open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
विलोमकाव्य

**विलोमकाव्य** एक विशेष प्रकारको काव्य संरचना हो। यो प्रायः संस्कृत भाषामा पाइन्छ। यसको शब्दावली यस्तो हुन्छ कि पदको पहिलो पङ्क्तिदेखि अन्तिमसम्म एउटा अर्थपूर्ण वाक्य हुन्छ र अन्तिमदेखी सुरूसम्म पढ्दा पनि एक अर्थपूर्ण वाक्य हुन्छ ।  यो एक धेरै रोचक र अद्वितीय कविता हो।

## उदाहरण 
### श्रीरामकृष्णविलोमकाव्यम् 
तं भूसुतामुक्तिमुदारहासंवंदे यतो भव्यभव दयाश्रीः | (सुरूबाट अन्तिमसम्म श्रीरामको कथा बन्नजान्छ)

अर्थ: सीताको उद्धार गर्ने पवित्र मुस्कान भएका, भव्य अवतार भएका र जसबाट सर्वत्र दया र कृपा प्राप्त हुन्छ, उहाँलाई (त्यो रामचन्द्र) म नमस्कार गर्दछु।

श्री यादवंभव्यभतोयदेवं, संहारदामुक्तिमुतासुभूतम् || (र अन्तिमदेखि सुरूसम्म पढ्दा श्रीकृष्णको कथा हुन्छ)

अर्थ: तेजस्वी सूर्य र जलमय चन्द्रमाका देवता, पुतनाको संहारक, मुक्तिदाता र जीवनदाता यदुनन्दन (कृष्ण) लाई म नमस्कार गर्दछु।

यस विलोमकाव्यमा करिब ३६ श्लोक छन्, विचित्र श्लोकले रामको वर्णन गर्दछ भने सम श्लोकले कृष्णको वर्णन गर्दछ। बिजोर श्लोकहरू विलोमारिति (उल्टोमा) पढ्दा त्यसपछिका सम पदहरू बन्छन्। (जसरी श्लोक १ उल्टो पढिन्छ, पद २ र पद ३ उल्टो पढिन्छ, पद ४ यस्तो छ...) यो दैवज्ञपण्डित 'सूर्यकवि' द्वारा रचना गरिएको हो।
हिरासिंह खत्री

**हिरासिंह खत्री** एक भारतीय चलचित्र निर्देशक थिए। खत्रीले पहिलो नेपाली चलचित्र *आमा* निर्देशन गरेका हुन्।

## चलचित्र सूची 
* *आमा*
* *हिजो, आज, भोलि*
* *परिवर्तन*

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपाली चलचित्र निर्देशकहरू
आतिशी

**आतिशी सिंह**  जसलाई **अतिशी मार्लेना** पनि भनिन्छ, एक भारतीय राजनीतिज्ञ, शिक्षाविद्, राजनीतिक कार्यकर्ता र दिल्लीका विधायक हुन्।  उनी आम आदमी पार्टीको राजनीतिक मामिला समितिकी सदस्य हुन्। उनले जुलाई २०१५ देखि १७ अप्रिल २०१८ सम्म मुख्यतया शिक्षामा दिल्लीका उपमुख्यमन्त्री मनिष सिसोदियाको सल्लाहकारको रूपमा काम गरिन्।

## प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा 
आतिशीको जन्म ८ जुन १९८१ मा दिल्ली विश्वविद्यालयका प्राध्यापक विजय सिंह र तृप्ता वाहीको घरमा पञ्जाबी राजपूत परिवारमा भएको थियो।   माक्र्स र लेनिनको पोर्टम्यान्टोको रूपमा उनलाई उनका आमाबाबुले मध्य नाम 'मार्लेना' दिएका थिए। जब उनी हुर्किइन्, उनले आफ्नो नामको रूपमा "आतिशी" प्रयोग गर्न रोजिन्, आफ्नो उपनाम दैनिक प्रयोगबाट हटाइदिए, किनभने उनी चाहन्थिन् कि मानिसहरु ले आफ्नो वंश भन्दा आफ्नो काममा ध्यान केन्द्रित गरोस्।   दिल्लीमा हुर्केपछि, र स्प्रिंगडेल्स स्कूल (पुसा रोड), नयाँ दिल्लीबाट हाई स्कूल पूरा गरेपछि,  आतिशीले सन् २००१ मा दिल्लीको सेन्ट स्टीफन्स कलेजबाट इतिहासमा स्नातक गरिन। चाँडै, उनी अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयमा गइन् र 2003 मा उनले चेभेनिङ छात्रवृत्तिमा इतिहासमा आफ्नो मास्टर डिग्री पूरा गरिन।  २००५ मा उनी रोड्स विद्वानको रूपमा अक्सफोर्डको म्याग्डालेन कलेजमा गइन्। 

आतिशीले आन्ध्र प्रदेशको ऋषि भ्याली स्कूलमा केही समय अध्यापन गराएकी थिइन्। उनले गैर-लाभकारी संस्था सम्भावना इन्स्टिच्युट अफ पब्लिक पोलिसीसँग पनि काम गरिसकेकी छिन्। 

## राजनीतिक करियर 
जनवरी २०१३ मा, उनी AAP को लागि नीति निर्माणमा संलग्न भइन्, जुन आन्दोलनमा यसको जरा छ।  २०२० को चुनाव पछि, उनलाई AAP को गोवा इकाईको प्रभारी बनाइयो। 

### २०१९ लोकसभा चुनाव 
आतिशीलाई २०१९ लोकसभा चुनावका लागि पूर्वी दिल्लीको लोकसभा प्रभारीको रूपमा नियुक्त गरिएको थियो।  उनले पूर्वी दिल्ली लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट २०१९ लोकसभा चुनावको लागि AAP पार्टीको उम्मेद्वारको रूपमा लडेकी थिइन्। उनी भाजपाका उम्मेदवार गौतम गंभीरसँग ४.७७ लाख मतको अन्तरले पराजित भइन्, तेस्रोमा आएकी थिइन्।

### २०२० दिल्ली विधान सभा चुनाव 
उनी हाल दक्षिण दिल्लीको कालकाजी निर्वाचन क्षेत्रबाट निर्वाचित विधायक हुन्। उनले २०२० दिल्ली विधान सभा चुनावमा भारतीय जनता पार्टीका उम्मेदवार धरमवीर सिंहलाई ११,४२२ मतले पराजित गरेकी थिइन्। 

## शासन 
आतिशीले दिल्लीको एनसीटी सरकारको प्रमुख मोहल्ला सभा परियोजनाको पनि नेतृत्व गरिरहेकी थिइन्। प्रत्येक नागरिकलाई सशक्तिकरण गर्न शासनको विकेन्द्रीकरण गर्ने प्रयास सत्तामा आउनु अघि AAP को प्रमुख प्रतिज्ञा थियो।  सन् २०१६ मा दिल्लीका लेफ्टिनेन्ट गभर्नरले उक्त परियोजनालाई अस्वीकार गरेका थिए।

## चुनावी प्रदर्शन 
## सन्दर्भहरु 
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:सन् १९८१ मा जन्म
स्पीडटेस्ट डटनेट

**स्पीडटेस्ट डटनेट**, **ऊकला**  **द्वारा स्पीडटेस्ट** को रूपमा पनि चिनिन्छ, एक वेब सेवा हो जसले इन्टरनेट पहुँच प्रदर्शन मेट्रिक्स, जस्तै जडान डेटा दर र विलम्बताको निःशुल्क विश्लेषण प्रदान गर्दछ। यो **ऊकला** को फ्ल्यागशिप उत्पादन हो, वेब परीक्षण र नेटवर्क डायग्नोस्टिक्स कम्पनी 2006 मा स्थापित, र सिएटल, वाशिंगटन, संयुक्त राज्य अमेरिका मा आधारित।  

सेवाले लगभग 11,000 भौगोलिक रूपमा फैलिएको सर्भरहरू (अगस्ट 2021 सम्म) विरुद्ध इन्टरनेट जडानको डेटा थ्रुपुट ( *गति* ) र विलम्बता ( *जडान ढिलाइ* ) मापन गर्दछ।  प्रत्येक परीक्षणले डाउनलोड दिशाको लागि डाटा दर मापन गर्दछ, जस्तै सर्भरबाट प्रयोगकर्ता कम्प्युटरमा, र अपलोड डाटा दर, अर्थात् प्रयोगकर्ताको कम्प्युटरबाट सर्भरमा। परीक्षणहरू प्रयोगकर्ताको वेब ब्राउजर भित्र वा अनुप्रयोगहरू भित्र गरिन्छ।   , 21 बिलियन भन्दा बढी गति परीक्षण पूरा भएको छ। 

परीक्षणहरू पहिले OSI मोडेलको तह 7 मा हाइपरटेक्स्ट ट्रान्सफर प्रोटोकल (HTTP) प्रयोग गरेर प्रदर्शन गरिएको थियो। थप शुद्धता सुधार गर्न, Speedtest.net ले अब प्रत्यक्ष प्रसारण नियन्त्रण प्रोटोकल (TCP) सकेटहरू मार्फत परीक्षणहरू गर्दछ र सर्भरहरू र ग्राहकहरू बीच सञ्चारको लागि अनुकूलन प्रोटोकल प्रयोग गर्दछ।

साइटले परीक्षण परिणामहरूमा आधारित विस्तृत तथ्याङ्कहरू पनि प्रदान गर्दछ। यो डाटा विश्वभर इन्टरनेट पहुँच डाटा दरहरूको विश्लेषणमा धेरै प्रकाशनहरू द्वारा प्रयोग गरिएको छ।   

## इतिहास 
Speedtest.net को मालिक र अपरेटर, Ookla, 2006 मा साझेदार माइक Apgar र Doug Suttles द्वारा स्थापित भएको थियो। सटलले ओक्ला नामको सुझाव दिए किनभने उनीसँग पहिले नै आफ्नो पाल्तु बिरालोको सम्मानमा Ookla.com डोमेन नामको स्वामित्व थियो, जसलाई टिभी श्रृंखला *थन्डर द बार्बेरियनमा* एक क्यारेक्टरको लागि नाम दिइएको थियो। 

2011 को अनुसार, Ookla ले 80% बजार साझेदारी दावी गर्यो र शीर्ष 1000 सबैभन्दा लोकप्रिय वेबसाइटहरू मध्ये एक थियो। त्यतिबेला, Ookla ले आफ्नो राजस्व मुख्यतया कस्टम स्पीड टेस्ट र प्रोप्राइटरी टेस्टिङ सफ्टवेयर लाइसेन्सका लागि कम्पनीहरूले तिरेको शुल्कबाट प्राप्त गर्यो। ग्राहकहरूले कथित रूपमा CNN र Disney जस्ता मिडिया कम्पनीहरू र AT&T, Verizon, र CenturyLink जस्ता दूरसंचार प्रदायकहरू समावेश गरेका थिए। 

## यो पनि हेर्नुहोस् 
## सन्दर्भहरू
गोडा

**गोडा**  धेरैजसो हाड भएका जीवहरूमा हुने शारीरिक संरचना हो। यसले शरीरको भार बहन गर्ने तथा गति प्रदान गर्ने कार्य गर्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:शरीर
श्रेणी:शरीर संरचना विज्ञान
श्रेणी:शरीरका अङ्गहरू
महिन्द्र राय यादव

**महिन्द्रा राय यादव** एक नेपाली राजनीतिज्ञ र नेपालको संघीय संसदको प्रतिनिधि सभाका सदस्य हुन्। उनी २०७४को चुनाव बाट सर्लाही क्षेत्र नम्बर २ बाट प्रथम निर्वाचित हुनुभएको थियो। सोही निर्वाचन क्षेत्र बाट उनले राजेन्द्र महतो लाई हराउँदै संविधान सभा मा निर्वाचित भएका थिए। यादव चार पटकको प्रत्यक्ष निर्वाचित सांसद हुनुहुन्छ।

उहाँ तराई मधेश क्षेत्रको एक स्थापित नेता एवम् अपराजित नेताको रूपमा परिचित हुनुहुन्छ। उनी नेपाली कांग्रेस नेतृत्वको देउवा मन्त्रिमण्डलमा कृषिमन्त्री का रूपमा कार्य गरेको अनुभव राख्नु हुन्छ।

## सन्दर्भ 
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२
श्रेणी:राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपालका राजनीतिज्ञहरू
खुट्टा

**खुट्टा** कुनै पनि जिवको शरीरको भार बहन गर्ने तथा शरीरलाई चलायमान बनाउने शारीरिक संरचना हो। सामान्यतया खुट्टा स्तम्भआकारको हुन्छ। प्रायजसो जीवहरूको खुट्टा जोर सङ्ख्यामा हुने गर्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* 

श्रेणी:शरीर
श्रेणी:शरीर संरचना विज्ञान
श्रेणी:शरीरका अङ्गहरू
सेती प्रादेशिक अस्पताल

**सेती प्रादेशिक अस्पताल** पहिले **सेती अञ्चल अस्पताल**को रूपमा परिचित, नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेशको कैलाली जिल्ला अवस्थित एक प्रदेश स्तरीय अस्पताल हो। यो धनगढी उपमहानगरपालिका वडा नम्बर १ मा अवस्थित छ।

## इतिहास 
वि.सं १९९७ मा जिल्ला अस्पतालको रूपमा यसको स्थापना गरिएको थियो र १५ शय्यामा सेवा सञ्चालन गरिएको थियो। वि.सं २०४० सालमा ५० शय्यामा स्तरउन्नति गरि सेती अञ्चल अस्पताल बनाइएको थियो। वि.सं २०६१ मा, यसमा ७५ शय्या थप गरिँदै १२५ पुर्याइएको थियो। यस अस्पताल, जिल्ला अस्पताल, अञ्चल अस्पताल हुदै वि.सं २०७६ साल भदौ ५ गते सेती प्रादेशिक अस्पतालको रूपमा २७५ सैयमा सञ्चालनमा ल्याएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका अस्पतालहरू
श्रेणी:नेपालका प्रादेशिक अस्पतालहरू
सिँढी

**सिँढी** कुनै पनि भवनको माथिल्लो तल्लमा जानको लागि इँट, ढुङ्गा तथा सिमन्टी आदीबाट बनाइएको संरचना हो। सिँढीहरू सीधा, गोलाकार वा दुई वा दुई भन्दा बढी टुक्राहरूलाई कोण बनाई जोडिएका  हुन सक्छन्। सिँढीलाई  कुनै भवन वा अन्य भौतिक संरचनाको ठाडो दुरीलाई जोड्न स-साना ठाडो दुरीगत तहहरूलाई जोडेर बनाइएको हुन्छ। सिँढीका यस्ता साना तहलाई *खुड्किलो* भनिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* Stair maps (public stairways mainly in North America)
शोभा दीपक सिंह

**शोभा दीपक सिंह** एक भारतीय सांस्कृतिक प्रभावशाली, फोटोग्राफर, लेखक, शास्त्रीय नर्तक र श्रीराम भारतीय कला केन्द्रका निर्देशक हुन्,दिल्लीमा रहेको सांस्कृतिक संस्था जसले संगीत र प्रदर्शन कलालाई आफ्नो विद्यालय र स्टेज शोहरु मार्फत बढावा दिन्छ।  उनी ओडिशाको आदिवासी मार्शल नृत्य शैली मयुरभंज छाउको पुनरुत्थानको लागि उनको योगदानका लागि परिचित छिन्।  कला र संस्कृतिमा उनको योगदानको लागि भारत सरकारले सन् १९९९ मा उनलाई चौथो सर्वोच्च नागरिक पुरस्कार पद्मश्री प्रदान गरेको थियो। 

## जीवनी 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Shriram_Bharatiya_Kala_Kendra.jpg/220px-Shriram_Bharatiya_Kala_Kendra.jpg|thumb| श्रीराम भारतीय कला केन्द्र ।
शोभाको जन्म डिसीएमका लाला चरत राम र सुमित्रा चरत राम,  प्रख्यात कला डोयेन्ने र पद्मश्री विजेता, २१ अक्टोबर १९४३ मा भारतको राजधानी नयाँ दिल्लीमा भएको थियो।  आफ्नी आमा द्वारा स्थापित सांस्कृतिक संगठन, १९५२ मा सामेल भइन्। केन्द्रको *कामिनी अडिटोरियमको* व्यवस्थापन गर्दा, उनले प्रदर्शन कलामा स्नातकको डिग्री हासिल गर्न आफ्नो पढाइलाई अगाडि बढाए र शम्भु महाराज र बिरजु महाराजबाट नृत्य र विश्वजित रोय चौधरी र अमजद अली खानको नेतृत्वमा संगीतको अध्ययन गरिन।  र थिएटर निर्देशनको अध्ययन गरिन्, १९९६ मा डिप्लोमा प्राप्त गरिन। उनले अल्काजीसँगको आफ्नो सम्बन्ध जारी राखिन् र अल्काजीका चारवटा उत्पादनहरु, *थ्री सिस्टर्स*, *थ्री ग्रीक ट्राजेडीज*, *ए स्ट्रिटकार नेम्ड डिजायर*, र *डेथ अफ ए सेल्सम्यानका* लागि उनको सहायकको रूपमा काम गरिन्। 

१९९९ पद्मश्री सम्मान प्राप्त गर्ने सिंह,  रविशंकर, बिरजु महाराज, अमजद अली खान, शम्भु महाराज र शोभना नारायण जस्ता धेरै प्रसिद्ध कलाकार र कला शिक्षकहरु संगठनसँग सम्बन्धित छन्।  उनले कलामा उत्कृष्टतालाई सम्मान गर्नका लागि वार्षिक पुरस्कार, सुमित्रा चरत राम अवार्ड फर लाइफटाइम अचीभमेन्ट पनि स्थापना गरिन्, २०११ मा  महाराजले उद्घाटन पुरस्कार प्राप्त गरिन।

सिंह एक कुशल फोटोग्राफर हुन्, जसले व्यक्तिगत रूपमा SBKK को धेरै कार्यहरु कभर गर्दछ।  आर्ट ग्यालरीमा आयोजना गरेको थियो। त्यसबेलादेखि, उनले त्रिवेणी कला संगम, नयाँ दिल्ली र नेहरु केन्द्र, लन्डन (२०११) सहित विभिन्न स्थानहरुमा आफ्ना कार्यहरु प्रदर्शन गरिसकेका छन्। २०१३ मा, अल्का पाण्डेले आफ्नो प्रदर्शनी क्युरेट गरे, २५ मार्च २०१३ मा भारत ह्याबिटेट सेन्टरमा सिंहका २५० वटा कामहरु प्रदर्शन गर्दै जहाँ ७० तस्बिरहरु मिलेर बनेको पुस्तक, *डान्सस्केप्स: ए फोटोग्राफिक जर्नी*,  उनले भारतीय रंगमञ्चमा *थिएटर एस्केप्सः एक्सपिरियनिङ रसस* शीर्षकमा एउटा पुस्तक पनि लेखेकी छिन् । 

## बिब्लियोग्राफी 
* 
* 

## यो पनि हेर्नुहोस् 
 

## सन्दर्भहरु 
## बाह्य लिङ्कहरु 
*  

श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:दिल्लीका मानिसहरू
अनुहार

**अनुहार** भनेको जनावरको टाउकोको अगाडिको भाग हो जसले आँखा, नाक, छाला र मुखलाई देखाउँछ र जसको माध्यमबाट जनावरहरूले आफ्ना धेरै भावनाहरू व्यक्त गर्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शरीर
डटटीआर

**डटटीआर (.tr)** टर्कीको लागि इन्टरनेट देश कोड शीर्ष-स्तर डोमेन (सीसीटीएलडी) हो।

## बाह्य लिङ्कहरू 
* IANA .tr को जानकारी छ 

## यो पनि हेर्नुहोस् 
## सन्दर्भहरू
निधार

thumb|निधार
मानव शरीर रचनामा, **निधार** भनेको टाउकोको एउटा क्षेत्र हो जसलाई तीनवटा विशेषताहरू, दुईवटा खप्पर र एउटा टाउकोको रौ समेतको छालाले घेरिएको हुन्छ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शरीर
गाला

thumb|फुफ्फुस गालाहरू भएको केटी

**गाला**हरूले आँखा र नाकको मुनि र बायाँ वा दायाँ कानको बीचमा अनुहारको क्षेत्रमा रचना गर्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शरीर
चिउँडो

