open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
सिक्का

**सिक्का** व्यापरिक वा विनिमयको लागि कडा वस्तुबाट निश्चित वजन तथा मापदण्डमा बनाईएको वस्तु वा मुद्रा हो । यो सामन्यतया विभिन्न धातुहरूबाट बनाईने गरिन्छ ।

श्रेणी:पैसा
श्रेणी:सिक्का
ढुङ्ग्री

**ढुङ्ग्री** नेपाली गहना हो। महिलाले कानको माझमा भित्रपट्टी लगाउने जडाउदार वा बुट्टे हुन्छ। यो गोलाकार गहना हो। नेपालमा बसोबास गर्ने बाहुन, क्षेत्री, मगर, गुरुङ, राई, लिम्बू, नेवार आदि जातिमा ढुङ्ग्री प्रचलित छ। यसमा प्रत्येक ६ वटा वा त्योभन्दा बढी पातमा माणिक, मोती र हिरा जस्ता बहुमूल्य पत्थर जडेर बनाइएको हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गहनाहरू
माणिक

**माणिक** एक प्रकारको पत्थर हो । यो गुलाफी वा रातो रङको हुन्छ । यसलाई पद्मरागमणि, लालमणि वा मानिक पनि भनिन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गहनाहरू
श्रेणी:बहुमुल्य पत्थरहरू
श्रेणी:खनिज पदार्थ
टिकमाला

**टिकमाला** घाँटीमा लगाइन्छ । यो सुनबाट बनाइन्छ । बाहुन, क्षेत्री, मगर, गुरुङ आदि जातिमा टिकमाला प्रचलित छ । टिकमाला नेपाली लोकनृत्यमा पनि प्रयोग गरिन्छ । यो माला भारतमा बस्दै आएका नेपाली समुदायमा पनि प्रचलित छ । 

## बाहिरी लिङ्कहरू
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
ताय्

**ताय्** नेपाली गहना हो । यो नागको आकारको सुनबाट बनेको हुन्छ । ताय् जीवित देवी कुमारीले लगाउँछन् । काठमाडौँ उपत्यकाका नेवार महिलाले पनि ताय् लगाउँछन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गहनाहरू
श्रेणी:नेवारी संस्कृति
ताः

**ताः** नेपाली बाजा हो । यो काठमाडौँ उपत्यकामा प्रचलित छ । यो झ्याम्टा जस्तै हुन्छ । यो काँसबाट बनेको हुन्छ । यो आधा अङ्गुल बाक्लो र पाँच अङ्गुल अर्धव्यासको हुन्छ । यो बाजालाई दुवै हातमा लिई ठोकेर बजाइन्छ । ताःको बीचमा प्वाल पारी मोटो धागो वा कपडाका ध्वजाले बाँधिएको हुन्छ । धागो वा ध्वजाले समात्न सजिलो हुन्छ । यो बाजा भजन तथा चर्या नृत्यमा बजाइन्छ ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बाजा
तुरही

**तुरही** एक प्रकारको बाजा हो । यो सनही भन्दा केही ठूलो आकारको तर बाङ्गो मुखले फुकेर बजाइने बाजा हो । यसलाई सानो नरसिङ्गा जस्तो दखिन्छ । तुरही कुनै कार्यक्रम वा सन्देश दिन बजाइने सुरबाजा हो । यो अर्धचन्द्राकार हुन्छ । यो दुई हात जति लामो हुन्छ । यो तामाको पातलो पाताबाट बनाइएको हुन्छ । तुरही बजाउँदा तीखो तुरुरु ......... आवाज आउने भएकाले यसको नाम तुरही राखिएको अनुमान गरिन्छ ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बाजा
ढोलकी

**ढोलकी** एक प्रकारको बाजा हो । ढोलकभन्दा सानोलाई ढोलकी भन्छन् । ढोलकी पञ्चैबाजा तथा नौमती समूहमा पर्ने तालबाजा हो । यो बाजा एकापट्टी हात र अर्कोपट्टी गजोले हिर्काएर बजाइन्छ । यो बाजा काठको ढुङ्ग्रोमा दुवैपट्टी छालाले मोरेर बनाइएको हुन्छ । यसको दुवै छेउको व्यास बराबर हुन्छ । यसमा हातले बजाउनेतर्फ पातलो र गजोले बजाउनेतिर बाक्लो छाला कसिएको हुन्छ । ढोलकी विभिन्न तालमा बजाउन सकिन्छ ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
दमाहा, झ्याली

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बाजा
पेपर ब्याग

**पेपर ब्याग** कागजबाट बनाइएको झोला हो । यसको प्रयोग सामानहरू पोको पार्न तथा बोक्नको लागि गरिन्छ ।

## अन्वेषक
## इतिहास
## बनाउने तरिका
## पुनरुत्पादन
## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:झोलाहरू
कन्तरा

**कन्तरा** () *अक्सालिडेसिया* परिवारमा पर्ने वनस्पति हो । यो सामान्यतया नेपाल, फिलिपिन्स, इन्डोनेसिया, भारत, श्रीलङ्का तथा बङ्गलादेश लगायतका दक्षिण एसियाली देशहरूमा पाइने गर्छ । साथै ल्याटिन अमेरिका, क्यारेबिया तथा संयुक्त राज्यको दक्षिण क्षेत्रका उष्ण क्षेत्रहरूमा यसको खेती गर्ने गरिन्छ ।

## उत्पत्ति तथा वितरण
## उपभोग
## स्वास्थ्य
## खेती
## तस्विर सङ्ग्रह

Image:Carambola Starfruit.jpg
Image:Fruit & Trunk I IMG 8448.jpg
Image:Fruits, leaves & Trunk I IMG 8445.jpg
Image:Leaves- both sides I IMG 8443.jpg
Image:New & old leaves I IMG 8444.jpg
Image:Averrhoa_carambola_(3).jpg
Image:Caykhe.jpg
Image:Averrhoa carambola dsc07815.jpg
Image:Carambola cut.jpg
Image:Averrhoa carambola ARS k5735-7.jpg
Image:Averrhoa carambola.jpg
Image:Have-23.jpg
Image:Carambola2.jpg
Image:Averrhoa carambola2.jpg
Image:Averrhoa carambola P1190436.jpg
Image:Averrhoa carambola P1190437.jpg
Image:Balingbing.jpg
Image:Karambola Malaysia 2008-2-20.JPG
Image:Sternfrucht 2008-2-21.JPG
Image:Belimbing2.jpg
Image:Averrhoa carambola flowers.jpg

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:फलफूल
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
ट्याङ्का

**ट्याङ्का** कपडा लगायतका व्यक्तिगत सामानहरू राख्नको लागि प्रयोग गरिने बाकस हो ।

श्रेणी:असभावका सामानहरू
चियापत्ती

**चियापत्ती** चियाको पातबाट बनाइने धुलो वा दानादार पदार्थ हो जुन चिया बनाउन प्रयोग गरिन्छ ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:चिया
सूटकेस

**सूटकेस** व्यक्तिगत सामानहरू राखि साथमा लिई हिड्न मिल्ने खालको एक साधन हो ।

श्रेणी:असभावका सामानहरू
नीलकण्ठ उप्रेती

**नीलकण्ठ उप्रेती** नेपालका पूर्व प्रमुख निर्वाचन आयुक्त हुन् । उप्रेती चैत्र ११ गते दोश्रो कार्यकालका लागि प्रमुख निर्वाचन आयुक्तको रूपमा नियुक्त भएका हुन् । 

पश्चिम नेपालको पर्वत जिल्लामा जन्मेका नीलकण्ठ उप्रेतीले २०२५ सालमा चितवनको गीतानगरस्थित अरुणोदय माविबाट द्वितीय श्रेणीमा एसएलसी गरेपछि राजधानी छिरी त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट अर्थशास्त्रमा स्नातकोत्तर गरे ।  बेलायतको स्टाफोर्डसायर विश्वविद्यालयबाट कम्प्युटर विज्ञानमा एमएस गरे । निर्वाचनका सबै प्रक्रिया कागजी फाइल र लिखितममा चलेको आयोगलाई 'डिजिटलाईज्ड' गर्ने अभियन्ता हुन् उप्रेती ।

अफगानिस्तानमा राष्ट्रपतीय संसदीय तथा राज्य परिषद्को निर्वाचनका दौरान संयुक्त राष्ट्रसंघले उप्रेतीलाई त्यहाँ वरिष्ठ निर्वाचन समन्वयकर्ताका रूपमा कार्य गर्न नियुक्त गरेको थियो ।
उनले डानिडाका तर्फबाट निर्वाचन आयोग नेपालका लागि आयोजना व्यवस्थापक÷वरिष्ठ निर्वाचन सल्लाहकारका रूपमा सन् १९९९ र २००४ मा कार्य गरेका थिए । सो अवधिमा उन निर्वाचन आयोगलाई विकेन्द्रीकरण गर्न र क्षेत्रीय कार्यालयको स्थापना र क्षमता अभिवृद्धिमा सक्रिय रूपमा सहभागी भएका थिए।
उनका महत्त्वपूर्ण योगदानमा निर्वाचन आयोगको क्षमता अभिवृद्धि तथा निर्वाचन दर्ता प्रणालीमा सुधार दुई मुख्य हुन् ।
सन् १९९० मा नेपालमा प्रजातन्त्र पुनस्र्थापना हुँदा  उप्रेती योजना बनाउने र निर्वाचन व्यवस्था गर्नेमा सक्रिय रूपमा सहभागी भए । उनले मतदाता दर्ता प्रणालीको स्वरुप निर्माण गर्नुभयो जसअनुसार व्यावसायिक टोलीले मतदाता नामावली तयार पार्ने पुरानो प्रणालीलाई सन् १९९६ मा कम्प्युटरमा आधारित एकीकृत मतदाता डाटाबेस प्रणालीमा परिवर्तन गरे । यसलाई नेपालमा मतदाता नामावली तयार पार्ने धार परिवर्तन भएको मानिन्छ ।
आयोगमा सन् १९९६ देखि चलिरहेको कम्प्युटरमा आधारित मतदाता नामावली अद्यावधिक गर्ने र प्रशोधन गर्ने कार्यको श्रेय  उप्रेतीलाई जान्छ । सन् १९९० पछिका नेपालका पाँचवटै निर्वाचनको योजना तुर्जमा, व्यवस्थापन र कार्यान्वयनमा विभिन्न पदमा उनको सहभागिताले उनलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा व्यावसायिक निर्वाचन विज्ञका रूपमा विकास गर्ने अवसर दियो । सन् १९९७ देखि २००४ सम्म  उप्रेतीले संयुक्त राज्य अमेरिका, दक्षिण अफ्रिका, डेनमार्क र संयुक्त अधिराज्यको कानुनी प्रावधान र निर्वाचन व्यवस्थापन प्रणाली अध्ययन गरेका थिए । उनले लंका, भारत, बङ्गलादेश, जोर्डन, इजरायल, प्यालेस्टाइन र लेबनानमा पनि निर्वाचन प्रक्रिया र निर्वाचनको अध्ययन र अवलोकन गरेका छन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:निर्वाचन
श्रेणी:नेपालका संवैधानिक निकायका प्रमुखहरू
श्रेणी:नेपालका निर्वाचन आयुक्तहरू
श्रेणी:नेपालका प्रमुख निर्वाचन आयुक्तहरू
श्रेणी:नेपालका प्रशासकहरू
श्रेणी:चितवन जिल्लाका मानिसहरू
प्लास्टिक ब्याग

