open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
लिथुआनियाली भाषा

**लिथुआनियाली** एक पूर्वी बाल्तेली भाषा हो जुन भारोपेली भाषा परिवारको बाल्तेली शाखासँग सम्बन्धित छ। यो लिथुआनियाको आधिकारिक भाषा र युरोपेली सङ्घको आधिकारिक भाषाहरू मध्ये एक हो। लिथुआनियामा लगभग २८ लाख मूल लिथुआनियाली वक्ताहरू छन् र अन्यत्र लगभग १,०००,००० वक्ताहरू छन्। गैर-लिथुआनियाली पृष्ठभूमिका लिथुआनियाका लगभग ५ लाख बासिन्दाहरूले लिथुआनियालीलाई दोस्रो भाषाको रूपमा दैनिक बोल्छन्।

लिथुआनियाली छिमेकी लाटभियालीसँग नजिकको सम्बन्ध छ, यद्यपि दुई भाषाहरू पारस्परिक रूपमा बुझ्न योग्य छैनन्। यो रोमन  लिपिमा लेखिएको छ। केही सन्दर्भमा, केही भाषाविद्हरूले यसलाई अवस्थित भारोपेली भाषाहरूको सबैभन्दा पुरातनपन्थी मान्छन्, आदिम भारोपेली भाषाका विशेषताहरूलाई कायम राख्दै जुन अन्य वंशज भाषाहरूबाट विकासको माध्यमबाट हराएको थियो।

## इतिहास 
भारोपेली भाषाहरू मध्ये, लिथुआनियाली यसको व्याकरण र ध्वनीविज्ञानका केही पक्षहरूमा पुरातनपन्थी छ, पुरातात्विक विशेषताहरूलाई कायम राख्दै अन्यथा संस्कृत (विशेष गरी यसको प्रारम्भिक रूप, वैदिक संस्कृत) वा प्राचीन युनानी जस्ता पुरातन भाषाहरूमा मात्र पाइन्छ। यस कारणले गर्दा, यसको ढिलो प्रमाणीकरणको अनुसार आदिम भारोपेली भाषाको पुनर्निर्माणको लागि यो महत्त्वपूर्ण स्रोत हो।

लिथुआनियाली र लाटभियाली बीचको भिन्नता ८०० पछि सुरु भयो। लामो समयको लागि, तिनीहरूलाई एउटै भाषाका बोलीहरू मान्न सकिन्छ। कम्तिमा, सङ्क्रमकालीन बोलीहरू १४औँ वा १५औँ शताब्दी सम्म र सायद १७औँ शताब्दी सम्मको रूपमा अवस्थित थियो।

## भौगोलिक वितरण 
लिथुआनियाली भाषा मुख्यतया लिथुआनियामा बोलिने गरिन्छ। यो आजको बेलारुस, लाटभिया, पोल्यान्ड र रुसको कालिनिनग्राद ओब्लास्टमा बस्ने जातीय लिथुआनियालीहरू, साथै अर्जेन्टिना, अस्ट्रेलिया, ब्राजिल, क्यानाडा, डेनमार्क, एस्टोनिया, फ्रान्स, जर्मनी, आइसल्यान्ड, आयरल्यान्ड, नर्वे, रुस, स्वीडेन, संयुक्त अधिराज्य, संयुक्त राज्य अमेरिका, उरुग्वे र स्पेनका ठुलो आप्रवासी समुदायहरू द्वारा पनि बोलिन्छ।

लिथुआनियामा २,९५५,२०० मानिसहरू (३,४६० तातारहरू सहित), वा २०१५ जनसङ्ख्याको लगभग ८६%, मूल लिथुआनियाई वक्ताहरू हुन्; अन्य राष्ट्रियताका अधिकांश लिथुआनियाली बासिन्दाहरू पनि केही हदसम्म लिथुआनियाली बोल्छन्। लिथुआनियाली भाषा बोल्ने हरूको कुल जनसङ्ख्या लगभग ३,२००,००० छ। लिथुआनियाली लिथुआनियाको राज्य भाषा र युरोपेली सङ्घको आधिकारिक भाषा हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:लिथुआनियामा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:पोल्यान्डमा बोलिने भाषाहरू
राष्ट्रिय दिवस (संयुक्त अरब इमिरेट्स)

**युएई राष्ट्रिय दिवस** (; *Al Yawm Al Watani")* संयुक्त अरब इमिरेट्सको निर्माण भएको स्मरणमा वर्षेनी  डिसेम्बर २ तारिकमा मनाइन्छ। संयुक्त अरब इमिरेट्सको सङ्घमा सन् १९७२ फेब्रुअरी १ का दिन सातौँ अमिरातको रूपमा रास अल खैमाह जोडिएको थियो।

## इतिहास 
युएईको निर्माण भन्दा अगाडी, यी अमिरातहरू सन् १८२०, सन् १८५३ र सन् १८९६ मा भएका सन्धीअनुसार ब्रिटिस संरक्षक राज्य थिए। सन् १९६८ मा, प्रधानमन्त्री हेरोल्ड विलसन नेतृत्वको ब्रिटिस सरकारले संरक्षक राज्य सहित स्वेज पूर्वबाट आफ्ना फौज फिर्ता गर्ने मनसाय व्यक्त गरेका थिए। इरान र साउदी अरबजस्ता क्षेत्रीय शक्तिबाट घेरिएका कमजोर राज्यहरूले एउटा सङ्घको प्रस्ताव गरेपछि प्रस्तावित सङ्घमा कतार र बहराइन सामावेश गरिने भएपनि सो प्रयास व्यर्थ हुन पुगेको थियो। बहराइनले सन् १९७१ अगस्ट र कतारले सन् १९७१ सेप्टेम्बर मा स्वतन्त्रताको घोषणा गरेको थियो। 

१ डिसेम्बरमा ब्रिटिस सन्धिको म्याद सकिनु अगाडी, इरानी सेनाले अबु मुसा र ग्रेटर एन्ड लेसर टुन्ब टापुमा कब्जा जमाएको थियो। सन्धी समाप्ति भएपछी युएईले (रास अल खैमाह बाहेक) २ डिसेम्बरमा स्वतन्त्रताको घोषणा गरेको थियो। रास अल खैमाह सन् १९७२ फेब्रुअरी १० मा युएई सङ्घमा जोडिएको थियो। शेख जायद बिन सुल्तान अल नाह्यान यस सङ्घको पहिलो राष्ट्रपति थिए र उनलाई देशको संस्थापक राष्ट्रपिता मानिन्छ। युएई राष्ट्रिय दिवससँगै अमिराती शहिद दिवस नोभेम्बर ३० मा पर्छ।

## उत्सव 
उक्त दिवसको अवसरमा देशैभर भव्य उत्सव मनाइन्छ। आतिशबाजी, कार र्‍याली र नृत्य कार्यक्रम सबैभन्दा सामान्य गतिविधिहरू हुन्। मानिसहरू सामान्यतया युएई  राष्ट्रिय झण्डाको रङ्गहरूमा लुगा लगाउँछन् र दिवस मनाउन आफ्नो घर, कार्यस्थल, कार र सडकहरू सजाउँछन्। खजुर (ताड)का रूखहरू झण्डाका रङहरूबाट बत्तीहरूले सजिएका हुन्छन्। होटलहरू र अन्य सार्वजनिक स्थानहरू झण्डा र बत्तीहरूले सजाइएका हुन्छन्।

प्रायजसो दुबई सहरी क्षेत्रभन्दा बाहिर आतिशबाजी गरिन्छ जबकि बुर्ज खलिफाले युएई झण्डा प्रदर्शन गर्दछ। राष्ट्रिय दिवस आतिशबाजी र उत्सव हेर्न खोज्ने मानिसहरूको ठूलो भीड लाग्ने गरेको छ। सपिङ सेन्टर, मल र संस्थालाई पनि देशको झण्डाले सजाइएको हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:संयुक्त अरब इमिरेट्स
नाम्ची

**नाम्ची** भारतको सिक्किम राज्यको नाम्ची जिल्लाको एउटा सहर र प्रशासनिक मुख्यालय हो। नाम्चीको अर्थ सिक्किमी भाषामा आकाश (नाम) उच्च (ची) हो। नाम्ची समुन्द्री सतहदेखि १,६७५ मिटर (५५०० फिट) को उचाइमा अवस्थित छ। यो राज्यको राजधानी गान्तोकबाट ७८ किलोमिटर (४८ माइल) र सिलिगुडीबाट १०० किलोमिटर (६२ माइल) को दूरीमा अवस्थित छ। नाम्ची मेल्ली र जोरेथाङको बीचमा पर्ने सडकबाट टाढा पर्छ। नाम्ची सिक्किम र पश्चिम बङ्गालका अन्य सहरहरूसँग राम्ररी जोडिएको छ।

## जनसाङ्ख्यिकी 
भारतको सन् २०११ को जनगणना अनुसार, नाम्चीको जनसङ्ख्या १२१९४ छ। जनसङ्ख्याको ५२% र महिलाहरू ४८% छन्। नाम्चीको औसत साक्षरता दर ७८% छ, राष्ट्रिय औसत ७४.०४% भन्दा बढी छ: पुरुष साक्षरता ८१%, र महिला साक्षरता ७३% छ। नाम्चीमा ९% जनसङ्ख्या ६ वर्ष मुनिका छन्। नाम्चीका अधिकांश मानिस हिन्दु र बौद्ध धर्मावलम्बी छन्। बोलिने भाषाहरू सिक्किमी, नेपाली हुन्।

## शिक्षा 
नाम्चीमा गुणस्तरीय शिक्षा भएका आधा दर्जनभन्दा बढी निजी विद्यालयहरू छन् र केटा र केटीहरूको लागि सरकारी उच्च माध्यमिक विद्यालयहरू र प्रख्यात कम्प्युटर संस्थानहरू छन्। सूचना विज्ञान कम्प्यूटर संस्थान (सिक्किम सरकार अन्तर्गत दर्ता गरिएको) मल्टिमिडिया कम्प्यूटर संस्थान मणिपाल समूह इत्यादिको आधिकारिक अध्ययन केन्द्र। शहरबाट केही किलोमिटर टाढा कला, शिक्षा, विज्ञान, वाणिज्यको लागि एक प्रतिष्ठित सरकारी कलेज छ।

