open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
जापानको सम्राट

**जापानका सम्राट** जापानको वंशानुगत राजा र राज्य प्रमुख हुन्। जापानको संविधानले सम्राटलाई जापानी राज्य र जापानी जनताको एकताको प्रतीकको रूपमा परिभाषित गरेको छ, उनको पद "सार्वभौम शक्ति बस्ने जनताको इच्छा" बाट प्राप्त हुन्छ। राजकिय घरेलु कानूनले राजकिय उत्तराधिकारको रेखालाई नियन्त्रण गर्दछ। राष्ट्रिय प्रतीकको रूपमा उनको संवैधानिक भूमिका र जापानको सर्वोच्च न्यायालयको फैसला अनुसार, सम्राट व्यक्तिगत रूपमा अभियोजनबाट मुक्त छन्।

जापानको सम्राटको भूमिका ऐतिहासिक रूपमा ठुलो मात्रामा औपचारिक प्रतीकात्मक भूमिका र वास्तविक राजकिय शासकको भूमिकाको बीचमा परिवर्तन भएको छ। ११९२ मा पहिलो शोगुनेटको स्थापना भएदेखि, धेरै पश्चिमी राजाहरू जस्तो नभई, जापानका सम्राटहरूले विरलै सर्वोच्च युद्धभूमि कमाण्डरको भूमिका लिएका छन्। १८६८ मा मेइजी पुनर्स्थापना पछि, सम्राट १८८९ को मेइजी संविधानमा निहित सबै सार्वभौम शक्तिको अवतार थिए। १९४७ को संविधान लागु भएदेखि, सम्राटको भूमिका नाममात्र राजनीतिक शक्ति बिना नै औपचारिक राज्य प्रमुखको रूपमा घटाइएको छ। सम्राट जापानी सम्मान प्रणालीको प्रमुख हुन्, जसले मन्त्रिपरिषद्को सल्लाह अनुसार राज्यको नाममा र आफ्ना जनताको तर्फबाट आदेश, अलंकार, पदक र पुरस्कार प्रदान गर्छन्।

उन्नाइसौँ शताब्दीको मध्यदेखि, सम्राट र राजकिय परिवारका अन्य सदस्यहरू जापानको हालको राजधानी टोकियोको मुटुमा रहेको इडो महलको पूर्व स्थलमा अवस्थित राजकिय दरबारमा बसोबास गर्दै आएका छन्। यसअघि, सम्राटहरू लगभग एघार शताब्दीसम्म प्राचीन राजधानी क्योटोमा बसोबास गर्थे। सम्राटको जन्मदिन (वर्तमान फेब्रुअरी २३) एक राष्ट्रिय बिदा हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जापानका सम्राटहरू
श्रेणी:जापानी राजतन्त्र
अनिलकुमार सिन्हा

**अनिलकुमार सिन्हा** सर्वोच्च अदालतका पूर्वन्यायाधीश अनिलकुमार सिन्हा मन्त्री नियुक्त भएका छन्। उनी प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की नेतृत्वको अन्तरिम मन्त्रीपरिषदमा मन्त्री नियुक्त भएका हुन् । सिन्हाले उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय सम्हाल्ने छन् र कानुन तथा संसदीय मामिलामन्त्री पनि हुनेछन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपाली न्यायाधीशहरू
डक्ट

दायाँ|अङ्गुठाकार|वायु प्रदूषण नियन्त्रण को लागी एक 17000 मानक घन फुट प्रति मिनेट पुनर्जनन थर्मल ऑक्सीडाइजर (RTO) मा।पुनर्योजी थर्मल ऑक्सीडाइजर (आरटीओ)
डक्ट भनेको हिटिङ भेन्टिलेसन एन्ड एयर कन्डिसनिङ  (एचभीएसी) मा हावा वितरण गर्न र हटाउन प्रयोग गरिने बाटो वा नली हो। हावाको डक्ट हावाको गुणस्तर साथै थर्मल अनुकुलता सुनिश्चित गर्ने एउटा विधि हो।

डक्ट प्रणालीलाई *डक्टवर्क* पनि भनिन्छ। योजना आकारको हिसाब, अनुकूलन, विवरण, र डक्ट प्रणालीमा हुने प्रेसर लस पत्ता लगाउनु लाई "डक्ट डिजाइन" भनिन्छ।

## सामग्री 
डक्ट निम्न सामग्रीबाट बनाउन सकिन्छः तिनीहरू हुन्:

### ग्याल्वनाइज्ड स्टील 
ग्याल्भनाइज्ड माइल्ड स्टिल मानक र सबैभन्दा आम प्रचलित सामग्री हो जुन डक्टवर्क बनाउन प्रयोग गरिन्छ  यस धातुको जिंक लेपनले खिया लाग्नबाट रोक्छ र पेन्ट गर्नुपर्ने लागत बचाउँछ।  

इन्सुलेशन उद्देश्यका लागि, धातुको डक्टको बाहिरी सतहमा सामान्यतया फाइबरग्लास (डक्ट लाइनर) वा नाइट्रल रबर लपेटिन्छ।

### एल्युमिनियम 
एल्युमिनियम डक्टवर्क हल्का र इन्स्टल गर्न छिटो हुन्छ।

## डक्ट प्रणाली अंगहरू 
### भाइब्रेसन आइसोलेटर 
### भोल्युम कन्ट्रोल ड्याम्परहरू 
### स्मोक ड्याम्पर तथा फायर ड्याम्पर 
### प्लेनम 
## यो पनि हेर्नुहोस् 
* केन्द्रीय भ्याकुम क्लीनर
* डक्ट (औद्योगिक निकास) 
* डार्सी घर्षण कारक
* फायर डम्पर
* एचभीएसी
* बस नलिका
* दबाव नलिका कार्य
* दर्ता गर्नुहोस् (एयर र हीटिंग) 
* धुवाँ निकास डक्टवर्क
* धातु र वातानुकूलन ठेकेदारहरूको राष्ट्रिय संघ
* समान मेकानिकल कोड
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हिटिङ, भेन्टिलेसन एन्ड एयर कन्डिसनिङ
चन्द्रकुवेर खापुङ

चन्द्रकुवेर खापुङ नेपाल प्रहरीका ३२औँ महानिरीक्षक हुन् । २०८२ भदौ १९ गतेदेखि कार्याभार सम्हाल्ने गरी उनको नियुक्ति भएको हो। उनि हाल महानिरीक्षक पदमा आसिन छन् ।

## सन्दर्भ सामग्री
मदन परियार

**मदनप्रसाद परियार** एक कृषिविद् हुन्। ६ असोज २०८२ मा, उनलाई नेपालको कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रीको रूपमा सिफारिस गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू
श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
जगदीश खरेल

**जगदीश खरेल** नेपाल सरकारका पूर्व सूचना तथा सञ्चार प्रविधि मन्त्री हुन् । उनि पूर्व पत्रकार समेत हुन् । इमेज टेलिभिजनका निवर्तमान प्रधानसम्पादक समेत रहेका उनी प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की नेतृत्वको नेपालको अन्तरीम मन्त्रीपरिषद्मा सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रीमा २२ सेप्टेम्बर २०२५ नियुक्त भएका थिए।  जेन-जी आन्दोलनको जगमा बनेको नागरिक सरकारबाट बाहिरीएपछि उनि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का प्रभावशाली नेता हुन् ।

लामो समय इमेज टेलिभिजनमा बिताएका खरेल लोकप्रिय पत्रकारहरूको श्रेणीमा गनिन्छन् ।

## पेशा र शिक्षा 
खरेलले आफ्नो पत्रकारिता पेशा सन् २००५ मा राजनीतिक पत्रकारका रूपमा सुरु गरेका थिए। उनले इमेज टिभी च्यानलमा प्रसारित हुने लोकप्रिय टक सो *हट सिट* को आयोजकको रूपमा ख्याति प्राप्त गरेका थिए जसले नेपालका राजनीतिक र सामाजिक मुद्दाहरूलाई सम्बोधन गर्ने गर्दछ। यो कार्यक्रम राजनीतिक नेताहरू र विश्लेषकहरूसँग हुने गहन अन्तर्वार्ताको लागि चिनिएको छ। खरेलले अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र कूटनीतिमा विद्यावारिधि गरिरहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू
मुन्डा भाषा

**मुन्डा भाषाहरू** भारत, बङ्गलादेश र नेपालमा लगभग १.१ करोड मानिसहरूले बोल्ने निकट सम्बन्धित भाषाहरूको समूह हो। तिनीहरू आग्नेसियाली भाषा परिवारको एक शाखा हुन्, जसको अर्थ तिनीहरू मोन र खमेर भाषाहरू, भियतनामी भाषाहरू, साथै थाइल्यान्ड र लाओसका अल्पसङ्ख्यक भाषाहरू र दक्षिण चीनको अल्पसङ्ख्यक माङ्गिक भाषाहरूसँग टाढाको रूपमा सम्बन्धित छन्। भूमिज, हो, मुन्डारी र सन्थाली उल्लेखनीय मुन्डा भाषाहरू हुन्।

यो परिवार सामान्यतया दुई शाखामा विभाजित छ: **उत्तरी मुन्डा**, झारखण्ड, छत्तीसगढ, बिहार, ओडिसा र पश्चिम बङ्गालको छोटा नागपुर पठारमा बोलिने, साथै बङ्गलादेश र नेपालका केही भागहरूमा बोलिने, र **दक्षिणी मुन्डा**, मध्य ओडिसा र आन्ध्र प्रदेश र ओडिसा बीचको सीमामा बोलिने।

उत्तरी मुन्डा, जसमध्ये सन्थाली सबैभन्दा बढी बोलिने र भारतमा आधिकारिक भाषाको रूपमा मान्यता प्राप्त छ, त्यहाँ दक्षिणी मुन्डा भन्दा दोब्बर वक्ताहरू छन्। सन्थाली पछि, मुन्डारी र हो भाषाहरू वक्ताहरूको सङ्ख्यामा दोस्रो स्थानमा छन्, त्यसपछि कोरकु र सोरा छन्। बाँकी मुन्डा भाषाहरू साना, पृथक समूहहरूद्वारा बोलिन्छन्, र कम वर्णन गरिएको छ।

## भौगोलिक वितरण
## सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:भारतमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:बङ्गलादेशमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:ओडिसामा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:पश्चिम बङ्गालमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:झारखण्डमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:बिहारमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:असममा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:आन्ध्र प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:मध्य प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
पूर्वी चिनियाँ सागर

**पूर्वी चिनियाँ सागर** पश्चिमी प्रशान्त महासागरको एक सीमान्त समुद्र हो, जुन पूर्वी चीनबाट सिधै तटवर्ती क्षेत्रमा अवस्थित छ। चीनले आफ्नो पूर्वी तटमा रहेको पानीको शरीरलाई "पूर्वी समुद्र" को नाम दिएको छ किनभने यसको दिशा निर्देशन गरिएको छ, "पूर्वी चिनियाँ सागर" को नाम अन्यथा अन्तर्राष्ट्रिय जलविज्ञान सङ्गठन द्वारा औपचारिक नामको रूपमा तोकिएको छ र अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा प्रयोग गरिन्छ।

