केशव सिग्देल

**केशव सिग्देल(अङ्ग्रेजी: Keshab Sigdel)** नेपाली कवि, समालोचक, निबन्धकार, अनुवादक र मानवअधिकार अभियन्ता हुन् । उनका विभिन्न विधाका आधा दर्जन कृतिहरू प्रकाशित छन् । वि.स. २०६८ देखि उनी त्रिभुवन विश्वविद्यालयको अङ्ग्रेजी केन्द्रीय विभागमा प्राध्यापनरत छन् । दक्षिण अमेरिकाको कोलम्बियामा सचिवालय रहेको वल्र्ड पोयट्री मुभमेन्टको अन्तराष्ट्रिय समितिको सदस्य रहेका उनले फाउन्डेसन अफ सार्क राइटर्स एण्ड लिटरेचनर (नयाँ दिल्ली) र एसिया प्यासिफिक राइटर्स एण्ड ट्रान्सलेटर्स(अष्ट्रेलिया)मा आवद्ध भएर काम गरिसकेका छन् । उनी विगत लामो समय देखि नेपालको मानव अधिकार आन्दोलनमा अविछिन्न रुपमा सक्रिय छन् । उनी विश्व मानव अधिकार संस्था एम्नेष्टी इन्टरनेशनलको नेपाल शाखाको राष्ट्रिय उपाध्यक्ष रहिसकेका छन्। उनी पोयट्री प्लानेटरियट (Poetry Planetariat) का सम्पादक हुन् । उनले युवावर्ष मोती पुरस्कार (२०७५) लगायतका पुरस्कार र सम्मान प्राप्त गरेका छन् । 

## बाल्यकाल र शिक्षा 
केशव सिग्देल कोहलपुर नगरपालिका वार्ड नम्बर १० का वासिन्दा हुन् । उनकी आमाको नाम रुकमिणी सिग्देल र बुवाको नाम नारायणप्रसाद सिग्देल हो । उनको परिवार वि.स. २०३३ सालतिर स्याङ्जाको मग्याम चिसापानीबाट बर्दिया जिल्ला बसाइसराइ गरेको हो । उनको जन्म बर्दिया जिल्लाको मैनापोखर (हाल बढैयाताल गाउँपालिका) वि.स. २०३५ चैत्र २२ गते भएको हो । वि.स. २०४१ सालमा उनको परिवार फेरी बाँकेको कोहलपुरमा बसाइ सरेको थियो । उनले कोहलपुरको त्रिभुवन मा.वि.बाट एस.एल.सी. पास गरेका हुन् । 
परिवारको सुझावमा उनी विज्ञान विषय पढ्न काठमाण्डौको अमृत साइन्स क्याम्पसमा भर्ना भएका थिए । तर उनको रुची साहित्यमा थियो । उनले विज्ञान विषय अधुरै छोडेर अङ्ग्रेजी साहित्यको विद्यार्थी भए । काठमाण्डौको रत्नराज्य क्याम्पसबाट अर्थशास्त्र र अङ्ग्रेजीमा स्नातक गरे । पछि उनले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट अङ्ग्रेजी साहित्यमा एम.ए. गरे पछि त्यहीँको उपप्राध्यापक भए । त्यहाँ उनी कविता, नेपाल अध्ययन, र युद्ध र अभिघात साहित्य जस्ता विषयहरु पढाउँछन् । उनले साहित्यको अलावा नेपाल ल क्याम्पसबाट कानून विषयमा स्नातक र हैदरवादको नालसार विश्वविद्यालयबाट अन्तराष्ट्रिय मानवीय कानूनमा पोष्ट ग्राजुएट डिप्लोमा पनि गरेका छन् । उनले नेपाल प्रेस काउन्सीलबाट १० महिनाको पत्रकारिता तालिम पनि प्राप्त गरेर केही समय पत्रकारिता सम्बन्धी तालिमहरु पनि चलाए । 
वि.स. २०६७ सालमा उनको गैंडाकोट, नवलपरासीकी मञ्जु गौतमसँग विवाह भयो । उनका अदिति र आज्ञा दुई छोरीहरु छन् । हाल उनी परिवारसँग काठमाण्डौमा बसोवास गर्छन् ।

## साहित्यक तथा लेखन यात्रा 
	उनले स्कूलमै पढ्दै देखि अङ्ग्रजी र नेपाली भाषामा कविता, निबन्ध, र नाटकहरु लेख्न थालेका थिए । पछि अरुले लेखेका कविता र कथाहरुको अनुवादपनि गर्न थाले । केशव सिग्देलका तीनवटा कविता प्रकाशित छन् । उनको पहिलो प्रकाशित कविता कृतिसमय विघटन (२०६४) हो । त्यसपछि उनले आफ्ना साथीहरुसँग मिलेर अंग्रेजी भाषाको संयुक्त कविता संग्रह सिक्स स्ट्रिङ्ग्स (२०६७) प्रकाशित गरे । उनको अर्को कविता कृति कलर अफ द सन (२०७३) स्लोभेनिया भन्ने देशमा छापिएको हो । उनको सम्पादनमा विश्वका १०१ देशका २९७ कविहरुको कविताको पुस्तक म्याडनेस, एनएन्थोलोजी अफ वल्र्ड पोयट्री बि. सं. २०८० सालमा प्रकाशित भयो । उनको सम्पादनमा एनएन्थोलोजी अफ कन्टेम्पोररी नेपाली पोयट्री अमेरिकाको विगव्रिज प्रकाशनले प्रकाशित गरेको छ । नेपालका विभिन्न मातृभाषाका कविताहरुको अनुवाद सेड्स अफ कलर्स लगायत उनका अन्य अनुवादका पुस्तकहरु प्रज्ञा प्रतिष्ठान, काठमाण्डौबाट प्रकाशित छन् । यि बाहेक चीन र नाइजेरियाका आधुनिक कविताहरुका दुई सङ्ग्रह उनले नेपालीमा अनुवाद गरेका छन् । उनको पछिल्लो कविता सङ्ग्रह इम्बार्गो एण्ड अदर पोएम्स फ्रान्सबाट प्रकाशित हुँदैछ ।
उनी दक्षिण अमेरिकाबाट प्रकाशित हुने अन्तराष्ट्रिय साहित्यिक पत्रिका पोयट्री प्लानेटरियटका सम्पादक पनि हुन् । उनले नेपालबाट प्रकाशि तहुने अंगे्रजी भाषाको साहित्यिक जर्नल अफ नेप्लिजक्ले र अनुसन्धान मूलक पत्रिका देवकोटा अध्ययनको सम्पादन पनि गरेका थिए । झण्डै १५ वर्षदेखि नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको अनुवाद पत्रिका रुपान्तरणको सम्पादक मण्डलको सदस्य पनि रहेका छन् । उनी कोलोम्बियामा रहेको वल्र्ड पोयट्री मुभमेन्टको अन्तराष्ट्रिय समितिका सदस्य , सोसाइटी अफ नेपाली राइटर्स इनइङिग्लसका उपाध्यक्ष, र एसिया प्यासिफिक राइटर्स एसोसिएसनका सदस्य पनि रहेका छन् । हाल उनी कोहलपुर वाङ्मय प्रतिष्ठानको संस्थापक अध्यक्ष पनि हुन् । उनकाआफ्ना रचना नेपाली र अङ्ग्रेजीका अलावा हिन्दी, बङ्गाली, कन्नड, तामिल, जापानिज, कोरियन, चिनीया, स्पेनी, फ्रान्सेली, स्लोभेनिज , थाइ, अरबी, ग्रीक लगायतका भाषाहरुमा अनुवाद भई प्रकाशित भएका छन् । 
	उनी नाटकमा पनि रुची राख्ने गर्छन् । बि. सं. २०५१ साल तिर नवयुवा नाट्य समूह, बाँकेको स्थापना गरेर केहीवर्ष आफ्ना साथीहरुसँग मिलेर नाटकको स्क्रिप्ट लेख्ने, अभिनयगर्ने, निर्देशनगर्ने अनि विद्यार्थीहरुको लागि नाटक महोत्सव आयोजना गर्ने काममा पनि सक्रिए भएका थिए । उनको दर्जनौं एकांकी नाटकहरु प्रकाशित छन् । 
उनले रचना गरेको एट द टि सप काव्यमा आधारित नाटक बि. सं. २०६९ सालमा बेलायतको कला महोत्सवमा एन्ड्रिउ डिकिन्सनको संगित,कार्ला पेट्रिकको संयोजन र गुञ्जनदिक्षितको अभिनयमा मञ्चनभएको थियो ।

## मानव अधिकार र सामाजिक न्याय सम्बन्धी संलग्नता
पढाउने र साहित्य लेख्नेबाहेक उनी मान्छेको अधिकारको विषयमा पनिचासो दिन्छन् । संसारकै ठूलो मानव अधिकार संस्था एम्नेष्टी इन्टरनेशलको नेपाल शाखाको राष्ट्रिय उपाध्यक्ष भएर पनि उनले काम गरेका थिए । उनले युवा, महिला, सेना, प्रहरी, स्थानीय जनप्रतिनिधि र सांसदहरुका लागि देशका विभिन्न ठाउँमा गएर मानव अधिकारका तालिम पनि चलाए । उनी पद्यरत्न तुलाधर, दमननाथ ढुङ्गाना, र कृष्ण पहाडी लगायतका नागरिक अगुवासँग मिलेर प्रजातन्त्र र मानव अधिकारका लागि आन्दोलनमा भाग लिने क्रममा दर्जन भन्दा बढी पटक उनीप्रहरी हिरासतमा पनि बसे ।अहिले पनि विभेद र अन्यायमा परेका मानिसहरुको सामाजिक न्यायका लागि नागरिक आन्दोलनमा सक्रिय छन् ।
उनले आफ्ना साथीहरुसँग मिलेर बि. सं. २०५८ सालमा कोहलपुरमा ज्ञानोदय सामुदायिक पुस्तकालयको स्थापना पनि गरेका थिए । उनी त्यस पुस्तकालयको संस्थापक अध्यक्ष पनि हुन् । साहित्य र मानवअधिकार सम्बन्धी अन्तराष्ट्रिय सम्मेलनहरुमा नेपालको प्रतिनिधित्व गरेर उनी एसिया, युरोप, र अमेरिकी महादेशका झण्डै तीनदर्जन देशहरु पनि भ्रमण गरेका छन्। 

## कृतिहरू
*मौलिक कृतिहरु*
* समय विघटन (कविता संग्रह), रा.सि., काठमाण्डौ, २०६४ ।
* सिक्स स्ट्रिङ्ग्स् (अंग्रेजी संयुक्त कविता संग्रह), सोसाइटी अफ नेपाली राइटर्स इन इङिग्लस, काठमाण्डौं, २०६८ ।
* कलर अफ सन (घामको रङ्ग, कविता संग्रह),  पोयसिस, स्लोभेनिया, २०७४ ।

*सम्पादन कृतिहरू*
* म्याडनेस, एन एन्थोलोजी अफ वल्र्ड पोयट्री, (रेडपाण्डा बुक्स, सन् २०२२ डिसेम्बरमा प्रकाशित। विश्वका १०० भन्दा बढी देशका कविहरुको कविता संग्रहको सम्पादन)
* एन एन्थोलोजी अफ कन्टेम्पोरेरी नेपाली पोयट्री, (समकालिन नेपाली कविताको अनुवाद डिजिटल संग्रह), बिगब्रिज पब्लिकेशनस्, अमेरिका, सन् २०१६ ।
* डेस्टिनी एण्ड अदर पोयम्स, भुवनेश्वर देवकोटा कविताहरुको सम्पादन, प्रकाशक, गोर्खा फाउन्डेशन, अमेरिका ।
* देवकोटा अध्ययन, (महाकवि देवकोटा माथिको अंग्रेजी र नेपाली भाषाको अनुसन्धानमूलक पत्रिका) सन् २०१२—२०१३, प्रकाशक, महाकवि लक्ष्मी प्रसाद देवकोटा अध्ययन तथा अनुसन्धान केन्द्र, काठमाण्डौ ।
* रुपान्तरण, (नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान, कमलादीको अनुवाद विभागबाट प्रकाशित पत्रिका) सम्पादक २०७२ देखि २०८२ सम्म ।

## सम्मान तथा पुरस्कार
* कलाश्री सृजना पुरस्कार (२०७२)
* भानुभक्त स्वर्ण पदक (संस्कृतिपर्यटन तथानागरिक उडड्यनमन्त्रालय, २०७१)
* रक पेबल्सअन्तराष्ट्रिय साहित्य पुरस्कार (भारत, २०७४)
* मानार्थ चिनियाँ नागरिक सम्मान(सिचुवान, २०७५)
* युवावर्ष मोती पुरस्कार (२०७५),
* नाजिनमान क्रियटिभ अवार्ड (लेबनान, २०७७)

## चित्र दीर्घा

File:Keshab Sigdel.jpg|thumb|सन् २०१२ मा भारतको पञ्जाबमा आयोजित अन्तर्राष्ट्रिय सूफी महोत्सवलाई सम्बोधन गर्दै
File:Keshab Sigdel1.jpg|thumb|सन् २०१५ मा थाइल्याण्डको फुकेटमा आयोजित अन्तर्राष्ट्रिय लेखक मञ्चलाई सम्बोधन गर्दै
File:Keshab Sigdel2.jpg|thumb|कोलम्बियामा कविहरूको प्रथम विश्व सम्मेलन २०२३ मा भाग लिने क्रममा
File:Keshab Sigdel3.jpg|thumb|पुस्तकालयमा कविता वाचन, काठमाण्डौँ, नेपाल

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* एक साँझ | Ek Saajh | केशव सिग्देल | Nepali Poetry Video
* अनुवादका लागि साहित्यिक चेतना हुनुपर्छ – केशव सिग्देल सहित्यकार | AKSHYAR | YOHO TVHD

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू