open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
तल्लो मोदी-१ जलविद्युत केन्द्र

**तल्लो मोदी-१ जलविद्युत केन्द्र**  पर्वत जिल्लामा अवस्थित रहेको छ। यो केन्द्रमा मोदी नदीको प्रवाहबाट १० मेगावाट बिजुली उत्पादन गरिन्छ।  यो आयोजनाको डिजाइन प्रवाह २६ m 3 /s, चाँप ५० m र वार्षिक ऊर्जा उत्पादन क्षमता ६१.०१ GWh रहेको छ।  

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका बाँधहरू
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
सिक्किममा निर्वाचन

**सिक्किम** भारतसँग एकीकरण हुनुअघि र सन् १९७९ पछि भारतको सिक्किम राज्यमा सन् १९५३ र १९७४ को बीचमा निर्वाचनहरू सम्पन्न भएका छन्। बौद्ध सङ्घका लागि आरक्षित एक सिट सहित विधानसभामा कुल सिट सङ्ख्या ३२ छ।

## लोकसभा निर्वाचन 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किममा निर्वाचन
थापा खोला जलविद्युत केन्द्र

**थापा खोला जलविद्युत केन्द्र**  मुस्ताङ जिल्लामा अवस्थित रहेको छ। थापा नदीको प्रवाहबाट ११.२ मेगावाट विद्युत् उत्पादन हुने गरेको छ । यो आयोजना माउन्ट कैलाश इनर्जी कम्पनी लिमिटेडको स्वामित्वमा रहेको छ। र  २०७४/०८/२२ देखि विद्युत उत्पादन गर्न थालेको हो । यो आयोजनाको इजाजतपत्र विसं २१०४-०१-२५ मा सकिनेछ, त्यसपछि आयोजना सरकारलाई हस्तान्तरण गरिनेछ।   

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका बाँधहरू
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत उर्जा केन्द्रहरू
पश्चिमाञ्चल क्याम्पस

**पश्चिमाञ्चल क्याम्पस**  त्रिभुवन विश्वविद्यालयको इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान अन्तर्गतको इन्जिनियरिङ क्याम्पस हो।  गण्डकी प्रदेशको राजधानी पोखरामा अवस्थित यस क्याम्पसले विभिन्न इन्जिनियरिङ जनशक्ति उत्पादन गर्छ। यो क्याम्पस सन् १९८१ मा स्थापना भएको थियो।  

## इतिहास 
पश्चिमाञ्चल क्याम्पस स्थापना गर्न विश्व बैंक र आईएलओ/युएनडीपीको सहयोगमा गरेको थियो। डिप्लोमा पाठ्यक्रमहरू २०११ सम्म चलेको भए पनि त्रिविले त्यस्ता पाठ्यक्रमहरू चरणबद्ध रूपमा बन्द गरेको थियो र हाल स्नातक र स्नातकोत्तर कार्यक्रमहरू मात्र सञ्चालनमा छन्। 

## सन्दर्भहरू 
## बाह्य लिङ्कहरू 
* इन्जिनियरिङ संस्थान 
* थापाथली क्याम्पस, IOE
* पुल्चोक क्याम्पस, IOE
* पश्चिमाञ्चल क्याम्पस, IOE
* पूर्वाञ्चल क्याम्पस, IOE
श्रेणी:त्रिभुवन विश्वविद्यालय
प्रदीपकुमार सिंह

**प्रदीपकुमार सिंह** (जन्म २९ डिसेम्बर १९६४) एक भारतीय राजनीतिज्ञ र सन् २००९ देखि भारतीय संसदका सदस्य हुन्। सन् २०१९ को भारतीय आम चुनावमा उनले फेरि सिट जितेका थिए।  उनले सन् २००५ मा विधान सभा सदस्यको रूपमा पनि काम गरेका थिए।

उनी रसायन तथा उर्वरक स्थायी समिति सदस्य, पेट्रोलियम तथा प्राकृतिक ग्यास मन्त्रालयको परामर्श समितिका सदस्य समेत हुन्।  

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:सन् १९६४ मा जन्म
नेपाल साहित्य महोत्सव

**नेपाल साहित्य महोत्सव** एक वार्षिक अन्तर्राष्ट्रिय साहित्यिक महोत्सव हो जुन पोखरा, नेपाल (पहिले काठमाडौँ) मा आयोजना गरिन्छ। यो सन् २०११ मा बुकवर्म फाउन्डेशन, एक गैर-लाभकारी संस्था द्वारा स्थापित भएको थियो।

## समय रेखा 
* सन् २०११: महोत्सवको पहिलो संस्करण भदौ १८ देखि २१ गतेसम्म ललितपुरको झम्सीखेलस्थित ज्ञान मण्डलामा आयोजना भएको थियो। महोत्सवलाई दूरसञ्चार कम्पनी एनसेलले प्रायोजन गरेको थियो।
* सन् २०१२: महोत्सवको दोस्रो संस्करण २० देखि २३ सेप्टेम्बरसम्म काठमाडौँको कमलादीस्थित नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको प्रांगणमा आयोजना भएको महोत्सवलाई दूरसञ्चार कम्पनी एनसेलले प्रायोजन गरेको हो।
* सन् २०१३: महोत्सवको तेस्रो संस्करण असोज २५ देखि २८ गतेसम्म काठमाडौँको कमलादीस्थित नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको प्रांगणमा सम्पन्न भएको छ। महोत्सवलाई दूरसञ्चार कम्पनी एनसेलले प्रायोजन गरेको थियो।
* सन् २०१४: महोत्सवको चौथो संस्करण यही भदौ १९ देखि २२ गतेसम्म काठमाडौँको कमलादीस्थित नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको प्रांगणमा सम्पन्न भएको थियो।
* सन् २०१६: नेपाल पर्यटन बोर्ड, परडी, पोखराको प्रांगणमा २९ जनवरीदेखि १ फेब्रुअरी २०१६ सम्म महोत्सवको पाँचौँ संस्करण आयोजना गरिएको थियो। महोत्सवको उद्घाटन सेवानिवृत्त बेलायती गोर्खा अधिकारीले गरेका थिए।
* २०१७: महोत्सवको छैटौँ संस्करण २९ जनवरीदेखि १ फेब्रुअरी २०१७ सम्म नेपाल पर्यटन बोर्ड, पार्दी, पोखराको परिसरमा भएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका महोत्सवहरू
जोड

**योग** वा **जोड** (सामान्यतया  चिन्हले सङ्केत गरिन्छ ) अङ्क गणितको घटाउ, गुणन र भाग सहितको चार प्रमुख प्रक्रिया मध्ये एक हो।   कुनै दुई सङ्ख्यालाई योग गर्दा वा जोड्दा, ती दुई सङ्ख्याको मानलाई जम्मा गरिन्छ। सँगैको चित्रको उदाहरणमा दुई लाइनमा रहेको ३ स्याउ र २ स्याउको जोड ५ स्याउ हुन्छ। यसलाई गणीतीय रूपमा यसरी प्रस्तुत गरिन्छ   
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस् 
* बीजगणित
* ज्यामिति
* त्रिकोणमिति
* क्यालकुलस

श्रेणी:अङ्क गणित
तेन्जेन शेर्पा

अङ्गुठाकार

**तेन्जेन शेर्पा** (१९८७/१९८८ – ६ अक्टोबर २०२३),  एक नेपाली पर्वतारोही थिए, जसले क्रिस्टिन हरिलासँग मिलेर ९२ दिनमा सबै  आठ हजार मिटर भन्दा अग्ला सबै १४ हिमालहरू आरोहण गरेका थिए।    ६ अक्टोबर २०२३ मा शिशापाङ्मामा हिमपहिरोमा परेर उनको मृत्यु भएको थियो   

## आरोहण करियर 
१५ मे २०१९ मा, उहाँ र उहाँका भाइहरूले *कञ्चनजङ्घा चढ्ने सबैभन्दा धेरै दाजुभाइको* कीर्तिमान स्थापना गरेका थिए।   २७ जुलाई २०२३ मा, उनी सबै आठ हजार मिटर उचाई रहेका १४वटै हिमाल  सफलतापूर्वक आरोहण गर्ने ५०औ पर्वतारोही बने। र साथै १४ वटै चुचुराहरूमा सबैभन्दा छिटो पुग्ने कीर्तिमान पनि राखे।   

### शिखर आरोहण 
### २०१६ 
* धौलागिरी 

### २०१७ 
* आमा दब्लम हिमाल 
* चोयु हिमाल – ३ मे २०२३ 
* मकालु हिमाल – १३ मे २०२३  
* कञ्चनजङ्घा हिमाल – १८ मे २०२३  
* सगरमाथा – २३ मे २०२३ 
* धौलागिरि हिमाल – २९ मे २०२३ 
* अन्नपूर्ण – ५ जुन २०२३ 
* मनास्लु हिमाल – १० जुन २०२३  
* नाङ्गा पर्वत – २६ जुन २०२३ 
* ग्यासरब्रम २ – १५ जुलाई २०२३ 
* ग्यासरब्रम १ – १८ जुलाई २०२३ 
* ब्रोड शिखर – २३ जुलाई २०२३ 
* के२ हिमाल - २७ जुलाई २०२३  

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपाली पर्वतारोहीहरू
श्रेणी:सङ्खुवासभा जिल्लाका मानिसहरू
घटाउ

दायाँ|अङ्गुठाकार|180x180पिक्सेल| "  = ३" (मौखिक रूपमा, "पाँच घटाउ दुई बराबर तीन")
**घटाउ** (जुन माइनस चिन्ह द्वारा सङ्केत गरिन्छ) जोड, गुणन र भाग सहित चार प्रमुख अङ्कगणितीय प्रक्रिया मध्ये एक हो। घटाउ भनेको सङ्कलनबाट वस्तुहरू हटाउने कार्य हो। उदाहरणका लागि, छेउछाउको चित्रमा  फलहरू छन्—अर्थात् ५ फल बाट २ वटा  हटाइएका छन्, जसको परिणामस्वरूप कुल ३ वटा फल बाँकी रहेका छन्। त्यसैले, ५ र २ को *भिन्नता* ३ हुन्छ; अर्थात्,  ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस् 
* बीजगणित
* ज्यामिति
* त्रिकोणमिति
* क्यालकुलस

श्रेणी:अङ्क गणित
गुणन

दायाँ|अङ्गुठाकार| प्रति झोला तीन बल भएको चार झोलामा कुल बाह्र वटा बल हुन्छ (४ × ३ = १२)।
दायाँ|अङ्गुठाकार| ४ × ५ = २०। ठूलो आयत २० वर्गहरू मिलेर बनेको छ, प्रत्येक 1 एकाइ 1 एकाइ।
**गुणन** (प्रायः क्रस चिन्ह , मिड-लाइन डट अपरेटर द्वारा , जक्सटापोजिसन द्वारा, वा, कम्प्युटरमा, तारा चिन्ह  द्वारा संकेत गरिन्छ) अंकगणितको चार प्रमुख  गणितीय प्रक्रिया मध्ये एक हो। अन्य प्रक्रिया हरूमा जोड, घटाउ, र विभाजन पर्छ । गुणन कार्यको परिणामलाई *गुणनफल* भनिन्छ।

