open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
राष्ट्रिय शिक्षा पद्धतिको योजना (२०२८ - २०३२ )

**राष्ट्रिय शिक्षा पद्धति योजना २०२८** नेपालको शिक्षाको प्रणालीगत विकास गर्ने उद्देश्यले लागू गरिएको शिक्षा योजना थियो। 
नेपालमा शिक्षाको योजेना अन्तर्गत राष्ट्रिय शिक्षा पद्धतिको योजना (२०२८ - २०३२) शिक्षाको विकासको लागि २०२८ सालमा आयोग को स्थापना भयो। राष्ट्रिय शिक्षा पद्धतिको योजना २०२८ (रा. शि. प २०२८ ) सुरुमा चितवन र कास्की जिल्लामा २०२८  सुरु गरी क्रमसः नेपालका अन्य सम्पूर्ण भागमा २०३२ सालमा लागु गरी सकेको हुनाले एस लाई  राष्ट्रिय शिक्षा पद्धतिको योजना (२०२८ - २०३२)  भनियको हो । 

## रा. शि. प २०२८ लागुका चरणहरु 
## राष्ट्रिय शिक्षा पद्धतिको योजना (२०२८ – २०३२)
वि.सं. २०२८ साल वैशाख ५ गते तत्कालिन राजा महेन्द्रद्वारा राष्ट्रिय शिक्षा पद्धतिको योजना २०२८ जारी, 
रा.शि.प.को योजना २०२८ देखि २०३२ सालसम्ममा ५ वर्षमा देशभर लागू भएको त्यसैले यसलाई रा.शि.प.को योजना २०२८ – २०३२ पनि भनिन्छ । 
रा.शि.प. को योजनाको कार्यान्वयन अवधिलाई ३ चरणमा विभाजग गरिएको थियो 
श्रेणी:शिक्षा
(क)	प्रयोगात्मक चरण : २०२८ (पहिलो वर्ष) – २ जिल्ला चितवन र कास्की र दोस्रो वर्ष (वि.सं. २०२९) मा १३ जिल्ला लागू 
(ख)	मध्यावधि चरण तेस्रो वर्ष (२०३०) मा १६ जिल्ला र चौथो वर्ष (वि.सं. २०३१) मा २० जिल्लामा लागू 
(ग)	स्थायी चरण : पाँचौ वर्ष (२०३२) मा २४ जिल्लामा लागू तर लागू गर्ने योजना भने निम्नानुसारको थियो : पहिलो वर्ष २ जिल्ला, दोस्रो वर्ष १३ जिल्ला, तेस्रो वर्ष १५ जिल्ला, चौथो वर्ष २० जिल्ला र पाँचौ वर्ष २५ जिल्ला (सुर्खेत जिल्लामा पाँचौ चरणमा लागू गर्ने योजना बनाइएको भएता पनि तेस्रो चरणमा लागू भएको)

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
विकासका सूचक

पूर्ण र सर्वांगीण विकासको लागि निम्न सूचक महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।
## मात्रात्मक सूचक 
#प्रतिव्यक्ति आम्दानी
#कुल राष्ट्रिय आम्दानी
#व्यापार आयात निर्यात
#बाटो , बिजुली, टेलिफोन, विद्यालय , धारा, मोटर , इन्टरनेट सुबिधा 
#उद्योग स्थापना 
#पुँजीको प्रवाह 
#आर्थिक 
#राष्ट्रिय आय 
#उत्पादन
#प्राकृतिक स्रोत र साधनको प्रचुरता 

 
## गुणात्मक सूचक
#शिक्षा
#स्वास्थ्य 
#रोजगारी
#मानव अधिकार 
#सामाजिकता
#शान्ति
#आत्मनिर्भरता
#राजनीतिक स्वतन्त्रता
श्रेणी:विकास
जाल

जाल एउटा वहुआर्थी शब्द हो|  जालको सोझो अर्थ हुनेगर्छ केही कुरा राख्न बनाइएको थैली,जस्तै माछा, स्याउला आदि| भने अर्को अर्थमा जाल भन्नाले द्विविधा अथवा शंकट बुझाउछ |

श्रेणी:शब्दार्थ
गुरुत्व प्रवेग

**गुरुत्व प्रवेग** (Acceleration due to Gravity) भन्नाले पृथ्वीको गुरुत्वाकर्षण बलका कारण कुनै वस्तुमा हुने तिव्रताको परिवर्तनलाई जनाउँछ। गुरुत्व प्रवेगको मान पृथ्वीको सतहमा लगभग **9.8 m/s²** हुन्छ, जुन सबै वस्तुहरूमा समान रूपमा लागु हुन्छ। यो न्यूटनको गुरुत्वाकर्षणको नियम र गतिको नियमहरूमा आधारित महत्त्वपूर्ण भौतिक राशि हो।

### परिभाषा 
**गुरुत्व प्रवेग** भन्नाले कुनै वस्तु पृथ्वीको गुरुत्वाकर्षण बलको प्रभावमा पर्दा त्यसको चालमा हुने परिवर्तनलाई जनाउँछ। यो परिवर्तन **प्रवेग** (Acceleration) को रूपमा व्यक्त गरिन्छ, जसलाई *g* भनेर चिनिन्छ। 

### इतिहास 
गुरुत्व प्रवेगको अवधारणाको अध्ययन ग्यालिलियो ग्यालिलीले 17औं शताब्दीमा गरेका थिए। उनले आफ्नो **झर्ने वस्तुहरूको प्रयोग**बाट गुरुत्वाकर्षणले सबै वस्तुहरूमा समान प्रभाव पार्छ भन्ने प्रमाणित गरे। पछि, आइज्याक न्यूटनले आफ्नो **गुरुत्वाकर्षणको सार्वभौम नियम**द्वारा यसलाई गणितीय रूपमा परिभाषित गरे।

### गुरुत्व प्रवेगको मान 
पृथ्वीको सतहमा गुरुत्व प्रवेगको मान **9.8 m/s²** मानिन्छ। तर, यो मान पृथ्वीको भौगोलिक स्थान, ऊँचाइ, र गुरुत्व केन्द्रबाटको दूरी अनुसार फरक पर्न सक्छ। 
* **ध्रुवमा:** गुरुत्व प्रवेग बढी हुन्छ।
* **विषुवत रेखामा:** गुरुत्व प्रवेग कम हुन्छ।
* **उचाइमा:** उचाइ बढ्दै जाँदा गुरुत्व प्रवेग घट्दै जान्छ।

### गणितीय व्याख्या 
गुरुत्व प्रवेगलाई न्यूटनको गुरुत्वाकर्षणको नियम र गतिको दोस्रो नियमको आधारमा गणना गर्न सकिन्छ:
F = ma 

जहाँ:
* *F* = गुरुत्व बल
* *m* = वस्तुको द्रव्यमान
* *a* = गुरुत्व प्रवेग (g)

यसबाट:
*g = G(M/r²)*

### प्रयोगहरू 
गुरुत्व प्रवेगको अध्ययन धेरै वैज्ञानिक र प्राविधिक क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण छ। 
* **अभिकेन्द्र बलको अध्ययन:** वस्तुहरूको परिक्रमा गति।
* **सार्वभौम गुरुत्व नियमहरूको परीक्षण:** पृथ्वी र अन्य खगोलीय पिण्डहरूको अध्ययन।
* **इंजिनियरिङ डिजाइन:** भवन, पुल, र अन्य संरचनाहरूमा भारको गणना।

### भिन्न स्थानमा गुरुत्व प्रवेग 
गुरुत्व प्रवेग पृथ्वीको विभिन्न स्थानहरूमा फरक पर्छ। 
* चन्द्रमामा गुरुत्व प्रवेग पृथ्वीको भन्दा कम (लगभग **1.6 m/s²**) हुन्छ।
* मंगल ग्रहमा गुरुत्व प्रवेग पृथ्वीको गुरुत्व प्रवेगको 38% मात्र छ।
* जुपिटरमा गुरुत्व प्रवेग धेरै उच्च (लगभग **24.79 m/s²**) हुन्छ।

### गुरुत्व प्रवेग र निःशुल्क पतन 
गुरुत्व प्रवेगको प्रभावमा कुनै वस्तु निःशुल्क पतन (Free Fall) मा रहँदा, वायु प्रतिरोध नगन्य मानिन्छ। यस अवस्थामा वस्तुको चाल क्रमशः बढ्दै जान्छ, र यसको प्रवेग सधैं **g** बराबर रहन्छ। 

### गुरुत्व प्रवेगको व्यावहारिक महत्त्व 
गुरुत्व प्रवेगको ज्ञानले विभिन्न क्षेत्रमा सहयोग पुर्‍याएको छ:
* **उडान विज्ञान:** वायुयान र रकेटहरूको डिजाइन।
* **खगोलशास्त्र:** ग्रहहरूको परिक्रमा गति र दूरीको अध्ययन।
* **भौतिकशास्त्र:** वस्तुहरूको गतिका नियमहरूको व्याख्या।

### सीमाहरू 
गुरुत्व प्रवेग सामान्यतया पृथ्वीको सतह नजिक मात्र मान्य मानिन्छ। 
* गुरुत्व प्रवेगलाई ठोस रूपमा मापन गर्दा वायु प्रतिरोधको कारण केही त्रुटि हुन सक्छ।
* पृथ्वीको आकृति अण्डाकार भएकाले गुरुत्व प्रवेगको मान सबै ठाउँमा समान हुँदैन।

### निष्कर्ष 
**गुरुत्व प्रवेग** भौतिकशास्त्रको एउटा आधारभूत अवधारणा हो। यसले पृथ्वीको गुरुत्वाकर्षण बलको महत्त्वलाई स्पष्ट पार्छ र खगोलशास्त्र, इंजिनियरिङ, र विज्ञानका अन्य शाखाहरूमा अनुप्रयोग गर्दछ। यसको अध्ययनले मानव सभ्यताका धेरै क्षेत्रहरूमा प्रगति ल्याएको छ। 

### तथ्याङ्क तालिका
भलवाड

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, कपिलवस्तु जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ५७३२ रहेको थियो जसमध्ये २५६१ पुरुष र ३१७१ महिला रहेका थिए भने यहाँ १२७९ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल वाणगङ्गा नगरपालिकामा पर्दछ।

यो वाणगङ्गा नगरपालिकाको वडा नम्बर ९ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कपिलवस्तु जिल्लाका ठाउँहरू
जोखर ताल

**जोखर ताल** वा जाखोर ताल सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको कैलाली जिल्ला अन्तर्गत पर्ने एक रमणीय ताल हो । यो ताल कैलाली बहुमुखी क्याम्पसको नजिकै १ किलोमिटर (1 KM) पुर्व पट्टि रहेको छ ।

