open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ग्राम पञ्चायत

**ग्राम पञ्चायत** भारतीय गाउँहरूमा एक आधारभूत शासक संस्था हो। यो एउटा राजनीतिक संस्था हो, जसले गाउँको मन्त्रिपरिषदको रूपमा काम गर्छ। ग्रामसभाले ग्राम पञ्चायतको सामान्य निकायको रूपमा काम गर्छ। ग्राम पञ्चायतका सदस्यहरू जनताबाट प्रत्यक्ष निर्वाचित हुन्छन्। ग्राम पञ्चायतको अध्यक्षलाई प्रधान वा सरपञ्च भनिन्छ। भारतमा लगभग २५०,००० ग्राम पञ्चायत छन्।

## इतिहास 
भारतका विभिन्न राज्यहरूमा स्थापित, पञ्चायत राज प्रणालीमा तीन तहहरू छन्: जिल्ला परिषद, जिल्ला स्तरमा; पञ्चायत समिति, ब्लक स्तरमा; र गाउँ स्तरमा ग्राम पञ्चायत। राजस्थान ग्राम पञ्चायत स्थापना गर्ने पहिलो राज्य थियो, बगदारी गाउँ (नागौर जिल्ला) पहिलो गाउँ हो जहाँ ग्राम पञ्चायत स्थापना भएको थियो, २ अक्टोबर १९५९ मा।

सन् १९९२ मा, ग्राम पञ्चायतको संस्था लोकतन्त्र गहिरो गर्न को लागि परिमार्जन गरियो। संविधानको ७३औँ संशोधनले स्थानीय स्वशासनको संस्थाको रूपमा पञ्चायतहरूलाई तीनवटा प्रशासनिक तहमा सञ्चालनका लागि आधारभूत संरचनासहितको पुन: परिचय दियो; गाउँहरू, गाउँहरू र जिल्लाहरूको समूह।

## संरचना 
ग्राम पञ्चायतहरू पञ्चायत राज संस्थाहरूको सबैभन्दा तल्लो तहमा छन्, जसको कानूनी अधिकार सन् १९९२ को ७३औँ संवैधानिक संशोधन हो, जुन ग्रामीण स्थानीय सरकारहरूसँग सम्बन्धित छ।

* जिल्ला (वा सर्वोच्च) स्तरमा पञ्चायत
* मध्यवर्ती स्तरमा पञ्चायत
* आधार स्तरमा पञ्चायत

ग्राम पञ्चायतलाई वडाहरूमा विभाजन गरिएको छ र प्रत्येक वार्डको प्रतिनिधित्व वार्ड सदस्य वा आयुक्तद्वारा गरिन्छ, जसलाई पञ्च वा पञ्चायत सदस्य पनि भनिन्छ, जसलाई गाउँलेहरूद्वारा प्रत्यक्ष रूपमा निर्वाचित गरिन्छ। पञ्चायतको अध्यक्षता गाउँको अध्यक्षले गर्छ, जसलाई सरपंच भनेर चिनिन्छ। निर्वाचित प्रतिनिधिको कार्यकाल पाँच वर्षको हुन्छ। पञ्चायतको सचिव एक गैर-निर्वाचित प्रतिनिधि हो, राज्य सरकारले पञ्चायत गतिविधिहरूको निरीक्षण गर्न नियुक्त गर्दछ।

## कार्यहरू 
* **प्रशासनिक कार्यहरू**
** सार्वजनिक कार्य र कल्याणकारी कार्यहरू, जस्तै सडक, नाली, पुल, र इनारहरूको मर्मत, मर्मत र निर्माण।
** सडक बत्तीहरू स्थापना र मर्मत गर्नु।
** प्राथमिक शिक्षा दिने।
* **सामाजिक र आर्थिक कार्यहरू (अनिवार्य छैन)**
** पुस्तकालय, विवाह हल आदि निर्माण गर्ने।
** सुपथ मुल्य पसल तथा सहकारी ऋण संस्था स्थापना र सञ्चालन गर्ने।
** बगैँचा, पोखरी र बगैँचाहरू स्थापना गर्ने।
* **न्यायिक कार्यहरू** (न्याय पञ्चायत; राज्य न्यायिक सेवाले क्षेत्राधिकार निर्धारण गर्दछ।)
** छिटो र सस्तो न्याय सुनिश्चित गर्ने।
** भारु १०० सम्म जरिवाना गर्न सक्नेछ।
** वकिलहरूले प्रतिनिधित्व गर्दैनन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
भराडीसैँण

**भराडीसैँण** भारतको उत्तराखण्ड राज्यको ग्रीष्मकालीन राजधानी हो। यो चमौली जिल्लाको गैरसैँण सहरबाट करिब १४ किलोमिटर टाढा अवस्थित छ।

## इतिहास 
उत्तराखण्डको राज्यको रूपमा, केही कार्यकर्ताहरूले गैरसैनलाई नयाँ राज्यको राजधानीको लागि एक आदर्श स्थान माने। तर देहरादुन अस्थायी राजधानी बन्यो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भारतका राज्य र केन्द्र शासित प्रदेशका राजधानीहरू
मिथिला सौर्य उर्जा केन्द्र

**मिथिला सोलार उर्जा केन्द्र** धनुषा जिल्ला, प्रदेश नम्बर २ मा अवस्थित १० मेगावाटको सौर्य उर्जा केन्द्र हो।। यो केन्द्र् पावर डेभलपमेन्ट प्रा.लि.को स्वामित्वमा रहेको छ ।  यो केन्द्र सन् २०२१ को फेब्रुअरीबाट सञ्चालनमा आएको थियो 

यो आयोजनाले लगभग ४० बिघा को जमिन ओगटेको छ र २८,५०४ सोलार प्यानल राखिएका छन्।

## सन्दर्भहरू 
## यो पनि हेर्नुहोस्
*मिथिला २ सौर्य उर्जा केन्द्र
*बुटवल सौर्य परियोजना
*नुवाकोट सौर्य उर्जा केन्द्र
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
माथिल्लो माछा खोला जलविद्युत केन्द्र

**माथिल्लो माछा खोला जलविद्युत केन्द्र** गोरखा जिल्लामा अवस्थित रहेको ४.५५ मेगावाट क्षमताको जलविद्युत केन्द्र हो। यो आयोजनाले माछा खोलाको जलप्रवाह र पानीको चाँप उपयोग गर्दछ। 'विकास हाइड्रोपावर कम्पनी प्रा. लि.'को स्वामित्वमा रेहेको यो आयोजना वि.सं. २०७९ फाल्गुन १७ गतेदेखि पूर्ण रुपमा सञ्चालनमा आएको हो। यो परियोजनाको म्याद वि.सं. २१११ पुस २८ गतेमा सकिएपछि सरकारी स्वामित्वमा हस्तानतरण हुने छ। हाल यस केन्द्रको विद्युत नेपाल विद्युत प्राधिकरणलाई बेच्ने गरिन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपालका उर्जा केन्द्रहरूको सूची

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
चन्द्रनिगाहपूर सौर्य उर्जा केन्द्र

**चन्द्रनिगाहपूर सौर्य उर्जा केन्द्र** रौतहट जिल्ला, प्रदेश नम्बर २ मा अवस्थित ४ मेगावाट क्षमताको सौर्य उर्जा केन्द्र हो। उक्त प्लान्ट अपि पावर कम्पनी प्रा.लि. को स्वामित्वमा रहेको छ । यो केन्द्र सन् २०२१ को फेब्रुअरीदेखि सञ्चालनमा आएको थियो 
## विद्यूत उत्पादन 
## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata
## यो पनि हेर्नुहोस् 
* नेपालका उर्जा केन्द्रहरूको सूची
* मिथिला २ सौर्य उर्जा केन्द्र
* नुवाकोट सौर्य उर्जा केन्द्र
* मिथिला सौर्य उर्जा केन्द्र

श्रेणी:नेपालमा ऊर्जा
गुरुत्व बाँध

दायाँ|अङ्गुठाकार 
**गुरुत्वाकर्षण बाँध** कंक्रीट वा ढुङ्गाबाट निर्माण गरिने बाँध हो। यस्ता बाँधको स्थिरता यसको  वजनले धानेकोले यसलाई गुरुत्व बाँध भनिएको हो।  गुरुत्व बाँधको वजन धेरै हुनाले यसको जग सामान्यतया कडा चट्टानमा राखिन्छ,  यद्यपि केहि दुर्लभ अवस्थामा, माटोको जगमा पनि निर्माण गरिन सकिन्छ।

## सन्दर्भहरू
सरपञ्च

एक **सरपञ्च**, **ग्राम प्रधान**, **मुखिया,** वा **अध्यक्ष** एक निर्णय निर्माता हो, स्थानीय स्वशासनको गाउँ-स्तरीय संवैधानिक निकायले भारतमा ग्राम सभा (गाउँ सरकार) भनिन्छ। सरपञ्च, अन्य निर्वाचित पञ्चायत सदस्यहरू (*वडाञ्च* भनेर चिनिन्छ) सँग मिलेर ग्राम पञ्चायत र जिल्ला पञ्चायतहरू गठन गर्छन्। सरकारी अधिकारी र गाउँ समुदायबीचको सम्पर्कको केन्द्रविन्दु सरपञ्च हो र पाँच वर्षसम्म सत्तामा रहन्छ। सरपञ्चलाई जनाउन प्रयोग गरिएको शब्द भारतका विभिन्न राज्यहरूमा भिन्न हुन सक्छ। यहाँ विभिन्न राज्यहरूमा सरपञ्चका लागि सामान्य रूपमा प्रयोग हुने केही शब्दहरू छन्: *पञ्चायत अध्यक्ष*, *ग्राम प्रमुख, ग्राम प्रधान, ग्राम अधिक्षा, गाँउ पञ्चायत अध्यक्ष, ग्राम पञ्चायत अध्यक्ष, आदि।*

## *सरपञ्च*को अर्थ 
*सर*, जसको अर्थ प्रमुख, र *पञ्चको* अर्थ पाँच, गाउँको *ग्राम पञ्चायतका पाँच निर्णयकर्ताहरूको प्रमुखको* अर्थ दिन्छ। पश्चिम बङ्गाल राज्यमा, एक सरपञ्चलाई पञ्चायत प्रधान ("मुख्य") र उपप्रधानलाई पञ्चायत उपप्रधान भनिन्छ।

### नामकरण 
सरपञ्च भनेको गाउँ-स्तरको वैधानिक संस्थाको निर्वाचित प्रमुखलाई ग्राम पञ्चायत/गाँउ पञ्चायत/ग्राम परिषद् भनिने शब्द हो। यद्यपि, सरपञ्चलाई सन्दर्भ गर्न प्रयोग गरिएको शब्द भारतका विभिन्न राज्यहरूमा भिन्न हुन सक्छ। यहाँ विभिन्न राज्यहरूमा सरपञ्चका लागि सामान्य रूपमा प्रयोग हुने सर्तहरू छन्:

