open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
नारायण प्रसाद पोखरेल

**वाचन शिरोमणि पं . नारायण प्रसाद पोखरेल**

**नारायण प्रसाद पोखरेल** नेपालका चर्चित पुराणवाचक पण्डित थिए। उनको माओवादी द्वारा रूपन्देहीमा हत्या भयो।
## जन्म
thumbnail|पं . नारायण प्रसाद पोखरेल|link=Special:FilePath/Narayan_Prada_Pokharel
वि.स. २०१३ सालमा गोरखामा जन्मेका थिए ।
## मृत्यु
आफ्ना जीवनको ११३६ औँ भागवत कथा र धन धान्याचल महायज्ञ सम्पन्न भइरहेको समयमा बैशाख २३, वि.सं.२०६२ गते रामापुरमा हत्या गरिएको थियो । बी बी सी नेपाली सेवामा यस हत्यको जिम्मेवारी माओवादीको भातृसङ्गठन दलित मुक्ति मोर्चाले लिएको समाचार प्रसारित भएको थियो । पाल्पाको खानेपानी योगदानका लागि भागवत कथा तानसेनमा सम्पन्न गरी पं.पोखरेल रामापुर पुगेका थिए । तानसेन बजारमा पानीको व्यापक अभाव भएकोले तानसेन उनको प्राथमिकतामा थियो । रामापुर क्याम्पस रुपन्देहीको कथावचन सकेर दुई दिन पछि उनको रानीबास गुल्मीमा निर्माणाधीन क्याम्पसको सहयोगार्थ भागवत पुराणवाचन कार्यक्रम तय भएको थियो ।यस कार्यक्रमको प्रचार प्रसार समेत भइसकेको थियो ।तात्कालिक दुधराक्ष गाविसमा रहेको रामापुर क्याम्पसको स्तरोन्नति र भौतिक विकासका लागि महायज्ञ र कथावाचन आयोजना गरिएको थियो । त्यस क्याम्पसका अध्यक्ष डिल्लीराम ज्ञवाली थिए । पूजा समितिको आयोजक बालकृष्ण गैरे थिए । त्यहाँ कथावाचन गर्नु अघि दाङ्मा माआवादी नेताहरूले उनलाई दही खुवाएर स्वागत गरेका थिए । साथै माओवादी नेताहरूले उनको कथावाचनमा उनीहरूको कुनै आपत्ति छैन भन्ने आश्वासन समेत दिएका थिए ।

## पद
हत्याको समयमा उनी विश्व हिन्दु महासङ्घ नेपालका राष्ट्रिय अध्यक्ष पदमा थिए ।
## योगदान
जनस्तरबाट वाचन शिरोमणिको उपाधिले सम्मानित पं. पोखरेलले भगवान कथाको माध्यमबाट भौतिक विकास र अस्पश्र्यता निवारणको प्रयास गरेर हिन्दु धर्ममा एक जागरण ल्याइ दिएका थिए। उनको प्रवचन र भजन सुन्न राजा वीरेन्द्र र गणेशमान सिंह पनि गएका थिए । जहिले पनि हजारौं व्यक्तिहरु जम्मा हुने गर्दथे । भागवत कथा वाचनको ३० वर्ष अवधिमा उनले लगभग ८००० दिन निरन्तर कथा वाचन गरेका  थिए । विश्व हिन्दु महासङ्घ मार्फत सक्रिय भएपछि उनको कथावाचन शैली अझ लोकप्रिय भई उन समाज सुधारका लागि समेत समर्पित थिए । सामान्य भन्दा सामान्य देखि विशिष्ट भन्दा विशिष्ट व्यक्तिहरूलाई उहा“ले सन्तुष्ट गर्न सक्थे । कथा भनेर स्कूल, क्याम्पस, अस्पताल, वृद्धाश्रम, सामाजिक भवन, बाटो, पुल र खानेपानी आदि दर्जनौं निर्माण कार्य गराउदै र कथाको माध्यमबाट अस्पश्र्यता निवारण कार्यलाई अभियानको रूपमा संचालित गरेका  थिए । दक्षिणी अमेरिकामा  रहेको सानो देश ट्रिनीडाडमा वि.सं.२०६१ मा सम्पन्न विश्व हिन्दु महासम्मेलन पछि उनले नेपाललाई विश्वका हिन्दुहरूको एकमात्र केन्द्रको रूपमा विकसित गर्ने परिकल्पना गरेका थिए । उनीबाट प्रभावित भएर साक्षर, निरक्षर, समाजसेवी, शिक्षक, कर्मचारी, व्यापारी, विद्यार्थी आदि अनेक वर्ग र पेशाका मानिसहरु उहा“को अभियानमा समावेश भएका थिए । उनलाई नेपालले धर्मशहीद घोषणा गरेको छ ।

## समाचार प्रकाशन र प्रसारण
उनको हत्यको समाचार कान्तिपुर, काठमान्डु पोस्ट, अन्नपूर्ण पोष्ट , हिमाल पाक्षिक, घटना र विचार, साप्ताहिक विमर्श, जनसंघर्ष आदि राष्ट्रिय र स्थानीय पत्रिकाहरु तथा स्थानीय एफ एम राष्ट्रिय प्रसारण रेडियो र टी भी लगायत बी बी सी लन्दनबाट प्रकाशित र  प्रसारित भएको थियो । 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
https://www.youtube.com/OnlineSanskritUniversity

श्रेणी:सन् १९५८ मा जन्म
श्रेणी:द्वन्द्वकालमा मारिएका नेपालीहरू
पुतली (काव्य)

**पुतली** महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाद्वारा लेखिएको बालकविता सङ्ग्रह हो । पृष्ठ सङ्ख्या ५५ भएको यो पुस्तक नेपाली भाषा प्रकाशिनी समितिले प्रकाशन गरेको ।

## सन्दर्भ सामग्री
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:नेपाली काव्य
श्रेणी:नेपाली साहित्य
श्रेणी:लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाका कृतिहरू
पहाडी पुकार

**पहाडी पुकार** महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा द्वारा लेखिएको गीतीसङ्ग्रह हो । पृष्ठ सङ्ख्या १६ भएको यो पुस्तक जनप्रकाशनालयले विसं २००५मा प्रकाशन गरेको ।

## सन्दर्भ सामग्री
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:नेपाली काव्य
श्रेणी:नेपाली साहित्य
श्रेणी:लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाका कृतिहरू
लक्ष्मी निबन्ध संग्रह

**लक्ष्मी निबन्ध सङ्ग्रह** महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाद्वारा लेखिका निबन्धहरूको सङ्ग्रह हो । पृष्ठ सङ्ख्या २९१ भएको यो पुस्तक नेपाली भाषा प्रकाशिनी समितिले विसं २००२मा प्रकाशन गरेको ।

## सन्दर्भ सामग्री
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:निबन्धसंग्रहहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्य
श्रेणी:पुस्तकहरू
श्रेणी:लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाका कृतिहरू
लक्ष्मी कथासंग्रह

**लक्ष्मी कथासङ्ग्रह** महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाद्वारा लेखिएका कथाहरूको सङ्ग्रह हो । पृष्ठ सङ्ख्या १६५ भएको यो पुस्तक साझा प्रकाशन ले विसं २०३२मा प्रकाशन गरेको ।

## सन्दर्भ सामग्री
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:कथासङ्ग्रह
श्रेणी:नेपाली साहित्य
श्रेणी:पुस्तकहरू
श्रेणी:लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाका कृतिहरू
कृषि-बाला

**कृषि-बाला** महाकवी लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाद्वारा लेखिएको नेपाली भाषाको खण्डकाव्य हो । पृष्ठ सङ्ख्या १२२ भएको यो पुस्तक नेपाल एकेडेमीले विसं २०२१मा प्रकाशन गरेको ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:खण्डकाव्यहरू
श्रेणी:लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाका कृतिहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्य
उपन्यास

**उपन्यास** साहित्य लेखनको एक विधा हो । साहित्यका अन्य विधाहरूमध्ये यो नवीन तथा सशक्त विधा हो । उपन्यास शब्दको व्युत्पत्ति *उप+नि+अस+अ*बाट भएको मानिन्छ । यसको अर्थ हुन्छ *नजिक राख्नु* । अङ्ग्रेजीमा उपन्यासलाई novel भनिन्छ । 

संस्कृत शब्दको योगबाट उपन्यास शब्दको व्युत्पत्ति भएको मानिए तापनि पूर्वीय साहित्यमा उपन्यास लेखिएको पाउन सकिंदैन ।यसले सामाजिक संबंधहरू, दर्शन, अनुभव र अन्य मान्छेहरूको जीवनका विवरण प्रदान गर्दछ। उपन्यासहरू साहित्यिक रूपमा पनि प्रस्तुत गरिन्छ जुन साहित्यिक संस्कृतिका एक महत्वपूर्ण भाग हुन्छ।

### उपन्यासको स्वरूप 
- उपन्यासमा सत्य, तथ्य र इतिहासको प्रस्तुति हुन्छ ।

- उपन्यासमा जीवनको प्रक्षेपण हुन्छ ।

- उपन्यासमा समाजको प्रस्तुतीकरण हुन्छ ।

- उपन्यासको आफ्नै समाजशास्‍त्र हुन्छ ।

- उपन्यास साहित्यिक विधा हो ।

- उपन्यास आख्यान हो ।

- उपन्यास गद्यमा लेखिन्छ ।

### उपन्यासको वर्गीकरण 
### उपन्याका तत्त्वहरू 
उपन्यासको तत्वको बारेमा विद्वानहरुका आ-आफ्नै मत छन् तथापि निम्न लिखित तत्वहरूका बारेमा सवै सहमत छन्।
१ कथावस्तु
२ पात्र/चरित्र चित्रण
३ परिवेश
४ भाषा शैली
५ दृष्टिविन्दु
६शीर्षक
७ बिम्व प्रतिक
८ उद्देश्य
रणदल पाँडे

**रणदल पाँडे** भिमसेन थापाको पतन पछि मुलुकको शासन व्यवस्थामा प्रभाव पार्न सफल रणजंग पाँडेका दाजु थिए । वि. सं. १८९४ साउनमा  थापालाई पदच्युत गरिएपछि मुलुकको केन्द्रीय राजनीतिमा बलियो पकड भएपछि दाजु रणदल पाँडेलाई पाल्पाको प्रशासक नियुक्त गरेका थिए । केन्द्रीय राजनीतिमा भाइको हालिमुहाली रहेकै कारण यिनलाई पाल्पाका अन्य प्रशासकभन्दा बढी अधिकार दिइएको थियो । यिनलाई केन्द्रसँग समन्वय नगरी सिधै अंग्रेजहरूसँग सम्पर्क गर्ने छुट दिइएको थियो भने पाल्पामा सैनिक भर्ना गर्ने अधिकार समेत प्रदान गरिएको थियो । तत्कालीन राजा राजेन्द्रको निर्देशन अनुसार बुटवल, स्युराज, खजहनी, माझखण्ड लगायतका दक्षिणी तराईका जिल्लाहरूको सुरक्षा व्यवस्थाको जिम्मासमेत रणदल पाँडेले पाएका थिए ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:काजीहरू
श्रेणी:पाल्पाका बडाहाकिमहरू
मृत्युशैयाबाट (कविता)

