open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
धम्पुस

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, कास्की जिल्ला अवस्थित एक गाविस थियो। अहिले  धम्पुस माछापुछ्रे गाउँपालिकामा पर्दछ र यहाँ  पोखरादेखि २५.५ किलोमिटरको यातायात सडक पार गरेर पुग्न सकिन्छ ।

एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २५३७ रहेको थियो जसमध्ये ११२७ पुरुष र १४१० महिला रहेका थिए भने यहाँ ६२० घरधुरी रहेको थियो। यस गाविसमा रहेका ऐतिहासिक तथा धार्मिक पर्यटकीय स्थलहरू धम्पुसकोट, भुमे मन्दिर, नेवोताल वराह, सिद्ववराह मन्दिर आदि रहेका छन भने पाराग्लाईडिङको लागि थाक डाँडा, तप्राङ मैदान आदि प्राकृतिक पर्यटकीय स्थलहरू हुन। यो हाल माछापुच्छ्रे गाउँपालिकामा पर्दछ। 

यो माछापुच्छ्रे गाउँपालिकाको वडा नम्बर ७ हो।

## चित्र दीर्घा 

Dhampus-09b-Sonnenaufgang-2013-gje.jpg|
Dhampus-12-Annapurna Sued-Hiunchuli-2013-gje.jpg|
Dhampus-02-Ballspiel-2013-gje.jpg|
Dhampus-04-Pavillon-2013-gje.jpg|
Dhampus-21b-Bauernhaus-2013-gje.jpg|
Dhampus-32-Vogel-2013-gje.jpg|
Dhampus-37-Fruehstueck vor Annapurna Sued-Hiunchuli-Machhapuchhre-2013-gje.jpg|
Dhampus-52-Kinder mit Ziege-2013-gje.jpg|

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू 
*कास्की जिल्लाका ठाउँहरूको संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय नक्सा

श्रेणी:कास्की जिल्लाका ठाउँहरू
समय दैनिक

**समय दैनिक** (Samay Dainik) भारतको सिक्किम राज्यको राजधानी गान्तोकबाट प्रकाशित हुने एक नेपाली दैनिक समाचार पत्र हो, जो २००४ देखि प्रकाशित हुँदै आएको छ। यसका संस्थापक सम्पादक पदम क्षेत्री थिए भने उनी पछि जेभियर सुब्बा यसका सम्पादक बने। मे २००७-मा पारसमणि शम यसका सम्पादक बन्न पुगे। शमले २०१४ को सेप्टेम्बर ७ तारिकसम्म यसको सफलतापूर्वक सम्पादन गरेपछि आफ्ना अनुज डिल्लीराम दुलाललाई यसको सम्पादकको जिम्मेवारी सुम्पिए। समय दैनिकका प्रकाशक एसके प्रधान हुन्।

जम्मा ८ पृष्ठमा रङ्गीन रूपमा दैनिक प्रकाशित हुने यो समाचार पत्र सिक्किमको सर्वाधिक बिक्री हुने लोकप्रिय समाचार पत्र हो। यसमा स्थानीय समाचार, क्षेत्रीय महत्त्वका समाचार, राष्ट्रिय तथा अन्तरराष्ट्रिय समाचार निरन्तर प्रकाशित हुन्छन् भने कला, संस्कृति, साहित्य, खेलकूद, विज्ञान, सौन्दर्य, आदि विविध विषयका पठन योग्य सामग्री पाइन्छ। यति मात्र होइन यसमा सामाजिक गतिविधिलाई लिएर लेखिएका रचनाहरूको पनि उपस्थिति रहन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली पत्रिका
श्रेणी:समाचारपत्र
इ

नेपाली बर्णमालामा स्वरवर्णको तेस्रो अक्षर {अक्षरको पछाडी यो वर्णको मात्रा इकार (ि) दिएमा त्यस अक्षरको अन्त्यमा इ उच्चारण गरिन्छ जस्तो क+ि = (क+इ)कि } उच्चारण सङ्केत= ??

श्रेणी:स्वरवर्ण
उ

नेपाली बर्णमालामा स्वरवर्णको पाँचौं अक्षर {अक्षरको पछाडी यो वर्णको मात्रा उकार (ु) दिएमा त्यस अक्षरको अन्त्यमा उ उच्चारण गरिन्छ जस्तो क+ु = (क+उ)कु } उच्चारण सङ्केत= ??

श्रेणी:स्वरवर्ण
ई

नेपाली बर्णमालामा स्वरवर्णको चौथो अक्षर {अक्षरको पछाडी यो वर्णको मात्रा ईकार (ी) दिएमा त्यस अक्षरको अन्त्यमा ई उच्चारण गरिन्छ जस्तो क+ी = (क+ई)की } उच्चारण सङ्केत= ??

श्रेणी:स्वरवर्ण
ए

नेपाली बर्णमालामा स्वरवर्णको सातौँ अक्षर {अक्षरको पछाडी यो वर्णको मात्रा एकार (े) दिएमा त्यस अक्षरको अन्त्यमा ए उच्चारण गरिन्छ जस्तो क+े = (क+ए)के } उच्चारण सङ्केत= ??

श्रेणी:स्वरवर्ण
ऊ

नेपाली बर्णमालामा स्वरवर्णको छैठौं अक्षर {अक्षरको पछाडी यो वर्णको मात्रा ऊकार (ू) दिएमा त्यस अक्षरको अन्त्यमा ऊ उच्चारण गरिन्छ जस्तो क+ू = (क+ू)कू } उच्चारण सङ्केत= ??

श्रेणी:स्वरवर्ण
औ

नेपाली बर्णमालामा स्वरवर्णको दशौँ अक्षर {अक्षरको पछाडी यो वर्णको मात्रा औकार (ौ) दिएमा त्यस अक्षरको अन्त्यमा औ उच्चारण गरिन्छ जस्तो क+ौ = (क+औ) कौ } उच्चारण सङ्केत= ??

श्रेणी:स्वरवर्ण
ओ

नेपाली बर्णमालामा स्वरवर्णको नवौँ अक्षर {अक्षरको पछाडी यो वर्णको मात्रा ओकार (ो) दिएमा त्यस अक्षरको अन्त्यमा ओ उच्चारण गरिन्छ जस्तो क+ो = (क+ओ)को } उच्चारण सङ्केत= ??

श्रेणी:स्वरवर्ण
ऐ

**ऐ** नेपाली बर्णमालामा स्वरवर्णको आठौँ अक्षर हो। *ए* अक्षरको पछाडी यो वर्णको मात्रा ऐकार (ै) दिएमा त्यस अक्षरको अन्त्यमा ऐ उच्चारण गरिन्छ जस्तो क+ै = (क+ऐ)कै } उच्चारण सङ्केत= ??

## सन्दर्भ सामाग्रीहरू
श्रेणी:स्वरवर्ण
अः

नेपाली बर्णमालामा स्वरवर्णको बाह्रौँ अक्षर {अक्षरको पछाडी यो वर्णको मात्रा विसर्ग (ः) दिएमा त्यस अक्षरको अन्त्यमा दीर्घ उच्चारण गरिन्छ जस्तो क+ः = कः} उच्चारण सङ्केत= ??

श्रेणी:देवनागरी वर्णमाला
श्रेणी:स्वरवर्ण
अं

thumb|अं अक्षर

नेपाली बर्णमालामा स्वरवर्णको एघारौँ अक्षर {अक्षरको पछाडी यो वर्णको मात्रा अनुस्वार (ं) दिएमा त्यस अक्षरको अन्त्यमा अं उच्चारण गरिन्छ जस्तो क+ं = (क+अं) कं } उच्चारण सङ्केत= ??

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:देवनागरी वर्णमाला
श्रेणी:स्वरवर्ण
टम क्रुज

**टम क्रूज** (जन्मः ३ जुलाई,१९६२) एक प्रसिद्ध अमेरिकी अभिनेता, लेखक, निर्देशक तथा निर्माता हुन्। लगातार ७ पटकसम्म एउटा चलचित्रको १०० मिलियन डलर लिने टम क्रूजको तुलना टम ह्याङ्क्ससँग पनि गरिन्छ।
उनले १९ वर्षको उमेरमा आफ्नो चलचित्र यात्रा सुरु गरेका थिए । क्रूजले हलिवुडका कयौं वहुचर्चीत चलत्रि *रेन म्यान*, *मिसन ईम्पोसिबल*, *द लास्ट समुराई* लगाएत अन्य विभिन्न चलचित्रमा 
आफ्नो अभिनयत्मक भूमिका निर्वाह गरेका छन् । उनी २०१२ मा हलिवुडमै सर्वाधिक पारिसरमिक लिने हलिवुड अभिनेताको रूपमा चिनिएका छन्।

## बाल्यकाल 
## चलचित्र शुरुवात
## हलीवूड 
### अभिनेताको रूप 
### निर्माताको रूप
## व्यक्तिगत जीवन 
### विवहा 
## प्रसिद्धि 
## यी पनि हेर्नुहोस्
## यी पनि हेर्नुहोस्
*ब्रूस ली
*ज्याकि च्यान
*ब्राड पिट
*भेन डिजेल
*जेट ली
*जेसन स्टेथम
*डे्वेन जोनसन ‘रक’

श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र अभिनेताहरू
श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र निर्माताहरू
श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र निर्देशकहरू
नासा

संयुक्त राज्य अमेरिकाको सरकारद्वारा २९ जुलाई, १९५८ मा राष्ट्रपति ड्वाइट डी. आइजेनहावरले स्थापित **राष्ट्रिय हवाई यातायात तथा अन्तरिक्ष प्रशासन** (National Aeronautics and Space Administration)को छोटकारी नाम **नासा** (NASA) हो । त्यसको *अपलो* नामक अन्तरीक्ष कार्यक्रमद्वारा मानव पहिले चन्द्रमा पुग्यो ।

## इतिहास 
## अन्तरिक्ष उडान
## आलोचना 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू
श्रेणी:अन्तरिक्ष एजेन्सीहरू
पेले

**एद्सो अरान्तेस दो नासिमेन्तो** (; सन् १९४० अक्टोबर २३ – सन् २०२२ डिसेम्बर २९), आफ्नो उपनाम **पेले** ()को नामले चर्चित एक ब्राजिली व्यावसायिक फुटबल खेलाडी थिए जो अग्रपङ्क्ति स्थानबाट खेल्ने गरेका थिए। फिफाद्वारा पेलेलाई 'महानतम्' तथा सबै समयका महान खेलाडीहरू मध्ये एक मानिएको थियो। उनी २०औँ शताब्दीको सबैभन्दा सफल र लोकप्रिय खेल व्यक्तित्वहरू मध्ये एक थिए। सन् १९९९ मा उनलाई अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक समितिले 'एथलिट अफ द सेन्चुरी' घोषित गरेको थियो र टाइमद्वारा उनलाई २०औँ शताब्दीका '१०० सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण व्यक्तिहरू'को सूचीमा समावेश गरिएको थियो। सन् २००० मा पेलेलाई इन्टरनेसनल फेडेरेसन अफ फुटबल हिस्ट्री एन्ड स्ट्याटिस्टिक्सद्वारा 'शताब्दी विश्व खेलाडी'को रूपमा मतदान गरिएको थियो भने फिफाले उनलाई 'फिफा शताब्दी खेलाडी'का दुई संयुक्त विजेताहरू मध्ये एक घोषणा गरेको थियो। पेलेले आफ्नो जीवनकालमा १,३६३ खेलहरूमा १,२७९ गोल गरेर गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्समा नाम दर्ज गराएका थिए।

