इन्दौर

**इन्दौर** जनसङ्ख्याको दृष्टिमा भारतको मध्य प्रदेश राज्यको सबैभन्दा ठुलो शहर हो । यो इन्दौर जिल्ला र इन्दौर संभाग दुवौको मुख्यालयको रूपमा कार्य गर्दछ । इन्दौर मध्य प्रदेश राज्यको वाणिज्यिक राजधानी पनि हो । यस राज्यको शिक्षा हबको रूपमा मानिन्छ ।

इन्दौर भारतको एकमात्र शहर हो, जहाँ भारतीय प्रबन्धन संस्थान (IIM इन्दौर) र भारतीय प्रौद्योगिकी संस्थान (IIT इन्दौर) दुवै स्थापित छ ।   मालवा पठारको दक्षिणी छोरमा स्थित इन्दौर शहर,  राज्यको राजधानी भोपालदेखि १९० किमी पश्चिममा स्थित छ । सन् २०११ को भारतीय जनगणना अनुसार २१६७४४७ को आबादी सिर्फ ५३० वर्ग किलोमीटरको क्षेत्रमा वितरित छ । यो मध्यप्रदेशमा सबैभन्दा घनी आबादी भएको प्रमुख शहर हो । यो भारतमा **टीयर-2 शहहरू** को तहत आउछ । इन्दौर मेट्रोपोलिटन एरिया (शहर र आसपासको इलाका) को आबादी राज्यमा २१ लाख मान्छेको साथ सबैभन्दा धेरै हो ।

इन्दौर आफ्नो स्थापनाको इतिहासमा १६औ शताब्दीमा डेक्कन (दक्षिण) र दिल्ली को बीच एक व्यापारिक केन्द्रको रूपमा आफ्नो निशान पाइन्छ । मराठा पेशवा बाजीराव-१ को मालवामा पूर्ण नियन्त्रण ग्रहण गर्न पश्चात, १८ मे १७२४ मा इन्दौर मराठा साम्राज्यमा सम्मिलित भएको थियो ।

ब्रिटिश राजको दुवैमा, इन्दौर राज्य एक १९ गन सेल्यूट (स्थानीय स्तरमा २१) रियासत थियो जुन त्या समय (एक दुर्लभ उच्च रौङ्क) थियो । यो अंग्रेजी कालमा पनि मराठा होलकर राजवंश शासित रहयो । आजादीको केहि समय पछि यो भारत अधिराज्यलाई जिम्मा दिइयो ।  इन्दौरको रूपमा सेवाको राजधानी मध्य भारत १९५० देखि १९५६ सम्म ।

इन्दौर एक वित्तीय जिल्लाको समान, मध्य प्रदेशको आर्थिक राजधानीको रूपमा कार्य गर्दछ । र भारतको तेश्रो सबैभन्दा पुरानो शेयर बाजार, मध्यप्रदेश स्टोक एक्सचेन्ज इन्दौरमा स्थित छ । यहाँको अचल सम्पत्ति (रीयल एस्टेट) बजार, मध्य भारतामा सबैभन्दा महङ्गो हो ।

यो एक औद्योगिक शहर हो । यहाँ लगभग ५,००० भन्दा धेरै सानो-ठुलो उद्योग छ । यो सबै मध्य प्रदेशमा सबैभन्दा धेऐ वित्त उत्पादन गर्छ । पीथमपुर औद्योगिक क्षेत्र मा ४०० भन्दा धेरै उद्योग छ र इनिहरूमा १०० भन्दा धेरै अंतर्राष्ट्रीय सहयोगको उद्योग छ । पीथमपुर औद्योगिक क्षेत्रको प्रमुख उद्योग व्यावसायिक वाहन बनाउने वाला तथा त्योसग सम्बन्धित उद्योग हो ।
व्यावसायिक क्षेत्रमा मध्य प्रदेश को प्रमुख वितरण केन्द्र र व्यापार मन्डीयाँ छ । यहाँ मालवा क्षेत्रको किसान आफ्नो उत्पादनलाई बेच्न र औद्योगिक वर्गसग मिल्न आउछन् । यहाँको आस पासको ज़मीन कृषि-उत्पादनको लागि उत्तम छ र इन्दौर मध्य-भारतको गेहूँ, मकै र सोयाबीनको प्रमुख उत्पादक हो । यो शहर, आस-पासको शहरहरूको लागि प्रमुख खरीददारीको केन्द्र पनि हो । इन्दौर आफ्नो नमकीनहरू तथा खान-पानको लागि पनि जानिन्छ ।

प्र.म. नरेन्द्र मोदी को स्मार्ट सिटी मिशनमा १०० भारतीय शहरहरूलाई चयनित गरिएको छ जसमा इन्दौर पनि एक स्मार्ट सिटीको रूपमा विकसित गरिनेछ ।  यो स्मार्ट सिटी मिशनको पहिलो चरणको अन्तर्गत बीस शहरहरूलाई स्मार्ट सिटीको रूपमा विकसित गरिनेछ र इन्दौर पनि यस प्रथम चरणको हिस्सा हो । 

## प्रमुख ऐतिहासिक तथा दर्शनीय स्थल 
right|thumb|300px|राजवाडा

* **राजवाडा**
* **कांच मन्दिर**
* **काह्न नदी**
* **खजराना मन्दिर**
* **प्रमुख धार्मिक स्थल**
* अन्नपूर्णा मन्दिर
* खजरानाको गणेश मन्दिर
* हरसिद्धि मन्दिर
* देवगुराडिया
* बिजासन माता मन्दिर, एरोड्रम रोड
* गेन्देश्वर महादेव मन्दिर, परदेशीपुरा
* गोपेश्वर महादेव मन्दिर, गान्धी हल परिसर
* जबरेश्वर महादेव मन्दिर, राजवाडा
* गोपाल मन्दिर, राजबाडा
* श्री रिद्धी सिद्धी चिन्तामन गणेश मन्दिर, कुम्हार मोहल्ला, जूनी इन्दौर
* शनि मन्दिर, जूनी इन्दौर

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:भारतका महानगरहरू
श्रेणी:भारतका पूर्व राजधानी सहरहरू