open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
रोबोट

**रोबोट** एक प्रकारको मानव निर्मित यन्त्र र कम्प्युटर प्रोग्राम हो, जसलाई हेर्दा लाग्छ यस यन्त्र भित्र जीवन छ। 
रोबोटको निर्माण विभिन्न प्रकारको काम गराउनको लागि गरिएको हुन्छ। रोबोटको सफ्टवेयरमा जे-जे प्रोग्राम हालिन्छ, रोबोटले त्यही-त्यही काम गर्न सक्छ। रोबोटलाई जे-जे बोल्नलाई प्रोग्राम गरिन्छ, रोबोट त्यही-त्यही बोल्न सक्छ। रोबोट हिड्न सक्छ, लेन्स जस्तो आँखाले वस्तुलाई स्क्यान गरेर हेर्न सक्छ।
फेवाताल

**फेवाताल** नेपालको (पुर्ववत् पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, हाल गण्डकी प्रदेश) कास्की जिल्लामा अवस्थित अत्यन्तै प्रसिद्ध ताल एवम् नेपालको दोश्रो सबैभन्दा ठुलो ताल हो। पोखरा उपत्यकामा रहेको यो ताल आन्तरिक तथा वाह्य पर्यटकहरू माझमा लोकप्रिय छ। 'फेवा' गाउँको छेउमा रहेकाले यो तालको नाम फेवाताल रहन गएको हो। 'वैदाम' गाउँको छेउमा पर्ने हुँदा 'वैदाम ताल' पनि भनिने गरिन्छ। तालको बीचमा 'बराही मन्दिर' रहेको छ। ]]
 र तालबाराही मन्दिरको लागि प्रशिद्ध फेवाताल]]

फेवाताल समुन्द्री सतह देखि ७४२ मिटर (२४३४ फिट) को उचाईंमा स्थित रहेको छ। यस तालले लगभग ५.२३ बर्ग किलोमिटर (२ बर्ग माइल) क्षेत्रफल ओगटेको छ। यस तालको औषत गहिराई ८.६ मिटर (२८ फिट) रहेको छ भने अधिकतम् गहिराई २४ मिटर (७९ फिट) रहेको छ। यस तालको  अधिकतम जल क्षमता लगभग ४,३०,००,००० क्यूबिक मिटर (३५,००० एकड फिट) रहेको छ। यस तालको उत्तर दिशामा अन्नपूर्ण हिमशृङ्खला रहेको छ, जुन २८ किलोमिटरको दुरीमा छ। यो ताल माछापुच्छ्रे, अन्नपूर्ण र धवलागिरी तथा अन्य पर्वतको टाकुराको प्रतिबिम्बको लागि पनि प्रसिद्ध छ। वर्षाको बेलामा यस तालमा जलकुम्बी झार र विभिन्न ठाउँबाट बगाएर ल्याएका मुढा, दाउरा, कागज आदि देख्न सकिन्छ।

## चित्र दिर्घा

चित्र:Phewa Lake-Pokhara 05.jpg|फेवाताल
चित्र:Phewa Lake-Pokhara 02.jpg|फेवाताल
चित्र:Fewa Lake in the Pokhara.jpg|सुर्यास्तको समय फेवाताल को दृश्य
चित्र:Anapurna Tilicho Pokhara.jpg
चित्र:AnapurnaFromPokhara.jpg
चित्र:Annapurna Lamjung Himal.jpg
चित्र:Boats in Fewa lake 01.JPG
चित्र:Beautiful Begnas Lake in Pokhara.jpg|सूर्यास्तको बेलामा फेवाताल
चित्र:Boats in Phewa Lake 1.JPG
चित्र:The Phewa Lake in Pokhara.jpg|सूर्यास्तको बेलामा फेवाताल
चित्र:Boats in Phewa Lake.JPG
चित्र:Boats ready to explore fewa lake.jpg
चित्र:Colors in pokhara.jpg
चित्र:Fewa lake pokhara2022.jpg
चित्र:Sunset over Phewa Lake.jpg

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:विकिथन-५ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:पोखराका पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:नेपालका तालहरू
बरुण उपत्यका

**बरुण उपत्यका** नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको कोशी अञ्चल, संखुवासभा जिल्लामा अवस्थित हिमाली उपत्यका हो ।
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेशको भूगोल
संयुक्त राष्ट्र औद्योगिक विकास सङ्गठन

**संयुक्त राष्ट्र औद्योगिक विकास संगठन** () दिगो औद्योगिक र आर्थिक विकासको प्रवर्द्धन र प्रोत्साहनका लागि स्थापित राष्ट्रसंघीय विशेष नियोग हो ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठन
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घ
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू
संयुक्त राष्ट्र सचिवालय

**संयुक्त राष्ट्र सचिवालय** संयुक्त राष्ट्रको एक मुख्य अङ्ग हो जो संयुक्त राष्ट्र महासचिव द्वारा नेतृत्व गरिन्छ। संयुक्त राष्ट्रका बाकी अंगहरूको लागि आवश्यक जानकारी र सुविधा सचिवालयद्वारा प्राप्त हुन्छ। संयुक्त राष्ट्र अधिकारपत्रको अनुरूप, महासचिव आफ्नो सहायताको लागि दक्ष, योग्य, र सत्यनिष्ठ कर्मचारीहरूको अन्तरराष्ट्रिय समूह स्वयं चुन्छन्।

महासचिवका कर्तव्य अन्तरराष्ट्रिय संघर्षलाई सुलझाउनु, शांतिरक्षा कार्यहरूको प्रबंध गर्नु, अन्तरराष्ट्रिय सम्मेलन आयोजित गर्नु, सुरक्षा परिषद प्रस्तावहरूको कार्यान्वयन जांच्नु, र सदस्य सरकारसित बातचीत गर्नु हुन् ।

२१ मार्च २००५ मा, महासचिव कोफी अन्नानले सचिवालयमा धेरै परिवर्तनका प्रस्ताव राखे। उनले वैज्ञानिक सलाहकारको नियुक्ति, शांतिरक्षा सहायता कार्यालयको स्थापना, निर्णय लिनको निम्ति मन्त्री मंडललाई अनुबंधित, र मध्यस्थता कार्यहरू मजबूत गर्ने ध्येयले घोषित गरे।

श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठन
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घ
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू
भारतका जिल्लाहरू

**जिल्ला** भनेको भारतीय राज्य वा क्षेत्रको प्रशासनिक विभाजन हो। केही अवस्थामा, जिल्लाहरू थप उप-विभागहरूमा विभाजित हुन्छन्, र अरूमा सीधा तहसील वा तालुकहरूमा। यी प्रत्येक अधिकारीहरूलाई राज्य सरकारको उपयुक्त शाखाका अधिकारीहरूद्वारा सहायता गरिन्छ।

अधिकांश जिल्लाहरूको छुट्टै मुख्यालय छ; तर महाराष्ट्रको मुम्बई सहर, पश्चिम बङ्गालको कोलकाता, तेलङ्गानाको हैदराबाद, र तमिलनाडुको चेन्नई जिल्लाहरू जिल्ला कलेक्टरहरू भए तापनि छुट्टै जिल्ला मुख्यालय नभएका उदाहरणहरू हुन्।

## पृष्ठभूमि 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
इम्जा खोला

**इम्जा खोला** () दुधकोशी नदीको सहायक नदी हो । खुम्बु हिमनदी पगलेर लोबुज्या (लोबुचे) नदीमा मिसिन्छ, जुन दक्षिणी दिशामा इम्जा खोलाको रूपमा तेङ्गबोचे नजिक दुधकोशी नदीको सहायक नदीको रूपमा बग्ने गर्दछ ।

इम्जा खोलाले दिङ्गबोचे उपत्यकाको इम्जा हिमनदीबाट पानी संचित गर्दछ ।

Chhukung Ri-204-Ama Dablam-2007-gje.jpg
Chhukung Ri-240-Imja Khola-Dingboche-2007-gje.jpg
Dingboche to Pangboche-22-Imja Khola-Uebergang-2007-gje.jpg
Dingboche to Pangboche-26-Bach-Bergrutsch-2007-gje.jpg
Dingboche to Pangboche-28-Alm-2007-gje.jpg

## पदयात्रा
सगरमाथा आधार शिविरमा पदयात्रा गर्दा, पदयात्रीहरू थ्याङ्बोचे र डिङ्बोचे गाउँको बीचमा इम्जा खोला हुँदै हिँड्छन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:नेपालको जलस्रोत
श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:कोशी प्रदेशका नदीहरू
नेपालका बालीनाली र तिनको दिगो खेती

* नेपालका बालीनाली र तिनको दिगो खेती* नर बहादुर साउदद्वारा लिखित तथा वि.सं २०६७को मदन पुरस्कार प्राप्त कृति ।यश कृति २०६७ सालको नेपालकै चर्चित पुस्तकहरू मध्ये एक थिए।
## विषयवस्तु
शीर्षकमै स्पष्ट यस पुस्तकको अध्यानको क्षेत्र नेपालको बालिनाली सम्बन्धि रहेको थियो ।
## क्षेत्र
## पुस्तकका बारेमा
## स्रोत
श्रेणी :मदन पुरस्कार प्राप्त कृतिहरू
विश्व खाद्य कार्यक्रम

**विश्व खाद्य कार्यक्रम** (World Food Programme) (डब्लूएफपी) संयुक्त राष्ट्र सङ्घको खाद्य सहायता शाखा हो। यो भोकमरी विरूद्ध सम्बोधन गर्ने संसारकै सबै भन्दा ठूलो मानवीय सङ्गठन हो। यसले खाद्य सुरक्षालाई महत्त्व दिन्छ। यसको मुख्यालय इटालीको रोममा छ  र ८० भन्दा बढी देशमा यसका कार्यालयहरू रहेका छन्। डब्लूएफपीले काम गर्ने व्यक्ति वा आफैले र परिवारका लागि पर्याप्त खाना प्राप्त गर्न मद्दत पुर्याउँदछ। यो संयुक्त राष्ट्र विकास समूह र यसको कार्यकारी समितिको सदस्य हो। [3]

## उद्देश्य
विश्व खाद्य कार्यक्रमका उद्देश्यहरू निम्नानुसार रहेका छन्  
# "विपदमा प्राण जोगाउनु र जीविकाको संरक्षण गर्नु"
# "खाद्य सुरक्षा र पोषणलाई टेवा दिनू र नाजुक अवस्थितिमा रहेका अथवा विपत्तिमा परेका हरूको जीविका (पुन) स्थापित गर्नु"
# "जोखिम घटाउनु तथा व्यक्तिऽ समुदाय र राष्ट्रहरूलाई आफ्नै खाद्य तथा पोषण सम्बन्धि आवश्यकता जुटाउन सवलिकरण गर्नु"
# "कुपोषण घटाई अन्तर-पुस्ता भोक चक्र रोक्नु"
# "सन् २०३० सम्ममा भोक शुन्यमा ल्याउने"