## पर्यटन 
हालसालै उद्घाटन गरिएको (नोभेम्बर २०११ मा), सिद्धेश्वर धाम सिक्किम सरकारको एक तीर्थयात्रा-पर्यटन उद्यम हो जुन "पिलग्रिम कम कल्चरल सेन्टर" को रूपमा विकसित गरिएको छ जसमा भगवान शिवको ८७ फिटको मूर्ति र देशका चार धामहरूको प्रतिकृतिहरू छन्, सबै नाम्चीको सोलोफोक पहाडको टुप्पोमा एकै ठाउँमा। चार धाम, हिन्दुहरूको चार सबैभन्दा श्रद्धेय धामहरू भक्तजन र पर्यटकहरूलाई फाइदा पुर् याउने उद्देश्यले यस शानदार परिसरमा नक्कल गरिएको छ। मुख्यमन्त्री पवन चामलिङको सपना परियोजना जुन उनले कल्पना गरेका थिए र सन् २००५ मा सुरु भएका थिए, सोलोफोक पहाडको मनमोहक परिवेशको बीचमा आशाजनक रूपमा उभिएको छ, जुन मूल धामहरूको स्थापनाको पछाडिको पौराणिक सेटिंगसँग मेल खान्छ। धाम अभिषेकका लागि मुख्यमन्त्री पवन चाम्लिङ र उनकी धर्मपत्नी श्रीमती टीकामाया चाम्लिङको उपस्थितिमा श्री जगद्गुरु शङ्कराचार्य स्वामी स्वरूपानन्द सरस्वतीले धामको ‘प्राण प्रतिष्ठा’ गर्नुभएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नाम्ची जिल्लाका सहर र नगरहरू
अल एलिट रेस्लिङ

**अल एलिट रेस्लिङ (एइडब्ल्यु)** एक अमेरिकी व्यावसायिक कुश्ती प्रवर्द्धक कम्पनी हो जुन ज्याकसनभिल, फ्लोरिडामा आधारित छ। यो कम्पनी शाहिद खान र उनका छोरा टोनीको स्वामित्वमा रहेको छ र उनीहरू कम्पनीको अध्यक्ष र कार्यकारीको रूपमा रहेका छन्। यसको प्रधान कार्यालय एभरबैङ्क स्टेडियममा रहेको छ, जुन राष्ट्रिय फुटबल लिगको ज्याक्सनभिल जगुआरको गृहमैदान हो।  सिबिएस स्पोर्ट्सले एइडब्ल्युलाई लगभग दुई दशकमा प्रमुख स्तरमा डब्ल्युडब्ल्युईको प्रतिस्पर्धीको रूपमा लिएको थियो।

अक्टोबर २, २०१९ देखि, एइडब्ल्यूले दुई घण्टाको साप्ताहिक टेलिभिजन कार्यक्रम, डाइनामाइट उत्पादन गरेको छ, जुन उनीहरूको प्रमुख कार्यक्रम मानिन्छ र यो केही अपवादहरू सहित प्रत्यक्ष प्रसारण हुन्छ। यो कार्यक्रम डिसेम्बर २०२१ सम्म टिएनटीमा प्रसारित भएको थियो जुन जनवरी ५, २०२२ मा टिएनटीको भातृ च्यानल, टिबिएसमा सरेको थियो। कम्पनीसँग र्‍यामपेज र कोलिजन गरि अन्य दुई साप्ताहिक टेलिभिजन कार्यक्रमहरू पनि छन्। र्‍यामपेज अगस्ट १३, २०२१ देखि प्रसारण भएको एक घण्टाको कार्यक्रम हो भने कोलिजन, दुई घण्टाको कार्यक्रम हो जुन १७ जुन २०२३ मा सुरु भएको थियो। कम्पनीले टिएनटीमा त्रैमासिक विशेष कार्यक्रम पनि प्रशारण गर्ने गर्दछ जसको शीर्षक ब्याटल अफ द बेल्ट्स हो। एइडब्ल्युले पहिले दुई साप्ताहिक युट्युब-विशेष कार्यक्रमहरू, डार्क र डार्क: एलिभेसन, कोलिजनको सुरुवात पछि रद्द गरेको थियो। कम्पनीले वर्षभरि धेरै पे-पर-भ्यु र टेलिभिजन विशेषहरू पनि उत्पादन गर्दछ। डबल अर नथिङलाई कम्पनीको प्रमुख कार्यक्रमको रूपमा लिन सकिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
*

श्रेणी:अल एलिट रेस्लिङ
श्रेणी:शाहिद खान
श्रेणी:ज्याक्सनभिल, फ्लोरिडामा आधारित कम्पनीहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषाका युट्युब च्यानलहरू
श्रेणी:खेलकुद सम्बन्धित युट्युब च्यानलहरू
हनुमन्ते नदी

**हनुमन्ते नदी** बागमती नदीको एक सहायक नदी हो जुन लगभग सम्पूर्ण रूपमा भक्तपुर जिल्लामा अवस्थित छ। नगरकोटको महादेव पोखरीबाट उत्पति भई भक्तपुर र ठिमी नगरपालिका हुँदै बग्ने यो नदी काठमाडौँ जिल्लाको मनोहरा नदीमा मिसिन्छ। यस नदीको नाम हिन्दु देवता हनुमानको नामबाट राखिएको हो। हनुमन्ते नदीको औसत चौडाइ न्यूनतम १० मिटरदेखि अधिकतम २० मिटरसम्म छ।

सन् २०२० को जुलाईमा भारी वर्षाका कारण भक्तपुर जिल्लामा नदीमा बाढी आएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बागमती प्रदेशका नदीहरू
२०२० रुकुम हत्याकाण्ड

२७ मे २०२० मा पश्चिमी नेपालको रुकुम जिल्लामा जातीय हिंसामा छ जना युवाको मृत्यु भएको थियो। कर्णाली नदीको प्रमुख सहायक नदी भेरी नदीमा २७मेमा दुई  दलित जवानको शव फेला परेको थियो । मृत्यु हुनेमा २१ वर्षीय नवराज विक र टीकाराम नेपाली रहेका थिए । त्यसपछि गणेश बुढा, लोकेन्द्र सुनार, सञ्जु विक र गोविन्द शाहीको थप चार शव फेला परेको थियो । घटनापछि प्रहरीले दुई वर्षसम्म विस्तृत अनुसन्धान गरेको थियो । नेपाल प्रहरीका अनुसार १८ जना चौरजहारी नगरपालिकाको सोती गाउँमा गएपछि गाउँलेले समूहलाई आक्रमण गरी खोलामा खेदेर हत्या गरेका थिए । प्रमाणका आधारमा २०२३ मा जिल्लाअदालतले २४ जना गाउँलेलाई जन्मकैद र दुई जनालाई दुई वर्ष कैदको सजाए दिएको थियो ।

## घटना 
जाजरकोटका नवराज विक, १७ वर्षीया युवतीसँग विवाह गर्न १८जना साथी सहित  रुकुम जिल्लाको सोती गाउँ गएका थिए ।   गाउँमा पुगेपछि चौरजहारीका वडा अध्यक्ष डम्बरबहादुर मल्ल र बालिकाको परिवार सहितको गाँउवासीले कुटपिट गरेका थिए।   बीके एक "तल्लो जात" को ले "उच्च जात" केटीसँग विवाह गर्न नमिल्ने निहुमा सो धटना भएको थिए। 

## प्रतिक्रिया 
नेपाल प्रहरीले चौरजहारीका वडाध्यक्ष डम्बरबहादुर मल्लसहित १५ जनालाई पक्राउ गरेको थियो ।  राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगले प्रेस विज्ञप्ति जारी गर्दै सोती घटना नेपालको संविधानले प्रत्याभूत गरेको सम्मानपूर्वक बाँच्न पाउने अधिकार, समानताको हक, जातीय भेदभाव तथा छुवाछुत (अपराध तथा सजाय) ऐन, २०६३ को प्रावधान विपरीत भएको लेखेको थियो । नेपालद्वारा हस्ताक्षरित सबै प्रकारका जातीय भेदभाव उन्मूलनसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय महासन्धि, १९६५।  संसदीय समितिले पनि घटना जातीय विभेदसँग सम्बन्धित रहेको निष्कर्ष निकालेको थियो ।  घटनापछि नवराजका बुबाले हत्यामा संलग्न रहेको भन्दै ३४ जनाविरुद्ध प्रहरीमा मुद्दा दायर गरेका थिए । गत  १४जुनमा सो मुद्दा रुकुमको जिल्ला कार्यालयमा औपचारिक रुपमा दर्ता भएको थियो । तीमध्ये २३ जनालाई पुर्पक्षका लागि थुनामा राखिएको छ भने एक जना धरौटीमा रिहा भएका थिए। 

सन् २०२३ को डिसेम्बरमा पश्चिम रुकुमको जिल्ला अदालतले फैसला सुनाएको थियो । अदालतले हत्या अभियोगमा २४ जनालाई जन्मकैद र अन्य दुई जनालाई दुई वर्ष कैद र जातीय विभेद गरेको अभियोगमा ५० हजार जरिवानाको फैसला सुनाएको थियो । 

## सन्दर्भहरू
धुर्बे हात्ती

**धुर्बे**  नेपालको चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा रहेको जङ्गली भाले हात्ती हो। यसले सन् २००९ देखि २०१२ सम्मको चार वर्षको अवधिमा १६ जनाको ज्यान लिइ  ५० भन्दा बढी घर भत्काइदिएको थियो । सन् २०१३ मा सो हात्ती हराएको थियो तर पछि फेरी समय–समयमा देखा पर्ने गरेको छ।   हात्तीको नाम त्यसले मारेको सिपाहीको नाममा राखिएको हो। 

हात्तीले आक्रमण गर्न थाले पछि यसको ठाउँ ट्र्याक गर्न रेडियो कलर लागइएको थियो, तर केही हप्ता पछि त्यो रेडियोले काम गर्न बन्द गरेको थियो। सन् २०१२मा हात्तीले धेरै मानिसहरू मारेपछि अधिकारीहरूले यसलाई पागल घोषित गरी मार्ने निर्णय गरेका थिए। हात्ती मार्न नेपाली सेना र चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका ९३ जना जवान खटिएका थिए तर हात्ती फेला पार्न सकेन।  अधिकारीहरूले धुर्वे घाइते भए पनि भागेर बाँचेको दाबी गरेका थिए। 

धुर्बे  सन् २०१८मा फेरी देखा पर्यो र सोहि वर्ष, तीर्थमनकालीस्थित चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको सैनिक चौकीमा घुसेर पोथी हात्तीलाई भगाएर लिएर लग्यो। सोही बेला धुर्बेले, पारस गज नामको भाले हात्तीलाई आक्रमण गरी घाइते बनाएको थियो । सन् २०२० मा, धुर्वेलाई ट्र्याक गर्न फेरि रेडियो कलर लगाउन प्रयास गरिएको थियो।  अक्टोबर २०२१ मा, धुर्बे एक पोथी हात्तीसँगै देखा परेको थियो। 

## सन्दर्भहरू
मनोहरा नदी

**मनोहरा नदी** () बागमती नदीको एक सहायक नदी हो। यो नदी मणिचुड पर्वत, बज्रयोगिनीबाट उत्पन हुन्छ।  यसको किनारमा ८४ प्रकारका चराहरू पाइन्छ।

## विमान दुर्घटना 
सीता एयर उडान नम्बर ६०१  बि. सं २०६९ असोज १२ गते बिहान ६ बजेर १५ मिनेटमा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल, काठमाडौँबाट  सोलुखुम्बु जिल्लाको तेन्जिङ-हिलारी विमानस्थल, लुक्लाका लागि उडान भरेको भएपनि  करिब बिहान ६ बजेर १९ मिनेटमा मध्यपुर ठिमी नगरपालिका वडा नं. १६ स्थित मनोहरा फाँटमा विमान दुर्घटना भएको हो।  विमानमा सवार सबै १९ जनाको मृत्यु भएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बागमती प्रदेशका नदीहरू
कुलेखानी नदी

