open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
समाज

**समाज** भनेको  यस्तो समूह वा सङ्गठन हो जसमा धेरै मानिसहरूले नियमहरूको स्थापित गरी सँगै बस्नका लागि उपयुक्त वातावरण सिर्जना गर्दछन्। मानिसको सन्दर्भमा, धेरै मानिसहरूले लिखित वा अलिखित नियमहरू बनाउछन् भने यस्तो बसोबासलाई समाज भनिन्छ। मानवको अतिरिक्त निम्न स्तरका जनावरहरूको हकमा पनि समाज अस्तित्वमा रहेतापनि यस्तो समाज मानवको जस्तो संरचित हुँदैन। एकभन्दा धेरै मानिसहरूको समुदाय रहने समाजले एउटै रहन-सहन, व्यवस्था, धर्म आदि अँगाल्ने वा एकै स्थानमा बसोबास गर्ने मानिसहरूको समूहलाई पनि बुझाउँछ। समाज व्यक्ति व्यक्ति बिचको सम्बन्ध कायम गर्ने स्थल हो। व्यक्ति र समाजका बिच अन्योन्याश्रित सम्बन्ध रहँदै आएको हुन्छ। यसले कुनै विशेष उदेश्य लिएर निर्माण गरिएका सङ्घ, संस्थालाई पनि बुझाउने गर्दछ। समाजमा सदस्यहरू बीच पारस्परिक मित्रता, सहयोग, भावनात्मक सम्बन्धि रहेतापनि यसमा घृणा, लोभ, ईर्ष्या पनि उत्पन्न हुनसक्छ। तसर्थ, समाजमा सुव्यवस्था कायम गर्ने हितमा अधिकांश अवस्थामा केही नियमहरू अलिखित बनाइन्छ। अधिकांश अवस्थामा जसको उल्लङ्घन अत्यन्त अपमानजनक र समाजको नजरमा दण्डनीय हुन्छ। तर निस्सन्देह, सुन्दर र निष्पक्ष सामाजिक प्रणालीको लागि सद्भाव र सहयोगको नितान्त आवश्यक रहेको हुन्छ।

जर्मन समाजशास्त्री म्याम्स वेबरले समाजलाई सामाजिक सम्बन्धको जालोको रूपमा अर्थ्याएका छन्। समाज विषयबारे अध्ययन गर्ने शास्त्रलाई समाजशास्त्र भनिन्छ।

## परिभाषाहरू
विभिन्न विद्वानहरूले समाजको विभिन्न परिभाषाहरू दिएका छन्-
समाजको अवधारणाको ग्रीनको व्याख्या अनुसार, समाज एक ठूलो समूह हो जसको एक व्यक्ति सदस्य हुन सक्छ। समाज जनसंख्या, संगठन, समय, स्थान र स्वार्थले बनेको हुन्छ।

**एडम स्मिथ** - समाज एक कृत्रिम उपाय हो जुन मानवले पारस्परिक लाभको लागि सिर्जना गरेको हो।
**डा. जेम्स:** समाज शान्तिपूर्ण मानव सम्बन्धको राज्य हो।
**प्रो. गिडिङ्स:** समाज आफैमा एक संघ हो, यो एक संगठन हो र व्यवहार को योग हो, जसमा सहयोग गर्ने व्यक्तिहरु एक अर्का संग सम्बन्धित छन्।
**प्रो. मैकाइवर:** समाज भनेको मानिसले बनाएको सम्बन्ध हो, जुन उनीहरूले सिर्जना गर्न बाध्य हुनुपर्छ।

## समाजका तत्वहरू
प्रो मैकाइवर को अनुसार, निम्नानुसार छन्:
# चलन र परम्पराहरू
# अधिकार
# स्वतन्त्रता
# काम गर्ने विधिहरू
# आपसी सहयोग
# समूह र उपसमूहहरू
# मानव व्यवहार मा नियन्त्रण
छोटकरीमा, समाज एउटै क्षेत्रमा बनेको उद्देश्यपूर्ण समूह हो, यसका सदस्यहरू एकता र आपसमा बाँधिएका हुन्छन्।

## समाजको विशेषताहरू 
निम्न समाजका केही विशेषताहरू छन् जुन सामान्यतया सबै समाजशास्त्रीहरूले स्वीकार गरेका छन्-
# एक भन्दा बढी सदस्य
# म्याक्रो संस्कृति
# क्षेत्रीयता
# सामाजिक सम्बन्ध को दायरा
# श्रम विभाग जिल्लामा सामाजिक सेवाको लागि प्रमाण चाहिन्छ।कसैलाई मद्दत गर्न।
# सामाजिक आपसी सहयोग
# सामूहिक काम

### मूल्य, मान्यता र भूमिकाहरू 
सामाजिक मूल्य र मन्यता समूहहरूद्वारा स्वीकार्य व्यवहारको साझा मानकहरू हुन्। सामाजिक मान्यता मानिसहरू बीचको अनौपचारिक समझदारी पनि हुनसक्ने भएकाले यसले समाजका सदस्यहरूको व्यवहारलाई नियन्त्रण गर्दछ भने यसले मानिसहरूलाई नियम र कानूनमा संहिताबद्ध हुन मद्दत गर्दछ। सामाजिक भूमिकाहरू भन्नाले समाजको मान्यता, कर्तव्य र व्यवहारका ढाँचाहरूलाई बुझ्न सकिन्छ जुन व्यक्तिको सामाजिक स्थितिसँग सम्बन्धित हुन्छ। कार्यात्मक विचारमा, व्यक्तिले सामाजिक भूमिकाहरूलाई अनुसरण गरि समाजिक संरचना निर्माण गर्दछ। साङ्केतिक अन्तर्क्रियावादअनुसार, व्यक्तिले भूमिकाहरू प्रदर्शन र संवाद गर्न प्रतीकहरू प्रयोग गर्ने गर्दछन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:श्रेणी
सम्पादन

कुनै लेखेको कुरोलाई पुनः एक चोटि सच्चाउनुलाई सम्पादन भनिन्छ। पत्रिका छाप्नु अगाडि त्यसको सम्पादन गरिन्छ। कुनै लिखित सामाग्री जस्तै : समाचार पत्रपत्रिका लेख रचना पुस्तक वा ग्रन्थ आदिको भाषा तथा विषयवस्तुलाइ उपयुक्त किसिमले सार्वजनिक गर्न सुहाउँदो वा प्रकाशन योग्य बनाउनु नै भाषा सम्पादन हो  । 
श्रेणी:पेशा
शौचालय

thumb|left|140px|
[thumb|right|[फ्लश शौचालय]]
**शौचालय** एउटा यस्तो सुविधा हो जो मानवका मल एवं मूत्रका समुचित व्यवस्थाका लागि प्रयोग गरिन्छ। **शौचालय** शब्दको प्रयोग त्यस कक्षका लागि गर्न सकिन्छ जसमा मल-मूत्र विसर्जन गराउने युक्ति लागेको हुन्छ; वा यो त्यस युक्तिका लागि पनि प्रयुक्त हुन्छ।
## इतिहास
thumb|right| बीसौं शताब्दीका आरम्भिक दिनहरूमा प्रयुक्त हुने शौचालय - **आउटहाउस**

## वर्गीकरण 
शौचालय मूलतः दुइ प्रकारका हुन्छन्: शुष्क (जल सहित) शौचालय वा नम ( जलरहित) शौचालय
## नेपाली समाजमा
सन् २०१७ सम्म नेपाललाई खुला दिसामुक्त क्षत्र बनाउने नेपाल सरकारको योजना रहेको छ जसमा एक घर एक शौचालय अभियालाई विशेष जोड दिइएको छ । नेपालमा पनि विभिन्न सङ्घ संस्थाले विश्व शौचालय दिवस मनाउँदै आएका छन् ।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* कम्पोस्टिंग शौचालय
* मल त्याग (Defecation)
* उत्सर्जन (Excretion)
* मल (Feces)
* शौच पत्र (Toilet paper)
* मूत्रालय (Urinal)
* विश्व शौचालय सङ्गठन (World Toilet Organization)
## सन्दर्भ सामग्री 
## वाह्य सूत्र 
* bathroomhelp। co। uk/wc_toilets। html शौचालय मार्गदर्शिका ( A Guide To WC's and Toilets)
* hindi। indiawaterportal। org/समग्र-स्वच्छानाा-अभियान समग्र स्वच्छानाा अभियान
* sulabhtoiletmuseum। org/fact। htm शौचालहरूका सम्बन्धमा प्राचीन भारतीय संहिता
* samaylive। com/regional-news-in-hindi/bihar-news-in-hindi/१२३५५९/bihar-sanitation-villages-bihar-sanitation। html ५० फीसदी ग्रामीण आबादी शौचालयबाट महरूम
* me/right-to-sanitation भारतमा 'शौचालय अधिकार कानुन' बने
* com/p/articles/mi_m१५९४/is_n२_v९/ai_२०४९२८१५ Flushed with success: new waste-reducing design in modern toiletry by Jim Motavalli। E: The Environmental Magazine, March-April, १९९८
* dasklo। net/stier_mainframe। htm German webpage with toilets from all over the world
* plumbingworld। com/toilethistoryindia। html History of Public Toilets
* medieval-castle। com/architecture_design/medieval_castle_toilets। htm Medieval Castle Toilet
* builderstown। co। uk/what/builders-london-bathroom-kitchen-fitting/builders_bathroom Toilet, its history and reality। 
* uta। fi/index। php?tiedot=७९ Wells and Toilets - A short history of wells and toilets, free book in pdf format (२००५)
* repwars। com/PSP/wcinvent। html Who Invented The Water Closet? - A short history of the toilet।