यसले लगभग १,२४९,००० वर्ग किलोमिटर (४८२,००० वर्ग माइल) क्षेत्रफल ओगटेको छ। कोरियाली प्रायद्वीप र मुख्यभूमि चीन बीचको समुद्रको उत्तरी विस्तार पहेँलो सागर हो, जुन दक्षिण कोरियाको जेजु टापुको दक्षिणपश्चिमी छेउ र याङ्त्से नदीको मुहानमा किडोङको पूर्वी छेउ बीचको काल्पनिक रेखाद्वारा छुट्याइएको छ।

पूर्वी चिनियाँ सागरको अधिकांश भाग उथले छ, यसको लगभग तीन-चौथाई भाग २०० मिटर (६६० फिट) भन्दा कम गहिरो छ, यसको औसत गहिराई ३५० मिटर (१,१५० फिट) छ, जबकि ओकिनावा ट्रफमा पुग्ने अधिकतम गहिराई २,७१६ मिटर (८,९११ फिट) छ। कोरियाली प्रायद्वीप, चीन, जापान र ताइवान पूर्वी चिनियाँ सागर भित्र वा यसको सिमानामा अवस्थित छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:एसियाका सागरहरू
श्रेणी:चीनका सागरहरू
श्रेणी:जापानका सागरहरू
रुस-जापानी युद्ध

**रुस-जापानी युद्ध** (८ फेब्रुअरी १९०४ - ५ सेप्टेम्बर १९०५) मन्चुरिया र कोरियाली साम्राज्यमा प्रतिद्वन्द्वी साम्राज्यवादी महत्वाकांक्षालाई लिएर रुसी साम्राज्य र जापान साम्राज्य बीच लडिएको थियो। युद्धका प्रमुख भूमि युद्धहरू लियाओडोङ प्रायद्वीप र दक्षिणी मन्चुरियाको मुक्देन नजिकै लडिएका थिएँ, जसमा नौसेना युद्धहरू पहेँलो सागर र जापान सागरमा भएका थिएँ।

१६औँ शताब्दीमा इभान द टेरिबलको शासनकालदेखि नै रुसले साइबेरिया र सुदूर पूर्वमा विस्तारवादी नीति अपनाएको थियो। पहिलो चीन-जापानी युद्धको अन्त्यमा, १८९५ को शिमोनोसेकीको सन्धिले ट्रिपल हस्तक्षेप अघि लियाओडोङ प्रायद्वीप र पोर्ट आर्थर जापानलाई सुम्पिएको थियो, जसमा रुस, जर्मनी र फ्रान्सले जापानलाई आफ्नो दाबी त्याग्न बाध्य पारेका थिएँ। जापानलाई डर थियो कि रूसले मुख्यभूमि एसियामा प्रभाव क्षेत्र स्थापना गर्ने आफ्नो योजनामा ​​बाधा पुर्‍याउनेछ, विशेष गरी रूसले ट्रान्स-साइबेरियन रेलमार्ग निर्माण गर्दा, कोरियामा प्रवेश गर्न थालेपछि, र १८९८ मा चीनबाट लियाओडोङ प्रायद्वीप र पोर्ट आर्थरको भाडामा लिएपछि। जापानले १९०२ मा एङ्ग्लो-जापानी गठबन्धनमा हस्ताक्षर गर्‍यो, र जापानको प्रभाव क्षेत्रको हिस्साको रूपमा कोरियालाई मान्यता दिनको बदलामा मन्चुरियामा रूसको प्रभुत्वलाई मान्यता दिन प्रस्ताव गर्न थाल्यो। यद्यपि, यो रूसले अस्वीकार गरेको थियो।

वार्ता भङ्ग भएपछि, जापानले ९ फेब्रुअरी १९०४ मा पोर्ट आर्थरमा रुसी प्रशान्त बेडामाथि अचानक आक्रमण गर्दै शत्रुता सुरु गर्‍यो। दुवै पक्षले युद्धको घोषणा गरे, र जापानी सेनाहरू कोरियामा अवतरण गरे, मे महिनामा यालु नदी पार गरेर मन्चुरिया पुगे र लियाओडोङ प्रायद्वीपमा थप सेनाहरू अवतरण गरे। अगस्टमा, जापानीहरूले पोर्ट आर्थरलाई घेराबन्दी गरे, जुन अन्ततः जनवरी १९०५ मा पतन भयो। मार्च १९०५ मा, जापानी सेनाले भारी लडाइँ पछि मन्चुरियन राजधानी मुक्देन नियन्त्रण गरे। बाल्तेली सागरबाट सात महिना र १८,००० समुद्री माइल (३३,००० किलोमिटर) भन्दा बढी यात्रा गरेको रुसी बाल्तेली बेडा मे महिनामा यस क्षेत्रमा आइपुग्यो र सुशिमाको युद्धमा जापानी संयुक्त बेडाद्वारा रोकियो र नष्ट गरियो। अमेरिकी राष्ट्रपति थियोडोर रुजवेल्टको मध्यस्थतामा पोर्ट्समाउथको सन्धि (५ सेप्टेम्बर १९०५) सँग युद्ध समाप्त भयो।

युरोपेली र पश्चिमी शक्तिमाथि एसियाली र गैर-पश्चिमी राष्ट्रको पूर्ण सैन्य विजयले अन्तर्राष्ट्रिय पर्यवेक्षकहरूलाई चकित पार्यो र विश्वव्यापी शक्ति सन्तुलनलाई परिवर्तन गर्‍यो, जसको परिणामस्वरूप जापान साम्राज्य एक महाशक्तिको रूपमा देखा पर्‍यो र युरोपेली शक्तिहरूमाझ रुसी साम्राज्यको प्रतिष्ठा घट्यो। रूसले अपमानजनक पराजयको कारणले गर्दा आन्तरिक अशान्ति बढ्यो जुन १९०५ को रुसी क्रान्तिमा परिणत भयो, जसको क्रममा रुसी निरङ्कुशतालाई छुट दिन बाध्य पारियो। यद्यपि, अझ व्यापक रूपमा, जापानको विजयले एसियामा युरोपेली प्रभुत्वको विश्वसनीयतालाई प्रभावकारी रूपमा क्षति पुर्‍यायो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:जापान सम्मिलित युद्धहरू
श्रेणी:रुस सम्मिलित युद्धहरू
डिकी बर्ड

अङ्गुठाकार|सन् २००६ मा बर्ड

**ह्यारोल्ड डेनिस "डिकी" बर्ड** (१९ अप्रिल १९३३ – २२ सेप्टेम्बर २०२५) एक अङ्ग्रेज क्रिकेटर र अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट अम्पायर थिए। आफ्नो लामो अम्पायरिङ करियरमा उनले खेलाडीहरू र दर्शकहरूबीच ठूलो सम्मान प्राप्त गरे, जुन उनको उच्चस्तरीय निर्णय, हास्यबोध, र सौम्य स्वभावका कारण थियो।

बर्डले योर्कशायर र लेस्टरशायरका लागि प्रथम श्रेणी क्रिकेटमा दायाँ हातका ब्याट्सम्यानको रूपमा खेले, तर ९३ खेलमा केवल दुई शतक बनाए। उनको खेल करियर घुँडाको चोटका कारण छोटियो, जसले उनलाई ३१ वर्षको उमेरमा सन्यास लिन बाध्य बनायो। उनले ६६ टेस्ट म्याच (त्यस समयमा विश्व कीर्तिमान) र ६९ एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय म्याचमा अम्पायरिङ गरे, जसमा तीन विश्वकप फाइनलहरू पनि समावेश छन्। बर्डको आत्मकथा सन् १९९७ मा प्रकाशित भएको थियो र यसको दस लाखभन्दा बढी प्रतिहरू बिक्री भएका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* द डिकी बर्ड फाउन्डेसन
* 
* क्रिकइन्फोमा डिकी बर्ड

श्रेणी:सन् १९३३ मा जन्म
श्रेणी:सन् २०२५ मा मृत्यु
श्रेणी:इङ्ल्यान्डका क्रिकेट खेलाडीहरू
स्क्रोल कम्प्रेसर

अङ्गुठाकार|स्क्रोल पम्पको संयन्त्र यहाँ दुई आर्किमिडियन सर्पिलहरू छन्
अङ्गुठाकार|स्क्रोल कम्प्रेसरको सञ्चालन
**स्क्रोल कम्प्रेसर** (जसलाई **स्पाइरल कम्प्रेसर**, **स्क्रोल पम्प** र **स्क्रोल भ्याकुम** पम्प पनि भनिन्छ) हावा वा रेफ्रिजरेन्टलाई कम्प्रेस गर्ने उपकरण हो। यो एयर कन्डिसनिङ उपकरणमा, अटोमोबाइल सुपरचार्जरको रूपमा (जहाँ यसलाई स्क्रोल-टाइप सुपरचार्जर) र भ्याकुम पम्पको रूपमा प्रयोग गरिन्छ। धेरै आवासीय केन्द्रीय ताप पम्प र वातानुकूलन प्रणाली र केही मोटर वाहन वातानुकूलन प्रणालीले अधिक परम्परागत रोटरी, पारस्परिक, र वोबल-प्लेट कम्प्रेसरहरूको सट्टा स्क्रोल कम्प्रेसर प्रयोग गर्दछ।

रिभर्समा सञ्चालन हुने स्क्रोल कम्प्रेसर **स्क्रोल एक्स्पान्डर** हो, र यान्त्रिक कार्य उत्पन्न गर्न सक्छ।

## इतिहास 
अङ्गुठाकार|स्क्रोल कम्प्रेसरको एनिमेशन
लियोन क्रेक्सले पहिलो पटक सन् १९०५ मा फ्रान्स र अमेरिकामा स्क्रोल कम्प्रेसरलाई पेटेन्ट गरेका थिए। क्रक्सले कम्प्रेसरलाई रोटरी वाष्प इन्जिन अवधारणाको रूपमा आविष्कार गरेका थिए तर त्यस अवधिको धातु कास्टिङ प्रविधि कार्यशील प्रोटोटाइप निर्माण गर्न पर्याप्त रूपमा उन्नत थिएन, किनकि स्क्रोल कम्प्रेसरले प्रभावकारी रूपमा कार्य गर्न धेरै कडा सहिष्णुता माग गर्दछ। सन् १९०५ को पेटेन्टमा, क्रेक्सले एकल साफ्टमा निश्चित त्रिज्या क्र्याङ्कद्वारा सञ्चालित सह-परिक्रमा वा कताई प्रतिवर्ती वाष्प विस्तारकलाई परिभाषित गर्दछ। यद्यपि, स्क्रोल विस्तारक इन्जिनले स्क्रोल अपरेसनमा दक्षता प्राप्त गर्न अन्तर्निहित रेडियल अनुपालनको मशीनिंग अवरोधहरू पार गर्न सकेन जुन १९७५ मा निल्स यंगको कामहरू सम्म पर्याप्त रूपमा सम्बोधन गरिएको थिएन। पहिलो व्यावहारिक स्क्रोल कम्प्रेसरहरू दोस्रो विश्वयुद्ध बजारमा देखा परेन, जब उच्च-परिशुद्धता मेसिन उपकरणहरूले तिनीहरूको निर्माण सक्षम बनायो। सन् १९८१ मा, स्यान्डेनले अटोमोबाइल एयर कन्डिसनरहरूका लागि पहिलो व्यावसायिक रूपमा उपलब्ध स्क्रोल कम्प्रेसरहरू निर्माण गर्न थाले। १९८३ सम्म कोठा वातानुकूलनका लागि तिनीहरू व्यावसायिक रूपमा उत्पादन गरिएको थिएन जब हिटाचीले हर्मेटिक स्क्रोल कम्प्रेसरको साथ विश्वको पहिलो वातानुकूलन सुरु गर्यो।