## परिचय
कैलाली जिल्लाको धनगढी स्थित यो ताल अहिले पर्यटकिय क्षेत्रका रूपमा विकसित बन्दै गइरहेको छ।यो तालको संरक्षण गर्नको लागि स्थानिय सदस्यहरू भएको समिति बनाइएको छ यो समितिले तालको रेखदेख गर्ने र संरक्षण प्रदान गर्ने गर्दछ।यो तालको उत्तर दक्षिण तिर शिव मन्दिर रहेको छ जहाँ शिवरात्रीमा मेला लाग्ने गर्दछ।हजारौको संख्यामा मानिसहरू मेला भर्न आउने गर्छन।जाखोर तालको पर्यटन पर्वर्द्धन गर्नको लागि तालको दक्षिण पश्चिममा प्रवेश मार्ग संगै एउटा उद्वान बन्दैछ जहाँ धेरै थरिका फुल र अन्य बनष्पतिका नमुनाहरू राखिएका छन।

## सन्दर्भ सामग्री
यस तालको नजिकै धार्मिक मन्दिर रहेको छ

## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:तालहरू
श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:नेपालका तालहरू
लुङ्गी

**लुङ्गी** नेपाल, भारत, बङ्गलादेश, पाकिस्तान, श्रीलङ्का, थाइल्याण्ड, इन्डोनेशिया, बर्मा तथा मलेसिया लगायतका एसियाली राष्ट्रहरूमा लगाइने परम्परागत पोशाक हो । यसको प्रयोग मुख्यतया पुरुषहरूले गर्ने भएता पनि कहिलेकाहिँ महिलाले पनि लगाउने गरेको पाइन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी कडीहरू
विस आधार

हात र खुट्टाका औन्लाहरूको प्रयोगबाट विकसित आधार २० हुने गणना पद्धतीको प्रयोग भयको पाइन्छ । यसको प्रयोग इन्डियन मुलका अमेरिकनले पर्योग गरेको पाइन्छ । यो खालको पद्धती फ्रेन्च  लगाएतका कहे देशमा प्रयोग भएको पाइन्छ । उनीहरू २० लाई one man ,४० लाई two man भनेर गणना गरेको पाइन्छ । 
 श्रेणी:गणित
श्रेणी:गणितको इतिहास
खास्टे ताल

**खास्टे ताल** नेपालमा कास्की जिल्ला भित्र लेखनाथ नगरपालिकाका सात ताल मध्य एक ताल हो।

  यो ताल नगरपालिकाको ४ नं. वडा खराने फाँट भित्र अवस्थित छ। लेखनाथ नगरपालिकाको तेस्रो ठूलो तालको रूपमा खाष्टे ताल रहेको छ। यस तालको क्षेत्रफल १३.५७ हेक्टर रहेको छ । यस तालले नगरपालिकाको ०.१७% भाग र ताल क्षेत्रको २.९% भाग ओगटेको छ।पोखरालाई रामसार क्षेत्रमा सूचिकरण पश्चात यस क्षेत्रको संरक्षणमा चासो बढेको देखिएको छ।

 लेखनाथ नगरपालिकाको ४ नं. वडाभित्र सिमाबद्ध भएको यस तालबाट हालका अवस्थासम्म बेगनास र रुपा तालबाट जतिको उपयोगिता नगरबासीहरूले लिन सकिरहेका छैनन्। यो ताल बेगनास ताल भन्दा २७ गुणा र रुपा तालभन्दा ८.४ गुणा सानो छ भने दिपाङ्ग ताल, गुँदे ताल, न्युरेनी ताल र मैदी ताल भन्दाक्रमस:१.५१,२.७२, ४.७९, ११.५१ गुणा ठुलो छ । यो ताल बेगनास, रुपा, मैदी, दिपाङ्ग भन्दा पश्चिममा गुँदे भन्दा पूर्वमा र न्युरेनी तालसंगै रहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:तालहरू
श्रेणी:नेपालका तालहरू
श्रेणी:पोखराका पर्यटकीय स्थलहरू
स्याउला

रुखहरूबाट झरेका तथा काटेका पातहरू लाई नै स्याउला भनिन्छ | स्याउला बाख्राहरूलाई खुवाउन तथा गाईवस्तुहरूलाई बिछ्याउन प्रयोग गरिन्छ |

## चित्र दीर्घा

स्याउला.jpg|स्याउलाको पात
स्याउलाको पात.jpg|स्याउलाको पात

श्रेणी:वनस्पतिशास्त्र
सिड्नी ओपेरा हाउस

**सिड्नी ओपेरा हाउस** सिड्नी, न्यु साउथ वेल्स, अस्ट्रेलियामा स्थित प्रदर्शन कलाहरूको एउटा बहु-स्थलीय केन्द्र हो । यसको परिकल्पना डेनमार्कका वास्तुकार जोन उत्जन ले गरेका थिए साथै उनले यसको अधिकांश निर्माण पनि गराएका थिए ।

## इतिहास
योजना निर्माण सन् १९४० को दशकमै सुरू भए पनि १९५४ सम्म निर्माण अघि बढ्न सकेको थिएन । यस ओपेरा हाउसको डिजाइन बनाउन सन् १९५५ सेप्टेम्बर १३ मा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा ढाँचा प्रतिस्पर्धा गराइयो जसमा ३२ मुलुकका २३३ प्रतिस्पर्धी सहभागी भएका थिए । सन् १९५७ मा जोन उत्जनलाई विजयी घोषणा गरियो ।
सन् १९५९  मार्च मिहनादेिख यसको निर्माण सुरू भएर तीन चरणमा यसको निर्माण १९७३ मा सम्पन्न भएको हो । 
पहिलो चरणः १९५९ देखि १९६३ सम्म ।
दोस्रो चरणः १९६३ देखि १९६७ सम्म ।
तेस्रो चरणः १९६७ देखि १९७३ सम्म ।

## चित्र दीर्घा

File:Sydney Opera House - Dec 2008.jpg
File:1 The Opera House in Sydney.jpg
File:Sydney Opera House, botanic gardens 1.jpg
File:Sydney Opera House (Vivid Sydney 2012).jpg
File:Sydney Opera House, vivid Sydey.JPG

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* 

श्रेणी:सिड्नीका पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:अस्ट्रेलियाका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरू
श्रेणी:विश्वसम्पदाथन २०१५ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:संरक्षित क्षेत्र
श्रेणी:सिड्नी ओपेरा हाउस
पात

पात भनेका प्राय सबैजसो बोट र रुखहरूका हाँगा हरूमा हुने हरियो रंगका साना-ठुला विभिन्न आकार र प्रकारका पत्ती हुन् | पातहरू बढीजसो गाईवस्तुहरूलाई खुवाउन प्रयोग गरिन्छन् तर पातका विभिन्न प्रयोग हुन सक्छन् । पात प्राय जसो हरियो हुन्छ, जसको कारण क्लोरोफिल नामक तत्व हो।
## पात : शब्दहरु
पातलाई अङ्ग्रेजीमा लीफ भनिन्छ।

## पातका कामहरु
सामान्यतया विभिन्न रुख वा बोटविरुवाको प्रकारसँगै पातका आकारहरूमा पनि फरक पर्ने हुन्छ । प्रकाश संश्लेषणका लागि नै पातको मुख्य भूमिका हुने भएकाले पातको त्यसै अनुरुप विकास हुँदै आएको हो । घामका किरणलाई पातमा पार्नका लागि , हावाबाट कार्वनडाइक्साइडलाई लिनका लागि पात मिलेर बसेको हुन्छ तर हुरी चल्ने ठाउँहरूमा , हिउँ पर्ने ठाउँहरूमा , पानी नपर्ने सुख्खा ठाउँहरूमा पनि पातको आफ्नै किसिमबाट विकास भएका छन् ; तिनका आफ्नै मुख्य कार्य हुने गर्छन्।

जराबाट शोसिएको पानी, घामका प्रकाश, स्टोमाटाबाट लिइएको हावा र पातमै भएको क्लोरोफिल : तिनीहरूक भूमिकाबाट पातले खाना बनाउने गर्छ जुन कार्बोहाइड्रेट र पछि स्टार्चका रूपमा पनि रहने गर्छ ।

साह्रै जाडो मौसममा वा साह्रै गर्मी याममा पातहरु झर्ने गर्छन् र अनुकूल वातावरणमा फेरि पलाउने गर्छन् । जमिनमा सुकेका पात कुहिनाले पनि माटोको उर्वर शक्तिलाई मदत गर्छ ।

## पात र अन्य जन्तु
पात सबै वनस्पतिको खाना बनाउने माध्यम हो ।किटले पात खानाको रूपमा प्रयोग गर्ने गर्छन् । केहीका लागि वासस्थान त केहीका लागि शत्रुबाट बच्न पनि किराहरु पातको प्रयोग गर्छन् ।

## बाह्य लिङ्क
*http://www.scienceaid.co.uk/biology/plants/transpiration.html 
*http://www.clearedleavesdb.org/  Cleared Leaves DB

श्रेणी:वनस्पतिशास्त्र
वेग

कुनैपनि बस्तुले एकाइ समयमा पार गरेको दूरिलाई वेग भनिन्छ । वेगमा म्याग्निच्युड(मात्रा) निश्चित हुन्छ तर दिशा निश्चित हुँदैन । त्यै भएर वेग स्केलर परिमाण हो । 

वेग(s) =\frac{d}{t}

d- स्थानान्तरण(displacement)
t-समय(time)

श्रेणी:भौतिक विज्ञान
गुरुत्वाकर्षण बल

दुई वा सो भन्दा बढी आकाशिय पिण्डहरूमा एक अर्काबिच उत्पन्न हुने आकर्षण बललाई गुरुत्वाकर्षण बल भनिन्छ । उदाहरणका लागि पृथ्वी र चन्द्रमा बिच गुरुत्वाकर्षण बल उत्पन्न हुने भएकाले चन्द्रमा पृथ्वीबाट फुत्केर जान पाउँदैन । 
Rajababu Mehta law
ब्रह्माण्डमा भएका हरेक तारा, ग्रह, उपग्रह, शिशु ग्रह लगायत सबैमा गुरुत्वाकर्षण बल उत्पन्न भएको हुन्छ । त्यै भएर हाम्रो सौर्यमण्डलमा सूर्यको गुरुत्वाकर्षण बलका कारण ग्रहहरूले सूर्यलाई परिक्रमा गर्छ्न् ।

गुरुत्वाकर्षण बल सम्बन्धी प्रशिद्ध बैज्ञानिक आइज्याक न्यूटनले गुरुत्वाकर्षणको नियम प्रतिपादन गरेका छ्न् ।

गुरुत्वाकर्षण बल सापेछ सिद्धान्तबाट पनि वर्णन गरिएको छ । जसमा गुरुत्वाकर्षण बल spacetime खुम्चिएर उत्पन्न हूने गर्छ । गुरुत्वाकर्षण बल ब्रह्माण्डमा सबै ठाउँमा लागु हुन्छ । न्यूटन को सिद्धान्त अनुसार यो बल गणित मा यस पकार रहेको छ । 
F=\frac{Gm_1m_2}{d^2} जसमा     
 m_1=पहिलो वस्तु को पिण्ड 
 m_2=दोस्रो वस्तु को पिण्ड 
 d^2=तिनीहरूको दुरी (square)
 G=gravitational constant(6.67\times10^{-11})

