open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
कोइली (प्रजाति)

**कोइली** एक मिठो बोली भएको पंक्षी हो। यिनीहरू अन्य आगन्तुक चराहरु संगै  गृष्म ऋतुमा नै नेपाल को विभिन्न जङ्गलहरूमा भित्रिएका हुन्छन। बसन्त ऋतुको आगमनसँगै कोइली मिठो स्वर "कुहु" "कुहु" सुनिन थाल्छ। चरा विषेशङ्य का अनुसार भाले कोइली ले पोथी लाई आकर्षित गर्न कराउने गर्दछ। पोथी कोइलीलाई कादम्बरी भनिन्छ। मध्यरातको सन्नाटामा काठमाडौंमा कुहुकुहु भनी कराउने भाले कोइली (एसियन कोयल) का कारण धेरै जसो लाई कोइली कालो रंग को मात्र हुन्छ भन्ने भ्रम रहेको छ| तर यी विविध रंग का पाइन्छन।

नेपाल मा १९ प्रजाति का कोइली पाइन्छन। यी मध्ये १५ प्रजातिले गुँड बनाउँदैनन्। यहाँ पाइने कोइली लाई मूलत तीन प्रकारले चिनिन्छ- कुहुकुहु, काफल पाक्यो र कुक्कु कोइली । कोइलीले अरु चराका गुँडमा फुल पार्छन् र बच्चा हुर्काउने कठिन कार्य अरुलाई नै थोपर्छन। 'काफल पाक्यो भनी बोल्ने कोइलीले बच्चा हुर्काउन चिबे चरालाई रोज्छ भने कुहुकुहु भनी बोल्ने कालो रंगको कोइलीले कागलाई रोजेको हुन्छ। काग नभएको मौका पारेर कोइली कागको गुँडमा फुल पारेर छोड्छ। कागलाई यो कुरा थाह नभएका कारण कागले आफ्नो फुलहरू सँगै कोइलीको फुललाई पनि ओथारो बसेर तताउँछ। फेरी काग आफ्नो फुलहरू सँगै कोइलीका फुलहरूलाई कोरलेर बचेराहरू निकाल्छ। काग आफ्ना चल्लाहरूसँगै कोइलीका चल्लाहरूलाई चारो पानी दिएर पालन पोषण गर्छ। तर चल्लाहरू ठूला भएमा कागको बच्चा कागसँग जाने र कोइलीका बचेराहरू कोइली तिर नै गएर मिसिन पुग्छन्।

)]]
ग्रीष्मकालिन अवधिमा आगन्तुक चराका प्रजातिमध्ये जुरे कोइली लामो दूरी पार गरेर यहाँका जङ्गल आईपुग्छन्। यहाँ आइपुग्ने केही जुरे कोइली अफ्रिकी महादेशबाट लगभग ५ हजार किलोमिटर दूरीको जोखिमपूर्ण यात्रा तय गरेर आउने गरेको पाईएको छ।

## बाहिरी लिङ्कहरू
*http://www.ekantipur.com/nep/2069/12/13/full-story/365117.html -आए है कुहुकुहु कोइली !

## यी पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:चराहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
साझा पुरस्कार

**साझा पुरस्कार** साझा प्रकाशनद्वारा स्थापित पुरस्कार हो ।

साझा प्रकाशनद्वारा वर्षभरि प्रकाशित विभिन्न विधाका पुस्तकहरूमध्ये सर्वोत्कृष्ट कृतिलाई प्रदान गरिन्छ । यस पुरस्कारको स्थापना वि.सं. २०२६ सालमा भएको हो । 

यस पुरस्कारको राशि ५१ हजार छ ।

## पुरस्कृत कृति, वर्ष र व्यक्ति
## बाहिरी लिङ्कहरू
* साझा प्रकाशनको कार्यक्षेत्र 
* साझा पुरस्कार प्राप्त पुस्तकहरू 

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:नेपाली साहित्य पुरस्कारहरू
भूपि शेरचन

**भूपि शेरचन** (वि.स. १९९२-२०४६) नेपाली आधुनिक कवि हुन् । सन् १९६९ मा उनी घुम्ने मेचमाथि अन्धो मान्छे कृतिको लागि साझा पुरस्कारबाट सम्मानित भएका थिए ।

## सुरुवाती जीवन
भूपी शेरचनको (वास्तविक नाम: भूपेन्द्रमान शेरचन) जन्म वि.सं. १९९२ साल पुस (१४ मे १९३७ ] महिनामा मुस्ताङ जिल्लाको थाक टुकुचेमा भएको हो । भूपी ६ वर्षका हुँदा उनकी आमाको मृत्यु भएको थियो । मातृ वात्सल्यविहीन भूपी अत्यन्त स‌म्वेदनशील ए ।

## शिक्षा
अध्ययनको लागि उनी बनारस गए । उनले बि.ए. सम्म अध्ययन गरेका थिए ।

## व्यक्तिगत जीवन
उनले दुई विवाह गरे। दोस्री सहयात्री कान्तिसँग उनले २०२५ सालमा अन्तर्जातीय विवाह गरेका थिए। 

## सेवा, पेसा र संलग्नता
उनी विभिन्‍न संगसंस्ता तथा पेसामा संलग्‍न थिए।

१. नेपाल कमन्युस्ट पार्टीको जिल्ला सचिव(२०१२)२. ठेकेदारी(२०१८ देखि)३. नेपाल राजकीय प्रज्ञा-प्रतिष्ठानका सदस्य(२०२६)

## कृति र रचनाहरू
भूपी शेरचनका प्रकाशित कृतिहरू:-

१. *परिवर्तन  *(नाटक, २०१० साल)२. *नयाँ झ्याउरे *(कविता,२०१० साल)३. *निर्झर *(कविता, २०१५ साल)४. *घुम्ने मेचमाथि अन्धो मान्छे*(कविता, २०२५ साल)५. *अल्झेछ क्यारे पछ्यौरी* (गीत)
:शब्द - भूपि शेरचन
:स्वर - नारायण गोपाल
:संगीत - अम्बर गुरुङ

## पुरस्कार 
१. साझा पुरस्कार(२०२६) 'घुम्ने मेचमाथि अन्धो मान्छे' कविता संग्रहको लागि२. गोरखा दक्षिणबाहु—दोस्रो(२०४२)

## मृत्यु
भूपीको निधन २०४६ साल जेठ १ गते, काठमाडौँमा भयो ।

## सन्दर्भ सामग्री 
## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपाली साहित्य
* नेपाली लेखकहरूको सूची
* भूपी शेरचन रचनासूची

## बाह्य सुत्र
* भूपी शेरचनका रचनाहरू (कविता कोशमा)
* भूपी शेरचनको अन्तर्वार्ता

श्रेणी:साझा पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरु
श्रेणी:सन् १९३७ मा जन्म
श्रेणी:मुस्ताङ जिल्लाका मानिसहरू
अष्टमूर्ति

भगवान शिवका आठ भिन्न स्वरूपलाई अष्टमुर्ति भनिन्छ| अष्टमुर्तिमा देहाय का स्वरूप समाहित छन|

*१. भव
*२. सर्व्
*३. रुद्र्
*४. पशुपति
*५. उग्र
*६. महान
*७. भीम
*८. ईसान

यी आठ स्वरूपलाई निम्न श्लोकबाट प्रसस्ति गाईएको छ |

भवः शर्वो रुद्रः पशुपतिरथोग्रः सहमहांस्तथा भीमेशानाविति यदभिधानाष्टकमिदम्।
अमुष्मिन्प्रत्येकं प्रविचरति देव श्रुतिरपि प्रियायास्मै धाम्ने प्रविहितनमस्योऽस्मि भवते॥२८॥

*अष्ट मुर्ति

http://www.spiritualbangalore.com/knowledge-center/articles/shiva/  शिवमहिमा
जर्सी (स्पष्टता)

**जर्सी** शब्दले निम्न अर्थ बोकेको छ:-
# यूरोपको पश्चिमी फ्रान्समा अवस्थित एक टापु जर्सी टापु
# जर्सी गाई
# न्यू जर्सी
# जर्सी (कपडा)
पञ्च प्रयाग

उत्तर भारतको उत्तराखण्ड राज्यको पञ्च प्रयागमा देवप्रयाग, रुद्रप्रयाग, कर्णप्रयाग, नन्दप्रयाग तथा विष्णुप्रयाग छन् । उत्तराखण्डको प्रसिद्ध पञ्च प्रयाग देवप्रयाग रुद्रप्रयाग कर्णप्रयाग नन्दप्रयाग तथा विष्णुप्रयाग मुख्य नदीहरूको संगममा अवस्थित छन् ।

## देवप्रयाग 
अलकनंदा तथा भगीरथी नदीहरूका संगममा देवप्रयाग नामक स्थान स्थित छ । यसै संगम स्थल पछि यस नदीलाई गङ्गाका नामबाट जान जान्छ । यो समुद्र सतहबाट  १५०० फीटको   ऊंचाईमा स्थित छ । देवप्रयागको   ऋषिकेशबाट  सडक मार्ग दूरी ७० किमी० छ । गढवाल क्षेत्रमा भगीरथी नदीलाई सास तथा अलकनंदा नदीलाई बहू भनिन्छ । देवप्रयागमा शिव मन्दिर तथा रघुनाथ मन्दिर छ, जो    यहांका मुख्य आकर्षण छन् । रघुनाथ मन्दिर द्रविड शैलीबाट  निर्मित छ । देवप्रयागलाई सुदर्शन क्षेत्र पनि भनिन्छ । देवप्रयागमा कागहरु देखिदैनन्, जो    एक आश्चर्यको   कुरा छ ।

## रुद्रप्रयाग 
मन्दाकिनी तथा अलकनन्दा नदीहरूका संगममा रुद्रप्रयाग स्थित छ । संगम स्थलका समीप चामुंडा देवी तथा रुद्गर्नुथ मन्दिर दर्शनीय छ । रुद्र प्रयाग ऋषिकेशबाट  १३९ किमी०को   दूरीमा स्थित छ । यो नगर बद्रीनाथ मोटर मार्गमा स्थित छ । यो मानिन्छ कि नारद मुनिले यसमा संगीतका गूढ रहस्यहरूको जानने को लागि "रुद्गर्नुथ महादेव"को   अराधनाको   थियो।

## कर्णप्रयाग 
अलकनन्दा तथा पिण्डर नदीहरूका संगममा कर्णप्रयाग स्थित छ । पिण्डरको  एक नाम कर्ण गंगा पनि छ, जसका कारण नैं यस तीर्थ संगमको नाम कर्ण प्रयाग रहयो । यहाँ उमा मन्दिर र कर्ण मन्दिर दर्शनीय छ ।

## नन्दप्रयाग 
नन्दाकिनी तथा अलकनन्दा नदीहरूका संगममा नन्दप्रयाग स्थित छ । यो समुद्र सतहबाट २८०५ फिटको उचाईमा स्थित छ । यहाँ रहेको गोपाल जीको मन्दिर दर्शनीय रहेको छ ।

