल) क्षेत्रफल ओगटेको छ। राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार जिल्लाको जनसङ्ख्या १,४५,२९२ रहेको थियो।

जिल्लाको नामाकरण सन्दर्भमा विभिन्न भनाई भएतापनि कालिकोट जिल्लाको मुग्राहाँ गाविसको कालिका गाउँमा अवस्थित रहेको कालीदेवीको मन्दिर (माडु)बाट नै यस जिल्लाको नाम कालिकोट रहन गएको हो भन्ने जनधारणा रहेको पाइन्छ।

## जनसाङ्ख्यिकी 
राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार, कालिकोट जिल्लाको जनसङ्ख्या १,४५,२९२ थियो। जनसङ्ख्याको ११.४३% ५ वर्ष मुनिका छन्। जिल्लाको साक्षरता दर ७२.७२% छ र लिङ्ग अनुपात प्रति १००० पुरुषमा १०११ महिला छन्। नगरपालिकाहरूमा ५५,८९६ (३८.४७%) बसोबास गर्दछन्।

जनसङ्ख्याको ९८% अर्थात् खस जातिले बहुमत ओगटेका छन्। खस दलितहरूले जनसङ्ख्याको २८% ओगटेका छन्। पहाडी जनजातिहरू, मुख्यतया मगरहरू, जनसङ्ख्याको १% ओगटेका छन्।

राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार, ७३.२४% जनसङ्ख्याले नेपाली बोल्दछन् र २६.१७% खसलाई आफ्नो पहिलो भाषा बोल्दछन्। खस कर्णाली प्रदेशमा बोलिने नेपालीको उपभाषिका हो।

हिन्दु धर्म यहाँको प्रमुख धर्म हो, जुन ९९.७९% जनसङ्ख्याले मान्दछन्।

## प्रशासनिक विभाजन 
जिल्लामा ९ स्थानीय तहहरू छन्, जसमध्ये ३ नगरपालिका र ६ गाउँपालिका छन्।

thumb|right|300px|कालिकोट जिल्लाका साविकका गाविसहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
*कालिकोटमा गाविसको सिमाना, पानीको सुविधा र सडकहरूको संयुक्त राष्ट्र सङ्घको नक्सा
* 

श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू
श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका जिल्लाहरू
लिवाङ, रोल्पा

**लिवाङ ** रोल्पा जिल्लाको सदरमुकाम, पूर्व गाविस तथा रोल्पाको सबै भन्दा ठूलो बजार तथा व्यापार केन्द्र हो।  लिबाङ बजार १,२१८ मिटरको उचाईमा रहेको छ। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १०४१७ रहेको थियो जसमध्ये ४८४५ पुरुष र ५५७२ महिला रहेका थिए भने यहाँ २६०७ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल रोल्पा नगरपालिका अन्तर्गत पर्दछ।

यसको साविकका १-४ वडाहरू हाल रोल्पा नगरपालिकाको १ हो भने ५,६,८ वडाहरू वडा नम्बर २ र ७,९ वडाहरू वडा नम्बर ३ हो।

लिवाङको नामाकरण जिल्लका मगर समुदायले बोल्ने बोल्ने खाम भाषाबाट रहन गएको हुन सक्ने अनुमान गरिन्छ। सदरमुकाम रहेको लिबाङमा पहिले बाँसको घना घारी भएको र खाम भाषामा "लि"को अर्थ "बाँस" र "वाङ"को अर्थ "चौर" हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:रोल्पा जिल्लाका ठाउँहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
कोहलपुर

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको भेरी अञ्चल, बाँके जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३६०१९ रहेको थियो जसमध्ये १७४४९ पुरुष र १८५७० महिला रहेका थिए भने यहाँ ८१७३ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल कोहलपुर नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकको ६-७ वडाहरू कोहलपुर नगरपालिकाको वडा नम्बर १, ८ नम्बर वडा वडा नम्बर ८, ९ नम्बर वडा वडा नम्बर ९ हो भने १-२ वडाहरू वडा नम्बर १०, ३ नम्बर वडा नम्बर ११, ४ नम्बर वडा वडा नम्बर १२ र ५ नम्बर वडा वडा नम्बर १३ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बाँके जिल्लाका ठाउँहरू
सुन्दरबजार नगरपालिका

**सुन्दरबजार नगरपालिका** नेपालको गण्डकी प्रदेशको लमजुङ जिल्लामा अवस्थित एक नगरपालिका हो। सुन्दरबजार नगरपालिकाको केन्द्र भने साविकको **सुन्दरबजार** गाविसको भवन रहेको छ। लमजुङ जिल्लाको दोस्रो प्रमुख बजार सुन्दरबजारमा कृषि तथा पशुविज्ञान अध्ययन संस्थानको लमजुङ क्याम्पस रहेको छ।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या २७,०४३ रहेको छ भने यहाँ ७,८२९ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, लमजुङ 

श्रेणी:लमजुङ जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:पहाडी नगरपालिकाहरू
श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू
अमलेखगन्ज

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको नारायणी अञ्चल, बारा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ६७०९ रहेको थियो जसमध्ये ३४१३ पुरुष र ३२९६ महिला रहेका थिए भने यहाँ १३७० घरधुरी रहेको थियो।  यो हाल जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिकामा पर्दछ। राणा प्रधानमन्त्री चन्द्र सम्शेरले दासप्रथा उन्मुलन गर्दै दासहरूलाई अमलेख गरी यस ठाउँमा बसाले पछि यो ठाउँको नाम अमलेखगन्ज रहन गएको हो। त्यस भन्दा अगाडि यस ठाउँको नाम भिक्षाखोरी रहेको थियो। नेपालको पहिलो रेल्वे लाईन नेपाल गभर्मेन्ट रेलवेको अन्तिम जङ्कसन पनि अमलेखगन्ज नै हो। हाल सहरोन्मुख यस ठाउँमा नेपाल अयल निगमको मुख्य तेल टयाङ्की राखिएको छ।

यसको साविकको १-६ वडाहरू जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिकाको वडा नम्बर २१ हो भने ७-९ वडाहरू वडा नम्बर २२ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बारा जिल्लाका ठाउँहरू
बिर्तामोड नगरपालिका

**विर्तामोड** नेपालको कोशी प्रदेशको झापा जिल्लाको एक नगरपालिका हो। यो झापा जिल्लामा अवस्थित एउटा प्रसिद्ध व्यापारिक केन्द्र हो। पूर्व पश्चिम जोडने महेन्द्र राजमार्गमा पर्ने यो बजार झापा जिल्लाको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण वाणिज्य केन्द्र हो। बिर्तामोडलाई झापाको मुटुपनि भनिन्छ। २०७१ वैशाख २५ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा **अनारमनी** र **चारपाने** गाउँ विकास समितिहरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा गरामनी गाविस यसमा गाभिएको थियो। प्राचिन कालको बिर्ता बजारलाई हाल अनारमनि भनिन्छ। बिर्ता बजारतिर मोडिने ठाउँ भएकोले यो ठाउँको नाम बिर्तामोड रहेको भएतापनि अहिले बिर्ता बजारको अस्तित्व पनि बिर्तामोडमा नै बिलिन भैसकेको छ।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या १,१६,१९२ रहेको छ भने यहाँ २९,८५२ घरधुरी रहेका छन्।

## चित्रहरू

Birtamode city of jhapa district.JPG
Birtamode city of jhapa district1.JPG
Birtamode city of jhapa district2.JPG
Birtamode city of jhapa district3.JPG
Birtamode city of jhapa district4.JPG
Birtamode city of jhapa district4.JPG

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:तराईका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू
श्रेणी:झापा जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
भेडेटार

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको कोशी अञ्चल, धनकुटा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २९७७ रहेको थियो जसमध्ये १४१४ पुरुष र १५६३ महिला रहेका थिए भने यहाँ ६८२ घरधुरी रहेको थियो। 

यो साँगुरीगढी गाउँपालिकाको वडा नम्बर ६ हो।

यो एक पर्यटकीय बजार समेत हो। यो बजार धरानको ४ नं वडा र साँगुरीगढी गाउँपालिकामा अवस्थित छ। भेडेटार बजार क्षेत्र पूर्वाञ्चलको रमणीय स्थलको रूपमा प्रख्यात छ। यो ठाउँ धरान उपमहानगरपालिकाको जिरो पोईन्टबाट करिब १७ किलोमिटर उत्तरमा सुनसरी र धनकुटा जिल्लाको सिमानामा अवस्थित छ। भेडेटार समुन्द्री सतहबाट १,४२० मिटर उचाइमा पहाडी क्षेत्रमा अवस्थित भएकोले मानिसहरू तराईको गर्मीबाट बच्न चिसो वातावरणमा रम्न र पहाडी एवं हिमाली भेगको सुन्दरता हेर्न आउने गर्दछन। अझ भेडेटारको भ्यू टावर अर्थात चार्ल्सप्वाइन्ट यस्तो स्थान हो जहाँबाट सप्तकोशीको मनोरम दृष्य, पूर्वी तराईका फाँटहरूका साथै सगरमाथा, मकालु, कञ्चनजङ्घा, कुम्भकर्ण जस्ता हिमशृङ्खलाहरू एकै पटक हेर्नसकिन्छ।