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घ
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू
भारतमा दूरसञ्चार सेवा

भारतीय दूरसञ्चार उद्योग तीव्र गतिले प्रसार हुने एउटा दूरसञ्चार उद्योग हो। मिलियन दूरसञ्चार (ल्याण्डलाईन अनि मोबाइल) उपभोक्ता ग्राहकहरू छन्। यो विश्वकै दोस्रो सबैभन्दा ठूलो दूरसञ्चार नेटवर्क पनि हो।
## भारतका दूरसञ्चार कम्पनीहरू
*एयरसेल
*एयरटेल
*भारत सञ्चार निगम लिमिटेड
*चियर्स मोबाइल सेवा
*आइडिया
*लूप मोबाइल
*महानगर सञ्चार निगम लिमिटेड
*रिलायंस
*स्पाइस टेलिकम
*टाटा टेलिसर्भिसेज लिमिटेड
*भोडाफोन
*युनिनर
*भिडियोकन मोबाइल सेवा
*एसटेल
*भर्जिन मोबाइल इण्डिया
*एमटिएस इण्डिया

श्रेणी:भारतका दूरसञ्चार कम्पनीहरू
एयरसेल

'**एयरसेल** भारतमा मोबाइल फोन सञ्चार सेवा दिने एउटा दूरसञ्चार कम्पनी हो। यस कम्पनीले भारतमा प्रिपेड र पोस्टपेड जीएसेम दुबै प्रकारको सेवा दिन्छ। एयरसेल मलेशियाको मैक्सिस कम्युनिकेशन्स र भारतको अपोलो अस्पतालको संयुक्त उद्यम हो।

श्रेणी:भारतका दूरसञ्चार कम्पनीहरू
असमका जिल्लाहरू

असम, भारतको उत्तरपूर्वी राज्य, जिल्ला भनिने वर्तमान ३५ प्रशासनिक भौगोलिक एकाइहरूमा विभाजित छ। भारतीय राज्यको जिल्ला एक प्रशासनिक भौगोलिक एकाइ हो, जसको नेतृत्व उपायुक्त हुन्छ, जसले जिल्ला मजिस्ट्रेटको कार्यालयहरूलाई अन्ततः कानून र व्यवस्था कायम गर्न जिम्मेवार र राजस्व सङ्कलनको लागि जिम्मेवार जिल्ला कलेक्टरको कार्यालयहरू संयोजन गर्दछ।

## जिल्लाहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:असमका जिल्लाहरू
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
राजेन्द्र विमल

## राजेन्द्र विमलका कथागत प्रवृत्तिहरू 
**राजेन्द्र विमल** (सन् १९४७ - ) साहित्यकार हुन् । उनलाई डा. राजेन्द्र विमलका नामले चिनिन्छ । कथालेखनमा लामो समयदेखि सक्रिय डा. राजेन्द्र विमललाई मधेश भूमिको सुरुचिपूर्ण कथामार्फत नेपाली आख्यान साहित्यमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिएबापत 'मधुपर्क सम्मान २०७६' द्वारा सम्मानित गरेको छ।

## जीवनी
उनको जन्म सन् १९४७ मार्च २६ देवीचोक, जनकपुर-१०मा भएको हो । उनले नेपाली, हिन्दी र मैथिली विषयमा स्नातकोत्तर गरेका छन् । साथै, उनी भाषा विज्ञान विषयका पिएचडी हुन् । डा. विमल वि.सं. २०२९ सालदेखि अटुट रूपमा त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा नेपाली विषय अध्यापन गर्दै आएका छन् । 

## कृतिहरू
उनको १२ वर्षको उमेरमा पहिलो लघुकथा 'आर्यावर्त' हिन्दी दैनिकमा प्रकाशित भएको थियो । १५ वर्षको उमेरमा आर्यावर्तमै प्रकाशित 'कचनार के पेंड' कथा निकै लोकप्रिय भएको थियो । त्यसै वर्ष मिथिला मिहीर (मैथिली मासिक)मा 'मुईल बच्चा' कथा प्रकाशित भएको थियो । एसएलसी परीक्षापछिको फुर्सदको समयमा उनले 'चान अहाँ उदास छी' उपन्यास लेखेका थिए । सन् १९६६ पछि उनी गोरखापत्र, पञ्चवाणी, बैदेहीलगायतका पत्रपत्रिकामा लेख्न थालेका थिए ।
उनको राजेन्द्र विमलका कथाहरू (कथासङ्ग्रह), जस अन्तर्गतको वन्धनबाट मुक्ति कथा वि.सं.२०७३ को पाठ्यक्रम अनुसार कक्षा नौ ९ को अनिवार्य नेपाली विषयमा समावेश गिरएको छ । [नवनीत नेपाल परिचय]] (परिचय, वि.सं. २०४४) प्रकाशित छ । विमलको 'लङ्का दहन' कथा स्‍नातक तहको अनिवार्य नेपाली विषयको पाठ्यक्रममा समावेश गरिएको छ ।

## पुरस्कार
उनलाई मिथिला क्षेत्रमा विगत चार दशकदेखि मैथिल भाषी विद्यार्थीहरूलाई नेपाली भाषामा शिक्षित गराउने पुनीत कार्यका साथै नेपाली भाषामा अनेक ग्रन्थ रचना गरी नेपाली भाषा वाङमयलाई समृद्ध तुल्याएबापत वि.सं. २०६६ को जगदम्बाश्री पुरस्कारद्वारा सम्मानित गरियो । 

## सन्दर्भ सामाग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* राजेन्द्र विमलद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू
* "हमर असफल जीवनक पहिल खुसी"

श्रेणी:पुरस्कारहरू
श्रेणी:साहित्यकार
उत्तराखण्डका जिल्लाहरू

300px|thumb|उत्तराखण्डका जिल्लाहरू

उत्तराखण्ड राज्यको जिल्ला एक प्रशासनिक भौगोलिक एकाइ हो, जसको नेतृत्व एक जिल्ला मजिस्ट्रेट (पहिले जिल्ला कलेक्टर भनिन्छ), भारतीय प्रशासनिक सेवासँग सम्बन्धित अधिकारी। जिल्ला मजिस्ट्रेटहरूलाई धेरै अधिकारीहरू (जस्तै डेपुटी कलेक्टर, सहायक कलेक्टर, अतिरिक्त जिल्ला मजिस्ट्रेट, सब-डिभिजनल मजिस्ट्रेट, तहसीलदार, उत्तराखण्ड सिविल सेवा र अन्य उत्तराखण्ड राज्य सेवाहरूसँग सम्बन्धित नायब तहसीलदारहरू) द्वारा सहयोग गरिन्छ।

## सूची 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
+
कर्नाटकका जिल्लाहरू

यो सूची कर्नाटकका जिल्लाहरूको हो

* उडुपी जिल्ला
*  उत्तर कन्नड जिल्ला
*  कोडगु जिल्ला
*  कोप्पल जिल्ला
*  कोलार जिल्ला
*  गडग जिल्ला
*  गुलबर्ग जिल्ला
*  चामाराजानगर जिल्ला
*  चिकमगलूर जिल्ला
*  चित्रदुर्ग जिल्ला
*  तुमकुर जिल्ला
*  दक्षिण कन्नड जिल्ला
*  दवानगेरे जिल्ला
*  धारवाड जिल्ला
*  बिदार जिल्ला
*  बिजापुर जिल्ला
*  बगलकोट जिल्ला
*  बंगलोर जिल्ला
*  बंगलोर (ग्रामीण) जिल्ला
*  बेलगाम जिल्ला
*  बेल्लारी जिल्ला
*  मांड्य जिल्ला
*  मैसूर जिल्ला
*  शिमोगा जिल्ला
*  रायचूड जिल्ला
*  हसान जिल्ला
*  हावेरी जिल्ला
गुजरातका जिल्लाहरू

## External links 
* Districts of Gujarat : At a Glance 
* : Govt Of India site shows Districts of Gujarat
* : Govt of Gujarat site shows profile of each districts
एयरटेल इन्डिया

**एयरटेल इण्डिया** एउटा भारतीय मोबाइल कम्पनी हो। यो भारतको एक ठूलो मोबाइल सेवा दिने कम्पनी पनि हो। जुलाई २०१९ सम्ममा भारतमा यसका ३२८५ लाख ग्राहकहरू छन्। भारती एयरटेल विश्वको तेस्रो एकल-देशीय मोबाइल सञ्चालक कम्पनी र विश्वको पाँचौ सबैभन्दा ठूलो दूरसञ्चार कम्पनी हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:भारतका दूरसञ्चार कम्पनीहरू
भारत सञ्चार निगम लिमिटेड

**भारत सञ्चार निगम लिमिटेड** (बिएसएनएलको रूपमा संक्षिप्त) भारतमा आधारित एक प्रमुख दूरसञ्चार कम्पनी हो, जुन भारत सरकारको स्वामित्वमा रहेको छ। यो भारतको नयाँ दिल्लीमा मुख्यालयको साथ एक केन्द्रीय सार्वजनिक क्षेत्र उपक्रमको रूपमा सञ्चालित छ। बिएसएनएल दूरसञ्चार विभागको क्षेत्राधिकारभित्र पर्दछ, जुन भारत सरकारको सञ्चार मन्त्रालयको एक भाग हो। यो कम्पनीको स्थापना १ अक्टोबर २००० मा भारत सरकारले गरेको थियो। बिएसएनएलले भारतभर आफ्नो राष्ट्रव्यापी दूरसञ्चार सञ्जाल मार्फत मोबाइल भ्वाइस र इन्टरनेट सेवाहरू प्रदान गर्दछ। यो भारतको सबैभन्दा ठूलो सरकारी स्वामित्वको दूरसञ्चार सेवा प्रदायक हो। सन् २०२२ मा, बिएसएनएलले स्थापना कालदेखि हालसम्म ५७,६७१ करोड भारुको घाटा बेहोरेको थियो। आर्थिक वर्ष सन् २०२२-२३ मा यसले ६,६६२ करोड भारु घाटा बेहोरेको थियो।In the financial year 2022-23 it incurred a loss of Rs 6,662 crore. 