**कुलेखानी** नेपालको मध्य भागमा पर्ने एक नदी हो। हिउँदमा औसत मासिक बहाव १.१३ घनमिटर प्रतिसेकेन्डबाट मनसुनमा १०.२३ घनमिटर प्रतिसेकेन्डसम्म हुन्छ। कुलेखानी गाउँ नजिकै नदीमा निर्माण गरिएको कुलेखानी बाँधले करिब १२६ वर्ग किलोमिटर जलाधार क्षेत्र भएको इन्द्रसरोवर भनिने २२ हेक्टर ताल बनाएको छ।

बाँधले कुलेखानी–१ र यसका अतिप्रवाह जलविद्युत् आयोजना कुलेखानी–२ र ३ मा पानी भर्ने जलाशय लाई जफत गरेको छ।

## जलविद्युत् आयोजना 
कुलेखानी-१ जलविद्युत परियोजना अन्तर्गत सञ्चालित कुलेखानी–२ र कुलेखानी–३ ले पनि क्रमशः थप ३० मेवा र १४ मेवा विद्युत्बाट राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमा योगदान पु्र्याउने भएका छन्। त्यसयता यसले अनवरत ६० मेवा विद्युत् उत्पादन गरिरहेको छ।यस सरोवरमा सञ्चित पानीबाट सुख्खायाममा विद्युत् उत्पादन गर्न सकिन्छ। कुलेखानी बाँधबाट छ किमी सुरुङमार्फत लगिएको पानीले धुर्सिङमा ६० मेवा विद्युत् निकालिन्छ। आयोजनाको विद्युत्गृह सोही स्थानको ढोकाफेदीमा भूमिगत रहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बागमती प्रदेशका नदीहरू
श्रेणी:बागमती प्रदेशको भूगोल
लहन्दा

**लहन्दा**, जसलाई **लाह्नदी** वा **पश्चिमी पन्जाबी** पनि भनिन्छ, पाकिस्तान र भारतका केही भागहरूमा बोलिने आर्य भाषा परिवारको एक समूह हो। यसलाई आईएसओ ६३९ मानकमा "म्याक्रोल्यांग्वेज" वा अन्य लेखकहरू द्वारा "बोलीहरूको शृङ्खला" को रूपमा परिभाषित गरिएको छ। आनुवंशिक समूहको रूपमा यसको वैधता निश्चित छैन। "लहन्दा" र "पश्चिमी पन्जाबी" शब्दहरू भाषाविद्हरूद्वारा प्रयोग गरिएका शब्दहरू हुन्, र वक्ताहरू आफैले प्रयोग गर्दैनन्।

लहन्दामा निम्न भाषाहरू समावेश छन्: सरायकी (दक्षिणी पाकिस्तानी पन्जाबमा लगभग ५० लाख मानिसहरूले बोलिने), हिन्डकोका विविध प्रजातिहरू (उत्तर-पश्चिमी पन्जाब र खैबर पख्तुनख्वाका छिमेकी क्षेत्रहरू, विशेष गरी हजारामा लगभग ५० लाख वक्ताहरू सहित), पहाडी/पोथवारी (पन्जाबको पोथोहार क्षेत्र, आजाद कश्मीर र भारतीय जम्मू र कश्मीरका केही भागहरूमा ३.५ मिलियन वक्ताहरू),  खेतरानी (बलुचिस्तानमा २०,००० वक्ताहरू), र इन्कु (अफगानिस्तानको सम्भवतः विलुप्त भाषा)।

## वर्गीकरण 
लहन्दाका धेरै विशेषताहरू छन् जसले यसलाई पन्जाबीबाट फरक पार्छ। सिन्धी जस्तै, सिराइकीले पनि सास फेर्ने स्वर भएका व्यञ्जनहरू कायम राखेको छ, इम्प्लोसिभ विकास गरेको छ र स्वरको कमी छ। हिन्दको, जसलाई पञ्जीस्तानी वा (अस्पष्ट रूपमा) पहारी पनि भनिन्छ, यस सन्दर्भमा पन्जाबी जस्तै छ, यद्यपि पन्जाबीको कम-उदाउने स्वरको बराबर पेशावर हिन्दकोमा उच्च-पतन हुने स्वर हो।

## लिपि 
लहन्दा-भाषी सिखहरूले भाषा रेकर्ड गर्नको लागि फारसी-अरबी-आधारित शाहमुखी लिपिको सट्टा गुरुमुखी लिपि प्रयोग गर्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:उत्तरपश्चिमी आर्य भाषा परिवार
शशाङ्क

**शशाङ्क** बङ्गाल क्षेत्रको एकीकृत राज्यव्यवस्थाको पहिलो स्वतन्त्र राजा थिए, जसलाई गौड राज्य भनिन्छ र उनी बङ्गाली इतिहासका एक प्रमुख व्यक्ति हुन्। उनले सातौँ शताब्दीमा शासन गरे, केही इतिहासकारहरूले उनको शासन लगभग ६०० ईस्वी र ६३६/७ ईस्वीको बीचमा राख्छन्, जबकि अन्य स्रोतहरूले उनको शासनकाल ५९० र ६२५ ईस्वीको बीचमा राख्छन्।

शशाङ्कलाई बङ्गाली पात्रो बनाउने श्रेय दिइन्छ। बङ्गब्दा (बङ्गला वर्ष) शब्द अकबर युगभन्दा धेरै शताब्दी पुरानो दुई शिव मन्दिरहरूमा पनि पाइन्छ, जसले बङ्गाली क्यालेन्डर अकबरको समयभन्दा धेरै पहिले अस्तित्वमा रहेको सङ्केत गर्दछ।

उनी पुष्यभूति सम्राट हर्षवर्धनका समकालीन र कामरूपका भाष्करवर्मनका समकालीन हुन्। उनको राजधानी पश्चिम बङ्गालको वर्तमान मुर्शिदाबादको कर्णसुवर्णमा थियो।

## समकालीन स्रोतहरू 
उनको जीवनको बारेमा जानकारीका धेरै प्रमुख समकालीन स्रोतहरू छन्, जसमा उनका जागीरदार माधववर्मा (गंजमका राजा) का ताम्रपत्रहरू, उनका प्रतिद्वन्द्वीहरू हर्ष र भाष्करवर्मनको ताम्रपत्रहरू, हर्षको दरबारमा बार्ड रहेका बाणभट्टको विवरण, र चिनियाँ भिक्षु जुआनजाङको विवरण, र शशाङ्कको शासनकालमा बनाइएको सिक्काहरू पनि समावेश छन्।

## सैन्य अभियानहरू 
इस्वी संवत् ५९५ देखि ६०० को बीचमा गौड सेनाले कामरूप (आसाम) का वर्मन राजा सुष्ठीवर्मनविरुद्ध आक्रमण गरेको देखिन्छ। बर्मन राजाको युद्धको सुरुमै मृत्यु भयो र उनका दुई छोराहरू अघि बढे। डुबी ताम्रपत्रशिलालेखहरूले हामीलाई बताउँछ कि गौड सेनाले राजालाई लडेर परास्त गरेको थियो, र राजकुमारहरू कामरूपाका भास्करवर्मा र सुप्रितितिता राजकुमारहरूलाई एक शक्तिशाली हात्ती सेनासँग लडेको रूपमा वर्णन गरिएको छ।

शशाङ्कले सर्वप्रथम गौडमा आफूलाई स्थापित गरे र मगधमा आफ्नो आँखा लगाए। त्यस समयमा मगध मौखरी शासनको अधीनमा थियो र शशाङ्कले यसलाई फेरि मुक्त गर्ने कसम खाएका थिए। शशाङ्कलाई गौडका गौडेश्वर चिनिन्छ र भनिन्छ, तर उनको राज्यमा त्यस क्षेत्रभन्दा पनि बढी समावेश थियो। उनको शासनकालको अन्तसम्ममा, उनको डोमेन बङ्गादेखि भुवनेशसम्म फैलिएको थियो जबकि पूर्वमा, उनको राज्य कामरूपको सीमामा थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बङ्गालका शासकहरू
सेन वंश

**सेन वंश** भारतीय उपमहाद्वीपमा प्रारम्भिक मध्ययुगीन कालमा एक हिन्दु वंश थियो, जसले ११औँ र १२औँ शताब्दीसम्म बङ्गालबाट शासन गरेको थियो। यस साम्राज्यले भारतीय उपमहाद्वीपको उत्तर-पूर्वी क्षेत्रको अधिकांश भाग ओगटेको थियो। सेन वंशका शासकहरूको आफ्नो मातृभूमि कर्नाटकको दक्षिण भारतीय क्षेत्रमा थियो।

## इतिहास 
यस राजवंशका संस्थापक सामन्त सेन थिए। उनीपछि हेमन्त सेन आए, जसले १०९५ ईस्वीमा सत्ता कब्जा गरे र आफूलाई राजा बनाए। उनका उत्तराधिकारी विजय सेन (१०९६ ईस्वी देखि ११५९ ईस्वी सम्म शासन गरेका थिए) ले राजवंशको जग बसाल्न मद्दत गरे र ६० वर्ष भन्दा बढी को असामान्य रूपमा लामो शासन थियो। बल्लाला सेनले पालबाट गौड माथि विजय प्राप्त गरे, बङ्गाल मुखद्वीपको शासक बने र नादियालाई पनि राजधानी बनाए। बल्लाला सेनले पश्चिमी चालुक्य साम्राज्यकी राजकुमारी रमादेवीसँग विवाह गरे जसले सङ्केत गर्दछ कि सेन शासकहरूले दक्षिण भारतसँग घनिष्ठ सामाजिक सम्पर्क कायम राखेका थिए। लक्ष्मण सेनले सन् ११७९ मा बल्लाला सेनको उत्तराधिकारी बने, लगभग २० वर्षसम्म बङ्गालमा शासन गरे र सेन साम्राज्यलाई ओडिशा, बिहार र सम्भवतः वाराणसीसम्म विस्तार गरे।

## संस्कृति 
सेनका शासकहरूले बङ्गालमा जाति व्यवस्थालाई बलियो बनाए। बङ्गालले मिथिलाको जाति व्यवस्थाबाट उधारो लिएको भए तापनि बङ्गालमा जात मिथिलामा जस्तो बलियो थिएन। सेन वंश हिन्दु मन्दिर र गुम्बाहरू निर्माण गर्नका लागि प्रसिद्ध छ, जसमा हालको ढाका, बङ्गलादेशमा प्रसिद्ध ढाकेश्वरी मन्दिर पनि समावेश छ।