पूर्ण संख्याको गुणनलाई दोहोर्याइएको जोडको रूपमा कल्पना गर्न सकिन्छ ; अर्थात्, दुई संख्याहरूको गुणन तिनीहरूमध्ये एउटा संख्यालाई दोस्रो संख्या पटक जोडिन्छ  ।

: a\times b = \underbrace{b + \cdots + b}_{a \text{ times}}

उदाहरणका लागि, ४ गुणा ३ लाई  लाई प्रायः    3 \times 4   रूपमा लेखिन्छ र ४ लाई ३ पटक जोडेर गणना गर्न सकिन्छ:

: 3 \times 4 = 4 + 4 + 4 = 12

गुणनको मुख्य गुणहरू मध्ये एक कम्युटेटिभ गुण हो, जसले बताउँछ कि ३ लाई ४ पटक जोड गर्दा समान परिणाम दिन्छ:

: 4 \times 3 = 3 + 3 + 3 + 3 = 12

तसर्थ, गुणक र गुणकको स्थानले गुणनफलको परिणामलाई असर गर्दैन। 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस् 
* बीजगणित
* ज्यामिति
* त्रिकोणमिति
* कैलकुलस

श्रेणी:अङ्क गणित
भाग (गणित)

अङ्गुठाकार| २० /  ४  = ५  यहाँ स्याउसँग चित्रण गरिएको छ। यसलाई मौखिक रूपमा भनिन्छ, "बीस भाग चार बराबर पाँच।"
**भाग** अङ्क गणितका चार आधारभूत प्रक्रिया मध्ये एक हो। अन्य प्रक्रियाहरू जोड, घटाउ र गुणन हुन्। भाग गर्ने सङ्ख्यालाई भाजक भनिन्छ भने जुन सङ्ख्यालाई भाग गरिन्छ ***भाजक*** भनिन्छ र परिणामलाई *भागफल* भनिन्छ।
बायाँ|अङ्गुठाकार|Division 13-4
ससंगै को उदाहरणमा:

13: भाज्य 

4: भाजक

3: भागफल 

1: शेष 

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* बीजगणित
* ज्यामिति
* त्रिकोणमिति
* क्यालकुलस

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
श्रेणी:अङ्क गणित
इन्द्रावती ३ जलविद्युत केन्द्र

**इन्द्रावती ३ जलविद्युत केन्द्र** सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित रहेको छ। इन्द्रावती नदी सुनकोशी सुनकोशी नदीको सहायक नदी  हो। यो योजनाबाट बार्षिक ५० गिगावाट घण्टाको ऊर्जा र ७.५ मेगावाट विद्युत् उत्पादन गरिन्छ। यो योजनाको प्रवाह १४ m 3 / s र डिजाइन चाँप ६५ m रहेको छ।  यो आयोजना *नेशनल हाइड्रोपावर कम्पनी लिमिटेड*को स्वामित्वमा रहेको छ। केन्द्रले २०५९-०६-२१ देखि विद्युत उत्पादन गर्न थालेको थियो र  २०४७-०९-२९ पछि सरकारलाई हस्तान्तरण गरिनेछ।  हाल यो केन्द्रको उर्जा  नेपाल विद्युत् प्राधिकरणलाई बिक्री गरिन्छ। 

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका बाँधहरू
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
माई जलविद्युत केन्द्र

**सानिमा माई जलविद्युत गृह** २२ मेगावाट क्षमता भएको जलविद्युत केन्द्र हो। यो आयोजना इलाम जिल्लाको गुनमुने र चिसापानी गाविसमा अवस्थित छ । यो आयोजना २०१० मा निर्माण सुरु भई, अक्टोबर २०१४मा पूरा भएको थियो  तर, अधुरो प्रसारण लाइनका कारण विद्युत् केन्द्र सञ्चालनमा आउन सकेको थिएन ।   फेब्रुअरी, २०१५ मात्र पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन भएको थियो। 

यो आयोजनाको सञ्चालन सानिमा माई हाइड्रोपावर लिमिटेड नामको सार्वजनिक कम्पनीले गर्दै आएको छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका बाँधहरू
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
पुवा खोला जलविद्युत केन्द्र

**पुवा ख जलविद्युत केन्द्र** इलाम जिल्लामा रहेको छ। माईखोलाको सहायक नदी पुवा नदीबाट आएको बहावबाट ६.२ मेगावाट विद्युत् उत्पादन हुने गरेको छ । यो कन्द्र नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको स्वामित्वमा रहेको छ । उक्त केन्द्रले २०६०-१२-२२ देखि विद्युत उत्पादन गर्न थालेको हो । यो केन्द्र २०१२-१२-३० सालमा  सरकारलाई हस्तान्तरण गरिनेछ।  

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका बाँधहरू
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
रेजिमेन्ट

दायाँ|अङ्गुठाकार|200x200पिक्सेल| रेजिमेन्टको लागि मानक NATO प्रतीक। आकार, रंग र ढाँचाले अनुकूल पैदल सेनालाई सङ्केत गर्दछ।

**रेजिमेन्ट** एक सैन्य इकाई हो। यसको भूमिका र आकार देश, सेवा र/वा विशेषज्ञताको आधारमा स्पष्ट रूपमा भिन्न हुन्छ। रेजिमेन्टलाई  कम्पनी वा बटालियनजस्ता साना इकाई मा थप विभाजित गरिन्छ। मध्ययुगीन युरोपमा, "रेजिमेन्ट" शब्दले अग्रपंक्तिका सिपाहीहरूको  ठुलो समूहलाई जनाउँछ, । उनीहरूलाई एक भौगोलिक क्षेत्रमा एक नेता (जो प्रायः सामन्त हुन्थे)द्वारा भर्ती गरिएको हुन्थ्यो। नाइट रैंकका थोरै ब्यारन्सहरूले उनीहरूको म्यानोरियल इस्टेटबाट कम्पनी वा बटालियन जम्मा गर्ने वा भाडामा लिने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।

१७औँ शताब्दीको अन्त्य सम्ममा, अधिकांश युरोपेली सेनाहरूमा पैदल सेनाको रेजिमेन्टहरू स्थायी एकाइहरू थिए, जसमा एक कर्नल को नेतृत्वमा लगभग ८०० जना सैनिक हुन्थे।

## ब्रिटिस सेना 
दायाँ|अङ्गुठाकार|150x150पिक्सेल| स्कट्स गार्ड्सको रेजिमेन्टल ब्याज।
आधुनिक ब्रिटिस रेजिमेन्टल प्रणाली १९औँ शताब्दीको कार्डवेल सुधारको परिणामको रूपमा आएको हो।

## भारतीय सेना 
भारतीय सेनाको स्थापना पछि, भारतीय सेनाले ब्रिटिस सेनाको सङ्गठनात्मक संरचनालाई कायम गर्यो, जुन आज पनि कायम छ। तसर्थ, आफ्नो पूर्ववर्ती जस्तै, भारतीय इन्फन्ट्री रेजिमेन्टको जिम्मेवारी फिल्ड अपरेशनहरू गर्ने होइन तर क्षेत्रीय संरचनाहरूमा बटालियनहरू र राम्रो तालिमप्राप्त कर्मचारीहरू उपलब्ध गराउनु हो। त्यसैले, धेरै ब्रिगेड, डिभिजन, कोर, कमाण्ड र मोर्चामा एउटै रेजिमेन्टको बटालियनहरू फेला पार्नु सामान्य हुन्छ। ब्रिटिस र राष्ट्रमंडल समकक्षहरू जस्तै, रेजिमेन्ट भित्र भर्ना गरिएका सेनाहरू अत्यन्तै वफादार हुन्छन्, उनीहरूलाई नियुक्त गरिएको रेजिमेन्टमा ठुलो गर्व हुन्छ, र सामान्यतया आफ्नो सम्पूर्ण क्यारियर रेजिमेन्ट भित्र बिताउँछन्।

धेरैजसो भारतीय सेना इन्फन्ट्री रेजिमेन्टहरू निश्चित चयन मापदण्डहरूमा आधारित हुन्छन् ,जस्तै:  क्षेत्र (उदाहरणका लागि, असम रेजिमेन्ट), जाति/समुदाय (जाट रेजिमेन्ट, गोर्खा रेजिमेन्ट ), वा धर्म ( सिख रेजिमेन्ट )। 

अधिकांश रेजिमेन्टहरूले ब्रिटिस राज अन्तर्गत खडा भएका रेजिमेन्टहरूको विरासतलाई जारी राख्छन्, तर भारतीय स्वतन्त्रता पछि केही खडा भएका छन्, जसमध्ये केहीले सीमा रक्षामा विशेषज्ञता हासिल गरेका छन्, विशेष गरी लद्दाख स्काउट्स, अरुणाचल स्काउट्स, र सिक्किम स्काउट्स।

पैदल सेनाको प्रत्येक रेजिमेन्ट एक कर्णेलद्वारा कमान्ड गरिएको हुन्छ जसलाई  एक लेफ्टिनेन्ट कर्णेलद्वारा सहायता प्रदान गर्छ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सैन्य विज्ञान
चतरा जलविद्युत केन्द्र

**चतरा जलविद्युत केन्द्र**  ३.२ मेगावाट क्षमता भएको जल विद्युत केन्द्र हो।  यो सन् १९९६ मा सञ्चालनमा आएको थियो । यस विद्युत केन्द्रले चतरा फिडरबाट स्थानीय क्षेत्रमा विद्युत् आपूर्ति गरिरहेको छ । 

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका बाँधहरू
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
पनौती जलविद्युत केन्द्र

**पनौती जलविद्युत केन्द्र** नेपालमा निर्माण भएको तेस्रो जलविद्युत केन्द्र हो। यो रोशी खोलामा रहेको छ। सन् १९६५ मा तत्कालीन सोभियत संघको सहयोगमा रु २७ करोडको लागतमा यो योजना निर्माण भएको थियो । यसको क्षमता २.४ मेगावाट रहेको छ।

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत उर्जा केन्द्रहरू
मैलुङ खोला जलविद्युत केन्द्र

**मैलुङ खोला जलविद्युत केन्द्र** रसुवा जिल्लामा अवस्थित रहेको छ। त्रिशूली नदीको सहायक नदी मैलुङ खोलाको प्रवाहबाट ५ मेगावाट विद्युत् उत्पादन हुने गरेको छ । यसको स्वामित्व र विकास मैलुन खोला हाइड्रोपावर कम्पनी प्रालिले गरेको हो । यो केन्द्रले २०७१-०३-१९ बाट विद्युत उत्पादन गर्न थालेको थियो । यसको जेनेरेसन लाइसेन्सको म्याद विसं २०९४-१२-३० मा सकिनेछ, त्यसपछि यसलाई सरकारलाई हस्तान्तरण गरिनेछ।  

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका बाँधहरू
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
सेती जलविद्युत केन्द्र