**मृत्युशैयाबाट** महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाद्वारा लेखिएको कविता हो । पृष्ठ सङ्ख्या ४ भएको यो पुस्तक हरि श्रेष्ठले विसं २०१६मा प्रकाशन गरेको ।

## सन्दर्भ सामग्री
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:नेपाली काव्य
श्रेणी:नेपाली साहित्य
श्रेणी:पुस्तकहरू
श्रेणी:लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाका कृतिहरू
महाराणा प्रताप (महाकाव्य)

**महाराणा प्रताप** लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाद्वारा लेखिएको महाकाव्य हो । यो महाकाव्य तत्कालीन नेपाल नेपाल सांस्कृतिक सङ्घले बजारमा ल्याएको हो । पृष्ठ संख्या १७२ भएको उक्त पुस्तक विसं २०२४जेठमा प्रकाशित भएको हो ।
## सन्दर्भ सामग्री
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:महाकाव्यहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्य
श्रेणी:पुस्तकहरू
श्रेणी:लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाका कृतिहरू
गाउँमा गीतहरू गुन्जिदैँनन्

**गाउँमा गीतहरू गुन्जिदैँनन्** नेपाली साहित्यकार महेशविक्रम शाहद्वारा लेखिएको कथा हो । विसं २०६३को मदन पुरस्कार प्राप्त गर्न सफल छापामारको छोरो (कथासङ्ग्रह)मा सङ्ग्रहित यो कथा नेपालमा सशस्त्र द्वन्द्वको समयमा रहेको सामाजिक परिवेशलाई चित्रण गर्दै लेखिएको छ ।

## सन्दर्भ सामग्री
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:कथाहरू
श्रेणी:नेपाली कथाहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्य
श्रेणी:महेशविक्रम शाहका कृतिहरू
मनकामना केबलकार

**मनकामना केबलकार** नेपालमा वि.सं २०५५ मंसिर ८ गतेदेखि सञ्चालनमा रहेको पहिलो केबलकार हो । नेपालमा यसभन्दा अघि विभिन्न स्थानमा रज्जुमार्गहरू सञ्चालनमा रहेका भएपनि हाल सञ्चालनमा छैनन् । प्रत्येक वर्ष हजारौं भक्तजनहरू चितवन जिल्लाको कुरिनटारको चेरेसबाट यो केबलकार हुँदै गोरखा जिल्लाको  मनकामना मन्दिर पुग्ने गर्दछन् । मनकामना दर्शन प्रा. लि.द्वारा सञ्चालित ३.०२ किलोमिटर लामो यो केबलकार अष्ट्रेलियाको डोपल मायर कम्पनीको प्रत्यक्ष निगरानीमा निर्माण गरिएको थियो  । कुल २० वटा टावर प्रयोग गरिएको यो केबलकारको तल्लो स्टेशन उचाइ २५८ मिटर रहेको छ भने माथिल्लो स्टेशनको उचाइ १,३०२ मिटर रहेको छ । १० मिनेटमा माथिल्लो स्टेशनसम्म पुग्ने यो केबलकारको गति क्षमता ०.६ मिटर प्रति सेकेन्ड रहेको छ । ६ व्यक्ति प्रति डब्बा यात्रु क्षमता भएको यो केबलकारले प्रति घण्टा ६०० यात्रु ओसारपसार गर्न सक्छ ।

प्रधान कार्यालय - नक्साल, काठमाण्डौ
सर्म्पर्क फोन : ०६४-४६००४४

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:केबलकारहरू
श्रेणी:यातायात
श्रेणी:विद्युतीय यातायात
कर्नाली ब्लुज

**कर्नाली ब्लुज (उपन्यास)** बुध्दिसागरद्वारा लेखिएको उपन्यास हो।
यस उपन्यासमा लेखकले पश्चिम नेपालको तराईको गाउँ देखि विकट जिल्ला कालिकोटको पहाडी परिवेशलाई आधार बनाएका छन्।
## पुस्तकको बारेमा
यो पुस्तक फाइनप्रिन्टले प्रकाशित गरेको हो।
## कथानक
## समालोचना
श्रेणी:नेपाली साहित्य
श्रेणी:नेपाली भाषाका उपन्यासहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका पुस्तकहरू

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
प्रेम (कथा)

**प्रेम** साहित्यकार बिपी कोइरालाद्वारा लेखिएको मौलिक मनोवैज्ञानिक कथा हो । यो कथा साझा प्रकाशनले विसं २०३२ सालमा प्रकाशित दोषी चश्मा कथासङ्ग्रह‎मा सङ्ग्रहित गरिएको छ ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
*विश्वेश्वर प्रसाद कोइराला

श्रेणी:कथाहरू
श्रेणी:नेपाली कथाहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्य
श्रेणी:बिपी कोइरालाका कृतिहरू
सुर्ती

**सुर्ती** एक प्रकारको निकोटिन प्रजातिको वनस्पति सुर्तीको पातलाई सुकाएर तयार परिन्छ । चुरोट¸तमाखू¸हुक्का¸चिलिममा हालेर यसको धुवाँबाट नशा लिने प्रचलन विश्वभर चलेको छ। विश्वका कयौं मुलुकमा सुर्तीलाई अन्य विभिन्न पदार्थ मिसाएर सीधा मुखमा राखेर चुसी नशा लिने पनि प्रचलन छ । सुर्ती एक विष हो, एक मन्दविष जसले विस्तार विस्तार मानिसको ज्यान लिन्छ।  सरकारले सुर्तीजन्य उत्पादनबाट उल्लेख्य राजश्व प्राप्त गर्दछ यद्यपि सुर्ती देखि उत्पन्न रोगहरूको उपचारमा जति खर्च गरिन्छ, राजस्व त्यो भन्दा धेरै कम हुन्छ। सुर्तीको सेवनले जीवन शक्तिमा पनि ह्रास हुन्छ। सुर्तीले मुखको क्यान्सर लगायतका भयंकर रोगहरू निम्त्याउँछ यद्यपि मानिसहरू यसको प्रयोग गरिरहन्छन् ।

 

 

## नेपालमा सुर्तीको प्रयोग 
नेपालमा विभिन्न तरिकाले सुर्ती प्रयोग गरिन्छ।

 

धुवाँरहित सुर्ती

# सुर्तीयुक्त पान
# पान मसाला
# सुर्ती, सुपारी र चुनको मिश्रण
# मैनपुरी सुर्ती
# मावा
# सुर्ती र चूना (खैनी)
# चबाउन योग्य सुर्ती
# सनस
# मिश्री
# गुल
# बज्जर
# गुढाकू
# क्रीमदार सुर्ती पाउडर
# सुर्ती युक्त पानी

 

ध्रूमपानयुक्त सुर्ती

thumb|सुर्तीको खेति

[thumb|right|*[Nicotiana alata*]]

[thumb|right|*[Nicotiana langsdorffii*]]

[thumb|right|*[Nicotiana obtusifolia*]]

[thumb|right|*[Nicotiana × sanderae* ornamental cultivar]]

# बिँडी
# चुरोट
# सिगार
# हुक्का
# चिलिम
# हुक्का

## सन्दर्भ सामग्री
## बाहिरी सूत्र 
* सुर्ती प्रयोगको विरुद्ध जनजागरणको साइट 
* मृत्युको जिम्मेवार: म, तपाईँ र सरकार 

 

Normal  ०          false  false  false    EN-US  X-NONE  NE

श्रेणी:सुर्ती
श्रेणी:नशालु पदार्थ
आविष्कारक

**आविष्कारक** त्यस व्यक्तिलाई भन्दछन् जो कुनै नयाँ यन्त्र बनाउँछ, कुनै नयाँ सिद्धान्त दिन्छ; कुनै कार्यलाई गर्ने कुनै नयाँ विधि वा प्रक ृया निकाल्छ वा कुनै भौतिक घटना (फेनामेना)को खोज गर्छ। पेटेन्ट प्रदान गर्ने काम आविष्कार वा अनुसन्धानलाई प्रोत्साहित गर्नका लागि नै बनाइएको थियो।

उदाहरणका लागि गुरूत्वाकर्षणका नियमका आविष्कारक न्यूटन थिए; लोइस पास्चरले कुकुरले टोक्दा हुने रोग (रेबिज)को सुइको आविष्कार गरे।

## यी पनि हेर्नुहोस्
* आविष्कार र आविष्कारक

श्रेणी:आविष्कार
श्रेणी:शब्दार्थ
श्रेणी:विकास
श्रेणी:विज्ञान
आविष्कारकहरूको सूची

**आविष्कार र आविष्कारक** नामक यस  सूचीमा  आविष्कार, आविष्कारक, वर्ष र देशको  नाम दिइएको छ।

## वर्णानुक्रम अनुसार सूची 
### अ 
*

### आ 
*

### इ 
*

### ए 
### ओ 
### क 
### ग 
*

### घ 
### च 
*
*

### छ 
### ज 
*

### झ 
### ट 
### ठ 
### ड 
### त 
### थ 
### द 
### ध रेडियोको आविष्कारक राजेन्द्र 
### न 
### प 
### फ 
### ब 
### भ 
### म 
*

### य 
### र 
### ल 
### व 
*

### श 
### ष 
### स 
*

### ह 
### क्ष 
### त्र 
### ज्ञ 
## बाह्य कडीहरू
* आविष्कार तथा आविष्कारक  
* बच्चाहरूको प्रिय वस्तुहरूको  आविष्कार (गूगल पुस्तक ; लेखक - लक्ष्मण प्रसाद)
## यो पनि हेर्नुहोस्
* मेकानिकल इन्जिनियरहरूको सूची