## पतन 
यस वंशका कमजोर शासकहरूको शासनमा सेन वंशको पतन भएको थियो। अन्तिम महत्वपूर्ण सेन राजा लक्ष्मणसेनको शासनकालमा यो वंश पतन हुन थाल्यो। उनका दुई छोराहरू विश्वरूपसेन र केशवसेनले उनीपछि एकपछि अर्को गर्दै शासन गरे। इस्वी संवत् १२०५ मा लक्ष्मणसेन सिंहासनमा विराजमान भएकाले उनका दुई छोराले कम्तीमा सन् १२३० सम्म शासन गरेको मान्न सकिन्छ। यद्यपि तबकत-ए-नासिरीबाट यो थाहा भयो कि लक्ष्मणसेनका वंशजहरूले बङ्गालमा कम्तिमा १२४५ ईस्वी वा १२६० ईस्वीसम्म शासन गरेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बङ्गालका वंशहरू
श्रेणी:मध्यकालीन हिन्दु राज्यहरू
श्रेणी:भारतका वंशहरू
श्रेणी:मध्यकालीन भारत
श्रेणी:हिन्दु वंशहरू
निमाडी भाषा

**निमाडी** एक पश्चिमी आर्य भाषा हो जुन मध्य प्रदेश राज्य अन्तर्गत पश्चिम-मध्य भारतको निमाड क्षेत्रमा बोलिने गरिन्छ। यो क्षेत्र महाराष्ट्रसँग जोडिएको र मालवाको दक्षिणमा अवस्थित छ। निमाडी बोलिने जिल्लाहरू हुन्: बडवानी, खण्डवा, बरवाहा, खरगोन, बुरहानपुर, बेदिया, सनवाड र धार, हरदा र दक्षिण देवास जिल्लाका केही भागहरू। निमाडीका चर्चित लेखकहरू गौरीशंकर शर्मा, रामनारायण उपाध्याय आदि थिए।

निमाडी मुख्यतया खरगोन, बडवानी  र खण्डवा जिल्लामा बोलिने गरिन्छ। यसमा रामनारायण उपाध्याय, महादेवप्रसाद चतुर्वेदी, प्रभाकर जी दुबे, जीवन जोशी लगायतले काम गरेका थिए। महेश्वर र ओमकास्रेश्वर (ज्योतिर्लिंगमध्ये एक) नजिकै रहेको बरवाह नामक नगरमा उनी बस्थे। उनले धेरै स्टेज नाटक हरू खेले। उनी राम दादाका शिष्य थिए र प्रायः खण्डवा जान्थे। उनी अझै पनि "गमत, स्वांग" जस्ता गीतहरूको लागि प्रसिद्ध छन्। उनले एक व्यावसायिक शिक्षकको रूपमा पनि काम गरे।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:केन्द्रीय आर्य भाषा परिवार
श्रेणी:मध्य प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:देवनागरी लिपिमा लेखिने भाषाहरू
बिलासपुर

**बिलासपुर** भारतको छत्तीसगढ राज्यको बिलासपुर जिल्लामा अवस्थित एउटा सहर हो। बिलासपुर जिल्लाको बोदरीमा अवस्थित छत्तीसगढ उच्च अदालतले यसलाई राज्यको न्यायधानी को उपाधिले विशेषाधिकार प्रदान गरेको छ। यो सहर उत्तर पूर्वी छत्तीसगढ क्षेत्रको व्यापारिक केन्द्र हो। बिलासपुर स्मार्ट सिटी मिशन अन्तर्गत स्मार्ट सिटीको रूपमा विकसित हुने १०० भारतीय सहरहरूमध्ये एक हो।

## इतिहास 
ऐतिहासिक रूपमा, बिलासपुर दक्षिण कोसलको हिस्सा थियो र मल्हार (प्राचीन मल्लर), सिरपुर (प्राचीन श्रीपुरा), तुमान (प्राचीन तुम्माना), र रतनपुर (प्राचीन रत्नपुरा) को राजधानी नजिक थियो। ५औँ शताब्दीदेखि यो रतनपुरको कालाचुरी वंशको नियन्त्रणमा थियो। रतनपुर विभिन्न राजवंशहरूको लागि छत्तीसगढ राज्यको ऐतिहासिक राजधानी थियो। बिलासपुर सहर, तथापि, मराठा साम्राज्य शासनको वर्ष १७४१ को वरिपरि प्रख्यात भएको थियो, जब एक मराठा अधिकारीले रतनपुरको राजवंशलाई नियन्त्रण गर्न त्यहाँ आफ्नो निवास लिए।

बिलासपुर जिल्ला सन् १८६१ मा र बिलासपुर नगरपालिका सन् १८६७ मा गठन भएको थियो। बिलासपुर जिल्लामा अनिकाल ब्रिटिस प्रशासनद्वारा १८२८-९, १८३४-५, १८४५-६, १८६८-९ र १८९९–१९०० मा रेकर्ड गरिएको थियो। सन् १८६८-९ र १८९९-१९०० मा, वर्षा लगभग पूर्ण रूपमा असफल भयो, फलस्वरूप गम्भीर सङ्कट, बसाइँसराइ र गाउँहरू उजाड भए। सन् १८६८-६९ को अनिकालपछि अर्को २५ वर्षसम्म त्यहाँ समृद्धि आयो। तर सन् १८९५ मा त्यहाँ धेरै खराब फसल भयो, त्यसपछि १८९६ मा फसलहरू पूर्ण रूपमा नष्ट भए, र १८९७ भरि भीषण अनिकाल जारी रह्यो। त्यस वर्ष मृत्युदर प्रत्येक छ जनामध्ये एक जनाजत्तिकै उच्च थियो। १८९७ को अनिकाल पछि दुई अनुकूल वर्षहरू थिए; तर सन् १८९९ मा मनसुन पूर्ण रूपमा असफल भयो र धानबाली पूर्ण रूपमा नष्ट भयो।

## भूगोल 
बिलासपुर मध्य भारतको माइकल शृङ्खलाबाट निस्कने वर्षाले भरिएको अर्पा नदीको किनारमा अवस्थित छ। यो उत्तरमा घना जङ्गल र पूर्वमा हसदेव उपत्यकाको कोइला खानीहरूले घेरिएको डोलोमाइट धनी क्षेत्र हो। बिलासपुर जिल्लाको उत्तरमा कोरिया जिल्ला, मध्य प्रदेशको अनुपपुर जिल्ला, मुङ्गेली र दक्षिणमा बलोदा बजार-भाटापारा जिल्ला र पूर्वमा कोरवा र जञ्जगीर-चम्पा जिल्लाले घेरिएको छ।

छत्तीसगढको बिलासपुरको जलवायु डिसेम्बरको जाडोको लागि रायपुर क्षेत्रको तुलनामा चिसो भएको छ (डिसेम्बरको अन्तिम हप्तामा न्यूनतम तापमान ६ डिग्री सेल्सियस, ४२ डिग्री फारेनहाइट, जबकि केही क्षेत्रहरूमा तापक्रम ३-४ डिग्री सेल्सियस, ३७ डिग्री फारेनहाइटसम्म तल झरेको छ), जुन उत्तरी छत्तीसगढसँग मिल्दोजुल्दो छ। यद्यपि अधिकांश जाडो हल्का र सुखद हुन्छ। यस सहरमा मनसुनमा मध्यम वर्षा हुन्छ।

## जनसाङ्ख्यिकी 
२०११ को भारतको जनगणना अनुसार, बिलासपुर नगरपालिकाको जनसङ्ख्या ३६५,५७९ थियो। बिलासपुर सहरी क्षेत्रको जनसङ्ख्या ६५२,८५१ अनुमान गरिएको थियो। अगस्ट २०१९ मा, बिलासपुर नगरपालिकामा छेउछाउका १८ सहर र उप-शहरी क्षेत्रहरू समावेश गरियो। जनसङ्ख्याको ५१% पुरुष र ४९% महिला छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भारतका राज्य र केन्द्र शासित प्रदेशका राजधानीहरू
दक्षिणी प्रदेश (श्रीलङ्का)

**दक्षिणी प्रदेश** (; ) श्रीलङ्काको ९ प्रदेशहरूमध्ये एक हो, जुन देशको पहिलो स्तरको प्रशासनिक विभाजन हो। यी प्रदेशहरू १९औँ शताब्दीदेखि अस्तित्वमा छन् तर सन् १९८७ मा श्रीलङ्काको संविधानको १३औँ संशोधनले प्रदेशीय परिषद्हरूको स्थापना नगरेसम्म यसको कुनै कानुनी हैसियत थिएन। यो क्षेत्रफलको आधारमा सातौँ ठुलो प्रदेश हो र २.५ मिलियन मानिसहरूको घर हो, तेस्रो सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको प्रदेश हो। यस प्रदेशको उत्तरमा सबरागामुवा प्रदेश र उवा प्रदेश, उत्तरपूर्वमा पूर्वी प्रदेश, उत्तरपश्चिममा पश्चिमी प्रदेश र दक्षिण, पश्चिम र पूर्वमा हिन्द महासागर पर्दछन्। यस प्रदेशको राजधानी गाल हो।

दक्षिणी प्रदेश गाल, माटारा र हम्बनटोटा जिल्लाहरू मिलेर बनेको एक भौगोलिक क्षेत्र हो। निर्वाहमुखी खेती र माछापालन यस क्षेत्रका बहुसङ्ख्यक मानिसहरूको आयको मुख्य स्रोत हो। सरकारी विद्यालय शिक्षा मुख्यतया दक्षिणी प्रदेशीय शिक्षा विभाग द्वारा संचालित छ।

## प्रशासनिक विभाजनहरू 
दक्षिणी प्रदेशलाई ३ जिल्ला र ४७ विभागीय सचिवालयमा विभाजन गरिएको छ।

### विभागीय सचिवालय 
श्रीलङ्काका जिल्लाहरू प्रशासनिक उप-एकाइहरूमा विभाजित छन् जसलाई विभागीय सचिवालयभनिन्छ। यिनीहरू मूलतः सामन्ती काउन्टीहरू, कोरलेस र रातामा आधारित थिए। दक्षिणी प्रदेशमा ४७ डिभिजनल सचिवालयहरू छन्, जसमा गाल जिल्लामा १९, हम्बनटोटा जिल्लामा १२ र मातरा जिल्लामा १६ छन्।

## स्थलचिह्न 
दक्षिणी प्रदेशका महत्त्वपूर्ण स्थलहरूमा याला र उदावालावे राष्ट्रिय निकुञ्जका वन्यजन्तु अभयारण्यहरू समावेश छन्। अम्बालानटोटाको उस्सान्गोडा समुद्र तट र समुद्रको मनोरम दृश्य हो, र पवित्र शहर कटारागामा, र टिस्सामहाराम, किरिन्डा र गालेको प्राचीन शहरहरू। (यद्यपि गाले एक प्राचीन शहर हो, पोर्चुगिज आक्रमण भन्दा पहिले लगभग केही पनि जीवित छैन। पुर्तगाली कालमा डिकवेलाका अन्डारे र माटारा जिल्लाको डेनिपिटियाका गजमान नोना नामका दुई प्रसिद्ध सिंहली कविहरू थिए, जसले आम मानिसमा कविता रचना गरेका थिए।

दक्षिणी प्रदेश सन् २००४ मा आएको सुनामीबाट गम्भीर रुपमा प्रभावित भएको थियो। यो प्रदेश पुनःनिर्माणको प्रक्रियाबाट गुज्रिरहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:श्रीलङ्काका प्रदेशहरू
समतट