पहाडको टुप्पोमा अवस्थित सानो सुन्दर भेडेटार बजार धनकुटा जिल्लाको दक्षिणी प्रवेशद्वार पनि हो। यहाँबाट धनकुटा सदरमुकाम ३६ कि.मी. दूरीमा रहेको छ। भेडेटारबाट पाँचथर जिल्लाको राँकेसम्मको निर्माणधिन सडक पूर्वतर्फ गएको छ भने धरानको विष्णुपादुका, आहाले हुँदै वराहक्षेत्र जाने निर्माणधिन सडक पश्चिम तर्फ गएको छ। उच्च पहाडमा रहेको वाह्रैमास चिसो हावा बहने हुनाले यहाँ गर्मी मौसममा शीतल हावा खान र जाडो मौसममा पिकनिकको लागि आउने मानिसहरूको भीड लाग्दछ। यहाँको चिसो हावापानी र मनोरम प्राकृतिक दृश्य अवलोकनका लागि तर्राई क्षेत्र र भारतका गर्मी ठाउँहरूबाट पनि मानिसहरू आउने गर्दछन्।
thumb|भेडेटारमा रहेको ईमान सिंह चेमजोङको सालिक
भेडेटारको शिरमा शैलुङ्गडाँडा नामक एउटा अग्लो चुचुरो छ। २०३८ सालमा वेलायतका युवराज चार्ल्स शैलुङ्गडाँडाको टुप्पोमा चढ्नु भएको हुदाँ यस डाँडालाई चार्ल्स प्वाइन्ट नामकरण गरिएको हो। चार्ल्स प्वाइन्टको संरक्षण तथा पर्यटकको सुविधालाई ध्यानमा राखी जिल्ला विकास समिति धनकुटाबाट डाँडाको टुप्पो सम्म पुग्ने सिंढी निर्माण पुरा भएको छ र दृश्य अवलोकन टावर निर्माण भइरहेको छ।

भेडेटारबाट १० किलोमिटर नजीकै उत्तरपट्टी कोशी राजमार्गको "नमस्ते मोड" छेउमा रमणीय प्राकृतिक नमस्ते झर्ना बगेको छ। भेडेटारबाट केही पश्चिममा धरान २० नं वडामा किराँतकालिन ऐतिहासिक सानगढी (साँगुरीगढी) र साँगुरी भन्ज्याङ रहेको छ। गढीलाई जीर्णोद्धार गरिएको छ र त्यस गढीमा किराँतकालिन पुरातात्विक निशान, तोप तथा अन्य सामग्री धनकुटा सदरमुकाममा रहेको हुँदा हाल सोही गढीमा ल्याई सूरक्षा दिई पर्यटकीय स्थलको रूपमा विकास गर्न पहल भएको छ। साँगुरी भन्ज्याङ्ग परापूर्वकालदेखिको तराई र पहाडको पैदल यातायातको मूख्य व्यापारिक तथा सामरिक मार्ग रहेको थियो हाल मोटरबाटो भेडेटारबाट गएपछि यो भन्ज्याङ्ग उजाड भएको छ। तथापि हाल स्थानीय तह र प्रदेशको संयुक्त प्रयासमा पुनर्निर्माण गरी नया ट्रेकिङ्ग रुट बनाउन प्रयाश भै रहेको छ। 

भेडेटारमा पिकनिक तथा गर्मी छल्ने तराई तथा भारतीय पर्यटकहरूको अत्यधिक आवतजावतले रौनक भरेको छ। यहाँ पहाडी मौसम लगायत अर्ज्ञानिक फलफूल तथा तरकारी एवं स्थानीय परिकारहरू पस्किने भएको हुँदा सबैको आकर्षणको केन्द्र बनेको छ। यातायातको यातायात, सञ्चार र होटल, रेस्टुरेन्ट आदिको राम्रो सुविधा भएको भेडेटार पर्यटकीय महत्त्वको स्थानको रूपमा अझ विकसित हुँदै जाने सम्भावना रहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:धनकुटा जिल्लाका ठाउँहरू
दामन

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको नारायणी अञ्चल, मकवानपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाविस तथा लोकप्रिय पर्यटकीय तथा कृषि क्षेत्र हो। यो स्थान प्राकृतिक दृष्टिकोणले पनि लोभलाग्दो छ। यो ठाउँमा घुम्न वर्षेनी लाखौं आन्तरिक र बाह्य पर्यटकहरू आउने गर्छन्। दामनमा अवस्थित भ्यू टावरबाट सगरमाथा हिमाल प्रष्ट हेर्नसकिने भएकाले पनि दामन पर्यटकीय दृष्टिकोणले महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १६७७६ रहेको थियो जसमध्ये ७९९१ पुरुष र ८७८५ महिला रहेका थिए भने यहाँ ३२२१ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल थाहा नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-४ वडाहरू थाहा नगरपालिकाको वडा नम्बर ३ हो भने ५-७ वडाहरू वडा नम्बर ४ र ८-९ वडाहरू वडा नम्बर ५ हो।

## चित्र दिर्घा

File:Daman 123.jpg|दामनको साँझको दृष्य

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मकवानपुर जिल्लाका ठाउँहरू
सिक्लेस

कास्की जिल्लाको उत्तरी भागमा पर्ने सिक्लेस अत्यन्त रमणीय गाँउ हो यो पर्यटकीय ठाँउ पनि हो।

श्रेणी:नेपालका प्रमुख स्थानहरू
निजगढ नगरपालिका

'''''' बारा जिल्लाका ५ वटा नगरपालिकाहरू मध्ये एक हो। २०७१ वैशाख २५ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका निजगढ, भरतगन्ज सिङगोल र रतनपुरी गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए। निजगढ नगरपालिकाकाे पूर्वमा गुजरा नगरपालिका, पश्चिममा जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिका, उत्तरमा हेटौँडा उपमहानगरपालिका र बकैया गाउँपालिका रहेका छन्।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ३७,६८७ रहेको छ भने यहाँ ८,४२४ घरधुरी रहेका छन्। निजगढबाट हेटाैँडा ३८ किमि, वीरगञ्ज ४२ किमि र बर्दिबास ८० किमिकाे दुरीमा रहेका छन् ।  

## याे पनि हेर्नुहाेस
* पथलैया
* काठमाडौँ तराई द्रुतमार्ग
* हेटाैँडा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, बारा 

श्रेणी:बारा जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू
घान्द्रुक

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, कास्की जिल्ला पर्ने एक अवस्थित गाविस थियो। 
एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४२६५ रहेको थियो जसमध्ये २०५४ पुरुष र २२११ महिला रहेका थिए भने यहाँ ११०२ घरधुरी रहेको थियो। घान्द्रुक प्राय गरी अन्नपूर्ण हिमाल तथा अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र घुम्न आउने नेपाली तथा विदेशी पर्यटकहरूमा एक चिरपरिचित गन्तब्यको रूपमा लिइन्छ। यो हाल अन्नपूर्ण गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-५ वडाहरू अन्नपूर्ण गाउँपालिकाको वडा नम्बर १० हो भने ६-९ वडाहरू वडा नम्बर ११ हो।

## तस्वीरहरू

File:Ghandruk (16).JPG|घान्द्रुकको एक मनोरम दृश्य
File:Ghandruk1 village.jpg|घान्द्रुक गाउ 
File:Annapurna South from Ghandruk (4525940208).jpg|घान्द्रुकबाट देखिने अन्नपुर्णको दृश्य
File:Morning View from Ghandruk.jpg|साझमा घान्द्रुकको दृश्य

## यो पनि हेर्नुहोस्
*अन्नपूर्ण पदमार्ग
*अन्नपूर्ण हिमाल

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू 
*कास्की जिल्लाका ठाउँहरूको संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय नक्सा

श्रेणी:कास्की जिल्लाका ठाउँहरू
सन्धिखर्क

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १३८२५ रहेको थियो जसमध्ये ६६६६ पुरुष र ७१५९ महिला रहेका थिए भने यहाँ ३८२१ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल सन्धिखर्क नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ४-६ वडाहरू सन्धिखर्क नगरपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने ७-९ वडाहरू वडा नम्बर २ र १-३ वडाहरू वडा नम्बर ३ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
विजुवार

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, प्युठान जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ७३५१ रहेको थियो जसमध्ये ३३७६ पुरुष र ३९७५ महिला रहेका थिए भने यहाँ १८५१ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल प्युठान नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकको ४,५,७,८,९ नम्बर वडा प्युठान नगरपालिकाको वडा नम्बर ४ हो भने १-४ वडाहरू वडा नम्बर ७ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:प्युठान जिल्लाका ठाउँहरू
झुलाघाट

बैतडी जिल्लाको माहाकाली नदी किनारमा पर्ने भारतको उतरान्चल राज्य सँग ब्यापार गर्ने प्रमुख नाका हो । झुलाघाट सिमामा पक्की पुल नभएका कारण भने व्यापार गर्नको लागि आवात-जावतमा कठीनाइ छ ।
## सन्दर्भ सामाग्री
श्रेणी:नेपालका प्रमुख स्थानहरू
श्रेणी:माहाकालीको ठाउँ
बेनी नगरपालिका

**बेनी नगरपालिका** म्याग्दी जिल्लामा पर्छ। यो नगरपालिका २०६८ साउन १ देखि लागू हुने गरी बनाइएको हो। यसलाई नगरपालिका घोषणा गर्दा अर्थुङ्गे, घतान, सिङ्गा, पुलाचौर, रत्नेचौर र ज्यामरुककोट गाउँ विकास समितिहरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गर्दा साविकका भकिम्ली र पात्लेखेत गाविसहरूलाई पनि यसमा गाभिएको थियो। म्याग्दी जिल्लाको सदरमुकाम बेनी बजार म्याग्दीको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक केन्द्र पनि हो। बेनी पश्चिम नेपालको पर्यटकीय हब पनि हो। यो अन्नपूर्ण बेसक्याम्प लगायत मुस्ताङ जिल्लाका सबैजसो ठाउँ जाने मुख्य नाका हो। हिन्दू र बौद्ध दुवैको ठूलो तीर्थस्थल मुक्तिनाथ जाने बाटो बेनी भएर जान्छ।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ३२,६९७ रहेको छ भने यहाँ ९,३३६ घरधुरी रहेका छन्।

## चित्र दीर्घा

File:Beni 09.jpg|बेनी नगरपालिका
File:Beni 10.jpg|बेनी नगरपालिका
File:Beni 11.jpg|बेनी नगरपालिका
File:Beni 12.jpg|बेनी नगरपालिका
File:Beni 13.jpg|बेनी नगरपालिका

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू
श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
पूर्वी राप्ती नदी

**पूर्वी राप्ती नदी** नेपालको चितवन उपत्यका मार्फत पूर्व देखि पश्चिम सम्म बग्दछ। यस नदिले चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको उत्तरी सीमाको निर्माण गर्दछ। यो संरक्षित क्षेत्र भित्र नारायणी नदीसँग जोडिन्छ। यस नदी भरतपुरबाट १० देखि १५ किलोमिटर दुरीमा पर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका प्रमुख स्थानहरू
श्रेणी:बागमती प्रदेशका नदीहरू
श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका नदीहरू
उपरदाङगढी

**उपरदाङगढी** ढुङ्गाले बनाइएको चित्तार्कषक गढी हो। यो गढी पृथ्वीनारायण शाहका कान्छा छोरा राजकुमार बहादुर शाहको छोरा शत्रुभन्जन शाहले बनाएका थिए। यो गढी भर्खरै नेपालको एकीकरण हुँदै गर्दा नेपाल र अङ्ग्रेजसँग हुनसक्ने सम्भावित भिडन्तलाई ख्याल गरी बनाइएको थियो। निर्माणपछि प्रशासनिक र व्यापारिक केन्द्र बनेको उपरदाङगढी चितवन जिल्लाको पुरानो सदरमुकाम रहेको गढी हो। पहाडको टाकुरामा रहेको गढी र यातायातको असुविधाले गर्दा वि.सं. २०१६ सालमा यहाँबाट सदरमुकाम भरतपुर सारिएको थियो। नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार यो दहखानी वडा नम्बर ३ मा पर्दछ भने हाल यस क्षेत्र इच्छाकामना गाउँपालिकामा पर्दछ। यहाँबाट मनास्लु, गणेश लगायतका हिमालहरू अवलोकन गर्न सकिन्छ। शक्तिखोरबाट लगभग एक घण्टामा यहाँ पुग्न सकिन्छ।

## इतिहास 
चितवन जिल्लाको पूर्व सदरमुकाम समेत हो।
वि.सं २०१६ सालसम्म महत्वपूर्ण सरकारी अड्डा र अदालत सबै यसै क्षेत्रमा रहेका थिए। नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार यो दहखानी वडा नम्बर ३ मा पर्दछ भने हाल यस क्षेत्र इच्छाकामना गाउँपालिकामा पर्दछ।
समुद्र सतह देखि १२७५ मिटरको उचाइमा पर्ने यस गढी नेपालको एकीकरण ताका अङ्ग्रेज विरुद्धको युद्धको बेलामा नेपाली भूमि रक्षा गर्नका लागि बनाइएको थियो।

## चित्र दीर्घा 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका गढीहरू
श्रेणी:चितवन जिल्लाका ठाउँहरू
गणेशस्थान

**गणेशस्थान** नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, नुवाकोट जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३७२८ रहेको थियो जसमध्ये १८१८ पुरुष र १९१० महिला रहेका थिए भने यहाँ ८०७ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल सूर्यगढी गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो सूर्यगढी गाउँपालिकाको वडा नम्बर ५ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नुवाकोट जिल्लाका ठाउँहरू
भरतपुर अस्पताल

**भरतपुर अस्पताल** पहिले **महेन्द्र आदर्श चिकित्सालय**  नेपालको भरतपुर महानगरपालिका वडा नं १० मा अवस्थित एक सरकारी अस्पताल हो। यो भरतपुरका अस्पतालहरूमा सबैभन्दा पुरानो अस्पताल हो। यस अस्पतालले स्थापना काल देखिनै चितवन नवलपरासी, मकवानपुर, लम्जुङ, तनहुँ तथा धादिङ जिल्लाका विरामीहरूलाई सेवा पुर्‍याएको छ। यो अस्पताल १५ सैयामा सुरू भएको थियो भने हाल ६०० सैया सञ्चालनमा रहेका छन्। भरतपुरमा रहेर पनि यसको सरकारी मान्यता वीरगञ्जको नारायणी उपक्षेत्रीय अस्पताल सरह रहेकाले यसको भावी महत्त्वलाई अझ प्रस्टयाउँदछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका अस्पतालहरू
श्रेणी:प्रमुख अस्पतालहरू
श्रेणी:भरतपुरका अस्पतालहरू
दियालो बङ्गला

'''''' शाहवंशीय राजाहरूको शितकालीन दरबार हो। यसलाई राजा महेन्द्रले यसको निर्माण गर्न लगाएका थिए। यो दरवार भरतपुरमा नारायणी नदी किनारमा देवघाट जाने सडक तथा राजधानी जाने सडक मार्गको चोकमा खडा छ।  यो दरबारमा सबै भन्दा धेरै बस्ने राजा महेन्द्र हुन भने राजा वीरेन्द्र पनि माघेसक्रन्तिको अबस‍र परेर बस्न आउने गर्दथे। वर्तमान यो नेपाल ट्रष्टको स्वामित्वमा रहेको छ। २०२८ माघ १७ राजा महेन्द्रको यही दरबारमा निधन भएको थियो। यसको कुल क्षेत्रफल ५७ बिघा १३ कठ्ठा ७ धुर रहेको छ।

## इतिहास 
यो दरबार २०२६ सालमा निर्माण सम्पन्न भएको थियो। तत्कालीन राजा महेन्द्र यहाँ २०२८ माघ ३ गथे बस्न आएका थिए भने उनी यहाँ एक महिनाको लागि बस्ने योजना रहेको थियो। माघ १६ गते रातको ११ बजे राजालाई अचानक हृदयाघात भएर उनको मृत्यु भएको थियो। राजाको निधन यही दरबारमा भएकाले यसलाई चासोक‍ो साथ हेरिएको थियो।

पछि ओझेलमा परेको यस दरबारलाई २०८१ असार २३ देखि सर्वसाधारणका लागि खुला गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका चर्चित भवनहरू
श्रेणी:नेपालका दरबारहरू
सान मिगेल बियर

**सान मिगेल बियर** एक फिलिपिनो पेल लेगर हो जुन सान मिगेल निगमको सहायक कम्पनी सान मिगेल ब्रेवरीले उत्पादन गरेको हो। सन् १८९० मा मूल सान मिगेल ब्रेवरीद्वारा (सन् १९६४ सान मिगेल निगमको नाममा पुनःनामाकरण गरियो) स्थापना गरिएको, यो फिलिपिन्स र हङकङ मा सबैभन्दा बढी बिक्री हुने बियर हो। नेपालका लागि सान मिगेल बियरको उत्पादन कारखाना गोन्द्राङ, भरतपुरमा बोटलर्स नेपाल लिमिटेडको विपरीत अवस्थित छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पेय पदार्थहरू
भरतपुर आँखा अस्पताल