## विश्वसनीयता 
स्क्रल कम्प्रेसरहरूमा रेसिप्रोकेटिङ कम्प्रेसरमा भन्दा कम गतिशील अंगहरू हुन्छन् जसले सैद्धान्तिक रूपमा विश्वसनीयता सुधार गर्नुपर्दछ। इमर्सन क्लाइमेट टेक्नोलोजीका अनुसार, कोपल्याण्ड स्क्रोल कम्प्रेसरहरूको निर्माता, स्क्रोल कम्प्रेसरमा परम्परागत रेसिप्रोकेटिङ कम्प्रेसर भन्दा ७० प्रतिशत कम गतिशील अंगहरू हुन्छ।

कम्तिमा एक निर्माताले परीक्षणको माध्यमबाट स्क्रोल कम्प्रेसर डिजाइनले रेसिप्रोकेटिङ कम्प्रेसरहरूभन्दा सञ्चालनमा राम्रो विश्वसनीयता र दक्षता प्रदान गर्छ भन्ने पत्ता लगाएका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कम्प्रेसर
ओटो भोन बिस्मार्क

**ओटो फोन बिस्मार्क** () एक जर्मनेली राजनेता र कूटनीतिज्ञ थिए जसले जर्मनीको एकीकरणको निरीक्षण गरेका थिए र सन् १८७१ देखि १८९० सम्म यसको पहिलो चान्सलरको रूपमा सेवा गरेका थिए। बिस्मार्कको वास्तविक राजनीतिक र दृढ शासनको परिणाम स्वरूप उनी **फलामी चान्सलर**को रूपमा चिनिन्छन्।

प्रसियाका राजा भिल्हेल्म प्रथमको नेतृत्वमा प्रसियाको राजनीतिमा ओटो फोन बिस्मार्क द्रुत गतिमा अगाडि बढि उनले रुस र फ्रान्सका लागि प्रसियाका राजदूतको रूपमा र प्रसियाको संसदको दुवै सदनमा सेवा गरेका थिए। सन् १८६२ देखि १८९० सम्म, उनले प्रसियाको मन्त्री राष्ट्रपति र विदेशमन्त्रीको रूपमा पद सम्हालेका थिए। बिस्मार्कको नेतृत्वकालीन अवस्थामा प्रसिया डेनमार्क, अस्ट्रिया र फ्रान्स विरुद्ध तीन छोटो, निर्णायक युद्धहरू लड्न उक्सिएको थियो। सन् १८६६ मा अस्ट्रियाको पराजय पछि, उनले जर्मनेली महासङ्घलाई उत्तर जर्मनेली महासङ्घले प्रतिस्थापन गरे, जसले अस्ट्रियालाई बहिष्कार गर्दै साना उत्तर जर्मनेली राज्यहरूलाई प्रसियासँग पङ्क्तिबद्ध गरेको थियो। सन् १८७० मा, बिस्मार्कले प्रसियाको शासन अन्तर्गत एकीकृत जर्मनेली साम्राज्यको निर्माणको निरीक्षण गर्नु अघि स्वतन्त्र दक्षिण जर्मनेली राज्यहरूको समर्थनमा फ्रान्सको पराजय सुरक्षित गरेका थिए।

ओटो फोन बिस्मार्क जर्मनेली एकीकरणमा आफ्नो भूमिकाको लागि सबैभन्दा प्रसिद्ध छन्। जर्मनेली साम्राज्य कालमा, उनी जर्मनेली राष्ट्रवादीहरूका लागि नायक बनेको फलस्वरूप उनको सम्मानमा स्मारकहरू निर्माण गरिएको थियो। इतिहासकारहरूले उनलाई कूटनीति मार्फत युरोपमा शान्ति कायम राख्ने दूरदर्शीको रूपमा प्रशंसा गर्छन्। क्याथोलिकहरूलाई सताउने र कुलपतिको रूपमा उनको अधिनायकवादी शासन जस्ता घरेलु नीतिहरूको लागि उनलाई आलोचना गरिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:जर्मनीका चान्सलरहरू
२०२५ एसिया कप

**२०२५ एसिया कप** एसिया कपको १७औँ संस्करण हो, खेलहरू संयुक्त अरब इमिरेट्समा टि२० अन्तराष्ट्रियको रूपमा खेलाइएको हो।

## खेल स्थान
## समूह चरण
### समूह ए
#### अङ्क तालिका
### समूह बि
#### अङ्क तालिका
## सुपर फोर
#### अङ्क तालिका
## फाइनल

## सन्दर्भ सामाग्री
विमला सुवेदी

**बिमला सुवेदी** एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्, जो नेकपा (माओवादी केन्द्र) पार्टीसँग सम्बन्धित छिन्। उनी वर्तमान नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसदको सदस्यको रूपमा सेवा गरिरहेकी छिन्। प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९मा उनी खस जनताको समानुपातिक प्रतिनिधिको रूपमा निर्वाचित भएकी थिइन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२
श्रेणी:नेपालको पहिलो संविधान सभाका सदस्यहरू
श्रेणी:नुवाकोट जिल्लाका मानिसहरू
मेजर

**मेजर** धेरै देशहरूमा प्रचलित एक उच्च तहको सैन्य अधिकारी दर्जा हो। मेजर पद सेना र वायु सेनामा कप्तानभन्दा एक पद माथि र लेफ्टिनेन्ट कर्नलभन्दा एक पद तल हुन्छ। यसलाई उच्च अधिकृत दर्जाको सबैभन्दा तल्लो तह मानिन्छ। .

नेपाली सेनामा मेजर दर्जालाई सेनानी भनिन्छ।
## पृष्ठभुमि 
व्युत्पत्तिको हिसाबले, यो शब्द ल्याटिन शब्द मेजरबाट आएको हो जसको अर्थ "महान" हो।  

## दर्ज्यानी चिन्ह 
श्रेणी:सेनाको पद-संरचना
सिङ्गल फेज विद्युत

अङ्गुठाकार|क्यानाडामा सिंगल फेज पोलमाउन्ट स्टेपडाउन ट्रान्सफर्मर। उपयोगिताबाट एक आपूर्ति चरण (चरण-देखि-तटस्थ) ग्राहकहरूका लागि विभाजन-चरणमा रूपान्तरण गरिन्छ।
सिंगल फेज विद्युत (abbreviated 1φ′) एसी करेन्ट  को सबैभन्दा सरल रुप हो जुन बिजुली आपूर्ति गर्न प्रयोग गरिन्छ।  

सिंगल फेज प्रणालीमा, सबै भोल्टेजहरू एकसाथ भिन्न हुन्छन्, सिंगल अल्टरनेनिङ वेभफर्म  सिर्जना गर्दछ।  

यस प्रकारको विद्युत व्यापक रूपमा घरायसी प्रायोजन , साना व्यवसायहरू, र अन्य उपयोगिताका लागि प्रयोग गरिन्छ जहाँ मुख्य आवश्यकताहरू प्रकाश, ताप, र साना उपकरणहरूका लागि हुन्छ। 

थ्री फेज प्रणालीहरूको विपरीत, सिंगल फेज बिद्युतले  स्वाभाविक रूपमा घुम्ने चुम्बकीय क्षेत्र उत्पादन गर्दैन, त्यसैले यसका लागि डिजाइन गरिएको मोटरहरूलाई सुरु गर्न अतिरिक्त कम्पोनेन्टहरू चाहिन्छ र सामान्यतया कम पावर रेटिङहरू हुन्छन् (विरलै १० किलोवाट भन्दा माथि। 

किनभने प्रत्येक चक्रको समयमा भोल्टेज दुई पटक अधिकतम हुन्छ, यसको शक्ति प्रदान स्थिर हुँदैन, जसले यसलाई ठुलो मेसिनरी चलाउनका लागि कम कुशल हुन्छ। &nbsp;

विश्वका अधिकांश सिंगल फेज प्रणालीहरू ५० वा ६० हर्जको मानक फ्रिक्वेन्सीमा  सञ्चालन हुन्छन्। केही विशेष प्रणालीहरू, जस्तै विद्युतीय रेलवेहरूका लागि कर्षण शक्ति सञ्जालहरू, अन्य फ्रिक्वेन्सीहरू जस्तै १६.६७ हर्ज प्रयोग गर्न सक्छन्।&nbsp;&nbsp;

## प्रयोग 
सिंगल फेज विद्युत विद्युतीय रेलवेका लागि प्रयोग गर्न सकिन्छ-विश्वको सबैभन्दा ठूलो सिंगल फेज जेनेरेटर, नेकरवेस्टहेम आणविक उर्जा संयन्त्रमा, एक समर्पित कर्षण पावर नेटवर्कमा रेलवे प्रणाली आपूर्ति गरियो।

## ग्राउन्डिङ 
## यो पनि हेर्नुहोस्
* थ्री फेज विद्युत शक्ति

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
राहु

**राहु** (प्रतीक:16x16पिक्सेल ) हिन्दू ज्योतिषशास्त्रको अनुसार, नवग्रहहरू मध्ये एक र उल्काहरूको राजा हो। 
यो राक्षस स्वरभानुको काटिएको टाउको हो, जसले ग्रहणको समयमा सूर्य र चन्द्रमालाई छेक्छ। यसलाई कलात्मक रूपमा टाउको नभएको सर्पको रुपमा चित्रण गरिन्छ। राहुलाई आठ श्याम वर्णको कुकुरले तान्ने रथमा सवार भएको देखाइने गरिन्छ।

वैदिक ज्योतिषशास्त्रका अनुसार, राहु नवग्रहहरू मध्ये एक हो। दिनमा राहुकाल भनिने मुहूर्त (२४ मिनेट) को अवधि हुन्छ जुन अशुभ मानिन्छ।
## किंवदन्ती 
समुद्र मन्थनको समय स्वरभानु नामक एक दानवले चलाखीपुर्वक केही थोपा अमृत पिएको थियो। सूर्य (देवता) र चन्द्र देवताले यो देखेर मोहिनीलाई खबर गरे । मोहिनिले राहुकेतुको घाँटीबाट अमृत जानु भन्दा अगाडि नै सुदर्शन चक्रले शिर छेदन गरे। तर अमृत उनको घाँटी सम्म पुगेको हुनाले उनीहरूको मृत्यु भने भएन। त्यो दिन देखि टाउकोलाई राहु र शरीरलाइ केतु भन्न थालियो । पछि राहु र केतु ग्रह बने र पृथ्वीका मानिसहरूको जीवनलाई प्रभावित गर्न सक्ने भए। यसका लागि, राहुले उनीहरूलाई पछ्याउँछ र सूर्य र चन्द्रमालाई निल्ने प्रयास गर्छ। राहु शरीर बिनाको शिर मात्र भएकोले, सूर्य र चन्द्रमालाई राहुले निल्न खोज्दा उनको घाँटीबाट बाहिर निस्कन्छन्। यो आवर्ती चक्रले सूर्य ग्रहण र चन्द्रमाको ग्रहण सिर्जना गर्दछ जसले राहुको अस्थायी बदलालाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।