**सेती जलविद्युत केन्द्र** कास्की जिल्लामा अवस्थित रहेको, १.५ मेगावाटको क्षमताको जलविद्युत केन्द्र हो। यो आयोजनाले सेती खोलाको जलप्रवाह र पानीको चाँप उपयोग गर्दछ।  *नेपाल विद्युत प्राधिकरण* को स्वामित्वमा रेहेको यो आयोजना २०४२-०७-१६ देखि पूर्ण रुपमा सञ्चालनमा आएको हो। यो परियोजनाको म्याद २१०१-११-३० मा सकिए पछि सरकारी स्वामित्वमा हस्तानतरण हुने छ। हाल यस केन्द्रको विद्युत नेपाल विद्युत प्राधिकरणलाई बेच्ने गरीन्छ। 

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
दिलकुमारी भण्डारी

**दिलकुमारी भण्डारी/राई** सिक्किमबाट पूर्व र पहिलो महिला सांसद (लोकसभा) हुन्। उनी सन् २०१२ सम्म भारतीय गोर्खा परिसङ्घको अध्यक्ष पनि थिइन्। उनी नेपाली भाषी जनताको पक्षमा निरन्तर काम गरिरहेकी छिन्, उनको सबैभन्दा उल्लेखनीय योगदान भारतीय संविधानको आठौँ अनुसूचीमा नेपाली भाषा समावेश गर्नु हो।

## प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा 
दिलकुमारी भण्डारीको जन्म १४ मे १९४९ मा भारतको दार्जिलिङ जिल्लाको बाना पुट्टाबोङ गाउँमा भएको थियो। उनी उच्च संस्कारी र परम्परागत राई परिवारबाट आएकी हुन्। उनले प्रि-विश्वविद्यालय तहसम्म अध्ययन गरेकी छिन्। दिलकुमारी मे १९८५ देखि २७ नोभेम्बर १९८९ र २० जुन १९९१ देखि १० मे १९९६ सम्म दुई पटक सिक्किमबाट सांसद निर्वाचित भइन्।

## राजनीतिक जीवन 
सन् १९८४ मा सिक्किमको आठौँ लोकसभा निर्वाचनमा नरबहादुर भण्डारीले ८६,०२४ सिटमध्ये ५६,६१४ सिट जितेर निर्वाचन जितेका थिए। यसपटकको विधानसभा निर्वाचनमा दिलकुमारी भण्डारी पराजित भएकी थिइन्। तर नरबहादुर भण्डारी प्रदेश सभामा निर्वाचित भएर प्रदेशको मुख्यमन्त्री बनेपछि संसद्को सिट छाड्नुपरेको थियो। फलस्वरूप, अप्रिल १९८५ मा उपनिर्वाचन आदेश भयो जसमा दिलकुमारी भण्डारी सहित नौ उम्मेदवारहरूले उम्मेदवारी दिए। तर एघारौं घण्टामा दिलकुमारी भण्डारी बाहेक सबैले उम्मेदवारी फिर्ता लिएका थिए। फलस्वरूप उनी निर्विरोध निर्वाचित घोषित भइन् र २७ नोभेम्बर १९८९ सम्म उनले सभाको सेवा गरिन्।

## व्यक्तिगत जीवन 
उनले नरबहादुर भण्डारीसँग विवाह गरिन्, जो पछि सिक्किमको मुख्यमन्त्री भए। उनी एक छोरा र तीन छोरीकी आमा हुन्।

## पुरस्कार र मान्यता 
सन् २०१६ को लागि सिक्किम सेवा रत्न, राज्यको दोस्रो सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार, दिलकुमारी भण्डारीलाई भारतीय संविधानको आठौँ अनुसूचीमा नेपाली भाषा समावेश गर्नमा उनको योगदानको लागि प्रदान गरिएको थियो। उनी हाम्रो स्वाभिमानबाट गौरव अवार्डबाट पनि सम्मानित भएकी छिन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भारतीय गोरखाहरू
श्रेणी:सिक्किम राजनीतिमा महिला
श्रेणी:सिक्किमका लोकसभा सदस्यहरू
श्रेणी:गान्तोकका मानिसहरू
सरफराज आलम

**सरफराज आलम** एक भारतीय राजनीतिज्ञ हुन् जसले सन् २०१८ देखि २०१९ सम्म राष्ट्रिय जनता दलको उम्मेद्वारको रूपमा भारतीय संसद मा बिहार को अररिया सिटको प्रतिनिधित्व गरेका थिए।

आलम मोहम्मद तसलिमुद्दीनका छोरा हुन्, जो राष्ट्रिय जनता दलका सदस्य र अररिया सिटका सांसद थिए। श्रीमती बेगम सानियासँग उनका ७ सन्तान छन्। 

## कार्यकाल 
आलम चार कार्यकाल (सन् १९९६, २०००, २०१०, २०१५) बिहार विधान सभामा ( जोकिहाट सिटबाट) निर्वाचित भएका थिए - पहिलो र दोस्रो कार्यकाल राष्ट्रिय जनता दलको उम्मेद्वारको रूपमा, र अर्को दुई कार्यकाल जनता दल (संयुक्त)का उम्मेदवारको रूपमा निर्वाचित भएका थिए।  जनवरी २०१६ मा, उनको पार्टीले उनलाई रेल मा एक जोडीसँग दुर्व्यवहार गरेको आरोपमा प्रथम सूचना प्रतिवेदन दर्ता गरेपछि निलम्बन गरिएको थियो। 

फेब्रुअरी २०१८ मा, आलम पुनः राष्ट्रिय जनता दलमा सामेल भएका थिए। उनले बिहारका मुख्यमन्त्री नीतिश कुमारको *महागठबन्धन* गठबन्धन तोडेर भारतीय जनता पार्टीसँग गठबन्धन गरेर धर्मनिरपेक्ष शक्तिलाई धोका दिएको बताइएको थियोे।  त्यसपछि, उनलाई पार्टीले अररिया (वर्तमान सांसद मोहम्मद तस्लिमुद्दीनको मृत्युको कारण खाली भएको) सिटका लागि संसदीय उपचुनावमा उम्मेदवार बनाएको थियो।  मार्चमा भएको निर्वाचनमा उनले ६१ हजार मतले विजयी भएका थिए । 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:१६औँ लोक सभा सदस्यहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
कुम्रेक

**कुम्रेक** भारतको सिक्किम राज्यको पाक्योङ जिल्लाको राङ्पो नदीको किनारमा अवस्थित एउटा गाउँ हो। निकटतम शहरहरू राङ्पो (४ किलोमिटर (२.५ माइल) टाढा) र रोराथाङ (८ किलोमिटर (५.० माइल)) हुन्। यो समुन्द्री सतहबाट करिब २०० मिटर (६६० फीट) उचाइमा छ जसले यसलाई उप-उष्णकटिबंधीय जलवायु प्रदान गर्दछ।

## यातायात 
कुम्रेक राङ्पो र रोराथाङ जोड्ने सडकमा अवस्थित छ। कुम्रेकबाट निकटतम विमानस्थल पाक्योङ विमानस्थल ३२ किलोमिटर टाढा छ र कुम्रेकबाट निकटतम रेलवे स्टेशन राङ्पो रेलवे स्टेशन ५ किलोमिटर टाढा छ।

## अर्थतन्त्र 
कुम्रेकको सम्पूर्ण बेल्ट - रोराथाङ र कुमरेक - राङ्पो सिक्किमको निर्माण केन्द्र हो। यस बाटोमा धेरै औषधि कम्पनीहरू छन्। कुम्रेकका केही प्रमुख कम्पनीहरूको सूची निम्नानुसार छ:

* अल्केम प्रयोगशालाहरू
* सिप्ला लि
* इन्डचेमी हेल्थ स्पेशलिटी प्रा. लि
* जुभेन्टस हेल्थकेयर
* जाइडस हेल्थकेयर
* स्कर्पियन कन्टेनर प्रा. लि
* मालु इलेक्ट्रोड्स प्राइभेट लिमिटेड
* सिग्नेयर मेडिप्याक एकाइ सिक्किम
* लुपिन लिमिटेड
* मध्य भारत पावर कर्पोरेशन इत्यादि

## आकर्षण 
* गुलमोहर पिकनिक स्पट कुम्रेक
* राङ्पो नदी
* रानीवन पिकनिक ग्राउन्ड, गुलमोहर पिकनिक स्पटको ठीक अगाडि।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पाक्योङ जिल्लाका सहर र नगरहरू
श्रेणी:पाक्योङ जिल्लाका गाउँहरू
श्रेणी:पाक्योङ जिल्ला
तराईनको दोस्रो युद्ध

तराईनको दोस्रो युद्ध ११९२ मा मुहम्मद घुरीको घुरिद सेना र पृथ्वीराज चौहानको राजपूत महासंघबीच भएको थियो। यो दिल्लीको उत्तरमा 110 किलोमिटर (68 माइल) तराईन (आधुनिक तारोरी) नजिकै भएको थियो। यो युद्ध आक्रमणकारी घुरिदहरूको लागि निर्णायक विजय र उत्तर भारतीय मैदानमा उनीहरूको सफल प्रवेशमा समाप्त भयो।

यो युद्धलाई मध्यकालीन भारतको इतिहासमा जलविद्युत घटनाको रूपमा लिइन्छ किनभने यसले केही समयको लागि राजपूत शक्तिहरूको विनाश निम्त्यायो र उत्तर भारतमा मुस्लिम शासनको जग बसाल्यो, जसले दिल्ली सल्तनतको स्थापना गर्‍यो।

## पृष्ठभूमि
पृथ्वीराज चौहानको सेनाले ११९१ मा तराइनको पहिलो युद्धमा घुरिदहरूलाई पराजित गरेको थियो। युद्धमा गम्भीर घाइते भएका घुरिद राजा मुइज्ज अल-दिन गजनी फर्किए र आफ्नो पराजयको बदला लिने तयारी गरे।

इतिहासकारहरूले सामान्यतया तराइनको दोस्रो लडाइ 1192 मा मिति राख्छन्, यद्यपि यो 1191 को अन्तमा भएको सम्भावना छ।

## युद्ध
लडाई पहिले जस्तै मैदानमा भयो। चाहमाना सेनाहरू राम्रोसँग अनुशासित भएको थाहा पाएर, घुरिदहरू तिनीहरूसँग हातपात गर्न चाहँदैनथे। बरु Ghurids सेना पाँच एकाइहरु मा गठन गरिएको थियो, र चार इकाइहरु दुश्मन flanks र पछाडि आक्रमण गर्न पठाइयो।

मिन्हाज के अनुसार, Mu'izz एड-दीन 10,000 माउन्ट धनुर्धारी, चार डिभिजन मा विभाजित, चार पक्षों मा Chahamana सेना को घेरने को एक हल्का घोडसवार सेना निर्देशित। उसले यी सिपाहीहरूलाई लडाईमा संलग्न नहोस् जब शत्रुले आक्रमण गर्न अघि बढ्यो, र चाहमना हात्ती, घोडाहरू, र पैदल सेनालाई थकाउनको लागि पछि हट्ने बहाना दिए।