पेलेले १५ वर्षको उमेरमा सान्तोस फुटबल क्लब र १६ वर्षको उमेरमा ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोलीबाट खेल्न थालेका थिए। आफ्नो अन्तर्राष्ट्रिय करियरको समयमा उनले तीनवटा फिफा विश्वकप जितेका थिए। उनी १९५८,१९६२, तथा १९७० मा आयोजित फिफा विश्वकप जितेर कीर्तिमान बनाएका थिए।यसो गर्ने उनी एकमात्र फुटबल खेलाडी छन्। सन् १९५८ विश्वकप प्रतियोगितापछि उनलाई 'ओ रे' (राजा) उपनाम दिइएको थियो। पेलेले ९२ खेलमा ७७ गोलसहित ब्राजिलका लागि संयुक्त सर्वाधिक गोलकर्ता हुन्। क्लब स्तरमा, उनले ६५९ खेलहरूमा ६४३ गोल गरेका थिए भने सान्तोस फुटबल क्लबका सबै समयका शीर्ष गोलकर्ता थिए। आफ्नो देश ब्राजिलमा, फुटबल खेलमा उनको उपलब्धि र योगदानका कारण पेलेलाई राष्ट्रिय नायकका रूपमा लिइन्छ। फुटबल खेलबाट सेवानिवृत भएपछि उनलाई फिफाले आधिकारिक रूपमै विश्वभरका लागि उनलाई फुटबल राजदुत नियुक्त गरेको थियो।उनलाई ब्राजिलको सरकारले राष्ट्रिय सम्पति घोषणा गरेको छ। गरीबहरूको सामाजिक अवस्था सुधार्ने नीतिहरूप्रति उनले गरेका समर्थनहरू निक्कै उलेख्य रहेका थिए। उनले आफ्नो एक हजारौँ गोललाई ब्राजिलका गरीब बालबालिकाहरूका निम्ति समर्पित गरेका थिए।

## प्रारम्भिक जीवन
## फुटबल करियर
## सन्दर्भ सूची 
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:सन् १९४० मा जन्म
श्रेणी:सन् २०२२ मा मृत्यु
श्रेणी:१९५८ फिफा विश्वकप खेलाडीहरू
श्रेणी:१९६२ फिफा विश्वकप खेलाडीहरू
श्रेणी:१९६६ फिफा विश्वकप खेलाडीहरू
श्रेणी:१९७० फिफा विश्वकप खेलाडीहरू
श्रेणी:ब्राजिलका फुटबल खेलाडीहरू
श्रेणी:फिफा विश्वकप विजेता खेलाडीहरू
श्रेणी:फिफा १००
श्रेणी:सान्तोस फुटबल क्लबका खेलाडीहरू
श्रेणी:ब्राजिलका अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल खेलाडीहरू
थोमस एल्वा एडिसन

**थोमस एल्वा एडिसन** (अङ्ग्रेजी उच्चारण:- *टमस एल्वा एडिसन*) (फेब्रुअरी ११, १८४७–अक्टुबर १८, १९३१) एक महान् अमेरिकी वैज्ञानिक तथा व्यापारी थिए । उनले अनेकौ यन्त्र तथा युक्तिहरू विकसित गरे जसबाट संसार भरका मान्छेहरूको जीवनमा भारी बदलाव आयो। विद्युत बल्ब तथा फोनोग्राफ सहित यिनले हजारौ आविष्कार गरे। उनी भारी मात्रामा उत्पादनको सिद्धान्तको व्यवहारमा ल्याउने प्रथम अन्वेषकहरूमध्ये एक थिए। यसको वाहेक खोज गर्नको लागि विशाल टीमको सहारा लिने उनी प्रथम आविष्कारक थिए। त्यसैले उनिलाई प्रथम औद्धोगिक अनुसन्धान प्रयोगशाला स्थापित गरेकोको श्रेय पनि दिइन्छ।

## वैवाहिक जीवन 
## प्रयोगशाला 
## आविष्कार 
एडिसन का आविस्कार :-
* बिजुली बत्ती
* फोनोग्राफ
* एडिसन मोसन पिक्चर्स

## आलोचना 
श्रेणी:अमेरिकी आविष्कारकहरू
श्रेणी:सन् १८४७ मा जन्म
श्रेणी:वैज्ञानिकहरू
श्रेणी:विश्वप्रशिद्द वैज्ञानिक
जीवनपुर

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, धादिङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ८७८९ रहेको थियो जसमध्ये ४३२९ पुरुष र ४४६० महिला रहेका थिए भने यहाँ १९२० घरधुरी रहेको थियो। यो हाल धुनिवेशी नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ५-७ वडाहरू धुनिवेशी नगरपालिकाको वडा नम्बर ३ हो भने १-४ वडाहरू वडा नम्बर ४ र ८-९ वडाहरू वडा नम्बर ५ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:धादिङ जिल्लाका ठाउँहरू
डिजीटल सिग्नेचर

**डिजिटल सिग्नेचर** () डिजिटल सन्देश वा डकुमेन्टहरू सक्कलपन कायम राख्ने गणितीय तरिकाहरू हुन् ।
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:गणित
ज

**ज**() नेपाली वर्णमालामा व्यन्जनवर्णको आठौँ अक्षर हो । (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “डाडू ज”)
## हेर्नुहोस्
श्रेणी:देवनागरी वर्णमाला
श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
च

**च** () नेपाली वर्णमालामा व्यन्जनवर्णको छैठौं अक्षर हो (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “चरिचुच्चे च”)

## हेर्नुहोस्
श्रेणी:देवनागरी वर्णमाला
श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
ञ

**ञ** ((अक्षरको नामको उच्चारण): ) (उच्चारण शब्दमा): () नेपाली वर्णमालामा व्यञ्जन वर्णको दसौं अक्षर (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “गोरूसिंगे ञ”)। ञबाट खासै शब्दहरू बन्दैनन्। प्रयोगको हिसाबले यो अक्षर सम्भवत सबैभन्दा कम प्रयोग हुने अक्षर हो।

## हेर्नुहोस्
## स्रोत
*राम्रो रचना मिठो नेपाली (लेखक-कृष्ण प्रसाद पराजुली)

श्रेणी:देवनागरी वर्णमाला
श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
ज्ञ

**ज्ञ** ज्+ञ दुई अक्षर मिलेर बनेको यो अक्षरको नेपाली वर्णमालामा अझै पनि ३६औं स्थानमा अध्ययन अध्यापन भैरहेको छ यद्यपि नेपाली बृहद शब्दकोषमा यसको स्वतन्त्र अस्तित्व भने छैन।(बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “गाँठो पार्यो ज्ञ”)

## हेर्नुहोस्
श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
त्र

**त्र** त्+र दुई अक्षर मिलेर बनेको यो अक्षरको देवनागरी वर्णमालामा अझै पनि ३५औं स्थानमा अध्ययन अध्यापन भैरहेको छ यद्यपि नेपाली बृहद शब्दकोषमा यसको स्वतन्त्र अस्तित्व भने छैन।(बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “त्रिशुल त्र”)
=हेर्नुहोस्=

श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
अर्जुनचौपारी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, स्याङ्जा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ६३०७ रहेको थियो जसमध्ये २७५३ पुरुष र ३५५४ महिला रहेका थिए भने यहाँ १५०६ घरधुरी रहेको थियो।
 यो हाल अर्जुनचौपारी गाउँपालिकामा पर्दछ। 

यसको साविकका १-५ वडाहरू अर्जुनचौपारी गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने ६-९ वडाहरू वडा वडा नम्बर २ हो।

यो गाउँ विकास समिति जिल्ला सदरमुकाम देखि करिब १० कि.मि. पश्चिममा अवस्थित छ। यो गाविसको अक्षांसीय स्थिति २८ डिग्री १६ मिनेट उत्तरदेखि २८ डिग्री २२ मिनेट उत्तर र देशान्तरीय स्थिति ८३ डिग्री ५३ मिनेट पूर्वदेखि ८३ डिग्री ७९ मिनेट पूर्वसम्म रहेको छ। यो गाविसको भौगोलिक धरातल समुद्र सतहदेखि न्यूनतम ६०० मिटर र अधिकतम १९४५ मिटरसम्म वितरित छ। यस गाविसको पूर्वमा पुतलीबजार नगरपालिका, पश्चिममा ढापुक सिमलभञ्ज्याङ गाविस, उत्तरमा सतौदरौँ र रापाकोट गाविस र दक्षिणमा खिलुङ देउराली गाविस पर्दछन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समिति, स्याङ्जा
*स्याङ्जा र स्याङ्जालिको चिनारी 

श्रेणी:स्याङ्जा जिल्लाका ठाउँहरू
क्ष

**क्ष**  क्+ष दुई अक्षर मिलेर बनेको यो अक्षरको देवनागरी वर्णमालामा अझै पनि ३४औं स्थानमा अध्ययन अध्यापन भैरहेको छ यद्यपि नेपाली बृहद शब्दकोषमा यसको स्वतन्त्र अस्तित्व भने छैन।(बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “क्षत्री क्ष”)
=हेर्नुहोस्=

श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
ट

**ट**()  नेपाली बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको ११औं अक्षर हो (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “ओठ काट्यो ट”)

## हेर्नुहोस्
श्रेणी:देवनागरी वर्णमाला
श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
छ

**छ** ()  नेपाली वर्णमालामा व्यन्जनवर्णको सातौँ अक्षर (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “छाते छ”) कुनै कुराको अस्तित्त्व जनाउने सकारात्मक लवज “छ”। उदाहरण तिमीलाई सञ्चो छ कि छैन? सञ्चै छ।

## हेर्नुहोस्
श्रेणी:देवनागरी वर्णमाला
श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
स

**स**  देवनागरी वर्णमालामा व्यञ्जनवर्णको ३२औँ अक्षर हो। आधुनिक भारतीय लिपि अन्तर्गत लेखिने 'स' अशोक ब्राह्मी अक्षर  र गुप्त लिपिको  अक्षर मिलेर व्युत्पन्न भएको हो।

=हेरौँ=

श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
ड

**ड** नेपाली बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको १३औं अक्षर (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “डाङडुङे ड”)
## हेर्नुहोस्
श्रेणी:देवनागरी वर्णमाला
श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
ष

**ष**  देवनागरी बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको ३१औं अक्षर हो। (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “पेट फार्‍यो ष”)। कुनै शब्दमा "ख" जसरी पनी हुन्छ, तर प्राय "स" जस्तै हुन्छ।
अङ्गुठाकार|षको उच्चारण सुन्नुहोस् -नेपालीमा श, ष र स एउटै सुनिन्छ

## हेर्नुहोस्
श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
श

**श**  देवनागरी बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको ३०औं अक्षर हो। (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “मोटो श”)
=हेरौँ=