श्रेणी:आविष्कार
श्रेणी:आविष्कारक
फोटोन

मा  प्रसारित हुँदै कलासम्बद्ध प्रकाशका फोटोन]]
भौतिकीमा  **प्रकाशाणु** (फोटोन) प्रकाश र अन्य विद्युतचुम्बकीय विकिरण (इलेक्ट्रोमैग्नेटिक रेडिएशन)का मूलभूत कणलाई भनिन्छ। फोटोनको  द्रव्यमान (अनि भार) शून्य हुन्छ। सबै मूलभूत कणहरूको प्रकार फोटोन पनि तरङ्ग-कण द्विरूप दर्शाउँदछन्, अथवा उनमा तरङ्ग र कण दुईटैको नै प्रवृत्ति हुन्छ।
प्रकाशाणुको  आधुनिक रूप "अलबर्ट आइन्सटाइन"ले आफ्नो प्रयोगहरूद्वारा दिए जो कि प्रकाशका तरङ्ग रूपको ब्याख्या गर्न सकिएन।

श्रेणी:विज्ञान
न्यूट्रोन

**न्यूट्रोन** एक आवेश रहित मूलभूत कण हो, जो परमाणुका नाभिकमा  प्रोटोनका साथ पाइन्छन्। जेम्स चेडविकले यिनको खोज गरेकाथिए  । यसलाई n प्रतीक चिन्ह द्वारा दर्शाइन्छ।

श्रेणी:भौतिक विज्ञान
प्रोटोन

right|thumb|200px|प्रोटोन संरचना
**प्रोटोन** (नेपाली: प्रोटोन) एक धनात्मक विद्युत आवेशयुक्त मूलभूत कण हो, जो परमाणुका न्युक्लियसमा न्युट्रोनका साथ पाइन्छन्। यसलाई p प्रतिक चिन्ह द्वारा दर्शाइन्छ। यसमा १.६०२E−१९ कोलम्बको धनावेश हुन्छ। यसको द्रव्यमान १.६७२६E−२७ किग्रा हुन्छ जो इलेक्ट्रोनको द्रव्यमानको लगभग १८३७ गुणा हुन्छ। **प्रोटोन** तीन प्राथमिक कण दुई अप-क्वार्क र एक डाउन-क्वार्क मिलेर बनेको हुन्छ। स्वतन्त्र रूपमा यो हाइड्रोजन आयोन H+को रूपमा पाइन्छ।

यस्को नाम ग्रीक शब्दावलीबाट लिइएको हो जसको अर्थ पहिलो भन्ने हुन्छ।

## विवरण 
**प्रोटोन** फॉर्मिऑन हुन्छन्, जसको स्पिन १/२ हुन्छ र यो तीन क्वार्कदेखि मिलेर बनेका हुन्छ अर्थात यो बेर्यॉन (हेड्रनको  एक प्रकार )को रूपमा  हो। यिनका दुई अप-क्वार्क एवं एक डाउन-क्वार्क आपसमा  सशक्त बल ( strong force )देखि जोडिएका हुन्छन् जोग्लुअन द्वारा लागू हुन्छन्। **प्रोटॉन** र न्यूट्रॉनको  जोडा न्युक्लिऑन भनिन्छ जो किपरमाणु न्युक्लियसमा  नाभकीय बल ( nuclear force )देखि आपसमा  बाँधिएका हुन्छन्। हायड्रोजन नैं एक मात्र यस्तो तत्त्व हो जसका परमाणु न्युक्लियसमा  **प्रोटॉन** अकेरा पाइन्छ अन्यथा अन्य सबै परमाणुका न्युक्लियसमा  प्रोटोन न्युट्रोनका साथ पाइन्छ। हायड्रोजन परमाणुका न्युक्लियसमा  केवल एक प्रोटोन हुन्छ न्यूट्रॉन हुंदैन जबकि यसका दुई भारी समस्थानिक ड्युटेरियममा एक प्रोटॉन अनि एक न्युट्रोन एवं ट्रिटियममा एक प्रोटोन अनि दुई न्युट्रोन हुन्छन्।

## स्थायित्व 
प्रोटोन, इलेक्ट्रोन ( ऋणात्मक बिटा रेडियसन )को अवशोषण गर्न न्युट्रोनमा बदलिन्छ।

p+ + e- → no + ve

जहाँ p प्रोटोन, e इलेक्ट्रोन, n न्युट्रोन, र ve इलेक्ट्रोन न्यूट्रीनो छ।

यस विपरित न्युट्रोन इलेक्ट्रोन (ऋणात्मक बीटा क्षय)को उत्सर्जन गर्न प्रोटोनमा बदलिन्छ।

no → p+ + e- + ve-

प्रोटोनको अर्ध-आयु धेरै लामो हुन्छ (आजका ब्रह्माण्डको आयुदेखि पनि अधिक)

## इतिहास 
प्रोटोनको  नामकरण ग्रीक शब्द प्रोटोस protosबाट भएको हो जसको अर्थ "प्रथम्" भन्ने हुन्छ। सन् १९२० मा रदरफोर्डले यसको खोज गरेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भौतिक विज्ञान
विश्व सिमसार दिवस

: a recently rediscovered endemic species ]]

**विश्व सिमसार दिवस** प्रत्येक वर्ष फेब्रुअरी २ तारिखका दिन विश्वभर मनाइन्छ ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:दिवसहरू
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय दिवसहरू
अङ्गद

thumb|The monkey prince Angad is first sent to give diplomacy one last chance (Ravi Varma studio, 1910's)
**अंगद** रामायणमा उल्लेख गरिएको बानर राज्य किस्किन्धा नगरको राजा बालीका छोरा थिए ।

अंगद शक्तिशाली वानर राजा वली र उनकी पत्नी ताराका छोरा हुन्। उनी सुग्रीवका भतिजा हुन् । राम र सुग्रीवले आफ्नो बुबाको हत्या गरेपछि, अंगदा सीतालाई रावणको बन्धनबाट छुटाउन रामको सेनामा सामेल हुन्छ।

राजाले रामलाई आफ्नी पत्नी खोज्न र उद्धार गर्न मद्दत गर्ने आफ्नो प्रतिज्ञा पूरा गर्न असफल भएपछि, अंगदा र ताराले राम र तिनका भाइ लक्ष्मणलाई सुग्रीवसँग मिलाप गराउने भूमिका खेल्छन्। सँगै, तिनीहरूले सुग्रीवलाई रामको प्रतिज्ञाको सम्मान गर्न मनाउन सक्षम छन्, आफ्नो समय रक्सी पिउने खर्च गर्नुको सट्टा। त्यसपछि सुग्रीवले रामलाई मद्दत गर्न वानरहरूको व्यवस्था गर्छन् र रावणको राक्षसी होस्टसँग लड्ने बाँदर सेनालाई व्यवस्थित गर्छन्। अंगदाले विशेष खोजी दलको नेतृत्व गर्छ, जसमा हनुमान र जाम्बवन्त समावेश हुन्छन् र रामकी पत्नी सीतालाई भेट्टाउन सक्षम हुन्छन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:रामायणका पात्रहरू
श्रेणी:रामायण
मूलभूत कण

thumb|300px|मूलभूत कणहरूको  मानक मडल
भौतिकीमा  **मूलभूत कण** ती कण हुन्, जसको कुनै उपसंरचना ज्ञात छैन। यो कुन कणहरूदेखि मिलेर बनेको हो, अज्ञात छ। मूलभूत कण ब्रह्माण्डको आधारभूत संरचना हो, समस्त ब्रह्माण्ड यिनै मूलभूत कणहरू देखि मिलेर बनाएको छ। कण भौतिकीका मानक मडल (standard model )का अनुसार क्वार्क, लेप्टोन र गेज बोसन मूलभूत कण हुन्। 

## पदार्थ कण र ऊर्जा कण 
साधारणतया ब्रह्माण्डमा दुई प्रकारका कणोको कल्पना गरिएको हो, एक "पदार्थ कण" (matter particle) र अर्को "ऊर्जा कण" (energy particle)। पदार्थ कण ती कण हो, जसको  द्रव्यमान हुन्छ, जो ठाउँ ओगट्छ, जो पोली एक्सक्ल्युसन सिध्दाँतको  पालन गर्दछन् र यो फर्मिअन कहलाउँछन्। यसका विपरीत, ऊर्जा कणको  द्रव्यमान छैन हुन्छ, स्वाभाविक रूपले यो जग्गा पनि होइन घेर्दछ, ना नैं यो पोली एक्सक्ल्युसन सिध्दाँतको  पालन गर्न बाध्य हो, यो बोसान कहलाउँछन्।

## अन्य भाषाओँमा  
मूलभूत कणलाई अङ्ग्रेजीमा  "एलिमेन्टरी पार्टिकल" (elementary particle) र उर्दू-फारसीमा  "बुनियादी जर्रा" () भन्दछन्।

## यी पनि हेर्नुहोस् 
* कण भौतिकी
* क्वार्क
* लेप्टोन
* गेज बोसन

श्रेणी:भौतिकी
बाली (रामायण)

**बाली** हिन्दु महाकाव्य *रामायण* मा वर्णित वानर र किष्किन्धाका राजा थिए। उनी देवराज इन्द्रका पुत्र, ताराका पति, सुग्रीवका दाजु र अङ्गदका पिता थिए।

बालीले आफ्ना पिता इन्द्रबाट एउटा यस्तो माला प्राप्त गरेका थिए, जसले उनलाई मृत्युको नजिक पुग्दा पनि ऊर्जा पुनः प्राप्त गर्न मद्दत गर्दथ्यो र उनलाई एक अपराजित योद्धा बनाउँथ्यो। बाली मरेको ठानेर सिंहासन सम्हालेका आफ्ना भाइ सुग्रीवलाई उनले राज्यबाट निकाला गरिदिएका थिए। सुग्रीवले उनीहरूबीचको विवाद सुल्झाउन भगवान् विष्णुका अवतार रामसँग सहायता मागेका थिए। दाजुभाइबीचको द्वन्द्वका क्रममा रामले बालीको छातीमा वाण प्रहार गरेका थिए।

## प्रारम्भिक जीवन 
महाकाव्यका अनुसार, कूर्म अवतारको समयमा गरिएको समुद्र मन्थनबाट चौध प्रकारका रत्न वा खजानाहरू उत्पन्न भएका थिए। यी खजानाहरूमध्ये विभिन्न अप्सराहरू (दिव्य सुन्दरीहरू) पनि थिए, जसमध्ये एक तारा थिइन्। ताराको उत्पत्ति समुद्र मन्थनबाट भएको थियो र मन्थनमा आफ्ना पिता इन्द्रलाई सहयोग गरिरहेका वालीले तारालाई स्वीकार गरी उनीसँग विवाह गरेका थिए।