**प्लास्टिक ब्याग** वा **पोलिथिन ब्याग**  प्लास्टिकबाट बनेको पातलो तथा लचकदार किसिमको झोला हो । यसको प्रयोग सामान्यतया खाद्यपदार्थ, धुलो पदार्थ, बरफ, विभिन्न किताबहरू तथा फोहर जस्ता वस्तुहरू राख्न तथा सुरक्षित ओसार-पसार गर्नको लागि प्रयोग गरिन्छ ।

## प्रयोग
## खतरा
## यो पनि हेर्नुहोस
## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:झोलाहरू
श्रेणी:प्लास्टिक उत्पादनहरू
एसिसी टि-ट्वान्टी कप २०१३

**एसिसी टि-ट्वान्टी कप २०१३** नेपालमा आयोजना गरिएको क्रिकेट प्रतियोगिता हो । यो प्रतियोगिता मार्च २६ तारिखदेखि अप्रिल ३ तारिखसम्म राजधानि काठमाडौंमा हुनेछ । यो प्रतियोगिताले आइसिसी वर्ल्ड टि-ट्वान्टी २०१३ छनौट प्रतियोगितामा भाग लिने टीमको छनौट गर्नेछ । यस चरणमा खेलिरहेका राष्ट्रहरूमध्ये अफगानिस्तान एक दिवसीय क्रिकेट खेल्ने राष्ट्रको रूपमा र युएई आइसिसी वर्ल्ड टि-ट्वान्टी छनौट २०१३को आयोजक राष्ट्र भएकोले छनौट भइसकेका छन् । त्यसैले यो प्रतियोगिताबाट एसियाका यी दुई राष्ट्र बाहेक अन्य दुई उत्कृष्ट टिमहरूमात्र छनौट चरण पार गर्नेछन् ।

## खेलाडीहरू
## समूह तालिका
### समूह ए
### खेल तालिका
----

----

### समूह बी
### खेलतालिका
----

## सेमिफाइनल
## फाइनल
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*नेपाल र मालदिभ्सबिचको प्रथम खेलको हाइलाईट

श्रेणी:२०१३का अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगिताहरू
श्रेणी:नेपालमा क्रिकेट
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय टि-ट्वान्टी क्रिकेट प्रतियोगिताहरू
थुन्दर

**थुन्दर** नेपालको परम्परागत बाजा हो । यो देख्दा डमरुजस्तो लाग्छ । यो बाजा लामाहरूको विशेष पूजामा प्रयोग गरिन्छ । घ्याङ तथा गुम्बामा यो बजाइन्छ । सानो काठको टुक्रालाई विशेष तरिकाले खोपेर दुवैतिर छालाले बेरिन्छ । काठको माझमा सानो घाँटी राखिएको हुन्छ । छालाको दुवैपट्टी सानो तुनामा मसिना दाना जडिएको हुन्छ । यही दानाले हिर्काएर यसलाई बजाइन्छ ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:बाजा
जामा

**जामा** एक प्रकारको पहिरन हो । यो कम्मरदेखि गोलीगाँठासम्म आउने, कम्मरमा मुजैमुजा पारी बनाइएको तलतिर खुला भएको लहँगा हो । यो मुजैमुजा परेको, कम्मरदेखि गोलीगाँठासम्म पुग्ने, पुरुषजातिले लाउने एक किसिमको पुरानो पोसाक हो । केटीका लागि फ्रक हो ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:पहिरनहरू
इँजार

**इँजार** कम्मरमुनि लगाइने वस्त्र अड्याउने डोरो हो । यसलाई तल्लो धडमा लगाइने सुरुवाल, पाइजामा, पेटीकोट आदि लुगालाई कम्मरमा अड्याउन ती लुगाको माथिल्लो भागमा रहेको नेफाको प्वाल घरभित्र छिराई त्यसका दायाँ बायाँ जोडेर सुर्काउनी पारी बाँधिने गरिन्छ । इँजार हाल्न सुरुवाल, पाइजामा आदि लुगालाई कमरमा बाँध्न ती लुगाको नेफामा दोब्य्राई सिई प्वाल बनाइन्छ, जसलाई इँजारघर भनिन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:पहिरन
फुलन देवी

**फूलन देवी** (१० अगस्ट १९६३ - २५ जुलाई २००१) डकैतबाट सांसद बनेकी एक भारतीय राजनितिज्ञ हुन । उनको जन्म भारतको उत्तर प्रदेशको एउटा सानो गाउँ गोरहा का पूर्वामा भएको थियो । 

## प्रारम्भिक जिवन
## डकैत जिवन
### बेहमई हत्याकाण्ड
### आत्मसमर्पण तथा कारावास
## राजनितिमा प्रवेश
## मृत्यू
* 

डकैत
श्रेणी:भारतिय राजनितिज्ञहरू
श्रेणी:बलात्कारका पिडितहरू
श्रेणी:भारतीय बौद्धहरू
क्यामुना

मा फलेको क्यामुना]]

**क्यामुना** नेपालको पहाडी भेकमा पाइने एक प्रकारको रूख हो। यसमा हरियो रङको फल फल्छ जुन पाकेपछि गुलाबी तथा रातो हुँदै कलेजी रंगको हुन्छ । यो फल खान योग्य हुन्छ । यसको दिउल द्विदलीय र अखाद्य हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:फल
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:रूख
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
धमिरा

**धमिरा** *इसोप्ट्रेया* वर्गमा पर्ने एक प्रकारको सामाजिक किरा हो । यसको आकार कमिला जत्रै हुन्छ । सेतो धमिरालाई कतैकतै ( विशेष: अष्ट्रेलियामा) **सेतो कमिला** पनि भन्ने गरिन्छ । धमिरो जमीन मुनी अथवा जमीन माथि काठमा माटो उठाएर आफ्नो घर बनाउछ । जमीन मुनी बस्ने धमिरोले माटोमा कुहेको काठलाई चपाएर धुलो बनाई भकुण्डो जस्तै गोलाकार घर बनाएको हुन्छ । धमिरोले माटो र काठको संपर्क भएको ठाउँमा मात्र आफ्नो घर बनाउछ । हिन्दू धार्मीक ग्रन्थ रामायणका रचायत बाल्मीकी ऋषीले तपष्या गर्दा धमिराले माटो उठाएर ढिस्को बनाएकोले उनको नाम *बाल्मीकी* रहेको थियो ।

## धमिराको गोलो
धमिरा बस्ने घर वा गोलो नै धमिराको गोलो हो। धमिराले आफ्नो गोलोको निर्माण माटो, काठ र पानीको सम्पर्कमा गर्ने गर्दछ। धमिराले विशेसगरि आफ्नो गोलोको निर्माण र विस्तार वर्षायामको अन्त्यमा गर्ने गर्दछ। धमिराको गोलोको निश्चित आकार र स्वरूप हुदैन। धमिराले आफुलाई गोलोमा बस्न, आवतजावत गर्न तथा भण्डार गर्न उतम हुने ठाउँको सिर्जना गर्दा गोलोको आकार ठुलो सानो तथा स्वरूप जस्तो पनि हुन सक्छ। धमिराको गोलो निर्माण गर्ने धमिरा कामदार धमिरा हुन्। कामदार धमिराले नै आफ्नो संख्या अनुसार गोलोको निर्माण तथा विस्तार गर्ने गर्दछ। धमिराको गोलोको बाहिरी भागमा घाम, पानी तथा सत्रुबाट सुरक्षा पाउनक लागि आफू छिर्न सक्ने साना प्वाल बनाइएको हुन्छ।
## धमिराको जिवन चक्र
पुतली,कमिला आदी किराहरू झैं धमिरा पनि एक फुल पार्ने किरा हो । धमिराको फुलबाट लार्भा तथा लार्भाबाट प्युपा बन्छ । प्युपा पछि मात्र परिपक्क धमिरा बन्छ । धमिरा बुढो भएपछि पखेटा निस्केर हावामा उढ्न थाल्छ । पखेटा निस्केर उढ्ने धमिरालाई छिचमिरा, धान पुतली आदि नामले चिनिन्छ । गर्मी याममा पानी नपरेको दिनमा बेलुकी पख माटोबाट निस्किएर पखेटा निस्केका धमिराहरू हावामा उढ्दै गरेका देखिन्छन् ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:किराहरू
नेपालमा मानव तस्करी

मानव तस्करी नेपालको ठूलो सामाजिक समस्या हो।
मानव तस्करी यौन व्यापार, मानव अङ्ग प्रत्यारोपण, भाडामा सन्तानोत्पादन तथा जबर्जस्ती श्रम आदि कार्यकाका लागि हुने मानिसको अवैध व्यापार हो। यो एक सामाजिक अपराध हो।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:अपराध
खरमुजुर

**खरमुजुर** अथवा **खरमयुर** (*Houbaropsis bengalensis*)  नेपाललगायत भारतीय उपमहाद्वीपमा पाइने एक प्रकारको चराको प्रजाति हो । अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घले यस प्रजातिलाईरातो सूचीमा सूचिकृत गरेको छ। यसलाई अङ्ग्रेजीमा *बेङ्गाल फ्लोरिक्यान* (Bengal Florican) भनिन्छ ।

