open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
एग्रोपिडिया

**एग्रोपिडिया** भारतमा कृषि सम्बन्धित जानकारीको लागि सृजना गरिएको एक अनलाइन ज्ञान भण्डार हो। यसले बहु भाषाहरूको सहयोगी रितिमा निर्मित उपयुक्त अन्तरमुखका साथ प्रयोगकर्ताहरूको विभिन्नताको लागि सार्वभौमिक विस्तृत नमूना र  स्थानीयकृत सामग्रीहरूको समावेश गर्दछ। यस राष्ट्रिय पोर्टल, कृषि विकिपिडियाको रूपमा सृजना गरिएको थियो जसले बालीनालीको जानकारीको साथ किसानहरूलाई सशक्त पार्ने उद्देश्यले विभिन्न अन्नमा कृषि सम्बन्धी विस्तृत जानकारीको प्रदान गर्दछ। यसका जानकारीहरू हिन्दी र अङ्ग्रेजी भाषामा उपलब्ध छन्।

भारत सरकारद्वारा समर्थित र भारतीय कृषि अनुसन्धान परिषद्को राष्ट्रिय कृषि नवीन परियोजना मार्फत विश्व बेङ्कद्वारा प्रायोजित यस खुला पहुँच योग्य अनलाइन स्रोत परियोजनालाई १२ जनवरी २००९ मा सुरुवात गरिएको थियो। यसको उद्देश्य वैज्ञानिकहरूको साप्ताहिक सतर्कताहरू प्रयोग गर्नु र विभिन्न अन्नहरूमा, देशव्यापी रूपमा किसानहरूलाई पाठ सन्देश पठाउनु रहेको छ।

## विकास 
मूल रूपमा "एग्रोपिडिया इण्डिका" शीर्षक राखी, यस परियोजनाको विकास भारतका विभिन्न प्रमुख संस्थाहरूका टोलीहरूद्वारा गरिएको थियो। यसको नेतृत्व कानपुरका प्राध्यापक जयन्त चटर्जीले गरेका थिए। सुरुमा यसको निर्माण भारतीय प्रविधि संस्थान कानपुर र टिभी प्रभाकरले तीन वर्षको मेहनत पछि गरेका थिए, जो यसको प्रमुख वास्तुकार बनेका थिए।

यो परियोजनाले राष्ट्रिय कृषि नव प्रवर्तन परियोजना (एनएआइपी) को तत्वावधानमा प्रविधिको नेतृत्वमा रहेर गरीब विपन्नतामा सुधार र भारतमा कृषि उपज र ग्रामीण आजीविका सुधार गर्न नयाँ प्रविधिहरूको प्रसारको गतिलाई अघि बढाएको छ।

यो सातवटा साझेदारी संस्थाको एक सहयोगी परियोजना हो जसमा हैदराबादको, अन्तर्राष्ट्रिय बाली अनुसन्धान संस्थान र राष्ट्रिय कृषि अनुसन्धान प्रबन्धन, कानपुरको भारतीय प्रविधि संस्थान, बम्बईको भारतीय प्रविधि संस्थान, पन्तनगरको गोविन्द बल्लभ पन्त कृषि तथा प्रविधि विश्वविद्यालय, धारवाडको कृषि विज्ञान विश्वविद्यालय, तिरुवनन्तपुरमको भारतीय सूचना प्रविधि तथा व्यवस्थापन संस्थान समावेश छन्।
अन्तर्राष्ट्रिय बाली अनुसन्धान संस्थान संयोजक हो जसले सञ्चार र समग्र सुविधाको लागि एक च्यानलको रूपमा काम गर्दछ। कानपुरको भारतीय प्रविधि संस्थानले सफ्टवेयर वास्तुकारको विकास गर्दछ जसलाई प्रयोगकर्ता अन्तरमुखको साथ पूरा तैनात गरिएको छ। सामग्रीको कार्यान्वयन गोविन्द बल्लभ पन्त कृषि तथा प्रविधि विश्वविद्यालय, कृषि विज्ञान विश्वविद्यालय, अन्तर्राष्ट्रिय बाली अनुसन्धान संस्थानद्वारा प्रदान गरिएको छ। बम्बईको भारती प्रविधि संस्थान र भारतीय सूचना प्रविधि र व्यवस्थापन संस्थान, तिरुवनन्तपुरम केरलाले, वेब सेवाहरू मार्फत केही सामग्री उपलब्ध गराउने आश्वासन दिएका थिए। गोविन्द बल्लभ पन्त कृषि तथा प्रविधि विश्वविद्यालयका स्रोतहरू एग्रोपीडियाको परिचय र लोकप्रिय बनाउन प्रयोग गर्न सकिन्छ।

## साझेदारहरू 
### सूचना तथा सञ्चार प्रविधि संसाधन 
१) भारतीय प्रविधि संस्थान कानपुर

२) भारतीय प्रविधि संस्थान बम्बई

३) भारतीय सूचना प्रविधि र व्यवस्थापन संस्थान, तिरुवनन्तपुरम

४) राष्ट्रिय कृषि अनुसन्धान प्रबन्धन प्रतिष्ठान ( भारतीय कृषि अनुसन्धान परिषद )

### कृषि सूचना तथा शिक्षा संसाधन 
१) गोविन्द बल्लभ पन्त कृषि र प्रविधि विश्वविद्यालय , पन्तनगर

२) कृषि विज्ञान विश्वविद्यालय, धारवाड

### अन्तरमुख साझेदार 
१) अन्तर्राष्ट्रिय बाली अनुसन्धान संस्थान 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* आधिकारिक वेबसाइट
* राष्ट्रिय कृषि नवीनता परियोजना

श्रेणी:भारतमा कृषि
श्रेणी:भारतीय अनलाइन विश्वकोशहरू
श्रेणी:हिन्दी-भाषाका विश्वकोशहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी-भाषाका विश्वकोशहरू
बिडिन्युज ट्वाण्टिफोर डटकम

**बिडिन्युज ट्वाण्टिफोर डटकम** बङ्गलादेशको समाचार वेबसाइट हो जून अङ्ग्रेजी र बङ्गाली भाषामा उपलब्ध छ। कम्पनीको प्रधान कार्यालय बङ्गलादेशको राजधानी ढाकामा रहेको छ।

## इतिहास 
सन् २००५ मा, कम्पनीले सेवालाई देशको पहिलो विशिष्ट वेबमा आधारित समाचार आयोगको रूपमा सुरु गरेको थियो जसमा यसले नाम बिडिनिउज टोयेन्टिफोर डटकम (बङ्गाली - বিডিনিউজ টোয়েন্টিফোর ডটকম) राखेको थियो। वेबसाइट बीडनिउज टोयेन्टिफोर डटकम अहमद यासिर रियादले सन् २००५ देखि २०१३ सम्म विकसित गरेका थिए। यो बङ्गलादेशको पहिलो २४/७ द्विभाषी समाचार वेब पोर्टल हो।

त्यस समयमा अन्य दुई राष्ट्रिय समाचार आयोगहरू जस्तै बङ्गलादेश सङ्बाद संस्था र निजी स्वामित्वमा रहेको युनाइटेड न्यूज अफ बङ्गलादेश थिए जुन त्यस समयमा दूरछापामा आधारित तार सेवा थियो।

सन् २००६ को मध्यतिर आयोगको नियन्त्रक कम्पनी बङ्गलादेश निउज टोयेन्टिफोर आवर्स लिमिटेडको अधिग्रहण पछि स्वामित्व विभागका निर्देशकहरूको बीचमा बाँडफाँड भएको थियो जसमा उक्त विभाजन प्रबन्ध निर्देशक र प्रमुख सम्पादक तौफिक इमरोस खालिदी र कम्पनीका अध्यक्ष आसिफ मोहामुद बिच भएको थियो।

अक्टोबर २००६ मा, बिडिनिउज टोयेन्टिफोर यासिरद्वारा विकसित बङ्गलादेशको पहिलो नि: शुल्क अनलाइन समाचार पत्रको रूपमा पुन: सुरु भएको थियो जसलाई बिडिनिउज टोयेन्टिफोर डटकमको रूपमा पुनः नामकरण गरेको थियो।
प्रमुख सम्पादक खालिदी पत्रकार र बिबिसीका  पूर्व प्रसारक हुन्।

२८ मे २०१२ मा बीडीन्युज टोयेन्टिफोर डटकमको कार्यालयमा अनुहारमा मुकुट लगाएका मानिसहरूले हमला गरी ३ जना पत्रकारहरूलाई घाइते बनाएका थिए।

## वेबसाइटमा प्रतिबन्ध 
जून २०१८ मा, बिडिनिउज टोयेन्टिफोर डटकमलाई बङ्गलादेश दूरसञ्चार नियामक आयोगद्वारा व्याख्या नगरी प्रतिबन्ध गरिएको थियो। केही घण्टा पछि, बङ्गलादेश दूरसञ्चार नियामक आयोगद्वारा वेबसाइटलाई पुनः फुकुवा गरिएको थियो। बङ्गलादेश दूरसञ्चार नियामक आयोगका अध्यक्षका अनुसार वेबसाइटले उनीहरूको एउटा समाचारमा केही आपत्तिजनक टिप्पणीहरू थपेको थियो।

## लोकप्रियता 
### सिमिलर वेब 
नोभेम्बर २०१९ सम्म, सिमिलर वेबको तथ्याङ्कका अनुसार, यो विश्वव्यापी सर्वाधिक लोकप्रिय वेबसाइटहरूको सूचीमा ८८अौँ स्थानमा रहेको छ भने भारत यसको क्रम  र जसमा यसको उछाल दर ४९.८७% रहेको छ।

### अलेक्सा इन्टरनेट 
नोभेम्बर २०१९ सम्म, अलेक्सा इण्टरनेटको तथ्याङ्कका अनुसार, यो विश्वव्यापी सर्वाधिक लोकप्रिय वेबसाइटहरूको सूचीमा ७५५अौँ स्थानमा रहेको छ भने भारत यसको क्रम ८९अौँ रहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
*  (अङ्ग्रेजीमा)
*  (बाङ्लामा)

श्रेणी:बङ्गलादेशका समाचार वेबसाइटहरू
यात्रा (कम्पनी)

**यात्रा डटकम** एक भारतीय अनलाइन यात्रा आयोग  र यात्रा खोज संयन्त्र हो। यो गुरूग्राम, हरियाणामा आधारित छ। यसलाई अगष्ट २००६ मा ध्रुव श्रृङ्गी, मनीष अमीन र सबिना चोपडाले संयुक्त रूपमा स्थापना गरेका थिए।

## इतिहास 
अप्रिल २०१२ मा, यो भारतको दोस्रो ठूलो अनलाइन यात्रा सेवा बनेको छ जसमा यसले सम्पूर्ण यात्रा सेवाको ३० प्रतिशत बजार साझेदारीकाका साथ ३७० अर्ब भारतीय रुपैयाँ वा ४ अर्ब अमेरिकी डलरको लागि अनलाइन बजारमा यात्रा सम्बन्धित लेनदेन गरेको थियो। यसले भारतको सबैभन्दा ठूलो बेङ्क भारतीय ष्टेट बेङ्क (एसबीआई) को साथ छुट्टिको लागि किनमेल कार्डको सुरू गरेको थियो।