## विष्णुप्रयाग 
धौली गंगा तथा अलकनन्दा नदीहरूका संगममा विष्णुप्रयाग स्थित छ । संगममा भगवान विष्णु जी प्रतिमाबाट सुशोभित प्राचीन मन्दिर र विष्णु कुण्ड दर्शनीय छन् । यो सागर तलबाट  १३७२ मी०को   ऊंचाईमा स्थित छ । विष्णु प्रयाग जोशीमठ-बद्रीनाथ मोटर मार्गमा स्थित छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:हिन्दु तीर्थस्थलहरू
श्रेणी:उत्तराखण्ड
मजिटो

**मजिटो** नेपालमा पाइने एक किसिमको जडीबुटी हो। यसलाई संस्कृतमा मन्जिष्ठा भन्ने गरिन्छ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:जडीबुटी
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
साधारण झोलुङ्गे पुल

**झोलुङ्गे पुल** गहिरो खोँच भएको खोलामा लगाइने एक किसिमको पुल हो। यो पुल दुवै किनारमा अल्झाइएको फलामे लठ्ठामा झुण्डाएर बनाइने भएकाले यसको नाम झोलुङ्गे पुल रहन गएको हो। झोलुङ्गेपुल नेपाल जस्तो भौगोलिक अवस्थिति भएको मुलुकमा निकै नै लोकप्रिय छ।

श्रेणी:यातायात
श्रेणी:भौतिक संरचना
होलस्टाइन गाई

**होलस्टाइन फ्रेजियन्स** (सङ्क्षिप्त रूपमा उत्तर अमेरिकी देशहरूमा **होलस्टाइन** र संयुक्त अधिराज्य तथा आयरल्यान्डमा **फ्रेजियन** शब्दको  प्रयोग गर्ने गरिन्छ) नेदरल्यान्डको उत्तर हल्यान्ड र फ्रेजल्यान्ड राज्य र जर्मनीको उत्तरी क्षेत्रको स्लेसविग-होलस्टाइन राज्यबाट उत्पति भएको दुधालु गाईको एक जाति हो। यस जातिको गाईलाई संसारकै सबैभन्दा बढी दुग्धजन्य उत्पादन गर्ने दुधालु जनावरको रूपमा चिन्ने गरिन्छ।

नेदरल्यान्ड र जर्मनीका वैज्ञानिकहरूले सो क्षेत्रमा रहेका चौर तथा घाँसे मैदानलाई समुचित उपयोग गर्नको लागि यो जातिको गाईको विकास गरेका थिए। एक शताब्दीभन्दा बढी समयदेखि यो जातिको गाईले दुग्धजन्य उत्पादनमा उच्चकोटीको टेवा पुर्‍याइरहेको छ।

होलस्टाइन गाई संसारमा सबैभन्दा बढी पालिने गाईको प्रजाति हो। यसलाई १५० भन्दा बढी देशहरूमा पालन गर्ने गरिएको छ। नयाँ संसारको विकाससँगै, उत्तर अमेरिका र दक्षिण अमेरिकामा दूधको लागि बाजार विकसित भएसँगै दुग्धजन्य उत्पादन र पशुपालनको लागि नेदरल्यान्डतर्फ ध्यानाकर्षण गरेको थियो। लगभग ८,८०० होलस्टाइन गाई (कालो दाग भएको जर्मन प्रजाति) आयात गरिएपछि, युरोपमा फैलिएको महामारीको समस्याले विदेशी बजारमा यसको निर्यात बन्द गर्नुपरेको थियो।

युरोप महादेशमा यस जातिको गाईको उपयोग उत्तरी युरोपमा दूध र दक्षिणी युरोपमा मासुको लागि गर्ने गरिन्छ। सन् १९४५ देखि यो जातिको गाईलाई युरोपेली राष्ट्रिय विकासले गाईवस्तु प्रजनन र दुग्धजन्य उत्पादमा तीव्रतालाई क्षेत्रीयकृत गरेको छ। 

## विशेषता
होलस्टाइन गाईको रङ समान्यतया कालो र सेतो वा रातो र सेतो रङको हुने गर्छ। यो यसको आवरणको रङको एउटा खास विशेषता हो। केही दुर्लभ अवसरहरूमा, केही गाईहरू सेतोसँगै कालो र रातो दुवै रङको हुन्छ। यो गाई 'निलो' रङको पनि हुने गरेको छ। यस रङको गाईको प्रजाति सेतो गोरू र कालो गोरूसँगको मिश्रित गराएर गर्ने गरिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गाईका प्रजातिहरू
किसान

**कृषक** खेतमा काम गरेर आफ्नो जीविका चलाउने एक व्यक्ति हो। यिनीहरूलाई किसान, खेतीवाल, कृषिजीवीको नामले समेत चिन्ने गरिन्छ। यिनीहरूले बाँकी सबै मानिसहरूका लागि खाद्य सामग्रीको उत्पादन गर्ने गर्छन्। यसमा बालिनाली उब्जाउने, बगैचामा रुख लगाउने, कुखुरा वा यसै स्वरुपका घरपालुवा पशुहरूको हेरचाह गरेर तीनलाई बढाउने काम सामेल छ। कुनै एक व्यक्ति कृषक वा खेतको मालिक हुन सक्छ वा त्यो कृषि भूमिको मालिकद्वारा काम गर्न राखिएको मजदुर हुन सक्छ।

राम्रो अर्थव्यवस्था भएको स्थानहरूमा कृषक स्वयं नै खेतको मालिक हुनछन् र त्यहाँ काम गर्ने उसको कर्मचारी वा मजदुर हुने गर्छन्। यद्यपि प्राचीन समयमा कृषकले विशेष गरि खेतमा अन्नबाली उब्जाउनेदेखि लिएर घरपालुवा जनावरहरू, माछा आदि पालन पोषण गरेर तीनलाई बढाउने काम गर्थे। 

## प्रकार 
केही देशहरूमा सामान्यतया यस शब्दको उपयोग पशुपालन र तीनलाई बढाउनेसँग सम्बन्धित रहेको छ, जसमा भेडा, बाख्रा, घोडा आदि आउने गर्छ। अमेरिकामा यसको लागि 'रेन्चर्स' शब्दको उपयोग गर्ने गरिन्छ भने अस्ट्रेलिया र संयुक्त अधिराज्यमा 'ग्रेजियर्स' शब्द प्रचलित छन्। दुग्ध उत्पादनमा संलग्न रहेका व्यक्तिहरूलाई समेत यी देशहरूमा कृषक भन्ने गरिन्छ। यस्का साथै  कुखुरा, हाँस आदिलाई बढाउने र तीनको मासु, अन्डा र प्वाँखको उत्पादन गर्ने व्यक्तिलाई किसान नै मान्ने गरिएको छl

## यो पनि हेर्नुहोस्
* कृषि
* पशुपालन
* नेपालमा कृषि

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू 
* नेपाल सरकार राष्ट्रिय किसान आयोग 

श्रेणी:कृषि
श्रेणी:कृषि व्यवसाय
श्रेणी:पेशा
काठमाडौँ (स्पष्टता)

**काठमाडौँ** शब्दले निम्नलिखित कुराहरू बुझ्न सकिन्छ:-

*काठमाडौँ वा काठमाडौँ महानगरपालिका, नेपालको राजधानी सहर
*काठमाडौँ उपत्यका
*काठमाडौँ जिल्ला
*काष्ठमण्डप
गुर्जो

**गुर्जो** (*Tinospora cordifolia*) नेपालमा पाइने एक किसिमको जडीबुटी हो। यो लहरेदार बिरुवा हो। यसमा अक्सिडेन्ट गुण पाइन्छ।

## परिचयः
यो एउटा लहरेदार पतझर विरुवा हो। यसको लहरा मोटो र गुदीदार हन्छ। यसका आँख्लाहरूबाट जरा निस्केर हावामा लहरिएका हुन्छन्। यसको बोक्रा कागज जस्तो पातलो हुन्छ र बोक्रामा सेता ग्रन्थीका थोप्ला थोप्लाले भरिएको हुन्छ। यसका पातहरू एकपछि अर्को हुँदै गएका हुन्छन् र भेट्नुदार हुन्छन्। पातहरू मुटु आकारका ७—८वटा नशाहरू भएका करीब १० से.मी लामा हुन्छन्। यसका फलहरू आँख्लाबाट लामो लहरेदार भागमा फल्दछन्। भाले फूलहरू झुप्पामा रहन्छन् भने पोथी फुलहरू एक्लाएक्लै रहेका हुन्छन्। फलहरू गुदीदार हुन्छन्, आकारमा अण्डाकारका र केराउका दाना जत्रा हुन्छन् र पाकेपछि राता हुन्छन्।

## फैलावट
यो उत्तर—पूर्वी भारत, श्रीलङ्का, म्यानमार , थाइल्याड ,भियतनाम। दक्षिणी चीन, मलेसिया लगायत नेपालमा पाइन्छ। नेपालमा यो ३००—५०० मिटरसम्मको उचाइमा पूर्वदेखि पश्चिमसम्म पाइन्छ।

## उपयोगः
यसको उपयोगी अङ्ग लहरा (डाँठ) हो। यसको डाँठ कमलपित्त, दम, खोकी, मधुमेह, पुरानो ज्वरो, डेङ्गी, तथा बाथ आदि रोगहरूमा उपयोग गरिन्छ।

## खेती विधिः
यो जस्तो सुकै माटोमा पनि हुर्कन सक्छ। खासगरी गर्मी ठाउँहरूमा राम्ररी हुर्कन्छ।

## वेर्ना तयार गर्नेः
**हाँगाको कलमीबाटः डाँठका कलमीबाट नै यसका विरुवाहरू तयार गरिन्छन्। यसका आँख्ला सहितका करीब एकफिट जति लामा हाँगा काटेर माटो र वालुवा मिसाएको ड्यांगमा रोपेर नर्सरीमा विरुवा तयार गर्न सकिन्छ। फागुन / चैत्रतिर यसरी हाँगाहरू काटेर अलिकति भाग जमीन माथि पारेर सुताएर राखिन्छ र पानी दिइन्छ। पानी जम्नु हुदैन किनकि यसको काण्ड गुदीदार हने भएकाले कुहिने डर रहन्छ। यसरी नर्सरीमा राखिएका विरुवाहरू असार श्रावणमा सार्न तयार हुन्छन्। यसका हाँगाहरू सोझै जमीनमा गाडेपनि हुन्छ, यसरी सार्दाको समय असार / श्रावण उचित समय मानिन्छ।
**वीउबाटः यसको फलहरू असोज मंसीरमा पाक्दछन्। पाकेका राता फलहरू टिपेर बाहिरी गुदी हटाएर केही दिन राम्ररी सुकाएर वीउहरू नर्सरी व्याडमा छरेर वेर्ना तयार गर्न सकिन्छ। सङ्कलन गरेको तत्कालै वीउ छरेपनि हुन्छ। अथवा संकलित वीउलाई राम्ररी भण्डारण गरेर फागुन / चैत्रतिर उमारेर पनि वेर्ना तयार गर्न सकिन्छ।

