open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
धोती

**धोती** कम्मरमा बेरेर लगाइने एक प्रकारको वस्त्र हो । कछाडको वर्धित रुपलाई धोती भनिन्छ । ब्राह्मण,थारु, मधेसी आदिले धोती लगाउँछन्। ब्राह्मणले लगाउने धोती विशेष कार्य (पूजापाठ आदि)मा जरूरी हुन्छ । धोती खासगरी लोग्नेमान्छेहरूले लगाउने लुगा हो यद्यपि महिलाहरुले पनि धोती लगाउँछन् । उनिहरुको धोती रङ्गिन हुन्छ । त्यस्तै पुरुषले लगाउने धोती सेतो रंगको कपडाको हुन्छ र यसको लम्बाइतर्फका दुई किनारामा पारी भएको हुन्छ । धोती कम्मरदेखि तल लगाइन्छ । एक छेउको फर्को अगाडिदेखि टाङमुनिबाट छिराएर पछाडि लगेर सिउरिने नसिलाएको वस्त्र धोती हो । तराईमा धेरैजसोले धोती लगाउँछन् । धोती लगाउँदा हलुका महसुस हुन्छ। धोतीको अझ छोटो रूपलाई लँगौटी भनिन्छ। 
## प्रकार
महिलाले पनि धोती लगाउँछन् । महिलाका धोती रंगिन हुन्छन् । महिलाले लगाउने धोतीका लम्बाइका दुई किनारामा पनि पारी हुन्छ। 

## बाहिरी लिङ्कहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पहिरन
भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस

**भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस**, बोलचालमा **काङ्ग्रेस पार्टी** तर प्रायः साधारण **काङ्ग्रेस**, भारतमा व्यापक जरा भएको राजनीतिक दल हो। सन् १८८५ मा स्थापित, यो एसिया र अफ्रिकामा ब्रिटिश साम्राज्यमा उभरिएको पहिलो आधुनिक राष्ट्रवादी आन्दोलन थियो। १९ औं शताब्दीको अन्तदेखि, र विशेष गरी सन् १९२० पछि, महात्मा गान्धीको नेतृत्वमा, काङ्ग्रेस भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलनको प्रमुख नेता बने। काङ्ग्रेसले भारतलाई संयुक्त अधिराज्यबाट स्वतन्त्रताको लागि नेतृत्व गरे, र ब्रिटिश साम्राज्यमा अन्य औपनिवेशिक विरोधी राष्ट्रवादी आन्दोलनहरूलाई उल्लेखनीय रूपमा प्रभाव पार्यो।

## प्रधानमन्त्रीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* www.congress.org.in

श्रेणी:भारतका राजनीतिक दलहरू
श्रेणी:भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस
श्रमिक

श्रमिक शव्दको अर्थ श्रम गर्ने बुझिन्छ। व्यवहारमा श्रमिक भन्नाले ज्याला अथवा रोज लिएर अर्काको काम (ढुंगा-मूढाको, भारी बोक्ने आदि) गरिदिने व्यक्तिलाई भनिन्छ यसलाई अङ्ग्रेजीमा लेबर (Labourer) भनिन्छ।
भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्राम

**भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलन** अथवा **भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्राम** भारतमा ब्रिटिस शासनको अन्त्य गर्ने अन्तिम उद्देश्यका साथ ऐतिहासिक घटनाहरूको एक शृङ्खला थियो जसलाई ब्रिटिस राज पनि भनिन्छ। यो सन् १९४७ सम्म चल्यो। भारतीय स्वतन्त्रताको लागि पहिलो राष्ट्रवादी क्रान्तिकारी आन्दोलन बङ्गालबाट सुरु भयो। यसले पछि नयाँ गठित भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेसमा जरा गाडेको प्रमुख उदारवादी नेताहरूले ब्रिटिस भारतमा भारतीय निजामती सेवा परीक्षाहरूमा उपस्थित हुने अधिकारको साथसाथै मूल निवासीहरूका लागि थप आर्थिक अधिकारहरू खोजेका थिए। २०औँ शताब्दीको पहिलो आधामा स्व-शासन तर्फ अझ कट्टरपन्थी दृष्टिकोण देखियो।

सन् १९२० को दसकमा स्वतन्त्रता सङ्ग्रामको चरणहरू महात्मा गान्धीको नेतृत्व र काङ्ग्रेसले गान्धीको अहिंसा र नागरिक अवज्ञाको नीति अपनाएर चित्रण गरिएको थियो। गान्धीको विचारधाराका केही प्रमुख अनुयायीहरू जवाहरलाल नेहरू, सुभाषचन्द्र बोस, वल्लभभाइ पटेल, अब्दुल गफ्फार खान, अबुल कलाम आजाद र अन्य थिए। रवीन्द्रनाथ ठाकुर, सुब्रह्मण्य भारती र बङ्किमचन्द्र चटर्जी जस्ता बुद्धिजीवीहरूले देशभक्तिको चेतना फैलाए। सरोजनी नायडु, विजयलक्ष्मी पण्डित, प्रितिलता वड्डेदार र कस्तुरबा गान्धी जस्ता महिला नेताहरूले भारतीय महिलाहरूको मुक्ति र स्वतन्त्रता सङ्ग्राममा उनीहरूको सहभागितालाई पदोन्नति दिए। थोरै नेताहरूले बढी हिंसक दृष्टिकोण अपनाए, जुन विशेष गरी रोलेट ऐन पछि लोकप्रिय भयो, जसले अनिश्चितकालीन हिरासतलाई अनुमति दिएको थियो। यस ऐनले भारतभर विरोध प्रदर्शन गर्यो, विशेष गरी पन्जाब प्रदेशमा, जहाँ उनीहरूलाई जलियावाला बाग नरसंहारमा हिंसात्मक रूपमा दमन गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भारतीय स्वतन्त्रता सङ्ग्राम
श्रेणी:पाकिस्तानको इतिहास
बेलायती भर्जिन टापु

**बेलायती भर्जिन टापु** वा आधिकारिक रूपमा **भर्जिन टापु** क्यारिबियनमा अवस्थित एक बेलायती समुद्रपार क्षेत्र हो। यसको पूर्वमा पोर्तो रिको र अमेरिकी भर्जिन टापु र उत्तर पश्चिमा एङ्गुइला पर्दछ। यी टापुहरू भौगोलिक रूपमा भर्जिन टापु द्वीपसमूहको भाग हुन् जुन लघुत्तम एन्टिल्सको लिवार्ड टापु र वेस्ट इन्डिजको भागमा अवस्थित छन्।

ब्रिटिस भर्जिन टापुहरू टोर्टोला, भर्जिन गोर्डा, एनेगाडा र जोस्ट भान डाइकका मुख्य टापुहरू सहित ५० भन्दा बढी अन्य साना टापुहरू र प्रवालीहरू मिलेर बनेको छ। लगभग १६ टापुहरूमा बसोबास गरिएको छ।  यसको राजधानी, रोड टाउन हो जुन टोर्टोलामा पर्दछ जुन सबैभन्दा ठूलो टापु हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
; आधिकारिक वेबसाइट
*सरकार
*बेलायती भर्जिन टापु - लन्डन कार्यालय
*राष्ट्रिय निकुञ्जको कार्यालय—आधिकारिक वेबसाइट
*वित्तीय सेवा आयोग—आधिकारिक वेबसाइट
*टापु बन्दरगाह प्राधिकरण—आधिकारिक वेबसाइट
*बेलायती भर्जिन टापु । *द वर्ल्ड फ्याक्टबुक*। केन्द्रीय गुप्तचर संस्था।

; विकिमिडिया सामग्री
*


श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
महारानी

राजाकी पत्नीलाई **महारानी**भनिन्छ। ब्रिटेनकी महिला प्रशासिका अथवा रानीलाई पनि महारानी भनिन्छ।
सैनिक

thumb|300px|right|सैनिकहरू
राष्ट्रिय सशस्त्र योद्धासमूहको सदस्य अथवा देशको सुरक्षाको निम्ति गठित युद्धबाहिनी(सेना)मा कार्यरत योद्धालाई सैनिक भनिन्छ।
सिपाही

राष्ट्रिय सशस्त्र योद्धासमूहको सदस्य अथवा देशको सुरक्षाको निम्ति गठित युद्धबाहिनी(सेना)मा कार्यरत तल्लो तहको योद्धालाई सिपाही भनिन्छ।
## इतिहास
## सैन्य
नेपाली सेना अन्तर्गत सिपाही दर्जामा सुरुमा भर्ना भइसकेपछी नौ महिना सम्म गरिने तालिम अबधिभरमा उक्त नयाँ जवानहरूलाई सैन्य भनिन्छ । नेपाली सेनाको सुरुको दर्जा सैन्यलाई मानिन्छ ।

## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी कडीहरू
श्रेणी:नेपाली सेना
श्रेणी:सैनिकका दर्जाहरू
अचानो

मासु काट्न अथवा दाउरा काट्नको लागि प्रयोग गरिने काठको सानो मुढा वा काठको चौडा थामलाई **अचानो** भनिन्छ । अचानोमा काट्ने वस्तुलाई राखेर माथिबाट धारीलो हतियारले काट्ने गरिन्छ । अचानो बनाउनका लागि कडा काठ जस्तै टीक, ओखर, सख्वा उपयुक्त हुन्छ । अचानो माथि हतियारले प्रहार गर्दा अचानोको सतह सजिलै नचोइटिने हुनुपर्छ । यसका लागि अचनोको सतह अनुसारकै हतियार प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

कामको प्रकृति हेरेर अचानो विभिन्न आकार र ओजनका हुन्छन् ।  

## यो पनि हेर्नुहोस् 
श्रेणी:कृषि औजारहरू
काँस (मिश्रधातु)

**काँस**/ **चरेस** तामा धातु र अन्य धातु (टिन, म्यागनिज) को मिश्रणबाट बनाईएको मिश्रधातु हो। यो केवल खाने भाडाकुडा, बिषेशतः थाल, गिलास, कचौरा, रिकापी बनाउन प्रयोग गरिन्छ। यो हेर्दा पित्तल जस्तै देखिन्छ तर पित्तलमा भन्दा तामाको भाग बढि हुन्छ। पित्तल केही लचिलो हुन्छ र कुच्चिने हुन्छ। चरेस दर्हो हुन्छ त्यसैले कुच्चिदैन, तर फुटन सक्ने हुन्छ।

**कास** शब्द को प्रयोग निम्नलिखित कुरा बुज्न को लागी प्रयोग गरिन्छ :-

* पीतल मिश्रधातु)
* पीतल (पौधा)

