वित्तीय विवरणहरू

वित्तीय विवरणहरू (**वित्तीय प्रतिवेदन**)  भन्नाले संस्थाको वित्तीय अवस्था तथा कार्य सम्पादनको चित्रण गर्ने आधिकारिक विवरणहरूलाई जनाउँदछ । नेपालको सन्दर्भमा नेपाल चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट्स संस्थाले लागु गरेको नेपाल लेखामान अनुसार वित्तीय विवरणमा निम्नानुसारको पाँचबटा विवरणहरु पर्दछन् ।  
# **बासलात:** यस विवरणले संस्थाको वित्तीय अवस्थाको बारेमा चित्रण गर्दछ । यसमा संस्थाको सम्पत्ति, दायित्व तथा शेयरधनीहरूको पूँजीको विवरण उल्लेख हुन्छ । 
# **नाफा नोक्सान हिसाब:** यस विवरणले संस्थाले वर्ष भरीको वित्तीय कार्य प्रर्दशनको वारेमा चित्रण गरिएको हुन्छ । यसमा संस्थाले वर्ष भरीमा आर्जन गरेको आम्दानी तथा खर्चको विवरण उल्लेख हुन्छ । नाफा नोक्सान हिसाबलाई सामान्यतया आय विवरण पनि भन्ने गरिन्छ । 
# **नगद प्रवाह विवरण:** यस विवरणले संस्थाको वर्ष भरीमा विभिन्न श्रोतबाट भएको नगद प्राप्त तथा भुक्तानीको जानकारी चित्रण गरिएको हुन्छ ।  
# **इक्विटीमा भएको परिवर्तनको विवरण:** यस विवरणले संस्थाको वर्ष भरीमा शेयरधनीहरूको संस्थामा रहेको वित्तीय स्वार्थमा भएको परीवर्तनको जानकारी चित्रण गरिएको हुन्छ । 
# **महत्त्वपूर्ण लेखा नीतिहरु तथा प्रमुख लेखा सम्बन्धी टिप्पणीहरु:** यस विवरणमा संस्थाले वित्तीय विवरण तयार गर्दा अपनाएको लेखा नीतिहरु तथा लेखा सम्बन्धी टिप्पणीहरु उल्लेख गरिएको हुन्छ ।

विशेष रूपमा, बासलातले समयको एकल बिन्दुलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ भने आय विवरण, इक्विटीमा परिवर्तनहरूको विवरण, र नगद प्रवाह विवरणले निर्दिष्ट अवधिमा गतिविधिहरू प्रतिनिधित्व गर्दछ।

ठूला संस्थाहरूको लागि, यी विवरणहरू जटिल हुन सक्छन् र वित्तीय विवरणहरू र व्यवस्थापन छलफल र विश्लेषणमा पादटिप्पणीहरूको विस्तृत विवरण समावेश हुन सक्छ। टिप्पणीहरूले सामान्यतया बासलातमा प्रत्येक शिर्षक, आय विवरण र नगद प्रवाह विवरण थप विवरणमा वर्णन गर्दछ। वित्तीय विवरणहरूमा टिप्पणीहरू वित्तीय विवरणहरूको अभिन्न अंग मानिन्छ।

## वित्तीय विवरणहरूको उद्देश्यहरू 
वित्तीय विवरणहरूको उद्देश्य भनेको प्रयोगकर्तालाई आर्थिक निर्णय गर्नको लागि संस्थाको वित्तीय अवस्था, वित्तीय कार्य दक्षता तथा वित्तीय अवस्थामा भएको परिवर्तन जस्ता आवश्यक जानकारी उपलब्ध गराउनु हो ।  

"वित्तीय विवरणहरूको उद्देश्य भनेको आर्थिक निर्णयहरू गर्नका लागि व्यापक दायराका प्रयोगकर्ताहरूलाई उपयोगी हुने उद्यमको वित्तीय स्थिति, कार्यसम्पादन र वित्तीय स्थितिमा हुने परिवर्तनहरूको बारेमा जानकारी प्रदान गर्नु हो।"
वित्तीय विवरणहरू बुझ्न योग्य, सान्दर्भिक, भरपर्दो र तुलनात्मक हुनुपर्छ। रिपोर्ट गरिएका सम्पत्तिहरू, दायित्वहरू, इक्विटी, आय र व्ययहरू प्रत्यक्ष रूपमा संस्थाको वित्तीय स्थितिसँग सम्बन्धित छन्।
"वित्तीय विवरणहरूको उद्देश्य भनेको आर्थिक निर्णयहरू गर्नका लागि व्यापक दायराका प्रयोगकर्ताहरूलाई उपयोगी हुने उद्यमको वित्तीय स्थिति, कार्यसम्पादन र वित्तीय स्थितिमा हुने परिवर्तनहरूको बारेमा जानकारी प्रदान गर्नु हो।"
वित्तीय विवरणहरू बुझ्न योग्य, सान्दर्भिक, भरपर्दो र तुलनात्मक हुनुपर्छ। रिपोर्ट गरिएका सम्पत्तिहरू, दायित्वहरू, इक्विटी, आय र व्ययहरू प्रत्यक्ष रूपमा संस्थाको वित्तीय स्थितिसँग सम्बन्धित छन्। वित्तीय विवरणहरू "व्यवसाय र आर्थिक गतिविधिहरू र लेखाको उचित ज्ञान भएका र लगनशीलताका साथ जानकारी अध्ययन गर्न इच्छुक पाठकहरू द्वारा बुझ्ने उद्देश्यले गरिन्छ।" वित्तीय विवरणहरू विभिन्न उद्देश्यका लागि प्रयोगकर्ताहरूले प्रयोग गर्न सक्छन्:

* मालिकहरू र प्रबन्धकहरूलाई वित्तीय विवरणहरू आवश्यक पर्दछ महत्त्वपूर्ण व्यापार निर्णयहरू जसले यसको निरन्तर सञ्चालनलाई असर गर्छ। वित्तीय विश्लेषण त्यसपछि यी कथनहरूमा प्रदर्शन गरिन्छ जसले व्यवस्थापनलाई तथ्याङ्कहरूको थप विस्तृत बुझाइ प्रदान गर्दछ। यी कथनहरू स्टकहोल्डरहरू लाई व्यवस्थापनको वार्षिक प्रतिवेदनको भागको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्छ।
*कर्मचारीहरूलाई व्यवस्थापनसँग सामूहिक बार्गेनिङ सम्झौताहरू (CBA) बनाउन, श्रमिक संघहरू वा व्यक्तिहरूको लागि उनीहरूको क्षतिपूर्ति, पदोन्नति र र्याङ्किङहरू छलफल गर्नका लागि पनि यी रिपोर्टहरू चाहिन्छ।
*संभावित लगानीकर्ताहरूले व्यापारमा लगानीको व्यवहार्यता मूल्याङ्कन गर्न वित्तीय विवरणहरूको प्रयोग गर्छन्। वित्तीय विश्लेषणहरू प्रायः लगानीकर्ताहरूद्वारा प्रयोग गरिन्छ र पेशेवरहरू (वित्तीय विश्लेषकहरू) द्वारा तयार हुन्छन्, यसैले उनीहरूलाई लगानी निर्णयहरू गर्ने आधार प्रदान गर्दछ।
*वित्तीय संस्थाहरू (बैंक र अन्य ऋण दिने कम्पनीहरू) ले नयाँ कार्यरत पूँजी वा ऋण सेक्युरिटीहरू (जस्तै दीर्घकालीन बैंक ) प्रदान गर्ने निर्णय गर्न प्रयोग गर्छन्। कर्जा वा डिबेन्चर) विस्तार र अन्य महत्वपूर्ण खर्च वित्तपोषण गर्न।
*स्टकहोल्डरहरूले समय-समयमा सेयर पूँजी कसरी व्यवस्थित गरिन्छ भन्ने बारे अन्तरदृष्टि अनुरोध गर्न सक्छन्, जुन वित्तीय विवरणहरू वा स्टक स्टेटमेन्टहरू मार्फत उपलब्ध गराइन्छ), जसमा यो निहित छ। पूँजी स्टकलाई व्यवहारिक र सावधानीपूर्वक उचित हेरचाहका साथ ह्यान्डल गरिएको पुष्टि गर्नमा शेयरधनीहरूको वित्तीय हित।
## एकीकृत 
समेकित वित्तीय विवरणहरूलाई "समूहको वित्तीय विवरणहरू भनेर परिभाषित गरिएको छ जसमा सम्पत्ति, दायित्वहरू, इक्विटी, आय , लागत र नगद प्रवाह अभिभावक (कम्पनी) र यसको सहायक एकल आर्थिक संस्था को रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ, अन्तर्राष्ट्रिय लेखा मानक अनुसार। 27 "नेपाल वित्तीय प्रतिवेदन मानहरू", र नेपाल वित्तीय प्रतिवेदन मानहरू 10 "एकीकृत वित्तीय विवरणहरू"।

## सरकार 
सरकारी वित्तीय विवरणहरू को रेकर्डिङ, मापन र प्रस्तुतीकरणका लागि नियमहरू व्यवसायका लागि र गैर-लाभकारी संस्थाहरूका लागि पनि आवश्यक हुन सक्छन्। तिनीहरूले दुई मध्ये कुनै एक प्रयोग गर्न सक्छन् लेखाको आधार खाताहरूको चार्ट को पूर्ण सेट पनि प्रयोग गरिन्छ जुन नाफामुखी व्यवसायको चार्ट भन्दा धेरै फरक हुन्छ।

## व्यक्तिगत 
व्यक्तिगत वित्तीय विवरणहरू व्यक्तिगत ऋण वा वित्तीय सहायता को लागी आवेदन गर्ने व्यक्तिहरूबाट आवश्यक हुन सक्छ। सामान्यतया, व्यक्तिगत वित्तीय विवरण व्यक्तिगत रूपमा राखिएको सम्पत्ति र दायित्वहरू (ऋण), वा आय र व्ययको व्यक्तिगत स्रोतहरू, वा दुवै रिपोर्ट गर्नको लागि एकल फारम समावेश गर्दछ। भर्नुपर्ने फारम ऋण वा सहायता प्रदान गर्ने संस्थाद्वारा निर्धारण गरिन्छ।

## लेखापरीक्षण र कानुनी प्रभाव 
यद्यपि कानूनहरू देश अनुसार फरक हुन्छन्, एक सार्वजनिक कम्पनी को वित्तीय विवरणहरूको अडिट सामान्यतया लगानी, वित्तपोषण, र कर उद्देश्यहरूको लागि आवश्यक हुन्छ। यी सामान्यतया स्वतन्त्र लेखापाल वा लेखा परीक्षा फर्महरू द्वारा प्रदर्शन गरिन्छ। लेखापरीक्षणका नतिजाहरूलाई अडिट प्रतिवेदन मा सारांशित गरिएको छ जसले वित्तीय विवरणहरू वा यसको निष्पक्षता र शुद्धताको रूपमा योग्यताहरूमा अयोग्य राय प्रदान गर्दछ। वित्तीय विवरणहरूमा लेखापरीक्षण राय सामान्यतया वार्षिक प्रतिवेदनमा समावेश गरिन्छ।

लेखा परीक्षक कसलाई जिम्मेवार बनाउने भन्ने विषयमा धेरै कानुनी बहस भएको छ। लेखापरीक्षण प्रतिवेदनहरू हालका शेयरधारकहरूलाई सम्बोधन गर्ने प्रवृत्ति भएकोले, उनीहरूलाई हेरचाह गर्ने कानुनी कर्तव्य हो भन्ने सामान्यतया सोचाइन्छ। तर यो सामान्य कानूनको उदाहरणले निर्धारण गरे अनुसार नहुन सक्छ। क्यानाडामा, लेखा परीक्षकहरू प्राथमिक बजारमा शेयरहरू खरीद गर्नको लागि प्रोस्पेक्टस प्रयोग गर्ने लगानीकर्ताहरूलाई मात्र उत्तरदायी हुन्छन्। यूनाइटेड किंगडम मा, लेखा परीक्षकले सम्भावित लगानीकर्ता र वित्तीय विवरणहरूमा जानकारी कसरी प्रयोग गर्ने भन्ने बारे सचेत हुँदा उनीहरूलाई सम्भावित लगानीकर्ताहरूप्रति उत्तरदायी ठहराइएको छ। आजकल लेखा परीक्षकहरूले आफ्नो प्रतिवेदन दायित्वमा प्रतिबन्धित भाषा समावेश गर्ने, आफ्नो रिपोर्टका सम्बोधनकर्ताहरू बाहेक अरू कसैलाई यसमा भर पर्नबाट निरुत्साहित गर्ने प्रवृत्ति हुन्छ। दायित्व एउटा महत्त्वपूर्ण मुद्दा हो: UK मा, उदाहरणका लागि, लेखा परीक्षकहरूसँग असीमित दायित्व छ।

संयुक्त राज्य अमेरिकामा, विशेष गरी एनरन पछिको युगमा वित्तीय विवरणहरूको शुद्धताको बारेमा पर्याप्त चिन्ता भएको छ। संस्थाका अधिकारीहरू — प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (CEO) र प्रमुख वित्तीय अधिकृत (CFO) — व्यक्तिगत रूपमा निष्पक्ष वित्तीय प्रतिवेदन तयारीका ​​लागि जिम्मेवार हुन्छन् जसले प्रतिवेदन पढ्नेहरूलाई संगठनको सही अर्थ दिन्छ।
## मानक र नियमहरू
विभिन्न देशहरूले समयसँगै आफ्ना आफ्नै लेखा सिद्धान्तहरू विकास गरेका छन्, जसले गर्दा कम्पनीहरूको अन्तर्राष्ट्रिय तुलना गर्न गाह्रो छ। विभिन्न कम्पनीहरूले तयार गरेको वित्तीय विवरणहरू बीच एकरूपता र तुलनात्मकता सुनिश्चित गर्न, दिशानिर्देश र नियमहरूको सेट प्रयोग गरिन्छ। सामान्यतया सामान्य रूपमा स्वीकृत लेखा सिद्धान्तहरू (GAAP) भनेर चिनिन्छ, यी दिशानिर्देशहरूको सेटले वित्तीय विवरणहरूको तयारीमा आधार प्रदान गर्दछ, यद्यपि धेरै कम्पनीहरू स्वैच्छिक रूपमा खुलासा जानकारी त्यस्ता आवश्यकताहरूको दायराभन्दा बाहिर छन्। 

हालै अन्तर्राष्ट्रिय लेखा मानक बोर्ड (IASB) द्वारा बनाईएको लेखा नियमहरूलाई मानकीकरण गर्ने दिशामा धकेलिएको छ। IASB ले अष्ट्रेलिया, क्यानडा र युरोपियन युनियन (सार्वजनिक रूपमा उद्धृत कम्पनीहरूका लागि मात्र) द्वारा अपनाएको अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय प्रतिवेदन मापदण्ड विकास गर्दछ, दक्षिण अफ्रिका र दक्षिण अफ्रिका मा विचाराधीन छ। [अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय प्रतिवेदन मानकहरू#अनुकूलन र अभिसरण|अन्य देशहरू]]। संयुक्त राज्य अमेरिका वित्तीय लेखा मानक बोर्ड ले समयको साथमा यू.एस. GAAP र IFRS लाई अभिसरण गर्ने प्रतिबद्धता गरेको छ।
## वार्षिक प्रतिवेदनमा समावेश 
नयाँ लगानीकर्ताहरूलाई लोभ्याउन सार्वजनिक कम्पनीहरूले आफ्ना वित्तीय विवरणहरूलाई राम्रो कागजमा आकर्षक ग्राफिक्स र फोटोहरू सहित वार्षिक प्रतिवेदन" प्रकारको। सामान्यतया कम्पनीको प्रमुख कार्यकारीले व्यवस्थापनको कार्यसम्पादन र कम्पनीको वित्तीय हाइलाइटहरू वर्णन गर्दै शेयरधारकहरूलाई पत्र लेख्छ।

संयुक्त राज्यमा, इन्टरनेटको आगमन अघि, वार्षिक रिपोर्ट व्यक्तिगत शेयरधारकहरूसँग सञ्चार गर्न निगमहरूको लागि सबैभन्दा प्रभावकारी तरिका मानिन्थ्यो। ब्लू चिप कम्पनीहरूले प्रत्येक शेयरधारकलाई आकर्षक वार्षिक रिपोर्टहरू उत्पादन गर्न र मेल पठाउन ठूलो खर्च गरे। वार्षिक प्रतिवेदन प्रायः कफी टेबल बुक को शैलीमा तयार गरिन्थ्यो।
## टिप्पणीहरू
वित्तीय विवरणहरूको अन्त्यमा थपिएको थप जानकारी जसले कथनहरूमा निर्दिष्ट वस्तुहरू व्याख्या गर्न मद्दत गर्दछ साथै कम्पनीको वित्तीय अवस्थाको थप व्यापक मूल्याङ्कन प्रदान गर्दछ नोटहरू (वा "वित्तीय विवरणहरूमा नोटहरू") भनेर चिनिन्छ।

वित्तीय विवरणहरूमा नोटहरू ऋण, खाताहरू, आकस्मिक दायित्वहरू, चिन्तित जाँदै हुनुहुन्छ मापदण्डमा, वा वित्तीय सङ्ख्याहरू (वित्तीय संख्याहरू) व्याख्या गर्ने प्रासंगिक जानकारी समावेश गर्न सक्छन्। उदाहरणका लागि एक मुद्दा संकेत गर्न)। नोटहरूले व्यक्तिगत कथन लाइन-वस्तुहरू स्पष्ट गर्दछ। विवरणहरू तयार गर्न प्रयोग गरिने लेखा विधिहरू व्याख्या गर्न नोटहरू पनि प्रयोग गरिन्छ र तिनीहरूले विशेष खाताहरू कसरी गणना गरिएको छ भनेर मूल्याङ्कनहरूलाई समर्थन गर्दछ। उदाहरणको रूपमा: यदि कुनै कम्पनीले आफ्नो आय विवरणमा स्थायी सम्पत्ति कमजोरी रेखामा घाटा सूचीबद्ध गर्दछ भने, नोटहरूले सम्पत्ति कसरी बिग्रियो भनेर वर्णन गरेर हानिको कारण बताउन सक्छ।

समेकित वित्तीय विवरणमा, सबै सहायक कम्पनीहरू सूचीबद्ध छन् साथै स्वामित्वको मात्रा (नियन्त्रण गर्ने ब्याज) अभिभावक कम्पनी को सहायक कम्पनीहरूमा रहेको छ।

वित्तीय विवरणहरू भित्रका कुनै पनि वस्तुहरू जुन अनुमानद्वारा मूल्याङ्कन गरिन्छ नोटहरूको अंश हुन् यदि पहिले रिपोर्ट गरिएको अनुमानको मात्रा र वास्तविक परिणामहरू बीच पर्याप्त भिन्नता अवस्थित छ। अनुमान र वास्तविक परिणामहरू बीचको भिन्नताहरूको प्रभावहरूको पूर्ण खुलासा समावेश गरिनुपर्छ।
## व्यवस्थापन छलफल र विश्लेषण
व्यवस्थापन छलफल र विश्लेषण वा MD&A कम्पनीको वार्षिक वित्तीय विवरणहरूको एकीकृत भाग हो। MD&A को उद्देश्य व्यवस्थापनको आँखा मार्फत, एक संस्थाले विगतमा कसरी प्रदर्शन गरेको छ, यसको आर्थिक अवस्था, र भविष्यका सम्भावनाहरू बारे वर्णनात्मक व्याख्या प्रदान गर्नु हो। यसो गर्दा, MD&A ले लगानीकर्ताहरूलाई पूर्ण, निष्पक्ष र सन्तुलित जानकारी उपलब्ध गराउने प्रयास गर्दछ ताकि उनीहरूलाई संस्थामा लगानी गर्ने वा जारी राख्ने भन्ने निर्णय गर्न मद्दत गर्दछ।

खण्डमा बितेको वर्षको विवरण र त्यस वर्षमा कम्पनीको व्यवसायलाई प्रभाव पार्ने केही प्रमुख कारकहरू, साथै कम्पनीको भूत, वर्तमान र भविष्यको निष्पक्ष र निष्पक्ष सिंहावलोकन समावेश गरिएको छ।

MD&A ले सामान्यतया निगमको [access-date=2014-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061115081547/http://www.nikoresources.com/2002manage.html |archive-date=2006-11 -15 |url-status=dead }} यसको सञ्चालनको नतिजा, वित्तीय विवरण वस्तुहरू (जस्तै सम्पत्ति हानि र पुनर्संरचना शुल्कहरू), असामान्य वा दुर्लभ प्रकृतिका घटनाहरू जस्तै मर्जरहरू मा भौतिक परिवर्तनहरूको अन्तर्निहित कारणहरू र अधिग्रहणहरू वा शेयर खरीदब्याक), सकारात्मक र नकारात्मक प्रवृत्तिहरू, [मुद्रा स्फिती|मुद्रास्फीति को प्रभाव, घरेलु र अन्तर्राष्ट्रिय बजार जोखिम, र महत्त्वपूर्ण अनिश्चितताहरू।
## इलेक्ट्रोनिक कथनहरूमा सार्नुहोस्
सयौं वर्षको लागि कागजमा वित्तीय विवरणहरू सिर्जना गरिएको छ। वेबको बृद्धिले वेबमा आदानप्रदान गर्न सकिने इलेक्ट्रोनिक फारममा सिर्जना गरिएका अधिक र अधिक वित्तीय विवरणहरू देखेको छ। इलेक्ट्रोनिक वित्तीय विवरणहरूको सामान्य रूपहरू PDF र HTML हुन्। यी प्रकारका इलेक्ट्रोनिक वित्तीय विवरणहरूमा तिनीहरूको कमजोरीहरू छन् कि यसले वित्तीय विवरणमा समावेश जानकारी पुन: प्रयोग गर्नको लागि जानकारी पढ्नको लागि अझै पनि मानिसलाई लिन्छ।

हालसालै बजार चालित विश्वव्यापी मानक, XBRL (एक्सटेन्सिबल बिजनेस रिपोर्टिङ ल्याङ्ग्वेज), जसलाई संरचित र कम्प्युटर पढ्न सकिने ढाँचामा वित्तीय विवरणहरू सिर्जना गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ, वित्तीय विवरणहरू सिर्जना गर्ने ढाँचाको रूपमा बढी लोकप्रिय भएको छ। विश्वभरका धेरै नियामकहरू जस्तै संयुक्त राज्य अमेरिका। धितोपत्र र विनिमय आयोग ले वित्तीय जानकारी पेश गर्न XBRL लाई अनिवार्य गरेको छ।

UN/CEFACT सिर्जना गरिएको, सामान्यतया स्वीकृत लेखा सिद्धान्तहरू GAAP, आन्तरिक वा बाह्य वित्तीय रिपोर्टिङ XML सन्देशहरू उद्यमहरू बीच प्रयोग गरिने। र तिनीहरूका साझेदारहरू, जस्तै निजी रुचि पक्षहरू (जस्तै बैंक) र सार्वजनिक सङ्कलन निकायहरू (जस्तै कर प्राधिकरणहरू)। धेरै नियामकहरूले वित्तीय र आर्थिक जानकारी सङ्कलन गर्न त्यस्ता सन्देशहरू प्रयोग गर्छन्।

## यो पनि हेर्नुहोस्
*उत्तरदायी कोष सङ्कलन
*वित्तीय लेखाविधि
*वित्तीय विवरण विश्लेषण
*व्यापक वार्षिक वित्तीय प्रतिवेदन
*मोडेल अडिट
## सन्दर्भ सामाग्रीहरू 
## थप हेर्नुहोस् 
* नेपाल चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट्स संस्था
* लेखापरीक्षण
* नेपाल वित्तीय प्रतिवेदन मानहरु

श्रेणी:लेखा
श्रेणी:लेखापरीक्षण