## इतिहास 
भारत सञ्चार निगम लिमिटेड एक भारतीय सरकारी उद्यम हो र यसको इतिहास बेलायती भारतसँग जोडिएको छ। भारतमा दूरसञ्चार सञ्जालको जग १९औँ शताब्दीको कुनै समय अङ्ग्रेजहरूले बसालेका थिए। ब्रिटिस शासनकालमा सन् १८५० मा कलकत्ता र डायमन्ड हार्बरबीच पहिलो टेलिग्राफ लाइन स्थापना गरिएको थियो। ब्रिटिस इस्ट इन्डिया कम्पनीले सन् १८५१ मा टेलिग्राफको प्रयोग सुरु गरेको थियो र सन् १८५४ सम्म देशभरि टेलिग्राफ लाइनहरू बिच्छाएको थियो। सन् १८५४ मा टेलिग्राफ सेवा सर्वसाधारणका लागि खोलिएको थियो र पहिलो टेलिग्राम मुम्बईबाट पुणे पठाइएको थियो। सन् १८८५ मा बेलायती शाही विधान परिषद्ले भारतीय टेलिग्राफ ऐन पारित गरेको थियो। सन् १९८० को दशकमा हुलाक र टेलिग्राफ विभागको विभाजन पछि, दूरसञ्चार विभागको निर्माणले अन्ततः सरकारी स्वामित्वको टेलिग्राफ र टेलिफोन उद्यमको उदय भएको थियो जसले बिएसएनएलको स्थापनाको नेतृत्व गरेको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:भारतका दूरसञ्चार कम्पनीहरू
सुनकोशी नदी

**सुनकोशी** नदी नेपालका प्रमुख नदीहरू मध्य एक हो। यो नदी सप्तकोशी नदीको सहायक नदी हो।

## चित्रदिर्घा
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:बागमती प्रदेशका नदीहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेशका नदीहरू
श्रेणी:एसियाका अन्तर्राष्ट्रिय नदीहरू
श्रेणी:तिब्बतका नदीहरू
टाटा डोकोमो

**टाटा डोकोमो** एक भारतीय मोबाइल सेवा प्रदायक थियो, जुन टाटा टेलिसर्भिसेसको पूर्ण स्वामित्वको सहायक कम्पनी थियो जसको नाम एनटिटी डोकोमोबाट प्राप्त भएको थियो जसले सन् २००८ मा कम्पनीमा लगानी गरेको थियो। अक्टोबर २०१७ मा, भारती एयरटेलले टाटा टेलीसर्भिसेससँग एकीकरण सम्झौता र टाटा डोकोमोको अधिग्रहणको घोषणा गरेको थियो। २१ जुलाई २०१९ सम्म, टाटा डोकोमोका सबै प्रयोगकर्ताहरू एयरटेल नेटवर्कमा समायोजन भएका छन् र सबै एयरटेल सेवाहरू प्रदान गरिएका छन्।

टाटा डोकोमो, टाटा टेलिसर्भिसेस र टाटा टेलिसर्भिसेस महाराष्ट्र लिमिटेडको उपभोक्ता मोबाइल व्यवसाहरू १ जुलाई २०१९ देखि भारती एयरटेलमा एकीकृत भएका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:भारतका मोबाइल फोन कम्पनीहरू
श्रेणी:नयाँ दिल्लीमा आधारित कम्पनीहरू
श्रेणी:भारतका दूरसञ्चार कम्पनीहरू
आन्ध्र प्रदेशका जिल्लाहरू

# आदिलाबाद
# अनन्तपुर
# चित्तूर
# पूर्व गोदावरी
# गुंटूर
# हैदराबाद
# कडप्पा
# करीमनगर
# खम्मम
# कृष्णा
# कुर्नूल
# महबूबनगर
# मेडक
# नालगोंडा
# नेल्लौर
# निजामाबाद
# प्रकाशम
# रङ्गरेड्डी
# श्रीकाकुलम
# विशाखापट्टनम
# विजयनगरम
# वारङ्गल
# पश्चिम गोदावरी
भोडाफोन

**भोडाफोन** ग्रुप पीएलसी एउटा ब्रिटिश मल्टिनेशनल दूरसञ्चार कम्पनी हो। यसको पञ्जीकृत कार्यालय न्यूबेरी, बर्कशायर, इङ्ग्ल्याण्डमा स्थित रहेको छ र यसको वैश्विक मुख्यालय लण्डन, इङ्ग्ल्याण्डमा स्थित रहेको छ। यो मुख्य रूपले एसिया, अफ्रीका, यूरोप र ओसिनियाका क्षेत्रहरुमा सेवा प्रदान गर्ने गर्दछ। वैश्विक स्तरमा मोबाइल अपरेटर समूहहरुमा भोडाफोन, सन् २०१८ का अनुसार मोबाइल ग्राहकहरुको (३१३ मिलियन) को संख्यामा चीन मोबाइल, भारती एयरटेल र भोडाफोन आइडियामध्ये चौथो स्थानमा रहेको छ, जसमध्ये समूहको ४५% साझेदारी रहेको छ। सन् २०२० सम्ममा, भोडाफोनले २४ देशहरुमा नेटवर्कको स्वामित्व र सञ्चालन गरे र त्यसपछी ४१ अन्य देशहरुमा साझेदार नेटवर्क थिए। यस कम्पनीको भोडाफोन ग्लोबल एन्टरप्राइज डिभिजन, १५० देशहरुमा कर्पोरेट ग्राहकहरुको दूरसञ्चार र आईटी सेवाहरु प्रदान गर्दछ। भोडाफोनको लण्डन स्टक एक्सचेन्जमा प्राथमिक सूची रहेको छ र यो एफटीएसई १०० इन्डेक्सको एउटा घटक हो। लण्डन स्टक एक्सचेन्जमा सूचीबद्ध कुनै पनि कम्पनीको ८औं सबभन्दा ठुलो १० फरवरी २०१६ सम्ममा यसको बजार पूञ्जीकरण लगभग £ ५२.५ बिलियन रहेको थियो। कम्पनीको नस्दाकमा द्वितीय सूचीमा रहेको छ।

## नाम
भोडाफोन नाम, भ्वाइस डाटा फोन (पछी गएर "फोन" को एउटा सनसनीखेज हिज्जे) बाट आएको हो, कम्पनीद्वारा "मोबाइल फोनमा आवाज र डाटा सेवाहरुका प्रावधानलाई प्रतिबिम्बित  गर्नका लागि" छानिएको हो।

## इतिहास
भोडाफोनको विकासको शुरुवात सन् १९८२ मा ब्रिटेनको सैन्य रेडियो प्रविधिको सबभन्दा ठुलो कम्पनी, राकल इलेक्ट्रोनिक्सको सहायक कम्पनी रेडियल स्ट्रेटेजिक रेडियो लिमिटेडको स्थापनासँगै भएको थियो, जसलाई मिलीकमका साथ एउटा संयुक्त उद्यमलाई गठन गरेका थिए, जसलाई राकाल भनियो, जो कि वर्तमान भोडाफोनमा विकसित भयो।

### राकाल टेलिकम ब्राण्डका रूपमा विकास: १९८० देखि १९९१
सन् १९८० मा, राकाल इलेक्टट्रोनिक्सको तत्कालीन अध्यक्ष अर्नेस्ट ह्यारिसनले जनरल इलेक्ट्रिक कम्पनीका लर्ड भेनस्टकका साथ एउटा समझौतामा आफ्नो सहमति जनाएका थिए, जसमा राकाललाई जीईसीका केहि सामरिक युद्धक्षेत्र रेडियो प्रविधिको उपयोग गर्ने अनुमति दिइयो। राकालको सैन्य रेडियो डिभिजनको प्रमुख, गेरी व्हेन्टलाई अर्नेस्ट ह्यारिसनले कम्पनीलाई वाणिज्यिक रेडियोमा चलाउनका लागि जानकारी दिइएको थियो।  त्यसै वर्ष सैन्य रेडियो प्रविधिका व्यवसायिक उपयोगलाई सम्झिनलाई अमेरिकाका भर्जिनियामा जनरल इलेक्ट्रिक (जीईसीबाट असम्बन्धित) द्वारा चलाइएका एउटा मोबाइल रेडियो उद्योगको घुमफिर गरेका थिए।

### भोडाफोन ग्रुप, त्यस्पछि भोडाफोन एयरटच पीएलसी: १९९१ देखि २०००
### भोडाफोन ग्रुप पीएलसी: २००० देखि वर्तमानसम्म
## सञ्चालन
### अफ्रीका
#### ग्रीस
#### दक्षिण अफ्रिका (भोडाकम)
#### घाना
#### लिबिया
#### क्यामरून
#### मध्य पूर्व
#### कुवेत
#### कतार
#### संयुक्त अरब अधिराज्य
### अमेरिका
### एसिया
#### जापान
#### भारत
#### टर्की
#### अन्य एसिया
### यूरोप
### ओसिनिया
#### अस्ट्रेलिया
#### फिजी
#### न्युजिल्याण्ड
#### भोडाफोन ग्लोबल एन्टरप्राइज
## उत्पाद र सेवाहरु
### मोबाइल मनी ट्रान्सफर सेवा
### स्वास्थ्य सेवा
### भोडाफोन फाउन्डेसन
## विज्ञापन
## कर्पोरेट मामिला
### वरिष्ठ प्रबन्धन
### वित्तीय परिणाम
## आलोचना
### करबाट बचाव
### गरिब ग्राहक सेवा
### चोरीको फोनमाथि असीमित रोमिङ् को लागत
### उपभोक्ता संरक्षण नियमहरुको उल्लङ्घन
### स्क्यामको जाँच
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:भारतका दूरसञ्चार कम्पनिहरू
भारती एयरटेल

**भारती एयरटेल लिमिटेड** नयाँ दिल्लीमा अवस्थित एक भारतीय बहुराष्ट्रिय दूरसञ्चार सेवा कम्पनी हो। यसले दक्षिण एसिया र अफ्रिकाका १८ देशहरूका साथै च्यानल टापुमा पनि सेवा सञ्चालन गर्दछ। हाल, एयरटेलले भारतभर फाइभजी, फोरजी र एलटिई सेवाहरू प्रदान गर्दछ। हाल प्रदान गरिएका सेवाहरूमा ल्यान्डलाइन, र भ्वाइस सेवाहरू सञ्चालनको देशमा निर्भर गर्दछ। एयरटेलले आफ्नो भ्वाइस ओभर एलटिई (भिओएलटिई) प्रविधि भारतीय दूरसञ्चार क्षेत्रमा विस्तार गरेको थियो। यो भारतको दोस्रो ठूलो मोबाइल सञ्जाल प्रदायक हो र विश्वको दोस्रो ठूलो मोबाइल सेवा प्रदायक हो। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 
* आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:भारती एयरटेल
श्रेणी:भारतका दूरसञ्चार कम्पनीहरू
बायर्न

