open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
प्राइम सङ्ख्या

**अविभाज्य संख्या** (वा **प्राइम** ) १ भन्दा ठूलो प्राकृतिक संख्या हो जुन दुई साना प्राकृतिक संख्याहरूको गुणन गरी बनाइन सकिदैँन। अभाज्य नभएको १ भन्दा ठुलो प्राकृतिक संख्यालाई समग्र संख्या भनिन्छ। उदाहरणका लागि, ५ प्राइम हो किनभने यसलाई उत्पादनको रूपमा लेख्ने सकिने तरिकाहरू,  वा  मात्र हुन आउँछन्। यद्यपि, 4 कम्पोजिट हो किनभने यसलाई (२&nbsp;×&nbsp;२) बाट निर्माण गर्न सकिन्छन्। अंकगणितको आधारभूत प्रमेयको कारणले संख्या सिद्धान्तमा प्राइमहरू केन्द्रीय हुन्छन्। १ भन्दा ठूला प्रत्येक प्राकृतिक सङ्ख्या या त आफैमा अभाज्य हो वा तिनीहरूको क्रम अनुसार अद्वितीय हुने प्राइमहरूको गुणनफलको रूपमा फ्याक्टराइज गर्न सकिन्छ।

## बाह्य कडीहरू
रैथाने

**रैथाने** एक शब्द हो जसले कुनै विशेष स्थानको सम्बन्धमा मानिसहरूको समूह (बासिन्दाहरू, मूल निवासीहरू) लाई पहिचान गर्दछ। यस शब्द सामान्यतया ठाउँको नाम (बस्ती, गाउँ, सहर, नगर, क्षेत्र, प्रदेश, राज्य, देश र महाद्वीप) बाट लिइएको हुन्छ।  कुनैपनि ठाउँको जनसङ्ख्याभित्र हुन सक्ने जातीय, भाषिक, धार्मिक वा अन्य सांस्कृतिक भिन्नताहरूको वास्ता नगरी रैथाने शब्दको प्रयोग कुनै विशेष स्थानको सबै मानिसहरू (सामान्य जनसङ्ख्या) लाई निर्दिष्ट गर्न प्रयोग गरिन्छ। रैथानेहरूको उदाहरणहरूमा, पञ्जाब राज्यको वासिन्दाहरूलाई पञ्जाबी तथा बिहारको वासिन्दाहरूलाई बिहारी भनिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:अर्थविज्ञान
श्रेणी:शब्दका प्रकारहरू
प्रशासनिक विभाजन

thumb|upright=1.8|विश्व राजनीतिक विभाजनहरू**प्रशासनिक विभाजनहरू** (**प्रशासनिक एकाइहरू**, **प्रशासनिक क्षेत्रहरू**, वा **उप-राष्ट्रिय संस्थाहरू**) भौगोलिक क्षेत्रहरू हुन् जसमा एक विशेष स्वतन्त्र सार्वभौम राज्य विभाजित छ। यस्तो एकाइमा सामान्यतया आफ्नो क्षेत्रको लागि प्रशासनिक वा नीतिगत निर्णयहरू लिने अधिकारको साथ प्रशासनिक प्राधिकरण हुन्छ।

प्रशासनिक विभाजनको स्तर र तिनीहरूको संरचनाको सही सङ्ख्या धेरै हदसम्म देश अनुसार फरक हुन्छ (र कहिलेकाँही एकल देश भित्र)। सामान्यतया, देश सानो छ (क्षेत्रफल वा जनसङ्ख्याको आधारमा), प्रशासनिक विभाजनको स्तर कम छ। उदाहरणका लागि, भ्याटिकन सिटीमा कुनै पनि प्रशासनिक उपविभाजनहरू छैनन् र मोनाकोको केवल एक स्तर छ (दुवै सहर-राज्यहरू हुन्), जबकि फ्रान्स र पाकिस्तान जस्ता देशहरूमा प्रत्येक पाँच स्तरहरू छन्। संयुक्त राज्य अमेरिका राज्यहरू, सम्पत्तिहरू, क्षेत्रहरू र एक सङ्घीय जिल्लामिलेर बनेको छ, प्रत्येकमा विभिन्न सङ्ख्यामा उपविभाजनहरू छन्। प्रशासनिक विभाजनहरू अवधारणात्मक रूपमा आश्रित क्षेत्रहरूबाट अलग छन्, पहिलो राज्यको अभिन्न अङ्ग हो र अर्को केवल नियन्त्रणको केही कम रूपअन्तर्गत छ। तथापि, "प्रशासनिक विभाजन" शब्दले आश्रित क्षेत्रहरू साथै स्वीकृत प्रशासनिक विभाजनहरू (उदाहरणका लागि, भौगोलिक डाटाबेसमा) समावेश गर्न सक्छ।

## उदाहरणहरू 
### सूची 
* क्षेत्र
* स्वायत्त समुदायहरू (स्पेन)
* राजधानी
* जिल्ला
* निर्वाचन क्षेत्र
* नगरपालिका
* गाउँपालिका
* प्रदेश
* केन्द्र शासित प्रदेश
* राज्य
* सहर
* नगर
* गाउँ
* वडा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:प्रशासनिक विभाजनका प्रकारहरू
सिचुआन

**सिचुआन** दक्षिण पश्चिम चीनको एक प्रदेश हो जसले सिचुआन बेसिनको अधिकांश भाग ओगटेको छ र पश्चिममा जिन्सा नदी, उत्तरमा डाबा पर्वत र दक्षिणमा युन्गुई पठारको बीचमा तिब्बती पठारको पूर्वी भाग ओगटेको छ। सिचुआनको राजधानी छेन्दु हो। सिचुआनको जनसङ्ख्या ८ करोड ३० लाख रहेको छ। सिचुआन को उत्तरमा छिङहाई, उत्तरमा गान्सु, उत्तरपूर्वमा साङ्सी, पूर्वमा चोङकिङ (२०औँ शताब्दीको अन्त्यसम्म सिचुआनको ऐतिहासिक भाग), दक्षिणपूर्वमा गुइझोउ, दक्षिणमा युन्नान र पश्चिममा तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र पर्दछन्। सिचुआनका हान चिनियाँहरूले मन्दारिन चिनियाँहरूको विशिष्ट सिचुआनी बोलीहरू बोल्दछन्। मसालेदार सिचुआन मरिच आधुनिक सिचुआन भोजनमा प्रमुख छ, जसमा कुंग पाओ चिकन र मापो टोफू लगायतका व्यञ्जनहरू समावेश छन् जुन संसारभर चिनियाँ खानाको मुख्य भाग बनेका छन्।

सिचुआन चीनको छैटौँ ठुलो प्रदेशीय अर्थतन्त्र हो, जुन पश्चिमी चीनको सबैभन्दा ठुलो र हेनानपछिको अन्तरदेशीय प्रदेशहरूमध्ये दोस्रो ठुलो हो। सन् २०२१ सम्ममा, यसको नाममात्रको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन ५,३८५ अर्ब युआन (अमेरिकी डलर $ ८४७.६८ अर्ब) थियो, जुन टर्कीको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन ८१५ अर्ब भन्दा अगाडि थियो। कुनै पनि देशको तुलनामा यो सन् २०२१ सम्ममा १८औँ ठुलो अर्थतन्त्र का साथै १९औँ सबैभन्दा धेरै जनसङ्ख्या भएको देश हुनेछ।

सिचुआनमा भौगोलिक रूपमा धेरै फरक दुई भागहरू छन्। प्रदेशको पूर्वी भाग प्राय: उर्वर सिचुआन बेसिन (जुन सिचुआनले चोङकिङ नगरपालिकासँग साझेदारी गरेको छ) भित्र पर्दछ। पश्चिमी सिचुआनमा तिब्बती पठारको सबैभन्दा पूर्वी भाग को गठन गर्ने धेरै पर्वत शृङ्खलाहरू छन्, जुन सामान्य रूपमा हेंगडुआन पर्वतको रूपमा चिनिन्छ। यी मध्ये एक, डाक्सु पर्वत, गोंगगा शान प्रदेशको सबैभन्दा अग्लो बिन्दु हो, जुन समुद्र सतहबाट ७,५५६ मिटर (२४,७९० फिट) माथि छ। तिब्बती पठार र याङ्त्से प्लेटको टक्करबाट पर्वतहरू बनेका हुन्। सन् २००८ को सिचुआन भूकम्पका बेला फुटेको लोङमेन्सान फल्ट पनि यहाँको खराबी हो। अन्य पर्वत शृङ्खलाहरूले सिचुआन बेसिनलाई उत्तर, पूर्व र दक्षिणबाट घेरेको छ। तीमध्ये प्रदेशको उत्तरपूर्वमा रहेको डाबा पर्वत पनि एक हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जनवादी गणतन्त्र चीनका प्रदेशहरू
व्यास हिमाल

**व्यास हिमाल**नेपालको दार्चुला जिल्लामा अवस्थित छ । यो हिमाल ६,६७० मिटर अग्लो रहेको छ।  पौराणिक कालमा व्यास ऋषिले  यो हिमालमा तपस्या गरेको हुनाले यस हिमालको नाउँ व्यासहिमाल हुन गएको हो । यो **व्यास हिमाल** नेपालको अपि नाम्पा संरक्षण क्षेत्र भित्र पर्दछ । यो दार्चुला जिल्लाको साथै राष्ट्रको लागि गौरवशाली पनि हो।

## नामाकरण
* पौराणिक कालमा व्यास ऋषिले  यो हिमालमा तपस्या गरेको हुनाले यस हिमालको नाउँ व्यास हिमाल हुन गएको हो ।

## यो पनि हेर्नुहोस
* छाङग्रु
* दार्चुला–टिङ्कर सडक
* टिङ्कर
* टिङ्कर भन्ज्याड़
* ओम पर्वत
* अपि नाम्पा संरक्षण क्षेत्र
* दार्चुला जिल्ला
* नेपालका झरनाहरूको सूची
* नाम्पा हिमाल
* नेपालमा पर्यटन
 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दार्चुला जिल्ला
श्रेणी:हिमालहरू
श्रेणी:नेपालका हिमालहरू
खोँट

अङ्गुठाकार| रोसिनको केक, भायोलिनवादकहरू द्वारा प्रयोगको लागि बनाइएको।
खोँट, जसलाई अङ्ग्रेजीमा **रोजिन** पनि भनिन्छ, सल्ला र केही अन्य बोटबिरुवाहरूबाट प्राप्त गरिएको रालको ठोस रूप हो, प्रायः कोणधारी, वाष्पशील तरल टेर्पेन कम्पोनेन्टहरू वाष्पीकरण गर्न ताजा तरल राललाई तताएर उत्पादन गरिन्छ। यो अर्ध-पारदर्शी छ र पहेँलो देखि कालो रङमा भिन्न हुन्छ। यसमा मुख्यतया विभिन्न राल एसिडहरू, विशेष गरी एबिएटिक एसिडहरू हुन्छन्।