न्युटनले पता लगाको यो नियम ब्रह्माण्डमा जुनै वस्तु मा पनि लागू हुन्छ । गुरूत्वाकर्षण बल अरु कुनै चिजबाट असर हुंदैन । यो बल ले वस्तु हरूलाई आफू तिर तान्ने गर्छ । अल्बर्ट आइन्सटाईनले यस बललाई अर्कै मानेका छन् । उनको अनुसार यो बल होईन अर्कै चिज हो । माईकल फराडेले गुरुत्व बलले कसरी काम गर्छ भन्ने नियम बनाएका थिए । उनका अनुसार यो बल एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा फिल्ड बनाएर जाने गर्छ तर आज पनि यो बल कसरी उत्पन्न हुन्छ भन्ने रहस्यमयी नै छ । पृथ्वीको गुरुत्वाकर्षण बल ९.८ न्युटन  हो । 

गुरुत्व बल प्रकृति को चार बल मध्य निकै कम्जोर बल हो । यस बल को फोर्स लाई एक ठाँउबाट अर्को ठाँउ मा ग्रविटोन (graviton) नामक पदार्थले पठाउन सहयोग गर्छ । यस बल ब्रह्माण्ड को सबै बस्तु मा लागु हुने गर्छ ।यो बलकै कारण दुई बस्तु एक आपस आकर्षित हुन्छन्।
श्रेणी:विज्ञान
श्रेणी:भौतिक विज्ञान
श्रेणी:भौतिक शास्त्र
किम कार्दसियन

**किम्बर्ले**  "**किम**"  **कार्दशियन** **वेस्ट** (जन्म **किम्बर्ले नोएल कार्दशियन**; अक्टोबर २१, १९८०) एउटा  अमेरिकी टेलिभिजन व्यक्तित्व, सामाजिक कार्यकर्ता, फ्यासन डिजाइनर, व्यावसायी महिला, मोडल, अभिनेत्री हुन् । उनी अमेरिकाको लस एन्जलसमै आफ्नो जीवनको वाल्यकाल बिताएकी छिन् ।

## प्रारम्भिक जीवन
## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडीहरू
*
*

श्रेणी:विश्वका प्रभावशाली महिलाहरू
श्रेणी:अमेरिकी अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:सन् १९८० मा जन्म
श्रेणी:लस एन्जलसका अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:कार्दसियन–जेनर परिवार
इँट

**इँट** वा **इँटा** घर तथा पर्खाल निर्माण गर्न ढुङ्गाको सट्टामा प्रयोग गरिने एक वस्तु हो। यो माटोबाट निर्माण गरिन्छ र पनि यो निक्कै बलियो हुन्छ। हाल प्राय: सबै ठाउँमा ढुङ्गाभन्दा पनि इँटा नै बढी चल्तीमा रहेको देखिन्छ।

## तस्वीरहरू 

File:A block of fired bricks.jpg|प्राचीन बिहार बनाउनलाई राखिएको इँटा
File:A aesthetic brick blocks.JPG|इँटा
File:Brick.jpg|इँटा
File:Masonry patterns in doorway Tetouan Morocco.jpg|इँटाद्वारा निर्मित भित्ता

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:निर्माण सामग्रीहरू
स्कटल्यान्ड

**स्कटल्यान्ड** (; ;  ) एउटा राष्ट्र हो जुन संयुक्त अधिराज्यको एउटा भाग हो तथा ग्रेट ब्रिटेनको एक तिहाई भाग ओगटेको छ ।

ग्रेट ब्रिटेन भनेको वेल्स, स्कटल्याण्ड, आयरल्यान्ड र बेलायत मिलेर बनेको हो । वेल्सलाई तेह्रौँ शताब्दीमा ब्रिटेनले युद्धबाट जितेर आफूमा गाभेको थियो । स्टकल्याण्डलाई चाँहि सहमतिमै ब्रिटेनमा गाभिएको थियो । आयरल्यान्डलाई पनि बल प्रयोगको माध्यमबाट बेलायतमा गाभिएको हो ।

एलिजाबेथ प्रथमको निधनपछि स्कटल्याण्डलाई जेम्सलाई बेलायतमा निम्त्याएर राजा बनाइयो र ब्रिटेन र स्कटल्याण्डलाई मिलाएर युनाइटेड किङडम (युके) बनाउने सहमति भयो ।

स्कटल्याण्डमा छुट्टै पार्लियामेन्ट छ । त्यहाँ राष्ट्रिय पार्टीहरु कमजोर हुँदै सन् २०१२ मा स्कटिज नेशनल पार्टीले पार्लियामेन्टमा बहुमत हासिल गरेको छ ।

## परिचय
## बेलायतबाट स्कटल्याण्डलाई अलग्गै राज्य बनाउने कि नबनाउने भन्नेबारे जनमत सङ्ग्रह 
स्कटल्याण्ड संयुक्त अधिराज्य अन्तर्गत नै रहने भएको छ। बिहीबार भएको ऐतिहासिक जनमत संग्रहमा "स्कटल्याण्ड एक स्वतन्त्र राष्ट्र बन्नु पर्छ कि पर्दैन?" भन्ने प्रश्नमा ५५ प्रतिशत स्कटल्याण्ड नागरिकले "हुन्न" भनि मतदान गरेपछि संयुक्त अधिराज्य टुक्रिने सम्भावना टरेको हो।

जनमतसंग्रहमा ८५ प्रतिशत मत खसेको अधिकारीहरूले बताएका छन्। स्कटल्याण्डका ३२ वटै परिषदको नतिजा सार्वजनिक भैसकेको छ। जसअनुसार "हुन्न" भन्ने पक्षमा २० लाखभन्दा बढी मत खसेको छ । जीतका लागि १८ लाख ५२ हजार जतिको मत आवश्यक थियो।

स्कटल्याण्डका फर्ष्ट मिनिष्टर एलेक्स सालमण्डको नेतृत्वमा दुई वर्षको प्रयासपछि जनमत सङ्ग्रह गरिएको थियो । सालमण्डले हार स्वीकार गरिसककेको बेलायती पत्रिका डेली मेलको अनलाईन संस्करणले लेखेको छ। "स्कटल्याण्डका अधिकांश नागरिकले अहिलेको अवस्थामा स्वतन्त्र नहुने भनि गरेको निर्णय स्वीकार गर्छ," सालमण्डले भन्नुभयो।

उहाँले सम्पूर्ण स्कटल्याण्ड नागरिकलाई पनि प्रजातान्त्रिक निर्णय स्वीकार्न अनुरोध गर्नुभयो । स्कटिश संसदलाई बढी अधिकार दिने वचन पालना गर्न उहाँले एकीकृत संयुक्त अधिराज्यका पक्षधर दलहरूलाई अनुरोध पनि गर्नुभएको छ।

स्कटल्याण्डको सबैभन्दा ठूलो परिषद क्षेत्र ग्लासगोले भने स्वतन्त्रताको पक्षमा मतदान गरेको थियो भने राजधानी एडिनबर्गका बासिन्दाले विपक्षमा मतदान गरे । बेलायत, वेल्स, उत्तरी आयरल्यान्ड र स्कटल्याण्ड मिलेर संयुक्त अधिराज्य बनेको हो।

स्कटल्याण्ड अलग हुनुपर्ने पक्षका नेताले अलग भए आफनै मुद्रा बनाउने र यस बारेमा बेलायतसँग सम्झौता गर्ने बताएका छन् भने बेलायतमै रहनुपर्ने पक्षका नेताले अलग हुने कुरा संकिर्ण राष्ट्रवाद मात्रै भएको टिप्पणी गरेका छन् ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:युरोप
श्रेणी:संयुक्त अधिराज्य
श्रेणी:स्वायत्त क्षेत्रहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
जर्ज क्यान्टर

**जर्ज क्यान्टर** (Georg Cantor ) १८४५ मा रसियामा जन्मेका थिए तर उनका आमाबाबु डेनिसक नागरिक थिए । उहाँले सेट सिद्धान्त सिर्जना गर्नुभयो, जुन गणितमा आधारभूत सिद्धान्त मानिन्छ ।क्यान्टरको काम महान दार्शनिक रुचि को थिए जसको तथ्यमा उनी राम्ररी सजग थिए।   

## बाह्य कडीहरू
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:गणित
श्रेणी:गणितको इतिहास
श्रेणी:गणितज्ञ
आर्किमिडिज

**सेराक्युजका आर्किमिडिज** एक ग्रीक गणितज्ञ, भौतिक विज्ञानका ज्ञाता, इन्जिनियर, आविष्कारक र खगोलशास्त्री थिए।यद्यपि उनको जीवनका केहि विवरण ज्ञात छन्, उनलाई शास्त्रीय पुरातनतामा अग्रणी वैज्ञानिकहरुमध्ये एक मानिन्छन्।प्राचीन इतिहासको सबभन्दा महान गणितज्ञ मानिने गरिन्छ र त्यस समयको महानतम मध्ये एक आर्किमिडिजले इन्फिनिटिमल्सको अवधारणाहरुलाई लागू गरेर अनि गणना गर्नका लागि एक्जोस्टिनका विधि अनि प्रोब ज्यामितीय सिद्धान्तको एउटा श्रृङ्खला प्रमाणित गर्नका लागि आधुनिक गणना र विश्लेषणको प्रत्याश गरे। एउटा क्षेत्रमा; एक क्षेत्रको सतह क्षेत्र र मात्रा; एक दीर्घवृत्तको क्षेत्र; एक प्याराबोलाका अन्तर्गतको क्षेत्र; क्रान्तिको एउटा प्याराबोलोइडका एक खण्डको मात्रा; क्रान्तिका हाइपरबोलाइडका एक खण्डको मात्रा; र एक सर्पिलको क्षेत्र।उनको अन्य गणितीय उपलब्धीहरुमा पाईको सहि अनुमान समावेश रहेको छ ; सर्पिललाई परिभाषित गर्न र उसको जाँच गर्नका लागि अब उनको नाम बताइने गरिन्छ; अनि बढी ठुला संख्यालाई व्यक्त गर्नका लागि घाताङ्कको उपयोग गर्ने प्रणाली पनि वहाँले नै बनाएका हुन्। वहाँ भौतिक घटनाहरुमा गणितलाई लागू गर्ने पहिलो व्यक्तिहरुमध्ये एक थिए, जसमा जल विज्ञान र स्टेटिक्स पाइने गरिन्छ, जसमा लेभरका सिद्धान्तको स्पष्टिकरण पनि समावेश थियो। वहाँले आफ्नो मूल सेराक्युजलाई आक्रमणबाट बचाउनका लागि अभिनव मेसिनहरुलाई डिजाइन गर्ने श्रेय दिइने गरिन्छ, जस्तो कि वहाँका पेच पम्प, मिश्रित पुली र रक्षात्मक युद्ध मेसिनहरु। आर्किमिडिजको मृत्यु सेराक्युजको घेराबन्दीका समय भएको हो, जहाँ वहाँलाई एक रोमन सैनिकले आदेशका बावजूद पनि मारिदिएका थिए किनकी वहाँलाई क्षति नगर्न सकून् भनेर। सिसेरोले आर्किमिडिजका पुण्य स्मृतिमा बनाइएको स्थान घुम्ने वर्णन गरेका छन्, जो कि एउटा गोला र एउटा सिलेन्डरद्वारा अधिभूत थियो, जसलाई आर्किमिडिजले आफ्नो गणितीय खोजका प्रतिनिधित्व गर्नका लागि आफ्नो चितामाथि राखेका थिए। उनको आविष्कारहरुका विपरीत, आर्किमिडिजका गणितीय लेखनलाई प्राचीनतामा धेरै कम पहिचान मिलेको छ।