## वेर्ना सार्नेः
नर्सरीमा तयार गरिएका वेर्नाहरू खासगरि कुनै रुखहरूको फेदमा लगाइन्छ। किनकि यो रुखको सहारामा हुर्कने लहरेदार विरुवा हो।

## हेर विचारः
लगाइएको पहिलो वर्षमा सिँचाई तथा झारपात उखेल्ने गर्नु पर्दछ भने पछिल्ला वर्षहरूमा त्यति हेर विचारको खाँचो पर्दैन।

## वाली सङ्कलनः
यसको काम लाग्ने भाग भनेको लहरेदार काण्ड नै हो, त्यसकारण मंसिर देखि माघ महिनासम्म यसका लहराहरू काटिन्छ। लगाएको मितिले करीब दुई वर्ष पछि मात्र विरुवाहरू वाली लिन योग्य हन्छन्। लहरालाई जमीनदेखि माथि केही भाग छोडेर काट्नु पर्छ र अर्को वर्षमा त्यही भागबाट पलाएर आउँछ। यसरी काटिएका लहरालाई ५–७ से.मी लामा टुक्रयाइएका टुक्राहरूलाई बीचैबाट ४ फ्याक हने गरी काटेर सुकाइन्छ। अथवा मुग्रोले थिचेर चेप्टो पारिन्छ। अनि एक हप्ता जति घाममा राम्ररी सुकाइन्छ। भण्डार गर्दा ओस आउन दिन हुँदैन।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:जडीबुटी
श्रेणी:औषधि
इलाम (स्पष्टता)

**इलाम** शब्दसँग मिल्ने शीर्षक भएका लेखहरू निम्न छन् :
* इलाम जिल्ला
* इलाम बजार
* इलाम नगरपालिका
*

श्रेणी:इलाम जिल्लाका ठाउँहरू
विश्वका आश्चर्यहरू

ले तयार गरेकोप्राचिन विश्वका सात आश्चर्यहरूको चित्र, (बायाँबाट दायाँ, माथीबाट तल): गिजाको विशाल पिरामिड, बेबीलोनको झुलन बगैंचा, इफेससको आर्टेमिसको मन्दिर, ओलम्पियाको जिउजको मुर्ति, ह्यालिकार्नाससको मौसोलियम (वा मौसोलसको मौसोलियम), रोडेसको कोलोसस, र एलेक्जेन्ड्रियाको प्रकाशघर।]]

**विश्वमा आश्चर्यहरू**मा विश्वमा रहेका प्राकृतिक तथा मानव निर्मित अद्भुत संरचनाहरूलाई सूचिकृत गरिएको छ। यी सूचीहरूमा रहेका आश्चर्यहरूका आ-आफ्नै विशेषताहरू रहेका छन्। यी सूचीहरू मध्य प्राचिन विश्वका सात आश्चर्यहरू सबैभन्दा पहिलो **विश्वका आश्चर्यहरू**को सूची हो।
## प्राचिन विश्वका सात आश्चर्यहरू
सिरिन (Cyrene) (ca. ३०५ – २४० BCE) का इतिहासकार हिरोडोटस (Herodotus) (४८४ – ca. ४२५ BCE), र विद्वान काल्लीमाचस (Callimachus)ले अलेक्जेण्ड्रियाको म्युजियममा, पहिलो सात आश्चर्यको सूची तयार पारेका थिए तर उनिहरूको लेखलाई बचाउन सकियेन र मात्र केही सन्दर्भहरू बाँचेका छन्। सात आश्चर्यमा सम्मिलित थिए:

*गिजाको विशाल पिरामिड (Great Pyramid of Giza)
*बेबीलोनको झुलन बगैंचा (Hanging Gardens of Babylon)
*ओलम्पियाको जिउजको मुर्ति (Statue of Zeus at Olympia)
*इफेससको आर्टेमिसको मन्दिर (Temple of Artemis at Ephesus)
*ह्यालिकार्नाससको मौसोलियम (Mausoleum at Halicarnassus)
*रोडेसको कोलोसस (Colossus of Rhodes)
*एलेक्जेन्ड्रियाको प्रकाशघर (Lighthouse of Alexandria)

## मध्यकालिन विश्वका आश्चर्यहरू
* स्टोनहेज
* कोलोसियम
* कोम एल सोकफको भूमिगत चिहान
* चीनको विशाल पर्खाल
* नान्जिङको पोर्सिलेन प्यागोडा
* ह्यागिया सोफिया
* पिसाको लेनिङ टावर

## आधुनिक विश्वका आश्चर्यहरू
### आधुनिक विश्वका सात आश्चर्यहरू
### विश्वका सात प्राकृतिक आश्चर्यहरू
अन्य आश्चर्यहरूको सूची जस्तै विश्वका सात प्राकृतिक आश्चर्यहरू सिएनएनले तयार गरेको विश्वमा भएका प्राकृतिक आश्चर्यहरू सूची हो।

* ग्राण्ड क्यान्योन
* ग्रेट ब्यारियर रिफ
* रियो दिजेनेरियोको ग्वानाबारा खाडी
* सगरमाथा
* ध्रुविय प्रकाश
* पारिकुटिन ज्वालामूखी
* भिक्टोरिया फल्स

## नयाँ सात प्राकृतिक आश्चर्यहरू
नयाँ सात प्राकृतिक आश्चर्यहरू (२००७-०११) आधुनिक विश्वका सात आश्चर्यहरू छनौट अभियान सँगै विश्वव्यापी रूपमा मतदान सङ्कलन गरी छनौट गरिएका प्राकृतिक आश्चर्यहरूको सूची हो।

* इग्वासु झरना
* जेजु टापु
* कोमोडो टापु
* पोर्टो प्रिन्सिस भूमिगत नदी
* टेबल हिमाल
* हा लङ खाडी
* अमेजन रेनफरेस्ट

### विश्वका सात पानी मुनीका आश्चर्यहरू
### विश्वका सात औद्योगिक आश्चर्यहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
* विश्वका आठ आश्चर्यहरू
* विश्व सम्पदा सूची :- युनेस्कोले तयार पारेको ९०० भन्दा बढी विश्वका सम्पदाहरूको सूची।
* 

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:विश्व
श्रेणी:विश्वका आश्चर्यहरू
सयपत्री

**सयपत्री** एउटा फूलको प्रजाति हो। यो फूल नेपालको प्रसिद्ध फूल हो। यो फूललाई हिन्दी भाषामा गेंदा फूल भनिन्छ। अङ्ग्रेजीमा "मैरी गोल्ड" भनिन्छ। त्यस्तै हाम्रो देश नेपालमा कतै कतै सयपत्रीलाई "हजारी फूल" भनेको पनि सुनिन्छ। यो फूल धेरै प्रजातीको हुन्छ। सयपत्री फूलको प्रयोग सृष्टी काल शताब्दीदेखि भएको मानिन्छ। मेक्सिको तथा मध्य अमेरिकाको यो जंगली फूल नेपालमा तिहारका बेला विशेष रूपमा प्रयोग हुन्छ। सय पत्री फुलको प्रजाती केतकी फुल ब्रम्हा विष्णु र शिवको सृष्टी कथामा भेट्न सकीन्छ । जाहाँ यही केतकी फुलको भेटे भन्रन को कारण ब्रम्हा ले श्राप पाएका थीए ।

## ग्यालरी 

File:Tagetes erecta (Marigold)-Flower 02.jpg||सयपत्री फुल 
File:Tagetes patula Flower.jpg|सयपत्री फुल 
File:Tagetes-Marigold-Flower 03.jpg|सयपत्री फुल 
File:Tagetes-Marigold-Flower 08.jpg|सयपत्री फुल 
File:Tagetes Erecta-Flower 03.jpg|सयपत्री फुल
Image:French marigold.jpg|फ्रेंच सयपत्री
Image:Tagetes.png|अफ्रीकान सयपत्री फुल- "Tagetes Spp."
Image:Tagetes-anatomy.jpg|अफ्रीकान सयपत्री फुल
Image:Tagetes-flower grow-1.jpg|सयपत्री फुल फुल्दै
Image:Tagetes-flower grow-2.jpg|सयपत्री फुल फुल्दै
Image:Tagetes-flower grow-3.jpg|सयपत्री फुल फुल्दै
Image:Marigold_Flower_%27Genda_ful%27.jpg|सयपत्री फूल
File:Marigold at lingaraj temple.jpg|सयपत्री फुल

श्रेणी:फूलहरू
ठेकी

**ठेकी** काठबाट बनेको परम्परागत नेपाली भाँडो हो। यो दही जमाउने, दही मथ्ने (मोही पार्ने), मोही अथवा दहि राख्ने काममा प्रयोग गरिन्छ।
ठेकी सामान्यतया दार अथवा देवदारु नामको रूखको काठबाट बनाइन्छ। ठेकीमा मोही पार्न मदानीलाई काठको घुर्रोमा अड्याएर नेती नामको डोरीले दुईतिर तान्दै मदानीघुमाउने गरिन्छ।
स्टिलको भाडामा जमाएको दही भन्दा काठको ठेकीमा जनाएको दही मिठो हुने र कम समयमानै नअमिल्लिने हुन्छ।
आधुनिक प्रविधि भित्त्रिने क्रमसँगै ठेकीको प्रयोग घर-घरमा कम हुदै गएको छ। काठलाई खोपेर बनाइने ठेकी बनाउने पेशा पनि संकटमा पर्न थालेको छ। झापाको शनिस्चरेमा कुनैबेला ठेकीको मात्र बेग्लै बजार लाग्ने गर्दथ्यो। त्यस बजारमा हाटको २५ देखि ३० वटा ठेकी बिक्री हुन्थ्यो भने हाल त्यस बजारमा हाटको ४ देखि ५ वटा ठेकी मुस्किलले बिक्रि हुने गरेको छ।
 

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
* दही, दूध र घिउले भरिने ठेका हराए

श्रेणी:परम्परागत नेपाली भाँडाहरू
जाई

**जाई** एउटा फूलको प्रजाति हो। यो फूल नेपालको प्रसिद्ध फूल हो।

श्रेणी:फूलहरू
श्रेणी:बुट्यान
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
खुर्सानी फूल

**खुर्सानी फूल** (वैज्ञानिक नाम: 'पाइरोस्टेजिया भेनुस्टा') एउटा फूलको प्रजाति हो। पूर्ण रूपमा नफक्रिएको अवस्थामा यो लहराको फूल दुई देखि तीन इन्च लामो, सानो रातो खुर्सानी जस्तै आकारको देखिन्छ। यो फूललाई काठमाडौँमा ‘स्वस्थानी फूल’ समेत भन्ने गरिएको छ।यो फूल दक्षिण अमेरिकी देश ब्राजिल, अर्जेन्टिना र पाराग्वेको रैथाने फूल हो।