## विबरण
खरमुजुर र सानो खरमुजुर उस्तै देखिने भिन्न प्रजातिहरू हुन्। खरमुजुर सानो खरमुजुर भन्दा ठूलो र गठिलो हुन्छ जसको चौडा टाउको र मोटो घाटी हुन्छ। खरमयूर कालो सेतो छिर्विरे रंगको र घाँसकै रंगसँग मिल्दोजुल्दो हुन्छ। भालेको टाउको, घाटी र माथिल्लो भाग कालो र उडेको बेलामा पखेटाको टुप्पोमा हल्का कालो बाहेक पुरै सेतो देखिन्छ । पोथी र अल्पवयस्कहरू मैलो खैरोदेखि बलौटे कैलोसम्म हुने गर्दछ। मैलो मैलो सेतो पङ्खढकनीमा गाढा र मसिना तेर्साहरू हुन्छन्। यसको नाप ६६ से.मी. हुन्छ। घाँसे मैदानमा पाइने लामा खुट्टा, मजबुत शारीरिक बनावट, लामो घाँटी र टाउकोमा कल्कीजस्तो देखिने खरमयुरका पोथी र बच्चा खैरा हुन्छन् । प्रजनन समयका बयस्क भाले प्रायः काला देखिन्छन्, जसको पखेटा भने सेता हुन्छन्।

## वितरण तथा वासस्थान
खरमुजुर नेपाल लगायत भारत, कम्बोडिया र भियतनाम मा पाइने गर्छ । यो प्रजाति  ३०५ मि. भन्दा तलका भूभागमा केही संरक्षित क्षेत्रमा मात्र पाइने गर्छ ।सिरु अथवा खरको झाडीमा बस्न रुचाउने खरमयूर नेपालमा तराईको सिमसारमा पाइन्छ ।  कोसीटप्पु वन्यजन्तु आरक्ष खरमुजुरका लागि विश्वकै लागि महत्त्वपूर्ण स्थानका रूपमा चिनिएको छ । खरमयूर बच्चा कोरल्ने बेला नेपाली भु-भागमा देखिए पनि त्यसपछि आउने हिउँद र वर्षातमा नेपालबाट प्रायः हराउँछन्। त्यसैले यो नेपालका लागि आगन्तुक च‍रामा गनिन्छ ।

## खतरा तथा संरक्षण अवस्था
यो प्रजाति संरक्षणका हिसाबले विश्वमा अति सङ्कटापन्न अवस्थामा रहेको छ । नेपाल सरकारले यसलाई संरक्षित पन्छीको सूचीमा राखेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* Grimmett, R; Inskipp, C. and T. (1998). *Birds of the Indian Subcontinent*. Christopher Helm, London. 
* BirdLife International (BLI) (2007). [ 2006-2007 Red List status changes ]. Retrieved 2007-AUG-26.
* BirdLife International (BLI) (2009). Bengal Florican Species Factsheet. Retrieved 2009-JUN-11.
* Gray, T. N. E;  Collar, N. J; Davidson, P. J. A; Dolman, P. M; Evans, T. D; Fox, H. N; Chamnan H; Borey R; Hout, S. K; Van Zalinge R. N. (2009). Distribution, status and conservation of the Bengal Florican *Houbaropsis bengalensis* in Cambodia. Bird Conservation International (2009) 19: 1–14 PDF download

श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:मयूरहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
धाः

**धाः** नेपाली बाजा हो । खासगरी बौद्ध धर्मावलम्बीहरूमा प्रचलित ज्यादै पुरानो तालबाजा हो । यो बाजा देख्दा ढोलजस्तो लाग्छ । यसमा एकातर्फ हातले र अर्कातर्फ गजोले बजाउने गरिन्छ । काठमाडौँ उपत्यकामा बौद्धमार्गीहरूको गुँला पर्वमा एक महिनाभर धाः बजाउने चलन छ । अन्य उत्सव तथा चाडपर्वहरूमा पनि धाः बजाइन्छ । यो बाजा बजाउँदै चैत्य तथा देवस्थल घुम्ने चलन छ । धा बाजा सबै भन्दा पुरानो बाजा हो । साथै उपत्यका मा यो बाजा मानन्धर , तुलाधर(उदाय), शाक्य समुदाय हरुले बजाउने गरेको पाईन्छ ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:बाजाहरू
माडबारी

**"माडबारी"** नेपाली गहना हो। नेपाली महिलाहरूले कानको लोतिमा छेडेर यो गहना लगाउछन्। प्राय सुनबाट बनाइने गोलाकार गहनामा काडे बुट्टा काटिएको हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:गहनाहरू
सिंहसार्थ बाहु

लिच्छवीकाल का शासक

लिच्छवीकालमा सिंहसार्थ बाहु निकै सम्पन्न र उदार व्यक्ति रहेको र काठमाडौँ सहरका कमलादी, महाबौद्ध, हनुमानढोका लगायतका स्थान कुनै बेला सिंहसार्थको अधीनमा रहेको विश्वास गरिन्छ| आफ्नो किर्ति राख्ने हेतुले  उनले करिव १० औँ शताब्दीमा ठमेलस्थित भगवान् बहालमा विक्रमशील महाविहार स्थापना गरी पूजाको परम्परा बसालेको संस्कृतिविद हरू बताउँछन् । प्रत्येक वर्ष फागु पुर्णिमामा विक्रमशील महाविहारमा सिंहसार्थ बाहु ( चकँ द्यो)को जात्रा हुन्छ । ती क्षेत्रमा उहाँको मूर्तिलाई पूर्णिमाको भोलिपल्ट विशेष बाजागाजा सहित परिक्रमा गराएर पुनः विहार भित्र्याउने चलन रहेको बताए । उक्त जात्रामा सो मूर्तिलाई दर्शन गरे पारिवारिक सुख र समृद्धि प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ |

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
http://www.ekantipur.com/nep/2069/12/14/full-story/365204.html -लिच्छवीकालीन जात्रा सुरु
थ्याकतक

**थ्याकतक** लाप्चे जातिका पुरुषले लाउने टोपी हो। कपडा अनि खरायोको भुत्ले छालाले यो टोपी बनाइन्छ । 

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पहिरन
दुमप्यु

**दुमप्यु** लाप्चे जातिका स्त्री र पुरुष दुवैले पटुका जसरी लगाउने वस्त्र हो।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पहिरन
मजेत्रो

**मजेत्रो** स्त्रीहरूको शिरमा एक फेरो लगाई बाँधेर परिधान गर्ने वस्त्र हो। पुरुषको टोपीको समानान्तर हो, मजेत्रो। बिहेमा खास गरी रातो मजेत्रो ओडछन्।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:पहिरन
बर्को

**बर्को** ओढ्ने वस्त्र हो। यो खास्टो जस्तै हुन्छ, तर एकसरो हुन्छ । 

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पहिरन
पछ्यौरी

**पछ्यौरी** एक प्रकारको वस्त्र हो । यो फेर वा फन्को मार्नसमेत हुने किसिमको ओढ्ने वस्त्र हो । यो दुपट्टा, उत्तरीय वस्त्रः खास्टो, बर्को आदि जस्तो हो । यसलाई एक प्रकारको पातलो बर्को वा खास्टो भनेर चिने हुन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पहिरन
लाछा

**लाछा** आइमाईहरूले चुल्ठामा गाँसेर लगाउने रौँ वा धागोको लच्छा हो । यो तीन फुट लामो तीनवटा धागोका लाछाले पनि तयारी हुन्छ। यसका पुछारमा झुम्का बनाइएका हुन्छन् र सितारा जोडिएका हुन्छन्। सौन्दर्य वृद्धि गर्न चुल्ठो बाट्न र खोपा बनाउने साधन हो। यो रातो र कालो रङको हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पहिरन
पटुका

**पटुका** स्त्री वा पुरुष दुवैले कम्मर र पेटमा टमक्क कसेर बाँध्ने लामो वस्त्र हो । पटुकाको कपडा पाँच मिटर जति लामो हुन्छ । गाउँमा काम गर्ने सबैजसोले पटुका बाँध्छन् । खुकुरी भिर्नेले पटुका बाँध्नैपर्ने हुन्छ । हाम्रा पुर्खाले कम्मरमा पटुका बाँधेर खुकुरी भिर्थे। 

स्वास्थ्यका लागि पटुका लाभदायक हुन्छ । पटुका बाँधेर काम गर्दा कम्मर दुख्दैन । आजकल शहरी क्षेत्रका मानिस भने पटुकाको सट्टा कम्मरमा पेटी बाँध्ने गर्छन् । पटुकालाई कम्मरबन्दी पनि भनिन्छ । साना पटुकालाई पटुकी भनिन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पहिरन
दोसल्ला

**दोसल्ला** महँगो खालको ऊनी खास्टो हो । यसको किनारामा कार्चोबी बुट्टा भरिएको र बीचबीचमा केही फूलबुट्टा हुन्छ । यो दुईसरो ऊनीको हुन्छ । विशेष गरी बिहेमा बेहुला तर्फबाट बेहुलीलाई लगिन्छ । यो सम्मान जनाउँदा ओढाइदिन्छन्।

## बाहिरी लिङ्कहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पहिरन
नाय्खि

**नाय्खि** काठमाडौँ उपत्यकाको ज्यादै पुरानो तालबाजा हो । देख्दा यो ढोलकीजस्तै हुन्छ । यो बाजालाई गजोले ढोकर बजाइन्छ । नाय्खिका दुवैपट्टी छालाले मोरेको हुन्छ । विभिन्न चाडपर्व तथा सांस्कृतिक कार्यक्रमहरूमा यो बाजा बजाइन्छ । शवयात्रामा पनि नाय्खि बजाउन गरिन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:बाजा
अड्रे हेपबर्न

**अड्रे हेपबर्न** (जन्म: **अड्रे क्याथलिन रस्टन**; ४ मे १९२९ – २० जनवरी १९९३) एक बेलायती अभिनेत्री र मानवतावादी थिइन्। उनले *रोमन होलिडे* (सन् १९५३), *वार एन्ड पिस* (सन् १९५६), *माई फेयर लेडी* (सन् १९६४), *हाउ टु स्टिल अ मिलियन* (सन् १९६६), *वेट अन्टिल डार्क* (सन् १९६७) लगायतका  दर्जनौं सफल चलचित्रमा अभिनय गरेकी छन्। तीमध्ये सन् १९५३ मा बनेको *रोमन होलिडे* मार्फत् उनी विश्वभर परिचित हुन पुगिन्।