## जीवनी
## खोज र आविष्कार
### आर्किमिडिजका सिद्धान्तहरु
Sphere an cylinder.
Floating bodies.
Equilibrium of plane

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:गणित
श्रेणी:गणितको इतिहास
श्रेणी:गणितज्ञ
श्रेणी:वैज्ञानिकहरू
शिशुग्रह

आकाशमा भएका ससाना पिण्डहरु धुलाका कण, बरफका टुक्राहरु मिलि बनेका आकाशिय पिण्डहरूलाई शिशुग्रह भनिन्छ । सबैभन्दा ठुलो शिशुग्रहको व्यास करिब ८०० कि.मि. छ भने साना शिशुग्रहहरु १.६ किमि व्यास भएका छ्न् । प्रायजसो शिशु ग्रहहरूको आकार निश्चित हुँदैन ।सबैभन्दा ठूलो शिशुग्रहहरूको आकार गोलाकार छ । सम्पुर्ण शिशु ग्रहहरूको पिण्ड पृथ्वीको तुलनामा केहि अंश मात्र हुन्छ । 
मंगलग्रह र बृहस्पतिग्रहको भ्रमण कक्षबिच शिशु ग्रहहरूको भ्रमण कक्ष पर्दछ । उदाहरण: सिरस, जुना, भेस्टा आदि ।
श्रेणी:विज्ञान

यी ग्रहहरु अबस्य पनि साना छन।
मयल

फोहोर चिजवस्तुलाई छुदा जुन एक किसिमको फोहोर दाग लाग्छ त्यसैलाई मयल भनिएको हो | मयलमा धेरै हानिकारक किटाणु हुने गर्छन् जुन मानव स्वास्थका लागि एकदमै खतरनाक हुन्छन्, त्यसैले मयलयुक्त हात साबुन तथा पानीले धोएर मात्र खाना खाने लगायतका काम गर्नुपर्छ |

श्रेणी:शब्दार्थ
साबुन

शरिर, कपडा, भाँडाकुँडा आदिको मयल धुन प्रयोग हुने बोसोबाट बनेको ईटा जस्तो टुक्रो नै साबुन हो |

श्रेणी:शब्दार्थ
बोसो

खसी, बाख्रा काट्दा तपाईँहरूले देख्नु भएको होला सेतो रंगको मासु पनि निस्किन्छ, हो त्यै हो बोसो भनेको | यो हातले सजिलै लुछिने खालको हुन्छ |

श्रेणी:जीव विज्ञान
घिर्नी

पाङ्ग्राको परिधिमा खाल्डो बनाई डोरि बेरेर कुनैपनि बस्तुलाई माथी उठाउन प्रयोग गरिने एक प्रकारको सरल यन्त्रलाई घीर्नी भनिन्छ । 
यो सरल यन्त्रको प्रयोगले थोरै ईफोर्ट(बल)ले पनि धेरै तौल भएको लोड सजिलै उठाउन सकिन्छ । 
आकार प्रकार र यसको कार्य अनुसार सामान्यतया घीर्नी २ किसिमका हुन्छ्न् :
# चल घीर्नी
# अचल घीर्नी
thumb|left|250px|

श्रेणी:विज्ञान
पाङ्ग्रा र बिँड

सामान्यतया पाङ्ग्रामा बिंड जोडि बनाइएको कुनैपनि कार्य गर्न सहज बनाउने एक प्रकारको सरल यन्त्रलाई पाङ्ग्रा र बिंड भनिन्छ । 
जस्तै: लुगा सिउने कलको ह्यान्डल, धागो बेर्ने लट्टाई, चर्खा आदि । 
Wheelaxle_quackenbos|thumb|left|250px|

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:भौतिक विज्ञान
छ्ड्के सतह

किनैपनि कार्य गर्न सजिलो होस् भन्ने उद्देश्यले प्रयोग गरिने छड्के पारेर राखिएको एक सरल यन्त्रलाई छ्ड्के सतह भनिन्छ । जस्तै: भर्र्याङ्, उकालो बाटो, तेर्साएर राखिएको काठको फलेक आदि छ्ड्के सतहको केहि उदाहरण हुन् ।
छड्के सतहको प्रयोगले कुनैपनि बस्तुलाई माथि उठाउन सजिलो हुन्छ । सतहलाई जति छड्के पारेर राख्यो त्यति नै बस्तुलाई माथी उठाउन सजिलो हुन्छ, थोरै बल लाग्छ ।
thumb|left|250px|

श्रेणी:विज्ञान
श्रेणी:भौतिक विज्ञान
पेच

गुना काटिएको एक प्रकारको सरल यन्त्रलाई पेच भनिन्छ । जसले दैनिक जीवनमा आईपर्ने कामहरूलाई सजिलो र सुविधायुक्त तरिकाले सप्पन्न गराउन मद्धत गर्दछ । ज्याक पेच, काठ छेड्ने बर्मा, गुना काटिएको फलामको किला आदि पेचका केहि उदाहरण हुन् ।

चित्र:Wood screw big.svg|Wood screw big
चित्र:Screw_and_trough.gif|Screw_and_trough
चित्र:Round head screws by August Stenman AB Eskilstuna Sweden pre 1950s.jpg|१९५० को दशकका काठका पेचहरू

श्रेणी:विज्ञान
श्रेणी:भौतिक विज्ञान
फेसो

परिधिमा तिखो र धारिलो सतह भएका र कुनैपनि कामलाई सहज तरिकाले सम्पन्न गराउन मद्धत गर्ने एक प्रकारको सरल यन्त्रलाई फेसो भनिन्छ । घरायसी प्रयोजनमा प्रयोग गरिने विभिन्न प्रकारका हातहतियारहरु जस्तै: बन्चरो, खुकुरी, हँसिया, खुर्पा आदि फेसोका केहि उदाहरण हुन् ।
Double bitted felling axe|thumb|left|250px|

श्रेणी:विज्ञान
श्रेणी:भौतिक विज्ञान
यातायात

खुट्टा बाहेक, एक ठाउँबाट अर्क ठाउँ जान प्रयोग गरिने साधन, जस्तै गाडी, घोडा आदि नै यातायातका साधन हुन् |

श्रेणी:शब्दार्थ
गाडी

यातायातका विभिन्न साधन मध्ये गाडी एक प्रमुख एवं महत्तपूर्ण साधन हो | गाडीमा दुई देखि पैयासम्म हुनेगर्छन् |

श्रेणी:यातायात
सूक्ष्मदर्शक यन्त्र

अति सुक्ष्म/सानो वस्तुलाई ठुलो पारी हेर्न प्रयोग गरिने उपकरणलाई सुक्ष्मदर्शक यन्त्र भनिन्छ । यसलाई (अङ्ग्रेजी: Microscope भनिन्छ । यसमा दुईवटा कन्भेक्स लेन्सको प्रयोग गरिएको हुन्छ । एउटा कन्भेक्स लेन्सलाई अब्जेटिभ लेन्स भनिन्छ भने अर्को लेन्स आइलेन्स (Eye Lens) हो । आइलेन्स आँखाको नजिक हुन्छ । यसबाट हेर्ने गरिन्छ । 
सुक्ष्मदर्शक यन्त्रमा यि दुईवटा लेन्सहरुबिचको दूरी घटबढ गर्न नमिल्ने गरी निश्चित दुरि निर्धारण गरिएको हुन्छ । यसलाई जीव कोष, कीटाणु र अन्य अत्यन्तै साना वस्तुहरूको अवलोकन गर्न विज्ञान प्रयोगशाला र डाक्टरको क्लिनिकमा पनि प्रयोग गरिन्छ ।
श्रेणी:विज्ञान
श्रेणी:प्रकाश विज्ञान
विमला तामाङ

**विमला तामाङ** नेपाली कराते खेलाडी हुन् । जसले २०१४ इन्चोन एसियाली खेलकुदमा नेपालको तर्फबाट सहभागिता जनाउदै व्यक्तिगत कातामा उत्तर कोरियाकी जीउई कांगलाई ५-० ले पराजित गरी कास्य पदक जितेकी थिइन् ।  

उनले त्रिभुवन आर्मी क्लब, नेपाल नेपाली सेना लाई प्रतिनिधित्व गर्ने छिन । 

विमला एसियाली खेलकुदमा पदक जित्ने नेपालका बाइसौं खेलाडी हुन् ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
*एसियाली खेलकुदमा पदक जित्ने नेपाली खेलाडीहरू
## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडीहरू
*इन्चोन खेलाडी 
*युट्युब: विमला तामाङ समाचार

श्रेणी:नेपाली कराते खेलाडीहरू
श्रेणी:नेपाली महिला खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९९५ मा जन्म
श्रेणी:धादिङ जिल्लाका मानिसहरू
अहम प्यपिरस

१६५० BC तिर तयार गरिएको मानिने अहम प्यपिरस (Ahmes Papyrus ) मा ८७ ओटा गणितीय समस्याहरु प्रयोगका अधर्म समुह विभाजन गरी मिलाईएको पाइन्थ्यो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गणित
श्रेणी:गणितको इतिहास
वाहन

विभिन्न वाहनहरूमा सवार छन् (माथिल्लो पङ्क्ति, बायाँबाट दायाँ दोस्रो) गरुड, मयूर, नन्दी साँढे, हंस; (तलको पङ्क्ति, बायाँबाट) भैंसी, हात्ती र सिंह]]