बाली अत्यन्तै साहसी थिए, जुन कुरा ताराले उनलाई रोक्न खोज्दा र सुग्रीवसँग नलड्न बिन्ती गर्दा प्रष्ट हुन्छ। ताराले रामले सुग्रीवलाई सहयोग गरिरहेको चेतावनी दिएकी थिइन्। बालीले तारालाई  यदि उनले युद्धमा कुनै देवताकै सामना गर्नुपरे पनि, उनी चुनौतीलाई बेवास्ता गरेर मौन बस्न सक्दैनन् भनेर जवाफ दिएकी थिइन्। यदि चुनौती दिने व्यक्ति आफ्नै छोरा अङ्गद वा सुग्रीवकी पत्नी रुमा नै भए पनि, उनले युद्धको चुनौती स्वीकार गर्नुपर्ने हुन्छ।

## झगडा 
*रामायण* का अनुसार, मायावी नामको एक भयानक राक्षस किष्किन्धाको ढोकामा आउँछ र बालीलाई युद्धको चुनौती दिन्छ। बालीले चुनौती स्वीकार गर्छन् तर उनी नजिकै पुग्दा राक्षस डराएर एउटा गुफाभित्र भाग्छ। बाली गुफाभित्र पस्छन् र सुग्रीवलाई बाहिर पर्खिन निर्देशन दिन्छन्। जब बाली फर्केनन् र सुग्रीवले राक्षसी आवाजहरू सुने तथा गुफाबाट रगत बगिरहेको देखे, उनले गल्तीवश बाली मारिएको निष्कर्ष निकाल्छन्। त्यसपछि सुग्रीवले गुफाको मुख एउटा ठुलो चट्टानले बन्द गरिदिन्छन् र किष्किन्धाको शासन सम्हाल्छन्। 

यद्यपि, गुफाभित्र वालीले राक्षसलाई हराएर मारिसकेका थिए र उनी चाँडै घर फर्किन्छन्। सुग्रीवले राजाको रूपमा काम गरिरहेको देखेर बालीले आफ्नो भाइले आफूलाई धोका दिएको विश्वास गर्छन्। सुग्रीवले आफ्नो कदमको स्पष्टीकरण दिने प्रयास गरे तापनि वालीले सुन्न मानेनन्, जसले गर्दा सुग्रीव ऋष्यमूक पर्वतमा भाग्न बाध्य हुन्छन्। यो पृथ्वीमा यस्तो एक मात्र ठाउँ थियो जहाँ ऋषि मतङ्गको श्रापका कारण बाली प्रवेश गर्न सक्दैनथे।

## बालीको माला 
बालीलाई उनका पिता इन्द्रले एउटा सुनको माला प्रदान गरेका थिए। *वाल्मीकि रामायण* का अनुसार, यो मालाले युद्धको समयमा वालीको ऊर्जामा उल्लेख्य वृद्धि गर्दथ्यो।

बालीले राक्षस दुन्दुभीसँगको युद्धमा आफ्ना पिता इन्द्रले दिएको यो शक्तिशाली माला लगाएका थिए र उनलाई पराजित गरेका थिए। *वाल्मीकि रामायण* ले बालीलाई महान् शक्तिको रूपमा वर्णन गरे तापनि, यसमा बाली र रावण बीचको कुनै द्वन्द्वको बारेमा उल्लेख गरिएको छैन।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
श्रेणी:रामायणका पात्रहरू
श्रेणी:रामायणमा वानर
श्रेणी:इन्द्रका सन्तानहरू
एकीकृत नेकपा माओवादीको सातौं राष्ट्रिय महाधिवेशन

**एकीकृत नेकपा माओवादीको सातौँ राष्ट्रिय महाधिवेशन** विसं २०६९ माघमा मकवानपुर जिल्लाको हेटौडामा आयोजना गरिएको थियो ।

श्रेणी:एकीकृत नेकपा माओवादी
श्रेणी:राजनीतिक दलका महाधिवेशनहरू
प्रमिथस (महाकाव्य)

**प्रमिथस** लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाद्वारा लेखिएको महाकाव्य हो । ग्रीक राजकुमार प्रमिथसको कथालाई आधार बनाएर लेखिएको यो महाकव्य तत्कालीन नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठानले बजारमा ल्याएको हो । पृष्ठ संख्या १८९ भएको उक्त पुस्तक विक्रम सम्वत २०२८ मा प्रकाशित भएको हो ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:महाकाव्यहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्य
श्रेणी:पुस्तकहरू
श्रेणी:लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाका कृतिहरू
माइती नेपाल

**माइती नेपाल** () महिला तथा बालबालिका बेचविखन विरूद्ध काम गर्ने नेपालको एक गैरसरकारी संस्था हो। यसको संस्थापिका अनुराधा कोइराला सन् B.S. 2009को सिएनएन हिरो हुन्।

## ट्रान्जिट गृह
माइती नेपालका ट्रान्जिट गृह नेपालको विभिन्न नौ स्थानमा रहेक छन् ।
# पशुपतिनगर ,इलाम
# काकरभिट्टा, झापा 
# विराटनगर, मोरङ
# बीरगंज, पर्सा
# भैरहवा,रुपन्देही
# नेपालगञ्ज,बाँके
# धनगडी,कैलाली
# काठमाडौँ, थानकोट
# महेशपुर - नवलपरासी 
# महेन्द्रनगर, कंचनपुर

### संरक्षण गृह
माइती नेपालको दुई महिला पुनस्थापना केन्द्रहरू छन् :-
# महिला पुनस्थापना केन्द्र, काठमाडौँ
# महिला पुनस्थापना केन्द्र,, इटहरी

### निवारण गृह
# चिसापानी - नुवाकोट 
# बर्दघाट - नवलपरासी 
# हेटौँडा - मकवानपुर

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडीहरू
*
*The Peace Abbey Courage of Conscience Recipients List  
*CNN Heroes
*http://www.ucaan.com.np/home/members_partners_detail.php?pid=25
*माइती नेपाल गृहले १४ किशोरीलाई आत्मनिर्भर बनाएर बिदाइ गर्यो

श्रेणी:नेपालका सामाजिक संस्थाहरू
श्रेणी:महिला सम्पादनथन २०१५ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
भाटभटेनी मन्दिर

**भाटभटेनी मन्दिर** काठमाडौँको वालुवाटारमा रहेको एक मन्दिर हो ।

श्रेणी:मन्दिरहरू
श्रेणी:धार्मिक स्थलहरू
कोत्रे-पुणिटार यान्त्रिक पुल

**कोत्रे-पुणिटार यान्त्रिक पुल** नेपालकै पहिलो यान्त्रिक पुल मानिन्छ । तनहुँ जिल्लाको दुलेगौँडा गाविस वडा नम्बर २ मा रहेको कोत्रेबाट कास्की जिल्लाको भरत पोखरी गाविस वडा नम्बर १ मा रहेको पुणिटार जोड्ने यो पुल सेती नदीमाथि निर्माण गरिएको हो । करिब ५५ लाख रुपियामा निर्माण सम्पन्न भएको यस पुलको निर्माणकार्य २०६१ सालमा सुरु भएको थियो । हेर्दा झट्ट केबुलकार जस्तो देखिने यस यान्त्रिक पुलमा काँच, फलाम र टिनले बनेका दुईवटा ट्रली बक्स जडान गरिएको छ । एउटा ट्रली पारी पुग्दा अर्को वारि आइपुग्छ । दुवै ट्रली एउटै फलामे लठ्ठामा जोडिएको यस पुलमा एकपटकमा दुवै ट्रलीमा गरी आठ जना मान्छे आवतजावत गर्न सकिन्छ । पुलले एकपटकमा करिब एक हजार केजीसम्म तौल धान्न सक्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:यान्त्रिक पुलहरू
श्रेणी:यातायात
श्रेणी:विद्युतीय यातायात
कुश्मा-बलेवा यान्त्रिक पुल

**कुश्मा-बलेवा यान्त्रिक पुल** बागलुङ जिल्लाको बलेवादेखि पर्वत जिल्लाको कुश्मा निर्माण गरिएको जोड्न केबलकार मोडलको यान्त्रिक पुल हो । कुश्मा बजारदेखि नारायणस्थानको ढिकसम्म कालीगण्डकी नदीमाथि निर्माण गरिएको यो पुल कुश्मा-बलेवा यान्त्रिक पुल लिमिटेडले करिब चार करोडको लागतमा बनाएको हो । सो पुलमा दुवैतर्फ पोल गाडेर ५ सय ५० मिटर लामा छ वटा फलामका लठ्ठा जडान गरिएको छ । फलामका लठामा यात्रु बस्न दुई वटा डब्बा जडान गरिएको छ। एक डब्बामा एक पटकमा आठ जना गरी दुईमा १६ जना सवारी गर्न सक्नेछ । विद्युत र जेनेरेटरबाट चल्ने पुलमा यात्रुका साथै मालसामानसमेत ढुवानी गर्न सकिनेछ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:यान्त्रिक पुलहरू
श्रेणी:यातायात
श्रेणी:विद्युतीय यातायात
महाप्रबन्धक

**महाप्रबन्धक**ले कुनै कार्यालयको व्यापार र बजार सम्बन्धि कार्यहरू निरीक्षण तथा नियन्त्रण गर्ने काम गर्दछ ।

श्रेणी:पद
श्रेणी:पेशा
श्रेणी:नोकरी
शिवभूषण लाल

**शिवभूषण लाल** एक इन्जिनियर तथा प्रशासक हुन्। उनी नेपालको पहिलो कम्प्युटर इन्जिनियर हुन्। धनुषा जिल्लाको जनकपुरमा जन्मेका लाल हाल नेपाल टेलिकमको सूचना प्रविधि निर्देशनालयका निर्देशक हुन्। उनी कम्प्युटर एशोसिएसन अफ नेपाल क्यानका कार्यकारी सदस्य हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालको पहिलो
अवर्धनात्मक रक्त अल्पता

**अवर्धनात्मक रक्त अल्पता** (Aplastic Anemia) त्यस्तो शारिरिक अवस्था हो जसमा रगतमा सेतो रक्तकण (WBC)को कमी भै मानिसको रोगसँग लड्ने क्षमतामा ह्रास आउँछ। साधारणतया हड्डीको मासीले पर्याप्त रूपमा सेतो रक्तकण उत्पादन गर्न नसकेका कारण यो रोग हुन सक्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* 

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
* Aplastic Anemia & MDS International Foundation
* Mayo Clinic
* University of Texas
* The Aplastic Anaemia Trust
* Shannon's Trust , support for people with aplastic anemia