सन् १९८८ मा समाजसेवामा लागेकी उनी सन् १९८९ मा संयुक्त राष्ट्रसंघीय बालकोषको सद्भावना दुत बनेर विश्वका विभिन्न देशमा काम गरेकी थिइन्।

सन् १९९३ मा क्यान्सरका कारणबाट उनको निधन भयो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
*
* 
*
*

श्रेणी:सन् १९२९ मा जन्म
श्रेणी:सन् १९९३ मा मृत्यु
श्रेणी:बेलायती चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:बेलायती मञ्च अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:एकेडेमी पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:ग्रामी पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:प्राइमटाइम एमी पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:टोनी पुरस्कार विजेताहरू

## प्रारम्भिक जीवन 
### १९२९-१९३८: परिवार र प्रारम्भिक बाल्यकाल 
अड्री क्याथलीन रुस्टन (पछि, हेपबर्न-रुस्टन) ४ मई १९२९ मा बेल्जियमको ब्रसेल्सको नगरपालिका इक्सेल्स ४८ नम्बरमा रु केएनभेल्डमा जन्मिएकी थिइन्। उनी आफ्नो परिवारमा एड्रियान्तजे भनेर चिनिन्थिन्। उनी प्रोटेस्टेन्ट रूपमा हुर्किइन् र जीवनभर त्यही रहिन्।
पाठ=Black and White photo of Hepburn's grandfather when he was governor of Dutch Guiana.|अङ्गुठाकार|हेपबर्नका हजुरबुबा, आर्नोड भ्यान हेम्स्ट्रा, डच गुयाना उपनिवेशका गभर्नर थिए।
बिन

**पुँगी** तराई क्षेत्रमा सर्प नचाउने सपेराहरूले बजाउने बाजा हो । यो फुकेर बजाइन्छ । सपेराहरूले आफ्ना केटाकेटीलाई बीन बजाउन सिकाउनुभन्दा पहिले यो बाजा बजाउन सिकाउँछन् । नरिबलका गट्टामा गोपीबाँसको तीन वटा नली जोडी यो बाजा बनाइन्छ । यस बाजाको शिर भागमा बाँसकै छोटा डन्डी हुन्छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:बाजा
पाँगा (लुगा)

**पाँगा** र स्याँगा नेपाली पहिरनका नाम हुन् । पाँगा लुङ्गीजस्तै हुन्छ । मगर र गुरुङ जातिका महिलाहरूले पाँगा लगाउँछन् । सिस्नु र त्यस्तै जातका वनस्पतिका रेशाका धागोबाट खाँडी कपडा/भाङ्ग्रा बुनिन्छ । खाँडी कपडालाई माटो वा रूखका बोक्राले रङ्गाएर पाँगा बनाइन्छ । 

पृथ्वीनारायण शाहको दिव्योपदेशमा पाँगालाई 'स्वास्नीमान्छेले लगाउने स्वदेशी घरबुना लुगा' भनेर व्याख्या गरिएको छ । सेन राजाहरूले स्याँगा र पाँगाको उत्पादन र प्रयोगमा प्राथमिकता दिएको पाइन्छ । पृथ्वीनारायणले नौ लाख किराँतसहितको हिन्दूपतिको सेन राज्य आफ्नै भूमिमा उत्पादित स्याँगा र पाँगा जस्ता साधारण लुगा लगाएर जितेको प्रसङ्ग राज्य सञ्चालन निर्देशिका/दिव्योपदेशमा उठाएका छन् ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:पहिरन
बौद्ध संघहरू

**बौद्ध संघहरू** स्थान तथा विद्यालय अनुसार फरक-फरक रहेको पाइन्छ ।

## प्रथम बौद्ध सङ्घ
## द्वितिय बौद्ध सङ्घ
## तृतिय बौद्ध सङ्घ
## चौथो बौद्ध सङ्घ
## थेरवाद बौद्ध सङ्घ
श्रेणी:बौद्ध धर्म
सञ्जम रेग्मी

**सञ्जम रेग्मी** नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टिमबाट खेल्ने खेलाडी हुन ।

श्रेणी:नेपाली क्रिकेट खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९८२ मा जन्म
श्रेणी:बारा जिल्लाका मानिसहरू
सुवास खकुरेल

**सुवास खकुरेल** नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टिमबाट खेल्ने खेलाडी हुन।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली क्रिकेट खेलाडीहरू
श्रेणी:नेपाली विकेटकिपरहरू
श्रेणी:सन् १९९३ मा जन्म
पुनर्जन्म (बौद्ध धर्म)

बौद्ध धर्मको सन्दर्भमा **पुनर्जन्म**को अर्थ मृत्युपछि पुनः जन्म लिनु र संसारचक्रमा आफ्नो स्थान कायम राख्नु हो। जन्मपछि मृत्यु र मृत्युपछि पुनः जन्मको यो अनन्त चक्र महान **दुःख** हो। यो चक्र त्यस समय मात्र रोकिन्छ जब ज्ञानको प्राप्ति हुन्छ र इच्छाहरू अन्त भएर जान्छ।. 

कर्म, निर्वाण र मोक्ष सरह  **पुनर्जन्म** पनि बौद्ध धर्मको एउटा मूल सिद्धान्त हो।

## एतिहासिक सन्दर्भ
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बौद्ध धर्म
शरद भेष्वाकर

**शरद भेष्वाकर** नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टिमबाट खेल्ने खेलाडी हुन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली क्रिकेट खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९८८ मा जन्म
चन्द्र सावद

**चन्द्र सावद** नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टिमबाट खेल्ने खेलाडी हुन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली क्रिकेट खेलाडीहरू
विश्व शिक्षा

**विश्व शिक्षा** बालिकाको पँहुचहुने गरी शिक्षा कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने परियोजना हो। यस परियोजनालको मुख्य उद्देश्य घरायसी कार्य तथा सामाजिक सांस्कृतिक कठिनाईका कारण कहिल्यै विद्यालय जान नपाएका  र विद्यालय छाडेका १० देखि १४ वर्ष उमेर समुहका बालिकाहरूलाई शिक्षाको मुलधारमा ल्याउनु हो।
मोही

:*पेय पदार्थ महीसँग नझुक्किनुहोला ।*
**मोही** भन्नाले कुत तिर्ने शर्तमा अन्य ब्यक्तिको जग्गा जमिनमा खेती किसानी गरिरहेको व्यक्तिलाई जनाउँछ । 

## सन्दर्भ सूची
'

श्रेणी:मानिस
सुशील शमशेर जङ्गबहादुर राणा

**सुशील शमशेर जबरा** राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपालका दोस्रो सदस्यसचिव थिए। उनले वि.सं. २०१७ देखि वि.सं. २०२४ सम्म उक्त पदमा रहि काम गरे। नेपाल ब्याडमिन्टन संघको सस्थापक अध्यक्ष थिए भने हाल आजीवन मानर्थ अध्यक्ष थिए। जबराको २०८१ कार्तिक ९ निधन भएको छ । उनको ९१ वर्षको उमेरमा निधन भएको हो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
*राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपाल

श्रेणी:नेपाल राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्का सदस्यसचिवहरू
खड्गविक्रम शाह

**खड्गविक्रम शाह** राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपालका तेस्रो सदस्यसचिव थिए। उनले वि.सं. २०२४ देखि वि.सं. २०३४ सम्म उक्त पदमा रहि काम गरे। उनी राजदरबारका नातेदार थिए। त्यसैले उनलाई कुमार खड्गविक्रम शाहका नामले चिनिन्छ। 
## निधन
शाहको सन् २००१ जुन १ तारिख (वि.सं. २०५८ साल जेठ १९ गते) का दिन दरवार हत्याकाण्डमा निधन भयो।

## बाहिरी लिङ्कहरू
*राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपाल

श्रेणी:नेपाल राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्का सदस्यसचिवहरू
गणगौर

होलीको समापनसँगै चैत्र शुक्ल तृतीया का दिन राजस्थानी तथा गुजराती समुदाय मा प्रचलित यो  **गणगौर** (गौरा ) नेपाल मा पनि  मारवाडी समुदाय माझ प्रचलित रहेको छ। बसन्त ऋतु, खेतीपाती र वैवाहिक मान्यताप्रति यो विश्वास राखिने यो पर्व हो ।  

घरका पुरुषहरु रंग खेल्नमा व्यस्त रहेकै बेला होलीका दहनको खरानीमा गोबर मिसाएर शिव (गण ) र पार्वती(गौर ) को १६ पिण्ड बनाएर महिलाहरू धार्मिक अनुष्ठानको तयारीमा जुट्छन् । होलीको भोलिपल्टदेखि लगातार १६ दिनसम्म शंकरपार्वती रुपी ती पिण्डको पुजा हुन्छ । अविवाहितले असल श्रीमान र विवाहितले श्रीमानको दीर्घायु, स्वास्थ्य र कल्याणकासाथै सुःखी विवाहित जीवनकालागि गणगौरलाई पुज्छन् । माता गौरीलाई स्वभाग्यको प्रतिक पनि मानिन्छ ।

माटोले पनि शिवपार्वतीको प्रतिमा बनाउने चलन छ । यो समुदायको पनि राजपुताना घरानामा यस अवसरकैलागि बनाइएको काठको मूर्तिलाई हरेक वर्ष कुशल कलाकारद्धारा रंग गराइन्छ । यो वास्तवमा उमंग, उत्साह र मस्तीको पर्व हो । युवतीहरु रंगीचंगी पोसाकमा बगैंचा पुगेर दुवो ल्याउँछन् । गीत गाउँदै दुबोको सहयोगले दुधको छिटा हान्दै गणगौरलाई पुज्छन् । दिनमा एक छाक खाएर उपवास बस्छन् ।

कडा धार्मिक अनुशासनको यो पर्वमा  पुजाकोलागि छुट्टयाइएको कोठामा सूर्यको प्रकाश पर्नुहुन्न । श्रीमानलाई समेत अन्तिम पुजाका दिन मात्र प्रवेसको अनुमति हुन्छ । होलीको अन्तिम दिन बुधबार स्नेह सम्मेलनको आयोजना गरेर होलीलाई विदा गर्ने मारवाडी समुदायका पुरुषले पनि यो पर्वलाई धेरै महत्त्व दिन्छन् । 'होलीको अन्तिम दिन हामी ठूलालाई ढोकेर आशीष लिन्छौं, सानालाई अंकमाल गर्छौं,' युवा व्यवसायी बजरंग अग्रवाल भन्छन्,' तर, यो गनगौरले भने पुरुषको सबभन्दा ठूलो शक्ति महिला भएको देखाउँछ, उनीहरूको उपासनाले परिवारको संरक्षण गरिराख्छ ।'

अन्तिम तीन दिन यो पर्व चरमोत्कर्षमा हुन्छ । शंकरपार्वतीलाई नयाँ पोसाक लगाइन्छ । शिरमा विभिन्न पुजन सामग्री भएका कलश कासाथ जलासय किनार वा इनारमा प्रतिमाको विर्सजन गरेपछि पर्वको समापन हुन्छ । यो अवसरमा मैदा, घिउ र चीनीले बनाइने फूल झैं आकारको मिठाई घेवर बाँडने चलन छ । इन्द्रधनुषी पहिरनमा सजिएका महिलाहरूद्धारा लोक नृत्य र गीतको क्रम चल्छ ।  

नवविवाहिताले विहेको पहिलो वर्ष अनिवार्य रूपमा यो पर्व मनाउँछन्, यो अवसरमा आमाबुवाले छोरीलाई गच्छेअनुसारको लता, कपडा र मिठाई दिन्छन् । प्रतिमाको विसर्जनको अघिल्लो दिन हातखुट्टा भरि मेहन्दी लगाएर नाचगान हुन्छ,' उनी भन्छिन् । छोरीचेलीले चन्द्र, सूर्य, फुल र ज्यामितिय चित्र आकारको मेहन्दीले सिंगार्छन् । यो पर्वपछि यो वर्षकालागि मारवाडी महिलाको सम्पूर्ण त्यौहारको समापन हुन्छ ।  

भगनवान शंकर र पार्वतीलाई आदर्श दम्पति मानिने पौराणिक कथामा यो आधारित छ । दस दिनजति घरमा पुजा गरेपछि सबैको पहुँच हुने सार्वजनिक स्थलको छनौट गरेर यो पर्व मनाइन्छ । तराईतिर यो पर्वका दिन छोरीचेली हातमा दुबो र फूलसहितको सुन्दर लोटा लिएर गीत गाउँदै बगैंचा पुग्छन् । विभिन्न परम्परागत खेल खेल्छन् । यो अवसरमा महिला सृजनशीलताको प्रदर्शनकोलागि मेहन्दी र चित्रकला जस्ता प्रतियोगिताको समेत आयोजना हुन्छ । छिमेकी भारतको राजस्थानमा पनि मुख्य रूपले र गुजरात एवं मध्यप्रदेशको केही भागमा पनि यो पर्व मनाइन्छ । कतिपय ठाउँमा शिवपार्वतीको मूर्ति र शिरमा कलश बोकेका महिलाहरूको झाँकी समेत निकालिन्छ ।
युद्धविक्रम शाह

**युद्धविक्रम शाह** राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपालका छैटौँ सदस्यसचिव थिए। उनले वि.सं. २०४६ देखि वि.सं. २०४८ सम्म उक्त पदमा रहेर काम गरेका थिए। 
## बाहिरी लिङ्कहरू
*राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपाल

श्रेणी:खेलकुद
श्रेणी:नेपाल राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्का सदस्यसचिवहरू
रुक्म शमशेर राणा

**रुक्म शमशेर राणा** नेपाली व्यापारी, व्यवसायी, खेल अधिकारी तथा कुटनीतिज्ञ हुन्। उनी सन् २००९ देखि २०११ सम्म भारतको लागि नेपाली राजदूत भएका थिए। 
## खेलकुद
राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपालका आठौँ र तेह्रौँ सदस्यसचिव थिए। उनी दुई पटक सदस्यसचिव र नेपाल ओलम्पिक कमिटीको अध्यक्ष  भएका थिए। उनले  वि.सं. २०५० देखि वि.सं. २०५१ सम्म र वि.सं. २०५४ देखि वि.सं. २०५५ सम्म सदस्य सचिव रहेर काम गरेका थिए। राणाले अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा)को कार्यवाहक अध्यक्षका रूपमा समेत भूमिका निर्वाह गरेका थिए तथा नेपाल तेक्वान्दो संघ र नेपाल एथलेटिक्स संघको समेत अध्यक्ष भएका थिए।
## व्यक्तिगत जीवन
सुवर्ण शमशेर राणाका जेठा छोरा कनक शमशेर, माइला कञ्चन र कान्छा रुक्म हुन्। उनको मृत्यु २०७८ भदौ २६ मा भयो। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
*राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपाल

श्रेणी:खेलकुद
श्रेणी:भारतको लागि नेपाली राजदुत
श्रेणी:नेपाल राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्का सदस्यसचिवहरू
श्रेणी:भीमशमशेर खलक
श्रेणी:एन्फा अध्यक्ष
श्रेणी:नेपालमा खेलकुद
केशव स्थापित

**केशव स्थापित** काठमाडौँ महानगरपालिकाका पूर्व नगर-प्रमुख हुन्। केशव स्थापित विसं २०१६मा काठमाडौँमा जन्मिएका हुन्। २०५४ सालको स्थानीय निर्वाचनमा उनी काठमाडौँ महानगरपालिकाको मेयरमा निर्वाचित भएका थिए। नेकपा एमालेका तर्फबाट उम्मेदवार बनेका स्थापितले "मेरो पौरख, मेरो गौरव, मेरो काठमाडौँ" भन्ने नारा ल्याएका थिए। उनी मेयर भएकै बखतमा पशुपति क्षेत्र, माइतीघर, तीनकुने जस्ता ठाउँमा निर्माण भएका अव्यवस्थित घर-टहराहरू भत्काइएका थिए।

केशव स्थापित राजा ज्ञानेन्द्रको प्रत्यक्ष शासनकालमा पुनः मेयर मनोनित भए। त्यसैबेला माओवादीसँग पनि उनको हिमचिम बढेको थियो । शाही मेयर भएर माओवादीका लागि ‘लजिस्टिक सामान’ सप्लाई गरेको आशंकामा उनलाई मेयरबाट हटाइएको थियो।

## करियर 
२०४३ सालको काठमाडौं नगरपञ्चायतको चुनावमा उनी तत्कालीन नेकपा (माले)का तर्फबाट उपप्रधानपञ्चको जनपक्षीय उम्मेदवार थिए । 

### खेलकुद परिषद्को सदस्य सचिव
उनी राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपालका नवौँ सदस्य सचिव थिए। उनले वि.सं. २०५१ देखि वि.सं. २०५२ सम्म उक्त पदमा रहेर काम गरेका थिए।

### उपत्यका विकास प्राधिकरण प्रमुख
उनलाई सरकारले वि.सं. २०६९ सालमा काठमाडौँ उपत्यका विकास प्राधिकरणको प्रमुख आयुक्तमा नियुक्त गरेको थियो। नौ महिना नबित्दै उनलाई पदमुक्त गरेको थियो। २०७९ बैशाखमा बाबुराम भट्टराईले उनलाई " डेट एक्सपाइर्ड औषधि भएकाले हटाउनु परेको बताएका थिए।   
### भौतिक योजना तथा विकास विकास मन्त्री, बागमती प्रदेश 
### काठमाडौं महानगरपालिका निर्वाचन २०७९ 
बि.सं २०७९ को स्थानीया निर्वाचनमा केशव स्थापित नेकपा एमालेको तरफबाट मेयरको उम्मेदवार भएका थिए।

## बाहिरी लिङ्कहरू
*राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपाल
*केशव स्थापित हटाइए
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:काठमाडौँ महानगरपालिकाका नगरप्रमुखहरू
श्रेणी:नेपाल राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्का सदस्यसचिवहरू
श्रेणी:काठमाडौं महानगरपालिका निर्वाचन २०७९
जीवनराम श्रेष्ठ

**जीवनराम श्रेष्ठ** नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी-एकीकृत समाजवादीका प्रमुख सचेतक हुन्। उनी राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपालका १२ औँ र १६ औँ सदस्यसचिव थिए। उनी दुई पटक उक्त पदमा नियुक्त भएका थिए। पहिलोपटक वि.सं. २०५३ देखि वि.सं. २०५४ सम्म र दोस्रो पटक वि.सं. २०६३ देखि वि.सं. २०६६ सम्म उक्त पदमा रहेर काम गरेका थिए।

जीवनराम श्रेष्ठ हालको नेपाल ओलम्पिक कमिटिको निर्वाचित अध्यक्ष हुन्। उनी नेपाल ओलम्पिक कमिटिको पूर्व महासचिव पनि हुन्।श्रेष्ठ नेपाल स्की संघका अध्यक्ष पनि हुन्।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
*राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपाल
*सदस्य सचिवमा जीवनराम

श्रेणी:नेपाल राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्का सदस्यसचिवहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७४–२०७९
मन्द्रा

**मन्द्रा** एक परम्परागत नेपाली बाजा हो। मन्द्र भन्नाले मादल वा मृदङ्ग हो। यसै मन्द्रबाट मन्द्रा बनेको हो। मन्द्रा थारूमा प्रचलित बाजा हो। यो बाजा मादलजस्तै हुने भएकोले यसलाई हातले हिर्काएर बजाइन्छ। मन्द्राको एकापट्टी बीच भागमा खरी दलिएको हुन्छ। यस बाजामा गीतको भाकाअनुसार तान कस्ने र खुकुलो पार्न सकिन्छ। मन्द्रा दाङ, देउखुरीदेखि सुर्खेतसम्म प्रयोग भएको पाइन्छ। थारू जातिको बड्कीमार नृत्यका साथ अन्य साङ्गीतिक पर्वहरूमा मन्द्रा बजाइन्छ।

## प्रयोग
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:नेपालका परम्परागत बाजाहरू
मारवाडी (गहना)

**मारवाडी** नेपाली गहना हो । यो कानका लोतीमा महिलाले लगाउँछन् । यो सुनबाट बनाइएको र गोलाकार हुन्छ । मारवाडी बीचमा मोटो र छेउमा केही पातलो हुन्छ । 

## बाहिरी लिङ्कहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:गहनाहरू
त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदान

**त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदान**  काठमाडौँको कीर्तिपुरमा रहेको अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदान हो ।

## इतिहास 
सन् १९९६ मा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषदबाट एसोसिएट सदस्य राष्ट्रको सूचीमा सूचीकृत भएपछि मात्र नेपालमा क्रिकेट खेलले व्यवसायिकता पाउन थालेको हो। एसोसिएट सदस्यको रूपमा मान्यता पाएको दुई वर्ष पछि नेपालले एसिसी ट्रफी आयोजना गर्ने जिम्मा पायो। नेपालमा सो समयमा एउटा पनि अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको क्रिकेट मैदान नभएको अवस्थामा भारतीय टेलिभिजन जी टिभीले नेपालमा क्रिकेट मैदानको निर्माण गर्न चासो देखाएको थियो। मान्यता पाएपछि र आयोजना गर्ने समयावधिमा नेपाल क्रिकेट सङ्घ (क्यान) र त्रिभुवन विश्वविद्यालयबीच पाँच वर्षे सम्झौता भयो। वर्तमान समयमा क्यानले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्झौता नविकरण गर्दै मैदानलाई लिजमा सञ्चालन गरिहेको छ। सुरुआतमा मैदान फुटबल गतिविधि सञ्चालनका लागि प्रस्ताव भएपनि पछि मात्र क्रिकेट मैदान बनाउने निर्णय भयो र जी टिभीको लगानीमा मैदान निर्माण भयो र नेपालले एसिसी ट्रफी १९९८ प्रतियोगीता आयोजना गर्न सफल भएको थियो।

## भौतिक संरचना
२० हजारभन्दा बढी दर्शक अटाउने क्षमता रहेको यस क्रिकेट मैदानमा आठ वटा पिच रहेका छन् । अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता पाएको यो मैदानमा पूर्वाधारको विकास अझै हुन सकेको छैन।

## क्रिकेट प्रतियोगिताहरू
* नेपाल प्रिमियर लिग २०८१

## चित्र दीर्घा

चित्र:Kirtipur Criket Ground1.JPG|खेल मैदानमा दर्शक बस्ने स्ट्यान्ड
चित्र:Kirtipur Criket Ground2.JPG|क्रिकेट मैदानमा खेल हुँदै
चित्र:Kirtipur Criket Ground3.JPG|क्रिकेट मैदान
चित्र:Kirtipur Criket Ground4.JPG|क्रिकेट मैदान
चित्र:Kirtipur Cricket Stadium.jpg| **क्रिकेट मैदान** 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:क्रिकेट
श्रेणी:खेल मैदानहरू
नेपाल राष्ट्रिय क्रिकेट टोली

**नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टिम** (), **टिम नेपाल**, **गोर्खाली** वा **द राइनोज** जस्ता नामले समेत चिनिने नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगितामा भाग लिने क्रिकेट टोली हो । यस टिमको आधिकारिक निगमन संस्था नेपाल क्रिकेट सङ्घ हो । सन् १९९६ देखि अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषदको सदस्य राष्ट्रको रूपमा रहदैं आएको यो टोली आरम्भमा सन् १९८८ देखि सन् १९९६ सम्म सम्बद्ध राष्ट्रको रूपमा रहेको थियो । सन् २०१४ जुन देखि २०१५ आइसिसी पुरुष टि२० विश्वकप छनौट प्रतियोगितासम्म आइसिसीले नेपाललाई ट्वान्टी२० अन्तर्राष्ट्रियको मान्यताप्राप्त टिमको श्रेणीमा राखेको थियो । सन् २०१८ मार्च १५ मा नेपालले २०१८ क्रिकेट विश्वकप छनौट प्रतियोगिताको पहिलो प्ले-अफ खेल जिते पश्चात एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय खेल (साथै ट्वान्टी२० अन्तर्राष्ट्रिय) खेल्ने मान्यता प्राप्त गरेको हो ।

## वर्तमान
अन्तराष्ट्रिय स्तरमा नेपालले क्रिकेटमा आफ्नो वलियो उपस्थिति जनाउन थालेको छ । सन् २०२३ मा जिम्वावेमा भएको एकदिवशीय विश्वकप क्रिकेट छनौटमा सातौ भएको नेपाल सन २०२७ सम्म एक दिवसीय मान्यता प्राप्त देश बनेको छ ।

## सुरुवात 
सन् १९२० तिर नेपालमा राज गरिरहेको राणा वंशबाट भएको हो । सन् १९२० तिर जब बेलायतबाट राणाहरु पढाइ सकेर फर्के तिनीहरूलाई यस खेलले आकर्षित गरेको हुँदा उनीहरूले नेपालमा पनि यस खेलको सुरुवात गरेका हुन् । सन् १९४६ मा नेपालमा क्रिकेटलाई उकास्नका लागि क्रिकेट असोसियेसन अफ नेपाल को स्थापना भयो ।

सन् १९५१ मा आएर जब नेपालमा राणाहरूको अन्त्य भयो त्यस बेला देखि क्रिकेट साधारण जनतामाझ पुग्न सफल भयो । क्रिकेट असोसियेसन अफ नेपाल नेपालको राष्ट्रिय खेलकुद मा समावेश गरियो जसले क्रिकेटलाई झन् सम्पूर्ण नेपालीहरू माझ पुग्न सरल बनाइदियो । सन् १९८० को दशक सम्म क्रिकेट काठमाण्डौं उपत्यकामा मात्र सिमित थियो । सन् १९९० देखि क्रिकेट पुरै नेपालमा खेल्न तथा यसको पहुँच भयो ।

## अन्तर्राष्ट्रिय मैदानहरू 
कीर्तिपुर स्थित त्रिवि क्रिकेट मैदान र कागेश्वरी मनोहरा स्थित मूलपानी क्रिकेट रङ्गशाला एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त नेपालका दुई अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट रङ्गशालाहरू हुन्।

## प्रतियोगिता इतिहास 
### आइसीसी क्रिकेट विश्वकप
### आइसिसी टिट्वान्टी विश्वकप
### आईसीसी क्रिकेट विश्वकप छनौट 
### ICC T20 World Cup Qualifier
### Asia Cup
### Asia Cup Qualifier 
### Asian Games 
### World Cricket League / Cricket World Cup League 2
### South Asian Games 
## खेलाडीहरू
### सञ्चित खेलाडीहरू
# भुवन कार्की
# महेश क्षेत्री
# पृथु बास्कोटा

## सन्दर्भहरू
श्रेणी:राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीहरू
श्रेणी:खेलकुद
यलम्बर (बाजा)

**यलम्बर** एक प्रकारको बाजा हो । यो हेर्दा बाँसको ढुङ्ग्रो जस्तो हुन्छ । यो बाजा भालुबाँसका दुवै आँख्ला (जोर्नीको गाँठो) नफुटेको गिँडबाट बनाइएको हुन्छ । यो बाजाको बीच भागमा एक अङ्गुल लामो र एक अङ्गुल चौडाइको प्वाल पारिएको हुन्छ । प्वालको दुवैतिर दुई वटा तार निकालिएका हुन्छन् । प्वालको ठीकमाथि तारमा बाँसको पातलो पाता अड्याइएको हुन्छ । यलम्बर तालबाजाअन्तर्गत पर्छ । यसको नाम प्रथम किराँत राजा यलम्बरको नामबाट रहन गएको हो भनिन्छ ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*यलम्बर बजाउँदै सिक्किमबाट

श्रेणी:बाजाहरू
छुरिम शेर्पा

**छुरिम शेर्पा** कीर्तिमानी पर्वतारोही हुन्। उनले एक साताभित्र दुई पटक सगरमाथा आरोहण गरेर कीर्तिमान कायम गरेकी हुन्। छुरिमले वि.सं. २०६९ वैशाख ३० र जेठ ६ गते (सन् २०१२ मे १२ र १९) गरी दुई पटक सगरमाथा शिखर (८ हजार ८ सय ४८ मिटर)मा पाइला टेकेकी हुन्।

सगरमाथा शिखरमा पुग्ने उनी २१ औँ नेपाली महिला हुन्।

## जीवनी
उनी ताप्लेजुङको घुन्सा-१, लेलेपमा जन्मेकी हुन्। उनी डुन्डु शेर्पा र लाटेन शेर्पाकी काहिँली छोरी हुन्। पाँच दिदीबहिनी र तीन दाजुभाइसँगै हुर्केकी उनले आठ कक्षासम्म पढेकी छन्।

## सम्मान
एक सातामा दुई आरोहणका लागि उनलाई गिनिज बुकमा दर्ता गरिएको छ। शेर्पालाई फेब्रुअरी २५मा गिनिज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्डको प्रमाण-पत्र काठमाडौंमा प्रदान गरियो। त्यस्तै नेपाल सरकारको युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयले राष्ट्रिय युवा प्रतिभा सम्मान दियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
*कीर्तिमानी छुरिम
*युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयको सूचना
*छुरिमको छलाङ 

श्रेणी:पर्वतारोही
श्रेणी:सन् १९८४ मा जन्म
श्रेणी:ताप्लेजुङ जिल्लाका मानिसहरू
भान्तालं

**भान्तालं** काठमाडौँ उपत्यकाको एक प्रकारको पहिरन हो । यो नेवार समुदायका अविवाहित महिलाले लगाउने दौरा सुरूवालजस्तै पोशाक हो । यसमा खैरो, रातो, हरियो रंगमा ठाडा धर्का हुन्छन् । सुरूवालको जाँघ भने निकै ठूलो हुन्छ ।
शिखर (बाजा)

**शिखर** गोरखातिर प्रचलित सुरबाजा हो । यो बाजाले मुखले फुकेर बजाइन्छ । यो तामाबाट बनेको हुन्छ । यसको आवाज निस्कने मुख गोलो हुन्छ । यो दुई हात जति लामो हुन्छ । यो बाजा अङ्ग्रेजीको यु आकारको घुमाउरो हुन्छ ।
शिरबन्दी