### जालन्धर
### हनुमान
### महाभारतकालमा पुनर्जन्म 
महाभारतको घटनाक्रममा, राहुले स्वयं राजा क्रथको रूपमा अवतार लिएका थिए।

## बौद्ध संस्कृति 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:ग्रह
श्रेणी:असुर
बागमती प्रदेशमा पर्यटन

बागमती प्रदेश नेपालको सबैभन्दा जनसंख्या धेरै र राजधानी काठमाडौं रहेको प्रदेश हो । यहाँ ऐतिहासिक, धार्मिक, सांस्कृतिक र प्राकृतिक सम्पदा धेरै पाइन्छन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली लेख
पर्यटन
राचनक इनथानन

**राचनक इनथानन** (, , ; जन्म ५ फेब्रुअरी १९९५) थाइ ब्याडमिन्टन खेलाडी हुन्। उनी पहिलो थाइ महिला खेलाडी हुन् जसले महिला एकल र्‍याङ्किङमा नं. १ स्थान हासिल गरिन्। उनी आफ्नो सहज खेल शैली र हल्का खुट्टाको चालका लागि प्रख्यात छिन्, जसलाई गिलियन क्लार्कले नृत्य-जस्तो (ब्यालेटिक) भनेर वर्णन गरेका छन्। सन् २०१३ मा उनी महिला एकलमा विश्व च्याम्पियन बनेकी थिइन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* 

श्रेणी:सन् १९९५ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:खेलाडीहरू
विनता

हिन्दु धर्म अनुसार **विनता** दक्ष प्रजापतिकी छोरीहरू मध्ये एक हुन् जसले जेठो अरुण र कान्छो गरुड गरि दुई छोराहरू जन्माएकी छिन्। उनले आफ्ना धेरै बहिनीहरूसहित कश्यपसँग विवाह गरेकी छिन्।

## किंवदन्ती 
विनता दक्षकी छोरी हुन्। दिति अदिति, दनु, कद्रु लगायत उनकी दिदीबहिनीहरू सहित उनको विवाह कश्यप ऋषिसँग भएको थियो। दितिबाट दैत्य, अदितिबाट आदित्य र दनुबाट दानवको जन्म भएको थियो। कद्रुले हजार नागपुत्रको बरदान माग्दा ती विनताले हजार नागपुत्र भन्दा पनि बलशाली २ पुत्रको वर मागिन्। 

### अरुणाको जन्म 
महाभारत अनुसार कद्रुले एक हजार अण्डा र विनताले दुई अण्डा पाए। दुवैले आफ्नो अण्डा न्यानोसँग राखे। पाँच सयौँ वर्षमा कद्रुको अण्डा फुट्यो र ती अण्डाहरूबाट विभिन्न प्रकारका हजारौँ नागहरू बाहिर निस्किए। कद्रुले आफ्ना बच्चाहरूसँग खेलिरहेको दृश्यले विनतालाई उत्सुक बनायो किनभने उनको अण्डा फुटेको थिएन। अधीर भएर, उनले गोप्य रूपमा आफ्नो एउटा अण्डा खोलिन् र आधा हुर्किएको बच्चा त्यसबाट बाहिर निस्कियो। त्यो बच्चा अरुण थियो। विनताले समयभन्दा पहिले अण्डा फुटाएकाले अरुण अपाङ्ग भएर जन्मियो। त्यसको रिसले अरुणले उनलाई सजायको रूपमा उनी कद्रुको दास बन्ने बताए। अरुणले उनलाई ५०० वर्षपछि अर्को अण्डा फुट्ने र असाधारण शक्ति र पराक्रम भएको पुत्रले उनलाई दासत्वबाट मुक्त गर्ने बताए। यसरी अरुण आकाशमा उठे, जहाँ उनी सूर्य सारथी बने।

### दासत्व 
समुद्र मन्थन घटनापछि, इन्द्रले क्षीरसागरबाट उच्चैःश्रवा नामक घोडा प्राप्त गरे। घोडाको पुच्छरको रङलाई लिएर विनता र कद्रुबिच विवाद भयोः कद्रुले यो कालो भएको दाबी गरिन् भने विनताले यो सेतो भएको विश्वास गरिन्। गलत साबित भएकी उनी विजेताको दास बन्ने शर्तमा उनीहरू अर्को दिन घोडालाई अवलोकन गर्न सहमत भए। कद्रुले आफ्ना नागपुत्रहरूलाई घोडाको पुच्छरमा झुन्डिनलाई अह्राइन् भने पुच्छर पछि कालो देखियो। यसरी, विनताले बाजी हारेर कद्रुको दास बनिन्।

### गरुडको जन्म 
जब गरुडले आफ्नो अण्डाबाट बाहिर निस्किए, उनी आफ्नी आमालाई उनकी बहिनीले दास बनाएको देखेर दुःखी भए। जब उनले कद्रुसँग भेटे। कद्रुले गरुणलाई यदि उनले देवलोकबाट अमृत ल्याएर दिएमा विनतालाई मुक्त गरिदिने बताइन्। गरुडले देवताहरूलाई पराजित गरी अमृत कद्रुलाई दिए र आफ्नी आमा विनतालाई दासत्वबाट मुक्त गरे। उनको बहादुरीबाट विष्णुको बाहन बन्ने वरदान आयो। उनले वाचा गरेअनुसार अमृतको भाँडो नागहरूलाई दिए, तर अमृत इन्द्रले चोरे। तर जे होस्, यसबाट विनतालाई दासत्वबाट स्वतन्त्रता सुरक्षित गर्‍यो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हिन्दु देवीहरू
उपोष्णकटिबन्ध

**उपोष्णकटिबन्ध** वा **उपोष्णकटिबन्धीय क्षेत्र** उष्णकटिबन्धीय क्षेत्रको उत्तर र दक्षिणमा रहेका भौगोलिक र जलवायु क्षेत्रहरू हुन्। भौगोलिक रूपमा दुवै गोलार्धका समशीतोष्ण क्षेत्रहरूको भाग, तिनीहरूले २३°२६′०९.४″ (वा २३.४३५९४°) देखि लगभग ३५° उत्तर र दक्षिणसम्मको मध्य अक्षांशहरू ढाक्छन्। अश्व अक्षांशहरू यस दायरा भित्र पर्छन्।

उपोष्णकटिबन्धीय जलवायु प्रायः तातो गर्मी र कम तुषारो सहितको हल्का जाडो खालको हुन्छ। धेरैजसो उपोष्णकटिबन्धीय हावापानी दुई आधारभूत प्रकारमा पर्दछन्: आर्द्र उपोष्णकटिबन्धीय (कोपेन हावापानी वर्गीकरण), जहाँ वर्षा प्रायः सबैभन्दा ग्रीष्म महिनाहरूमा केन्द्रित हुन्छ, उदाहरणका लागि दक्षिणपूर्वी चीन र दक्षिणपूर्वी संयुक्त राज्य अमेरिका, र अर्को भूमध्यसागरीय खाडी वा दक्षिणी क्यालिफोर्निया जस्तै सुख्खा गर्मी वा भूमध्यसागरीय हावापानी (कोपेन जलवायु वर्गीकरण), जहाँ मौसमी वर्षा चिसो महिनाहरूमा केन्द्रित हुन्छ।

मेक्सिकोको पठारको दक्षिणी छेउमा र भियतनामी मध्य उच्च समस्थली डा लातमा जस्तै उपोष्णकटिबन्धीय जलवायु उष्णकटिबन्धीय क्षेत्र भित्र उच्च उचाइमा पनि हुन सक्छ। छवटा जलवायु वर्गीकरणहरूले पृथ्वी ग्रहको लागि विभिन्न तापक्रम र वर्षा व्यवस्थाहरू परिभाषित गर्न मद्दत गर्न यो शब्द प्रयोग गर्छन्।

## परिभाषा 
उष्णकटिबन्धीय क्षेत्रलाई ऐतिहासिक रूपमा कर्कट रेखा र मकर रेखाको बीचमा, क्रमशः २३°२६′०९.४″ (वा २३.४३५९४°) उत्तर र दक्षिण अक्षांशमा अवस्थित छ भनेर परिभाषित गरिएको छ। अमेरिकी मौसम विज्ञान समाजका अनुसार, उपोष्णकटिबन्धीय क्षेत्रको ध्रुवीय किनारा क्रमशः लगभग ३५° उत्तर र दक्षिण अक्षांशमा रहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:मौसम तथा हावापानी
विभूति शाही

विभूति शाही रुकुम राज्यका अन्तिम राजा श्रीदत्त शाहीका छोरा हुन । रुकुम राज्यमा पारिवारिक कचिङ्गल भई राजा बनेका श्रीदत्त शाहीलाई गोर्खाली सेनाले धपाएपछि यिनी  मुसीकोट भनेरीकाँडामा लुकेर बसे । लुकेर बसेको केही समयपछि राजा श्रीदत्त शाहीको मृत्यु भयो । बाबुको मृत्युले शोकविव्हल बनेका राजकुमार विभूति शाही गोर्खालीसंग बदला लिने र गुमेको राज्य फिर्ता लिने दाउमा थिए । यसैक्रममा यिनले आफ्ना मामा शोभान शाहीलाई पनि गुप्ति रुपमा भेट गरे । शोभान शाही पनि जुम्ला राज्यलाई कसरी जोगाउने भन्ने जुक्ति निकाल्दै थिए । शोभान शाहीले रुकुममा गएर आफ्नो सेना बनाउने, तालिम दिने र राज्य फिर्ता लिने गर बाँकी मद्दत गर्छु भनि अह्राए तर रुकुम जाने हिम्मत राजकुमार विभूति शाहीले गर्न सकेनन किनकि त्यहाँ राजा राज शाही मारेर सत्ता हात लिएको कलंक यिनी र यिनको बाबुलाई लागेको थियो । त्यहाँ रहेका भाइ सन्तानले समेत यिनलाई सहयोग गर्ने स्थिति थिएन । तसर्थ रुकुमकै आठबिस राज्यमा जाने र शोभान शाहीले भने बमोजिम गर्ने बिषयमा मत मिल्यो । जुम्लाबाट राजकुमार विभूति शाही भनेरीकाँडा फर्के । भनेरीकाँडामा रहेका भाइलाई सबै बेलिबिस्तार सुनाए । सबैले केही नगरी लुकेरै बस्ने मत जाहेर गरे । तर यिनले एक्लै भएपनि राजा भएरै छाड्ने दृढता कसे । आफ्ना हितैसी मित्रहरुसंग गोप्य रुपमा भेट गरे । आठबिसका गोले बटाला, रिठे चनारा र ग्वामे ढोली लगायतसंग भेट गरी गुप्ती सल्लाह गरे । खदीको बाटो भएर बि. स. १८४६ असार महिनामा आठबिस प्रबेश गरे । राजकुमार बिभुति शाहीले आठबिस राज्यको राजा भएको घोषणा गरे । जुम्लाबाट सैन्य तालिमको लागि सहयोग प्राप्त भयो । बिभुति शाही राजा भएको र सेना बनाएको कुरा गोर्खालीले असोज महिनामा थाहा पाए । गोर्खाली सेना दाजे भन्ने ठाउँमा आएर बसे । ठुलाकोटमा बिभुति शाहीका सेना पनि तयारी अवस्थामा बसे । राजा विभूति शाहीले सहयोगको लागि जुम्ला शोभान  शाहीलाई खवर पठाए तर जुम्लामा पनि गोर्खो पसिसकेकोले सहयोग प्राप्त भएन । मारिकाट्टे भन्ने ठाउँमा गोर्खाली सेना र आठबिसे झराल सेनाको घमसान लडाई भयो । आठबिसे राजाको  माझे काटिए । आफ्नो हार हुने पक्का भएपछि बिभुति शाही जोगीको भेष धारण गरी भागे । आठबिस राज्य सदाको लागि नेपालमा गाभियो । करिव १२ बर्षपछि आम माफी पाएर बिभुति शाही आठबिस फर्किए । बिजारे देउतिमा कपाल मुन्डन गरी गृहस्थ जीवनमा फर्किए । हाल यिनै विभूति शाहीका सन्तान आठबिसे शाह कहलिन्छन ।

बंशावलीमा उल्लेख भए अनुसार यिनी अघि आठबिसे राजाको र यिनी पछिको पुस्ताक्रम यस प्रकार छः

# राजा कालु बम (आठबिस राज्यका संस्थापक राजा बि.स.१६००)
# राजा जगमल्ल बम
# राजा श्रीमल्ल बम
# राजा सयरूप बम शाही
# राजा महान शाही
# राजा मदन शाही
# राजा नरसिंह शाही
# राजा पिर्थी शाही
# राजा रूपा शाही
# राजा जगती शाही
# राजा हिरण शाही
# राजा रणउद्दीम शाही (यिनका पालामा बि.स. १८४३ मा नेपाल एकीकरण भयो)
# राजा विभूति शाही (यिनको पालामा बि. स. १८४६ मा सधैको लागि आठबिस राज्य नेपालमा गाभियो)
# अम्मर शाही
# जसु शाही
# सेतु शाही
# दुन्दु शाही शाह
# शेरबहादुर शाह
# दिपेन्द्रबहादुर शाह
# बीरेन्द्रकुमार शाह
# मणि राज शाह(प्रभातबिक्रम शाह)
# अभि बिक्रम शाह

## सन्दर्भ सामग्री  
शाह मणि : आठबिसे शाह वंशावली

शाह मणि: आठबिस राज्यको इतिहास

श्रेणी:नेपालको इतिहास
अवधान

**अवधान** (शाब्दिक अर्थ “चित्तको एकाग्रता”) वैदिक संस्कृतिमा केवल मानसिक एकाग्रताको अर्थमा मात्र सीमित नभई एक प्रकारको कला (अवधानकला) को रूपमा पनि प्रचलित छ। ‘अवधानम्’ नामले चिनिने यो एक बौद्धिक खेल (बौद्धिक क्रीडा) पनि हो। यो प्राचीन कालदेखि नै अवधानकलाको परम्परा रही आएको छ। अवधानकलाका विभिन्न प्रकारहरू पाइन्छन् — जस्तै सङ्गीतावधानम् (संगीतमा एकाग्रता), साहित्यावधानम् (साहित्यमा एकाग्रता), नृत्यावधानम् (नृत्यमा एकाग्रता), यक्षावधानम्, गणितावधानम् (गणितमा एकाग्रता), नेत्रावधानम् (आँखाको एकाग्रता) आदि। आधुनिक युगमा, विशेषगरी तेलुगु कविहरूले अवधानकला पुनर्जीवित गरेका छन्। यस कलामा कविलाई कुनै विशेष छन्दमा, निश्चित विषयमा र निश्चित शब्दहरूको प्रयोग गर्दै अपूर्ण रूपमा दिइएको कवितालाई पूरा गर्नु पर्ने हुन्छ।

१९औँ शताब्दीको आरम्भमा तरिगोंड धर्मन्न ले यस कलाको आधारशिला राखेका मानिन्छ। आजको तेलुगु कविता क्षेत्रमा “सहस्रावधान” (एकै समयमा हजार विषयमा एकाग्रता), “शतावधान” (सय विषयमा एकाग्रता) र “अष्टावधान” (आठ विषयमा एकाग्रता) जस्ता रूपहरू विशेष रूपमा प्रचलित छन्। यस परम्परामा प्रसिद्ध कविहरूमध्ये तिर्पति र वेंकट कवि विशेष उल्लेखनीय छन्। वेंकटशास्त्री आन्ध्रप्रदेशका पहिलो राजकवि नियुक्त भएका व्यक्ति हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
२०२७ क्रिकेट विश्वकप

**२०२७ क्रिकेट विश्वकप **क्रिकेट विश्वकप को १४औ संस्करण हो।
## खेल स्थान
## सन्दर्भ
रकेट इन्जिन

दायाँ|अङ्गुठाकार|नासाको स्टेनिस स्पेस सेन्टरमा आरएस-६८ को परीक्षण हुँदै
दायाँ|अङ्गुठाकार|एरिएन १ बाट एरियन ४ मा प्रयोग गरिएको भाइकिङ ५सी रकेट इन्जिन

**रकेट इन्जिन** एक प्रतिक्रिया इन्जिन हो जसले न्युटनको तेस्रो नियम अनुसार प्रतिक्रिया द्रव्यमानलाई पछाडि बाहिर फ्याकेर धक्का उत्पादन गर्दछ। सामान्यतया रकेट भित्र भण्डार गरिएको रकेट प्रोपेलेन्टको दहनबाट उत्पादित उच्च-तापमान ग्यासको उच्च-गति जेटबाट धक्का उत्पन्न हुन्छ। यसबाहेक चिसो ग्याँस थ्रस्टर र आणविक थर्मल रकेटहरू जस्ता गैर-दहनकारी रकेटहरू पनि निर्माण गरिएको छ। 
अधिकांश दहन इन्जिनहरूको विपरीत रकेटले आफ्नै अक्सिडाइजर बोक्दछ जसकारण यी इन्जिनहरूलाई शून्यस्थानमा पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ। यी इन्जिनहरूले पलायन वेग भन्दा पनि उच्च गति प्राप्त गर्न सक्छन्। सामान्यतया रकेट इन्जिनद्वारा सञ्चालित सवारीसहितको क्षेप्यास्त्र, रकेट-सहायित अस्त्र, प्राक्षेपिक क्षेप्यास्त्र वा अन्य कुनै पनि आकारका रकेट सानोदेखि निकै ठूलो आकारसम्मका हुने गरेका छन् जसमा अन्तरीक्ष यानहरू पनि समावेश छन्। अन्य जेट इन्जिनको तुलनामा रकेट इन्जिन सबैभन्दा हल्का हुनुका साथै सर्वाधिक धक्काहरू उत्पन्न गराउन सक्ने खालका हुन्छन्।

## सञ्चालनको सिद्धान्त 
रकेट इन्जिनमा निकासी नोजल मार्फत उच्च गतिमा फ्याँकिएको निकासी तरल पदार्थको निष्कासनबाट ठूलो धक्का उत्पन्न हुने गर्दछ। द्रव सामान्यतया ग्याँस हुन्छ जुन दहन कक्ष भित्र इन्धन र अक्सीडाइजर मिश्रणको उच्च दबाबमा हुने () दहनबाट बन्छ। ग्यास, नोजल मार्फत फैलदै जाँदा द्रुत (सुपरसोनिक) हुँदै जान्छ भने यो प्रतिक्रियाले गाडी (रकेट) विपरीत दिशामा धकेलिन्छ। तापगतिकीको नियम अन्तर्गत विशेषगरी कार्नोटको सिद्धान्तले उत्तम थर्मल दक्षताको लागि उच्च तापक्रम र दबाब आवश्यक हुन्छ भनि निर्देश गरेको हुनाले व्यावहारिक रकेटहरूको लागि दहन प्रायः प्रयोग गरिन्छ। आणविक थर्मल रकेटहरू उच्च दक्षताका लागि सक्षम हुने गरेको भएतापनि यी रकेटहरूमा प्रयोग गरिने प्रोपेलेन्टहरूको कम द्रव्यमानको कारणले गर्दा कम धक्का उत्पन्न हुनेहुँदा वातावरणीय समस्याहरू निम्तिन सक्छ जसले पृथ्वीको वायुमण्डल र अन्तरीक्षमा यसको नियमित प्रयोगलाई रोक्छ।

## शितलन 
दक्षताको दृष्टिले उच्च तापक्रम आवश्यक पर्ने भएतापनि तापक्रम धेरै उच्च भएमा पदार्थहरूले आफ्नो मजबुती गुमाउँछन्। रकेटहरू  सम्म पुग्ने दहन तापक्रममा सञ्चालित हुन्छन्। 

अधिकांस अन्य जेट इन्जिनहरूमा तातो निकासमा ग्याँस टर्बाइनहरू हुन्छन्। ठूलो सतही क्षेत्रफलको कारण यसलाई चिसो पार्न गाह्रो हुनेहुँदा दहन प्रक्रियाहरू धेरै कम तापक्रममा चलाउन आवश्यक पर्न जान्छ जसकारण क्षमता गुम्न सक्छ। यसको अतिरिक्त ७८ प्रतिशत भन्दा धेरै अक्रियाशील नाइट्रोजन हुने डक्ट इन्जिनहरूले हावालाई अक्सिडेन्टको रूपमा प्रयोग गर्छन् जसले प्रतिक्रियालाई पतल्याउने र तापक्रमलाई कम गर्ने काम गर्छ।  रकेटहरूमा यस प्रकारका कुनै पनि अन्तर्निहित दहन तापमानलाई कम गर्ने वा सिमित पार्ने वस्तुहरू हुँदैनन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
केटाकेटी महिला अनुपात

**मानव लिङ्ग अनुपात** वा **लैङ्गिक अनुपात** भनेको मानवशास्त्र र जनसाङ्ख्यिकीको सन्दर्भमा जनसङ्ख्यामा पुरुष र महिलाको अनुपात हो। मानवमा, जन्मको समयमा प्राकृतिक लिङ्ग अनुपात पुरुष लिङ्ग प्रति झुकेको हुन्छ। यो विश्वव्यापी रूपमा लगभग १.०५ वा जन्मको समयमा प्रति महिला १.०३ देखि १.०६ पुरुषहरूको साँघुरो दायरा भित्र अनुमान गरिएको छ। सन् २०२४ सम्ममा सबै उमेर समूह सहित सम्पूर्ण विश्व जनसङ्ख्याको लागि लिङ्ग अनुपात लगभग १०१ पुरुष र १०० महिलाहरू छन्।

जन्मको समयमा लिङ्ग अनुपात र कुल जनसङ्ख्यामा प्राकृतिक कारकहरू, कीटनाशक र वातावरणीय प्रदूषकहरूको सम्पर्क, युद्धमा हुने हताहत, पुरुषहरूमा युद्धको प्रभाव, लिङ्ग-छनोट गर्भपतन, शिशुहत्या, बुढ्यौली, लिङ्गनिर्धारण हत्या, जन्म दर्ताको समस्या र आयुमा लिङ्ग भिन्नता जस्ता विभिन्न कारकहरूबाट प्रभावित हुन्छन्।

