open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
शरद्चन्द्र शर्मा भट्टराई

**शरद्चन्द्र शर्मा भट्टराई** (वि.सं. १९८७- वि.सं. २०५९) समालोचक, निबन्धकार हुन्।

## जीवनी
भट्टराईको जन्म वि.सं. १९८७ साल कार्तिक ८ गते गैह्रीधारा, काठमाडौंमा भएको हो। कृष्णप्रसाद शर्मा तथा गुप्तकुमारीदेवीबाट जन्मेका शरद्चन्द्र तीन दाजुभाइ र तीन दिदीबहिनीमा सबैभन्दा कान्छा थिए। उनले  कमला राई सङ अन्तरजातिय  विवाह गरेका थिए । उनले वि.सं. २०१९ सालमा त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट एम्.ए. गरे।
भट्टराईले जीवनका चालीसौं वर्ष अध्यापनमा बिताए। उनले वि.सं. २०११ सालदेखि वि.सं. २०३० सालसम्म स्कूलमा अध्यापन गरे। त्यसैबीच उनले कलेजस्तरमा पनि पढाउन थाले र त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट वि.सं. २०५० सालमा सहप्राध्यापक पदबाट अवकाश पाए। यिनले सुरुमा वि.सं. २०११ सालदेखि ६ वर्षम्म विद्योदय हाइस्कूल, भोजपुरमा पढाए र त्यसपछि काठमाडौंको दरबार हाइस्कूलमा पढाए।

## कृतिहरू
भट्टराईले समालोचना, निबन्धमा कलम चलाए। उनका प्रकाशित कृतिहरूः
१. बसाइँ परिचय (समालोचना, वि.सं. २०१९)
२. नाटक - एकाङ्की विचरण (समालोचना, वि.सं. २०३३)
३. नेपाली साहित्यको इतिहास- माध्यमिक काल (साहित्यको इतिहास, वि.सं. २०३७)
४. प्राचीन गद्याख्यान (समालोचना, वि.सं. २०४२)
५. नेपाली वाङमय केही खोजी केही व्याख्या (अनुसन्धान, वि.सं. २०४४)
६. रसिकको लगन : एक अध्ययन (समालोचना)
७. बाह्र फुल एक गुच्छा (सहलेखन, समालोचना)
८. झपट निबन्ध (झपटबहादुर राणाको निबन्ध सङ्ग्रह/सम्पादन)
९. छरिएका समीक्षा (इश्वर बरालसँग सहलेखन)
१०. मेरो लंदन-राजतिलक यात्रा(शेरसिंह रानाको, नियात्रा, वि.सं. २०५९)	
११. जोग-मण्डलीका कवि र कविता (कवितासङ्ग्रह, वि.सं. २०५२) 
१२. सानो चिनारी नरदेव पाण्डेको (जीवनी, वि.सं. २०६०)

## पुरस्कार
माध्यमिक नेपाली गद्याख्यान (समालोचना, वि.सं. २०५०) नामक ग्रन्थका लागि उनले मदन पुरस्कार २०५० प्राप्त गरेका हुन्। वि.सं. २०४२ सालको झपट पुरस्कार, वि.सं. २०५७ सालको ईश्वर बराल पुरस्कार पाए। उनी वि. सं. २००६मा अन्तर हाइस्कूल र वि. सं. २००९मा अन्तर-कलेज निबन्ध प्रतियोगितामा प्रथम भएका थिए।

## निधन
फोक्सोको क्यान्सरबाट पीडित उनको वि.सं. २०५९ साल असोजमा उनको निधन भयो। 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* नेपाली भाषासाहित्यका ओजस्वी अन्वेषक : शरद्चन्द्र भट्टराई 
* शरद्चन्द्र शर्मा भट्टराईद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
दयाराम श्रेष्ठ

**दयाराम श्रेष्ठ** (वि.सं. २००० - ) अनुसन्धानात्मक लेखक हुन्। धनकुटामा जन्मिएका दयाराम श्रेष्ठ नेपाली साहित्यमा दयाराम श्रेष्ठ 'सम्भव' नामले पनि परिचित छन्। उनी मूलतः समालोचक हुन्। उनले आधुनिक नेपाली कथासित सक्बन्धित विषयमा विद्यावारिधि गरेका छन्।

## जीवनी
दयारामको जन्म बाबु सूर्यबहादुर श्रेष्ठ तथा आमा नयनकुमारीका सुपुत्रका रूपमा वि.सं. २००० साल भदौमा सिरान बजार, धनकुटामा भएको हो। उनको साहित्यिक नाम दयाराम श्रेष्ठ 'सम्भव' हो। नेपालीमा एम्.ए. र विद्यावारिधि गरेका श्रेष्ठ प्राध्यापनमा संलग्न छन्।

## कृति
उनका प्रकाशित कृतिहरूः
१. साहित्यको इतिहास : सिद्धान्त र सन्दर्भ (समालोचना, वि.सं. २०६१)
२. नेपाली साहित्यका केही पृष्ठ (समालोचना, वि.सं. २०३२)
३. शाहवंश र नेपाली भाषा-साहित्य (समालोचनाहरू , वि.सं. २०३९)
४. रामकथा परम्परा र भानुभक्तीय रामायण (समालोचना, वि.सं. २०४१)
५. नेपाली भाषा र साहित्यको विकासमा शाहवंशको देन (इतिहास, वि.सं. २०४४)
६. नेपाली कथा र यथार्थवाद (शोध-प्रबन्ध, वि.सं. २०३९)
७. नेपालको राष्ट्रिय झण्डा (इतिहास, वि.सं. २०५३)

## पुरस्कार
नेपालको राष्ट्रिय झण्डा नामक शोधग्रन्थका लागि उनले मदन पुरस्कार २०५३ प्राप्त गरेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* दयाराम श्रेष्ठ 'सम्भव'द्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
रेवतीरमण खनाल

** ऋषि राज खनाल** (वि.सं. १९९२ - वि. सं. २०७७) नेपाली ऐन-कानुनका अनुसन्धाता, विश्लेषक थिए । उनले वि.सं. २०५९ को मदन पुरस्कार पाएका थिए।

## जीवनी
रेवतीरमणको जन्म वि.सं. १९९२ साल आषाढ २५ गते बाबु गोबर्द्धन खनाल र आमा यशोदादेवीका सुपुत्रका रूपमा तनहुँ जिल्लाको चुँदी, आमडाँडामा भएको हो ।

उनको  वि. सं. २०७७ कार्तिक १२ मा  काठमाडौँ महानगरपालिका–१३ कालीमाटीस्थित निवासमा निधन भयो ।

## कृतिहरू
१. मुलुकी ऐन: केही विवेचना (ऐन, २०२६)२. कर समन्धी का (ऐन, २०३०)३. मुलुकी ऐनः केही विवेचना (ऐन-कानुन, २०४६)४. विश्वका प्रमुख कानुन प्रणाली (ऐन, २०३३)५. नेपालमा कानुनी मसौदा सिद्धान्त र व्यवहार भाग १ र २ (ऐन, २०३५)६. नेपालको कानुनी इतिहासको रूपरेखा (कानुन, २०५९)७. राजनीति कुसुमाकर (राजनीति, २०६२)८. धार्मिक कथासङ्ग्रह (कथासङ्ग्रह, २०६५)

## पुरस्कार
उनले नेपाली कानुन ऐतिहासिक रूपरेखा नामक ग्रन्थका लागि मदन पुरस्कार २०५९ प्राप्त गरेका थिए । 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
*रेवतीरमण खनालद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:खस जाति
युवराज नयाँघरे

**युवराज नयाँघरे** (वि.सं. २०२६ - ) नेपाली साहित्यकार हुन्।

## जीवनी
युवराजको जन्म वि.सं. २०२६ असोज १९ गते इलाममा भएको हो। उनले स्नातकसम्म पूरा गरेका छन्।

## कृतिहरू
उनका प्रकाशित कृतिहरूः
१. संवेदनाका स्वरहरू (निबन्धसंग्रह, वि.सं. २०५५)
२. मुहूर्तको वरिपरि (निबन्धसंग्रह, वि.सं. २०५५)
३. मुखुण्डाको मन (निबन्धसंग्रह, वि.सं. २०५५)
४. काठमाडौंलाई कोर्रा (निबन्धसंग्रह, वि.सं. २०५८)
५. नीलडाम (निबन्धसंग्रह, वि.सं. २०६१)
६. अनाम पहाडमा फनफनी (निबन्धसंग्रह, वि.सं. २०६२)
७. एक हातको ताली (निबन्धसंग्रह, वि.सं. २०६५)
८. घामको चुम्बन (नियात्राहरू, वि.सं. २०६७)
९. स्वाहा (निबन्धसंग्रह, वि.सं. २०६९)
१०. हरियो राहदानी (निबन्धसंग्रह, सन् २०१२)

## संलग्नता
उनी दुई दर्जनभन्दा बढी साहित्य र संस्कृतिसँग सम्बध्द संस्थामा आबध्द छन्।

## पुरस्कार
उनले मदन पुरस्कार २०६६ एक हातको ताली निबन्धसंग्रहका लागि पाए। त्यसबाहेक उनले पाएका पुरस्कार, सम्मानहरूः
१. राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कार - २०५६
२. उत्तम शान्ति पुरस्कार - २०५८
३. युवावर्ष मोती पुरस्कार - २०६१

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* युवराज नयाँघरेद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू
* नयाँ मुकाममा नयाँघरे

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
बलराम जोशी

**डा. बलराम जोशी** (वि.सं. १९८७ - वि.सं. २०५०) पुरस्कार मदन पुरस्कार विजेता व्यक्तित्त्व हुन्। उनले वि.सं. २०१३ सालमा उक्त पुरस्कार पाएका थिए।  	

## जीवनी
जोशीको जन्म वि.सं. १९८७ साल कात्तिक शुक्ल पञ्चमीका दिन बाबु हिमालय राज जोशी र आमा छन्द्रकुमारी जोशीका सुपुत्रका रूपमा डिल्लीबजार, काठमाडौंमा भएको हो। उनको मृत्यु २०५० साल मंसिर २४ गते भारतको मद्रासमा भएको हो । वहाँले सन् १९६१ मा बेलायतको ग्लास्गो विश्वविद्यालयबाट प्रयोगात्मक आणविक भौतिक शास्त्रमा विद्यावारिधी गर्नु भएको हो । यसो गर्ने वहाँ पहिलो नेपाली हुनुहुन्थ्यो ।

## पुरस्कार
उनी अधिकविभव स्थिरविद्युत् उत्पादक नामक विज्ञानसम्बन्धी कृतिका लागि २०१३ सालमा मदन पुरस्कारद्वारा पुरस्कृत भएका थिए।