**शिरबन्दी** नेपाली गहना हो । यो सौभाग्यवती नारीले सिउँदोबाट लर्के गरी शिरमा लगाउने, सुनको फित्ता जस्तो, तीन लहरा परेको र टुप्पोमा झुप्पो भएको गहना हो । यो निकै आकर्षक हुन्छ । यो गहना राम्रो साइतको कार्यहरूमा लगाउने गरिन्छ । बाहुन, क्षेत्री, मगर, गुरुङ, नेवार, राई, लिम्बू आदि जातिमा शिरबन्दी गहना प्रचलित छ ।

## बाहिरी लिङ्कहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:गहनाहरू
चाम्रे

**चाम्रे** नेपाली परिकार हो । यो भिजाएको चामललाई केही बेर तेल वा घिउमा भुटेर पानी हाली बाफले मात्र पकाइएको खाद्य हो। यसलाई झन्डै पुलाउसित दाँज्न सकिन्छ। गुन्द्रुकको अचारसित चाम्रे खाने चलन छ।

## बाहिरी लिङ्कहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:परिकार
श्रेणी:चामलका परिकारहरू
सिन्की

thumb|सिन्कीको झोल
**सिन्की** मूलाबाट बनाइने नेपाली तरकारी हो । मूलाका फेदको अथवा मूलालाई किच्याएर गुन्द्रुक जस्तै खाडल वा गोल्फु, घैँटो आदिमा हालिन्छ। गुन्द्रुकभन्दा बढी अमिलो हुन्छ हुने हुनाले यसको अचार र झोलिलो तिहुन खाने गरिन्छ। सिन्की पाचनको काम गर्छ अनि धेरै दिनसम्म राख्‍न सकिन्छ।

## बाहिरी लिङ्कहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पकवान
श्रेणी:नेपाली परम्परागत खानाका परिकारहरू
कर्द

**कर्द** सानो हतियार हो । यो चक्कु वा छुरीजस्तो हुन्छ । तर मोडिदैन । यसलाई खुकुरीसँगै दापमा राखिन्छ।

## बाहिरी लिङ्कहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:हतियार
श्रेणी:धारिला हतियारहरू
कत्ती

**कत्ती** एउटा ठूलो हतियार हो। यसको प्रयोग पूजामा बलिदिने वा कुनै शुभ कार्यमा मार हान्नुपर्दा गरिन्छ। यसको वजन पनि धेरै हुन्छ। यसको एकछेउमा भएको बिँडमा दुई हातले समातेर मात्र चलाउन सकिन्छ। पाइन हालेको फलामको कत्ती राम्रो हुन्छ।
 
## बाहिरी लिङ्कहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:हतियार
श्रेणी:धारिला हतियारहरू
अपुंगो

**अपुंगो** पूजापाठमा बनाइने प्रसाद वा नैवेद्य हो । यो देवकार्यमा चलाईने गहुँको पिठो अथवा चामलको पिठोमा दूध, चिनी, घिउ, ल्वाङ आदि मिसाएर बनाइन्छ । 

## बाहिरी लिङ्कहरू 
* केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:परिकार
बिगौती

**बिगौती** भर्खर ब्याएका गाई–भैँसीको दूध पकाउँदा बन्ने परिकार हो । बिगौती यस्तो दूध फाटेर पानी सुकेपछि तयार हुन्छ । यो कुराउनी जस्तो बुरबुरे हुन्छ । यसको अर्को नाम बिघौरी पनि हो । 
गाई‍-भैंसी ब्याएको केही दिनसम्म यसका दूधबाट राम्रो दही बन्दैन। त्यसबेला बिगौती बनाउने चलन छ । 

## बाहिरी लिङ्कहरू
* केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:परिकार
साधना प्रधान

**साधना प्रधान** नेपालका पहिलो महिला पत्रकार हुन्।  यिनले कुमारी कामाक्षादेवी सँग मिलेर वि.सं. २००८ सालमा **महिला** नामक पत्रिका प्रकाशित गरेकी थिइन्।
साधना प्रधान एमाले नेतृ साहना प्रधानकी दिदी तथा पूर्व प्रधानमन्त्री मनमोहन अधिकारीकी श्रीमती हुन्। नेपालको शिक्षा क्षेत्रको इतिहासमा वि.सं. २००४ सालमा पहिलो पटक चार जना महिलाहरू - साधना प्रधान, साहना प्रधान, अंगुरबाबा जोशी र भुवनसिंहले प्रवेशिका परीक्षा दिएका थिए।

## बाल्यकाल तथा शिक्षादिक्षा
साधना प्रधान बर्मामा हुर्केकी हुन्। उनको परिवार दोस्रो विश्वयुद्धको बेला भागेर नेपाल आएको थियो। शिक्षाको जग बर्मामैँ बसालेकि उनले २००४ सालमा नेपालमा प्रवेशिका परीक्षा दिने हिम्मत गरिन र नेपालको इतिहासमा प्रवेशिका परीक्षा दिने पहिलो महिलाहरूमा आफ्नो नाम दर्ज गरिन्।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:नेपालको पहिलो
श्रेणी:महिला पत्रकार
श्रेणी:बिबिसी १०० महिला सम्पादन-थनमा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
पान्डोरा

ग्रिक लोककथा अनुसार, **प्यान्डोरा** (ग्रिक, ) पहिलो स्त्री मानव हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:ग्रिक लोककथा
खड्ग

**खड्ग** प्राचिन समयमा युद्ध लड्नका लागि प्रयोग गरिने धारिलो हतियार हो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हतियार
श्रेणी:धारिला हतियारहरू
चक्कु

**चक्कु** धार भएको भागलाई दोबारेर बिँडभित्रै छोपिने सानो काट्ने हतियार हो। यो धेरैजसो फलाम, तामा, स्टील, चरेस र टाइटानियमले बनेको हुन्छ। यो भान्सामा सब्जी काट्न, मासुमंस काट्न लगायतका अन्य कार्यमा प्रयोग हुन्छ। यो मानाव जीवनमा धेरै पहिला पाषाण युगदेखि प्रयोग भइरहेको एक महत्त्वपूर्ण औजार हो।
## चक्कु निर्माण
चक्कु निर्माण प्रक्रियामा यी वस्तुहरूको प्रयोग भएको हुन्छ-
# पाता
# हेन्डल
# टुप्पा
# धार
5.
6.माथिल्लो धार
7.
8.
9.
10.

### चक्कुको पाता
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*American Knife & Tool Institute
*Interactive knife steel database and comparison graph builder

श्रेणी:धारिला हतियारहरू
श्रेणी:हतियार
छुरा

**छुरा** कपाल वा दाह्री खौरने चक्कु जस्तो सानो बिँड भएको लाग्ने हतियार हो । 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हतियार
श्रेणी:धारिला हतियारहरू
खुँडा

**खुँडा** टुप्पो चेप्टो र थोरै घुमाउरो भएको अर्धचन्द्राकार ठूलो खड्ग हो । यो एकप्रकारको घातक हतियार हो । खुँडाको प्रयोग विशेषत: दसैंको बेलामा दसैंघरमा मार हान्न प्रयोग गरिन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हतियार
श्रेणी:धारिला हतियारहरू
सिंगा (बाजा)

**सिंगा** एक प्रकारको बाजा हो । यो बाजा देख्दा नरसिंगाजस्तै हुन्छ । नरसिंगासँग मिल्दोजुल्दो तर सानो भए पनि यसको आवाज फरक हुन्छ । यो बाजा फुकेर बजाइन्छ । यसलाई कतैकतै सिङ्घा पनि भनेको वा लेखेको हुनसक्छ । यो बाजा अर्धचन्द्राकार हुन्छ । यो तीन हात जति लामो हुन्छ । यो बाजा तामाको गोलो पाताबाट बनेको हुन्छ । यो बाजा बिहा, व्रतबन्ध आदि उत्सवहरूमा विशेषतः थारू समाजमा प्रचलित छ ।
भुवन ढुङ्गाना

**भुवन ढुङ्गाना** नेपाली साहित्यकार हुन। भुवन ढुङ्गानाको जन्म वि.स. २००३ साल जेठ ३ गते विराटनगर मोरङमा भएको हो। ढुङ्गानाको पहिलो प्रकाशित कृति 'शब्दकोशको अ झैं' कविता भएपनि उनी नेपाली कथाकारको रूपमा परिचित छिन्। 
## वाल्यकाल
‍
## शिक्षा
* एम.ए.-अङ्ग्रेजी साहित्य (त्रि वि वि, नेपाल)
*बी. एल.(त्रि वि वि,नेपाल)
* बङ्गाली भाषामा स्नातक (शान्ति निकेतन, भारत)
* भारतीय शास्त्रीय नृत्यमा स्नातक (शान्ति निकेतन, भारत)

## प्रकाशित कृतिहरू
# युद्धको घोषणा गर्नुभन्दा अघि

## सन्दर्भ सामग्री
## बाहिरी कडीहरू
## यी पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:नेपाली महिलाहरू
श्रेणी:सन् १९४७ मा जन्म
श्रेणी:खस जाति
भागिरथा श्रेष्ठ

**भागिरथा श्रेष्ठ** समाज सुधारक नेपाली महिला हुन। भागिरथा वि स १९६० ताका समाजमा रहेको कुरीति हटाउन अग्रसर थिइन। समाजको कुरीति हटाउनकै लागि आफ्ना ६८ अनुयाइ सहित अरुण नदिमा हामफलेर सामुहिक आत्महत्या गरिन। 

## सन्दर्भ सामग्री
## बाहिरी सूत्र
मुण्डमाला

**मुण्डमाला** (शाब्दिक अर्थ; *टाउकोहरूको माला*) जसलाई **कपालमाला** वा **रुण्डमाला** पनि भनिन्छ, हिन्दु प्रतिमाशास्त्र र तिब्बती बौद्ध प्रतीकात्मकतामा काटिएका मानव टाउको वा खप्परहरूद्वाा निर्मित एकप्रकारको माला हो। हिन्दु धर्ममा, मुण्डमाला दैवी माता र भगवान शिवका भयानक स्वरूपहरूको एक विशेषता हो; भने बौद्ध धर्मको तिब्बती बौद्ध परम्परामा यसलाई क्रोधित देवताहरूद्वारा धारण गरिएको देखाइन्छ।

## हिन्दु प्रतिमाशास्त्र 
### भयानक देवीहरू 
मुण्डमाला प्रायः दस भयानक तान्त्रिक देवीहरूको समूह महाविद्याहरूको प्रतिमाशास्त्रमा पाइन्छ। प्रमुख महाविद्या कालीले प्रायः काटिएका ताजा टाउकोको माला लगाएकी हुन्छिन्। उनको रगत लतपतिएको मालाबाट बग्ने रगतले उनको शरीर नुहाइदिन्छ। मुण्डमालामा टाउकोको सङ्ख्या सामान्यतया पचास वर्णन गरिएको छ। अन्य महाविद्याहरू जस्तै तारा, छिन्नमस्ता, भैरवी, धूमावती र मातङ्गीलाई मुण्डमाला लगाएको चित्रण वा वर्णन गरिएको छ; देवीले आफ्नो हातमा काटिएको टाउको वा खप्पर (कपला) पनि समातेकी हुन सक्छिन्। भैरवीको वर्णनमा, भर्खरै काटिएका टाउकोहरूले देवीको उनको स्तनमा रगत वान्ता गर्छन् भनिएको छ।

मुण्डमाला लगाएको चित्रण गरिने अन्य उग्र देवीहरूमा चामुण्डा र महाकाली पनि पर्छन्।

### शिव 
भगवान शिव र उनका उग्र स्वरूपहरूलाई प्रायः मुण्डमाला लगाएको चित्रण गरिन्छ; शिव खरानीले ढाकिएका हुन्छन् भने खप्परहरूले उनलाई सुशोभित गर्दछन्। पहाडी चित्रकलाहरूमा प्रायः शिवको परिवारले मुण्डमाला बनाइरहेको देखाइन्छ। शिवका छोरा कार्तिकेयले पितालाई वा उनकी माता पार्वतीलाई टाउको हस्तान्तरण गरेर मद्दत गर्छन्, जबकि पार्वतीले ती टाउकोहरू एकएक गर्दै उन्छिन्। अर्को दृश्यमा मातापिताले मुण्डमाला बनाइरहेको बेला कार्तिकेय र उनका भाइ (अन्य पुराण अनुसार दाजु) गणेश नजिकै खेलिरहेको देखाइन्छ।

शिवको भयानक रूप भैरवका साथै बटुक-भैरव जस्ता भैरवका विभिन्न स्वरूपहरूलाई मुण्डमाला लगाएको चित्रण गरिएको छ। मुण्डमाला लगाउने शिवका अन्य उग्र रूपहरूमा वीरभद्र, गजासुरसंहार र आठ हात भएका अघोरमूर्ति समावेश छन्।

### प्रतीकवाद 
कालीको प्रतिमाशास्त्रमा मुण्डमालामा रहेका पचास वा बाउन्न वटा टाउको वा खप्परहरूले संस्कृत वर्णमालाका अक्षरहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने वर्णन गरिएको छ, जसले कालीलाई 'शब्द ब्रह्म' (ध्वनिको रूपमा चिनिने परम सत्य र पवित्र अक्षर ॐ को आदिम ध्वनि) को रूपमा सङ्केत गर्दछ। अर्को व्याख्या अनुसार, मुण्डमालाले युद्धमा देवीद्वारा मारिएका शत्रु र असुरहरूको टाउकोको प्रतीक मानिन्छ। शिवको प्रतिमाशास्त्रमा मुण्डमालाले मानव अस्तित्वको निरन्तर सृष्टि र विनाशको चक्रलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ। अक्षोभ्यका स्वरूपहरू सामान्यतया भयानक हुन्छन् र उनीहरूलाई मुण्डमालाका साथै खप्पर र सर्पहरू लगाएको चित्रण गरिन्छ। यसमा अचल, हेरुक, चक्रसंवर र यमान्तक समावेश छन्। हिन्दु शिवबाट साभार गरिएका महाकालले पनि मुण्डमाला धारण गर्छन्। हेवज्र र उनका भयानक स्वरूपहरूले पनि मुण्डमालालाई सुशोभित गर्छन्।
मरिची, वज्रवाराही, गुह्येश्वरी र डाकिनीहरू जस्ता क्रोधित बौद्ध देवीहरूलाई मुण्डमाला लगाएको चित्रण गरिन्छ।

नेपालमा देवीको रूपमा पुजिने कन्या कुमारीलाई बौद्ध धर्मावलम्बीहरूले वज्रवाराहीको रूपमा चिन्छन्। उनले चाँदीको मुण्डमाला लगाउँछिन् जसले वज्रवाराहीको रूपमा उनको पहिचान र उनको उग्र स्वभावलाई सङ्केत गर्दछ। हिन्दु प्रतिमाशास्त्रमा जस्तै, बौद्ध प्रतिमाशास्त्रमा पनि मुण्डमालाले संस्कृत वर्णमालाको प्रतीक मानिन्छ। चक्रसंवरको प्रतिमाशास्त्रमा, यसले "प्रपञ्च वा दृश्य जगतको त्याग"  का साथै उनकी शक्ति वज्रवाराहीसँगको मिलन (जब सँगै चित्रण गरिन्छ) लाई बुझाउँछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु धर्म
बालुवाटार सत्याग्रह

**बालुवाटार सत्याग्रह** (अङ्ग्रेजीमा Occupy Baluwatar)  नेपालको महिला हिंसा र दण्डहीनता विरूद्धको अभियान हो।
देशमा बढ्दो दण्डहीनता तथा महिला हिंसा विरूद्ध प्रधानमन्त्रीको सरकारी निवास बालुवाटार अगाडि धर्नामा जुटेका महिला अधिकारकर्मीहरूको सामुहिक अभियानलाई अकुपाई बालुवाटर नाम दिइएको हो।
बाबुराम भट्टराई सरकार रहँदै देखि बालकृष्ण ढुंगेल लगायत हत्याका दोषीहरूलाई कारबाहीको माग गर्दै महिलाहरूले म महिनौसम्म प्रदर्शन गरेका हुन्। प्रर्दशन गरिरहेका उनीहरूलाई वाइसिएलका कार्यकर्ताहरूले आक्रमण समेत गरे। ढुंगेलको तस्वीरसहितका व्यानर बोकेर प्रर्दशन गरिरहेको अभियानकर्तामाथि वाईसिएलले हस्तक्षेप गरेको थियो। 
आन्दोलन बाबुराम भट्टराई सरकार ढलेर प्रधान न्यायाधीश खिलराज रेग्मीको अध्यक्षतामा मन्त्रीपरिषद् बनेपछि पनि जारी छ।
यो आन्दोलनमा सीता राई, सरस्वती सुवेदी तथा छोरीमैया महर्जन प्रतिनिधिमूलक घटनाहरू हुन्, जसलाई राज्य र केही नेताको मिलेमतोमा दबाउन खोजिएको थियो । तर युवा पुस्ता सामान्य नागरिकको वेदनालाई मूकदर्शक बनेर हेर्न चाहेन र पीडितलाई न्यायको लागि साथ दिने संस्कृति निर्माणका लागि सडकमा उत्रे । यो कुनै पनि पार्टी वा सङ्घ-संस्थाहरूको आह्वानमा सुरु गरिएको होइन । यो सरकार विरोधी आन्दोलन पनि होइन ।   यो महिला हिंसा र दण्डहिनताको चरम सिमा रोक्न गरिएको आन्दोलन हो।
महिला हिंसा अन्त्य गर्न तथा दण्डहीनताको अन्त्यका लागि गरिएको अभियानमा खिलराज रेग्मीको अन्तरिम चुनावी मन्त्रीपरिषद् ले पनि निराश पारेको यसका अभियन्ताहरूले बताएका छन्।  

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
* आन्दोलनको वेवसाइट 

श्रेणी:सामाजिक आन्दोलन
भान्सा

**भान्सा** खाना बनाउनको लागि प्रयोग गरिने कोठा वा घरको एक भाग हो। भान्सा घर वा कोठा खाना पकाउने, खाने,खाना सुरक्षित  र सफा राख्ने ठाँउ हो।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:भान्सा
श्रेणी:कोठाहरू
बैठक कोठा

**बैठक कोठा** घरमा आगन्तुकहरूसँग भेटघाट, आराम आदि गर्नको लागि बनाईएको कोठा हो ।

श्रेणी:कोठाहरू
राष्ट्रिय सहकारी दिवस

**राष्ट्रिय सहकारी दिवस** नेपालमा प्रत्येक वर्ष चैत २०मा मनाइन्छ । 

नेपालमा वि. सं. २०१३ चैत २० गते चितवनको बखानपुर ऋण सहकारी संस्थाको स्थापना भइ सहकारी आन्दोलनको सुरुवात भएको दिनलाई स्मरण गर्दै हरेक वर्ष चैत २० गते राष्ट्रिय सहकारी दिवस मनाउने गरिएको हो । 

## सन्दर्भ सामग्री
## बाहिरी लिङ्कहरू
*सहकारी दिवसको भव्य तयारी
*सहकारी र एकीकरण 

श्रेणी:नेपालका राष्ट्रिय स्तरका दिवसहरू
राष्ट्रिय सहकारी संघ

**राष्ट्रिय सहकारी महासङ्घ (नेपाल)** नेपालका सहकारी संघसंस्थाहरूको छाता सङ्गठन हो। सहकारी ऐन २०४८ अनुसार यसको स्थापना २०५० असार ६ गते भएको थियो। 

महासंघमा हाल देशभरका ३२१ विषयगत सहकारी संघहरू तथा जिल्ला सहकारी संघहरू सदस्य रहेका छन्। त्यसैगरी १२ वटा कर्पोरेट सदस्यहरू पनि छन्।  ती विषयगत सङ्घ तथा जिल्ला सहकारी सङ्घ हरू मार्फत तिनमा आबद्ध रहेका देशभरका ३४,५१२ सहकारी संस्थाहरू पनि यस महासंघमा आबद्ध रहेका छन्। 
महासंघको अध्यक्ष केशव बडाल रहेका छन्।

राष्ट्रिय सहकारी महासंघले २०५४ सालदेखि अन्तरराष्ट्रिय सहकारी गठबन्धन (International Cooperative Alliance) को सदस्यता हासिल गरेको छ।

## सम्बन्धित लेखहरू
* राष्ट्रिय सहकारी विकास बोर्ड
* सहकारी विभाग
* सहकारी प्रशिक्षण केन्द्र
* कृषि तथा सहकारी मन्त्रालय

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य सूत्र
* राष्ट्रिय सहकारी संघको आधिकारिक वेवसाइट

श्रेणी:नेपालको राष्ट्रिय स्तरका सङ्गठनहरू