## विशेषता
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
बाबरी

मा पाइने बाबरी]]
**बाबरी** एउटा औषधीय गुण भएको वनस्पति हो। यो फूल फुल्ने वनस्पति पोथ्रा वर्गमा पर्दछ । यसमा मगमग बासना चल्ने र गुलियो रस हुने भएकाले मौरीले असाध्यै मन पराउँछ । यो वनस्पतिको फूल, पात र बीउ औषधिको रूपमा पनि प्रयोग हुन्छ ।

नेपालको ग्रामिण क्षेत्रमा वावरी लाई सुगन्धित् फूलको रूपमा घरआँगनमा वा खेतवारी कतै पनि लगाईने गरिन्छ । मीठो राम्रो वासना संग तुलना गरिन्छ मगमग वसाउने वावरीलाई । वावरीलाई घरेलु अौषधिको रूपमा पर्योग गरिन्छ । यो गर्मीको , ग्याष्ट्रिकको र पायल्स् को समस्यामा सतप्रतिशत लाभदायक हुन्छ । वावरीको पाकेको वीजलाई वेलुका सफा मिस्रिपानिमा पकाएर राख्ने र विहान उठ्ने बित्तिकै सो चिसो काडापनी पिउने । एकैदिनमा सकारात्मक परिवर्तन अाँउछ ।

## यो पनि हेर्नुहोस
*मरिच
*नीम
*बेसार
*दालचिनी

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:जडीबुटी
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:औषधोपचार
इन्द्रकमल

**इन्द्रकमल** (वैज्ञानिक नाम:*Gardenia jasminoides*) एउटा फूलको प्रजाति हो। यो फूलको विरूवा सानो रूखको आकारमा हुन्छ र यसमा सेतो रङको फूल फूल्दछ। यसको फूल अत्यन्तै बासनादार हुन्छ।

## तस्विर सङ्ग्रह

File:கும்பை8.jpg
File:Gardenia jasminoides cultivar magnifica 1.jpg
File:Danhdanh.jpg

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:फूलहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
नीलकाँडा

**नीलकाँडा** एक किसिमको काँडादार झाडी हो। यो घरको कम्पाउण्डको रूपमा घरवरिपरि लगाइन्छ। यसलाई विभिन्न आकारमा सजाउन सकिन्छ।

श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:बुट्यान
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
सिँउडी

**सिँउडी** क्याक्टस प्रजातिको एक किसिमको काँडादार झाडी हो। यसबाट दूधजस्तो चोप निस्कन्छ।

श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:बुट्यान
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
नास्पाती

**नास्पाती** वा नासपाती (nashi pear), नेपालमा पाइने एक किसिमको फल हो। यसको उदगम पूर्वी एसिया मानिएको छ| नेपाली नाम नास्पाती 'जापानी' नामबाट आयात गरिएको विश्वास गरिन्छ|

चित्र:Nashi pear tree in bloom.jpg|बोट
चित्र:Pear-tree,katori-city,japan.JPG|फल
चित्र:Pyrus pyrifolia kosui.jpg| फल
चित्र:Nijusseiki nashi - Japanese pears by akira yamada.jpg|हरियो नासपाती
चित्र:Pears_shinko_niitaka_lafrance.jpg|विभिन्न प्रकार का नासपाती
चित्र:Shinko Yali and Whangkeum.JPG|विभिन्न प्रकार का नासपाती
चित्र:Nashi-pear,katori-city,japan.JPG|भित्रि भाग
चित्र:Korean.cuisine-Yukhoe-04.jpg|नास्पातीको जापानी परिकार

## बाह्य कडीहरू
सिन्धुलीका किसान नास्पाती खेतीमा..

श्रेणी:फलफूल
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
कागती (फल)

**कागती**  (Citrus × aurantiifolia वा C. aurantifolia) एक सिट्रस हाइब्रिड (C. hystrix × C. medica) फल तथा वनस्पति हो। यो उष्णकटिबंधीय दक्षिण र दक्षिणपूर्व एशियाको रैथाने वनस्पति हो। यसको फल गोलाकार तथा २.५–५ सेन्टिमिटर (१–२ इन्च) व्यास भएको हुन्छ । कागती सामान्यतया हरियो हुँदा नै टिपिने गरिन्छ, तर यो पाक्दा पहेंलो हुन्छ।

## विबरण
कागतीको बोट लगभग  अग्लो र काँडादार हुन्छ। यसको ट्रंकमा धेरै हाँगाहरू हुन्छन्  र यो विरलै ठाडो भएर हुर्किन्छ। यसको पात सुन्तला जस्तै अण्डाकार तथा  लामो हुन्छ।

## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी कडीहरू
*
*

श्रेणी:फलफूल
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
आलुबखडा

**आलुबखडा** नेपालमा पाइने एक किसिमको फल हो। यसको फलको स्वाद अमिलो र गुलियो हुन्छ। यसको फलबाट जाम पनि बनाइन्छ।  यो रातो, कालो, पहेँलो र कतै-कतै हरियो रङको पनि हुन्छ। प्रायजसो यसको फलको पातलो बोक्रा धेरै चुकिलो हुन्छ। यसको गुदी रसदार हुन्छ र यसलाई सीधै खान सकिन्छ। यसको रसमा खमीर उठेपछि आलुबखडाको रक्सी पनि बनाइन्छ। सुखाएको आलुबखडालाई धेरै ठाउँमा खाइन्छ र यसमा एन्टी-अक्सिडेन्ट हुने भएकोले केही रोगहरूबाट शरीरलाई सुरक्षित राख्नमा सहयोगी पनि छ।

## अन्य भाषामा 
thumb|left|आलुबखडा फल
अङ्ग्रेजीमा आलुबखडालाई 'प्लम' (Plum) भनिन्छ। फारसीमा यसलाई 'आलु' (آلو) भनिन्छ। फारसी भाषामा आलुलाई 'आलु जमीनी' भनिन्छ (अथवा जमीनमा उप्जने आलुबखडा)। कश्मीरीमा आलुबखडालाई 'अऽर' भनिन्छ ('अर' मा 'अ' लाई खिचेर बोल्नुपर्छ - संस्कृतमा यसको चिह्न 'ऽ' हुन्छ र त्यही यहाँ प्रयोग गरिएको हो)।

## चित्र दिर्घा

चित्र:Plums hanging.jpg|रुखमा फलेको आलुबखडा
चित्र:Mirabellen.jpg|पहेँलो रङको मिराबल आलुबखडा
चित्र:आलुबखडा अचार.jpg|आलुबखडाको अचार

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:फलफूल
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:फल
दारिम

thumb|right|250px|दारिम
**दारिम** नेपालमा पाइने एक किसिमको फल हो। यो नेपालको पहाडी क्षेत्रमा बढी मात्रामा उत्पादन हुने गरेको पाइन्छ। प्राय: मानिसहरू यसलाइ अनार भनेर झुक्किने गरेको पनि पाइन्छ। तर अनारकै प्रजाति भएपनी यसको आकार , स्वादको कारणले यो एउटा भिन्न स्वरुपको फल हो। प्राय: भदौ महिनापछि जाडोको समयमा उत्पादन दिने तथा बढी उपयोगी हुन्छ। यसको खट्टा मिठा स्वादले यसले मान्छेको मुखमा पानी नै आउने अनि लोकप्रिय भएको पाइन्छ। यसको लागि बजार सुनिश्चित गर्न सके यसले आर्थिक रुपमा धेरै फड्को मार्न सक्ने देखिन्छ। यसको दानाको अचार बनाएर वा यसको दाना नुन खुर्सानी सङग खाएर बढी उपयोग भएको पाइन्छ भने यसलाइ एउटा बहुऔषधिय गुणले युक्त फलको रुपमा पनि लिन सकिन्छ। यसको बोक्रा सुकाएर अथवा यसको दानालाइ पेलेर चुक निकालेर पनि यसको लामो लामो समयसम्म भण्डारण गरेर यसबाट अपेक्षित लाभ लिन सकिन्छ। यो भिटामिन C सहित antioxidant ले भरपुर रहेको पाइन्छ भने शरिरलाइ जाडोको समयमा गर्मी दिनको लागि रुघा खोकी को समयमा औषधिको रुपमा यसको प्रयोग गरिएको पाइन्छ।

श्रेणी:फलफूल
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:रूख
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
भैँसी

**भैँसी** एक घर पालुवा जनावर हो तर यसका अर्ना लगायातका जंगली प्रजातिहरू पनि छन् । दक्षिण र पूर्वी एसिया, अफ्रिका, युरोपको दक्षिणी भाग र दक्षिण अमेरिकाका केही देशहरूमा भैँसी पालिन्छ ।

## उपयोग
प्राय: नेपालका कृषकहरूले दुग्ध उत्पादनको लागि भैँसी पालन गर्छन्। भैँसीको भाले लाई राँगा भनिन्छ। तराई तिरका कृषकहरूले राँगालाई जोत्ने तथा गाडा तान्ने काममा ल्याउछन्। भैसी किसानहरूको लागि निकै उपयोगी जनावर हो। यसको दुध, दही, घिउ, मही, लगायत गोबर पनि किसानहरूको लागि निकै उपयोगी वस्तु हो। भैँसी पाल्नमा अलि झन्झट त छ तर उपयोगिता त्यसको कैयौँ गुणा बढी छ। नेपाल लगायत विश्वका धेरै ठाउँका मानिसहरूले भैँसीको मासु पनि खाने गर्दछन्। 
## उत्पत्ती
हिन्दू धर्मका धार्मिक ग्रन्थहरूका अनुसार पौराणिक कालमा तपश्वी ऋषि विश्वामित्रको ब्रह्माजीसँग विवाद भएका थियो । विश्वामित्रले ब्रह्माजीको सृष्ठी नमान्ने र आफ्नो छुट्टै सृष्ठी खडा गर्ने मनसायले ब्रह्माजीले सृष्ठी गरेको गाईको सट्टामा आफूले भैंसीको सृष्ठी गरेका थिए । यसका साथै विश्वामित्रले ब्रह्माजीको सृष्ठी बाघको सट्टा आफ्नो सृष्ठी बिरालो बनाएका थिए । 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:जनावरहरू
श्रेणी:घरपालुवा जनावर
क्रिकेटमा प्रयोग हुने शब्दावली

''मा २१ जुलाई १९२० मा छापिएको कार्टुन]]

यो क्रिकेट खेलमा प्रयोग गरिने विविध शब्दावलीको सुचि हो । क्रिकेटका केहि पक्षका परिभाषाहरूलाई विस्तृत व्याख्या गरिएको छ ।