श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
व

**व** नेपाली बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको २९औं अक्षर हो। (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “तलथोप्ली व”)। प्राचीन नेपालीमा यसलाई "व़" जसरी लेखिन्थ्यो।

=हेर्नुहोस्=

श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
त

**त**() नेपाली वर्णमालामा व्यन्जनवर्णको १६औं अक्षर हो। (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “कोदालीपाते त”)

=हेर्नुहोस्=

श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
ल

**ल** देवनागरी बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको २८औं अक्षर हो। (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “हात भाँच्यो ल”)। कुनै आदेश वा अनुरोधको सकारात्मक जवाफ। विष्मयाधिवोधक शब्द ल!
=हेर्नुहोस्=

श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
य

**य** देवनागरी बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको २६औं अक्षर हो। यो अक्षर बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “बुढो य” हो। प्राचीन नेपालीमा यसलाई "य़" जसरी लेखिन्थ्यो।

## प्रयोग
*यात्री
*यस

श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
म

**म** देवनागरी बर्णमालामा व्यन्जन वर्णको २५ औं अक्षर हो। यो शब्द नेपाली वर्णमालामा "भ" भन्दा पछाडि र "य" भन्दा अगाडि आउँछ । नेपाली भाषामा बच्चालाई अक्षर सिकाउँदा "म"लाई भनिने  “राम्रो म” भनेर सिकाइन्छ। आफुलाई जनाउन प्रयोग गर्ने प्रथम पुरूषको सर्वनामका रुपमा “म” को प्रयोग गरिन्छ, जस्तै म विकिपिडिया पढ्दै छु ।

## "म" बाट आउने केही नेपाली शब्दहरू
*मुजुस =केही महत्वपूर्ण सामान राख्ने बाकस
*मुला =तरकारी
*मकै = अन्न

## "म" बाट आउने केही आगन्तुक शब्दहरू
*मम्मी =आमा
*मोबाइल = दुरसञ्चार उपकरण

=हेर्नुहोस्=

श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
भ

**भ**  देवनागरी बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको २४ औं अक्षर हो । यो शब्द वर्णमालामा "ब" भन्दा पछाडी र "म" भन्दा अगाडि आउँछ ! "भ" को पञ्चम वर्ण भनेको "म" हो । बच्चालाई सिकाउँदा नेपाली भाषामा “भकारी भ” भनेर पनि पढाइन्छ ।
‍‌‌
## "भ" बाट आउने केही नेपाली शब्दहरू
*भकारी‌‍ =धान आदि अनन राख्ने चोया या बाँसको सामग्री
*भल =वर्षको पानीको बगेको अवस्था
*भलाकुसारी ‌= कुराकानी

## "भ" बाट आउने केही आगन्तुक शब्दहरू
*भलिबल =हातले खेल्ने खेल
*भोट =मतदानमा चुनाव गर्ने अवस्था

=हेर्नुहोस्=

श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
न

**न**  देवनागरी बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको २०औं अक्षर हो। बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “निहुर मुन्टी न” भनेर सिकाउने प्रथा छ।
## प्रयोग
*नङ
*नसा

श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
सुनसरी जिल्ला

**सुनसरी जिल्ला** नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको कोशी अञ्चलमा रहेको अत्याधिक जनघनत्व भएको जिल्ला र २ वटा उपमाहानगरपालिका भएको नेपालको एक मात्र जिल्ला हो । यस जिल्लाको दक्षिणमा भारत, पूर्वमा मोरङ जिल्ला, उत्तरमा धनकुटा जिल्ला र पश्चिममा सप्तकोशी नदीले सप्तरी जिल्लासित छुट्याएको छ। इनरूवा यहाँको सदरमुकाम हो। १२५७ बर्ग कि.मि. क्षेत्रफल रहेको यस जिल्लामा करिव ७ लाख मानिसको बसोबास रहेको छ। अधिकांश भाग तराईमा पर्ने सुनसरी जिल्लाबासीको मुख्य पेशा कृषि हो। धान, गहुँ, दलहन, तेलहन पछि उखु, जूट र सुर्ती पनि यस जिल्लामा उत्पादन हुन्छ। सुनसरी जिल्ला दक्षिणमा समुद्र सतहदेखि १५२ मिटर र उत्तरमा ९१४ मिटर उचाईमा रहेको छ। जिल्लामा मुख्यतया: थारू, मुसहर, लिम्बू , राइ, याक्खा, बाहुन, क्षेत्री, सतार आदि जनजातिको बसोबास पाइन्छ।

## जिल्लाको नामाकरण
यस जिल्लाको नामाकरण भरौल गाविस क्षेत्रको चारकोसे झाडीबाट उत्पत्ति भएको सुनसरी नदीको नामबाट भएको हो। यो नदी भरौल, बक्लौरी, सिंगिया, भोक्राहा, नरसिंह, जल्पापुर हुँदै भारततर्फ बगेको छ।

## भौगोलिक अवस्था
*अक्षांशः २६० २३" उत्तरदेखि २६० ५५" उत्तरसम्म
*देशान्तरः-८७० ५" पूर्वदेखि ८७० १६" पूर्वसम्म।
*सिमाना: पूर्व मोरङ जिल्ला, पश्चिम सप्तरी जिल्ला र उदयपुर जिल्ला (कोशी नदी), उत्तर धनकुटा जिल्ला (भेडेटार),र दक्षिण भारतको विहार राज्य पर्दछ।
*क्षेत्रफल:१,२५७ वर्ग कि.मि.
*औसत लम्वाई : पूर्वको बुढी नदी देखि पश्चिमको कोशी नदीसम्मको लम्वाई ४४ कि. मि.
*औसत चौडाई: उत्तरको भेडेटार देखि दक्षिणको बुढीखोलासम्मको चौडाई ४५ कि.मि.
*भौगोलिक विभाजन: १. उत्तरको पहाडी प्रदेश २. मध्यभागको भावर प्रदेश र ३. दक्षिणको समथर भुमि।
*स्थानीय निकायः जिल्लामा ४९ वटा गाविस तथा ६ वटा नगरपालिका पर्दछ।

सुनसरी जिल्ला महाभारत पर्वत शृङ्खला, चारकोसे जङ्गल र तराईका उर्वर भागहरू मिलेर बनेकोछ। यस जिल्लाको भौगोलिक वनावटलाई उत्तरको पहाडी प्रदेश, मध्यभागको भावर प्रदेश र दक्षिणको समथर भुमि गरी मुख्य तीन भागमा विभाजन गर्न सकिन्छ।

## प्रमुख नदी ताल तलैयाहरू
यस जिल्लाका प्रमुख नदी तथा ताल तलैयाहरूमा सप्तकोशी, कोकाहा, सुनसरी, बुढी, सेउती, सर्दु, खेतीखोला, टेंग्रा, पकलीखोला, दचकिचा, पटनाली, गडन खोला आदि पर्दछन्।

## प्रमुख धार्मिक क्षेत्र
बराहक्षेत्र, दन्तकाली, पिण्डेश्वर, बुढासुब्बा, शिवजट्टा, रामधुनी, विष्णुपादुका चतारा धाम आदी।

## पर्यटकीय क्षेत्र
चिमडी दह, भेडेटार, ठिंगेढुंगा, कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष, एभरेष्ट विज्ञान केन्द्र,तालतलैया।

## प्रशासनिक विभाजन 
जिल्लामा २ उपमहानगरपालिका र ४ नगरपालिका, ६ गाउँपालिकाहरू गरि १२ वटा स्थानीय तहहरू रहेका छन्।

अङ्गुठाकार|सुनसरी जिल्लाका पूर्व गाविसहरूको नक्सा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
* केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग

## हेर्नुहोस् 
***नेपालको क्षेत्रीय वर्गीकरण**

## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेशका जिल्लाहरू
ठ

**ट** ( नेपाली वर्णमालामा व्यन्जनवर्णको १२औं अक्षर हो। (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “ओठ मिलायो ठ”)
ठ का विभिन्न शब्दहरू बनाउन सकिन्छ।

## हेर्नुहोस्
श्रेणी:देवनागरी वर्णमाला
श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
उबुन्टु

thumb|right|उबुन्टुको डेस्कटप चित्रण
**उबुन्टु** डेस्कटप लक्षित एउटा एकदमै प्रचलित लिनक्स वितरण हो जुन डेबियन लिनक्समा आधारित छ। यस वितरणमा उपयोगितालाई निक्कै प्राथमिकता दिइएको छ। यसको विकास र प्रबर्धनलाई आइल-अफ-म्यान स्थित क्यानोनिकल लिमिटेडले प्रायोजन गरेको छ, जुन दक्षिण-अफ्रिकी अर्बपति उद्यमी मार्क सटलवर्थको निजी संस्था हो।
यस बितरणको नाम अफ्रिकी विचार "उबुन्टु"मा आधारित छ, जसको झर्रो अनुबाद *अरु प्रति मानवता* हुन्छ। यसको प्रयोग विशेषत: डेस्कटप कम्प्युटर र ल्यापटपमा गरिन्छ। तर यसको सर्भर संस्करण पनि निक्कै प्रचलित छ।

यसको सबैभन्दा नयाँ संस्करण १६.१०सिड क् हो जुन सनअप्रिलमा प्रकाशन ग छ। थियो।आासंरण १मेरि िरक्को नन २०क्टा गर य भए

## बाह्य कडीहरू  
* उबुन्टु लिनक्सको आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:कम्प्युटर
श्रेणी:सफ्ट्वेर
श्रेणी:खुला स्रोत
पौडेल

**पौडेल** वा **पौड्याल** थर नेपाल तथा भारतको बाहुन तथा खत्री परिवारमा पाइन्छ। बाहुन पोउडेल थरको उत्पत्ति 'पौडि' र 'आयल' दुई शब्द मिलेर बनेको विश्वास गरिन्छ । पौडेलहरूको गोत्र आत्रेय हो । यिनका बान्धव दुलाल, अर्याल, कालिकोटे खँड्का, थापा बगाले, सिग्देल, पोखरेल(पानी), आदि हुन् । उनीहरू आफू अत्रि ऋषिका पुत्र आत्रेयका सन्तान भएको विश्वास गर्दछन्।  सेता पौडेल वर्गका पौडेलहरू नेपालमा बसोबास गर्ने गरेको पाइन्छ। कसैकसैले सेता पौडेल र सिग्देल एउटै हुन् भनी उल्लेख गरेका छन्। अर्को थरी कालो पौडेल थापा या बाग मल्ल पनि भन्न रुचाउछन। पौडेलहरु चौबीसै खस गणराज्यका राजगुरु, पण्डित,सैनिक आदि पदहरु समहालेका थिए । सन् २०१४ मा फोरबियर्सद्वारा गरिएको खोज अनुसार सेता तथा काला पौडेल नेपालको सबैभन्दा ठूलो संख्यामा रहेको नेपाली थर हो ।