**समतट** पूर्वी भारतीय उपमहाद्वीपमा बङ्गालको एक प्राचीन भूराजनीतिक विभाजन थियो। सौनागौराको ग्रीको-रोमन विवरण समतटको राज्यसँग जोडिएको छ। यसको भूभाग हालको पूर्वी बङ्गलादेश (विशेष गरी ढाका विभाग, सिलेट विभाग, बरिसाल विभाग र चट्टोग्राम विभाग) र म्यान्मारको राखिन राज्यका केही भागसँग मेल खान्छ। यस क्षेत्रले बङ्गालको मेघना नदीको भागलाई समेटेको छ। यस क्षेत्रमा हिन्दु धर्म र मुस्लिम विजयको पुनरुत्थान हुनुभन्दा पहिले यो बौद्ध सभ्यताको केन्द्र थियो।

वारी-बटेश्वर भग्नावशेषमा पुरातात्विक प्रमाणहरू, विशेष गरी चिह्नित सिक्काहरूले सङ्केत गर्दछ कि समतट मौर्य साम्राज्यको एक प्रान्त थियो। मौर्य शासनको पतन पछि यस क्षेत्रले एक विशिष्ट बौद्ध पहिचान प्राप्त गरेको थियो। भारतीय सम्राट समुद्रगुप्तको इलाहाबाद स्तम्भशिलालेखमा समतटलाई सहायक राज्यको रूपमा वर्णन गरिएको छ।

१३औँ शताब्दीमा पश्चिमी बङ्गालमा मुस्लिम विजयबाट बचेका सेन राजाहरूका लागि समतटलाई आश्रयस्थलको रूपमा उल्लेख गरिएको छ। यो क्षेत्र अन्ततः दिल्ली सल्तनतको सेनाद्वारा अवशोषित भयो।

## नाम 
समतटलाई समतट/सकनाट/सङ्कट/संकानत लगायत विभिन्न समान नामले वर्णन गरिएको छ। संस्कृतमा, समको अर्थ बराबर र तटको अर्थ समुद्री किनार हो।

## इतिहास 
सम्राट अशोकको मृत्यु पछि मौर्य साम्राज्यको पतन भयो र बङ्गालको पूर्वी भाग समतट राज्य बन्यो। तत्कालीन राज्यका शासकहरू अज्ञात नै छन्। गुप्त साम्राज्यको समयमा, भारतीय सम्राट समुद्रगुप्तले समतटलाई "सीमान्त राज्य" को रूपमा लिपिबद्ध गरे जसले वार्षिक भुक्तान अर्पण गर्दछ।

समतट बौद्ध धर्मको एक समृद्ध केन्द्र थियो। धर्मनिष्ठ तान्त्रिक बौद्ध धर्मावलम्बीका रूपमा देव र चन्द्रहरूले मैनामतीको पुरातात्विक स्थलमा आफ्नो धार्मिक तथा प्रशासनिक केन्द्र स्थापना गरे। चन्द्रहरू समुद्री यात्रा सञ्जालका लागि पनि उल्लेखनीय थिए। समतटका बन्दरगाहहरू हालको म्यानमार, थाइल्यान्ड, इन्डोनेसिया र भियतनामका बन्दरगाहहरूसँग जोडिएका थिए। दक्षिणपूर्वी एसियामा महायान बौद्ध धर्मको प्रसारमा चन्द्रहरूले भूमिका खेलेको हुन सक्छ। काँसाका मूर्तिहरू जाभाले समतटबाट आयात गरेको हुन सक्छ। श्रीविजय साम्राज्यका पाल दरबारका दूतावासहरू दक्षिणपूर्वी बङ्गालको बन्दरगाह हुँदै गएको हुन सक्छ। अरब खाताहरूले उडिसा र श्रीलङ्कासँगको व्यापारिक मार्गहरू पनि उल्लेख गरेका छन्। १०औँ शताब्दीमा इन्डोनेसियामा पानीजहाज दुर्घटनाले बङ्गालसँग समुद्री सम्पर्कको प्रमाण दिन्छ।

समतटले १३औँ शताब्दीसम्म यस क्षेत्रको इतिहासमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिरहेको थिइन्। बङ्गालमा मुस्लिम विजयको समयमा, समतटले सेन राजाहरूको अन्तिम शरणको रूपमा सेवा गरेको थियो। यसको पतन भारतमा बौद्ध धर्मको पतनसँग मिल्दोजुल्दो थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बङ्गालका प्राचीन विभाजनहरू
श्रेणी:बङ्गलादेशका ऐतिहासिक क्षेत्रहरू
राजपत्र

**राजपत्र** सरकारको आधिकारिक प्रकाशन हो जसमा राष्ट्राध्यक्षबाट जारि भएका सम्बोधन, विधायिका संसदबाट पारित भएका ऐन, अध्यादेशहरू र नियम प्रकाशन गरिन्छ। यसमा विभिन्न प्रकारका महत्वपूर्ण सरकारी निर्णयहरूलाई वैधानिकता दिने तथा नागरिकहरुलाई ऐन, नियमको दायरा भित्र राख्ने गरिन्छ। 

केही क्षेत्राधिकारमा, निजी स्वामित्वमा रहेका समाचारपत्रहरूले सार्वजनिक र कानूनी सूचना प्रकाशित गर्नका लागि सार्वजनिक अधिकारीसँग दर्ता गर्न सक्छन्। त्यस्तै, कुनै कानूनी सूचना प्रकाशित गर्न अदालतले पनि कुनै निजी समाचारपत्रलाई तोक्न सक्छ। यस्ता समाचारपत्रहरूलाई “कानूनी रूपमा निर्णयित समाचारपत्र” (legally adjudicated newspapers) भनिन्छ।

## नेपाली सन्दर्भ 
नेपालको सरकारी पत्र नेपाल राजपत्र वि. सं. २००८ साल देखि हालसम्म पनि नेपाल सरकार सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय अन्तर्गत रहेर मुद्रण विभागले प्रकाशन गरि आमजन समुदायलाई सरकारी निर्णयहरूको लिखित जानकारी दिई नागरिकहरुको सूचनाको हक सम्बन्धी अधिकार प्रदान गर्दै आइरहेको छ। नेपालमा राजपत्र प्रकाशनको जिम्मा मुद्रण विभागलाई दिइएको छ।

### इतिहास
नेपालमा राजपत्रको प्रकाशन सर्वप्रथम वि.सं. २००८ साल श्रावण २२  गतेदेखि नेपाल गजेटको रूपबाट सुरु भएको थियो। नेपाल गजेटलाई २०२३ साल माघ १७ गतेबाट राजपत्रको नाममा संशोधन गरिएको थियो।

### नेपाल राजपत्रका भागहरु : 
नेपाल राजपत्रलाई निम्न लिखित छ भागमा विभाजन गरिएको छ ।

भाग १ – संविधान वा संविधान सरहका घोषणा पत्रहरु 

भाग २ – व्यवस्थापिका संसदबाट पारित  भै राष्ट्रपतिबाट लालमोहर लागेका ऐन तथा अध्यादेशहरु 

भाग ३ – मन्त्रिपरिषद्बाट पारित नियमावली तथा नेपाल सरकारले जारी गरेका आदेश वा अधिकार पत्रहरु  

भाग ४ – संविधान अन्तर्गतका नियुक्ति तथा सूचनाहरु 

भाग ५ – ऐन नियम वा आदेश अन्तर्गत वा नेपाल सरकारको निर्णय बमोजिम राजपत्रमा प्रकाशन गर्नु पर्ने भनि उल्लेख भएका सूचनाहरु 

भाग ६ – नेपाल पक्ष भएका सन्धी तथा सम्झौताहरु

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
* नेपाल राजपत्र  (मुद्रण विभाग)
* नेपाल गजेट (मुद्रण विभाग (नेपाल))
भाक्सु

**भागसु**/**भाक्सु** (**भागसुनाग** वा **भागसुनाथ** पनि भनिन्छ) भारतको हिमाचल प्रदेशको काँगडा जिल्लाको धर्मशाला नजिकैको एउटा गाउँ हो। यो गाउँ भागसुनाग झरना र पुरातन भागसुनाग मन्दिरको स्थल हो। 

१८औँ शताब्दीको सुरुतिर, गोर्खाहरू बेलायतीहरूसँग यहाँ बसोबास गर्न आए र उनीहरूले १८१५ मा पहिलो गोर्खा राइफल्स (मलौन रेजिमेन्ट) गठन गरे। भाक्सु प्रथम गोर्खा राइफल्स (मलौन रेजिमेन्ट) को घर पनि हो। भाक्सुको नाम हाल म्याकलियोडगन्ज स्टेसनमा रहेको भाक्सुनाग मन्दिरको नामबाट राखिएको छ।

## इतिहास 
भारतीय पौराणिक कथामा नागदेवताले पवित्र नागदल तालको पानी चोरेका राजा भाक्सुसँग युद्ध गरेका थिए। राजा भाक्सु पराजित भए र अन्ततः क्षमा गरियो, र क्षेत्र भाक्सु नागको रूपमा पवित्र गरियो।

## पर्यटन 
भाक्सुमा धेरै होटलहरू छन्। भाक्सु झरना, त्रियुण्ड ट्रेक र धरमकोट पर्यटकीय आकर्षणहुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हिमाचल प्रदेशमा पर्यटन
श्रेणी:धर्मशाला
मदन आश्रित राजमार्ग

**मदन आश्रित राजमार्ग** जसलाई **मुग्लिन-नारायणघाट राजमार्ग** पनि भनिन्छ, नेपालका सबैभन्दा व्यस्त अन्तर्राष्ट्रिय सडक सञ्जाल हो। यो राजमार्ग भएर दैनिक प्रायः २०,००० गाडीहरू सञ्चालन हुने गर्दछ भने अन्तर्राष्ट्रिय यातायातको ९०% भाग यसले ओगटेको छ। ३६ किलोमिटर लम्बाइ भएको यो राजमार्गले नारायणघाट र मुग्लिन सहरलाई जोड्दछ। ३३.२ किलोमिटर लम्बाइ भएको यो राजमार्गको सडक खण्ड ५ मिटरदेखि ९–११ मिटरसम्म चौडा रहेको छ। यो राजमार्गको निर्माण कार्य वि.सं. २०७५ कार्तिकमा पूरा भइसकेको थियो। यो राजमार्गले पृथ्वी राजमार्ग र महेन्द्र राजमार्गलाई जोड्ने कार्य गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका राजमार्गहरू
अश्मक

**अश्मक** प्राचीन भारतमा एक महाजनपद थियो जुन बौद्ध ग्रन्थ अङ्गुत्तर निकाय र पुराणहरूका अनुसार ७०० ईपूर्व देखि ४२५ वा ३४५ ईपूर्वको बीचमा अस्तित्वमा थियो। यो हालको तेलङ्गाना र महाराष्ट्रमा गोदावरी नदीको वरिपरि र बीचमा अवस्थित थियो। यसको राजधानीलाई पोताली वा पोडाना भनिन्छ, र यसलाई तेलङ्गानामा हालको बोधनको रूपमा चिनिन्छ।