**वाहन** ती प्राणीहरूलाई बुझाउँछ (प्रायः जनावर वा पौराणिक जीव), जसलाई कुनै विशेष हिन्दु देवी-देवताहरूले सवारी साधनको रूपमा प्रयोग गर्ने गर्दछन्। यस रूपमा, वाहनलाई प्रायः देवताको "सवारी" भनिन्छ। देवता र उनको वाहनबीचको साझेदारीमा धेरै मूर्तिशास्त्र र हिन्दु धर्मशास्त्रका पाटाहरू बुनिएका छन्। देवताहरूलाई प्रायः वाहनमा सवार भएको (वा चढेको) चित्रण गरिन्छ। अन्य समयमा, वाहनलाई देवताको छेउमा राखेर देखाइन्छ वा प्रतीकात्मक रूपमा दैवी गुणको रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ। वाहनलाई देवताको एक सहायक वा उपकरणको रूपमा पनि मान्न सकिन्छ; यद्यपि वाहनले स्वतन्त्र रूपमा काम गर्न सक्छ, तापनि तिनीहरू कार्यात्मक रूपमा आफ्ना "सवार" का प्रतीक वा अभिन्न अङ्गका रूपमा रहेका हुन्छन्। देवता वाहनमा बसेको वा उभिएको देखिन सक्छन्। देवीदेवताहरू सानो आसनमा, गद्दीमा वा सोझै जनावरको पिठ्युँमा सवार हुन सक्छन्।

## प्रतीकात्मकता 
हिन्दु मूर्तिशास्त्रमा, वाहनका सकारात्मक पक्षहरू प्रायः त्यसले बोक्ने देवताका प्रतीक हुन्छन्। शिवको वाहन नन्दी (साँढे) ले शक्ति र पुरुषत्वको प्रतिनिधित्व गर्दछ। गणेशको वाहन दिङ्क (मुसो) ले गति र तीक्ष्णतालाई जनाउँछ। कार्तिकेयको वाहन पारवाणी (मयूर) ले भव्यता र महिमाको प्रतिनिधित्व गर्दछ। सरस्वतीको वाहन हंसले बुद्धि, अनुग्रह र सौन्दर्यको प्रतीक मानिन्छ।

## वाहनहरूको सूची 
यी सम्बन्धहरू सधैं एकैनासका हुँदैनन्। उदाहरणका लागि, गणेशलाई कहिलेकाहीँ मयूरलाई आफ्नो वाहनको रूपमा प्रयोग गरेको देखाइन्छ। अझ विरलै रूपमा, हात्तीको टाउको भएका गणेशलाई हात्ती, सिंह वा धेरै टाउको भएको सर्पमा सवार भएको पनि देख्न सकिन्छ।

देवताको वाहनले उनीहरूको शक्तिलाई दोब्बर बनाउने काम गर्दछ। वाहनले भक्तको मनलाई पनि प्रतिनिधित्व गर्दछ, जसले देवतालाई भक्तको मार्गदर्शन गर्न अनुमति दिन्छ। योद्धा देवी दुर्गाले आफ्नो पिता हिमालयले दिएको वाहन सिंहको सहायता बिना महिषासुर राक्षसलाई नष्ट गरेकी थिइन्। धनकी देवी लक्ष्मीले आफ्नो वाहन 'उलूक' (लाटोकोसेरो) बाट भौतिक र आध्यात्मिक दुवै धन प्रदान गर्छन्। विघ्नहर्ता गणेश हात्ती जस्तै शक्तिशाली भए पनि सबै ठाउँमा पुग्न सक्नुहुन्न। यद्यपि, उहाँको वाहन मुसो (मूषिक) सानोभन्दा सानो प्वालमा पनि छिर्न सक्छ र जहाँ पनि जीवित रहन सक्छ, जसले गणेशलाई ठूला बाधाहरू पार गर्न मद्दत गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
श्रेणी:हिन्दु देवीदेवताहरू
श्रेणी:हिन्दु धर्ममा प्राणी
श्रेणी:हिन्दु पौराणिक कथाका पौराणिक जीवहरू
थरमस

तातो वा चिसो बस्तुलाई लामो समयसम्म त्यही अवस्थामा राखिराख्न प्रयोग गरिने एक प्रकारको सामग्रीलाई **थरमस** भनिन्छ । 
थरमसमा तातोपानी वा चिसोपानी राख्दा करिब २४ घन्टा त्यही अवस्थामा रहिरहन्छ । यसको भित्री भागमा सिसाले भनेको भाँडो हुन्छ जुन कुचालक बस्तुले बनेको हुन्छ । जसले गर्दा भित्रको ताप बाहिर र बाहिरको ताप भित्र जान पाउँदैन त्यै भएर यसले काम गर्दछ ।
Garrafa térmica|thumb|left|250px|
Vacum flask diagram|thumb|right|250px|
श्रेणी:विज्ञान
प्रकाश परावर्तन

प्रकाशको स्रोतबाट आएका समानान्तर प्रकाशका किरणहरू कुनैपनि बस्तुको समतल सतहमा परि फर्किएर जाने कृयालाई प्रकाशको परावर्तन भनिन्छ । सूर्यबाट आएको प्रकाश ऐनामा परि फर्किनु प्रकाश परावर्तन हुनु हो । प्रकाशको परावर्तन २ किसिमबाट हुने गर्दछ :
# नियमित परावर्तन - चिल्लो सतह भएका बस्तुहरूले गर्ने परावर्तन प्रकाशको नियमित परावर्तन हो । जस्तै: ऐना, सिसाबाट हुने परावर्तन ।
# अनियमित परावर्तन - खस्रो सतह भएका बस्तुहरूले गर्ने परावर्तन प्रकाशको अनियमित परावर्तन हो । जस्तै: फुटेको ऐना, टुक्रिएको काँचबाट हुने परावर्तन ।
उजवाडोचें_परिवर्तन_(Reflection_of_Light)-Konkani_Vishwakosh|thumb|left|250px|ऐनाको सतहमा हुने प्रकाश परावर्तन
श्रेणी:विज्ञान
जादु वर्ग

**जादु वर्ग** गणितका अङ्कहरूको कलात्मक संयोजनमा आधारित छ । जसमा अङ्कहरूलाई वर्गाकार रूपमा मिलाएर राखिन्छ । यसमा पङ्क्ति, लहर र विकर्णको योगफल एउटै हुने गर्दछ । यसमा प्राय:जसो १ र n२ सम्मको समबन्धलाई कलात्मक रूपमा संयोजन गरिएको हुन्छ । जादु वर्गको सुरुवात गर्नेहरूमा चिनियाँ गणितज्ञ निधम होङ योकलाई मानिएको छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गणित
यज्ञराज उपाध्याय

**यज्ञराज उपाध्याय**को जन्म सुदूरपश्चिम नेपालको अछाम जिल्ला को साँफेबगर नगरपालिका वाड नं. २, गोयलपानीमा बि. सं. २०२३ साल असार १८ गतेमा भएको हो । नेपाली गीत संगित तथा भाषा, साहित्यका सौखिन उपाध्याय सुदूरपश्चिममा लोकप्रिय छन् ।

## बाल्यकाल
## सांगीतिक तथा सांस्कृतिक यात्रा
वि. सं. २०३४ साल देखि जील्ला स्तरीय कार्यक्रममा सहभागी हुँदै लोक गायन, गीत, कविताको यात्रा शुरू गरेका थिए।

## देउडा गायन क्षेत्र प्रारम्भ 
उपाध्यायको लोकप्रिय **राइझुमा** बोलको गीतको पहिलो गीतिसङ्ग्रह बि. सं. २०५० सालमा रेकर्ड गराएका थिए । त्यसको भाग २ बि. सं. २०६२ सालमा निकालेका थिए । दोस्रो भागमा **राइझुमा** को युगल गायनमा उनलाई गायिका कोमल ओलीले साथ दिएकी थिइन्।
केहि गीतमा प्रयोग भएका अन्तराहरु

* ‘झल्का लगाई चोली मात्रै आँशुले रुझाउन्या कोही छैन जीवनको साथी हृदय बुझाउन्या….’
* ‘तराईका चारकोसे झाडी न्याउली बासला कि दुःखीको विरही दिल कैल्यै हाँसला कि ….’ 
* ‘फूलफूली पर्इरनुभर्इन माथि हिमालैमा हात नपुछी दाग बसिग राता रुमालैमा… ’

## देउडा गीति एल्बमहरु
* यज्ञराज उपाध्यायको गाईजात्रा प्यारोडी - वि. सं. २०४४
* यज्ञराज उपाध्यायको गाईजात्रा प्यारोडी - वि. सं. २०४५
* साथीभाई - वि. सं. २०५०
* राईझुमा(भाग १)- वि. सं. २०५१
* नासो - वि. सं. २०५२
* सुनघाभा वि. सं. २०५३
* चुँदरी - वि. सं. २०५४
* रानीवन - वि. सं. २०५५
* विहानीको पाना - वि. सं. २०५५
* आकासकी तारा - वि. सं. २०५६
* बाज मेरी  - वि. सं. २०५९
* राइझुमा(भाग २)- वि. सं. २०६१

## कृतिहरू
* काली-कर्णालीको लोकसाहित्य तथा संस्कृति - बि. सं. २०८०

## पुरुस्कार तथा सम्मान
* राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कार - बि. सं. २०५२
* परिमय स्नेही राष्ट्रिय डेउडा प्रतिभा पुरस्कार - बि. सं. २०७४
* प्रवल जनसेवाश्री - बि. सं. २०७९

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी कडि
* राईझुमाले चर्चाको शिखरमा पुगाएका लोक देउडा गायक यज्ञराज उपाध्याय !- दिनेश एफएम 

श्रेणी:गायकहरू
श्रेणी:अछाम जिल्लाका मानिसहरू
कार्बन चक्र

जीवित हरेक प्राणि तथा वनस्पतिहरूमा प्रोटिन, कार्बोहाइड्रेट र अन्य जटिल यौगिकका रूपमा पनि कार्बन रहेको हुन्छ ।
हरिया वनस्पतिहरूले प्रकाश संश्लेषण क्रियामा वायुमण्डलमा भएको कार्बनडाइअक्साइड ग्यासको उपयोग गर्दछ्न् । मृत जनावर तथा बोटबिरूवाहरूको शरिर विच्छेदकहरूले कुहाँउदा पनि कार्बनडाइअक्साइड उत्पन्न हुन्छ जुन वायुमण्डलमा नै मिसिन्छ । त्यस्तै पेट्रोलियम पदार्थहरूको प्रयोगबाट पनि कार्बनडाइअक्साईड ग्यास निस्कन्छ जुन वायुमण्डलमा मिसिन्छ । 
वायुमण्डलमा फिर्ता भएको कार्बनडाइअक्साइड हरिया वनस्पतिहरूले पुनः प्रयोगमा ल्याउँछ्न् । यसरी वायुमण्डलमा कार्बनडाइअक्साइड्को आदानप्रदान निरन्तर रूपमा भई **कार्बन चक्र** चलिरहन्छ ।
Carbon Cycle-animated forest|thumb|left|460px|कार्बन चक्र प्रक्रिया

श्रेणी:विज्ञान
नाइट्रोजन चक्र

नाइट्रोजनको प्रमुख स्रोत वायुमण्डल हो । विभिन्न प्रक्रियाहरुद्वारा यसलाई वनस्पति तथा जन्तुहरूले लिन सक्ने अवस्थामा सिर्जना हुन्छ । 