शत्रुको रेखामा ब्रेक लगाउने आशामा, मुइज अल-दिनले आफ्नो पाँचौं युनिटलाई पछि हट्न आदेश दिए। चाहाना सेनाले भाग्ने घुरिद युनिटलाई घुरिदहरूले अपेक्षा गरेअनुसार चार्ज गरे। त्यसपछि घुरिदहरूले 12,000 को नयाँ घोडचढी एकाई पठाए र तिनीहरूले शत्रुको अग्रिमलाई फिर्ता गर्न सफल भए। शेष Ghurid सेना तब हमला र चाहमाना सेना आतंक मा भाग गए।  मिन्हाज के अनुसार, Mu'izz एड-दीन की रणनीति "थक र अविश्वासीहरूलाई थकित", अन्ततः "इस्लाम को जीत" मा परिणामस्वरूप।

## पछि
मिनहाज भन्छन् कि पृथ्वीराज ("राय पिथोरा") आफ्नो हात्तीबाट ओर्लिए, र घोडामा चढेर युद्धको मैदानबाट भागे। उहाँ तथापि, Sursuti को छिमेकी मा कब्जा गरिएको थियो, र पछि "नरक पठाइयो"। अधिकांश मध्ययुगीन स्रोतहरूले पृथ्वीराजलाई चाहमाना राजधानी अजमेर लगिएको बताउँछन्, जहाँ मुहम्मदले उनलाई घुरिद वासलको रूपमा पुनर्स्थापित गर्ने योजना बनाएका थिए। कुछ समय पछि, पृथ्वीराज मुहम्मद के खिलाफ विद्रोह, और 'देशद्रोह' के लिए मारे गए।

Ghurid सेना "Siwalikh"  (वा Sawalakh, अर्थात्, Sapadalaksha) को सम्पूर्ण चाहमाना क्षेत्र को वश में किया। घुरिदहरूले त्यसपछि उनका छोरा गोविन्दराजा चतुर्थलाई अजमेरको सिंहासनमा आफ्नो वासलको रूपमा नियुक्त गरे। पृथ्वीराज के कान्छो भाइ हरिराजा गोविन्दराजा को गद्दी, र आफ्नो पुर्खा राज्य के एक भाग को पुन: कब्जा, लेकिन बाद में Ghurid जनरल कुतुब अल-दीन ऐबक द्वारा पराजित भएको थियो। [19] Ghurids पछि अर्को शक्तिशाली राजा - Gahadavala राजवंश के जयचन्द्र - चन्दावर के युद्ध में पराजित, र बंगाल को रूप मा उत्तरी भारत के भागहरु को जीत लिया।

## Notes
## References
फावा खोला जलविद्युत आयोजना

**फावाखोला जलविद्युत केन्द्र** ताप्लेजुङ जिल्लामा अवस्थित रहेको, ५ मेगावाटको क्षमताको जलविद्युत केन्द्र हो। यो आयोजनाले फावा खोलाको जलप्रवाह र पानीको चाँप उपयोग गर्दछ।  *शिवानी हाइड्रोपावर कम्पनी* को स्वामित्वमा रेहेको यो परियोजनाको म्याद २१०२-०६-१८ मा सकिए पछि सरकारी स्वामित्वमा हस्तानतरण हुने छ। हाल यस केन्द्रको विद्युत नेपाल विद्युत प्राधिकरणलाई बेच्ने गरीन्छ। 
## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपालका उर्जा केन्द्रहरूको सूची
## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
फाम्बुङ्ल्हो वन्यजन्तु अभयारण्य

**फाम्बुङ्ल्हो वन्यजन्तु अभयारण्य** भारतको सिक्किम राज्यको गान्तोक जिल्लामा रहेको ५१ किमी २ (२० वर्ग माइल) ठुलो वन्यजन्तु अभयारण्य हो। यो कञ्चनजङ्घा राष्ट्रिय निकुञ्जसँग मिल्दोजुल्दो छ र गान्तोकबाट ३० किलोमिटर (१९ मील) पश्चिममा अवस्थित छ। यसले केही साना बस्तीहरू भित्र राख्छ, जस्तै दिक्चु, पाङ्थाङ, र मङ्गन र राज्य वन विभागद्वारा व्यवस्थापन गरिन्छ।

## भूगोल 
उचाइ दायरा १,५२४ देखि २,७४९ मिटर (५,००० देखि ९,०१९ फीट) सम्म छ। फाम्बुङ्ल्हो वन्यजन्तु अभयारण्यको शीर्ष मा चुली बस्ती छ। फाम्बुङ्ल्हो र चुली ट्रेकर्स हटको लग हाउसको बीचमा कुनै मानव बासस्थान छैन। यस ठाउँको पूर्वमा गान्तोक र पश्चिममा कञ्चनजङ्घा राष्ट्रिय निकुञ्ज छ। यस अभयारण्यबाट बग्ने केही नदीका सहायक नदीहरू टिस्टा र डिक्चु नदीमा बग्छन्। उत्तरबाट बग्ने यी नदीका सहायक नदीहरूले यसको जैविक विविधतालाई समृद्ध बनाउँछ। यस वन्यजन्तु अभयारण्यको उच्चतम बिन्दु तिनजुरे हो।

यी सबै भुटान-नेपाल-भारत पहाडी क्षेत्रका विशिष्ट हुन्। यहाँका वनका प्रकारहरूमा सब-अल्पाइन गुराँस वन, फर-ओक वन र फराकिलो सदाबहार वन समावेश छ। यस ठाउँमा ७४० भन्दा बढी प्रजातिका फूलहरू पाइन्छन्।

## सङ्कट 
४ फेब्रुअरी २०१७ मा, अभयारण्यको तिनजुरे रिजमा ठुलो आगो लागेको थियो। केही दिन लागेको आगो निभाउन १८ वटा हेलिकप्टर पठाइएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गान्तोक जिल्ला
श्रेणी:सिक्किमका संरक्षित क्षेत्रहरू
ल्यान्डस्याट ९

**ल्यान्डस्याट ९** (अङ्ग्रेजीः Landsat 9) पृथ्वी अवलोकन उपग्रह एवम् ल्यान्डस्याट कार्यक्रमको नवौं उपग्रह हो। यस उपग्रहलाई २७ सेप्टेम्बर २०२१ मा, एटलस वी ४०१ प्रक्षेपण यानमा भान्डनबर्ग स्पेस फोर्स बाट, कम्प्लेक्स-३ ई नामक प्रक्षेपणयाण बाट प्रक्षेपण गरिएको थियो। यस उपग्रहको निर्माण, प्रक्षेपण र परीक्षणको जिम्मा नासामा छ भने सञ्चालन, र डाटा अभिलेखको प्रबन्ध र वितरण संयुक्त राज्य भूवैज्ञानिक सर्वेक्षण (यूएसजीएस)को जिम्मामा रहेको छ। क्रिटिकल डिजाइन रिभ्यु (सीडीआर) वा प्राविधिक जाँच नासाले अप्रिल २०१८ मा पूरा गरेको थियो र नर्थरोप ग्रुमन इनोभेसन सिस्टम्स (एनजीआईएस) लाई उपग्रह निर्माण गर्न अनुमति दिइएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
बर्से गुराँस अभयारण्य

**बर्से गुराँस अभयारण्य** वा **भर्से गुराँस अभयारण्य**ले पश्चिमी सिक्किमको सिङ्गलिला हिमशृङ्खलामा १०४ किमी २ ओगटेको छ। यो पश्चिममा नेपाल र रम्बोङ खोला नदीको दक्षिणमा पश्चिम बङ्गाल राज्यमा सिमाना छ। गुराँस मार्च र अप्रिलमा फुल्छ।

## जीवजन्तु 

चित्र:Tibetan_Siskin_Barsey_Rhododendron_Sanctuary_11.03.2013.jpg|भोट सिस्कीन
चित्र:Red_Panda.JPG|हाब्रे
चित्र:Spotted_laughingthrush.jpg|मुँदाले तोरीगाँडा

## पहुँच 
हिले, डेन्टम र सोरेङ गरी तीनवटा बिन्दुबाट बार्से अभयारण्य पुग्न सकिन्छ। सबैभन्दा लोकप्रिय प्रवेश हिली हो किनकि यो सडकबाट पुग्न सकिन्छ र भार्से यस बिन्दुबाट गुराँसका विभिन्न प्रजातिहरूले छायाँ भएको फिरफिर बाटोमा मात्र ४ किलोमिटरको पदयात्रामा छ।

## पर्यटन 
सिक्किम सरकारले पर्यटकहरूलाई पहाडको टुप्पोमा वन ब्यारेकमा बस्ने व्यवस्था गरेको छ। अहिले भर्से गुराँस अभयारण्यको प्रवेशद्वार र मुख्यतया शेर्पा समुदायको बसोबास रहेको सानो गाउँ ओख्रेमा पनि धेरै होमस्टेहरू छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गेजिङ जिल्ला
श्रेणी:सिक्किमका संरक्षित क्षेत्रहरू
श्रेणी:सोरेङ जिल्ला
तेल अभिभ

अङ्गुठाकार
**तेल अवीव-याफो** (      ;    ), जसलाई **तेल अवीव-जाफा** पनि भनिन्छ  इजरायलको गुश दान महानगरीय क्षेत्रको सबैभन्दा धेरै जनसंख्या भएको शहर हो। इजरायली भूमध्यसागरीय तटमा अवस्थित र ४६०,६१३ जनसंख्याको साथ, यो शहर देशको आर्थिक र प्राविधिक केन्द्र हो। 

यो शहर सन् १९०९ मा यिशुभ ( यहूदी बासिन्दा) द्वारा पुरानो बन्दरगाह सहर जाफा (हिब्रूमा *याफो* ) को बाहिरी भागमा आधुनिक आवासको रूपमा स्थापित भएको थियो, जुन अटोमन साम्राज्य भित्र पर्दथ्यो। यसलाई सुरुमा *अहुजात बायित* भनिन्थ्यो। नाहुम सोकोलोले थियोडोर हर्जलको उपन्यासको आधारमा १९०२ मा यस शहरलाई तेल अबीब नामाकरण गरिएको थियो। 
## सन्दर्भ सामाग्री
श्रेणी:इजरायल
श्रेणी:शहर
कुलेखानी १ जलविद्युत केन्द्र

**कुलेखानी-१ जलविद्युत केन्द्र** मकवानपुर जिल्लामा अवस्थित रहेको, ६० मेगावाट क्षमताको जलविद्युत केन्द्र हो। यो आयोजनाले कुलेखानी खोलाको जलप्रवाह र पानीको चाँप उपयोग गर्दछ।  *नेपाल विद्युत प्राधिकरण* को स्वामित्वमा रेहेको यो आयोजना २०३९-०१-२१ देखि पूर्ण रुपमा सञ्चालनमा आएको हो। यो परियोजनाको म्याद २१०१-११-३० मा सकिए पछि सरकारी स्वामित्वमा हस्तानतरण हुने छ। 
## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपालका उर्जा केन्द्रहरूको सूची
## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
पाङ्गोलाखा वन्यजन्तु अभयारण्य