## यो पनको ेर्नुहोस्
* मिश्रकुरा सम्झिन को लागि प्रयोग गरिन् g 
श्रेणी:तामाको मिश्रधातु
बाफ

पानी वा अन्य तरल पदार्थ उच्च तापक्रममा रह्दा हुने 'वाष्प स्थिति' |

श्रेणी:विग्यान
ब्रिटेन

ब्रिटेन शब्दले निम्न कुराहरू बुझिन्छ। 
* संयुक्त अधिराज्य, उत्तर-पश्चिमी युरोपको संप्रभुता सम्पन्न राष्ट्र।
* ग्रेट ब्रिटेन, ब्रिटिश द्वीपहरु मध्येको सबैभन्दा ठूलो द्वीप।
* ब्रिटेन भर्जिनिया, भर्जिनिया, संयुक्त राज्य अमेरिकाको एउटा अनिगमित गाउँ।
जैन धर्म

thumb|
**जैन धर्म** भारतको श्रमण परम्पराबाट उब्जेको धर्म अनि दर्शन हो।
प्रोफेसर महावीर सरन जैनको मत अनुसार जैन धर्मको भगवान महावीरभन्दा पूर्व जो परम्परा प्राप्त छ, त्यसका वाचक निगंठ धम्म (निर्ग्रन्थ धर्म), आर्हत्‌ धर्म एवं श्रमण परम्परा थिए। पार्र्श्वनाथको कालसम्म 'चातुर्याम धर्म' थियो। भगवान महावीरले छेदोपस्थानीय चारित्र (पाँच महाव्रत, पाँच समितिहरू, तीन गुप्तिहरू)को व्यवस्था गरेका थिए।
यिनका अनुयायीहरूलाई 'जैन' भनिन्छ। 'जिन' शब्द बनेको 'जि' धातुबाट बनेको हो। 'जि'को अर्थ हुन्छ - जित्नु। 'जिन' भन्नाले जित्नेवाला। जसले अफ्नो मनलाई जितेको हुन्छ, आफ्नो वाणीलाई जितेकोहुन्छ अनि शरीरलाई जितेको हुन्छ उसलाई जिन भनिन्छ। जैन धर्म अर्थात 'जिन' भगवान्‌को धर्म। जैन धर्मले आफ्नो इतिहास छैठौ सताब्दीदेखि बोकी आएको छ। जैन धर्मावलम्बीहरूको विश्वास अनुसार  छैठौ सताब्दीमा २४ वटा गुरुहरु थिए जिन्लाई 'तिर्थनकरास-मान्छे; भनिन्थ्यो र महावीर जैन अन्तिम गुरु भनेर चिनिन्छन्। जैन धर्मका प्रवर्तक वर्द्धमान महावीर लाई मानिन्छ।यि गुरुहरूले जिउदै मोक्ष प्राप्त गरेको विश्वास छ ।

## यी पनि हेर्नुहोस
* जैन आगम
*तारणपंथ

## सन्दर्भ सामग्री
तारणपंथ

## बाह्य सूत्र
श्रेणी:जैन धर्म
शाकाहार

वनस्पतिबाट प्राप्त खाद्यपदार्थ जसमा फल, फूल, सब्जी, अन्नादिहरू र दुध र दुधबाट तैयार गरिएका आहारलाई शाकाहार भनिन्छ, शाकाहारलाई निरामिष पनि भनिन्छ। शाकाहार खाद्यमा मांस(मासु) र यसबाट बनिएको पदार्थ पर्दैन।
टुपी

**टुपी** टाउको बीचमा नकाटी-नखौरी राखिने रौंको शिखा हो । यसलाई टुप्पी पनि भनेको पाइन्छ । हिन्दू मान्नेहरु टुप्पी पाल्छन् । 
## व्याख्या
टुप्पी पाल्नुको कारण पनि दिन्छन् । मान्छेको शरीरमा विभिन्न तत्त्व रहेझैं पृथ्वीमा पनि विभिन्न तत्त्व छन् । पृथ्वी, जल, तेज, वायु र आकास बाहिर छन् भने यी पञ्चतत्त्व मानव शरीरमा पनि भेटिन्छन् । स्वस्थ्य मानिसले दिनरात गरेर २१ हजार ६ सय पटक सास फेर्छ । शरीरका कोष सञ्चालन गर्न मस्तिष्क र मुटुको भूमिका हुन्छ । यसलाई बाहिरी तत्त्वले प्रभाव पारिरहेको हुन्छ । यसमा शरीरका नौवटा प्वालहरूको भूमिका हुन्छ । त्यसैगरी अप्रत्यक्ष द्वारका रूपमा मानिने नाभी र शिखा अर्थात् टुप्पीको पनि भूमिका हुन्छ । विज्ञानका अनुसार, आकासबाट विभिन्न खाले पारावैजनी किरण पृथ्वीमा झरिरहेका हुन्छन् । शिरको टुप्पोमा रहेको शिखाले नकारात्मक विकिरणलाई परावर्तन गर्न र सकारात्मक किरणमात्रै ग्रहण गरी शरीरमा पठाउँछ भन्ने व्याख्या गरिन्छ ।

## बाह्य कडीहरू
*१६ संस्कार किन ? 

श्रेणी:शरीर
कस्तुरबा गान्धी

**कस्तूरबा गान्धी** (१८६९-१९४४ ई.), महात्मा गान्धीकी पत्नी जो भारतमा **बा**को नामले विख्यात छन्।

## बाह्य कडीहरू
# कस्तूरबा गान्धी 
# कस्तूरबा गान्धी
# कस्तूरबा गान्धी
# गान्धी र कस्तूरबा
# कस्तूरबा गान्धी
# कस्तूरबा गान्धी

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
ब्रिटिस राज

**ब्रिटिस राज** भारतीय उपमहाद्वीप र दक्षिणपूर्व एसियामा ब्रिटिस क्राउनको शासन थियो; यसलाई भारतमा क्राउन शासन, वा भारतमा प्रत्यक्ष शासन पनि भनिन्छ, र यो सन् १८५८ देखि १९४७ सम्म चल्यो। ब्रिटिस नियन्त्रणमा रहेको क्षेत्रलाई समकालीन प्रयोगमा सामान्यतया भारत भनिन्थ्यो र संयुक्त अधिराज्यद्वारा प्रत्यक्ष रूपमा प्रशासित क्षेत्रहरू समावेश गरियो, जसलाई सामूहिक रूपमा **ब्रिटिस भारत** भनिन्थ्यो, र आदिवासी शासकहरू द्वारा शासित क्षेत्रहरू, तर ब्रिटिस सर्वोच्चता अन्तर्गत, रियासतहरू भनिन्छ। यस क्षेत्रलाई कहिलेकाहीँ **भारतीय साम्राज्य** भनिन्थ्यो, यद्यपि आधिकारिक रूपमा होइन।

## भौगोलिक सीमा 
ब्रिटिस राज गोवा र पोन्डिचेरी जस्ता अन्य युरोपेली राष्ट्रहरूको सानो होल्डिङ बाहेक, लगभग सबै वर्तमान भारत, पाकिस्तान र बङ्गलादेशमा विस्तार भयो। हिमालय पहाडहरू, उर्वर बाढी मैदानहरू, सिन्धु-गङ्गा मैदान, लामो तटरेखा, उष्णकटिबंधीय सुख्खा जङ्गलहरू, सुक्खा उकालो र थार मरुभूमिहरू समावेश गरी यो क्षेत्र धेरै विविध छ। फारसको खाडीका ट्रुसियल राज्यहरू र पर्शियन गल्फ रेसिडेन्सी अन्तर्गतका राज्यहरू सैद्धान्तिक रूपमा रियासतहरूका साथै ब्रिटिस भारतको प्रेसिडेन्सी र प्रान्तहरू सन् १९४७ सम्म थिए र रूपैयालाई आफ्नो मुद्राको एकाइको रूपमा प्रयोग गर्थे।

## इतिहास 
सिपाही विद्रोहले भारतमा ब्रिटिस उद्यमलाई हल्लाएको भए पनि यसले यसलाई पटरीबाट उतार्न सकेन। सन् १८५७ सम्म, बेलायतीहरू, विशेष गरी लर्ड डलहौजीको अधीनमा, हतारमा एक भारतको निर्माण गर्दै थिए जुन उनीहरूले आफ्नो आर्थिक र सामाजिक संस्थाहरूको गुणस्तर र बलमा बेलायतसँग बराबर हुने परिकल्पना गरेका थिए। विद्रोह पछि, तिनीहरू थप सतर्क भए। विद्रोहका कारणहरूमा धेरै विचारहरू समर्पित थिए र तीन मुख्य पाठहरू कोरिएका थिए। पहिलो, व्यवहारिक स्तरमा, ब्रिटिस र भारतीयहरू बीच थप सञ्चार र सौहार्दता हुनु आवश्यक छ - ब्रिटिस सेनाका अधिकारीहरू र उनीहरूका भारतीय कर्मचारीहरू बीच मात्र होइन तर नागरिक जीवनमा पनि।

जुन १९४७ मा कांग्रेसको तर्फबाट सरदार पटेल, नेहरू र अबुल कलाम आजाद, मुस्लिम लीगको प्रतिनिधित्व गर्ने जिन्ना, अस्पृश्य समुदायको प्रतिनिधित्व गर्ने बाबासाहेब आम्बेडकर र सिखहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने मास्टर तारा सिंहलगायत राष्ट्रवादी नेताहरूले विभाजन गर्न सहमत भए। गान्धीको विचारको पूर्ण विरोधमा धार्मिक रेखामा रहेको देश। मुख्य रूपमा हिन्दु र सिख क्षेत्रहरू भारतको नयाँ राष्ट्र र मुख्य रूपमा मुस्लिम क्षेत्रहरू नयाँ राष्ट्र पाकिस्तानलाई तोकिएको थियो; योजनामा मुस्लिम बहुल प्रान्त पन्जाब र बङ्गालको विभाजन समावेश थियो।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* लाइसेन्स राज

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:ब्रिटिस भारत
यमुना नदी

**यमुना** नदी बङ्गलादेशको तीन प्रमुख नदीहरू मध्ये एक हो।  यो नदि गङ्गा नदिको सबै भन्दा ठुलो र लामो सहायक नदि हो। यमनोत्री हिमनदिबाट उत्त्पत्ति भएको यो नदि १,३७६ किलोमिटर लामो छ र यसले ३६६,२२३ बर्ग किलोमिटरको भूभाग सिंचित गरेको छ जुन गङ्गा बेसी मैदानको ४०.२ % हुन आउँछ । यो नदि इलाहाबाद त्रिबेणी सङ्गम मा गङ्गा नदीमा गएर मिसिन्छ, जहा प्रत्येक १२-१२ वर्षमा कुम्भ मेला लाग्ने गर्छ ।