: **ग्राम प्रधान** -
:: उत्तर प्रदेश, उत्तराखण्ड, हरियाणा, र पन्जाबका केही भागहरू
: **सरपञ्च** -
:: राजस्थान, महाराष्ट्र, गुजरात, र कर्नाटक, आन्ध्र प्रदेश, तेलङ्गाना, जम्मू कश्मीर, पन्जाब, मध्य प्रदेश
::
: **पञ्चायत अध्यक्ष** -
:: तमिलनाडु, केरल र पश्चिम बङ्गाल
: **मण्डल प्रजा परिषद् अध्यक्ष**
:: आन्ध्र प्रदेश र तेलङ्गाना
: **गाँउ पञ्चायत अध्यक्ष** -
:: असम
: **ग्राम पञ्चायत अध्यक्ष** -
:: ओडिशा र बिहार

## भूमिका र जिम्मेवारीहरू 
एक सरपञ्चले धेरै प्रशासनिक कर्तव्यहरू गर्दछ।

## योग्यता 
एक सरपञ्च कम्तिमा १८ वर्षको नागरिक हुनुपर्दछ, र अन्य आवश्यकताहरू बीच कुनै कानुनी मान्यता छैन।

## कार्यकाल 
भारतमा सरपंचको कार्यकाल पाँच वर्षको हुन्छ।

## पञ्चायती राज 
भारतको सङ्घीय संरचनाको अर्थ विभिन्न राज्यहरूमा ग्राम पञ्चायत र सरपञ्चहरूको शक्तिलाई नियन्त्रण गर्ने विभिन्न कानुनहरू छन्।

### पञ्चायत चुनाव 
धेरै राज्यहरूमा, दसकौंसम्म चुनावहरू भएनन् र निर्वाचित सरपञ्चहरूको सट्टा, ग्राम पञ्चायतहरू नोकरशाही रूपमा नियुक्त प्रशासकहरूद्वारा सञ्चालित थिए। सन् १९९२ मा ७३औँ र ७४औँ संवैधानिक संशोधन पारित संग, नियमित निर्वाचन संग सम्बन्धित सहित धेरै सुरक्षागार्डहरू निर्माण गरिएको छ।

### महिलाको लागि आरक्षण 
७३औँ संविधान संशोधनको धारा २४३डी (३) ले पञ्चायती राज प्रणालीका तीनवटै तहमा पञ्चायतमा एक तिहाइ र पञ्चायत अध्यक्ष पदको एक तिहाइ महिलाका लागि आरक्षित हुनुपर्ने व्यवस्था गरेको छ। यो संशोधनले विभिन्न राज्य-स्तरीय विधायी सुधारहरू पछ्याएको थियो जसमा महिलाहरूद्वारा आयोजित पञ्चायत पदहरूमा आरक्षणहरू सेट गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दी शब्द र वाक्यांशहरू
मिथिला २ सौर्य उर्जा केन्द्र

**मिथिला २ सौर्य उर्जा केन्द्र** धनुषा जिल्ला, मधेस प्रान्तमा अवस्थित १० मेगावाटको सौर्य ऊर्जा केन्द्र हो। यो ग्लोबल पावर डेभलपमेन्ट प्रा.लि. को स्वामित्वमा रहेको छ ।   हाल निर्मणाधिन यो केन्द्र सन् २०२४ को फेब्रुअरीमा सञ्चालनमा आउने योजना छ 

यो आयोजनाले लगभग ३५ बिघा जग्गा ओगटेको छ र यसमा २८,५०४ सोलार प्यानल र  तीनवटा इन्भर्टरहरू रहेका छन्। उत्पादित बिजुली  नेपाल विद्युत प्राधिकरणलाई बिक्री गर्ने योजना छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* नेपालका उर्जा केन्द्रहरूको सूची
* बुटवल सौर्य परियोजना
* मिथिला सौर्य उर्जा केन्द्र

## सन्दर्भ सामाग्री
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
बुटवल सौर्य परियोजना

**बुटवल सौर्य उर्जा केन्द्र** लुम्बिनी प्रदेशको रुपन्देही जिल्लामा अवस्थित छ। प्लान्टको स्वामित्व र सञ्चालन रिडी हाइड्रोपावर डेभलपमेन्ट कम्पनी लिमिटेडमा रहेको छ। यो केन्द्र सन् २०२० को अक्टोबरबाट सञ्चालनमा आएको थियो 

यस केन्द्रमा ३२,६४० वटा सौर्य प्यानलले ८.५ मेगावाट विद्युत उत्पादन गर्छ। यसले लगभग २६ बिघा जमिन ओगटेको छ। आयोजनाबाट उत्पादित बिजुली तिलोत्तमाको ३३ केभी बुटवल सबस्टेसनमा जोडिएको छ। सोलार स्टेशनले दिउँसो मात्रै ऊर्जा उत्पादन गर्छ।
अङ्गुठाकार|460x460पिक्सेल|विद्यूत लक्ष्य र वास्तविक उत्पादन २०८९/८०
उक्त आयोजना रु ६५.५ करोडको लागतमा १० महिनामा निर्माण गरिएको हो। उत्पादित बिजुली नेपाल विद्युत प्राधिकरणलाई २५ वर्षसम्म प्रतियुनिट ७.३ रुपैयाँको दरमा बिक्री गरिन्छ।

## विद्यूत उत्पादन 
## यो पनि हेर्नुहोस् 
* नेपालका उर्जा केन्द्रहरूको सूची
* मिथिला २ सौर्य उर्जा केन्द्र
* नुवाकोट सौर्य उर्जा केन्द्र
* मिथिला सौर्य उर्जा केन्द्र
*नेपालमा सौर्य ऊर्जा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालमा ऊर्जा
मेवा नदी

**मेवा नदी** सप्तकोशी नदी समूहको प्रमूख नदी तमोर नदीको सहायक नदी हो। यो नदी पूर्वी नेपालको ताप्लेजुङ जिल्लामा अवस्थित छ। मेवा नदी हाङ्द्रुङ गाउँ नजिकै तमोर नदीसँग मिल्छ। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:नेपालको जलस्रोत
श्रेणी:कोशी प्रदेशका नदीहरू
भुटिया जाति

**भुटिया** उत्तरपूर्वी भारतको सिक्किम राज्यमा बसोबास गर्ने सिक्किमेली जनताहरूको समुदाय हो। सन् २००१ मा, भुटियाको सङ्ख्या लगभग ६०,३०० थियो। भुटियाले यहाँ तिब्बती वंशका मानिसहरूलाई बुझाउँछ। सिक्किममा भुटियाहरूले बोल्ने भाषा सिक्किमी हो, जुन तिब्बती र जोङ्खा, भुटानको भाषासँग ७५% पारस्परिक रूपमा बुझ्न सकिन्छ। धेरैजसो भूटियाहरूले ञिङमा विद्यालयको अभ्यास गर्थे, त्यसपछि तिब्बती बौद्ध धर्मको कग्युद ​​विद्यालय।

## इतिहास 
८औँ शताब्दीदेखि, मानिसहरू थोरै सङ्ख्यामा तिब्बतबाट सिक्किममा बसाइँ सरेका थिए। तर १३औँ शताब्दीको दौडान धेरै कुलहरू ग्याद बुम सासँग आए र त्यसपछि तिब्बतमा रेड ह्याट र येलो ह्याट बीचको निरन्तर द्वन्द्वको कारणले दक्षिणतिर भ्रमण गर्ने लामाहरूको एक शृङ्खला थियो। मध्य १६०० को दसक मा पहेँलो टोपी को अन्तिम विजय संग। विजयी गुशी खान र उनका गेलुग सहयोगीहरूद्वारा रेड टोपी सम्प्रदायका अनुयायीहरूको सामूहिक सतावट थियो।

धेरैजना आफ्ना रेड टोपी भाइहरू जस्तै नियतिको डरले दक्षिणतिर सिक्किम र भुटानतिर भागे। फलस्वरूप, आजसम्म भुटान र सिक्किम दुवैमा रेड टोपीको बहुमत छ। उनीहरू हिमालयका विभिन्न भन्ज्याङ भएर बसाइँ सरेका थिए। भुटियाको अन्तिम नामहरूमा भौगोलिक सङ्केतहरू सामान्य छन्।

भुटिया जनजाति भित्र धेरै गोत्रहरू छन् र जनजाति बाहिरको विवाह भन्दा अन्तर-वंश विवाहलाई प्राथमिकता दिइन्छ। सिक्किममा, भुटियाहरू प्रायः सरकारी क्षेत्रमा, कृषिमा र बढ्दो व्यापारिक क्षेत्रमा पनि कार्यरत छन्। दार्जिलिङ जिल्लामा, भुटियाहरू प्रायः सरकारी र वाणिज्यमा कार्यरत छन्। भुटियाहरूले आफ्नो कुलभित्र अन्तरविवाहको अभ्यास गर्थे र दुलही र दुलही छनोटको धेरै श्रेणीबद्ध प्रणाली पछ्याउँथे। वंश भेदभाव व्यापक छ, र समुदाय बाहिर विवाहलाई तुच्छ ठानिन्छ।

## अवस्था 
भारतको अधिराज्य भित्र, भुटियाहरूलाई सिक्किम, पश्चिम बङ्गाल र त्रिपुरा राज्यहरूमा अनुसूचित जनजातिको रूपमा मान्यता दिइएको छ। २६ अगस्ट २०१५ मा, दार्जिलिङको भ्रमणको क्रममा, ममता बनर्जीको नेतृत्वमा पश्चिम बङ्गाल सरकारले भुटिया समुदायको लागि छुट्टै विकास बोर्ड गठन गर्ने घोषणा गर्‍यो।

## उल्लेखनीय भुटियाहरू 
* बाइचुङ भूटिया, भारतको अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल खेलाडी
* काजी लेन्डुप दोर्जी, सिक्किमका पहिलो मुख्यमन्त्री
* गन्जु लामा, भिक्टोरिया क्रस प्राप्त गर्ने गोर्खा
* नोर्देन तेन्जिङ भुटिया, सङ्गीतकार, रचनाकार र गायक
* डेनी डेन्जोङ्पा, भारतीय अभिनेता

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका जनजातिहरू
प्राइमरी ब्याट्री

अङ्गुठाकार| प्राइमरी ब्याट्रीको विभिन्न मानक आकारहरू।
**प्राइमरी ब्याट्री** वा **प्राइमरी सेल** भनेको  एक पटक प्रयोग गर्ने र त्यसपछी फाल्ने ब्याट्री (एक ग्याल्भेनिक सेल ) हो । यसलाई बिजुलीबाट रिचार्ज गर्न सकिदैन र रिचार्जेबल ब्याट्री जस्तै पुन: प्रयोग गर्न मिल्दैन। सामान्यतया, यस्तो सेलमा हुने इलेक्ट्रोकेमिकल प्रतिक्रिया उल्टाउन मिल्दैन, सेललाई रिचार्ज गर्न सकिदैन। 

**प्राइमरी सेल**को प्रयोगको हुँदा ब्याट्रीमा रासायनिक प्रतिक्रियाहरूबाट शक्ति उत्पन्न हुन्छ; जब प्रतिक्रिया सकिन्छ, ब्याट्रीले बिजुली उत्पादन रोकिन्छ। यसको विपरित, रिचार्जेबल सेलमा, प्रतिक्रियालाई ब्याट्री चार्जरबाट सेलमा करेन्ट चलाएर यसलाई रिचार्ज गर्न, रासायनिक प्रतिक्रियाहरू पुन: उत्पन्न गरेर उल्टाउन सकिन्छ। **प्राइमरी सेल**हरू फ्ल्यासलाइट र पोर्टेबल रेडियोहरू जस्ता साना घरायसी उपकरणहरूमा ।

ब्याट्रीको वैश्विक बजार ५० बिलियन डलरको छ र प्राइमरी ब्याट्रीको बजार त्यसको ९०% छ, तर सेकेन्डरी ब्याट्रीहरूले बजार बढ्दै छ। लगभग १५ बिलियन प्राइमरी  ब्याट्रीहरू हरेक वर्ष विश्वव्यापी रूपमा फालिन्छन्, लगभग सबै ल्यान्डफिलहरूमा समाप्त हुन्छन्। विषाक्त भारी धातुहरू र कडा एसिड र क्षारहरू भएका कारण, ब्याट्रीहरू खतरनाक फोहोर हुन्। धेरै नगरपालिकाहरूले यसलाई छुट्टै व्यवस्थापन  आवश्यकता पर्ने फोहोरको रुपमा वर्गीकरण गरेका छन्। ब्याट्री उत्पादन गर्न आवश्यक ऊर्जा यसमा रहेको ऊर्जा भन्दा लगभग ५० गुणा बढी हुन्छ।     तिनीहरूको न्यून ऊर्जा सामग्रीको तुलनामा तिनीहरूको उच्च प्रदूषक सामग्रीको कारण, प्राइमरी बयाट्रीलाई बर्बादी, पर्यावरण प्रतिकुल प्रविधि मानिन्छ। 

ताररहित उपकरणहरू र ताररहित उपकरणहरूको बिक्री बढेको र त्यसलाई प्राइमरी ब्याट्रीले मितव्ययी रुपमा नसकिने र भित्री रिचार्जेबल ब्याट्रीहरूसँग आउने भएकाले, सेकेन्डरी (रिचार्जेबल)  ब्याट्री उद्योगको उच्च वृद्धि भएको छ र बिस्तारै उच्च उत्पादनहरूमा प्राथमिक ब्याट्रीलाई प्रतिस्थापन गर्दै आएको छ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:विद्युतीय ब्याट्री
रोहिणी नदी

रोहिणी नदी पाल्पा जिल्लाको माथागढी गाउँपालिकाको चुरे क्षेत्रबाट सुरु भई कपिलवस्तु र रुपन्देही जिल्ला हुँदै दक्षिणमा भारतको उत्तर प्रदेश तर्फ बग्ने नदी हो। यो नदी भारतको गोरखपुरमा पुगेपछि राप्ती नदीमा मिसिन जान्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:एसियाका अन्तर्राष्ट्रिय नदीहरू
खेचिपेरी पोखरी

**खेचिपेरी ताल** वा **खेचिपेरी पोखरी** उत्तरपूर्वी भारतीय राज्य सिक्किमको ग्याल्सिङ जिल्लाको गान्तोकबाट १४७ किलोमिटर (९१ माइल) पश्चिममा रहेको खेचिपेरी गाउँ नजिकै अवस्थित एउटा ताल हो। पेलिङ सहरको उत्तरपश्चिममा ३४ किलोमिटर (२१ माइल) अवस्थित, यो ताल बौद्ध र हिन्दु दुवैका लागि पवित्र छ, र इच्छा पूरा गर्ने ताल हो भन्ने विश्वास गरिन्छ। पोखरीको प्रचलित नाम, यसको स्थानलाई विचार गर्दै खेचिपेरी ताल, खेचिपेरी पहाडको बीचमा अवस्थित छ, जसलाई एक पवित्र पहाड पनि मानिन्छ।

## व्युत्पत्ति 
लोककथा अनुसार खेचिपेरी दुई शब्दहरू मिलेर बनेको हो, खेचि र पेरी। 'खेचि' को अर्थ "उडान योगिनीहरू" वा "तारस" (अवलोकितेश्वरको महिला अभिव्यक्ति, करुणाको बोधिसत्व) र 'पेरी' को अर्थ "भवन" हो।

## संरक्षण 
तालको पवित्रता मूल्य र युक्सोम-जोङ्ग्री-गोइछा ला कोरिडोरको मनोरञ्जनात्मक मूल्यको परिमाण निर्धारण गर्ने उद्देश्यले एक वैज्ञानिक अध्ययन (भारतमा समशीतोष्ण क्षेत्रमा भएको पवित्र तालको पहिलो यस्तो अध्ययन) स्थापना गरिएको थियो। वर्षभरि ताल घुम्ने पर्यटकहरू (राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय) र स्थानीय समुदायबाट संरक्षण र पर्यटनप्रतिको उनीहरूको धारणाबारे अन्तरक्रियात्मक जानकारी सङ्कलन गरी यो अध्ययन गरिएको हो। यस अध्ययनले स्थापित गरेको छ कि मौद्रिक मूल्यहरू विनियमित पारिस्थितिक पर्यटन मार्फत जैविक विविधता र तीर्थयात्राको लागि साइटको संरक्षणमा श्रेय दिन आवश्यक छ। यसले संरक्षणसँग घनिष्ठ रूपमा जोडिएको आर्थिक विकासमा पनि प्रवेश गर्न सक्छ।

## चित्र दिर्घा 

चित्र:Another_view_of_Khecheolpalri_Lake.jpg|खेचिपेरी तालको अर्को दृश्य
चित्र:A_plaque_at_entrance_to_Khecheolpalri_Lake.jpg|खेचिपेरी तालको प्रवेशद्वार
चित्र:Prayer_flags_at_Khecheolpalri_Lake.jpg|खेचिपेरी तालमा प्रार्थना झन्डा
चित्र:A_small_shrine_at_Khecheolpalri_Lake.jpg|खेचिपेरी तालमा एउटा सानो मन्दिर

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गेजिङ जिल्ला
श्रेणी:सिक्किमका तालहरू
श्रेणी:सिक्किमका पवित्र तालहरू
लखनदेई नदी

**लखनदेई नदी** नेपालको चुरे क्षेत्रबाट सुरु भई सर्लाही जिल्ला हुँदै भारत तर्फ बग्ने नदी हो। यो नदी सीतामढी जिल्लाबाट भारत प्रवेश गर्छ र भारतको मुजफ्फरपुर जिल्लामा पुगेर बागमती नदीमा मिसिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यी पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:मधेश प्रदेशका नदीहरू
श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:बिहारका नदीहरू
चाकु खोला

**चाकु खोला**  भोटेकोशी नदीको सहायक खोला हो। यो नदी मध्य नेपालको सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित छ।

## जलविद्युत
यस नदीमा विभिन्न जलविद्युतको आयोजनाहरू विकास भइरहेका छन्;
* चाकु खोला जलविद्युत केन्द्र
* मध्य चाकु खोला जलविद्युत केन्द्र
* तल्लो चाकु खोला जलविद्युत केन्द्र

## यो पनि हेर्नुहोस्
*नेपालका प्रमुख नदीहरूको सूची

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका नदीहरू
डग फाइट

[अङ्गुठाकार|[पहिलो  विश्वयुद्धमा पश्चिमी मोर्चामा एउटा घटना, पाँच विमानहरू समावेश भएको डग फाइटको दृश्य।]]
**डग फाइट** लडाकू विमानहरू बीच नजिकको दायरामा हुने हवाई लडाइ हो । एयर-टु-एयर कम्ब्याटको लागि आधुनिक शब्दावली भनेको एयर कम्ब्याट म्यान्युभरिङ (ACM) हो, जसले एक वा बढी विपक्षीहरूलाई आक्रमण गर्न व्यक्तिगत आधारभूत लडाकु युद्धाभ्यास (BFM) को प्रयोग गर्न आवश्यक रणनीतिक अवस्थाहरूलाई जनाउँछ। यो हवाई युद्ध भन्दा फरक छ, जुन योजना र विभिन्न मिसनहरू कार्यान्वयनमा संलग्न रणनीतिसँग सम्बन्धित छ। 

हवाईजहाजको आविष्कारको केही समयपछी , १९१३ मा मेक्सिकन क्रान्तिको समयमा पहिलो पटक डग फाइट भएको थियो। त्यसपछि यो  हरेक प्रमुख युद्धमा एक हिस्सा  थियो, यद्यपि लगातार घट्दो आवृत्तिको साथ, 1990 को शुरुमा शीत युद्धको अन्त्य सम्म। त्यसबेलादेखि, लामो दूरीका हतियारहरू जस्तै भिजुअल-रेन्ज मिसाइलहरूले डग फाइट लाई धेरै हदसम्म अप्रचलित बनाएको छ।  

## इतिहास 
### मेक्सिकन क्रान्ति 
### प्रथम विश्वयुद्ध 
पहिलो  विश्वयुद्धमा डग फाइट लडाई व्यापक भयो। नयाँ हवाइजहाजले युद्धको दोस्रो महिनामा पेरिसमा लुकेको जर्मन पत्ता लगाएर आफ्नो योग्यता प्रमाणित गर्‍यो। 

### दोस्रो विश्वयुद्ध 
अङ्गुठाकार| बेलायतको युद्धको क्रममा लुफ्टवाफे हेन्केल हे १११ लाई पछ्याउँदै रोयल एयर फोर्स सुपरमरिन स्पिटफायर
युरोपेली थिएटरमा डग फाइटको लडाई धेरै प्रख्यात थियो। फ्रान्सेली वायुसेना पहिलो विश्वयुद्धको समयमा एक प्रमुख बल थियो, यो अपर्याप्त र खराब संगठित थियो, र चाँडै जर्मन आक्रमणमा पर्यो। जर्मन र बेलायतीहरू बीचको पहिलो लडाइँ सुरु भएपछि, जर्मनको विमान-रोधी तोपखानाको शक्ति सजिलैसँग स्पष्ट भयो। जनरल वोल्फ्राम भोन रिचथोफेनले नोट गरे कि यी बन्दुकहरू समान रूपमा विनाशकारी थिए जब जमीन फायर गरिन्छ। एडोल्फ मलानले हवाई लडाई नियमहरूको सूची कम्पाइल गरे जुन रोयल एयर फोर्सका  पाइलटहरूलाई व्यापक रूपमा सिकाइएको थियो। Bf 109 र स्पिटफायर युरोपेली थिएटरमा प्रयोग हुने सबैभन्दा सामान्य लडाकुहरू थिए। 

### कोरियाली युद्ध 
### भियतनाम युद्ध 
भियतनाम युद्ध "पहिलो 'आधुनिक' हवाई युद्ध थियो"  जसमा हवाई लडाईको क्रममा हावाबाट हावामा मार हान्ने क्षेप्यास्त्रहरू प्राथमिक हतियार थिए, र सोभियत संघ र संयुक्त राज्य अमेरिका बीचको हवाई र जमिन रक्षा प्रविधिहरू बीचको एक मात्र टकराव थियो।   यदि अमेरिकी वायु शक्तिले उत्तरी भियतनामको आकाशमा सोभियत सिद्धान्त र उपकरणहरू विरुद्ध सफलतापूर्वक युद्ध सञ्चालन गर्न सकेको भए, त्यसले युरोपमा ठूलो युद्ध भएको बेला सोभियत संघ विरुद्ध सफलतापूर्वक सञ्चालन गर्ने आशा गर्न सकिन्थ्यो । 

### अरब-इजरायली द्वन्द्व 
### १९६५ को भारत-पाकिस्तान युद्ध 
अङ्गुठाकार| सेप्टेम्बर १९६५ मा पाकिस्तानी वायुसेनाको एफ-८६ सेबरलाई भारतीय वायुसेना फोल्यान्ड ग्याटले लडाईमा खसाल्यो

### १९७१ को भारत-पाकिस्तान युद्ध 
### फकल्याण्ड युद्ध 
### इरान-इराक युद्ध र हेलिकप्टर डगफाइट 
### फारसी खाडी युद्ध 
### बाल्कन द्वन्द्व 
### २०२२ युक्रेनमा रूसी आक्रमण 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:युद्ध
लाचुङ

**लाचुङ** भारतको उत्तरपूर्वी सिक्किमको एउटा गाउँ हो। यो तिब्बतको सिमाना नजिक मङ्गन जिल्लामा अवस्थित छ। लाचुङ लगभग ९,६०० फीट (२,९०० मिटर) को उचाइमा र टिस्टा नदीका दुवै सहायक नदी लाचेन र लाचुङ नदीहरूको सङ्गममा छ। लाचुङ शब्दको अर्थ हो "सानो भन्ज्याङ"। यो गाउँ राजधानी गान्तोकबाट लगभग १२५ किलोमिटर (७८ माइल) टाढा छ।

उक्त गाउँमा भारतीय सेनाको अगाडि अड्डा छ। सन् १९५० मा तिब्बतमा चिनियाँ कब्जा हुनुअघि लाचुङ सिक्किम र तिब्बतबीचको व्यापारिक चौकी थियो, त्यसपछि यसलाई बन्द गरिएको थियो। यस क्षेत्रलाई भारत सरकारले खुला गरेकोले हालका वर्षहरूमा गाउँको अर्थतन्त्र पर्यटनले बढाएको छ। पर्यटकहरू अक्टोबर र मे बीचमा शहर भ्रमण गर्न संसारभरबाट आउँछन्, प्रायः युमथाङ उपत्यका र लाचुङ गुम्बा जाने बाटोमा। लाचुङका अधिकांश बासिन्दा लेप्चा र तिब्बती मूलका छन्। यहाँ बोलिने भाषाहरू नेपाली, लेप्चा र भुटिया हुन्। जाडोको समयमा गाउँ सामान्यतया हिउँले ढाकेको हुन्छ। लाचुङ गुराँस उपत्यका पदयात्राको आधार शिविर पनि हो जुन युमथाङ उपत्यकाबाट सुरु भएर लाचेन उपत्यकामा समाप्त हुन्छ।

## चित्र दिर्घा 

चित्र:Lachung_Town.jpg|लाचुङ गाउँ
चित्र:Lachung1.jpg|गाउँको एक भाग
चित्र:Lachung2.jpg|लाचुङमा एउटा घर
चित्र:Gumpa.jpg|लाचुङ गुम्बा
चित्र:Lachung_river,_lachung,_sikkim,_India.jpg|लाचुङ नदी

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मङ्गन जिल्लाका सहर र नगरहरू
चुङथाङ

**चुङथाङ** भारतको सिक्किम राज्यको मङ्गन जिल्लाको एउटा नगर हो। यो लाचेन र लाचुङ नदीहरूको सङ्गममा अवस्थित छ, जसले टिस्टा नदी बनाउँछ। राज्यको राजधानी गान्तोकबाट ९५ किलोमिटर (५९ माइल) को दूरीमा अवस्थित, भारतीय सेनाको चुङथाङमा मेडिकल सेन्टरसहितको प्रमुख अगाडि आधार छ।

## भूगोल 
चुङथाङ  मा अवस्थित छ। यसको औसत उचाइ १,७९० मिटर (५,८७० फीट) छ। सिक्किम एउटा सानो तर सुन्दर भूपरिवेष्ठित राज्य हो जुन उत्तरी भारतको हिमालयमा अवस्थित छ। यो दुई नदीको सङ्गममा अवस्थित छ: नदी लाचेन र लाचुङ चु, दुबै "सबैभन्दा सुन्दर" नदी टिस्टाका सहायक नदीहरू। औंठा आकारको राज्यले पश्चिममा नेपाल, उत्तर र पूर्वमा चिनियाँ तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र, दक्षिण-पूर्वमा भुटान र दक्षिणमा भारतीय राज्य पश्चिम बङ्गालसँग सीमा जोडेको छ।

## इतिहास 
चुङथाङ उपत्यकालाई सिक्किमका संरक्षक संत गुरु पद्मसंभवले आशीर्वाद दिएको पवित्र स्थान मानिन्छ। यहाँ एउटा चट्टान छ जसमा आजसम्म सन्त पद्मसम्भवको हात र खुट्टाको छाप छ। चट्टानको सानो खोलबाट खनिज पानीको निरन्तर प्रवाह हुन्छ। यहाँ एउटा सानो टुक्रा जमिन छ जहाँबाट हरेक वर्ष धान उब्जिन्छ। प्रकृतिको अवहेलना गर्ने चमत्कारलाई गुरु पद्मसम्भवको आशीर्वाद मानिन्छ जसले धान उम्रेको ठाउँमा मुठीभर अन्न छर्केको थियो। लाचेन, लाचुङ र युमथाङ उपत्यकाका धेरै लेकाली क्षेत्रहरूमा जान अघि चुङथाङ एक राम्रो ठाउँ हो। चुङथाङ मिथक र किंवदन्तीहरूमा फसेको छ, एउटा यस्तो हो कि यो त्यो ठाउँ हो जहाँबाट 'डेमाजोङ' [चामलको लुकेको उपत्यका, सिक्किमलाई चिनिन्छ] पहिलो पटक उत्पत्ति भएको हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मङ्गन जिल्लाका सहर र नगरहरू
तेजुलाल चौधरी

**तेजुलाल चौधरी** नेपाली काङ्ग्रेसका नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। उनी प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९ मा सप्तरी ४ बाट प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भएका थिए।उनले सो निर्वाचनमा २३४९१ मत हासिल गरेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
माई खोला

**माई खोला** नेपालको पूर्वमा इलाम जिल्ला र झापा जिल्लामा भएर दक्षिण तर्फ बग्ने खोला हो। यो खोला कनकाई नदीको प्रमूख सहायक खोला हो। माई खोला महाभारत पर्वत शृङ्खलामा रहेका झरनाहरूबाट उत्पन्न भएको छ। यसका प्रमुख सहायक खोलाहरूमा जोग माई खोला र पुवा खोला पर्दछन्। यो खोला झापा जिल्लामा प्रवेश गरे पछि कनकाई नदी मिसिन्छ। माई खोलामा माईखोला जलविद्युत लगायत थुप्रै जलविद्युत परियोजनाहरू रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:नेपालको जलस्रोत
फुन्सोग नामग्याल द्वितीय

**फुन्सोग नामग्याल द्वितीय** सिक्किमका पाँचौँ छोग्याल राजा थिए। उनले सन् १७३३ मा गुरमेद नामग्यालको उत्तराधिकारी बने र १७८० मा तेन्जिङ नामग्यालले आफैँलाई उत्तराधिकारी बनाए। उनको शासनकालमा नेपालीहरूले सिक्किमको तत्कालीन राजधानी राब्देन्सेमा आक्रमण गरे।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका राजाहरू
तेन्जिङ नामग्याल

**तेन्जिङ नामग्याल** सिक्किमका छैटौँ छोग्याल राजा थिए। उनले सन् १७८० मा फुन्सोग नामग्याल द्वितीयको उत्तराधिकारी बने र १७९३ मा सुफुद नामग्यालले आफैँलाई उत्तराधिकारी बनाए। आफ्नो शासनकालमा छोग्याल तिब्बत भागे र पछि निर्वासनमा उनको मृत्यु भयो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका राजाहरू
सिद्क्योङ नामग्याल

**सिद्क्योङ नामग्याल** सन् १८६३ देखि १८७४ सम्म सिक्किमका राजा थिए। उहाँ सुफुद नामग्यालका छोरा थिए र उनका सौतेनी भाइ थुटोब नामग्यालले उत्तराधिकारी बनाए। उनकी आमा आफ्नो बुबाको दोस्रो पत्नी, एक तिब्बती महिला, टाशी लामाकी बहिनी थिइन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका राजाहरू
लाचेन

**लाचेन** भारतको सिक्किम राज्यको मङ्गन जिल्लाको एउटा सहर हो। लाचेन नामको अर्थ "ठुलो भन्ज्याङ" हो। सिक्किम सरकारले यसलाई पर्यटकीय गन्तव्यको रूपमा प्रचार गर्छ। सहरले चोप्टा उपत्यका र गुरुदोङमार तालको आधार बनाउँछ। एक वार्षिक चौरी गाई दौड, थांगु त्यहाँ गर्मीमा आयोजित गरिन्छ। 

भारतका अन्य ठाउँहरू जस्तो नभई, लाचेनमा स्वशासनको अनौठो रूप, *ज्मुसा* छ। हरेक घरपरिवार यस परम्परागत प्रशासनिक प्रणालीको सदस्य हो, जसले गाउँका गतिविधिहरू सञ्चालन र व्यवस्थित गर्ने जिम्मा लिन्छ।

## पर्यटन 
लाचेन मठ र परम्परागत कम्बल र गलैँचाको बुनाई हेर्नको लागि महिला हस्तशिल्प केन्द्रले स्थानीय जीवन शैलीलाई प्रकट गर्दछ। १७,८०० फिटको उचाइमा रहेको गुरुदोङमार ताल हिउँले घेरिएको छ। थांगुले लाचेनबाट ३० किलोमिटर टाढा बस्ने ठाउँ प्रदान गर्दछ। गर्मी र वर्षाको समयमा यो फूलले भरिएको हुन्छ।

अपेक्षाकृत अस्पष्ट र अछूत चोप्ता उपत्यका लाचेनको उत्तरमा अवस्थित छ। लेकाली वनस्पति र गुराँस, ताल र नदीहरूले उपत्यकाको सौन्दर्य थप्छन्। चोप्टा ऐतिहासिक र धार्मिक सम्पदाका लागि परिचित छ। वन्यजन्तु उत्साहीहरूले दुर्लभ प्रजातिहरू भेट्टाउन सक्छन्। पक्षी अवलोकन लोकप्रिय छ र यो क्षेत्र पदयात्रा र अन्य साहसिक खेलहरूको लागि उपयुक्त छ।

## भूगोल 
गान्तोकबाट करिब १२९ किलोमिटर टाढा, लाचेन ८८३८ फिटको उचाइमा अवस्थित छ। यस उच्च उचाइको बासस्थानमा मौसमहरू अनन्त रूपमा प्रकट हुन्छन्: वसन्त र मनसुनमा असंख्य फूलहरूले रंगिएको, शरद ऋतु र हिउँले ढाकिएको परी-कथा जाडोमा शानदार मौसममा नुहाउने।

## यातायात 
लाचेन राजधानी गंगटोकबाट करिब १२९ किलोमिटर (८० माइल) टाढा छ र छ घण्टाको सडक यात्राबाट यहाँ पुग्न सकिन्छ। छोटो दुई दिन लामो पदयात्रा मार्गले युमथाङ उपत्यकालाई लाचेनसँग पनि जोड्छ। यसको जनसङ्ख्या करिब १,००० छ। लाचेन भारतमा धेरै मार्गहरूसँग जोडिएको छ। लाचेन यात्रा गर्नका लागि सबैभन्दा सुविधाजनक तरिकाहरू हवाई, रेल र सडक हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मङ्गन जिल्लाका सहर र नगरहरू
सुफुद नामग्याल

**सुफुद नामग्याल** सन् १७९३ देखि १८६३ सम्म सिक्किमका राजा थिए। उनले सन् १८१५ मा नेपालबाट स्वतन्त्रता प्राप्त गरे र सन् १८६१ बाट बेलायती संरक्षण अन्तर्गत शासन गरे। उनका पिता तेन्जिङ नामग्यालको नेतृत्वमा सिक्किमको अधिकांश भूभाग नेपालले विनियोजित गरेको थियो। सुफुद नामग्याल सिंहासन पुन: प्राप्त गर्न १७९३ मा सिक्किम फर्के। राब्देन्ट्सको राजधानी नेपाली सिमानासँग धेरै नजिक भएकोले उनले राजधानी तुम्लोङमा सारिदिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका राजाहरू
तमिल

**तमिल** भन्नाले निम्न लिखित कुराहरू बुझाउनसक्छ:

* तमिलनाडु: भारतको एउटा दक्षिणी राज्य
* तमिल जाति: एक द्रविड भाषिक समूह
* तमिल भाषा: द्रविडेली भाषा परिवार अन्तर्गत पर्ने एक भाषा
* तमिल लिपि: एउटा अक्षरात्मक लिपि
युमथाङ उपत्यका

**युमथाङ उपत्यका** वा **सिक्किम उपत्यका फूल अभयारण्य**, भारतको सिक्किम राज्यको मङ्गन जिल्लामा रहेको हिमालय पहाडहरूले घेरिएको घुमाउरो घाँसहरूमा नदी, तातो मुहान, चौँरी गाई र चर्ने चरनसहितको प्रकृति अभयारण्य हो। यो समुन्द्री सतहबाट ३,५६४ मिटर (११,६९३ फीट) को उचाइमा र राज्यको राजधानी गान्तोकबाट १५० किलोमिटर (९३ माइल) को दूरीमा छ।

यो 'फूलको उपत्यका' भनेर चिनिन्छ र सिङ्बा गुराँस अभयारण्यको घर हो, जसमा राज्यको फूल, गुराँसको चौबीस प्रजातिहरू छन्। फूल फुल्ने ऋतु फेब्रुअरीको अन्त्यदेखि मध्य जुनसम्म हुन्छ, जब अनगिन्ती फूलहरू इन्द्रेणीको बहुरंगी रंगमा उपत्यकामा गलैंचामा फुल्छन्। टिस्टा नदीको सहायक नदी उपत्यका र नजिकैको बसोबासको केन्द्र लाचुङ सहरबाट बग्छ। भारी हिमपातका कारण युमथाङ डिसेम्बरदेखि मार्चसम्म बन्द हुन्छ। उपत्यकामा तातो पानीको मुहान पनि छ।

वन विश्राम गृह उपत्यकाको एक मात्र स्थायी बसोबास हो। वसन्त महिनाहरूमा, गुराँस, प्रिमुलास, पप्पीज, आइरिस र अन्य वनस्पतिहरूले फुल्छ। गर्मी महिनाहरूमा, गाउँलेहरू आफ्ना गाईवस्तुहरूलाई यी उचाइहरूमा चराउन लैजान्छन्। पर्यटकको बढ्दो सङ्ख्याका कारण निकट भविष्यमा वातावरणीय क्षय हुने सम्भावना छ। उपत्यकामा स्कीइङ सञ्चालन गरिन्छ।

## यातायात 
कडी=https://en.wikipedia.org/wiki/चित्र:Yumthanghimalayas.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|युमथाङको हिमाली शृङ्खला
पर्यटकहरूले गान्तोकबाट लाचुङ (नजीकको गाउँ जहाँ आवास उपलब्ध छ) यात्रा गर्न पूर्ण सवारी साधन बुक गरेर वा साझा एक रातमा बस्न सक्छन्। युमथाङको सिधा यात्रा सम्भव छैन किनकि सडकहरू सामान्यतया कुहिरो हुने र साँझ ५:३० बजेतिर धेरै चाँडो अँध्यारो हुन्छ। उपत्यकाको यात्रा लाचुङबाट करिब दुई घण्टा लाग्छ, जुन गान्तोकबाट करिब १२५ किलोमिटर टाढा छ।

## चित्र दिर्घा 

चित्र:Yumthang_Valley,_Lachung_Sikkim.jpg|युमथाङ उपत्यका, लाचुङ सिक्किम
चित्र:Yumthang_Valley.jpg|युमथाङ उपत्यका
चित्र:Yumthang.jpg|युमथाङ
चित्र:North_of_Yumthang_and_the_river.jpg|युमथाङ र नदीको उत्तरमा
चित्र:Yumthang_Valley_snow_covered.jpg|हिउँले ढाकेको यमथान उपत्यका

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* फुलहरूको उपत्यका राष्ट्रिय निकुञ्ज

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका उपत्यकाहरू
श्रेणी:मङ्गन जिल्ला
थुटोब नामग्याल

**थुटोब नामग्याल** सन् १८७४ र १९१४ को बीचमा सिक्किमको शासक छोग्याल राजा थिए। थुटोब आफ्नो सौतेनी भाइ सिद्क्योङ नामग्यालको उत्तराधिकारीमा सिंहासनमा बसेका थिए जसको निर्दोष निधन भयो। उनको शासनकालमा नेपाली बसोबास गर्नेहरू र आदिवासी जनजातिहरू बीचको भिन्नताले हिमालय राष्ट्रका वास्तविक शासकहरू बेलायतको प्रत्यक्ष हस्तक्षेपको नेतृत्व गर्‍यो। अङ्ग्रेजहरूले छोग्यालको असन्तुष्टिको लागि धेरै नेपालीहरूको पक्षमा शासन गरे, जो त्यसपछि चुम्बी उपत्यकामा फर्किए र तिब्बतीहरूसँग गठबन्धन गरे।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका राजाहरू
पूर्णबहादुर तामाङ

**पुर्ण वहादुर तमाङ्ग** नेपाली काँग्रेसका नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। उनी प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९ मा रामेछाप १ बाट प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भएका थिए।उनले सो निर्वाचनमा ४७०९९ मत हासिल गरेका थिए। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
सिद्क्योङ टुल्कु नामग्याल

**सिद्क्योङ टुल्कु नामग्याल** १० फेब्रुअरी देखि ५ डिसेम्बर सन् १९१४ मा छोटो अवधिको लागि सिक्किमको शासक महाराजा छोग्याल थिए। अक्सफोर्डमा शिक्षा हासिल गरेपछि उनी सिक्किम फर्किए जहाँ उनी देशको प्रशासनसँग नजिक थिए। उनले निहित स्वार्थमा हुने लोभलाई भंग गर्ने काम गरे र मठहरू र तिनीहरूको भूमिकाको नवीकरण गरेर बौद्धहरूलाई एकताबद्ध गर्ने प्रयास गरे।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका राजाहरू
श्रेणी:गान्तोकका मानिसहरू
श्‍यामकुमार घिमिरे

**श्‍यामकुमार घिमिरे** नेपाली काङ्ग्रेसका नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। उनी प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९ मा सिन्धुली १ बाट प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भएका थिए। उनले सो निर्वाचनमा ३०३९१ मत हासिल गरेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
रम्माम नदी

**रामम्मम नदी** भारतको पश्चिम बङ्गालको दार्जिलिङ जिल्लाको नदी हो। यो नदी सिङ्गलिला हिमशृङ्खलाबाट उत्पन्न हुन्छ र यसको धेरै भाग दार्जिलिङ जिल्लामा भेटिन्छ। खोला बग्ने एउटा सहर मुर्मिडाङ हो। लोधोमा नदी रामम्ममको सहायक नदी हो। रामम्मम अन्ततः जोरेथाङ नजिकै रङ्गीत नदीमा मिल्छ। राममम जलविद्युत केन्द्र पश्चिम बङ्गाल राज्य विद्युत बोर्डको प्रमुख जलविद्युत परियोजना हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पश्चिम बङ्गालका नदीहरू
श्रेणी:दार्जिलिङ जिल्लाको भूगोल
रिचार्जेबल ब्याट्री

[अङ्गुठाकार|सामसुङ मोबाइलको ३.७ भोल्टको [लिथियम आयन ब्याट्री|लिथियम-आयन ब्याट्री]]
**रिचार्जेबल ब्याट्री**, **स्टोरेज  ब्याट्री**, वा **सेकेन्डरी सेल** (औपचारिक रूपमा एक प्रकारको ऊर्जा संचयक ), एक प्रकारको विद्युतीय ब्याट्री हो जुन चार्ज गर्न सकिन्छ, लोडमा डिस्चार्ज गर्न सकिन्छ, र प्राइमरी ब्याट्रीको विपरित  धेरै पटक रिचार्ज गर्न सकिन्छ।  यो एक वा धेरै इलेक्ट्रोकेमिकल सेल मिलेर बनेको हुन्छ।

"संचयकर्ता" शब्द प्रयोग गरिन्छ किनकि यसले रिभर्सिबल इलेक्ट्रोकेमिकल प्रतिक्रिया मार्फत ऊर्जा जम्मा गर्छ र भण्डार गर्छ। रिचार्जेबल ब्याट्रीहरू बटन सेलहरूदेखि मेगावाट प्रणालीहरू सम्मका विभिन्न आकार र आकारहरूमा उत्पादन गरिन्छ।  लीड-एसिड, जिंक-एयर, निकल-क्याडमियम (NiCd), निकल-मेटल हाइड्राइड (NiMH), लिथियम-आयन (Li-ion), लिथियम आइरन फस्फेट (LiFePO4) रिचार्जेबल ब्याट्रीका केही उदाहरण हुन् 

रिचार्जेबल ब्याट्री सामान्यतया सुरुमा प्राइमरी  ब्याट्रीहरू भन्दा बढी खर्च हुन्छ तर स्वामित्व र वातावरणीय प्रभावको कुल लागत धेरै कम हुन्छ, किनकि तिनीहरूलाई प्रतिस्थापन गर्नु अघि धेरै पटक सस्तोमा रिचार्ज गर्न सकिन्छ।

ब्याट्री सुधार गर्न विश्वभरि अर्बौं डलरको अनुसन्धानमा लगानी भइरहेको छ र उद्योग पनि राम्रो ब्याट्री निर्माणमा केन्द्रित छ।    रिचार्जेबल ब्याट्रीका केही विशेषताहरू तल दिइएको छ: 

# रिचार्जेबल ब्याट्रीहरूमा, रासायनिक पदार्थहरूमा बाह्य स्रोत लागू गरेर ऊर्जा उत्प्रेरित गरिन्छ।
# तिनीहरूमा हुने रासायनिक प्रतिक्रिया उल्टाउन सकिन्छ ।
# आन्तरिक प्रतिरोध (Internal resistance) तुलनात्मक रूपमा कम छ।
# तिनीहरूसँग तुलनात्मक रूपमा उच्च आत्म-डिस्चार्ज दर छ।
# तिनीहरू जटिल डिजाइन छ।
# तिनीहरूसँग उच्च पुनर्विक्रय मूल्य छ।

## प्रकारहरू 
* लिड–एसिड ब्याट्री  फ्रान्सेली भौतिकशास्त्री ग्यास्टन प्लान्टेले सन् १८५९ मा आविष्कार गरेको लिड–एसिड ब्याट्री सबैभन्दा पुरानो प्रकारको रिचार्जेबल ब्याट्री हो। धेरै कम ऊर्जा-वजन अनुपात र कम ऊर्जा-देखि-घन अनुपात भए तापनि, उच्च करेन्ट आपूर्ति गर्ने क्षमताको कारण सेलमा तुलनात्मक रूपमा उच्च पावर-टू-वेट अनुपात हुन्छ। यसको साथै कम लागतको , अटोमोबाइल स्टार्टर मोटरहरूलाई आवश्यक उच्च प्रवाह प्रदान गर्न मोटर वाहनहरूमा प्रयोगको लागि आकर्षक बनाउँछ।
* निकल–क्याडमियम ब्याट्री (NiCd) को आविष्कार स्वीडेनका वाल्डेमार जङ्गनरले सन् १८९९ मा गरेका थिए। यसमा इलेक्ट्रोडको रूपमा निकल अक्साइड हाइड्रोक्साइड र धातु क्याडमियम को प्रयोग गरिएको हुन्छ। क्याडमियम एक विषाक्त तत्व हो, र २००४  मा युरोपेली संघ द्वारा धेरै प्रयोगहरु को लागी प्रतिबन्धित गरियो । निकेल-क्याडमियम ब्याट्रीहरू निकल-मेटल हाइड्राइड (NiMH) ब्याट्रीहरू द्वारा लगभग पूर्ण रूपमा हटाइएको छ।
* निकल-मेटल हाइड्राइड ब्याट्री (NiMH) 1989 मा उपलब्ध भयो  यी अब एक सामान्य उपभोक्ता र औद्योगिक प्रकार हो। ब्याट्रीमा क्याडमियमको सट्टा  ऋणात्मक इलेक्ट्रोडको लागि हाइड्रोजन-अवशोषित मिश्र धातु छ।
* लिथियम-आयन ब्याट्री १९९१ मा बजारमा आएको थियो , र अधिकांश उपभोक्ता इलेक्ट्रोनिक्स को छनोट हो। सबै भन्दा राम्रो ऊर्जा घनत्व भएको र प्रयोगमा नभएको बेला चार्ज चुहावट निकै कम हुन्छ  धेरै ढिलो हानि भएको छ । यसमा कमजोरीहरू पनि  छन्, विशेष गरी ब्याट्रीद्वारा उत्पन्न गर्मीबाट अप्रत्याशित प्रज्वलनको जोखिम।  यस्ता घटनाहरू दुर्लभ हुन्छन् र विज्ञहरूका अनुसार तिनीहरूलाई "उपयुक्त डिजाइन, स्थापना, प्रक्रिया र सुरक्षाका तहहरू मार्फत" न्यूनीकरण गर्न सकिन्छ त्यसैले जोखिम स्वीकार्य छ। 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
हेनरी ओलङ्गा

**हेनरी खाबा ओलङ्गा** (जन्म ३ जुलाई १९७६) एक जिम्बाब्वेका पूर्व क्रिकेट खेलाडी हुन्, जसले जिम्बाब्वे राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीका लागि टेस्ट क्रिकेट र एकदिवसीय अन्तराष्ट्रिय क्रिकेट खेलेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य लिङ्कहरू
कर्रा नदी

**कर्रा नदी** नेपालको बागमती प्रदेशको मकवानपुर जिल्लामा अवस्थित एउटा नदी हो। यो नदी रापती नदी सहायक नदी हो। यो उत्तर-पूर्वी चुरे क्षेत्रका पहाडहरूमा उत्पन्न हुन्छ। यो नदी पूर्वबाट पश्चिम दिशा तर्फ बग्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:नेपालका नदीहरू
इबाराकी प्रदेश

दायाँ|अङ्गुठाकार|275x275पिक्सेल| इबाराकी प्रदेशको मितो शहरमा रहेको  मुख्यालय
इबाराकी प्रदेश जापानको एक प्रदेश हो। यसको क्षेत्रफल ६०९७ बर्ग मिटर रहेको छ र यहाँ लगभग २८ लाख मानिस बसोबास गर्छन्। मितो शहर यो प्रदेशको राजधानी हो र सबै भन्दा ठूलो शहर पनि हो।  

## इतिहास 
इबाराकी प्रिफेक्चरलाई पहिले *हिताची प्रान्त* भनिने गरिन्थयो। १८७१ मा यसको नामाकारण इबाराकी गरिएको थियो।

## भूगोल 
दायाँ|अङ्गुठाकार| नदीहरू सिन्टोन नदी (बाँया) र टोने नदी (दाँया)
अङ्गुठाकार|इबाराकी प्रान्तको नक्सा

### पहाडहरू 
प्रदेशको उत्तरी भागमा चुकुबा भन्ने पहाड रहेको छ। यसको उचाई १०२२ मिटर रहेको छ। 

### खोलानाला 
प्रदेशको मुख्य नदीहरूमा टोने, नाका र कुजी नदीहरू पर्दछन्।  ती सबै नदी प्रशान्त महासागरमा मिसिन्छन्। 

## अर्थतन्त्र 
इबाराकीको अर्थतन्त्र ऊर्जा उत्पादन (विशेष गरी आणविक ऊर्जा), रासायनिक र मेसिनिङ उद्योग, अनुसन्धान संस्थान र पर्यटनमा आधारित छ। कृषि, माछा मार्ने र पशुपालन पनि यो प्रदेशको महत्त्वपूर्ण अर्थतन्त्रका क्षेत्रहरू हुन्। 
अङ्गुठाकार| चुकुवा पहाडको फेदमा धान खेत

## नोटहरू 
## सन्दर्भहरू 
* Nussbaum, Louis-Frédéric र Käthe Roth। (२००५)। *जापान विश्वकोश* । क्याम्ब्रिज: हार्वर्ड विश्वविद्यालय प्रेस ।ISBN&nbsp;978-0-674-01753-5 OCLC&nbsp;५८०५३१२८ ।
टोचिगी प्रदेश

*टोचिगी प्रदेश*'जापानको कान्तो क्षेत्रमा रहेको एक प्रदेश हो। यसको क्षेत्रफल ६४०८km²  र जनसङ्ख्या लगभग १९ लाख रहेको छ। उत्सोनोमिया शहर यो प्रदेशको राजधानी र सबैभन्दा ठूलो शहर हो।  उत्सोनोमिया  शहर  ग्योजा (मम: जस्तो खाना)को लागि जापानमा प्रसिद्ध छ। 

## इतिहास 
मेइजी पुनर्स्थापना अघि, टोचिगीलाई शिमोत्सुके प्रान्त भनेर चिनिन्थ्यो। 

## सन्दर्भहरू
ऋषिकेश पोखरेल

**ऋषिकेश पोखरेल** नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)का नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। उनी प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९ मा मोरङ्ग २ बाट प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भएका थिए।उनले सो निर्वाचनमा ३३१४८ मत हासिल गरेका थिए। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
सानी भेरी नदी

**सानीभेरी नदी** कर्णाली नदीको सहायक नदी हो जुन धौलागिरी हिमश्रृङ्खलाको दक्षिणी भेगबाट निस्कन्छ। सानीभेरी र ठूली भेरी नदी जाजरकोटको रिम्नाघाटमा मिसिएर भेरी नदी बनेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:नेपालको जलस्रोत
श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नदीहरू
भारतीय राज्य जनावरहरूको सूची

**भारत**, आधिकारिक रूपमा **भारत गणतन्त्र** दक्षिण एसियामा एक देश हो। यो २८ राज्य र ८ केन्द्र शासित प्रदेश मिलेर बनेको छ। सबै भारतीय राज्यहरूको आफ्नै सरकार छ र केन्द्र शासित प्रदेशहरू केन्द्र सरकारको अधिकार क्षेत्र भित्र आउँछन्। अन्य धेरै देशहरू जस्तै भारतमा पनि राष्ट्रिय प्रतीक छ - सारनाथको सिंह राजधानी।

## राज्य 
## केन्द्र शासित प्रदेश 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भारतका राज्य र केन्द्र शासित प्रदेशहरू सम्बन्धित सूचीहरू
नटिङ्घम