वास्तवमा क्रिकेट खेल आफ्नो असिमित शब्दहरूको प्रयोगका कारण चर्चित छ । धेरैले केहि शब्दावलीलाई थोरैले बुझ्ने र हाँस्यास्पद पनि भन्छन् जुन शब्द क्रिकेट खेलसँग खासै गाँसिएको लाग्दैन ।  
## अ
*अल आउट
*अल राउन्डर
*अपिल
*अवे स्वीङ
*अम्पायर
*अन्डर आर्म
*अन अर्थोडक्स
*अप्पर कट
*अप्पिस:ब्याट्सम्यानले प्रहार गर्ने त्यस्तो सट जसले यति धेरै उचाइ लिन्छ कि ब्याट्सम्यान आउट हुने खतरा बढ्छ ।(अर्थात बल माथि जान्छ तर धेरै टाढा जादैन ।

## आ
*आर्म बल
*आस्कीङ रेट

## इ
*इगल आइ
*इकोनोमिकल
*इकोनोमी रेट

## ई
## उ
## ऊ
## ए
*एक्रस द लाईन
*एग्रीकल्चरल सट
*एयर
*एन्कर
*एङ्ग्लर
*एप्रोच
*एशेज
*एकदिवसिय

## ऐ
## ओ
*ओभर
*ओभर रेट
*ओभर आर्म
*ओभरपिच बल
*ओभर थ्रो

## औ
## क
*क्वार्टर सिम
*क्वीक
*कोटा
*क्वोसिएन्ट

## ख
## ग
*गार्डेनीङ
*गिभन मेन
*ग्ल्यान्स
*ग्लोभ
*गोल्डेन डक
*गुड लेन्थ
*गुग्ली
*ग्राफ्टीङ
*ग्रीन टप
*ग्रीप
*ग्रबर
*गल्ली

## घ
## ङ
## च
*चार्ज
*चेक अपस्टेयर्स
*चेरी
*चेस्ट अन
*चिन म्युजिक
*चाइनामेन
*चाइनिज कट
*चक बलिङ

## छ
## ज
ज्याक : ११ औँ स्थानमा ब्याटीङ गर्न आउने खेलाडी
*जाफ्फा : उत्कृष्ट बलिङ जसलाई ब्याट्सम्यानले खेल्न सक्दैन (जाफ्फाको अर्थ शब्दकोषमा राम्रो सुन्तला हुन्छ जसबाटै क्रिकेटमा यो शब्दको न्वारन भएको हो)
*जक स्ट्राप : पुरूष क्रिकेट खेलाडीले लगाउने अन्डरवयर

## झ
## ञ
## ट
*टेल
*टेल इन्डर
*टेप बल
*टार्गेट : दोस्रो ब्याटीङ गर्ने टोलीले जीत्नको लागि पुर्याउनुपर्ने रन 
*टेष्ट क्रिकेट
*टेष्ट म्याच : ५ दिन लगाएर खेलिने एउटा म्याच
*टेक्स्टबुक सट
*टाइस
*टीकल
*टन : शतक अथवा १०० रन
*टस : सिक्का उफारेर बलिङ वा ब्याटीङ कसले पहिले गर्ने भनी निर्णय गर्नु
*टर्न 
*टर्न ब्लाईन्ड
*टी-२० : क्रिकेट खेल जहा प्रत्येक टिमले २० ओभरको खेल खेल्छ

## ठ
## ड
## ढ
## ण
## त
*तीसरा : अफ स्पिन बलरले गर्ने बलिङ परिवर्तन जसको सुरूवात सकलिन मुस्ताक ले गरेको मानिन्छ । तीसराको उर्दु अर्थ तेस्रो हुन्छ ।
दुसरा बल जसमा बढी उछाल प्राप्त हुन्छ ।

## थ
## द
## ध
## न
 "नेट"मा]]
*नेट(जाली) : एउटा पिच जसलाई तीन दिशामा जालीले घेरिएको हुन्छ , बलर र ब्याट्सम्यानको अभ्यासका लागि

## प
*प्याडल स्वीप : बललाई फाइन लेगको दिशा तर्फ मोड्न ब्याट्सम्यानले ब्याटलाई बलरतर्फ तेर्सो पारेर कुचो बडारेको शैलीमा बल प्रहार गर्नु ।

## फ
## ब
## भ
## म
## य
*योर्कर बल : खास गरी तीव्र गतिको बल जुन ब्याट्सम्यानको खुट्टाको औँला छेउमा गएर खस्छ ।

## र
## ल
## व
*वाग : जब ब्याटीङ गर्ने टोलीको तल्लो तहको खेलाडीले सोचेभन्दा बढी रन बनाउँछ, त्यस स्थितिलाई वाग्ड(wagged) भनिन्छ ।
*वाइट वास : कुनै पनि टोलीले (जुनसुकै नमुनाको) क्रिकेट शृङ्खला एकपक्षिय बनाउनु ।
*वागन व्हील : ग्राफमा देखाइने चार्ट जहाँ मैलानलाई ६ खण्डमा बाँडेर देखाउनु कि एउटा ब्याट्सम्यानले प्रत्येक क्षेत्रमा कति रन हान्न सफल भयो । झट्ट हेर्दा मालबाहक गाडीको चक्का जस्तो देखिने भएकाले वागन व्हील नाम दिइएको हो ।
*वाकीङ् विकेट : टोलीको तल्लो तहको ब्याट्सम्यान जो बलिङ विशेषज्ञ हुन्छन् ।

## श
## ष
## स्पिन
## ह
## क्ष
## त्र
## ज्ञ
## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:क्रिकेट
वर्ष

**वर्ष** समय मापनको एक एकाई हो। ६० सेकेँडको एक मिनेट हुन्छ। ६० मिनटको एक घण्टा हुन्छ। यसै गरी २४ घण्टाको एक दिन हुन्छ भने ३६५ दिनको एक पुरा वर्ष हुन्छ। पुरा वर्षमा १२ वटा महिनाहरू हुन्छन्। एक महिना सरदर ३० दिनको मानिएको छ तर हिन्दू महिना २९ - ३२ दिनको हुन्छ भने अङ्ग्रेजी महिनाहरूमा फेब्रुअरी २८ दिनको हुन्छ। लिप वर्षमा फेब्रुअरी २९ दिनको हुन्छ। लिप वर्ष प्रत्यक ४ वर्षमा आउँछ। अन्य महिनाहरूमा जनवरी, मार्च, मई, जुलाई, अगस्ट, अक्टुबर र डिसेम्बर ३१ दिनका हुन्छन् भने बाँँकीका महिनाहरू अप्रेल, जुन, सेप्टेम्बर, नवम्बर ३० दिनका हुन्छन्। हिन्दू पञ्चाङ्गका अनुसार एक वर्षमा ६ वटा ऋतु र २ वटा अयन हुन्छन्। अङ्ग्रजीमा ऋतुहरू ४ वटा मात्र हुन्छन्। खगोल विज्ञानका अनुसार पृथ्वीलाई सूर्यको परिक्रमा पुरा गर्न ३६५ दिन ६ घण्टा लाग्दछ। यही समयलाई वर्ष भनिन्छ। 
## यो पनि हेरौँ 
* विक्रम संवत
* ईस्वी सन्
* दिन
* महिना

श्रेणी:समय मापन
नेपाल वन टेलिभिजन

**नेपाल १** नेपालीमा भारतबाट प्रसारित हुने पहिलो स्याटेलाईट च्यानल हो। नेपाल १ मूलत: भारतको उत्तर बङ्गाल सिक्किम, पूर्वोत्तर भारत, पुरै नेपाल, म्यानमार, मलेशिया अनि हंग कंगमा बसने नेपाली भाषीहरूलाई उद्देशित गरेर प्रसारित गरियेको हो।

Nepal १’s line-up is designed for family viewing with its programming schedule of diverse news, sports, movies, comedy and investigative specials live from Nepal.

## बाह्य कडीहरू
* Official site for Nepal १ (domain name expired), a television channel broadcasted from India.

श्रेणी:नेपाली टेलिभिजन च्यानलहरू
श्रेणी:भारतबाट प्रसारित टिभी च्यानलहरू
गोदावरी फूल

**गोदावरी** (अँग्रेजी नाउँ: mums or chrysanths) एउटा फूलको प्रजाति हो। यो फूल नेपालको प्रसिद्ध फूल हो।

विशेष गरी असोज-कार्तिक महिनामा यो पूर्ण रूपमा फुल्छ। जापानको राष्ट्रिय फूल गोदावरी विश्वभरि सजावटका र  पुष्पविन्यासका लागि प्रख्यात छ। घर घर मै सजिलै फुलाउन सकिने यो फूलको सजावट करिब एक हप्तासम्म ताजा रहन्छ।गमला अथवा जमिनमा रोप्न सकिने यो फूल लागि पानीको निकास राम्रो हुनुपर्छ। रोपेको १ महिनाभित्रै फूल दिन थाल्ने यसको बोटलाई दह्रो खालको झिक्राको समर्थन दिनु राम्रो हुन्छ। धेरै फूल फुलाउन कोपिला टिप्नु हुँदैन भने ठूलो फूल फुलाउनु छ भने कोपिला टिप्नुपर्छ। यसको फूललाई रात्रि कीराले असर गर्न सक्छ। यसको बोट ३ फिटसम्म अग्लो हुन्छ। यसका लागि गोबर मल उपयुक्त हुन्छ। 
चीनमा यसको ६ हजार ५ सय, जापानमा १९ हजार तथा नेपालमा २ सय प्रजाति पाइन्छन्। 

चीन को रैथाने फूल यहिँबाट सारा संसारमा फैलिएको मानिन्छ तर यसलाई जापानीहरूले प्रसिद्दि दिलाएका हुन्।यो फूललाई चिनियाँहरूले औषधीका रूपमा प्रयोग गर्न खेती गरेका थिए र १७ औँ शताब्दीतिर युरोपमा यो फूलको व्यावसायिक खेती सुरु भएको थियो। नेपालमा यसको प्रचलन तथा सुरुवात भएको समयको यकिन नभए पनि हिन्दि मा 'गुलदाउदि' भनिने भएकोले यो नाम हिन्दि भाषाबाट आएको हुनुपर्नेमा पुष्प विशेषग्यहरू सहमत छन्। 

चीनमा यसलाई "चार भलादमी" मा गणना गरिन्थ्यो र यो फूललाई राजकिय मान्यता प्राप्त थियो। जापानमा त यो सर्वोच्चताको प्रतीक नै मानिन्छ । जापानी राज सिँहासनको नाम नै "Chrysanthemum Throne" हो र सरकारी छाप "Chrysanthemum seal" हो भने सर्वोच्च पदक यसको नाममा रहेको छ ।