श्रेणी:सम्यक तकनीकी
श्रेणी:शौचालय
श्रेणी:नेपाली शव्द
श्रेणी:संज्ञा
अङ्ग (जीव विज्ञान)

जीवविज्ञानमा, **अङ्ग** भनेको जीवको शरीरमा रहेका तन्तुहरूको योगबाट बनेको संरचनात्मक एकाई हो। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* 

श्रेणी:जीव विज्ञान
हरियाणा

**हरियाणा** भारतको उत्तरपश्चिमी भागमा अवस्थित एक राज्य हो। १ नोभेम्बर १९६६ मा पन्जाबको भाषिक पुनर्गठन पछि यसलाई अलग गरिएको थियो। यो क्षेत्रफलको गणितले २१औँ स्थानमा छ, भारतको भू-भागको १.४% (४४,२१२ वर्ग किलोमिटर वा १७,०७० वर्ग माइल) भन्दा कम छ। राज्यको राजधानी चण्डीगढ हो, जुन यसले छिमेकी राज्य पन्जाबसँग साझा गर्दछ; सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको सहर फरीदाबाद हो, जुन राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्रको एक भाग हो। गुडगाउँ सहर भारतको सबैभन्दा ठुलो वित्तीय र प्रविधि केन्द्रहरू मध्ये एक हो। हरियाणामा ६ प्रशासनिक विभाजन, २२ जिल्ला, ७२ उप-विभाजन, ९३ राजस्व तहसील, ५० उप-तहसील, १४० सामुदायिक विकास खण्ड, १५४ सहर र नगर, ७,३५६ गाउँ र ६,२२२ गाउँ पञ्चायतहरू छन्।

यो राज्य इतिहास, स्मारक, सम्पदा, वनस्पति र जीवजन्तु र पर्यटनमा धनी छ, राम्रोसँग विकसित अर्थतन्त्र, राष्ट्रिय र राज्य राजमार्गहरू सहित। यसको उत्तरमा पन्जाब र हिमाचल प्रदेश, पश्चिम र दक्षिणमा राजस्थान, जबकि यमुना नदीले उत्तर प्रदेशसँग यसको पूर्वी सिमाना बनाउँछ। हरियाणाले देशको राजधानी क्षेत्र दिल्लीलाई तीन तर्फ (उत्तर, पश्चिम र दक्षिण) घेरेको छ, फलस्वरूप, योजना र विकासको उद्देश्यका लागि हरियाणा राज्यको ठुलो क्षेत्रलाई भारतको आर्थिक रूपमा महत्त्वपूर्ण राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्रमा समावेश गरिएको छ।

## नामकरण 
केही मानवशास्त्रीहरूको विश्वास छ कि "हरियाणा" नाम महाभारत पछिको अवधिमा उत्पत्ति भएको थियो, जब आभिरहरू यस क्षेत्रमा बसोबास गरेको मानिन्छ। यो समुदाय उन्नत कृषि प्रविधिहरू विकास गर्नका लागि परिचित थियो।

इतिहासकार प्राणनाथ चोपडाले यो नाम समयसँगै भाषिक रूपमा विकसित भएको बताउँछन् - आभिरयाणा (आभिरको अर्थ "अभिर" र अयानको अर्थ "मार्ग" वा "मार्ग") बाट अहिरायणमा परिणत भयो, र अन्ततः हरियाणा बन्यो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हरियाणा
श्रेणी:भारतका राज्य र केन्द्र शासित प्रदेशहरू
श्रेणी:हिन्दीबाट अनुवादित
श्रेणी:उत्तर भारत
किबोर्ड

thumb|right|250px|किबोर्डको चित्र
**किबोर्ड** (अङ्ग्रेजी:keyboard) अथवा **कुञ्जीपाटी** एक महत्त्वपुर्ण उपकरण हो जसको प्रयोग गरेर कम्प्युटरमा अक्षर तथा अङ्कहरू पठाउन सकिन्छ । यो कम्प्युटरको एक प्रमुख इनपुट उपकरण हो ।

किबोर्ड धेरै प्रकारका हुन्छन्। सबै भन्दा चलनमा रहेको कोबोर्डको डिजाइन **QWERTY** हो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## पनि हेर्नुहोस् 
* माउस

श्रेणी:कम्प्युटर
अङ्ग्रेजी भाषा

**अङ्ग्रेजी** एक पश्चिमी जगतमा प्रख्यात भाषा हो। सुरुमा, केवल इङ्ल्यान्डमा मात्र बोलिने यो भाषा बेलायती साम्राज्य सँगसगै

अङ्ग्रेजी वर्णमाला
अंग्रेजी व्याकरण

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भाषाहरू
श्रेणी:User languages
श्रेणी:साहित्य अकादमीले मान्यता दिएका भाषाहरू
श्रेणी:सम्पर्क भाषाहरू
श्रेणी:रोमन लिपिमा लेखिने भाषाहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा
श्रेणी:मिश्रण भाषाहरू
कैँची

**कैंची** कुराहरू काट्नमा काम आउने २ धार भएको एक साधारण यन्त्र हो। कैची बाट् धेरै कुराहरू काट्न सकिन्छ। बिशेस गरेर कैची कपडा काट्न प्रयोग् गरिन्छ। मानब् जिबनमा येसको प्रयोग् धेरै महतो रहेको पाइनछ।

श्रेणी:नेपाली शव्द
श्रेणी:संज्ञा
घण्टा

**घण्टा** समयको एउटा एकाइ हो । ६० मिनेटको समयलाई १ घन्टा भनिन्छ । एक दिनमा २४ घन्टा हुन्छ ।
घण्टाको सामान्य चिन्ह ल्याटिन अक्षर h वा hr हो ।
अन्तरराष्ट्रिय एकाइ प्रणालीमा छैनन तर एसआईसँग प्रयोगको लागि स्वीकृत छ । अन्तर्राष्ट्रिय स्वरुप चिन्ह ल्याटिन अक्षर h हो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* World time zones
* Accurate time vs. PC Clock Difference

श्रेणी:समयको एकाईहरू
दिन

२४ घन्टाको १ **दिन** हुन्छ। ३६५ दिनको एक वर्षहुन्छ। त्यसैगरी ७ दिनको एक हप्ता, १५ दिनको एक पक्ष, सूर्यमास अनुसार ३० दिनको एक महिना हुन्छ। चन्द्रमास अनुसार २९ दिनको एक महिना मानिएको छ। ,,,,,,,,,,पृथ्वीमा पहिलो दिन जियोर्जियो थियो त्यो संसारमा आविष्कार गर्ने पहिलो थियो जुन दिनको सूर्य चन्द्रमा थियो जसले जीवन जीवित जीवित जीवनलाई जीवन प्रदान गर्यो प्रकृति पर्यावरण विज्ञान राजनैतिक समाज संस्कृति र आज सभ्यताको पहिलो मानव सभ्यता परिवार र सामान्य रूपमा मानव जीव र जीवित छायाहरू र अदृश्य रोशनीहरू जर्ज जवान सबै शक्तिशाली हुन्छन् र सृष्टि र युवा र बुढो छोराछोरीको भानिकारक मानिस र महिलाहरू जन्माए जस्तै तिनीहरू उनीहरूलाई आज पनि थाहा छ।

श्रेणी:समय
समय

150px|thumb|घडी
"समय"लाई सामन्यतया एक देखि अर्को घटनाको अन्तर का रूपमा परिभाषित गर्न सकिन्छ। यसलाई विभिन्न जुगबाट विभिन्न उपाय अपनाई नाप्ने गरेको पाइन्छ।
**समय** मापन (नापने) प्रणालीको एउटा महत्त्वपूर्ण अङ्ग हो। कुनै घटना घटेर बिती सके पछि घटनाको उल्लेख गर्ने बेलादेखि घटना घटेको बेला सम्मको बीचको अंतराललाई हामी समयले नै नाप्ने गर्छौं।

समय मापनको अनेकौँ प्रणालीहरू छन्। समय नाप्ने क्षेत्रिय तथा वैज्ञानिक दुबै प्रणाली छन् तर अचेल वैज्ञानिक प्रणाली चलनमा छ र यस प्रणालीमा धोका हुँदैन।

## इतिहास 
150px|thumb|बालुवा समयक
आज हामी समय नाप्ने विभिन्न यन्त्रहरूका प्रयोग गर्छौं त्यो सबै इतिहासको अनुभवबाट प्राप्त भयेका हुन। धेरै पहिला मानिषहरू अंदाज लगाएर समय नाप्ने गर्थे र यस विधिबाट उनिहरूलाई कहिले काँही धोका पनि हुने गर्थ्यो। पहिला मानिषहरूले सूर्यको स्थितिदेखेर समयको पतो लगाउने गर्थे। कोही चैं पानीमा हेरेर समयको पतो लगाउने गर्थे र समयको मापनमा क्षण, पल आदी शब्दको प्रयोग गर्ने गर्थे।