नोभेम्बर २०१३ मा, यात्रा डट कमले क्विकक्लिभरको सहयोगमा इलेक्ट्रोनिक उपहार कार्डहरू प्रक्षेपण गरेको थियो।

यात्रा डटकम डिसेम्बर २०१४ मा व्यापारीक प्रतीक वाइटिआर अन्तर्गत अमेरिकी सेयर बजार नसडकमा सार्वजनिक रूपमा सूचीबद्ध भएको थियो। सन् २०१९ को जुलाइमा, संयुक्त राज्य अमेरिका स्थित एक कम्पनी, एबिक्सले यात्राको अधिग्रहण गरेको थियो। 

जनवरी २०१६ मा, यात्रा डट कमले विक्रान्त मुदलीयारलाई प्रमुख बजारशास्त्र अधिकारीको रूपमा नियुक्त गरेको थियो। यसभन्दा पहिले उनले लेन्सकार्ट डटकममा प्रमुख बिक्री तथा बजारशास्त्र अधिकारीको रूपमा सेवा प्रदान गरेका थिए।

### अधिग्रहणहरू 
यात्रा डटकमले तीनवटा अधिग्रहण गरेको थियो। यसले टिकट कन्सोलिडेटर ट्राभल सर्भिसेस इण्टरनेसनल (टिएसआई) अक्टोबर २०१० मा अधिग्रहण गरेको थियो भने विश्वव्यापी वितरण प्रणाली प्रदायक म्याजिक रूम्स डटइन र भारतीय कार्यक्रम तथा मनोरञ्जन पोर्टल बजइन टाउन डटकमलाई पनि यसले अधिग्रहण गरेको थियो जसमा यसका सबै अधिग्रहणहरू अज्ञात रकमका लागि गरिएको थियो। सन् २०१२ जुलाईमा, यात्रा डटकमले ट्राभल गुरु डटकमको १००% सेयरको प्राप्त गरेको थियो र त्यसपछि यो त्यसको नियन्त्रक कम्पनीको रूपमा रहिआएको छ। सन् २०१६ मा, यात्रा डटकमले मुम्बईमा आधारित ट्राभल-लग्स डटइनको पनि अधिग्रहण गरेको थियो जुन अनुकुलित गरिएको सहरको पैदल र निजी यात्रा विशेषज्ञ हो।

## लगानीकर्ताहरू 
प्रारम्भिक चरणमा, रिलायन्स पूँजी सम्पत्ति व्यवस्थापन लिमिटेड, टिभी एट्टिन समूहको वेब एट्टिन (नेटवर्क एट्टिनको सहायक कम्पनी), नर्वेष्ट पूँजी साझेदार र इण्टेल क्यापिटल लगायतका कम्पनीहरूले यात्रा डटकममा लगानी गरेका थिए। 
अप्रिल २०११ मा वेबसाइटले प्रमोद हकको प्रबन्धन र इण्टेल क्यापिटल अन्तर्गत भ्यालिएण्ट पूँजी व्यवस्थापक, नर्वेस्ट पूँजी साझेदार लगायत लगानीकर्ताहरूबाट २ अर्ब भारतीय रुपैयाँको (२० करोड ९ लाख अमेरिकी डलर) कोष प्राप्त गर्ने घोषणा गरेको थियो।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
*

श्रेणी:भारतीय यात्रा वेबसाइटहरू
श्रेणी:यात्रा खोज संयन्त्रहरू
श्रेणी:नसडकमा सूचीकृत कम्पनीहरू
म्याप माई इन्डिया

**म्याप माई इण्डिया**ले अङ्कीय नक्सा आँकडा, दूरसञ्चार आँकडा, स्थानमा आधारित सेवाको रूपमा सफ्टवेयर र भौगोलिक जानकारी प्रणालीका सेवाहरू प्रदान गर्दछ।  कम्पनीको स्थापना सन् १९९२ मा भएको थियो। यसको प्रधान कार्यालय भारतको राजधानी नयाँ दिल्लीमा रहेको छ।

## इतिहास 
म्याप माई इण्डियाको स्थापना राकेश र रश्मि वर्माले सन् १९९२ मा गरेका थिए। उनीहरूले भारतको नयाँ दिल्लीमा सन् १९९२ मा सिए इन्फो सिस्टम्सको नाममा परियोजनाको सुरुवात गरेका थिए। कम्पनीले वेब नक्सा प्रविधिको विकासमा काम गर्न सुरू गरेको थियो र देशमा अवस्थित सङ्गठनहरूमा बजारशास्त्र र रसद दक्षता अभिवृद्धि गर्नका लागि आवश्यक उत्पादन र सेवाहरू प्रदान गर्दछ।

सन् १९९३ मा कम्पनीले कोका कोला र सेलुलर वनको बजारशास्त्रीय र रसद सञ्चालनलाई समर्थन गर्न विस्तृत स्थान वर्णनको साथ राम्रो गुणस्तरको नक्साको विकास गर्न जिम्मेवारी लिएको थियो।

कम्पनीले सन् २००४ मा पहिलो भारतीय अन्तर्क्रियात्मक अङ्कीय नक्सा पोर्टल "म्याप माई इण्डिया डटकम" सुरू गरेको थियो। यस पोर्टलले नि: शुल्क, अनुकूलन गरिएको स्थानमा आधारित सेवाहरू प्रदान गरेको थियो। सेवाहरू इण्टरनेट जडानको साथ मोबाइल फोनका लागि पनि उपलब्ध छन्। यी सेवाहरू म्याजिक ब्रिक्स म्यापलाई माई इण्डिया पोर्टल मार्फत पनि प्रदान गरिएको थियो।

सन् २०१० मा, म्याप माई इण्डियाले स्थान निर्धारण प्रणाली पथ प्रदर्शन सेवाको सुरु गरेको थियो जसलाई रोड पाइलटको नामले चिनिथ्यो र यो भारतीय सहर, गाउँ र गन्तव्यहरूलाई पुनर्निर्धारित रूपमा समेटेको थियो। कम्पनीको नक्साहरू आइएसआरओ उपग्रह चित्रणको साथ उन्नत र उपग्रह दृश्य प्रदान गर्ने हेतु एकीकृत गरिएको थियो।

सन् २०१८ सम्मा, यससँग ५००० उद्यम र ५० लाख भन्दा बढी उपभोक्ताहरू रहेका छन् जसले यसको सेवाहरूबाट लाभ लिन्छन्। श्रीलङ्का, बङ्गलादेश र नेपालको नक्सा सृजना गर्दै म्याप माइ इण्डिया भारतीय उपमहाद्वीपमा विस्तार भएको छ।

## उत्पादन तथा सेवाहरू 
म्याप माई इण्डियाले पथ प्रदर्शन, विश्लेषण र पछ्याउँदै डेस्कटप र मोबाइल उपकरणहरूको लागि वेब नक्सा सेवाको प्रदान गर्दछ। कम्पनीले उन्नत स्थान निर्धारण प्रणाली अन्तर्गत पछ्याउने उपकरणहरूमा पनि प्रस्ताव गर्दछ। पथ प्रदर्शन सेवाले सडक दृश्य, सार्वजनिक आवतजावत जानकारी र सवारी साधनहरूको लागि बोलिएका निर्देशनहरूको साथ पथ अनुरूपको प्रदर्शन सेवालाई समावेश गर्दछ। यसले पछि अफलाइन पथ प्रदर्शन अनुप्रयोग, नेभि म्याप्सको रूपमा सुरु गरेको थियो जसले अफलाइन भेक्टर आँकडाको उपयोग गर्दछ।

## बजार साझेदारी 
कम्पनीको पग प्रदर्शन सेवालाई मुख्य रूपमा कार निर्माताहरूले प्रयोग गर्छन् र यसले भारतमा स्थान निर्धारण प्रणाली पथ प्रदर्शनमा ९०% बजार साझेदारी गरेको छ। यसले हाल कम्पनीसँग ५,००० उद्यम ग्राहकहरू भएको र ती ग्राहकहरूले ८०% बजार साझेदारी गरेको दावी गरेको छ।

## कोष 
म्याप माई इण्डियाले सन् २००७ यता लाइटबक्स भेञ्चर, नेक्सस भेन्चर पार्टनर्स, क्वालकम भेञ्चर्स र जेनरिनबाट तीन चरणमा गरी उद्यम पूँजी कोषमा ३४ मिलियन अमेरिकी डलर जुटाएको थियो। 
सन् २०१५ मा, फ्लिपकार्टले, कम्पनीको ३४% शेयर १,६०० करोड रुपैयाँमा हासिल गरेको घोषण गरेको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:भारतीय वेबसाइटहरू
श्रेणी:वेब नक्सा सेवाहरू
ताजिन आहमेद

**ताजिन आहमेद** ( जन्म: ३० जुलाई १९७५ –२२ मे २०१८) एक बङ्गलादेशी पत्रकार, अभिनेत्री, नाटककार तथा निर्देशक थिइन्। सन् २००३ मा आहमेदले उत्कृष्ट अभिनेत्रीको विधामा बाचसास पुरस्कार जित्न सफल भएकी थिइन्।

## बाल्यकाल 
आहमेदको जन्म ३० जुलाई १९७५ का दिन बङ्गलादेशको नोयाखाली जिल्लामा भएको थियो। उनको आमाको नाम दिलारा जली थियो। आहमेदले सन् १९९२ मा उच्च माध्यमिक विद्यालयको प्रवेशिका परीक्षा उतिर्ण गरेकी थिइन्। उनले ढाका विश्वविद्यालयको जन सञ्चार र पत्रकारिता विभागबाट स्नातक गरेकी थिइन्।

## कार्यकाल 
## पत्रकारिता 
सन् १९९४ मा आहमेदले दैनिक भोरेर कागज नामक एक पत्रिकासँग संलग्न भएकी थिइन्। सन् १९९७ मा, उनले प्रथम आलोसँग काम गर्न शुरू गर्दै सन् १९९८ मा समाचारदाता बनेकी थिइन्। उनले पछि अनन्द भुवनको स्तम्भकार र बङ्गला बजार पत्रिकामा स्वतन्त्र योगदानकर्ताको रूपमा पनि काम गरेकी थिइन्। सन् २००२ मा उनले मर्कन्टाइल बैङ्क लिमिटेडमा जनसम्पर्क  अधिकारीको रूपमा प्रवेश गरेकी थिइन्।

## अभिनय 
सन् १९९६ मा आहमेदले शेष देखा शेष नय नामक एक टेलिभिजन श्रृङ्खलामा मार्फत सानो पर्दामा पर्दापण गरेकी थिइन् जुन नाटकलाई शेख नियमत आलीले निर्देशन गरेका थिए। सँगसँगै उनी नाचघर समूह नाट्योजनको साथ आवद्ध भएकी थिइन्। सन् २००० मा उनी पछि अर्को नाट्यसमूहसँग आवद्ध भएकी थिइन्। उनले करिब १२ वटा नाटकहरूको पटकथा र तीमध्ये केही निर्देशित गरेकी थिइन्। उनले सन् १९९१ मा बङ्गलादेश टेलिभिजनका लागि चेतना नामक एक कार्यक्रमबाट आफ्नो टेलिभिजन प्रस्तुतिको सुरुवात गरेकी थिइन्। सन् १९९७ मा उनले नाटक घरमा आधारित थुप्रै नाटकहरूमा अभिनय गरेकी थिइन्। उनले २००३ मा बङ्गलादेशको एक टेलिभिजन च्यानल एनटिभीमा उनले एक कार्यक्रमको कार्यकारीको रूपमा काम गर्न सुरु गरेकी थिइन्। सन् २०१६ देखि उनले एकात्तर च्यानलमा ७१ एर शोकल नामक एक कार्यक्रमको सञ्चालिका रूपमा काम गरेकी थिइन्।