जन्मको समयमा वा समग्र जनसङ्ख्यामा मानव लिङ्ग अनुपातमा पुरुष र महिलाको अनुपात, महिला र पुरुषको अनुपात, पुरुषको अनुपात, वा महिलाको अनुपात गरि चार तरिकाहरू मध्ये कुनै पनि तरिकाले व्यक्त गर्न सकिन्छ। यदि १०५,००० पुरुष र १००,००० महिला छन् भने, पुरुष र महिलाको अनुपात १.०५ हुन्छ र पुरुषको अनुपात ५१.२% हुन्छ। वैज्ञानिक साहित्यले प्रायः पुरुषको अनुपात प्रयोग गर्दछ। अन्यथा निर्दिष्ट नगरिएसम्म यो लेखले पुरुष र महिलाको अनुपात प्रयोग गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 

लिङ्ग अनुपात
श्रेणी:जनसाङ्ख्यिकी
जुनार

पाठ=जुनार|अङ्गुठाकार|जुनार
**जुनार** एउटा फलफुल हो, जुन सुन्ताला प्रजाती जस्तै देखिन्छ तर छाला निकै सार्‍हो भएको र स्वाद हल्का खल्लो भएको हुन्छ। हातले सुन्तलाको बोक्रा च्यात्नु भन्दा, जुनारको बोक्रालाई चक्कु अथवा चुपीले काट्नु पर्छ। जुनारको रस निचारेर खान पनि सकिन्छ। जुनार शरीर र मनलाई शीतलता प्रदान गर्ने र स्फूर्ति प्रदान गर्ने खालको हुन्छ।
श्रेणी:वनस्पति
श्रेणी:फल
ओविड

**पब्लियस ओविडियस नासो** (२० मार्च ४३ ईसापूर्व – सन् १७/१८), जसलाई अङ्ग्रेजीमा **ओविड** भनिन्छ, सम्राट अगस्टसको समयमा जीवित रहेका एक रोमी कवि थिए।
उनी भर्जिल र होरससँगै ल्याटिन साहित्यका तीन महान् कविहरूमध्ये एक मानिन्छन्। रोमी विद्वान क्विन्टिलियनले उनलाई आफ्नो प्रकारका अन्तिम महान् प्रेम कविको रूपमा उल्लेख गरेका छन्।

ओविड आफ्नो जीवनकालमै अत्यन्त लोकप्रिय थिए, तर सम्राट अगस्टसले उनलाई जीवनका अन्तिम ९ वा १० वर्षका लागि ब्ल्याक सी (कृष्ण सागर) किनारको सहर टोमिसमा बस्न पठाए। ओविडका अनुसार उनलाई एक कविता र एउटा गल्तीका कारण निर्वासित गरिएको थियो, तर उनले कहिल्यै त्यसको विस्तृत कारण बताएनन्, जसले विद्वानहरूलाई अनुमान गर्न बाध्य बनायो।

ओभिडको सबैभन्दा प्रसिद्ध कृति *मेटामर्फोसेस* हो। १५ भागमा लेखिएको पौराणिक कथा–सम्बन्धी लामो काव्य, जुन ड्याक्टिलिक हेक्सामिटर शैलीमा लेखिएको छ। उनले *आर्स एमाटोरिया (Ars Amatoria)* ("प्रेमको कला") र *फास्टी* जस्ता कविताहरू पनि लेखे, जुन एलिजियाक कपलेट शैलीमा छन्।

उनीका कृतिहरू लेट एन्टीक्विल्टी र मध्य युगमा धेरै प्रतिलिपि गरिएका थिए र तिनले पश्चिमी कला र साहित्यमा गहिरो प्रभाव पारेका छन्। *मेटामर्फोसेस* आज पनि शास्त्रीय पौराणिक कथा बुझ्नका लागि मुख्य स्रोतहरूमध्ये एक मानिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
चुपी

अङ्गुठाकार|एउटा आधुनिक चुपी
अङ्गुठाकार|सुँगुरको मासु काट्न एउटा चुपी प्रयोग भइरहेको।
**चुपी** एउटा ठुलो चक्कु हो जुन आकारमा लाम्चो र फराकिलो हुन्छ। यो धेरै जसो भान्चा र मासु पसलमा प्रयोग गरिन्छ र प्रायः नरम हड्डीका ठुला टुक्राहरू भाग लगाउन र मासुका टुक्राहरू काट्नको लागि हो। छुरीको फराकिलो पाताले लसुन जस्ता तर्कारिहरूलाई किच्न र मुस्न पनि प्रयोग गर्न सक्छ।
२०२६ आइसिसी पुरुष टि२० विश्वकप

**२०२६ आइसिसी पुरुष टि२० विश्वकप** अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद्ले सञ्चालन गर्ने आइसिसी पुरुष टि२० विश्वकपको दशौं संस्करण हो। यो विश्वकप क्रिकेट प्रतियोगिताको भारत र श्रीलंका संयुक्त रुपमा आयोजक रहेका छन्।

## छनौट भएका टोलीहरू
### बङ्गलादेशको नाम फिर्ता 
बङ्गलादेशी क्रिकेटर मुस्ताफिजूर रहमान लाई कोलकाता नाइट राइडर्स ले २०२६ इंडियन प्रिमियर लिग टोलीबाट ३ जनवरी २०२६ मा मुक्त गरेपछि, बङ्गलादेश क्रिकेट बोर्ड (बीसीबी) ले सुरक्षा कारण देखाउँदै विश्वकपका लागि बङ्गलादेशका खेलहरू भारतबाट सार्न अनुरोध गर्‍यो।
यस विषयमा समाधान खोज्न अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् का अधिकारीहरूले बीसीबीका प्रतिनिधिहरूसँग बैठक गरे।
६ जनवरीमा इएसपीएन क्रिकइन्फो ले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् ले बीसीबीको अनुरोध अस्वीकार गरेको र भारतमा खेल्न अस्वीकार गरेमा बङ्गलादेशले अंक गुमाउने जनाएको समाचार प्रकाशित गर्‍यो।
तर भोलिपल्ट बीसीबीले “आईसीसीले हाम्रा चिन्ताहरू सम्बोधन गर्न नजिकबाट सहकार्य गर्न इच्छुक रहेको जानकारी दिएको छ” भनी दाबी गर्‍यो।

११ जनवरीमा पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड (पीसीबी) ले श्रीलङ्कामा स्थल उपलब्ध नभए बङ्गलादेशका खेलहरू पाकिस्तानमा आयोजना गर्न तयार रहेको जनाएको थियो।
त्यसको भोलिपल्ट सञ्चारमाध्यमहरूले तमिलनाडु क्रिकेट सङ्घ र केरल क्रिकेट सङ्घ ले क्रमशः एम. ए. चिदम्बरम स्टेडियम र ग्रीनफिल्ड अन्तर्राष्ट्रिय स्टेडियम मा खेल आयोजना गर्ने प्रस्ताव राखेको जनाए, जुन भारतका ईडेन गार्डन्स र वानखेडे स्टेडियम को विकल्पका रूपमा प्रस्तुत गरिएको थियो।
१२ जनवरीमा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् ले बङ्गलादेशको सुरक्षा मूल्याङ्कन अस्वीकार गर्दै “टोलीमाथि कुनै समग्र खतरा नरहेको” र “केही स्थलमा जोखिम न्यूनदेखि मध्यम तथा अन्यत्र न्यूनदेखि शून्य रहेको” जनाएको थियो।
भोलिपल्ट बीसीबीले सुरक्षा चिन्ताकै कारण भारतबाहिर खेल सार्नुपर्ने आफ्नो अडान दोहोर्‍यायो।
१७ जनवरीमा बीसीबीले श्रीलङ्कामा खेल्ने तय भएको आयरल्याण्डसँग समूह साट्न अनुरोध गर्‍यो, तर अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् ले यसलाई अस्वीकार गर्‍यो।

१८ जनवरीमा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् ले २१ जनवरीमा हुने बोर्ड बैठकपछि अन्तिम निर्णय लिने घोषणा गर्‍यो। २१ जनवरीको बैठकपछि आईसीसीले बङ्गलादेशका खेलहरू सार्न अस्वीकार गर्दै सहभागिताबारे निर्णय गर्न एक दिनको समय दियो।
तर भोलिपल्ट पनि बीसीबीले भारतमा खेल्न अस्वीकार गरिरह्यो।
२४ जनवरीमा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् ले आधिकारिक रूपमा बङ्गलादेशलाई प्रतियोगिताबाट हटाई स्कटल्यान्डलाई प्रतिस्थापन गर्ने घोषणा गर्‍यो।
१ फेब्रुअरी २०२६ मा पाकिस्तान सरकार ले १५ फेब्रुअरीमा हुने भारतविरुद्धको खेल बहिष्कार गर्ने घोषणा गर्‍यो। यद्यपि पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड ले यो निर्णय औपचारिक रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् लाई जानकारी गराएन, तर यो कदम बङ्गलादेशका खेलहरू भारतबाट नसार्ने निर्णयको विरोधस्वरूप लिइएको बताइएको छ।

## खेल स्थल 
## नकआउट चरण 
'''
* Source:
## तथ्यांक  
## सन्दर्भ सामाग्री
## बाह्य कडीहरू 
* 
* 
* 

श्रेणी:आइसिसी पुरुष टि२० विश्वकप
मोलिएख

***मोलिएख*** () (१६२२–१६७३) फ्रान्सेली अभिनेता, निर्देशक र लेखक थिए। उनको वास्तविक नाम जाँ–बाप्टिस्ट पोकेलिन थियो, तर उनले *मोलिएख* भन्ने नाम आफ्नो रङ्गमञ्चीय नामको रूपमा प्रयोग गरे। उनले इतिहाँसकै केही सबैभन्दा प्रसिद्ध हास्य नाटकहरू लेखे।

मोलिएखको जन्म पेरिसमा भएको थियो, जहाँ उनका बुबा कालीनको पसल चलाउँथे। जवान उमेरमा उनले कलाकार बन्ने निर्णय गरे। २१ वर्षको उमेरमा उनले एउटा रङ्गमञ्च समूह स्थापना गरे तर त्यो असफल भयो। सन् १६४५ देखि १६५८ सम्म उनले आफ्ना साथीहरू सहित फ्रान्सका विभिन्न ठाउँमा यात्रा गर्दै नाटक प्रदर्शन गरे।

पछि राजा लुई चौधौँले मोलिएखलाई भर्सायस्थित दरबारमा मनोरञ्जनहरूको जिम्मेवारी दिए। मोलिएखका लागि विशेषगरी क्याथोलिक चर्चका सदस्यहरू शत्रु समान थिए जसको कारण राजाको समर्थन पाउँदा उनी खुसी थिए।

उनका हाँस्य नाटकहरू मानवका कमजोरीहरू — जस्तै: इर्ष्या, कठोरता, ढोङ्ग, मृत्युको डर आदि माथि केन्द्रित छन्। उनले हाँस्यलाई मनोरञ्जनका साथै शिक्षाको साधनको रूपमा प्रयोग गर्दथे।