## बसोबास
सेता पौडेलहरू नेपालमा मध्य पश्चिमी पहाडबाट देशभर फैलिएको पौडेल बंशावलीले उल्लेख गरेको छ। उनीहरू आजभन्दा करिव ५ सय वर्ष पहिले मध्य पहाडबाट  डोटी, जुम्ला, जाजरकोट, प्यूठान, पाल्पा, बाग्लुङ, पर्वत, कास्की, रामेछाप हुँदै पूर्वको ताप्लेजुङ सम्म पुगेको विश्वास गरिएको छ।
हाल भारत, भुटान, म्यानमार लगायत विश्वका अन्य धेरै देशमा पौडेलको बसोबास रहेको पाइन्छ।

## कुल पूजाको.  परम्परा
पौडेलहरू कसैले दारे मष्ट र कसैले बराह मष्ट लाई कुलदेवताको रूपमा पूजा गर्दछन्। त्यसैगरी दत्तात्रेय लाई इष्टदेवता का रूपमा पूजा गर्छन्। यिनीहरूले कुनै ठाउँमा बलि दिने चलन पनि छ भने कुनेै ठाउँमा कुलपूजामा बलि नदिई खीर-रोटीले पुजा गर्छन्। बलि दिने चलन मध्यपश्चिमाञ्चलको प्युठान, पश्चिमाञ्चल का बाग्लुङ अर्घाखाँची
, स्याङ्जा तथा पुर्वी नेपालका ठाउँहरुमा बराहलाई  बोका तथा मष्टलाई भेडाको बलि दिइन्छ ॥

## उल्लेखनीय पौडेल/पौड्यालहरू
*रङ्गनाथ पौडेल :  राजेन्द्र विक्रम शाहको शासनकालमा नेपालका प्रधानमन्त्री (१८९४-१८९५ बिक्रम सम्वत)
*लेखनाथ पौड्याल :कवि शिरोमणि (१५ पौष १९४१ -२०२२ विक्रम सम्वत)
*रामचन्द्र पौडेल :नेपाली काङ्ग्रेसका नेता
*विदुरप्रसाद पौडेल:पूर्व सांसद(राष्ट्रिय सभा,नेपाल), पूर्व उपकुलपति (नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालय)
*राजाराम पौडेल :हास्य कलाकार
*शिवहरि पौडेल : हाँस्य कलाकार (नेपाल टेलिभिजनबाट प्रसारण हुने जिरे खुर्सानीका निर्देशक तथा निर्माता)
*रवि प्राञ्जल; नेपाली साहित्यकार
*मोदनाथ प्रश्रित; वि.सं १९९९ असार ६ गते
*डा. गोविन्द केसी ( पौडेल) एक अर्थोपेडीक सर्जन तथा समाजसेवी हुन् । उनी त्रिभुवन विश्वविद्यालयको शिक्षण अस्पतालका अर्थोपेडिक प्राध्यापक एवम् सर्जन हुन् । उनले नेपालको स्वास्थ्य क्षेत्रमा भएको दुराचार, अवैध तथा अनियमित व्यवस्थाको विरोध गर्दै विभिन्न पटक अनसन बस्दै आएका छन् । उनी नेपालको स्वास्थ्य क्षेत्रको स्वाधिन कार्यसम्पादनको माग राख्दछन् ।
*उषा पौडेल; नेपाली मोडल तथा अभिनेत्री 
*रोहित कुमार पौडेल; नेपाली क्रिकेटर, अन्तर्राष्ट्रिय सतक प्रहार गर्ने सबैभन्दा कान्छो क्रिकेटर (ब्याट्सम्यान)
*भरत मणि पौडेल; हास्य कलाकार ( कमेडी च्याम्पियन सिजन २ बिजेता)                     
* प्रभुराम शर्मा पौडेल ;हाल प्रधानसेनापति
* सहदेव पौडेल; न्युयोर्क बाट संचालित पहिलो नेपाली अनलाईन रेडियो हिमाली स्वरहरुका संचालक, कवि र रंगकर्मी
* विष्णुप्रसाद पौडेल
* केशब प्रसाद पौडेल नेपाल पत्रकार महासंघ रसुवाका अध्यक्ष, समाजसेबी, पत्रकार 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बंशावली
श्रेणी:खस जातिका थरहरू
गाउँखाने कथा

**गाउँ खाने कथा** नेपाली जन-जिव्रोमा चलिआएको ज्ञानगुनसम्बन्धी रमाइलो खेल हो। यो सुन्दाखेरी लय मिल्ने खालको हुन्छ। गाउँ खाने कथाको उत्तर दिन नसक्नेले कथा सोध्नेलाई गाउँ दिनुपर्छ। त्यो गाउँको राम्रो कुरा आफ्नो र नराम्रो कुरा कथा भन्नेको भाग लगाएपछि सोध्ने मानिसले प्रश्नको उत्तर दिने प्रचलन रहेको छ।

### केही प्रचलित नेपाली गाउँ खाने कथाहरू:
* झन् जति तास्यो झन् उती ठूलो देखिन्छ बढेको, नतासे सम्म जस्ताको त्यस्तै त्यो हुन्छ रहेको, के हो ? = खाडल खनेको 
* हाड भित्र मासु, मासु भित्र आँसु  = नरिवल
* हिँड्दै छ पाइला मेट्दै छ !  =  डुङ्गा
* आकाशको आगो पातालको पानी मुखबाट ताने नाकबाट जाने ! =  हुक्का तानेको।
* अजङ्गे बाबु, बझाङे छोरो, कालो नाती सेतो पनाति ! =  कटुसको फल।
* आमा छाद्छे, छोरी खान्छे ! = गाग्रीबाट लोटामा पानी सारेको।
* आमाको रगतमा छोरी पकाई खान्छु ! = तोरीको तेलमा तोरीको साग पकाएको
* एकखुट्टे धामी थरथरी कामी ! =  जूको।
* खाऊँ रोटी खाइनसक्नु, दाऊँ बहर दाइँनसक्नु, टेकौँ लौरो टेकिनसक्नु ! = घाम, बाघ र सर्प।
* तीन भाइको एउटै पगरी = ओदान।
* धार्नी न बिसौली दुई हातले उचाली = ढाका टोपी।
* पुड्के बाहुनको सिर्के चन्दन ! = मासको गेडा
* नखाऊँ भने दिनभरको शिकार खाऊँ भने कान्छा बाउको अनुहार = बाँदर
* नौ तले घरको न झ्याल न ढोका ! = बाँस
* नाङ्लो भरि सुपारी, गन्नै नजान्ने व्यापारी = आकाशका जून र तारा
* बीस तत्त्व एउटै घाउ यती कथा नजाने मुसा पोली खाऊ =  गोरु जोतेको
* भुइँमा इऊँ इऊँ टिपी ल्याउनेलाई सय रूपेैयाँ दिऊँ = छाँया 
* भए दिन्थेँ, छैन; खाएर जा, के हो ? = लिँडे गाईको पुच्छर
* खोजी गए पाइँदैन आई गए चाहिँदैन ! = भुँइँचालो
* लिखितिखी लिखितिखी आमा भन्दा छोरी तिखी = जिरे खुर्सानी।
* लेककी चरी, औँलामा झरी, च्यापमा परी म, भुतुक्कै मरी = जुम्रा मारेको।
* वरपर गुट्टी माँझमा घ्वाईं, यति कथा नजान्ने स्यालको ज्वाइँ  = दाँत र जीव्रो
* वारि भर्‍याङ पारि भर्‍याङ तेरो बाउको लुते करङ-  बाँसको फड्के (सेतु)।
* सेती गाई पानी खान गई फर्केर आउँदा राती भई = सेलरोटी पकाएको।
* सेतो मान्द्रो कालो बिस्कुन मुखबाट तान्दा नाकबाट निस्कुन् = चुरोट खाएको।
* हस्तवीरले सिङ्गवीरलाई पछार्‍यो = सिँगान फ्याँकेको।
* माथिबाट आए सिंहराज शाही, तलबाट आए पाँचै भाइ, सिंहराज शाहीले पछराई पाई, के हो ? = सिँगान फालेको
* लाटोले बाटोमा फाल्छ, बाठोले खल्तीमा हाल्छ के हो? =रुमालले सिँगान पुछेको
* तामे नल फलामे फल के हो? = फापर
* चाँदीको ठेकी स्याउलाको बिर्को = मूला
* आफू छ काली, नाम भने राती =  रात (राति)
* महिनाभरि झुन्डिएर बस्छ, फेरिएपछि अनुहार फेर्छ, के हो ? = भित्ते पात्रो
* सानो सानो रुख चढ्नमा दुख, के हो ? = सिस्नो
*आइगुजी पैगुजी पानी देखि दराइगुजी के हो ? = जुत्ता
* सुत सुत बुरी ख्वात्ता हाल्छु के हो ? = जुत्ता लगाउनु
* भित्र सुन बाहिर चाँदी, के हो ? = अण्डा
* खाम खाम भन्छ खान चाहिँ मिल्दैन ! = चिठीको खाम
* नाकमा टेकी काम समात्ने ! =  चश्मा
* एक भाइ नाच्ने, चार भाइ लुक्ने, पाँच भाइ हेर्ने ! = सुर्ती माडेको 

### थप पढ्नुहोस् 
 Nepali Gau Khane Katha|नेपाली गाउँ खाने कथा
झ

**झ**  नेपाली बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको नवौँ अक्षर हो। (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “खुट्टी झार्‍यो झ”)
अङ्गुठाकार|नेपालमा धेरै जस्तो चलाउने झ को आकार

## हेर्नुहोस्
श्रेणी:देवनागरी वर्णमाला
श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
महिन्द्र मल्ल

**महिन्द्र मल्ल** स्वतन्त्र कान्तिपुर राज्यका पाँचौ  राजा हुन, जसको शासनकाल १६१७ -१६३१ सम्म रह्यो। नेपालको इतिहासमा प्रजावत्सल (प्रजाले नखाएसम्म आफुले नखाने) मल्ल राजाको रूपमा चिनिएका राजा हुन। पिता नरेन्द्र मल्लको निधन पछि १६१७ मा तत्कालिन कान्तिपुरका राजा भएका महिन्द्रको करिव १४ वर्ष कान्तिपुरमा शासन गरी विस १६३१ मा निधन भयो।

## शासनकाल 
### अर्थतन्त्र 
यिनले प्रचलनमा ल्याएको चादीको मुद्रा हो, जसलाई "महेन्द्र मल्ली" भनिन्छ। यो प्रचलनमा ल्याउने सुझाव एक जोडा हास र एउटा सिकारी बाज उपहार पठाई दिल्लीका मुगल बादशाहलाई खुशी पारी यिनले पाएका थिए र त्यसको सटही दर कायम गराएका थिए। त्यो कामबाट मुगल बादशाहको क्षेत्रमा पनि कान्तिपुरको चाँदीको मुद्राले उचित मान्यता पाउँदा त्यसको प्रचार प्रसार र प्रख्यात बढी भएको थियो। त्यहीँ मुद्राले तिब्बती बजारमा पनि मान्यता पाएको थियो किनभने तिब्बतमा टकमरी हुने चलन थिएन। घरेलु उद्योगलाई प्रोत्साहन दिने राजा यिनले दिल्लीसँग संझौता गरी विनिमय दर निश्चित गर्नुको साथै तिब्बतसंगको व्यापार पनि राम्रो बनाएका थिए। यिनले जुवा खेल्नेलाई दण्ड दिने व्यवस्था गरेका थिए। 