## व्यक्तिगत जीवन तथा मृत्यु 
आहमेदको पहिलो विवाह टेलिभिजन निर्देशक एजाज मुन्नासँग भएको थियो। उनले पछि सङ्गीतकार रुमि रहमानसँग विवाह गरेकी थिइन्। उनी अभिनेत्री दिलारा जामानकी भतीजी हुन्।

आहमेद दम रोगबाट पीडित थिइन्। आहमेदको २२ मे २०१८ का दिन उत्तरा , ढाकाको रेजेन्ट अस्पतालमा हृदयाघातका कारण मृत्यु भएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य कडीहरू 
श्रेणी:बङ्गलादेशका महिला पत्रकारहरू
बाला (२०१९ चलचित्र)

***बाला*** अमर कौशिक द्वारा निर्देशित र दिनेश विजान द्वारा निर्मित एक २०१९ भारतीय भारतीय हिन्दी भाषाको सामाजिक समस्या हास्य चलचित्र हो । कानपुरमा बस्ने एक जवान मानिस बालाको रूपमा आयुष्मान खुरानाले अभिनय गरेका छन्, जो एलोपेसिया रोगबाट पीडित छन् र कथा उनको आत्मविश्वासको अभाव र सामाजिक दबावमा छ जुन समय भन्दा पहिलेको बाल्डिंगसँग आउँदछ । भूमि पेडनेकर, यामी गौतम, जावेद जाफरी, सौरभ शुक्ला, र सीमा पाहवा सहयोगी भूमिकामा छन् ।

प्रधान फोटोग्राफी मे २०१९ मा कानपुरमा सुरु भएको थियो र चलचित्र मुम्बई र लखनऊमा पनि शुट गरिएको थियो । साउन्डट्र्याक सचिन-जिगर द्वारा कम्पोज गरिएको छ । चलचित्र ७ नोभेम्बर २०१९ मा पूर्वावलोकन कार्यक्रममा रिलिज गरिएको थियो र नाटकीय रूपमा ८ नोभेम्बर २०१९ मा भारतमा रिलीज भएको थियो ।

## कलाकार
* आयुष्मान खुराना बालमुकुन्द "बाला" शुक्लाको रूपमा
* भूमि पेडनेकर लतिका त्रिवेदीको रूपमा
* यामी गौतम परी मिश्रको रूपमा
* जावेद जाफरी बच्चन दुबेको रूपमा
* सौरभ शुक्ला हरि शुक्लको रूपमा
* सीमा पाहवा मौसीको रूपमा
* वरुण शशि राव रोहनको रूपमा
* दीपिका चिखलिया सुशीलाको रूपमा
* अभिषेक बनर्जी अजजुको रूपमा
* धीरेन्द्र कुमार गौतम विहानको रूपमा
* सोनम बाजवा (गीत "नाह गोरिये" मा विशेष उपस्थिति)
* हार्डी सन्धु (गीत "नाह गोरिये" मा विशेष उपस्थिति)
* अपारशक्ति खुराना (क्यामियो उपस्थिति)

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* 
* *बाला* बलिउड हङ्गामामा

श्रेणी:सन् २०१९ का चलचित्रहरू
श्रेणी:हिन्दी भाषाका चलचित्रहरू
श्रेणी:भारतीय चलचित्रहरू
२०१९ बङ्गलादेश डेङ्गु प्रकोप

**सन् २०१९ बङ्गलादेश डेङ्गु प्रकोप** एक प्रकोप थियो। बङ्गलादेशमा सन् २०१९ को अप्रिल महिनाबाट डेङ्गु रोग तथा डेङ्गु ज्वरो फैलिएको थियो जुन हाल सम्म पनि पूर्णतया नियन्त्रणमा आएको छैन। स्वास्थ्य सेवा महानिर्देशनका अनुसार १ अगष्ट २०१९ सम्म डेङ्गु ज्वरोका कारण १४ व्यक्तिको मृत्यु भइसकेको छ भने देशव्यापी रूपमा १९,५१३ जनामा डेङ्गुको सङ्क्रमण देखिएको छ जसमा अधिकांश बालबालिकाहरू छन्। यद्यपि अन्य स्रोतहरूले जारी गरेका प्रतिवेदनका अनुसार ५० सर्वसाधारणहरूको‍ मृत्यु भैसकेको छ। स्वास्थ्य सेवा महानिर्देशनले देशका सबै जिल्लाहरूमा डेङ्गुको लक्षण पुषि गरेको थियो। थप रूपमा यस ज्वरोले गत २४ घण्टामा १,७१२ नयाँ सङ्क्रमित बिरामीहरूलाई  ग्रसित पारेको थियो जुन एकै दिनमा कैद भएका सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको सबैभन्दा ठूलो संख्या पनि हो। आधिकारिक स्रोतका अनुसार हरेक घण्टा ७१ भन्दा बढी मानिसलाई डेङ्गु ज्वरोको सङ्क्रमणमा परेका छन्। ढाका देशको सबैभन्दा बढी प्रभावित सहर हो भने ढाका विभागका जिल्लाहरू सबैभन्दा बढी प्रभावित क्षेत्रहरू मध्येका हुन्।थुप्रै मानिसहरू प्रमुख सहरदेखि ग्रामीण इलाकामा अगष्ट महिनामा बकरिदको छुट्टी  मनाउन यात्रा गर्दा स्थिति बिग्रन्छ भन्ने कुरामा विज्ञहरू चिन्तित छन्। एपिडेमिलोजी, रोग नियन्त्रण तथा अनुसन्धान संस्थानले यो प्रकोप सेप्टेम्बर २०१९ सम्म जारी रहने आशा गर्दछ।

स्वास्थ्य सेवा महानिर्देशनको एक इकाई सरुवा रोग नियन्त्रणले मार्च २०१९ मा डेङ्गुको प्रकोपको बारेमा चेताउनी दिएको थियो। सन् २०१९ जनवरीमा यस इकाईले ढाका सहरमा एउटा सर्वेक्षण गरेको थियो जहाँ यसले सहरका विभिन्न भागमा लार्भा तथा वयस्क एडिस प्रजातिको लाम्खुट्टे भेटिएको थियो। सर्वेक्षणको नतीजाको आधारमा यस इकाईले दुवै सहर निगमहरूलाई आउँदो महिनामा प्रकोपको सम्भावना बारे सचेत गराएको थियो। 
सीडीसीका निर्देशक डाक्टर सानिया तहमिनाले भविष्यमा प्रकोपको सम्भावनालाई विचार गर्दै चिकित्सक तथा नर्सहरूलाई तालिम दिन शुरू गरेको बताएकी थिइन्। अगस्ट २०१९ मा बङ्गलादेश सरकारले डेङ्गु जाँच किट आयातमा सबै महसुल फिर्ता लिएको थियो।

## इतिहास 
बङ्गलादेशमा सन् २००० मा डेङ्गु ज्वरो पहिलो पटक देखिएको थियो भने सोही वर्ष डेङ्गु ज्वरोका कारण ९३ सर्वसाधारणहरूक‍ मृत्यु भएको थियो। उक्त प्रकोपको ३ वर्ष पश्चात् मृत्यु बिस्तारै शून्यमा घट्यो। सन् २०१८ मा यस प्रकोप पुन देखिएको थियो भने सोही वर्ष २६ सर्वसाधारणहरूको मृत्यु हुनका साथै १०,१४८ मानिसहरू रोगबाट प्रभावित भएका थिए। सन् २०१८ भन्दा पहिले प्रभावित व्यक्तिहरूको अघिल्लो उच्चतम सङ्ख्या सन् २००२ मा ६,२३२ रहेको थियो।

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य कडीहरू
शाहीन बाज

**शाहीन बाज** दक्षिणी एसियाली भूभागमा पाइने एक गैर आवासीय बाजको एक प्रजाति हो। यस प्रजातिको बाजलाई बसाइँसराइ नगर्ने प्रजातिको रूपमा वर्णन गरिन्छ। यस प्रजातिको बाजलाई कहिलेकाँही कालो शाहीन तथा भारतीय बाज भनेर पनि चिनिन्छ। यस प्रजातिका बाजहरू टापूमा पनि बसोबास गर्दछन्। शाहीन बाज भारतमा निकै कम मात्रामा भेटिन्छन्। यस प्रजातिको बाज २४० किलोमिटर प्रति घण्टाको गतिमा उड्न सक्दछ भने यसले उड्ने क्रममा पनि सिकार गर्न सक्षम हुन्छ।

## विवरण 
शाहीन बाज एक प्रजातिको बाज हो जुन अन्य बाजहरू भन्दा हल्का सानो हुन्छ। यस प्रजातिको बाजको निकै शक्तिशाली हुन्छ जसको शरीरको माथिल्लो भाग काल‍ तथा पेटको भाग सेतो हुन्छ। यस प्रजातिको बाजको घाँटी तथा घाँटी भन्दा हल्का तल सम्म सेतो धर्साहरू हुन्छ। शाहीन बाजको कालो अनुहार हुन्छ जुन सेतो घाँटीसँग खण्डित हुन्छ। यस प्रजातिको बाजको पखेटाको रङ्ग सेतो तथा छिर्केमिर्के सेतो हुन्छ भने दुवै भाले र पोथी शाहीन बाजमा यस्तो रङ्गको पखेटा देख्न सकिन्छ। भाले र पोथी शाहीन बाजलाई आकारको अनुसार छुट्याउन सकिन्छ। यस प्रजातिको बाजको कुल शारीरिक लम्बाई ३८० देखि ४४० मिलिमिटर हुन्छ। एक वयस्क भाले शाहीन बाजको आकार तथा लम्बाई घर कागसँग मिल्दोजुल्दो हुन्छ।

## वितरण तथा बासस्थान 
शाहीन बाज दक्षिण एसिया अन्तर्गतको पाकिस्तान देखि भारत, पूर्वमा बङ्गलादेश देखि श्रीलङ्का, मध्य तथा दक्षिणपूर्वी चीन र म्यानमारको उत्तरी क्षेत्रहरूमा फेला पार्न सकिन्छ। यस प्रजातिको बाज भारतको हिमाली तथा पहाडी क्षेत्र लगायत सम्पूर्ण क्षेत्रहरूमा बसोबास गर्दछन्। शाहीन बाजहरू बङ्गालको खाडीको अण्डमान निकोकार द्विपमा पनि भेटिएको तथ्याङ्क रहेको छ। 

### श्रीलङ्कामा 
शाहीन बाज श्रीलङ्काको स्थानीय निवासी प्रजाति हो जहाँ यो प्रजाति कम मात्रामा पाइन्छन्। यी प्रजातिहरू श्रीलङ्काको तल्लो भूभाग देखि पहाडी भूभागको १२०० मिटर उचाइसम्म पाइन्छन् जहाँ यी प्रजातिहरू पहाडी क्षेत्रको गुफा जुस्तो ठाउँमा बसोबास गर्दछन्। पहाडी क्षेत्रमा प्राकृति रूपमा बनेका गुफा वा खाल्डो परेको ठाउँमा यी पन्छीहरूले गुण बनाउने गर्दछन् भने यी पन्छीले एकपटक पहाडीको चुचुरोबाट निकै तल रहेका रहेको सिकारलाई पनि सहजै ठम्याउन सक्दछन्। यी पन्छी सिकार गर्ने क्रममा निकै दुर्त गतिमा उड्ने गर्दछ। श्रीलङ्काको सिग्रिया यस पन्छीको प्रमुख बासस्थान क्षेत्र हो।