**नटिङ्घम** (; ) इङ्ल्यान्डको एउटा सहर हो। यो सहर लन्डनको उत्तर-पश्चिममा ११० माइल (१८० किमी), सेफिल्डको ३३ माइल (५३ किमी) दक्षिण-पूर्व र४५  माइल (७२ किमी) बर्मिङ्घमको उत्तर-पूर्वमा अवस्थित छ। जनगणना २०२१ को नतिजाहरूमा, नटिङ्घमको रिपोर्ट गरिएको जनसङ्ख्या ३२३,६३२ थियो। फराकिलो सहरी क्षेत्र, जसमा सहरका धेरै उपनगरहरू समावेश छन्, ७६८,६३८ को जनसङ्ख्या छ। नटिङ्घम एक पर्यटकीय गन्तव्य हो; सन् २०१८ मा, सहरले मिडल्यान्ड्समा रातारात आगन्तुकहरूको दोस्रो-उच्च सङ्ख्या र पूर्वी मिडल्यान्ड्समा सबैभन्दा धेरै सङ्ख्या प्राप्त गर्यो। सहरलाई तीनवटा विश्वविद्यालयहरूद्वारा सेवा दिइन्छ: नटिङ्घम विश्वविद्यालय, नटिङ्घम ट्रेन्ट विश्वविद्यालय र कानून विश्वविद्यालयको नटिङ्घम क्याम्पस; यसले पूर्वी मिडल्यान्ड्समा उच्च शिक्षा प्रदायकहरूको उच्चतम एकाग्रतालाई होस्ट गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नटिङ्घम
श्रेणी:इङ्ल्यान्डका सहरहरू
भारतका स्वायत्त प्रशासनिक क्षेत्रहरू

thumb|300px|स्वायत्त प्रशासनिक क्षेत्रहरू

भारतको संविधानको छैटौँ अनुसूचीले **स्वायत्त प्रशासनिक क्षेत्रहरू**को गठन गर्न अनुमति दिन्छ जसलाई तिनीहरूको सम्बन्धित राज्यहरूमा स्वायत्तता दिइएको छ। यी मध्ये अधिकांश स्वायत्त जिल्ला परिषदहरू लद्दाखमा दुई र पश्चिम बङ्गालमा एक बाहेक उत्तरपूर्वी भारतमा अवस्थित छन्। अहिले, असम, मेघालय, मिजोरम र त्रिपुरामा १० स्वायत्त परिषदहरू छैटौँ अनुसूचीको आधारमा गठन गरिएका छन् र बाँकी अन्य कानूनहरूको परिणामको रूपमा गठन गरिएको छ।

## शक्ति र योग्यताहरू 
### कार्यपालिका र विधायिका अधिकार 
भारतको संविधानको छैटौँ अनुसूचीका प्रावधानहरू अन्तर्गत, स्वायत्त जिल्ला परिषदहरूले निम्न क्षेत्रमा कानून, नियम र नियमहरू बनाउन सक्छन्:

* भूमि व्यवस्थापन
* वन व्यवस्थापन
* जलस्रोत
* कृषि र खेती
* गाउँपालिकाको गठन
* सार्वजनिक स्वास्थ्य
* सरसफाई
* गाउँ र सहर स्तरको प्रहरी
* परम्परागत प्रमुख र प्रमुखहरूको नियुक्ति
* सम्पत्तिको उत्तराधिकार
* विवाह र सम्बन्धविच्छेद
* सामाजिक चलन
* पैसा उधारो र व्यापार
* खानी र खनिज

### न्यायिक अधिकार 
दुवै पक्ष अनुसूचित जनजातिको सदस्य भएका र अधिकतम ५ वर्ष जेल सजाय तोकिएको मुद्दाको सुनुवाइका लागि अदालत गठन गर्ने अधिकार स्वायत्त जिल्ला परिषदलाई छ।

### कराधान र राजस्व 
स्वायत्त जिल्ला परिषदहरूलाई कर, शुल्क र टोल लगाउने अधिकार छ: भवन र जग्गा, जनावर, सवारी साधन, डुङ्गा, क्षेत्रमा मालसामानको प्रवेश, सडक, फेरी, पुल, रोजगारी र आय र विद्यालय र सडकको मर्मत सम्भारको लागि सामान्य कर।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भारतको प्रशासनिक विभाजन
श्रेणी:भारतका स्वायत्त क्षेत्रहरू
चाखोला

**चाखोला** सप्तकोशी नदी समूहमा रहेको खोला हो। यो खोला काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको मण्डनदेउपुर नगरपालिकाबाट सुरु भएर दोलालघाटमा इन्द्रावती नदीमा मिसिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:नेपालका नदीहरू
पूर्णबहादुर घर्ती

**पूर्ण बहादुर घर्ति मगर** नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। उनी प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९ मा रुकुम पूर्व १ बाट प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भएका थिए।उनले सो निर्वाचनमा १२२६२ मत हासिल गरेका थिए। 

२०७४ फाल्गुन २ गते लुम्बिनी प्रदेशको पहिलो सभामुख पदमा निर्विरोध निर्वाचित भई १ कार्यकाल कार्य गरेको ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
*नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
अम्मरबहादुर थापा

**अम्मर बहादुर थापा** नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकिकृत समाजबादी)का नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। उनी प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९ मा दैलेख १ बाट प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भएका थिए।उनले सो निर्वाचनमा १८२९७ मत हासिल गरेका थिए। उनी संसद्को शिक्षा स्वास्थ्य तथा प्रविधि समितिका सभापति समेत रहेका छन् । 

## यो पनि हेर्नुहोस्
*नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
विचार समूह

सार्वजनिक हितका लागि सामाजिक, आर्थिक तथा स्वास्थ्य सम्बद्ध नीति, राजनीतिक तथा सैन्य रणनीति, अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध, प्रविधि, पर्यावरण तथा भौगर्भिक अवस्थिति, धर्म, संस्कार तथा संस्कृति लगायतका अन्तरविधागत विषयमा अध्ययन तथा अनुसन्धान गर्ने, अनुसन्धानबाट सिर्जित ज्ञान तथा प्राप्त निष्कर्षका आधारमा पैरवी गर्ने संस्था वा प्रतिष्ठानलाई विचार समूह (थिङ्क ट्याङ्क) भनिन्छ।
यसलाई अनुसन्धान संस्थान वा नीति संस्थान पनि भनिन्छ। धेरैजसो थिङ्क ट्याङ्कहरू गैर-लाभकारी संस्थाहरू हुन् र यी संस्थाहरूलाई अमेरिका जस्ता देशहरूमा पनि कर छुट दिइन्छ 
। केही अन्य थिंक ट्याङ्कहरू सरकारहरूद्वारा वित्त पोषित छन्, केही ठूला व्यवसायहरूद्वारा वित्त पोषित छन् र केही वकालत समूहहरूद्वारा वित्त पोषित छन्।

## इतिहास
इतिहासकार ज्याकब सोलका अनुसार, जबकी "थिङ्क ट्याङ्क" यसको उत्पत्तिका आधारमा आधुनिक शब्द हो र यसको उत्पत्ति "१६औं र १७औं सताब्दीको मानवतावादी एकेडेमी र विद्वानहरूको सञ्जालबाट भएको हो।" सोलका अनुसार, "यूरोपमा भने थिङ्क ट्याङ्कको उत्पत्ति ८०० को दशकमै भयो जब सम्राट र राजाहरूले क्याथोलिक चर्चसँग करको बारेमा बहस गर्न सुरू गरेका थिए।

## प्रकारहरू
थिङ्क ट्याङ्क वैचारिक दृष्टिकोण, कोष वा अनुदानको स्रोत, सामयिक जोड र सम्भावित उपभोक्ताहरू आदिका आधारमा विभिन्न किसिमका हुन्छन्। अनुदानले यो पनि दर्शाउन सक्छ कि संस्थाले के वा कसमाथी प्रभाव जमाउन चाहन्छ। उदाहरणका लागि, अमेरिकामा केही दाताहरू काङ्ग्रेसको मतलाई प्रभावित गर्न वा जनमतलाई आकार दिन चाहन्छन्, केही थिङ्क ट्याङ्कहरू स्वयंलाई वा आफूद्वारा वित्त पोषित विशेषज्ञहरूलाई भविष्यमा सरकारी पदमा स्थान दिलाउन चाहन्छन्, जबकि अन्य दाताहरू अनुसन्धान वा शिक्षाका विशिष्ट क्षेत्रलाई अगाडि बढाउन चाहन्छन्।

भूमण्डलीकरणको परिणामस्वरूप थिङ्क ट्याङ्कमा एउटा नविन प्रवृत्ति देखिन्छ र त्यो हो विभिन्न देशहरूका नीतिगत संस्थाहरूको बीच सहकार्य। उदाहरणका लागि, अन्तर्राष्ट्रिय शान्तिका लागि कार्नेगी इन्डाउमेन्टले वासिङ्गटन डीसी, बेइजिङ, बेरूत र ब्रसेल्समा आफ्ना कार्यालयहरूको स्थापना र सञ्चालन गर्छ; मस्कोमा भने यसको कार्यालय अप्रिल २०२२ मा बन्द भएको थियो।
## जनताको राय
कास्ट फ्रम क्ले नामक बेलायती संस्थाले गरेको एउटा सर्वेक्षणले २०२१ मा २० प्रतिशत अमेरिकीहरूले मात्रै थिङ्क ट्याङ्कलाई विश्वास गरेको देखाएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य लिङ्कहरू
अनुसन्धान संस्थान

**अनुसन्धान संस्थान**, **अनुसन्धान केन्द्र**, वा **अनुसन्धान संस्था** भनेको अनुसन्धान गर्नको लागि स्थापना गरिएको हुन्छ। अनुसन्धान संस्थानहरू आधारभूत अनुसन्धानमा मात्र विशेषज्ञता हाँसिल गरेका पनि हुन सक्छन् वा क्रियात्मक अनुसन्धान गर्न समेत उन्मुख भएका हुन सक्छन्। यो शब्दले प्राकृतिक विज्ञानमा हुने अनुसन्धानलाई मात्र विशेष रूपमा सङ्केत गरेपनि सामाजिक विज्ञानका क्षेत्रमा काम गर्ने पनि थुप्रै अनुसन्धान संस्थानहरू छन् जो समाजशास्त्रीय र ऐतिहासिक अनुसन्धान गर्ने उद्देश्यका साथ स्थापना गरिएका हुन्छन्।

## प्रसिद्ध अनुसन्धान केन्द्रहरू
मध्ययुगीन पुराना दिनहरूमा इस्लामी राष्ट्रहरूले आकाशमण्डलको अध्ययन गर्नका लागि खगोलीय अवलोकनकेन्द्र बनाए। सो क्रममा सबैभन्दा पहिलो ९औं शताब्दीमा बगदादमा एउटा अवलोकनकेन्द्र बन्यो जब अल-मामून त्यहाँका नेता थिए। सबैभन्दा प्रसिद्ध अवलोकनकेन्द्र भने १३औं शताब्दीमा मराघेहमा र १५औं शताब्दीमा उलुग बेग मा स्थापना भएका केन्द्रलाई मानिन्छ।

केरला स्कूल अफ एस्ट्रोनमी एन्ड म्याथम्याटिक्स् भारतको केरलामा सङ्गमग्रामका माधवद्वारा स्थापित गणित र खगोल विज्ञानको विद्यालय थियो। यो विद्यालय १४औं र १६औं शताब्दीको बीचमा फस्टायो र विद्यालयको मौलिक आविष्कार नारायण भट्टथिरी (१५५९-१६३२) सँगै समाप्त भएको देखिन्छ। खगोलीय समस्याहरू समाधान गर्ने प्रयासमा यस स्कूलले स्वतन्त्र रूपमा धेरै महत्त्वपूर्ण गणितीय अवधारणाहरू पत्ता लगाएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य लिङ्कहरु
सेरा बर्नहार्ट

