अमृता प्रीतम

**अमृता प्रीतम** (१९१९-२००५) पञ्जाबीको सबैभन्दा लोकप्रिय लेखकहरू मध्ये एक थिइन् । पञ्जाबको गुजरावाला जिल्लामा जन्मेकी अमृता प्रितमलाई पञ्जाबी भाषाको पहिलो कवियत्री मानिन्छ । उनले लगभग १०० पुस्तकहरू लेखेकी छिन् जसमा उनको चर्चित आत्मकथा 'रसीदी टिकट' पनि समावेश रहेको छ । अमृता प्रितम त्यो साहित्यकाहरू मध्ये थिइन् जसको कृतिहरूलाई अनेक भाषाहरूमा अनुवाद गरिएको थियो । आफ्नो अन्तिम दिनहरूमा अमृता प्रितमलाई भारतको दोस्रो सबभन्दा ठुलो सम्मान पद्म विभूषण पनि प्राप्त भएको थियो । उनलाई साहित्य एकेडेमी पुरस्कारले पहिले नै सम्मानित गरिएको थियो ।

## जीवनी
### प्रारम्भिक जीवन
अमृता प्रीतमको जन्म जन्म 31 अगस्त, 1919 मा भएको थियो । अमृता एक कवयित्री थिइन् र उनका कविताहरु भावना, प्रेम र संवेदनाहरूले भरिएका हुन्थे ।

### शिक्षा एवम् कार्यजीवन
अमृताको बाल्यकाल लाहौरमा बित्यो र शिक्षाा पनि वही नै सम्पन्न भयो ।

### साहित्यिक यात्रा
अमृता प्रीतम लेखनयात्रा पंजाबी भाषाबाट शुरुवात गरिन् र किशोरावस्थाबाटै कविता, कथा र निबंध लेख्न शुरु गरिन् । अमृता जब ११ वर्षकी थिइन् त्यही समयमा नै उनी आमाको निधन भयो जसले गर्दा घरको जिम्मेवारी उनको काँधमा आइपर्‍यो । उनी ती कम साहित्यकारहरुमध्ये हुन् जसको पहिलो सङ्कलन १६ वर्षको उमेरमा प्रकाशित भएको थियो । फेरि १९४७ साल भारत-पाकिस्तान विभाजनको समय आयो, उनीले विभाजनको पीडा सहनुपर्‍यो, र त्यो पीडालाई उनले धेरै नजीकबाट महसुस गरेकी थिईन्, उनका केही कथाहरूमा त्यो पीडा महसूस गर्न सकिन्छ । विभाजनको समयमा उनका परिवार भारतको दिल्लीमा आएर बस्यो । अब उनले पंजाबीको साथ-साथ हिन्दीमा पनि लेख्न शुरु गरिन् । उनको प्रीतम सिंहसँगको वैवाहिक जीवन सन् १९६० मा तलाकका साथ टुट्यो ।

## लेखनशैली
## लेखन एवम मुख्य कृतिहरू
### उपन्यास
* पाँच बरस लंबी सड़क
* पिंजर 
* अदालत
* कोरे कागज़
* उनचास दिन
* सागर और सीपियाँ
* नागमणि
* रंग का पत्ता
* दिल्ली की गलियाँ
* तेरहवाँ सूरज
* जिलावतन (१९६८)|

### आत्मकथा
* रसीदी टिकट (१९७६)

### कथा सङ्ग्रह
* कहानियाँ जो कहानियाँ नहीं हैं 
* कहानियों के आँगन में

### संस्मरण
* कच्चा आँगन
* एक थी सारा।

### कविता
* अमृत लहरें (१९३६)
* जिन्दा जियां (१९३९)
* ट्रेल धोते फूल (१९४२)
* ओ गीता वालियां (१९४२)
* बदलम दी लाली (१९४३)
* लोक पिगर (१९४४)
* पगथर गीत (१९४६)
* पंजाबी दी आवाज(१९५२)
* सुनहरे (१९५५)
* अशोका चेती (१९५७)
* कस्तूरी (१९५७)
* नागमणि (१९६४)
* इक सी अनीता (१९६४)
* चक नाबर छ्त्ती (१९६४)
* उनीझा दिन (१९७९)
* कागज़ ते कैनवास (१९८१) - ज्ञानपीठ पुरस्कार

## पुरस्कार
अमृतालाई राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रय पुरस्कारद्वारा सम्मानित गरियो, जस्मध्ये केही प्रमुख छन् १९५६ मा साहित्य अकादमी पुरस्कार, १९५८ मा पंजाब सरकारका भाषा विभाग द्वारा दिइएको पुरस्कार, १९८८ मा बल्गारिया वैरोव पुरस्कार; (अन्तर्राष्ट्रीय) र १९८२ मा भारतको सर्वोच्च साहित्यिक पुरस्कार ज्ञानपीठ पुरस्कार । उनी पहिलो महिला थिइन् साहित्य अकादमी पुरस्कार पाउने र साथ साथै उनी पहिलो पंजाबी महिला पनि थिइन जो १९६९ मा पद्मश्री सम्मान द्वारा सम्मानित पनि भइन् ।

* साहित्य अकादमी पुरस्कार (१९५६)
* ’पद्मश्री’बाट अलंकृत (१९६९)
* डॉक्टर ऑफ़ लिटरेचर (दिल्ली युनिवर्सिटी- १९७३)
* डॉक्टर ऑफ़ लिटरेचर (जबलपुर युनिवर्सिटी- १९७३)
* बल्गारिया वैरोव पुरस्कार (बुल्गारिया - १९७९)
* भारतीय ज्ञानपीठ पुरस्कार (१९८१)
* डॉक्टर ऑफ़ लिटरेचर (विश्व भारती शांतिनिकेतनी- १९८७)
* फ़्रांस सरकार द्वारा सम्मान (१९८७)
* पद्म विभूषण (२००४)

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:साहित्यकार
श्रेणी:महिला व्यक्तित्वहरू
श्रेणी:भारतीय महिला साहित्यकारहरू
श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:पन्जाबी मानिसहरू