## व्यवहार 
शाहीन बाजलाई सामान्यतया एक्लो पन्छीको रूपमा देख्न सकिन्छ भने कहिलेकाँही यी पन्छीहरू जोडी बनेर पनि बस्ने गर्दछन्। सामान्यतया यी पन्छीहरू जीवन रहँदा सम्मका लागि जोडी हुने गर्दछन्। यस प्रजातिको बाजको भाले र पोथी बीचको आकारमा  भिन्नता भएकाले जोडीले सामान्यतया विभिन्न आकारका प्राणीहरूको सिकार गर्ने गर्दछ। यस प्रजातिको बाज २४० देखि ३२० किलोमिटर प्रति घण्टाको गतिमा उड्न सक्दछ भने यसले उड्ने क्रममा पनि सिकार गर्न सक्षम हुन्छ। यस प्रजातिको बाजले वर्षको डिसेम्बर देखि अप्रिल महिनाको बीचमा प्रजनन गर्ने गर्दछ। शाहीन बाजले पहाडी क्षेत्रमा प्राकृति रूपमा बनेका गुफा वा खाल्डो परेको ठाउँमा गुण बनाउने गर्दछ। यस प्रजातिको पोथी शाहीन बाजले ३ देखि ४ अण्डा पार्ने गर्दछ। भर्खरै अण्डाबाट निस्किएका चल्लाहरू ४८ दिनमा उड्न योग्य बन्दछ।

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य कडीहरू
मद्रासी खैरो लङ्गुर

**मद्रासी खैरो लङ्गुर** एक पूर्वजगतको बाँदर हो जुन लङ्गुर प्रजाति अन्तर्गत पर्दछ। यस प्रजातिको लङ्गुरलाई हनुमान लङ्गुरसँग तुलना गरिन्छ जसको आकार तथा शारीरिक बनावट लगभग एकै प्रकारका हुन्छन्। यस प्रजातिको लङ्गुर आहाराका लागि मुख्यतया रूखका पातमा भर पर्छन्। यस प्रजातिक‍ लङ्गुर दक्षिणपूर्वी भारत र श्रीलङ्कामा पाइन्छन्।

## शारीरिक विवरण 
मदरासी खैरौ लङ्गुर एक प्रजातिको खैरो लङ्गुर हो जसको एक वयस्क भाले लङ्गुरको टाउको देखि पुच्छरको माथिल्लो भागको लम्बाई ५५ देखि ८० सेमी (२२ देखि ३१ इञ्च) हुन्छ भने यस प्रजातिको लङ्गुरको पुच्छरको कुल लम्बाई ७५ देखि ९० सेमी (३० देखि ३५ इञ्च) हुन्छ भने एक वयस्क मदरासी खैरो लङ्गुरको अौसत तौल ११ देखि २० किग्रा (२४ देखि ४४ पाउण्ड) हुन्छ। यस प्रजातिको लङ्गुरको भाले पोथी भन्दा हल्का ठूलो हुन्छ। दक्षिणपूर्वी भारतमा पाइने यस प्रजातिको लङ्गुरको आकार तथा वजन श्रीलङ्कामा पाइने यही प्रजातिको लङ्गुरको भन्दा हल्का ठूलो हुन्छ। श्रीलङ्कामा बसोबास गर्ने लङ्गुरको आकार तथा वजनमा कमी भएतापनि यी प्रजातिहरू श्रीलङ्काका सबैभन्दा ठूलो लङ्गुरका प्रजातिहरू हुन्छ।

श्रीलङ्कामा पाइने यस प्रजातिको लङ्गुरको शरीरको माथिल्लो भाग खैरो देखि खैरौ तथा खरान रङ्ग मिसिएको जस्तो देखिन्छ भने यस्तो शरिरिक रङ्ग उमेरसँगै गाढा हुँदै जान्छ। यस लङ्गुरको श्रीलङ्काली उपप्रजातिको शरीरको तल्लो भाग हल्का खैरो रङ्गको हुन्छ। यस प्रजातिको लङ्गुरको टाउकोमा हल्का उच्च भाग हुन्छ जसलाई टाढैबाट नियाल्न सकिन्छ। यस प्रजातिको लङ्गुरको हात तथा खुट्टाको रङ्ग खैरो रङ्गका हुन्छ।

## बासस्थान 
श्रीलङ्कामा मदरासी खैरो लङ्गुरहरू सुख्खा क्षेत्रको जङ्गल तथा मानव बासस्थानहरूमा प्रशस्तै पाइन्छन्। यस प्रजातिका थुप्रैपटक समूहहरू पुरातात्विक महत्त्वका क्षेत्रहरू जस्तै पोलोननरुवा, डम्बुला, अनुराधापुरा र सिगिरियामा प्रशस्त मात्रामा भेटिन्छन्। यस प्रजातिको लङ्गुर टापुको दक्षिणपट्टिका क्षेत्रहरू जस्तै; हाम्बनटोटा, याला राष्ट्रिय निकुञ्ज र टिस्समहाराममा पनि फेला पर्दछन्।

## सिकारी 
चितुवा र कालो चीलहरू मदरासी खैरो लङ्गुरका प्रमुख सिकारीहरू हुन् भने यस बाहेक बिरालो प्रजातिका जङ्गली जनावरीहरू जस्तै; बाघ र खैरो ब्वाँसोले यी जनावरीको सिकार गर्ने गरेको पाइन्छ। पानी पिउन आउने क्रममा तथा जमिनमा ओर्लिँदा खेरी यसलाई कहिलेकाँही मगर गोअी तथा भारतीय अजिङ्गरले पनि आक्रमण गर्ने गरेको पाइएको छ।

## संरक्षण स्थिती 
यस प्रजातिको लङ्गुरलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घ द्वारा लोपोन्मुख बन्यजन्तुको रूपमा सूचीकृत गरिएको छ भने यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घको रातो सूचीमा पनि सूचीकृत गरिएको छ। मदरासी खैरो लङ्गुरको बासस्थान दायरामा मानव जातिको आवतजावत तथा यस लङ्गुरको भुत्ला तथा मासुका लागि गरिएको अवैध चोरी सिकारीका कारण यस प्रजातिको लङ्गुरको सङ्ख्यामा ह्रास आएको छ। यस प्रजातिको लङ्गुरलाई केही मानिसहरूले अवैध रूपमा सिकार गरी खाने गरेको पनि पाइएको छ। यस प्रजातिका लङ्गुरलाई मानिसहरूले घरपालुवा जनावरको रूपमा पनि पालेका छन्। यस प्रजातिका लङ्गुरलाई श्रीलङ्का तथा भारत सुरक्षा दिनका लागि केही कार्यक्रमहरू सञ्चालनमा ल्याइएको छ।

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य कडीहरू 
श्रेणी:भारतमा पाइने स्तनधारी जनावरहरू
भारतीय लाम्काने काँडेदार जङ्गली मुसा

**भारतीय लाम्काने काँडेदार जङ्गली मुसा** काँडेदार जङ्गली मुसाको एक प्रजाति हो जुन मुख्यतया भारत तथा पाकिस्तानको केही क्षेत्रहरूमा पाइन्छन्। यस प्रजातिको जङ्गली मुसा सामान्यतया सानो आकारको हुन्छ जसको एक वयस्कको तौल २०० देखि ५०० ग्राम हुन्छ। यस प्रजातिले कीरा फटयाङ्ग्रा तथा साना जीवको सिकार गर्ने गर्दछ भने यी मुसाहरू रातको समयमा सक्रिय रहन्छन्।

## विवरण 
भारतीय लाम्काने काँडेदार जङ्गली मुसालाई भारतीय काँडेदार जङ्गली मुसासँग तुलना गरिन्छ जसको जीवन चक्र तथा आकार लगभग समान हुन्छ। यस प्रजातिको मुसाले मुख्यतया रातको समयमा सिकार गर्दछ भने यो रातको समयमा मात्र सक्रिय रहन्छ। यस प्रजातिको मुसाहरू दुलोमा भेटिने गर्दछन्। अन्य काँडेदार जङ्गली मुसा जस्तै यस प्रजातिको जङ्गली मुसाको पनि मेरुदण्ड तथा ढाडको भागमा काँड रहेका हुन्छ जसले यसलाई सिकारीहरूबाट बचाउन भरपुर सहयोग गर्दछ। यस प्रजातिको मुसा सिकारीहरूले आक्रमण गर्ने लाग्दा तथा केही खतराको महसुस भयो भने डल्लो पर्ने गर्दछ जसले गर्दा सिकारीहरू भ्रममा पर्दछन्। यस प्रजातिको मुसा एकदमै छिटो दगर्ने गर्दछ भने यसको शरीरको पुरै रङ्ग कालो हुन्छ। यस प्रजातिको मुसाले आफू बस्ने दुलो वा बासस्थान ४५ सेन्टिमिटर सम्म खन्ने गर्दछ भने यस्तो दुलोमा यी प्राणीहरू सुत्न तथा खतराबाट बच्नका लागि लुक्ने गर्दछन्।

## आहारा 
भारतीय लाम्काने काँडेदार जङ्गली मुसा काँडेदार मुसाको  प्रजाति अन्तर्गत पर्दछ। यस प्रजातिको जङ्गली मुसाले मुख्यतया कीरा फटयाङ्ग्रा, भ्यागुता, पाओ भ्यागुता, चराको अण्डा, सर्प तथा बिच्छीको सिकार गर्ने गर्दछ। यस प्रजातिको मुसा सुख्खा मरुभूमिको  स्थानको कारण यी प्राणीलाई प्राय:  खाद्यान्न आपूर्ति गर्नका लागि पानीको आवस्यक हुन्छ।

## वितरण 
भारतीय लाम्काने काँडेदार जङ्गली मुसा मुख्यतया भारतको गुजरात, राजस्थान तथा उत्तर प्रदेशमा र पाकिस्तानको उत्तर पश्चिमी प्रदेशहरू पञ्जाब तथा सिन्धमा पाइन्छन्। यस प्रजातिले मे महिना देखि जुन सम्म अत्याधिक तापको महसुस गर्छ भने यसले डिसेम्बर र जनवरी महिनामा अत्याधिक जाडोको महसुस गर्दछ। भारतीय काँडेदार जङ्गली मुसाको प्रमुख सिकारी फ्याउरो, भारतीय खैरो न्याउरी मुसा तथा लाटोकोसेरो हुन्।

## प्रजनन 
प्रजातिक‍ मुसाको भाले तथा पोथी प्रजनन मौसममा मात्र एक ठाउँमा बस्ने गर्दछन्। यस प्रजातिक‍ मुसाको भाले जाति मुख्यतया मार्च देखस अगष्ट महिनाको बीचमा सक्रिय रहन्छ भने पोथी अप्रिल देखि अगष्ट महिनाको बीचमा सक्रिय रहन्छ। भाले र पोथी बीच मिलन हुन भन्दा अघि यस प्रजातिको मुसाको भालेले पोथीलाई आकर्षित गर्ने पोथीको अगाडि विभिन्न क्रियाकलापहरू गर्ने गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य कडीहरू
नीलगिरी लङ्गुर