**भरतपुर आँखा अस्पताल** वा **हिरालाल सन्तुदेवी प्रधान नेत्र विज्ञान अध्ययन संस्थान** पूर्व नाम **श्री महेन्द्र स्मारक आँखा अस्पताल** दक्षिणी मध्य नेपालको चितवन जिल्लाको भरतपुरमा अवस्थित छ।  भरतपुर आँखा अस्पताल नेपाल नेत्र ज्योति सङ्घको छाता सङ्गठन अन्तर्गत एक गैर-नाफामुखी, परोपकारी संस्था हो। यसको उद्देश्य चितवन, बारा, नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व), तनहुँ, सर्लाही, पर्सा र धादिङ जस्ता छिमेकी जिल्लाहरूका स्थानीय र बिरामीहरूलाई किफायती मूल्यमा उच्च-गुणस्तरको व्यापक आँखा उपचार सेवाहरू प्रदान गर्नु हो। भरतपुर महानगरपालिकामा अवस्थित प्रमुख अस्पतालको अतिरिक्त, यसले यसको सेवा क्षेत्रमा विभिन्न स्थानहरूमा ३ माध्यमिक स्तरको आँखा अस्पताल र १ सहरी क्लिनिक र १८ आँखा उपचार केन्द्रहरू स्थापना गरेको छ। 

अस्पताल भवन बैङ्क अफ कमर्स एन्ड क्रेडिट्स इन्टरनेशनल फाउन्डेसन पाकिस्तानको आर्थिक र प्राविधिक सहयोगमा निर्माण गरिएको थियो। यस अस्पतालको उद्घाटन २०४४ चैत १८ मा स्वर्गीय राजा वीरेन्द्र र पाकिस्तानका राष्ट्रपति गुलाम इसाक खानले संयुक्त रूपमा गरेका थिए। यो राजाको नाममा राखिएको एक मात्र आँखा अस्पताल थियो, जुन २०६५ मा नेपालले गणतन्त्र प्राप्त गरेपछि परिवर्तन गरिएको थियो। यसकोको हिरालाल सन्तुदेवी प्रधान नेत्र विज्ञान संस्थान भनेर चिनिने शैक्षिक शाखा छ र यसले चिकित्सा विज्ञान राष्ट्रिय प्रतिष्ठानबाट सम्बद्ध छ। त्यस्तै, यसले चिकित्सा विज्ञान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान अन्तर्गत नेत्र विज्ञान स्नातक र प्राविधिक शिक्षा तथा व्यावसायिक तालिम परिषद् कार्यक्रम अन्तर्गत नेत्र विज्ञानमा प्रमाणपत्र स्तर जस्ता शैक्षिक कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरिरहेको छ। 

## शाखा तथा सञ्जालहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका अस्पतालहरू
श्रेणी:भरतपुरका अस्पतालहरू
देवघाट धाम

**देवघाट धाम आदिप्रयाग** नेपालको गण्डकी अञ्चल मा रहेको तनहुँ जिल्लाको देवघाट, लुम्बिनी अञ्चलको नवलपरासीमा रहेको गैंडाकोट र नारायणी अञ्चलको चितवनमा रहेको भरतपुरको संगम स्थल हो जुन कालीगण्डकी र त्रिशुलीको संगम स्थल मा पर्दछ ।

## परिचय
समस्त हिन्दू धर्मावलम्वी हरूको पवित्रस्थल देवघाटधाम हिन्दूहरूको महत्त्वपूर्ण तीर्थस्थलका प्रयागहरु मध्ये आदिप्रयाग देवघाट धाम भएको विद्वानहरूले बताएका छन । यहाँको प्राचीन भग्नावशेष मणिमुकुन्दसेनद्वारा निर्मित मन्दिरहरू र चक्रवर्त्तिशीला हो|सिद्धबाबा गलेश्वर ब्रह्मचारिद्वरा स्थापित आश्रम र वेदवेदांग विद्यालय हो |अन्य आश्रमहरूमा महेश आश्रम, हरिहर आश्रम आदि रहेकाछन् |नवलपरासीतर्फ मौलाकालिका माईको मन्दिरका साथै थुप्रै मन्दिरहरू रहेका छन्| । हालै मात्र गैर आवासीय नेपाली सँघले एक ठूलो वृद्धाश्रम बनाइदिएको छ, त्यस्तै अन्य वृद्धाश्रम पनि याँहा रहेका छन।

## धार्मिक मेला
चितवन र तनहुँको संगमस्थल देवघाटमा विभिन्न चाड पर्वहरूमा ठूलो मेला लग्दछ । माघे सक्रातिको दिन त्रिवेणी नुहाउनेको घुइँचो लाग्छ ।
यहाँका मानीसहरूको जीवनको अन्त्यतिर धर्म प्राप्तीका लागि जान लालायीत हुने गर्दछन । नारायणी र काली गण्डकी नदीहरूको मनोरम प्रकृतीक जलधारा र सफा कन्चन जल अन्य पर्यटक का आकर्षण हुन । पोखरा बसपार्कबाट बस मार्फत तथा ट्याक्सी माफर्त देवघाट सजीलै जान सकिन्छ ।

## आश्रमहरू
*महेश संन्यास आश्रम
*गलेश्वर संन्यास आश्रम
*हरिहर संन्यास आश्रम
*बालिका आश्रम
*गर्ग-ऋषीआश्रम
*शंकराचार्य आश्रम १४
आद्य जगद्गुरु आचार्य शंकरको स्मृतिमा स्वामी रामानन्द सरस्वतीद्वारा २०३८मा स्थापित आश्रम

"वेदो नित्यमधीयताम् तदुदितं कर्म स्वनुष्ठीयताम् "वेदहरूको नित्य अध्ययन गर्नुहोस् र वेदोक्त कर्महरूको अनुष्ठानगर्नुहोस्-आचार्य शंकर

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:धार्मिक स्थलहरू
श्रेणी:नेपालका धार्मिक तथा पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:धार्मिक पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:नेपालका ऎतिहासिक स्थलहरू
श्रेणी:नेपालका पुरातात्विक स्थलहरू
सप्तगण्डकी बहुमुखी क्याम्पस

**सप्तगण्डकी बहुमुखी क्याम्पस** नेपालको नारायणी अञ्चलमा रहेको चितवन जिल्लाको सदरमुकाम भरतपुरमा स्थापित बहुमुखी क्याम्पस हो । २०४५ सालदेखि स्थापनको प्रयास भइ स्थापित यो भरतपुरको दोस्रो सामुदायिक क्याम्पसमा शिक्षा, मानविकी, वाणीज्यशास्त्रमा स्नातकोतरसम्मको अध्यापन गराइन्छ । त्रिभुवन विश्वविद्यालयको संबन्धन प्राप्त यस क्याम्पसमा उच्च माध्यमिक शिक्षा परिषदबाट सम्बन्धन लिइ दस जोड दुई  सञ्चालन गरिएको छ ।  हाल यस क्याम्पसको क्याम्पस प्रमुख खिमलाल दाहाल हुनुहुन्छ । निवर्तमान क्याम्पस प्रमुख मणिराज महताे, वहाँ भन्दा अगाडि खेमनारायण सापकाेटा वहाँ भन्दा अगाडि रामप्रकाश अधिकारी  हुनुहुन्थ्याे। यसअघि प्राध्यापक साेमराज महताे तथा जगन्नाथ थपलिया र हरिहर खनाल क्याम्पस प्रमुख हुनु भएकाे थियाे  वहाँहरूभन्दा अगाडि बालकृष्ण पौडेल धेरै वर्षसम्म क्यापस प्रमुखको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्थ्याे। यस क्याम्पसकाे स‌स्थापक क्याम्पस प्रमुख डा‍‌ भीमराज अधिकारी हुनुहुन्छ भने दाेस्राे क्याम्पस प्रमुख रविमोहन सापकोटा हुनुहन्थ्याे। 

## भवन
धेरै वर्षसम्म नारायणी मा. वि.को भवनमा सञ्चालित भएको यो क्याम्पस हाल आफ्नै भव्य भवनमा सरेको छ। क्याम्पसमा हाल  २ वटा भव्य शिक्षण भवन, पुस्तकालय भवन, सुरक्षाकर्मी भवन, छुट्टै शाैचालय भवन, शपिङ कम्पलेक्स भवन रहेका छन्।

## काेर्षहरु
*स्नातकोत्तर तहमा: एम बि एस्, एम ए ग्रामिण विकास, एम एड अंग्रेजी, नेपाली, गणित, स्वास्थ्य, पाठ्यक्रम ।
*स्नातक तहमा: बार्षिक परीक्षा प्रणाली अन्तर्गत बि.एड. (अंग्रेजी, नेपाली, स्वास्थ्य, गणित, जनसंख्या ), व्यवस्थापनमा बिबियस, मानविकीमा साेसाेलाेजी, ग्रामिण विकास, पत्रकारिता, अंग्रेजी, विज्ञानमा वातावरण विज्ञान
*सेमेष्टर प्रणालीमा: बि बि ए, बि आई एम, बि सि ए, बि आई सि टि ई
*कक्षा ११ र १२ मा विज्ञान व्यवस्थापन हाेटल म्यानेजमेण्ट कम्प्युटर साइन्स पत्रकारिता र शिक्षा ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका क्याम्पसहरू
श्रेणी:नेपालका बहुमुखी क्याम्पसहरू
फिदिम