पहिला समय मापनको लागि बालुवा समयक (Sand Timer)को प्रयोग पनि हुने गर्थो।

## समय मापनका इकाईहरू 
* १ सताब्दी वा सहश्राब्दि = १००० वर्ष
* १ शताब्दी = १०० वर्ष

* १ अर्ध शताब्दी = ५० वर्ष
* १ दसक = १० वर्ष
* १ वर्ष = १२ महिना ≈ ३६५ दिन (लीप वर्षमा ३६६ दिन)
* १ महिना ≈ २८ देखि ३१ दिन ≈ ४ सप्ताह
* १ कृष्ण पक्ष/शुक्ल पक्ष = १४ दिन = २ सप्ताह
* १ सप्ताह = ७ दिन
* १ दिन = २४ घण्टा
* १ घण्टा = ६० मिनेट
* १ मिनेट = ६० सेकेण्ड
* १ सेकेण्ड = (अन्तराष्ट्रिय समय मापनको एकाइ र आधार)
* १ मिली सेकेण्ड = १/१,००० सेकेण्ड
* १ माइक्रो सेकेण्ड = १/१,०००,००० सेकेण्ड
* १ न्यानो सेकेण्ड = १/१,०००,०००,००० सेकेण्ड
* १ पिको सेकेण्ड = १/१,०००,०००,०००,००० सेकेण्डको भाग
* १ फेमटोसेकेण्ड = १/१,०००,०००,०००,०००,००० सेकेण्डको भाग
* १ एट्टोसेकेण्ड = १/१,०००,०००,०००,०००,०००,००० of सेकेण्डको भाग

### समय मापनको वस्तुहरू 
* घडी
* बालुवा समयक
* स्टोप वाच
* सन डायल
* सर्कैडियन लय

## हेर्नुहोस 
* नेपाली पञ्चाङ
* ग्रेगोरियन क्यालेन्डर
* विश्व समय

श्रेणी:समय
तरल

thumb|300px| पानीको थोपा
**तरल** पदार्थको मुख्य तीन अवस्था (ठोस, तरल र ग्यास) मध्ये एक हो । कुनै पनि पदार्थ जुन झोल अवस्थामा हुन्छ त्यसलाई तरल भनिन्छ ।

श्रेणी:विज्ञान
रगत

thumb|रक्तसञ्चार प्रणालीको चित्रण
**रगत** जीवजन्तुहरूको शरीरमा पाइने रातो तरल पदार्थ हो जसले शरीरको कोषहरूमा आवश्यक पदार्थहरु जस्तै पोषक तत्व र अक्सिजन पुराउछ। यो प्लाजमा र रक्त कोषहरूको समिश्रणले बनेको हुन्छ। धमनी नली  तथा शिरा नलीमार्फत शरीरमा रगतको सञ्चार हुन्छ। विशेषत: धमनी नलीले मुटुबाट शुद्ध रगत विभिन्न अङ्गहरूमा पुराउछ भने शिरा नलीले अशुद्ध रगतलाई मुटुसम्म पुराउछ। रगत हाम्रो शरीरको अस्थि मज्जा (बोन म्यारो) बन्छ। मानव शरीरमा औसत ७.५ लीटर रगत हुन्छ।

## कार्य
शरीरमा रगतले निकै महत्त्वपूर्ण कार्यहरु गर्छ। जस्तै, 
*कोशिकासम्म अक्सिजनको आपूर्ति 
*ग्लुकोज, एमिनो एसिड र फैटी एसिड जस्ता पोषक तत्वको आपूर्ति 
*कार्बन डाइक्साइड, यूरिया, र ल्याक्टिक एसिड जस्ता फोहोरहरूलाई हटाउछ 
*हर्मोनको परिवहन 
*शरीर पीएच को सन्तुलन
*हाइड्रोलिक कार्य

## मानव रगतको घटकहरु
thumb|रातो र सेतो रक्तकोषहरू
मानव शरीरको कुल वजनको ७% मात्र रगत हुन्छ।मानव शरीरमा औसत ५.५ लीटर रगत हुन्छ। प्लाज तथा विभिन्न रक्तकोषहरु जस्तै, रातो रक्तकोष, स्वत रक्तकोष, प्लेटलेटस् मिलेर रगत बनेको हुन्छ। रगतमा प्लाज्मा ५४.३%, रातो रक्तकोषहरु ४५% र सेतो रक्तकोष ०.७% को मात्रामा हुन्छ।

श्रेणी:मानव शरीर
श्रेणी:रक्त कोष
फ्यान्टा

**फेन्टा** द कोका-कोला कम्पनीबाट निर्मित एक तरल पेय पदार्थ हो । यसको स्वाद सुन्तालाको जस्तो हुन्छ । 

thumb

=बाहिरी कडी=
कोका-कोला

**कोका-कोला** वा **कोक** विश्वकै प्रख्यात पेय पदार्थ। यो पेय पदार्थ चिसो रूपमा सेवन गरिन्छ।नेपालमा कोका-कोलाका उत्पादक बोटलर्स नेपालको दोस्रो तथा सबभन्दा ठूलो कारखाना भरतपुरको गोन्द्राङमा सञ्चालित छ। यो कारखानाबाट उत्पादित कोका-कोला बाग्मती अञ्चल र जनकपुर अञ्चलको पाहाडी क्षेत्र (चरीकोट, जिरी र मन्थली लगायत) बाहेक देशका तेह्र अञ्चलमा पठाइन्छ।

thumb|right|कोका-कोलाको आधिकारिक चिह्न
thumb|right| सन् २०००मा अमेरिाकाको लस भेगस शहरमा रहेको *कोका-कोलाको संसार* भन्ने सङ्ग्रहालय

## इतिहास 
, क्यानाडा।]]
यो अमेरिकामा सबैभन्दा पहिले बन्न थालेको हो।

## उत्पादन 
यसमा चिनी, रङ्ग, पानी र कार्बन डायक्साइड हुन्छ।

श्रेणी:कार्बोकृत पेय
पेप्सी

**पेप्सी** पेप्सीकोद्वारा उत्पादन र निर्मित गरिएको कार्बोनेटेड नरम पेय पदार्थ हो। मूल रूप देखि सृजित ब्रह्महम द्वारा १८९३ मा बनाइयो र **ब्राड को पेय** को रूप मा पेश गरे। यसलाई २८ अगस्ट, 1१८९ मा पेप्सी कोला र पछि १९६१ मा **पेप्सी** नाममा परिवर्तन गरियो।

श्रेणी:कोला ब्रान्डहरू
श्रेणी:पेप्सीको हलुका पेय पदार्थहरू
चिसापानी, इलाम

**चिसापानी** नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको मेची अञ्चल, इलाम जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ५४२७ रहेको थियो जसमध्ये २६२५ पुरुष र २८०२ महिला रहेका थिए भने यहाँ १२०४ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल माई नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-४,९ नम्बर वडाहरू माई नगरपालिकाको वडा नम्बर ९ हो भने ५-८ वडाहरू वडा नम्बर १० हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:इलाम जिल्लाका ठाउँहरू
फल

# कुनै काम सफलतापुर्वक गरे बापत पाइने चिज फल हो
# फलफूल
चिती

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, लमजुङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ५१६६ रहेको थियो जसमध्ये २३४८ पुरुष र २८१८ महिला रहेका थिए भने यहाँ १२९९ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल बेसीसहर नगरपालिकामा पर्दछ।

यो बेसीसहर नगरपालिकाको वडा नम्बर ११ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:लमजुङ जिल्लाका ठाउँहरू
नेपाली रुपैयाँ

**नेपाली रुपैयाँ** (प्रतीक: **रु.**; प्रतिनिधित्व: **NPR**) नेपालको राष्ट्रिय मुद्रा हो। एक रुपैयाँलाई सय पैसा बाट भनिन्छ। नेपाली रुपैयाँलाई दुई मोहर र चार सुकामा पनि बाँडिन्छ। नेपालमा मुद्राको प्रचलन पहिलो लिच्छवी राजा मानदेवले आफ्नो शासनकाल देखी ल्याएका हुन्। त्यातिबेला राजा मानदेवले सिक्का प्रचलनमा ल्याएका थिए भने कागजी नोटको प्रचलन २००२ साल असोज १ गतेबाट जुद्धशमशेरले श्री ५ त्रीभुवनको श्रीपेचसहितको मुखाकृति अङ्कित रु. १, ५, १० र १ सयका नोटहरु सदर मुलुकिखानाबाट प्रकाशनमा ल्याएपछि भएको हो। २०२६ साल बैशाख १४ गते बाट रु. १ हजार, २०२७ साल जेठ ३० गते बाट रु. ५ सय, २०३४ साल बैशाख १४ गते बाट रु. ५०, २०३८ साल बैशाख १४ गते बाट रु. २ र २०३९ साल कार्तिक २२ गते बाट रु. २० को नोटको सुरुवात भएको हो । वि. सं. २००९ साल मा नेपाली मुद्रा लाई आधिकारिक रुपमा 'नेपाली रुपैयाँ' भनी घोसित गरिएको हो।

## व्युत्तपत्ति 
रुपैयाँ शव्दको उत्पत्ति संस्कृत शव्द *रूप्* वा *रूप*बाट भएको हो, जसको अर्थ चाँदी हो। संस्कृत शव्द *रूप्यकम्* भन्नाले चाँदीको सिक्कालाई जनाउँछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अर्थतन्त्रहरू
श्रेणी:अर्थ तथा वाणिज्य
श्रेणी:नेपालको अर्थतन्त्र
मोहनगोपाल खेतान