उनका प्रसिद्ध नाटकहरूमध्ये "टार्टफ्फे (Tartuffe)" ले एउटा धूर्त मानिसले धनी परिवारलाई कसरी ठग्छ भन्ने देखाउँछ। उनको अन्तिम नाटक "द हाइपोकन्ड्रियाक (The Hypochondriac)" (मौलिक शीर्षक Le Malade Imaginaire) थियो। प्रायः उनले आफ्ना नाटकहरूमा मुख्य भूमिका पनि आफैँ निर्वाह गर्दथे, यस नाटकमा पनि त्यसै गरे।

दुर्भाग्यवश, चौथो प्रदर्शनको क्रममा रङ्गमञ्चमै उनको क्षयरोगका कारण मृत्यु भयो। चैत्यसँगको विवादका कारण उनलाई चैत्यमा अन्त्येष्टी गर्न अनुमति दिइएन।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
मार्सेल प्रुस्ट

**भ्यालेन्टिन लुइ जोर्ज यूजिन मार्सेल प्रुस्ट** (; १० जुलाई १८७१ – १८ नोभेम्बर १९२२) एक फ्रान्सेली उपन्यासकार, साहित्यिक समालोचक र निबन्धकार थिए। उनी आफ्नो प्रसिद्ध उपन्यास  (अङ्ग्रेजीमा *Remembrance of Things Past* वा *इन सर्च अफ लस्ट टाइम*) का लागि चिनिन्छन्, जुन सात खण्डमा १९१३ देखि १९२७ सम्म प्रकाशित भएको थियो। उनी बीसौँ शताब्दीका सबैभन्दा प्रभावशाली लेखकहरूमध्ये एक मानिन्छन्।

प्रुस्टको जन्म ओतेइ, पेरिसमा एक सम्पन्न बुर्जुवा परिवारमा भएको थियो। उनका पिता एड्रियन प्रुस्ट रोगविशेषज्ञ र महामारीविद् थिए जसले होलरा रोगमा अध्ययन गरेका थिए। उनकी आमा जिन क्लेमेन्स वेल सम्पन्न यहूदी परिवारकी थिइन्। बाल्यकालदेखि नै उनलाई दम (आज्मा) रोगले सतायो, जसका कारण उनको अध्ययन बारम्बार अवरूद्ध भयो। युवावस्थामा उनी साहित्य र लेखनप्रति आकर्षित भए र फ्रान्सेली उच्च समाजका सैलुनहरूमा आउजाउ गर्न थाले। ती सामाजिक अनुभवहरू उनको पछिल्लो उपन्यासका लागि सामग्री बने।

सन् १९०८ मा उनले *À la recherche du temps perdu* लेख्न सुरु गरे। सात खण्डमा रहेको यो उपन्यासमा करिब १२.५ लाख शब्द छन् र यसले स्मृति, कला, प्रेम र मानव अनुभव जस्ता विषयलाई अन्वेषण गर्छ। यसले चेतनाप्रवाह शैली (अङ्ग्रेजीमा *stream of consciousness*) प्रयोगलाई आधुनिकतावादी साहित्यमा लोकप्रिय बनायो। उनको मृत्युअघि यस कृतिका केही भाग मात्र प्रकाशित भएका थिए; बाँकी भाग उनको भाइ रोबर्टले सम्पादन गरी मरणोपरान्त प्रकाशित गरे।

जीवनको अन्तिम तीन वर्ष उनले बिरामी भएर बिताए। सन् १९२२ मा उनको मृत्यु निमोनिया र श्वासप्रश्वास सम्बन्धी समस्याका कारण भयो। उनको समाधि पेर लासेस सिमिट्रीमा रहेको छ। पुरुषहरूसँगका उनका सम्बन्धहरू सामाजिक रूपमा खुलेका रहँदा पनि उनले आफैँले समलिङ्गी भएको कुरा सार्वजनिक रूपमा भने स्वीकार गरेनन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:फ्रान्सेली लेखकहरू
श्रेणी:उपन्यासकारहरू
श्रेणी:साहित्यिक समालोचकहरू
श्रेणी:१८७१ जन्म
श्रेणी:१९२२ मृत्यु
२०८२ नेपाल प्रिमियर लिगको फाइनल

*२०८२ नेपाल प्रिमियर लिगको फाइनल* टुर्नामेन्टको फाइनल खेल काठमाडौँको कीर्तिपुरस्थित त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदानमा आयोजना गरिनेछ।

टेम्पलेट:Nepal Premier League results summary
सानाए ताकाइची

**सानाए ताकाइची** (जन्म: सन् १९६१ मार्च ७) जापानी राजनीतिज्ञ हुन्। उनी सन् २०२५ देखि जापानकी प्रधानमन्त्री तथा लिबरल डेमोक्रेटिक पार्टी (LDP) की अध्यक्ष हुन्। उनी यी दुवै पदमा पुग्ने पहिली महिला हुन्, साथै नारा प्रान्त बाट यी पदहरूमा पुग्ने पहिलो व्यक्ति पनि हुन्। उनले सन् १९९३ देखि २००३ र पुनः २००५ देखि प्रतिनिधि सभाको सदस्यको रूपमा कार्य गर्दै आएकी छिन्। यस अवधिमा उनले शिन्जो आबे र फुमिओ किशिदाको प्रधानमन्त्रीकालमा विभिन्न मन्त्रीस्तरीय जिम्मेवारीहरू पनि सम्हालेकी थिइन्। ताकाइचीको जन्म र बाल्यकाल नारा प्रान्तको यामातोकोरियामा (Yamatokōriyama) मा भएको हो। उनले कोबे विश्वविद्यालयबाट स्नातक गरेकी थिइन्। राजनीतिक यात्राको आरम्भ गर्नु अघि उनी लेखक, विधायकीय सहायक र प्रसारकको रूपमा कार्यरत थिइन्। सन् १९९३ मा स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा प्रतिनिधिसभामा निर्वाचित भएपछि उनले सन् १९९६ मा लिबरल डेमोक्रेटिक पार्टी (LDP) मा प्रवेश गरिन्।

शिन्जो आबेकी नजिककी शिष्य (protégé) मानिने ताकाइचीले आबेको प्रधानमन्त्रीकालमा विभिन्न महत्वपूर्ण पदहरू सम्हालिन्, विशेषतः आन्तरिक मामिला र सञ्चार मन्त्रीको रूपमा उनी संलग्न रहिन्। उनले सन् २०२१ को LDP नेतृत्व चुनावमा प्रतिस्पर्धा गरेकी थिइन्, तर दोस्रो चरण अघि नै तेस्रो स्थानमा रही बाहिरिइन्। त्यसपछि, सन् २०२२ देखि २०२४ सम्म फुमिओ किशिदाको सरकारमा उनी आर्थिक सुरक्षा मामिला मन्त्री भइन्। सन् २०२४ को LDP नेतृत्व चुनावमा उनले पुनः उम्मेदवारी दिइन् जसमा पहिलो चरणमा सबै भन्दा बढी मत प्राप्त गरेकी थिइन्, तर दोस्रो चरणमा आफ्नो पूर्ववर्ती शिगेरु इशिबा सँग साँघुरो मतान्तरले पराजित भइन्। अन्ततः सन् २०२५ को नेतृत्व चुनावमा तेस्रो पटक प्रतिस्पर्धा गर्दै उनले दुवै चरणमा विजय हासिल गरिन् र शिन्जिरो कोइजुमीलाई पराजित गर्दै पार्टीको पहिलो महिला अध्यक्ष बनिन्। त्यसपछि, जापान इन्नोभेसन पार्टीसँग गठबन्धन सम्झौता गरेर उनले २०२५ अक्टोबर २१ मा राष्ट्रिय संसद (National Diet) द्वारा जापानकी पहिलो महिला प्रधानमन्त्रीको रूपमा निर्वाचित भइन्।

ताकाइचीका विचारहरूलाई प्रायः रूढीवादी (conservative) तथा कहिलेकाहीँ अति रूढीवादी (ultraconservative) भनेर व्याख्या गरिन्छन्। उनको आन्तरिक नीतिमा सक्रिय सरकारी खर्चको समर्थन र आबेनोमिक्स (Abenomics, सन् २०१२ को चुनावपछिका आर्थिक नीतिहरू) को निरन्तरतामा जोड दिइएको छ। सामाजिक विषयहरूमा उनले परम्परागत दृष्टिकोण अपनाएकी छन् जस्तै, वैवाहिक जोडीहरूलाई अलग थर मान्यता नदिनु तथा जापानी सम्राटीय उत्तराधिकारमा महिलाको अधिकारका विषयमा परम्परागत दृष्टिकोण राख्नु उनको धारणा रहेका छन्। उनी जापानको संविधानको धारा ९, जसले सैन्य बल प्रयोगको निषेध गर्छ, त्यसको संशोधनको पक्षमा छिन्। साथै उनी ताइवान समर्थक परराष्ट्र नीति र संयुक्त राज्य अमेरिका–जापान गठबन्धन सुदृढीकरणको पक्षधर पनि हुन्। निप्पन काइगी (जापानको सबैभन्दा ठूलो अति-रूढीवादी र अति-राष्ट्रवादी दक्षिणपन्थी गैर-सरकारी संस्था) की सदस्य भएकी ताकाइचीले जापानको उपनिवेशकालीन इतिहासप्रति पुनर्व्याख्यात्मक दृष्टिकोण मिडिया, शिक्षण संस्था र शैक्षिक पाठ्यक्रममा प्रस्तुत गर्नुपर्ने तर्क गरेकी छन्। उनले सरकारका मुरायामा र कोनो वक्तव्यहरूको आलोचना गरेकी छिन् र विवादास्पद यासुकुनी मन्दिर मा समेत भ्रमण गरेकी छिन्।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जापानका प्रधानमन्त्रीहरू
श्रेणी:सन् १९६१ मा जन्म
सुपरचार्जर

दायाँ|अङ्गुठाकार|एक सुपरचार्जर (एक पिस्टन इन्जिनमा वस्तु 6)
आन्तरिक दहन इन्जिनमा, **सुपरचार्जर** एउटा उपकरण हो जसले इन्टेक ग्यासलाई कम्प्रेस गरेर इन्जिनमा थप हावा पठाउँछ र थप शक्ति उत्पादन गर्छ। टर्बोचार्जरको विपरित, सुपरचार्जर यान्त्रिक रूपमा संचालित हुन्छ (सामान्यतया इन्जिनको क्र्याङ्कसाफ्टको बेल्टद्वारा सञ्चालन हुन्छ) टर्बोचार्जर निकास ग्याँसको गति ऊर्जाद्वारा संचालित हुन्छ।  

यद्यपि, २०औँ शताब्दीको मध्यसम्म, टर्बोचार्जरलाई "टर्बोसुपरचार्जर" भनिन्थ्यो र यसलाई सुपरचार्जरको एक प्रकार मानिन्थ्यो।

पहिलो सुपरचार्ज सहितको इन्जिन १८७८ मा निर्माण गरिएको थियो। विमान इन्जिनहरूमा प्रयोग यसको प्रयोग १९१० को दशकमा सुरु भयो र १९२० को दशकमा कार इन्जिनहरूमा प्रयोग भयो। विमानद्वारा प्रयोग गरिने पिस्टन इन्जिनहरूमा, उच्च उचाइमा कम हावाको घनत्वको कारण हावाको मात्रा पूर्ति गर्न प्रायः सुपरचार्जरको प्रयोग गरिन्थ्यो। २१औं शताब्दीमा सुपरचार्जिङ कम सामान्य रूपमा प्रयोग गरिन्छ, किनकि निर्माताहरूले इन्धन खपत कम गर्न र पावर आउटपुट बढाउन टर्बोचार्जको प्रयोग गर्न सुरु गरेका छन्।