### संकृति 
तलेजु मन्दिर निर्माण, स्वेत विनायक यात्राको चलन यिनले चलाएका थिए।

महिन्द्र मल्ललाई नेपाल भाषाका आदिकविका रूपमा लिइन्छ।

### सैन्य 
## मृत्यु 
महिन्द्र मल्लको बि.स. १६३१ भाद्रमा निधन भयो। डिल्लीरमण रेग्मीका अनुसार उनका भवानी र शान्ता नाउँका दुई दिदीबहिनी र अरु दुयिनी र हेरा उनको साथ सति गए ।  महेन्द्र मल्लले छोरा सदाशिव मल्ललाई युवराज बनाएका थिए, सदाशिव मल्ल बाहेक उनका शिवसिंह र रणजितसिंह छोरा थिए । 

## यो पनि हर्नुहोस 
* प्रताप मल्ल
* जयप्रकाश मल्ल 
* रणजित मल्ल
* जयस्थिति मल्ल

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालको इतिहास
श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक व्यक्तित्व
श्रेणी:नेपाली राजाहरू
श्रेणी:मल्ल वंश
श्रेणी:मल्ल राजाहरू
श्रेणी:नेपाल भाषाका साहित्यकारहरू
मदन पुरस्कार पुस्तकालय

**मदन पुरस्कार पुस्तकालय** नेपाली भाषाका पुस्तक, पुस्तिका र पत्रपत्रिकाहरूको एउटा आधिकारीक संग्रहस्थल अथवा अभिलेखालय हो। दक्षिण एसिया का करिव ३ करोड मानिसको मातृभाषा/सम्पर्क भाषा रहेको नेपालीहरूका लागि यो एउटा तीर्थस्थल सरह नै हुनपुगेको छ। 

## इतिहास 
नाफा आर्जन नगर्ने संस्थाका रूपमा स्थापित यो पुस्तकालय संवत् २०४२ सालमा तत्कालिन श्री ५ को सरकारले संस्था दर्ता ऐन, २०३४ अन्तर्गत ललितपुर जिल्ला कार्यालयबाट दर्ता पनि गरिदिएको थियो। यसको दर्ता नं. ५/३०/०४२-४३ छ। सात सदस्यिय प्रवन्ध समिति र १६ सदस्यिय साधारण सभाद्वारा यसको सञ्चालन भैरहेको छ। यसका सदस्यहरू नेपालका प्रतिष्ठत विद्वान्, तथा कवि लेखकहरू छन्। आफ्नै नाम जुरेको अर्को संस्था, मदर पुस्कार गुठी सँग निकट सम्पर्क रही यसले सहकार्य पनि गर्दै आइरहेको छ।

संस्था दर्ता ऐन अन्तर्गत २०४२ सालमा मात्र पञ्जिकृत भएता पनि २०१३ साल देखि नै यसले स्थायी रूपले काम गर्दै आएको छ। अझ यसको जन्म त १९९७-९८ साल तिर नै "कमलको नेपाली सङ्ग्रह” भनी सूक्ष्म रूपमा भैसकेको थियो भन्ने मान्नु पर्छ। किनभने, २०१२ सालमा रानी जगदम्बाले मदन पुरस्कार गुठीको स्थापना गरेपछि, त्यसै अनुरूप नेपाली भाषाको सेवा गर्न, उक्त सङ्ग्रह कै नाम मदन पुरस्कार पुस्तकालयमा परिवर्तन गरिएको थियो।

२०१२ साल देखिका चार दशक जति मपुपु किताव र पत्र पत्रिकाहरूको सङ्ग्रह गर्ने, सुरक्षित पार्ने र संग्रहलाई ‘डिवी’ (Dewey) प्रणाली अनुसार वर्गीकृत गर्ने कार्य भै लागीरहयो। त्यसै अनुरूप यसले निरन्तर प्रगति गर्दै आयो, विशाल बन्दै आयो। नयाँ आधुनिक नेपालीहरूलाई सुहाउने किसिमले यसले आफूलाई सुधार्दै ल्याएको छ।

बिद्यालयमा पढ्ने एउटा केटाले आफूलाई खाजा खान दिएको पैसाबाट बचाएर किनेका किताबहरूको संग्रहबाट शुरु भएको त्यो निर्धो पुस्तकालयलाई २०१५ सालमा केही रकम रानी जगदम्बाबाट प्राप्त भयो र यो हलक्क बढ्न सकेको हो। अहिले त त्यही ‘सङ्ग्रह’ शुरु गर्ने ‘केटा’ले (अहिले भाउले दुई करोड रूपया जति पर्ने) घर-जग्गा नै पुस्तकालयका नाममा रजिष्ट्रेशन पास गरी दान पनि दिएको छ। यो दान दिने त्यो ‘केटो’ कमलमणि दीक्षित, ऐले पुस्तकालयका अध्यक्ष भएका छन्।

## बाह्य कडीहरू
* मदन पुस्तकालयको वेबसाइट

श्रेणी:नेपालका पुस्तकालयहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार
बागेश्वरी मन्दिर, नेपालगन्ज

thumb|बागेश्वरी मन्दिर

**बागेश्वरी मन्दिर** नेपालगन्जमा रहेको एक प्रसिद्ध मन्दिर हो। बाँके जिल्लाको नेपालगन्ज घरबारी टोल २ मा अवस्थित यस मन्दिर रहेको स्थानमा सतिदेवीको जीव्रो पतन भएको विश्वास गरिन्छ। सती देवीको ५१ शक्तिपिठ मध्य बागेश्वरीलाइ पनि एक मानिन्छ। सतीदेवीको जीव्रो पतन भएकोले पहिले बाक्यश्वरी, बाग्यश्वरी हुँदै बागेश्वरी नाम रहन गएको जनश्रुती छ। यहाँ पशुपति जान आएका बाबा र चेलाले रात बिताएको र सपनामा देवीले आफ्नो थान उक्त स्थानमा रहेको बताएपछि उक्त स्थानको पहिचान भएको थियो। खोज्दै जादा खाल्डो भएको ठाउँ देवीको थान भएकोले त्यसैलाइ आधार मानी मन्दिर स्थापना गरिएको थियो। सोहि खाडलमा अहिले पनि खुला दर्शन गराउने गरिन्छ। 

यस स्थानमा सर्वप्रथम किन्नरगणहरूले पूजा-आराधना गरेको मानिन्छ। मुख्य पुजारी मन्दिर स्थपना गर्दा बाबासँगै आएका चेलाको पुस्ता रहेकोछ। अहिले २४औँ पुस्ता चन्द योगी रहेका छन्। मन्दिर स्थापना गर्ने बाबाको समाधि पिपल बोट छेउमा छ। दशैमा सप्तमी, अष्ठमी, नवमीमा ठुलो भिड हुनेगर्छ। सप्तमीमा फुलपाती भित्राउने काम सेना प्रहरीले गर्छन्। अष्ठमीमा बली दिने गरिन्छ। दशैको दशौ दिनसम्म भिड हुन्छ। तिज, शिवरात्री, जनैपूणिर्मा, तिहार सबै हिन्दु पर्वमा भिड हुनेगर्छ।

माता बागेश्वरीमा भकल गरी पुजा विधि गरे मागेको पुरा हुने विश्वास गरिन्छ। ठुलो तलाउको नजिकै रहेको यो मन्दिर नयाँ मुलुकका रूपमा बाँके, बर्दिया, कैलाली र कञ्चनपुर नेपालमा गाभिएपछि मात्रै पत्ता लागेको हो। यो मन्दिर २०२५, २०३३ पछि धेरै पटक पुर्ण निर्माण गरेर भव्य स्वरुप पाएकोछ। अहिले तामाले छाएको निकै ठुलो आकर्षक प्यागोडा शैलीको मन्दिर छ। छेउछाउमा मण्डप, शनी मुर्ती, गणेश मुर्ति, नाग मुर्ती, रामसिता मन्दिर, हनुमान मन्दिर, राधाकृष्ण मन्दिर रहेकोछ। मन्दिरको छेउमा सिद्ध पोखरी रहेकोछ। जसको बिचमा महादेवको मन्दिर रहेकोछ। जुघा भएको महादेवको एकमात्रै मन्दिर उक्त पोखरीमा रहेकोछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका मन्दिरहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका हिन्दु मन्दिरहरू
वीर अस्पताल

**वीर अस्पताल** नेपालको सबैभन्दा पुरानो तथा ब्यस्त अस्पताल मध्येको एक हो। यो अस्पताल वि.सं. १९४७ साउन गते ८ रोज ४ (सन् १८८९) मा बीर शम्शेर द्वारा स्थापित गरिएको थियो।  त्यसैले यसलाई वीर अस्पताल भनिएको हो। यो काठमाडौँ शहरको केन्द्रमा खुलामञ्च अगाडि अवस्थित छ। यो अस्पताल सन् २००३ पश्चात एक सरकारी एजेंसी चिकित्सा विज्ञान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान मार्फत सञ्चालित छ। 

अस्पतालले देशभरका सबै तह र तप्काका व्यक्तिहरूका लागि उच्च गुणस्तरको चिकित्सा तथा शल्य चिकित्सा उपचार प्रदान गर्दछ। ग्रामिण भेगका धेरै बिरामीहरू यस अस्पतालमा निशुल्क चिकित्सा सेवा लिनका लागि टाढा टाढाबाट आउने गरेका छन्। हाल अस्पतालमा ४५८ शैयाको क्षमता रहेको छ। देश कै प्रसिद्ध डाक्टरहरूमध्ये केही यसै अस्पतालमा कार्यरत छन्।

## इतिहास
विशेषगरी विपन्न एवं असहाय वर्गका लागि लक्षित गरेर वि.सं. १९४६ साउनमा १५ वटा अन्तरङ्ग शैयासहित स्थापना भएको हो। यो अस्पतालको स्थापना बीर शमशेरको समयमा भएको हुनाले यसलाई वीर अस्पताल भनिएको हो। यो अस्पतालले लामो समय देखि बिरामीहरूलाई चिकित्सा सहयोग प्रदान गरिरहेको छ।

समय संगै यहाँ स्थान सिमित भएकाले यहाँका सुबिधाहरु इन्द्र राज्य लक्ष्मी देवी शाह प्रसुती गृह, थापाथली, पाटन मानसिक अस्पताल र कान्ति बाल अस्पतालमा स्थानान्तरण गरिएको थियो ।

## सुविधा
### नेफ्रोलोजी
नेपालमा नेफ्रोलोजी सेवाको सुरुवात बीर अस्पतालमा सुरु भएको हो। हरेक वर्ष ४० को हाराहारीमा मृगौला बायोप्सी हुने गरेको छ।