**पाङ्गोलाखा वन्यजन्तु अभयारण्य** भारतको सिक्किम राज्यको पाक्योङ जिल्लामा रहेको एक वन्यजन्तु आरक्ष हो। यो रोराथाङबाट करिब २८ किलोमिटर (१७ माइल) पूर्व र राङ्पो सहरबाट सडकबाट करिब ४० किलोमिटर (२५ माइल) टाढा छ। पाङ्गोलाखा वन्यजन्तु अभयारण्यको कुल अधिसूचित क्षेत्र लगभग १२४ वर्ग किलोमिटर (४८ वर्ग माइल) छ जबकि वन्यजन्तु अभयारण्य भित्र केही बस्तीहरू छन्।

## भूगोल 
अभयारण्यको उचाइको दायरा १,७६० र ४,३९० मिटर (५,७७० र १४,४०० फिट) बीचमा छ। पूर्वमा पाङ्गोलाखा दायराले सिक्किमलाई यसको पूर्वी छिमेकी देश भुटानबाट अलग गर्दछ, जबकि यो दक्षिणमा जङ्गलको टालोबाट पश्चिम बङ्गालको नेओरा उपत्यका राष्ट्रिय निकुञ्जसँग जोडिएको छ। त्यहाँ केही उच्च उचाइका तालहरू छन्, जसमा छोङ्मो ताल पनि छन्, जसले प्रवासी चराहरूको लागि जैविक विविधता हटस्पटको रूपमा काम गर्दछ। उत्तरबाट नदीहरू र तिनका सहायक नदीहरू डिसेम्बरदेखि मार्चसम्म जम्मा हुन्छन्; जबकि ती सबै अप्रिलको मध्यदेखि मध्य अक्टोबरसम्मको वर्षाको मौसममा ठुलो मात्रामा पानी बग्छन्। राङ्पो नदी र जल्धाका नदी यस अभयारण्यमा निस्कने नजिकैका तालहरूबाट निस्कने प्रमुख नदीहरू हुन्।

## जैवविविधता 
उत्तर-पूर्वी भारतका केही विदेशी प्रजातिहरू यस वन्यजीव अभयारण्यमा अवस्थित छन्। हाब्रे, सिक्किमको राज्य स्तनपायी र उत्तरी जङ्गलबाट सबैभन्दा मायावी जीवहरू यहाँ बस्छन्। यस वन्यजन्तु अभयारण्यमा हिमाली कालो भालु, कुखौरी मलसाँप्रा, ताकिन र रातो फ्याउरो पनि पाइन्छ। यस अभयारण्यमा सामान्य रूपमा देखिने केही स्तनपायीहरू हिमाली धर्के लोखर्के र पहाडी वनलोखेर्के हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका संरक्षित क्षेत्रहरू
श्रेणी:पाक्योङ जिल्ला
सिङ्बा गुराँस अभयारण्य

**सिङ्बा गुराँस अभयारण्य** भारतको सिक्किम राज्यको एक प्रकृति अभयारण्य हो। यसमा ४० प्रजातिका गुराँस रूखहरू छन्। यो उत्तर सिक्किम जिल्लाको लाचुङको उत्तरमा फूलहरूको युमथाङ घाटीमा अवस्थित छ। पार्कमा पाइने चरा प्रजातिहरूमा वन चाहा र वनचाहर समावेश छन्। अभयारण्य पवित्र हिमालय परिदृश्य को एक हिस्सा हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका संरक्षित क्षेत्रहरू
श्रेणी:मङ्गन जिल्ला
मैनाम वन्यजीव अभयारण्य

**मैनाम वन्यजीव अभयारण्य** भारतीय राज्य सिक्किमको नाम्ची जिल्लाको नाम्ची सहर नजिकैको राभाङ्गलामा अवस्थित एउटा वन्यजन्तु आरक्ष हो जुन करिब ३५ वर्ग किलोमिटर (१४ वर्ग मील) क्षेत्रफलमा फैलिएको छ। मैनामलाको शाब्दिक अर्थ "औषधिको खजाना-घर" हो, र अभयारण्यको वनस्पति औषधीय मूल्यका धेरै बोटबिरुवाहरूले समृद्ध छ। सन् १९८७ मा स्थापित, मैनाम वन्यजन्तु अभयारण्य नाम्ची सहरबाट ३४ किलोमिटर (२१ माइल), जिल्लाको मुख्यालय, ६५ किलोमिटर (४० माइल) राज्यको राजधानी गान्तोकको दक्षिणपश्चिममा अवस्थित छ र एक लोकप्रिय पर्यटक गन्तव्य हो।

## स्काईवाक 
भारतमा पहिलो वन्यजन्तु स्काईवाक मैनाम वन्यजन्तु अभयारण्यमा निर्माण गरिनेछ। सिक्किमको राज्य सरकारले मैनाम वन्यजन्तु अभयारण्यदेखि भल्लेढुङ्गा ठाडो फेसको छेउमा बनाइने स्काइवाकसम्म २२ किलोमिटर (१४ माइल) रोप-वे निर्माण गर्न प्रस्ताव गरेको छ। स्काइवाकमा वर्षा आश्रय र सार्वजनिक सुविधा हुनेछ। ५ अर्ब रुपैयाँ लाग्ने प्रस्तावलाई वातावरण मन्त्रालयले पनि स्वीकृत गरेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका संरक्षित क्षेत्रहरू
श्रेणी:नाम्ची जिल्ला
क्योङनोस्ला लेकाली अभयारण्य

**क्योङनोस्ला लेकाली अभयारण्य** गान्तोक जिल्ला, सिक्किम, भारतमा एक प्रकृति आरक्षित छ। यो नाथुला सडकको छेउमा छोङ्मो ताल छेउछाउको क्षेत्र वरपर अवस्थित छ। सिक्किमको राजधानी गान्तोकबाट करिब ३१ किलोमिटर पूर्वमा अवस्थित यस अभयारण्यले करिब ३१ किलोमिटर २ को क्षेत्रफल ओगटेको छ, र "१५औँ माइल" प्रहरी चेक पोइन्टदेखि रोङ चु उपत्यका र छोङ्मो तालको सिमानामा रहेको चट्टानसम्म फैलिएको छ।

वनस्पति र जीवजन्तु दुबैमा धनी, दुर्लभ, लोपोन्मुख सुनगाभा र अग्लो हपुषाहरू र अग्लो पिंद्रौहरू बीचमा छरिएका गुराँसहरू अवस्थित महत्त्वपूर्ण वनस्पतिहरू हुन्। हिउँपाते गुराँस (सिक्किमको राज्य रूख) र साइप्रिपेडियम टिबेटिकम (ग्राउन्ड स्लिआर्किडपर ), जो लोप हुने कगारमा छ, पनि यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ।

क्योङनोस्ला लेकाली अभयारण्य पवित्र हिमालय परिदृश्य को एक हिस्सा हो। अभयारण्य भ्रमण गर्ने सबैभन्दा राम्रो समय मे, जुन, अक्टोबर र नोभेम्बर हो, जब मौसम रमाइलो, सुख्खा र तातो हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका संरक्षित क्षेत्रहरू
श्रेणी:गान्तोक जिल्ला
फरेल विलियम्स

**फरेल लान्सेलो विलियम्स** (जन्म अप्रिल ५, १९७३), उनको थर फरेल विलियम्सद्वारा पनि चिनिन्छ, एक अमेरिकी गायक-गीतकार र फेसन डिजाइनर हुन् भर्जिनिया बीच, भर्जिनिया, संयुक्त राज्य अमेरिकाका.

## सन्दर्भ सामाग्रीहरू
## बाह्य सुत्रहरू
सिक्किम अभियान

**सिक्किम अभियान** वर्तमान उत्तरपूर्वी भारतको सिक्किमबाट तिब्बती सेनाहरूलाई निष्कासन गर्नको लागि १८८८ को ब्रिटिस सैन्य अभियान थियो। द्वन्द्वको जरा सिक्किममा आधिपत्यको लागि ब्रिटिस-तिब्बती प्रतिस्पर्धामा निहित थियो। तिब्बतसँग सिक्किमको सम्बन्धको लामो इतिहास थियो। बुद्ध धर्म राज्य धर्म थियो र यसका छोग्याल शासकहरू भुटानलाई एकीकरण गर्ने तिब्बती सन्त शब्द्रुङ नगावाङ नामग्यालबाट आएका थिए।

## कारणहरू 
१९औँ शताब्दीको पहिलो भागमा, ब्रिटिसहरूले सन् १८६१ मा ब्रिटिसहरूसँग तुम्लोङको सन्धिमा हस्ताक्षर गरेर हिमालय र सिक्किमसम्म आफ्नो प्रभाव विस्तार गरे। ब्रिटिसहरूले नेपाल, सिक्किम र भुटानसँग सम्बन्ध स्थापना गरेपछि, तिब्बती प्रभाव घट्दै गयो र ल्हासा र पेकिङमा। यो डर थियो कि यदि निर्विरोध छोडियो भने, ब्रिटिसहरूले सिक्किम हुँदै तिब्बतमा अतिक्रमण गर्नेछन्।

सिक्किमको ९औँ छोग्याल थुतोब नामग्यालले आध्यात्मिक नेतृत्वको लागि दलाई लामालाई हेरे र उनको शासनकालमा तिब्बती सरकारले सिक्किममा राजनीतिक प्रभाव पुन: प्राप्त गर्न थाल्यो। सन् १८६१ को सन्धि अन्तर्गत, चोग्याललाई तिब्बतमा तीन महिना भन्दा बढी बिताउन प्रतिबन्ध लगाइएको थियो तर उनले यो प्रावधानलाई बारम्बार बेवास्ता गरे र सन् १८८७ मा, तिब्बतमा लगभग दुई वर्ष बसेपछि उनले लेफ्टिनेन्ट-गभर्नरसँग भेट्न दार्जिलिङ जान अस्वीकार गरे। ल्हासाको अम्बानले उनलाई त्यसो गर्न निषेध गरेको तर्क गर्दै। यसैबीच, उनले सङ्कलन गरेको राजस्व चुम्बीमा पठाउन आदेश दिएका थिए, सिक्किम नफर्कने उनको मनसायको स्पष्ट सङ्केत हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:संयुक्त अधिराज्य सम्मिलित युद्धहरू
श्रेणी:सिक्किमको इतिहास
नाथाङ उपत्यका

**नाथाङ उपत्यका** भारतको सिक्किमको पाक्योङ जिल्लामा अवस्थित छ। भारतको सन् २०११ को जनगणना अनुसार, गनाथाङ गाउँले ४८६ हेक्टेयर आवास ९१३ घरधुरी ८,८६० (७,४५५ पुरुष, १,४०५ महिला) को कुल जनसङ्ख्या संग समेट्छ। नाथाङ उपत्यका सिक्किम विधान सभाको गनाथांग-माचोङ विधानसभा निर्वाचन क्षेत्रको हिस्सा हो।