## बलराम जोशी पुरस्कार
उनका नाममा पुरस्कार दुई पुरस्कार छन्। डा. बलराम जोशी ज्ञान-विज्ञान राष्ट्रिय पुरस्कारको रकम ५० हजार रूपैयाँ र डा. बलराम जोशी सुयोग्य शिक्षक पुरस्कार २५ हजार रूपैयाँको छ। उनकी पत्नी अङ्गूरबाबा जोशी, डा. बलराम जोशी ज्ञान-विज्ञान राष्ट्रिय पुरस्कार प्रतिष्ठानकी प्रमुख छिन्। अंगुरबाबाले डा. बलराम जोशी-सम्झनाको संगालो नामक स्मृति-ग्रन्थ पनि निकालेकी छन्।

## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* बलराम जोशी पुरस्कार घोषणा
* अंगुरबाबा जोशीद्वारा तयार पारिएको पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
पन्जा

**पन्जा** भनेको हात ढाक्ने लुगा हो, जसमा बूढी औँला सहित प्रत्येक औँलाको लागि छुट्टाछुट्टै आवरण वा खोलहरू हुन्छन्। पन्जाले हातहरूलाई चिसो वा गर्मी, घर्षण, घर्षण वा रसायनबाट हुने क्षति र रोगबाट जोगाउँछ र आराम दिन्छ; वा नाङ्गो हातले छुने नहुने कुराहरूबाट पनि सुरक्षा पनि प्रदान गर्दछ।

श्रेणी:पहिरनहरू
स्थिरजंगबहादुर सिंह

**स्थिरजङ्गबहादुर सिंह** (वि.सं. १९९५ - ) संस्कृतिविद् हुन्। उनले वि.सं. २०२८ सालमा मदन पुरस्कार पाएका हुन्।

## जीवनी
स्थिरजंगबहादुर सिंहको जन्म बुबा मिनबहादुर सिंह र आमा बालादिव्येश्वरी सिंहका सुपुत्रका रूपमा वि.सं. १९९५ आश्विन १७ गते तमेल, बझाङमा भएको हो।

## पुरस्कार
उनले कर्णाली लोक संस्कृति नामक ग्रन्थका लागि दर्शन विज्ञानतर्फको मदन पुरस्कार २०२८ संयुक्तरूपमा प्राप्त गरेका हुन्। उनका साथ बिहारीकृष्ण श्रेष्ठ, डा. चूडामणि बन्धु र प्रदीप रिमाल लाई उक्त पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो।

## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
प्रदीप रिमाल

**प्रदीप रिमाल** (वि.सं.१९९२ – वि.सं. २०७१) चलचित्र निर्देशक, संस्कृतिविद्, र मदन पुरस्कार विजेता थिए।

## जीवनी
प्रदीपको जन्म वि.सं. १९९२ साल फागुन महिनामा लुभु, ललितपुरमा भएको हो। उनका बाबु दुर्गाप्रसाद रिमाल र आमा डिल्लीकुमारी हुन्।

४० को दशकको चर्चित चलचित्र के घर के डेरा निर्देशक रिमालले ०२५ सालमा बनेको चलचित्र हिजो आज भोली मा अभिनय समेत गरेका थिए ।

माईतीघरमा सहायक निर्देशक भएपछि उनको निर्देशन यात्रा सुरु भएको थियो । वि.सं. २०२९ सालदेखि शाही नेपाली चलचित्र संस्थानका निर्देशक भएका रिमालले मनको बाँध, कुमारी, सिन्दुर, माया र नेपाल भाषाको शिलु निर्देशन गरेका थिए ।

## पुरस्कार
चलचित्रमा आउनुअघि लोकगीत सङ्कलन गर्दै हिंडेका रिमालले दर्जनौ गीतमा स्वर समेत दिएका छन् । उनले कर्णाली लोक संस्कृति नामक ग्रन्थका लागि दर्शन विज्ञानतर्फको मदन पुरस्कार २०२८ संयुक्तरूपमा प्राप्त गरेका हुन्।

उनका साथ बिहारीकृष्ण श्रेष्ठ, स्थिरजंगबहादुर सिंह‎ र डा. चूडामणि बन्धु‎लाई उक्त पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो।

## निधन
उनको निधन वि.सं. २०७१ साल माघमा अमेरिकाको भर्जिनियामा भयो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
मुकुन्दशरण उपाध्याय

**मुकुन्दशरण उपाध्याय** (वि.सं. १९९७ - ) मुकुन्द शरण उपाध्याय नेपाली साहित्यका एक प्रतिष्ठित कवि, भाषाविद् तथा शिक्षाविद् हुन्। उनी आफूलाई, 'नेपाली भाषामा देखिएको अराजकतालाई अन्त्य गर्न २०३५ सालदेखि निरन्तर नेपाली भाषामा समर्पित' बताउँछन्।

## जीवनी
मुकुन्दशरणको जन्म वि. सं. १९९७ साल वैशाख ५ गतेका दिन बाबु पं. दशरथ उपाध्याय र आमा केशरकुमारीका सुपुत्रका रूपमा हेम्जा गाउँ, कास्की जिल्लामा भएको हो। उनले संस्कृत र नेपालीमा साहित्याचार्य र एम्., ए. गरे। प्राध्यापनमा लामो समय बिताए। उनी नेपाली भाषा र साहित्यका क्षेत्रमा एक विशिष्ट व्यक्तित्व हुन् । नेपाली भाषालार्इ एकरूपता दिन विक्रम संवत् २०३४ देखि भाषिक अान्दाेलनमा हाेमिएका कवि तथा भाषाविद । पाैरस्त्य संस्कृति तथा दर्शन वेत्ता ।  

छोरा छोरी: ३ छोरा र २ छोरी  

## कृतिहरू
काव्य, कथा, समालोचना, नाटक आदिमा चिनिएका उपाध्यायका प्रकाशित कृतिहरूः
१. वरदान (उपन्यास, वि. सं. २०१७)
२. प्राकृत पोखरा (खण्डकाव्य, वि. सं. २०२१)
३. महाभारत सूक्ति (सूक्तिहरू, वि. सं. २०३०)
४. धर्ती र अकाश (कविता सङ्ग्रह, वि. सं. २०३४)
५. शैल सरिता (संस्कृत/कविता सङ्ग्रह, वि. सं. २०३४)
६. श्री ५ महेन्द्रालंकार (लक्षणग्रन्थ, वि. सं. २०१८)
७. निम्बार्क चरितम् (संस्कृत, खण्डकाव्य)
८. प्रस्तावना र विवेचना (व्याकरण, वि. सं. २०४३)
९. केलादी घाट (परिचय, वि. सं. २०२१)
१०. अक्षर प्रज्ञा (वर्णविन्यास विज्ञान/व्याकरण, वि. सं. २०४७)
११. पद्य-प्रभा (पिङ्गलशास्त्र, सन् २००९)
१२. व्याकरण चिन्तन(व्याकरण, वि. सं. २०६८)
१३. सरल नेपाली: शुद्ध नेपाली(व्याकरण, वि. सं. २०४९)
१४. सरल नेपाली भाषा(व्याकरण, वि. सं. २०६४)

उपाध्यायको बालकथा 'झगडाको ओखती' निकै चर्चित मानिन्छ। बङ्गलादेशको पाठ्यक्रममा पनि यसको अनुवाद पढाइन्छ।

## पुरस्कार
उनले प्राकृत पोखरा नामक खण्डकाव्यका लागि २०२१ को मदन पुरस्कार प्राप्त गरेका हुन्। यसबाहेक उनले वि. सं. २०१७ मा 'निम्बार्क चरितम्' का लागि अखिल भारतीय संस्कृत पुरस्कार, 
वि. सं. २०३४ सालमा नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानद्वारा आयोजित कविता महोत्सवमा प्रथम, २०४७ को गुणराज पुरस्कार, विद्यार्थी जीवनमा विभिन्न स्वर्ण पदक पाएका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मुकुन्द शरणः व्यक्तित्व [http://www.nabasahitya.org/sv_sl.php?exsn=341&exmenusn=31&exsubsn=50 ]
* मदन पुरस्कार गुठी
* मुकुन्द शरण उपाध्यायद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू
*मुकुन्द शरण उपाध्याय 

श्रेणी:सन् १९४० मा जन्म
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:पोखराका मानिसहरू
श्रेणी:कास्की जिल्लाका मानिसहरू
नित्यराज पाण्डे

**नित्यराज पाण्डे** (वि.सं. १९८८ - ) मदन पुरस्कार प्राप्त गर्ने व्यक्तित्त्व हुन्।

## जीवनी
पाण्डेको जन्म वि.सं. १९८८ साल पौष २० गतेका दिन बालमन्दिर क्षेत्र, भगवतीबहाल, नक्साल, काठमाडौंमा भएको हो। बाबुको नाम सिद्धिराज पाण्डे हो भने आमाको विद्याकुमारी हो। उनले नेपालीमा एम्.ए. र जनप्रशासनमा पोष्ट ग्य्राजुयट गरे। सरकारी सेवामा लामो समय बिताएका पाण्डेले नेपाल, भारत, बङ्गलादेश, थाइल्याण्ड आदि देशको भ्रमण गरे।

## कृतिहरू
उनको पहिलो रचना वि.सं. २०११मा गोरखापत्र प्रकाशित "लुम्बिनी बगैंचा" शिर्षकको लेख हो। जीवनी र समालोचनामा कलम चलाउने उनका मौलिक कृतिहरूः
१. बौद्ध दिग्दर्शन (लेख सङ्ग्रह)
२. महाकवि देवकोटा (समालोचना, वि.सं. २०१६)
३. काश्यपगोत्रीय पाण्डेको वंशावली
४. विद्याकुमारी पाण्डेले लेखेको कृष्णलीला पट
उनले मोती स्मृति ग्रन्थ, निजामति सेवा पत्रिका र राष्ट्रभाषा (वार्षिक पत्रिका)को सम्पादन पनि गरे। पाण्डेले नेपाली शिक्षा परिषद्को सदस्य र रुद्रराज साहित्य समितिको सचिव भएर पनि काम गरे।

## पुरस्कार
उनले महाकवि देवकोटा शीर्षकको समालोचनासम्बन्धी ग्रन्थका लागि २०१६ सालमा गद्यतर्फको मदन पुरस्कार प्राप्त गरेका हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* नित्यराज पाण्डेद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
प्रकृति