**नीलगिरी लङ्गुर** पुर्वजगतको बाँदरको एक प्रजाति हो जुन दक्षिण भारत स्थित पश्चिमी घाटको नीलगिरी पहाडमा बसोबास गर्छन्। यस प्रजातिको लङ्गुरको बासिन्दा दायरामा कर्नाटकको कोडागु, तमिलनाडुको कोडार पहाड, केरला तथा तमिलनाडुका अन्य धेरै पहाडी क्षेत्रहरू समावेश छन्। यस प्रजातिको लङ्गुरको काल‍ तथा बाक्लो भुत्लाहरू हुन्छन् भने यसको टाउकोको भागमा सुनौलो खैरो रङ्गको भुत्ला हुन्छ। यस प्रजातिको लङ्गुर र खैरो लङ्गुरको शरीरको आकार तथा पुच्छरको लम्बाई लगभग बराबर हुन्छ। यस प्रजातिको लङ्गुरको पोथी जातिको साँप्राको भित्री भागको भुल्लाको रङ्ग हल्का सेतो रङ्गको हुन्छ। यस प्रजातिको लङ्गुर मुख्यतया समूहमा बस्ने गर्दछ भने एक समूहमा ९ देखि १० लङ्गुरहरू हुन्छ। यस प्रजातिको लङ्गुरले फलफूल, तथा रूखका पातहरू खाने गर्दछन्। यस प्रजातिको लङ्गुरलाई यसको भुत्ला तथा मासुका लागि मारिने भएकाले यी प्रजातिहरू यसको बासस्थान क्षेत्रमा पनि कम मात्रामा भेटिन्छन्। यस प्रजातिको लङ्गुरलाई सङ्कटापन्न बन्यजन्तुको सूचीमा सूचीकृत गरिएको छ। डिएनए र अन्य प्रमाणहरूले यो सुझाव दिन्छ कि नीलगिरि लङ्गुर र बैजनी रङ्गको लङ्गुर खैरो लङ्गुरसँग सम्बन्धित छ जसलाई एकै वर्णमा वर्गीकरण गरिएको छ।

## शारीरिक विवरण 
नीलगिरी लङ्गुर एक प्रजातिको कालो लङ्गुर हो जसको एक वयस्क भाले लङ्गुरको टाउको देखि पुच्छरको माथिल्लो भाग सम्मको लम्बाई ७८ देखि ८० सेमी हुन्छ भने पोथी वयस्क लङ्गुरको मात्र शरीरको लम्बाई  ५८ देखि ६० सेमी हुन्छ। यस प्रजातिको लङ्गुरको टाउको देखि पुच्छरको कुल लम्बाई ६८.५ देखि ९७.५ सेमी हुन्छ। यस प्रजातिको एक वयस्क भालेको अौसत तौल ९.१ देखि १४.८ किलोग्राम तथा एक वयस्क पोथीको ओसत तौल १०.९ देखि १२ किलोमिटर सम्म हुन्छ। नीलगिरी लङ्गुर मुख्यतया रूखमानै बस्ने भएकाले यी प्राणीहरू विरलै जमिनमा ओर्लिन्छन्। यस प्रजातिको लङ्गुरको जीवनकाल २९ वर्षको हुन्छ।

## संरक्षण स्थिति 
नीलगिरी लङ्गुरको बासस्थान दायरामा मानव जातिको आवतजावत तथा यस लङ्गुरको भुत्ला तथा मासुका लागि गरिएको अवैध चोरी सिकारीका कारण यस प्रजातिको लङ्गुरको सङ्ख्यामा ह्रास आएको छ। यस प्रजातिको लङ्गुरलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घ द्वारा सङ्कटापन्न बन्यजन्तुको रूपमा सूचीकृत गरिएको छ भने यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घको रातो सूचीमा पनि सूचीकृत गरिएको छ। यद्यपि यी लङ्गुरहरू निकट भविष्यमा लोप हुन सक्ने खतरामा रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य कडीहरू 
* निलगिरी लङ्गुरको तस्वीर तथा श्रव्य दृश्य
रञ्जन घोष

**रञ्जन घोष** () भारतीय मुलका एक बङ्गाली चलचित्र निर्माता तथा निर्देशक हुन्। घोषले सन् २०१४ मा आफ्नो निर्देशन कार्यकालको सुरुवात गरेका थिए जहाँ उनले हृद माझारे नामक एक चलचित्रमा निर्देशन गरेका थिए जसमा राइमा सेन र आबीर चटोपाद्यायलाई प्रमुख भूमिकामा देख्न सकिन्छ। 

विलियम शेक्सपियरका केही प्रतिष्ठित नाटकहरूबाट प्रेरित भएको यस चलचित्र बङ्गाली भाषामा पहिलो चलचित्र हो र सेक्सपियरको ४५०औँ जन्म वार्षिकोत्सवको अवसरमा प्रस्तुत गरिएको थियो। 

यस चलचित्रलाई सन् २०१५ मा न्यु योर्क विश्वविद्यालय टिस्च स्कूल अफ आर्ट्समा प्रदर्शित गरिएको थियो। 
यस अघि सन् २०१४ मा यसले शेक्सपियर नाटकमा आधारित विश्व सिनेमाको सूचीमा फिल्म लण्डनबाट यसले स्तुति प्राप्त गरेको थियो। यस चलचित्रको अर्को प्रमुख उपलब्धिको रूपमा यस चलचित्रको पटकथा जादवपुर विश्वविद्यालयले सञ्चालन गरेको बङ्गाल परियोजनाको यूजीसी साहित्य अभिलेखमा पनि यो चलचित्र समावेश हुन पुगेको थियो।

सन् २०११ मा पहिलो र एक मात्र पटकथा लेखक बन्नुबाट घोष प्रख्यात भएका थिए ‍भने प्रशंसित निर्देशक अपर्णा सेनले हाल सम्म उनको उत्कृष्ट निर्देशन तथा लेखन कार्यकालमा सहयोग गरिरहेकी छिन्। घोषले सन् २०११ मा सार्वजनिक गरिएको इति मृणालिनी नामक एक चलचित्रको पनि पटकथा लेखेका थिए।

## बाल्यकाल 
रञ्जन घोषको जन्म ८ जनवरी १९८३ का दिन भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यको कलकत्ता सहरमा भएको थियो। 
पश्चिम बङ्गालको कलकत्तामा हुर्किएका रञ्जन कुमार घोषले सेन्ट जेभियर्स विद्यालय दुर्गापुर र बिसी शिक्षण संस्थामा प्रारम्भिक शिक्षा लिएका थिए। त्यसपछि उनी जादवपुर विश्वविद्यालयमा भौतिक विज्ञान अध्यन गर्नका लागि कलकत्ता गएका थिए। शीघ्रनै जहाज सम्बन्धित विषयमा अध्यन गर्नका लागि उच्च शिक्षा छाड्दै आफ्नो कार्यकालको सुरुवात गर्न चार वर्ष बिताएका थिए। घोषले मुम्बई विश्वविद्यालयबाट समुद्री विज्ञानमा स्नातकोत्तर  हासिल गरेका थिए। सन् २००७ मा रञजनले उनको समुद्री विज्ञानको विषयको अध्यननलाई बिट मार्दै मुम्बईस्थित फिल्म स्कूल विसलिङ उड्न इन्टरनेसनलमा चलचित्र निर्माणको अध्ययन गर्न भर्ना भएका थिए जहाँ उनले सन् २००९ मा पटकथा लेखनमा प्रमुखको साथ स्नातक पूर्ण गरेका थिए।

## कार्यकाल 
चलचित्र विद्यालयमा छँदा रञ्जनले सन् २००९ मा राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार जित्न सफल अन्तहीन नामक एक चलचित्रको पठकथा लेख्नका सहयोग गरेका थिए। पछि उनले सोही चलचित्रको छायाङ्कनमा निर्देशक अनिरुद्ध राय चौधरीलाई सहयोग गरेका थिए। सन् २००९ मा स्नातक गरेपछि घोषले पटकथा लेखनको सुरुवात इति मृणालिनी नाम एक चलचित्रबाट गरेका थिए जुन चलचित्र अर्पणा सेनद्वारा निर्देशित थियो। घोषले सन् २०१४ मा आफ्नो निर्देशन कार्यकालको सुरुवात गरेका थिए जहाँ उनले हृद माझारे नामक एक चलचित्रमा निर्देशन गरेका थिए जसमा राइमा सेन र आबीर चटोपाद्यायलाई प्रमुख भूमिकामा देख्न सकिन्छ। सन् २०१३ मा हृद माझारेले अण्डमान र निकोबार टापुमा  करीव ३३ वर्ष पछि पहिलोपटक छायाङ्कन गरिएको पहिलो चलचित्र बन्दै नयाँ इतिहास बनाउन सफल भएको थियो भने पछिल्लो पटक सन् १९७९ मा भएको थियो जब अनुभवी चलचित्र निर्माता तपन सिन्हाले आंशिक रूपमा एक चलचित्रको छायाङ्कन गरेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य कडीहरू 
श्रेणी:बङ्गाली हिन्दुहरू
भारतीय काँडेदार जङ्गली मुसा

**भारतीय काँडेदार जङ्गली मुसा** एक प्रजातिको मुसा हो जुन पाकिस्तान तथा भारतमा पाइन्छन्। यस प्रजातिको मुसा मुख्यतया मरुभूमि क्षेत्रमा बस्छ भने यो अन्य वातावरणमा पनि बाँच्न सक्दछ।

## विवरण 
भारतीय काँडेदार जङ्गल मुसालाई लामकाने काँडेदार जङ्गल मुसासँग तुलना गरिन्छ जसको जीवन चक्र तथा आकार लगभग समान हुन्छ। यस प्रजातिको मुसाको निघारको भाग हल्का सेतो तथा कालो रङ्गको हुन्छ। यस प्रजातिको जङ्गली मुसा सामान्यतया सानो हुन्छ जसको वयस्कको अौसत तौल ४३५ ग्राम हुन्छ भने पोथी मुसाको तौल ३१२ ग्राम हुन्छ। यस प्रजातिको मुसा एकदमै छिटो दगर्ने गर्दछ तर यी प्राणीहरू लामकाने काँडेदार जङ्गली मुसा भन्दा चाँडो दगुर्न सक्दैन। यस प्रजातिको मुसाको शरीरको रङ्ग हल्का खैरो तथा कहिँकतै सेतो हुन्छ। यस प्रजातिको मुसाको पुच्छरको लम्बाई २ देखि ४ सेमी हुन्छ। यस प्रकारको जङ्गली मुसाको सानो शरीर हुन्छ भने यसको हल्का लामो थुतुनो तथा कालो आँखा हुन्छ। यस प्रजातिको मुसाको सामान्यतया लामो कान हुन्। यस प्रजातिको मुसाको खैरो तथा खरानी रङ्गको खुट्टाहरू हुन्छन्।