## इतिहास 
२२ मे १८८८ मा तिब्बती र ब्रिटिस सेनाहरू गनाथाङमा झडप भयो (यो सन् १८८८ को सिक्किम अभियानको एक हिस्सा थियो)। झडपका क्रममा बङ्गालका लेफ्टिनेन्ट गभर्नर पनि उपस्थित थिए।

## गाउँ 
करिब ३५० जनसङ्ख्या भएको गनथाङले डोकालासम्मका क्षेत्रमा सीमा सडक निर्माणमा भूमिका खेलेको छ।नजिकैको चट्टानबाट करिब ३५ किलोमिटर टाढा रहेको डोक्लामको पठार देखिन्छ। गाउँले पाल्ने चौँरीलाई खानाको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।

## चित्र दिर्घा 
### स्थानहरू 

चित्र:Gnathang_Monastery.jpg|गनाथाङ गडेन्चोएलिङ गुम्पा
चित्र:British_War_Memorial,_Sikkim.jpg|सन् १८८९ देखि १८९० सम्म नाथाङ कब्जा गर्दा ज्यान गुमाएका पुरुषहरूको सम्झनामा।
चित्र:Gnathang_Krishna_Mandir.jpg|गनाथाङ कृष्ण मन्दिर
चित्र:The_stockade_at_gnatong.JPG|सन् १८८८ को सिक्किम अभियानको समयमा गनाथाङमा किल्ला

### नक्सा 

चित्र:Sikkim_map_expedition.JPG
चित्र:Txu-pclmaps-oclc-181831961-darjeeling-78-a-1923.jpg

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पाक्योङ जिल्ला
श्रेणी:सिक्किमका उपत्यकाहरू
रिचेत खोला जलविद्युत केन्द्र

**रिचेत खोला जलविद्युत केन्द्र** गोरखा जिल्लामा अवस्थित रहेको ५ मेगावाट क्षमताको जलविद्युत केन्द्र हो। यो आयोजनाले रिचेत खोलाको जलप्रवाह र पानीको चाप उपयोग गर्दछ। 'रिचेत जलविद्युत कम्पनी प्रा. लि.'को स्वामित्वमा रेहेको यो आयोजना वि.सं. २०७८ साउन २८ देखि पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आएको हो। यो परियोजनाको म्याद सकिएपछि सरकारी स्वामित्वमा हस्तानतरण हुनेछ। हाल यस केन्द्रको विद्युत नेपाल विद्युत प्राधिकरणलाई बेच्ने गरिन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपालका उर्जा केन्द्रहरूको सूची

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
माई बेनी जलविद्युत केन्द्र

**माई बेनी जलविद्युत केन्द्र** इलाम जिल्लामा अवस्थित रहेको, ९.५१ मेगावाट क्षमताको जलविद्युत केन्द्र हो। यो आयोजनाले माई खोलाको जलप्रवाह र पानीको चाँप उपयोग गर्दछ।  *सामलिंग पावर कम्पनी प्रा.लि.* को स्वामित्वमा रेहेको यो आयोजना २०७८-०६-०१ देखि पूर्ण रुपमा सञ्चालनमा आएको हो। यो परियोजनाको म्याद २१११-०१-०५ मा सकिए पछि सरकारी स्वामित्वमा हस्तानतरण हुने छ। हाल यस केन्द्रको विद्युत नेपाल विद्युत प्राधिकरणलाई बेच्ने गरीन्छ। 
## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपालका उर्जा केन्द्रहरूको सूची
## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
डल्ले खुर्सानी

**डल्ले खुर्सानी**, **अकाबरे खुर्सानी**, रातो **चेरी मिर्च खुर्सानी** वा केवल **डल्ले** मुख्यतया नेपाल, भारतको सिक्किम, र भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यको दार्जिलिङ र कालिम्पोङ जिल्लाहरूमा खेती गरिन्छ। यसको तिखोपन १००,००० र ३५०,००० स्कोभिल ताप एकाइहरूको बीचमा छ, हबनेरो खुर्सानी मिर्च जस्तै। सन् २०२० मा, भारतीय राज्य सिक्किमले काली मिर्चको लागि भौगोलिक सङ्केत ट्याग प्राप्त गर्यो। १४ सेप्टेम्बर २०२१ मा दार्जिलिङ र कालिम्पोङ जिल्लाहरूमा भौगोलिक सङ्केत थपियो।

## व्युत्पत्ति 
डल्ले खुर्सानी नामको शाब्दिक अर्थ नेपालीमा ' खुर्सानी' हो, यसको शारीरिक विशेषताहरूका कारण। नेपालमा, यसलाई अकाबरे खुर्सानी (खर्सीको राजा) वा ज्ञानमारा खुर्सानी पनि भनिन्छ।

## खाने विधिहरू 
* पूरै खुर्सानी: दाल भातसँग खाएको स्वादको रूपमा।
* काटिएको: विभिन्न तरकारी र मासु करीमा प्रयोग गरिन्छ।
* चटनी: मोमोको लागि चटनी र ससको रूपमा।
* अचार: डल्ले आचार
* किण्वित: याक-छत संग किण्वित

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली खाना
श्रेणी:सिक्किम
मालश्री धुन

**मालश्री धुन** एक हिन्दु नेवार सङ्गीत हो जसमा सङ्गीतकारहरूले शास्त्रीय राग र ताल प्रणालीमा आधारित भक्ति सङ्गीत प्रदर्शन गर्छन्। धुनलाई नेपाली सङ्गीतको मूलधारमा दसैँको सङ्गीतको रूपमा समाहित गरिएको छ। नेपालको सबैभन्दा ठुलो चाड दसैँ आइसकेको घोषणा गर्ने धुन हो। १७औँ शताब्दीमा उत्पत्ति भएको मालाश्री धुन नेपालको सबैभन्दा पुरानो जीवित भक्ति सङ्गीत मध्ये एक हो। मालश्री धुन मूलतः काठमाडौँ उपत्यकाको नेवारी संस्कृतिसँग सम्बन्धित छ, र यो नेवारी संस्कृतिको लोक सङ्गीत हो जुन पछि ठुलो नेपाली संस्कृतिसँग गाँसिएको छ र नेपालको सबैभन्दा ठुलो चाड दसैँको परम्परागत सङ्गीत बन्न पुगेको छ।
दायाँ|अङ्गुठाकार| दसैँ अनुष्ठान

## इतिहास 
नेपालमा शास्त्रीय भक्ति सङ्गीत एक हजार वर्षभन्दा बढी भइसक्यो। ११औँ शताब्दीदेखि १७औँ शताब्दीको अवधिमा काठमाडौँमा साहित्यिक गतिविधिमा वृद्धि भएको थियो। यो पुस्तक भक्तपुरका राजा जगत ज्योति मल्ल र उनका मन्त्री वंशमणि ओझाले नाट्यशास्त्रको परिशिष्टका रूपमा लेखेका हुन्।

यो मधुर मालश्री वा दसैँ धुन विभिन्न वाद्ययन्त्रहरू प्रयोग गरेर बजाइन्छ तर मुख्य यन्त्रहरू सितार र तबला हुन्। यी दुई यन्त्रहरू यस सुमधुर सङ्गीतलाई जन्म दिएका नोटेशनहरूसँग सुन्दर रूपमा जोडिएका छन्। आजकल हामी यो सङ्गीत बजाउन विभिन्न उपकरणहरू प्रयोग गर्ने मानिसहरू भेट्टाउन सक्छौं, जस्तै गिटारहरू, ड्रमहरू केही नाम मात्र। सङ्गीत यति ताजा र रमाइलो छ कि सबैलाई उत्सवको मूडमा लैजान्छ जुन यस मधुर धुनको सुन्दर भाग हो। तसर्थ, मालश्री धुनमा दसैँ धुन एक सुन्दर सङ्गीत हो जुन नेपालको सबैभन्दा ठुलो र प्रतिक्षित चाड दसैँको लागि धेरै महत्त्वपूर्ण छ। मालश्री धुनको लागि विभिन्न ट्याबहरू निम्नानुसार छन्-
केन्द्र|फ्रेम| नामनाग्नि: मालश्री धुन

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* नेवारी साहित्य
* नेपालका परम्परागत बाजाहरूको सूची

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली गीतहरू
श्रेणी:नेपाली सङ्गीत
ख्ये बुमसा

**ख्ये बुमसा** सिक्किमी प्रवासी कथाहरूमा पूर्वी तिब्बतको खाममा रहेको मिन्याक हाउसबाट १३ औं शताब्दीका राजकुमारको रूपमा नाम दिइएको छ। उनका बुबा आफ्नो परिवारसहित चुम्बी उपत्यकामा बसाइँ सरेर राज्य स्थापना गरे। ख्ये बुमसाले वर्तमान सिक्किममा लेप्चाहरूसँग गठबन्धन स्थापना गरेर यसलाई अझ विस्तार गर्यो। सिक्किमका छोग्याल शासकहरू ख्ये बुमसाका सन्तान हुन् भनिन्छ।

## कथाहरू 
कथाको तिब्बती संस्करणमा, ख्या बुमसाका बुबा, मिन्याकका युवराज, ले एक रात दिव्य दर्शन देखेर उनलाई सिक्किमको यात्रा गर्न निर्देशन दिए, जहाँ उनका सन्तानहरू शासक बन्ने निश्चित छन्। राजकुमार आफ्नो परिवारसँग मध्य तिब्बतमा तीर्थयात्रामा जाँदा थप दुई सन्देशहरू देखा पर्छन्। तीर्थयात्राको क्रममा, परिवार शाक्य क्षेत्रको भ्रमण गर्दछ जहाँ शासकले मन्दिर निर्माण गरिरहेको छ तर स्तम्भहरू उठाउन असमर्थ छ। ख्ये बुमसाले आफ्नै बलले स्तम्भहरू खडा गर्छन्। नाम ''ग्याड 'बम बसग्स* (अर्थ "१०००,००० च्याम्पियनहरूको संचय" को रूपमा बुझिएको) यो उपलब्धिको मान्यतामा उहाँलाई दिइएको छ। उनले यस क्षेत्रको कुलीन परिवारबाट दुलही पनि पाउँछन्।

धेरै संकेतहरू प्राप्त गरेपछि, परिवार चुम्बी उपत्यकाको यात्रा गर्दछ। तिनीहरूले फरीमा मन्दिर निर्माण गर्छन् र सम्भवतः अर्को खम्बुमा। आफ्नो बुबाको मृत्यु पछि, ख्ये बुमसा थप दक्षिण यात्रा गरी चुम्बीमा बसोबास गर्छन्, जहाँ उनले घर बनाउँछन्। उसको भुटानी पहलवानसँग झगडा छ, तर उसलाई पराजित गर्दछ।