## स्थान 
अश्मक गोदावरी नदीमा, मुलाका र कलिङ्गको बीचमा अवस्थित थियो।

अश्मकको राजधानी पोडाना, पोताली, पौडन्यपुरा र पोताना नामदिइएको सहर थियो, जुन आधुनिक समयको बोधनसँग मेल खान्छ।

## इतिहास 
ब्राह्मणहरूको समयमा नै अशमक राज्य अस्तित्वमा थियो, जब यसका राजा ब्रह्मदत्तलाई महागोविन्द सुत्तान्तमा विदेहका रेशु र धातरशाह वा कासीका धृताराका समकालीनको रूपमा उल्लेख गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:महाजनपद
सिक्किम आम निर्वाचन, सन् १९५३

**मे १९५३ मा सिक्किममा आम निर्वाचन** भयो। सिक्किम राष्ट्रिय पार्टी र सिक्किम राज्य कांग्रेस दुवैले ६ सिट जितेका थिए। मतदाताको सङ्ख्या ३० प्रतिशतभन्दा कम थियो।

परिषद्को निर्वाचनका लागि उम्मेदवारको उमेर कम्तीमा ३० वर्ष र मतदानको उमेर २१ वर्ष तोकिएको थियो। निर्वाचनका लागि करिब ५० हजार मतदाताले मतदान गरेका थिए।

## नतिजा 
### निर्वाचन क्षेत्र अनुसार 
### नियुक्त सदस्यहरू 
निर्वाचित सदस्यहरूका अतिरिक्त, छोग्यालद्वारा सिक्किम राज्य परिषद्मा पाँच सदस्य नियुक्त गरिएको थियो। जोन एस लाल (परिषद्का अध्यक्ष तथा सिक्किमका दीवान), राईबहादुर देन्सपा, टेकबीर खाती, पाल्दा लामा र प्रेमबहादुर बस्नेत।

## कार्यकारी परिषद् 
निर्वाचन पछि, एक कार्यकारी परिषद् नियुक्त गरियो, जसमा परिषद्का अध्यक्ष जोन एस लाल र दुई निर्वाचित सदस्यहरू, सोनम छिरिङ र काशीराज प्रधान थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किममा निर्वाचन
सिक्किम राष्ट्रिय पार्टी

**सिक्किम राष्ट्रिय पार्टी** सिक्किम राज्यमा एक राजनैतिक दल थियो, जसको गठन सन् १९५० मा भएको थियो। सिक्किम राष्ट्रिय पार्टी राजतन्त्रको पक्षमा थियो र सिक्किमको स्वतन्त्रताको पक्षमा थियो। सन् १९४७ मा भारतको स्वतन्त्रतापछि गठन भएको सिक्किम राज्य कांग्रेस र राज्य प्रजा सम्मेलनको बढ्दो प्रभावको सामना गर्न यस पार्टीको स्थापना भएको थियो।

सन् १९७५ मा राजतन्त्रको पतन हुनुअघि सिक्किम राज्य परिषद्को अन्तिम चुनावमा सिक्किम राष्ट्रिय पार्टीले केवल कवि-तिङडा (दोर्जीको एकीकृत कांग्रेस पार्टीले नजितेको एक मात्र सीट) को सीट जितेका थिए।

## निर्वाचन इतिहास 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका निष्क्रिय राजनीतिक दलहरू
श्रेणी:राजतन्त्रवादी दलहरू
अध्यागमन विभाग (नेपाल)

**अध्यागमन विभाग** नेपालको भिसा (प्रवेशाज्ञा) सम्बन्धी कार्य गर्ने सरकारी निकाय हो। विदेशी र नेपाली पासपोर्ट (राहदानी) भएका नागरिकलाई नेपाल र विदेश

##  भिसाका प्रकार 
***१. पर्यटक भिसा (प्रवेशाज्ञा)**
नेपाल सरकारले बिदेशी नागरिकलाई नेपाल भ्रमण गर्ने प्रयोजनका लागि वर्षमा बढिमा १५० दिनसम्म बस्न मिल्ने गरी पर्यटक भिसा (प्रवेशाज्ञा) जारी गरेको छ।

***२. गैर-पर्यटक भिसा (प्रवेशाज्ञा)** 
नेपालमा लामो समयसम्म बस्न चाहानेका लागि यो भिसा (प्रवेशाज्ञा)को प्रकार प्रयोगमा ल्याएको हो। यसका धेरै प्रकारहरू रहेका छन्। 
*नाता भिसा (प्रवेशाज्ञा)
*अध्ययन भिसा (प्रवेशाज्ञा)
*विवाह भिसा (प्रवेशाज्ञा)
*गैर-आवासीय नेपाली भिसा (प्रवेशाज्ञा)
*व्यापार भिसा (प्रवेशाज्ञा)
*कुटनीति भिसा (प्रवेशाज्ञा)
*आवासीय भिसा (प्रवेशाज्ञा)

## ध्येय
*अध्यागमन नियमन प्रक्रियाद्वारा राज्यको सुरक्षा प्रणालीलाई सहयोग पुर्याउने ।
*उत्कृष्टताको केन्द्रको रूपमा व्यवस्थापनलाई स्थापित गरी निष्पक्ष र प्रभावकारी रुपमा सेवा प्रवाह गर्ने ।
*सेवाग्राहीलाई उच्चतम सन्तुष्टि प्रत्याभूति गर्न पारदर्शी र प्रभावकारी पद्धति स्थापनाका साथै कागज बिहिन (Paperless Immigration) अध्यागमन निर्माण गर्ने ।

## दीर्घकालिन सोच
अध्यागमन नियमन र पर्यटन प्रबर्धन बीच कुशल संयोजन: सूचना प्रविधियुक्त अत्युत्तम व्यवस्थापनमा पारदर्शी र व्यावसायिक अध्यागमन

## कार्यहरू
* १. पर्यटक भिसा (प्रवेशाज्ञा) जारी, नवीकरण तथा अस्वीकृत गर्ने;
* २. गैर-पर्यटक भिसा (प्रवेशाज्ञा) जारी, परिवर्तन, नविकरण गर्ने;
* ३. शंकास्पद राहदानी, भिसा आदि देखिएमा कानुन बमोजिम कारवाहीका लागि पेश गर्ने;
* ४. पदयात्राको लागि तोकिएको क्षेत्रमा अनुमति–पत्र जारी गर्न आवश्यक प्रक्रिया पुरा गरी निर्देशक समक्ष पेश गरी निणर्य भए अनुरुप जारी गर्ने;
* ५. बिभिन्न नाकामा रहेका शाखा कार्यालयमार्फत आगमन र प्रस्थान अनुमति प्रदान गर्ने;
* ६. बिभिन्न नाकामा रहेका शाखा कार्यालयमार्फत तत्काल आगमन भिसा (प्रवेशाज्ञा) दिने;

## विभाग अन्तर्गतका कार्यालयहरू
*अध्यागमन कार्यालय, भैरहवा
*अध्यागमन कार्यालय, पशुपतिनगर
*अध्यागमन कार्यालय, काँकरभिट्टा
*अध्यागमन कार्यालय, विराटनगर
*अध्यागमन कार्यालय, रसुवागढी, रसुवा
*अध्यागमन कार्यालय, कोदारी
*अध्यागमन कार्यालय, त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल
*अध्यागमन कार्यालय, बीरगंज
*अध्यागमन कार्यालय, बेलहिया
*अध्यागमन कार्यालय, गौतमबुद्ध अन्तराष्ट्रिय विमानस्थल भैरहवा
*अध्यागमन कार्यालय, पोखरा
*अध्यागमन कार्यालय, जमुनाहा
*अध्यागमन कार्यालय, मोहना
*अध्यागमन कार्यालय, गड्डाचौकी

## सन्दर्भहरू 
## बाह्य कडीहरू
* अध्यागमन विभाग   

श्रेणी:सरकारी कार्यालयहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका विभागहरू
सिक्किम राष्ट्रिय काङ्ग्रेस

**सिक्किम राष्ट्रिय काङ्ग्रेस** सिक्किम अधिराज्यमा एक राजनीतिक दल थियो। यसको स्थापना सन् १९६२ मा स्वतन्त्र दल, राज्य प्रजा सम्मेलन र तत्कालीन प्रमुख पार्टीहरू, सिक्किम राज्य काङ्ग्रेस र सिक्किम राष्ट्रिय पार्टीका असंतुष्टहरूको एकीकरणद्वारा भएको थियो। काजी लेन्डुप दोर्जी यसको नेता थिए।

सिक्किम राज्य काङ्ग्रेस सिक्किममा सबै जातीय समूहहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने पार्टीको रूपमा गठन गरिएको थियो, किनकि पहिलेका प्रभुत्वशाली पार्टीहरू जातीय आधारमा विभाजित थिए। यसले सिक्किममा राजतन्त्रको विरोध गऱ्यो र प्रजातान्त्रिक सुधारका लागि काम गऱ्यो।

अप्रिल १९७३ मा सिक्किम जनता काङ्ग्रेस सिक्किम राज्य काङ्ग्रेसमा विलय भयो। सन् १९७४ मा सिक्किममा पहिलो जननिर्वाचित सरकारले कार्यभार सम्हाल्यो। उक्त निर्वाचनमा पार्टीले ३२ मध्ये ३१ सिट जितेको थियो।

सन् १९७५ मा सिक्किमलाई भारतमा गाभिएपछि यो पार्टी भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेसमा विलय भयो।

## निर्वाचन इतिहास 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका निष्क्रिय राजनीतिक दलहरू
मनमोहन प्राविधिक विश्वविद्यालय

**मनमोहन प्राविधिक विश्वविद्यालय** नेपालको पहिलो प्राविधिक विश्वविद्यालय हो। यसको पहिलो उप-कुलपति डा. सुभाष श्री पोखरेल हुन्।

## इतिहास
मनमोहन प्राविधिक विश्वविद्यालय नेपालको पहिलो प्राविधिक विश्वविद्यालय हो, जसलाई कोशी प्रदेशको सरकारले वि.सं २०७६ मा, स्थापना गरेको थियो। मनमोहन स्मारक पोलिटेक्निकले धेरै सुविधायुक्त ल्याब, कार्यशाला, कक्षा र सबै पूर्वाधारको अवस्था सहित सरकारले लिँदै यसलाई एक प्राविधिक विश्वविद्यालयमा परिवर्तन गरेको थियो। नेपालको अन्य विश्वविद्यालयहरूबाट भिन्न, यसले इन्जिनियरिङ, फार्मेसी, कृषि, वाणिज्य, नर्सिङ आदि क्षेत्रमा प्राविधिक मानवशक्ति उत्पादनमा महत्त्व दिएको छ। कोशी प्रदेश सरकारको अधीनमा रहेको यस विश्वविद्यालयलाई गभर्नर बोर्डले प्रबन्ध गरेको छ। यो विश्वविद्यालयले नेपालको प्रदेश १ भरिका सहभागी कलेजहरू खोल्ने तथा चलाउने लक्ष्यलाई समर्थन गर्दछ।
## अवस्थिति 
यो विश्वविद्यालय नेपालको कोशी प्रदेश को मोरङ जिल्लाको बुढीगङ्गा गाउँपालिकामा अवस्थित छ।