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको मेची अञ्चल, पाँचथर जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १७३९९ रहेको थियो जसमध्ये ८३६८ पुरुष र ९०३१ महिला रहेका थिए भने यहाँ ४२९१ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल फिदिम नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १,३ नम्बर वडाहरू फिदिम नगरपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने २,६,७ नम्बर वडाहरू वडा नम्बर २ र ८-९ वडाहरू वडा नम्बर ३ र ४-५ वडाहरू वडा नम्बर ४ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पाँचथर जिल्लाका ठाउँहरू
सिद्धार्थनगर नगरपालिका

**सिद्धार्थनगर** (पूर्व तथा हालसम्म चलनचलतीमा रहेको नाम: **भैरहवा**) नेपालको लुम्बिनी प्रदेशमा पर्ने रुपन्देही जिल्लाको दक्षिणी भागमा रहेको जिल्लाको प्रशासनिक सदरमुकाम, नगरपालिका तथा प्रमुख उद्यौगिक नगर हो। यो सहर नेपालको राजधानी काठमाडौँबाट २६५ किलोमिटर (१६५ माइल) पश्चिममा अवस्थित छ। गौतम बुद्धको जन्मस्थल रहेको लुम्बिनी यो सहरबाट लगभग २५ किलोमिटर (१६ माइल) पश्चिममा अवस्थित छ। यो सहर भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको महाराजगन्ज जिल्लाको भारतीय सहर सुनौलीसँग जोडिएको छ।

रुपनदेही जिल्लाको तत्कालिन मुजौली, बगाहा र पडसरी गाउँ पञ्चायतको आंशिक भाग र पक्लिहवा गाउँ पञ्चायतको सम्पूर्ण क्षेत्रलाई मिलाएर वि.सं. २०२४ माघ २२ गते भैरहवा नगर पञ्चायत घोषणा गरिएको थियो। गतेदेखि लागु हुने गरि लालमोहर बक्स भएपछि तत्कालीन भैरहवाको नाम सिद्धार्थनगर कायम गरिएको थियो। आधिकारिक तथा सरकारी कामकाजमा हालको नाम प्रयोगमा रहे पनि आम जनमानसले यसलाई भैरहवा नै भनेर चिन्छन्।

## नामकरण 
भैरवको नाउँबाट भैरव र कालान्तरमा स्थानीय जनमानसहरूद्वारा 'भैरवा' भन्दै जाँदा यसमा हवा (स्थान) जोडेर भैरहवा भन्न थालिएको हो। नगर पञ्चायत बनेको लगभग ९ वर्षपछि यो स्थानको नामलाई गौतम बुद्धको वाल्यकालको नाम सिद्धार्थ गौतमको नाममा यो नगर क्षेत्रको नाम सिद्धार्थनगर राखिएको हो।

## नगर प्रशासनिक इतिहास 
राणाकालीन समयमा तत्कालीन शिवराज (वर्तमान: रुपनदेही जिल्ला)को सदरमुकाम बेथरीमा रहिआएकोमा वि.सं. १९९१ सालमा भैरहवामा सारिएका थियो। वि.सं. २०१९ मङ्सिर ५ गते तत्कालिन श्री ५ को सरकारको निर्णय र वि.सं. २०१९ पुष २ गते नेपाल गजेटमा प्रकाशित सूचना अनुसार नेपाल अधिराज्यलाई १४ अञ्चल र ७५ जिल्लामा विभाजन गरेपछि रुपनदेही जिल्ला गठन भएपछि सदरमुकामको रूपमा भैरहवालाई नै कायम गरिएको थियो।

भैरहवा रुपन्देही जिल्लाको प्रशासनिक सदरमुकाम हो जुन वर्तमान समयमा सिद्धार्थनगर नगरपालिकाको वडा नं. ७ भित्र पर्दछ। यो स्थल नै भैरहवा गाउँको पुरानो थलो हो। वि.सं. १९९० सालसम्म सामान्य घरहरू तथा स-साना वस्तीहरू भएको यस नगरमा वि.सं. २०१० सालमा शान्तिनगरमा हवाई मैदान निर्माण भएपछि यस नगरमा नयाँ बस्ती विकास तथा मानिसहरू यहाँ आएर बसोबास गर्ने गतिमा तीव्रता आएको थियो।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ७४,४३६ रहेको छ भने यहाँ १५,८७१ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:रुपन्देही जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
श्रेणी:वि.सं. २०२४ मा स्थापित नगरपालिकाहरू
श्रेणी:नेपालका पूर्व नगर पञ्चायतहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:नेपाल–भारत सीमामा स्थित पारवहन र भन्सार चौकीहरू
देउखुरी

**देउखुरी** नेपालको लुम्बिनी प्रदेशको प्रादेशिक राजधानी हो जसको निर्णय २०७७ असोज २० गते भएको थियो। दाङ उपत्यकाको भित्री तराईमा देखुरी क्षेत्र बनाइनेछ। राप्ती गाउँपालिका, गढवा गाउँपालिका र शीतगङ्गा नगरपालिका लाई मिलाएर राजधानी बनाइनेछ। तीन स्थानीय तह अहिले दुई फरक जिल्ला दाङ र अर्घाखाँची जिल्लामा रहेका छन्। योजनाबद्ध सहर राप्ती नदीको किनारमा अवस्थित छ।

## भूगोल 
पश्चिम नेपालमा राप्ती उपत्यकाको रूपमा चिनिने देउखुरी उपत्यकाको मुख्य नदी राप्ती नदी नै हो अन्य साना ठूला नदी तथा खोलाहरू पनि अन्तत उपत्यका भित्रै या उपत्यका बहिर निस्केर राप्ती मै मिल्दछन। दाङ उपत्यकाको पूर्व तथा दक्षिणमा पर्ने यो उपत्यका पनि अन्न भण्डारका रूपमा चिनीएको छ। राप्ती नदीले चिरेर गएको यो उपत्यका लाई नेपालको सबभन्दा लामो महेन्द्र राजमार्गले समेत बिचैबाट काट्दै गएकाले शिक्षा स्वास्थ्यको पनि विकास हुँदैछ साथै लमही, भालुवाङ तथा कुसुम जस्ता वाणीज्य केन्द्रको पनि विकास हुदै गइरहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका उपत्यकाहरू
पोखरा उपत्यका

thumb|300px|right|पोखरा उपत्यका
**पोखरा उपत्यका** मध्य नेपालमा पर्दछ। यसलाई सेती उपत्यका पनि भन्ने गरिन्छ। नेपालकै दोस्रो ठुलो नगरको रूपमा रहेको पोखरा लेखनाथ महानगरपालिका र ४ वटा गाउँपालिका समेत रहेको पोखरा उपत्यकाबाट बिजयपुर, कोत्रे लगायतका खोलाहरू सेती नदीको जलधारामा मिसिएर उपत्यका बाहिर निस्कन्छन्। पोखरा उपत्यका तालहरूको दृष्टिकोणले पनि धनी उपत्यका हो। यहाँ फेवा ताल, बेगनास ताल, रूपा ताल खास्टे ताल लगायतका ठुला तथा मैदी दिपाङ, कमलपोखरी लगायतका साना तालहरू यो उपत्यका भित्रै रहेका छन्।

वर्तमान नेपाल एकीकरण हुनु अगाडि पोखरा कास्की राज्य अन्तर्गत थियो। ऐतिहासिक कास्कीकोट उपत्यकाको उत्तरी छेउमा रहेको छ। पृथ्वी नारायण शाहका माहिला छोरा नायव बहादुर शाहको समयमा पोखरा उपत्यका वर्तमान नेपालमा मिलाईएको हो।  पोखरा उपत्यकाको पोखरा उपमहानगरपालिका १८६,४१० र लेखनाथ नगरपालिका मा ४६,२२१ जनसङ्ख्या रहेको छ। साथै उपत्यकाका अन्य गांउहरूमा ३५०,००० जती जनसङ्ख्या रहेको छ। पोखरा तथा लेखनाथ को मुख्य व्यवसाय पर्यटन हो। यहाका रमणीय तालहरू र सेती नदी हिमाली छायां तथा झरनाहरू प्रमुख पर्यटकीय स्थल हुन। फेवा ताल मा पर्ने माछापुछ्रे को छांया तथा बेगनासमा गरीने डुङगा सवारी बिर्सिनसक्नुका छन्। साथै अन्नपूर्ण पदयात्रामार्ग पनि यंहीबाट शुरू हुन्छ। साथ साथै पोखरा उपत्यका पश्चिमाञ्चल नेपालको प्रमुख शिक्षा तथा श्वास्थ केन्द्र पनि हो, नेपालकै प्रख्यात पृथ्वी नारायण क्याम्पस, जनप्रिय क्याम्पस, पोखरा विश्वविद्यालय तथा अन्य क्यापस तथा विद्यालय रहेको पोखरामा पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय अस्पताल पोखरा, मणीपाल मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पताल सहित थुप्रै श्वास्थ संस्था रहेका छन्।