## गुणहरू 
अङ्गुठाकार| औषधिमा प्रयोग गरिन्छ खोँट
रोजिन कडा हुन्छ तर सजिलै सँग फुटिन्छ, एक पातलो गन्ध सँग। यो सामान्यतया सिसा जस्तै हुन्छ, यद्यपि केही रोसिनहरूले मणिभ बनाउँछन्, विशेष गरी जब समाधानमा ल्याइन्छ। व्यावहारिक पग्लने बिन्दु विभिन्न नमूनाहरूसँग भिन्न हुन्छ, केही उबलते पानीको तापक्रममा अर्ध-तरल पदार्थ हुन्छ, अरू 100 मा पग्लिन्छन्।&nbsp;°C देखि 120 सम्म&nbsp;°C (210°F देखि 250°F)। यो धेरै ज्वलनशील छ, धुवाँको ज्वालासँग जलिरहेको छ, त्यसैले यसलाई पग्ल्दा सावधानी अपनाउनु पर्छ। यो अल्कोहल, ईथर, बेन्जिन र क्लोरोफर्ममा घुलनशील हुन्छ।

साबुन बनाउनको लागि यसको व्यापक प्रयोगको अतिरिक्त, रोसिन धेरै हदसम्म रोगनहरू (भायोलिन रोगनहरू सहित), टाल्ने मैन र विभिन्न टाँसेरहरू बनाउन प्रयोग गरिन्छ। यो जुत्ताको मैन तयार गर्न, लागर बियरको ढ्वाङहरू पिच गर्न, र टिनको भाँडा, तामाको भाँडा, वा चाँदी र सुनका भाँडाहरूलाई एम्बोसिंग वा नक्काशी गर्दा समर्थन गर्ने सतहहरू प्रदान गर्ने जस्ता अन्य धेरै उद्देश्यहरूका लागि पनि प्रयोग गरिन्छ। यसको तुलनात्मक रूपमा कम पग्लने बिन्दु, र बलियो ठोस रूपले तरल रोसिनलाई भाँडामा खन्याउन अनुमति दिन्छ, र चिसो हुँदा भाँडालाई विकृत नगरी एम्बोसिङ वा नक्काशी गर्न अनुमति दिन्छ - चाहे यसको छाला एकदम पातलो छ भने पनि। पछि, वस्तुलाई ओभनमा पुन: तताउन सकिन्छ, र पुन: प्रयोगको लागि रोजिन खन्याइन्छ। कुनै पनि बाँकी रोसिन फिल्म सजिलै रक्सी वा अन्य सॉल्भेन्ट्स संग कुल्ला गर्न सकिन्छ।

रोजिनलाई कहिलेकाहीँ धेरै पातलो धातुका वस्तुहरूका लागि आन्तरिक सुदृढीकरणको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्छ - चाँदी, तामा वा टिन प्लेटका मैनबत्तीहरू, वा मूर्तिहरू, जहाँ यसलाई पग्लिन्छ, खाली पातलो छाला भएको वस्तुमा खन्याइन्छ, र कडा बनाउन छोडिन्छ।
अङ्गुठाकार| एबिएटिक एसिडको संरचना, रोसिनको एक घटक

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:खोँट
छाङग्रु

**छाङग्रु** दार्चुला जिल्लामा पर्ने एक गाउँ हो जसमा लगभग ४०० निवासीहरू छन्। यो  गाउँ व्यास गाउँपालिकाको सुदूरपश्चिम प्रदेश, नेपालमा स्थित छ। यो गाउँको नजिकै गागा गाउँ र नाबी गाउँ नेपालमै पर्छ । यो गाउँ टिङ्कर खोला र महाकाली नदीको किनारामा स्थति छ । यो गाउँको उचाइ ३२०० मिटर रहेको छ । अपि नाम्पा संरक्षण क्षेत्र भित्र पर्ने यो गाउँ नेपाली सेनाले निर्माण गरेको दार्चुला–टिङ्कर सडकले जोडिएको छ । **छाङग्रु्रु गाउँ** '''निर्देशाङ्क: ३०°१२'९४५"उ॰, ८०°८८'३१६"पू॰**
**छाङग्रु''' दार्चुला जिल्लामा पर्ने एक गाउँ हो। छाङग्रु दार्चुला जिल्लामा पर्ने एक गाउँ व्यास गाउँपालिकाको सुदूरपश्चिम प्रदेश, नेपालमा स्थित जसमा लगभग ४०० निवासीहरू छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालका गाउँहरु
किरिबाटी

**किरिबाटी**, मध्य प्रशान्त महासागरको ओसिनियाको माइक्रोनेसिया उपक्षेत्रको एक टापु देश हो। सन् २०२० को जनगणना अनुसार यहाँको स्थायी जनसङ्ख्या १,१९,००० भन्दा बढी छ र आधाभन्दा बढी तारावा प्रवालद्वीपमा बसोबास गर्छन्। यस राज्यमा ३२ प्रवालद्वीपहरू र एक बानाबा टापु समावेश छ। यसको कुल क्षेत्रफल ८११ वर्ग किलोमिटर (३१३ वर्ग माइल) रहेको छ भने यो समुद्रमा ३४,४१,८१० वर्ग किलोमिटर (१,३२८,८९० वर्ग माइल) मा फैलिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* किरिबाटीको नक्सा वर्ल्ड म्याप्सबाट
* किरिबाटी राष्ट्रिय पर्यटन कार्यालय
* किरिबाटीको संसद 
* किरिबाटीको राष्ट्रिय जलवायु परिवर्तन पोर्टल 
* राज्य प्रमुख र मन्त्रिपरिषद् सदस्य (अभिलेख ६ मे २००९)

### साधारण जानकारी 
* किरिबाटी । *द वर्ल्ड फ्याक्टबुक*। केन्द्रीय गुप्तचर संस्था।
* किरिबाटी *युबिसी लाइब्रेरीज गोभपब्स*बाट (अभिलेख ७ जुन २००८)
* 
* किरिबाटी बीबीसीबाट
* 
* फोनिक्स टापु संरक्षण क्षेत्र 
* Exhibit: The Alfred Agate Collection: The United States Exploring Expedition, 1838–1842 from the Navy Art Gallery (archived 14 January 2012)
* किरिबाटीका पन्छीहरू कन्जरभेसन इन्टरनेसनलबाट

किरिबाटी
श्रेणी:राष्ट्रमण्डलका सदस्य राष्ट्रहरू
श्रेणी:माइक्रोनेसियाका राष्ट्रहरू
श्रेणी:ओसिनियाका राष्ट्रहरू
श्रेणी:बेलायती पश्चिमी प्रशान्त क्षेत्रहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
श्रेणी:द्वीपीय देशहरू
श्रेणी:अल्पविकसित देशहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्रसङ्घका सदस्य राष्ट्रहरू
श्रेणी:इसाई राष्ट्रहरू
वीर्य

**वीर्य** एक जैविक तरल पदार्थ जुन संभोगको अन्त्यमा लिङ्गबाट निस्किएर चरमसुख सिर्जना गर्दछ। जब शुक्रकीटले भरिपूर्ण पुरुषको वीर्यमा महिलाको डिम्ब निषेचित हुन्छ, तब गर्भाशयमा मानव भ्रूण बन्छ। यसलाई यौनसम्पर्कको समयमा मात्र नभई यौन सुखका प्राप्त गर्नका लागि गरिने हस्तमैथुनबाट पनि स्खलन गराइन्छ। यसका साथै स्वप्नदोषका माध्यमबाट पनि वीर्य स्खलन हुन्छ जान्छ।

वीर्यलाई शुक्र, धतु, वीर्यरस आदि विभिन्न नामले चिनिन्छ। वीर्य   चिप्लोपन भएको एक कार्बनिक तरल पदार्थ हो जसमा सामान्यतया शुक्राणुहरू समावेश हुन्छन्। यो कुनै पशु प्रजातिको भाले वा उभयलिङ्गी जनावरको अण्डकोषबाट उत्पन्न हुन्छ र त्यस प्रजातिको पोथी जनावरको गर्भाशयमा उत्पादित डिम्बलाई निषेचित गर्ने क्षमता राख्छ। मानव वीर्यमा शुक्रकीटबाहेक अन्य थुप्रै तत्व हुन्छन्। यी तत्वहरू मध्ये, प्रोटियोलाइटिक र अन्य एन्जाइमहरू र फ्रुक्टोजको उपस्थिति उल्लेखनीय छ। यी अवयवहरूले मूलतः शरीर बाहिर वा शरीरभित्र शुक्राणुको अस्तित्व सुनिश्चित गर्दछ। 

वीर्य शुक्राशय नामक अङ्गबाट उत्पन्न हुन्छ भने वीर्य निस्कने प्रक्रियालाई स्खलन भनिन्छ। आनुवंशिक सामग्रीको रूपमा वीर्यको प्रयोग पनि उल्लेखनीय छ। विभिन्न दुर्लभ पशु प्रजातिहरू वा वर्णशङ्कर प्रजातिहरूको संरक्षणका लागि वीर्यको प्रयोग गरिन्छ।

## शरीरविज्ञान 
प्रजातिहरूको विशेषताका आधारमा, शुक्राणुले आन्तरिक वा बाह्य रूपमा डिम्बाणु निषेचित गर्न सक्छ। बाह्य निषेचनमा, शुक्राणुले पोथीको प्रजनन अङ्गहरू भन्दा बाहिर सीधा डिम्बाणु निषेचित गर्दछ। उदाहरणका लागि, पोथी माछाहरूले आफ्नो जलीय वासस्थानमा आफ्नो अण्डाहरू राख्दछन् जहाँ ती अण्डाहरू भाले माछाद्वारा निषेचित हुन्छन्। अर्कोतर्फ, आन्तरिक निषेचनको समयमा निषेचन पोथी जनावरको प्रजनन अङ्गभित्र हुन्छ। आन्तरिक निषेचन तब हुन्छ जब कुनै विशेष प्रजातिको पोथी जनावरले उही प्रजातिको भाले जनावरसँग मिलन गर्दछ र वीर्य संभोगको माध्यमबाट पोथी जनावरको प्रजनन अङ्गमा प्रवेश गर्दछ।

### मानव वीर्यको संरचना 
वीर्य स्खलनको समयमा वीर्य स्खलन नलीमार्फत शुक्रकीट प्रवाहित हुन्छ र वीर्य उत्पादन गर्न शुक्राशय, प्रोस्टेट ग्रन्थी र बल्बोयुरेथ्रल ग्रन्थीबाट तरल पदार्थहरू मिसिएर वीर्यको रूप लिन्छ। शुक्राशयले फ्रुक्टोज र अन्य घटकहरूमा रहेको हल्का पहेेँलो चिप्लो तरल पदार्थ उत्पादन गर्दछ, जुन मानव वीर्यको कुल सामग्रीको लगभग ७० प्रतिशत हो। प्रोस्टेटबाट तरल पदार्थ स्रावको प्रक्रिया डाइहाइड्रोटेस्टोस्टेरोनको प्रभावमा हुन्छ। प्रोस्टेटद्वारा स्रावित तरल पदार्थ सेतो वा कहिलेकाँही पारदर्शी देखिन्छ भने विभिन्न प्रकारका प्रोटियोलाइटिक एन्जाइम, साइट्रिक एसिड, एसिड फास्फेट र विभिन्न प्रकारका लिपिडहरूद्वारा समृद्ध हुन्छ। बल्बोयुरेथ्रल ग्रन्थिहरूले मूत्रमार्गको लुमेनको माध्यमबाट तरल पदार्थलाई ठीकसँग चिप्लोपन प्रदान गर्नका लागि स्राव गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
सत्य

**सत्य** वा **सत्यता** तथ्य वा वास्तविकतासँग मेल खाने गुण हो। दैनिक भाषामा, सत्यलाई सामान्यतया वास्तविकताको प्रतिनिधित्व गर्ने वा अन्यथा यससँग मेल खाने कुराहरू जस्तै विश्वास, प्रस्तावहरू र घोषणात्मक वाक्यहरूलाई बुझाउँछ। सत्यलाई सामान्यतया झूटो कथनको विपरीत मानिन्छ। सत्यको अवधारणादर्शन, कला, धर्मशास्त्र, कानून र विज्ञान लगायत विभिन्न सन्दर्भहरूमा छलफल र बहस गरिन्छ। अधिकांश मानव गतिविधिहरू अवधारणामा निर्भर हुन्छन्, जहाँ पत्रकारिता र दैनिक जीवन सहित छलफलको विषय हुनुको सट्टा अवधारणाको रूपमा यसको प्रकृति ग्रहण गरिन्छ। कोही-कोही दार्शनिकहरू सत्यको अवधारणालाई आधारभूत ठान्छन् र सत्यको अवधारणाभन्दा सजिलै बुझ्न सकिने कुनै पनि शब्दमा व्याख्या गर्न सक्दैनन्। सामान्यतया, सत्यलाई भाषा वा विचारको मन-स्वतन्त्र संसारमा पत्राचारको रूपमा हेरिन्छ। यसलाई सत्यको पत्राचार सिद्धान्त भनिन्छ।

सत्यका विभिन्न सिद्धान्त र विचारहरू विद्वान्, दार्शनिक र धर्मशास्त्रीहरूमाझ निरन्तर बहस भइरहेका छन्। सत्यको प्रकृतिको बारेमा धेरै फरक प्रश्नहरू छन् जुन अझै पनि समकालीन बहसको विषय हो, जस्तै: सत्यलाई परिभाषित गर्ने प्रश्न, यदि सत्यको सूचनात्मक परिभाषा दिन पनि सम्भव छ भने, चीजहरू सत्य-वाहक हुन् र यसैले सत्य वा असत्य हुन सक्षम छन्, यदि सत्य र असत्य द्विसंयोजक छन् भने,  वा यदि त्यहाँ अन्य सत्य मूल्यहरू छन् भने, सत्यको मापदण्डहरू पहिचान गर्न जसले हामीलाई यसलाई पहिचान गर्न र यसलाई असत्यबाट अलग गर्न अनुमति दिन्छ, ज्ञान को गठन मा सत्यले खेल्ने भूमिका, र यदि सत्य सधैँ निरपेक्ष छ, वा यदि यो कसैको दृष्टिकोणको सापेक्ष हुन सक्छ भने।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
तन्मात्र

**तन्मात्रहरू** अल्पविकसित, अविभाज्य, सूक्ष्म तत्त्वहरू हुन् जसबाट स्थूल तत्वहरू उत्पन्न हुन्छन्। श्रवण, स्पर्श, दृष्टि, स्वाद र गन्ध गरी पाँच इन्द्रियधारणाहरू छन् र ती पाँच इन्द्रियधारणाहरू र पाँच इन्द्रिय-अङ्गहरूसँग सम्बन्धित पाँच तन्मात्रहरू छन्। तन्मात्रहरू विभिन्न तरिकामा संयोजन र पुन: संयोजन गरेर स्थूल तत्वहरू - ईथर, वायु, अग्नि, पानी र पृथ्वी - उत्पन्न गर्दछन् जुन इन्द्रियहरूले महसुस गरेको स्थूल ब्रह्माण्ड बनाउँदछ। इन्द्रियहरू वस्तुहरूको सम्पर्कमा आउँछन् र तिनीहरूको प्रभाव मानस (मन) मा लैजान्छन्, जसले तिनीहरूलाई ग्रहण गर्दछ र उपदेशहरूमा व्यवस्थित गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:ऋग्वेद
तातो हावा गुब्बारों

**तातो हावा गुब्बारों** (English translation : **Hot Air Balloon**) एक प्रकारको **उड्डयन यान** हो जसमा सूखो हावा र गर्म हावा प्रयोग गरिन्छ। यो उड्डयन यान सम्बन्धित खगोल शास्त्र र यान निर्माणकर्ताहरूको अध्ययन परिक्षण पछि शुरु भएको छ।

,   हिमालय, नेपालको पहाडमा]]
शान्ति प्रक्रिया

**शान्ति प्रक्रिया** भनेको सामाजिक राजनीतिक वार्ता, सम्झौता र कार्यहरूको सङ्कलन हो जसले विशिष्ट सशस्त्र द्वन्द्वको समाधान गर्ने लक्ष्य राख्छ। सशस्त्र द्वन्द्व हुनुभन्दा पहिले, शान्ति प्रक्रियामा अन्तरराज्यीय वा अन्तरराज्यीय विवादलाई सैन्य द्वन्द्वमा परिणत हुनबाट रोक्नु समावेश हुन सक्छ। संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय शान्ति कार्य विभागले विवादलाई सशस्त्र द्वन्द्वमा परिणत हुनबाट रोक्नुलाई द्वन्द्व रोकथाम को संज्ञा दिएको छ। सन् २००७ मा संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिवको नीति समितिले सशस्त्र द्वन्द्वको प्रारम्भिक रोकथाम र समाधान भएको द्वन्द्वको पुनरावृत्ति लाई शान्ति स्थापनाको रूपमा वर्गीकृत गरेको थियो।

## परिभाषा 
शान्ति प्रक्रियाका लागि जापानस्थित अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति सहयोग कार्यक्रमका सल्लाहकार इजुमी वाकुगावाले शान्ति प्रक्रियालाई "राजनीति, कूटनीति, बदलिँदो सम्बन्ध, वार्ता, मध्यस्थता र सरकारी तथा अनौपचारिक दुवै क्षेत्रमा संवादको मिश्रण" को रूपमा परिभाषित गरेका छन्। वाकुगावाले यी प्रक्रियाहरूलाई दुई चरणमा वर्गीकृत गरेका छन्: सशस्त्र द्वन्द्वको अन्त्य र समाजशास्त्रीय पुनर्गठनको प्रक्रिया।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:शान्ति प्रक्रियाहरू
श्रीलङ्काली तमिल

**श्रीलङ्काली तमिल**, () जसलाई **सिलोन तमिल** वा **ईलम तमिल** पनि भनिन्छ, दक्षिण एसियाली टापु राज्य श्रीलङ्काका मूल निवासी तमिलहरू हुन्। आज, तिनीहरू उत्तरी प्रदेशमा बहुमत गठन गर्छन्, पूर्वी प्रदेशमा बहुलता बनाउँदछन् र देशका बाँकी भागहरूमा अल्पमतमा छन्। श्रीलङ्काका ७०% तमिलहरू उत्तरी र पूर्वी प्रदेशहरूमा बस्छन्। आधुनिक श्रीलङ्काका तमिलहरू जाफना राज्यका बासिन्दाहरूबाट आएका हुन्, जुन श्रीलङ्काको उत्तरमा रहेको एक पूर्व राज्य र पूर्वबाट वन्निमाई सरदारहरू थिए। मानवशास्त्रीय र पुरातात्विक प्रमाणका अनुसार श्रीलङ्काका तमिलहरूको श्रीलङ्कामा धेरै लामो इतिहास छ र कम्तीमा ईसापूर्व दोस्रो शताब्दीदेखि यस टापुमा बसोबास गर्दै आएका छन्।

श्रीलङ्काका तमिलहरू प्रायजसो हिन्दु धर्मावलम्बीहरूको बाहुल्यता रहेको छ। धर्म र विज्ञान लगायतका विषयहरूमा श्रीलङ्काको तमिल साहित्य मध्ययुगीन कालमा जाफना राज्यको दरबारमा फस्टाएको थियो। सन् १९८० को दशकमा श्रीलङ्काको गृहयुद्ध सुरु भएदेखि नै यसलाई द्वन्द्वसँग सम्बन्धित विषयवस्तुमा जोड दिइएको छ। श्रीलङ्काको तमिल बोलीहरू भारतको तमिलनाडुमा दैनिक प्रयोगमा नआउने शब्दहरूको पुरातनता र प्रतिधारणको लागि प्रख्यात छन्।

श्रीलङ्काले सन् १९४८ मा बेलायतबाट स्वतन्त्रता प्राप्त गरेदेखि बहुसङ्ख्यक सिंहली र अल्पसङ्ख्यक तमिल समुदायबीचको सम्बन्ध तनावपूर्ण बनेको छ। सन् १९५६, १९५८, १९७७, १९८१ र १९८३ मा सिंहली भीडले गरेको जातीय नरसंहारसँगै सिंहली ओनली एक्टपछि बढ्दो जातीय र राजनीतिक तनावका कारण तमिलहरूको स्वतन्त्रताको वकालत गर्ने लडाकू समूहहरूको गठन र सुदृढीकरण भयो। त्यसपछिको गृहयुद्धको परिणामस्वरूप १,००,००० भन्दा बढी मानिसहरूको मृत्यु भयो र हजारौँ लाई जबर्जस्ती बेपत्ता र बलात्कार गरियो। गृहयुद्ध सन् २००९ मा अन्त्य भए पनि श्रीलङ्काको सेनाले ज्यादती गरेको आरोप लाग्दै आएको छ। संयुक्त राष्ट्रसङ्घको एउटा प्यानलले गृहयुद्धको अन्तिम महिनामा ४०,० भन्दा बढी तमिल नागरिकमारिएको हुन सक्ने निष्कर्ष निकालेको थियो। जनवरी २०२० मा, राष्ट्रपति गोटबाया राजापाक्षेले अनुमानित २०,००० भन्दा बढी बेपत्ता श्रीलङ्काका तमिलहरू मरेको बताएका थिए। श्रीलङ्कामा गृहयुद्धको अन्त्यले स्थितिमा पूर्ण सुधार हुन सकेको छैन, प्रेस स्वतन्त्रता पुनस्र्थापित हुन सकेको छैन र न्यायपालिका राजनीतिक नियन्त्रणमा आएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:श्रीलङ्काका जातीय समूहहरू
श्रेणी:तमिल मानिसहरू
श्रीलङ्काली मुर्स

**श्रीलङ्काली मुर्स** (पहिले **सिलोन मुर्सहरू**; बोलचालको भाषामा **श्रीलङ्काली मुसलमान**हरूको रूपमा चिनिन्छ) श्रीलङ्काको एक जातीय अल्पसङ्ख्यक समूह हो, जुन देशको कुल जनसङ्ख्याको ९.३% हो। तीमध्ये अधिकांश तमिल भाषाका स्थानीय वक्ता हुन्। उत्तर र पूर्वका मूल निवासी नभएका अधिकांश मुर्सहरू पनि दोस्रो भाषाको रूपमा सिंहली भाषा बोल्छन्। यिनीहरू मुख्यतया इस्लाम धर्मका अनुयायीहरू हुन्। श्रीलङ्काको मुस्लिम समुदाय मुख्यतया श्रीलङ्काका मुर्सहरू, भारतीय मुर्सहरू, श्रीलङ्काका मलयहरू र श्रीलङ्काका बोहराहरूबीच विभाजित छ। यी समूहहरू वंश, भाषा, इतिहास, संस्कृति र परम्पराहरू द्वारा भिन्न छन्। श्रीलङ्काका मुर्सहरू विविध मूलका छन् र केहीले अरब व्यापारीहरूसँग उनीहरूको पुर्खापत्ता लगाएका छन् जसले पहिलो पटक ९औँ शताब्दीको आसपास श्रीलङ्कामा बसोबास गरेका थिए, र जसले स्थानीय तमिल र सिंहली महिलाहरूसँग अन्तरविवाह गरेका थिए। तथापि, हालैका आनुवंशिक अध्ययनहरूले केही ले अनुमान गरेको अरब मूलको तुलनामा मूरहरूको लागि एक प्रमुख भारतीय मूल को सुझाव दिएको छ। अम्पारा, ट्रिन्कोमाली र बट्टिकलोवा जिल्लामा मूरहरूको एकाग्रता सबैभन्दा बढी छ।

## नामकरण 
पोर्तगालीहरूले भारत र श्रीलङ्काका मुसलमानहरूलाई इबेरियामा चिनेका मुस्लिम मुर्सहरूपछि मौरोस भन्ने गर्दथे। पोर्तगाली उपनिवेशवादीहरूको आगमन अघि श्रीलङ्कामा मुर्स शब्द को अस्तित्व थिएन। 'मुर्स' शब्द यी मानिसहरूको इस्लामी विश्वासको कारण चयन गरिएको थियो र उनीहरूको उत्पत्तिको प्रतिबिम्ब थिएन।

तमिल शब्द *सोनाकर* र सिंहली शब्द *योनाका*, योना शब्दबाट लिइएको मानिन्छ, जुन शब्द मूलतः ग्रीकहरूमा लागु गरिएको थियो, तर कहिलेकाहीँ अरब र अन्य पश्चिम एसियालीहरूमा पनि लागु गरिएको थियो। ऐतिहासिक रूपमा, भारत र श्रीलङ्काका सबै तमिल भाषी मुस्लिम समुदायहरू सोनाकरको रूपमा चिनिन्थे।

## जनसाङ्ख्यिकी 
श्रीलङ्का मुर्स जनसङ्ख्या र प्रतिशत

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:श्रीलङ्काली मुर्स
श्रीलङ्काका भारतीय तमिल

**श्रीलङ्काका भारतीय तमिलहरू** श्रीलङ्कामा भारतीय मूलका तमिल मानिसहरू हुन्। तिनीहरूलाई **मलयागा तमिलर**, **हिल कन्ट्री तमिल**, **अप-कन्ट्री तमिल** वा केवल **भारतीय तमिल**को रूपमा पनि चिनिन्छ। १९औँ र २०औँ शताब्दीमा दक्षिण भारतबाट श्रीलङ्कामा कफी, चिया र रबर बगानमा काम गर्न पठाइएका कामदारहरू मुख्यतया यिनीहरू हुन्। कोही-कोही व्यापारी र अन्य सेवा प्रदायकको रूपमा पनि आफै बसाइँ सराइ गरे। यी तमिल भाषीहरू प्राय: मध्य उच्च भूमिमा बस्छन्, जसलाई मलयाकम वा हिल कन्ट्री पनि भनिन्छ, यद्यपि अन्य हरू पनि प्रमुख सहरी क्षेत्रहरू र उत्तरी प्रदेशमा पाइन्छन्।

बहुसङ्ख्यक पहाडी देश तमिलहरू मुख्यतया दक्षिण भारतका निम्न श्रमजीवी जातिका वंशजहरू हुन्। यद्यपि तिनीहरू सबैलाई आज तमिल भनिन्छ, केहीको तेलगु र मलयाली मूलका साथै विविध दक्षिण भारतीय जातिको उत्पत्ति छ। तिनीहरूले श्रीलङ्काको वृक्षारोपण क्षेत्रको अर्थव्यवस्थामा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन्। सामान्यतया, सामाजिक-आर्थिक रूपमा उनीहरूको जीवनस्तर राष्ट्रिय औसतभन्दा कम छ र उनीहरूलाई श्रीलङ्काको सबैभन्दा गरिब र सबैभन्दा उपेक्षित समूहको रूपमा वर्णन गरिएको छ। सन् १९६४ मा ठुलो सङ्ख्यामा मानिसहरूलाई भारत फर्काइयो, तर ठुलो सङ्ख्यामा राज्यविहीन मानिसहरूको रूपमा छोडियो। सन् १९९० को दशकसम्ममा यीमध्ये अधिकांशलाई श्रीलङ्काको नागरिकता दिइएको थियो। तीमध्ये अधिकांश हिन्दु र अल्पसङ्ख्यक क्रिश्चियन र मुसलमान छन्। तीमध्ये बौद्ध धर्मका थोरै अल्पसङ्ख्यक अनुयायीहरू पनि छन्। राजनीतिक रूपमा उनीहरू ट्रेड युनियनमा आधारित राजनीतिक दलहरूलाई समर्थन गर्छन् जसले १९८० को दशकदेखि अधिकांश सत्तारूढ गठबन्धनलाई समर्थन गरेका छन्।

सन् १९६० को दशकमा श्रीलङ्का र भारत सरकारबीच भएको एक सम्झौताअनुसार लगभग ४०% हिल कन्ट्री तमिलहरूलाई श्रीलङ्काको नागरिकता प्रदान गरिएको थियो र बाँकी मध्ये धेरैलाई भारतमा फिर्ता पठाइएको थियो। यद्यपि, जातीय द्वन्द्वले साझा तमिल पहिचानको ठुलो भावनाको विकास गरेको छ, र दुई समूहहरू अब एक अर्कालाई बढी सहयोगी छन्। सन् १९९० को दशकसम्ममा अधिकांश भारतीय तमिलहरूले श्रीलङ्काको नागरिकता प्राप्त गरेका थिए र केहीलाई सन् २००३ सम्म श्रीलङ्काको नागरिकता प्रदान गरिएको थिएन।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:श्रीलङ्काका भारतीय तमिल
संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रम

**संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रम** (युएनडिपी), संयुक्त राष्ट्रसङ्घको एक निकाय हो जसले देशहरूलाई गरिबी उन्मूलन गर्न र दिगो आर्थिक वृद्धि र मानव विकास हासिल गर्न मद्दत गर्ने काम गर्दछ। ले दीर्घकालीन आत्मनिर्भरता र समृद्धिका लागि स्थानीय क्षमताको विकासमा जोड दिएको छ।

न्युयोर्क सहरमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घको मुख्यालयमा आधारित, यो संयुक्त राष्ट्र सङ्घको सबैभन्दा ठूलो विकास सहायता निकाय हो, जसको कार्यालयहरू १७७ देशहरूमा छन्।  यसलाई संयुक्त राष्ट्र सङ्घका सदस्य राष्ट्रहरूको स्वैच्छिक योगदानद्वारा पूर्ण रूपमा वित्तपोषित गरिन्छ। यसको कारण तिनीहरूका गतिविधिहरूको नक्कलबाट बच्नु थियो। सन् १९४९ मा अल्पविकसित मुलुकहरूको आर्थिक र राजनीतिक पक्षलाई सहयोग पुर्‍याउने उद्देश्यले प्राविधिक सहायता कार्यक्रमको स्थापना गरिएको थियो भने विशेष कोषको स्थापना संयुक्त राष्ट्रसङ्घको प्राविधिक सहयोगको दायरा बढाउनका लागि गरिएको थियो। आर्थिक विकासका लागि विशेष संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय कोष (सनफेड) (जसलाई सुरुमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय आर्थिक विकास कोष (युएनएफइडी) भनिन्थ्यो)को विचारबाट विशेष कोषको उत्पत्ति भएको थियो।

नर्दिय देशहरू जस्ता देशहरू संयुक्त राष्ट्र सङ्घ नियन्त्रित कोषका समर्थकहरू थिए। तथापि, कोषको अन्य विकसित देशहरू, विशेष गरी संयुक्त राज्य अमेरिकाद्वारा विरोध गरिएको थियो, जसका कारण तेस्रो विश्वले यस्तो कोषमाथि प्रभुत्व जमाउने डर थियो र यसलाई विश्व बैंकको तत्वावधानमा राखिएको थियो। आर्थिक विकासका लागि संयुक्त राष्ट्रसङ्घको विशेष कोष (सनफेड)को अवधारणालाई हटाएर विशेष कोष बनाइएको थियो। यो विशेष कोष सनफेड अवधारणामा एक सम्झौता थियो। यसले लगानी पूँजी प्रदान नगरिकन, केवल निजी लगानीको लागि पूर्व-सर्तहरू ल्याउन मद्दत गरेको थियो।

अमेरिकाले विश्व बैंकको छत्रछायाँमा अन्तर्राष्ट्रिय विकास सङ्घको प्रस्ताव र स्थापना गरेपछि इपिटीए र विशेष कोषले पनि यस्तै काम गरिरहेको देखिन्छ। सन् १९६२ मा संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय आर्थिक तथा सामाजिक परिषद्ले महासचिवलाई संयुक्त राष्ट्रसङ्घको प्राविधिक सहायता कार्यक्रमहरू गाभ्नुका फाइदा र बेफाइदाहरू बारे विचार गर्न आग्रह गरेको थियो र सन् १९६६ मा इपिटिए र विशेष कोषलाई गाभेर युएनडिपी गठन गरिएको थियो।
## टिप्पणी 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
*आधिकारिक वेबसाइट


श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय विकास संस्थाहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र महासभाका सहायक अङ्गहरू
श्रेणी:आर्थिक विकास
दक्षिणी चिनियाँ सागर

**दक्षिणी चिनियाँ सागर** पश्चिमी प्रशान्त महासागरको सीमान्त सागर हो। यसको उत्तरमा दक्षिण चीन, पश्चिममा मुख्यभूमि दक्षिणपूर्वी एसिया, पूर्वमा ताइवान र उत्तरपश्चिम फिलिपिन्स (मुख्यतया लुजोन, मिन्डोरो र पलावान) र दक्षिणमा इन्डोनेसियाली बोर्नियो, पूर्वी सुमात्रा र बाङ्का बेलिटुंग टापुले घेरेको छ। यसले ताइवान जलडमरूमध्य हुँदै पूर्वी चीन सागर, लुजोन जलडमरूमध्य हुँदै फिलिपिन्स सागर, पलावान वरिपरिको जलडमरूमध्य हुँदै सुलु सागर र कारिमाटा र बाङ्का जलडमरूमध्य हुँदै जाभा सागरसँग सम्पर्क गर्दछ। थाइल्यान्डको खाडी र टोनकिनको खाडी दक्षिणी चिनियाँ सागरको भाग हो।

सन् २०१६ मा विश्वको १६ ट्रिलियन अमेरिकी डलरको समुद्री जहाजमध्ये ३.४ ट्रिलियन अमेरिकी डलर दक्षिणी चिनियाँ सागर भएर गएको थियो। यस क्षेत्रमा तेल र प्राकृतिक ग्याँसको भण्डार फेला परेको छ। सन् २०१० मा पश्चिमी मध्य प्रशान्त क्षेत्रले विश्वको व्यावसायिक माछा मार्ने १४ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको थियो।

## भूविज्ञान 
समुद्र डुबेको महाद्वीपीय शेल्फभन्दा माथि छ; हालैको हिमयुगमा विश्वव्यापी समुद्री सतह सयौँ मिटर तल थियो, र बोर्नियो एसियाली मुख्य भूमिको भाग थियो। करिब ४ करोड ५० लाख वर्षअघि दक्षिणी चिनियाँ सागरको ढोका खोलिएको थियो जब 'डेन्जरस ग्राउन्ड' दक्षिणी चीनबाट टाढिएको थियो। विस्तार लगभग ३० मिलियन वर्ष पहिले फैलिएको समुद्री सतहमा परिणत भयो, एक प्रक्रिया जुन दक्षिण-पश्चिममा फैलियो जसको परिणामस्वरूप वी-आकारको बेसिन आज हामी देख्छौं।

## व्यापार मार्ग 
दक्षिणी चिनियाँ सागर ऐतिहासिक रूपमा चीन, दक्षिणपूर्व एसिया, र भारत र पश्चिम जाने बीचको एक महत्वपूर्ण व्यापारिक मार्ग हो। समुद्रको सतहमा रहेका व्यापारिक जहाजहरूको जहाजको सङ्ख्याले शताब्दीयौं पुरानो व्यापारलाई प्रमाणित गर्दछ। १०औँ शताब्दीदेखि १९औँ शताब्दीसम्म सेरामिक्स बोक्ने नौ वटा ऐतिहासिक व्यापारिक जहाजहरू स्वीडेनका इन्जिनियर स्टेन स्जोस्ट्रान्डको नेतृत्वमा उत्खनन गरिएको थियो। सन् २०१६ मा विश्वको १६ ट्रिलियन अमेरिकी डलरको समुद्री जहाजमध्ये ३.४ ट्रिलियन अमेरिकी डलर दक्षिणी चिनियाँ सागर भएर गएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दक्षिणी चिनियाँ सागर
भोर्ले झरना

**भोर्ले झरना**  दोलखा जिल्लाको उत्तरी भागमा सिंगटी नामक स्थानमा स्थित छ। सिंगटीबाट यो झरना ४ किलामिटर नजिकै रहेको छ। यस झरनाबाट पानी १०० मिटरभन्दा बढी उचाइबाट सडकमा पर्छ। एकै दिनमा १०० भन्दा बढी गाडीहरू यो झरना अवतरण गर्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका झरनाहरू
प्याराग्लाइडिङ

**प्याराग्लाइडिङ ()** एक प्रकारको उड्दयन स्पोर्ट हो जसले उच्चीमा उड्न र प्रशान्त वातावरणलाई अनुभव गराउँछ। यी सामान्यतया पर्वतीय क्षेत्रमा गरिन्छ जहाँ आग्रही वातावरण र सुन्दर प्राकृतिक दृश्यहरू हुन्छन्। प्याराग्लाइडिङमा, निर्देशित विमान तंत्रहरूका साथ उडाउने वायुमार्गलाई प्रयोग गरिन्छ जुन वातावरण र प्याराग्लाइडर अनुसार विश्रामगर्न सकिने वा उड्नु सकिने स्थानको चयन गर्न अनुमति दिन्छ। यो उड्डयन अनुभव एक स्वतन्त्र, निर्भर र स्वच्छ ऊर्जामुखी उड्ने तरिकामा पर्यटनका लागि आएको छ। नेपालमा प्याराग्लाइडिङ विभिन्न पर्वतीय क्षेत्रहरूमा उपलब्ध छ जसले पर्यटकलाई अल्प समयमा प्राकृतिक सुन्दरता र आन्तरिक शांति अनुभव गराउँछ। प्याराग्लाइडिङ साधारणतया मार्च देखि मे महिनासम्म संचालन भइरहेको छ र पर्यटकले प्रमाणित राष्ट्रिय या अन्तर्राष्ट्रिय प्याराग्लाइडिङ अभियानहरूका बारेमा जानकारी प्राप्त गर्नुपर्छ। thumb, पोखरा]]

प्याराग्लाइडिङ उडान प्याराग्लाइडरहरूको मनोरञ्जनात्मक र प्रतिस्पर्धात्मक साहसिक खेल हो: हल्का तौल, स्वतन्त्र उडान, कुनै कठोर प्राथमिक संरचना नभएको खुट्टाले लन्च गरिएको ग्लाइडर विमान। पाइलट हार्नेसमा वा कपडाको पखेटा मुनि झुन्डिएको कोकुन जस्तो 'पोड' मा बस्छन्। पखेटाको आकार निलम्बन रेखाहरू, पखेटाको अगाडिको भागमा प्रवेश गर्ने हावाको दबाब र बाहिरबाट बग्ने हावाको वायुगतिकीय बलहरूद्वारा राखिन्छ।

इन्जिन प्रयोग नगर्दा पनि प्याराग्लाइडर उडानहरू धेरै घण्टासम्म चल्न सक्छन् र सयौं किलोमिटर यात्रा गर्न सक्छन्, यद्यपि एक देखि पाँच घण्टाको उडान र केही दशौं किलोमिटरको उडानहरू सामान्य छन्। लिफ्टका स्रोतहरूको कुशलतापूर्वक दोहन गरेर, पाइलटले उचाइ हासिल गर्न सक्छ, प्रायः केही हजार मिटरको उचाइमा चढ्न सक्छ।

## उपकरण
** पखेटा**
नौ छहरे झरना

**नौ छहरे झरना** नेपालको कर्णाली प्रदेशमा रहेको हुम्ला जिल्लामा अवस्थित एक झरना हो। हुम्ला जिल्ला नाम्खा गाउँपालिका अन्तर्गत गाडापारि नौछहरे झरना खोला को मुहान मा नौ वटा ताल र हेको छ।

हुम्लाको नौ छहरे झरना (छ्यागुवा) नाम्खा–१ हुम्लाको गाडपारीमाा रहेको नौ छहरे झरना (छ्यागुवा) मा आज सम्म कसैको ध्यान जान सकेन।
नौ छहरे झरना (छ्यागुवा) झरनाको उचाइ मापन गिरएको छैन तर अनुमानित उचाइ यो झरनाको लगभग २०० मिटर  रहेको छ।

## यो पनि हेर्नुहोस
* नेपालका झरनाहरूको सूची
* सुलिगाँड झरना
* पचाल झरना
* च्याछहरा झरना

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका झरनाहरू
अर्ध राष्ट्रपतिय प्रणाली

एक **अर्ध राष्ट्रपतिय गणतन्त्र**, वा **दोहोरो कार्यकारी गणतन्त्र**, एक गणतन्त्र हो जसमा एक राष्ट्रपति एक प्रधानमन्त्री र एक मन्त्रिपरिषद् साथ अवस्थित छ, पछिल्लो दुई राज्यको व्यवस्थापिकाको लागि जिम्मेवार छ। यो संसदीय गणतन्त्रभन्दा फरक छ किनभने यसमा राज्यको कार्यकारी प्रमुख छ; र राष्ट्रपति प्रणालीबाट कि क्याबिनेट, यद्यपि राष्ट्रपतिद्वारा नामकरण गरिएको छ, विधायिकाप्रति उत्तरदायी छ, जसले मन्त्रिपरिषद्लाई अविश्वासको प्रस्तावमार्फत राजीनामा दिन बाध्य पार्न सक्छ।

## फाइदा र बेफाइदा 
राष्ट्रपति र संसदीय गणतन्त्र दुवैका तत्वहरूको समावेशले केही फाइदाजनक तत्वहरू ल्याउन सक्छ; यद्यपि, यसले बेफाइदाहरू पनि सिर्जना गर्दछ, प्रायः मिश्रित अधिकार ढाँचाहरूद्वारा उत्पन्न हुने भ्रमसँग सम्बन्धित।

### फाइदा 
* संसदमा अलोकप्रिय प्रधानमन्त्रीलाई हटाउन सक्ने क्षमता छ, त्यसैले राष्ट्रपतिको निश्चित कार्यकालभर स्थिरता कायम राख्छ।
* अधिकांश अर्ध राष्ट्रपतिय प्रणालीहरूमा, कर्मचारीतन्त्रका महत्त्वपूर्ण भागहरू राष्ट्रपतिबाट खोसिन्छ, अतिरिक्त नियन्त्रण र सन्तुलन सिर्जना गर्दछ जहाँ दैनिक सरकार सञ्चालन र यसका मुद्दाहरू राज्यप्रमुखबाट अलग हुन्छन्, र जस्तै, यसका मुद्दाहरू उनीहरूको आफ्नै योग्यताको आधारमा हेरिन्छ, उनीहरूको उतारचढाव र प्रवाहको साथ र राज्यको प्रमुख को हो भन्ने कुरामा जरूरी छैन।
* संसद्को विश्वास प्राप्त गर्न आवश्यक पर्ने छुट्टै सरकार प्रमुख हुनुलाई देशको राजनीतिक र आर्थिक विकाससँग बढी मेल खाने गरी हेरिएको छ। सरकार प्रमुख संसद्बाट निर्वाचित हुने भएकाले राजनीतिक गतिरोध उत्पन्न हुने सम्भावना कमै हुन्छ, किनभने आवश्यक परेको खण्डमा सरकार प्रमुखलाई हटाउने अधिकार संसद्सँग हुन्छ।

### बेफाइदा 
* यो प्रणालीले राष्ट्रपतिलाई आवरण प्रदान गर्दछ, किनकि अलोकप्रिय नीतिहरूको दोष प्रधानमन्त्रीलाई दिन सकिन्छ, जसले सरकारको दैनिक कार्यहरू चलाउँछन्।
* यसले जवाफदेहीताप्रति भ्रमको भावना सिर्जना गर्दछ, किनकि नीतिगत सफलता र असफलताका लागि को जिम्मेवार छ भन्ने अपेक्षाकृत स्पष्ट अर्थ छैन।
* यसले विधायिकी प्रक्रियामा भ्रम र अक्षमता दुवै सिर्जना गर्दछ, किनकि विश्वासको मतको क्षमताले प्रधानमन्त्रीलाई संसदलाई जवाफ दिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:राजनीतिक प्रणाली
श्रेणी:गणतन्त्रवाद
आश्रित क्षेत्र

**आश्रित क्षेत्र**, **आश्रित इलाका**, वा **निर्भर क्षेत्र** (कहिलेकाहीँ बाह्य क्षेत्रको रूपमा पनि सन्दर्भित) एक क्षेत्र हो जुन सार्वभौम राज्यको रूपमा पूर्ण राजनीतिक स्वतन्त्रता वा सार्वभौमिकता रहँदैन, तर राजनीतिक रूपमा नियन्त्रण गर्ने राज्यको अभिन्न क्षेत्र भन्दा बाहिर रहन्छ।

आश्रित क्षेत्र सामान्यतया एक सार्वभौम राज्यको घटक भागको रूपमा रहँदै देशको उपविभाजन देखि अलग रहन्छ। यसको सट्टा प्रशासनिक विभाजनलाई उचित राज्यको विभाजनको रूपमा बुझिन्छ। यसको विपरीत, आश्रित क्षेत्रले प्रायः आफ्नो नियन्त्रण गर्ने राज्यबाट धेरै हदसम्म स्वायत्तता कायम राख्छ। ऐतिहासिक रूपमा, अधिकांश उपनिवेशहरू आश्रित क्षेत्रहरू मानिन्छन्। तथापि, सबै स्वायत्त निकायहरूलाई आश्रित क्षेत्रहरू मानिँदैन। अधिकांश बसोबास, आश्रित क्षेत्रहरूको आफ्नै आइएसओ ३१६६ देश कोडहरू छन्।

केही राजनीतिक संस्थाहरू अन्तर्राष्ट्रिय सन्धि वा अन्य सम्झौताद्वारा ग्यारेन्टी गरिएको विशेष स्थितिमा बस्छन्, जसले गर्दा स्वायत्तताको एक निश्चित स्तर सिर्जना गर्दछ उदाहरणका लागि आप्रवासन नियमहरूमा भिन्नतालाई लिन सकिन्छ। ती संस्थाहरूलाई कहिलेकाहीँ निर्भर क्षेत्रहरू मानिन्छ, वा कम से कम समूहीकृत गरिन्छ, तर आधिकारिक रूपमा उनीहरूको शासक राज्यहरूले ती राज्यहरूलाई अभिन्न अङ्गको रूपमा मान्दछन्।

### नर्वे 
नर्वेमा एउटा आश्रित क्षेत्र र दुईवटा अन्टार्कटिक दाबीहरू छन्। नर्वेमा स्वालबार्ड जस्ता बसोबास युक्त टापुहरू पनि छन् जहाँ नर्वेली सार्वभौमिकता सीमित छ (तल हेर्नुहोस्)।

### संयुक्त अधिराज्य 
संयुक्त अधिराज्यसँग तीन वटा "किरीटाधीन क्षेत्र", तेह्र वटा "समुद्रपार क्षेत्रहरू" (दश स्वायत्त, दुईवटा मुख्यतया सैन्य अड्डाहरूको रूपमा प्रयोग गरिने क्षेत्र, र एउटा निर्जन), र एउटा अन्टार्कटिक दाबी रहेको छ।

## बसोबास युक्त आश्रित क्षेत्रहरूको अवलोकन 
## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 

श्रेणी:देशहरूको सूची
श्रेणी:सार्वभौमिकता
धरान घण्टाघर

पाठ=Dharan Ghanta Ghar / Dharan Clowk Tower|अङ्गुठाकार|265x265पिक्सेल| धरान घडी टावर (धरान घण्टा घर)

**धरान घण्टाघर**  धरानको भानु चोकमा अवस्थित छ।  यो घण्टाघर रु ५६लाखको लागतमा निर्माण गरिएको हो । हङकङ र मकाउका आप्रवासी नेपालीहरुले पनि आर्थिक सहयोग संकलन गरिएर यो घण्टाघर  निर्माण गरिएको हो। 

यो *घण्टाघर*  हङकङको घण्टाघरमा आधारित भएर डिजाइन गरिएको छ। यो ७६.५ फिट अग्लो छ र यसमा पाँच तला रहेका छन्।  घण्टाघरको परिधिमा सन् १९८८ को नेपालमा गएको भूकम्प ( २०४५साल) पीडितहरुको सम्झनामा स्मारक पनि रहेको छ । 

## सन्दर्भहरू
सहिद स्मारक

**सहिद स्मारक**  हेटौंडा शहरको पश्चिममा अवस्थित छ । यस पार्कमा मदन भण्डारीको मूर्ति राखिएको छ। 

अङ्गुठाकार| मदन भण्डारीको मूर्ति
## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका पार्कहरू
पस्तो भाषा

**पस्तो** भारोपेली भाषा परिवारमा एक पूर्वी इरानेली शाखामा पर्ने एक भाषा हो, जुन मूलतः उत्तर-पश्चिमी पाकिस्तान, दक्षिणी र पूर्वी अफगानिस्तानमा बोलिने गरिन्छ, र अफगान सीमा नजिक सुदूर पूर्वी इरानका केही पृथक क्षेत्रहरू। अफगानिस्तान र पाकिस्तानी प्रदेश खैबर पख्तुनख्वामा यसको आधिकारिक स्थिति छ। यसलाई ऐतिहासिक फारसी साहित्यमा अफगानी भनेर चिनिन्छ।

मुख्यतया जातीय पठानहरू द्वारा मातृभाषाको रूपमा बोलिने, यो दारीसँगै अफगानिस्तानको दुई आधिकारिक भाषाहरू मध्ये एक हो, र यो पाकिस्तानको दोस्रो सबैभन्दा ठुलो प्रदेशीय भाषा हो, जुन मुख्य तया खैबर पख्तुनख्वा र बलुचिस्तानको उत्तरी जिल्लाहरूमा बोलिन्छ। त्यसैगरी, यो संसारभरका पठान प्रवासको प्राथमिक भाषा हो। पस्तो भाषीहरूको कुल सङ्ख्या कम्तीमा ४ करोड छ, यद्यपि केही अनुमानहरूले यसलाई ६ करोडसम्म राख्छन्। पस्तो पठानहरूमाझ "जातीय पहिचानको प्राथमिक चिह्नहरू मध्ये एक" हो।

## भौगोलिक वितरण 
अफगानिस्तानको एक राष्ट्रिय भाषा, पस्तो मुख्यतया पूर्व, दक्षिण र दक्षिण-पश्चिममा बोलिने गरिन्छ, तर देशको केही उत्तरी र पश्चिमी भागहरूमा पनि बोलिन्छ। वक्ताहरूको सही सङ्ख्या उपलब्ध छैन, तर विभिन्न अनुमानहरूले देखाउँदछ कि पस्तो अफगानिस्तानको कुल जनसङ्ख्याको ४५-६०% को मातृभाषा हो।

पाकिस्तानमा पस्तो भाषा १५ प्रतिशत जनसङ्ख्याले बोल्छन्, मुख्यतया उत्तरपश्चिमी प्रदेश खैबर पख्तुनख्वा र बलुचिस्तान प्रदेशको उत्तरी जिल्लाहरूमा। यो पन्जाब प्रदेशको मियाँवाली र अटक जिल्ला, गिल्गित बस्तिस्तानको क्षेत्र र इस्लामावादमा पनि बोलिने गरिन्छ। पस्तो भाषीहरू पाकिस्तानका अन्य प्रमुख सहरहरूमा पाइन्छन्, विशेष गरी कराँची, सिन्ध, जहाँ विश्वको कुनै पनि सहरको सबैभन्दा ठुलो पठान जनसङ्ख्या हुन सक्छ।

## इतिहास 
केही भाषाविद्हरूले पस्तो अवेस्ताली वा यससँग मिल्दोजुल्दो विविधताबाट आएको तर्क गरेका छन्, जबकि अरूले यसलाई बाह्लीकको नजिक राख्ने प्रयास गरेका छन्। तथापि, कुनै पनि स्थितिमा विश्वव्यापी रूपमा सहमति छैन। पस्तो एक पूर्वी इरानेली  भाषा हो जसले पूर्वी मध्य इरानेली भाषाहरू जस्तै बाह्लीक, ख्वारेजमियन र सोग्डियनसँग विशेषताहरू साझा गर्दछ भन्ने तथ्यमा विद्वानहरू सहमत छन्।

## नमुना पाठ 
पस्तो भाषामा मानव अधिकार सम्बन्धी विश्वव्यापी घोषणा पत्रको धारा १:

#### पस्तो वर्णमाला 
ټول انسانان دي آزاد او په کرامت او حقوق مساوي زېږېدلې ده. دوی سره دلیل او وجدان وقفي دي او بايد په د ورورولۍ په روحيه د يو بل په وړاندې عمل وکړي.

#### अनुवाद नेपालीमा 
सबै व्यक्तिहरू जन्मजात स्वतन्त्र हुन् ती सबैको समान अधिकार र महत्व छ। निजहरूमा विचार शक्ति र सद्विचार भएकोले निजहरूले आपसमा भातृत्वको भावनाबाट व्यवहार गर्नु पर्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:इरानेली भाषा परिवार
श्रेणी:अफगानिस्तानमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:पूर्वी इरानेली भाषा परिवार
श्रेणी:बलुचिस्तान, पाकिस्तानमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:खैबर पख्तुनख्वामा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:पाकिस्तानमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:विषय–वस्तु–क्रिया भाषाहरू
श्रेणी:मिश्रण भाषाहरू
जियाना डियोर

**जियाना डियोर** (जन्म: १२ मे १९९७ ) एक अमेरिकी अश्लील चलचित्र अभिनेत्री र कामुक मोडल हुन्। उनी उत्कृष्ट नयाँ स्टारलेटका लागि २०२० एभिएन पुरस्कार र वर्षको उत्कृष्ट महिला कलाकारका लागि २०२२ एभिएन पुरस्कार सहित धेरै पुरस्कारहरूको विजेता हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:सन् १९९७ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:अमेरिकी महिला वयस्क मोडलहरू
श्रेणी:अमेरिकी अश्लील चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:क्यालिफोर्नियाका अभिनेत्रीहरू
२०२३ महिला प्रिमियर लिग

**२०२३ महिला प्रिमियर लिग** बिसिसिआई ले आयोजना गरेको महिला टि२० फ्रेन्चाइज महिला प्रिमियर लिग को पहिलो संस्करण हो।

## २०२३ लिलामी
## अङ्क तालिका
## प्लेअफ
### इलिमिनेटर
### फाइनल
## तथ्यांक
### अधिक रन 
*  ओरेन्ज  क्याप

ओरेन्ज क्याप विजेता: मेग लेनिङ (दिल्ली क्यापिटल्स)

### अधिक विकेट 
*  पर्पल क्याप

पर्पल क्याप विजेता: हेली म्याथुज (मुम्बई इन्डियन्स)

## सन्दर्भ सामाग्री 
श्रेणी:महिला प्रिमियर लिग
श्रेणी:क्रिकेट
महिला प्रिमियर लिग

**महिला प्रिमियर लिग** भारतमा आयोजना हुने महिला क्रिकेट फ्रेन्चाइज लिग हो। यसको संचालन भारतीय क्रिकेट नियन्त्रण बोर्ड ले गर्दछ। २०२३ बाट सुरु भएको यो प्रतियोगिता प्रत्येक बर्ष भारतका विभिन्न सहरहरुमा खेलाइन्छ।

## फ्रेन्चाइज
### टिम विवरण 
## वर्तमान टिम
### दिल्ली क्यापिटल्स
### रोयल च्यालेन्जर्स बेंगलोर
### मुम्बई इन्डियन्स
### गुजरात जायन्ट्स
### युपि वारियर्स
## संस्करण र नतिजा 
## टिमको प्रदर्शन 
## सन्दर्भ सामाग्री 
श्रेणी:महिला प्रिमियर लिग
श्रीलङ्काका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची

सन् १९४७ मा सिलोनको स्वतन्त्रता भन्दा पहिले **श्रीलङ्कामा १५ जना प्रधानमन्त्री बनेका छन्**। सिलोनका प्रधानमन्त्री सन् १९७२ सम्म सरकारको प्रमुख थिए। सन् १९७२ मा, देशको नाम परिवर्तन गरी स्वतन्त्र, सार्वभौम र स्वतन्त्र गणतन्त्र श्रीलङ्का राखियो र त्यसपछि यो पदलाई श्रीलङ्काको प्रधानमन्त्रीको रूपमा चिनियो। सन् १९७७ मा जुनियस रिचार्ड जेवार्डेनको सरकारले मन्त्रालयलाई दुई मन्त्रालयमा विभाजन गरी रक्षा मन्त्रालय र परराष्ट्र मन्त्रालय गठन गरेपछि प्रधानमन्त्री मोदीले एकीकृत विदेश मामिला र रक्षा मन्त्रालय पनि सम्हालेका थिए।

सन् १९७८ मा जयवर्धने राष्ट्रपति बनेपछि नयाँ संवैधानिक परिवर्तन हरू गरियो। कार्यकारी राष्ट्रपतिको पद प्रस्तुत गरियो, जसको परिणामस्वरूप प्रधानमन्त्रीको शक्ति कम भयो। राष्ट्रपति राष्ट्रप्रमुख र प्रमुख कार्यकारी बने र प्रधानमन्त्री कमजोर सरकार प्रमुख बने।

श्रीलङ्काको वर्तमान संविधानअनुसार प्रधानमन्त्री मन्त्रिपरिषद्को कामकाजको नेता हुनुका साथै राष्ट्रपतिको डेपुटीको रूपमा पनि काम गर्छन्। यदि कुनै राष्ट्रपतिको मृत्यु भएमा, प्रधानमन्त्री कार्यवाहक राष्ट्रपति बन्छ जबसम्म संसदले उत्तराधिकारी को चयन गर्न को लागि बैठक गर्दैन वा नयाँ राष्ट्रपति को चयन को लागि नयाँ चुनाव हुन सक्छ। सन् १९९३ मा राष्ट्रपति रणसिंघे प्रेमदासाको हत्या भएपछि प्रधानमन्त्री दिनगिरी बान्दा विजेतुंगाले राष्ट्रपतिको कार्यभार सम्हालेका थिए।

२८ अप्रिल २०१५ मा, संसदले श्रीलङ्काको संविधानमा १९औँ संशोधनलाई अनुमोदन गरेको थियो जसले प्रधानमन्त्रीलाई सरकारको शक्ति प्रदान गर्दछ, जबकि राष्ट्रपति राष्ट्रप्रमुख, क्याबिनेटको प्रमुख र कमान्डर-इन-चीफ रहन्छन्।

सन् १९४७ मा प्रधानमन्त्री भएयता १४ जना प्रधानमन्त्री बनेकामा एक जनाले चार पटक, दुई जनाले तीनपटक र दुई जनाले दुई पटक प्रधानमन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हाल्नुभएको छ। ६ जना प्रधानमन्त्री हरू देशको राष्ट्रपति बनेका छन्।

## सूची 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:देश अनुसार प्रधानमन्त्रीहरूको सूची
२०२४ आइसिसी महिला टि२० विश्वकप

**२०२४ महिला टि२० विश्वकप** आइसिसी महिला टि२० विश्वकपको नवौं संस्करण हो। यो प्रतियोगिताको आयोजक युएई रहेको छ। सुरुमा बंगलादेश आयोजक तोकिएको भएपनि बंगलादेशमा राजनीतिक अस्थिरता देखिएकोले प्रतियोगिता युएईमा सारिएको थियोे ।
यो प्रतियोगिता मा न्युजिल्यान्ड ले दक्षिण अफ्रिका लाई ३२ रनले पराजित गर्दै आफ्नो पहिलो उपाधी रक्षा गरेको हो ।

## टिम छनौट
## खेल स्थल
२०२४ महिला टि२० विश्वकप संचालन भएका खेल स्थलहरू

## समूह चरण
### समूह A
### समूह बि
## नकआउट चरण
### सेमिफाइनल 
----

### फाइनल
## तथ्यांक 
* स्रोत : CricInfo
ले १५ विकेट  ४.८५ ईकोनमी का साथ प्लेअर अफ द टुर्नामेन्ट को अवार्ड प्राप्त गरिन।]]

* स्रोत: CricInfo

### टिम अफ द टुर्नामेन्ट
 टिम अफ द टुर्नामेन्टको कप्तान घोषणा गरियो।]]
२१ अक्टोबर २०२४ मा आईसीसी ले टिम अफ द टुर्नामेन्ट र  लारा वुल्भर्ट टिम अफ द टुर्नामेन्टको कप्तान घोषणा गर्यो।

## सन्दर्भ सामाग्री
आइसिसी महिला टि२० विश्वकप

**आइसिसी महिला टि२० विश्वकप** अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् ले संचालन गर्ने महिला टि२० इन्टरनेशनल क्रिकेट प्रतियोगिता हो ।

## सन्दर्भ सामाग्री 
श्रेणी:आइसिसी क्रिकेट प्रतियोगिताहरू
ढुङ्गेसाँघु मेला

**ढुङ्गे साँघु मेला**  नेपालको पोखरा सहरको सेती नदीको किनारमा रहेको सीताघाटमा हरेक वर्ष माघे संक्रान्तिको दिन मनाइने पर्व हो।  *त्रेतायुगदेखि* मेला लाग्दै आएको मानिन्छ । 

मेला हेर्न शिव, ब्रह्मा, विष्णु, *याक्च्य*, *गण्डर्व*, *अप्सरालगायत* विभिन्न देवीदेवता आउने जनविश्वास छ । भगवान राम र सीता आफ्नो जीवनकालमा सीताघाटमा आएको विश्वास गरिन्छ। 

मेलामा स्थानीय उत्पादन बेच्ने पनि गरिन्छ।  मेलामा मुख्यतया फलामका भाँडाकुँडा बिक्री हुने गरेको छ ।  मेलाको बारेमा विभिन्न पप गीतहरू पनि छन्। 

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* नेपालमा मेलाहरूको सूची

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका चाडपर्वहरू
२०२५ महिला क्रिकेट विश्वकप

**२०२५ महिला क्रिकेट विश्वकप** आइसिसी महिला क्रिकेट विश्वकपको १३औँ संस्करण हो। अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् ले संचालन गर्ने यो प्रतियोगिता मा आयोजक भारत रहेको छ।

## टिम छनौट
## खेल स्थल 
## पुरस्कार राशी 
## लिग चरण
### अङ्क तालिका
## नकआउट चरण
## तथ्यांक 
### अधिक रन
### अधिक विकेट
### उच्च व्यक्तिगत स्कोर
### उत्कृष्ट वलिङ फिगर
### उच्च टिम स्कोर
## सन्दर्भ सामाग्री
पित्तथैली

"पित्तथैली" अथवा पित्तकोष पित्त बाइल जम्मा हुने थैली जस्तो अङ्ग हो। यसलाई अङ्ग्रेजीमा गल ब्लाडर वा कोलेसिस्ट भनिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्क 
श्रेणी:अङ्ग (जीव विज्ञान)
नेत्रलाल पौडेल

'''सहिद नेत्रलाल पौडेल 'अभागी'''' एक नेपाली प्रगतिवादी कवि थिए। उनी नेपाली वामपन्थी आन्दोलनका एक महत्त्वपूर्ण व्यक्ति थिए। उनको सतिसाल मात्र ठिङ्ग उभिन सक्छ नामक कविता सङ्ग्रह लगायत विभिन्न साहित्यिक कृतिहरू प्रख्यात छन्। उनको निधन २०४१ साल जेठ ६ गते भएको थियो।

## जीवनी 
नेत्रलाल पौडेलको 'अभागी' जन्म वि.सं. २००१ पुस २७ गते दाङ जिल्लाको धर्ना गाविसको वडा नं. २ सिसैपुर गाउँमा भएको थियो। उनको राजनीतिक जीवनको लम्बाइ जम्मा १९ वर्षको थियो। त्यसमा पनि ११ वर्ष उनले पूर्ण भूमिगत कठोर राजनीतिक यात्रा उनको राजनीतिक जीवनको उत्कर्ष समयको रूपमा लिन सकिन्छ। 

सहिद नेत्रलाल पौडेल 'अभागी' ले वि.सं २०२२ सालमा बिए अनर्सको अध्ययन पूरा गरेका थिए। वि.सं. २०२३ बाट नेत्रलालले राजनीति र शिक्षण पेसालाई एकैसाथ अँगालेका थिए। वि.सं. २०२३ मा केन्द्रको पुष्पलाल समूह निकट रहेर अर्घाखाँची र गुल्मीको संयुक्त प्र.ने.क.पा. जिल्ला कमिटीमा रही काम गर्ने क्रममा उनले वि.सं. २०२३ मा नै कम्युनिस्ट पार्टीको सदस्यता प्राप्त गरेका थिए। उनी पार्टी सदस्य बनेपछि त्यहाँ सङ्गठित भएर काम गर्न थालेका थिए। यस क्रममा उनले शिक्षण, राजनीति र साहित्य तीनै क्षेत्रमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेका थिए।

वि.संं २०३१ मा भएको चौथो महाधिवेशन पश्चात् नेत्रलाल सुदूरपश्चिमको क्षेत्रीय ब्युरोको सदस्य बनेका थिए। नेत्रलाल यसरी राजनीतिमा आउने क्रममा वि.सं. २०३० श्रावण २५ गतेदेखि पूर्णरूपमा राजनीतिक गतिविधिमा समर्पित हुन भूमिगत जीवनको यात्रा सुरु गरेका थिए। उनी वि.सं. २०३६ साउनमा नेकपा (माले) को केन्द्रीय सदस्य बनेका थिए।

नेत्रलालले बिए अनर्ससम्मको नेपाली विषय अध्ययनका क्रममा साहित्यको आवश्यक ज्ञान प्राप्त गरेकाले उनको  साहित्य लेखन खारिँदै गएको थियो। उनले भूपि शेरचन, गोपालप्रसाद रिमाल, युद्धप्रसाद मिश्र आदिका कविता पढेर त्यसै प्रकारका कविता रचनातर्फ आफूलाई उन्मुख गराएका थिए। राजनीतिक गतिविधिमा सहभागी भएपछि विश्वक्रान्तिका रचना पढ्ने र रचना गर्ने, विश्वचर्चित साहित्यकारहरूको कृति अनुवाद गर्ने कामसमेत उनले गरेका थिए। उनले साहित्यका मुक्तक, गीत, कविता, कथा, नाटक, समालोचना, अनुवाद आदि क्षेत्रमा कलम चलाएका थिए। उनको साहित्य लेखन वि.सं. २०१५ देखि मृत्युपर्यन्तसम्म निरन्तर सक्रिय रहेको थियो। उनलाई २०७४ सालमा सहिद घोषणा गरिएको थियो। नेपाल सरकारले २०८० फागुन ४ गते नेत्रलाल अभागीको तस्विर अङ्कित टिकट प्रकाशन गरेको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपाली कविहरू
भुटानी साहित्य

दायाँ|अङ्गुठाकार| भुटानी लेखक कुन्जाङ चोडेन
**भुटानी साहित्य प्राय** नेपाली भाषा र भुटानमा जोङ्खा लगायत भाषाहरूमा लेखिने गरिन्छ। लेखित साहित्य सन् १९५० भन्दा पुरानो नभए पनि पहिलाको भुटानी साहित्य धार्मिक विषयहरूको बारेमा तिब्बती भाषामा लेखिने गरिन्थियो। आजकल लोककथाहरूको विषय पनि धेरै देखिन्छ।

## विकास 
भुटानमा साहित्यको इतिहास सन् १९५० मा सुरु हुन्छ। यो लोककथाले भरिपूर्ण छ, तर किताब पढ्ने चलन नभएका कारण अन्य भाषिक साहित्यको तुलनामा यो निकै बिस्तारै बढिरहेको छ। नयाँ लेखकहरू लघुकथा र कविता लेख्नमा बढी व्यस्त छन्। परम्परागत भुटानी साहित्यमा बौद्ध शिक्षामा केन्द्रित थिए,  र जे खेनपोस र ड्रुक देसिसको जीवनी लेख्ने समृद्ध परम्परा थियो।

## भाषाहरू 
भुटानमा १८ विभिन्न भाषाहरू मध्ये मात्र जोङ्खाको मूल साहित्यिक परम्परा छ। अन्य साहित्यिक भाषाहरू नेपाली र लेप्चा हुन। पश्चिमी भुटानमा प्रमुख भाषा जोङ्खा हो, पूर्वमा चाङ्ला र दक्षिणी बेल्टमा यो नेपाली हो। अन्य धेरै महत्त्वपूर्ण क्षेत्रीय भाषाहरू पनि अवस्थित छन्।

### नेपाली साहित्य 
सन् १९६२ मा भुटानले भारतको कालिम्पोङको माडी प्रिन्टिङ प्रेसबाट कुएनसेल नामक पत्रिका प्रकाशन गर्न थाल्यो र भुटानमा नेपाली साहित्यलाई आफ्नो क्षेत्र फराकिलो बनाउने अवसर प्राप्त भयो। त्यसबेला खासगरी कालिम्पोङ र दार्जिलिङका लेखकहरूले लेखेका नेपाली कथा र लेखहरू कुनसेलमा प्रकाशित हुन्थ्यो।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* भुटानी नेपाली साहित्य

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:भुटानी संस्कृति
शाहीन अफ्रिदी

**शाहीन अफ्रिदी** पाकिस्तानी अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट खेलाडी हुन । उनी वर्तमान पाकिस्तान राष्ट्रिय क्रिकेट टिम का टि२० प्रतियोगिता का कप्तान हुन।
## सन्दर्भ
श्रेणी:सन् २००० मा जन्म
मोहम्मद रिजवान

**म‍हम्मद रिजवान** पाकिस्तानी अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट खेलाडी  हुन। उनी वर्तमान पाकिस्तान राष्ट्रिय क्रिकेट टिमका टि२० प्रतियोगिता का उपकप्तान हुन। उनी टिमका लागि विकेटकिपर र ब्याट्सम्यान को भुमिका निर्वाह गर्दछन।

## सन्दर्भ
टेकीला

**टेकीला** (  ;मुख्यतया ग्वाडालजाराको उत्तरपश्चिममा टेकिला ६५ किमी (४० माइल) सहर वरपरको क्षेत्रमा र मध्य पश्चिमी मेक्सिकोको जलिस्को राज्यको जलिस्कन हाइल्यान्ड्स (लस अल्टोस डे जालिस्को) मा निलो एगेभ प्लान्टबाट बनेको डिस्टिल्ड पेय पदार्थ हो।

टेकीलाको क्षेत्रमा रहेको रातो ज्वालामुखी माटो नीलो एगेभ उब्जाउन का लागि उपयुक्त छ र त्यहाँ हरेक वर्ष ३० करोडभन्दा बढी बिरुवाहरू काटिन्छन्।  एगेभ क्षेत्रानुसार फरक वा अलग हुन्छ। हाइल्याण्ड लस अल्टोस क्षेत्रमा उब्जिने निलो एगेभहरू गन्ध र स्वादमा ठूलो र मीठा हुन्छन्। उपत्यका क्षेत्रमा काटिएका एगेभ्समा धेरै जडिबुटी सुगन्ध र स्वाद हुन्छ।  यसको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक महत्वका कारण, टेकीला नजिकको क्षेत्रलाई २००६ मा युनेस्कोको विश्व सम्पदा स्थल घोषित गरिएको थियो, *टकीलाको Agave परिदृश्य र प्राचीन औद्योगिक सुविधाहरू* ।

मेक्सिकोको कानुनले जालिस्को राज्य र गुआनाजुआटो, मिचोआकान, नायरित र तामाउलिपास राज्यहरूमा सीमित नगरपालिकाहरूमा मात्रै टेकीला उत्पादन गर्न मिल्छ भनी बताउँछ।  टेकीला १२ भन्दा बढी देशहरूमा मूल उत्पादनको मेक्सिकन पदनामको रूपमा मान्यता प्राप्त छ। 

 यो जुलाई २०२० सम्म क्यानडा र संयुक्त राज्य अमेरिकामा NAFTA मार्फत सुरक्षित गरिएको थियो,  जापान र इजरायल जस्ता व्यक्तिगत देशहरूसँग द्विपक्षीय सम्झौताहरू मार्फत,  टेकीला सामान्य रुपमा मेक्सिकोमा सफा गरी र संसारभरि नुन र चूनाको रूपमा प्रयोग गरिन्छ। टकीलामा ३५ र ५५% अल्कोहल सामग्री हुनुपर्छ (७० र ११० अमेरिकी प्रमाण)। 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
योगेश वैद्य

**योगेश वैद्य** नेपाली र नेवारी भाषाका गायक र संगीतकार थिए । उनका सबैभन्दा लोकप्रिय गीतहरूमा *सपना भुलये सारा*, *मेरो अंशुमा नहँसे* र *नेपाल मेरो तिमिलाइ उपहार भयो पर्छन्* ।    *जय नमो सिरी बुद्ध भगवान*, *जिमी यामाह थौं जिताय वाइ* उनका लोकप्रिय नेवारी गीतहरू हुन्। 

## व्यक्तिगत जीवन र शिक्षा
वैद्यको जन्म सन् १९४६मा काठमाडौंको नरदेवीमा भएको थियो । उनले निजामती सेवामा काम गरेका थिए र सन् २००५ मा अवकाश पाएका थिए । उनले बेल्जियमको गेन्ट विश्वविद्यालयबाट खाना र पोषणमा स्नातकोत्तर पनि गरेका थिए। 
* नाट्य संगीत प्रतिष्ठानद्वारा प्रतिष्ठान लाइफटाइम अवार्ड, २०१८ 
* बिन्दवासिनी लाइफटाइम अचिभमेन्ट अवार्ड, २०२१  

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:काठमाडौँका मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली गायकहरू
जुम्ला साङ्केतिक भाषा

**जुम्ला साङ्केतिक भाषा** पश्चिम नेपालको जुम्ला सहरको एउटा गाउँको सांकेतिक भाषा हो। जुम्लामा नेपाली सांकेतिक भाषा विद्यालय छ पनि रहेको छ।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* झांकोट सांकेतिक भाषा
* घान्द्रुक सांकेतिक भाषा
* मौनबधुक-बोधे सांकेतिक भाषा

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:कर्णाली प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
झान्कोट साङ्केतिक भाषा

**झान्कोट साङ्केतिक भाषा** पश्चिम नेपालको झान्कोट गाउँमा प्रयोग हुने  साङ्केतिक भाषा हो। सो गाउँमा १०% बहिराहरू रहेका छन्। 

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* जुम्ला सांकेतिक भाषा
* घान्द्रुक सांकेतिक भाषा
* मौनबधुक-बोधे सांकेतिक भाषा
* नेपाली सांकेतिक भाषा

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:कर्णाली प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
मौनबधुक-बोधे साङ्केतिक भाषा

**मौनाबुधुक &#x2013; बोधे साङ्केतिक भाषा** सुदूर पूर्वी नेपालको मौनाबधुक र बोधेका गाउँहरूमा प्रयोग हुने साङ्केतिक भाषा हो। 

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* जुम्ला साकेतिक भाषा
* झांकोट साङ्केतिक भाषा
* घान्द्रुक साङ्केतिक भाषा

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:कोशी प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
बाबर आजम

**बाबर आजम** पाकिस्तान राष्ट्रिय क्रिकेट टिमका पुर्वकप्तान हुन। उनी समकालीन विश्व क्रिकेटका एक उत्कृष्ट ब्याट्सम्यान हुन।

आजमलाई विश्वभरका क्रिकेट फ्यानहरूमा जिम्बाबर भनेर पनि चिनिन्छ ।

## सन्दर्भ
कमाल राशिद खान

मोहम्मद राशिद मोहम्मद इकबाल कमाल https://www.hindustantimes.com/cities/mumbai-news/2020-tweets-actor-producer-kamaal-r-khan-arrested-upon-arrival-from-dubai-101661872294592.html (जन्म १ जनवरी १९७५), कमाल राशिद खान र प्राय के.आर.के वा कमल आर. खान भनेर चिनिन्छन्। हिन्दी र भोजपुरी सिनेमामा एक भारतीय अभिनेता, निर्माता र लेखक हुन्। उनले धेरै जसो फिल्महरू निर्माण वा लेखेका छन् जसमा उनले अभिनय गरेका छन्, विशेष गरी विवादास्पद देशद्रोही (२००८), जुन उनको मुख्य अभिनेताको रूपमा एक मात्र फिल्म थियो। उनी एक भिलेन (२०१४) मा उनको सहयोगी भूमिकाका ला र रियलिटी शो बिग बोसमा (2009) https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/bigg-boss-celebs-who-were-thrown-out-of-the-house/photostory/60992894.cms भाग लिएको लागि परिचित छन् ।  https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/I-am-already-a-millionaire-KRK/articleshow/5339856.cms उनले म्युजिक भिडियोमा पनि अभिनय गरेका छन् । खान भारतीय चलचित्र व्यक्तित्वहरूको विवादास्पद आलोचनाका लागि पनि परिचित छन्। https://www.thequint.com/entertainment/celebrities/karan-johar-salman-khan-5-controversies-kamaal-r-khan-instigated-krk-arrest

## जीवनी
खानको जन्म १९७५, मा भारतको उत्तर प्रदेशको सहारनपुर जिल्लाको देवबन्द सहरको एक मुस्लिम परिवारमा भएको थियो। http://kamaalrkhan.com/biography.php उनी एक  छोरा र एक छोरीका पिता हुन् । https://twitter.com/kamaalrkhan/status/684925720708055046 

## फिल्मोग्राफी