चुम्बीमा तीन वर्ष बसेपछि खे बुमसा र उनकी श्रीमतीले सन्तान जन्माउन सकेका छैनन्। त्यसपछि बुमसा लेप्चा पवित्र पुरुष, द कोंग टेक लाई भेट्न चोला पहाडहरूमा सिक्किम जान्छ। कथाको तिब्बती संस्करणमा, पवित्र मानिसलाई *गुरुइ स्प्रुल पाको* रूपमा वर्णन गरिएको छ, शाब्दिक रूपमा, "गुरुको उत्सर्जन (रिन्पोछे)"। उनी बाँसको झुपडीमा बस्ने भनिन्छ, विभिन्न प्रकारका शमनवादी लुगा लगाएर सिंहासनमा बस्छन्। गुरुको आशिर्वादले यो दम्पतीका तीन छोरा छन् र भविष्यमा यी सन्तानको सन्तानले लेप्चा जनजातिलाई एकीकरण गर्ने गुरुले भविष्यवाणी गरेका छन्। केहि समय पछि, ख्या बुमसा गुरुलाई धन्यवाद दिन फेरि सिक्किमको यात्रा गर्छन्। बैठकपछि गठबन्धन स्थापना गरी नौ वटा ढुङ्गाको खम्बा खडा गरी सगरमाथाको साक्षीमा पशुबलि र अन्य अनुष्ठानसहित छाप लगाइन्छ। कञ्चनजङ्घा। अनुष्ठान गरिएको ठाउँलाई पछि कबी लुङ्शोक (*लामो चोक अर्थात् पूजाको लागि खडा गरिएको लामो ढुङ्गा* ) भनेर चिनिन थालिएको भनिएको छ र लेप्चा र भुटियाबीचको एकताको दिनलाई जनाउने दिनलाई आजसम्म पाङ-लबसोलका रूपमा मनाइन्छ। उनका तीन छोराहरू सिक्किममा बसोबास गर्छन्, र बीचको छोरा *मी डपोन रबको* अन्ततः वंशज फुन्टसोग नामग्याल छ, जो सिक्किमको पहिलो छोग्याल बन्छ।

सिक्किमे लेप्चा कथाले एउटै कथा बताउँछ, तर केही महत्त्वपूर्ण भिन्नताहरू सहित। ख्ये बुमसालाई लेप्चाहरू *जो खे बु'' भन्छन्। तिनीहरूको कथा अनुसार, चिनियाँ र मङ्गोलहरूको दबाबका कारण खे बुमसाले "केही मानिसहरू" संग आफ्नो देश छोडे। (यो सम्भवतः १५६६ को आसपास हो।) चुम्बी उपत्यकाको कुनै उल्लेख छैन। तर कथालाई थाहा छ कि खे बुमसा बच्चाहरूको सहयोगको लागि द कोंग टेकमा आए र पछि उहाँलाई धन्यवाद दिन फर्के। यद्यपि कंग टेकले ख्या बुमसाका छोराहरूले सिक्किममा आक्रमण गर्ने कुरा बुझेको बताइएको छ। त्यसैले उनले कञ्चनजङ्घाको अगाडि बुमसा र उनका छोराहरूलाई रगत संस्कारद्वारा त्यसो नगर्ने प्रतिज्ञा गराए।

## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## पुस्तकहरू 
* 
* 
*  
श्रेणी:सिक्किमको इतिहास
फाउस्ता लाविया

श्रेणी:गायिका
अङ्गुठाकार| सान्तुज्जाको रूपमा फाउस्ता लाविया (स्टकहोल्म १८९४)
**फाउस्ता लाविया** (३ अप्रिल १८७० –&nbsp;६ अक्टोबर १९३५) एक इटालियन ओपेरेटिक सोप्रानो थिइन् जो मुख्यतया १८९२ देखि १९०८ सम्म सक्रिय थिइन्। उनले नेपल्समा अप्रिल १८९२ मा भ्यालेन्टाइनको रूपमा मेयरबियरको *लेस ह्युगेनोट्समा* डेब्यु गरेकी थिइन्। स्टकहोम मा रोयल स्वीडिश ओपेरामा संलग्नता पछि (१८३९-१८९५) र लिस्बन (१८९६) मा उनी इटाली फर्किइन् जहाँ उनले टुरिन, रोम र बोलोग्नामा पहिलो प्रदर्शन गरिन् । त्यस पछि उल्लेखनीय प्रदर्शनहरूमा भेनिसको ला फेनिस (१९००) मा मास्कग्नीको *आइरिस* र मिलानको ला स्काला (१९०१) मा वाग्नरको *डाई वाल्क्युर* मा शिग्लीन्डेमा शीर्ष भूमिका समावेश थियो।

## प्रारम्भिक जीवन, शिक्षा र परिवार 
३ अप्रिल १८७० मा भेरोनामा जन्मिएकी फाउस्टा लाबिया भेनिस काउन्ट जियानफ्रान्सेस्को लाबिया र उसकी पत्नी सेसिलिया नी डबालाकी छोरी थिइन् जो एक गायक र स्वर शिक्षक थिइन्। उनको कान्छी बहिनी मारिया एक प्रसिद्ध ओपेरा गायक भईन् । उनलाई उनकी आमाले र सोप्रानो मारिया स्पेजिया-अल्दिघीरीले तालिम दिएका थिए ।  १९०७ मा उनले टेनर एमिलियो पेरियासँग विवाह गरे जो एक ओपेरेटिक सोप्रानो पनि थियो । जसको साथ उनको छोरी जियाना पेरिया-लाबिया (१९०८-१९९४) भइन् । जुन विवाह १९११ मा समाप्त भयो ।

## करियर
पिम्बहाल पोखरी

**पिम्बहाल पोखरी** ( **पिम्बाहा पुखु** र **पिम बहल पोखरी** पनि भनिन्छ) ललितपुर, नेपालको (ऐतिहासिक रूपमा पाटन भनेर चिनिने) मा अवस्थित एउटा कृत्रिम पोखरी हो। नेपाली लोककथा अनुसार यो पोखरी लाखे नामक राक्षसले बनाएको हो। सन् १९६७ मा नेपाल सरकारले पोखरीलाई बजारमा परिणत गर्ने प्रयास गरे पनि स्थानीयले विरोध पाएका थिए। पिम्बहाल पोखरी सन् १९३४ को नेपाल–भारत भूकम्प र सन् २०१५ को नेपाल भूकम्पले ध्वस्त भएको थियो। तर ती घटनाहरू पछि पुनर्निर्माण गरियो।

## इतिहास 
बायाँ|अङ्गुठाकार|350x350पिक्सेल| पिम्बहाल पोखरी सन् १८८४–५ मा।
पोखरी कसरी निर्माण भयो भन्ने बारेमा विभिन्न किंवदन्तीहरू छन्। एक जना भन्छन् कि १४औँ शताब्दीमा पिम्बहाल खाली जमिन थियो। दिनको समयमा, यो एक सक्रिय स्थान थियो तर रातमा, नेपाली लोकगीतमा लाखे, एक प्रकारको दानव द्वारा घुम्ने भनिएको छ। लाखेहरू हरेक रात आएर चर्को आवाज निकाल्ने, घरमा पसेर, बालबालिकालाई डराउने र इलाकामा अशान्ति मच्चाउने गरेका छन्। सन् १९६७ मा, नेपाल सरकारले पोखरीको शीर्षमा बजार निर्माण गर्ने प्रयास गर्यो जसले स्थानीय प्रतिरोधको नेतृत्व गर्यो; फलस्वरूप सरकार पछि हट्यो। २०१४ सम्म, पोखरी उपेक्षित अवस्थामा रहेको रिपोर्ट गरिएको थियो र सहरलाई यसको मर्मत गर्न गाह्रो भइरहेको थियो। पोखरीको उत्तरपट्टि १६६३ सालको चण्डेश्वरी मन्दिर र पिम्बहाल पोखरी नजिकै सन् १३५७ मा मुस्लिम आक्रमणकारीहरूले क्षतिग्रस्त भएको स्तूप पनि छ। २०१५ अप्रिलमा नेपालमा गएको भूकम्पले पोखरीलाई क्षति पुर्याए पनि २०१७ मा पोखरीलाई पुरानै स्वरूपमा पुर्याइयो। पिम्बहाल पोखरी ललितपुरको प्रसिद्ध पोखरी मध्ये एक हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:काठमाडौँ उपत्यकाका पोखरीहरू
श्रेणी:ललितपुर जिल्ला
श्रेणी:नेपालका पोखरीहरू
गोरुबथान

**गोरुबथान** भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यको कालिम्पोङ जिल्लाको कालिम्पोङ सदर उपविभागमा रहेको गोरुबथान सामुदायिक विकास खण्ड एउटा गाउँ हो।

## इतिहास 
गोरुबथानमा कुनै समय लेप्चा राजाहरूले शासन गरेका थिए जसले डालिम बस्टीको पहाडको टुप्पोमा डालिम किल्ला बनाएका थिए। लेप्चा राजा गेबु अच्योकले भुटानका राजालाई पराजित गरे जब भुटानीहरूले गोरुबथानमा आक्रमण गरे र त्यो किल्लामा सन्धि गरे, जसले यसलाई लेप्चा जनजातिको लागि महत्त्वपूर्ण स्थान बनाएको थियो। सन् २००८ मा, पश्चिम बङ्गाल सरकारले यो ठाउँलाई सम्पदा स्थलको रूपमा घोषणा गर्‍यो। ‘गोरुबथान’ नामाकरण कसरी सुरु भयो भन्ने अहिले पनि विवादास्पद छ तर यस क्षेत्रको खुला समतल जग्गामा फराकिलो चरन र ठुला गाईवस्तु पाल्ने भएकाले यसअघि स्थानीय जनताले नेपाली भाषामा गोरुबथान भन्न थालेको हुनुपर्छ।

## जनसाङ्ख्यिकी 
सन् २०११ भारतीय जनगणना अनुसार, गोरुबथानको कुल जनसङ्ख्या ५,२९१ थियो, जसमा २,६६९ पुरुष र २,६२२ महिलाहरू थिए। ० देखि ६ वर्षको उमेर समूहको जनसङ्ख्या ५१२ थियो। गोरुबथानमा साक्षरहरूको कुल सङ्ख्या ४,०२० थियो, जसमा पुरुष साक्षरता ७९.४% र महिला साक्षरता ७२.५% रहेको जनसङ्ख्याको ७६.०% थियो। गोरुबथानको ७+ जनसङ्ख्याको प्रभावकारी साक्षरता दर ८४.१% थियो, जसमा पुरुष साक्षरता दर ८८.३% र महिला साक्षरता दर ७९.९% थियो। अनुसूचित जाति र अनुसूचित जनजातिहरूको जनसङ्ख्या क्रमशः ३६६ र १,२६४ थियो। सन् २०११ मा गोरुबथानमा १११९ घरपरिवार थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कालिम्पोङ जिल्लाका गाउँहरू
नेपाल कानुन पत्रिका