पोखरा उपत्यका पूर्वमा पृथ्वी राजमार्गका माध्यमले मध्य पहाडी क्षेत्र,काठमाडौँ उपत्यका मध्य दक्षीणको चितवन उपत्यका तथा पूर्व र पश्चिम नेपालको तराइसँग जोडिएको छ भने सिद्धार्थ राजमार्गले पोखरालाई पश्चिम तराई, र केही पहाडी जिल्लासंग तथा धवलागिरी राजमार्गले पश्चिम उत्तरी पहाडी हिमाली क्षेत्रसँग जोडेका छन। पोखरा एकदमै रमणीय र रोचक सहर हो।

फेवा लके

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका उपत्यकाहरू
श्रेणी:नेपालका प्रमुख पर्यटकीय स्थलहरू
सुर्खेत उपत्यका

**सुर्खेत उपत्यका** पश्चिम नेपालको पहाडी क्षेत्रमा पर्छ। पहाडी क्षेत्रका काठमाण्डौ र पोखरा उपत्यका पछि क्षेत्रफलमा तेस्रो ठूलो मानिन्छ । वीरन्द्रनगर शहरी क्षेत्र सहीत थुप्रै गांउ विकास समिती रहेको सुर्खेत उपत्यकाबाट झुप्रा निकास खोला आदी खोला प्रवाहीत छन् ।  यी खोलाहरू उपत्यका बाहिर निस्केर भेरी नदीमा मिल्दछन । सुर्खेतमा वुलवुले ताल कार्के दह लगायत साना ठूला ताल पोखरी समेत रहेका छन ।

सुर्खेत उपत्यका बर्तमान नेपाल एकीकरण हुनु अगाडि लामो समय जुम्लाको सिंजा राज्य तथा जाजरकोट राज्य द्वारा शासीत थियो । ऐतिहासीक लाटीकोइली देउती बज्यै तथा काक्रे विहारले सुर्खेतको ऐतीहासीकता झल्काउदछन । झन्डै ४०,००० हजार जनसङ्ख्या रहेको वीरेन्द्रनगर मुख्य सहरी क्षेत्र रहेको यस उपत्यका का अन्य गांउमा समेत गरी झन्डै दुई लाख जनसङ्ख्या रहेको छ । यो उपत्यकालाई बाकी नेपालसँग रत्न राजमार्गले तथा सिंजा उपत्यकासँग कर्णाली राजमार्गले र दाङ उपत्यकाको त्रिभुवननगरसँग एक कच्ची सडक मार्गले जोडेका छन । उपत्यकाको वीरेन्द्रनगर सहरी क्षेत्र तथा अन्य गांउहरूमा स्थानीय सडक संजालले जोडीएका छन ।

सुर्खेत उपत्यकाको वीरेन्द्रनगर समस्त मध्यपश्चिम नेपालकै प्रमुख वाणीज्य केन्द्र हुनुका साथै शिक्षा तथा श्वास्थको केन्द्र समेत भइरहेको छ । यहा सुर्खेत बहुमुखी क्याम्पस, वीरेन्द्रनगर बहुमुखी क्याम्पस, सामुदायीक श्वास्थ क्याम्पस, तथा प्रस्तावीत मध्यपश्चिमाञ्चल विश्वविद्यालय अवस्थीत छन भने , मध्यपश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय अस्पताल, सुर्खेत जिल्ला अस्पताल तथा नेत्र उपचार केन्द्र समेत सञ्चालित छन, वीरेन्द्रनगर मध्यपश्चिमान्चल विकासक्षेत्रको क्षेत्रीय सदरमुकाम पनि भएकाले यहा सबै क्षेत्रीय स्तरीय कार्यालय तथा सुर्खेत जिल्ला स्तरीय कार्यालय रहेका छन । सुर्खेतमा भर्खर पिच गरीएको विमास्थल समेत रहेको छ ।

## भूगोल
अक्षांश: २८ ० २०' ‌ देखि २८ ० ५८'सम्म
देशान्तर: ८० ० ५९' ‌ देखि ८२ ० २'सम्म
क्षेत्रफल: २४५१ वर्ग कि.मी.
औसत लम्बाइ: ………।
औसत चौडाइ: ………॥
शहरी क्षेत्रफल: ४१ वर्ग कि.मी.
ग्रामीण क्षेत्रफल २४१७ वर्ग कि.मी.

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:नेपालका उपत्यकाहरू
जोगबुढा उपत्यका

**जोगबुढा** उपत्यका डडेल्धुरा जिल्लामा अवस्थित रहेको छ । यस उपत्यकाको दक्षिणमा प्रसिद्ध शुक्लाफाँट वन्यजन्तु आरक्ष रहेको छ भने जोगबुढा नदीले चिरेर गएको यो उपत्यका डडेल्धुरा जिल्लाको मुख्य अन्न भण्डार हो । विकासका दृष्टीले केही पछि परेको भएता पनि हाल आएर यहाँ विकासका कार्यहरू हुँदैछन् । जोगबुढा नदीले सिंचित गरेको यो उपत्यकालाई जोगबुढा उपत्यका पनि भनिन्छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:नेपालका उपत्यकाहरू
वि.पी. कोइराला मेमोरियल क्यान्सर अस्पताल

**वि.पी. कोइराला मेमोरियल क्यान्सर अस्पताल** नेपालको प्रमुख क्यान्सर अस्पताल हो।  यो चितवन जिल्ला भरतपुर महानगरपालिका वडा नं. ७ मा अवस्थित छ। यसलाई वि.सं २०५१ मा चीन सरकारको रु. ८० करोडको लागतमा निर्माण गरिएको थियो।

यस अस्पतालको नाम नेपालका पूर्व प्रधानमन्त्री विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाको नामबाट राखिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका अस्पतालहरू
श्रेणी:भरतपुरका अस्पतालहरू
पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान

**पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान** वा पहिला **पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय अस्पताल**को रूपमा परिचित, नेपालका भएका ९ वटा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानहरू मध्ये एक हो। चिकित्सा विज्ञानको अध्ययन अध्यापन हुने यो प्रतिष्ठानको नाम पोखरा सहरबाट लिइएको थियो। यो पोखरा महानगरपालिका वडा नम्बर ११ रामघाटमा अवस्थित छ। यसको स्थापना वि.सं २०७२ सालमा भएको थियो। २०७२ सालमा नेपालको संसदबाट पारित भएको पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान ऐन, २०७२ मार्फत तत्कालीन पश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय अस्पताललाई स्तरोन्नती गरि स्वायत्त शिक्षण तथा स्वास्थ्य संस्थाका रूपमा पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान स्थापना भएको थियो।

‍‍‌== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==

श्रेणी:नेपालका अस्पतालहरू
श्रेणी:पोखराका अस्पतालहरू
श्रेणी:नेपालका क्षेत्रीय अस्पतालहरू
दाङ उपत्यका

**दाङ उपत्यका** एशियाकै पहिलो ठुलो र विश्वको दोश्रो ठुलो उपत्यका हो। दाङ उपत्यकाको मुख्य नदी बबई हो र दाङको भुगोल बबई उपत्यका भनेर पनि चिनिन्छ। स्योर लगायतका अन्य साना ठूला खोला नदी हरू पनि यो उपत्यकामा प्रवाहीत हुदै वहने गर्दछन। दाङ जिल्लामा पर्ने यो सबै भन्दा ठूलो उपत्यका संपूर्ण राप्ती अञ्चलकै अन्न भण्डारको रूपमा रहेको छ साथै तीन नगरपालिका (त्रिभुवननगर, तुलसीपुर र त्रिपुर)रहेको यो उपत्यकाकामा बाणीज्यकेन्द्र हरू समेत विकास भइसकेका छन, खास गरी त्रिभुवननगर र तुल्सीपुरले राप्तीका संपूर्ण पहाडी क्षेत्रमा सामान पैठारी गर्दछन। नेपालको दोस्रो पुरानो महेन्द्र संस्कृत विश्वविद्यालय (हाल, नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय वनाइएको)समेत यसै उपत्यकामा रहेको र महेन्द्र क्याम्पस त्रिभुवननगर तथा अन्य क्याम्पस तथा विद्यालय समेत यस उपत्यकामा रहेका तथा जनरल तथा अन्य अस्पताल समेत रहेकाले यो उपत्यका पुरै राप्तीको पहाडी क्षेत्रको शिक्षा,श्वास्थ तथा वाणीज्य केन्द्र समेत हो।