## सन्दर्भ सामग्री 
## यी पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:नेपालका विश्वविद्यालयहरू
सिक्किम राज्य काङ्ग्रेस

**सिक्किम राज्य काङ्ग्रेस** सिक्किम राज्यको एक एकीकरणवादी राजनीतिक दल थियो। यसको स्थापना सन् १९४७ मा भएको थियो र यसले भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेससँग मिलेर सिक्किमलाई भारतमा गाभ्न सफलतापूर्वक काम गरेको थियो। भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेसले आफ्नो निकटवर्ती देशमा भारतको हितको लागि स्थापना गरेको अन्य पार्टीहरूमा नेपाल राज्य काङ्ग्रेसपार्टी र भुटान राज्य काङ्ग्रेसपार्टी समावेश छन्।

७ डिसेम्बर १९४७ मा सिक्किम राज्य काङ्ग्रेसको गठन स्थानीय सङ्गठनहरू प्रजा सुधारक समाज, प्रजा सम्मेलन र प्रजा मण्डलले संयुक्त रूपमा एकीकृत पार्टी गठन गर्ने निर्णय गरेपछि भएको थियो। टासी छिरिङ नवगठित पार्टीको अध्यक्ष थिए। सिक्किम राज्य काङ्ग्रेसका मुख्य घटकहरू नेपाली हरू थिए, जबकि यसको प्रतिद्वन्द्वी सिक्किम नेशनल पार्टीलाई भुटिया र लेप्चा मानिसहरूको समर्थन थियो।

## निर्वाचन इतिहास 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका निष्क्रिय राजनीतिक दलहरू
बिगन रामको मादल

**बिगन रामको मादल** नेपाली भाषाको कविता सङ्ग्रह हो। यस कृतिका लेखक कवि राजेन्द्र तारकिणी हुन्। वि.सं. २०७९ सालमा काठमाडौँबाट शिखा बुक्स प्रकाशनले प्रकाशित गरेकाे यस सङ्ग्रहमा समाज, समय र राज्यसत्ता तथा अन्तर्राष्ट्रिय विषयवस्तुलाई केन्द्रमा राखेर लेखिएका सशक्त कविताहरू समेटिएका छन्। 

तारकिणीकाे उक्त सङ्ग्रहका कविताबारे चर्चित कवि/लेखक श्यामलले भनेका छन्, 'कवितामा राजेन्द्रको चिन्ता शासकप्रतिको हाेइन, आमसामान्य मान्छेको चिन्ता छ। त्यसैले उनका कविता भूपि, रिमालका कविताकै चिन्तासँग मिल्दोजुल्दो छ।’ अर्का  चर्चित कवि राजेन्द्र शलभले कविताको किताब पढिसकेपछि त्यसभित्रका कविता सम्झिइयो भने त्यस्तो कृतिलाई आफूले सफल कृति ठान्ने भन्दै यो कृतिलाई उनले सफल कृतिको संज्ञा दिएका छन् । https://ekantipur.com/literature/2022/09/20/166364895979149127.html चर्चित युवाकवि निर्भीकजङ्ग रायमाझीले उक्त कृतिको समीक्षा गर्दै भनेका छन्, 'कविता कवि–मनको ऐना हो । र, तारिकिणीका कविता आजको समाज देखाउने सफेद ऐना ।' https://ekantipur.com/koseli/2022/12/03/167003694187873735.html

'बिगन रामको मादल' कृतिले वि.सं. २०७९ सालको प्रगतिशील लेखक सङ्घ युवा प्रतिभा पुरस्कार प्राप्त गरेको थियो। यस कृतिमा निम्न वर्गका पात्रहरूको उपस्थिति तथा तत्कालीन समाज र समयको प्रतिविम्ब उतारिएको पाइन्छ। यसै सन्दर्भमा कमल सुवेदीले कृतिको समीक्षा गर्दै भनेका छन्, ‘निरीहसित पनि शक्ति हुन्छ, पीडितसित पनि आँट र साहस हुन्छ र बाहिर शान्त देखिनेहरू पनि भित्रभित्रै उद्वेलित हुन्छन्, जसको प्रमाण नै हो प्रस्तुत कृति– बिगन रामको मादल।’

उक्त कृतिमाथि समीक्षा लेख्दै उमेश अवस्थी ‘आदर्श’ले भनेका छन्, 'कविले एक ठाउँमा यस्तो गहन विषय उठाएका छन्—  यो देशको प्रथम प्रधानमन्त्रीले विष पिएर आत्महत्या गरे। जसको टाउको आजसम्म बेलायतको म्युजियममा छ रे ! त्यसयता भएका तमाम आत्महत्याको हिसाबकिताब कसले राख्छ ? चामलको बोरा किन्न खाडी पुगेका हरेरामले खाडीमै आत्महत्या गरे किन ?' https://nagariknews.nagariknetwork.com/arts/1015991-1670033837.html यसै कृतिको सन्दर्भमा प्राध्यापक एवं समालोचक ऋषि देवकोटाले काव्य हेतुका तीनवटै तत्त्व (प्रतिभा, व्युत्पत्ति र अभ्यास) मा कवि तारकिणी प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने हैसियत राख्ने बताएका छन् । उनी भन्छन्– काव्यिक आभूषण मानिने अलङ्कार र बिम्ब यी कविताहरूमा अत्यधिक राज गर्न सफल छन् । शब्दालङ्कार र वाच्यार्थको चमत्कारमा काव्यको आत्मा बोल्छ । रस ध्वनि र अलङ्कार ध्वनिको आधिक्यतामा कवि सरस शैलीमा हौसिएका छन् । https://sahityapost.com/gair-aakhyan/gair-aakhyan-samicha/150290/

यस सङ्ग्रहमा कवि तारकिणीद्वारा करिब एक दशकसम्म लेखिएका विभिन्न भाव र विषयका ५५ वटा कविताहरू सङ्कलित छन्। पुस्तक ६ खण्डमा विभाजित छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका पुस्तकहरू
श्रेणी:नेपाली कविता
श्रेणी:आधुनिक नेपाली कविता
श्रेणी:नेपाली साहित्य
कोडी स्मिट-म्याकफी

**कोडी स्मिट-म्याकफी** (जन्म १३ जुन १९९६) एक अस्ट्रेलियाली अभिनेता हो। द रोड (सन् २००९) र लेट मी इन (सन् २०१०) नामक चलचित्रमा बाल कलाकारको रूपमा प्रमुख भूमिकाका कारण दर्शकमाझ मान्यता प्राप्त गरेका हुन्। उनी एन्डी म्याकफी र सोन्जा स्मितको छोरा हुन्। उनका बुबा एक अभिनेता र पूर्व व्यावसायिक पहलवान हुन्। उनकी जेठी बहिनी अभिनेत्री र गायिका सियानोआ स्मिट-म्याकफी हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
*

श्रेणी:सन् १९९६ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:अस्ट्रेलियाली टेलिभिजन अभिनेताहरू
श्रेणी:अस्ट्रेलियाली चलचित्र अभिनेताहरू
सुनसरी नदी

सुनसरी नदीको नामबाट सुनसरी जिल्लाको नामाकरण भएको हो। सुनसरी नदी भरौल गाविस क्षेत्रको चारकोसे झाडीबाट उत्पत्ति भएको हो। यो नदी भरौल, बक्लौरी, सिंगिया, भोक्राहा, नरसिंह, जल्पापुर हुँदै भारततर्फ बगेको छ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:भूगोल
सिन्धिया

अङ्गुठाकार|रणोजीसिंधिया  
**शिन्दे/सिंधिया** राजवंशको स्थापना रानोजी सिन्धियाले गरेका थिए, जो महाराष्ट्रको सतारा जिल्लाको कन्हेरखेड गाउँका पाटिल जानकोजीरावका छोरा थिए। 
## इतिहास
सिन्धिया राजवंशको स्थापना महाराष्ट्रको सतारा जिल्लाको कन्हेरखेड गाउँका पाटिल जानकोजीरावका छोरा रानोजी सिन्धियाले गरेका थिए। १८१८ को तेस्रो एङ्ग्लो-मराठा युद्धमा अंग्रेजहरूको हातमा मराठा राज्यहरूको पराजय पछि, दौलतराव सिन्धियालाई ब्रिटिश भारत भित्र एक रियासत राज्यको रूपमा स्थानीय स्वायत्तता स्वीकार गर्न र अजमेरलाई अंग्रेजहरूलाई सुम्पन बाध्य पारियो। दौलतरावको मृत्युपछि महारानी बैज़ा बाईले साम्राज्य चलाइन् र अंग्रेज शासनबाट बचिन्  ,त्यसपछि उनका धर्मपुत्र जानकोजी रावले सत्ता संभाले। १८४३ मा जानकोजीको मृत्यु भयो र उनकी विधवा ताराबाई राजे सिन्धियाले यथास्थितिलाई सफलतापूर्वक कायम राखे र जयाजीराव नामको केटालाई धर्मपुत्र ग्रहण गरे।
सिन्धिया परिवारले सन् १९४७ मा भारतको स्वतन्त्रतासम्म ग्वालियरमा शासन गरेको थियो। त्यसपछि महाराजा जिवाजीराव सिन्धियाले भारतसँग विलयको स्वीकृति दिए ।ग्वालियर अन्य रियासतहरु संग विलय गरी मध्य भारत को नयाँ राज्य बन्यो। जिवाजीरावले २८ मे १९४८ देखि ३१ अक्टोबर १९५६ सम्म राज्यको प्रमुखको रूपमा सेवा गरे, जब मध्य भारत मध्य प्रदेशमा विलय भयो। 

१९६२ मा, महाराजा जिवाजीरावकी विधवा राजमाता विजयराजे सिन्धिया लोकसभामा निर्वाचित भइन् र यसरी चुनावी राजनीतिमा सिन्धिया परिवारको जीवन यात्रा सुरु भयो।

## उत्पत्ति
सिन्धिया परिवारलाई परम्परागत रूपमा राजा (सेन्द्रक) सिन्धिया र पुरानो कुर्मी/मराठा राजवंशको वंशज मानिन्छ। सिन्धियाले छत्रपति शिवाजी महाराजका वंशजको रक्षा गरे र डेक्कनको बहमनी सल्तनतसंग पनि सम्बन्ध बनाए। 

## शाखाहरू
आप्तेकर, भुसे, देसाई, कुल्हार, कोल्हे, कुर्वासिन्दे, जटायु, जडबुद्धे, जाडे, जैसिन्धिया, डबले, दोर्गे, दुर्देसिंढिया, नागवाडे, नेकुलसिंढिया, नेकनामदार, नेभाले, प्रतापसिन्धिया, भागलकर, भुरे, बडे मुकेड, बडे मुके मुंगेकर, मुगुल, टिंगरे, विजयसिन्धिया, वालेकर, वाबले, शिशुपालसिन्धिया, सक्तपलसिन्धिया, सीताजसिन्धिया, भैरवसिन्धिया, महाकालसिन्धिया, मूलसिन्धिया, मुंडे, पैगुडे, घुले, जेधे र माटे आदि।