**बाभेरिया** वा **बायर्न**  (, *फ्राइस्टाट बाइयान*, , , ) जर्मनीको दक्षिणपूर्वमा अवस्थित एक राज्य हो। ७०,५४८ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको यो राज्य जर्मनीको सबैभन्दा ठूलो राज्य हो। क्षेत्रफलको हिसाबले, बाभेरियाले जर्मनीको कुल भूमि क्षेत्रफलको लगभग २० प्रतिशत ओगटेको छ। यो जर्मनीको सबैभन्दा धेरै जनसङ्ख्या भएको राज्य पनि हो। यसको जनसङ्ख्या १ करोड २५ लाख रहेको छ। बाभेरियाको राजधानी र सबैभन्दा ठूलो सहर म्युनिख हो। बाभेरिया युरोपको सबैभन्दा पुरानो राज्यमध्ये एक हो। यसको स्थापना सन् ९०७ मा भएको थियो। फ्रेन्कोनिया, अपर पालेटिनेटिया र स्भाबियाका ऐतिहासिक क्षेत्रहरू हालको बाभेरियाको अन्तर्गत पर्दछन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
श्रेणी:जर्मनी
श्रेणी:जर्मनीका राज्यहरू
ब्रेमन (राज्य)

**ब्रेमेन (राज्य)** जर्मनीको एउटा राज्य हो।

श्रेणी:जर्मनी
श्रेणी:जर्मनीका राज्यहरू
राइनलान्ड-फाल्ट्स

**राइनल्यान्ड** जर्मनीको एउटा राज्य हो।

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:जर्मनी
श्रेणी:जर्मनीका राज्यहरू
म्युनिख

**म्युनिख** ( ;  ;  ) बायर्नको राजधानी र सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको सहर हो। १५ लाख जनसङ्ख्या रहेको यो सहर जर्मनीको राजधानी बर्लिन र हामबुर्ग सहरपछिको सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या हुने जर्मनेली सहर हो। यो युरोपेली सङ्घको सदस्य राष्ट्रहरू मध्येको सबैभन्दा ठूलो सहरको क्रममा ११औँ क्रमाङ्कमा रहेको छ। यो सहरको महानगरीय क्षेत्रभित्र लगभग ६० लाख मानिसहरूको बसाइ रहेको छ।

## इतिहास
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:जर्मनीका प्रान्तीय राजधानीहरू
एमटिएस इन्डिया

**मोबाइल टेलिसिस्टम्स इन्डिया** (छोटकरी: एमटिएस इन्डिया; अङ्ग्रेजी: Mobile TeleServices India, MTS India) रुसी मोबाइल सञ्चालक एमटिएसको भारतीय सहायक कम्पनी तथा भारत र रुस बीचको संयुक्त उपक्रम थियो। नयाँ दिल्ली, भारतमा प्रमुख कार्यालय रहेको यस कम्पनीले भारतमा सम्पर्क सुविधा तथा इन्टरनेट सेवा प्रदान गर्थ्यो। १ नोभेम्बर २०१७ मा एमटिएस इन्डियालाई रिलायन्स कम्युनिकेसन्ससँग गाभिएको थियो। 

१४ जनवरी २०१६ मा रिलायन्स कम्युनिकेसन्सले एमटिएस इन्डियाको पूर्ण धितो अधिग्रहण गरेको थियो जसबाट एसएसटिएलले १०% भाग प्राप्त गर्यो। एसएसटिएललाई ३१ अक्टोबर २०१७ मा आरकमसँग गाभिएको थियो।   

## इतिहास
सेप्टेम्बर २००७ को अन्त्यमा रुसको सबैभन्दा ठूलो सार्वजनिक सेवा प्रदायक सिस्टेमाले अमेरिकी डलर १ करोड १४ लाखमा श्याम टेलिलिङ्कको अधिग्रहण गर्यो। शान्तानु टेलिकमले सिस्टेमासँग साझेदारी गरी २२ ओटा भारतीय टेलिकम कम्पनीहरूमा युएसिएल अनुमति पत्रको माग गरेको थियो। अगस्ट २००८ मा यस कम्पनीले आफ्नो प्रथम भारतीय मोबाइल सेवा सञ्चालन गर्न थाल्यो। उनीहरूले कोड डिभिजन मल्टिपल एक्सेस प्रविधिको प्रयोग गरी जिटिई र हुवावेको सञ्जाल विस्तार गरे। मे २००९ मा कोलकाता र पश्चिम बङ्गालमा कार्य सञ्चालान सुरु गरेको एमटिएसले अक्टोबर २०१० मा उत्तर प्रदेशमा आफ्नो सेवा विस्तार गर्यो। 

२ फेब्रुअरी २०१२ मा २ जी स्पेक्ट्रम मुद्दामा भारतको सर्वोच्च अदालतले एमटिएसका २१ अनुमति पत्र गरी २२ मोबाइल सञ्चालकका १२२ अनुमति पत्रहरू रद्द गरेको थियो। यसमा एमटिएसले राजस्थानमा बाहेक सबै ठाउँमा सेवा प्रदान गर्ने अनुमति पत्र गुमायो। त्यस बेला एमटिएसका ती केन्द्रहरूमा २३ लाख २० हजार सदस्य थिए भने राष्ट्रिय स्तरमा १ करोड ४८ लाख ८० हजार सदस्य थिए। एमटिएसका अधिकृत अनुसार सेवा बन्द गर्नुपरेका ती १० केन्द्रहरूबाट नै एमटिएसका १५.६२% सदस्यहरू र १५% कुल आय प्राप्त हुन्थ्यो। सन् २०१३ मा आयोजित भारतीय टेलिकम स्पेक्ट्रम लिलामीमा एमटिएसले राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्र, कोलकाता, गुजरात, कर्नाटक, तमिलनाडु, केरल, उत्तर प्रदेश (पश्चिम) र पश्चिम बङ्गाल गरी ८ ओटा केन्द्रमा सेवा प्रदान गर्ने अनुमति जित्यो। 

### रिलायन्स कम्युनिकेसन्सद्वारा अधिग्रहण
१४ जनवरी २०१६ मा रिलायन्स कम्युनिकेसन्स (आरकम) ले पूर्ण धितोको साझेदारीमा पहिले देखि रहेको सम्पूर्ण ऋण तिरेपछि एसएसटिएलले १०% भाग पाउने गरी एसएसटिएलको अधिग्रहण गरेको घोषणा गर्यो। यसको अर्थ एसएसटिएलले स्पेक्ट्रम किन्ने क्रममा सरकारलाई दिनुपर्ने रकमको दायित्व आरकमले पुरा गर्नुपर्ने भयो। यो दायित्व अनुसार आरकमले वार्षिक रूपमा १० वर्षको लागि ₹३९२ करोड तिर्नुपर्ने भयो। साझेदारीले गर्दा आरकमले एसएसटिएलका ९० लाख सदस्यहरू र ८५० मेगाहर्ज ब्यान्ड स्पेक्ट्रम पनि प्राप्त गर्यो। एमटिएसलाई आरकममा गाभ्ने निर्णयलाई भारतीय प्रतिस्पर्धी आयोगद्वारा फेब्रुअरी २०१६ पारित गरिएको थियो। मार्च भित्र भारतीय प्रतिभूति र विनिमय बोर्डले साझेदारीको अनुमति दिएपछि एसएसटिएलका हिस्सेदारहरूले १८ मार्चमा साझेदारी स्वीकृत गरे। अगस्टको बीचतिर यो साझेदारीलाई कर विभागका साथै आरकमका हिस्सेदारहरूले पनि स्वीकृत गरे। यी दुई कम्पनीलाई गाभ्ने निर्णयलाई ३० सेप्टेम्बर २०१६ मा राजस्थान उच्च न्यायालय र ७ अक्टोबर २०१६ मा मुम्बई उच्च न्यायालयले स्वीकृत गरेको थियो। 

२० अक्टोबर २०१७ मा भारतको दूरसञ्चार विभागले गाभ्ने अनुमति दिएपछि ३१ अक्टोबर २०१७ मा आरकमले दुबै कम्पनी गाभिएको घोषणा गर्यो।

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:भारतीय दूरसञ्चार कम्पनीहरू
स्भेरिन

जर्मनीको एउटा राज्य मेक्लेनबर्ग-वोर्पोमेर्नको राजधानी हो

श्रेणी:जर्मनीका प्रान्तीय राजधानीहरू
बर्लिन

**बर्लिन**(, ; ) जर्मनीको राजधानी सहर तथा जर्मनीका १६ राज्यहरू मध्य एक हो । बर्लिन जर्मनीको सबैभन्दा ठुलो सहर हो ।

Berlin-vom Franzoesischen Dom-02-2017-gje.jpg
Berlin-Funkturm-12-Autobahn-2006-gje.jpg
Berlin-Zoo-Palast-Bikini-04-2017-gje.jpg
Berlin-Spreetour-24-Haus der Kulturen der Welt-2017-gje.jpg
Berlin-Pergamonmuseum-06-2006-gje.jpg
Berlin-Pergamonmuseum-12-Ischtar-Tor-2016-gje.jpg
Berlin-Siegessaeule-04-Strasse des 17. Juni-2016-gje.jpg
Berlin-Marx-Engels-Denkmal-04-Alexanderplatz-Fernsehturm-2017-gje.jpg
Berlin-Interbau 1957-30-Werner Duettmann-Akademie der Kuenste-2017-gje.jpg
Berlin-Wittenbergplatz-02-Brunnen-2017-gje.jpg

## जनसङ्ख्या
## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:जर्मनी
श्रेणी:जर्मनीका राज्यहरू
श्रेणी:युरोपका राजधानीहरू‎
अरुणाचल प्रदेशका जिल्लाहरू

यो सूची अरुणाचल प्रदेश का जिलाहरूको हो:-

* अंज जिल्ला
* चेंगलन्ग जिल्ला
* पूर्व कमेंग जिल्ला
* पूर्व सियांग जिल्ला
* कुरुंग कुमे जिल्ला
* लोहित जिल्ला
* निचली दिबांग घाटी जिल्ला
* निचली सुबनसिरी जिल्ला
* पपुमपारे जिल्ला
* तवांग जिल्ला
* तिरप जिल्ला
* उपरी दिबांग घाटी जिल्ला
* उपरी सुबनसिरी जिल्ला
* उपरी सियांग जिल्ला

श्रेणी:अरुणाचल प्रदेशका जिल्लाहरू
राप्ती नदी

**राप्ती नदी**का प्रमुख सहायक नदी माडी खोला र झिम्रुक खोला भएकोले यो जल सम्पदाका दृष्टिले निकै सम्पन्न छ। रोल्पा जिल्लाको महाभारत पर्वतबाट उत्पन्न भएको माडी नदी प्युठान जिल्ला हुदै आएको छ। प्युठान जिल्लाको गौमुखी भन्ने ठाउँबाट उत्पन्न भएको झिम्रुक खोलामा (गर्दन खोला, छोपेखोला, खप्रङखोला) आदि स–साना नदी नालाहरु मिसिएका छन्। प्युठान जिल्लाको ऐरावती भन्ने ठाउँमा माडी खोला र झिम्रुक खोला मिसिए पछि राप्ती नदीले आफ्नो बृहत स्वरुप प्राप्त गर्दछ। ६,५०० वर्ग कि. मि. जलधार क्षेत्र भएको पश्चिम राप्ती नदिको कुल लम्वाई २५७ कि. मि. रहेको छ। यो नदीबाट दाङ्ग देउखुरी उपत्यका र बाँके जिल्ला सिचांई सुविधा पुग्न गएको छ। 

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्यकडीहरू
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत उर्जा केन्द्रहरू
श्रेणी:पवित्र नदीहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका नदीहरू
अन्तर्राष्ट्रिय दूरसञ्चार सङ्घ

[thumb|230px|[बेर्न, स्विट्जरलैंडमा स्मारकमा लेखिएको शिलालेख : "Union Télégraphique Internationale fondée à Paris en १८६५ sur l'initiative du gouvernement français. Érigé par décision de l'Union Télégraphique prise à la conférence internationale de Lisbonne en १९०८." (नेपालीमा: "अन्तर्राष्ट्रीय दूरसंचार सङ्घ, १८६५मा पेरिसमा फ्रेंच सरकारको पहलमा स्थापित. यो स्मारक दूरसंचार संघको १९०८ मा लिस्बनमा अन्तर्राष्ट्रीय सम्मेलनमा लिइएको निर्णयमा बनिएको हो.")]]