विकासिल भएर पनि राप्ती अञ्चल र पश्चिम नेपाल र राप्ती अञ्चलको बिकसीत जिल्लाका रूपमा दाङलाई गनिन्छ। सडक यतायतमा दाङ उपत्यकालाई देउखुरी उपत्यकामा पर्ने लमही बजार अवस्थीत महेन्द्र राजमार्ग सँग एक पक्की सहायक राजर्मागले जोडदै त्रिभुवन नगर देखि तुल्सीपुर सम्म तथा बिचका अन्य ग्रामीण गाँउ तथा बजारलाई यातयात सेवा प्रदान् गर्दछ। साथमा दाङ राप्ती अञ्चलको पहाडी क्षेत्रको पनि मुख्य ब्यावसायीक स्थल हो। रोल्पा,रूकुम,प्युठान, सल्यान सँग यस उपत्यकाको त्रिभुवन नगर र तुल्सीपुर नगरको कच्ची सडक मार्फत यातायात सम्पर्क रहेको छ । त्यसै गरी त्रिभुवन नगर देखि सुर्खेतको बिरेन्द्रनगर सम्म अर्को सडक खनिएको छ भने तुल्सीपुर बाटै पनि एक कच्ची सहायक मार्गले उपत्यका बाहिर पश्चिमी खण्डको महेन्द्र राजमार्ग सँग जोडदछ। स्थानीय सडकहरू कच्ची नै छन तर त्रिभुवन नगर क्षेत्रका केही सडक पिच गरिएका पनि छन।
दुर सञ्चारमा टेलीफोन एस टि डि , आई एस टि डि तथा इमेल इन्टरनेटको सुविद्या पाउन सकिन्छ स्थानीय यातायातका साधन हरूमा मुख्य दुई शहरमा थोरै टयाक्सी तथा रिक्साको सुविद्या रहेको छ भने ग्रामीण क्षेत्र तर्फ साइकल मोटरसाइर्कल गोरू गाढा प्रचलित छन। 

## चित्र दीर्घा

Surkhet 2.jpg|दाङ उपत्यका
Surkhet Dailekh Road 1.jpg|सुर्खेत-दैलेख सडक खण्ड, दाङ उपत्यका
Surkhet Dailekh Road 2.jpg|सुर्खेत-दैलेख सडक खण्ड, दाङ उपत्यका
Surkhet Dailekh Road.jpg|सुर्खेत-दैलेख सडक खण्ड, दाङ उपत्यका
Surkhet Valley 2.jpg|दाङ उपत्यका
Surkhet Valley from Kakrebihar 1.jpg|काँक्रेबिहारबाट दाङ उपत्यका
Surkhet Valley from Kakrebihar 2.jpg|काँक्रेबिहारबाट दाङ उपत्यका
Surkhet Valley from Kakrebihar 3.jpg|काँक्रेबिहारबाट दाङ उपत्यका
Surkhet Valley from Kakrebihar.jpg|काँक्रेबिहारबाट दाङ उपत्यका
Surkhet Valley.jpg|दाङ उपत्यका
Surkhet village 2.jpg|दाङ उपत्यका
Surkhet Village.jpg|दाङ उपत्यका
Surkhet.jpg|दाङ उपत्यका

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:नेपालका उपत्यकाहरू
कपिलवस्तु नगरपालिका

'*** वा पूर्व नाम **तौलिहवा*' कपिलवस्तु जिल्लाका ६ वटा नगरपालिकाहरू मध्ये एक हो। यो नगरपालिका युनेस्कोको विश्व सम्पदा क्षेत्र र गौतम बुद्धको जन्मस्थल लुम्बिनीबाट करिब २५ किलोमिटर (१६ माइल) दक्षिणमा अवस्थित छ। 

वि.सं. २०३८ मा, बारागदावा, मालपारा, पिपरी, कपिलवस्तु आदर्श गाउँ र तिलौराकोट, गोटिहवा र गोबरी गाउँपञ्चायतको केही भागलाई मिलाएर तौलिहवा नगरपञ्चायतको नामबाट कपिलवस्तु नगरपालिकाको स्थापना भएको थियो। २०७१ कात्तिक २१ गते गोटिहवा र तिलौराकोट गाविसको बाँकी क्षेत्रलाई समेटेर यस नगरपालिकाभित्र १९ वटा वडा बनाइएको थियो। 
नेपाल सरकारले २७ फागुन २०७३ मा, स्थानीय तहलाई पुनर्संरचना गरेको थियो। धरमपनिया, दोहनी, जहदी, निग्लिहवा र सौराहा गाविसहरूलाई मिलाएर साविकको तौलिहवा नगरपालिकालाई मिलाएर कपिलवस्तु नगरपालिका बनाइएको थियो। हाल यस नगरपालिकाको कुल क्षेत्रफल १३६.९१ वर्ग किलोमिटर (५२.८६ वर्ग माइल) रहेको छ। यो नगरपालिका अहिले १२ वटा वडामा विभाजित छ। यो नगरपालिका समुन्द्री सतहदेखि १०७ मिटर (३५१ फिट) को उचाईमा अवस्थित छ।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ८८,८७४ रहेको छ भने यहाँ १५,३८२ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, कपिलवस्तु 

श्रेणी:कपिलवस्तु जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:वि.सं. २०३९ मा स्थापित नगरपालिकाहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
फिदिम नगरपालिका

**फिदिम** नेपालको कोशी प्रदेशको, पाँचथर जिल्लामा अवस्थित एकमात्र नगरपालिका हो। यो नगरपालिकामा रहेको फिदिम बजार पाँचथर जिल्लाको सदरमुकाम र सबैभन्दा ठ्रलो व्यापारिक केन्द्र पनि हो। यो कोशी प्रदेशमा मेची राजमार्गको इलाम-ताप्लेजुङ खण्डको मध्य भागमा अवस्थित छ। फिदिम बजार भएको ठाउँलाई नगरपालिकाको केन्द्र बनाइएको छ। 

यसलाई नगरपालिका घोषणा गर्दा फिदिम, चोकमागु र सिवा गाउँ विकास समितिहरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गर्दा साविकका नाङ्गिन, लुङरुपा, लुम्फाबुङ, याङनाम (१-५) र रानीटार गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## नामको उत्पति
फिदिम भन्ने शब्द लिम्बु भाषाको 'फेदेन' शब्दबाट रूपान्तरित भएको मानिन्छ । लिम्बु भाषामा 'फे' भनेको फराकिलो तथा 'देन' भनेको ठाउँ अर्थात "फराकिलो ठाउँ" भएकोले फिदिम भनिएको हुन सक्छ । सदरमुकाम फिदिम समुन्द्रि सतहबाट १,१५० मिटर उचाईमा रहेको छ ।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ४८,४९५ रहेको छ भने यहाँ १२,३३६ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
केन्द्रीय कारागार अस्पताल

**केन्द्रीय कारागार अस्पताल** काठमाडौँको केन्द्रीय कारागारमा सञ्चालित छ।  यसको स्थापना वि.सं १९७१ सालमा भएको थियो। कैदीहरूको स्वास्थ्य उपचारका लागि यसको स्थापना गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका अस्पतालहरू
श्रेणी:प्रमुख अस्पतालहरू
श्रेणी:काठमाडौँका अस्पतालहरू
कोशी अस्पताल

**कोसी अञ्चल अस्पताल** मोरङ जिल्लाको सदरमुकाम विराटनगरमा संचालित छ यो अस्पतालमा १२० सैया रहेका छन।

श्रेणी:नेपालका अस्पतालहरू
श्रेणी:प्रमुख अस्पतालहरू
श्रेणी:मोरङका अस्पतालहरू
गजेन्द्र नारायण सिंह अस्पताल

**सगरमाथा अञ्चल अस्पताल** सप्तरी जिल्लाको सदरमुकाम राजविराजमा संचालित छ यो अस्पताल ७५ सैयामा संचालित छ।

श्रेणी:प्रमुख अस्पतालहरू
श्रेणी:सप्तरीका अस्पतालहरू
जनकपुर प्रादेशिक अस्पताल

**प्रादेशिक अस्पताल, जनकपुर** वा पूर्व नाम **जनकपुर अञ्चल अस्पताल** नेपालको मधेश प्रदेश जनकपुरमा अवस्थित एक सरकारी अस्पताल हो।

## इतिहास 
यो २०१३ साल मा जानकी सार्वजनिक अस्पतालको रूपमा स्थापित भएको थियो। त्यसपछि २०२४ साल मा यसलाई १५ शैयाको अस्पतालमा स्तरोन्नति गरिएको थियो। जबकि २०२६ साल मा यसलाई फेरि २५ शैयाको अस्पतालमा स्तरोन्नति गरिएको थियो। २०२८ साल मा यसलाई ५० शैयाको **जनकपुर अञ्चल अस्पताल**को रूपमा स्तरोन्नति गरिएको थियो भने २०४८ सालमा यसलाई १०० शैयामा स्तरोन्नति गरिएको थियो र अहिले यो २०० शैयाको प्रादेशिक अस्पतालको रूपमा सञ्चालन भइरहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका अस्पतालहरू
श्रेणी:नेपालका प्रादेशिक अस्पतालहरू
लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पताल