श्रेणी:जनस्वास्थ्य
श्रेणी:रोगका लक्षण
किनेमा

**किनेमा** भटमासबाट बनाइने एक परिकार हो । विशेष गरी यो परिकार पूर्वी नेपालका किराँत जाति  मौलिक र मुख्य परिकारहरुमा पर्दछ । लिम्बु, याक्खा, राई, सुनुवार सम्प्रदायमा यो परिकार लोकप्रिय रहेको छ । किनेमा बनाउँदा सुरुमा भटमासलाई नडढ्ने गरी भुटिन्छ । त्यसपछि त्यसलाई पानीमा उसिनिन्छ । उसिनेपछि त्यसलाई मान्द्रो वा केराको पातमा फैलायेर राखिन्छ। केही सेलाएपछि त्यसमा अलिकति राम्रो खालको खरानी राखेर मोलि दालो वा थुन्छेमा केराको पात वा प्लास्टिक बिछ्याइ अगेना छेउमा  राखिन्छ। त्यसरी राख्ने कामलाई सुम राख्नु भनिन्छ । राख्दा राम्रो गरी छोपिएको हुनु पर्छ। हावा पस्यो भने किनेमा राम्रो हुँदैन।

सुम राखेको दुई दिनपछि किनेमा तयार हुन्छ। सुम खोल्दा त्यसमा सेता सेता रेसाहरू देखिएका छन् र छुँदा लेस्यैलो र हातमा टाँसिने भयो भने किनेमा सप्रेको मानिन्छ। त्यसरी तयार भएको किनेमालाई घाममा राम्ररी सुकाएर राखिन्छ र आवस्यकता पर्दा झिकेर पकाउन र कतै कोसेलीको रूपमा पनि पठाउन सकिन्छ।

किनेमाको परिकार जाडो मौसममा खानु उपयुक्त हुन्छ। यसले रुघामार्गी लागेको बेला बद्धी फाइदा गर्छ। साथै यसले खानामा रुचि जगाउँछ । यस्कै मात्र सुप बनाएर पनि खान सकिन्छ तर अन्य तरकारी र दालमा मिसाएर खाँदा यसले छुट्टै स्वाद दिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:पकवान
श्रेणी:नेपाली परम्परागत खानाका परिकारहरू
श्रेणी:नेपाली खाना
श्रेणी:परिकार
विवाहको उमेर

**पहिलो विवाहको उमेर** (Age at first marriage)पहिलो विवाह गरेको उमेर त्यस व्यक्तिको विवाहको उमेर हो।देश अनुसार विवाहको उमेर सरकारले नै तोकिदिएको हुन्छ। नेपालमा मुलुकी ऐन अनुसार विवाहको उमेरलाई अभिभावकको स्वीकृतिमा १८ वर्ष र अभिभावकको स्वीकृति बगेर २० वर्ष  तोकिएको छ। यसरी कानुनले विवाहको उमेर निर्धारण गरिको भएपनि १५ देखि १९ वर्षको उमेरमा पहिलो विवाह गर्नेहरु ४८.९ प्रतिशत रहेको तथ्यांक छ।  नेपालको कुनै कुनै समुदायमा अझैपनि बाल विवाह पुर्णरूपमा हट्न सकेको छैन। बाल विवाह रोक्न सरकारी तथा गैर-सरकारी तवरबाट विभिन्न प्रयासहरु पनि भइरहेकै
छन। "बीस पारी बिहाबारी" जस्ता नारा बनाइ जनचेतना प्रसारण पनि गर्दै आएका हुन्।

सपवमािसपवबिपाविबव छ। 

## सन्दर्भ सामग्री
## बाहिरी सूत्र
* United Nations World Marriage Patterns २०००
* Europe: Eurostat numbers for २००६

श्रेणी:जनसङ्ख्या
श्रेणी:जनस्वास्थ्य
सन् २०१३ मा रुसमा खसेको उल्का

सन् २०१३ फेब्रुअरी १५ तारिखमा स्थानीय समय अनुसार बिहान ९ बजेर २० मिनट २६ सेकेण्ड (नेपाली समय ९ बजेर ५ मिनट २६ सेकेण्ड  मा रुसको सेल्याबिन्स्क क्षेत्रको वायुमण्डलमा एउटा उल्का बलिरहेको आगोको डल्लाको रूपमा प्रवेश गर्यो ।  कम्तिमा  गतिमा,ध्वनीको गतिभन्दा लगभग ४४ गुणा बढी गतिमा दक्षिणी युराल क्षेत्रको आकाश मार्ग हुँदै सेल्याबिन्स्क सहरमा गएर विष्फोट भयो ।  उक्त उल्का पिण्डले उत्तरबाट प्रवेश गरेर दक्षिणतिरको यात्रा तयगरेको थियो । अमेरिकी अन्तरिक्ष संस्था नासाले गरेको अनुमान अनुसार  व्यास भएको उक्त पिण्डको तौल करिब १०,००० टन छ ।   ।

## टिप्पणीहरू
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सन् २०१३ का घटनाहरू
श्रेणी:उल्कापात
श्रेणी:सन् २०१३ मा विज्ञान
प्रतिलिपि अधिकार

**प्रतिलिपि अधिकार** एउटा कानुनी व्यवस्था हो जसले कुनैपनि बौद्धिक सम्पत्तिको कृतिकारलाई आफ्नो कृति वा सृजनाको प्रयोग वा पुनःप्रयोगको व्यवस्थापन गर्ने विशेष अधिकार दिन्छ। प्रतिलिपि अधिकारले कृतिकारलाई आफ्नो सृजना अरूले के कस्तो शर्तमा प्रयोग वा पुनःप्रयोग गर्न दिने भन्ने तय गर्ने अधिकार दिएको हुन्छ। 

खासमा यो कृतिको प्रतिलिपि बनाउने अधिकार हो तथापि यसले त्यस कृतिको आंशिक प्रयोग अथवा त्यसबाट लिइने लाभका लागि कृतिकारलाई श्रेय प्रदान गर्दछ। यो बौद्धिक सम्पत्ति (intellectual property)को रूपमा सर्वाधिकार, ट्रेडमार्क अथवा ट्रेड गोपनीयता नामबाट सुरक्षित गर्न सकिन्छ। 

## इतिहास
## क्षेत्र
:**साहित्यिक रचना** :- यसमा कम्‍प्‍यूटर कार्यक्रम, हार्डवेयर सफ्टवेयर र कम्‍प्‍यूटर डाटाबेस पर्दछन्।
:**नाट्य रचना** :- यसमा गायन, नृत्‍य रचना या कुनै प्रदर्शनमा मनोरञ्जनको कुनै रूप, नाट्य प्रवन्ध आदि।
:**संगीत रचना** :- यसमा संगीत रचनाहरू पर्दछन्
:**कलात्‍मक रचना** :- यसमा चित्र, मूर्ति, आलेख (मानचित्र, चार्ट या प्‍लान), फोटोग्राफ, आदि।
:**चलचित्र रचना** श्रव्यदृष्य सामग्री
:**ध्‍वनि रेकर्डिंङ** 

## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपाल प्रतिलिपि अधिकार रजिष्ट्रारको कार्यालय
### विश्वव्यापी सन्धि र सहमतिहरू
*Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works of १८८६
*Rome Convention for the Protection of Performers, Producers of Phonograms and Broadcasting Organisations of १९६१
*Universal Copyright Convention of १९५२
*World Intellectual Property Organization Copyright Treaty of १९९६
*WIPO Performances and Phonograms Treaty of १९९६
*The World Trade Organization Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights (TRIPS), of १९९४

## सन्दर्भ सामग्री
## थप पढ्नका लागि
अ‌ंग्रेजी सामग्रीहरूः

* 
* Ellis, Sara R. *Copyrighting Couture: An Examination of Fashion Design Protection and Why the DPPA and IDPPPA are a Step Towards the Solution to Counterfeit Chic*, ७८ Tenn. L. Rev. १६३ (२०१०), *available at* http://ssrn.com/abstract=1735745.
* 
*Lehman, Bruce: *Intellectual Property and the National Information Infrastructure* (Report of the Working Group on Intellectual Property Rights, १९९५)
*Lindsey, Marc: *Copyright Law on Campus.* Washington State University Press, २००३. ISBN ९७८-०-८७४२२-२६४-७.
*Mazzone, Jason. *Copyfraud*. SSRN
* 
* 
*Pievatolo, Maria Chiara. ''Publicness and Private Intellectual Property in Kant's Political Thought*.http://bfp.sp.unipi.it/~pievatolo/lm/kantbraz.html
*
*Shipley, David E. Thin But Not Anorexic: Copyright Protection for Compilations and Other Fact Works UGA Legal Studies Research Paper No. ०८-००१; Journal of Intellectual Property Law, Vol. १५, No. १, २००७.
*Silverthorne, Sean. *Music Downloads: Pirates- or Customers? *.Harvard Business School Working Knowledge, २००४.
*Sorce Keller, Marcello. "Originality, Authenticity and Copyright", *Sonus*, VII(२००७), no. २, pp.&nbsp;७७–८५.
* 
*
*WhyNotAskMe.org : *Organization demanding democratic participation in copyright legislation and a moratorium on secret and fast-tracked copyright negotiations''

## बाह्य सूत्र
जन्मान्तर

*जन्मान्तर* (:en: Birth Interval) दुइ जीवित जन्मका बीचको समय अन्तर जन्मअन्तर हो जन्मान्तरको् अवधी २४ महिना भन्दा कम भयो भने जोखिम पू्र्ण प्रजनन मानिन्छ। जन्मान्तर लम्बाएर शिशु मृत्युदर घटाउन सकिन्छ भन्ने पूष्टी भएको छ। 

## सन्दर्भ सामग्री
कुनै पनि ठाउँमा जन्मेका २ जिवित शिशुहरुको जन्मको बिचको अन्तरलाइ जन्मान्तर भनिन्छ । सामान्यतया कुनै पनि आमाले एउटा बच्चा जन्मिसकेपछी फेरि अर्को बच्चा जन्माउन का लागि बिचमा कम्तिमा पनि २ वा ३ देखि ४ बर्षको अन्तरमा अर्को बच्चा जन्माउनु ठिक हुन्छ । यसो गर्दा आमा र बच्चा दुबै स्वस्थ रहन्छन ।
यस्तो उपायबाट बच्चा जन्मने अवधी ढिलो हुन गई जनसंख्या वृद्धि रोक्न मदत मिल्छ । यसका साथै जन्मान्तरले आमा र बालकलाइ मात्र हैन , परिवारका अन्य सदस्यलाइ समेत फाइदा हुन्छ र गुणस्तरीय जिवनको प्राप्तिमा सहयोग पुग्छ ।

## बाहिरी सूत्र
## सन्दर्भ सामग्री
## बाहिरी सूत्र
एच जे कनिया

**सर हरिलाल जेकिसुन्दास कानिया** भारतको प्रथम प्रधान न्यायाधीश थिए। उनी ६ नवम्बर १९५१ देखी १४ अगस्त १९४७ यस पदमा आसीन थिए। भारतको सर्वोच्च अदालतमा पद धारण गर्नु भन्दा पहिले, उनी भारतको सङ्घीय अदालतको मुख्य न्यायाधीश थिए, सर्वोच्च अदालतको पूर्ववर्ती । उनको पदमा रहेको बेला निधन भयो। 