**अन्तर्राष्ट्रीय दूरसंचार सङ्घ** (**ITU**; फ्रेन्च: *Union internationale des télécommunications*, स्पेनिश: *Unión Internacional de Telecomunicaciones*, चीनी भाषा: 国际电信联盟; रूसी:Международный союз электросвязи; अरबी:الاتحاد الدولي للاتصالات) एक अन्तर्राष्ट्रीय सङ्गठन हो. यो अन्तर्राष्ट्रीय रेडियो र दूरसंचारलाई नियमित र मानकीकृत गर्न स्थापित भएको थियो. यसको स्थापना पेरिसमा १७ मई] १८६५ मा भएको थियो । यसका मुख्य कार्यहरु हुन्:
* रेडियो वर्णक्रमको मानकी करण
* रेडियो वर्णक्रमको नियतन,
* विभिन्न देशहरूको बीच अन्तर्सम्बन्ध प्रबंधन, जसबाट अन्तर्राष्ट्रीय फोन कलको अनुमति दिन सकियोस

## संयोजन 
ITU तीन वृत्तखण्ड्हरूबाट बनिएको होस्।:

* दूरसंचार मानकीकरण वृत्तखंड, **ITU-T**, यसको सचिवालय दूरसंचार मानकीकरण ब्यूरो या TSB हो, जिसे १९९२ से पूर्व अन्तर्राष्ट्रीय दूरभाष र तारप्रेषण सलाहकार समिति या *International Telephone and Telegraph Consultative Committee* लघु रूपमा **CCITT** (फ्रेंचमा "Comité consultatif international téléphonique et télégraphique") कहते थे;
* रेडियोसञ्चार वृत्तखंड, **ITU-R**, जसको सचिवालय रेडियोसञ्चार ब्यूरो या BR हो, जसलाई १९९२ भन्दा पूर्व *International Radio Consultative Committee* या **CCIR** (from its French name "Comité consultatif international des radiocommunications") भनिन्थ्यो;
* दूरसंचार विकास वृत्तखंड, **ITU-D**, जसको सचिवालय दूरसंचार विकास ब्यूरो या BDT हो, जसको स्थापना १९९२ मा गरिएको थियो.

## See also 
thumb|ITU headquarters, Geneva
* ITU defines the future of mobile communications
* ITU Telecommunication Standardization Sector (ITU-T)
* ITU Radiocommunication Sector (ITU-R)
* ITU Telecommunication Development Sector (ITU-D)
* ITU-T Recommendations
* ITU-R Recommendations
* UIT X.509
* Inter-American Telecommunication Commission (CITEL)
* Working Group on Internet Governance (WGIG)

## Notes 
thumb|ITU headquarters, Geneva

## External links 
* ITU official site
* ITU history from the official site
* *U.N. Summit to Focus on Internet* - Washington Post article about ICANN and the United Nations' ITU relationship

श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घ
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र संघका विशेषज्ञ समितिहरु
महानगर टेलिफोन निगम लिमिटेड

'''''' भारतमा एक 'नवरत्न' श्रेणीको सार्वजनिक क्षेत्रको उपक्रम हो जुन दूरसञ्चार विभाग, सञ्चार मन्त्रालय, भारत सरकारको स्वामित्वमा रहेको छ। यसको प्रधान कार्यालय भारतको नयाँ दिल्लीमा रहेको छ। एमटिएनएलले भारतको मुम्बई र नयाँ दिल्ली र अफ्रिकाको टापु राष्ट्र मौरिससमा सेवा प्रदान गर्दछ। सन् १९९२ मा अन्य सेवा प्रदायकका लागि दूरसञ्चार क्षेत्र खुला हुँदासम्म मुम्बई र नयाँ दिल्लीमा यसको एकाधिकार थियो। भारत सञ्चार निगम लिमिटेडसँग हाल यसको १००% सेयर रहेको छ। 
. जुन २०२१ सम्म, यसको ३२ लाख ८० हजार ग्राहकहरू थिए।  यो केन्द्रीय सार्वजनिक क्षेत्रको एकाइको पूर्ण स्वामित्वको सहायक कम्पनी पनि हो।

## इतिहास 
बम्बई टेलिफोनको स्थापना सन् १८८२ मा भएको थियो। मुम्बईमा पहिलो टेलिफोन एक्सचेन्ज २८ जनवरी १८८२ मा सञ्चालनमा आएको थियो। दिल्लीको पहिलो टेलिफोन प्रणाली सन् १९११ मा स्थापना भएको थियो। महानगर टेलिफोन निगमको स्थापना सन् १९८६ मा भारत सरकारले दिल्ली र मुम्बईको टेलिफोन सेवाहरूको निरीक्षण गर्नका लागि गरेको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:भारतका इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरू
श्रेणी:नयाँ दिल्लीमा आधारित कम्पनीहरू
श्रेणी:भारतका दूरसञ्चार कम्पनीहरू
कोरबा जिल्ला

**कोरबा जिल्ला** मध्य भारतको छत्तीसगढ राज्यको एक प्रशासनिक जिल्ला हो। यस जिल्लाको मुख्यालय कोरबा हो। यो राज्यको क्षेत्रफल अनुसार सबैभन्दा ठुलो जिल्ला हो। छत्तीसगढको उत्तरी भागमा बसोबास गर्ने कोरवा जनजातिको नामबाट यो जिल्लाको नामकरण गरिएको हो।

यो जिल्ला राज्यको उत्तरी भागमा अवस्थित छ, जहाँ छत्तीसगढ मैदान सुरगुजा पठारसँग मिल्छ। जिल्लाको दक्षिणमा छत्तीसगढ मैदानको उत्तरी छेउ छ। पश्चिममा, यी मैदानहरू मैकल पहाडहरूको विस्तारसँग मिल्छन् जसले पठारबाट तराईलाई अलग गर्दछ। पूर्वमा देवपहाडी पर्वतमाला अवस्थित छ। यी घना वन पहाडहरू हसदेव नदीको उपत्यकाले विभाजित छन्। यस क्षेत्रको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पहाड करेला पहाड हो जसको उचाइ ३,२५३ फिट (९९२ मिटर) छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:छत्तीसगढका जिल्लाहरू
कोरिया जिल्ला

**कोरिया जिल्ला** मध्य भारतको छत्तीसगढ राज्यको उत्तर-पश्चिमी भागमा अवस्थित एक जिल्ला हो। जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय बैकुण्ठपुर हो। सुरगुजा जिल्लाबाट छुट्टिएर २५ मे १९९८ मा कोरिया जिल्ला अस्तित्वमा आएको थियो। नोभेम्बर १, २००० मा छत्तीसगढको नयाँ राज्यको गठन पछि, कोरिया जिल्ला नयाँ राज्यको हिस्सा बन्यो।

कोरिया जिल्ला २२°५६' र २३°४८' उत्तर र ८१°५६' र ८२°४७' पूर्वको बीचमा अवस्थित छ। यो उत्तर-पश्चिममा मानेन्द्रगढ-चिरमिरी-भरतपुर जिल्ला, दक्षिणमा कोरबा जिल्ला, पूर्वमा सुरजपुर जिल्लाले घेरिएको छ। जिल्लाको क्षेत्रफल ५९७७ वर्ग किलोमिटर छ, जसमध्ये ५९.९% वन क्षेत्र हो। यो जिल्ला पहाडी शृङ्खलाहरूको विशाल समूह हो। तल्लो तालभूमिको कुल उचाइ समुद्र सतहबाट ५५० मिटर (१८०० फिट) छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:छत्तीसगढका जिल्लाहरू
जशपुर जिल्ला

जशपुर जिल्ला भारतको राज्य छत्तिसगढको एउटा जिल्ला हो।

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:छत्तीसगढका जिल्लाहरू
श्रेणी:छत्तिसगढ
छत्तीसगढका जिल्लाहरू

यो सूची छत्तीसगढका जिल्लाहरूको हो:-

* कवर्धा जिल्ला
* कांकेर जिल्ला (उत्तर बस्तर)
* कोरबा जिल्लला
* कोरिया जिल्ला
* जशपुर जिल्ला
* जांजगीर-चाम्पा जिल्ला
* दन्तेवाडा जिल्ला (दक्षिण बस्तर)
* दुर्ग जिल्ला
* धमतरी जिल्ला
* बिलासपुर जिल्ला
* बस्तर जिल्ला
* महासमुन्द जिल्ला
* राजनांदगांव जिल्ला
* रायगढ जिल्ला
* रायपुर जिल्ला
* सरगुजा जिल्ला

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
किल

काइल सहर|250px|right
**काइल** जर्मनीको एउटा राज्य श्लेसविग-होल्सटीनको राजधानी हो र यो जर्मनीको धेरै जनसङ्ख्या भएको राज्यमा एक हो । जूने २०१४मा यसको जनसङ्ख्या २,४०,८३२ थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* Official website Kiel 
* Official tourism site

* Official website of the association museen am meer

श्रेणी:जर्मनीका प्रान्तीय राजधानीहरू
बस्तर जिल्ला

**बस्तर** मध्य भारतको छत्तीसगढ राज्यको एक जिल्ला हो। जगदलपुर, जिल्लाको सदरमुकाम हो। बस्तरलाई उत्तर-पश्चिममा नारायणपुर जिल्ला, उत्तरमा कोन्डगाउँ जिल्ला, पूर्वमा ओडिसा राज्यको नबरंगपुर र कोरापुट जिल्ला, दक्षिण र दक्षिण-पश्चिममा दन्तेवाडा र सुकमाले घेरेको छ। यस जिल्लामा आदिवासी र ओडिया संस्कृतिको अद्वितीय मिश्रण छ।