## वर्गीकरण
गोदावरी फूलको आकार र स्वोरूपलाई हेरेर यसलाई १३ वटा विभिन्न बर्गमा बिभाजन गरिएको पाईन्छ| यी मध्ये एकसरो, एनिमोन, पम्पन, डेकोरेटीभ, इन्कभर, रिफेक्स, स्पाइडर र मिनीयचर आदि मुख्य हुन्| गमला सजावटमा इन्कभर, रिफेक्स, स्पाइडर र मिनीयचरप्रयोग गरिन्छ| नेपालमा हाल प्रचलित विकसित प्रजाति मध्ये इन्कभर र इन्टरमिडीयट वर्गमा स्नोबल, सोनार बंगला, विलियम टर्नर, रोयल पर्पल आदि छन्| स्पाइडर फ्रस्ती हिवस्की, एलोनाइट आदि छन् भने मिनीयचरमा थाउजेण्ड ब्लुमिंग, अजय, बिवल साहनी आदि छन्|

## तस्बिर सङ्ग्रह

File:Chrysanthemum 094557.jpg
File:Chrysanthemum Plant (1) 05.jpg
File:Złocień Zawadzkiego P39.jpg
File:Chrysanthemum indicum2.jpg
File:Chrysanthemum japonense var ashizuriense1.jpg
File:Chrysanthemum pacificum2.jpg
File:Chrysanthemum weyrichii 2.jpg
File:Chrysanthemum Plant (1) 03.jpg
image:Chrysanthemum.show.jpg
File:Chrysanthemum morifolium j04.jpg
File:Chrysanthemum sp.jpg
File:NIEdot318.jpg
File:Xian'e Changchun Album 08.jpg

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी कडीहरू
श्रेणी:फूलहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने फुलहरू
श्रेणी:औषधि
हडताल

**हडताल** भारतीय उपमहाद्वीपमा बोलिने भाषाहरूमा प्रयोग हुने एक शब्द हो। नेपाली बृहत् शब्दकोश अनुसार हडताल भन्नाले हरितालेे कुनै कामकारबाही वा प्रचलन प्रति असन्तोष, दु:ख, विरोध आदी प्रकट गर्न तथा आफ्नो माग पूरा गराउनका निम्ति मजदुर, कर्मचारी, विद्यार्थी आदी र जनसाधारणद्वारा सामूहिक रूपमा पसल अड्डा, पढाइ काम आदी बन्द गर्ने काम वा त्यस्तो प्रक्रियाको राजनीतिक हतियार" भन्ने बुझिन्छ। यो २०औँ शताब्दीको प्रारम्भको भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलन (जसलाई राष्ट्रवादी आन्दोलन पनि भनिन्छ) को बेलामा पहिलो पटक प्रयोग गरिएको थियो। सामान्य हडतालहुनुको अलावा यसमा स्वेच्छाले स्कूल र व्यापार गर्ने ठाउँहरू बन्द गर्नु पनि समावेश छ। यो अलोकप्रिय वा अस्वीकार्य निर्णयलाई उल्टाउन सरकारको सहानुभूतिलाई आकर्षित गर्ने एक तरिका हो। हडताल प्रायः राजनीतिक कारणले प्रयोग गरिन्छ। उदाहरणका लागि विपक्षी दलले कुनै सरकारी नीति वा कारबाहीको विरोध गर्छन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नागरिक अनाज्ञाकारिता
श्रेणी:एसियाली संस्कृति
पद्मावती सिंह

**पद्मावती सिंह** नेपाली साहित्यकार हुन्।

## कृतिहरू
## श्रोत
शारदा शर्मा

**शारदा शर्मा** (अङ्ग्रेजी: Sharada Sharma जन्म सन् १९५८, अक्टोबर १९ विक्रम सम्बत्: २०१५, कार्तिक ०४) नेपाली भाषाकी साहित्यकार हुन् । उनी नेपाली साहित्यका कविता, कथा, उपन्यास, समालोचना, निबन्ध र यात्रा संस्मरण विधामा कलम चलाउने स्रष्टा हुन् । 

## प्रारम्भिक जीवन
शारदा शर्माको जन्म वि.सं. २०१५ कार्तिक ४ गते माता राधाकुमारी शर्मा र पिता डा. महेश्वर शर्माकी पुत्रीरत्नका रूपमा थुम गाउँ, चिलाउनेबास स्याङ्जा जिल्लामा भएको हो ।

## शिक्षा
शारदा शर्माले १३ वर्षको उमेरमा कान्ति ईश्वरी राज्यलक्ष्मी हाइस्कुल, प्याफलबाट एसएलसी उत्तीर्ण गरिन् ।

## लेखनशैली
कवयित्रीका रूपमा प्रसिद्धि बटुल्ने शारदा शर्मा गीत पनि त्यत्तिकै ज्वलन्त लेख्छिन् । त्यसैले उनी नेपाली साहित्याकाशमा चर्चित छिन् । नेपाली भाषामा कविता, कथा र निबन्ध लेखेर ख्याति कमाउने स्रष्टामध्ये शारदा शर्मा पनि एक हुन् । शारदा शर्माका लेखनमा भावना र बौद्धिकताको बराबरी आत्मीयता जोडिएको हुन्छ । केही समालोचकहरूले शारदा शर्मालाई मुटु र विवेकको दोभान मानेका छन् । विभिन्न समालोचकहरूका भनाइअनुसार, शारदा शर्माका कलममा स्रष्टा, सृष्टि र दृष्टिको त्रिवेणी भेटिन्छ । उनका कवितामा जीवनको भोगाइ हुन्छ, मान्छेको रोजाइ हुन्छ र अदृश्य सोचाइ हुन्छ । उनी जसरी कथामा आफ्नो शिखर भावना प्रस्तुत गर्छिन्, त्यसै गरी कवितामा पनि जीवनको मोह अर्पित गरिरहन्छिन् । उनका कविताका दुःखात्मक कथा र निराशाका अभिव्यक्तिहरू जति जीवन्त छन् त्यहाँ त्यति नै आशाका ज्योतिहरू चम्किरहने गर्छन् । नेपाली साहित्यमा आफ्नो शब्दरचनाले उनी नेपाली पाखा, बेंसी र तराईका फाँटहरूमा चिनिएकी छिन् । उनी उत्कृष्ट बौद्धिकताका कुरा लेख्छिन्, लुकेका कुरा लेख्छिन्, दुःखेका कुरा लेख्छिन्, भावनाका कुरा लेख्छिन्, खुसी लेख्छिन् र चोट लेख्छिन् । अथवा उनी जे देख्छिन् त्यो लेख्छिन् । उनको लेखनको आफ्नै विशिष्ट शैली छ । छोटकरीमा भन्ने हो भने शारदा शर्मा नेपाली साहित्यकी एउटी सशक्त संवाहक हुन्, सृजनाकी मुहान हुन् र साहित्यिक धाराकी प्रवाह हुन् ।

उनले उपन्यास 'कम्प'मा नारी पात्रलाई विशेष महत्त्व दिएर महिलाको सामाजिक, आर्थिक र मनोवैज्ञानिक पाटो केलाउने प्रयास गरेकी छिन् र महिला हिंसा र यससँग जोडिएका आम मुद्दाको चर्चा गर्दै उनले महिलामा हुर्कंदै गएको विद्रोही चेत देखाएकी छिन् । केही समसामयिक यथार्थ, केही पौराणिक आख्यान, केही कल्पना र स्वैरकल्पनाको मिश्रणले बनेको ‘कम्प’मा उनका सुन्दर शैली, चिटिक्कको भाषा, सु-स्पष्ट विचार र गज्जबको यात्रा प्रसंगको मीठो समिश्रण पाइन्छ ।

## लेखन एवम मुख्य कृतिहरू
### कविता सङ्ग्रह
* *सीमान्त अनुभूति* २०४४
* *युद्धोपरान्त* २०४९
* *स्वर्णसूत्र* २०५२
* यात्रामा २०७२

### कथा सङ्ग्रह
*‍‍‍ *अग्नि स्पर्श* - २०६३
* *आस्थाको भग्नावशेष* -२०४८

### निबन्ध सङ्ग्रह
* *भूईँफूलको देश* २०६८

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:साहित्यकार
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१८ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
गिरिश बल्लभ

१९६० बि.सं ताका लेखिएको मौलिक नेपाली तिलस्मी उपन्यास वीरचरित्र का उपन्यासकार |पेशाले उनी वैद्य हुन् 

श्रेणी:साहित्यकार
सुगा

**सुगा** अथवा सुवा एक लोकप्रिय चराको नाम हो। सुगा एक जङ्गली पंक्षी हो तर यसलाई सानो छँदा घरमा ल्याएर पाल्यो भने मानिसको बोली बोल्छ र साथै सानो तिनो कामकोलागि मानिसलाई सघाउछ पनि हुनत सुगा प्रजाति अनुसार विभिन्न रंगको हुन्छ तर नेपालमा पाइने सुगा प्राय: हरियो रंगको हुन्छ। सुगाहरू ठुलो समूहमा रहन्छन् प्राय: तराई र पहाड सबै ठाउँमा सुगा पाइन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## यो पनि हेर्नुहोस 
*पहेँलो पुच्छ्रे कालो सुगा
*छोटो ठुँडे कालो सुगा

श्रेणी:चराहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
चिलखाया

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चलविकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको कर्णाली अञ्चल, कालिकोट जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४६५४ रहेको थियो जसमध्ये २३०५ पुरुष र २३४९ महिला रहेका थिए भने यहाँ ७४९ घरधुरी रहेको थियो। यसको साविकका १-८ वडाहरू हाल तिलागुफा नगरपालिकामा पर्दछ भने ९ नम्बर वडा महावै गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकको ९ नम्बर वडा महावै गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो, १-२ वडाहरू तिलागुफा नगरपालिकाको वडा नम्बर ९ र ६-८ वडाहरू वडा नम्बर १० हो र ३-५ वडाहरू वडा नम्बर ११ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कालिकोट जिल्लाका ठाउँहरू
जनवरी

'''''' जुली र ग्रेगोरी पात्रोमा वर्षको पहिलो महिना हो र लम्बाई ३१ दिन हुने सात महिनाहरूमध्ये पहिलो महिना हो। यस महिनाको पहिलो दिनलाई नयाँ वर्षको दिन भनिन्छ। यो, औसतमा, उत्तरी गोलार्ध (जहाँ यो जाडोको दोस्रो महिना हो) भित्र वर्षको सबैभन्दा चिसो महिना हो र दक्षिणी गोलार्ध (जहाँ यो गर्मीको दोस्रो महिना हो) भित्र वर्षको सबैभन्दा न्यानो महिना हो। दक्षिणी गोलार्धमा, जनवरी उत्तरी गोलार्धमा जुलाईको मौसमी समकक्ष हो।

यस महिनामा प्राचीन रोमी रीतिरिवाजहरूमा जनवरी १ मा मनाइने सेर्भुला र जुभेनालिया, जनवरी ९ मा मनाइने तीन एगोनालियामध्ये एक र जनवरी ११ मनाइने कार्मेन्टालिया समावेश छन्। यी मितिहरू आधुनिक ग्रेगोरी पात्रोसँग मेल खाँदैनन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 