## उपवंश
***पायगुडे** - पुणे प्रान्तको ३५ गाउँका देशमुख र करंजवणे  देशमुख।
* **देसाई** – पाटन, सातारा जिल्लाका धेरै गाउँका देशमुखहरूको उपनाम।
* **सिंधिया**- तोरगल  वंश, जसले कोल्हापुरको छत्रपति भोंसले वंशसँग वैवाहिक सम्बन्ध स्थापित गर्यो।
***सिंधिया**- मलंगाउको एक राजवंश, जो बीजापुर सल्तनतको समय देखि मलंगाउका सरनजामदार थिए।
***सिंधिया**- सुभेदार, खोर, तालुका, धौंड/दौंड, श्रीगोंडा (अहमदनगर) पुणे जिल्ला।
***वाबले**- कोपरगाउँ (अहमदनगर) जिल्लाका देशमुख ।
* **सिंधेः**- नासिक र खान्देशका देशमुख र सरदारहरू ।

श्रेणी:भारतका वंशहरू
होप कुक

**होप कुक** सिक्किमका १२औँ राजा पाल्देन थोन्डुप नामग्यालकी महारानी थिइन्। तिनीहरूको विवाह मार्च सन् १९६३ मा भएको थियो। उनलाई सिक्किमको महारानी राजकुमारी भनिन्थ्यो र सन् १९६५ मा पाल्देन थोन्डुप नामग्यालको राज्याभिषेकमा सिक्किमको महारानी बनिन्।

पाल्देन थोन्डुप नामग्याल अन्ततः सिक्किमका अन्तिम राजा थिए जुन भारतको अधीनमा संरक्षित राज्यको रूपमा थियो। सन् १९७३ सम्ममा देश र उनीहरूको वैवाहिक सम्बन्ध दुवै धराशायी हुँदै गएको थियो। चाँडै सिक्किम भारतमा विलय भयो। सिक्किमकब्जा सुरु भएको पाँच महिनापछि कुक आफ्ना दुई छोराछोरी र सौतेनी छोरीलाई लिएर न्युयोर्क सहरका स्कूलहरूमा भर्ना गर्न संयुक्त राज्य अमेरिका फर्केकी थिइन्। कुक र उनका पतिले सन् १९८० मा सम्बन्ध विच्छेद गरेका थिए। नामग्यालको सन् १९८२ मा क्यान्सरका कारण मृत्यु भएको थियो।

## प्रारम्भिक जीवन 
कुकको जन्म सान फ्रान्सिस्कोमा एक उडान प्रशिक्षक जोन जे कुक र एक शौकिया पाइलट होप नोयसको घरमा भएको थियो। उनी एपिस्कोपल चर्चमा हुर्केकी थिइन्। उनकी आमा होप नोयसको जनवरी १९४२ मा २५ वर्षको उमेरमा निधन भएको थियो। उनको आमाको मृत्यु पछि, कुक र उनकी सौतेनी बहिनी, ह्यारिएट टाउनसेन्ड, उनीहरूको मामा हजुरआमा, हेलेन (हम्पस्टोन) र विनचेस्टर नोयस, जेएच विनचेस्टर एन्ड कम्पनीका अध्यक्ष, एक अन्तर्राष्ट्रिय किनमेल ब्रोकरेज फर्मबाट हलको छेउमा न्युयोर्क सहरको अपार्टमेन्टमा सरेका थिए। तिनीहरूलाई एकपछि अर्को गर्दै शासकहरूले हुर्काएका थिए।

## सिक्किमका युवराजसँग विवाह 
सन् १९५९ मा, कुक सारा लरेन्स कलेजमा एशियन स्टडीजमा प्रमुख र अभिनेत्री जेन अलेक्ज्याण्डरसँग अपार्टमेन्ट साझा गर्ने नयाँ व्यक्ति थिए। भारतको दार्जिलिङस्थित विन्डमेरे होटलको लाउन्जमा सिक्किमका युवराज पाल्देन थोन्डुप नामग्यालसँग उनको भेट भएको थियो। उनी ३६ वर्षका विधुर थिए जसका दुई छोरा र एक छोरी थिए। बाल्यकालको यस्तै अलगावले गर्दा तिनीहरू एकअर्काप्रति आकर्षित भएका थिए। त्यसको दुई वर्षपछि सन् १९६१ मा उनीहरूको इन्गेजमेन्टको घोषणा गरियो, तर सिक्किम र भारत दुवैका ज्योतिषीहरूले सन् १९६२ विवाहका लागि अशुभ वर्ष भएको चेतावनी दिएपछि विवाह एक वर्षभन्दा बढी समयका लागि स्थगित गरिएको थियो।

सन् १९६३ मार्च २० का दिन कुकले नामग्यालसँग बौद्ध गुम्बामा चौध जना लामाहरूले गरेको समारोहमा विवाह गरेका थिए। विवाहसमारोहमा भारतीय राजपरिवारका सदस्य, भारतीय र सिक्किमका जनरलहरू र भारतका लागि अमेरिकी राजदूत जोन केनेथ गालब्रेथ उपस्थित थिए। कुकले सिक्किमको कानूनअनुसार र सिक्किमका जनतासामु आफू हिमालयमा "अमेरिकी हात" होइन भन्ने प्रदर्शनको रूपमा आफ्नो संयुक्त राज्य अमेरिकाको नागरिकता त्यागेकी थिइन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमको राजतन्त्र
श्रेणी:सिक्किमका महिलाहरू
श्रेणी:सिक्किमका मानिसहरू
श्रेणी:विवाहद्वारा राजकुमारीहरू
सुर्ती र नुन सङ्ग्रहालय

**सुर्ती र नुन सङ्ग्रहालय** (जापानी:たばこと塩の博物館) टोकियोको सुमिडामा अवस्थित छ। यो सङ्ग्रहालय सन् १९७८ मा स्थापित भएको थियो र जापान टोबाकोले सञ्चालित गर्दछ।  यो सङ्ग्रहालय पहिले शिबुयामा अवस्थित थियो, तर सन् २०१५ मा यसलाई सुमिडामा सारिएको थियो।  यो सङ्ग्रहालयमा लगभग ३८,००० कलाकृतिहरू छन् जसले जापान र विदेशका सुर्ती र नुनको इतिहास देखाउँदछ।

सङ्ग्रहालयमा कार्यशाला कोठा, पढ्ने कोठा र पसलहरू पनि छन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:जापानका सङ्ग्रहालयहरू
श्रेणी:सन् १९७८ मा स्थापित सङ्ग्रहालयहरू
श्रेणी:सुर्ती
श्रेणी:नुन
बङ्गाली संस्कृतिमा भूत

thumbnail|250px| राजाको दरबारमा एउटा "दानव" (एक प्रकारको भूत) को चित्र। जसलाई "हजुरआमाको टोकरी"बाट (सन् १९०७) लिइएको हो

**बङ्गाली संस्कृतिमा भूत** वा बङ्गाली लोककथामा भूत एक महत्त्वपूर्ण भाग हो। भूतको अवधारणा प्रायः प्राचीन र नयाँ बङ्गाली रूपकथाहरू वा परी कथाहरूमा प्रयोग गरिन्छ। भूतप्रेतका उदाहरणहरू आधुनिक बङ्गाली साहित्यमा प्रायः पाइन्छन्। जनविश्वासका आधारमा भूत यस्ता अमूर्त शक्तिका शारीरिक आत्माहरू हुन् जसले परलोकमा शान्ति पाएका छैनन्। (जसलाई अतृप्त आत्मा पनि भनिन्छ) यिनीहरू संसारमा असामान्य रूपमा मरेका हुन्छन् जसमा हत्या, आत्महत्या, वा दुर्घटना सामेल छ। थप जनविश्वासका अनुसार अन्य जीवित प्राणीहरू पनि आफ्नो मृत्युपछि भूत बन्न सक्छन्। बङ्गालमा भूतलाई कहिलेकाहीँ प्रेत वा प्रेतात्मा पनि भन्नेे गरिन्छ। भूतको स्त्री शब्दलाई पेत्नी र पुरुष शब्दलाई प्रेत भन्ने गरिन्छ। 

## विभिन्न प्रकारका भूतहरू 
बङ्गाली संस्कृतिमा धेरै प्रकारका भूतहरू रहेको विश्वास गरिन्छ, तीमध्ये केही उल्लेखनीय भूतहरू यस प्रकार रहेका छन्:

* **पेत्नी**: पेत्नी भूतको स्त्रीलिङ्गी प्रजाति हो जसमा बाँच्नको लागि केही अतृप्त आशा र आकांक्षाहरू रहेता पनि उ अविवाहित मरेको विश्वास गरिन्छ। पेत्नी शब्द संस्कृत शब्द प्रेतिनीबाट (पुरुषवाचक शब्द प्रेत) आएको हो। यस प्रकारका भूतहरूले सामान्यतया कुनै पनि आकार लिन सक्दछन् भने कहिलेकाहीँ पुरुषको आवरण पनि लिन सक्दछन्। यिनीहरू जीवित छँदा सामान्यतया अपराध गर्न प्रतिबद्ध हुन्छन् र मृत्युपछि श्रापित हुँदै पृथ्वीमा घुम्छन्। पेत्नीहरू अति खराब स्वभावको रहेको विश्वास गरिन्छ भने कुनै प्राणीलाई आक्रमण गर्नु पूर्व उनीहरू स्पष्ट रूपमा मानव रूपमा रहिरहन्छन्। मानव आकार रहेको भएतापनि पेत्नीहरूको पैताला पछाडि तिर फर्किएका हुन्छन्। यिनीहरूलाई पहिचान गर्ने एकमात्र तरिका भनेको उनीहरूको पैताला हो। यद्यपि यिनीहरूले सामान्य महिलाहरूको रूप धारण गर्न सक्दछन्। यिनीहरूको पैतला र औँलाहरू मानव मुद्रा धारण गर्दा पनि पछाडि तिर फर्किरहेका हुन्छन्। 

250px|thumb|शाकचुन्नी

***शाकचुन्नी**: शाकचुन्नी शब्द संस्कृत शब्द शङ्खचुर्णणीबाट आएको हो। यो हिन्दू विवाहित महिलाहरूको भूत हो, जसले विशेष रूपमा बनाइएको बङ्गाली सेतो साडी लगाउँछन् र हातमाा शङ्ख बोकेको हुन्छन्। शङ्ख बङ्गाली विवाहित हिन्दू महिलाहरूको प्रतीक हो। शाकचुन्नीहरू सामान्यतया धनी विवाहित महिलाहरूमाथि आक्रमण गर्ने गर्दछन् जसकारण उनीहरू स्वयं त्यस महिलाजस्तै बाँच्न सकेको र वैवाहिक जीवनको आनन्द उठाउन सकेको ठान्दछन्। लोककथाअनुसार यिनीहरू रूखमा बस्दछन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
श्रेणी:बङ्गाली संस्कृति
श्रेणी:बङ्गलादेशी पौराणिक प्राणीहरू