को होपटन फल]]
**प्रकृति**, व्यापक अर्थमा भन्नु पर्दा प्राकृतिक विश्व वा भौतिक विश्वसँग समतुल्य हुन्छ । प्रकृतिले भौतिक विश्वका घटना तथा सामान्यरूपमा जीवनलाई सन्दर्भित गर्छ ।

## पृथ्वी
## वायुमण्डल, हावापानी तथा मौसम
## पृथ्वीमा पानी
## पानी र 
## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:प्रकृति
विलियम बर्क

**विलियम बर्क** मदन पुरस्कार पाउने पहिलो विदेशी हुन्। उनलाई फादर विलियम बर्क भनेर चिनिन्छ। उनले वि.सं. २०५१मा उक्त पुरस्कार पाएका हुन्।

## जीवनी
विलियम बर्क हेलिङ्गयाक्स, क्यानडामा जन्मेका हुन्। उनले बी. ए., बी. कम त्यहाँको सेन्ट मेरिज विश्वविद्यालयमा र एक वर्षसम्म डल्हौजी विश्व विद्यालयमा कानुनको अध्ययन गरेका हुन्। 
अध्ययन समाप्त भएपछि प्रारम्भमा उनले १२ वर्षजति अध्यापन कार्य गरे। सुरुमा हिन्दी माध्यमको विद्यालयमा अध्यापन गरे भने पछि सन् १९८०को दशकमा अर्थात् सन् १९८१मा प्राथमिक भाषा नेपाली भएको सेन्ट रोबर्टस उच्च विद्यालय, दार्जीलिङको प्राधानाध्यापक पनि बने।

## पुरस्कार
धेरै वर्षको मेहनत र प्रयत्नको फलस्वरूप तयार भएको सही शब्द नामक नेपाली ग्रन्थका लागि उनले मदन पुरस्कार २०५१ प्राप्त गरे।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* मदन पुरस्कार गुठी

श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
वर्षादी

**वर्षादी** वर्षामा पानीबाट बच्नको लागि लगाइने पानी नपस्ने खालको पहिरन हो ।

श्रेणी:पहिरनहरू
गोपाल पराजुली (कवि)

**गोपाल पराजुली** (वि.सं. २००४ - ) नेपाली कवि हुन्।

## जीवनी
गोपालको जन्म बाबु जीवनाथ पराजुली र आमा थिर कुमारीका सुपुत्रका रूपमा वि.सं. २००४ साल पुस २ गते बुधबारका दिन कोटेश्वर, काठमाडौंमा भएको हो। उनको पूरा नाम गोपालप्रसाद पराजुली हो। उनले नेपालीमा एम्. ए. गरेका छन्।

## कृतिहरू
* गोलार्द्धका दुई छेऊ (नाटक, वि.सं. २०३७)
* सडकपछि सडक (नाटक, वि.सं. २०४६)
* पृथ्वीमाथि आलेख (काव्य, वि.सं. २०४६)
* दिशाहीन आकाश (कथासङ्ग्रह, वि.सं. २०५०)
* हिमालमाथि आलेख (काव्य, वि.सं. २०५३)
* अर्को दिशा (कथासङ्ग्रह, वि.सं. २०५४)
* देशमाथि आलेख (काव्य, वि.सं. २०५५)
* शब्द शताब्दी (काव्य, वि.सं. २०५७)
* समयको प्रस्थान (काव्य, वि.सं. २०५८)
* नयाँ ईश्वरको घोषणा (काव्य, वि.सं. २०६०)
* समानान्तर सडक (नाटक, वि.सं. २०६३)
* अर्को विश्वको प्रस्ताव (काव्य, वि.सं. २०६९)
* शताब्दीको एउटा पत्र (काव्य, वि.सं. २०६९)
उनले गरिमा (मासिक)को सहायक सम्पादक भएर काम गरेका छन्। उनका फुटकर रचना प्रकाशित छन्।

## पुरस्कार
उनले नयाँ ईश्वरको घोषणा नामक ग्रन्थको लागि मदन पुरस्कार २०६० प्राप्त गरेका हुन्। उनले वि.सं.२०३१मा शुभ राज्याभिषेकको उपलक्ष्यमा आयोजित बृहत नेपाली साहित्य सम्मेलनमा प्रथम भएका थिए। उनले नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानबाटबाट पदक तथा पुरस्कार र अन्य विभिन्न अवसरमा अनेक पुरस्कार पाएका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* गोपाल पराजुली (कवि) द्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:साझा पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:खस जाति
सुगन्धराज

बर्खायाम अगाडि (जेष्ठ/असार) मा फुलफुल्ने पतझड पोथ्रा | 

यस समुह मा ७०/८० थरी का फुलहरू समेटिएका छन| नेपाल मा पाइने सुगन्धराज Hydrangea heteromalla,Hydrangea anomala,Hydrangea aspera,Hydrangea robusta प्रजाति का हुन|   यो घर भित्र गमला मा २ फिट जति र वाहिर पोथ्रा को रुप मा ३ मीटर सम्म अग्लो हुन्छ|

श्रेणी:फूलहरू
मोहनराज शर्मा

**मोहनराज शर्मा** ( वि.सं. १९९७ कात्तिक-२०७५ माघ १० ) नेपाली साहित्यकार एवं समालोचक हुन्।

## जीवनी
मोहनराजको जन्म वि.सं. १९९७ साल कात्त

## कृतिहरू
उनको पहिलो प्रकाशित रचना वि. सं. २०१६ मा 'बिलू' शीर्षकको निबन्ध हो । उनी नाटक, समालोचना, कथा, व्याकरण आदिमा कलम चलाउँछन्। उनका प्रकाशित कृतिहरूः
१. नेपाली साहित्यको संक्षिप्त इतिहास समालोचना (संयुक्त लेखन, वि.सं. २०३४)
२. नेपालीका केही आधुनिक साहित्यकार (वि.सं. २०२६)
३. कथाको विकास प्रक्रिया (समालोचना, वि.सं. २०३५)
४. जेमन्त / यमा (वि.सं. २०४१)
५. बैकुण्ठ एक्सप्रेस (नाटक, वि.सं. २०४२)
६. कोर्रा कथासङ्ग्रह (वि.सं. २०४०)
७. पुछारको पातो (वि.सं. २०४०)
८. मि. झप्पु सिंह (वि.सं. २०३८)
९. च्याँखेधर्ना हास्यव्यंग्य (निबन्ध सङ्ग्रह, वि.सं. २०२४)
१०. शैलिविज्ञान (वि.सं. २०४८)
११. शब्द रचना र वर्ण विन्यास वैज्ञानिक पद्धति (वि.सं. २०३६)

## पुरस्कार
उनले बैकुण्ठ एक्सप्रेस (नाटक, २०२२) ग्रन्थको लागि मदन पुरस्कार २०४२ प्राप्त गरेका हुन् । यसबाहेक वि. सं. २०४०को मैनाली कथा पुरस्कार, वि. सं. २०४४ मा त्रि.वि. वि. सेवापदक पाएका छन् ।

## मृत्यु 
साहित्यकार तथा समालोचक प्राध्यापक मोहनराज शर्माको  78  वर्षको उमेरमा २०७५ साल माघ १० गते  बुधबार राति निधन भएको थियो । मधुमेह, रक्तचाप र अन्य रोगबाट पीडित उनको कलङ्कीस्थित नेशनल अस्पतालमा निधन भएको थियो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* मदन पुरस्कार गुठी

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
भूमरी

**भूमरी** जमीनको सतह र आँधी सहितको बादललाई जोडेर घुम्दै बनेको सोली आकारको वा खम्बा आकारको  हावाको हिंस्रक आकृती हो । यसलाई चक्रवात पनि भन्ने गरिन्छ ।

चक्रवात अथवा भूमरी वायुको उच्च चाप तथा निम्न चापको कारण सृजना हुने गर्छ। दुई फरक चाप क्षेत्रका सन्तृप्त वायुहरू आपसमा संकुचन हुँदा वायु जोडसँग बृत्त आकारमा घुम्दछ। यसरी घुम्दै वायु पृथ्वीको सतहबाट माथितिर उठ्छ जसले ठूलो विनास पनि गर्दछ। कतिपय क्षेत्रमा चक्रवातले ठूलो वर्षा पनि गराउँछ। चक्रवातलाई विभिन्न ठाउँमा विभिन्न नामाकरण गरिएको हुन्छ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:मौसम
श्रेणी:भूगोल
हरिप्रसाद 'गोर्खा' राई

'''हरिप्रसाद 'गोर्खा' राई''' (सन् १९१४ - सन् २००५) भारतमा बसोबास भएका नेपाली भाषासेवी हुन्। उनी हरेक सन्दर्भमा नेपाल र नेपाली भाषाको कुरा उठाउँथे। ओखलढुंगाबाट बाजे पुस्तामा नागाल्यान्ड गएका हरिप्रसादले आफू गोर्खाली भएको चिनाउन 'गोर्खा'को जोडेका हुन्।

## जीवनी
राईको जन्म बाबु धनराज राई र आमा यशोदा राईका सुपुत्रका रूपमा कोहिमा, नागाल्यान्ड, भारतमा सन् १९१४ जुलाई १५ तारिखका दिन भएको हो। उनको निधन ९२ वर्षको उमेरमा सन् २००५ नोभेम्बर १४मा भएको थियो। सन् १९५९ आकाशवाणी गुहाटीबाट नेपाली सेवा सुरु गर्ने श्रेय गोर्खा राईलाई जान्छ।

## कृतिहरू
उनको पहिलो रचना सन् १९३३मा शारदामा प्रकाशित भएको थियो। उनका मौलिक कृतिहरूः
* बाबरी (कवितासङ्ग्रह, वि.सं. २०३४) 
* यहाँ बदनाम हुन्छ (कथासङ्ग्रह, वि.सं. २०३१)
* मनचरीको बोली (कवितासङ्ग्रह, वि.सं. २०३५)
* हरिप्रसाद 'गोर्खा' राईका कथाहरू (कथासङ्ग्रह)

उनीद्वारा सम्पादित, अनूदित र फुटकर कृतिहरूः
* कल्याणी (अर्द्ध वार्षिक)
* इन्द्रेनी (वार्षिक हस्तलिखित)
* मुखपत्र (डिमापुर साहित्य-सभा) 
* कोहिमा साहित्य सभाको मुखपत्र
* पशुपति (हस्तलिखित) 
* कोपिला (हस्तलिखित) 
* सरस्वती (हस्तलिखित)
* वाणी (हस्तलिखित, सम्पादन) 
* विभिन्न पत्रपत्रिकाहरूमा कथा, कविता, लेख, निबन्ध आदि