सन् १९९९ मा यस जिल्लालाई बस्तर, दन्तेवाडा र काङ्केरमा विभाजन गरिएको थियो। सन् २००० मा, बस्तर मध्य प्रदेशका १६ जिल्लाहरूमध्ये एक थियो जुन नयाँ राज्य छत्तीसगढको एक भाग बनेको थियो। सन् २०१२ मा, यसलाई फेरि विभाजन गरी कोन्डगाउँ जिल्ला बनाइएको थियो। यी चार जिल्ला बस्तर विभाजनको एक भाग हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:छत्तीसगढका जिल्लाहरू
राजनान्दगाउँ जिल्ला

राजनांदगांव जिल्ला भारतको राज्य छत्तिसगढको एउटा जिल्ला हो।

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:छत्तीसगढका जिल्लाहरू
श्रेणी:छत्तिसगढ
रायपुर जिल्ला

**रायपुर जिल्ला** भारतको छत्तीसगढ राज्यको एक जिल्ला हो। यसको प्रशासनिक मुख्यालय रायपुर सहर हो। यो जिल्ला खनिज स्रोतहरूले भरिपूर्ण छ र यहाँ धेरै वन्यजन्तु आरक्षहरू छन्। २० लाख जनसङ्ख्या भएको यो जिल्ला छत्तीसगढको सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको जिल्ला हो। यो २२° ३३' उत्तर देखि २१°१४' उत्तर अक्षांश र ८२° ६' देखि ८१° ३८' पूर्व देशान्तरको बीचमा अवस्थित छ। यसले माथिल्लो महानदी उपत्यकाको दक्षिण पूर्वी भाग र दक्षिण र पूर्वमा सीमावर्ती पहाडहरू ओगटेको छ। यो जिल्ला छत्तीसगढको मैदानमा अवस्थित छ, पहाडहरू नजिकका क्षेत्रहरू विभाजित भएका थिए जब जिल्ला तीन भागमा विभाजित भएको थियो।

रायपुर जिल्ला प्रशासनिक रूपमा ४ तहसील र ४ विकास खण्डमा विभाजित छ। यसमा एक लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र (रायपुर) र ९ विधानसभा (छत्तीसगढ विधानसभा) निर्वाचन क्षेत्रहरू छन्। यस क्षेत्रको प्रमुख बाली धान हो। यस जिल्लामा ५० भन्दा बढी ठुला र मध्यम स्तरका उद्योगहरू छन् जसले १०,००० भन्दा बढी मानिसहरूलाई रोजगारी प्रदान गरेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:छत्तीसगढका जिल्लाहरू
रायगढ जिल्ला

**रायगढ जिल्ला** भारतको मध्य राज्य छत्तीसगढको एक जिल्ला हो। रायगढ, जिल्लाको सदरमुकाम हो। यो जिल्ला रायगढ, सक्ती, सरनगढ, उदयपुर र जशपुर रियासतहरूलाई मिलाएर गठन गरिएको थियो। जशपुर अब छुट्टै जिल्ला हो। सक्ती अब रायगढ जिल्लाको भाग होइन। सारणगढ पनि २०२१ मा अलग गरिएको थियो।

यो छत्तीसगढको औद्योगिक जिल्लाको रूपमा द्रुत गतिमा बढिरहेको छ। भारतको सबैभन्दा पुरानो जुट मिलहरू मध्ये एक, मोहन जुट मिल यहाँ अवस्थित छ; यो छत्तीसगढ राज्य र अविभाजित मध्य प्रदेशको एक मात्र जुट मिल थियो। रायगढ देशको इस्पात र बिजुलीको प्रमुख उत्पादकहरू मध्ये एक हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:छत्तीसगढका जिल्लाहरू
सरगुजा जिल्ला

**सरगुजा जिल्ला** भारतको छत्तीसगढ राज्यको एउटा जिल्ला हो। यो जिल्ला छत्तीसगढको सबैभन्दा पुरानो जिल्लाहरू मध्ये एक हो। जिल्लाको मुख्यालय अम्बिकापुर हो।

यो जिल्ला यसको उपनाम सरगुजा बोली क्षेत्रमा अवस्थित छ (जहाँ सुरगुजिया बोलिन्छ) र प्रायद्वीपीय भारतको विन्ध्याचल-बघेलखण्ड क्षेत्रको पूर्वमा अवस्थित छ। किंवदन्ती अनुसार, भगवान रामले आफ्नो १४ वर्षको वनवासको समयमा सरगुजाको भ्रमण गरेका थिए। रामायण महाकाव्यसँग सम्बन्धित धेरै स्थानहरू छन्, जुन भगवान राम, लक्ष्मण र देवी सीताको नाममा राखिएको छ जस्तै रामगढ, सीता-भेङ्ग्रा र लक्ष्मणगढ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:छत्तीसगढका जिल्लाहरू
जम्मु र कश्मीरका जिल्लाहरू

यो सूची जम्मु कश्मीर राज्यका जिल्लाहरूको हो:-

* अनन्तनाग जिल्ला
* उधमपुर जिल्ला
* कठुआ जिल्ला
* कारगिल जिल्ला
* कुपवाडा जिल्ला
* जम्मू जिल्ला
* डोडा जिल्ला
* पुंछ जिल्ला
* पुलवामा जिल्ला
* बडगांव जिल्ला
* बारामूला जिल्ला
* लेह जिल्ला
* राजौरी जिल्ला
* श्रीनगर जिल्ला
*

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:जम्मू अनि कश्मीरका जिल्लाहरू
श्रेणी:जम्मू अनि कश्मीर
उधमपुर जिल्ला

**उधमपुर जिल्ला** भारतीय राज्य जम्मु कश्मीरको एउटा जिल्ला हो।

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:जम्मु र कश्मीरका जिल्लाहरू
श्रेणी:जम्मु र कश्मीर
कारगिल जिल्ला

**कारगिल जिल्ला** भारत प्रशासित लद्दाखको विवादित कश्मीर क्षेत्रको एक जिल्ला हो। यो भारत प्रशासित केन्द्र शासित प्रदेश लद्दाखमा पर्ने दुई जिल्लामध्ये एक हो। यस जिल्लाको सदरमुकाम कारगिल सहरमा अवस्थित छ। यस जिल्लालाई पश्चिममा भारत प्रशासित केन्द्र शासित प्रदेश जम्मु र कश्मीर, उत्तरमा पाकिस्तान प्रशासित प्रशासनिक क्षेत्र गिलगित-बाल्टिस्तान, पूर्वमा लद्दाखको लेह जिल्ला र दक्षिणमा भारतीय राज्य हिमाचल प्रदेशले घेरेको छ। पुरिग, द्रास र जांस्करको नामले चिनिने तीन ऐतिहासिक क्षेत्रहरू समावेश गरिएको यो जिल्ला महान हिमालयको उत्तर-पूर्वमा अवस्थित छ र जांस्कर शृङ्खलाको अधिकांश भाग लाई समेटेको छ।

शिया मुसलमानहरूले यस जिल्लाको जनसङ्ख्याको बहुमत समावेश गरेका छन्, जसमा बौद्ध धर्मावलम्बीहरू एक महत्त्वपूर्ण अल्पसङ्ख्यक को गठन गर्दछन्, मुख्यतया जांस्कर तहसीलमा बसोबास गर्दछन्। सन् २०१९ मा, लद्दाख एक केन्द्र शासित प्रदेश बनेको थियो, कारगिल र लेह यसको संयुक्त राजधानी थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:लद्दाखका जिल्लाहरू
जम्मु जिल्ला

जम्मू जिल्ला भारतीय राज्य जम्मु कश्मीरको एउटा जिल्ला हो।

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:जम्मु र कश्मीरका जिल्लाहरू
श्रेणी:जम्मु र कश्मीर
लेह जिल्ला

**लेह जिल्ला** भारत प्रशासित लद्दाखको विवादित कश्मीर क्षेत्रको एक जिल्ला हो। ४५,११० वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल भएको यो जिल्ला कच्छपछि दोस्रो ठुलो जिल्ला हो। यसको उत्तरमा गिलगित-बाल्टिस्तानको खार्माङ र घाँचे जिल्लाहरू र सिन्जियाङको काशगर प्रान्त र होतान प्रान्तले घेरेको छ, जससँग यो ऐतिहासिक काराकोरम भन्ज्याङ हुँदै जोडिएको छ। अक्साई चिन र तिब्बत पूर्वमा, कारगिल जिल्ला पश्चिममा र लाहुल र स्पीति दक्षिणमा छन्। यस जिल्लाको सदरमुकाम लेहमा रहेको छ। यो ३२ देखि ३६ डिग्री उत्तरी अक्षांश र ७५ देखि ८० डिग्री पूर्वी देशान्तरको बीचमा अवस्थित छ।

१ जुलाई १९७९ सम्म सम्पूर्ण लद्दाख लेहको प्रशासनमा थियो, जब कारगिल र लेह प्रशासनिक जिल्लाहरू सिर्जना गरिएको थियो। २०औँ शताब्दीको उत्तरार्धदेखि नै बौद्ध र मुस्लिमहरूबीचको गुनासोको स्रोत धर्म भएको छ र यस विभाजनमा योगदान पुर्याएको छ। अगस्ट २०१९ मा, भारतको संसदले लेहलाई नयाँ केन्द्र शासित प्रदेश लद्दाखको जिल्ला बनाउने प्रावधानहरू समावेश गर्ने अधिनियम पारित गरेको थियो, जुन ३१ अक्टोबर २०१९ मा गठन गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:लद्दाखका जिल्लाहरू
श्रीनगर जिल्ला

**श्रीनगर जिल्ला** भारतीय राज्य जम्मु कश्मीरको एउटा जिल्ला हो ।

=सन्दर्भ सामग्री=

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:जम्मु र कश्मीरका जिल्लाहरू
श्रेणी:जम्मु र कश्मीर
अहमदाबाद जिल्ला

**अहमदाबाद जिल्ला** भारतको गुजरात राज्यको मध्य भागमा अवस्थित एक जिल्ला हो। यो भारतको सातौँ सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको जिल्ला हो (७३९ मध्ये)। अहमदाबाद वरपरको क्षेत्र ११औँ शताब्दीदेखि बसोबास गर्दै आएको छ, जब यसलाई अशावलको नामले चिनिन्थ्यो। त्यस समयमा अखिलवारा (आधुनिक पाटन) का चौलुक्या (सोलंकी) शासक कर्णले अशावलका भील राजाविरुद्ध सफल युद्ध गरे र साबरमतीको किनारमा कर्णावती नामक नगर को स्थापना गरे।

सन् २०११ को जनगणना अनुसार अहमदाबाद जिल्लाको जनसङ्ख्या ७२,१४,२२५ रहेको छ, जुन हङकङ वा अमेरिकी राज्य वासिङ्टनको बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा आठौँ स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनघनत्व ९८३ बासिन्दाहरू प्रति वर्ग किलोमिटर (२,५५०/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१-२०११ को दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धिदर २२.३१ प्रतिशत थियो। अहमदाबादमा प्रति १० पुरुषमा ९०३ महिलाको लिंग अनुपात रहेको छ भने साक्षरता दर ८६.६५% रहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
ड्रेसडेन

जर्मनीको एउटा राज्य सैक्सोनीको राजधानी हो

## चित्र दीर्घा 

Dresden-1458-Panorama-2008-gje.jpg|Panorama
Dresden-1470-Frauenkirche-Staendehaus-2008-gje.jpg|Frauenkirche, Ständehaus
Dresden-2330-Fuerstenzug-Fenster 1-6-bis Heinrich der Erlauchte-2015-gje.jpg|Fürstenzug
Dresden-2494-Zwinger-Sempergalerie-Ostecke-2015-gje.jpg|Zwinger
Dresden-2488-Zwinger-Westecke-Putten und Laternen-2015-gje.jpg|Zwinger
Dresden-2480-Zwinger-Besucher-2015-gje.jpg|Zwinger
Dresden-2262-Postplatz-Unser Quartier Motel One-2015-gje.jpg|Hotel am Postplatz
Dresden-1670-Wasserwerk Saloppe-2008-gje.jpg|Wasserwerk Saloppe
Dresden-1624-Blaues Wunder-2008-gje.jpg|Blaues Wunder
Dresden-Pillnitz-Schloss-120-Neues Palais-2015-gje.jpg|Schloss Pillnitz

श्रेणी:जर्मनीका प्रान्तीय राजधानीहरू
अमरेली जिल्ला

**अमरेली जिल्ला** भारतको गुजरात राज्यको ३३ प्रशासनिक जिल्लाहरू मध्ये एक हो। जिल्लाको सदरमुकाम अमरेलीमा अवस्थित छ। यस जिल्लाको क्षेत्रफल ६,७६० वर्ग किलोमिटर रहेको छ र यसको जनसङ्ख्या १,५१४,१९० रहेको छ जसमध्ये २२.४५% सहरी थिए (सन् २०११ को तथ्याङ्क अनुसार)।  अमरेलीले धारी गिर राष्ट्रिय वन अभयारण्य क्षेत्र ओगटेको छ। अहिले यो शिक्षाको केन्द्रको रुपमा विकास भइरहेको छ।

सुरुमा, अमरेली एक प्राचीन इतिहासको साथ एक सानो गाउँ थियो, र यस क्षेत्रमा स्थापित विभिन्न राज्यहरू र साम्राज्यहरू को भाग थियो। सन् १७८० को दशकमा मराठाहरूले क्षेत्र अधिग्रहण गर्न र यस क्षेत्रमा आफ्नो शासन स्थापित गर्न थालेपछि यो एक गाउँबाट अर्को सहरमा परिणत भयो। स्वतन्त्रता पछि यो जिल्ला बम्बई राज्यको भाग बन्यो र बम्बई राज्यको विभाजन पछि गुजरात राज्यको एक अलग जिल्ला बन्यो। अमरेलीमा मध्यम कालो, दोमट, बलौटे, चट्टानी हीन र खारा जस्ता विभिन्न प्रकारका माटोहरू छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
बनासकाण्ठा जिल्ला

**बनासकाण्ठा जिल्ला** भारतको गुजरात राज्यको ३३ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। यस जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय पालनपुरमा रहेको छ जुन यसको सबैभन्दा ठुलो सहर पनि हो। यो जिल्ला गुजरातको उत्तरपूर्वमा अवस्थित छ र सम्भवतः पश्चिम बनास नदीको नामबाट नामाकरण गरिएको छ जुन माउन्ट आबु र अरावली पर्वत शृङ्खलाको बीचमा घाटी हुँदै यस क्षेत्रमा गुजरातको मैदानी क्षेत्रमा र कच्छको रणतर्फ बग्छ। यो जिल्ला अम्बाजी मन्दिरका लागि प्रसिद्ध छ जसले धेरै पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्दछ। यस जिल्लाको क्षेत्रफल १२,७०३ वर्ग किलोमिटर रहेको छ र यो राज्यको दोस्रो ठुलो जिल्ला हो।

यस जिल्लाको अर्थव्यवस्था कृषि र खाद्य प्रसंस्करण, पर्यटन, टेक्सटाइल र खनिज आधारित उद्योगहरूमा आधारित छ। विगत दुई दशकमा जिल्लामा खाद्य प्रशोधन उद्योगले कुल लगानीको ५७ प्रतिशत आकर्षित गरेको छ। यो देशको इसाबगुलको अग्रणी उत्पादकहरू मध्ये एक पनि हो। यो जूनागढ जिल्ला र जामनगर जिल्ला पछि राज्यमा तेल बीउको तेस्रो ठुलो उत्पादक पनि हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
आनन्द जिल्ला

**आनन्द जिल्ला** पश्चिमी भारतको गुजरात राज्यको एक प्रशासनिक जिल्ला हो र जसको लोकप्रिय उपनाम **चारोटार** हो।  यसलाई सन् १९९७ मा खेडा जिल्लाबाट अलग गरिएको थियो। आनन्द जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय हो। यस जिल्लालाई उत्तरमा खेडा जिल्ला, पूर्वमा वडोदरा जिल्ला, पश्चिममा अहमदाबाद जिल्ला र दक्षिणमा खम्भातको खाडीले घेरेको छ। प्रमुख सहरहरू उमरेथ, खम्भात, करमसाद, तारापुर, पेटलाड, बोरसाड र सोजित्रा हुन्।

सन् २०११ को जनगणना अनुसार, आनन्द जिल्लाको जनसङ्ख्या २०,९२,७४५ (कुल पुरुष १,०८८,२५३ र कुल महिला १,००२,०२३) रहेको छ, जुन लगभग उत्तरी म्यासेडोनिया राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य नयाँ मेक्सिकोको बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा २१९औँ स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनसङ्ख्या घनत्व ७११ प्रति वर्ग किलोमिटर (१,८४०/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१-२०११ को दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धिदर १२.५७ प्रतिशत थियो। भारतको सन् २०११ को जनगणना अनुसार यस जिल्लाको ९६.६६% जनसङ्ख्याले गुजराती, २.१०% हिन्दी र ०.५८% उर्दु लाई आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा बोल्दछन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
भरुच जिल्ला

**भरुच** भारतको गुजरात राज्यको पश्चिमी तटमा काठियावाड प्रायद्वीपको दक्षिणी भागमा रहेको एउटा जिल्ला हो जसको आकार र जनसङ्ख्या बोस्टनसँग तुलना गर्न सकिन्छ। भरुचको नाम प्रसिद्ध हिन्दु ऋषि भृगुबाट आएको हो। भरुचको ऐतिहासिक नाम 'भृगुकच्छ' हो। पौराणिक भृगु ऋषिलाई ब्रह्माका दश पुत्रमध्ये एक भनिन्छ।

त्यहाँ एक कथा पनि छ जसले सङ्केत गर्दछ कि भृगुले आफ्ना नातेदारहरूसँग भरुचमा अस्थायी पहुँच मागेको थियो जुन लक्ष्मीको हो भनिन्छ, भरुच नर्मदा नदीको किनारमा अवस्थित भएकोले रुद्रदेह पनि भनिन्छ। चन्रा माउली महादेव भरुचका भार्गवहरूको हिन्दु कुल देवता हुन्। नर्मदा नदीले आफ्नो भूमिबाट खम्बातको खाडीमा पुग्छ र त्यो ढुवानी धमनीले भारतको उपमहाद्वीपको मध्य र उत्तरी भागहरूमा अवस्थित राज्यहरू र साम्राज्यहरूमा आन्तरिक पहुँच प्रदान गर्‍यो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
* आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
भावनगर जिल्ला

**भावनगर जिल्ला** सौराष्ट्र प्रायद्वीपमा  अवस्थित गुजरातको एउटा जिल्ला हो। प्रशासनिक मुख्यालय भावनगर सहरमा छ।

## भूगोल 
भावनगर जिल्लाले ८३३४ किमी २ भन्दा बढी क्षेत्र ओगटेको छ। तटीय क्षेत्र धेरैजसो जलोइको छ।

भावनगरको उत्तरपूर्वमा अहमदाबाद जिल्ला, उत्तरपश्चिममा बोटाड जिल्ला, पूर्व र दक्षिणमा क्याम्बेको खाडी र पश्चिममा अमरेली जिल्लाको सिमाना छ।

## इतिहास 
भावनगर राज्य गोहिल राजपूतहरूले शासन गरेको राजको समयमा एक सलामी राज्य थियो।

भावनगरले बोटाड र गढडा नामक दुईवटा तालुकहरू गुमायो, जुन अगस्ट २०१३ मा बोटाडको नयाँ जिल्ला गठन भयो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
डाङ जिल्ला

**डाङ** () भारतको गुजरात राज्यको एक जिल्ला हो। यो जिल्लाको प्रशासनिक सदरमुकाम आहवामा रहेको छ। डाङ जिल्लाको कुल क्षेत्रफल १,७६४ वर्ग किलोमिटर रहेको छ भने यो जिल्लाको कुल जनसङ्ख्या सन् २०११ को जनगणना अनुसार २,२८,२९१ रहेको छ। डाङ जिल्ला गुजरात राज्यमा रहेका ३३ वटा जिल्लाहरू मध्ये सबैभन्दा थोरै जनसङ्ख्या भएको जिल्ला पनि हो। 

९४% जनसङ्ख्या अनुसूचित जनजातिहरू मध्ये एक हो। सन् १८४२ मा भारत सरकार र डाङका राजाहरू बीच भएको सम्झौताका कारण हाल डाङका पाँच राजाहरू भारतको एक मात्र वंशाणुगत राजपरिवार हुन् जसको उपाधिलाई हाल सरकारले मान्यता दिएको छ। भारतको सन् २०११ को जनगणना अनुसार यस जिल्लाको ५९.५५% जनसङ्ख्याले डाँगी, ३२.५३% गुजराती, ३.१८% गामित, १.९९% मराठी र १.२१% हिन्दी लाई आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा बोल्दथे।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
दाहोद जिल्ला

**दाहोद जिल्ला** पश्चिम भारतको गुजरात राज्यको एउटा जिल्ला हो। आदिवासी जनजातिको बाहुल्य रहेको यो जिल्ला प्रायः जङ्गल र पहाडले ढाकेको छ। दाहोद पूर्वी गुजरातमा अवस्थित छ। यो गुजरात, राजस्थान र मध्य प्रदेश बीचको त्रिविन्दुमा अवस्थित छ। यसको उत्तरमा राजस्थान, पूर्वमा मध्यप्रदेश, दक्षिणमा छोटा उदयपुर जिल्ला, पश्चिममा पञ्चमहल जिल्ला र उत्तरमा महिसागर जिल्ला रहेको छ।