## निजी जीवन
*१९४३ मा नाइटहुडबाट सम्मानित।
* जेकिसुन्दासको सुपुत्र।
*सर चुन्नीलाल मेहताको छोरी कुसुमसँग विवाहित गरेको (१९२५ मा)।

## शिक्षा
*बी.ए. गरेको – सामलदास कॉलेज, भावनगर, गुजरात बाट।
*एल.एल.बि. गरेको - गभरमेन्ट ल कलेज, मुम्बई बाट।

## व्यावसायिक जीवन
*१९१५ मा उच्च अदालतको अधिवक्ता (मूल साइड) परीक्षा उत्तीर्ण गरे। बंबई उच्च अदालतको न्यायाधीश नियुक्त गरिएको थियो।
*बंबई उच्च अदालतको न्यायाधीशको रूप मा १९३३ देखी १९४६ सम्म सेवा गरे।
*१९४४ र १९४५ मा बंबई उच्च अदालतको कायम मुकायम मुख्य न्यायाधीशको रूपमा सेवा गरे।
*२० जून १९४६ मा सङ्घीय अदालतको एक न्यायाधीशको रूपमा नियुक्त गरिएको थियो। १३ अगस्त, १९४७ सम्म यस पदमा आसीन थिए।
*१५ अगस्त, १९४७ मा भारतको मुख्य न्यायाधीश को रूपमा शपथ लिए।
*६ नवंबर, १९५१ मा निधन भयो।

## बाह्य सुत्र
* 
* 
*

श्रेणी:प्रधानन्यायाधीशहरू
प्रधान न्यायाधीश

**प्रधानन्यायाधीश** कुनै पनि देशको सर्वोच्च अदालतका प्रमुख न्यायाधीश हुन ।

श्रेणी:नेपालको न्याय प्रशासन
रेनु विष्ट केसी

**रेनु विष्ट केसी** नेपाली गायिका हुन्। उनले २०५८ सालदेखि संगीत क्षेत्रमा क्रियाशील छिन्।
उनले प्रकाश गुरुङ र गुरुदेव कामतसँग संगीतको प्रशिक्षण लिएकी हुन्। 
रेनुले २०६० सालमा पहिलो एकल एल्बम पहिलो पाइला सार्वजनिक गरेकी थिइन्।
२०६९ सालमा अन्तर्ध्वनि बजारमा ल्याइन। 
केही नेपाली चलचित्र र सामूहिक एल्बममा पनि स्वर दिएकी रेनुले राप्ती म्युजिक एवार्ड, जनदृष्टिकोण एवार्ड तथा महिला एवार्ड पाएकी छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* रेनु विष्ट केसी, गायिका 

श्रेणी:नेपाली गायकहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू
भैरवबहादुर थापा

**भैरवबहादुर थापा** (वि सं १९८९-) वरिष्ठ नृत्यनिर्देशक हुन्। 
उनको जन्म १९८९ साल फागुन ६ गते काठमाडौंमा भएको हो। 
२०१० सालदेखि नृत्य-निर्देशन गर्न थालेका हुन्।
उनले २०१८ सालमा लोकसेवा आयोगबाट परीक्षा उत्तीर्ण गरी सांस्कृतिक संस्थानमा नृत्य-निर्देशक पदमा रही सेवा गर्न थालेका हुन्।
सांस्कृतिक संस्थानबाट अवकाश लिएपछि उनले भैरव नृत्य दल खोली नृत्य-निर्देशनको कामलाई निरन्तरता दिए।
उनीबाट नृत्य प्रशिक्षण लिएका सयौं कलाकार नेपाली कला क्षेत्रमा स्थापित छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:कला
जनसाङ्ख्यिकीय सङ्क्रमण

*जनसाङ्ख्यिकीय संक्रमण (Demographic Transition)* समय र विकासको क्रमसंगै जनसाङ्ख्यिक तत्वहरू (जन्म र मृत्यु)मा पनि परिवर्तन हुँदै जादा जनसङ्ख्या बृद्धिदर एउटा अवस्थाबाट अर्को अबस्थामा परिवर्तन हुँदै जाने अबस्था लाई जनसाङ्ख्यिकीय संक्रमण भनिन्छ।
 

 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी सूत्र
विश्वनाथ उपाध्याय

**विश्वनाथ उपाध्याय** (विसं १९८६-२०७०) नेपालका पूर्व प्रधानन्यायाधीश थिए। उनी २०४८ साल साउन २३ गतेदेखि २०५२ साल असोज ९ गतेसम्म नेपालको प्रधानन्यायाधीश भएका थिए ।  उनी नेपाल अधिराज्यको संविधान २०४७ बनाउन गठित संविधान सुझाव आयोगका प्रमुख आयुक्त थिए। यिनैको आयोगले संविधानको मस्यौदा तयार पारेको थियो।

## पेशागत जीवन
उपाध्याय कानुन सचिव, कानुन आयोग हुँदै सर्वोच्च अदालतमा न्यायाधीशको रूपमा प्रवेश गरेका थिए। विसं २०४८ मा उनी प्रधानन्यायाधीश बनेका थिए। 

## पारिवारिक पृष्ठभुमि
उहाँका चार दाजुभाइ मध्ये केदारनाथ उपाध्याय पूर्वप्रधानन्यायाधीश एंव राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगका पूर्व अध्यक्ष हुन् भने वैद्यनाथ उपाध्याय सर्वोच्चका वहालवाल न्यायाधीश र अर्का भाइ नरेन्द्र दाहाल सरकारी सेवामा कार्यरत छन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालका प्रधानन्यायाधीशहरू
श्रेणी:नेपालको न्याय प्रशासन
पर्दा, समय र मान्छेहरू (कथासङ्ग्रह)

**पर्दा, समय र मान्छेहरू** नेपाली साहित्यकार झमक घिमिरेद्वारा लेखिएका एघार कथाहरूको सङ्ग्रह हो । विवेक सिर्जनशील प्रकाशन प्रा. लि.ले विसं २०६२ सालमा प्रकाशित गरेको यो कथासंग्रहमा कुल ४० पृष्ठ रहेकाछन् । साहित्यकार झमक घिमिरेका अनुसार यो उनका प्रारम्भिक चरणका कथाहरूको सङ्ग्रह हो । मानवीय मूल्य, मान्यता र जनजीवनका भोगाइहरूलाई मुख्य विषयवस्तु बनाएर लेखिएका यी कथाहरूमा आफ्ना पात्रहरूले निर्धो प्रजातन्त्र र स्वतन्त्रताको खिल्ली उडाएको उनको विश्वास छ । 

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:कथासङ्ग्रह
श्रेणी:नेपाली साहित्य
श्रेणी:झमक घिमिरेका कृतिहरू
बिजुली गारत

**बिजुली गारत** राणा कालका बेला रहेको सेनाको समूह हो । यो समूहले श्री ३ एवम् प्रधानमन्त्रीको निवासको सुरक्षा गर्थ्यो ।

## सङ्गठन 
बिजुली गारतको गठन रणोद्दीप सिंहले गरेका थिए। भतिजाहरू(दाजु जंगबहादुर र भाइ धीरशमशेरका छोरा) बीच चर्किएको शक्तिसङ्घर्षका कारण असुरक्षित महसुस गर्दै रणोद्दीपले '**बिजुली गारत**' नाम दिई यो विशेष फौज निर्माण गरेका थिए। इतिहासकार पुरुषोत्तमशमशेर राणाका अनुसार विशेष प्रकारका हातहतियारका अलावा यो फौजले गल र साबेलजस्ता साधन पनि बोक्ने गथ्र्यो ताकि आवश्यकता परे कसैको घर वा पर्खाल भत्काउनै किन नपरोस्। राजा महेन्द्रले ०२५ सालतिर यसलाई सैनिक प्रहरी नाम दिएर संगठित गरेका थिए। 

### गणतन्त्र पछि 
गणतन्त्र स्थापनापछि चाहिँ यसलाई विशेष सुरक्षा बलका रूपमा निरन्तरता दिइएको छ। दौरा-सुरुवालमा ठाँटिएको देखिए पनि सुरक्षामा खटिने यो फोर्सका सैनिकहरू विशेष तालिमप्राप्त हुन्छन्, र साथै चनाखो पनि। राष्ट्राध्यक्ष कुनै ठाउँमा पुग्नुभन्दा पहिल्यै यसका सैनिक सादा पोसाकमा घटनास्थल पुगेर वस्तुस्थिति अध्ययन गरसिकेका हुन्छन्।  उनीहरूले दिने सूचनाकै आधारमा राष्ट्रपति-उपराष्ट्रपति त्यहाँ जाने-नजाने कुराको अन्तिम टुंगो लाग्छ।  अन्य सैनिक एकाइहरू पृतना, बाहिनी, गण वा गुल्मको मातहतमा हुन्छन्। तर, राष्ट्राध्यक्षको सुरक्षाको जिम्मेवारी पाएकाले यसलाई सीधै जंगी अड्डा र प्रधानसेनापतिको मातहत राखिएको छ।

## सन्दर्भ
## बाहिरी लिङ्कहरू
* सेनाको नयाँ मनोविज्ञान
* युगान्तकारी परिवर्तन

श्रेणी:नेपाली सेना
राजेश गौतम

**राजेश गौतम** (२००७-) नेपालका एक इतिहासकार हुन्। राजेशको जन्म बाबु बद्रीनाथ गौतम र आमा महाकाली गौतमका रूपमा वि.सं. २००७ साल असार (सन् १९५० जुन १) ठमेलमा भएको हो। उनले एमए, पिएचडी गरेका छन्। उनी इतिहास विषयका प्राध्यापक हुन्।

उनले वि.सं. २०४६ मा नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा नेपाल प्रजा-परिषद्‌को भूमिका नामक पुस्तकको लागि मदन पुरस्कार प्राप्त गरे।

## प्रकाशित कृतिहरू 
गौतमका प्रकाशित कृतिमध्ये मुख्य यी हुन्:
* नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा नेपाल प्रजापरिषद्‌को भूमिका
* नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलन र नेपाली कांग्रेस
* इतिहासलेखनको इतिहास
* राणाकालीन नेपालको एक झलक

## पुरस्कार 
गौतमले पाएका मुख्य पुरस्कारहरू:
* उत्कृष्ट युवा पुरस्कार, वि.सं. २०४४
* मदन पुरस्कार, वि.सं. २०४६
* राष्ट्रिय शिक्षा पुरस्कार
* महेन्द्र विद्याभूषण