पढाइसँगै कलिलो उमेरमै व्यापार-व्यवसायमा लागेका **मोहनगोपाल खेतान** सधैँ नेपाली उद्योग-व्यवसाय क्षेत्रका सफल खेलाडीको रूपमा परिचित रहिरहे। चिनीको व्यापारबाट यस क्षेत्रमा प्रवेश गरेका उनले आफैँद्वारा स्थापित खेतान ग्रूप लाई पनि सफल व्यावसायिक समूहको रूपमा चिनाएका थिए। म्यूचुअल ट्रेडिङ कम्पनीको नामबाट कर्पोरेट व्यापार शुरु गरेका मोहनगोपालले सन् १९८६ यता उद्योगमा समेत हात हालेर खेतान ग्रूपको स्थापना गरेका हुन्। ब्याङ्क, बीमा, बियर, चाउचाउलगायतका दर्जनौँ उद्योग-व्यापारमा लगानी गरेको खेतान ग्रूपका अध्यक्ष मोहनगोपाल सामाजिक, शैक्षिक, स्वास्थ्य, धार्मिकलगायत विभिन्न क्षेत्रको उत्थानका निम्ति स्थापित केही कल्याणकारी संस्थाका संस्थापक समेत थिए। उनको सहयोगमा कतिपय शिक्षालय तथा अस्पताल समेत निर्माण भएका छन्। खेतान नेपालका लागि टर्कीका अवैतनिक महावाणिज्यदूत पनि थिए।

खरो मिजासका मोहनगोपाल खेतान नेपालका व्यापारीवर्गमा स्पष्टवक्ताको रूपमा चिनिन्थे। सामान्यतः राजनीतिबाट पृथक् रहने नेपालको व्यापारिक क्षेत्रको चरित्र भन्दा फरक देखिँदै उनी बेलाबेलामा विवादास्पद राजनीतिक अभिव्यक्तिका कारण चर्चामा आउने पनि गर्दथे।

१३ वैशाख २०६३मा मुलुकले उद्योगपति मोहनगोपाल खेतानलाई गुमाएको छ। उद्योगपति खेतानको ६१ वर्षको उमेरमा राजधानीको नर्भिक अस्पतालमा हृदयघातबाट निधन भएको थियो। उनी लामो समयदेखि मधुमेहबाट पीडित थिए।
माउस

**माउस** कम्प्युटरलाई निर्देशनहरू दिन र कर्सर चलाउन प्रयोग हुने एक साधन हो। सुरुवाति माउसको पुछारबाट निस्केको तार मुसाको पुच्छर जस्तो भएकोले यसको नाम माउस अर्थात मुसा रहेको हो। यसमा १ देखि ६ वटा सम्म बटनहरू हुन्छन्। धेरै माउसहरूमा चक्राकार पाङ्ग्रा पनि हुने गर्दछ। सन्दफोर्ड संस्थाले पहिलो माउस १९६० को दशकमा बनाएको थियो।

## उत्पादकहरू
माउसहरूका दुई प्रख्यात उत्पादकहरू हुन्:
*लजिटेक
*माइक्रोसफ्ट
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कम्प्युटर
स्पाइडर-म्यान

**स्पाइडर-म्यान** मार्वल कमिक्सको एक प्रसिद्ध चरित्र हो। यो पात्रमाथि ३ वटा चलचित्र पनि (स्पाइडरम्यान,स्पाइडरम्यान २ र स्पाइडरम्यान ३ बनिसकेको छ।
[right|thumb|200px|स्पाइडर-म्यान, आफ्नी अन्टी May र पत्नी Mary Jane संग।. Art by [Mike Deodato.]]
स्पाइडर-म्यानको परिकल्पना स्ट्यान ली र स्टीव डिट्कोले गरेका थिए।
आजकल यो संसारकै प्रसिद्ध महापुरुष (superhero) मध्येमा आउंछ।

श्रेणी:स्पाइडर-म्यान
देथला

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको महाकाली अञ्चल, दार्चुला जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३८२१ रहेको थियो जसमध्ये १८३१ पुरुष र १९९० महिला रहेका थिए भने यहाँ ६३३ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल शैल्यशिखर नगरपालिकामा पर्दछ। 

यसको साविकको १-६ वडाहरू शैल्यशिखर नगरपालिकाको वडा नम्बर २ हो भने ७-९ वडाहरू वडा नम्बर ३ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दार्चुला जिल्लाका ठाउँहरू
स्पाइडर-म्यान (२००२ चलचित्र)

**स्पाइडर म्यान** मारवल कमिक्सको एक काल्पनिक सुपर हीरोमा आधारित २००२ मा बनेको चलचित्र हो तथा स्पाइडर-म्यान चलचित्र श्रृङ्खलाको पहिलो चलचित्र हो। यसका निर्देशन सेम रायामी द्वारा गरिएको हो र कहानी डेविड कोपले लेखेका हुन्। चलचित्रमा टोबी मेग्वायर पिटर पार्कर को भूमिका मा छन्। चलचित्रमा नोर्मन ओस्बार्नको भूमिकामा विलिम डिफो व किर्स्टेन डन्स्ट पिटरको प्रेयसी मेरी-जेन-वाटसनको भूमिकामा रहेका छन् । जेम्स फ्रेन्को चलचित्रमा पिटरको साथी हेरी ओस्बार्नको भूमिका मा छन्।

## कथानक 
## पात्र 
* टोबी मेग्वायर - पिटर पार्कर/स्पाइडर-म्यान
* किर्स्टेन डन्स्ट - मेरी जेन वाट्सन
* विलेम डाफो - नोर्मन ओस्बार्न/ग्रिन गोब्लिन
* जेम्स फ्रेन्को - हेरी ओसबार्न
* रोसमेरी हेरीस - मे पार्कर
* जे.के. सिमोन्स - जे. जोनाह जेम्सन
* क्लिफ रोबर्टसन - बेन पार्कर

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:स्पाइडर-म्यान (२००२ चलचित्र शृङ्खला)
श्रेणी:अमेरिकी सुपरहिरो चलचित्रहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषाका चलचित्रहरू
श्रेणी:अमेरिकी चलचित्रहरू
श्रेणी:सन् २००२ का चलचित्रहरू
श्रेणी:कोलम्बिया पिक्चर्सका चलचित्रहरू
स्पाइडर-म्यान २

***स्पाइडर-म्यान २*** () सन् २००४ मा बनेको अमरिकी महानायकको कथामा आधारित चलचित्र हो ।

## पात्र 
* टोबी मेग्वायर - पिटर पार्कर/स्पाइडर-म्यान
* किर्स्टेन डन्स्ट - मेरी जेन वाट्सन
* जेम्स फ्रेन्को - हेरी ओसबार्न
* अल्फ्रेड मोलिना - डा॰ ओटो आक्टेवियस/डाक-आक
* रोसमेरी हेरीस - मे पार्कर
* जे.के. सिमोन्स - जे. जोनाह जेम्सन
* डेनियल गिलिज - जोन जेम्सन
* माजीईइना टोवह - उर्सुला
* डायलन बेकर - डा॰ कर्टिस कोनर्स

## यो पनि हेर्नुहोस्
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:अमेरिकी सुपरहिरो चलचित्रहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषाका चलचित्रहरू
श्रेणी:अमेरिकी चलचित्रहरू
श्रेणी:सन् २००४ का चलचित्रहरू
श्रेणी:स्पाइडर-म्यान (२००२ चलचित्र शृङ्खला)
श्रेणी:अमेरिकी उत्तरकथा चलचित्रहरू
श्रेणी:कोलम्बिया पिक्चर्सका चलचित्रहरू
चश्मा

**चश्मा**आँखाको लागि प्रयोग गरीने एक यन्त्रको नाम हो। यो काँचले बनेको हुन्छ। यसको प्रयोग आँखा छोप्न अथवा आँखाको सुरक्षा गर्नको लागि गरिन्छ। चश्मामा अलग अलग प्रकारको लेन्स प्रयोग गरिएको हुन्छ। जसले आँखाको दृष्टी सुधार गर्न मदत गर्दछ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* कालो चश्मा
देउरी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, सप्तरी जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४७३८ रहेको थियो जसमध्ये २३७८ पुरुष र २३६० महिला रहेका थिए भने यहाँ ९३६ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल बोदेबरसाइन नगरपालिकामा पर्दछ।

यो बोदेबरसाइन नगरपालिकाको वडा नम्बर ९ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सप्तरी जिल्लाका ठाउँहरू
सन् २००७ फ्रान्सेली राष्ट्रपतीय निर्वाचन

फ्रान्सको राष्ट्रपति निर्वाचनमा दक्षिणपन्थी उम्मेद्वार निकोलास सार्कोजी बिजयी भएका छन् । आइतबार भएको दोस्रो निर्वाचनमा उनले ५३ प्रतिशत मत हासिल गरेका छन् । यसैगरी उनका प्रतिद्वन्दी समाजबादी पार्टीका उम्मेद्वार सेगोलेन रोयलले ४७ प्रतिशत मत हासिल गरेकी छिन् । सेगोलेन रोयलको फ्रान्सको इतिहासमा पहिलो महिला राष्ट्रपति बन्ने सपना आइतबारको निर्वाचन संगै अन्त भएको छ ।  आइतबार भएको निर्वाचनमा फ्रान्समा लगभग ८५ प्रतिशत मत खसेको थियो । यो निर्वाचनमा चार करोड ४५ लाख जनताले मतदानको अधिकार प्राप्त गरेका थिए । जसलाई फ्रान्सको इतिहासमै अत्यन्त उत्साहजनक मानिएको छ ।  
फ्रान्समा पांचौ पटक गणतन्त्र आएपछिको यो चुनाबले फ्रान्सको छैठौं राष्ट्रपति चुनेको हो । यसअघि राष्ट्रपति पदमा ज्याक शिराक आसिन थिए । 