बुटवलको सिदार्थ राजमार्गमा पर्ने लुम्वीनी अञ्चल अस्पताल यो क्षेत्रकै प्रमुख श्वास्थ संस्था हो। यो अस्पतालमा हाल १०५ सैया संचालित छ।

श्रेणी:नेपालका अस्पतालहरू
श्रेणी:प्रमुख अस्पतालहरू
श्रेणी:बुटवलका अस्पतालहरू
श्रेणी:नेपालका प्रादेशिक अस्पतालहरू
कान्ति बाल अस्पताल

**कान्ति बाल अस्पताल** नेपालको केन्द्रीय बाल अस्पतालका रूपमा रहेको छ। आमा कान्ति राज्यलक्ष्मीदेवी शाहको नामबाट तत्कालीन राजा महेन्द्रले वि.सं २२ पुस ०१९ तदनुसार जनवरी ७ सन् १९६३ मा विधिवत् उद्घघाटन गरेर तत्कालीन सोभियत सङ्घ सरकारको सहयोगमा स्थापना भएको हो। कान्ति बाल अस्पताल काठमाडौंको महाराजगन्जमा करिब ९५ रोपनी क्षेत्रफल भित्र अवस्थित छ। स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय, कान्ति बाल अस्पताल विकास समिति अन्तर्गत सञ्चालित यस अस्पतालमा नेपाल सरकारको दरबन्दीतर्फ २६४ र विकास समितितर्फ स्थायी तथा अस्थाई गरी २९६ गरी जम्मा ५६० भन्दा बढी कर्मचारीमध्ये १०४ जाना डाक्टर र १५० जना नर्सको दरबन्दी छ। कान्ति बाल अस्पतालमा एकमात्र अपरेसन थिएटर सञ्चालित छ। अस्पतालमा जम्मा ५२ वटा आइसियु बेड सघन उपचार कक्ष) छन्, जसमा नवजात शिशुसघन उपचार कक्ष २५, बाल  सघन उपचार कक्ष १५, सर्जिकल सघन उपचार कक्ष १० र आइसोलेशन २ कक्ष रहेका छन्। 

सन् १९८४ मा तत्कालीन जापानी प्रधानमन्त्री रियोतारो हासिमोतोले भ्रमण गरेपछि प्राप्त जापानी आर्थिक सहयोगबाट अस्पतालको गुणस्तर र भौतिक संरचनामा केही सुधार भएको पाइन्छ। सोभियत सहायता अन्तर्गत स्थापना भएकाले सुरूका दुई वर्षसम्म यो अस्पताल सञ्चालनमा सोभियत चिकित्सक, नर्स तथा अन्य प्राविधिकबाट सेवा प्राप्त भएको थियो। जनरल अस्पतालको रूपमा स्थापना भएकाले सुरूका ७-८ वर्षसम्म यस अस्पतालले सबै उमेर समूहका बिरामीलाई स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्‍यो। पछि देशभरका बालबालिकालाई आधारभूतदेखि विशिष्टसम्मका सबै स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउने उद्देश्यअनुरूप ०२७ साउन तदनुसार सन १९७० को जुलाईदेखि वीर अस्पताल भित्रको बालरोग विभाग औपचारिक रूपमा यस अस्पतालमा स्थानान्तरण भएदेखि स्थापनाकालको ५० शय्याको कान्ति अस्पताल १५० शय्याको कान्ति बाल अस्पतालमा परिणत भएको थियो। हाल देशको कुल जनसङ्ख्यामध्ये करिब ४१ प्रतिशत भाग ओगट्ने १४ वर्षमुनिका बालबालिकालाई स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्ने ३ सय पचास शय्या क्षमता भएको यो अस्पताल नेपालको एकमात्र सरकारी स्तरको केन्द्रीय प्रेसित -रेफरल) बाल अस्पताल हो। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका अस्पतालहरू
श्रेणी:प्रमुख अस्पतालहरू
श्रेणी:काठमाडौँका अस्पतालहरू
श्रेणी:नेपालका केन्द्रीय अस्पतालहरू
भेरी अस्पताल

**भेरी अञ्चल अस्पताल** बाके जिल्ला को नेपालगंजमा रहेको छ यो अस्पताल मध्यपश्चिम नेपालको प्रमुख उपचार केन्द्र मध्ये एक हो।

श्रेणी:नेपालका अस्पतालहरू
श्रेणी:प्रमुख अस्पतालहरू
श्रेणी:नेपालगंजका अस्पतालहरू
महाकाली प्रादेशिक अस्पताल

**माहाकाली अञ्चल अस्पताल** सुदुरपस्चिम नेपालको माहाकाली अञ्चलस्थित महेन्द्रनगर सहरमा संचालित छ यो अस्पताल सुदुरपस्चिम नेपालको दोस्रो प्रमुख श्वास्थ संस्था हो।

श्रेणी:नेपालका अस्पतालहरू
श्रेणी:प्रमुख अस्पतालहरू
श्रेणी:नेपालका प्रादेशिक अस्पतालहरू
धौलागिरी अस्पताल

**धौलागिरी अस्पताल** गण्डकी प्रदेशको बागलुङ जिल्लामा रहेको एक सरकारी अस्पताल हो। २०६४ मङ्सिर २४ दिन नेपालका तत्कालीन स्वास्थ्य मन्त्री गिरीराजमणि पोखरेलले बागलुङ जिल्ला अस्पताललाई **धौलागिरी अञ्चल अस्पताल**मा रूपान्तरणको उदघाटन गरेका थिए। 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका अस्पतालहरू
श्रेणी:बागलुङका अस्पतालहरू
श्रेणी:नेपालका प्रादेशिक अस्पतालहरू
चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थान

**चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थान** नेपालको प्रमुख चिकित्सा संस्था हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:त्रिभुवन विश्वविद्यालय
श्रेणी:नेपालका शिक्षण अस्पतालहरू
मिसन अस्पताल तानसेन

**मिसन अस्पताल तानसेन** नेपालको पाल्पा जिल्लामा अवस्थित एउटा अस्पताल हो।

## हेर्नुहोस्
*अस्पताल
*नेपालका अस्पतालहरू

श्रेणी:नेपालका अस्पतालहरू
श्रेणी:प्रमुख अस्पतालहरू
श्रेणी:तानसेनका अस्पतालहरू
नेपाल मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पताल

**नेपाल मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पताल**  वि.सं २०५३ सालमा स्वर्गीय सच्चेकुमार पहाडीद्वारा स्थापित काठमाडौँ, नेपालमा ७०० शय्याको प्रमुख स्वास्थ्य सेवा केन्द्र हो। यसले नेपालमा चिकित्सा सेवा र चिकित्सा शिक्षा प्रदान गर्दछ। यसले वैज्ञानिक अनुसन्धान पनि गर्दछ। नेपाल मेडिकल कलेज काठमाडौँको जोरपाटीमा अवस्थित छ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
https://actionkhabar.com/news/2024/09/14/6280
* आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:काठमाडौँका अस्पतालहरू
श्रेणी:नेपालका प्रमूख अस्पतालहरू
श्रेणी:नेपालका अस्पतालहरू
श्रेणी:नेपालका शिक्षण अस्पतालहरू
कुन्दे अस्पताल

प्रथम सगरमाथा आरोही एडमन्ड हिलारीकको सहयोगमा बनेको कुन्दे अस्पतालले पर्यटक तथा खुम्वु क्षेत्रका स्थानीय बासीको उपचारमा ठूलो योगदान दिइ रहेको छ। यो अस्पताल स्वंसवाबाट संचालित छ।

श्रेणी:नेपालका अस्पतालहरू
श्रेणी:प्रमुख अस्पतालहरू
श्रेणी:सोलुखुम्वुका अस्पतालहरू
प्रादेशिक अस्पताल भद्रपुर

**प्रादेशिक अस्पताल भद्रपुर** वा पहिला **मेची अञ्चल अस्पताल**को रूपमा परिचित झापा जिल्लाको भद्रपुर नगरपालिकाको वडा नम्बर ८ मा अवस्थित छ।  यसको स्थापना वि.सं २०१५ सालमा भएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका अस्पतालहरू
श्रेणी:नेपालका प्रादेशिक अस्पतालहरू
चितवन मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पताल

**चितवन मेडिकल कलेज** (सिएमसी) चितवन जिल्लाको भरतपुर - १० मा, अवस्थित एक निजी मेडिकल कलेज तथा अस्पताल हो। यसको स्थापना २०६३ असार ६ मा भएको थियो। यस कलेजले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट सम्बन्धन प्राप्त गरेको छ। यसले चिकित्सा र स्वास्थ्य विज्ञानमा स्नातक र स्नातकोत्तर अध्यापन गराउँदछ।

यो अस्पताल ७५० शय्यामा सञ्चालित छ। यसले २०७९ माघ १२ देखि एक सय शय्याकाे क्यान्सर अस्पताल पनि सञ्चालन गरिरहेको छ भने यसले २०८१ साउन १ देखि स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम पनि सुरु गरेको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालका अस्पतालहरू
श्रेणी:भरतपुरका अस्पतालहरू