जिल्लामा दुई क्षेत्रहरू छन्: जिल्लाको पश्चिमी भागमा क्षुपभूमिको क्षेत्र र पूर्वमा पहाडहरू। यी सबै क्षेत्र जङ्गलले ढाकेका छन्। यस जिल्लामा पनाम, खान, कालुटारी, मछान र अनास नदीहरू छन्। यी नदीहरू माहीका सहायक नदीहरू हुन्। सन् १९४८ मा भारतको स्वतन्त्रता अघि, दाहोद जिल्ला सुन्ठ रियासतको एक भाग थियो। अक्टोबर र नोभेम्बर १९१३ मा गोविन्दगिरी अन्तर्गतका भीलहरूले यसको गाउँहरूमा छापा मारेका थिए जसलाई उत्तरपूर्वको मानगढ पहाडमा छाउनी हालेका थिए। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
गान्धीनगर जिल्ला

**गान्धीनगर जिल्ला** गुजरात, भारतको एक प्रशासनिक जिल्ला हो, जसको मुख्यालय राज्यको राजधानी गान्धीनगरमा छ। यसको आयोजना सन् १९६४ मा भएको थियो। यसको क्षेत्रफल २,१४० वर्ग किलोमिटर छ, र यसको जनसङ्ख्या १,३९१,७५३ रहेको छ जसमध्ये ४३.१६% सहरी क्षेत्रमा बस्छन् (२०११ को जनगणना)।

गान्धीनगर जिल्लालाई सबरकन्ठा जिल्ला र अरबल्ली जिल्लाले उत्तरपूर्वमा, खेडालाई दक्षिण-पूर्वमा, अहमदाबादलाई दक्षिण-पश्चिममा र मेहसाना जिल्लाले उत्तर-पश्चिममा घेरेको छ। पुरानो मुम्बई राज्यको विभाजनको कारण, गुजरात राज्यको गठन १ मे १९६० मा भएको थियो। गुजरातको क्षेत्रको विकासको कारण, राज्यको राजधानी अहमदाबाद मा राखिएको थियो। त्यस समयमा, अहमदाबाद सहरको जनसङ्ख्या मोटाई कम गर्न, गुजरातको क्षेत्रको नयाँ राजधानी गान्धीनगरको स्थापना गरिएको थियो। राष्ट्रपिता महात्मा गान्धीको चिरस्थायी स्मृतिलाई कायम राख्न नयाँ राजधानीको नाम गान्धीनगर राखिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
जुनागढ जिल्ला

**जुनागढ जिल्ला** भारतको गुजरात राज्यको एउटा जिल्ला हो। यसको प्रशासनिक मुख्यालय जुनागढ सहर हो। यो जिल्ला पश्चिमी गुजरातको काठियावाड प्रायद्वीपमा अवस्थित छ। यस जिल्लालाई राजकोट जिल्ला (उत्तरमा), पोरबन्दर जिल्ला (उत्तर-पश्चिम) र अमरेली जिल्ला (पूर्व) ले घेरेको छ। दक्षिण र पश्चिममा अरब सागर छ। जुनागढमा गिरनार भनिने हिमाल छ जुन हिन्दु र जैन धर्मका लागि तीर्थस्थल हो।

विभाजित जिल्लाको जनसङ्ख्या १,५२५,६०५ छ, जसमध्ये ५७३,४०३ (३७.५९%) सहरी क्षेत्रमा बस्छन्। जुनागढमा प्रति १००० पुरुषमा ९४५ महिलाको लिङ्ग अनुपात थियो। अनुसूचित जाति र अनुसूचित जनजाति क्रमशः १५१,९७१ (९.९६%) र ३७,८१० (२.४८%) जनसङ्ख्या छन्। गुजराती प्रमुख भाषा थियो जसलाई जनसङ्ख्याको ९७.४४% ले बोल्ने गरिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
जामनगर जिल्ला

**जामनगर जिल्ला** पश्चिमी भारतको गुजरातको एउटा जिल्ला हो। यसको मुख्यालय जामनगर नामक सहरमा अवस्थित छ। यसले रिलायन्स जस्ता ठुला भारतीय कम्पनीहरूको उत्पादन सुविधाहरू आयोजक गर्दछ। यसको आकर्षणहरूमा धेरै महलहरू, एक समुद्री राष्ट्रिय निकुञ्ज र एक पक्षी अभयारण्य छन्, जसलाई खिजाडिया पक्षी अभयारण्यको रूपमा चिनिन्छ। सन् २०१३ मा, देवभूमि द्वारका जिल्लालाई जिल्लाको पश्चिमी भागबाट अलग गरिएको थियो।

जामनगर र भुज, अहमदाबाद, सुरत, वडोदरा, मुम्बई, पुणे र अन्य प्रमुख सहरहरू बीच चल्ने कोचहरूसँग धेरै निजी बस सेवा प्रदायकहरू छन्। राज्य यातायातसँग गुजरात राज्यका लगभग सबै सहरहरूमा बस सेवाहरू र अन्तरराज्यीय यातायात सुविधाहरू छन्। सन् २०२३ को जनगणना अनुसार जामनगर जिल्लाको अनुमानित जनसङ्ख्या २५,१६,००० रहेको छ, जुन नामिबिया राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य नयाँ मेक्सिकोको बराबर हो। यसले यस जिल्लालाई भारतको ८७औँ (कुल ६४० मध्ये) स्थान दिन्छ। यस जिल्लाको जनघनत्व १५३ बासिन्दाहरू प्रति वर्ग किलोमिटर (४००/वर्ग माइल) रहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
कच्छ जिल्ला

**कच्छ जिल्ला** पश्चिमी भारतको गुजरात राज्यको एउटा जिल्ला हो, यसको मुख्यालय (राजधानी) भुजमा रहेको छ।४५,६७४ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटेको यो जिल्ला भारतको सबैभन्दा ठुलो जिल्ला हो। कच्छको क्षेत्रफल हरियाणा (४४,२१२ वर्ग किलोमिटर) र केरल (३८,८६३ वर्ग किलोमिटर) जस्ता अन्य भारतीय राज्यहरूको सम्पूर्ण क्षेत्रफलभन्दा ठुलो छ। कच्छको जनसङ्ख्या लगभग २०,९२,३७१ रहेको छ। यस जिल्लामा १० तालुक, ९३९ गाउँ र ६ नगरपालिकाहरू रहेका छन्। कच्छ जिल्ला कच्छी भाषा बोल्ने कच्छी मानिसहरूको घर हो।

कच्छ दक्षिण र पश्चिममा कच्छको खाडी र अरब सागरले घेरिएको छ भने उत्तरी र पूर्वी भाग कच्छको महान रण र सानो रण (मौसमी सिमसार) ले घेरिएको छ। यो भारतको छिमेकी देश पाकिस्तानसँगको सीमाको छेउमा पनि छ। जब यसका नदीहरूमा धेरै बाँधहरू बनाइएको थिएनन्, कच्छको रण वर्षको ठुलो भागको लागि सिमसार थियो। आज पनि, यो क्षेत्र वर्षको एक महत्त्वपूर्ण भागको लागि भिजेको छ। सन् २०११ को जनगणना अनुसार यस जिल्लाको जनसङ्ख्या २०,९२,३७१ रहेको छ जसमध्ये ३०% सहरी थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू
अनन्तनाग जिल्ला

**अनन्तनाग जिल्ला** भारतीय राज्य जम्मु कश्मीरको एउटा जिल्ला हो।

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:जम्मु र कश्मीरका जिल्लाहरू
श्रेणी:जम्मु र कश्मीर
कबीरधाम जिल्ला

**कबीरधाम जिल्ला** मध्य भारतको छत्तीसगढ राज्यको ३३ प्रशासनिक जिल्लाहरू मध्ये एक हो। यो जिल्ला पहिले कवर्धा जिल्लाको रूपमा चिनिन्थ्यो। यो जिल्ला २१.३२' देखि २२.२८' उत्तर अक्षांश र ८०.४८' देखि ८१.४८' पूर्वी देशान्तरको बीचमा अवस्थित छ। यो जिल्लाले ४,४४७.५ किलोमिटर (१,७१७.२ वर्ग माइल) क्षेत्रफल ओगटेको छ। कवर्धा सहर यसको प्रशासनिक मुख्यालय हो। यो जिल्ला जिल्ला मुख्यालय कवर्धाबाट १८ किलोमिटरको दूरीमा अवस्थित भोरमदेव मन्दिरको लागि परिचित छ।

यस जिल्लाको सिमाना उत्तरमा मध्य प्रदेशको डिन्डोरी जिल्ला, पूर्वमा मुंगेली र बेमेटारा जिल्ला, दक्षिणमा राजनान्दगाउँ जिल्ला, पश्चिममा मध्य प्रदेशको बालाघाट र मण्डला जिल्लाहरूसँग जोडिएको छ। उत्तरी र पश्चिमी भागहरू सतपुराको मैकल पर्वत शृङ्खलाले घेरिएका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:छत्तीसगढका जिल्लाहरू
नवसारी जिल्ला

**नवसारी** भारतको गुजरात राज्यको एक प्रशासनिक जिल्ला हो, जसको मुख्यालय नवसारी सहरमा छ। यस जिल्लाले २,२११ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटेको छ र १९९७ मा वलसाड जिल्लालाई वलसाड र नवसारी जिल्लामा विभाजन गरेपछि यसको गठन गरिएको थियो। यो भारतमा चिकुको सबैभन्दा ठुलो उत्पादक हो। नवसारी जिल्ला पूर्णा नदीको तटीय क्षेत्रमा अवस्थित एउटा प्रसिद्ध स्थान हो। यो जिल्ला सुरतदेखि १७ माइल दक्षिण-दक्षिण पूर्वमा रहेको छ।

सन् २००१-२०११ को दशकमा जनसङ्ख्या वृद्धि दर ८.२४% थियो, जुन गुजरातमा सबैभन्दा कम जनसङ्ख्या वृद्धि दर (७.८६% पुरुष र ८.६३% महिलाहरूको साथ), २१औँ शताब्दीको पहिलो दशकमा गुजरातको वृद्धि दरको आधा भन्दा कम थियो। गुजरातमा सबैभन्दा कम ६ वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिकाको जनसङ्ख्या ९.७३ प्रतिशत छ र यसमा ५२ प्रतिशत पुरुष र ४८ प्रतिशत महिला छन्। जिल्लामा करिब दुई लाख ९५ हजार १३१ घरधुरी रहेकामा प्रत्येकमा औसतमा पाँच जना सदस्य रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गुजरातका जिल्लाहरू