राष्ट्रपति पदको चुनाबको मतदान बेलुका ६ बजे सकिएको थियो । मतदानको नतिजा दुइ घन्टा भित्रै प्राप्त भएको थियो ।  यस निर्वाचनमा अप्रिल २२ को पहिलो चरणको चुनाब जस्तै फ्रान्स र यूरोप बाहिर रहेका फ्रान्सका विभिन्न भूभागका बासिन्दाले मतदान गरेका थिए । यो चुनाबमा भारतको पाण्डुचेरी नगरका नागरिकले समेत चार मतदान केन्द्रमा मतदान गरे । जुन भूभाग सन् १९६० सम्म फ्रान्सको अधिनमा थियो । भारत स्वतन्त्र हुनासाथ आफ्ना भूभागहरु एकिकृत गर्ने क्रममा यो राज्य पनि पछि भारतमा गाभिएको हो। 

राष्ट्रपति पदमा निर्वाचित भए लगत्तै सार्कोजीले आफू सबै फ्रान्सेली नागरिकहरूको निम्ति हयोगमा राष्ट्रपति बनेको बताए। सेगोलेनका समर्थकहरुप्रति इंगित गर्दै उनले आफ्नो जित कुनै व्यक्ति वा पार्टी विशेषका बिरुद्ध नभएको बरु फ्रान्सको परिवर्तनका निम्ति भएको उल्लेख गरे । भविष्यमा उनले बिश्वतापमानको मुद्दालाई प्रार्थमिकता दिने जनाएका छन् ।  उता सेगोलेन रोयलले आफ्नो हार स्विकार गर्दै यो चुनाब संगसंगै केही विशेष मुद्दाहरु उठेको र ती मुद्दाहरूलाई निरन्तरता दिने बताएकी छिन् । चुनाब जिते लगत्तै फ्रान्सका बोर्दो र पेरिस लगायत विभिन्न भूभागमा निकोलाका बिरुद्ध ठूला जुलुसहरु निस्के ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* सन् २०२२ फ्रान्सेली राष्ट्रपतीय निर्वाचन
*फ्रान्स
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:फ्रान्स
श्रेणी:फ्रान्सको राष्ट्रपतीय निर्वाचन
फिफा

फिफा (फ्रान्सिसी: **Fédération Internationale de Football Association**) **अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल सम्मेलन महासङ्घ**को संक्षिप्त रूप हो, जुन एउटा अन्तराष्ट्रिय सङ्घ हो जसले अन्तराष्ट्रिय फुटबल खेलमाथि नियन्त्रण राख्दछ । (यसलाई *फुटबल सङ्घ* पनि भन्छन)। यसको मुख्य कार्यालय ज़्यूरिख़, स्वीट्जरल्याण्डमा छ, र हाल यसको अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनो हुन । फिफाले अन्तराष्ट्रिय फुटबलको ठूला ठूला प्रतियोगिताको आयोजन गर्छ, र त्यस मध्ये प्रख्यात रहेको एउटा प्रतियोगिता हो फिफा विश्वकप, जुन सन् १९३० मा शुरु गरियो । फिफाको स्थापना मे २१,१९०४ मा पेरिसमा भएको थियो र यसमा २०८ अन्तराष्ट्रिय सङ्गठनहरू सदस्य छन् । यस संघको अधिकारिक भाषाहरू अङ्ग्रेजी, फ्रान्सिसी, जर्मन र स्प्यानिस रहेका छन् । फिफको धेरै शक्तिशाली अङ्ग हो फिफा कंग्रेस, जुन एउटा सभा हो, हरेक संघको एक प्रतिनिधीको सदस्यताबाट बनेको छ । यस संघको कंग्रेसले प्रति वर्ष एउटा सभाको आयोजन गर्छ, र १९९८ देखि यसले एउटा अर्को सभा प्रति वर्ष गर्दै आएको छ । कंग्रेसले मात्र फिफाको नियममा परिवर्तन गर्ने अधिकार राख्दछ ।

## इतिहास 
विश्व जुडान संगै २० औ शताब्दीको शुरुमा खेलहरूमाथि दृष्टि राख्ने एउटा निकायको खाँचो देखियो । फिफाको स्थापना २१ मे १९०४ मा पेरिसमा भएको थियो । यस संघलाई स्थापना गर्ने सदस्यहरू बेल्जियम, डेनमार्क, फ्रान्स, नेदरल्यान्ड, स्पेन, स्विडेन र स्वीट्जरल्याण्ड थिए र त्यही दिन जर्मन सङ्गठनले टेलीग्राम पठाएर सदस्यता बारे आफ्नो इच्छा जाहेर गर्‍यो । यसको सर्वप्रथम अध्यक्ष रबर्ट ग्युरिन बने।

ग्युरीन पछि सन् १९०६ मा इंगल्याण्डका डेनियल ब्युर्ली वुलफाल फिफाको अध्यक्षको रूपमा मनोनित भए । त्यसपछिको विश्वकप फुटबल प्रतियोगिता सन् १९०८ मा लण्डनमा भएको थियो र धेरै सफलता हासिल गरेको थियो । व्यावसायिक खेलाडीहरूको उपस्थिति हुँदा पनि फिफाको सिद्धान्त खोज्न प्रतिकूल स्थिति थियो । यस संघमा दक्षिण अफ्रिका सन् १९०८ मा, अर्जेन्टिना र चिली सन् १९१२ मा र क्यानाडा अनि संयुक्त राज्य सन् १९१३ मा, आवेदन संगै फिफाको सदस्यता युरोपभन्दा बाहिरको देशहरूमा फैलिदै गयो ।
प्रथम विश्वयुद्धको बेला धेरै खेलाडीहरूलाई विश्वयुद्धमा पठाइयो र विश्वयुद्धले गर्दा धेरै ठाउँहरूमा यातायातको साधनहरू प्रभावित भए र विश्व जुडानमा बाधा उत्पन्न भयो । त्यस समयमा केही अन्तर्राष्ट्रिय आबद्दता र सङ्गठनहरूको अस्तित्वमा विभेद थियो तथा वुलफालको मृत्यु पछि सङ्गठनको सञ्चालन एक डचपुरुष कार्ल हर्समन्नले सम्भालनु भयो र यस संघलाई विलुप्त हुनबाट बाचाउनु भयो । युद्धपछि गृह राष्ट्रले आफ्नो सदस्यता फिर्ता लियो र बिपक्षी राष्ट्रहरूसँग खेल्न तैयार भएन तर पछि फेरी गृह राष्ट्रले पुन: सदस्यता पायो ।

## सन्दर्भ सुची
## हेर्नुहोस 
* फिफा विश्वकप
* फिफा सर्वश्रेष्ट खेलाडि

## बाहिरी लिन्कहरू 
*फिफा पदाधिकारीहरु जुरिखमा पक्राउ,  27 मे 2015

श्रेणी:फिफा
श्रेणी:फिफा विश्वकप
श्रेणी:खेलकुद
श्रेणी:फुटबल
श्रेणी:फिफा अध्यक्षहरू
देउसा

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, सोलुखुम्बु जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४१३० रहेको थियो जसमध्ये २००२ पुरुष र २१२८ महिला रहेका थिए भने यहाँ ८७५ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल थुलुङ दुधकोशी गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ४-७,९ वडाहरू थुलुङ दुधकोशी गाउँपालिकाको वडा नम्बर ७ हो भने १-३,८ वडाहरू वडा नम्बर ८ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सोलुखुम्बु जिल्लाका ठाउँहरू
सर्लाही जिल्ला

**सर्लाही जिल्ला** नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको जनकपुर अञ्चलमा अवस्थित अत्यधिक जनघनत्व भएको जिल्ला हो। यस जिल्लाको पूर्वमा बाँके तथा हर्दी नदी पश्चिममा बागमती नदी सिमा नदीको रूपमा बगेका छन।

## जिल्लाको नामाकरण
यस जिल्लाको नामाकरणबारे सत्यतथ्य प्रमाण नभेटिए पनि प्राचीन इतिहासलाई खोजी गर्दा यस जिल्लाको हेमपुर गाँउ विकास समितिमा सर्लाही देवीको मन्दिरको नामबाट जिल्लाको नाम रहन गएको भन्ने अनुमान छ । रातको समयमा यदि कोही मानिस बत्ती बोकी ती देवीको मन्दिरमा गएमा उसको मृत्यु हुन्छ भन्ने जनविश्वासले गर्दा आज पनि बत्ती लिएर राति त्यहाँ कोही पनि पुग्दैनन । यिनै देवीको नामवाट पहिले यस ईलाकाको पछि यस जिल्लाको नाम हुन गएको हो स्थानीय बासिन्दाहरूको धारणा रहेको पाइन्छ । सर्लाही देवीको मन्दिर वरीपरी अझै पनि बस्ती बसेको छैन ।