"नेपाल कानुन पत्रिका" नेपालको सर्वोच्च अदालतका महत्त्वपूर्ण फैसला एवम् नजिरहरू छापिने आधिकारिक प्रकाशन हो। यो पत्रिका विसं २०१५ फागुनदेखि प्रकाशित हुँदै आएको छ। २०१५ साल फागुनमा छापिएको पत्रिकाको पहिलो अंकमा २०१२ सालदेखिका केही फैसला समेटिएका थिए। 
तत्कालीन प्रधान न्यायाधीश अनिरुद्धप्रसाद सिंहसमेतको अग्रसरतामा 'अन्य देशको प्रचलनअनुरूप' तथा ‘नेपाल अधिराज्यमा नजिरको सिद्धान्त कार्यरूपमा परिणत गराउने' उद्देश्यले प्रकाशन सुरु गरिएको भनिएको थियो।
पत्रिका सुरुमा ३ खण्ड भएको प्रकाशित गरिएको थियो।
प्रथम खण्डमा न्याय तथा कानुनसम्बन्धी लेखहरू, द्वितीय खण्डमा नयाँ महत्त्वपूर्ण ऐन कानुनहरू तथा पुराना सनद, सवाल, सूचना तथा आदेशहरू र तृतीय खण्डमा सर्वोच्च अदालत र प्रधान न्यायालयका महत्त्वपूर्ण फैसलाहरू प्रकाशित हुने गरेका थिए।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
नेपाल कानुन पत्रिकाको आधिकारिक वेबसाइट
https://supremecourt.gov.np/web/nkpold
आवासीय घर कर्जा

आवासीय घर कर्जा वा "होम लोन" भनेका सार्वजनिक रूपमा गृह खरिद, निर्माण, निर्माणमा सहयोग गर्न, वा आवासीय घरमा परिबास गर्नका लागि लिइने कर्जा हो। यसले आपलाई आवासीय घर खरिद्न वा निर्माण गर्दा मद्दत पुर्याउदछ।

## आवासीय घर कर्जा प्राप्त गर्नका लागि तलका कदमहरू चलाइन्छ: 
# आवश्यक जानकारी प्राप्त गर्नुहोस्: पहिलो कुरा, आवासीय घर कर्जा कसरी प्राप्त गर्न सकिन्छ भन्दा आफ्नो आर्थिक स्थिति, कर्जा प्रयोगकर्ता को पर्वाह गर्नुपर्दछ। तपाईंको आवासीय घर कर्जा प्राप्त गर्न प्राथमिक आवश्यकताहरू, ऋणको रकम, अपना ब्याज दर, र कर्जा चुक्ता गर्नको योजना गर्नका लागि आफ्नो सामग्री तयारी गर्नुहोस्।
# ऋणको आवश्यकता र प्रकारको चयन गर्नुहोस्: आवासीय घर कर्जामा विभिन्न प्रकारका ऋणहरू छन्, जस्तै सामान्य आवासीय घर कर्जा, गृह निर्माण ऋण, वा आवासीय घरमा निवास गर्ने लागि अरु कुनै अवधि गर्ने ऋण, आदि। तपाईंको आवश्यकता अनुसार ऋणको प्रकार चयन गर्नुहोस्।
# सामाग्री प्रस्तुति गर्नुहोस्: तपाईंको आर्थिक प्राधिकरणलाई आफ्नो आर्थिक स्थिति प्रमाणित गर्नका लागि आवश्यक सामाग्री प्रस्तुत गर्नुहोस्, जस्तै निर्वाचन पर्वाह पत्र, आयकर प्रतिबेदन, पहिलो पाना खोटि, आर्थिक बचत पत्र, वा अन्य कुनै आवश्यक दस्तावेज।
# ऋण आवेदन दिनुहोस्: सबै आवश्यक जानकारीहरू प्रस्तुत गरेपछि, तपाईं आवासीय घर कर्जा लगाउनका लागि चयन गरेको ऋण प्रदायक संस्थामा आवेदन दिन सक्दछिन्ऍ।
# अनुमोदन र अनुभवका आधारमा कर्जाको मूल्याङ्कन: ऋण प्रदायक संस्थाले तपाईंको आर्थिक स्थिति र ऋण चुक्ता गर्नका साधन गर्नका लागि तपाईंको आवश्यकताका आधारमा आवासीय घर कर्जा मूल्याङ्कन गर्दछ। यसका आधारमा, तपाईंले गरेको आवासीय घर कर्जा प्रदायकले तपाईंको कर्जाको अनुमोदन गर्नका निर्णय गर्दछ।
# कर्जा लिनुहोस् र चुक्ता गर्नुहोस्: जब तपाईंको आवासीय घर कर्जा अनुमोदन गरिएको छ भने, तपाईं ऋण प्रदायकबाट कर्जा प्राप्त गर्नका लागि उपस्थित हुनुहुन्छ। कर्जा प्राप्त भएपछि, तपाईंले कर्जाको चुक्ता गर्नका लागि समयमै चुक्ता गर्नुहोस् र चुक्ता गर्दै जानुहोस्।
भालुखोप

**भालुखोप** (**भालुखोप खसमहल** पनि भनिन्छ) भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यको कालिम्पोङ जिल्लाको कालिम्पोङ सदर उपविभागको कालिम्पोङ प्रथम सामुदायिक विकास खण्डको एउटा गाउँ हो।

## भूगोल 
### स्थान 
भालुखोप  मा स्थित छ। औसत समुन्द्री सतहबाट ५,३०० फिट (१,६०० मिटर) को उचाइमा रहेको भालुखोपबाट कञ्चनजङ्घा र अन्नपूर्ण दुवैको साथै टिस्टाको उत्कृष्ट सूर्यास्त दृश्य देखिन्छ। कालिम्पोङबाट पनि १० किलोमिटर टाढा छ।

### क्षेत्र अवलोकन 
नक्सासँगै कालिम्पोङ जिल्लाको कालिम्पोङ सदर उपविभाग देखाइएको छ। भौतिक रूपमा, यस क्षेत्रले ३०० देखि ३,००० मिटर (९८० देखि ९,८४० फुट) सम्मको औसत उचाइमा कालिम्पोङ दायरा बनाउँछ। यो क्षेत्र अचानक बढेको पहाड र धेरै साना खोलाहरू द्वारा विशेषता हो। यो मुख्यतया ग्रामीण क्षेत्र हो जसमा ७७.६७% जनसङ्ख्या ग्रामीण क्षेत्रमा बसोबास गर्दछ र केवल २२.२३% सहरी क्षेत्रमा बसोबास गर्दछ। जबकि कालिम्पोङ एक मात्र नगरपालिका हो, डुङ्ग्रा सम्पूर्ण क्षेत्र मा एक मात्र जनगणना शहर हो। अर्थतन्त्र कृषिमा आधारित छ र गोरुबथानमा ६ वटा चिया बारी छन्।

## जनसाङ्ख्यिकी 
भारतको सन् २०११ को जनगणना अनुसार, भालुखोप खसमहलको कुल जनसङ्ख्या ५,२५४ थियो जसमा २,६६० (५१%) पुरुष र २,५९४ (४९%) महिला थिए। ० देखि ६ वर्ष उमेर समूहका ४ सय ४५ व्यक्ति थिए। भालुखोप खसमहलमा कुल साक्षर व्यक्तिको सङ्ख्या ३,८७९ (६ वर्षभन्दा माथिको जनसङ्ख्याको ८०.६६%) थियो।

## पर्यटन 
भालुखोप डेलो, लाभा, सिलेरी गाँउ र इच्छे गाँउ जस्ता ठाउँहरू भ्रमणका लागि दिनको यात्राको लागि राम्रो आधार हुन सक्छ। कालिम्पोङ नजिकै भएकोले क्याक्टस गार्डेन, दुरपिन मठ र गल्फ कोर्स जस्ता ठाउँहरू पनि जान सकिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कालिम्पोङ जिल्लाका गाउँहरू
सामुदायिक विकास खण्ड

thumb|300px|भारतको प्रशासनिक संरचना

भारतमा, **सामुदायिक विकास खण्ड** वा केवल **खण्ड** तहसीलको उप-विभाग हो, प्रशासनिक रूपमा योजना र विकासको लागि छुट्याइएको छ। आदिवासी क्षेत्रमा, समान उप-विभागहरूलाई आदिवासी विकास खण्ड भनिन्छ। क्षेत्र एक खण्ड विकास अधिकारी द्वारा प्रशासित छ, धेरै प्राविधिक विशेषज्ञहरू र गाउँ-स्तरीय कार्यकर्ताहरू द्वारा समर्थित। सामुदायिक विकास खण्डले धेरै ग्राम पञ्चायतहरू, गाउँ स्तरमा स्थानीय प्रशासनिक एकाइहरू समेट्छ।

## नामकरण 
पश्चिम बङ्गाल राज्यमा मात्र सामुदायिक विकास खण्डहरूलाई उत्तर भारतको तहसील बराबरको तेस्रो तहको प्रशासनिक एकाइ मानिन्छ। अन्यत्र, तहसीलहरूलाई पश्चिमी भारतीय राज्यहरू गोवा, गुजरात, महाराष्ट्र र दक्षिण भारतीय राज्यहरू कर्नाटक, केरल र तमिलनाडुमा पनि तालुकहरू भनिन्छ। अरुणाचल प्रदेश र नागाल्यान्डमा, घेरा शब्द प्रयोग गरिन्छ, जबकि उप-विभागहरू पूर्वी भारतीय राज्यहरू बिहार, झारखण्ड, असम, र उत्तरपूर्वी भारत (मणिपुर, मेघालय, मिजोरम, सिक्किम र त्रिपुरा) मा अवस्थित छन्।

गुजरात राज्यको फरक संरचना छ, जिल्ला कलेक्टर वा विभागल मजिस्ट्रेट, त्यसपछि सब विभागल मजिस्ट्रेट अर्थात् डेपुटी कलेक्टरले दुई वा बढी तालुकहरू प्रशासित गर्दछ। उप-विभागलाई तालुकमा विभाजन गरिएको छ।

## इतिहास 
सामुदायिक विकास खण्डको अवधारणालाई पहिलो पटक सन् १९५२ मा ग्रो मोर फूड इन्क्वायरी कमिटीले साझा उद्देश्यको भावना बिना काम गर्ने बहु ग्रामीण विकास निकायहरूको चुनौतीलाई सम्बोधन गर्न सुझाव दिएको थियो। समितिको सिफारिसका आधारमा देशको कृषि कार्यक्रममा उल्लेख्य वृद्धि गर्न, सञ्चार प्रणालीमा सुधार, ग्रामीण स्वास्थ्य तथा सरसफाइ, ग्रामीण शिक्षा र ग्रामीण शिक्षामा पनि सुधार गर्न सन् १९५२ मा प्रायोगिक आधारमा सामुदायिक विकास कार्यक्रम सुरु गरिएको थियो। गाउँलेहरूको सामाजिक र आर्थिक जीवन परिवर्तन गर्ने उद्देश्यले एकीकृत संस्कृति परिवर्तनको प्रक्रिया प्रारम्भ र निर्देशित गर्न।

## राज्य अनुसार खण्डहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू