open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
मानसा जिल्ला

**मानसा जिल्ला** भारतको पन्जाब राज्य अन्तर्गत पर्दछ। सदरमुकाम मनसा शहर हो। मनसा जिला १३ अप्रिल १९९२  मा भटिंडा को जिल्ला बाट बनेको थियो। जिल्लामा तीन तहसीलहरू छन्,  बुढलाडा, मनसा र पाँचवटा विकास ब्लक, भिखी, बुढलाडा, मनसा, झुनीर र सरदुलगढ तीन उप तहसीलहरू। त्यहाँ सरदुलगढ ब्लक मा लगभग ७० गाउँहरू छन्, मनखेरा गाउँ पन्जाब को अन्तिम गाउँ हो, यो गाउँ (१४.७ किमी) सरदुलगढ बाट टाढा छ र हरियाणा राज्य मा सिरसा बाट २४.९ किमी टाढा छ। 

## भूगोल
यो जिल्ला आकार मा लगभग त्रिकोणीय छ र उत्तर पश्चिम मा भटिंडा जिल्ला, पूर्वोत्तर मा संगरूर जिल्ला र दक्षिण मा हरियाणा राज्य द्वारा घेरिएको छ। यो भटिंडा-जिन्द-दिल्ली रेलवे र बरनाला-सरदुलगढ-सिरसा सडक मा अवस्थित छ। जिल्ला तीन तहसील, बुढालाडा, मनसा र सरदुलगढ मा विभाजित छ। घग्गर नदी जिल्लाको दक्षिणपश्चिम कुनामा सरदुलगढ तहसील बाट बग्दछ।

पन्जाबी मातृभाषा साथै जिल्ला को आधिकारिक भाषा हो।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:पन्जाबका जिल्लाहरू
श्रेणी:पन्जाब
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
मोगा जिल्ला

**मोगा जिल्ला** भारतीय राज्य पन्जाबको एउटा जिल्ला हो। 
**मोगा जिल्ला** भारतको पन्जाब राज्यको २२ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। यो पन्जाब राज्य को १७औं जिला बनेको २४ नोभेम्बर १९९५ मा फरीदकोट जिल्ला बाट काटिएको थियो। मोगा जिल्ला पन्जाब, भारत मा गहुँ र चामल को सबैभन्दा ठूलो उत्पादकहरू मध्ये एक हो। मोगा शहर र मोगा जिल्ला बाट मानिसहरू मालवा संस्कृति संग सम्बन्धित छन्।

यसअघि मोगालाई जिल्ला बनाउन धेरै प्रयास गरिएका थिए तर सबै असफल भए। अन्तमा, पन्जाबका तत्कालीन मुख्यमन्त्री एस हरचरण सिंह बरार २४ नोभेम्बर १९९५ मा मोगालाई एउटा जिला बनाउने जनताको मागमा सहमत भए। यो भन्दा पहिले मोगा फरीदकोट जिल्लाको उपविभाग थियो। मोगा शहर जिला को सदरमुकाम हो, यो फिरोजपुर-मोगा-लुधियाना रोड मा अवस्थित छ। तख्तपुरा साहिब यस जिल्ला मा प्रसिद्ध गाउँहरू मध्ये एक हो। तख्तपुरा साहिब एक ऐतिहासिक गाउँ हो। मोगा नेस्ले, अदानी खाद्य प्राइवेट लिमिटेड, र वाहन परिमार्जन को लागि राम्रो छ। राजमार्ग ले मोगा संग जालंधर, बरनाला, लुधियाना, फिरोजपुर, कोटकपुरा, अमृतसर जोडिएको। बस सेवा र रेलवे सेवाहरू लुधियाना, चण्डीगढ, र दिल्ली जस्तै केही प्रमुख शहरहरू संग राम्रो संग जोडदछन।

## शहरहरू
बाघा पुराण, बधनी कलन, धरमकोट, कोट इसे खान, निहाल सिंह वाला र घल कलन मोगा जिल्लामा पर्छन्। खोसा रणधीर, ढल्लेके, ठथी भाइ, रजियाना, दुन्ने के, लन्धे के, समध भाइ, कोटला राई-का, बुगीपुरा, दौधर, धुदीके, लोपन, हिम्मतपुरा र चुगावान जस्ता गाउँहरू पनि यस जिल्लामा पर्छन्।

बाघा पुराण मोगा र फरीदकोट जोड्ने मुख्य सडक मा अवस्थित छ र यस प्रकार पन्जाब भर मा बसहरू को लागि एक प्रमुख केन्द्र हो। बाघा पुराण को पुलिस स्टेशन पन्जाब मा सबैभन्दा ठूलो क्षेत्राधिकार छ; ६५ भन्दा बढी 'pinds' वा गाउँहरू यसको नियन्त्रण भित्र छन्। शहर मूल रूप मा ३ 'pattis' वा वर्गहरू मा विभाजित छ: मुग्लु पट्टी (सबैभन्दा ठूलो एक), बाघा पट्टी, र पुराण पट्टी। सहरमा धनी मानिसहरूको उचित हिस्सा छ र यस प्रकार वरपरका शहरहरू र गाउँहरू को तुलना मा जीवन स्तर औसत भन्दा माथि छ।

धरमकोट एक शहर र मोगा जिल्ला मा एक नगरपालिका परिषद हो। दौधर मोगाको सबैभन्दा ठूलो गाउँ हो।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पन्जाबका जिल्लाहरू
श्रेणी:पन्जाब
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
रूपनगर जिल्ला

**रूपनगर जिल्ला** पन्जाब, भारत को राज्य मा बाइस जिल्लाहरू मध्ये एक हो। रूपनगर को शहर (पहिले रूपार वा रोपर को रूप मा जानिन्थ्यो) भनिन्छ कि एक राजा रोकेशर, जो ११ औं शताब्दी को दौरान शासन गर्दथे र उनको छोरा रूप सेन को नाम मा राखिएको थियो द्वारा स्थापित गरीएको हो। यो पनि सिन्धु घाटी सभ्यता एक प्राचीन शहर को साइट पनि हो। रूपनगर जिल्ला मा प्रमुख शहरहरू मोरिन्डा, नंगल र आनन्दपुर साहिब हुन्। मोरिन्डा को बागवाला "[बगैँचा को शहर]" को रूपमा पनि चिनिन्छ। मोरिंडा चण्डीगढ-लुधियाना राजमार्गमा अवस्थित छ। नङल को भाखडा बाध छिमेकी राज्य हिमाचल प्रदेशको सिमानामा अवस्थित छ। दधी जिला को सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण गाउँहरू मध्ये एक हो, विशेष गरी गुरुद्वारा श्री हरगोबिन्दसर साहिब को कारण।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:पन्जाबका जिल्लाहरू
श्रेणी:पन्जाब
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
लुधियाना जिल्ला

**लुधियाना जिल्ला** भारतको पन्जाब राज्यको २३ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। यो क्षेत्र र जनसङ्ख्या दुबै द्वारा पन्जाब को सबैभन्दा ठूलो जिल्ला हो। लुधियाना, पन्जाब को सबैभन्दा ठूलो शहर, जिल्ला सदरमुकाम  हो।

मुख्य उद्योगहरू साइकल को पाटपुर्जा र होजरी हो। लुधियाना महिलाहरू को जुत्ता उत्पादन गर्ने  १००००० इकाईहरू को आसपास साना स्केल इकाईहरू को एक केन्द्र हो। लुधियाना राज्य मा सबैभन्दा ठूलो शहर हो। जिल्ला आठ तहसील, सात उप तहसील र बाह्र विकास ब्लक मिलेर बनेको छ। 

लुधियाना जिल्ला को मानव विकास सूचकाङ्क (HDI) ०.७६१ (२००४ UNDP) साथ पन्जाब मा उच्चतम छ।

## इतिहास
लुधियानाको नाम लोधी राजवंशबाट आएको हो, जुन १४८० मा शहरको स्थापना भएको मानिन्छ। मुगल सम्राट अकबरको शासनकालमा यस क्षेत्रले सिरहिन्दको सरकारको हिस्सा बनेको थियो। चाकर, तलवन्डी राई १४७८, रायकोट १६४८ ईस्वी मा र जगराँ १६८८ ईस्वी मा राजकोटको राई परिवार द्वारा स्थापित गरिएको थियो।

मुगल शासनको उत्तरार्धमा जिल्लाको पश्चिमी भाग राईकोटको रायसलाई भाडामा दिइयो। अठारहौं शताब्दीको शुरुमा उनीहरू मुगलहरू बाट अर्ध स्वतन्त्र भैसकेका थिए। लुधियाना जिल्लाका गाँउहरू स्वतन्त्र र स्थानीय शक्तिशाली गाँउ सिख सरदारहरूको शासन अन्तर्गत १७०७ देखि १८३५ सम्म बनी रह्यो। १७४७  मा अहमद शाह दुर्रानीले आक्रमण गरे र खन्ना नजिक शाही सेना संग लडे। यद्यपि मुगल अहमद शाह लाई रोक्न सक्षम थिए, आक्रमण पछि मुगलहरूलाई कमजोर गरिदियो, जसले १७६० मा लुधियाना शहर लाई नियन्त्रण लिनको लागि अनुमति दियो।

महाराजा रणजित सिंह को शासनकाल मा लुधियाना एक महत्वपूर्ण ब्रिटिश छावनी बन्यो। सुरुमा १८०५ मा रणजित सिंहले लुधियाना कब्जा गरे। जे होस्, १८०९ मा, ब्रिटिशले उनको अग्रिम पूर्वतिर रोक्न निर्णय गरे र उनको सामना गर्न सेना पठाए। रणजित सिंह अङ्ग्रेजहरू संग 'सदा मैत्री' को सन्धि मा हस्ताक्षर गर्न बाध्य भए, जसले उनको गतिविधिहरू सतलज को दाहिने किनारमा सीमित गर्यो। ब्रिटिश सेनाहरू स्थायी रूप मा लुधियाना मा तैनात थिए र सिस-सतलज राज्यहरू ब्रिटिश संरक्षण मा आए।

१९०१ को जनगणना अनुसार हिन्दुहरू २६९,०७६ वा कुल को ४०%; मुस्लिम, २३५,९३७ वा ३५%; र सिखहरू, १६४,९१९ वा २४%।  १९४७ मा हिंसा र समुदाय के बीच सङ्घर्ष को कारण, मुस्लिम आबादी को अधिकांश पाकिस्तान  तिर लागे।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:पन्जाबका जिल्लाहरू
श्रेणी:पन्जाब
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
कपुरथला जिल्ला

**कपूरथला जिल्ला** भारतको पन्जाब राज्यको एउटा जिल्ला हो। कपुरथला शहर जिल्ला सदरमुकाम हो।

कपुरथला जिला क्षेत्र र जनसङ्ख्या दुबैको हिसाबले पन्जाब को सबैभन्दा सानो जिल्लाहरू मध्ये एक हो, २०११ को जनगणना अनुसार ८१५,१६८ जना संग। यो जिला दुई असंगत भागहरू, मुख्य कपूरथला-सुल्तानपुर लोधी भाग र फगवारा तहसील वा ब्लक मा विभाजित छ।

कपूरथला-सुल्तानपुर लोधी भाग उत्तरी अक्षांश ३१° ०७' र ३१° २२'  र पूर्वी देशान्तर ७५° ३६' को बीचमा छ। उत्तर मा यो होशियारपुर, गुरदासपुर, र अमृतसर जिला, पश्चिम मा ब्यास नदी र अमृतसर जिला, र दक्षिण मा सतलज नदी, जालन्धर जिला, र होशियारपुर जिला संग जोडिएको छ।

फगवारा तहसील उत्तर अक्षांश ३१ ° २२ ' र पूर्वी देशान्तर ७५  ° ४०' र ७५ ° ५५' को बीचमा छ। फगवारा राष्ट्रिय राजमार्ग नम्बर १ मा अवस्थित छ, र तहसील कपूरथला जिल्ला को शेष भन्दा धेरै औद्योगिक रूप मा विकसित छ। फगवारा जालन्धर को १९  किलोमीटर (१२ माईल) दक्षिण पूर्व को दूरी मा अवस्थित छ, र तहसील जालन्धर जिला द्वारा दुईबाट तिर घेरिएको छ  जबकि उत्तर होशियारपुर जिला र पूर्व एस बी एस नगर जिल्ला द्वारा।

जिल्लामा तीन उपविभाग/तहसील छन्: कपूरथला, फगवारा, र सुल्तानपुर लोधी। जिल्लाको कुल क्षेत्रफल १,६३३ किमी (१,०१५ मील) हो जसमध्ये ९०९.०९ वर्ग किमी (३५१.०० वर्ग मील) कपूरथला तहसीलमा छ, ३०४.०५ वर्ग किमी (११७.३९ वर्ग मील) फगवारा तहसीलमा र ४५१.० किमी २ (१७४.१वर्ग माइल) सुल्तानपुर लोधी तहसील मा छ। जिल्लाको अर्थतन्त्र अझै कृषि प्रधान छ। प्रमुख बालीहरू गहुँ, चामल, उखु, आलु र मकै हुन्। कपूरथला जिल्ला को प्रमुख भाग ब्यास नदी र काली-बेन नदी को बीच मा स्थित छ र 'बीईटी' क्षेत्र भनिन्छ। यो क्षेत्र बाढीको चपेटामा छ। माटोमा पानी जम्ने र क्षारीयता क्षेत्र को प्रमुख समस्या हो। ब्यास नदीको देब्रे किनारमा 'धुसी बन्ध' नामक बाढी संरक्षण बन्ध निर्माण गरीएको छ, र यसले यस क्षेत्रलाई बाढीको क्षतिबाट बचाएको छ। पूरै जिल्ला एक जलोभ मैदान हो। काली-बेन नदी को दक्षिण मा 'डोना' को रूप मा परिचित क्षेत्र पर्दछन् जसको अर्थ दुई घटक अर्थात् बालुवा र माटो बाट बनेको माटो हो।

पन्जाबको मैदानको जलवायु सामान्य छ अर्थात गर्मीमा तातो र जाडोमा चिसो। यो उप उष्णकटिबन्धीय महाद्वीपीय मानसून प्रकार जलवायु छ। जिल्लामा गहन खेतीले वन कभरको कुनै गुंजाइश छोड्दैन र वन्यजन्तु व्यावहारिक रूपमा अस्तित्वमा छैन।

## जनसाङ्ख्यिकी
२०११ को जनगणना अनुसार कपुरथला जिल्ला ८१५,१६८ को जनसङ्ख्या छ,कोमोरोस  वा साउथ डकोटाको अमेरिकी राज्य बराबर बराबर।. यसले यसलाई भारतमा ४८१ औं स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। जिल्लाको जनसङ्ख्या घनत्व ५०१ बासिन्दा प्रति वर्ग किलोमीटर (१,३००/वर्ग मील) छ। दशक २००१-२०११ मा यसको जनसङ्ख्या वृद्धि दर ८.३७% थियो। कपूरथलामा प्रत्येक १००० पुरुषमा ९१२ महिलाहरूको लिंग अनुपात छ, र ८०.२% को साक्षरता दर छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:पन्जाबका जिल्लाहरू
श्रेणी:पन्जाब
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
मुक्तसर जिल्ला

**श्री मुक्तसर साहिब जिल्ला**, बोलचाल शहर को पूर्व नाम मुक्तसर द्वारा जानिन्छ; पन्जाब को भारतीय राज्य मा बाईस जिल्लाहरू मध्ये एक हो। यसको राजधानी, श्री मुक्तसर साहिब शहर, मुक्तसर बाट श्री मुक्तसर साहिब को नामकरण गरीएको थियो।  जिल्ला आफैंमा ऐतिहासिक रूपमा खिद्राने दी ढाब भनेर चिनिन्थ्यो। त्यहाँ जिल्ला मा ३ तहसीलहरू छन् जसमा कुल २३४ गाउँहरू छन्। १. श्री मुक्तसर साहिब २. मलौत ३. गिद्दरबाहा

## इतिहास
श्री मुक्तसर साहिब जिल्ला ७ नोभेम्बर १९९५ मा फरीदकोट जिल्ला बाट मुक्तसर उपविभाग को अलग गरेर एक नयाँ जिला को रूप मा बनाईएको थियो।

दसौं सिख गुरु, श्री गुरु गोबिन्द सिंह को अन्तिम युद्धक्षेत्र, जिल्ला को मुख्य शहर मा छ। मुक्तसर को युद्ध, मुगल र सिखहरू को बीच एक प्रमुख युद्ध, १७०५ को वर्ष को दौरान वर्तमान श्री मुक्तसर साहिब मा घटित भयो। उनीहरूको नेतृत्व माई भागो र महान सिंह बरारले गरेका थिए।

यस जिल्लामा दरबार साहिब, शहीदी गुरुद्वारा, र श्री मुक्तसर साहिब शहर मा टिब्बी साहिब सहित उचित ऐतिहासिक गुरुद्वारहरू छन्, र जिल्ला को सम्बन्धित गाँउहरूमा अरु धेरै छन्।

मेला माघी हरेक वर्ष जनवरी मा श्री मुक्तसर साहिब शहर मा चालीस शहीदहरू (लिब्रेटेडहरू) को सम्झनामा उचित रूपमा मनाईन्छ। 

मुक्तसर जुट्टी संसारभर प्रसिद्ध छ। कला को यी टुक्राहरू बनाउन र बेच्न पसलहरू श्री मुक्तसर साहिब शहर को मुटु मा गुरुद्वारा साहिब को आसपास मा स्थित छन्। गिद्दड़बाहा उत्पादन गर्छ  जो नसवार भारत भरी मा आपूर्ति गरीन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:पन्जाबका जिल्लाहरू
श्रेणी:पन्जाब
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
पश्चिम बङ्गालका जिल्लाहरू

भारतीय राज्य पश्चिम बङ्गाल मा २३ जिल्ला छन।

श्रेणी:पश्चिम बङ्गालका जिल्लाहरू
सङ्गरूर जिल्ला

**संगरूर जिल्ला** पन्जाब को उत्तरी भारत मा राज्य मा छ। यो पन्जाब को भारतीय राज्य पटियाला डिभिजन मा पाँच जिल्लाहरू मध्ये एक हो।.छिमेकी जिल्लाहरू मालेरकोटला (उत्तर), बरनाला (पश्चिम), पटियाला (पूर्व), मनसा (दक्षिणपश्चिम) र फतेहाबाद (हरियाणा) र जिन्द (हरियाणा) (दक्षिण) हुन्।

संगरूर धुरी, लेह्रगग, सङ्रुर, र सुनम को शहरहरू मिलेर बनेको छ। अन्य शहरहरू भवानीगढ़, दिर्बा, खनौरी, लोंगोवाल, चीमा र मुनक हुन्। त्यहाँ ७ उप-डिभिजनहरू छन्, संगरूर, धुरी, सुनाम, लेहरागागा, मूनक, भवानीगढ र दिर्बा। २०० सम्म, बर्नाला पनि संगरूर जिल्ला को एक हिस्सा थियो, तर अब यो एक छुट्टै जिल्ला हो। २०२१ मा, एक नयाँ जिल्ला मलेरकोटला जिल्ला, मालेरकोटला र अहमदगढ़ उपमण्डल और अमरगढ़ उप तहसील मिलेर, संगरूर जिले से बाहर बनाईएको थियो।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:पन्जाबका जिल्लाहरू
श्रेणी:पन्जाब
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
बिहारका जिल्लाहरूको सूची

बिहारमा जम्मा ३८ जिल्लाहरू छन् जो ९ प्रमण्डलहरूमा बाँडिएकाछन्। जिल्लाहरू यस प्रकार छन् 

* अररिया जिल्ला
* अरवल जिल्ला
* औरंगाबाद जिल्ला
* कैमुर जिल्ला
* कटिहार जिल्ला
* किशनगंज जिल्ला
* खगडिया जिल्ला
* गया जिल्ला
* गोपालगंज जिल्ला
* जमुई जिल्ला
* जहानाबाद जिल्ला
* दरभंगा जिल्ला
* नवादा जिल्ला
* नालंदा जिल्ला
* पटना जिल्ला
* पश्चिम चंपारण जिल्ला
* पूर्णियां जिल्ला
* पूर्वी चंपारण जिल्ला
* बक्सर जिल्ला
* बाँका जिल्ला
* बेगूसराय जिल्ला
* भागलपुर जिल्ला
* भोजपुर जिल्ला
* मधेपुरा जिल्ला
* मधुबनी जिल्ला
* मुंगेर जिल्ला
* मुजफ्फरपुर जिल्ला
* रोहतास जिल्ला
* लखीसराय जिल्ला
* वैशाली जिल्ला
* सहरसा जिल्ला
* समस्तीपुर जिल्ला
* सारन जिल्ला
* सीतामढी जिल्ला
* सीवान जिल्ला
* सुपौल जिल्ला
* शिवहर जिल्ला
* शेखपुरा जिल्ला

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
इम्फाल पूर्व जिल्ला

**इम्फाल पूर्व जिल्ला** भारतीय राज्य मणिपुरको एउटा जिल्ला हो।

## सन्दर्भ सामाग्री
श्रेणी:मणिपुर
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:मणिपुरका जिल्लाहरू
मोहाली जिल्ला

**मोहाली जिल्ला,** आधिकारिक रूपमा साहिबजादा अजित सिंह नगर जिल्ला वा एसएएस नगर जिल्ला को रूप मा परिचित छ,पन्जाब को बाइस जिलाहरू मध्ये एक हो, उत्तर-पश्चिम भारत मा एक राज्य। यो अप्रिल २०० 2006 मा गठन भएको थियो र पन्जाब को १८औं जिल्ला हो, पठानकोट जिल्ला को छेउमा बनाईएको हो। यो जिल्ला रोपर र पटियाला जिल्लामा पर्ने क्षेत्रहरू बाट बनेको थियो। यो केन्द्र शासित प्रदेश चण्डीगढ र हरियाणा को पंचकुला जिल्ला को छेउमा अवस्थित छ।

यो जिल्लाको आधिकारिक नाम गुरु साहिबजादा अजित सिंह, गुरु गोबिन्द सिंह का जेठा छोराको नाममा राखिएको हो।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:पन्जाबका जिल्लाहरू
श्रेणी:पन्जाब
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
बरनाला जिल्ला

**बरनाला जिल्ला** भारतीय पन्जाब राज्य को एक जिल्ला हो। पहिले बर्नाला संगरूर जिल्ला को हिस्सा थियो, तर अब बर्नाला एक स्वतन्त्र जिला हो। पक्षहरू। जनगणना २०११ अनुसार, जिल्ला बर्नाला को जनसङ्ख्या ५,९६,२९४ छ। साथै बर्नाला राम्रो संग यसको उद्योगहरू को लागि परिचित छ। दुई मुख्य उद्योग त्रिशूल समूह जो मुख्य रूप बाट यसको विश्व स्तरीय तौलिया को लागि परिचित छ यो जिल्ला मा स्थापित छ। कम्माइन, गुणस्तरिय कम्माइन उत्पादन गर्ने पनि दोस्रो एक ठूलो उद्योग  यहाँ स्थापित छ। [उद्धरण आवश्यक]

यो उत्तर मा लुधियाना जिल्ला, उत्तर पश्चिम मा मोगा जिल्ला, पश्चिम मा बठिंडा जिल्ला र अन्य सबै पक्षहरू मा सङ्रुर जिला संग सीमा जोडिएको एक जिल्ला मा स्थित छ। जिल्ला को वर्तमान विधायक आमआदमी पार्टीका को श्री मीत हएर हुन।

२०११ को रूपमा यो पन्जाबको सबैभन्दा कम जनसङ्ख्या भएको जिल्ला हो (२३ मध्ये)।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पन्जाबका जिल्लाहरू
श्रेणी:पन्जाब
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
मणिपुरका जिल्लाहरू

मणिपुरमा ९ जिल्लाहरू छन् -
*इम्फाल पूर्व जिल्ला
*इम्फाल पश्चिम जिल्ला
*उखरुल जिल्ला
*चन्डेल जिल्ला
*चुराचांदपुर जिल्ला
*तमेंगलॉन्ग जिल्ला
*थौबल जिल्ला
*बिष्णुपुर जिल्ला
*सेनापति जिल्ला
तरन तारन साहिब जिल्ला

**तरन तारन जिल्ला** पन्जाब, भारत को माझा क्षेत्र मा एक जिल्ला हो। मुख्य शहरहरू तरनतारन साहिब, भिखिविन्द, खदुर साहिब र पट्टी हुन्। तरण तारण शहर सिखहरू को लागि एक पवित्र स्थान हो।

तरनतारन जिल्ला २००६ मा अमृतसर जिल्ला बाट बनेको थियो। यस आशयको घोषणा पन्जाबका मुख्यमन्त्री क्याप्टन अमरिंदर सिंहले श्री गुरु अर्जन देव जीको शहीद दिवसको अवसरमा आयोजित समारोहमा गरेका थिए। यो संगै, यो पन्जाब को १९औं जिल्ला बन्यो। यसमा चार तहसीलहरू छन्, जो भिखिविन्द, पट्टी, खदुर साहिब र तरनतारन हुन्। जिल्ला मुख्यालय को उपाध्यक्ष, एक वरिष्ठ पुलिस अधीक्षक, अतिरिक्त जिल्ला र सत्र न्यायाधीश, मुख्य न्यायिक मजिस्ट्रेट, सिविल सर्जन, जिल्ला शिक्षा अधिकारी, सुधार ट्रस्ट र एक नगरपरिषदको नेतृत्वमा हुन्छ। सिख मुक्ति सङ्ग्राम को दौरान, तरन तारन को "खार्कु लेहार का घाड" (खर्कु आन्दोलन को केन्द्र) को मा जानिन्थ्यो, मनोचहल, ब्रह्मा, जाज जोहल जस्ता उल्लेखनीय सिख लडाकुहरू तरन तारन बाट आएका थिए। धेरै प्रसिद्ध मुठभेडहरू जस्तै सरहली पुल मुठभेड (ब्रह्मा बनाम शिबु राम), बेहला मुठभेड (सुरजित सिंह बेहला र २ अन्य बनाम १००० सीआरपी बल को) तरन तारन साहिब मा भयो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:पन्जाबका जिल्लाहरू
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
चुराचांदपुर जिल्ला

**चुराचांदपुर जिल्ला** भारतीय राज्य मणिपुरको एउटा जिल्ला हो।

श्रेणी:मणिपुर
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:मणिपुरका जिल्लाहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
अनुपपुर जिल्ला

**अनूपपुर जिल्ला** भारतीय राज्य मध्य प्रदेशको एउटा जिल्ला हो।

## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:मध्य प्रदेश
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:मध्य प्रदेशका जिल्लाहरू
खरगौन जिल्ला

**खरगौन जिल्ला** भारतीय राज्य मध्य प्रदेशको एउटा जिल्ला हो।

श्रेणी:मध्य प्रदेश
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:मध्य प्रदेशका जिल्लाहरू
मध्य प्रदेशका जिल्लाहरू

मध्य प्रदेश राज्यका जिल्लाहरूको सूची:-

* अनूपपुर जिल्ला
* अलीराजपुर जिल्ला
* अशोकनगर जिल्ला
* इंदौर जिल्ला
* उज्जैन जिल्ला
* उमरिया जिल्ला
* कटनी जिल्ला
* खरगौन जिल्ला
* खंडवा जिल्ला
* गुना जिल्ला
* ग्वालियर जिल्ला
* छत्तरपुर जिल्ला
* छिंदवाडा जिल्ला
* जबलपुर जिल्ला
* झाबुआ जिल्ला
* टीकमगढ जिल्ला
* दतिया जिल्ला
* दमोह जिल्ला
* देवास जिल्ला
* धार जिल्ला
* नरसिंहपुर जिल्ला
* नीमच जिल्ला
* पन्ना जिल्ला
* बडवानी जिल्ला
* बालाघाट जिल्ला
* बैतूल जिल्ला
* बुरहानपुर जिल्ला
* भिंड जिल्ला
* भोपाल जिल्ला
* मंडला जिल्ला
* डिंडौरी जिल्ला
* मंदसौर जिल्ला
* मुरैना जिल्ला
* रतलाम जिल्ला
* रीवा जिल्ला
* राजगढ जिल्ला
* रायसेन जिल्ला
* विदिशा जिल्ला
* सागर जिल्ला
* सतना जिल्ला
* सीधी जिल्ला
* सिवनी जिल्ला
* सीहोर जिल्ला
* शहडोल जिल्ला
* शिवपुरी जिल्ला
* श्‍योपुर जिल्ला
* शाजापुर जिल्ला
* सिंगरौली जिल्ला
* हरदा जिल्ला
* होशंगाबाद जिल्ला
महाराष्ट्रका जिल्लाहरू

महाराष्ट्रका जिल्लाहरूको सूची मंडलानुसार निम्न प्रकार छ:-

## अमरावती विभाग
*अकोला जिल्ला
* अमरावती जिल्ला
* बुलढाणा जिल्ला
* वाशीम जिल्ला
* यवतमाळ जिल्ला
## कोंकण विभाग 
* बम्बाइ शहर जिल्ला
* बम्बाइ उपनगर जिल्ला
* रायगड जिल्ला
* रत्नागिरी जिल्ला
* सिंधुदुर्ग जिल्ला
* ठाणे जिल्ला

## औरंगाबाद विभाग 
*औरंगाबाद जिल्ला
* बीड जिल्ला
* हिंगोली जिल्ला
* जालना जिल्ला
* लातूर जिल्ला
* नांदेड जिल्ला
* उस्मानाबाद जिल्ला
* परभणी जिल्ला
## नागपुर विभाग 
*भंडारा जिल्ला
* चंद्रपुर जिल्ला
* गडचिरोली जिल्ला
* गोंदिया जिल्ला
* नागपुर जिल्ला
* वर्धा
## नाशिक विभाग 
* अहमदनगर जिल्ला
* धुले जिल्ला
* जळगाव जिल्ला
* नंदुरबार जिल्ला
* नाशिक जिल्ला
## पुणे विभाग
* कोल्हापुर जिल्ला
* पुणे जिल्ला
* सांगली जिल्ला
* सातारा जिल्ला
* सोलापुर जिल्ला
अकोला जिल्ला

**अकोला जिल्ला** भारतीय राज्य महाराष्ट्रको एउटा जिल्ला हो।

जनसङ्ख्या - १६,३०,२३९ (२००१को जनगणना)

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:महाराष्ट्रका जिल्लाहरू
अमरावती जिल्ला

**अमरावती जिल्ला** भारतीय राज्य महाराष्ट्रको एउटा जिल्ला हो।

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:महाराष्ट्रका जिल्लाहरू
मुम्बई सहर जिल्ला

**बम्बाइ शहर जिल्ला** भारतीय राज्य महाराष्ट्रको एउटा जिल्ला हो।

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:महाराष्ट्रका जिल्लाहरू
भण्डारा जिल्ला

**भण्डारा जिल्ला** भारतको महाराष्ट्र राज्यमा अवस्थित एउटा जिल्ला हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:महाराष्ट्रका जिल्लाहरू
चन्द्रपुर जिल्ला

**चन्द्रपुर जिल्ला** भारतको महाराष्ट्र राज्यमा पर्ने एउटा जिल्ला हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* आधिकारिक वेबसाइट
* चन्द्रपुर जिल्लाको भू-जानकारी 

श्रेणी:महाराष्ट्रका जिल्लाहरू
धुले जिल्ला

**धुले जिल्ला** भारतीय राज्य महाराष्ट्रको एउटा जिल्ला हो। यो जिल्लाको सदरमुकाम धुले सहर हो। धुले जिल्ला प्राचिन खानदेश राज्यको भूभाग थियो।

## इतिहास
प्राचिन भारतबर्षमा धुले जिल्ला खानदेश राज्यको भूभाग थियो। यस क्षेत्रको प्राचिन नाम 'रसिका' थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* Official website of Dhule district
* Shirpur.in information about Shirpur Taluka

श्रेणी:महाराष्ट्रका जिल्लाहरू
पुणे जिल्ला

**पुणे जिल्ला** भारतीय राज्य महाराष्ट्रको एउटा जिल्ला हो। सन् २०११ को जनगणना अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या ९,४२९,४०८ थियो। यस अनुसार यो जिल्ला भारतका ६४० जिल्लाहरू मध्ये चौथो धेरै जनघनत्व भएको जिल्ला हो।

## इतिहास
पुणे जिल्ला १३औँ देखि १७औँ शताब्दीसम्म इस्लामिक शासनको अधीनमा थियो। १७औँ शताब्दीको समयमा शिवाजीको नेतृत्वमा मराठाहरूले स्वतन्त्र राज्यको लागि जग बसाले। त्यस समयमा विस्तारित मराठा साम्राज्यमाथि शासन गर्ने पेशवाहरूले पुणेको सानो शहरमा मुख्यालय स्थापना गरे जुन पछि ठुलो शहरको रूपमा विकसित भयो। १९औँ शताब्दीमा यो क्षेत्र ब्रिटिस शासनको अधीनमा रह्यो।

## भूगोल तथा मौसम
पुणे जिल्ला उत्तरपश्चिममा ठाणे जिल्ला, पश्चिममा रायगड जिल्ला, दक्षिणमा सतारा जिल्ला, दक्षिणपूर्वमा सोलापुर जिल्ला तथा उत्तर र उत्तरपूर्वमा अहमदनगर जिल्लाले घेरिएको छ। यो जिल्ला समूद्र सतहबाट ५५९ मिटर (१,८६३ फिट) को उचाइमा अवस्थित छ। पुणे जिल्ला १७.५° र १९.२° उत्तरी अक्षांश र ७३.२° र ७५.१° पूर्वी देशान्तर बीच रहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:महाराष्ट्रका जिल्लाहरू
शिवपुरी जिल्ला

**शिवपुरी जिल्ला** भारतीय राज्य मध्य प्रदेशको एउटा जिल्ला हो।

## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:मध्य प्रदेश
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:मध्य प्रदेशका जिल्लाहरू
सिक्किमका जिल्लाहरू

भारतीय राज्य सिक्किममा ६ वटा जिल्लाहरू छन्, प्रत्येकको निरीक्षण केन्द्रीय सरकारद्वारा नियुक्त, जिल्ला कलेक्टर, जसले जिल्लाहरूको नागरिक क्षेत्रको प्रशासनको जिम्मा लिन्छ। राज्य संवेदनशील सीमा क्षेत्र भएकाले ठुलो भूभागमा भारतीय सेनाको नियन्त्रण छ। धेरै क्षेत्रहरू प्रतिबन्धित छन् र तिनीहरूलाई भ्रमण गर्न अनुमतिहरू आवश्यक छ। सिक्किममा कुल आठ सहर र नौ उपविभागहरू छन्।

२१ डिसेम्बर २०२१ मा, सिक्किम सरकारले २ नयाँ जिल्लाहरूको गठनको साथै अवस्थित ४ जिल्लाहरूको नाम परिवर्तन गर्ने घोषणा गर्‍यो। उत्तर सिक्किम जिल्लालाई अब मङ्गन भनिनेछ; पश्चिम सिक्किम जिल्ला ग्याल्सिङ, पूर्वी सिक्किम जिल्ला अब गान्तोक र दक्षिण सिक्किम नाम्ची जिल्ला हुनेछ।

## जिल्लाहरू
## सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:सिक्किम सम्बन्धित सूचीहरू
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरूको सूचीहरू
राजस्थानका जिल्लाहरू

भारतीय राज्य राजस्थानलाई ३३ वटा जिल्लाहरूमा बाँडिएकोछ, जसको विव्रण निम्न प्रकार छः 

## References
अजमेर जिल्ला

**अजमेर जिल्ला** भारतीय राज्य राजस्थान एउटा जिल्ला हो, जसको सदरमुकाम अजमेर हो ।

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:राजस्थान
श्रेणी:राजस्थानका जिल्लाहरू
सोलापुर जिल्ला

**सोलापुर जिल्ला** भारतीय राज्य महाराष्ट्रको एउटा जिल्ला हो ।

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:महाराष्ट्रका जिल्लाहरू
बाँसवाडा जिल्ला

**बाँसवाडा जिल्ला** भारतीय राज्य राजस्थानको एउटा जिल्ला हो, जसको सदरमुकाम **बाँसवाडा** हो।

## भूगोल 
बाँसवाडा जिल्ला राजस्थानको दक्षिणी भागमा गुजरात र मध्य प्रदेशको सीमासँगै रहेको एक जिल्ला हो। यसलाई राजस्थानको चेरापूँजी भन्ने गरिन्छ। यहाँको मुख्य आकर्षण माही नदी हो, जुन मध्य प्रदेश हुँदै माही बाँधसम्म आउने गर्दछ, माही नदी बाँसवाडा जिल्लाको जीवन वाहिनी हो। यहाँ मुख्यतः वागडी भाषा बोल्ने गरिन्छ, जिल्लाको प्रमुख वस्ती कुशलगढ, परतापुर, बागीदौरा, घाटोल, अरथुना हो। यो जिल्ला जङ्गलले ढाकिएको छ र यहाँ काठ, वनस्पति लगायतका वस्तुहरू प्रचुर मात्रामा पाइने गरिन्छ।

## नामोत्पत्ति 
बाँसवाडा नामको मूल स्रोतलाई लिएर दुई वटा धारणाहरू रहेका छन्। एउटा त यो क्षेत्रमा बँसिया नामक भील शासक हुने गर्थ्यो, जसको राज सन् १५२९ सम्म यहाँ महारावल जगमाल सिंहको शासन आएको थियो। दोस्रो धारणा अनुसार यहाँ बाँसको झ्याम्म परेको वन भएकै कारण यस क्षेत्रको नाम बाँसवाडा हुन गएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:राजस्थानका जिल्लाहरू
भीलवाडा जिल्ला

**भीलवाडा जिल्ला** भारतीय राज्य राजस्थानको एउटा जिल्ला हो, जसको सदर मुकाम **भीलवाडा** हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:राजस्थानका जिल्लाहरू
बुँदी जिल्ला

**बूँदी जिल्ला** भारतीय राज्य राजस्थानको एउटा जिल्ला हो, जसको सदर मुकाम **बूँदी** हो ।

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:राजस्थान
श्रेणी:राजस्थानका जिल्लाहरू
कोल्हापुर जिल्ला

**कोल्हापुर जिल्ला** भारतको महाराष्ट्र राज्यमा पर्ने एउटा जिल्ला हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:महाराष्ट्रका जिल्लाहरू
झुन्झुनु जिल्ला

**झुन्झुनु जिल्ला** भारतीय राज्य राजस्थानको एउटा जिल्ला हो, जसको सदरमुकाम **झुन्झुनु** हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:राजस्थान
श्रेणी:राजस्थानका जिल्लाहरू
हनुमानगढ जिल्ला

**हनुमानगढ जिल्ला** भारतीय राज्य राजस्थानको एउटा जिल्ला हो, जसको सदर मुकाम **हनुमानगढ** हो।
## हनुमानगढ़ विधानसभा क्षेत्र (राजस्थान)
*हनुमानगढ़ विधानसभा क्षेत्र (राजस्थान)

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:राजस्थान
श्रेणी:राजस्थानका जिल्लाहरू
हरियाणाका जिल्लाहरू

यो सूची हरियाणा राज्यका जिल्लाहरूको हो:

* अम्बाला जिल्ला
*  करनाल जिल्ला
*  कुरुक्षेत्र जिल्ला
*  कैथल जिल्ला
* गुडगांव जिल्ला
* जींद जिल्ला
* झज्जर जिल्ला
* पंचकुला जिल्ला
*  पानीपत जिल्ला
*  फतेहाबाद जिल्ला
* फरीदाबाद जिल्ला
* भिवानी जिल्ला
* महेंद्रगढ जिल्ला
* मेवात जिल्ला
* यमुनानगर जिल्ला
* रेवाडी जिल्ला
* रोहतक जिल्ला
* सिरसा जिल्ला
* सोनीपत जिल्ला
* हिसार जिल्ला

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
अम्बाला जिल्ला

**अम्बाला जिल्ला** भारतको हरियाणा राज्यको २२ जिल्लाहरू मध्ये एक हो जसमा अम्बाला सहर जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालयको रूपमा सेवा गर्दछ। अम्बाला जिल्ला हरियाणाको उत्तर-पूर्वी किनारमा अवस्थित छ र पन्जाब र हिमाचल प्रदेशको सिमाना छ। अम्बाला जिल्ला अम्बाला विभाजनको एक हिस्सा हो।

## विभाजनहरू 
यो जिल्ला अम्बाला लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र अन्तर्गत पर्दछ, जुन अनुसूचित जाति उम्मेद्वारहरूको लागि मात्र आरक्षित छ। यस जिल्लामा चार विधानसभा क्षेत्रहरू पनि छन्, ती सबै अम्बाला लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रको भाग हुन्। ती हुन्: अम्बाला सिटी, अम्बाला क्यान्ट, मुलाना र नारायणगढ।

## अर्थतन्त्र 
सिन्धु गङ्गा मैदानमा अवस्थित यो क्षेत्र सामान्यतया उर्वर र कृषिका लागि अनुकूल छ। यद्यपि, प्राथमिक क्षेत्रले हरियाणाको अर्थतन्त्रमा भन्दा जिल्लाको अर्थतन्त्रमा धेरै कम योगदान पुर्याउँछ। जिल्लाका औद्योगिक परिदृश्यको ठुलो हिस्सा साना उद्योगहरू हुन्। यो देशमा वैज्ञानिक र शल्य उपकरणहरूको सबैभन्दा ठुलो उत्पादकहरू मध्ये एक हो र ठुलो सङ्ख्यामा वैज्ञानिक उपकरण निर्माताहरूको घर हो जसको कारण यसलाई विज्ञान सहर पनि भनिन्छ।

## जनसाङ्ख्यिकी 
सन् २०११ को जनगणना अनुसार अम्बाला जिल्लाको जनसङ्ख्या ११,२८,३५० रहेको छ जुन साइप्रस राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य रोड आइल्यान्डको बराबर छ। यो जनसङ्ख्याको आधारमा भारतमा ४१०औँ (कुल ६४० मध्ये) स्थानमा छ। यस जिल्लाको जनसङ्ख्या घनत्व ७२० प्रति वर्ग किलोमिटर (१,९००/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१-२०११ को दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धिदर ११.२३ प्रतिशत थियो। अम्बालामा प्रति १० पुरुषमा ८८५ महिलाको लिंग अनुपात र साक्षरता दर ८१.७५% रहेको छ। कुल जनसङ्ख्याको २६.२५ प्रतिशत हिस्सा अनुसूचित जातिको छ।

हिन्दी (देवनागरी लिपिमा) आधिकारिक भाषाहरू हुन् र यसैले आधिकारिक सञ्चारका लागि प्रयोग गरिन्छ। भारतको सन् २०११  को जनगणनाको समयमा, जिल्लाको ८४.५७% जनसङ्ख्याले हिन्दी, १०.९५% पन्जाबी र २.७२% हरियाणवी आफ्नो पहिलो भाषाका रूपमा बोलेका थिए।

### धर्म 
; अम्बाला जिल्लामा प्रमुख धार्मिक समूहहरूका लागि जनसङ्ख्या प्रवृत्तिहरू (१९४१–१९६१, २००१–२०११)

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
* अम्बाला जिल्ला आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:हरियाणाका जिल्लाहरू
कुरुक्षेत्र जिल्ला

**कुरुक्षेत्र जिल्ला** उत्तरी भारत हरियाणा राज्यको २२ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। हिन्दुहरू लागि पवित्र स्थान कुरुक्षेत्र सहर यस जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय हो। जिल्लाले १५३०.०० वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटेको छ। &nbsp;जिल्लाको जनसङ्ख्या ९६४,६५५ (सन् २०११ जनगणना) छ। यो जिल्ला अम्बाला विभाजनको हिस्सा हो। कुरुक्षेत्रलाई श्रीमद भगवद गीताको भूमि पनि भनिन्छ। ज्योतिसार कुरुक्षेत्रको त्यो स्थान हो जहाँ कृष्णले महाभारतमा अर्जुनलाई गीताको उपदेश दिएको विश्वास गरिन्छ।

## नामको उत्पत्ति 
[बायाँ|अङ्गुठाकार|[महाभारत|महाभारतको कुरुक्षेत्र युद्ध पाण्डुलिपिमा चित्रण गरिएको छ]]

जिल्लाको नाम कुरुक्षेत्रको प्राचीन क्षेत्रबाट आएको हो, जसको शाब्दिक अर्थ कुरुहरूको भूमि हो। पुराणमा वर्णित कुरुक्षेत्र युद्ध र यहाँ युद्ध भएको मानिन्छ र युद्ध हुनुअघि श्रीकृष्णले अर्जुनलाई भागवत गीताको उपदेश दिएका थिए।

## इतिहास 
यस जिल्लालाई सन् १९७३ मा तत्कालीन करनाल जिल्लाबाट अलग गरिएको थियो। पछि यस जिल्लाको केही भागहरू कैथल र यमुनानगर जिल्लाहरूमा सृजनाको समयमा सारिएको थियो।

## जनसाङ्ख्यिकी 
सन् २०११ को जनगणना अनुसार कुरुक्षेत्र जिल्लाको जनसङ्ख्या ९,६४,६५५ रहेको छ जुन फिजी राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य मोन्टाना को बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा ४५२औँ स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनसङ्ख्या घनत्व ६३० प्रति वर्ग किलोमिटर (१,६००/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१ देखि २०११ को दशकमा यहाँको जनसङ्ख्या वृद्धिदर १६.८१ प्रतिशत थियो। कुरुक्षेत्रको लिङ्ग अनुपात प्रति १० पुरुषमा ८८९ महिला र साक्षरता दर ७६.७% रहेको छ। कुल जनसङ्ख्याको २२.३० प्रतिशत हिस्सा अनुसूचित जातिको छ।

### भाषाहरू 
भारतको सन् २०११ जनगणनाको समयमा, जिल्लाको ६५.८१% जनसङ्ख्याले हिन्दी, १७.४७% पन्जाबी र १५.२२% हरियाणवी आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा बोल्थे।

## गीता महोत्सव 
कुरुक्षेत्र महाभारतको भूमि भनेर चिनिने भूमि मात्र होइन; यो भगवान कृष्णले अर्जुनलाई दिएको जीवन र कर्मको दर्शनको लागि पनि चिनिन्छ। अहिले २००० वर्षभन्दा बढी समयदेखि, श्रीमद्भगवत गीता धर्म र समुदायको ट्यागबाट मुक्त भएको एक शास्त्रको रूपमा उभिएको छ। यो निःस्वार्थ कर्मको सन्देशको लागि विश्वभर समान रूपमा आदरणीय छ जुन सबै युगहरूमा धेरै सान्दर्भिक छ।

कुरुक्षेत्रले गीता महोत्सव (गीता जयन्ती) मनाउँदै आएको छ। लामो समयसम्म यसलाई कुरुक्षेत्र उत्सवको नामले चिनिन्थ्यो। सन् २०१६ मा, हरियाणा सरकारले यसलाई विश्वव्यापी उत्साह दिने निर्णय गर्यो र १ डिसेम्बरदेखि ११ डिसेम्बरसम्म कुरुक्षेत्रमा वार्षिक अन्तर्राष्ट्रिय गीता महोत्सव आयोजना गर् यो। परम्परागत पात्रोअनुसार १० डिसेम्बरका दिन गीता जयन्ती मनाइयो। सन् २०१६ मा १० लाखभन्दा बढी ले उक्त कार्यक्रमअवलोकन गरेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
* कुरुक्षेत्र जिल्ला सरकारी वेबसाइट
* हरियाणाको आधिकारिक नक्सा

श्रेणी:हरियाणाका जिल्लाहरू
गुरुग्राम जिल्ला

**गुडगाउँ जिल्ला**, आधिकारिक रूपमा **गुरुग्राम जिल्ला** भारतको हरियाणाको २२ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। गुडगाउँ सहर जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय हो। जनसङ्ख्या १,५१४,४३२ हो। यो हरियाणाको दक्षिणी जिल्लाहरू मध्ये एक हो। यसको उत्तरमा, यो झज्जर जिल्ला र केन्द्र शासित प्रदेश दिल्ली घेरिएको छ। फरिदाबाद जिल्ला यसको पूर्वमा अवस्थित छ। यसको दक्षिणमा पलवल र नूह जिल्लाहरू छन्। पश्चिममा रेवारी जिल्ला अवस्थित छ।

## इतिहास 
महाभारत अनुसार यो क्षेत्र जेठ पाण्डव राजा युधिष्ठिरले आफ्ना शिक्षक द्रोणाचार्यलाई दिएका थिए। पछि, यो मौर्य साम्राज्य र पार्थियन र कुसानहरू र यौधेय ( यमुना र सतलज बीचको क्षेत्रबाट कुशाणहरूलाई निष्कासन गरेपछि) जस्ता आक्रमणकारीहरूको हातमा गयो।

## भूगोल 
यस जिल्लामा अरावली र मङ्गरबानी शृङ्खलाहरूका धेरै साना पहाडी शृङ्खलाहरू छन्।

## जनसाङ्ख्यिकी 
२०११ को जनगणना अनुसार, गुडगाउँ जिल्लाको जनसङ्ख्या १,५१४,४३२ छ, लगभग गाबोन राष्ट्र  वा अमेरिकी राज्य हवाई बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा ३२८औँ स्थान दिन्छ (कुल ६४० मध्ये)। जिल्लाको जनघनत्व  छ।। सन् २००१-२०११ दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धि दर ७३.९३% थियो। गुडगाउँमा प्रत्येक १००० पुरुषको लागि ८५३ महिलाको लिङ्ग अनुपात छ,  र साक्षरता दर ८४.४% छ। अनुसूचित जातिले जनसङ्ख्याको १३.०७% ओगटेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
* गुडगाउँ मौसम र अन्तरक्रियात्मक नक्सा
* हरियाणाको इतिहास
* हरियाणा सरकार
* गुडगाउँ नागरिक फोरम

श्रेणी:हरियाणाका जिल्लाहरू
जीन्द जिल्ला

### जीन्द जिल्ला 
**जींद जिल्ला** भारतीय राज्य हरियाणाको एउटा जिल्ला हो। यो जिल्ला हरियाणा राज्यको उत्तरपश्चिमी भागमा स्थित छ र यसका प्रमुख विशेषताहरू, ऐतिहासिक महत्त्व, र सांस्कृतिक धरोहरका कारण परिचित छ।

#### भौगोलिक स्थिति 
* **स्थिति**: जीन्द जिल्ला हरियाणा राज्यको उत्तरपश्चिम भागमा अवस्थित छ। यसको सीमाना उत्तरमा पानीपत र कुरुक्षेत्र जिल्लासँग, पूर्वमा कैथल र करनाल जिल्लासँग, दक्षिणमा हिसार जिल्लासँग, र पश्चिममा राजस्थानको सिरसा जिल्लासँग छ।
* **भूगोल**: जीन्द जिल्ला प्रमुखतया समथर भूभागमा फैलिएको छ र यसमा कृषि प्रधान भूमि छ। यहाँको जलवायु समशीतोष्ण हुन्छ, जसले कृषिको विकासमा योगदान पुर्याउँछ।

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:हरियाणा
श्रेणी:हरियाणाका जिल्लाहरू
पन्चकुला जिल्ला

**पंचकुला जिल्ला** भारतीय राज्य हरियाणाको एउटा जिल्ला हो।

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:हरियाणा
श्रेणी:हरियाणाका जिल्लाहरू
पानीपत जिल्ला

**पानीपत जिल्ला** भारतीय राज्य हरियाणाको एउटा जिल्ला हो।

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:हरियाणा
श्रेणी:हरियाणाका जिल्लाहरू
सवाई माधोपुर जिल्ला

**सवाई माधोपुर जिल्ला** भारतीय राज्य राजस्थानको एउटा जिल्ला हो, जसको सदर मुकाम **सवाई माधोपुर** हो।

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:राजस्थान
श्रेणी:राजस्थानका जिल्लाहरू
करनाल जिल्ला

**करनाल जिल्ला** हरियाणाका २२ जिल्लाहरू मध्ये एक हो, उत्तर भारत एउटा राज्य हो। करनाल सहर राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्रको एक भाग हो र जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय हो।

यो राष्ट्रिय राजमार्ग ४४ मा अवस्थित भएकाले यो दिल्ली र चण्डीगढ जस्ता नजिकैका प्रमुख सहरहरूसँग राम्रोसँग जोडिएको यातायात प्रणाली छ। करनाल जिल्ला पनि रेलवेमार्फत् राम्रोसँग जोडिएको छ। करनाल जङ्क्सन दिल्ली-कालका लाइन अवस्थित छ र प्रमुख रेलहरू यस स्टेसनमा रोकिन्छन्। जिल्ला मुख्यालयमा एउटा सानो हवाई अड्डा पनि छ जसलाई करनाल विमानस्थल भनिन्छ।

## उप-विभागहरू 
करनाल जिल्लाको नेतृत्व उपायुक्तको दर्जाको भारतीय प्रशासनिक सेवा अधिकारीले गर्छ जुन जिल्लाको मुख्य कार्यकारी अधिकारी हो। जिल्लालाई 4 उप-डिभिजनहरूमा विभाजन गरिएको छ, प्रत्येक उप-विभाग मजिस्ट्रेट को नेतृत्वमा: करनाल, इन्द्री, असन्ध र घरौंडा।

## जनसाङ्ख्यिकी 
सन् २०११ को जनगणना अनुसार करनाल जिल्लाको जनसङ्ख्या १,५०५,३२४ रहेको छ, जुन गाबाेन राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य हवाईको बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा ३३३औँ स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनघनत्व ५९८ बासिन्दाहरू प्रति वर्ग किलोमिटर (१,५५०/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१ देखि २०११ को दशकमा यहाँको जनसङ्ख्या वृद्धिदर १८.२२ प्रतिशत थियो। कर्नालमा प्रति १,० पुरुषमा ९९६ महिलाको लिंग अनुपात रहेको छ भने साक्षरता दर ७४.७३% रहेको छ। अनुसूचित जाति जनसङ्ख्याको २२.५६% थियो।

### धर्म 
### भाषाहरू 
सन् २०११ को जनगणना अनुसार यस जिल्लाको ५४.२८% जनसङ्ख्याले हिन्दी, ३२.०४ हरियाणवी, १०.८६% पन्जाबी र १.०६% सराइकीलाई आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा बोल्दथे।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हरियाणाका जिल्लाहरू
कैथल जिल्ला

**कैथल जिल्ला** उत्तरी भारतको हरियाणा राज्यको २२ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। कैथल सहर जिल्ला सदरमुकाम हो।

यो जिल्ला १ नोभेम्बर १९८९ मा अस्तित्वमा आएको हो।

## विभागहरू 
कैथल जिल्लामा चार तहसिल छन्ः कैथल, गुहला, पुन्ड्री र कलायत र राजौन्द, धन्ड र सिवानका तीन उप-तहसिलहरू। यस जिल्लामा अवस्थित चार हरियाणा विधानसभा निर्वाचन क्षेत्रहरू गुहला, कलायत, कैथल र पुन्ड्री हुन्। यी सबै कुरुक्षेत्र लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र हिस्सा हुन्।

## जनसाङ्ख्यिकी 
सन् २०११ को जनगणना अनुसार कैथल जिल्लाको जनसङ्ख्या १०,७४,३०४ रहेको छ जुन साइप्रस राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य रोड आइल्यान्डभन्दा लगभग बढी हो। यसले यसलाई भारतमा ४२३औँ स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनसङ्ख्या घनत्व ४६३ प्रति वर्ग किलोमिटर (१,२००/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१-२०११ को दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धिदर १३.३९ प्रतिशत थियो। कैथलमा प्रति १० पुरुषमा ८८० महिलाको लिंग अनुपात छ र साक्षरता दर ७०.६% छ। कुल जनसङ्ख्याको २३.०४ प्रतिशत हिस्सा अनुसूचित जातिको रहेको छ।

### भाषाहरू 
भारतको सन् २०११ को जनगणना अनुसार यस जिल्लाको ६१.८५% जनसङ्ख्याले हरियाणवी, २६.४८% हिन्दी र १०.४२% पन्जाबी लाई आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा बोल्दथे।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
* कैथल जिल्ला, आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:हरियाणाका जिल्लाहरू
हिसार जिल्ला

**हिसार जिल्ला** भारतको हरियाणाको २२ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। हिसार शहरले जिल्लाको मुख्यालयको रूपमा सेवा गर्दछ। हिसार जिल्लामा चार उप-विभाजनहरू छन्, हिसार, बरवाला, हान्सी र नारनौद, प्रत्येकको नेतृत्व एक अनुमंडलाधिकारीले गर्छन्। यो जिल्ला हिसार विभाजनको पनि एक हिस्सा हो। हिसारको स्थापना फिरोज शाह तुगलकले गरेका थिए।

१९६६ को पुनर्गठन हुनुभन्दा पहिले हरियाणाको सबैभन्दा ठुलो जिल्ला, हिसारको केही भागहरू नवनिर्मित जिन्द जिल्लामा स्थानान्तरण गरिएको थियो। १९७४ मा, भिवानी र लोहारु तहसीलहरू भिवानी जिल्लामा स्थानान्तरण गरिएको थियो। सिरसा जिल्ला गठन हुँदा हिसारलाई थप विभाजित गरिएको थियो। पछि फतेहाबाद जिल्ला पनि सिर्जना गरिएको थियो।

यो सरस्वती उपत्यका सभ्यतासँग सम्बन्धित पाँच सहरहरू मध्ये एक हो जबकि यसको नाम सिन्धु सभ्यताको सन्दर्भमा इतिहासका पुस्तकहरूमा र सामान्य ज्ञानका पुस्तकहरूमा पाँच भेडा फार्महरू मध्ये एक वनवालीको स्थानको रूपमा उल्लेख गरिएको छ। सन् २०११ को तथ्याङ्क अनुसार यो हरियाणाको २१ जिल्लाहरू मध्ये फरिदाबाद पछिको दोस्रो ठुलो जनसङ्ख्या भएको जिल्ला हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हरियाणाका जिल्लाहरू
हमीरपुर जिल्ला, हिमाचल प्रदेश

**हमीरपुर जिल्ला** भारतको हिमाचल प्रदेशमा पर्छ। यस जिल्लाको सदरमुकाम हमीरपुर सहरमा अवस्थित छ। १,११८ वर्ग किलोमिटर वा ४३२ वर्ग माइल क्षेत्रफलमा फैलिएको यो जिल्ला हिमाचल प्रदेशको सबैभन्दा सानो जिल्ला हो।

## इतिहास 
सन् १९७२ मा काँगडा जिल्लाबाट अलग गरियोएको, हमीरपुर जिल्ला कटोच वंशसँग नजिकबाट जोडिएको छ। यो पुरानो जालन्धर-त्रिगर्त राज्यको हिस्सा थियो। पानिनले यस राज्यका मानिसहरूलाई महान् योद्धा हरू र लडाकुहरूको रूपमा उल्लेख गरे। सन् १७०० देखि १७४० सम्म शासन गरेका राजा हमीर चन्दको शासनकालमा कटोच वंशको प्रभुत्व थियो र उनले हमिरपुरमा किल्ला निर्माण गरेका थिए।

## भूगोल 
हमीरपुर जिल्ला ३१°२५′उत्तर र ३१°५२'उत्तर र ७६°१८′पूर्व र ७६°४४'पूर्वको बीचमा अवस्थित छ। जिल्ला सदरमुकाम हमीरपुर (सहर) ७८० मिटरको उचाइमा अवस्थित छ र सबैभन्दा अग्लो बिन्दु १२५० मिटरको उचाइमा आवाह देवी शिखर हो।

यस जिल्लाले पूर्वमा मन्डी, दक्षिणमा बिलासपुर, पश्चिममा उना र उत्तरमा काँगडाको छिमेकी जिल्लाहरूसँग सिमानाहरू बाँडेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हिमाचल प्रदेशका जिल्लाहरू
काँगडा जिल्ला

**काँगडा जिल्ला** भारतीय राज्य हिमाचल प्रदेशको सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको जिल्ला हो। धर्मशाला जिल्लाको प्रशासनिक सदरमुकाम हो।

## इतिहास 
सन् १८०५ मा गोर्खा सेनाको सहयोगमा छिमेकी पहाडी राज्यहरूले विद्रोह गरे। राजा संसार चन्दलाई सिख साम्राज्यका महाराजा रणजित सिंहको सहयोग लिन बाध्य पारियो। गोर्खा सेनालाई निष्कासित गरियो तर रणजित सिंहले काँगडा उपत्यकाको सबैभन्दा उर्वर भाग पनि कब्जा गरे, काँगडाका कटोचहरू र छिमेकी राजाहरूलाई जागीरदारको दर्जामा झारे। काँगडालाई सन् १८१० मा महाराजा रणजित सिंहको सिख साम्राज्यले कब्जा गरेको थियो।

काँगडा सन् १८४६ मा ब्रिटिस भारतको एक जिल्ला बनेको थियो, जब यो पहिलो अङ्ग्रेजी-सिख युद्धको समाप्तिमा ब्रिटिस भारतलाई सुम्पिएको थियो। ब्रिटिस जिल्लामा हालको काँगडा, हमीरपुर, कुल्लू र लाहुल र स्पीति जिल्लाहरू सामेल थिए। काँगडा जिल्ला ब्रिटिस प्रान्त पन्जाबको एक भाग थियो। जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय सुरुमा काँगडामा थियो, तर १८५५ मा धर्मशालामा सारिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हिमाचल प्रदेशका जिल्लाहरू
किन्नौर जिल्ला

**किन्नौर जिल्ला** भारतीय राज्य हिमाञ्चल प्रदेशको एउटा जिल्ला हो, जसको सदर मुकाम **किन्नौर** हो।

श्रेणी:हिमाचल प्रदेशका जिल्लाहरू
लाहौल र स्पीती जिल्ला

**लाहौल र स्पीती जिल्ला** भारतीय राज्य हिमाञ्चल प्रदेशको एउटा जिल्ला हो।

Kye Gompa-16-Felder-gje.jpg|Agriculture at Kye Gompa
Dhankar Gompa-16-gje.jpg|Dhankar Gompa
NH 505-F-Kaza to Losar-04-Bruecke-gje.jpg|NH 505
NH 505-F-Kaza to Losar-08-Bruecke-Fluss-gje.jpg|Spiti river
Losar-10-Klostertor-gje.jpg|Losar
Chandra-Batal-02-Bruecke-gje.jpg|Chandra river
Batal-06-Chandra Dhaba-gje.jpg |Batal
Rohtang La-17-Gebetsfahnen-gje.jpg|Rohtang La

श्रेणी:हिमाचल प्रदेशका जिल्लाहरू
चम्बा जिल्ला

**चम्बा जिल्ला** भारतको हिमाचल प्रदेशको उत्तरपश्चिमी जिल्ला हो, जसको मुख्यालय चम्बा सहरमा रहेको छ। डलहौजी, खज्जियार र चुरा उपत्यकाका सहरहरू उत्तरी भारतका मैदानी क्षेत्रका मानिसहरूका लागि लोकप्रिय र छुट्टी मनाउने ठाउँहरू हुन्।

## जनसाङ्ख्यिकी 
भारतको सन् २००१ को जनगणना अनुसार चम्बा जिल्लाको जनसङ्ख्या ५,१९,०८० रहेको छ, जुन लगभग केप भर्ड राष्ट्रको बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा ५४४औँ स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनघनत्व ८० प्रति वर्ग किलोमिटर (२१०/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१-२०११ को दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धिदर १२.५८% थियो। चम्बामा प्रति १० पुरुषमा ९८९ महिलाको लिङ्ग अनुपात रहेको छ भने साक्षरता दर ७३.१९% रहेको छ। जनसङ्ख्याको ६.९६% सहरी क्षेत्रमा बस्थे। अनुसूचित जाति र अनुसूचित जनजातिहरू क्रमशः २१.५२% र २६.१०% थिए।

यस जिल्लाका अधिकांश मानिसहरू हिमाचली समूहका स्थानीय भाषाभाषीहरू हुन्। यसमा मुख्यतया चम्बेली (सन् २०११ को जनगणनामा २३ प्रतिशत जनसङ्ख्याले प्रतिवेदन गरेको पहिलो भाषा), गद्दी वा भरमौरी (२२ प्रतिशत), चुरही (१४ प्रतिशत), पाङवाली (३.५ प्रतिशत) र भतेली (२.९ प्रतिशत) पर्दछन्। बोलिने अन्य भाषाहरू हिन्दी (२.९%), गुजरी (१.९%), कश्मीरी (१.३%) र पन्जाबी (१.१%) हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हिमाचल प्रदेशका जिल्लाहरू
मण्डी जिल्ला

**मण्डी जिल्ला** उत्तरी भारतको हिमाचल प्रदेश राज्यको केन्द्रीय जिल्लाहरू मध्ये एक हो। मण्डी सहर जिल्लाको सदरमुकाम हो। सन् २०११ मा, यो काँगडा पछि हिमाचल प्रदेशको दोस्रो सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको जिल्ला (१२ मध्ये) हो।

## जनसाङ्ख्यिकी 
सन् २०११ को जनगणना अनुसार मण्डी जिल्लाको जनसङ्ख्या ९,९९,७७७ रहेको छ जुन फिजी राष्ट्र वा अमेरिकी राज्य मोन्टानाको बराबर छ। यसले यसलाई भारतमा ४४६औँ स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनघनत्व २५३ बासिन्दा प्रति वर्ग किलोमिटर (६६०/वर्ग माइल) रहेको छ।

सन् २००१-२०११ को दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धिदर १०.८९ प्रतिशत थियो। मण्डीमा प्रति १० पुरुषमा १०१२ महिलाको लिङ्ग अनुपात र साक्षरता दर ८२.८१% रहेको छ। ६.२७% जनसङ्ख्या सहरी क्षेत्रमा बस्छ। अनुसूचित जाति र अनुसूचित जनजाति क्रमशः २९.३८% र १.२८% छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हिमाचल प्रदेशका जिल्लाहरू
सिमला जिल्ला

**सिमला जिल्ला** उत्तरी भारतको हिमाचल प्रदेश राज्यको बाह्र जिल्ला मध्ये एक हो। यसको मुख्यालय सिमला राज्यको राजधानी हो। यस जिल्लाको उत्तरमा मण्डी र कुल्लु, पूर्वमा किन्नौर, दक्षिणपूर्वमा उत्तराखण्ड, दक्षिणपश्चिममा सोलन र दक्षिणमा सिरमौर रहेका छन्। यस जिल्लाको उचाइ ९८७ मिटर (३,२३८ फिट) देखि ४,५०० मिटर (१४,७६४ फिट) सम्म रहेको छ।

सन् २०११ मा, यो काँगडा र मण्डी पछि हिमाचल प्रदेशको तेस्रो सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको जिल्ला (१२ मध्ये) हो। यो हिमाचल प्रदेशको सबैभन्दा सहरीकृत जिल्ला हो।

## जनसाङ्ख्यिकी 
भारतको सन् २०११ को जनगणना अनुसार, जिल्लाको जनसङ्ख्या ८१४,०१० थियो। यसले यसलाई भारतमा ४८३औँ स्थान (कुल ६४० मध्ये) प्रदान गर्दछ। यस जिल्लाको जनघनत्व १५९ प्रति वर्ग किलोमिटर (४१०/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१-२०११ को दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धिदर १२.६७ प्रतिशत थियो। सिमलामा प्रति १० पुरुषमा ९१५ महिलाको लिंग अनुपात रहेको छ भने साक्षरता दर ८३.६४% रहेको छ। २४.७४% जनसङ्ख्या सहरी क्षेत्रमा बस्छ। अनुसूचित जाति र अनुसूचित जनजाति क्रमशः २६.५१% र १.०८% छन्।

भारतको सन् २०११ को जनगणना अनुसार ६७.६१% जनसङ्ख्याले पहाडी, २०.३१% हिन्दी, ४.६३% नेपाली, १.३९% पन्जाबी र १.०५% काँगडीलाई आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा लिपिबद्ध गरेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हिमाचल प्रदेशका जिल्लाहरू
अङ्ग्रेज

**अंग्रेज** (English:The English) इङ्ल्यान्डका निवासी हुन जिनका मातृभाषा अङ्ग्रेजी हो। आजको संयुक्त अधिराज्य पहिला इङ्ल्यान्ड थियो अर्थात आजको संयुक्त अधिराज्यका निवासीहरू अंग्रेज हुन। अङ्ग्रेजी मानिसहरू एक जातीय समूह र इङ्गल्याण्डको मूल निवासी राष्ट्र हुन्, जसले अंग्रेजी भाषा बोल्छन्, एक पश्चिम जर्मन भाषा, र साझा इतिहास र संस्कृति साझा गर्छन्। अङ्ग्रेजी पहिचान एङ्ग्लो-स्याक्सनहरूबाट सुरु भएको थियो, जब तिनीहरू एन्जलसिन भनेर चिनिन्थ्यो। जसको अर्थ एङ्गल्सको जाति वा जनजाति हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* 

श्रेणी:युरोप
श्रेणी:इङ्ल्यान्ड
श्रेणी:जातिय समूह
मिजोरमका जिल्लाहरू

यो सूची मिजोरमका जिल्लाहरूको हो:-

* आइजोल जिल्ला
* कोलासिब जिल्ला
* चम्फाई जिल्ला
* ममित जिल्ला
* लुंगलेई जिल्ला
* लॉन्गतलाई जिल्ला
* सइहा जिल्ला
* सेरछिप जिल्ला
आइजोल जिल्ला

**आइजोल जिल्ला** भारतीय राज्य मिजोरमको एउटा जिल्ला हो।

## सन्दर्भ सामाग्री
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:मिजोरम
श्रेणी:मिजोरमका जिल्लाहरू
कोलासिब जिल्ला

**कोलासिब जिल्ला** भारतीय राज्य मिजोरमको एउटा जिल्ला हो।

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:मिजोरम
श्रेणी:मिजोरमका जिल्लाहरू
## सन्दर्भ सामाग्री
मेघालयका जिल्लाहरू

यो सूची मेघालयका जिल्लाहरूको हो:-

* पूर्वी गारो हिल्स जिल्ला
* पूर्वी खासी हिल्स जिल्ला
* जयंतिया हिल्स जिल्ला
* री भोई जिल्ला
* दक्षिण गारो हिल्स जिल्ला
* पश्चिम गारो हिल्स जिल्ला
* पश्चिम खासी हिल्स जिल्ला
सोनीपत जिल्ला

**सोनीपत जिल्ला** भारतीय राज्य हरियाणाको एउटा जिल्ला हो।

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:हरियाणा
श्रेणी:हरियाणाका जिल्लाहरू
गेजिङ जिल्ला

**गेजिङ जिल्ला** भारतीय राज्य सिक्किमको एक प्रशासनिक जिल्ला हो। गेजिङ जिल्लाको सदरमुकाम राजधानी गेजिङ हो। अन्य महत्त्वपूर्ण शहरहरूमा पेलिङ र युकसोम समावेश छन्। स्थानीय मानिसहरू यसलाई *सानो-सिक्किम* पनि भन्छन्।

## इतिहास 
यो जिल्ला अठारौं र उन्नाइसौं शताब्दीमा ३० वर्षसम्म नेपालीहरूको कब्जामा थियो। नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध पछि, जिल्ला सिक्किममा फिर्ता गरियोको थियो।

## भूगोल 
गेजिङ जिल्लाले १,१६६ वर्ग किलोमिटर (४५० वर्ग माइल) को क्षेत्रफल ओगटेको छ। आकर्षणमा खेचेयोपलरी ताल, डुब्डी मठ समावेश छ।

## जनसङ्ख्या 
२०११ को जनगणना अनुसार गेजिङको जनसङ्ख्या १,३६,४३५ छ। सन् २००१-२०११ दशकमा जनसङ्ख्या वृद्धि दर १०.५८% थियो।  यहाँका मानिसहरू मुख्यतया लिम्बु जातिका छन्। अन्य जातीय समूहहरूमा लेप्चा र भुटिया समुदायहरू पर्छन्। जिल्लामा सबैभन्दा बढी बोलिने भाषा नेपाली हो। गेजिङ जिल्लामा अधिकांश मानिसहरूले हिन्दु धर्मलाई विश्वास गर्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 

श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू
श्रेणी:सिक्किमका जिल्लाहरू
नाम्ची जिल्ला

**नाम्ची जिल्ला** भारतीय राज्य सिक्किमको एउटा जिल्ला हो। नाम्ची जिल्ला ४००-२००० मीटरको ऊंचाईमा अवस्थित छ र यसैले अधिकांश वर्षको लागि शीतोष्ण जलवायु भेटिन्छ।

## भूगोल 
यो राज्यको सबै भन्दा अधिक औद्धोगिक जिल्ला पनि हो, समथर जमीनको उपलब्धताको कारण। भौगोलिक अबस्था स्थिर भएको कारण राज्यको अन्य भागहरूको तुलनामा सडकहरू राम्रो स्थिति छ, जुन पहिरोबाट समस्याग्रस्त छ। प्रमुख शहरी केंद्रहरू तीस्ता बजार र मेल्लि शामिल छन्। यो जिल्ला यसको सिक्किम चियाको लागि पनि प्रसिद्ध छ, जुन नाम्ची आसपास उमारिन्छ।

## जनसङ्ख्या 
मुख्य रूपले नेपाली मूलको मान्छे गर्दछन्। अन्य जातीय समूहों लेपचा र भूटिया समुदायहरू शामिल छन्। जिल्लामा सबै भन्दा व्यापक रूपले बोलीने भाषा नेपाली हो। यो पनि सबै भन्दा कम जनसङ्ख्या भएको राज्यको एक क्षेत्र हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:भारतका जिल्लाहरू

श्रेणी:सिक्किमका जिल्लाहरू
अम्बेडकर विश्वविद्यालय दिल्ली

**अम्बेडकर विश्वविद्यालय दिल्ली** आधिकारिक रूपमा **डा. बि. आर. अम्बेडकर विश्वविद्यालय दिल्ली**, पहिले **भारत रत्न डा. बि. आर. अम्बेडकर विश्वविद्यालय दिल्ली** र छोटकरीमा **एयुडी**, दिल्ली  सरकारको विधानसभाद्वारा पारित ऐन बमोजिम स्थापना भएको राज्य विश्वविद्यालय हो। यो विश्वविद्यालयले पूर्ण रूपमा सन् २००८ अगस्टदेखि आफ्नो काम थालेको थियो। यो एउटा एकात्मक गैर सम्वद्ध विश्वविद्यालय हो जसको मुख्य कार्यक्षेत्र स्नातक र स्नातोकोत्तर अध्ययन तथा मानविकी र सामाजिक विज्ञान विषयमा सोध कार्यमाथि छ। यो विश्वविद्यालयलाई विशुद्ध रूपले दिल्ली सरकारद्वारा वित्तीय अनुदान दिने गरिएको छ। यो विश्वविद्यालयले हाल आएर केन्द्र सरकारको सहयोग लिन सक्ने सक्षम रहेको घोषणा गरेको छ। राष्ट्रिय मूल्याङ्कन तथा प्रत्यायन परिषदद्वारा यो विश्वविद्यालयलाई 'क' श्रेणी प्रदान गरिएको छ। यो विश्वविद्यालयको नामकरण भारतीय राजनेता, शिक्षाविद्, भारतको संविधान लेखनको वास्तुकार तथा भारत रत्न बि. आर. अम्बेडकरको नाउँमा राखिएको छ।

## इतिहास
## सङ्काय
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दिल्लीका विश्वविद्यालयहरू
श्रेणी:बाबासाहेब आम्बेडकर
राष्ट्रिय फेसन प्राविधिक संस्थान

**राष्ट्रिय फेसन प्राविधिक संस्थान** (एनआइएफटी) एक भारतीय स्वायत्त संस्थान हो जसलाई वस्त्र मन्त्रालयद्वारा नियन्त्रण गर्ने गरिन्छ। यो संस्थानले विद्यार्थीहरूलाई फेसन, डिजाइनिङ, प्रविधि, र व्यवस्थापन विषयमा पाठ्यक्रमहरू प्रदान गर्दछ। यसको मुख्य कार्यालय नयाँ दिल्ली, भारतमा रहेको छ।

## इतिहास
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भारतमा व्यावसायिक शिक्षा
महेन्द्रगढ जिल्ला

**महेन्द्रगढ जिल्ला** उत्तरी भारतको हरियाणा राज्यको २२ जिल्लाहरू मध्ये एक हो। यस जिल्लाको क्षेत्रफल १,८९९ वर्ग किलोमिटर रहेको छ भने यस जिल्लाको जनसङ्ख्या ९,२२,०८८ (सन् २०२१) रहेको छ। यस जिल्लामा ४ उप-विभागहरू छन्: नारनौल, महेन्द्रगढ, नांगल चौधरी र कनिना। 

नारनौल सहर जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय हो र जिल्लाको सबैभन्दा ठुलो सहर पनि हो। महेन्द्रगढ भारतको धेरै थोरै जिल्लाहरू मध्ये एक हो जहाँ जिल्लाको नाम र यसको मुख्य सहर फरक छ। महेन्द्रगढमा कुल ५ वटा ठुला सहर नरनौल, महेन्द्रगढ, नङ्गल चौधरी, अटेली र कनिना छन्।

## व्युत्पत्ति 
महेन्द्रगढमा एउटा किल्ला छ जुन १९औँ शताब्दीमा मराठा शासक तानटिया टोपेले निर्माण गरेका थिए। सन् १८६१ मा पटियालाका शासक नरिन्दर सिंहले आफ्नो छोरा महेन्द्र सिंहको सम्मानमा यस किल्लाको नाम महेन्द्रगढ राखेका थिए

## भूगोल 
यो जिल्ला उत्तरी अक्षांश २७°४७' देखि २८°२६' र पूर्वी देशान्तर ७५°५६' देखि ७६°५१' को बीचमा अवस्थित छ। यसको उत्तरमा भिवानी, चरखी दादरी, झज्जर र रेवारी जिल्लाहरू, पूर्वमा राजस्थानको रेवाडी जिल्ला र अलवर जिल्लाहरू, दक्षिणमा राजस्थानको अलवर, जयपुर र सिकर जिल्लाहरू र पश्चिममा सिकर र झुन्झुनु जिल्लाहरू छन्। राजस्थानका जिल्लाहरू।

## जनसाङ्ख्यिकी 
सन् २००१ को जनगणना अनुसार महेन्द्रगढ जिल्लाको जनसङ्ख्या ९,२२,०८८ रहेको छ भने यो भारतको कुल ६४० मध्ये ४६२औँ स्थानमा रहेको छ। यस जिल्लाको जनसङ्ख्या घनत्व ४८५ प्रति वर्ग किलोमिटर (१,२६०/वर्ग माइल) रहेको छ। सन् २००१ देखि २०११ को दशकमा यहाँको जनसङ्ख्या वृद्धिदर १३.४३ प्रतिशत थियो। महेन्द्रगढमा प्रति १० पुरुषमा ८९५ महिलाको लिंग अनुपात रहेको छ भने साक्षरता दर ७७.७२% रहेको छ। १४.४१% जनसङ्ख्या सहरी क्षेत्रमा बस्छ। कुल जनसङ्ख्याको १६.९५ प्रतिशत हिस्सा अनुसूचित जातिको रहेको छ।

### भाषाहरू 
यस जिल्लाको स्थानीय भाषा अहिरवती हो। सन् २०११ को जनगणना अनुसार अधिकांश जनसङ्ख्याले आफ्नो पहिलो भाषा हरियाणवी वा हिन्दी भनेर चिनाएका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
* महेन्द्रगढ जिल्ला वेबसाइट

श्रेणी:हरियाणाका जिल्लाहरू
शिक्षक

श्रेणी:शिक्षा
श्रेणी:ज्ञान
श्रेणी:व्यवसाय
श्रेणी:पेशा
  अध्ययन गर्ने बिधार्थी अनि अध्यापन गर्ने शिक्षक को बिचमा एउटा शैक्षिक वातावरण हुन्छ। शिक्षकले आफुले हासिल गरेको शिक्षा स्कुल, कलेज या औपचरिक, अनौपचारिक, या अन्य माध्यमबाट लक्षित बर्गमा ज्ञान बाड्दछन।
ऊना जिल्ला

**ऊना जिल्ला** भारतको हिमाचल प्रदेशको एउटा जिल्ला हो। ऊनाले पन्जाबको होसियारपुर र रूपनगर जिल्लाहरू र हिमाचल प्रदेशको काँगडा, हमीरपुर र बिलासपुर जिल्लाहरूसँग यसको सिमाना साझा गर्दछ। भू-भाग सामान्यतया अर्ध पहाड सहित समतल छ।

ऊनामा घनारी, हरोली, अम्ब, बांगना र ऊना गरी पाँच तहसीलहरू छन्। यो पन्जाब पुनर्गठन अधिनियम, सन् १९६६ सम्म होशियारपुर जिल्लाको तहसील थियो र १९७२ सम्म काँगडा जिल्ला थियो, त्यसपछि यो हिमाचल प्रदेशको जिल्ला बन्यो।

## भूगोल 
ऊना हिमाचल प्रदेशको पश्चिमी भागमा अवस्थित छ, जसको पश्चिमी भागमा हिमालयको शिवालिक पहाडहरू र पूर्वी तर्फ सोलाह सिंही पर्वतहरू छन्। बाबा बालकनाथको तीर्थस्थलका लागि परिचित शहतलाईको छेउमा सतलुज नदी नङ्गल बाँध नजिकै जिल्लाको दक्षिणी भागबाट बग्दछ र ब्यास जिल्लाको उत्तरमा पोङ बाँध, तलवारा नजिकै बग्छ।

तराईमा ४०९ मिटरभन्दा बढीदेखि पहाडमा १००० मिटरभन्दा बढीको उचाइ फरक हुन्छ। मौसमी नदी र ऊना जिल्लाको आत्मा भनेर चिनिने हंस नदी ६५ वटा बहन्छ&nbsp;जसवान उपत्यका पार गरेर दक्षिणतिर आनन्दपुर नजिकै सतलज नदीमा डुब्दासम्म।

## जनसाङ्ख्यिकी 
सन् २०११ को जनगणना अनुसार, ऊना जिल्लाको जनसङ्ख्या ५२१,१७३ छ,  यसले भारतमा ५४३औँ स्थान दिन्छ (कुल ६४० मध्ये)। यस जिल्लाको जनघनत्व  छ।। २००१-२०११ दशकमा यसको जनसङ्ख्या वृद्धि दर १६.२४% थियो। ऊनामा प्रत्येक १००० पुरुषको लागि ९७७ महिलाको लिंग अनुपात छ,  र साक्षरता दर ८७.२३% छ। जनसङ्ख्याको ८.६२% सहरी क्षेत्रमा बसोबास गर्दछ। अनुसूचित जाति र अनुसूचित जनजातिहरू क्रमशः जनसङ्ख्याको २२.१६% र १.६५% छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू 
* आधिकारिक लिङ्क
* [ऊना प्रोफाइल](https://web.archive.org/web/20101125203223/http://himachalpr.gov.in/intranet/Una/(%20A%20)%20UNA%20PROFILE.doc)
* [ऊना जिल्ला साँस्कृतिक तथा धार्मिक सम्पदा](https://web.archive.org/web/20101125203325/http://himachalpr.gov.in/intranet/Una/(%20B%20)%20UNA%20%20DISTRICT%20%20CULTURAL%20AND%20RELIGIOUS%20HERITAGE.doc)

श्रेणी:हिमाचल प्रदेशका जिल्लाहरू
महाविद्यालय

**महाविद्यालय** (मराठी:कॉलेज, नेपाळी:कलेज) भन्नाले कक्षा बार्हौंदेखि माथि आध्यायनका लागि बनाइएका शिक्षण संस्थानहरू हुन् जसलाई अङ्ग्रेजीमा कॉलेज (College) र नेपालमा कॅम्पस भनेर जानिन्छ

श्रेणी:शिक्षा
श्रेणी:ज्ञान
श्रेणी:संस्था
खगेन्द्र थापा मगर

**खगेन्द्र बहादुर थापा मगर** (जन्म अक्टोबर १४, १९९२), रूप बहादुर र धनमाया थापा मगरका पुत्र, विश्वको सबभन्दा होचो मान्छे हुन, उनको कद ०.६७ नापिएको छ । विश्वका सबभन्दा होचो किशोर, अक्टोबर १४, २०१० मा १८ वर्षको पुगेपछि खगेन्द्रले होचो मान्छे हुने शीर्षक श्रेय एडवार्ड निनो हर्नान्डिजबाट प्राप्त गरे ।

## परिचय
**खगेन्द्र थापा मगर** नेपालको बागलुङ जिल्ला धुल्लुबासकोट ६ मा १८ असोज २०४९ (१४ अक्टोबर, १९९२ मा 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सन् १९९२ मा जन्म
श्रेणी:सन् २०२० मा मृत्यु
श्रेणी:बागलुङ जिल्लाका मानिसहरू