### सर्जरी
### जलन तथा प्लास्टिक सर्जरी यूनिट
### दंत विभाग
## सम्बन्धित लेखहरू
नेपालका अस्पतालहरू

काठमाडौँका अस्पतालहरू

## बाहिरी लिङ्कहरू
बिर अस्पताल वेब साइट

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:काठमाडौँका अस्पतालहरू
श्रेणी:नेपालका प्रमूख अस्पतालहरू
श्रेणी:नेपालका अस्पतालहरू
श्रेणी:नेपालको पहिलो
श्रेणी:काठमाडौँका भवन र संरचनाहरू
क्याथोलिक चर्च

**रोमन क्यथोलिक चर्च** अथवा **क्याथोलिक चर्च** एक क्रिश्चियन चर्च हो जसको मुख्यालय ईटालीको रोममा छ र हाल त्यसका प्रमुख बेनेडिक्ट XVI हुन्। यस चर्चले आफ्नो सुरूवात येशु क्राइस्टले नेतृत्व गरेको मूल क्रिश्चियन समुदायबाट भएको मान्ने गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:क्रिश्चियन धर्म
वनमारा

नेपालको बनजङ्गल रहेका ठाउँमा पाइने एक प्रकारको झाडी प्रजातिको वनस्पतिलाई वनमारा भनिन्छ। यसको उचाई ५ देखि ७ फूटसम्म हुन्छ। यसको पात गाढा हरियो रङ्को र केही खस्रो हुन्छ। यसको डाँठ बढीमा ३ इन्च सम्म व्यास भएको हुन्छ।
## पाइने स्थान
नेपालमा यो महाभारत, चुरे तथा तराइ सबै भेकमा पाइन्छ। 
## वनमाराबाट वनलाई हानी
रातो बुकीफूल जस्तो फूल फूल्ने यो वनस्पति शुरूमा घना जङ्गल भएको ठाउँमा उम्रेर त्यहाँ रहेको जङ्गललाई विस्तार विस्तार विनास गर्दै आफ्नो बर्चस्व कायम गर्ने भएकाले यसलाई "वनमारा" नामाकरण गरिएको हो।

## बुझाई गलत पर्‍यो
काठमाडौंमा सानो सानो कालो डाँठ भएको चुच्चो पात भएको झार प्रजातिको वनस्पति कालीमुन्टेलाई वनमारा भनिन्छ। यद्यपि यो झार एकदमै सुख्खा ठाउँमा पनि उम्रन सक्ने तथा छिटो सड्नसक्ने भएकाले यसले भुँइमा भएको ओसिलोपनालाई धेरै समयसम्म सुक्न नदिने र कुहिएर मल प्रदान गर्ने गर्दछ। यो वनस्पतिलाई पूर्वतिर कालीझार अथवा तीते भन्ने गरिन्छ।

## फाइदाहरू
वनमाराबाट विभिन् फाइदाहरू लिन सकिन्छ। यसको डाँठबाट वैकल्पिक कोइला "ब्रिकेट" बनाउन सकिन्छ। धरानस्थित "लाङ्घाली सामुदायिक वन" का उपभोक्ताहरूले वनमाराबाट ब्रिकेट बनाएर वैकल्पिक उर्जाको रूपमा सफल प्रयोग गरिरहेका छन्। काठमाडौंमा प्रतिगोटा १० रूपैयाँ पर्ने यस्तो ब्रिकेट यहाँ प्रतिगोटा ३ देखि ४ रूपियाँमा किन्न सकिन्छ। वन विनास गर्ने भएकोले यसको जति धेर प्रयोग गरेपनि वन संरक्षणमा फाइदा पुग्ने भएकाले वनमाराकै ब्रिकेट बनाउन थालिएको वनका उपभोक्ताहरू वताउँछन्। यसलाई खाडलमा जलाएर जैविक अंगार अर्थात बायोचार पनि बनाउने गरिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्री
*विभिन्न पत्रपत्रिकामा प्रकाशित वातावरण सम्बन्धी लेखहरू

श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:बुट्यान
कालीगण्डकी नदी

**कालीगण्डकी** अथवा **गण्डकी** नदी संसारको सबै भन्दा गहीरो गल्छी बनाएर बग्ने नदी हो। यो नदीबाट नेपालको सबैभन्दा ठूलो जलविद्युत उत्पादन केन्द्र सञ्चालित भैरहेको छ। यो नदीले ठूलो मात्रामा कालो रङ्गको माटो बगाएर ल्याउने भएकाले यसलाई काली गण्डकी नामाकरण गरिएको हुनुपर्दछ।

## नदीको उदगम
कालीगण्डकीको नदी तिब्बतमा उत्त्पत्ति भएर मुस्ताङ जिल्ला हुँदै नेपाल छिर्छ। कागबेनी भन्ने स्थानमा मुक्तिनाथ मन्दिरमा उत्पत्ति हुने काग खोला र मुस्ताङ खोला मिसिन्छन् र त्यसपछि उक्त नदीलाई काली गण्डकी भनिन्छ। 
## काली गण्डकी गल्छी
जोमसोम र टुकुचे हुँदै बगेपछि काली गण्डकी संसार कै सबैभन्दा गहीरो गल्छी **कालीगण्डकी खोंच** भएर बग्छ जसको पश्चिममा धौलागिरी (८१६७ मी.) तथा पूर्वमा अन्नपूर्ण (८०९१ मी.) हिमाल पर्दछन्। उक्त गल्छीको उँचाई १३०० मी. देखि २६०० मी. सम्म छ जुन अन्नपूर्ण र धौलागिरीको चुचुरोबाट ५५०० देखि ६८०० मी. तल पर्दछ।

## सहायक नदीहरू
उक्त खोंचबाट निस्केपछि गलेश्वरमा राहुघाट खोला, बेनीमा म्याग्दी खोला, कुश्मा नजीकै मोदी खोला, रूद्रबेनीमा बडी गाड, आँधिखोला आदि मिसिन्छन्। त्यसपछि काली गण्डकी पूर्व तर्फ मोडिन्छ जुन देवघाटमा गएर सेती गण्डकी तथा त्रिशुली नदी सँग मिसिएर दक्षिण तर्फ बहन थाल्दछ। देबघाटबाट पहाडी भूभाग छिचलेर बहन थालेपछि यसलाई नारायणी तथा सप्त गण्डकी भनिन्छ।

## कालीगण्डकी किनाराका बस्ती
यस नदीको किनारमा रहेका प्रमुख बस्ती तथा शहरहरू यस प्रकार छन् : लोमान्थाङ, जोमसोम, बेनी, बाग्लुङ, कुश्मा फलेवास, पूर्तीघाट, सेतीबेनी, मिर्मी, रुद्रबेनी, रिडी, डेढगाउँ देवघाट, नारायणघाट रामपुर तथा चापाकोट तथा त्रिबेणी।

## शालिग्राम पाइने ठाँउ
हिन्दू धर्मका विष्णु भगवानको साक्षात् रूप मानिने अति दुर्लभ शालिग्राम पाइने एकमात्र स्थानका रूपमा रहेको तथा मुक्तिनाथ र देवघाटजस्ता पवित्र धार्मिक तीर्थस्थललाई जोड्ने कालीगण्डकी नदीको धार्मिक र सांस्कृतिकमात्र नभई पर्यटकीय महत्त्वसमेत रहेको छ । रामपुर नगरपालिकाको वडा न १ मा शालीग्राम संग्राहलय समेत छ । 

## कालीगण्डकी जलविद्युत आयोजना
कालीगण्डकी जलविद्युत परियोजना नेपालको सबैभन्दा ठूलो परियोजनाहरूमध्ये पर्दछ। यसबाट उत्पादित १४४ मेगावाट बिजुली प्रसारण लाईन मार्फत सिधै बुटवल तथा नेपालको मुख्य प्रसारण लाईनमा जोडिएको छ। यसबाट भारतमा पनि बिद्युत प्रसारण गरिन्छ। कालिगण्डकी परियोजनाले मिर्मी तथा बेल्टारीको जनजीवन उकास्नमा राम्रो सहयोग पुर्‍याएको छ, नयाँ बाटोघाटो, निर्माणहरू तथा दर्पुक बेल्टारी पुल पनि बनेको छ।

## चित्र दीर्घा

Kali Gandaki river 1.jpg|कालीगण्डकी नदी
Kali Gandaki River, Jomsom and Dhaulagiri Mountain.jpg|कालीगण्डकी नदी
Kali Gandaki river.jpg|कालीगण्डकी नदी
Kaligandaki, Mustang 1.jpg|कालीगण्डकी नदी
Kaligandaki, Mustang 2.jpg|कालीगण्डकी नदी
Kaligandaki, Mustang.jpg|कालीगण्डकी नदी

## सन्दर्भ सामग्री
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:नेपालको जलस्रोत
श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:तिब्बतका नदीहरू
नागरिक

**नागरिक** कुनै पनि राष्ट्र वा नगरको आधिकारिक नागरिकता प्राप्त गरेको ब्यक्ति हो।

कुनै पनि राजनीतिक समुदाय (राष्ट्र या नगर)को सदस्य भई राजनीतिक क्रियकलाप गर्न पाउने अधिकारलाई नागरिकता भनिन्छ। नागरिकता र राष्ट्रियता धेरै हदसम्म मिल्दा जुल्दा शब्दहरू हुन, तर पनि ती दुई शब्दहरूमा फरक छ। जस्तै: कुनै ब्यक्तिको राष्ट्रियता भएपनि नागरिकता नहुन सक्तछ। कुनैपनि देशमा गैह्र नागरिकलाई बिदेशी भन्ने गरिन्छ। 

माथिको परिभाषा अनुसार नागरिकता भनेको कुनै ब्यक्तिले समाजमा पाउने राजनीतिक अधिकार हो। त्यसैले एउटा देशको राष्ट्रियता भएको ब्यक्ति अर्को देशको नागरिक बन्न सक्तछ। 

### नागरिक कर्तव्य
नागरिकको कर्तव्यका सन्दर्भमा नेपालको संविधानको धारा ४८ मा देहायका ४ बटा कर्तव्यहरु उल्लेख गरिएको छ:-
१. राष्ट्रप्रति निष्ठावान हुँदै नेपालको राष्ट्रियता, सार्वभौमसत्ता र अखण्डताको रक्षा गर्नु,
२. संविधान र कानूनको पालना गर्नु
३. राज्यले चाहेका बखत अनिवार्य सेवा गर्नु, 
४. सार्वजनिक सम्पतिको सुरक्षा र संरक्षण गर्नु ।
यसका साथै,
सक्षम प्रतिनिधि छनोटका लागि मतदानमा भाग लिनु,
आफ्नो अधिकारप्रति जागरूक र कर्तव्यप्रति क्रियाशील हुनु,
राष्ट्रिय झण्डा, चिन्ह, राष्ट्रिय गान र विभूतिहरूप्रति सम्मान व्यक्त गर्नु,
कानून बमोजिम राज्यलाई कर तिर्नु,
राज्यलाई सकारात्मक र रचनात्मक सहयोग गर्नु,
लोकतान्त्रित्रक मूल्य मान्यताको सम्मान गर्नु आदि।