## प्रशासनिक विभाजन 
जिल्लामा ११ नगरपालिका र ९ गाउँपालिकाहरू गरि २० वटा स्थानीय तहहरू रहेका छन्।

अङ्गुठाकार|सर्लाही जिल्लाका पूर्व गाविसहरूको नक्सा

## भौगोलिक अवस्था
* अक्षांस: २६.४५" उत्तर देखि २७.१०" उत्तर अक्षास
* देशान्तर: ८५.२०" पूर्व देखि ८५.५०" पूर्व देशान्त
* सिमाना: पूर्व-महोत्तरी, पश्चिम-रौतहट, उत्तर-सिन्धुली तथा दक्षिण-भारतको बिहार राज्यको सितामढी जिल्ला
* क्षेत्रफल: १,२५९ वर्ग किलोमिटर
* औसत लम्बाई: ३२ किलोमिटर(उत्तर-दक्षिण)
* औसत चौडाई: ४० किलोमिटर(पूर्व-पश्चिम)
* सबभन्दा होचोस्थान: समुन्द्री सतहबाट ६० मिटर
* सबभन्दा अग्लोस्थान:समुन्द्री सतहबाट ६५९ मिटर

भौगोलिक हिसाबले यस जिल्लालाई उत्तरतर्फ रहेको चुरे पर्वत बीचमा रहेको भावर दक्षिणमा रहेको तराइको समथर मैदान ओगट्ने गरी गरी ३ भागमा बाँड्न सकिन्छ।

## प्रमुख नदी, ताल-तलैया
यस जिल्लामा बग्ने मुख्य नदीहरू बागमती, लखनदेइ, झिम, हुन्। बागमती नदी बाहेक अन्य नदीहरू उत्तरको चुरे डाँडावाट शुरु भई क्रमश: बग्दै दक्षीणतिर भारत पस्दछन। लखनदेइको सहायक नदीहरूमा नारायण, मदा, बामन्ती, दाईने, अत्रौली, चापिनी, कोटी, घुमी छन। त्यस्तै झिम नदीको प्रारम्भ भैवपुर दोभानमा फुलजोर कालिन्जोर खोलाको मिलनवाट भएको हो। यसबाहेक अन्य सानातिना नदीहरूमा मनुस्मारा (जुद्ध नहर), हरिवन, सोतारा, ढङ्ग्रा, भुमी, आदि पर्दछन्। यस जिल्लामा प्राकृतिक तालकोरूपमा एक मात्र नाढीमन तालका साथै मानव निर्मित नेपाल कै दोश्रो ठूलो ताल भरत ताल र माछापालन सिंचाई तथा स्नानकार्यका लागि थुप्रै पोखरीहरू छन।

## ब्यापारिक महत्त्वका स्थानहरू
यस जिल्लाका ब्यापारिक महत्त्वका प्रमुख स्थानहरूमा सदमुकाम मलङवा नगपालिका, हरिवन नगरपालिका लगायत बरहथवा, लालबन्दी नगरपालिका, बलरा नगरपालिका, नवलपुर, गोडैता,  ईश्वपुर नगरपालिका आदि छन्।

## सन्दर्भ 
## यो पनि हेर्नुहोस 
*नेपालको क्षेत्रीय वर्गीकरण

## वाहिरी कडीहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू
श्रेणी:मधेश प्रदेशका जिल्लाहरू
देवगवा

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, नवलपरासी जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। 
एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ५३५९ रहेको थियो जसमध्ये २६२६ पुरुष र २७३३ महिला रहेका थिए भने यहाँ ९२७ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल रामग्राम नगरपालिकामा पर्दछ।

यो रामग्राम नगरपालिकाको वडा नम्बर १७ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्लाका ठाउँहरू
महादेवी वर्मा

**महादेवी वर्मा** (२६ मार्च १९०७ – ११ सेप्टेम्बर १९८७ ) हिन्दी भाषाको अत्यधिक प्रतिभावान कवयित्रीहरूमा पर्छन्/पर्छिन्। उनी हिन्दी साहित्यको छायावादी युगका चार स्तम्भहरूमध्येका एक मानिन्छन्/मानिन्छिन्। आधुनिक हिन्दीको सबैभन्दा सशक्त कवयित्रीहरू मध्य एक भएकीले उनी आधुनिक मीरा नामले पनि चिनिन्छन्/चिनिन्छिन्। कवि निरालाले उनलाई ‘‘हिन्दीको विशाल मन्दिरको सरस्वती‘‘ पनि भनेका छन्/भनेकी छिन्। महादेवीले स्वतन्त्रता अगाडिको भारत पनि हेरेका छन्/हेरेकी छिन् र त्यस पछाडिको पनि। उनी यस्ता कविहरूमध्ये पर्छन्/पर्छिन् जसले व्यापक समाजमा काम गर्दै भारतभित्र विद्यमान हाहाकार, रोदनलाई हेरे/हेरिन्, जाँचे/जाँचिन् र करुणाले ओतप्रोत भएर अन्धकार हटाउने दृष्टि दिने कोसिस गरे/गरिन्। उनको काव्य मात्रै नभएर उनको समाज सुधारका कार्य र महिलाप्रतिको चेतना पनि यसै दृष्टिकोणले प्रभावित रहे। उनले मनको पीडालाई यस्तो स्नेह र सृङ्गारले सजाए/सजाइन् कि दीपशिखामा त्यो जनताको पीडाको रूपमा स्थापित भयो र त्यसले केवल पाठकलाई मात्र नभएर समालोचकहरूलाई पनि राम्ररी नै प्रभावित पार्‍यो।

उनले खडी बोली नामक हिन्दी कवितामा त्यस कोमल शब्दावलीको विकास गरे/गरिन् जुन त्यसबेलासम्म बृजभाषामा मात्रै सम्भव थियो। यसका लागि उनले समयअनुकूल संस्कृत र बङगाली का कोमल शब्दहरू छानेर तिनलाई हिन्दीमा ढाल्नुभयो। उनी सङ्गीतको जानिफकार भएकाले उनका गीतहरूमा, नाद-सौन्दर्य र तीखा उक्तिहरूको व्यञ्जना शैली अत्यन्त दुर्लभ छ। उनले कामको सुरुवात अध्यापनबाट गरे/गरिन् र अन्तिम समयसम्म उनी प्रयाग महिला विद्यापीठ की प्रधानाचार्या रही रहे/रहिन्। उनको बाल-विवाह भए पनि उनले अविवाहितले झैँ जीवन यापन गरे/गरिन्। प्रतिभावान कवियित्री र गद्य लेखिका महादेवी वर्मा साहित्य र सङ्गीतमा निपुण हुनका साथै कुशल चित्रकार र सृजनात्मक अनुवादक पनि थिए/थिइन्। उनले हिन्दी साहित्यका सबै महत्त्वपूर्ण पुरस्कारहरू प्राप्त गरेका छन्/गरेकी छिन्। भारतीय साहित्य-आकाशमा महादेवी वर्माको नाम ध्रुव तारा सरह प्रकाशमान छ। गएको शताब्दी की सर्वाधिक लोकप्रिय महिला साहित्यकार का रूपमा उनी जीवनभरी पूजनीय बनिरहे/रहिन्। सन् २००७लाई उनको जन्म शताब्दीका रूपमा मनाईँदै छ।

श्रेणी:हिन्दी साहित्यकार
श्रेणी:महिला व्यक्तित्वहरू
देवघाट गाउँपालिका

'''''' तनहुँ जिल्लाका ६ वटा गाउँपालिकाहरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका कोटा, छिपछिपे, देवघाट र बैदी (४-९) गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या १४,५८४ रहेको छ भने यहाँ ३,६७० घरधुरी रहेका छन्।

## भौगोलिक अवस्थिति
देवघाट गाउँपालिकामा ५ वडाहरू रहेका छन्। देवघाटको कुल क्षेत्रफल १५९ वर्ग किमी छ। यो गाउँपालिकाको पूर्वमा आँबुखैरेनी गाउँपालिका र चितवन जिल्ला पर्दछ भने पश्चिममा ऋषिङ गाउँपालिका र नवलपरासी जिल्ला छ। यसको उत्तरी भागमा आँबुखैरेनी गाउँपालिका, ऋषिङ गाउँपालिका, बन्दीपुर गाउँपालिका र व्यास नगरपालिका छ भने दक्षिणी क्षेत्रमा चितवन जिल्ला र नवलपरासी जिल्ला पर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, तनहुँ 

श्रेणी:तनहुँ जिल्लाका गाउँपालिकाहरू
श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू
देवीनगर

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, पाल्पा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २९८९ रहेको थियो जसमध्ये १३२४ पुरुष र १६६५ महिला रहेका थिए भने यहाँ ६२८ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल पूर्वखोला गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो पूर्वखोला गाउँपालिकाको वडा नम्बर ४ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पाल्पा जिल्लाका ठाउँहरू
देवल दिव्यपुर

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको महाकाली अञ्चल, डडेल्धुरा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ५८७९ रहेको थियो जसमध्ये २७८६ पुरुष र ३०९३ महिला रहेका थिए भने यहाँ १०२३ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल अजयमेरु गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ४-९ वडाहरू अजयमेरु गाउँपालिकाको वडा नम्बर ५ र १-३ वडाहरू वडा नम्बर ६ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:डडेल्धुरा जिल्लाका ठाउँहरू
देवभूमि बालुवा

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ७१३८ रहेको थियो जसमध्ये ३३२९ पुरुष र ३८०९ महिला रहेका थिए भने यहाँ १५७८ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल पाँचखाल नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-७,९ वडाहरू पाँचखाल नगरपालिकाको वडा नम्बर १२ भने ८ नम्बर वडा वडा नम्बर १० हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:काभ्रेपलान्चोक जिल्लाका ठाउँहरू
देवापुरटेटा