## पुरस्कार
छ दशकभन्दा बढी समयदेखि अविच्छिन्न रूपले नेपाली भाषा र साहित्यको संवर्द्धनका निमित्त विभिन्न माध्यमबाट उल्लेखनीय सेवा प्रदान गरिरहेबापत उनलाई २०५२ सालको जगदम्बाश्री पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो। त्यसबाहेक उनले पदकप्रसाद ढुंगाना स्मृति पुरस्कार, सिक्किमबाट सन् १९९५मा भाषिक मान्यता पुरस्कार पाएका थिए।

## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* हरिप्रसाद गोर्खा राईद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू
* गोर्खा राई रहेनन्
* असम पूर्वाञ्चल भारतको नेपाली कविताको विकासक्रम

श्रेणी:भारतीय गोरखाहरू
श्रेणी:भारतीय पुरुष कविहरू
नेपाली साहित्य सम्मेलन, दार्जिलिङ

**नेपाली साहित्य सम्मेलन** (वि.सं. १९९१) नेपाली भाषा-साहित्यको सेवा र विकास गर्न दार्जिलिङ, भारतमा स्थापना भएको संस्था हो । 

संस्था २५ मे १९२४ मा भारतको पश्चिम बंगाल राज्यको नेपाली भाषी सहर दार्जिलिङमा गठन भएको थियो । स्थापनाकालदेखि नै नेपाली भाषा र साहित्यको संरक्षण, प्रवर्ध्दन र श्रीवृद्धिका निमित्त अनवरत क्रियाशील रही असाधारण संस्थागत योगदान गरेबापत वि.सं. २०४९ सालको जगदम्बाश्री पुरस्कार प्रदान गरियो । संस्थाले नेपाली साहित्यको सर्वाङ्गीण संरक्षणका लागि विभिन्न सम्मेलन गर्ने, पुस्तक तथा जर्नल प्रकाशन गर्ने र काम गर्ने गर्दछ । 

## गठन 
२५ मे १९२४ मा प्रख्यात नेपाली विद्वान सूर्यविक्रम ज्ञवाली, धरणीधर कोइराला, पारसमणि प्रधान लगायत अन्य समकालीनहरूको जनसभापछि यो संस्थाको स्थापना भएको थियो । त्यसपछि 27 जुलाई 1924 मा संगठनको उद्देश्यहरू रेखांकित गर्दै एक सत्र भयो । 

## गतिविधिहरू 
संस्थाले बेलाबेलामा विभिन्न गोष्ठी र साहित्यिक सम्मेलनहरु गर्दै आएको छ । संस्थाले भानुभक्त आचार्यको जन्मजयन्ती, भानु जयन्ती पनि हरेक वर्ष जुलाई १३ मा दार्जिलिङमा ठूलो धुमधामका साथ आयोजना गर्छ। 

संस्थाले १७ जुन १९४९ मा दार्जिलिङको मुख्य चोकमा भानुभक्तको अर्धकद प्रतिमा स्थापना गरेको थियो । यो मूर्ति भानुभक्तको पहिलो मूर्ति थियो र यसले नेपाल र भारतका विभिन्न भागहरूमा भानुभक्तको प्रतिमा र मूर्तिहरू स्थापना गर्न प्रेरणा दिएको  थियो । उक्त मूर्ति नर्वेजियन नर्वेली बनाएका हुन् । १० जुलाई १९९२ मा मूल मूर्तिको शिर गोर्खाल्याण्ड विरोधी गुटले काटेको थियो। त्यसपछि त्यही ठाउँमा १३ जुलाई १९९६ (२९ असार २०५३) मा पूर्णकदको मूर्ति स्थापना गरिएको थियो । 

संस्थाले हरेक वर्ष विभिन्न साहित्यिक पुरस्कार समेत प्रदान गर्दै आएको छ । 

## सन्दर्भहरूको सूची 
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
कन्ट्याक्ट लेन्स

**कन्ट्याक्ट लेन्स** आँखाको अघिल्लो भाग माथि सिधै राखिने पारादर्शी र चाहिएको मात्रामा आँखाको देख्ने शक्ति सुधार्ने साधन हो। हेर्न मद्दत गर्नका साथै आँखाको नानीको रङ्ग इछानुसार अर्कै देखाउन पनि यसको प्रयोग गरिन्छ। एक पटक मात्र प्रयोग गर्न मिल्ने र जतन गरी राखेर फेरी प्रयोग गर्न मिल्ने गरी दुई प्रकारका कन्ट्याक्ट लेन्स बजारमा पाइन्छन। सामान्यता लेन्सहरू पारदर्शी प्लास्टिकजन्य पदार्थबाट बनेका हुन्छन । चश्मा लगाउँदा असहज अनुभव गर्ने खेलाडी, कलाकार लगायत जसकसैले पनि आँखाको गोलाइ अनुसार सिफारिस गरिएको यस्तो लेन्स प्रयोग गर्न सक्छन

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
नेपाली शिक्षा परिषद्

**नेपाली शिक्षा परिषद्** नेपाली भाषा र साहित्यका क्षेत्रमा कार्यरत संस्था हो । 

## स्थापना
परिषद् वि.सं. २००८ साल साउन ३२ गते काठमाडौंमा राष्ट्रिय संस्थाका रूपमा जनस्तरबाट स्थापित भएको हो। संस्थाले वि.सं. २०५८मा स्वर्ण वर्ष मनाएपछि 'नेपाली शिक्षा परिषद् संक्षिप्त परिचय' प्रकाशित भएको देखिन्छ ।  

## पुरस्कार
यो संस्थाले भाषा र साहित्यतर्फ निरन्तर सक्रिय रही विभिन्न संस्थागत क्रियाकलापका माध्यमबाट नेपाली वाङ्मयको श्रीवृद्धिका लागि उल्लेखनीय योगदान गरेबापत वि.सं. २०५६ सालको जगदम्बाश्री पुरस्कार पायो । 
## सन्दर्भ सामग्री
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* मदन पुरस्कार पुस्तकालय

श्रेणी:सङ्घ संस्थाहरू
छविलाल गजुरेल

**डा. छविलाल गजुरेल** (वि.सं. १९९६ - ) नेपाली-प्रविधिका खोजकर्ता हुन्। गजुरेल त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा रसायनशास्त्रका प्राध्यापक हुन्।

## जीवनी
छविलालको जन्म वि.सं. १९९६ (इ.१९३९)मा बाबु बालकृष्ण गजुरेल तथा आमा सविताका सुपुत्रका रूपमा कोटेश्वर, काठमाडौंमा भएको हो।

## कृतिहरू
उनका कृतिहरूः
१. विज्ञान प्रविधि र नेपाली भाषा (वि.सं. २०५७)
२. हाम्रा प्राविधिक सम्पदा (बालसाहित्य, वि.सं. २०५८)
३. आध्यात्मिक एवं भौतिक चिन्तन (निबन्धसंग्रह, वि.सं. २०६२)
४. श्रीकृष्णप्रणामी धर्म (धर्म, सन् १९९९)
५. नेपालका परम्परागत प्रविधि (सहलेखन)
उनले विज्ञान र प्रविधिका धेरै लेख लेखेका छन्। उनले विज्ञान र प्रविधिसम्बन्धी केही विदेश पुस्तक नेपालीमा अनुवाद गरेका छन्।

## पुरस्कार
नेपालका परम्परागत प्रविधि ग्रन्थको लागि उनलाई संयुक्त रूपमा मदन पुरस्कार २०३६ प्रदान गरिएको हो। उनका साथ करुणाकर वैद्यलाई पुरस्कृत गरिएको थियो। उनले डा. बलराम जोशी ज्ञान-विज्ञान राष्ट्रिय पुरस्कार पनि पाएका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* छविलाल गजुरेलद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
मार्गरेट थ्याचर

**मार्गरेट हिल्डा थ्याचर** (सन्१९२५-२०१३) बेलायती राजनीतिज्ञ थिइन्। थ्याचर लगातार १५ वर्ष बेलायतको कन्जरभेटिभ पार्टीकी प्रमुख रहेकी थिइन्। १९७९ देखि १९९० सम्म बेलायतको प्रधानमन्त्री पद सम्हालेकी उनी बेलायतको इतिहासमा नै सबैभन्दा लामो पदावधि चलाउने प्रधानमन्त्री हुन्। आफ्नो राजनीतिक अडानमा दृढ रहने यिनी लौह महिला (Iron  Lady)को रूपमा परिचित थिइन्।
मार्गरेट थ्याचरको अप्रिल ८ तारिख ८७ वर्षको उमेरमा निधन भयो। पछिल्लो केही समय देखि स्मरणशक्ति हराउने गरेकोले उनलाई चिकित्सकहरूले करिब दश वर्षअघिदेखि नै नबोल्न सुझाएका थिए। कयौँ पटकसम्म उनलाई हृदयघातको धक्का महसुश भएको थियो। उनी सबै भन्दा शक्तिशाली नेत्री महिला पनि हुन्।

## टिप्पणीहरू
## सन्दर्भ समग्रीहरू
## ग्रन्थसूची
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### थप अध्ययन
;Biographies

*
*
*
*

**राजनीतिक विश्लेषण**

*
*
*
*
*

**थ्याचरद्वारा लिखित पुस्तकहरू**

*
*

## मन्त्रीहरूका आत्मकथा
*
*
*
*
*

## बाह्य कडीहरू
* Margaret Thatcher Foundation
*Margaret Thatcher and the Privatization Movement from the Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives
* Margaret Thatcher  on the Downing Street website.
* Records of the Prime Minister's Office, digitised files from the Prime Minister's Office, covering from the १९७९ general election to December १९७९.
*British television appearances
***Val Meets... Margaret Thatcher*, ७ March १९७३ (BBC iPlayer) This is the programme in which she stated there would not be "a woman Prime Minister in my lifetime".
*
***Booknotes* interview with Thatcher on *The Downing Street Years*, ५ December १९९३.
*
*
*
* Actresses (and actors) who have portrayed Thatcher, *The Telegraph* (London), ८ February २०११.
* BBC News — Obituary: Margaret Thatcher

श्रेणी:शीत युद्धकालीन व्यक्तिहरू
श्रेणी:महिला
श्रेणी:विश्वका प्रभावशाली महिलाहरू
श्रेणी:महिला सम्पादनथन २०१५ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:बेलायतका महिला प्रधानमन्त्रीहरू
श्रेणी:महिला प्रधानमन्त्रीहरू
श्रेणी:बेलायतका प्रधानमन्त्रीहरू
साझा यातायात