*०१
गौँथली

**गौँथली** एक सानो चराको नाम हो।यो चरा आकाशमा धेरै बेर सम्म उडिरहन्छ। नेपाली कवि, साहित्यकार तथा कलाकारहरूले **गौँथली**माथी धेरै रचनाहरू बनाएका छन। यो चराको आकार लगभगभँगेरा जत्रै हुन्छ। रङ्ग जिउको खैरो र कालो हुन्छ भने पेट तिरको रङ्ग सेतो हुन्छ। गौँथलीको गुँड बनाउने तरिका अरु चराहरू भन्दा बेग्लै छ। अरु चराहरूले सुकेका साना तिना त्यान्द्रा रुखका पात आदीको प्रयोग गरेर रुखको हाँगामाथी अथवा माटोको दुलो भित्र आफ्नो गुँड बनाउछन् भने गौँथलीले भिजेको लेसिलो माटोको प्रयोग गरेर आफ्नो गुँड घरको छत, दलिन तथा ओढारको ढुङ्गामा झुण्डाउछ।

## बाहिरी लिङ्कहरू
## यी पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:चराहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
चरा

**चरा** वा **पक्षी** (एभ्स) जन्तु जगतको एक प्राणी समूह हो । चरा समूहमा पर्ने प्राणीहरूको पहिचान प्राणीको प्वाँख,चोंच र पखेटाबाट गर्न सकिन्छ ।यिनीहरूको डुंगाको आकारको  शरिर र पुच्छरले यिनीहरूलाई उड्नमा मद्दत पर्याउँछ। विश्वभरमा चराका धेरै प्रजातिहरू छन् । कतिपय प्रजातिहरू त अझै खोजविनबाटै बञ्चित छन्। नेपालमा ८८६ प्रजातिका चराहरू पाइन्छन् ।हरेक चराको आफ्नै आफ्नै विषेशता हुन्छ। 

## केही प्रचलित चराहरूका नाम 
हाम्रो देश नेपालमा पाइने केही प्रचलित चराहरू यस प्रकार रहेका छन्।

* डाँफे
* काँडे भ्याकुर
* काग
* काठ फोरुवा
* कालिज
* कुखुरा
* कोइली
* कोकले
* गिद्ध
* चमेरो
* चिबे
* चिल
* च्याखुरा
* ढुकुर
* तित्रा
* परेवा
* प्याउँरा
* फिस्टो
* बकुल्लो
* बट्टाई
* बाज
* मयूर
* मुनाल
* मैनाचरी
* लाटोकोसेरो
* लामपुच्छ्रे चरा
* सारस
* सुगा
* हलेसो
* हाँस

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:चराहरू
काँकडभिट्टा

**काँकडभिट्टा** झापा जिल्लाको एउटा महत्त्वपूर्ण व्यापारिक नाका हो। यो नाकाबाट मेचीपूल तरेपछि भारतको पानीट्याङ्की पुगिन्छ। बङ्गलादेशसंग हुने नेपालको व्यापारको अधिकांश पारवाहन यसै नाकाबाट चल्ने गर्दछ।  काँकडभिट्टा बस पार्कबाट नेपालका प्रमुख स्थानका लागि बस पाउन सकिन्छ। यहाँबाट २२ किलोमोटरमा भद्रपुर विमानस्थल (चन्द्रगढी विमानस्थल) रहेको छ भने त्यसै गरि २१ किलोमिटरमा भारतको बागडोगरा विमानस्थल रहेको छ। यस सहरको केन्द्रमा रहेको देवकोटा पार्क हेर्न लायकको छ। त्यसै गरी एसियन हाईवेले यस सहरको शोभा अझ बडाएको छ। यो हाल मेचीनगर नगरपालिकामा पर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:झापा जिल्लाका ठाउँहरू
श्रेणी:नेपाल–भारत सीमामा स्थित पारवहन र भन्सार चौकीहरू
जैविक विविधता

जीवित प्राणी एवं वनस्पतीमा फरकपन हुनु, भिन्नता हुनुलाई **जैविक विविधता** भनिन्छ। यो पृथ्वीमा भएका जीवित सम्पदाको भिन्नता हो भने करोडौ जिवात्मामा भएको फरकपन हो। मानिस, वनस्पती, पशुपन्छी, सूक्ष्म जीव आदीको भिन्न रुपहरू जैविक विविधता अन्तरगत पर्दछन्। जैविक विविधता महासन्धि १९९२ को धारा २ अनुसार पृथ्वीको जल, स्थल र आकाशमा आफ्नो जीवनयापन गर्ने सम्पूर्ण, जीव, जन्तु, वनस्पति र मानवबिचको सहअस्तित्व तथा अन्तरसम्बन्धमा रहेको विविधता नै जैविक विविधता हो। नेपालको वातावरण संरक्षण ऐन २०७६ अनुसार जैविक विविधता भन्नाले पारिस्थितिकीय प्रणाली को विविधता, प्रजातीय विविधता तथा वंशाणु विविधता सम्झनु पर्दछ। जैविक विविधता स्थान अनुसार फरक हुन्छ। जैविक विविधतालाई निम्न ३ किसिममा बिभाजन गरिएको छ।
# प्रजातीय विविधता
# वंशाणुगत विविधता
# पारिस्थितिकीय प्रणालीको विविधता

## नेपालको जैविक विविधता बारे केही रोचक तथ्य 
* उन्यू, च्याउ, लेउ वा झयाउलाई छोडेर फूलै फुल्ने वनस्पति प्रजातिको सङ्ख्या नेपालमा ५,८५६ छ। गुराँस ३२ प्रकारको पाइन्छ भने सुनगाभा/सुनाखरी परिवारमा ३६३ भन्दा बढी प्रजाति छन्। प्रिमुलाका प्रजाति पनि ६० भन्दा बढी छन्।
* सपूर्ण अमेरिकि भू-भाग(महादेश)मा भन्दा नेपालमा धेरै प्रजाति का चराहरू पाइन्छन्।
* पुतलीका सबै भन्दा धेरै प्रजाति नेपालमा पाइन्छ।
* ब्राजील पश्चात सबै भन्दा धेरै जैविक विविधता भएको देश नेपाल हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*NatureServe: This site serves as a portal for accessing several types of publicly available biodiversity data
*Biodiversity Factsheet by the University of Michigan's Center for Sustainable Systems
*Color-coded images of vertebrate biodiversity hotspots

श्रेणी:जैविक विविधता
दाँहा

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चलविकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको कर्णाली अञ्चल, कालिकोट जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ५०८४ रहेको थियो जसमध्ये २५०२ पुरुष र २५८२ महिला रहेका थिए भने यहाँ ८४९ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल खाँडाचक्र नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-३ वडाहरू खाँडाचक्र नगरपालिकाको वडा नम्बर ५ हो भने ४-७ वडाहरू वडा नम्बर ६ र ८-९ वडाहरू वडा नम्बर ७ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कालिकोट जिल्लाका ठाउँहरू
मखमली (फूल)

thumb|right|मखमली फूलको गुच्छा
**मखमली** (वैज्ञानिक नाम: *Gomphrena globosa*) फूल नेपालीहरूको लागि सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको प्रसिद्ध फूल हो। मखमली अमेरिका सहित पनामा र ग्वाटेमालाका क्षेत्रहरूमा मूल रूपमा पाइन्छ, तर अब विश्वभरि उब्जाइन्छ। मखमली फूल कहिले नओइलिने भएकोले यस लाई दिर्घायु र स्वस्थ जीवन को प्रतीक को रूप मा लिइन्छ| त्यसैले यस फूलको माला तिहारको अवसरमा दिदीबहिनीले दाजुभाइको लामो आयुको कामना गरी लगाइदिन्छन्। संकृतमा रक्त मल्लिका भनिने यो फुल देख्नमा पनि सुन्दर भएकोले सन् १८५५ मा जङ्गबहादुरले बेलायत पठाएको उपहारमा पनि परेको थियो। त्यससमय मा यो नेपालमा प्रसिद्ध रहेको र भारतमा अप्राप्य रहेको प्रतित हुन्छ। सेतो, गाढा कलेजी तथा हल्का रातो रङमा फुल्ने मखमली तिहारको भाइटिकामा विशेष प्रयोगमा आउँछ। छुँदा घोच्ने यो फूललाई नरम मखमली नाम दिइनुमा सुरुमा नेपाल ल्याँउदा फूलको रङ मखमलको कपडाजस्तो देखिनु नै भएको अनुमान गर्न सकिन्छ। 

## तस्विर सङ्ग्रह

Gomphrena globosa plant.jpg
Gomphrena ‘Pink Zazzle™,’ Phipps Conservatory Outdoor Garden, 2015-10-01, 02.jpg
Gomphrena globosa 04.JPG
Purple flower.jpg
फुलमा माउरि.JPG
Vatamalli for Pookkalam 2.jpg
Gomphrena_globosa.jpg
Vaatamalli petals for pookkalam 2.jpg
Gomphrena globosa 'Aurea Superba', Elfenau.jpg
Gomphrena globosa Gnome Pink 1zz.jpg
Gomphrena globosa serres du Luxembourg.JPG
Gomphrena globosa Gnome Pink 2zz.jpg
Gomphrena globosa Gnome White 1zz.jpg
Gomphrena globosa Gnome White 2zz.jpg
Amboise, fleur d'un parterre 3.jpg

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:फूलहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
बदालकोट

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चलविकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको कर्णाली अञ्चल, कालिकोट जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३२५४ रहेको थियो जसमध्ये १६५२ पुरुष र १६०२ महिला रहेका थिए भने यहाँ ५८९ घरधुरी रहेको थियो। यसको साविकका १-३ वडाहरू हाल खाँडाचक्र नगरपालिकामा पर्दछ भने ४-९ वडाहरू पचालझरना गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ४-७ वडाहरू पचालझरना गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने ८-९ वडाहरू वडा नम्बर २ हो र १-३ वडाहरू खाँडाचक्र नगरपालिकाको वडा नम्बर ११ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कालिकोट जिल्लाका ठाउँहरू
ढुकुर

**ढुकुर** नेपालमा पाइने एक किसिमको पंक्षी हो। यसलाई प्रेमको प्रतीक मानिन्छ । खेतबारीका रूखमा बस्ने, अन्न तथाू फलफूलको आहार बनाउने ढुकुर जोडीलाई प्रेमको प्रतीक मानिन्छ। यसको आवाज 'ढुकुर कुर कुर' जस्तो सुनिन्छ। ढुकुरहरू धेरै प्रकारका हुन्छन् ।
## बाह्य कडीहरू
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:ढुकुरहरू
चमेरो