विजुली चम्कँदा निस्कने तापले गर्दा वायुमण्डलको नाइट्रोजन र अक्सिजन मिलि नाइट्रस र नाइटृक अक्साइड बन्दछ्न् । यि पदार्थहरु वर्षा हुँदा पानीसित घोलिई नाइट्रस र नाइटृक अम्लहरु बन्दछ्न् । यि अम्लहरु माटोमा पुगेपछि माटोमा रहेका लवणहरुसित मिलि नाइट्रेट बन्दछ्न् । 

नाइट्रोजन फिक्सिङ ब्याक्टेरियाहरूले वायुमण्डलिय नाइट्रोजनलाई नाइट्रेटमा परिवर्तन गर्दछ्न् । जुन वनस्पतिहरूले जराद्वारा सोसि प्रयोगमा ल्याउछ्न् । त्यसपछि बोटबिरूवाहरूले नाइट्रेटलाई एमोनियामा परिणत गर्दछ्न्  जुन वायुमण्डलमा मिल्दछ । डिनाइटृफाइड ब्याक्टेरियाहरूले माटोमा भएको नाइट्रेटलाई वायुमण्डलिय नाइट्रोजनमा बदल्छ्न् । यस प्रक्रियालाई डिनाइट्रीकरण भनिन्छ ।डिनाइट्रफिकेट गनेॅ वयाक्टेरिया हरू-एजोवयाक्टर,क्लोस्ट्रिडियम,रोडोस्पिलिरियम आदि  हुन्। यसरि नइट्रोजन चक्र चलिरहेको हुन्छ ।
श्रेणी:विज्ञान
श्रेणी:वातावरण विज्ञान
पारिस्थितिक प्रणाली

**पारिस्थितिक पद्धति** (अङ्ग्रेजी: Ecosystem) कुनै वातावरणमा रहने समुदाय (बोट बिरुवा, जीव जन्तु, सुक्ष्मदर्शी जीवहरु) र वातावरणबीचको अन्तर्सम्बन्ध हो । पारिस्थितिक पद्धतिमा अजैविक र जैविक तत्त्वहरुबीच शक्ति र पदार्थ आदानप्रदान हुनका साथै जैविक तत्त्वहरुबीच पनि यस्तै घनिष्ट सम्बन्ध रहेको हुन्छ । हरेक प्रकारका वनस्पति र जीवजन्तू खानाका लागि कुनै न कुनै रूपमा अन्य तत्त्वहरूमा निर्भर रहनु पर्ने हुन्छ । यसबाट पनि पारिस्थितिक पद्धतिको महत्त्व प्रष्ट रूपमा थाहा पाउन सकिन्छ । वातावरणमा रहेको जैविक तथा अजैविक तत्त्वहरुको समग्रता नै पारिस्थितिक प्रणाली हो ।

## प्रकार
जीवजन्तूहरूको वासस्थान एवम् वातावरणअनुसार पारिस्थितिक पद्धतिलाई मुख्यतः  २ किसिममा बाँड्न सकिन्छ :
# पानीमा हुने वा जलिय पारिस्थितिक पद्धति 
# जमिनमा हुने वा स्थलिय पारिस्थितिक पद्धति 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडी
* Millennium Ecosystem Assessment (2005)
* The State of the Nation's Ecosystems (U.S.) 
* Bering Sea Climate and Ecosystem (Current status)
* Arctic Climate and Ecosystem (Current status)
* Teaching about Ecosystems 
* Components, Structure and Function of the Ecosystem

श्रेणी:विज्ञान
इथर (रसायन)

प्राङ्गारिक यौगिकको अणुमा -O- समूह रहेको छ भने त्यसलाई इथर भनिन्छ । उदाहरण : डाइमिथाइल इथर(CH३OCH३),  डाइइथाइल इथर(C२H५OC२H५) । 
साधारणतया डाइइथाइल इथरलाई नै इथर भनिन्छ । यो रङघिन, प्रज्वनशिल र वास्पशिल पदार्थ हो । यो अल्कोहलमा घूलनशिल छ तर पानीमा कम मात्रामा घुल्छ । कडा सल्फ्युरिक अम्लको मद्धतले अल्कोहलबाट पानी निकालेर इथर बनाइन्छ ।
Ether|thumb|left|250px|इथरको संरचना
## इथरको उपयोगिता 
# ज्यादै वाष्पशिल पदार्थ भएकाले चिस्याउने पदार्थका रूपमा यसलाई प्रयोग गरिन्छ ।
# सानोतिनो घाउखटिरा चिर्चा दुखेको थाहा नपाउने औषधिका रूपमा पनि प्रयोग गरिन्छ ।
# विभिन्न वस्तुहरु विशेष गरी जैविक यौगिकहरू घुलाउन सक्ने क्षमता भएकाले यसलाई घोलकको रूपमा प्रयोग गरिन्छ ।

श्रेणी:विज्ञान
ग्लिसेरोल

ग्लिसेरोललाई ग्लिसिरिन पनि भनिन्छ । यो रङगहिन, गुलियो स्वाद भएको बाक्लो तरल पदार्थ हो । यो पानीमा घुल्दछ तर इथर (रसायन) मा घुल्दैन ।
ग्लिसेरोल एउटा ट्राइहाइड्रीक अल्कोहल हो । प्रोपेनलाई विभिन्न रासायनिक प्रतिक्रियाहरु गराई तिनओटा हाइड्रोजनलाई तिनओटा OH रेडिकलले विस्थापित गराई ग्लिसेरोल तयार गर्न सकिन्छ ।
Glycerin - Glycerol|thumb|left|250px|ग्लिसेरोलको संरचनात्मक सुत्र
## ग्लिसेरोलको उपयोगिता 
# सुर्तीलाई रसिलो (नसुकाई) राख्न, फलफूल र खाद्य पदार्थहरूलाई नसुकाई, नकुहाई राख्न पनि यसको प्रयोग गरिन्छ ।
# औषधि बनाउन पृपिन्टिङ मसी र स्ट्याम्प प्याडको मसी बनाउने काममा ग्लिसेरोलको प्रयोग गरिन्छ ।
# छालालाई फुट्नबाट जोगाउन यसको प्रयोग गरिन्छ ।
# उच्चस्तरको टोइलेट साबुन तथा कस्मेटिकका समानहरु बनाउन प्रयोग गरिन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:विज्ञान
श्रेणी:रसायन शास्त्र
पास्कलको नियम

**पास्कलको नियम** (**पास्कलको सिद्धान्त**  पनि भनिन्छ **तरल पदार्थको चापको प्रसारणको सिद्धान्त** पनि भनिन्छ) ब्लेज पास्कलद्वारा प्रतिपादित तरल यान्त्रिकी (fluid mechanics) को सिद्धान्त हो ।जुन नियम यस प्रकार छ - **बन्द भाँडामा रहेको तरल पदार्थमा कुनै एक ठाउँमा चाप दिइयो भने त्यती नै चाप सबैतिर लम्ब भएर प्रसारण हुन्छ ।** यो नियम फ्रेन्च गनितिज्ञ ब्लेज पास्कल ले १६५३ मा स्थापित गरेका थिए र १६६३ मा प्रकाशित गरेका थिए । alt=|right|467x467px|पास्कलको नियम
ब्लेज पास्कलको जन्म सन् १६२३ मा फ्रान्समा भएको थियो । उनी एक प्रसिद्ध गणितीज्ञ, भौतिकशास्त्री र दार्शनिक पनि थिए । उनले तरल पदार्थमा चापका सम्बन्धमा एउटा नियम पनि प्रतिपादन गरे । उक्त नियम पास्कलको नियमका नामले संसारभर प्रसिद्ध छ । 

जुन नियम यस प्रकार छ - **बन्द भाँडामा रहेको तरल पदार्थमा कुनै एक ठाउँमा चाप दिइयो भने त्यती नै चाप सबैतिर लम्ब भएर प्रसारण हुन्छ ।** 

यो नियम तरल पदार्थको साथै ग्यास पदार्थमा पनि लागु हुन्छ ।
पास्कलको नियममा आधारित उपकरण हाइड्रोलिक प्रेस हो।

यदि,

F_1= सानो पिस्टनको बल

A_1= सानो पिस्टोनको क्षेत्रफल

F_2= ठुलो पिस्टनको बल

A_2= ठुलो पिस्टनको क्षेत्रफल

पास्कलको नियम अनुसार,

सानो पिस्टनमा लागेको चाप(P_1)= ठुलो पिस्टनमा लागेको चाप(P_2)
:\frac {F_1} {A_1}= \frac {F_2} {A_2}

श्रेणी:विज्ञान
श्रेणी:भौतिक विज्ञान

## यो पनि हेर्नुहोस्
* प्लवनको नियम
* मोहिनी
हाइड्रोलिक प्रेस

अङ्गुठाकार|पास्कलको नियम
**हाइड्रोलिक प्रेस** ***(Hydraulic Press)*** एक यन्त्र हो जुन तरल पदार्थको दबाबको प्रयोगद्वारा वस्तुलाई दबाउन वा आकृति परिवर्तन गर्न प्रयोग गरिन्छ। यो यन्त्रलाई Pascal's Principle अर्थात् पास्कलको सिद्धान्तमा आधारित बनाएर निर्माण गरिएको छ।

## इतिहास 
**हाइड्रोलिक प्रेस**को आविष्कार Joseph Bramah ले सन् 1795 मा गरेका थिए। त्यसैले यसलाई ***Bramah Press*** पनि भनिन्छ। यो यन्त्रको आविष्कारले उद्योग क्षेत्र र निर्माण प्रक्रियामा ठूलो योगदान पुर्‍याएको छ।

## सिद्धान्त 
यो यन्त्र पास्कलको नियम ( '''Pascal's Law)** मा आधारित छ, जसले बताउँछ कि तरल पदार्थमा कुनै पनि बिन्दुमा लाग्ने दबाब प्रत्येक दिशामा समान रूपमा स्थानान्तरण हुन्छ। यसका मुख्य तत्वहरूमा सिलिन्डर, पिस्टन, र तरल पदार्थ सामेल छन्।

यदि,

F_1= सानो पिस्टनको बल

A_1= सानो पिस्टोनको क्षेत्रफल

F_2= ठुलो पिस्टनको बल

A_2= ठुलो पिस्टनको क्षेत्रफल

पास्कलको नियम अनुसार,

सानो पिस्टनमा लागेको चाप(P_1)= ठुलो पिस्टनमा लागेको चाप(P_2)
:\frac {F_1} {A_1}= \frac {F_2} {A_2}