यसले कयौ भारतीय राज्यहरु पार गर्छ: हरियाणा, उत्तर प्रदेश, उत्तराखण्ड र दिल्ली । गङ्गा जस्तै, यमुना नदि पनि हिन्दु धर्ममा निकै सम्मानका साथ लिइन्छ र यमुना देवीको रूपमा पुजिन्छ । हिन्दु मिथक अनुसार उनी सुर्य देवकी पुत्री र यमराजका बहिनी थिइन् र उनलाई यमी पनि भनेर चिनिन्छ । यहाँ स्नान गर्नाले मृत्युको पिडाबाट मुक्ति पाइन्छ भन्ने विश्वास रहेको छ ।[right|140px|thumb|यमुनाको श्रोत [यमुनोत्री, उत्तराखण्ड]]

alt=|left|thumb|350x350px|ताज महल यमुना नदि
ताज महल यमुना नदि किनारा मा रहेको छ ।
श्रेणी:पवित्र नदीहरू
श्रेणी:उत्तराखण्डका नदीहरू
गणतन्त्र

**गणतन्त्र**  (ल्याटिन बाट: *Res Publica* - जनताको तन्त्र अथवा जनताको राज्य) एउटा यस्तो देश हो जहाँको शासनतन्त्रमा सैद्धान्तिक रूपले देशको सर्वोच्च पदमा आम जनताबाट कुनै पनि व्यक्ति पदासीन हुनसक्छ। यस प्रकारको शासनतन्त्रलाई **गणतन्त्र** भनिन्छ। "लोकतन्त्र" अथवा "प्रजातन्त्र" गणतन्त्र भन्दा फरक हुन्। लोकतन्त्र त्यस शासनतन्त्रलाई भनिन्छ जहाँ वास्तव मै सामान्य जनता वा तिनको बहुमतका इच्छाले शासन चल्ने गर्दछ। आज विश्वका धेरैजसो देशहरू गणराज्य छन्, र साथसाथै लोकतान्त्रिक पनि छन्। नेपाल सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक राज्य हो। 

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
करुवा

**करुवा** पानी खान प्रयोग गरिने टुटी भएको भाँडो हो। पाल्पा जिल्ला करुवाको लागि प्रख्यात छ।
## निर्माण 
करुवाहरूको शरीर घुमाउरो हुन्छ र केतली जस्तै तरल पदार्थ खन्याउन घाँटी हुन्छ। करूवाको मुख टोपीले ढाकिएको हुन्छ जसमा विभिन्न कलाकृतिहरू जोडिएका हुन्छन्। बन्द हुँदा सहज रूपमा खन्याउनको लागि, हावाको चाप सन्तुलित गर्न टोपीमा सानो प्वाल पनि बनाइन्छ।

## परम्परागत प्रयोगहरू 
करुवा विभिन्न नेपाली अनुष्ठान, कार्यक्रम र चाडपर्वहरूमा आवश्यक पर्दछ। यो विवाह, *ब्रतबन्ध*, पासनी (उत्सव), आदि जस्ता विभिन्न कार्यहरूमा प्रयोग गरिन्छ।

नेवारी संस्कृतिमा, म्हा पूजा को दिनमा अन्य घरायसी भाँडाकुँडा र उपकरणहरूसँगै करुवाको पूजा गरिन्छ।

## प्रमुख उत्पादन स्थलहरू 
नेपालमा धेरैजसो करूवाहरू पाल्पा, संखुवासभा र भोजपुर जिल्लाहरूमा उत्पादन गरिन्छ। यद्यपि, मागको अभावका कारण उद्योग संकुचित भएको छ।
सबैभन्दा ठूलो करूवाहरू मध्ये एक नेपाल को पाल्पा जिल्ला मा पाइन्छ र यसलाई संसारमा आफ्नो प्रकारको सबैभन्दा ठूलो मानिन्छ। करुवा तानसेन नगरपालिका कार्यालय बाहिर जडान गरिएको छ। सोही जिल्लाले विश्वको सबैभन्दा ठूलो पोर्टेबल करुवा पनि निर्माण गरेको छ, जुन कांस्यमा ढालिएको छ र १५० किलोग्राम तौलको छ।

## ग्यालरी

File:Karuwa.jpg|alt=Silver karuwa|सानो करुवा
File:Palpali karuwa.jpg|तानसेन, नेपाल मा अवस्थित विश्वको सबैभन्दा ठूलो कांस्य *करुवा*
File:Karuwa (पानीको जार), पाटन संग्रहालय.jpg|पाटन संग्रहालय मा करुवा

श्रेणी:भान्सा-उपकरण
श्रेणी:भाँडाकुँडा
हरिलाल गान्धी

**हरिलाल मोहनदास गान्धी** (हरिलाल गान्धी), (१८८८&nbsp;– १८ जुन १९४८) मोहनदास करमचन्द गान्धीको ज्येष्ठ पुत्र हुन्। 

श्रेणी:भारतीय हिन्दुहरू
मेट्रिक

पहिला कक्षा दश अथवा सोही बराबरीको कक्षालाई मेट्रिक भनिन्थ्यो। यसको परीक्षा मेट्रिकको परीक्षा भनिन्थ्यो।
ढिकी

ढिकी एकीको तस्बिरहरू

## बाह्य लिङ्क
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:उपकरण
श्रेणी:कृषि औजारहरू
श्रेणी:घरेलु उपकरणहरू
गेजिङ

**गेजिङ** भारतको सिक्किम राज्यको गेजिङ जिल्लामा अवस्थित एउटा सहर हो। यो जिल्लाको प्रशासनिक सदरमुकाम हो। सहर राजधानी गान्तोकसँग धातुको सडकद्वारा जोडिएको छ। गेजिङ पश्चिम बंगालका दार्जिलिङ र कालिम्पोङ सहरहरूमा जोरथाङ हुँदै जोडिएको छ। केही किलोमिटर उत्तरमा पेलिङ सहर छ। सहरमा नेपालीहरूको ठूलो जनसङ्ख्या छ, र नेपाली भाषा यस क्षेत्रको प्रमुख भाषा हो।

## जनसङ्ख्या 
सन् २००१ भारतको जनगणना अनुसार, गेजिङको जनसङ्ख्या ४,०१३ थियो। जनसङ्ख्याको ५९% पुरुष र ४१% महिलाहरू छन्। ग्यालसिङको औसत साक्षरता दर ७२% छ, जुन राष्ट्रिय औसत ५९.५% भन्दा बढी छ: पुरुष साक्षरता ७५% र महिला साक्षरता ६८% छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:गेजिङ जिल्लाका सहर र नगरहरू
सकारका प्रकार

# अराजकता
# अभिजात तन्त्र
# अधिनायकवाद
#राजतन्त्र
# साम्यवादी
#समाजवादी
#पूञ्जीवादी
#अधिनायकवादी
#तानाशाही
#सैनिक तन्त्र
कस्टर्ड

**कस्टर्ड** दूध , क्रिम, र काँचो अण्डाको पहेँलो भागको झोललाई पकाएर बनाइएको समिश्रण हो। दुध, क्रिम, र अण्डाको पहेँलो भागको मात्रा अनुसार यो बाक्लो वा पातलो लेदो हुन्छ। 

## प्रयोग
## इतिहास
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:परिकार
तापक्रम

**तापक्रम** एक भौतिक मात्रा हो जसले मात्रात्मक रूपमा तातो र चिसोको धारणा व्यक्त गर्दछ। तापक्रम थर्मोमिटर बाट मापन गरिन्छ। थर्मोमिटरहरू विभिन्न तापमान मापनहरूमा क्यालिब्रेट गरिएका छन् जुन ऐतिहासिक रूपमा परिभाषाको लागि विभिन्न सन्दर्भ बिन्दुहरू र थर्मोमेट्रिक पदार्थहरूमा निर्भर छन्। सबैभन्दा सामान्य तराजूहरू एकाइ प्रतीक °C (पहिले सेन्टिग्रेड भनिन्छ), फरेनहाइट स्केल (°F), र केल्भिन स्केल (K) भएको सेल्सियस स्केल हुन्, जुन वैज्ञानिक उद्देश्यका लागि मुख्य रूपमा प्रयोग भइरहेको छ। केल्भिन एकाइहरूको अन्तर्राष्ट्रिय प्रणाली (SI) मा सात आधार एकाइहरू मध्ये एक हो। 

तापक्रमका स्केलहरु  सेन्टिग्रेड (°C), फरेनहाइट स्केल (°F), र केल्भिन स्केल (K) बिचको सम्बन्ध  
\frac{C-0}{100}=\frac{F-32}{180}=\frac{K-273}{100}

निरपेक्ष शून्य, अर्थात्, शून्य केल्भिन वा −273.15 °C, थर्मोडायनामिक तापमान मापनको सबैभन्दा कम बिन्दु हो। प्रयोगात्मक रूपमा, यो धेरै नजिकबाट सम्पर्क गर्न सकिन्छ तर वास्तवमा पुग्न सकिँदैन, जस्तै थर्मोडायनामिक्सको तेस्रो नियममा मान्यता छ। यो तापक्रममा शरीरबाट गर्मीको रूपमा ऊर्जा निकाल्न असम्भव हुनेछ। भौतिक विज्ञान, रसायन शास्त्र, पृथ्वी विज्ञान, खगोल शास्त्र, चिकित्सा, जीव विज्ञान, पारिस्थितिकी, भौतिक विज्ञान, धातु विज्ञान, मेकानिकल इन्जिनियरिङ् र भूगोलका साथै दैनिक जीवनका अधिकांश पक्षहरू सहित प्रकृति विज्ञानका सबै क्षेत्रहरूमा तापक्रम महत्त्वपूर्ण छ। 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
* Thermometer technology and sensor

भौतिक शास्त्र
श्रेणी:उष्मागतिकी
खिर

*सामग्रीः दूध ५ कप, घिउ २ चम्चा, भिजाएको चामल २ चम्चा, अलैंची तथा सुकमेलको धूलो २ सानो चम्चा, कोरेको नरिवल २ चम्चा, सजाउनका लागि काजु, काजी बदाम, किसमिस, केशर तथा स्वादअनुसार चिनी।
*विधिः सबैभन्दा पहिले एउटा भाँडोमा दूध उमाल्ने । दूध उम्लिएपछि भिजाएर राखेको चामल हालेर विस्तारै चलाईरहने । जबसम्म चामल र दूधको मिश्रण मिल्दैन तबसम्म चलाईरहने| दूध र चामल लपक्क मिलेपछि चिनी र दुई चम्चा घिउ हाल्ने । त्यसमा अलैंची र सुकमेलको धूलो तथा कोरेको नरिवल राखेर चलाउने । त्यसपछि एउटा बाउलमा खीर खन्याएर काजु, किसमिस, काजी बदाम तथा केशरले सजाउने। तयार भएको खीरलाई तीजको दरका रूपमा तात्तातै वा चिसो बनाएर खान सकिन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली खाना
श्रेणी:भारतीय मिठाइँहरू
श्रेणी:बङ्गलादेशी मिठाइँहरू
केक

उच्च तापक्रममा तातो हावाको सहयोगले खाध्य पदार्थमा मिसाईएको समिश्रण(बेकिङ्ग पाउडर)को सहायताले पीठोलाई फुलाएर बनाईएको खानेकुरा| केकमा पीठो लगायत आवश्यकता अनुसार चीनी, फलफुल(सुकेको र ताजा), चकलेट , अण्डा, ईत्यादी मिसाइन्छ| पिठोमा मिसाईएको अन्य बस्तुको आधारमा यसको नामाकरण गर्ने गरिन्छ|

## बर्गिकरण 
* यिष्ट (मर्चा) केक
* चीज केक
* स्पन्ज केक
* बटर केक

thumb|पाउण्ड केक

## विभिन्न केक हरू 
* चकलेट मड केक
* चकलेट नट केक

श्रेणी:परिकार
डोको

**डोको** बाँस अथवा निगालोको कप्टेरा र चोयाबाट बनाईने एक प्रकारको भारी बोक्नलाई प्रयोग हुने साधन हो। यो स-साना पशुपक्षीं छोप्न पनि प्रयोग गरिन्छ। 

## आकार
यो हेर्दा सोली आकारको हुन्छ तर फेदको चौथाई भागबाट माथि चोया बुन्दा प्वाल रहने गरेर बुनिएको हुन्छ। यसको फेद साधारणतया आयातकार हुन्छ।

## प्रयोग
नेपाल, लगायत भारतको हिमांचल प्रदेश, उतराखंड, जम्मू कश्मिर, सिक्कीम. पश्चिम बङ्गाल, आशाम र पंजाव राज्यमा अनि भुटानमा समेत अझै पनि यो भारी बोक्ने प्रमुख साधन हो। डोको लाई नाम्लोले लपेटेर नाम्लोको फेर टाउकोमा राखेर अथवा खकन्ता लगाएर खकन्ता कुममा लगाएर भारी बोकिन्छ।

## चित्र दिर्घा

File:Doko 001.jpg|डोको

File:Doko namlo.jpg|डोको र नाम्लो

## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:कृषि औजारहरू
श्रेणी:घरायसी सामान
थुन्से

**थुन्से** बास र निगलोको मसिनो कप्टेरा र चोयाबाट बनाईएको झन्डै डोको जस्तो सोली आकारको माल सामान राख्न र बोक्न प्रयोग गरिने सामान हो। डोकोमा धेरै बासको कप्टेरा प्रयोग गरिन्छ भने, थुन्सेमा चोयाको प्रयोग हुन्छ र डोकोजस्तो जालीदार नभई अन्न वा बालुवाजस्ता सामग्री बोक्न मिल्ने किसिमले बनाइएको हुन्छ। डालोजस्तै गरी बुनिए पनि आकारमा यो डोकोसित मिल्दोजुल्दो हुन्छ।

श्रेणी:घरायसी सामान
खर्पन

काठमाडौं उपत्यकामा प्रचलित, काँधमा नोल राखेर,दुईतिर मालसामान र भारी राख्न हुने गोलाकार नाङ्लो जस्तो भएको बोक्न प्रयोग गरिने साधन। काठमाडौं उपत्यकामा सामान ओसार‍-पसार गर्न यो नै प्रमुख साधन थियो। अझै पनि कतिपय ठाउँमा खर्पनमा तरकारी बेच्न हिडेको देख्न सकिन्छ। यो नेवार समुदायमा प्रचलित छ। उपत्यकाका ज्यापू समुदायले खेतिपातीका क्रममा खाजा, मल, बीउ, धान–पराललगायत सामान बोक्न खर्पन प्रयोग गर्थे। ‘खर्पन ज्यापूको मौलिक संस्कृति हो।

## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:कृषि औजारहरू
लठ्ठि

टेक्न, कुट्न प्रयोग गरिने , काठ ,धातु वा बासबाट बनाईएको साधन|

नेपाली भाषामा प्रतिकात्मक रूपमा लठ्ठि भन्नाले **सहारा** लाई पनि बुझाउछ|
कोक्रो

**कोक्रो** बच्चा सुताउन प्रयोग गरिने सामान्यतया बासको चोयाबाट अथवा काठबाट बनाईएको घरायसी सामान हो। यसलाई डोरीले झुन्ड्याएर त्यसमा बच्चा सुताइन्छ। कोक्रोको आकार स्थान अनुसार फरक हुने भएता पनि प्रायस यसको मुख भाग गोलाकार हुन्छ भने, पुच्छरको भाग चुच्चो भई, थुन्से जस्तो देखिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:घरायसी सामान
महाअष्टमी

नवरात्रिको आठौँ दिनलाई **महा अष्टमी** भनिन्छ । यस दिन महाकाली -(भद्रकाली)को विशेष पूजाआजा गरिन्छ । देवीभागवतका अनुसार प्राचीन कालमा दक्षप्रजापतिको यज्ञ नाश गर्ने ज्यादै शक्तिशाली भद्रकाली करोडौँ योनी-शक्ति) का साथ यसै अष्टमीका दिन उत्पन्न हुनुभएको थियो । त्यसैले यस दिन उहाँको पूजा सोह्र सामग्रीले गर्ने गरिन्छ । यसको साथै यस दिन नवदुर्गा भगवतीहरू शैलपुत्री, ब्रहृमचारिणी, चन्द्रघण्टा, कुष्माण्डा, स्कन्दमाता, कात्यायनी, कालरात्रि, महागौरी, सिद्धिदात्री आदि पार्वतीका विभिन्न स्वरूपका देवीहरूको पूजाआजा गरिन्छ । पूजापश्चात् यी देवीलाई बोका, कुखुरा, हाँस, खसी, राँगो आदि बलि दिइन्छ । यी दिनहरूमा मानिसहरू आ-आफ्ना कुलदेवी, देवता र स्थानीय देवीदेवतालाई पूजा गरी बलि दिने गर्दै आएको छ । सात्विकहरूले नरिवल, कुभिण्डो, केरा, घिरौंला, आदि फल अर्पण गर्दछन् । यसै दिन दसैघर -(हनुमानढोका)को मूल चोकमा तलेजु भवानीलाई ५४ राँगा र त्यत्ति नै बोका बलि अर्पण गरिन्छ । महाअष्टमी र महानवमी बीचको रातलाई कालरात्रि मानेर रातभरि गुप्तपूजा गरिन्छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालका चाडपर्वहरू
महानवमी

नवरात्रिको नवौ दिनलाई **महा नवमी** भनिन्छ । विशेष गरी महालक्ष्मी देवीको पूजाआजा गरिन्छ । यसै दिन बिहान कलपूर्जा, हातहतियारहरू तथा सवारीका साधनहरू आदिलाई बलि दिई विश्वकर्माको पूजा पनि सम्पन्न गरिन्छ । यस दिन अरू पूजाको अतिरिक्त विशेष गरी दुई वर्षदेखि दस वर्षसम्मका नवकन्याहरूको पनि पूजाआजा गरिन्छ । कन्या पूजाका बारेमा लेखिएको छ कि दस वर्षभन्दा बढी उमेर भएकी कन्या रजस्वला हुने हुँदा पूज्नु हुँदैन । चढाएको फल आदि खान र चन्दन आदि बास्नाको स्वाद लिन नजान्ने, एक वर्षकी कन्या पनि पूज्नु हुँदैन । रोग नलागेकी, राम्रो अङ्ग भएकी, घाउचोट र खत नभएकी एउटै कुलमा उत्पन्न भएकी कन्याहरूलाई राम्ररी पूज्नु पर्दछ आदि । काठमाडौंको तलेजु भवानीको मन्दिर पनि यस दिन सर्वसाधारणको लागि खुल्ला रहन्छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालका चाडपर्वहरू
फूलपाती

दशैंको पहिलो दिन जस्तै सप्तमी, अष्टमी, नवमी एवं दशमी तिथिको महत्त्व अधिक रहेको पाइन्छ । सप्तमी तिथिको दिन दशैंको लागि पूजा सामग्री स्वरूप **फूलपाती** आगममा प्रवेश गराउने कार्य हुन्छ । यस दिन सदर टुँडिखेलमा बढाइँ भएपछि फूलपाती स्वरूप केरा, दारिम, धान, हलेदो, माने, कर्चुर, बेल, अशोक र जयन्ती यी नौ प्रकारका पातहरूलाई पूजी प्रत्येकको नौका दरले दुर्गापूजा गरेको स्थानमा भित्र्याइन्छ।  यी नौ पातमा क्रमशः ब्रह्माणी, रक्तचण्डिका, लक्ष्मी, दुर्गा, चामुण्डा, कालिका, शिवा, शोकहारिणी र कार्तिकी देवीलाई एक एक गरी आवाहन गरेर सोह्र सामग्रीले पुजिन्छ । अर्का यहाँनेर यस तथ्यलाई पनि सम्झनु आवश्यक छ कि इन्द्र, शिव, विष्णु एवं श्रीरामले वृतासुर, त्रिपुरासुर, मधुकैटभ तथा रावण वधको लागि क्रमैसँग नवरात्र व्रत गरेका थिए । यस दिन विशेष गरेर महासरस्वती तथा पुस्तक, कापी, कलम अनि मसीदानी आदिको पनि पूजा गरिन्छ । किसानहरू यस दिन खेतमा गई चन्दन, अक्षता र फूलले धानको पूजा गरी धानका बाला र बोट घरमा भित्र्याउँछन् । साथै यसै दिन गोरखा दरबारको दशैंघरबाट ल्याइएको फूलपाती राजधानी -जमल) ल्याई प्रोसेशन र बढाइँ साथ हनुमानढोका भित्र्याइन्छ ।

## कालरात्रि स्तूती मन्त्र 
या देवी सर्वभूतेषु माँ कालरात्री रूपेण संस्थिता

नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः।।

अर्थातः

कालरात्री देवीकी रूपमा सर्वत्र विराजमान माता अम्बे !

म तपाइलाई कोटी-कोटी प्रणाम गर्दछु, मलाई शक्ति दिनुहोस् ।।
## कसरी मनाइन्छ फूलपाती 
सप्तमी अर्थात फूलपाती । यो तिथिको पनि विशेष महत्त्व छ । सप्तमी तिथिको दिन दशैंका लागि पूजा सामग्री स्वरुप फूलपाती आगमनमा प्रवेश गराउने गरिन्छ । फूलपातीको प्रचलन र महत्त्वबारे केही कथन प्रचलित छन् । घटस्थापनाको दिनदेखि नै दशैं सुरु भए पनि दशैंको चहलपहल भने आज अर्थात फूलपातीदेखि सुरु हुन्छ । घर-घरमा फूलपाती भित्र्याएपछि दशैंको रौनक सुरु हुन्छ । शास्त्रिय विधी अनुसार शुभ साइतको प्रतिक मानेर फूलपाती भित्र्याइने गरिन्छ । हनुमानढोका दरबारको दसैँघरमा गोरखा जिल्लाबाट ल्याइएको फूलपाती भित्र्याउने परम्परा छ । गोरखादेखि धादिङ जिल्लाको जीवनपुरसम्म दसैँघरका पूजारीसहित मगर जातिका छ जनाले ल्याउने र धादिङ जिल्लाको जीवनपुरदेखि काठमाडौँको जमलसम्म काठमाडौँबाट गएका ब्राह्मण जातिका छ जनाले ल्याउने परम्परा रहिआएको छ ।
जमलबाट हनुमानढोकासम्म निजामती सेवाका उच्चपदस्थ अधिकारी, गुर्जुका पल्टन, ब्यान्डबाजा, पञ्चेबाजा, सिङ्गारिएका कल्स्यौंडी र सांस्कृतिक नाचगानसहितको लावालस्करका साथमा फूलपाती ल्याउने गरिन्छ । राजतन्त्र रहुन्जेल हनुमानढोका दरबारको दसैंघरमा फूलपाती भित्र्याउने क्रममा राज्यप्रमुखका नाताले राजाको पनि उपस्थिति रहने गरेकामा गणतन्त्रको स्थापनापछि भने संस्कृति मन्त्री उपस्थित हुने गरेको छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालका चाडपर्वहरू
श्रेणी:हिन्दु चाडपर्वहरू
इङ्ल्यान्ड

**इङ्ल्यान्ड** (अङ्ग्रेजी: England) संयुक्त अधिराज्यको एउटा राज्य हो। यसको क्षेत्रफल ५०,३३१ वर्ग मील छ। यो संयुक्त अधिराज्य अर्थात युनाइटेड किंगडमको सबैभन्दा ठूलो देश हो। इङ्ल्यान्ड बाहेक स्कटल्याण्ड, वेल्स र उत्तर आयरल्यान्ड पनि संयुक्त अधिराज्यमा छन। यो यूरोपको उत्तर पश्चिममा अवस्थित छ जुन मुख्य भूमि देखि इंग्लिश च्यानल द्वारा पृथकीकृत द्वीपको अङ्ग हो। यसको अधिकारिक भाषा अङ्ग्रेजी हो र यो विश्वको सबैभन्दा  सम्पन्न तथा शक्तिशाली देशहरू मध्य एक हो।

## यो पनि हेर्नुहोस 
संयुक्त अधिराज्य

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:संयुक्त अधिराज्य
श्रेणी:द्वीपीय देशहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
अथर्ववेद

**अथर्ववेद संहिता** हिन्दू धर्मको पवित्र र सर्वोच्च धर्मग्रन्थ 'वेदहरू' मध्य चौथो वेद हो । यसमा मन्त्र भाग, देवताहरूको स्तुतिका साथ जादू, चमत्कार, चिकित्सा, विज्ञान र दर्शनका मन्त्र छन्। अथर्ववेद संहिताका बारेमा भनिएको छ कि जस राजाका रज्यमा अथर्ववेद जानने वाला विद्वान् शान्तिस्थापनका गर्ममा निरत रहन्छ, त्यो राष्ट्र उपद्रवरहित भएर निरन्तर उन्नति करतिन्छः

**यस्य राज्ञो जनपदे अथर्वा शान्तिपारगः।

**निवसत्यपि तद्राराष्ट्रं वर्धतेनिरूपद्रवम्।। (अथर्व०-१/३२/३)।

भूगोल, खगोल, वनस्पति विद्या, असंख्य जडी-बूटीहरू, आयुर्वेद, गंभीरदेखि गंभीर रोगहरूको निदान र तिनको चिकित्सा, अर्थशास्त्रका मौलिक सिद्धान्त, राजनीतिका गुह्य तत्त्व, राष्ट्रभूमि तथा राष्ट्रभाषाको महिमा, शल्यचिकित्सा, कृमिहरूदेखि उत्पन्न हुने रोगहरूको विवेचन, मृत्युलाई टाडा गर्नका उपाय, प्रजनन-विज्ञान अदि सैक्ने लोकोपकारक विषयहरूको निरूपण अथर्ववेदमा हो। आयुर्वेदको दृष्टिले अथर्ववेदको महत्त्व अत्यन्त सराहनीय हो। अथर्ववेदमा शान्ति-पुष्टि तथा अभिचारिक दुइटै प्रकारका अनुष्ठन वर्णित छन्। अथर्ववेदलाई ब्रह्मवेद पनि भन्दछन्। चरणव्युह ग्रन्थका अनुसार अथर्व संहिताको नौ शाखाहरू- १.पैपल, २. दान्त, ३. प्रदान्त, ४. स्नात, ५. सौल, ६. ब्रह्मदाबल, ७. शौनक, ८. देवदर्शत र ९. चरणविद्य बतलाई गई छन्। वर्तमानमा केवल दो- १.पिप्पलाद संहिता तथा २. शौनक संहिता नै उपलब्ध छ। जसमा देखि पिप्लाद संहिता नैं उपलब्ध हुन पाउँछ। वैदिकविद्वानहरूका अनुसार ७५९ सूक्त नैं प्राप्त हुन्छन्। सामान्यतः अथर्ववेदमा ६००० मन्त्र हुने मिल्दछ परन्तु कुनै-कुनैमा ५९८७ वा ५९७७ मन्त्र नै मिल्दछन्।

;अथर्ववेदका विषयमा केही मुख्य तथ्य निम्नलिखित छ-
:* अथर्ववेदको भाषा र स्वरूपका आधारमा यस्तो मानिन्छ कि यस वेदको रचना सबैभन्दा पछि भएको हो।
:* इसमा ॠग्वेद र सामवेददेखि पनि मन्त्र लागि गये छन्।
:* जादूदेखि सम्बन्धित मन्त्र-तन्त्र, राक्षस, पिशाच, आदि भयानक शक्तीहरू अथर्ववेदका महत्त्वपूर्ण विषय छन्।
:* इसमा भूत-प्रेत, जादू-टोने आदिका मन्त्र छन्।
:* ॠग्वेदका उच्च कोटिका देवताहरूलाई यस वेदमा गौण स्थान प्राप्त भएको हो।
:* धर्मका इतिहासको दृष्टिले ॠग्वेद र अथर्ववेद दुइटैको ठूलो नै मूल्य हो।
:* अथर्ववेददेखि स्पष्ट छ कि कालोन्तरमा आर्हरूमा प्रकृति-पूजाको उपेक्षा हो गयी थियो र प्रेत-आत्माहरू अनि तन्त्र-मन्त्रमा विश्वास गरिने लागेको थियो।

## यी पनि हेर्नुहोस् 
* वैदिक साहित्य
* वैदिक काल
* वैदिक धर्म
* वैदिक संस्कृति
* वैदिक कला
* वैदिक संस्कृत

## बाह्य कडीहरू 
* **वेद-पुराण** - यहाँ चारहरू वेद एवं दस भन्दा अधिक पुराण नेपाली अर्थ सहित उपलब्ध छन्। पुराणहरूलाई यहाँ सुना पनि जा सक्छ।
* महर्षि प्रबंधन विश्वविद्यालय -यहाँ सम्पूर्ण वैदिक साहित्य संस्कृतमा उपलब्ध छ।
* ज्ञानामृतम् - वेद, अरण्यक, उपनिषद् आदिमा सम्यक जानकारी
* वेद एवं वेदांग - आर्य समाज, जामनगरका जालघरमा सबै वेद एवं तिनको भाष्य दिये भए छन्।
* जसको उदेश्य छ - **वेद प्रचार**
* वेद-विद्या_डट_कम 

संहिता, अथर्ववेद
संहिता, अथर्ववेद
संहिता, अथर्ववेद
संहिता, अथर्ववेद
गुवाहाटी

**गुवाहाटी** असम राज्यको राजधानी हो। ब्रह्मपुत्र नदीको किनारमा बसेको यो सहर, पूर्वोत्तर भारतको मुख्य सहर हो। प्राचीन हिंदू मन्दिरहरूको दर्शनार्थ धेरै मानिसहरू यहाँ आउने गर्छन्। पिकक आइलैंडमा बनेको सुन्दर शिव मन्दिर पनि आकर्षणको केन्द्र हो।

## स्मारक एवं दर्शनीय स्थल 
### कामाख्या मन्दिर 
देशक अन्य मन्दिरको जस्तै यस मन्दिरको पनि आफ्नै महत्त्व छ। भनिन्छ कि सती पार्वतीले आफ्ना पिताद्वारा आफ्नो पति, भगवान शिवको अपमान गर्दा हवन कुंडमा हाम फालेर ज्यान दिएकिइ थिइन्। भगवान शिव आउन केही ढिलो भयो, तब सम्ममा उनको अर्धांगिनीको शरीर जलीसकेको थियो। उनले सतीको शरीर आगाबाट निकाले र तांडव नृत्य आरम्भ गरे। अन्य देवतागण उनको नृत्य चाहन्थे, अत: उनीहरूले भगवान विष्णुसित शिवलाई मनाउने आग्रह गरे। भगवान विष्णुले सतीको शरीरलाई ५१ वटा टुकुरा पारी दिएपछि मात्र भगवान शिवले नृत्य रोके। भनाई छ कि सतीको योनि (सृजक अङ्ग) गुवाहाटीमा खस्यो। यो मन्दिर देवीको प्रतीकात्मक ऊर्जाको रूपमा समर्पित भएको हो।

गुवाहाटीदेखि ७ कि.मी. टाडा पश्चिमपटि नीलाचल हिलमा स्थित यो मन्दिर आसामको वास्तुकलाको एक उदाहरण हो, जसको गजुर मौरीको चाका जस्तो छ। यहाँ देवीलाई बोकाको बलि दिइन्छ।

यहाँ धार्मिक श्रद्धा र विश्वासपूरवक मुख्य रूपले दुई पर्व मनाइन्छन्। जून/जुलाई महिनाको अंतमा पृथ्वीको मासिक चक्रको समाप्तिमा अम्बूची पर्वको आयोजन गरिन्छ। सेप्टेम्बरमा मनासा पर्वको बेला श्रद्धालुहरू पारंपरिक वेशभूषामा नृत्य गरेर देवीसित बर माग्नेगर्छन्।

### नवग्रह मन्दिर 
 नदी]]
चित्राचल हिलमा स्थित यो मन्दिर नवग्रहहरूलाई समर्पित छ, किनभनें देशमा नवग्रहको धेरै विश्वास गरिन्छ। यो मान्यता छ कि ग्रहले मानिसहरूको भाग्यलाई प्रभावित गर्छ।

### उमानन्द मन्दिर 
नदीको बीचमा पिकक हिलमा स्थित यो एक सुंदर मन्दिर हो। भगवान शिवको यस मन्दिरहरूको निर्माण १५९४ मा भएको थियो। यस मन्दिरमा नाउबाट जानुपर्छ, जो बिहान ७.०० बजे देखि बेलुकी ५.३० बजे सम्म चल्छ।

### वशिष्ठ आश्रम 
यो आश्रम वशिष्ठ मुनिको स्मृतिम बनिएको हो, जो एक प्रसिद्ध सन्त र विचारक थिए। उनले महान धर्मग्रन्थ रामायणको रचना गरेका थिए।

### असम जू एवं बोटानिकल गार्डन्स 
आसामको चिडियाघरमा धेरै प्रकारका जानवरहरू र पक्षीहरू देख्न पाइन्छ।
 

### हाजो 
कसै-कसैको भनाई अनुसार गुवाहाटीदेखि २७ कि.मी. टाडा हाजो नामक स्थानमा नैं भगवान बुद्धले निर्वाण प्राप्त गरेकाथिए।

### पाव मक्का मस्जिद 
"पाव"को अर्थ हुन्छ "एक चौथाई" - र यस्तो विश्वास छ कि यो मस्जिद मक्का स्थित मुख्य मस्जिदको एक चौथाईको बराबर पवित्र छ।

श्रेणी:सहरहरू
ग्यासको पिण्ड

**ग्यासको पिण्ड** एउटा त्यस्तो पिण्ड हो जुन आधारभुत रूपमा चट्टान वा अन्य ठोस पदार्थहरूबाट निर्माण नभइ ग्यास मात्र एकतृत भएर निर्माण हुन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अन्तरिक्ष विज्ञान
घटस्थापना

आश्विन शुक्ल प्रतिपदाका दिनलाई **घटस्थापना** भनिन्छ । यसै दिनदेखि नवरात्रि आरम्भ हुन्छ । यसै दिन दुई महत्त्वपूर्ण कृत्य सम्पन्न गरिन्छ । एक कृत्य यस दिन जमरा राखिन्छ, अर्को यस दिन घट कलशको स्थापना गरी देवी-देवताको आवाहन गरिन्छ । यस दिन झिसमिसे बिहानीमै आत्मशुद्धि पश्चात् नदी, खोला, वगर या आफूलाई पायक पर्ने ठाउँमा गई चोखो बालुवा या पञ्चमाटो ल्याई दसैँ घर या पूजाकोठामा राखी त्यस ठाउँमा जमरा उमार्न जौ छरिन्छ । जौलाई वैदिक यज्ञको लागि अत्यावश्यक वस्तु मानिन्छ । माता भगवतीलाई मन पर्ने वनस्पतिमा जमरा पनि एक भएकोले भगवतीलाई खुसी पार्नको लागि जमरा उमार्ने गरिएको हो । त्यसै स्थान नजीकै माटोको विशुद्ध जलपूर्ण घडा (कलश)को वरिपरि नौवटा देवीको स्वरूपको प्रतिमूर्ति मानी गाईको गोबरले नौवटा देवीको वेदी बनाई लेपन गरिन्छ र घडाको वरिपरि जौ पनि गाडिन्छ । अनि जलपूर्ण कलशमा पञ्चपल्लवको पात चढाइ अनन्त शक्तिस्वरूपा महाकाली (संहार), महालक्ष्मी(सुरक्षा) र महासरस्वती (सृष्टि)को पञ्चोपचारले पूजाआजा गरिन्छ । ब्रह्मवैवर्त पुराण भन्ने ग्रन्थका अनुसार वर्णन गरिएका नवदुर्गाहरू यी हुन् : प्रकति-पूर्व, चण्डिका-आग्नेय, भद्रकाली-दक्षिण, सर्वमङ्गला-वायव्य, वैष्णवी- उत्तर, शिवप्रिया-ईशान, जगदम्बिका- जल, थल र आकाश । यी नामहरूले दुर्गाहरू विभिन्न दिशाका अधिष्ठात्री देवीहरू भएको कुराको चाल पाइन्छ । हाम्रो धर्म, संस्कृति अनुसार घट कलशमै सम्पूर्ण देवीदेवता सप्तसागर, सप्तद्वीप, सम्पूर्ण नदी एवं तीर्थहरू निहित छन्, जुन कुरा कालिका पुराण भन्ने ग्रन्थमा उल्लेख भएको छ । यसका अतिरिक्त घटकलश अष्टमङ्गलका शुभ चिन्हहरूद्वारा समाहित गरिएको पाइन्छ । आधारहरूको कारण उपर्युक्त दिन घट कलश स्थापना गरी त्यसमै सम्पूर्ण देवीदेवता, तीर्थ, पावनतम नदी नाला, सप्त सागर, सप्त द्वीप आदि सबैलाई समाहित गरी दसैँ पूजाको थालनी गरिएको हो । यसैले दसैँको अवसरमा आ-आफ्नै आगमस्थित देवी भगवती जगदम्बाको पूजा गरिनुबाहेक अन्य देवीस्थलहरूमा गई देवीदेवताहरूको पूजा-उपासना, पुकार तथा दर्शनको लागि जानु आवश्यक नपर्ने वास्तविकतातिर औंल्याएको पाइन्छ ।

यसै दिनदेखि नवमीसम्म प्रत्येक नेपालीहरूका घरघरमा र देवीका मन्दिरहरूमा पहिलो दिनकै बमोजिम भगवती दुर्गाको पूजा, आराधना र प्रार्थना गरिन्छ र शङ्ख, डमरू, घण्टी आदि बजाइ दुर्गासप्तशती -चण्डी), स्त्रोत्ररत्नावली, कालिकास्तोत्र, दुर्गाकवच, श्रीमद्देवीभागवत् आदि पाठ पनि पढिन्छ । पूजा गरिसकिएपछि प्रत्येक दिन बलि चाहिँ अनिवार्य दिनुपर्ने कुरा शास्त्रीय विधानमा उल्लेख गरिएको छ । बलि दिइसकेपछि यस दिनको कार्य समापन गरिन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालका चाडपर्वहरू
श्रेणी:हिन्दु चाडपर्वहरू
शीर्षस्तर क्षेत्राधिकार

**इन्टरनेट शीर्षस्तर क्षेत्राधिकार** (Top-level domain) या **टी॰एल॰डी॰** इन्टरनेट को डोमेन नाम प्रणाली मा सबैभन्दा उच्चस्तरको डोमेन हो । यो इन्टरनेट ठेगानामा साधारणतया अन्तिममा राखिन्छ, जस्तोकि '.com' या '.edu'। उदाहरणको लागि 'ne.wikipedia.org' मा '.org' उच्चतम डोमेन हो। ईन्टरनेट ठेगानाहरूलाई निर्धारित गर्ने अन्तरराष्ट्रिय निकाय आईक्यान (ICANN), ले अलग-अलग संस्थाहरूलाई तिनीहरूको **इन्टरनेट शीर्षस्तर क्षेत्राधिकार** को व्यवस्थापन गर्ने अधिकार दिने गर्दछ। '.np' डोमेनले त्यो वेवसाइट नेपालको हो भन्ने जनाउँछ।  त्यसको व्यवस्थापन गर्ने अधिकार आइक्यानले नेपाल सरकारलाई दिईएको छ।

ईन्टरनेट शीर्षस्तर क्षेत्राधिकार टेलिफोनको एरिया कोड जस्तै कोड हो । सामान्यतया यो अङ्ग्रेजी अक्षरमा दिईन्छ। अन्य लिपिका अक्षरहरूमा पनि यसको प्रयोग गर्ने विषयमा छलफल जारी छ।

## यो पनि हेर्नुहोस 
* डोमेन नाम प्रणाली

* इन्टरनेट

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:सूचना प्रविधि
श्रेणी:इन्टरनेट
विजयादशमी

**विजयादशमी**, जसलाई दशहरा वा दसैँ  पनि भनिन्छ, प्रत्येक वर्ष नवरात्रिको अन्त्यमा मनाइने एक प्रमुख हिन्दू चाड हो। यो हिन्दू पात्रोको दशौँ दिनमा मनाइन्छ, जुन सामान्यतया हिन्दू पञ्चाङ्गको छैटौँ महिना असोज पर्दछ। यो सामान्यतया इस्वी संवत् महिनाको सेप्टेम्बर वा अक्टोबर महिनामा पर्दछ।

विजयादशमी विभिन्न कारणले मनाइन्छ र भारतीय उपमहाद्वीपका विभिन्न भागहरूमा फरक तरिकाले मनाइन्छ। उत्तरी, मध्य र पश्चिमी राज्यहरूमा, यो चाडलाई पर्यायवाची रूपमा दशहरा (जसलाई दशहरा, दसरा पनि भनिन्छ) भनिन्छ। यी क्षेत्रहरूमा, यो रामलीलाको अन्त्यको प्रतीक हो र भगवान रामको रावणमाथि विजयको सम्झना गरिन्छ। वैकल्पिक रूपमा, यो देवी देवीको एक पक्षको लागि श्रद्धाको प्रतीक हो। जसमा दुर्गा, लक्ष्मी, सरस्वती, गणेश र कार्तिकेयको माटोको मूर्तिहरू, सङ्गीत र मन्त्रहरू सहित पुजाआजा गरिन्छ र समापनको लागि मुर्तिहरू खोला वा नदीमा विघटन गरिन्छ। अन्यत्र, दसैँको दिन, दुष्टताको प्रतीक रावणको विशाल पुतलाहरू आतिशबाजीले जलाइन्छ, जसले दुष्टताको विनाशलाई सङ्केत गर्दछ। विजयादशमीको २२ दिनपछि मनाइने झिलिमिलीको महत्वपूर्ण चाड दीपावलीको तयारी पनि यस पर्वले सुरु गर्दछ।

## शब्दोत्पत्ति 
*विजयादशमी* विजय (जित) र दशमी (दशौँ दिन) गरि दुई शब्दहरूको संयोजन हो। दशौँ दिनमा असत्यमाथि सत्यको विजयको उत्सव मनाउने चाडलाई सङ्केत गर्दछ।  तथापि, एउटै हिन्दू चाड-सम्बन्धित शब्दले भारत र नेपालका विभिन्न क्षेत्रहरूमा, साथै अन्यत्र पाइने हिन्दू अल्पसङ्ख्यकहरूका माझ फरक-फरक रूप लिन्छ। 

यसको सट्टामा प्रयोग हुने शब्द दशहरा, एक संस्कृत मिश्रित शब्द हो जुन (दशम्) र (अहर्) मिलेर बनेको छ।
## रामायण 
रावणले सीतालाई अपहरण गरी लङ्का (हालको श्रीलङ्का) मा आफ्नो राज्यमा लिएर जान्छ। रामले रावणलाई उनलाई छोड्न आग्रह गर्छन्, तर रावणले अस्वीकार गर्छन्। स्थिति बढ्दै जान्छ र युद्धको रूप लिन्छ। दश हजार वर्षसम्म कठोर तपस्या गरेपछि रावणलाई सृष्टिकर्ता-देवता ब्रह्माबाट वरदान प्राप्त हुन्छ। अब देखि उसलाई देवताहरू, प्रेतहरू वा आत्माहरूद्वारा मार्न सकिदैनथ्यो। भगवान विष्णुले मानव रामको रूपमा उनलाई परास्त गर्न र मार्नको लागि अवतार दिन्छन्। यसरी भगवान ब्रह्माले दिएको वरदानलाई रावणले बेवास्ता गर्छन्। राम र रावणबीच एक घातक र भयङ्कर युद्ध हुन्छ जसमा रामले रावणको वध गर्छन् र उनको दुष्ट शासनको अन्त्य गर्छन्। रावणका दश वटा शिर छन्। दश वटा शिर भएको व्यक्तिको हत्यालाई दशहरा भनिन्छ। अन्ततः रामले रावणमाथि विजय प्राप्त गरेका कारण पृथ्वीमा धर्मको स्थापना भयो। यो पर्वले असत्य माथि सत्यको विजयको स्मरण गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
*कर्नाटकमा दशहरा पर्व 
*तेलङ्गानामा विजयादशमी  

श्रेणी:हिन्दू चाडपर्वहरू
श्रेणी:नेपालका हिन्दु चाडपर्वहरू
ऐतरेय उपनिषद्

**ऐतरेय उपनिषद्को** सम्बन्ध ऋग्वेदसित छ। ऐतरेय भित्र पाँच मुख्य अध्याय (आरण्यक) छन् जसमा प्रथम तीनका रचयिता ऐतरेय, चतुर्थका आश्वलायन तथा पञ्चमका शौनक मानिन्छन्।  यसलाई निरुक्तको अपेक्षा अर्वाचीन मानेर यसको रचनाकाल षष्ठ शताब्दी विक्रमपूर्व मान्दछन्, परन्तु वस्तुत: यो निरुक्त भन्दा पुरानो। ऐतरेयका प्रथम तीन आरण्यकहरू रचयिता महिदास हुन् यसले गर्दा उनलाई ऐतरेय ब्राह्मणको समकालीन मान्दा हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:उपनिषद्हरू
छन्दः

**छन्द** संस्कृत कवितामा लय निर्धारण गर्न प्रयोग हुने अक्षर गणना र प्रयोगको बारेमा नियम निर्धारण गर्ने एउटा शास्त्र हो जो ६ वेदांगहरू मध्येको एक हो।
छन्दका धेरै प्रकार छन्,यी छन्दहरू जस्ताको तस्तै नेपालीमा पनि प्रयोग भएकाछन्,  जसमध्ये केही तल लेखिएकाछन्-
# शार्दूलविक्रीडित-**उदाहरण**-एक् दिन् नारद सत्य लोक पुगिगया लोक्को गरौं हित् भनी।ब्रह्मा ताहीं थिया पर्‍या चरणमा खुसी गराया पनि।।(भानुभक्तको रामायण)
#शिखरिणी-**उदाहरण**-रसीलो वर्षाको समय दिन लम्बा दिनकर।थिए क्यै ढल्केका गगनतलमा पश्चिमतिर।।(तरुणतपसी- कवि शिरोमणि लेखनाथ पौड्याल)
#सरग्धरा-**उदाहरण**-कालो मन्दाकिनिको जल जलनिधिका
मोतिको ज्योति कालो। कालो सौदामिनिको चहक सब सरचन्द्रको कान्ति कालो(सत्य सन्देश- लेखनाथ पौडेल)
#मन्दाक्रान्ता**उदाहरण**-तेरो मेरो सब मन हरूको छ बैसाख छुट्टै  कोहिको त्यों तन मन खुसी काम्छ कोही त थुर्रै (बैसाख- साहित्यिक विक्रम)

## बाह्य लिङ्कहरु
वेदाङ्ग

**१. शिक्षा २. कल्प ३. व्याकरण ४.ज्योतिष ५. छन्द ६. निरुक्त** लाई वेदांग भनिन्छ।
सूचना

**सूचना** एक यस्तो शब्द हो जुन धेरै प्रकारबाट प्रयोग हुन्छ। मुलत:, यो एक यस्तो शब्दबाट आयेको छ जसको अर्थ कुनै वस्तुलाई मुर्त रूप दिनु हो। सूचना भनेको केही वस्तु बारे केही सिख्नु, जान्नु अथवा बुझ्नु हो। उदाहरणको लागि, एक समाचार पत्रमा दुनियाभरीको सूचना समावेश हुन्छ। सूचना भनेको सार्वजनिक निकायबाट सम्पादन हुने वा भएको सार्वजनिक महत्त्वको काम, तत्सम्बन्धी कामकारबाही वा निर्णयसँग सम्बन्धित कुनै लिखित,सामग्री वा जानकारी हो। सम्बन्धित सवैलाई केही कुरा थाहा दिने काम सूचना हाे ।

## कम्प्युटर विज्ञानमा सूचना 
जो व्यक्ति कम्प्युटरको प्रयोग गर्छन् उनी कयौं पल्ट *सूचना (information)* शब्दको प्रयोग गर्छन र *डेटा (data)* शब्द पनि समानार्थी शब्द हो। सन् 1970 र 1980को दसकमा डेटा शब्दको प्रचलन त्यति थिएन। त्यति बेला, कम्प्युटरको प्रथम डेटाबेस तैयार गरियो। कम्प्युटर विज्ञानमा *डेटा*को अर्थ एक यस्तो सूचना हो जसको जाँच भई सकेको छैन। अर्थात *डेटा*मा केही सुधार अहिले सम्म गरिएको छैन, र यस सूचनामाथि विश्वास गर्न सकिन्न। *सूचना (Information)* अर्थात यस्तो डेटा जसमा जाँच र सुधार गरिसकियेको छ। यस सूचनामाथि विश्वास गर्न सकिन्छ।
 ==सूचना सङ्कलन विधि==
श्रेणी:सूचना
अरुणग्रह

**अरुणग्रह** (प्रतीक: ) सौर्यमण्डलको सूर्यबाट सातौँ ग्रह हो। ग्याँस पिण्ड हो। यो सौर्यपरिवारमा तेश्रो ठूलो ग्रह हो। यसको २७ वटा उपग्रहहरू छन्। यो ग्रह आफ्नो अक्षमा धेरै ढल्केको हुनाले ध्रुवीय दृष्टीकोणले तेर्सो परेको छ।

यो ग्रह हरियो रंगको छ । यस ग्रहलाई विलियम हर्सेलले १३ मार्च १७८१ मा पत्ता लगाएका थिए । यस ग्रहमा ८३ प्रतिशत हाइट्रोजन तत्व पाइन्छ । यस ग्रहामा सुर्य पश्चिम दिशाबाट उदाउँछ। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:ग्रह
श्रेणी:खगोलशास्त्र
श्रेणी:सौर्यमण्डल
तरुवा

**तरुवा** वा **तरुआ** भारत र नेपालको मैथिल समुदायको रैथाने र लोकप्रिय परिकार हो। यो मिथिला क्षेत्रको लोकप्रिय र विशेष परिकारहरू मध्ये एक हो र यसलाई अतिथि सत्कारदेखि लिएर विशेष अवसर र चाड पर्वहरूमा बनाएर खाने गरिन्छ।

## बनाउने तरिका
हरियो सागसब्जी र सागसब्जीको पातलाई विभिन्न आकारमा काटेर तरुवा बनाइने गरिन्छ। बेसन वा चामलको पिठोको हल्का पातलो झोलमा खर्सानीको धुलो र नुन मिसाएर तेलमा राताम्मे भएसम्म तारेर तरुवा बनाइन्छ।

## किसिम
तरुवा हरियो सागसब्जीबाट बनाइन्छ।। यसै प्रकार आलुबाट आलुको तरुवा, रामतोरियाँबाट भिन्डी तरुवा, भान्टाबाट बैगन तरुवा, फर्सीबाट कदिमा तरुवा, काउलीबाट कद्दु तरुवा,  तीते करेलाबाट करेला तरुवा, कर्कलोबाट औरबी तरुवा, कुभिण्डोबाट कुमहर तरुवा, लौकाबाट लौकी तरुवा, परबरबाट परवल तरुवा र तरुलबाट खमहरूवा तरुवा बनाइने गरिन्छ।

## लोकगीतमा तरुवा
बृहत् मिथिला क्षेत्रमा पर्ने भारत र नेपालको भूभागभित्र बस्ने मैथिलहरूको लोकगीतमा समेत तरुवाको बारेमा बखान गरिएको छ।

मौसम अनुसारको लगभग सबै सागसब्जीबाट तरुवा बनाइने गरिन्छ। मिथिला क्षेत्रमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण र लोकप्रिय तरुवा तिलकोरको पातबाट बनाइन्छ। तिलकोर एक प्रकारको कन्दमुल जस्तै फलको पात हो जसमा औषधीय गुण रहेको हुन्छ। अतिथि सत्कारमा यसको प्रयोग व्यापक रहेको छ। नेपालको मधेश प्रदेश तथा भारतको बिहार, झारखण्ड र पश्चिमी उत्तर प्रदेशको क्षेत्रमा तिलकोरको लहरा सजिलै पाउन सकिन्छ। तिलकोर बाहेक खमहरुवा र कोबीको तरुवासमेत यस क्षेत्रमा लोकप्रिय रहेको छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* पकौडा
* कचडी

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली खाना
ब्रह्मपुत्र नदी

**ब्रह्मपुत्र** (असमिया - ব্ৰহ্মপুত্ৰ, बङ्गाली - ব্রহ্মপুত্র) एसिया महादेशका ठुला नदीहरू मध्येको एउटा हो। यो नदी तिब्बत, भारत तथा बङ्गलादेश हुँदै बग्दछ। तिब्बतको हिमालयको उत्तरी छेउमा रहेको कैलाश पर्वतको नजिक मानसरोवर ताल क्षेत्रमा यसको उत्पत्ति भएकोले यो यार्लुङ साङ्पो नदी भनेर चिनिन्छ, यो दक्षिणी तिब्बतसँगै बगेर हिमालय हुँदै ठुला ठुला खाडलहरूमा पुग्छ। ब्रह्मपुत्र नदी अरुणाचल प्रदेशबाट भारतमा प्रवेश गर्छ र दक्षिणपश्चिममा असम उपत्यका हुँदै ब्रह्मपुत्र र दक्षिणमा बङ्गलादेश हुँदै जमुनाको रूपमा बग्छ (भारतको यमुनासँग भ्रमित नगर्नुहोस्)। विशाल गङ्गा मुखद्वीपमा, यो गङ्गासँग मिल्छ, जसलाई बङ्गलादेशमा पद्मा भनिन्छ, र मेघना बन्छ र अन्ततः बङ्गालको खाडीमा खाली हुन्छ।

नदीले भारत-नेपाल सीमानाको पूर्वमा हिमालय, गङ्गा मुखद्वीप माथि तिब्बती पठारको दक्षिण-मध्य भाग, तिब्बतको दक्षिण-पूर्वी भाग, पटकाई पहाडहरू, मेघालय पहाडहरूको उत्तरी ढलानहरू, असमको मैदानहरू, र बङ्गलादेशको उत्तरी भाग। बेसिन, विशेष गरी तिब्बतको दक्षिण, उच्च स्तरको वर्षाको विशेषता हो। कञ्चनजङ्घा (८,५८६ मिटर) ८,००० मिटरभन्दा माथिको एक मात्र चुचुरो हो र त्यसैले ब्रह्मपुत्र जलाधार भित्रको उच्चतम बिन्दु हो। ब्रह्मपुत्र नदीको तल्लो भागहरू हिन्दुहरूका लागि पवित्र छन्। भारतीय उपमहाद्वीपका अधिकांश नदीहरूमा महिला नामहरू भए तापनि यस नदीको दुर्लभ पुरुष नाम छ। ब्रह्मपुत्रको अर्थ संस्कृतमा "ब्रह्माको पुत्र" हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:एसियाका अन्तर्राष्ट्रिय नदीहरू
श्रेणी:गङ्गा नदीका प्रशारणहरू
श्रेणी:बङ्गलादेशका नदीहरू
श्रेणी:चीनका नदीहरू
श्रेणी:बङ्गालको खाडी
श्रेणी:पवित्र नदीहरू
श्रेणी:भारतका नदीहरू
श्रेणी:अरुणाचल प्रदेशका नदीहरू
श्रेणी:असमका नदीहरू
श्रेणी:तिब्बतका नदीहरू
वर्ष २००९

वर्ष **२००९** एक साधारण वर्ष थियो जुन ग्रेगोरियन क्यालेन्डर अनुसार बिहिबारको दिन शुरु भयेको थियो। यो २००० दसकको अन्तिम वर्ष पनि थियो।

२००९लाई अन्तराष्ट्रिय खगोलिय वर्षको रूपमा मनाईयेको थियो।
## घटनाहरू 
### जेनवरी 
### फेब्रुअरी
### मार्च 
### एप्रिल
### मे 
### जून
### जुलाई 
### अगस्ट
### सेप्टेम्बर 
### ओक्टोबर
### नोभेम्बर 
### डिसेम्बर
श्रेणी:वर्ष २००९
आस्तिक र नास्तिक

**आस्तिक**  र **नास्तिक** एकअर्काका विपरीतार्थक शब्द हुन् जसलाई आधुनिक विद्वानहरूले भारतीय दर्शनका सम्प्रदायहरूका साथै केही हिन्दु, बौद्ध र जैन ग्रन्थहरूको वर्गीकरण गर्न प्रयोग गर्छन्। आस्तिक र नास्तिक दर्शनका विभिन्न परिभाषाहरू प्राचीन कालदेखि नै विवादित छन् र यसमा कुनै सर्वसम्मति छैन।

प्राचीन र मध्यकालीन संस्कृत दार्शनिक साहित्यमा एउटा मानक भिन्नता 'आस्तिक' सम्प्रदायहरूले भारतका प्राचीन ग्रन्थ वेदलाई मौलिक रूपमा प्रामाणिक मान्छन्, जबकि 'नास्तिक' सम्प्रदायहरूले यसलाई मान्दैनन्। यद्यपि, वर्तमान भारतीय भाषाहरू जस्तै नेपाली, हिन्दी, तेलुगु र बङ्गालीमा यी दुई शब्दको भिन्नता विकसित भएको छ, जहाँ 'आस्तिक' को अर्थ सामान्यतया 'ईश्वर मान्ने' र 'नास्तिक' को अर्थ 'ईश्वर नमान्ने' भन्ने बुझिन्छ।

दार्शनिक परम्पराले पुरानै भिन्नतालाई कायम राखेको छ। उदाहरणका लागि, *साङ्ख्य* सम्प्रदाय, जुन अनिश्वरवादी छ (किनकि यसले आफ्नो शास्त्रीय सूत्रमा स्पष्ट रूपमा ईश्वरको अस्तित्व स्वीकार गर्दैन), यसलाई 'आस्तिक' (वेद-अनुमोदित) दर्शन मानिन्छ। त्यसैगरी, बौद्ध धर्मलाई 'नास्तिक' मानिए तापनि केही हिन्दु सम्प्रदायहरूमा गौतम बुद्धलाई भगवान् विष्णुको अवतार मानिन्छ।

**आस्तिक** (संस्कृत 'अस्ति' बाट, जसको अर्थ 'छ' वा 'अवस्थित छ' हुन्छ) को अर्थ आत्मा वा ब्रह्म आदिको अस्तित्वमा विश्वास गर्ने व्यक्ति हो। यसलाई तीन मध्ये एक तरिकाले परिभाषित गरिएको छ:
# जसले वेदको प्रामाणिकतालाई स्वीकार गर्छन्;
# जसले आत्माको अस्तित्वलाई स्वीकार गर्छन्;
# जसले ईश्वरको अस्तित्वलाई स्वीकार गर्छन्।

**नास्तिक** (संस्कृत 'न' अर्थात् 'छैन' + 'आस्तिक') ले यसको विपरीत आस्तिकका सबै परिभाषाहरूलाई अस्वीकार गर्छन्;

यद्यपि, यो 'सनातनी-विधर्मी' शब्दावली पश्चिमी भाषाहरूको एक निर्माण हो र संस्कृतमा यसको विद्वतापूर्ण जराको अभाव छ। हालैका विद्वतापूर्ण अध्ययनहरूले २०औँ शताब्दीको भारतीय दर्शनसम्बन्धी साहित्यमा 'आस्तिक' र 'नास्तिक' का विभिन्न 'धर्मविज्ञान' अनुवादहरू भएको बताएका छन्, तर तीमध्ये धेरै अपरिष्कृत र त्रुटिपूर्ण छन्।

साङ्ख्य, योग, न्याय र वेदान्त जस्ता दर्शनका भारतीय विद्वानहरूले 'आस्तिक' भन्नाले ती व्यक्तिहरूलाई बुझाउँछन् जसले *शब्द* (वा 'आप्तवचन'; वैदिक साहित्य र विश्वसनीय विशेषज्ञहरूको गवाही) लाई ज्ञानमीमांसाको एक भरपर्दो माध्यमका रूपमा स्वीकार गर्दछन्। यद्यपि, उनीहरूले वैदिक साहित्यको पछिल्लो प्राचीन तह (उपनिषद् आदि) ले अघिल्लो प्राचीन तहलाई विस्थापित वा प्रतिस्थापन गरेको कुरालाई स्वीकार गरेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:दिन्दु दार्शनिक अवधारणाहरू
श्रेणी:हिन्दु दर्शन
अग्नि

**अग्नि** शब्दले निम्नलिखित कुराहरू बुझ्न सकिन्छ :-

*आगो -  दहनशील पदार्थहरूको तीव्र अक्सीकरण हो, जसले उष्मा, प्रकाश, र अन्य अनेक रासायनिक प्रतिकारक उत्पाद उत्पन्न गर्दछ।
*अग्नी (देव) - हिन्दु धर्मका ठुला देवताहरू मध्य एक तथा आगोका देवता हुन।
कारागार

**कारगार** कुनै अपराधमा संलग्न भएको प्रमाणित भएको व्यक्तिलाई सजायँ स्परूप थुनेर राखिने स्थान हो।

## डिजाइन 
### सुरक्षा 
कैदी सुरक्षा वर्गीकरण

### सामान्य सुविधाहरू 
भान्सा र भोजन

स्वास्थ्य सेवा

पुस्तकालय र शैक्षिक सुविधाहरू

साक्षरता कार्यक्रमहरू

मनोरञ्जन र  व्यायाम

नियन्त्रण एकाइहरू

अन्य सुविधाहरू

## यो पनि हेर्नुहोस्
* प्रहरी
* न्यायालय
* कानुन

## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी कडीहरू
जलवियोजन

**जलवियोजन** भन्नाले मानव शरीरमा भएको तरल पदार्थको अत्याधिक क्षति भन्ने बुझिन्छ। विभिन्न रोगहरूका कारण मानव शरीरमा भएको पानी, नुन र पोषक तत्त्वहरू खेर गई शरीर शिथिल अवस्थामा पुग्नुलाई जलवियोजन भएको भनिन्छ। जलवियोजन भएपछि रोगीहरू झिँजिने, झर्कोमान्ने, बढी मात्रामा तिर्खा लाग्ने, आँखा गड्ने, आँखा र जिभ्रो सुख्खा हुने, पेटको छाला तानेर छोड्दा बिस्तारै फर्किने हुन्छ। यदि अति जलवियोजन भएमा बिरामीले पेयपदार्थ पनि पिउन सक्दैन, सुस्त र बेहोससमेत हुन्छ र अन्त्यमा शरीरमा पानी तथा लवणको कमीले मानिसको मृत्युसमेत हुनपुग्छ। मुख्यतया झाडापखाला, हैजा आदि रोगकाकारण मानिसलाई जलवियोजन हुनेगर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
मुद्रा चिकित्सा

हातको औला हरूबाट शास्त्रिय पद्धति अनुरूप बनाईने आकृति लाई मुद्रा भनिन्छ|अङ्गुष्ठ, तर्जनी, मध्यमा, अनामिका र कनिष्ठा क्रमशः बूढी, माइली, साइली, काइली र कान्छी औँला हुन्। कान्छीलाई जल, काइली औँलालाई पृथ्वी, साइलीलाई आकाश, माइलीलाई वायु र बूढीलाई अग्निका रूपमा चित्रित गरन्िछ। हरेक औँलाको तीन भाग हुन्छ, शीर्ष, मध्य र मूलका। एउटा औलाको एउटा भागले अर्को औलाको अर्को भागलाई छुदा बन्ने आकृति लाई नै *मुद्रा* भनिन्छ | मुद्रा चिकित्साको जग नै यही हो। ६९ मुद्रा लाई देहायको ६ प्रकारमा बिभाजन गरिने गरिन्छ|

१.तत्त्व मुद्रा, 

२.प्राणिक मुद्रा, 

३.रोग विशेष मुद्रा, 

४.चिकित्सा मुद्रा, 

५.व्यक्तित्व विकाससम्बन्धी मुद्रा र 

६. आध्यात्मिक मुद्रा 

खासगरी पाँच भागमा मुद्रालाई वर्गीकरण गरेर हेर्ने हो भने के देखिन्छ भने यसले शरीरका सबै अंगका रोगलाई सम्बोधन गर्छ। जस्तो, सूर्य र पृथ्वी मुद्राले नाक, हड्डी, घाँटीजस्ता रोगको निवारण गर्छ भने इन्द्र, प्राण र वरुणले जीब्रो र ज्ञानेन्दि्रयसँगसम्बन्धी रोग निको गर्छ। त्यसैगरी, अपान र सञ्जीवनी मुद्रा आँखा, पेट, किड्नी र पाचनसम्बन्धी रोगका लागि फलदायी मानिन्छ। छाला, छाती, हृदय, नसा र नाडीसम्बन्धी समस्यालाई व्यान, वायु र ज्ञान मुद्रा आवश्यक छ। आकाश र शून्य मुद्राले कान र टाउकोसम्बन्धी रोगको उपचार गर्छ भन्ने जानकारहरूको दावी छ|
*http://www.ekantipur.com/nepal/article/?id=581 

श्रेणी:विज्ञान