**साझा यातायात** सहकारी ऐन, २०१६ अन्तर्गत वि.सं. २०१८मा स्थापित संस्था साझा यातायात सहकारी लिमिटेडद्वारा सञ्चालित यातायात सेवा हो । तत्कालीन सरकारले वि.सं.२०५८ माघ ११ गतेदेखि बन्द गराएको साझा यातायात कर्मचारीको उजुरीका आधारमा पुनरावेदन अदालत, पाटनको वि.सं. २०५९ माघ १९ गतेको आदेशपछि सञ्चालनमा आएको थियो । अदालतको आदेशपछि नयाँ व्यवस्थापनसंगै कर्मचारी कटौती गरेर वि.सं. २०६० जेठ १ गतेदेखि आफ्नो सेवा सुरू गरेको साझा यातायात पूर्व कर्मचारीको आन्दोलनका कारण २०६३ साल फागुन १३ गतेदेखि बन्द भएको थियो ।

## इतिहास
सर्वसाधारण जनताको निमित्त सस्तो, सुलभ र भरपर्दो,जनप्रिय, विश्वसनिय यातायात सेवा सञ्चालन गर्ने मूल उदेश्य लिएर २०१८ साल चैत्र ३ गते बुधबारका दिन तत्कालीन सहकारी संस्था ऐन २०१६ अन्तरर्गत प्रारम्भिक सहकारी संस्थाको रूपमा साझा यातायात दर्ता भएको हो। स्थापना भएको चार महिनापछि २०१९ साल श्रावण १ गतेदेखि संस्थाले काठमाडौ शहरी क्षेत्रमा सार्वजनिक यातायात सेवा प्रदान गर्न शुरु गर्‍यो। यस संस्थाको संस्थापन अध्यक्षमा बिश्वबन्धु थापा रहनु भएको थियो। साझा यातायातमा नेपाल सरकारका मन्त्रालयहरू तथा बिभागहरू,विभिन्न सङ्घ संस्थाहरू र सर्व साधारण जनताहरूको समेत शेयर लगानी रहेको छ। सहकारीताको मुल्य र मान्यताअनुसार प्रत्येक वर्ष सम्पन्न हुनु पर्ने वार्षिक साधारण सभा २०२३ सालपछि विविध कारणले गर्दा २०६१ साल कार्तिक २२ गते आईतबार संस्थाको चौथो साधारण सभा भयो। त्यसै गरी २०६४ साल भाद्र १६ गते आईतवार संस्थाको पाँचौं, २०६६ श्रावण ११ मा छैठौं, २०६७ साल फागुन २० गते शुक्रवारका दिन संस्थाको सातौँ साधारण सभा सम्पन्न भई सकेको छ। संस्थाको संशोधित विनियममा भएको व्यवस्था बमोजिम २०६८ साल जेष्ठ ६ गते शुक्रवारका दिन संस्थाको विशेष साधारण सभा सम्पन्न भई सोही सभाबाट कनकमणि दीक्षितको अध्यक्षतामा सर्वसाधारण शेयर सदस्यको तर्फबाट शंकर राज जोसी, भूषण तुलाधर, बिनोद कुमार अधिकारी र शबन्दना थापा सञ्चालक सदस्यमा निर्विरोध निर्वाचित हुनु भयो। त्यसै गरी नेपाल सरकारको तर्फबाट सहकारी बिभागका रजिष्ट्रार र यातायात ब्यबस्था बिभागका महार्निदेशकले प्रतिनिधित्व गरी आउनु भएको छ।

साझा यातायातले सडक यातायात सञ्चालन भएका नेपालका विभिन्न ठाउँहरूमा यात्रु बस सेवा बिस्तार गरेको थियो। साझा यातायातसँग १८३ वटा बसहरू थिए। साझा यातायात नेपाल सरकार मन्त्री परिषदको २०५८ मंसिर १५ को निर्णय अनुसार २०५८ माघ ११ देखी विघटन गरी लिक्वीडेशनमा लगिएकोमा संस्था विघटनका विरुद्ध श्री पुनरावेदन अदालत पाटनमा मुद्दा दायर गरिएकोमा श्री पुनरावेदन अदालत पाटनको २०५९ माघ १५ को निर्णयअनुसार साझा यातायात पूर्नस्थापना भई पूनः सञ्चालनमा आएको हो। साझा यातायातको २०६० बैशाख देखि पूर्नस्थापना भए पश्चात काठमाडौबाट पोखरा, भैरहवा र बीरगंज, कलैया, पाल्पा, तौलिहवा, बाग्लु, बेनी, र गोर्खा लगायतका स्थानमा आङ्गनो सेवा विस्तार गरेको थियो। उपत्यकामा पनि बिहान पशुपतिदर्शन सेवा सञ्चालन गर्दै आएको थियो। संस्थाको ब्यानरमा काठमाडौ देखि ल्हासा,काठमाडौँदेखि दिल्लीमा अन्तर्राष्टिय बस सेवा सञ्चालन भएका थिए। त्यसै गरी संस्थाकै ब्यानरमा काठमाडौँको चक्रपथमा करिब ५० वटा बसहरू सञ्चालन भएका थिए। काठमाडौ देखि पोखरा,बिरगंज, भैरहबामा करिब २० वटा माइक्रोबसहरू संस्थाको ब्यानरमा सञ्चालन भै राखेका थिए। विभिन्न कारणबाट २०६४ जेष्ठ देखी साझा यातायातका सबै सेवाहरू अबरुद्ध भए।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपाल रेल्वे

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:यातायात
श्रेणी:संस्था
तृतीया

**तृतीया** हिन्दू पञ्चाङ्ग अनुसारको तेस्रो तिथि हो ।

श्रेणी:पञ्चाङ्ग
श्रेणी:तिथि
पञ्चमी

**पंचमी** हिन्दू पञ्चाङ्ग अनुसारको पाँचौ तिथि हो ।

श्रेणी:पञ्चाङ्ग
श्रेणी:तिथि
कोहलपुर नगरपालिका

'''''' बाँके जिल्लामा अवस्थित एक नगरपालिका हो।। २०७१ वैशाख २५ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा कोहलपुर र रझेना गाविसहरू समावेश गरिउको थियो भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा शमसेरगञ्ज गाविस यसमा गाभिएको थियो। 

यो सहर पूर्व-पश्चिम राजमार्गमा पर्ने नेपालको सबैभन्दा छिटो विकास हुने ठाउँहरू मध्ये एक हो। यस सहरकाे छिमेकी सहर नेपालगन्ज दक्षिणमा (१६ किमी), घोराही सहर पश्चिममा दाङ जिल्ला (१३५ किमी)  र नेपालगन्ज देखि थप ६ किलोमिटर दक्षिणमा भारतीय सिमाना रहेकाे छ।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या १,०१,६६७ रहेको छ भने यहाँ २४,१८३ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, बाँके

श्रेणी:बाँके जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका नगरपालिकाहरू‎
श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू
फणीन्द्रराज खेताला

**फणीन्द्रराज खेताला** (वि.सं. १९७९ - वि.सं. २०६७) नेपाली साहित्यकार हुन्।

## जीवनी
फणीन्द्रराजको जन्म बाबु भुवनराज शर्मा र आमा दिव्यकुमारीका सुपुत्रका रूपमा वि.सं. १९७९ साल असोज १३ गते शुक्रवारका दिन ठमेल, सल्लाघारी, काठमाडौंमा भएको हो। वि.सं. २००५ सालमा कल्याणीदेवसँग विवाह भएको थियो। उनका चार छोरी र तीन छोरा जन्मिए। स्नातकसम्म गरेका खेतालाले शिक्षण पेसा अँगालेका थिए। वि.सं. २००४को सुरूदेखि २०४६को अन्त्यसम्म गरी ४३ वर्ष उनले शिक्षण अध्यापनमा लगाए। पशुपति मित्र माध्यमिक विद्यालय, त्रिभुवन आदर्श विद्यालय (फर्पिङ), पशुपति क्याम्पस आदिमा शिक्षण, प्राध्यापन गरे। उनले वि.सं. २००४ सालमा विनायक पद्म स्कूल, वि.सं. २०१४ सालमा रात्रि स्कूल खोल्न योगदान पनि दिएका थिए।

कृतिहरू
वि.सं. १९९४मा 'पैसा' शीर्षक कविताबाट साहित्य यात्रा थालेका उनले 'फिलिंगो' दैनिकको सम्पादन गरेका थिए। 
नाटक/एकाङ्की, कविता, आदिमा कलम चलाएका खेतालाका प्रकाशित कृतिहरूः
* छाँगो र छायाँ (कवितासङ्ग्रह, वि.सं. २०२८)
* खेतालाका कविताहरू (कवितासङ्ग्रह, वि.सं. २०६७)
* विजय (नाटक, वि.सं. २०१९)
* नागफनी र स्वास्नीमान्छे (नाटक, वि.सं. २०२८) 
* फ्युज गएको इज्जत 
* सीता-स्वयम्बर (नाटक, वि.सं. २०२५)
* मूर्ति बोल्छ (नाटक, वि.सं. २०४३) 
* आफूलाई टेकेर हिँड्दा (संस्मरण, वि.सं. २०६२)

## संलग्नता
उनी मित्र मण्डल, मित्र वाचनालयका संस्थापक, फर्पिङ पुस्तकालय, अग्रगामी साहित्यिक मण्डल अध्यक्ष, भैरव पुरस्कार गुठीका उपाध्यक्ष, नेपाल लेखक सङ्घका सदस्य रहे।

## पुरस्कार
आधा शताब्दीभन्दा अघिदेखि नेपाली भाषा शिक्षणमा अनवरत रूपमा साहित्य सेवामा लागि नेपाली भाषामा उल्लेख्य योगदान गरेबापत उनलाई वि.सं. २०६१ सालको जगदम्बाश्री पुरस्कार प्रदान गरियो। उनले रत्नश्री स्वर्ण पदक (वि.सं. २०४३), दीप स्मृति पुरस्कार (वि.सं. २०५२), वेदनिधि पुरस्कार (वि.सं. २०५६), सिपाही पत्रिका पुरस्कार (वि.सं. २०३७, वि.सं. २०३९), रूद्रराज पुरस्कार (वि.सं. २०६१), भवदेव पन्त पुरस्कार (वि.सं. २०६१) पनि पाए।

## निधन
मूत्रनलीको संक्रमणबाट पीडित उनको २०६७ माघमा निधन भयो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* फणीन्द्रराज खेतालाद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू
* खेताला रहेनन्
* उहाँको त सुर हरायो, हाम्रो नि !
* वाग्ले र खेतालालाई मदन र जगदम्बा