## संरचना 
हाइड्रोलिक प्रेसको संरचना यस प्रकार हुन्छ:

***Main Cylinder***: जहाँ तरल पदार्थ राखिन्छ।

***Ram***: दबाब प्रदान गर्ने पिस्टन।

***Hydraulic Pump***: तरल पदार्थलाई दबाब दिने उपकरण।

***Control Valve***: दबाबको मात्रा नियन्त्रण गर्ने प्रणाली।

## काम गर्ने प्रक्रिया 
यो यन्त्रमा तरल पदार्थलाई दबाब दिइन्छ जसले पिस्टनलाई माथि उठाएर अथवा तल झारेर वस्तुलाई दबाउने काम गर्छ।

## प्रयोग 
**हाइड्रोलिक प्रेस**को प्रयोग धेरै क्षेत्रमा गरिन्छ, जस्तै:

# ***Metal Forging***: धातुलाई आकार दिन।
#***Car Crushing***: गाडी नष्ट गर्न।
#***Molding***: विभिन्न प्लास्टिक र धातुका आकृति बनाउँदा।
# ***Powder Compacting***: औद्योगिक पाउडरलाई संकुचित गर्न।

### फाइदा 
# उच्च दबाब उत्पादन।
# कम मेकानिकल भागहरूसँग सञ्चालन।
# थोरै ऊर्जा खपत।

### कमजोरी 
# तरल पदार्थ चुहावटको समस्या।
#. ठूला उपकरणहरूको उच्च मर्मत लागत।
# कम्पोनेन्ट बिग्रिएमा तत्काल प्रतिस्थापनको आवश्यकता।

## आधुनिक सुधार 
आजकलका हाइड्रोलिक प्रेसहरूमा इलेक्ट्रोनिक नियन्त्रण प्रणाली समावेश गरिएको छ जसले उत्पादनलाई अझ प्रभावकारी बनाएको छ।

## भविष्य 
**हाइड्रोलिक प्रेस**को विकास औद्योगिक क्रान्तिको एक महत्वपूर्ण हिस्सा बन्नेछ। यसलाई Automation र Artificial Intelligence संग समायोजन गरेर अझ कुशल बनाउन सकिन्छ।

## निष्कर्ष 
**हाइड्रोलिक प्रेस** ***(Hydraulic Press)*''' आजको युगमा उद्योग, निर्माण, र प्रविधिमा अपरिहार्य यन्त्र हो। यसको आविष्कारले मेकानिकल कार्यलाई सहज बनाएको छ र भविष्यमा यसको प्रयोग अझ व्यापक हुने अपेक्षा गरिएको छ।
:

श्रेणी:विज्ञान
श्रेणी:भौतिक विज्ञान
घनत्व

लेखक:  Shreeram  Khadka

कुनै पदार्थको एकाइ आयतनमा हुने पिण्डलाई त्यस पदार्थको घनत्व भनिन्छ ।
परिभाषा अनुसार, घनत्व(d) = पिण्ड(m)/आयतन(v) 
घनत्वको एसआइ (SI) एकाइ किलोग्राम प्रति घनमिटर Kg/m^3 हुन्छ । घनत्वको सिजिएस (CGS) एकाइ ग्राम
प्रति घनसेन्टिमिटर (gm/cm३) हो । 
श्रेणी:विज्ञान
श्रेणी:भौतिक विज्ञान
थर्मोमिटर

तापक्रम नाप्न प्रयोग गरिने उपकरणलाई थर्मोमिटर भनिन्छ । यो तापद्वारा पदार्थमा हुने प्रसारलाई आधार मानी बनाइएको हुन्छ । यसमा प्राय:जसो पारो वा रङगिन अल्कोहललाई तर्ल पदार्थको रूपमा प्रयोग गरिन्छ । यि तर्ल पदार्थहरूको आफ्नै किसिमका विशेषता हुन्छ्न् । 
थर्मोमिटर एउटा लाम्चो काँचको नली हो जसको तल्लो भागको बल्बसँग जोडिएको केशिका नली जोडिएको हुन्छ । तापक्रमको परिवर्तन अनुसार काँचको नलीभित्रको केशिकामा तरल पदार्थ घटबढ भएको स्पष्ट देखिन्छ । थर्मोमिटरमा सेल्सियस, फरेनहाइट र केल्भिन एकाइ अङ्कित हुन्छ्न् । 
आकारप्रकार र कार्यका हिसाबले थर्मोमिटर धेरै प्रकारका हुन्छ्न् मुख्यतः ३ प्रकारका बढी चल्तिमा छ्न् :
# क्लिनिकल थर्मोमिटर
# अधिकतम-न्युनतम थर्मोमिटर
# प्रयोगशालाको थर्मोमिटर
Kwikthermometers|thumb|left|250px|क्लिनिकल थर्मोमिटर
श्रेणी:विज्ञान
श्रेणी:भौतिक विज्ञान
आधुनिक युग मा आएर यस लाई डिजिटल थर्मोमिटर र साधारण थर्मोमिटर भनेर नामाकरण गरिएको छ ।
गणितको प्रकृति

गणितलाई कुन दृष्टिकोणले हेर्ने? गणित कसरी निर्माण भएको छ ? गणितको खास तत्त्वके हो ? भन्ने कुराको यथार्थ जानकारी दृआरा निर्मित धारणालाई गणितको प्रकृति गणितको प्रकृति (Nature of Mathematics) भनिन्छ । गणितको प्रकृति वा रूपका सम्वन्धमा विभिन्न विद्धानहारू विचमा मतैक्यता छैन । एकाथरी गणितको प्रकृतिलाई आगमनात्मक(Inductive) भन्दछन् भने अर्कोथरी निगमनात्मक(Deductive) प्रकृतिको रूपमा व्याख्या गर्दछन् ।

गणित गणनाको विषय हो, जुन सत्य र प्रमाणित तथ्यपूर्ण मस्तिष्कीय उपज हो ।
 

श्रेणी:गणित
श्रेणी:गणितको  इतिहास

## बाहिरी कडीहरू
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
हिन्दु अरेबिक सङ्ख्या

वर्तमान अवस्थामा हामीले प्रयोग गरिने अङ्ग्रेजी अङ्कहरूनै हिन्दु अरेबिक सङ्ख्या हुन्  । यो पद्धतिलाई हिन्दु अरेबिक सङ्ख्या (Hindu-Arebic Numeration System ) भनिन्छ । यो पद्धति २५० BCमा KING ASHOK ले प्रयोग गरेका थिए । यो  कुरा शिलामा कुदिएको स्तम्भले देखाउछ ।
श्रेणी:गणित
श्रेणी:गणितको इतिहास

## बाहिरी कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
हाइड्रोकार्बन

कार्बन र हाइड्रोजनको बीचमा बोन्डिङ भएर बनेका यौगिकहरूलाई हाइड्रोकार्बन भनिन्छ । मिथेन (CH४), इथेन (CH३CH३) जस्ता यौगिकहरू कार्बन र हाइड्रोजनको बीचमा बोन्डिङ भएर बनेकाले यिनीहरूलाई हाइड्रोकार्बन भनिएको हो । यि यौगिकहरूको प्रमुख स्रोत भने पेट्रोलियम वस्तु हुन् ।

श्रेणी:विज्ञान
श्रेणी:रसायन शास्त्र

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
साधारण सेल

अङ्गुठाकार|साधारण ग्यालभानिक सेलअङ्गुठाकार|A manual of practical medical electricity - the Röntgen rays and Finsen light (1902) (14597134537)
साधारणतया तरल अम्ल जस्तै सल्फ्युरिक अम्लमा तामा धातु र जस्ता धातुका पाताहरूलाई डुबाएर तयार पारिएको एक प्रकारको सेललाई साधारण सेल भनिन्छ । यसबाट थोरै मात्रामा विद्युत उत्पादन गर्न सकिन्छ ।

## रसायान-विज्ञान 
alt=Cross-section drawing of a cup. The cup is mostly full, apparently with water. Two rectangular shapes indicate a copper and a zinc piece, each of which is mostly submerged in the water. The water has about a dozen symbols in various positions: Zn2+, H+, and SO42−. There's a circle above the water with the symbol H2 inside it. There's a wire connecting the zinc and copper pieces outside of the water; 2 electrons (e−) are shown along the wire with arrows pointing from the zinc to the copper.|अङ्गुठाकार|Cross-section of a copper/zinc cell with a sulfuric acid electrolyte. The drawing illustrates the atomic model for the chemical reactions; lemon cells have essentially the same model. Zinc atoms enter the electrolyte as ions missing two electrons (Zn2+). Two negatively charged electrons from the dissolved zinc atom are left in the zinc metal. Two of the dissolved protons (H+) in the acidic electrolyte combine with each other and two electrons to form molecular hydrogen H2, which bubbles off of the copper electrode. The electrons lost from the copper are made up by moving two electrons from the zinc through the external wire.
Most textbooks present the following model for the chemical reactions of a lemon battery. When the cell is providing an electric current through an external circuit, the metallic zinc at the surface of the zinc electrode is dissolving into the solution. Zinc atoms dissolve into the liquid electrolyte as electrically charged ions (Zn2+), leaving 2 negatively charged electrons (e−) behind in the metal:This reaction is called oxidation. While zinc is entering the electrolyte, two positively charged hydrogen ions (H+) from the electrolyte combine with two electrons at the copper electrode's surface and form an uncharged hydrogen molecule (H2):This reaction is called reduction. The electrons used in the copper to form the molecules of hydrogen are transferred from the zinc through an external wire connecting between the copper and the zinc. The hydrogen molecules formed on the surface of the copper by the reduction reaction ultimately bubble away as hydrogen gas.अङ्गुठाकार|साधारण ग्यालभानिक ब्याट्री
श्रेणी:विज्ञान

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
अल्कोहल

प्राङगारिक यौगिकमा हाइड्रोक्सिल ग्रूप (-OH) रहेको छ भने त्यसलाई अल्कोहल भनिन्छ । एउटा OH समूह भएको अल्कोहललाई **मोनोहाइड्रीक अल्कोहल** भनिन्छ भने दुईओटा OH समूह भएकालाई **डाइहाइड्रीक अल्कोहल** र तिनोटा OH समूह भएकालाई **ट्राइहाड्रीक अल्कोहल** भनिन्छ ।
मिथेनबाट बन्ने अल्कोहललाई **मिथाइल अल्कोहल** र इथेनबाट बन्ने अल्कोहललाई **इथाइल अल्कोहल** भनिन्छ । इथाइल अल्कोहललाई इथानोल पनि भन्ने गरिन्छ ।
पेयपदार्थको लागि प्रयोग गरिने अल्कोहल इथाइल अल्कोहल हो ।
Ethanol Lewis|thumb|250px|इथाइल अल्कोहलको संरचनात्मक सुत्र
## उपयोग
 (15+), in litres of pure ethanol]]

अल्कोहलको प्रयोगको धेरै लामो इतिहास छ। केही महत्त्वपूर्ण औद्योगिक अल्कोहल निम्नानुसर छन्।:
*मिथानोल, फर्मलडिहाइडको उर्पादनको लागि र फ्युल एडिटिभको रुपमा 
*इथानोल, मुख्यतः मदिरा, मादक पदार्थ, फ्युल एडिटिभ, घोलक 
*1-propanol, 1-butanol, and isobutyl alcohol for use as a solvent and precursor to solvents
*C6–C11 alcohols used for plasticizers, e.g. in polyvinylchloride
*fatty alcohol (C12–C18), precursors to detergents
मिथानोल सबैभन्दा धेरै उत्पादन हुने औद्योगिक अल्कोहल हो। १९८० मा प्रति वर्ष १२ मिलियन टन उत्पादन हुन्थ्यो।   The combined capacity of the other alcohols is about the same, distributed roughly equally.