## व्यवहार 
भारती काँडेदार जङ्गली मुसा काँडेदार मुसाको  प्रजाति अन्तर्गत पर्दछ। यस प्रजातिको जङ्गली मुसाले मुख्यतया कीरा फटयाङ्ग्रा, भ्यागुता, पाओ भ्यागुता, चराको अण्डा, सर्प तथा बिच्छीको सिकार गर्ने गर्दछ। यस प्रजातिको मुसा शीतकालीन समयमा पनि सक्रिय नै रहन्छ भने यसले आहारको कमी हुनसाथ आफ्नो उपापचयन प्रक्रियालाई ढिलो बनाउन सक्दछ। खतराको महसुस तथा सिकार नजिक भयो भने यो डल्लो परेर बस्ने गर्दछ भने यसले आफ्नो सिकारीलाई पनि भ्रममा पार्ने सक्दछ। यस प्रजातिको मुसाको मेरुदण्डको माथिल्लो भागमा काँडाहरू हुन्छन् जसले यसलाई सिकारहरूबाट बच्न मद्दत गर्दछ। यस प्रजातिको मुसाले आफू बस्ने दुलो वा बासस्थान ४५ सेन्टिमिटर सम्म खन्ने गर्दछ भने यस्तो दुलोमा यी प्राणीहरू सुत्न तथा खतराबाट बच्नका लागि लुक्ने गर्दछन्। यस प्रजातिको मुसा केही असहज तथा अपरिचित बस्तु शरीरमा टाँसिएका छन् भने यसले आफ्नो र्‍याल भुत्ला तथा मेरुदण्डको माथिल्लो भागमा दल्ने गर्दछ। यस्तो प्रकारको व्यवहार दुवै भाले वा पोथी मुसामा देख्न सकिन्छ। यस प्रजातिक‍ मुसाको भाले तथा पोथी प्रजनन मौसममा मात्र एक ठाउँमा बस्ने गर्दछन्। पोथी काँडेदार जङ्गली मुसाले एक पटकमा ३ बच्चालाई जन्म दिन्छ भने यसले भाले मुसाको हेरचाह बिनानै बच्चालाई हुर्काउने गर्दछ।

## सिकारी 
भारतीय काँडेदार जङ्गली मुसाको प्रमुख सिकारी फ्याउरो, भारतीय खैरो न्याउरी मुसा तथा लाटोकोसेरो हुन्। यस प्रजातिको मुसाले केही खतराको महसुस गर्ने बित्तिकै डल्लो पर्ने भएकाले यसको सिकार गर्न जङ्गली जनावरलाई कठिन पर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य कडीहरू
पहेँलो विशाल लोखर्के

**पहेँलो विशाल लोखर्के** लोखर्के प्रजातिमा पर्ने एक ठूलो आकारको लोखर्के हो। यस लोखर्केको आकार अन्य प्रजातिका लोखर्के भन्दा ठूलो र लामो पुच्छर हुन्छ। यस प्रजातिका लोखर्केहरू ब्रुनाई, इन्डोनेसिया, मलेसिया र थाइल्याण्डमा भेटिन्छन् भने यी प्रजातिहरू सिङ्गापुरबाट लोप हुने खतरामा रहेका छन्।

## शारीरिक विवरण 
पहेँलो विशाल लोखर्के विश्वको सबैभन्दा ठूलो लोखर्केको प्रजाति मध्ये एक हो। एक वयस्क पहेँलो विशाल लोखर्केको टाउको र शरीको लम्बाई ३२२ देखि ३५० मिलिमिटर (१२.७ देखि १३.८ इञ्च) हुन्छ भने यसको पुच्छरको कुल लम्बाई ३७३ देखि ४३८ मिलि(१४.७ देखि १७.२ इञ्च) लामो हुन्छ। यस प्रजातिको लोखर्केको शरीरको कुल लम्बाई ५९६ देखि ७८८ मिलिमिटर (२७.४ देखि ३१.० इञ्च) हुन्छ। पहेँलो विशाल लोखर्केको एक वयस्कको कुल तौल ९२९ देखि १,५७५ ग्राम (२.०४८ देखि ३.४७२ पाउण्ड) हुन्छ। लामो शरीरको लम्बाई सहित यसको शरीरको रङ्ग हल्का कालो र छिर्केमिर्के पहेँलो हुन्छ जसकारण यसलाई पहेँलो विशाल लोखर्के भनिएको हो। यस प्रजातिको लोखर्के यसको शरीरको आकर्षक रङ्ग र आकारका कारण अन्य लोखर्केबाट यो सहजै छुट्टिन्छ। यस प्रजातिको लोखर्केको पछाडिको भाग र शरीरको रङ्ग कहीँकतै खैरो देखि खरानी रङ्गको हुन्छ भने यसको कान छोटो र गोलो आकारको हुन्छ।

## बासस्थान 
पहेँलो विशाल लोखर्के एकमात्र यस्तो लोखर्के हो जसको बासस्थान क्षेत्र इन्डोनेसियाको बोर्नियोमा कालो विशाल लोखर्केको क्षेत्रमा पर्दछ। यो एक स्तनधारी प्रजाति हो जुन मलेसियाको पेराक राज्यको मल्याण्ड प्रायद्वीपमा रहेको  बेलम-टेमेन्गोर जङ्गलमा संरक्षण गरिएको पाइन्छ। पहेँलो विशाल लोखर्केले यसको गुँड तल्लो पर्वतीय परिस्थितिकी र माध्यमिक जङ्गलहरूमा बनाउँदछ। यो बिरलै रूखहरू जमिनमा वा बस्तीमा प्रवेश गर्दछ भने यसले जङ्गललाई प्राथमिकता दिन्छ। यद्यपि यो लोखर्के मुख्यतया जङ्गलको माथिल्लो भूभागमा बसोबास गर्दछ। यसले कहिलेकाँही लोखर्केको सानो प्रजातिको सिकार गर्न वा रूखहरूको खाली ठाउँ पार गर्न जमिनमा आउँदछ।

## व्यवहार 
यस प्रजातिको लोखर्के दिउँसोको समयमा सक्रिय हुन्छ जतिबेला यसले सिकार गर्ने गर्दछ भने रातको समयमा यो निस्क्रिय रहन्छ। यी प्रजातिहरू प्राय साकाहारी हुन्छन्। पहेँलो विशाल लोखर्के एक रूखमा बस्ने प्रजाति हो जसले विरलै रूख छाड्छ। यस प्रजातिले ठूलो सल्लाको रूखमा गुँड बनाउने गर्दछ भने यी प्रजातिका गुँड प्राय जमिनको सतहबाट अग्लो स्थानमा निर्माण हुन्छ। यस प्रजातिको लोखर्केले खतराको महसुस भयो भने चर्के आवाज निकाल्ने गर्दछ जुन टाढा सम्म पनि सुन्न सकिन्छ। यस प्रजातिको लोखर्केले रूखमा प्वाल पारि बस्ने गर्दछ भने प्रजनन मौसमको आगमनसँगै यसले गुँडलाई फराकिलो बनाउँछ जुन रूखको हाँगामा बनाइन्छ। भर्खरै जन्मिएका लोखर्केहरूको गुँडमानै सिहार सुसार गरिन्छ। यस प्रजातिका लोखर्केहरू कहिलेकाही जमिनमा आहाराका लागि पनि आउने गरेका छन्। यस प्रजातिको जनावरले प्राय फलफूल, बदाम र रूखको बोक्रा खाने गर्छन्। यस प्रजातिका केही उपप्रजातिले भने कीरा र चराको अण्डा पनि खाने गरेको पाइएको छ। अन्य प्रजातिका लोखर्के जस्तै पहेँलो विशाल लोखर्के पनि ठाडो भएर उभिन सक्दैन।

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य कडीहरू
तिब्बती ब्वाँसो

**तिब्बती ब्वाँसो** खैरो ब्वाँसो प्रजाति अन्तर्गत पर्ने एक उपप्रजातिको ब्वाँसो हो जुन मुख्यभूमी चीनको छिङ्हाई, कान्सु तथा तिब्बत स्वायत्त प्रदेशमा भेटिन्छन्। यस प्रजातिका ब्वाँसोहरू मङ्गोलिया, पश्चिमी हिमालय तथा कोरियाका केही भूभागमा पनि पाइन्छन्। तिब्बतमा यस प्रजातिको ब्वाँसोलाई चुङ्ग भनेर चिनिन्छ। केही वैज्ञानिकहरू यो मान्छन् कि तिब्बती ब्वाँसो अहिलेको घरपालुवा कुकुरको पूर्वज हुन् किनभने यस प्रजातिको ब्वाँसो र अहिलेको घरपालुवा कुकुरको आकार तथा शारीरिक बनावट लगभग एकै हुन्छ भने यसको तल्लो बङ्गाराको माथिल्लो भाग हल्का माथि पर्किएको हुन्छ जुन प्रकारको बङ्गारा कुकुरमा पनि पाइन्छ र खैरो ब्वाँसो प्रजातिका अन्य कुनै ब्वाँसोहरूमा यस्तो प्रजातिको बङ्गरा हुँदैन। तिब्बती ब्वाँसोहरू समुन्द्री सतहबाट ३००० मिटरको उचाइमा पाइन्छन्।

## शारीरिक विवरण 
तिब्बती ब्वाँसोको शारीरिक भुत्लाको रङ्ग मौसममा निर्भर गर्दछ। जाडोमा यसको पछाडिको भाग तथा पुच्छर कालो र छिर्केमिर्के सेतो हुन्छ। यस प्रजातिको ब्वाँसोको खुट्टाहरूमा कहिलेकाँही कालो रेसाहरू देख्न सकिन्छ। यस प्रजातिको ब्वाँसोको आँखाको रङ्ग खैरो हुन्छ भने यसको टाउकोको माथिल्लो भागमा दाग जस्तो देखिन्छ। यस प्रजातिको ब्वाँसको युरेसियाली ब्वाँसो जस्तो देखिन्छन् तर यीनिहरू युरेसियाली ब्वाँसो भन्दा हल्का साना हुन्छन्। यस प्रजातिको ब्वाँसोको एक वयस्कको अौषत तौल ४५ किलोग्राम हुन्छ भने यस्ता प्राणीको छोटो कान तथा कानमा पहेँलो भुत्लाहरू हुन्छन्। युरेसियाली ब्वाँसोको तुलनामा यस प्रजातिको ब्वाँसोको लामो नाक तथा चुच्चे खप्पर हुन्छ। भारतीय ब्वाँसोको तुलनामा यस प्रजातिको ब्वाँसो हल्का ठूलो हुन्छ। यो ब्वाँसो कालो ब्वाँसो भन्दा कम सक्रिय हुन्छ। तिब्बती ब्वाँसहरूले ठूलो समूह बनाउँदैनन् किनकि यी ब्वाँसोहरू प्राय: जोडी वा तीनको सङ्ख्यामा यात्रा गर्ने गर्दछन्। यस प्रजातिको ब्वाँसोले प्राय: सधैँजसो खरायोको सिकार गर्ने गर्दछन् भने गर्मीमा यस प्रजातिको ब्वाँसोले एक प्रजातिको सानो लोखर्केको सिकार गर्ने गर्दछ। हिउँदको महिनामा तिब्बती ब्वाँसोले बाख्रा वा भेडाको सिकार गर्ने गर्दछ किनभने जाडो मौसमले यी जनावरहरूको क्षमतालाई बाधा पुर्‍याउँछ। 