**चमेरो** एक स्तनधारी जीव हो। यो 'काइरोप्टेरस' समूहमा पर्दछ। कोइरोप्टेरस ग्रीस भाषाबाट व्युत्पत्ति भएर आएको शब्द हो। जसको अर्थ हुन्छ **Hand Wings** अर्थात् हातजस्तो पखेटा भन्ने हुन्छ । चमेरोको तीखो कोणाकारका पखेटाहरू हुन्छन्। यी पखेटाहरू झण्डै झण्डै मानिसको हात र पाखुरासँगै मिल्दाजुल्दा हुन्छन्। चमेरो एक यस्तो जीव हो, जो स्तनधारी भइकन आकाशमा उड्न सक्तछ। त्यसो त अन्य स्तनधारी जीवहरू जस्तै लोखर्के, बाँदर आदिजस्ता जीवहरू पनि एक ठाउँबाट अर्को ठाउँ उडेर पुगेको हामी देख्दछौँ तर तिनीहरूको उड्ने गति वा क्षमता सीमित क्षेत्रमा मात्र हुन्छ। जबकि चमेरो खुला आकाशमा स्वतन्त्र रूपमै विचरण गर्न सक्तछ। चमेरोको शारीरिक बनावटबारे भन्नुपर्दा यसको आकार चङ्गा जस्तै देखिन्छ। त्यसले गर्दा पनि यसलाई आकाशमा सजिलैसँग उड्न मद्दत पुग्दछ।

## चमेरोका प्रजातिहरू
विश्वमा झण्डै एघार सय प्रजातिका चमेराहरू पाइन्छन्। यिनलाई दुई प्रकारका चमेराहरूमा वर्गीकरण गरिएको छ। एउटा मांसाहारी चमेरो र अर्को फलाहारी चमेरो। मांसाहारी चमेरो कीरा, फट्याङ्ग्राहरू मात्र खाएर जीवन निर्वाह गर्दछ भने फलाहारी चमेरो चाहिँ फलफूल खाएर जीवन निर्वाह गर्दछ। आकारमा मांसाहारीको तुलनामा फलाहारी चमेरो अलिक ठूलो हुन्छन्। प्रतिशतको आधारमा भन्नुपर्दा मांसाहारी चमेरोको सङख्या ७० प्रतिशत रहेको छ भने बाँकी ३० प्रतिशत मात्र फलाहारी चमेरा हुन्छन्।
चमेराहरू विभिन्न आकार र रङहरू पाइन्छन्। विशेषगरी यिनीहरू कालो र खैरो रङका हुन्छ तर केही चमेराहरू भने पहेंलो चम्किलो रङका, केही चाँदी रङका, केही सुन्तला रङका र केही सेतो अनि खैरो रङका पनि हुन्छन्। यसका साथै केही चमेराहरूको शरीर वा पखेटामा थोप्ला-थोप्ला बुट्टा र धर्साहरू पनि रहेको पाइन्छ।
चमेराहरू विशेषगरी रूख र बाँसका झ्याङहरूमा टाउको तल गरी झुण्डिएर बस्ने गर्दछन्। चेप्टो परेको टाउको भएको यो जीव रातको समयमा बढी सक्रिय रहन्छ। चमेरा जातिमा  Giant Golden-crowned Flying-fox नाम गरेको एउटा चमेरो हुन्छ जसको पखेटा नै झण्डै दुई मिटर लामो हुन्छ। यो विश्वकै सबैभन्दा ठूलो चमेरो मानिन्छ। त्यसैगरी 'बम्ल्बेबी ब्याट' नाम गरेको चमेरो विश्वकै सबैभन्दा सानो चमेरो मानिन्छ। यस किसिमको सानो चमेरो दक्षिण र दक्षिणपूर्वी एसियामा बढी मात्रामा पाइन्छन्। यो चमेरो यति सानो हुन्छ कि यसको पखेटालाई पट्याएर एउटा सानो सलाईको बट्टामा मजाले अटाउन सकिन्छ।

चमेराहरू पर्यावरण र जैविक विविधताको दृष्टिकोणले उपयोगी जीव मानिएका छन्। खासगरी फलाहारी चमेराहरूले वनजङ्गल जोगाउन र बिउविजन परागसेचन गरेर फूलहरूको फर्टिलाईज गर्न समेत मद्दत गर्दछ। त्यसैगरी मांसाहारी चमेराहरूले पनि मानिस र विभिन्न अन्नबालिका लागि हानिकारक मानिने कीराहरूलाई खाएर अथवा मारेर मद्दत पुर्‍याइरहेको हुन्छ।

## तस्विर 

चमेरो.jpg
Big-eared-townsend-fledermaus.jpg
Haeckel Chiroptera.jpg
Myotis myotis, nursery roost.jpg
Golden crowned fruit bat.jpg
Pipistrellus pipistrellus baby.jpg
Myotis-myotis-skeleton.jpg
File:Bird Nest2.jpg|thumb|चमेरोको गुँड

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:नेपालमा पाइने स्तनधारीहरू
परेवा

घरेलु परेवा ( Columba livia domestica or Columba livia forma domestica ) परेवाको एक उप-प्रजाति हो जुन रक परेवा र रक ढुकुरबाट उत्पन्न भएको हो। ढुङ्गा परेवा संसारको सबैभन्दा पुरानो घरपालुवा चरा मध्ये एक हो । परेवाको घरपालन ५,००० वर्षभन्दा पहिले मेसोपोटामियन क्यूनिफॉर्म ट्याब्लेटहरूमा उल्लेख गरिएको छ, जस्तै इजिप्टियन चित्रलिपिहरूमा पनि । परेवाहरू सम्भवतः कम्तिमा ३०००-५००० वर्ष पहिले भूमध्यसागरमा घरपालुवा गरिएको थियो , र खानाको स्रोतको रूपमा पहिले पनि घरपालुवा गरिएको हुन सक्छ। नयाँ अनुसन्धानले यी परेवाहरूको घरपालन १०,००० वर्ष पहिलेदेखि नै सुरु भएको देखाउँछ। 

परेवाहरू खाना, घरपालुवा जनावर, पवित्र जनावर र सन्देशवाहकको रूपमा मानिसहरूका लागि ऐतिहासिक महत्त्वका छन्। घर फर्कने क्षमताको कारण, परेवाहरू सन्देशहरू पुर्‍याउन प्रयोग गरिएको छ, विश्वयुद्धको समयमा पनि । यसको बावजुद, शहरी परेवाहरू, जसलाई कुनै कारणले जंगली चरा मानिन्छ, सामान्यतया कीराको रूपमा हेरिन्छ, मुख्यतया तिनीहरूको दिसाको कारणले। यी जंगली परेवाहरूलाई संसारका धेरै भागहरूमा आक्रमणकारी मानिन्छ यद्यपि तिनीहरूले जंगली चराहरूको जनसंख्यामा सकारात्मक प्रभाव पार्छन्, शिकारी चराहरूको लागि एक महत्त्वपूर्ण शिकार प्रजातिको रूपमा सेवा गर्छन्। 

## घरपालनको इतिहास 
परेवाहरूको बथानको लामो इतिहास भए तापनि, तिनीहरूको प्रारम्भिक घरपालनको विशिष्टताहरूको बारेमा थोरै मात्र थाहा छ। घरेलु परेवाको पुर्खा सी. लिभियाको कुन उप-प्रजाति थियो, ठ्याक्कै कहिले, कति पटक, कहाँ र कसरी तिनीहरूलाई घरपालुवा बनाइएको थियो, र तिनीहरू कसरी फैलिएका थिए भन्ने कुरा अज्ञात छ। तिनीहरूको कमजोर हड्डी र जंगली चराहरूसँग मिल्दोजुल्दो भएकोले, जीवाश्म रेकर्ड तिनीहरूको अध्ययन गर्न पर्याप्त छैन। यसरी धेरैजसो ज्ञात कुराहरू लिखित विवरणहरूबाट आउँछन्, जसले लगभग निश्चित रूपमा घरपालनको प्रारम्भिक चरणहरूलाई समेट्दैन। 

परेवाको सबैभन्दा पुरानो रेकर्ड गरिएको उल्लेख लगभग ५,००० वर्ष पहिले मेसोपोटामियाबाट आएको हो। क्यापाडोसियाको पिजन उपत्यकामा चट्टानका संरचनाहरू छन् जुन प्राचीन परेवा घरहरूमा कुँदिएका थिए। प्राचीन इजिप्टियनहरूले ती धेरै मात्रामा राख्थे, र धार्मिक उद्देश्यका लागि एक पटकमा हजारौं बलिदान गर्थे। अकबर महानले हजारौं परेवाहरूको बथान लिएर यात्रा गरे। 

यी घरपालुवा परेवाहरूलाई युरोपेली उपनिवेशवादीहरूले खानाको सुविधाजनक स्रोत र सन्देशवाहकको रूपमा अमेरिकामा परिचय गराएका थिए। १८ औं शताब्दीतिर, फेन्सी परेवाहरूमा युरोपेली चासो सुरु भयो, र त्यहाँका प्रजनकहरूले परेवाहरूको विविधतालाई धेरै विस्तार गरे, मध्य पूर्व र दक्षिण एशियाबाट चराहरू आयात गरे र नयाँ परेवाहरू सिर्जना गर्न विभिन्न जातीहरुलाई संभोग गराए। 

घरेलु र जंगली परेवाहरूले जंगली ढुङ्गा ढुकुरहरूसँग व्यापक रूपमा मिलन गरेको हुनाले, आनुवंशिक रूपमा शुद्ध जंगली प्रकारका परेवाहरू अब अवस्थित नहुन सक्छन्, वा लगभग लोप भइसकेका हुन सक्छन्। यो निरन्तर मिश्रणले परेवाहरूको वास्तविक उत्पत्तिलाई अझ धमिलो पार्छ।

## चित्र दीर्घा

File:घरपालुवा परेवा.jpg|घरपालुवा परेवा
File:घरपालुवा परेवा एक दृष्य.jpg|घरपालुवा परेवा एक दृष्य
File:A white pigeon 1.jpg|घरपालुवा परेवा

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:चराहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
फिस्टो

**फिस्टो**  नेपालमा पाइने सानो चराको नाम हो। नेपालमा धेरै प्रकारका फिस्टो चराहरू पाइन्छन् । ती यस प्रकर छन्।
## फिस्टे चराको प्रकर
*काँसे घाँसेफिस्टो
*कालीकण्ठे घाँसेफिस्टो
*कैलोढाडे मुसेफिस्टो
*कैलोनिर्गम घाँसेफिस्टो
*खैरो झाडीफिस्टो
*खैरोकोखे झाडीफिस्टो
*घेघरी घाँसेफिस्टो
*घेघरी झाडीफिस्टो
*चीनियाँ झाडीफिस्टो
*छोटोपुच्छ्रे झाडीफिस्टो
*झाँक्री घाँसेफिस्टो
*टुणुक घाँसेफिस्टो
*ठूलो रातोटाउके झाडीफिस्टो
*थोप्ले झाडीफिस्टो
*धर्के मुसेफिस्टो
*पीतहरित झाडीफिस्टो
*पीतेदर झाडीफिस्टो
*पीतोदर घाँसेफिस्टो
*फुस्रोछाती घाँसेफिस्टो
*रातोटाउके झाडीफिस्टो
*सादाकण्ठे मुसेफिस्टो
*सुया घाँसेफिस्टो

श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:फिस्टो चराहरू