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:विज्ञान
श्रेणी:रसायन शास्त्र
विद्युत चुम्बकीय उपपादन

चुम्बकीय बलरेखाहरूलाई सुचालक तारले काट्दा उक्त तारमा विद्युत उत्पन्न
हुन्छ, यो कार्यलाई विद्युत चुम्बकीय उपपादन भनिन्छ । बेलायती वैज्ञानिक माइकल फराडेले सन् 1831 मा यो खोज गरेका थिए। यो प्रक्रियामा चुम्बकीय क्षेत्रको परिवर्तनद्वारा विद्युत धारा उत्पन्न हुन्छ।

विद्युत चुम्बकीय उपपादनको मुख्य सिद्धान्त भनेको चुम्बकीय क्षेत्र र विद्युत सुचालक (conductor – ***कन्डक्टर***) बीचको सापेक्ष गतिले विद्युत धारा उत्पन्न हुनु हो। यो घटना तब घट्छ जब कुनै विद्युत सुचालक तार चुम्बकीय क्षेत्रमा घुमाइन्छ वा चुम्बकीय क्षेत्र परिवर्तन हुन्छ। यसरी उत्पन्न भएको विद्युत धारालाई प्रेरित विद्युत् धारा भनिन्छ र यसको दिशा लेन्जको नियम अनुसार निर्धारण हुन्छ।

छड चुम्बकलाई सूचालक तारको क्वाइलको भित्र र बाहिर गरी बालाउँदा यसको सतहमा पर्ने चुम्बकीय बलरेखाको सइख्या अर्थात् चुम्बकीय प्रवाह निरन्तर परिवर्तन हुन्छ । जसले गर्दा क्वाइलमा भोल्टेज उपपादित हुन्छ । यसको विपरीत सुचालक तारको क्वाइललाई चुम्बकीय क्षेत्रमा घुमाएर उक्त क्वाइलसँग सम्बन्धित चुम्बकीय प्रवाह निरन्तर परिवर्तन गराउँदा पनि क्वाइलमा भोल्टेज उपपादित हुन्छ । दुवै अवस्थामा क्वाइल वा चुम्बकको गति परिवर्तन गर्दा गरिने कार्य अर्थात् यान्त्रिक शक्ति विद्युत् शक्तिमा रूपान्तरण हुन्छ ।

यो सिद्धान्त आधुनिक विद्युत उत्पादन र विद्युतीय उपकरणहरूको आधारभूत सिद्धान्त हो। विद्युत जेनेरेटरहरूमा यान्त्रिक ऊर्जालाई विद्युत ऊर्जामा रूपान्तरण गर्न यही सिद्धान्त प्रयोग गरिन्छ। त्यसैगरी ट्रान्सफर्मरहरूमा एक प्रकारको विद्युत धारालाई अर्को प्रकारमा परिवर्तन गर्न र विद्युत मोटरहरूमा विद्युत ऊर्जालाई यान्त्रिक ऊर्जामा रूपान्तरण गर्न पनि यही सिद्धान्त प्रयोग गरिन्छ।
श्रेणी:विज्ञान
श्रेणी:भौतिक शास्त्र
रेने डेसकार्टस

**रेने डेसकार्टस** (Rene Descatres. १५९६-१६५० ) आधुनिक गणितका प्रथम वक्तिको रूपमा चिनिन्छ उनी सन् १६१२ मा world of fashion  भनिने पेरिसमा विश्वविद्यालयको शिक्षकका लागि गएका थिए।  उनी र उनका साथी Mersenne ले दुई वर्षको अवधि गणितको लागि छुटाएका थिए यो समयमा मानिस शिक्षा पछि सेनामा कि चर्चमा संलग्न हुन्थ्ये तर रेने ले सेनामा प्रवेश गरे ।

## योगदानहरु 
# Analytical geometry मा आधुनिकताको प्रवेश गराए  ।
#Line Segmentलाई algebraic letter ले जनाए ।
#rule of sign को जानकारी दिए 
#z^2 = az + b^2 को समाधानको व्याख्या गरेका छन 
#
श्रेणी:गणित
श्रेणी:गणितको इतिहास
श्रेणी:गणितज्ञ
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
पाई

**पाई** (Pi π) कुनै पनि वृतको परिधि र व्यासको अनुपातको अध्ययन सगै विकास भएको पाइन्छ । 
पाईको मान २४०BC मा आर्किमिडिज ले सुरुवात गरेको पाइन्छ ।

चित्र:Pi-unrolled-720.gif
## आधारभूत
### नाम
वृत्तको परिधि र यसको व्यासको अनुपातलाई प्रतिनिधित्व गर्न गणितज्ञहरूले प्रयोग गरेको प्रतीक ग्रीक अक्षर π हो, कहिलेकाहीँ pi को रूपमा हिज्जे गरिन्छ। ग्रीक वर्णमाला को 16 औं अक्षर (Π, π)।

### परिभाषा 
π लाई सामान्यतया वृत्तको परिधि C र यसको व्यास d को अनुपातको रूपमा परिभाषित गरिन्छ।

### इतिहास 
२५८९-२५६६ ईस्वी बीचमा बनेको गिजाको ग्रेट पिरामिडको परिधि 1760 हात र उचाइ 270 हात थियो; जसको अनुपात 1760/270 ≈ 6.2757 हो जुन pi को मूल्यको लगभग 2 गुणा हो। यस अनुपातको आधारमा, केही इजिप्टोलोजिस्टहरू विश्वास गर्छन् कि पिरामिड निर्माणकर्ताहरूलाई π को ज्ञान थियो र जानाजानी पिरामिडहरू सर्कलको गुणहरू समावेश गरी निर्माण गरिएको थियो। प्रमाण छ कि पिरामिड निर्माणकर्ताहरू π बारे सचेत थिए र पिरामिडको आयामहरू अन्य कारकहरूमा पनि निर्भर थिए। 

###### ग्रीक गणितमा पाई 
π को मान कडाइका साथ गणना गर्नको लागि पहिलो रेकर्ड गरिएको एल्गोरिथ्म बहुभुज प्रयोग गरेर ज्यामितीय दृष्टिकोण थियो, जुन ग्रीक गणितज्ञ आर्किमिडीजले 250 ईसा पूर्वमा बनाएको थियो। यो बहुभुज एल्गोरिथ्म १००० वर्ष भन्दा बढीको लागि प्रभुत्व थियो, र परिणामस्वरूप π कहिलेकाहीँ आर्किमिडीज स्थिरताको रूपमा चिनिन्छ। वृत्त भित्र र बाहिर नियमित षट्भुज कोरेर र 96-पक्षीय नियमित बहुभुजमा नपुगेसम्म पक्षहरूको संख्यालाई क्रमिक रूपमा दोब्बर गरेर π को माथिल्लो र तल्लो सीमाहरू निर्धारण गर्नुहोस्। तल्लो सीमाहरू गणना गरियो। यी बहुभुजहरूको परिधिको गणना गरेर उहाँले त्यो प्रमाणित गर्नुभयो ।

###### भारतीय गणितमा **पाई** 
भारतमा, भिभिन्न श्रोतहरुमा π को रूपमा (1785/5568)2 ≈ 3.088 600 ईसा पूर्वमा लेखिएको छ।  भारतीय स्रोत π 259 ईसा पूर्व वा सायद त्यसभन्दा अघि पनि लेखिएको पाइन्छ।

भारतीय  गणितज्ञ आर्यभट्टले निम्न श्लोकमा **पाई** को मूल्य दिएका छन्-

: *चतुराधिकं शतमष्टगुणं द्वाषष्टिस्तथा सहस्त्राणाम्।*
: *अयुतद्वयस्य विष्कम्भस्य आसन्नौ वृत्तपरिणाहः॥*
:
: अर्थात् 
: १०० मा ४ जोड्नुहोस्, आठले गुणन गर्नुहोस् र त्यसपछि 62000 थप्नुहोस्। यस नियमद्वारा परिधि २०००० को वृत्तको व्यास निर्धारण गर्न सकिन्छ।
: ((१००+४)*८+६२०००)/२०००० =३.१४१६ 

## पाई डे
युनेस्कोको ४० औ साधारण सभाले पाई डे ( मार्च १४) को दिन गणितको लागि अन्तर्राष्ट्रिय दिनको रुपमा मनाउने निर्णय गरेको थियो ।

## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
*पाई दिवस
* 'e' (गणितीय अचर)

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गणित
स्पेनका प्रकाश स्तम्भहरू

स्पेनको प्रकाश स्तंभ (सूची)

## स्रोत
* https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_lighthouses_in_Spain
मिथेन

**आणविक सुत्र - CH४**

## परिचय 
सबभन्दा सर्ल एलिफाटिक हाइड्रोकार्बनका रूपमा मिथेनलाई चिनिन्छ । यो ग्यास तेलको शुद्धीकरण गर्दा प्राकृतिक ग्यास, कोइलाखानी तथा गोबर ग्यासमा समेत पाइन्छ । यो ग्यास धापिलो क्षेत्र(marshy place) मा पाइने भएकाले Marsh gas पनि भनिन्छ ।
## इतिहास 
नोबेम्बर १७७६मा इट्लीका वैज्ञानिक ऐलेजन्ड्रो भोल्टाले इट्ली र स्वीजरल्याडमा फेलेर रहेको म्यागिओर तालबाट पत्ता लगाएका थिए । पछि उनले शुद्ध मिथेन पनि जम्मा पारे ।

## उपयोगिता 
# मिथेन घरेलु एलपी ग्यास का रूपमा प्रयोग गरिन्छ ।
# विभिन्न यौगिकहरु जस्तै: क्लोरोफर्म, कार्बन टेट्राक्लोराइड, मिथाइल अल्कोहल, फर्माल्डिहाइड बनाउन प्रयोग गरिन्छ ।
# हाइड्रोजनको औधोगिक उत्पादन गर्न प्रयोग गरिन्छ ।
# मिथेनबाट प्राप्त हुने कार्बन ब्ल्याक रबर उद्योगमा प्रयोग हुन्छ ।
# छाप्ने मसी र रङ बनाउन यसको प्रयोग गरिन्छ ।
श्रेणी:विज्ञान
श्रेणी:रसायन शास्त्र

श्रेणी:इन्धन