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
अलि मियाँ

**अलि मियाँ** (वि. स‌ं. १९७५ - वि. स‌ं. २०६३) नेपाली नेपाली लोकसंस्कृतिका सेवक थिए।

## जीवनी
अलि मियाँको जन्म वि. स‌ं. १९७५ साल फागुन १५ गते बाबु दीन मोम्मद मियाँ र आमा जुहरन मियाँका सुपुत्रका रूपमा कुँडहर बजार, पोखरा, कास्कीमा भएको हो।

## कृतिहरू
उनका प्रकाशित कृतिह रूः
* विरक्ति लहरी (वि. सं. २००६)
* महेन्द्र लहरी (वि. सं. २००९)
* नेपाली झ्याउरे गीत सँग्रह (गीत, वि. सं. २०११)
* न्याउलीको पुकारा (लोकगीत सँग्रह, वि.सं. २०११)
* पहाडको उद्गार (कविता, वि. सं. २०१५)
* सेतीको सुस्केरा (वि. सं. २०२९)
* अलि मियाँ (आत्मकथा, वि. सं. २०३८)
* उज्यालो भइसक्यो (कवितासँग्रह, वि. सं. २०३९)
* सम्झनाको दीयो (कविता, वि. सं. २०५१)
* अलि मियाँ (गीत, वि. सं. २०५८)

## पुरस्कार
छ दशकभन्दा बढी समयदेखि लोकगीत गायन र काव्यसृजनाद्वारा नेपाली लोकसंस्कृति तथा नेपाली भाषालाई समृद्ध तुल्याउन निस्पृह, निर्लिप्त र निरन्तर योगदान

## निधन
मियाँको वि.स‌ं. २०६३ साल साउन १८ गते निधन भएको थियो। मियाँको समाधिस्थल पोखराको जयकोट वनमा बनाइएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* अलि मियाँद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली मुसलमानहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:जगदम्बाश्री पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:नेपाली लेखकहरू
श्रेणी:पोखराका मानिसहरू
रेड सोरघुम

'रेड सोरघुम' विश्वप्रसिद्ध चिनियाँ सिनेमा निर्देशक झाङ्ग यिमोउले निर्देशन गरेको पहिलो सिनेमा थियो भने गोङ लीको पनि अभिनेत्रीको रूपमा पहिलो सिनेमा थियो । यो सिनेमा साहित्यतर्फको नोबेल पुरस्कार जितेका चिनियाँ लेखक मो यानको 'रेड सोरघुम' नामकै प्रसिद्ध उपन्यासमा आधारित थियो र सन् १९८७मा बनेको थियो ।रातो जुनेलोबाट रक्सी बनाउने एउटा गाउँले व्यापारी परिवारको चित्रणका साथै नायिकाको पे्रम, जीवन, चीनको गृहयुद्ध र चिनियाँ लालसेनाको प्रसङ्ग र जापानविरुद्धको देशभक्तिपूर्ण लडाइँका घटनाहरू समेटिएका छन् । एउटी गरीब युवती, एउटी पे्रमिका, पत्नी र एउटी देशभक्त चिनियाँ गाउँले नारीको भूमिकालाई यो सिनेमामा गोङ लीले अत्यन्त कुशलतापूर्वक निर्वाह गरेकी छन् ।
*http://www.ekantipur.com/nep/2069/12/27/full-story/365950.html 

श्रेणी:चिनियाँ चलचित्रहरू
गरिमा सम्मान पुरस्कार

**गरिमा सम्मान पुरस्कार** साझा प्रकाशनको पुरस्कार हो । उक्त प्रकाशनबाट निस्कने गरिमामा वर्षभरि प्रकाशित गद्य विधातर्फ १ र कविता विधातर्फ १ गरी जम्मा २ जना स्रष्टालाई प्रदान गरिन्छ । यो पुरस्कार २०५२ सालमा स्थापना भएको हो । यस पुरस्कारको राशि प्रत्येक विधामा ५ हजार छ ।

## बाहिरी लिङ्कहरू
* साझा प्रकाशनको कार्यक्षेत्र 

श्रेणी:पुरस्कारहरू
साझा लोकसाहित्य पुरस्कार

**साझा लोकसाहित्य पुरस्कार** साझा प्रकाशनले स्थापना गरेको पुरस्कार हो । 

साझा प्रकाशनबाट प्रकाशित स्व. बोधविक्रम अधिकारीको नेपाली दन्त्यकथा नामक पुस्तकको लेखकले पाउने लेखकस्वको रकमबाट उहाँकै इच्छाअनुसार २०३२ सालमा यसको स्थापना भएको हो । यो पुरस्कार नेपाली भाषामा लेखिएको नेपाली लोकजीवन, लोकसंस्कृति, लोककथा, लोकगीत, लोकभाषा आदि विषयका कृतिहरूमध्येबाट प्रत्येक वर्ष एक कृतिलाई प्रदान गरिन्छ । हाल यस पुरस्कारको राशि १५ हजार छ ।

## पुरस्कृत कृति, वर्ष र व्यक्ति
## बाहिरी लिङ्कहरू
* साझा प्रकाशनको कार्यक्षेत्र 
* लोकसाहित्य पुरस्कार प्राप्त पुस्तकहरू 

श्रेणी:पुरस्कारहरू
साझा बालसाहित्य पुरस्कार

**साझा बालसाहित्य पुरस्कार** साझा प्रकाशनद्वारा स्थापित पुरस्कार हो । बालसाहित्यका स्रष्टालाई प्रोत्साहित र सम्मानित गर्ने उद्देश्यले वि.सं. २०५४ सालमा यो पुरस्कारको स्थापना गरिएको हो । 

नेपाल अधिराज्यबाट वर्षभरि नेपाली भाषामा प्रकाशित बालसाहित्यका पुस्तकहरूमध्ये उत्कृष्ट पुस्तकलाई प्रदान गरिने यस पुरस्कारको राशि १० हजार छ ।

## पुरस्कृत कृति, वर्ष र व्यक्ति
## बाहिरी लिङ्कहरू
* साझा प्रकाशनको कार्यक्षेत्र 
* बालसाहित्य पुरस्कार प्राप्त पुस्तकहरू 

श्रेणी:पुरस्कारहरू
गिनेरी

**गिनेरी** (संस्कृतःअरणिका), अथवा अग्निमन्थ अायुर्वेदमा उल्लेखीत् एक वनस्पति हो जो मुख्यतः ठूलो गिनेरी र सानो गिनेरी गरी दुइ प्रकारको हुन्छ । गिनेरीलाइ नेपाली बोलिचालिमा कतैकतै गिँदेरी पनि भन्ने गरिन्छ ।  

## References 
श्रेणी:एसियाका वनस्पतिहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
पद्मकन्या बहुमुखी क्याम्पस

**पद्मकन्या बहुमुखी क्याम्पस** (पुरानो नाम पद्मकन्या कलेज) नेपालको पहिलो महिला कलेज हो। केटीले मात्र पढ्ने यो क्याम्पस काठमाडौंको बागबजारमा अवस्थित छ। यो त्रिभुवन विश्वविद्यालयको आंगिक क्याम्पस हो। 
यो क्याम्पसको स्थापना २००८  सालमा  राणा प्रधानमन्त्री पद्म शम्शेरले  गरेका थिए। यहाँ प्रमाणपत्र तहदेखि स्नातकोत्तर तहसम्म विभिन्न विषयमा पठन पाठन हुन्छ।

बागबजारमा अवस्थित छ यस क्याम्पसमा  अहिले चार वटा  भवनहरू  रहेका छन् एक वटा पुस्तकालय भवन एक वटा  छात्रावास र दुई वटा भवन  कक्षा कोठाको लागि छुट्टाईएको छ साथै एक चमेना गृह रहेको छ त्यस मध्ये एउटा भवनको नाम रत्नदिप र अर्को भवनको नाम मैत्री भवन रहेको छ। मैत्री भवनमा पाँच तला रहेको छ जुन बनाउन डेनमार्कले सरकारले आर्थिक सहयोग गरेको थियो । 

यस क्याम्पसमा  स्नातक देखि स्नाकोत्तरसम्म मानविकी, व्यवस्थापन, विज्ञान संकाय अन्तर्गत पढाई हुन्छ ।

यस क्याम्पसमा बिहान र दिवा समयमा कक्षाहरू सञ्चालन हुन्छन् । यस क्याम्पसमा अहिले रमेश श्रेष्ठ क्याम्पस प्रमुख रहेका छन् भनें करिव ५ सय शिक्षक शिक्षिकाले अध्यापन गर्दछन् ।

नेपालको शैक्षिक क्षेत्रमा खासगरी महिलालाई शिक्षित गर्ने कार्यमा यस कलेजले ठूलो योगदान दिएको छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य सूत्र
* पद्मकन्या बहुमुखी क्याम्पसको वेबसाइड 

श्रेणी:शिक्षा
श्रेणी:नेपालका बहुमुखी क्याम्पसहरू
श्रेणी:नेपालका क्याम्पसहरू
जगदीश घिमिरे

**जगदीश घिमिरे** (विसं २००२- २०७०)  नेपाली लेखक तथा साहित्यकार हुन् । क्यान्सरले सिकिस्त भएर मृत्युशैयाबाट लेखेको आफ्नो आत्मवृर्तान्त "अन्तर्मनको यात्रा"बाट धेरै ख्याति कमाएका घिमिरे लामो समयदेखि सामाजिक कार्यमासमेत संलग्न थिए।

## जीवनी
जगदीश घिमिरेको जन्म वि.सं. २००२, चैत्र २८ गते, रामेछाप जिल्लाको मन्थली भन्ने गाउँमा भएको हो। उनले प्रारम्भिक शिक्षा नेपाल र उच्च शिक्षा भारत र बेलायतबाट प्रात्त गरे। सानैदेखि उनको अभिरुचि साहित्य र पत्रकारितामा थियो। त्यसैले उनले समाजशास्त्रमा एम्. ए. र जनसङ्ख्यामा पोष्ट ग्य्राजुएट डिप्लोमा गरेका छन्। राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय गैरसरकारी संस्थाहरूमा उनको लामो संलग्नता रहेको छ जसमार्फत उनले रामेछाप जिल्लाको सामुदायिक विकासमा ठूलो सहयोग पुर्याएका छन्। साहित्यिक र सामाजिक कार्यमा संलग्न हुने क्रममा उनले नेपाल, भारत, पाकिस्तान, श्रीलङ्का, केन्या, बेलायत, सिङ्गापुर, फ्रान्स, युगोस्लाभिया, थाइल्याण्ड जस्ता थुप्रै देश भ्रमण गरिसकेका छन्। रामेछापमा विकास निर्माण र सामाजिक उत्थानको कार्य गर्दा घिमिरेले धेरै बाधा-विरोधहरूको सामना गर्नुपर्‍यो। तरपनि उनी निरन्तर रूपमा समाज रूपान्तरणको काममा लागिरहे।