**सेरा बर्नहार्ट** (; जन्म २२ अक्टोबर १८४४) एक  फ्रान्सेली नायिका थिइन् जसले १९ औ शताब्दीको अन्त्य र २०औ शताब्दीको सुरूवात तिर फ्रान्सेली नाटकहरूमा काम गर्थिन्।  उनले केही नाटकहरूमा पुरूषको भूमिका निर्वाह गरेकी छन् जसमा सेक्सपियरको ह्यामलेट पनि पर्छ। रोस्टान्डले उनलाई "पोजकी रानी र इशाराकी राजकुमारी" भन्थे र ह्युगोले उनको "सुनौलो आवाज" को प्रशंसा गर्थे। उनले रङ्गमञ्चमा अभिनय देखाउन विश्वभरि धेरै भ्रमणहरू गरिन्, र उनी ध्वनि रेकर्डिङहरू र चलचित्रहरूमा अभिनय गर्ने प्रारम्भिक प्रमुख अभिनेत्रीहरू मध्ये एक थिइन्।

उनी कलाकार अल्फोन्स मुचाको सफलतासँग पनि जोडिएकी छन्, जसको कामलाई उनले प्रचार गर्न मद्दत गरिन्।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य लिङ्कहरु
मणिपाल शिक्षण अस्पताल

**मणिपाल शिक्षण अस्पताल** मणिपाल कलेज अफ मेडिकल साइन्सेज ( **MCOMS** ) को शिक्षण अस्पताल हो। यो फुलबारी, पोखरा, नेपाल मा अवस्थित छ। यो मणिपाल शिक्षा र चिकित्सा समूह (Manipal Education and Medical Group, MEMG)को स्वामित्वमा छ।

मणिपाल कलेज अफ मेडिकल साइन्सेज (MCOMS), पोखरा सन् १९९४ मा  एमबीबीएस कार्यक्रमको साथ स्थापना भएको थियो। मणिपाल कलेज बि.सं २०४७  मा उदारीकरण पछि स्थापित नेपालमा पहिलो निजी चिकित्सा संस्थान थियो। नेपाल सरकार र मणिपाल एजुकेशन एण्ड मेडिकल ग्रुप एमईएमजीबीच सन् १९९२ मा भएको सम्झौतापछि मणिपाल कलेज अफ मेडिकल साइन्सेज (MCOMS) को परिकल्पना भएको हो । एमबीबीएस कार्यक्रम डिसेम्बर 1994 मा नेपाल मेडिकल काउन्सिल र काठमाडौं विश्वविद्यालयको सम्बन्धन द्वारा अस्थायी मान्यता संग शुरू भयो। पहिलो ब्याचले जुलाई १९९९ मा फाइनल एमबीबीएस उत्तीर्ण गरी जुलाई २००० मा इन्टर्नशिप पूरा गर्यो।

## पाठ्यक्रम 
एमबीबीएस अवधि: साढे पाँच वर्ष (&nbsp;वर्ष + १-वर्ष इंटर्नशिप) MD/MS : ३ शैक्षिक वर्ष एमएससी (गैर क्लिनिकल) : २&nbsp;वर्ष बीएससी नर्सिङ : ४&nbsp;वर्ष PCL नर्सिङ : ३&nbsp;वर्ष

शिक्षाको भाषा: अंग्रेजी

कक्षा सुरु: अगस्त

नेपाल सरकारले मनोनीत उम्मेदवारका लागि २०% सिट आरक्षित छन्। 
## यो पनि हेर्नुहोस्
* मणिपाल कलेज अफ मेडिकल साइन्सेज
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* मणिपाल विश्वविद्यालय 
* मणिपाल अस्पतालहरू 
* MCOMS 
* http://njmsmanipal.com.np/njms/index.php/njms
* https://www.manipal.edu.np 
श्रेणी:नेपालका अस्पतालहरू
चलचित्र समीक्षा

**चलचित्र समीक्षा** भनेको चलचित्र र चलचित्रका माध्यमहरूको विश्लेषण र मूल्याङ्कन हो। चलचित्र समीक्षा एउटा महत्त्वपूर्ण विधा हो, जसले चलचित्रको गुणस्तर, कला र सामाजिक परिवर्तनलाई अप्रत्यक्ष रूपमा प्रभाव पार्छ। चलचित्र समिक्षाका माध्यमबाट मानिसले चलचित्र हेर्ने कि नहेर्ने भनेर छुट्याउने मात्रै होइन, समाजका विभिन्न विषयलाई बुझ्ने प्रयास पनि गर्छन् ।

इतिहासको वर्तमान युगमा, चलचित्र समीक्षा डिजिटल उपकरणहरूले समृद्ध बनेको छ जसले दृश्य र श्रवण विधिहरूको माध्यमबाट चलचित्रको विश्लेषण गर्ने अनुमति दिन्छ जसमा रचनात्मकताका महत्वपूर्ण रणनीतिहरू सामिल हुन्छन्। चलचित्र समीक्षा सांस्कृतिक समीक्षासँग पनि जोडिएको छ, जसलाई एकेडेमिक समीक्षा पनि भनिन्छ र एकेडेमिक समीक्षा मुख्य रूपमा निर्देशकको दृष्टिकोणबाट चलचित्रको व्याख्या गर्न सक्षम हुन्छ।

श्रेणी:चलचित्र समीक्षा
बर्मिङ्घम

**बर्मिङ्घम** () इङ्ल्यान्डमा रहेको सहर र महानगरीय बस्ती हो। यो बेलायतको दोस्रो ठुलो सहर हो - जसलाई सामान्यतया संयुक्त अधिराज्यको दोस्रो सहर भनेर चिनिन्छ - सहरमा १.१४५ मिलियन जनसङ्ख्या भएको छ। बर्मिङ्घमले यसको पश्चिममा ब्ल्याक कन्ट्रीको सिमाना गर्दछ र यसको वोल्भरह्याम्प्टन सहर र दक्षिण-पूर्वमा डुडले र सोलिहुल लगायतका सहरहरू मिलेर वेस्ट मिडल्यान्ड्स कन्नर्बेशन बनाउँछ। फराकिलो मेट्रोपोलिटन क्षेत्रको जनसङ्ख्या ४.३ मिलियन छ, यसलाई लन्डन बाहिरको सबैभन्दा ठुलो बनाउँछ। बर्मिङ्घमको अर्थतन्त्रमा अहिले सेवा क्षेत्रको प्रभुत्व छ। सहर एक प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार केन्द्र र एक महत्वपूर्ण यातायात, खुद्रा, घटनाक्रम र सम्मेलन केन्द्र हो। यसको महानगरीय अर्थतन्त्र संयुक्त अधिराज्यमा दोस्रो ठुलो हो। बर्मिङ्घम विश्वविद्यालय सहित यसका पाँच विश्वविद्यालयहरूले यसलाई लन्डन बाहिरको देशमा उच्च शिक्षाको सबैभन्दा ठुलो केन्द्र बनाउँछन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:इङ्ल्यान्डका सहरहरू
सेफिल्ड

**सेफिल्ड** दक्षिण योर्कशायर, इङ्ल्यान्डको एउटा सहर हो, जसको नाम सेफ नदीबाट आएको हो जुन यसबाट बग्छ। सहरले सेफिल्ड सहरको प्रशासनिक केन्द्रको रूपमा सेवा गर्दछ। यो ऐतिहासिक रूपमा योर्कशायरको वेस्ट राइडिङको हिस्सा हो र यसका केही दक्षिणी उपनगरहरू डर्बीशायरबाट नगर परिषदमा हस्तान्तरण गरिएको थियो। यो दक्षिण योर्कशायरमा सबैभन्दा ठुलो बस्ती हो। सेफिल्डले औद्योगिक क्रान्तिमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो, धेरै महत्त्वपूर्ण आविष्कारहरू र प्रविधिहरू शहरमा विकसित भएका छन्। १९औँ शताब्दीमा, सहरले यसको परम्परागत कटलरी व्यापारको ठुलो विस्तार देख्यो, जब स्टेनलेस स्टील र क्रुसिबल स्टील स्थानीय रूपमा विकसित गरियो, जनसङ्ख्यामा लगभग दस गुणा वृद्धि भयो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:इङ्ल्यान्डका सहरहरू
सेल्भादोर दाली

अङ्गुठाकार

**सेल्भादोर दाली** (११ मे १९०४ – २३ जनवरी १९८९) एक स्पेनी चित्रकार थिए जो आफ्ना चित्रहरूमा प्रयोग गर्ने असामान्य छविहरूका कारण विश्वप्रसिद्ध बने। उनको जन्म फिगुरेस, क्याटालोनिया, स्पेनमा भएको थियो। उनी अतियथार्थवादी कला (सर्रियालिज्म)को प्रमुख व्यक्तित्व थिए।
उनका चर्चित चित्रकलाहरूको कुरा गर्दा "द पर्सिस्टेन्स अफ मेमोरी" (१९३१) पहिलो स्थानमा आउँछ जसलाई न्युयोर्कको एउटा सङ्ग्रहालयमा राखिएको छ।

दालीको निधन मुटुको रोगका कारण भएको थियो।
च्यान्डलर बिङ

**च्यान्डलर म्युरियल बिङ** (जन्म १९६७/१९६८)  म्याथ्यु पेरी द्वारा चित्रित एनबीसी सिटकम *फ्रेन्ड्सको* एक काल्पनिक चरित्र हो।  च्यान्डलरको जन्म नोरा बिङ (एक कामुक रोमान्स उपन्यासकार) र चार्ल्स बिङ (एक समलिङ्गी र लस भेगास ड्र्याग शो को "भिभा लास गे-ग्यास" को हेलेना ह्यान्डबास्केट)को छोराको रूपमा भएको थियो। च्यान्डलर स्कटिस र स्वीडिस मूलका हुन्।&#x5B; उनी आफ्नो आमाबुवाको एक मात्र सन्तान हुन् र एक सम्पन्न परिवारका हुन्।च्यान्डलर नौ वर्षको हुँदा उनका आमाबाबुले सम्बन्धविच्छेदको घोषणा गरे, जुन घटनाले उनलाई आघात पुर्‍यायो र त्यो आघातले उनमा वयस्क भएपछी हाँस्यव्यङग्यको कुख्यात भावना विकास गर्न प्रेरित गर्यो। 

## सन्दर्भ सामग्री
नवलकिशोर साह सुडी

**नवल किसोर साह सुडी** जनता समाजवादी पार्टी, नेपालका नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। उनी प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९ मा सप्तरी १ बाट प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भएका थिए।उनले सो निर्वाचनमा २३६०४ मत हासिल गरेका थिए। 

उनि २०८० फागुन २७ गतेदेखि वन तथा वातावरण मन्त्री नियुक्त भएका हुन् ।नेपालको मन्त्रिपरिषद्

## यो पनि हेर्नुहोस्
*नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपालका राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:सप्तरी जिल्लाका मानिसहरू