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* मदन पुरस्कार गुठी

श्रेणी:नेपाली लेखकहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
नेपाल पत्रकार महासङ्घ

**नेपाल पत्रकार महासङ्घ** नेपाली पत्रकारहरूको पेशागत सङ्गठन हो।
हाल यसको अध्यक्ष गोविन्द आचार्य छन्।यसले अन्तर्राष्ट्रिय पत्रकार महासङ्घको सदस्यता प्राप्त गरेको छ। 

## स्थापना
नेपाल पत्रकार महासंघको स्थापना २०१२ चैत १६ गते (सन् १९५६ मार्च २९) भएको हो । यसका संस्थापक सभापति पूर्व प्रधानमन्त्री कृष्णप्रसाद भट्टराई हुनुहुन्छ । 

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
*/ FNJ website

श्रेणी:सञ्चार
श्रेणी:नेपालका सामाजिक संस्थाहरू
श्रेणी:नेपालका पेशागत सङ्गठनहरू
श्रेणी:नेपालको राष्ट्रिय स्तरका सङ्गठनहरू
नेपाल बार एसोसिएसन

**नेपाल बार एसोसिएसन** नेपालका कानुन व्यवासयीहरूको पेसागत सङ्गठन हो । यसको स्थापना २१ डिसेम्बर १९५६ मा भएको थियो।
यो नेपालको संविधानमा उल्लेख भएको एक मात्र पेसागत सङ्गठन पनि हो । यस संस्थालाई न्यायपरिषद्मा एकजना सदस्य समेत सिफारिस गर्ने संवैधानिक अधिकार सुनिश्चित गरिएको छ ।   

## कार्यसमिति 
एसोसिएसनको कार्यकारिणी अधिकार कार्यसमितिमा नीहित हुन्छ। एसोसिएसनका सदस्यहरूले निर्वाचन विधिअनुसार मतदानद्वारा २५ सदस्यीय केन्द्रीय कार्यसमितिको गठन हुन्छ। 

## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपाल कानुन व्यवसायी परिषद्

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
आधिकारिक वेवसाइट 

श्रेणी:नेपालका सामाजिक संस्थाहरू
श्रेणी:नेपालका पेशागत सङ्गठनहरू
नविकरणीय उर्जा

मा सौर शक्ति कारखाना]]

**नविकरणीय उर्जा** नविकरण हुने अथवा नासिएर नसकिने किसिमको शक्तिको स्रोत हो। बायोग्यास, दाउरा, सौर्य उर्जा, इथानोल इन्धन, ब्रिकेट आदि नविकरणीय उर्जा हुन्। त्यस्तै पेट्रोलियम पदार्थ, कोइला आदि नविकरणीय उर्जा होइनन्।

## सन्दर्भ सामग्री
## ग्रन्थसूची
*Aitken, Donald W. (२०१०). *Transitioning to a Renewable Energy Future*, International Solar Energy Society, January, ५४ pages.
*HM Treasury (२००६). *Stern Review on the Economics of Climate Change*, ५७५ pages.
*International Council for Science (c२००६). *Discussion Paper by the Scientific and Technological Community for the १४th session of the United Nations Commission on Sustainable Development*, १७ pages.
*International Energy Agency (२००६). *World Energy Outlook २००६: Summary and Conclusions*, OECD, ११ pages.
*International Energy Agency (२००७). *Renewables in global energy supply: An IEA facts sheet*, OECD, ३४ pages.
*International Energy Agency (२००८). *Deploying Renewables: Principles for Effective Policies*, OECD, ८ pages.
*International Energy Agency (२०११). *Deploying Renewables 2011: Best and Future Policy Practice*, OECD.
*International Energy Agency (२०११). *Solar Energy Perspectives*, OECD.
*Lovins, Amory B. (२०११). *Reinventing Fire: Bold Business Solutions for the New Energy Era*, Chelsea Green Publishing, ३३४ pages.
*Makower, Joel, and Ron Pernick and Clint Wilder (२००९). *Clean Energy Trends २००९*, Clean Edge.
*National Renewable Energy Laboratory (२००६). *Non-technical Barriers to Solar Energy Use: Review of Recent Literature*, Technical Report, NREL/TP-५२०-४०११६, September, ३० pages.
*REN21 (२००८). *Renewables २००७ Global Status Report*, Paris: REN२१ Secretariat, ५१ pages.
*REN२१ (२००९). *Renewables Global Status Report: २००९ Update*, Paris: REN२१ Secretariat.
*REN२१ (२०१०). *Renewables २०१० Global Status Report*, Paris: REN२१ Secretariat, ७८ pages.
*United Nations Environment Programme and New Energy Finance Ltd. (२००७). *Global Trends in Sustainable Energy Investment २००७: Analysis of Trends and Issues in the Financing of Renewable Energy and Energy Efficiency in OECD and Developing Countries*, ५२ pages.
*Worldwatch Institute and Center for American Progress (२००६). *American energy: The renewable path to energy security*, ४० pages.

## बाह्य सूत्र
*
*

श्रेणी:उर्जा
कृषि उद्यम केन्द्र

**कृषि उद्यम केन्द्र** नेपालको कृषि उद्यमशीलताको प्रवर्द्धन गर्नका लागि स्थापित संस्था हो। यो नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घको विशिष्टिकृत अङ्ग हो।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
* आधिकारिक वेवसाइट 

* नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घ 
* नेपाल व्यापार मेला 

श्रेणी:कृषि
नेपालका होटलहरू

नेपालमा विभिन्न स्तरका विभिन्न होटलहरू छन्।
]]

## पाँचतारे होटलहरू(*****)
# होटल याक एण्ड यती, दरवार मार्ग
# हायात रिजेन्सी, बौद्ध
# सोल्टी क्राउन प्लाजा, ताहाचल
# र्याडिसन होटल, लाजिम्पाट
# होटल सांग्रिला, लाजिम्पाट
# मल्ल होटल, ठमेल
# होटल अन्नपुर्ण, दरवार मार्ग
# एभरेष्ट होटल, नयाँबानेश्वर
# ले मेरिडियन काठमाण्डौं, गोकर्ण

## चार तारे होटलहरू(****)
# शंकर होटल, लाजिम्पाट
# होटल हिमालय, कुपण्डोल, ललितपुर
# होटल बैशाली, ठमेल
# ग्राण्ड होटल
# बीग होटल , विराटनगर 
# होटल शेर्पा, दरवार मार्ग
# दरबार होटल, दरवार मार्ग
# रत्ना होटल , विराटनगर 
# होटल ह्यारीसन , विराटनगर
# होटल सरोवर, पोखरा

## तीन तारे होटलहरू(***)
# समसारा रिसर्ट, ठमेल
# काठमाडौँ गेष्ट हाउस
# गार्डेन होटल
# मार्कोपोलो व्यापार होटल
# होटल माउन्टेन
# होटल हारती
# होटल मनाङ
# समिट होटल
# होटल मर्स्याङ्दी
# होटल सेन्टर प्वाइन्ट
# होटल गाङजोङ
# होटल तिब्बत
# रोयल सिंगी होटल
#(hotel indreni himalaya)

## अन्य होटलहरू
# द्वारिकाज होटल बत्तीसपुतली
# होटल स्पेस माउन्टेन, नगरकोट

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* http://www.होटलnepal.com/
* http://www.tourismnepal.org/होटलs-in-nepal/होटलs-in-kathmandu.html

श्रेणी:नेपालका होटलहरू
नेपाल उद्योग परिसंघ

**नेपाल उद्योग परिसङ्घ** नेपालका ठूला तथा मझ्यौला उद्योगीहरूको स‌ंस्था  हो। हाल यसका अध्यक्ष नरेन्द्र कुमार बस्न्यात रहेका छन्। नेपालका ठूला अौद्योगिक घराना लगायत २०० वटा उद्योगहरु सदस्य रहेको परिसंघले निम्न प्रकारका सेवाहरू प्रदान गर्दै आएको छ ।

    १) उद्योगीहरूको हकहितको संरक्षणको पक्षमा कार्य गर्ने ।
    २) उद्योग मन्त्रालय र यस संस्थामा आवद्ध सदस्यताका बीचमा पुलको काम गर्ने ।
    ३) लगानी गर्न चाहने व्यक्तिहरूलाई आवश्यक सूचनाहरु प्रदान गर्ने ।
    ४) कुनै वस्तुको उत्पत्तिको प्रमाणपत्र (Certificate of origin) को issue गर्ने अधिकार प्राप्त संस्था ।
    ५) FDI को लागि लगानी मैत्री व्यवसायिक सूचना प्रदान गर्ने ।
    ६) विषयगत क्षेत्रमा (नीति, नियम, ऐन, कानुनसंग सम्बन्धी) गउतय मबतभ सूचनाहरु प्रदान गर्ने ।
    ७) लगानी कर्ता र सरकारी निकाय तथा प्राइभेट क्षेत्रमा लगानी प्रक्रियालाई सरलीकरण गर्नका लागि सहजीकरणको भूमिका निर्वाह गर्ने ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
* http://www.cnind.org/ 

श्रेणी:नेपालका सामाजिक संस्थाहरू
सार्वजनिक सेवा प्रवाह

**सार्वजनिक सेवा प्रवाह**लाई छिटो, गुणस्तरीय, पहुँचयोग्य, जनसहभागितामूलक तथा निष्पक्ष बनाई जनसन्तुष्टि प्राप्त भएमा मात्र सार्व राज्य वा सरकारले आफ्नो जनातालाई कुनै भेदभावबिना दिने सेवालाई सार्वजनिक सेवा भनिन्छ । यो सेवा सरकार र नागरिकलाई जोड्ने माध्यम मात्र नभएर सरकारको प्रभावकारिता र क्षमता पहिचान गर्ने माध्यम पनि हो । 