जगदीश घिमिरेमा निहित संवेदनशीलताले उनलाई एक मार्मिक सिहित्यसर्जक मात्र बनाएन एक सहृदयी विकासअभियन्ता पनि बनायो। सामाजिक कार्यमा घिमिरेलाई पत्नी दुर्गाले पनि उतिकै साथ दिइन्। एबीसी नेपालमा कार्यरत दुर्गा घिमिरे ती प्रथम महिला मध्येकी हुन् जसले बेचिएका नेपाली चेलीबेटीलाई मुम्बईबाट उद्धार गरेर ल्याउने साहसिक काममा अग्रणी भुमिका खेलिन्। २०४६ सालतिर घिमिरे दम्पत्तीले तामाकोशी सेवा समिति स्थापना गरेर रामेछाप जिल्लाका गरीब जनताको आर्थिक जिवनस्तर सुधार्न सक्रिय भए। यसक्रममा क्रियाशील जगदीश र दुर्गा घिमिरेमाथि  राजनीतिक-सामाजिक विरोधीहरूको प्रहार पर्नु त स्वभाविक हो। तर घिमिरे दम्पत्तीमाथि अर्को आक्रमण पनि भयो जब जगदीशलाई 'माइलोमा' भन्ने रत्तक्यान्सर भयो। त्यसको उपचारको क्रममा भोग्नुपरेको दुःख-कष्टको मार्मिक वर्णन घिमिरेको पुस्तक 'अन्तर्मनको यात्रा'मा छ। तर जगदीशले रोगलाई पनि पछारे। यो भयावह रोगको आक्रमणपछि पनि उनमा वैराग्य र विचलितमनस्कता देखिएन। क्यान्सर भइसकेपछि पनि घिमिरे साहित्यिक सिर्जना र सामाजिक विकास अभियानमानै यथावत सक्रिय रहे।

घिमिरेको ६८ वर्षको उमेरमा २०७० कार्तिक १४ गते काठमाडौंको ओम अस्पतालमा निधन भयो। घिमिरेको अन्त्येष्टी काठमाडौंको पशुपति आर्यघाटमा भयो।
घिमिरेका श्रीमती दुर्गा घिमिरे छोरा हिमाल घिमिरे र छोरी जुन घिमिरे छन्। 

## कृतिहरू
उपन्यास, कथा, नाटक आदिका पुस्तक लेख्दै आएका घिमिरेका प्रकाशित कृतिहरूः 

## पुरस्कार
उनको कृति अन्तर्मनको यात्राले वि.सं. २०६४ सालको मदन पुरस्कार पाएको हो। घिमिरेले मैनाली कथा पुरस्कार पनि पाएका छन्। यस्तै उनले अन्तर्मनको यात्राकै लागि उत्तम शान्ति पुरस्कार पनि पाएका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
# जगदीश घिमिरेका रचनाहरू (नेपाली लेख डट कममा) 

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:विकिपिडिया शिक्षा कार्यक्रम १
श्रेणी:सन् २०१३ मा मृत्यु
श्रेणी:सन् १९४६ मा जन्म
श्रेणी:खस जाति
श्रेणी:रामेछाप जिल्लाका मानिसहरू
पूर्णप्रकाश नेपाल 'यात्री'

'''पूर्णप्रकाश नेपाल 'यात्री'''' (वि.सं. १९९१ - वि.सं. २०६९) साहित्यकार तथा अन्वेषक हुन्। उनको साहित्यिक नाम जीवन हिमाली हो।

## जीवनी
पूर्णप्रकाशको जन्म वि.सं. १९९१ साल साउन ३ गते भोजपुरको कटुञ्जे गाउँ (हाल धोल्ले खानी)मा भएको थियो। पिता डिट्ठा कृष्णप्रसाद नेपालका सत्रौँ सन्तति र आमा हरिप्रिया नेपालका तर्फबाट तेस्रो सन्तानका रूपमा जन्मिएका 'यात्री' पाँचवटी आमामध्ये कान्छीपट्टीको छोरो थिए। बाह्रजना दिदीबहिनीमा एउटी बहिनी र सातजना दाजुभाइमा एकजना भाइ भएका ठूलो पारिवारिक बिन्द्रयालोमा 'यात्री' आफ्नो बुबा ८१ वर्षको हुँदा जन्मेका हुन्। उनका बुबा ज्योतिषीशास्त्रमा आचार्य थिए।

औपचारिक शिक्षाका सन्दर्भमा साहित्याचार्य, एम्.ए. (मानवशासत्र), कर्मकाण्डमणि (भारत) का अध्ययन पूरा गरेका यात्रीलाई धार्मिक प्रवृत्ति र शान्त स्वभावकी आमाको काखबाट उनका पिताको देहावसान भएको चौधौँ महिनामा साधु डाक्टर श्याम चैतन्य ब्रह्मचारीले भिक्षा मागेर लिएका हुन्। उनै साधु ब्रह्मचारीले यात्रीलाई धरान र वाराणासीमा १४ वर्षसम्म अभिभावकत्व प्रदान गरे।

उनले नेपालका सबैजसो जिल्ला भ्रमण गरे। भारत, फिलिपिन्स जस्ता देशको पनि भ्रमण गरे।

उनले माध्यमिक विद्यालयको प्रधानाध्यापकलगायत त्रिभुवन विश्वविद्यालयको प्राध्यापक भएर पनि लगभग ४७ वर्षसम्मको शिक्षण सेवा प्रदान गरे।

## कृतिहरू
उनका करिब ६ दर्जनभन्दा बढी कृति प्रकाशित छन्। तीमध्ये केही यी हुन्ः
* महाकाली अञ्चल दिग्दर्शन	(अध्ययन, वि.सं. २०३३)
* सेतीको नालीवेली	(नियात्रा, वि.सं. २०३४)
* राजा गगनिराजको यात्रा (भाषा-इतिहास, वि.सं. २०३९)
* बदलिंदो घामछाया (नियात्रा, वि.सं. २०३७)
* नियात्राको नौलो सुसेली/सरो १ (नियात्रा, वि.सं. २०३९)	
* सिंजाको ऐतिहासिक रूपरेखा (इतिहास, वि.सं. २०४२)
* पर्दाभित्र (उपन्यास, वि.सं. २०४३)
* तेईस दशकः जनविजयोल्लास (काव्य, वि.सं. २०४७)
* नेपाली भाषाको ऐतिहासिक मीमांसा (भाषाशास्त्र, वि.सं. २०५३)
* नेपाल सौरभी/प्रथम पराग (थरगोत्र, वि.सं. २०५२)	
* सिजापतीबाला (महाकाव्य, वि.सं. २०५७)
* राउटे लोकजीवन (अध्ययन, वि.सं. २०५४)
* एक झुत्तो पोते (उपन्यास, वि.सं. वि.सं. २०४६)
* सिद्धिचरण सञ्चरण महाकाव्य (महाकाव्य, वि.सं. २०६०)
* भेरी लोकसाहित्य (शोधखोज, वि.सं. २०४१)
*भेरीका गाउँघर (नियात्रा ,वि.सं.२०७५ )

## सम्पादित कृतिहरू
* कौशिका सन्तति (प्रथम समूह)	
* त्रैलोक्य जीवन
*हिमाली सौगात (द्वैमासिक साहित्य पत्रिकाका संस्थापक सम्पादक वि.सं.२०२८ )

## पुरस्कार
नेपालले साझा पुरस्कार, लोकसाहित्य पुरस्कार, विराटनगरमा नागरिक अभिनन्दन (२०४२), सम्मानित प्रतिभा चतराबाट नागरिक अभिनन्दन (२०३८) आदि पुरस्कार, सम्मान पाए।

## निधन
उनको वि.सं. २०६९ पुसमा निधन भयो। 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* एकान्त साधक पूर्ण प्रकाश
* पूर्णप्रकाश नेपाल "यात्री"द्वारा लेखिएका पुस्तकहरू
* साहित्यकार पूर्णप्रकाश नेपाल यात्री रहेनन्

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:साझा पुरस्कार विजेताहरू
अमर न्यौपाने

**अमर न्यौपाने** एक प्रख्यात नेपाली साहित्यकार हुन्। आख्यानकार न्यौपानेले वि.सं. २०६८ सालको मदन पुरस्कार पाएका हुन्। उनको पहिलो कृति पानीको घाम वि.सं. २०६६ मा प्रकाशित भएको थियो जुन कृतिले उनले पद्मश्री पुरस्कार प्राप्त गर्न सफल भएका थिए। उनको वि.सं. २०६८ मा प्रकाशित सेतो धरती उपन्यासले वि.सं. २०६८ को मदन पुरस्कार प्राप्त गर्न सफल भएको थियो। उनले वि.सं. २०७२ मा शिक्षासम्बन्धी उपन्यास करोडौँ कस्तुरी प्रकाशनमा ल्याएका थिए। उनले आफ्नो पछिल्लो कृति **गुलाबी उमेर** वि.सं. २०७६ मा प्रकाशित गरेका थिए। उनको यो उपन्यास  किशोरीको मनोविज्ञानमा आधारित कृति हो। कसरी किशोरीहरूको शारीरिक तथा मानसिक विकास हुन्छ र कसरी उनीहरूको शरीर र व्यवहारमा परिवर्तन हुँदै जान्छ भन्ने कुरा उनले यस पुस्तकमा लेखेका छन्। उनले यस उमेर समूहलाई गुलाबी उमेर भनेर नामाङ्कन समेत गरेका छन्। 
 र नायिका केकी अधिकारीसँग]]

## जीवनी
नेपाली भाषाका साहित्यकार अमर न्यौपानेको जन्म वि.सं. २०३४ सालमा चितवन जिल्लाको रंगीला भन्ने स्थानमा पिता एकनाथ न्यौपाने र माता हरिमाया न्यौपानेका दोस्रो सन्तानका रूपमा भएको थियो। उनको पहिलो कृति *पानीको घाम*  नामक उपन्यास वि.सं. २०६६ मा प्रकाशित भएको थियो। यस कृतिले २०६६ सालको पद्मश्री साहित्य सम्मान प्राप्त गरेपछि उनी नेपाली साहित्य जगतमा चिनिएका हुन्। उनको अर्को उपन्यास सेतो धरतीले वि.सं. २०६८ सालको मदन पुरस्कार प्राप्त गरेपछि उनको चर्चा एकाएक चुलियो। न्यौपाने चितवनका स्थायी बासिन्दा हुन्।

‍‍

## लेखनशैली
## कृति
* *पानीको घाम* (उपन्यास, वि.सं. २०६६)
* *कलिलो मन* (बालकथा सँग्रह, वि.सं. २०६७)
* *सेतो धरती* (उपन्यास, वि.सं. २०६८)
* *करोडौं कस्तूरी* (उपन्यास, वि.सं. २०७२)
* **गुलाबी उमेर** (उपन्यास, वि.सं. २०७६)

## पुरस्कार
* उनले सेतो धरती नामक ग्रन्थका लागि वि.सं. २०६८ सालको मदन पुरस्कार पाए । 
* उनको पहिलो कृति पानीको घामले वि.सं. २०६६ सालको पद्मश्री साहित्य सम्मान 
* बालकथा सँग्रह कलिलो मनले वि.सं. २०६७को पारिजात बालसाहित्य पाण्डुलिपी पुरस्कार प्राप्त गरेको थियो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* अमर न्यौपानेद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू
* राम्रो पुरस्कारका लागि दाह्री-कपाल फुलाउनु परेन 

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:खस जाति
श्रेणी:सन् १९७४ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली लेखकहरू
श्रेणी:चितवन जिल्लाका मानिसहरू
नीमो

**नीमो** न्यूज मोजिल्लाको संक्षिप्त रूप हो । नीमोको लक्ष्य मोजिल्ला र अन्य खुला श्रोतको नजीकरहेको गतिविधिहरूको सचेतना बढाउनु हो । शैक्षिक लेखहरूको एउटा डेटाबेस सृजना गर्ने र तीनीहरूलाई योगदान दिएका लेखहरूको रूपमा विश्वभरीका स्थानीय प्रकाशनमा पठाउने, मोजिल्ला, यसको उत्पाद र खुला श्रोत सफ्टवेरका फाइदाको बारेमा प्रयोगकर्ताहरूलाई शिक्षित गराउने आशा गर्दछ ।

## किन यो परियोजना र यसको लक्ष्य 
एउटा उल्लेखनीय जनसङ्ख्या अझै पनि रुचि, अनुराग र जानकारीको लागि समाचार पत्र र अन्य किसिमको प्रिन्ट मिडियामा निर्भर छन् ।त्यसैले योगदान लेखको माध्यमवाट उनीहरूसंग पुग्ने भन्दा अरु सजिलो केही हुन सक्दैन ।
विश्वको अधिकांश भागमा, अङ्ग्रेजीमा वितरण गरिएको समाचार, महत्त्वपर्ण जनसङ्ख्या जो पूर्ण रूपमा आफ्नो जन्मजात/स्थानीय भाषामा निर्भर हुन्छन सम्म पुग्न असफल भएको हुन्छ । त्यसैले नीमोको मुख्य प्रयास भनेको यो भाषा बाधा बन्धनलाई तोड्नु तथा मोजिल्लाको सन्देशलाई स्थान र भाषा भन्दा बाहिर भएर मानिसकहाँ पुराउनु हो ।
मोजिल्ला जनहितको लागि वेबको भविष्य बनाउनु बारेमा हो। नियमित समाचार पत्रको लेखहरूको माध्यमले, वेबलाई उत्तम स्थान बनाउन मानिसहरू बीच सचेत ल्याउने हामीले प्रयास गर्छ। यी कामहरू नया मानिसहरूसंग - बिद्यार्थीहरू, शिक्षकहरू, सिनेमानिर्माताहरू, पत्रकारहरू, वैज्ञानिकहरू, कलाकारहरू अथवा जुनसुकै पाठक जो सामान्य इन्टरनेट प्रयोगकर्ता र जसले आफ्नो अनलाईन जीवनलाई गम्भीररूपमा लिन सक्छलाई भेटेर गरिरहेको छ ।

**त्यसकारण, यो योजनाको पछाडी भनेको विभिन्न शिर्षकमा नया समाचार लेखहरू सामान्य भाषामा सिर्जना गर्नु, तिनीहरूलाई स्थानीयकरण गर्नु र तिनीहरूलाई समाचारपत्र, पत्रिकामा तथा विश्वभरीको टेक ब्लगमा प्रकाशित गर्न प्रयास गर्नु हो ।**

## लेखहरूको स्वभाव
त्यसैले, एउटा उदाहरणको लागि फायरफक्स ब्राउसरलाई लिउ ।
*मानिसहरूलाई कसरी फायरफक्सले खुला श्रोतलाई क्रान्ति ल्याको हो, कसरी यसले वेबलाई "खुला" राख्ने भनेर ख्याल गरिरहेको छ र कसरी मानिसहरूको इन्टरनेटमा स्वतन्त्रताको निम्ति लड्छ (केहि ति मानिसहरूसँग मिल्छ जुन प्रविधि र इन्टरनेटमा कुनै पृष्ठभुमि छैन)
अथवा
*त्यहाँ धेरै प्रविधिहरू -(HTML५, WebM, CSS, SVG, Geolocation, Websockets etc.) छन, जुन त्यसमा कार्यान्वयन गरिदैछन् । किन यी वेब मानाकहरू अवश्यक छन - उनीहरू वेबको कार्यक्षमताकोलागि कति महत्त्वपूर्ण छन, कसरी उनीहरू यो ठाउँ भित्र आए, कसरी उनीहरू कार्य गर्छन, कसरी उनीहरू विकसित र अनुकुलित हुदै छन् र जस्तै प्रविधि पोक्त अथवा विज्ञलाई प्रबन्ध गरेको छ ।

हामी के प्रकाशित गर्छौ यसलाई यसलाई प्रकाशक र लक्षित दर्शकको स्वभाव र पृष्ठभुमीमा निर्भर हुन दिउ । यो Comms SIG लाई सोधिएको रणनीतिक मीडिया landscape फारम र उक्त स्थानका Comms SIG अथवा ReMoको नियमित प्रितिक्रियाबाट प्राप्त गर्न सकिन्छ ।

## परियोजना सीमा
जस्तै समय वित्दै जान्छ, अरु धेरै प्रविधिहरू आउदै जान्छ र परिणाम स्वरूप वेब विस्तार हुनेछ।जब कुनै विकास आइपर्छ, संक्षित लेख/साक्षात्कारको माध्यम माध्यमबाट तिनीहरू किन महत्त्वपुर्ण छन र तिनीहरूले वेबको खुलापनको निम्ति के भूमिका खेल्छन भन्ने कुरा बयान गरी लेख भण्डारमा थपिन्छ ।

## बाह्य कडीहरू
*NeMo/ne-np
द्वितीया

**द्वितिया** हिन्दू पञ्चाङ्ग अनुसारको दोश्रो तिथि हो ।

श्रेणी:पञ्चाङ्ग
श्रेणी:तिथि
श्रेणी:हिन्दु पञ्चाङ्ग
गाउँ फर्क राष्ट्रिय अभियान

thumb|गाउँ फर्क राष्ट्रिय अभियान
**गाउँ फर्क राष्ट्रिय अभियान** पञ्चायती व्यवस्थाको एउटा राजनीतिक कार्यक्रम थियो। गाउँबाट अध्ययन र रोजगारीका लागि शहर पसेका नेपालीहरूलाई गाउँ फर्काउनका लागि यो अभियान ल्याइएको थियो। पछि पञ्चायत राजनीति गर्नका लागि यो एक अनिवार्य व्यवस्थामा रूपान्तरण भयो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:पञ्चायती व्यवस्था
श्रेणी:नेपालको इतिहास (२००७–२०६५)
आत्मदहन

**आत्मदहन** आत्महत्याको एक प्रकार हो । यसमा स्वयंले आफ्नो शरीरमा कुनै प्रज्वलनशील पदार्थ प्रयोग गरेर आगो लगाई मृत्यवरण गर्ने कार्य गर्दछन् ।
वायु प्रदूषण

**वायु प्रदूषण** भनेको हाम्रो वरपर रहेको वायुमा कुनै प्रकारको प्रदूषित पदार्थ जस्तै (बुवा, गन्ध, रासायनीक पोर्ण, विषादी, आदि) को मिश्रणलाई नै वायु प्रदूषण भनिन्छ । 

वायु प्रदूषणको कारण मानव स्वस्थमा विभीन्न प्रकारको समस्या निम्त्याउछ । जस्तै रुथा, खोकी, दम, टाउको दुख्ने, पेट दुख्ने, दुख्ने, ज्वरो आउने। स्वस प्रस्वस मा समस्था देखा पर्ने, घाउ आउने, क्यान्सर हुने, आखालाई असर गर्ने जस्तो' विभीन्न प्रकारको रोग र समस्याहरू निम्त्याउछ । वायु प्रदूषणले मानव स्वस्थमा मात्र नभएर अन्य अरू बै थुप्रै जनावर तथा जिवजन्तुलाई पनी मानसीक तथा सारीरीक असर पार्नुका साथैो मानीस र जिवजन्तुको जपने पनी ?" 

## स्रोत 
## सहरहरू 
वायु प्रदूषण सामान्यतया सघन जनसङ्ख्या भएको महानगरीय क्षेत्रहरूमा केन्द्रित हुन्छ, विशेषगरी विकासोन्मुख देशहरूमा जहाँ शहरहरूले द्रुत वृद्धिको अनुभव गरिरहेका छन् र वातावरणीय नियमहरू अपेक्षाकृत सुस्त छन् वा अस्तित्वमा नै छैनन्। सहरीकरणले द्रुत रूपमा बढ्दो ट्रपिकल शहरहरूमा मानवीय वायु प्रदूषणको कारण अकाल मृत्युदरमा द्रुत वृद्धि निम्त्याउँछ।  यद्यपि, विकसित देशहरूमा पनि जनसङ्ख्या भएको क्षेत्रहरू प्रदूषणको अस्वस्थ स्तरहरू प्राप्त गर्छन्, लस एन्जलस र रोम दुई उदाहरणहरू हुन्। सन् २००२ र २०११ को बीचमा बेइजिङमा फोक्सोको क्यान्सरको घटना झन्डै दोब्बर भएको छ। धुम्रपान चीनमा फोक्सोको क्यान्सरको प्रमुख कारण बनेको छ भने धुम्रपान गर्नेको संख्या घट्दै गएको छ भने फोक्सोको क्यान्सरको दर बढिरहेको छ।

तेहरानलाई मे २४, २०२२ मा विश्वको सबैभन्दा प्रदूषित सहर घोषणा गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडी
*किन बगाउन सक्दैन हावाले काठमाडौँको प्रदूषण? अमित ढकाल, काठमाडौँ, पुस १७ 

श्रेणी:वायु प्रदूषण
श्रेणी:प्रदूषण