यो एक सिकारी प्राणी जसले तिब्बती चितुवा सङ्ख्यालाई कम गर्न प्रतिवेदन सार्वजनिक गरिएको थियोे। यसले तिब्बतमा घरपालुवा पशुधनको पनि सिकार गर्ने गरेको पाइएको छ जहाँ यसले घरपालुवा जनवरहरूको ६०% सङ्ख्यालाई हानी पुर्‍याउँछ। यस प्रजातिको ब्वाँसोले घरपालुवा जनावर अन्तर्गत प्राय: बाख्रा, भेडा, चौरी तथा घोडाहरूको सिकार गर्ने गर्दछ। तथापि सन् १९२८ मा कोरियामा जापानी कब्जा गर्दा ब्वाँसोहरूले बाघ, भालु र चितुवा भन्दा बढी मानिसको सिकार गरेको भनिन्छ।

## संरक्षण 
तिब्बती ब्वाँसो सङ्ख्या धेरै हदसम्म त्यस्ता क्षेत्रमा बसोबास गर्दछ जहाँ मानव जातिको त्यति चहलपहल हुँदैन। सन् २०१५ मा यस प्रजातिको ब्वाँसोलाई चिनियाँ हाडभएका जीव अन्तर्गतको रातो सूचीमा एक सङ्कटापन्न बन्यजन्तुको रूपमा सूचीबद्ध गरिएको थियो। यस कानुनी रूपमा संरक्षित जनावरको लागि सिकार गर्नका लागि प्रतिबन्ध लगाइएको छ।

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य कडीहरू
२०१९ ढाका आगलागी

२० फेब्रुअरी २०१९ का दिन बङ्गलादेशको राजधानी ढाकामा भीषण आगलागी भएको थियो। ढाकामा आगो एक निजी कार तथा एक भ्यानको दुर्घटनाबाट सुरु भएको थियो। कार र भ्यानको टक्कर पछि कारमा रहेको एक ग्यास सिलिण्डर विस्फोट भएको थियो जसकारण आगो उत्पन्न हुँदै दुर्घटना स्थल नजिक रहेको एक रसायन भण्डारणमा तुरुन्तै फैलिएको थियो भने त्यस रसायन भण्डार नजिक रहेका अन्य भवनहरूमा पनि आगो लाग्न सुरु भएको थियो। आगो फैलिदै जाँदा पुरानो ढाकाको चौको बजार स्थित खचाखच भरिएको ऐतिहासिक  नजिकैका भवनहरूमा विस्तार भयो। यस आगोमा परि ८० सर्वसाधारणहरूको मृत्यु भएको थियो भजे ५० भन्दा बढी घाइते भएका थिए।

## कारण 
आगलागी गाडीमा सङ्कुचित प्राकृतिक ग्यास सिलिण्डरको विस्फोटबाट उत्पन्न भएको बताइएको छ जसकारण भवनहरू र नजिकैको ग्यास सिलिण्डरहरूमा द्रुत गतिमा आगो सल्कायो। आगोको लप्टा पहिलो पटक २२:३८ मा कैद गरिएको थियो भने ३:०० मा आगोलाई नियन्त्रणमा लिइएको थियो। 

आगो सबैभन्दा पहिले ठूलो भवनमा थापिएको पसल तथा गोदाममा सल्कियो भने पछि आगो प्लास्टिकको सामान, सौन्दर्य प्रसाधनहरू र पहिलो तल्लामा रहेको एक पसलको साथै आवासहरूमा फैलिएको थियो। 
अन्ततः यो शाही मस्जिद पछाडिको चार तल्ले भवनमा फैलियो। स्थानीयको अनुसार यो भवन दिवङ्गत वाहिद अध्यक्षको स्वामित्वमा रहेको थियो। त्यो भवनबाट आगो राजमोनी भोजनालय तथा साँघुरो गल्लीमा रहेका तीन अन्य भवनहरूमा फैलिएको थियो। 

आगोको ठीक लगत्तै विद्युतीय प्रवाहलाई नियन्त्रण गर्ने एक यन्त्र विस्फोट भयो जसले गल्लीमा विसाइएका थुप्रै सवारीसाधन ध्वस्त पार्‍यो।  नजिकैको समुदाय केन्द्रमा विवाह समारोहको कारण घटनास्थलमा थुप्रै सर्वसाधारणहरूको आवतजावत रहेको थियो।

## हताहत 
आगलागीको केही क्षण पश्चात् विभिन्न अग्नीसमन तथा दमकलहरू घटनास्थलमा पुगेका थिए। दमकलले घटनास्थलबाट ढाका मेडिकल क्याम्पसमा पाँच जनाको लास पठाएको थियो भने त्यसपछि थप तीन निकायहरू विभिन्न तरिकाले उद्धार कार्यमा संलग्न भएका थिए। घाइते १२ मध्ये ७ जनालाई प्राथमिक उपचार दिइएको थियो भने ५ जनालाई अस्पतालमा भर्ना गरिएको थियो। घटनास्थलमा घाइते भएका मध्ये अधिकांश मानिसहरू नोयाखली जिल्लाका थिए।

## प्रतिक्रियाहरू 
बङ्गलादेशका राष्ट्रपति आब्दुल हामिद र बङ्गलादेशकी प्रधानमन्त्री शेख हासीनाले अग्नि पीडितलाई शोक व्यक्त गरे जसरी जातीय पार्टीका अध्यक्ष हुसेइन मुहाम्मद एरशाद र अरू धेरैले गरेका थिए। 

आगलागी पछि ढाका दक्षिण सिटी निगमका मेयर सईद खोकनले भने कि अब सहरमा रासायनिक गोदामहरू राख्न अनुमति दिइने छैन। 

पाकिस्तानको विदेश कार्यालयका प्रवक्ताले यस घटनाप्रति गहिरो दुख व्यक्त गरेका थिए।

ढाकामा संयुक्त राज्यको दूतावासले आगलागी पीडितहरूलाई टुइटर मार्फत समवेदना प्रकट गरेक‍ थियो।

## आर्थिक सहयोग 
बङ्गलादेशको श्रम तथा रोजगार मन्त्रालयले प्रत्येक मृतकको परिवारलाई १,००,००० टाका र घाइतेहरूलाई प्रत्येकलाई ५०,०० टाका प्रदान गरेको थियो।

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य कडीहरू
आशिकुर रहमान

**आशिकुर रहमान** () एक बङ्गलादेशी चलचित्र निर्देशक, चलचित्र निर्माता तथा कटकथा लेखक हुन्। उनले हाल सम्म ५ चलचित्रहरू; किस्तिमात, गङ्स्टार रिटार्नस, मुसाफिर, अपारेशन अग्निपथ चथा सुपार हिरोमा निर्देशन गरिसकेका छन्। उनले किस्तिमात चलचित्र बाहेक सबै चलचित्रको पटकथा लेखेका थिए।

## बाल्यकाल 
आशिकुर रहमानको जन्म बङ्गलादेशको राजधानी ढाकामा भएको थियो। रहमानले बङ्गलादेश इञ्जिनियरिङ तथा प्राविधिक विश्वविद्यालयबाट सिभिल इञ्जिनियरिङमा उतिर्ण गरेका थिए भने पछि अस्ट्रेलिया स्थित सिड्नी प्राविधिक विश्वविद्यालय मार्फत सिभिलमा स्नातक गरेका थिए। आशिकुरले ढाका विश्वविद्यालय मार्फत टेलिभिजन तथा चलचित्रमा स्नातकोत्तर डिग्री आर्जन गरेका थिए। आशिकुर रहमान बिएफडिसी चलचित्रता सङ्घका सदस्य तथा बिएफडिसी चलचित्र निर्देशक सङ्घका पनि सदस्य हुन्। उनी अस्ट्रेलियाली निर्देशक गिल्ड तथा इञ्जिनर्स अस्ट्रेलियाका पनि एक सदस्य हुन्।

## कार्यकाल 
सन् २०१३ देखि रहमानले चलचित्र तथा टेलिभिजनको छायाङ्कन गर्न सुरु गरेका थिए जुन उनले शिमोन महमूदसँग सह-सहयोगी गरेका थिए। ग्याङ्स्टार नाकम एक धाराबाहीक चलचित्रमा जायाउल फारुकी अपूर्व देखा परेका थिए जुन इन्ट्र्याक चलचित्र तथा मिडियाले निर्माण गरेको थियो भने यसलाई एसियन टेलिभिजनमा प्रसारण गर्ने तैयारी गरिएको थियो। पछि एसियन टेलिभिजनले यस छायाङ्कनको श्रव्य दृश्य हेरेको थियो जसकारण एसियन टेलिभिजनले उक्त छायाङ्कनलाई अगाडि बढाउन सल्लाह दिएको थियो। नोभेम्बर महिना पश्चात् यस नाटकको दोस्रो अंश ग्याङ्स्टार रिटार्नसको नामले सुरु गरिएको थियो। यसैबीच रहमानले उनको अर्को चलचित्र किस्तिमातको छायाङ्कन तथा निर्माण गर्न सुरु गरेका थिए जुन सन् २०१४ मा सार्वजनिक गरिएको थियो। ग्याङस्टार रिटार्नस भने २७ नोभेम्बर २०१५ मा सार्वजनिक गरिएको थियो।

रहमानले पछि सन् २०१६ मा उनको तेस्रो चलचित्र मुसाफिरको छायाङ्कन सुरु गरेका थिए जुन उनलेनै लेखेका थिए। यस चलचित्र २२ अप्रिल २०१६ मा सार्वजनिक गरिएको थियो जसले दर्शक माझ प्रसंशा प्राप्त गरेको थियो भने डेल्ली स्टारका एक फारिम फेरदौसले पनि यस चलचित्र तथा अशिकुर रहमानको प्रशंसा गरेका थिए। रहमानले पछि साडङ्शे तुमी नामक एक छोटो साङ्गीतिक चलचित्रमा पनि निर्देशकको भूमिका निर्वाह गरेका थिए जुन अप्रिल महिनामा सार्वजनिक गरिएको थियो। चलचित्र तथा टेलिभिजनबाट ४ वर्षको अवकाश पछि उनले पछि एसियन टेलिभिजनका लागि प्रिन्सेस नामक एक नाटकमा निर्देशन गरेका थिए। सन् २०१६ मा उनले अग्नीपथ नामक एक चलचित्रमा पनि निर्देशकको भूमिका निर्वाह गरेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य कडीहरू 
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
कानु सन्याल

**कानु सन्याल** (जन्म: १९३२–२३ मार्च २०१०) एक भारतीय कम्युनिष्ट राजनितीज्ञ थिए। सन् १९६७ मा उनी नक्सली आन्दोलनका एक प्रमुख नेता थिए। उनी भारतीय कम्युनिष्ट पार्टीका एक सुरुवातकर्ता थिए जुन राजनितिक दल सन् १९६९ मा स्थापित भएको थियो। सन्यालले २३ मार्च २०१० का दिन आत्महत्या गरेका थिए।