राज्यले नागरिक को हित , प्रगती तथा उन्नतिका लागी प्रदान गरिने कुनै पनि खालका सेवा सुविदा र सद्बावको समष्टिलाई सार्वजनिक सेवा जनाउछ । उक्त सेवालाई प्रभावकारी ढङले वैज्ञानिक तवरले तथा कानूनसम्मत तरिकाले जनाता समक्ष पुराउने कार्य नै सार्वजनिक सेवा प्रवाह हो ।
नेपाल संघीय शासन प्रणाली प्रयोगमा गइसकेपछि तहगत रुपमा संघ,प्रदेश तथा स्थानीय तहका सरकारका संरचना सार्वजनिक सेवाको प्रभावकारी र दक्षतापुर्वक रुपमा गर्नका लागी व्यवस्था गरिएको अवस्था रहेको छ ।
## सार्वजनिक सेवाको प्रकार
# अत्यावश्यक सार्वजनिक सेवा 
#आधारभुत सार्वजनिक सेवा 
# पुर्वाधार सम्बन्धित सार्वजनिक सेवा 
# सामाजिक क्षेत्रका सार्वजनिक सेवा 
# क्षमता विकाससँगका सार्वजनिक सेवा 
# उत्पादन र वितरणसँगका सार्वजनिक सेवा
## सार्वजनिक सेवाको आवश्यकता
# नागरिक र सरकार जोड्ने पुल 
# नागरिक र सरकारको अन्तरकृयाको माध्यम 
# नागरिकको मानव अधिकारको उपभोग गर्ने विषय
# नागरिकको आधारभुत आवश्यकता र व्याक्तित्व विकासको आधार 
# सरकारको दक्षता र प्रभावकारिता मापन गर्ने माध्यम
# नागरिकको सार्वभौमसत्ताको संरक्षण 
# सुशासनलाई व्यवहारमा उतार्न
# नागरिकका मागहरुको सम्बोधन
# राज्यप्रति जनताको विश्वास बलियो 
# राज्यको दायित्वलाई व्यवहारमा कार्यान्वयन
# नागरिकको Voice, Choice र Rights को सम्मान 
समग्रमा, नागरिकले सुपथ , सुलभ र समयसापेक्ष यथेष्ट सेवा पाउन सार्वजनिक सेवाको आवश्यकता रहेको छ

## सार्वजनिक सेवा प्रवाह गर्ने माध्यमहरु
# तीन तहका सरकारका तहगत संरचनाहरु 
# नियमनका लागी स्थापित सरकारी संरचनाहरु 
# सेवा प्रवाहका लागी स्थापित अग्रभागका संरचनाहरु 
# सार्वजनिक सँस्थानहरु 
# गैरसरकारी सँस्थाहरु 
# सामुदायिक संगठनहरु 
# नागरिक समाज 
# सार्वजनिक निजी साझेदारीमा स्थापित संयन्त्रहरु 
# निजी सँस्थाहरु 
# अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घसँस्थाहरु 
# सामाजिक सँस्थाहरु

## कमजोरी
•सेवामा कमजोरी:

छनौटको न्युन अवसर

-कम गुणस्तर

-अपर्याप्त सेवा

•प्रक्रियागत कमजोरी:

-कागजमुखी

-झन्झटिलो

-सेवा प्रवाहमा विभेद

•सेवा प्रदायकमा कमजोरी:

-ढिलासुस्ती

-शिष्टताको अभाव

-जहाँ पनि राजनीति गर्ने

•सेवाग्राहीमा कमजोरी:

-धैर्य गर्न नसक्ने

-प्रक्रिया नपुर्याइ गुनासो गर्ने

•सङ्गठनमा कमजोरी

-भौतिक व्यवस्थापन कमजोर

-सूचना प्रविधिको न्यून प्रयोग

## नेपालमा सार्वजनिक सेवा प्रवाहका समस्या सम्बोधनका उपायहरु
नेपालको सार्वजनिक सेवा प्रवाह विकसित देशको तुलनामा दक्ष,प्रभावकारी र पहुँचयोग्य,लागतप्रभावी हुन सकेको छैन ।
उल्लेखित सवालहरुको सम्बोधन गर्न देहाय बमोजिमका उपायहरु गर्न सकिन्छ।
#प्रकृया सरल सहज बनाउने 
#संरचनागत रुपमा गरिने सुधार
#जनशक्तिमा गरिने सुधार
#मनोवृत्तिमा गरिने सुधार
#व्यवस्थापकीय सुधार 
#वित्तीय क्षेत्रमा गरिने सुधार

## यो पनि हेर्नुहोस्
सरकार

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
. नेपालको संविधान,

.सुशासन (व्यवस्थापन तथा सञ्चालन) ऐन,  २०६४

.सूचनाको हक सम्बन्धी ऐन, २०६४

.सूचनाको हक सम्बन्धी नियमावली, २०६५
कुस्ती

मा भएको कुस्ती प्रतियोगितामा विजेता घोषणा गरिंदै]]

**कुस्ती** (उर्दू/शाहमुखी: , ,  ,) दक्षिण एसियामा प्राचिनकालदेखि प्रचलनमा रहेको एक प्रतिस्पर्धात्मक खेल हो । क्रमसः पहलवानी र कुस्ती शब्दको उत्पति पर्सियन भाषाको पहलभानि र कोस्तीबाट भएको हो ।

## इतिहास
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:खेल
समावेशी

**समावेशी** नेपालमा लोकतन्त्रको उदयपछि बढि प्रचलित शब्दहरू मध्येको एक शब्द समाविशी पनि हो। नेपालमा प्रतिनिधि सभाको घोषणा पश्चात् निर्माण भएको अन्तरिम सम्विधान २०६३ ले समावेशीको नारालाई चर्चामा ल्याई प्राथमिकता दिएको छ।

नेपाल बहु भाषिक बहु-सांस्कृतिक, बहु-जातिय , बहुवर्गिय  र भौगोलिक दृश्टिले विविधता युक्त देश हो। नेपालमा विभिन्नको भागमा भिन्न भिन्न  जातजाति, भाषाभाषी वर्ग सम्प्रदायका मानिसहरू बस्छन्। यी सबै वर्ग र सम्प्रदायका मानिसहरू राज्यको मूलधारसम्म नपुगेको नेपाली समाजमा यिनै पिछडिएको मानिसहरूलाई राज्यको मूलधारसम्म पुर्याउन तथा समान प्रतिनिधित्व गराउने उपाय समावेशी प्रकृया हो। राज्य सञ्चालनको हरेक पक्ष र निकाय कार्यपालिका, व्यबस्थापिका, न्यायपालिका, विभिन्न सङ्घ सस्था, स्थानिय निकाय, गैर सरकारी सस्था, सार्वजनिक सस्थान आदि हरेक ठाँउमा सबैको समान सहभागिता गराउने नीति समावेशी प्रकृया हो।

*समावेशीकरण

 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
दूर शिक्षा

**दूर शिक्षा** टाढा बाटा शिक्षा प्राप्त गर्ने तरिका दूर शिक्षा हो। पत्राचार, श्रब्य, श्रब्य दृश्य र श्रब्य दृश्य प्रविधिमा आधारित  माध्यमबाट दिइने शिक्षा दूर शिक्षा हो।
 

 

## सन्दर्भ सामग्री
## बाहिरी सूत्र
श्रेणी:शिक्षा
श्रेणी:टेलिभिजन शब्दावलीहरू
बाल अधिकार

**बाल अधिकार** बालबालिकाहरूको जन्मसिद्ध वा नैसर्गिक अधिकार हो। यो मानव अधिकारको एक उपसमूह हो जसले नाबालिगहरूलाई दिइएको विशेष संरक्षण र हेरचाहको अधिकारलाई जनाउँछ। सन् १९८९ मा बाल अधिकारसम्बन्धी महासन्धिले बालबालिकाहरूलाई "अठार वर्षभन्दा कम उमेरको व्यक्ति" भनेर परिभाषित गरेको थियो। बालबालिकाको अधिकारमा आमाबाबु दुवैसँग घुलमिल हुन पाउने अधिकार, मानव पहिचान र शारीरिक सुरक्षा, खाना, राज्यद्वारा प्रदान गरिने सर्वव्यापी शिक्षा, स्वास्थ्य सेवा र बालबालिकाको उमेर र विकासअनुकूल फौजदारी कानून, बालबालिकाको नागरिक अधिकारको समान संरक्षण र बालबालिकाको जात, लिङ्ग, यौन अभिमुखीकरण, लैङ्गिक पहिचान, राष्ट्रिय उत्पत्ति, धर्म, अशक्तता, रङ, जातीयता वा अन्य विशेषताका आधारमा हुने भेदभावबाट मुक्त जस्ता अधिकारहरू पर्दछन्। बालबालिकाको अधिकारको व्याख्या गर्नेदेखि लिएर बालबालिकाहरूलाई स्वायत्त क्रियाकलाप गर्ने अधिकार दिनेदेखि बालबालिकालाई शारीरिक र मानसिक रूपमा दुर्ववहारबाट मुक्त गर्ने बाल अधिकारको विषयहरू हुन्।  बालबालिकाको सामाजिक सुरक्षा, शिक्षा दिक्षा,माया, स्नेह,शान्ति, समझदारी, बालमैत्री वातावरण, पोषिलो खानपान नैसर्गिक अधिकार हो। बाल अधिकार अन्तर्गत बाल बचाउ, बाल विकास, बाल संरक्षण, बाल सहभागिता नै बाल अधिकार हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:अधिकार
समावेशी शिक्षा

**समावेशी/समाहित शिक्षा (Inclusive Education)** समावेशी शिक्षा नेपालमा नयाँ अवधारणाहो। यो शिक्षा सबै बालवालिका लागि विभदरहित वातावरणमा बहु-सांस्कृतिक भिन्नतालाई सम्मान गर्दै आफ्नो समुदायमा शिक्षा प्राप्त गर्ने अधिकार लाई सुनिश्चित गर्ने शैक्षिक प्रकृया हो।
समावेशी शिक्षा निम्न मान्यताहरूमा आधारित छ।

सबै बालबालिकाहरूले आफ्नै समुदयमा शिक्षा पाउने अधिकारलाई सुनिश्चित गर्दछ।

सबै बालबालिकाहरूले सिक्न सक्छन भन्ने स्विकार गर्दछ।

बालबालिकाहरूमा भएको *ढल्के अक्षर*विभिन्नता( लिंग, जात, जाति, भाषा, अपांगता आदि) लाई सम्मान गर्दछ।
 
## सन्दर्भ सामग्री
## बाहिरी सूत्र
श्रेणी:शिक्षा
द्वारिकाज होटल

**द्वारिकाज हेरिटेज होटल** काठमाडौंमा रहेको होटल हो।  पाँच तारे स्तरको यो होटलमा ७६ वटा डिलक्स कोठाहरू उपलब्ध छन्। यस होटलमा दैनिक ३ हजार भन्दा बढी व्यक्तिहरूको आवत जावत रहन्छ।
३० वर्ष लगाएर निर्माण गरिएको यो होटलले यूनेस्कोबाट एसिया प्यासिफिक क्षेत्रको सम्पदा पुरस्कार प्राप्त गरेको छ।

पुराना भवनमा प्रयोग गरिएका काष्ठकलाहरूको सङ्ग्रह गरी द्वारिका श्रेष्ठले यो होटलको निर्माण गरेका हुन्। यसमा खासगरी नेवारी प्रविधिका तेलिय ईँटको प्रयोग गरिएको छ।

## ग्रन्थसूची
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*Dwarika's Hotel Homepage
*Photographs

श्रेणी:नेपालका होटलहरू