सुपरचार्जरको एउटा प्रकार विद्युतीय सुपरचार्जर वा ई-सुपरचार्जर हो, जसले बेल्ट ड्राइभको सट्टा विद्युतीय मोटर यसको शक्ति स्रोतको रूपमा प्रयोग गर्दछ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* टर्बोचार्जर
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:इन्जिन
श्रेणी:कम्प्रेसर
सोफोक्लिस

**सोफोक्लिस** (; , , *Sophoklễs*;  497/496 – हिउँद 406/405 ईसापूर्व) एक प्राचीन ग्रीक त्रासदी लेखक थिए। उनी ती तीन महान् त्रासदी लेखकहरूमध्ये एक थिए जसका नाटकहरू पूर्ण रूपमा बाँचेका छन्। उनको रचनाहरू एस्किलसका रचनाहरूपछि वा एकै समयमा र युरिपिडिसका रचनाहरूभन्दा पहिले वा एकै समयमा लेखिएका थिए। सोफोक्लिसले १२० भन्दा बढी नाटकहरू लेखे, तर केवल सातवटा पूर्ण रूपमा अझै अस्तित्वमा छन्: *एजाक्स*, *एन्टिगोन*, *ट्राखिसका महिलाहरू*, *ओडिपस रेक्स*, *इलेक्ट्रा*, *फिलोक्तेतेस*, र *ओडिपस एट कोलोनस*।लगभग ५० वर्षसम्म, सोफोक्लिस एथेन्समा सबैभन्दा सफल नाटककार थिए। शहरले लेनिया र डायोनिसिया धार्मिक उत्सवहरूमा नाटक प्रतियोगिताहरू आयोजना गर्थ्यो। उनले ३० प्रतियोगिताहरूमा भाग लिए, २४ पटक जिते, र कहिल्यै दोस्रोभन्दा तल आएनन्। :en:एस्किलसले १३ पटक जिते र कहिलेकाहीँ सोफोक्लिससँग हारे, जबकि युरिपिडिसले चार पटक जिते।सोफोक्लिसका सबैभन्दा प्रसिद्ध रचनाहरू ओडिपस र एन्टिगोनसँग सम्बन्धित छन्, जसलाई एकसाथ थेबनका ३ नाटकहरू भनिन्छ, यद्यपि तिनीहरू मूल रूपमा फरक-फरक नाटक समूहहरूको हिस्सा थिए (बाँकी अहिले हराएका छन्)। उनले नाटकमा महत्त्वपूर्ण परिवर्तनहरू ल्याए, विशेष गरी तेस्रो अभिनेताको परिचयद्वारा (अरस्तुका अनुसार, यद्यपि थेमिस्टियसले एस्किलसलाई श्रेय दिए), जसले कोरसको भूमिकालाई घटायो र कथालाई कथानकमा केन्द्रित गरायो। उनले आफ्ना पात्रहरूलाई पहिलाका नाटककारहरूभन्दा बढी गहिराइ र व्यक्तित्व पनि प्रदान गरे।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
भेन्टिलेसन

दायाँ|अङ्गुठाकार|250x250पिक्सेल|अब अनबर (जलाशय)मा रहेको डबल गुम्बज र विन्डक्याचर (इरानको मध्य मरुभूमि शहर नाइनमा)। विन्डक्याचरहरू प्राकृतिक भेन्टिलेसनको एक रूप हो ।
**भेन्टिलेसन** भनेको मुख्यतया भित्री हावाको गुणस्तर नियन्त्रण गर्न बाहिरी हावालाई नियन्त्रित रुपमा भित्र्याउने कार्य हो। भेन्टिलेसनद्वारा भित्री हावाको फोहोर र प्रदूषकलाई विस्थापित गर्छ र प्रदुषकको मात्रा फिक्का बनाउँछ। यसको उपयोग भित्री तापक्रम, आद्रता, र वायुको गति  नियन्त्रित गर्नको लागि पनि गर्न सकिन्छ। भेन्टिलेसनलाई सामान्यतया यान्त्रिक भेन्टिलेसन, प्राकृतिक भेन्टिलेन्सन, वा मिश्रित-मोड भेन्टिलेसनको रूपमा वर्गीकृत गरिन्छ।]]

यसलाई सामान्यतया इन्फिल्ट्रेसनबाट अलगको रूपमा वर्णन गरिन्छ।

## भेन्टिलेसनका प्रकारहरू 
### प्राकृतिक 
### मेकानिकल भेन्टिलेसन 
## कोठामा हावाको प्रवाहको डिजाइन 

चित्र:Verdrängungslüftung_Decke.JPG|सिलिङ भेन्टिलेसन
चित्र:Verdrängungslüftung_Quer.JPG|क्रस भेन्टिलेसन
चित्र:Verdrängungslüftung_Boden.JPG|फ्लोर भेन्टिलेसन
चित्र:Verdrängungslüftung_Quell.JPG|डिस्प्लेसमेन्ट भेन्टिलेसन

## वायुजन्य रोगहरू 
प्राकृतिक भेन्टिलेसन क्षयरोग, रुघाखोकी, इन्फ्लूएन्जा, मेनिन्जाइटिस वा कोभिड-१९ जस्ता वायुजन्य रोगहरूको फैलावट कम गर्ने एक प्रमुख उपाय हो। ढोका र झ्यालहरू खोल्नु प्राकृतिक भेन्टिलेसनलाई अधिकतम बनाउने राम्रो तरिका हो, जसले महँगो र मर्मत-आवश्यक मेकानिकल प्रणालीहरूको तुलनामा हावामा हुने सङ्क्रमणको जोखिमलाई धेरै कम बनाउँछ। उच्च छत र ठूला झ्यालहरू भएका पुरानो जमानाका क्लिनिकल क्षेत्रहरूले सबैभन्दा ठूलो सुरक्षा प्रदान गर्दछ। प्राकृतिक भेन्टिलेसनमा थोरै खर्च हुन्छ र मर्मत-मुक्त हुन्छ, र विशेष गरी सीमित-स्रोत सेटिंग्स र उष्णकटिबंधीय मौसमका लागि उपयुक्त छ, जहाँ टीबी र संस्थागत टीबी प्रसारणको बोझ सबैभन्दा बढी छ। श्वासप्रश्वास पृथकिकरण गाह्रो हुने र मौसमले अनुमति दिने सेटिंग्समा, हावाबाट हुने सङ्क्रमणको जोखिम कम गर्न झ्याल र ढोका खोल्नुपर्छ। प्राकृतिक भेन्टिलेसनलाई थोरै मर्मत आवश्यक पर्दछ र सस्तो छ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हिटिङ, भेन्टिलेसन एन्ड एयर कन्डिसनिङ
हिट एक्सचेन्जर

अङ्गुठाकार|भवनमा वातानुकूलन उपलब्ध गराउनका लागि रेफ्रिजरेन्टमा आधारित चिलरको खोल र ट्यूब हीट एक्सचेंजरको इनलेट प्लेनममा आंशिक दृश्य
**हिट एक्सचेन्जर** एक माध्यमबाट अर्को माध्यममा (प्रायः स्रोत र कार्यकारी तरल) बीच ताप स्थानान्तरण गर्ने एक उपकरण हो। हिट एक्सचेंजरको उपयोग चिसो बनाउने र तताउने दुवै प्रक्रियाहरूमा गरिन्छ।

हिट एक्सचेञ्जरहरू व्यापक रूपमा स्पेस हीटिङ, रेफ्रिजरेसन, एयर कन्डिसनिङ, पावर स्टेशनहरू, रासायनिक प्लान्टहरू, पेट्रोकेमिकल प्लान्टहरू, पेट्रोलियम रिफाइनरीहरू, प्राकृतिक-ग्यास प्रशोधन, र ढल प्रशोधनमा प्रयोग गरिन्छ। हिट एक्सचेन्जरको उत्कृष्ट उदाहरण आन्तरिक दहन इन्जिनमा पाइन्छ जसमा इन्जिन कुलेन्ट भनेर चिनिने तरल पदार्थलाई रेडिएटर कोइलहरू मार्फत प्रवाह गरिन्छ । हावा बाहिरबाट कोइललाई पार गर्दै बग्छ र कुलेन्टलाई चिसो बनाउँछ र आउने हावा तातो हुन्छ। अर्को उदाहरण हिट सिङ्क हो, जुन एक निष्क्रिय हिट एक्सचेन्जर हो जसले इलेक्ट्रोनिक वा मेकानिकल उपकरणद्वारा उत्पन्न तापलाई तरल माध्यम, प्रायः हावा वा तरल कुलेन्टमा स्थानान्तरण गर्दछ।

## प्रकारहरू 
### सेल र ट्युब हिट एक्सचेन्जर
thumb|right|एक शेल र ट्यूब हिट एक्सचेन्जर
सेल र ट्यिब हिट एक्सचेन्जर, नलिहरूको एक शृंखलाबाट मिलेर बनेको हुन्छ। यी नलिहरूको समूहमा तरल पदार्थ हुन्छ, जसमा तातो वा चिसो गरिनुपर्छ। अर्को तरल पदार्थ,तातो वा चिसो गर्ने नलिबाट गुज्रन्छ र तापको प्रसारण/ आदानप्रदान हुन्छ। नलिहरूको समुहलाई ट्युब बन्डल भनिन्छ र यो कयौं प्रकारका नलिहरूबाट बनाइन्छ। : सादा, अनुलंबीय पंखासहित आदि। सेल र ट्युब हिट एक्सचेन्जर सामान्यतया उच्च दबाब हुने उपयोगितामा (जहां दबाव ३० बार देखि  अधिक र तापमान 260&nbsp;°C भन्दा अधिक हुन्छ) प्रयोग हुन्छ। सेल र ट्युब हिट एक्सचेन्जर आफ्नो आकारको कारण मजबुत भएकाले यो सम्भव भएको हो। सेल र ट्युब हिट एक्सचेन्जरमा ट्युबको डिजाइन गर्ने समय यस्ता धेरै तापीय विशेषताहरू छन् जसको विचार गर्नु आवश्यक छ: 
* नलीको व्यास: छोटे व्यास वाली नली के उपयोग से ताप विनिमायक किफ़ायती और ठोस, दोनों बनता है। लेकिन, ताप विनिमायक के शीघ्र अवरुद्ध होने की ज़्यादा संभावना है और छोटे आकार की वजह से यांत्रिक सफ़ाई द्वारा अवरोध हटाना मुश्किल हो जाता है। अवरोधन और सफ़ाई की समस्याओं से निबटने के लिए, बड़ी व्यास वाली नलियों का इस्तेमाल किया जा सकता है। इस प्रकार नली के व्यास का निर्धारण करने के लिए, उपलब्ध स्थान, लागत तथा तरल पदार्थ की अवरोधन प्रवृत्ति पर विचार करना होगा।

### प्लेट हिट एक्सचेन्जर
### प्लेट र सेल हिट एक्सचेन्जर
### प्लेट फिन हिट एक्सचेन्जर
### एडियाबेटिक ह्विल
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:तापको प्रसारण