## सम्बन्धित लेखहरू
* नेपाली नागरिकता प्राप्त गर्न आवश्यक नियम
नेपालका विकास क्षेत्रहरू

नेपाललाई वि.सं. २०१९ मा १४ अञ्चलमा वर्गीकरण गरिएको थियो र उक्त अञ्चलहरूलाई ७५ जिल्लामा वर्गीकरण गरीएको थियो। १४ प्रशासकीय अञ्चलहरूलाई ५ समूहमा विभाजित गरी वि.सं. २०२९ र २०३१ मा ५ विकास क्षेत्रहरूको निर्माण गरिएको थियो। ४ विकास क्षेत्रहरूमा ३-३ अञ्चलहरू छन् भने १ विकास क्षेत्रमा २ वटा मात्र अञ्चलहरू छन्। विकास क्षेत्रहरूको निर्माण गर्दा सम्पूर्ण विकास क्षेत्रहरूमा हिमाल, पहाड र तराईको भू-भाग पर्ने गरी अञ्चलहरूलाई समेटिएको थियो।

## इतिहास 
विसं २०२९ मा राजा वीरेन्द्रले सम्पूर्ण राज्यलाई चार भागमा विभाजन गरेका थिए। यी क्षेत्रहरू निम्नानुसार छन्:

*पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र,
*मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्र,
*पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र,
*सुदूर पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र।

#तीन क्षेत्रहरू थिए:

हिमाली क्षेत्रमा १६ वटा जिल्ला रहेका थिए।
पहाडी क्षेत्र ३० जिल्ला मिलेर बनेको थियो।
पूर्वदेखि पश्चिमसम्म २० वटा जिल्ला मिलेर बनेको तराई क्षेत्र रहेका थिए। (झापा, सिराहा, सप्तरी, मोरङ, सुनसरी, धनुषा, महोत्तरी, सर्लाही, बारा, पर्सा, रौतहट, चितवन, कपिलवस्तु, नवलपरासी, रूपन्देही, दाङ, बाँके, बर्दिया, कैलाली, कञ्चनपुर)।
सन्तुलित वा समानुपातिक विकासद्वारा राष्ट्रका विभिन्न भागबीचको खाडल पुर्ने यसको लक्ष्य थियो। त्यसको आठ वर्षपछि २०३७ मा उनले सुदूर पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र सेती र महाकालीबाट दुई क्षेत्र समेटेर मध्य पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र नामाकरण गरेर राष्ट्रलाई थप विभाजन गरेका थिए।

## विकास क्षेत्रका सदरमुकामहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
*नेपालका अञ्चलहरू
*नेपालका जिल्लाहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका विकास क्षेत्रहरू
नेपाल कानुन आयोग

**नेपालकानुन आयोग** नेपाल सरकारका लागि कानुनहरू निर्माण गर्ने, संशोधन गर्ने तथा परिमार्जन गर्नको लागि स्थापना भएको सरकारको एक अङ्ग हो। यो नेपालकानुन आयोग ऐन, २०६३ अनुसार गठन भएको छ। नेपालकानुन आयोगले कानुन, न्याय तथा सबिधान सभा मन्त्रालय अन्तर्गत रहेर आफ्नो कार्यहरू सञ्चालन गर्दछ। 
## पृष्ठभूमि 
नेपालकानुन आयोग सर्वप्रथम सन् १९५३मा गठन भएको हो। त्यसपछि दोस्रो, तेस्रो र चौथो आयोगहरू क्रमशः १९६०, १९६३, १९७२ र १९७९मा गठन भए। यस्ता सबै आयोगहरू अस्थायी प्रकृतिका थिए। सन् १९८४मा आएर मात्रै नेपालकानुन आयोगलाई स्थायी स्वरूप दिइयो। सन् १९९०को प्रजातन्त्र पुनःस्थापनापछि आयोग नयाँ मान्यता अनुसार पुनर्गठन भयो र यो फेरी सन् २००३मा पनि पुनर्गठन भयो। अहिले नेपालकानुन आयोग नेपालकानुन आयोग ऐन, २००७ अन्तर्गतको एउटा कार्यकारी अङ्ग हो। स्मरण रहोस् तवसम्म यो कार्यकारी निर्णयद्वारा गठन गरिन्थ्यो।
## आयोगको गठन 
आयोगमा अध्यक्ष, उपाध्यक्ष सहित नौ सदस्यहरू रहने व्यवस्था छ। कानुन, न्याय तथा सबिधान सभा मन्त्रालयका सचिव, प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयका कानुन सचिव, महान्यायाधीवक्ता कार्यालयबाट महान्यायाधीवक्ताले चुनेका एक उपमहान्यायाधीवक्ता र नेपालकानुन आयोगका सचिव, जो सदस्य सचिवको रूपमा पनि कार्य गर्दछन्, पदेन सदस्यहरू हुन्। अध्यक्ष र उपाध्यक्षलाई नेपाल सरकारले पाँच वर्षको लागि नियुक्त गर्दछ। एक महिला सहित अन्य तीन सदस्यहरू पनि नेपाल सरकारले दुई वर्षको लागि चयन गर्दछ। अध्यक्ष, उपाध्यक्ष तथा सदस्यको लागि सर्वोच्च अदालतका अवकासप्राप्त न्यायाधीशहरू वा सोको लागि योग्य हुनुपर्ने व्यवस्था रहेको छ।
पदाधिकारीहरूको नाम सरकारलाई सिफारिस गर्नको लागि कानुन, न्याय तथा सबिधान सभा मन्त्रालय मन्त्री, व्यवस्थापिका-संसदको कानुन, न्याय तथा संसदीय समितिका सभापति र नेपाल बार एसोसिएसनका सभापति सदस्य भएको सिफारिस समितिको व्यवस्था रहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालको कानुन
श्रेणी:नेपाल सरकार
व्यापार

**व्यापार** भनेको धन आर्जन गर्नका लागि गरिने वस्तु तथा, सेवा (अथवा दुबै)को बिनिमय हो। व्यापार गर्नको लागि बजारको आवश्यकता पर्दछ। मानव सभ्यताको सुरू सँगै व्यापारको पनि विकाश भएको मानिन्छ। सभयताको सुरूमा, जुन बेला मुद्रा प्रयोगमा आईसकेको थिएन, मानिसहरू वस्तु तथा सेवा सँग वस्तु अथवा सेवा नै साट्ने गर्दथे। पछि मुद्राको विकाश संगै व्यापार ज्यादा ब्यापक र विकशित हुन थाल्यो। पैसाको कारणले खरीद तथा विक्री अथवा आम्दानी कार्यलाई छुट्याउन सकियो। दुई व्यापारीहरू बिचको ब्यापारलाई दुईपक्षिय र दुई भन्दा बढि व्यापारीहरू बिचको ब्यापारलाई बहुपक्षिय व्यापार भनिन्छ।

श्रेणी:अर्थशास्त्र
श्रेणी:व्यापार
लिनक्स

**लिनक्स** ( or ) युनिक्स जस्तै लिनक्स कर्नेल प्रयोग गर्ने कम्प्युटर सञ्चालन प्रणालीलाई दिने नाम हो। लिनक्स खुला तथा स्वतन्त्र सफ्टवेयरमध्यको अभूतपूर्ण उदाहरण हो।
लिनक्स अथवा जिएनयु/लिनक्स कम्प्यूटरकोलागि एयुटा free and open source software, operating system हो। Free and Open Source Software (FOSS) भनेको स्वतन्त्र तथा खुल्ला स्रोत सफ्टवेर हो। यसमा "free" भनेको निशुल्क होइन स्वतन्त्रतापूर्वक प्रयोग हो। लिनक्स एउटा कम्प्युटर सञ्चालन प्रणाली हो। लिनक्सलाई मोबाइल फोन, ट्याब्लेट कम्प्युटर, भिडियो गेम कन्सोल, मेनफ्रेम कम्प्यूटर र सुपर कम्प्यूटर जस्ता विभिन्न हार्डवेयर/उपकरणमा राख्न सकिन्छ। लिनक्स एउटा प्रमुख सर्भर सञ्चालन प्रणाली हो र विश्वका १० प्रमुख सुपर कम्प्यूटरहरूले यसको प्रयोग गर्छन्।
लिनक्सको विकास स्वतन्त्र तथा खुल्ला स्रोत सफ्टवेयरमा सहकार्यको एक अद्वितीय उदाहरण हो। लिनक्सको सम्पूर्ण स्रोत कोडलाई कसैद्वारा पनि GNU General Public License जस्ता लाईसेन्स/अनुज्ञप्तिपत्र अनुसार प्रयोग, परिमार्जन, र वाणिज्यिक वा गैर वाणिज्यिक रूपमा वितरण गर्न सकिन्छ। डेस्कटप तथा सर्भरमा प्रयोगका लागि लिनक्सलाई वितरणको रूपमा प्याकेज गरिएको हुन्छ।

## खुला वितरण 
खुला तथा स्वतन्त्र भएका कारण लिनक्स तथा अन्य सफ्टवेयरहरू सित्तैमा पाइन्छ। यी सफ्टवेयरहरूलाई इन्टरनेटबाट कुनै शुल्कविना डाउनलोड गरी प्रयोग गर्न सकिन्छ। त्यस्तै यी सफ्टवेयरहरूको चाहेजति प्रतिलिपि बनाउन सकिन्छ, जुन सुविधा माइक्रोसफ्ट विन्डोज जस्ता सफ्टवेयरमा छैन। लिनक्सको स्रोत खुला भएका कारण यसलाई आफूले चाहेजस्तै परिवर्तन गरी चलाउन सकिन्छ। लिनक्स तथा अन्य खुला तथा स्वतन्त्र सफ्टवेयरले खुला file format हरू प्रयोग गर्ने गर्दछन्, जसले गर्दा कुनै फाइल खोल्नका लागि एउटै सफ्टवेयरमा बाँधिएर बस्नु पर्दैन। जसले नै सफ्टवेयर स्वतन्त्रता र डकुमेन्ट फ्रिडम डे कुराहरू व्यापक रूपमा आउन थालेका छन्।

### केही लिनक्स वितरणहरू 
* डेबियन
* उबुन्टु
* फेडोरा कोर
* पप ओएस
* जेन्टु लिनक्स
* ओपनसुसा
* आर्च लिनक्स
* लिनक्स लाइट
* इन्डेभरओएस
* एमएक्स लिनक्स
* गरुडा लिनक्स
* काली लिनक्स
* केडीई नियोन
* जोरिन ओएस
* नेपालीनक्स
* स्ल्याकवेयर
* नोपिक्स
* ड्याम स्मल लिनक्स
* लिनक्स मिन्ट
* पप्पी लिनक्स

## स्रोत 
श्रेणी:कम्प्युटर
श्रेणी:सफ्ट्वेर
श्रेणी:नि:शुल्क र खुला-स्रोत सफ्टवेयरहरू
समय क्षेत्र

**समय क्षेत्र** संसारको त्यस्तो क्षेत्र हो जहाँ एउटै समय अपनाइएको हुन्छ । यसलाई **स्थानीय समय** पनि भन्ने गरिन्छ । धेरैजसो एक आपसमा जोडिएका समय क्षेत्रहरूमा एक घण्टाको फरक हुन्छ र सामान्यतया ग्रेनिच समयका आधारमा निर्धारण गरिन्छ ।  