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको नारायणी अञ्चल, बारा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४७१६ रहेको थियो जसमध्ये २४३२ पुरुष र २२८४ महिला रहेका थिए भने यहाँ ६४२ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल सिम्रौनगढ नगरपालिकामा पर्दछ।

यो सिम्रौनगढ नगरपालिकाको वडा नम्बर १० हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बारा जिल्लाका ठाउँहरू
धैनकोट

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चलविकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको कर्णाली अञ्चल, मुगु जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २३९८ रहेको थियो जसमध्ये १२०७ पुरुष र ११९१ महिला रहेका थिए भने यहाँ ४२७ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल सोरु गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-५ नम्बर वडाहरू सोरु गाउँपालिकाको वडा नम्बर १० हो भने ६-९ वडाहरू वडा नम्बर ११ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मुगु जिल्लाका ठाउँहरू
देवानगञ्ज

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको कोशी अञ्चल, सुनसरी जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ७४८४ रहेको थियो जसमध्ये ३८३९ पुरुष र ३६४५ महिला रहेका थिए भने यहाँ १३११ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल देवानगञ्ज गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो देवानगञ्ज गाउँपालिकाको वडा नम्बर २ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सुनसरी जिल्लाका ठाउँहरू
धधबार

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको भेरी अञ्चल, बर्दिया जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २२८२२ रहेको थियो जसमध्ये १११९५ पुरुष र ११६८७ महिला रहेका थिए भने यहाँ ४३६९ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल बारबर्दिया नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका २,७ वडाहरू बारबर्दिया नगरपालिकाको वडा नम्बर ८ हो भने ३,६ वडाहरू वडा नम्बर ९ र १,४,९ वडाहरू वडा नम्बर १० र ५,८ वडा नम्बर ११ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बर्दिया जिल्लाका ठाउँहरू
देवीटार

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २६५२ रहेको थियो जसमध्ये १२०९ पुरुष र १४४३ महिला रहेका थिए भने यहाँ ५७२ घरधुरी रहेको थियो। यसको साविकका (४-५) वडाहरू हाल बनेपा नगरपालिकामा पर्दछ भने (१-३, ६-९) वडाहरू धुलिखेल नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ४-५ वडाहरू बनेपा नगरपालिकाको वडा नम्बर ३ भने १-३,६-९ वडाहरू धुलिखेल नगरपालिकाको वडा नम्बर १ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:काभ्रेपलान्चोक जिल्लाका ठाउँहरू
धमेना

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको सेती अञ्चल, बझाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २८३५ रहेको थियो जसमध्ये १३९७ पुरुष र १४३८ महिला रहेका थिए भने यहाँ ४६३ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल तलकोट गाउँपालिकामा पर्दछ। 

यसको साविकको ५-९ वडाहरू तलकोट गाउँपालिकाको वडा नम्बर २ हो भने १-४ वडाहरू वडा नम्बर ३ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बझाङ जिल्लाका ठाउँहरू
देवानटार

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको कोशी अञ्चल, भोजपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३२१५ रहेको थियो जसमध्ये १५७८ पुरुष र १६३७ महिला रहेका थिए भने यहाँ ६४५ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल आमचोक गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १,६-९ वडाहरू आमचोक गाउँपालिकाको वडा नम्बर ६ हो भने र २-५ नम्बर वडाहरू वडा नम्बर ७ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भोजपुर जिल्लाका ठाउँहरू
व्यास नगरपालिका

**व्यास** नेपालको गण्डकी प्रदेशमा पर्ने तनहुँ जिल्लाको एक नगरपालिका हो। तनहुँ जिल्लाको सदरमुकाम दमौली यस नगरपालिका भित्रको एक केन्द्रीय स्थल हो। यो नगरपालिका मादी नदीको किनारमा पर्दछ। व्यास नगरपालिका नेपालको राजधानी सहर काठमाडौँदेखि १५० किलोमिटर पश्चिममा तथा प्रादेशिक राजधानी पोखराबाट ५० किलोमिटर पूर्व पृथ्वी राजमार्गको छेउमा रहेको छ। 

नेपालको नगरपालिका ऐन, २०४७ लाई आधार बनाएर तत्कालीन सरकारले वि.सं. २०४८ चैत्र ३० गतेदेखि लागु हुने गरि गरेको निर्णय र सोही मितिमा नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार तनहुँ जिल्लाको तत्कालीन फराकचौर, गुणाडी र घाँसीकुवा गाउँ विकास समितिको आंशिक भूभागहरूलाई समेटेर यसलाई नगरपालिका घोषणा गरेको थियो। व्यास नगरपालिका तनहूँ जिल्लाको मध्य भागमा रहेकाले आवागमन सुविधा, प्रचुर जलप्रवाह तथा अपेक्षाकृत भू-समताले गर्दा आर्कषणको केन्द्र विन्दु बनेको हो। जिल्ला सदरमुकाम दमौली समेत यसै नगरपालिकाको केन्द्रीय स्थल रहेकोले जिल्लाका विभिन्न स्थानहरूबाट सरकारी कामकाजको लागि मानिसहरूको आवतजावत भइरहेको हुन्छ।

## राजनैतिक तथा प्रशासनिक इतिहास 
पञ्चायती व्यवस्थाको अन्त्य भएपछि तत्कालिन श्री ५ को सरकारद्वारा वि.सं. २०४७ साल जेठ २८ गते नगरपालिका ऐन, २०४७ घोषणा गरिएको थियो। यसै ऐनलाई टेकेर तत्कालिन सरकारले वि.सं. २०४८ चैत्र ३० गते नेपालमा तीन वटा नयाँ नगरपालिका थप्दा व्यास पनि नयाँ नगरपालिका बन्न पुगेको थियो। नगरपालिका ऐन, २०४७ बमोजिम गठन हुने नेपालको पहिलो तीन नगरपालिकाहरू मध्ये व्यास नगरपालिका पनि एक हो। 

व्यासलाई तत्कालिन सरकार मन्त्रिपरिषदको विकास समितिले वि.सं. २०७१ साल मङ्सिर १६ गते गरेको निर्णय र वि.सं. २०७१ पुस २८ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार तत्कालिन पोखरी भञ्ज्याङ गाविसलाई समावेश गरेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरेको थियो।

## नामकरण
हिन्दू धर्मका महर्षि वेदव्यासको जन्म यसै पावनभूमिमा भएको विश्वासको आधारमा उनै ऋषि वेदव्यासको नामबाट यस नगरपालिकाको नामकरण गरिएको हो। मगर भाषामा 'व्यास' को अर्थ 'भूलभूल' वा 'जमीनबाट पलाएको पानी' भन्ने हुन्छ। यो क्षेत्र आदिम कालदेखि नै महर्षिहरूको आदर्श तपोभूमि मानिएको छ। 

## भूगोल 
यो मादी र सेती नदीको सङ्गमदेखि उत्तर किनारमा अवस्थित छ। समुद्र सतहदेखि ३०८ मिटरको उचाइमा पर्ने यो नगर महाभारत पर्वत शृङ्खलाको उत्तरी खोचमा पर्दछ। यस नगरपालिकाको पूर्वमा भानु नगरपालिका र बन्दीपुर गाउँपालिका, पश्चिममा म्याग्दे गाउँपालिका र शुक्लगण्डकी नगरपालिका, उत्तरमा लम्जुङ र कास्की जिल्ला तथा दक्षिणमा ऋषिङ्ग गाउँपालिका र देवघाट गाउँपालिका रहेको छ। चारैतिर हराभरा वनजङ्गल तथा फाँट र नदीहरूको साथमा अवस्थित यो नगरपालिका आफ्नो प्राकृतिक क्षेत्रको लागि लोकप्रिय रहेको छ।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ७८,९३९ रहेको छ भने यहाँ २२,५८५ घरधुरी रहेका छन्।, व्यास गुफा, मानहुँकोट, गलेखामकोट लगायतका प्राकृतिक तथा ऐतिहासिक पर्यटकीय स्थलहरू रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समिति, तनहुँ 

## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:तनहुँ जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:वि.सं. २०४८ मा स्थापित नगरपालिकाहरू
श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
धम्जा

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धवलागिरी अञ्चल, बागलुङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २४९७ रहेको थियो जसमध्ये १०५७ पुरुष र १४३७ महिला रहेका थिए भने यहाँ ६०० घरधुरी रहेको थियो। यो हाल काठेखोला गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो काठेखोला गाउँपालिकाको वडा नम्बर ३ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बागलुङ जिल्लाका ठाउँहरू
धामी

शाब्दिक अर्थमा *धामी* एक नेपाली समाजमा प्रचलित बोक्सी प्रथा अन्तर्गत बोक्सीलाई लखेट्ने वा धपाउने पात्रलाई भन्ने गरिएपनी सुदुरपश्चिम नेपालका बैतडी दार्चुला, बझाङ , बाजुरा र दार्चुला जिल्ला र भारतको उत्तराखण्डमा धामी थरका बासि क्षेत्रीय खसहरु बस्छन। र यिनीहरु वैदि देवीदेवताको पुजा गर्छन ।  किबदन्ती अनुसार , पहिला गाउमा अस्पताल हुदैनथे डाक्टर हुदैनथे केही उपचार तथा भुतप्रेत भगाउन लगायत धेरै प्रयोजनमा धामिलाइ नै हेराउथे   । जस्लाइ देउपुजा पनि भन्ने गरिन्छ। जनताहरूले धामिलाइ देउताकै रूपमा हेर्थे र सम्मान गर्दैथे पछि कालान्तरमा सो ब्याक्तिको नाम धामिकै नामबाट चिनिएको र थर पनि धामी नै राखिएको बुझिन्छ। धामी थर गोत्रका हिसाबले कश्यप,अत्री गोत्र लगायत अन्य गोत्रका पनि पाइन्छन।

## यो पनि हेर्नु सहोस्
*लामा
*झाँक्री

## स्रोत
श्रेणी:अन्धविश्वास
श्रेणी:काल्पनिक अन्धविश्वासका पात्रहरू
धनगढी, सप्तरी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, सप्तरी जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ५२०१ रहेको थियो जसमध्ये २५४३ पुरुष र २६५८ महिला रहेका थिए भने यहाँ ९५४ घरधुरी रहेको थियो। यसको साविकका (१-८) वडाहरू हाल बोदेबरसाइन नगरपालिकामा पर्दछ भने ९ नम्बर वडा भने खडक नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-८ नम्बर वडाहरू बोदेबरसाइन नगरपालिकाको १ हो भने ९ नम्बर वडा खडक नगरपालिकाको नम्बर ८ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सप्तरी जिल्लाका ठाउँहरू
धनौरी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, दाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ९४३३ रहेको थियो जसमध्ये ४३८२ पुरुष र ५०५१ महिला रहेका थिए भने यहाँ १९३३ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल शान्तिनगर गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ६,८,९ वडाहरू शान्तिनगर गाउँपालिकाको वडा नम्बर ५ हो भने १,२,५ वडाहरू वडा नम्बर ६ र ३,४,७ वडाहरू वडा नम्बर ७ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दाङ जिल्लाका ठाउँहरू
धनौजी गाउँपालिका

'''''' धनुषा जिल्लाका ६ गाउँपालिकाहरू मध्येको एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा झोझीकटैया, बहुअर्वा, लखौरी र धनौजी गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या २१,९४२ रहेको छ भने यहाँ ४,४०८ घरधुरी रहेका छन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, धनुषा

श्रेणी:धनुषा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू
श्रेणी:मधेश प्रदेशका गाउँपालिकाहरू
धनकौली

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, कपिलवस्तु जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ९०२६ रहेको थियो जसमध्ये ४६११ पुरुष र ४४१५ महिला रहेका थिए भने यहाँ १३०६ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल बुद्धभूमि नगरपालिकामा पर्दछ।

यो बुद्धभूमि नगरपालिकाको वडा नम्बर १० हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कपिलवस्तु जिल्लाका ठाउँहरू
गाँजरी, डोटी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको सेती अञ्चल, डोटी जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २३९० रहेको थियो जसमध्ये १०४० पुरुष र १३५० महिला रहेका थिए भने यहाँ ५०४ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल पूर्वीचौकी गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो पूर्वीचौकी गाउँपालिकाको वडा नम्बर ६ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:डोटी जिल्लाका ठाउँहरू
धनवाङ

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, सल्यान जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ५५८७ रहेको थियो जसमध्ये २६८९ पुरुष र २८९८ महिला रहेका थिए भने यहाँ १२१५ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल कपुरकोट गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका २,३,६,७ वडाहरू कपुरकोट गाउँपालिकाको वडा नम्बर ३ हो भने १,४,५,८,९ वडा नम्बर ४ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सल्यान जिल्लाका ठाउँहरू
धनुषाधाम

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको जनकपुर अञ्चल, धनुषा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ८६६२ रहेको थियो जसमध्ये ४००४ पुरुष र ४६५८ महिला रहेका थिए भने यहाँ १६३६ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल धनुषाधाम नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १,२,३,४,७ नम्बर वडाहरू धनुषाधाम नगरपालिकाको वडा नम्बर ३ हो भने ५,६,८,९ वडाहरू वडा नम्बर ४ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:धनुषा जिल्लाका ठाउँहरू
धापाखेल

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, ललितपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १२६७८ रहेको थियो जसमध्ये ६४३५ पुरुष र ६२४३ महिला रहेका थिए भने यहाँ ३१७८ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल ललितपुर महानगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकको १-२ वडाहरू ललितपुर महानगरपालिकाको वडा नम्बर २३ हो भने ३-९ नम्बर वडाहरू वडा नम्बर २४ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:ललितपुर जिल्लाका ठाउँहरू
धापा

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चलविकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको कर्णाली अञ्चल, जुम्ला जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३७४६ रहेको थियो जसमध्ये १८७७ पुरुष र १८६९ महिला रहेका थिए भने यहाँ ६७५ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल सिंजा गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-५ वडाहरू सिंजा गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने ६-९ वडाहरू वडा २ नम्बर हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जुम्ला जिल्लाका ठाउँहरू
धरमपानी, प्युठान

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, प्युठान जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३०८३ रहेको थियो जसमध्ये १२६८ पुरुष र १८१५ महिला रहेका थिए भने यहाँ ७१० घरधुरी रहेको थियो। यो हाल मल्लरानी गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो मल्लरानी गाउँपालिकाको वडा नम्बर ३ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:प्युठान जिल्लाका ठाउँहरू
धापासी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, काठमाडौँ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३१४०६ रहेको थियो जसमध्ये १६०९२ पुरुष र १५३१४ महिला रहेका थिए भने यहाँ ८२०२ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल टोखा नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-३ वडाहरू टोखा नगरपालिकाको वडा नम्बर ४ हो भने ५,९ वडाहरू वडा नम्बर ५ र ४,६ वडाहरू वडा नम्बर ६ र ७-८ वडाहरू वडा नम्बर ७ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:काठमाडौँ जिल्लाका ठाउँहरू
धरमपुर, सप्तरी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको सगरमाथा अञ्चल, सप्तरी जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ५५४५ रहेको थियो जसमध्ये २६३० पुरुष र २९१५ महिला रहेका थिए भने यहाँ ११३२ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल कञ्चनरूप नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ६,७,९ नम्बर वडा कञ्चनरूप नगरपालिकाको वडा नम्बर ९ हो भने ८ नम्बर वडा वडा नम्बर १२ र १-५ वडाहरू वडा नम्बर ७ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सप्तरी जिल्लाका ठाउँहरू
धारापानी, अर्घाखाँची

**धारापानी** नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ५८३७ रहेको थियो जसमध्ये २४६९ पुरुष र ३३६८ महिला रहेका थिए भने यहाँ १३९१ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल भूमिकास्थान नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ६-९ वडाहरू भूमिकास्थान नगरपालिकाको वडा नम्बर ३ हो भने १-५ वडाहरू वडा नम्बर ४ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
धारी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको महाकाली अञ्चल, दार्चुला जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४१७५ रहेको थियो जसमध्ये २०१० पुरुष र २१६५ महिला रहेका थिए भने यहाँ ७५८ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल दुहुँ गाउँपालिकामा पर्दछ। 

यसको साविकको १-५ वडाहरू दुहुँ गाउँपालिकाको वडा नम्बर ४ हो भने ६-९ वडाहरू वडा नम्बर ५ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दार्चुला जिल्लाका ठाउँहरू
धाप

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको महाकाली अञ्चल, दार्चुला जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४९०६ रहेको थियो जसमध्ये २२२५ पुरुष र २६८१ महिला रहेका थिए भने यहाँ ८९६ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल महाकाली नगरपालिकामा पर्दछ। 

यसको साविकको ७-९ वडाहरू महाकाली नगरपालिकाको वडा नम्बर ६ हो भने ५ र ६ वडाहरू महाकाली नगरपालिकाको वडा नम्बर ७ र १-४ वडाहरू वडा नम्बर ८ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दार्चुला जिल्लाका ठाउँहरू
अ

thumb|अ अक्षर

**अ** नेपाली वर्णमालामा स्वरवर्णको पहिलो अक्षर (यो वर्णले हरेक व्यन्जन वर्णको पछाडी प्रयोग भएर त्यसलाई पूर्णता दिन्छ) उच्चारण कण्ठ्य हो । 

## सन्दर्भ सामग्री
आ

नेपाली बर्णमालामा स्वरवर्णको दोस्रो अक्षर यो 'अ' अक्षरको पछाडी मात्रा आकार (ा) दिएर बनेको अक्षर **होइन**। तर व्यन्जन बर्णमा दिइने मात्रा आकार (ा)ले यो स्वरको प्रतिनिधित्त्व गर्दछ। जुन व्यन्जनवर्णको अक्षरमा आ मात्रा दिइन्छ त्यस अक्षरको अन्त्यमा आ उच्चारण गरिन्छ जस्तो क+ा = (क+आ)का। उच्चारण सङ्केत= ??

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:स्वरवर्ण
धमौरा

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको जनकपुर अञ्चल, महोत्तरी जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १४२५० रहेको थियो जसमध्ये ६८८८ पुरुष र ७३६२ महिला रहेका थिए भने यहाँ २५१७ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल बलवा नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-३ नम्बर वडाहरू बलवा नगरपालिकाको वडा नम्बर ९ हो भने ४,५,८ नम्बर वडाहरू वडा नम्बर १० र ६,७,९ वडाहरू वडा नम्बर ११ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:महोत्तरी जिल्लाका ठाउँहरू