आर्ट अफ लिभिङ फाउण्डेशन

**द आर्ट अफ लिभिङ फाउण्डेशन** एक गैरनाफामूलक शैक्षिक र मानवतावादी गैर सरकारी संस्था हो जसको शाखा १४० देशहरू मा रहेको छ। रविशंकर द्वारा १९८२ मा संस्थापित द आर्ट अफ लिभिङ स्वयंसेवी संस्था हो।

*हिंसा रहित समाज, तनाव रहित मन* भन्ने नाराबाट प्रेरित भएर मानवता को उध्दार र जीवन स्तर मा सुधार को लागि यो संस्था कार्यरत छ। संस्था को उद्देश्य व्यक्तिगत, सामाजिक, राष्ट्र र सम्पूर्ण विश्व स्तर मा शान्ति स्थापित गर्नु रहेको छ।

द आर्ट अफ लिभिङ संस्थाले तनाव निष्कासन र स्वयं को विकास को लागि कार्यक्रम प्रस्तुत गर्दछ जुन अधिकांश प्राणायम,ध्यान र योग मा आधारित छन्। यी कार्यक्रमहरूले विश्वभर मा हजारौं मानिसलाई निराशा, हिंसा र आत्महत्या गर्ने प्रवृत्ति घटाउन मदद गरेको छ।

प्रार्थना र जिम्मेदारी जोड्ने आर्ट अफ लिभिङले विश्वभरका दस लाख भन्दा पनि बढी मानिसहरूलाई आफ्नो जीवन मानवता को सेवा र विश्व स्तर मा ध्यान र सेवा को लागि समर्पित प्रेरित गरेको छ गरेको छ। आफ्नो सहभागी संस्थाहरु को द्वारा द आर्ट अफ लिभिङ यी क्षेत्रहरु मा धेरै सामाजिक योजनाहरु क्रियान्वित गर्छ।

## तनाव निष्कासन कार्यक्रम
द आर्ट अफ लिभिङ धेरै स्वयं को विकास को लागि तनाव निष्कासन कार्यक्रम को आयोजन गर्छ जो मान्छे को जीवन को चुनौतिहरु को लातित्यपूर्ण रूप ले सामना गर्ने शक्ति प्रदान गर्दछ। यो कार्यशाला मा भाग लेने वालहरु लाई यस्तो निपुणता र प्रविधिबाट सज्जित गरिन्छ जसबाट उनको जीवन स्तर मा सुधार हुन्छ। यी अनौठा कार्यक्रमहरू को केन्द्र सुदर्शन क्रिया हो, जो एक प्रभावशाली स्फूर्तिकारक श्वसन प्रविधि हो। सुदर्शन क्रिया रविशंकरले विकास गरेको प्रविधि हो। यो प्रविधि भौतिक, मानसिक, भावनात्मक र सामाजिक तंदुरूस्ती को लागि प्रमाणित छ। द आर्ट अफ लिभिङले हरेक वर्ग र उमेर को समूह को लागि अलग अलग कार्यक्रमहरू को प्रबंध गर्छ।

विश्वभर मा दस करोड भन्दा पनि अधिक मान्छे ले द आर्ट अफ लिभिङ को कार्यशालाहरूमा भाग लिएका छन्। आर्ट अफ लिभिङ को कार्यशालामा भौतिक र मानसिक तंदुरूस्ती देखि सामाजिक सम्बन्ध मा सुधार र सकारात्मक परिवर्तनका कला सिकाइन्छ।

## द्वन्द समाधान
जब सम्म हाम्रो तनाव रहित मन र हिंसा रहित समाज हुनेछैन हामी विश्व शान्ति को प्राप्त हैन गरेर सकते। द आर्ट अफ लिभिङ व्यक्ति मा सामंजस्य बनाउन को लागि र समाज मा सामंजस्य बनाउन को कार्यरत छन्। एक आध्यात्मिक दृष्टिकोण बनाउँदै जसको आधार मानवीय मूल्य छ, द आर्ट अफ लिभिङ करोड भन्दा ज्यादा मान्छे को जीवन को अर्थ देखना को प्रेरणा दिएको छ। उनको तनाव निष्कासन कार्यशालाओं को द्वारा हिंसात्मक आक्रमकहरूलाई एक उचित, शान्त र प्रेमपूर्व व्यक्ति मा बदलएको छ । द आर्ट अफ लिभिङ को हाल को हस्ताक्षेप ले यो भने  कि अत्यन्त गंभीर द्वंद को समाधान अहिंसा ले गरिन सक्छ। द्वंदकारी दलों मा पनि उनले कार्य गरदै बातचीत को लागि टेबल मा आने को लागि र अहिंसा ले उन मतभेद को समाधान को ढूंढने को लागि प्रभावित गरेको छ।

## जेलमा आर्ट अफ लिभिङ
श्वास र भावनाहरु को सम्बन्ध को ज्ञान को प्रयोग गरदै, द आर्ट अफ लिभिङ ले विश्व भर को कारागार मा २०,००० भन्दा अधिक रहवासियहरूमा बदलाव लाया छ। १९९० मा आरम्भ भएका कैदियहरूको कार्यक्रम को मुख्य आधार यो हो कि कुनै पनि व्यक्ति बुरा हुदैन र त्यो अपराध तिर रूख सिर्फ तनाव को कारण देखि गर्दछ। यस तरिका को सोच देखि यो समझ मा आउछ कि प्रत्येक अपराधी को भित्र एक पीडित व्यक्ति हो जो मदद को लागि रो रहेको छ र उन पीडित को स्वस्थ गर्न को प्रयास किये जा रहे छ। यस तरिका आर्ट अफ लिभिङ को कैदियहरूको कार्यक्रम वास्तविक, परिणाम मूलक हल छ र समाज मा हिंसा को चक्र र विश्व को बढ्दो हुये को सार देखि निपटता छ।

इस प्रशिक्षण को परिणाम को एक कठोर अपराधी को संवेदनशील, पक्षतावी र बदलएको व्यक्ति हो। १९९० देखि यस कार्यक्रम ले २०,००० भन्दा पनि अधिक रहवासियहरूको स्पर्श गरेको छ जसमा धेरै देश जस्तै भारत, अमरीका, मैक्सिको, दक्षिण अफ्रिका, केमरून, मालावी, नमीबिया, केन्या, दुबई, क्रोशिया, कोसोवो, सिंगापुर, यूके, डेनमार्क, रशिया, स्कटल्याण्ड, न्यूजील्याण्ड र आस्ट्रेलिया छ। भारत मा यो कार्यक्रम १०० कारागार मा आयोजित छ जो दंश को सबै राज्यहरु मा फैले छन्। धेरै राज्य सरकारहरु आर्ट अफ लिभिङ देखि कैदियहरूमा बदलाव कार्यक्रम को मदद को लागि विनती गर्छन।

एसिया को सबै भन्दा ठूलो कारागार तिहाड जेल मा ३०,००० मान्छे भन्दा अधिक जसमा कठोर अपराधी पनि सम्मिलित हो लाभान्वित हो चुके छन्। आर्ट अफ लिभिङ ले यस कार्यक्रम को प्रयोग गरदै आतंकवादी र राजद्रोही सम्म पुगएर उनको कारागार मा रहदै नै उनको मनोस्थिति मा बदलाव लाया छ।

## एक प्रसन्न आनंदमय र स्वस्थ विश्व
संस्थाको यस पहल को उद्देश्य छ कि एक आनंदमय र स्वस्थ समाज को निर्माण गर्न जहाँ हिंसा र अज्ञान को कुनै ठाँउ छैन।

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाहिरी कडिहरु 
* आर्ट अफ लिभिङ फाउण्डेशन को वेवसाइट