श्रेणी:भूगोल
बजार

300px|thumbnail|Wet market in Singapore
**बजार** () एक सामाजिक व्यवस्था हो जसले क्रेता तथा बिक्रेताहरूले एक अर्काको बिचमा सूचना आदान प्रदान गरी स्वेच्छिक रूपले बस्तु तथा सेवाको विनिमय गर्ने गर्दछन्। 

बजार ल्याटिन भाषाको mercatus बाट आएको हो।

 बजारको महत्व 

उत्पादित वस्तु संकलन र विक्रि गर्न सजिलो हुने

१. उपजको स्तर निर्धारण र ग्रेडिङ गर्ने

२. वस्तु उपलब्ध गराउने,

३. बजारमा ताजा खबर संकलन र विश्लेषण हुने                 

#

# बजार संञ्चालन र व्यवस्थापन गर्दा ध्यान दिनुपर्ने पक्ष

नेपालको कृषि वजार प्रणाली

१.सहकारी मार्फत बजार प्रणाली                                 २.निजि क्षेत्र मार्फत बजार प्रणाली‌                      

३.सरकारी क्षेत्र बाट बजार प्रणाली

४.साझेदारी माफर्त वजार प्रणाली

बजार शब्दले 

ति सम्पूण क्षेत्रहलाइईरू जनाऊछ जाहा क्रेता र बिक्रेताबिच स्वतन्त्र तथा प्रतियोगीतापूर्ण समन्ध हून्छ र ति सम्पूर्ण क्षेत्रमा कूनै बस्तूको मूल्य सामन हूनूका साथै ति बस्तू छिटो र सजीलै उपलब्ध हून्छ जसलाइ बजार भनीन्छ
## यो पनि हेर्नुहोस्
* खुला बजार
*स्वतन्त्र व्यापार
*स्वतन्त्र बजार
*कालो बजार
*मुद्रा बजार
श्रेणी:अर्थशास्त्र
जोमसोम

**जोमसोम** नेपालको गण्डकी प्रदेश अन्तर्गतको मुस्ताङ जिल्लामा अवस्थित एक साविकको गाउँ विकास समिति तथा घरपझोङ गाउँपालिकाको वडा नम्बर ४ हो। जोमसोम मुस्ताङ जिल्लाको सदरमुकाम हो। यो २,८०० मिटरको उचाईमा काली गण्डकीको किनारमा अवस्थित छ। यो ठाउँबाट यसको दक्षिणी भेकमा पर्ने धौलागिरी तथा निलगिरी हिमालको राम्रो दृश्य देखिन्छ। यो ठाउँ प्रख्यात तीर्थस्थल मुक्तिनाथ तथा लोमान्थाङ जाने प्रवेशद्वारको रूपमा रहेकाे छ। जोमसोम अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र भित्र पर्दछ। यसको क्षेत्रफल १७८.७१ वर्ग किलोमिटर रहेको छ।

यसको साविकका ५-८ वडाहरू वडाहरू घरपझोङ गाउँपालिकाको वडा नम्बर ४ हो भने १-४,९ वडाहरू वडा नम्बर ५ हो।

## जनसङ्ख्या
नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ को तथ्याङ्क अनुसार जोमसोमको कुल जनसङ्ख्या १,३७० मध्ये ७०२ पुरुष र ६६८ महिलाहरू ४३० व्यक्तिगत घरधुरीमा बसोबास गर्दछन्।

## नामाकरण
तिब्बती भाषामा जोङ्साम भन्नाले नयाँ किल्ला भन्ने जनाउँछ। त्यही शब्द अपभ्रंश भएर जोमसोम शब्द बन्न गएको हो। स्थानीय नेपाली भाषामा यसलाई झुम्सा पनि भनिन्छ।

## चित्र दीर्घा

File:Jomsom Thini 2074 IMG 0323.jpg|जोमोसोम थिनी
File:Jomsom Thini 2074 IMG 9338.jpg|जोमोसोम थिनी
File:Jomsom Thini 2074 IMG 9540.jpg|जोमोसोम थिनी
File:Jomsom Valley at night.jpg|जोमसोम रात्री समय
File:Adventurous ride to Lomangthan, upper mustang.jpg|रोमाञ्चको यात्रा जोमसोम
File:Mustang- Himalaya's best kept secret.jpg|मुस्ताङ जिल्लाको जोमसोम
File:Beauty of Upper mustang.jpg|मनोरम दृश्य

## यो पनि हेर्नुहोस् 
*उपल्लो मुस्ताङ
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समिति, मुस्ताङ

श्रेणी:मुस्ताङ जिल्लाका ठाउँहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
नेपालका जिल्लाहरू

**नेपालका जिल्लाहरू** प्रदेश पछिको दोस्रो तहको प्रशासनिक विभाजन हो। जिल्लाहरू नगरपालिका र गाउँपालिकामा विभाजित छन्। नेपालमा सात प्रदेश र ७७ जिल्ला छन्।

नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषद्को २०७२ भदौ ५ गतेको बैठकले नवलपरासी र रुकुमलाई दुई/दुई जिल्ला बनाउने निर्णय गरेको थियो। सरकारको निर्णय अनुसार आयोगले गण्डकी प्रदेशमा पर्ने नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) र लुम्बिनी प्रदेशमा पर्ने नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) गरी दुई तथा लुम्बिनी प्रदेशमा पर्ने पूर्वी रुकुम जिल्ला र कर्णाली प्रदेशमा रहने पश्चिम रुकुम जिल्ला गरी कायम भएका दुई जिल्लासहित चार जिल्लामा जिल्ला समन्वय समितिको निर्वाचन गराउने निर्णय गरेको थियो।

## जिल्ला अधिकारीहरू
जिल्ला अधिकारीहरूमा निम्न समावेश छन्:

प्रमुख जिल्ला अधिकारी, गृह मन्त्रालय अन्तर्गतका एक अधिकारीलाई सरकारले जिल्लाको सर्वोच्च प्रशासकीय अधिकृतको रूपमा नियुक्त गर्दछ। स्वास्थ्य, शिक्षा, सुरक्षा र अन्य सबै सरकारी कार्यालयहरू जस्ता जिल्लाका सबै विभागहरूको उचित निरीक्षणको लागि प्रमुख जिल्ला अधिकारी जिम्मेवार रहन्छन्।

जिल्ला समन्वय समितिले जिल्ला सभाको कार्यकारीको रुपमा काम गर्दछ। जिल्ला समन्वय समितिले प्रदेश सभा र गाउँपालिका तथा नगरपालिकाबीच समन्वय कायम गर्न र राजनीतिक प्रकृतिका कुनै विवाद भए समाधान गर्न प्रदेश सभासँग समन्वय गर्दछ। यसले प्रदेश र सङ्घीय सरकार तथा जिल्लाका स्थानीय तहबीच समन्वय पनि कायम गरेको हुन्छ।

## इतिहास
राजा राजेन्द्र वीरविक्रम शाह र प्रधानमन्त्री भीमसेन थापाको पालामा नेपाललाई १० जिल्लामा विभाजन गरिएको थियो।

### वि.सं २०१२ भन्दा अगाडीका जिल्लाहरू
### पञ्चायत काल (वि.सं २०१७–२०४६) 
वि.सं २०१८ मा परम्परागत ३२ जिल्लालाई १४ अञ्चल र ७५ विकास जिल्लामा पुनर्संरचना गरिएको थियो।

पञ्चायती व्यवस्था (वि.सं २०१७–२०४६) को समयमा जिल्ला पञ्चायत नेपालको चार प्रशासनिक विभागहरू मध्ये एक थियो। पञ्चायतकालमा देशलाई ७५ जिल्लामा विभाजन गरिएको थियो र अहिले नवलपरासी र रुकुमलाई २ जिल्लामा विभाजन गरी २ जिल्ला थपिएको छ। अहिले जिल्लाको सङ्ख्या ७७ पुगेको छ।

### २०१३ देखि २०१७ सम्मका जिल्लाहरू 
### जिल्ला विकास समिति (वि.सं २०४६–२०७२) 
जिल्ला विकास समिति जिल्ला स्तरमा निर्वाचित सदस्यहरू मिलेर बनेको थियो। यसले जिल्लास्तरीय विकास नीति निर्माण गर्ने जिम्मेवारी पाएको थियो। पञ्चायती व्यवस्थाको अन्त्यपछि वि.सं २०४७ मा यसको स्थापना भएको थियो।

## नयाँ प्रशासन अन्तर्गतका जिल्लाहरू 
२०७२ असोज ३ गते देखि नेपाल ७ वटा प्रदेशमा विभाजित छ। नयाँ संविधानको अनुसूची ४ ले विद्यमान जिल्लाहरूलाई एकसाथ मिलाएर तिनीहरूलाई परिभाषित गरेको छ। दुई जिल्ला रुकुम र नवलपरासीलाई दुई भागमा विभाजन गरी दुई फरक प्रदेशमा विभाजन गरिएको छ। 
 पुरानो जिल्ला विकास समितिलाई जिल्ला समन्वय समितिमा बदलिएको छ।

## प्रदेश अनुसार जिल्लाहरूको सूची 
### कोशी प्रदेश
### मधेश प्रदेश 
### बागमती प्रदेश 
### गण्डकी प्रदेश
### लुम्बिनी प्रदेश 
### कर्णाली प्रदेश 
### सुदूरपश्चिम प्रदेश 
## यो पनि हेर्नुहोस् 
* नेपालका प्रदेशहरू
* नेपालका विकास क्षेत्रहरू (साविकको)
* नेपालका अञ्चलहरू (साविकको)
* नेपालका गाउँ विकास समितिहरूको सूची (साविकको)
* जिल्ला समन्वय समिति
* नेपालका नगर प्रमुखहरूको सूची

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू 
* नेपालका प्रदेश तथा जिल्लाहरूको सूची

श्रेणी:नेपालको प्रशासनिक विभाजन
माइकलएन्जेलो

**माइकलएन्जेलो दि लोदोविको बोनार्रोति सिमोनी** (मार्च ६, १४७५ - मार्च १८, १५६४) एक इटालीयन मुर्तिकार, चित्रकार, निर्माणकर्ता र कवि थिए। उनका सबैभन्दा प्रमुख कृतिहरूमध्येको एक हो *डेविड*। उनको जन्म पुनर्जागरण कालमा भएको थियो। उनी दुबै हातले चित्र कोर्न सक्दथे। जब एक हात थाक्दथ्यो, उनी अर्को हातले काम गर्न थाल्दथे। 

माइकलएन्जेलोले सिस्टिन च्यापलको छानामा चित्र बनाउनुका साथै त्यस च्यापलको भित्ताहरूमा समेत चित्र बनाएका थिए।

उनका केही प्रशिद्ध कृतिहरू:
* पिएटा
* डेविड
* मोजेज
* एडमको रचना

## यो पनि हेर्नुहोस् 
पुनर्जागरण कालका यी चित्रकारहरूलाई पनि माइकलएन्जेलो सँग जोडिने गरिन्छ:
* लियोनार्दो दा भिन्ची
* राफाएल

श्रेणी:इटालेली चित्रकारहरू
श्रेणी:मुर्तिकारहरू
श्रेणी:निर्माणकर्ताहरू