## बाल्यकाल 
कानु सान्यालको जन्म दार्जिलिङ अन्तर्गत कार्शियाङ भन्ने ठाउँमा भएको थियो। उनी बुबा आनन्दगोविन्द सान्याल र आमा निर्मला सान्यालका सात सन्तान र मध्ये उनी तेस्रो सन्तान थिए। जलपाईगुडीको आनन्दचन्द्र कलेजमा मध्यवर्ती शिक्षा लिँदै उनी राजनीति प्रति उत्सुक भए र पछि उनी विस्तारै कम्युनिष्ट विचारधारासँग परिचित बन्न पुगे। केही दिन पछि उनले प्रतिबन्धित भारतीय कम्युनिस्ट पार्टिको विद्यार्थी शाखामा काम सुरु गरे। उनले आर्थिक अभाव कारण अध्ययनलाई निरन्तरता दिन असमर्थ बने। 
त्यसपछि उनी दार्जिलिङको कालिम्पोङ अदालतमा राजस्व सङ्कलकको जागिर मिलेको थियो। त्यसको केही दिन पश्चात् बङ्गालका मुख्यमन्त्री विधान चन्द्र रायलाई कालो झण्डा देखाएको आरोपमा उनलाई गिरफ्तार गरिएको थियो भने कारागारको उनको भेट चारू मजुमदारसँग भएको थियो।

## राजनिती जीवन 
कानु सान्याल जेलबाट छुटेपछि सन् १९५० मा अविभक्त भारतीय कम्युनिष्ट पार्टीको सदस्यको रूपमा रिहा गरिएको थियो। अप्रिल १९५२ मा उनी किसान आन्दोलन स्थापित गर्न दार्जिलिङ जिल्लाको गाउँमा पार्टीको सर्वकालिक कार्यकर्ता भए। उनी चिया मजदुर तथा भूमिहीन कृषकहरूको आन्दोलनको सुरुवातकर्ता थिए। सन् १९६३ मा उनी शिलीगुडी उपविभाग किसान सङ्घक सम्पादकको रूपमा नियुक्त भए भने उनले केराला मालाबार अन्तर्गत कन्नानोरमा सम्पन्न साराभारत किसान सभा सम्मेलनमा भाग लिएका थिए। उनी सन् १९५६ मा दार्जिलिङ जिल्ला कृषक सभाका सचिवमा निर्वाचित भए। त्यसपछिको साल प्रान्तीय किसान परिषद्ले सदस्यता पायो। कनू सान्याललाई सन् १९६२ मा भारत-चीन युद्ध वा सीमा विवादको क्रममा 'डिफेन्स अफ इण्डिया नियम' अन्तर्गत पक्राउ गरिएको थियो। 
जेलबाट छुटेपछि उनले पार्टीको जिल्ला सचिवालयको पद प्राप्त गरे। सन् १९६४ मा कम्युनिष्ट पार्टिको विभाजन पश्चात् उनी कम्युनिष्ट पार्टि (मार्क्सवादी) मा सामेल भएका थिए।

## मृत्यु 
सन् १९६९ मा कानु सन्यालले दार्जिलिङको नक्शलबाडीमा सशस्त्र आन्दोलनको अगुवाई गरेका थिए। आफ्नो जीवनको लगभग १४ वर्ष उनले कारागारमा विताएका थिए। नक्सलबाडीको सफुलजोत गाउँमा सन् २०१० मार्च २३ का दिन आफ्नै घरमा घाँटीमा फासो लगाई आत्महत्या गरेका थिए। उनी विगत लामो समयदेखि तीव्र शारीरिक रोगबाट ग्रस्त थिए।

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य कडीहरू 
*जालस्थल

श्रेणी:सन् १९३२ मा जन्म
श्रेणी:सन् २०१० मा मृत्यु
कुसुमकुमारी दास

**कुसुमकुमारी दास** () एक बङ्गाली कवयत्री, लखिका तथा सामाजिक कार्यकर्ता थिइन्। उनी आधुनिक बङ्गाली साहित्यका प्रख्यात कवि जीवनानन्द दासकी आमा हुन् जो बीसौँ शताब्दीमा बङ्गाली साहित्यका अग्रणी र लोकप्रिय कवि थिए। उनले बरिशाल महिला समाजमा सचिवको रूपमा पनि काम गरेकी थिइन्।

## बाल्यकाल 
कवि कुसुमकुमारी दास बाखरगञ्ज जिल्लाको बरिशाल सहरमा सन् १८७५ मा एक विद्याअनुरागी परिवारमा भएको थियो। उनको बुबाको नाम चन्द्रनाथ दास र आमाको नाम धनमानि थियो।

## शिक्षा जीवन 
उनी छात्रा उच्च विद्यालयमा चौथो कक्षासम्म अध्ययन गरेकी थिइन् जुन बरिसल ब्रह्मसमाज द्वारा स्थापित थियो। त्यसपछि, जब छात्राहरूको अभावले विद्यालय बन्द भयो, कुसुमाकुमारीलाई उनका बुबाले चन्द्रनाथ चट्टोपाध्यायको कोलकाताको बेथुन विद्यालयमा भर्ना गराएका थिए। एक वर्ष पछि उनले आवसिय विद्यालयमा लावण्यप्रभा बासुको रेखदेखमा अध्ययन गरिन्। सन् १८९४ मा प्रवेशिका श्रेणीको अध्ययन गरिरहेको समयमा १९ वर्षको उमेरमा उनको विवहा बरिशाल ब्रजमोहन शिक्षण संस्थाका प्रधान शिक्षक सत्यनन्द दारसँग विवहा भएको थियो। उनीहरूको छोराहरू जीवानानन्द दार र अशोकानन्द दास हो भने छोरीको नाम सुचारिता दास थियो। कुसुमकुमारीले बरिशाल ब्राह्मसमाज सभा उत्सव समारोहमा उनको ठूलो योगदान रहेको थियो। उनी बारिशल महिला समाजका सम्पादक थिइन्।

## साहित्य 
कुसुमकुमारीले प्रारम्भिक उमेरदेखि नै कविता र निबन्ध लेख्ने गर्थिन् जुन उनको बुबाको लेख्ने कारण फलस्वरूप उनमा पनि लेख्ने बानी बसेको थियो। बच्चाहरूका लागि चन्द्रनाथ चट्टोपाध्यायको सचित्र वर्णमाला पुस्तकको पहिलो तयार पारेका थिए जसमा कुसुमकुमारीको योगदान रहेको थियो। उनले सम्पादक मनमोहन चक्रवर्तीको अनुरोधमा "ब्रह्मबादि" पत्रिकामा लेखेकी थिइन्। उनका केही कविताहरू; प्रवासी र मुकुल पत्रिकामा प्रकाशन भएका थिए। उनी द्वारा रचित कृतिहरू नियमित रूपमा पत्रिकाहरू प्रकाशित हुन्थे तर प्राय: खासै सामग्रीहरू फेला परेका थिइनन् किनभने तिनीहरू हराएका थिए वा उनले आफ्ना कृतिहरूलाई नष्ट गरेकी थिइन्। उनको कवितामा धर्म, नैतिकता, देशभक्ति बारम्बार झल्किका थिए। घर गृहेणी र लेखन बाहेक कुसुमकुमारी दास सामाजिक गतिविधिमा पनि सक्रिय रूपमा सहभागी हुन्थिन्। ब्रह्म समाजको एक महिला सदस्यको रूपमा उनले बेरिशालमा सामाजिक गतिविधिमा महिलाको सहभागिताको लागि अग्रसर गरेकी थिइन्। बङ्गाली पात्रोको १३१९ देखि ३८ सम्म उनले महिला दिनको प्रार्थनामा आचार्यको रूपमा काम गरेकी थिइन्। उनले कहिलेकाँही ब्रह्मासमाजको साधारण सभामा पनि आचार्यको रूपमा काम गरेकी थिइन्।

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य कडीहरू
ठूलो खैरो चमेरा

**ठूलो खैरो चमेरा** चमेरा प्रजातिमा पर्ने एक ठूलो प्रजातिको चमेरा हो। यस प्रजातिको चमेराको एक पखेटा देखि अर्के पखेटाको लम्बाइ ३७ सेमी (१५ इञ्च) हुन्छ। यो चमेरा कहिलेकाँही भवनको माथिल्लो तल्लामा समूहमा वा एकलै उल्टो झुण्डिएर बसेको देखिन्छ। यस चमेराको वैज्ञानिक नाम ल्याटिन शब्दबाट उत्पत्ति भएको हो।

## शारीरिक विवरण 
ठूलो खैरो चमेराको शरीरको माथिल्लो भागमा लामो तथा बाक्लो भुत्लाहरू हुन्छन् जुन खैरो रङ्गको हुन्छन्। यस प्रजातिको चमेराको शरीरको तल्लो भाग हल्का पहेँलो तथा खैरो रङ्गको हुन्छ भने यसको नाकको आकार त्रिकोणात्मक हुन्छ जुन कालो रङ्गको हुन्छ। यस चमेराको पखेटामा रहेको पातलो झिल्लीको रङ्ग भने गाढा कालो तथा खैरो रङ्गको हुन्छ। युवा तथा साना चमेराहरूको वयस्कको भन्दा शरीरको रङ्ग कालो हुन्छ। ठूलो खैरो चमेरा उड्ने क्रममा ठूलो आकारको देखिने भएकाले यसलाई सहजै छुट्याउन सकिन्छ। यसले उड्ने क्रममा पखेटालाई छिटोछिटो चलाउने गर्दछ। यस प्रजातिले प्रायः उड्ने क्रममा वा बसिरहेका समयमा साना कीरा तथा फटयाङ्ग्राको सिकार गर्ने गरेको पाइएको छ। पोथी चमेराले सामान्यतया गर्मीको अन्तमा एक बच्चालाई मात्र जन्म दिन्छ भने पोथीले बच्चालाई केही हप्ता सम्म आफ्नो ढाडमा बोक्ने गर्दछ। युवा चमेराहरू प्रायः पहिलो उडानहरू लगभग तीन हप्ताको उमेरमा गर्दछन् र छ हप्तामा तिनीहरू सिकार गर्न सक्षम हुन्छन्।

## वितरण 
ठूलो खैरो चमेरा युरेसियाका भूभागमा ५८ देखि ३० डिग्रीमा भेटिन्छन्। यी प्रजातिहरू ग्रेट ब्रिटेनको दक्षिण देखि पश्चिम, पूर्वमा ताइवान र दक्षिण देखि उत्तरमा अफ्रिका सम्म भेटिन्छन् भने यी प्रजातिहरू मध्य पूर्वी, दक्षिणी र दक्षिण पूर्वी एसियामा पनि पाइन्छन्। यी प्रजातिहरू स्पेनको क्यानरी टापूमा पनि बसोबास गर्छन्। ठूलो खैरो चमेरा समशीतोष्ण र उपोष्णकटिबन्धीय सुख्खा जङ्गल, माकुइस , खेती गरेको जग्गा, अर्ध मरुभूमि तथा उपनगरीय क्षेत्रहरू सहित बस्तीहरूको विभिन्न क्षेत्रमा बसोबास गर्छन्।

## संरक्षण 
ठूलो खैरो चमेराको युरोपेली बासस्थान दायरामा मानव बस्तीको विकासका कारण यसको बासस्थान दायरा सिमित बन्न पुगेको छ आहार तथा सिकार क्षेत्रको गिरावट भएका कारण यसको सिकार क्षेत्रमा पनि गिरावट आएको छ। थप रूपमा यस प्रजातिको चमेरा प्रायः भवनहरूमा भुमिगत रूपमा तथा झिण्डिएर बस्ने गर्दछ। संयुक्त अधिराज्यमा ठूलो खैरो चमेरालाई कानूनी सुरक्षाको एकदम व्यापक रूपमा दिइएको छ भने युरोपको अन्य राज्यहरूमा पनि यसलाई सुरक्षा दिइएको छ।

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य कडीहरू