thumb|मानव चिउँडो

**मानव चिउँडो** तल्लो ओठ तल मानसिक क्षेत्र को अगाडि औंल्याइयोको भाग हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शरीर
पलक

thumb|पलक

**पलक** छालाको पातलो तह हो जसले आँखालाई ढाक्छ र सुरक्षा गर्छ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शरीर
मानव नाक

thumb|मानव नाक

**मानिसको नाक** अनुहारको सबैभन्दा फैलिएको भाग हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शरीर
मानव दाँत

thumb|मानव दाँत
**मानव दाँत**ले खानाका वस्तुहरूलाई काट्ने र कुच्ने गरी निल्ने र पचाउनको लागि काम गर्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शरीर
बङगारा

thumb|बङगारा
**बङगारा** मुखको प्रवेशद्वारमा कुनै पनि विपरित अभिव्यक्त संरचना हो, सामान्यतया खाना पक्रन र हेरफेर गर्न प्रयोग गरिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शरीर
रुद्रघन्टी

thumb|रुद्रघन्टी
**रुद्रघन्टी** मानिसको घाँटीमा रहेको थाइरोइड ग्रन्थीमा देख्न सकिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शरीर
विराटनगर मजदुर आन्दोलन

**विराटनगर जुटमिल** विसं १९९३ मा स्थापित यो नेपालको पहिलो उद्योग हो।  वि.सं २००३ सालमा विराटनगर जुट मिल लिमिटेडका मजदुर तथा श्रमिकहरूले श्रम हडताल गरेका थिए।  यो हडताल सुरुमा श्रम अधिकारको सम्बन्धमा व्यवस्थापन विरुद्ध थियो तर बिस्तारै राष्ट्रव्यापी राणा शासन विरोधी आन्दोलनमा परिणत भएको थियो।

## पृष्ठभूमि 
मिलका कामदारहरूका अनुसार मिलमा कुनै श्रम अधिकार थिएन र मिल मालिकहरूले तिनीहरूको श्रमलाई बेवास्ता गरेका थिए। कामदारहरूको जीवनस्तर पनि एकदमै कमजोर थियो। काम गर्ने कामदारहरूलाई दबाई रहेका थिए भन्ने कुरा पनि स्पष्ट थियो।

## हडताल 
गिरिजाप्रसाद कोइरालाको नेतृत्वमा वि.सं. २००३ फागुन २१ गतेदेखि प्रदर्शन सुरु भएको थियो। त्यसैगरी, मिलमा कर्मचारीका रूपमा तारिणीप्रसाद कोइराला, मनमोहन अधिकारी र युवराज अधिकारीको नेतृत्वमा प्रदर्शन सुरु भएको थियो। श्रम अधिकारको आधारमा मात्र माग राखेर हडताल सुरु गरिएको थियो तर पछि राजनीतिक ट्रेड युनियन अधिकारको पनि माग गरिएको थियो। विराटनगरमा भएको हड्ताललाई नेपाली काङ्ग्रेसले सघाएको थियो। फागुन २६ गते विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला आफ्ना समर्थकहरुसँग हडतालमा सामेल भएका थिए र हडतालले उग्ररूप लिँदै गइरहेको थियो। राणा वंशको शासनले हडताल रोक्न राज्य सेनालाई बिराटनगर पठाएको थियो। नेताहरूलाई पक्राउ गरेपछि सेना विराटनगर पुगेपछि हडतालको अन्त्य भएको थियो। यी मध्ये केही नेताहरु भारत पलायन भएर पक्राउबाट जोगिएका थिए। राष्ट्रिय कांग्रेसका ६ जना नेता विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला, गिरिजाप्रसाद कोइराला, तरिणीप्रसाद कोइराला, गेहेन्द्रहरि शर्मा, मनमोहन अधिकारी र युवराज अधिकारीलाई बन्दी बनाइएको थियो। नेपाली काङ्ग्रेसले भारतको जोगबनीमा सम्मेलन आयोजना गरी देशव्यापी सत्याग्रह अर्थात् नागरिक अवज्ञा आन्दोलनको थालनी गर्ने सङ्कल्प गरेको थियो।  यसरी देशव्यापी रूपमा राणा विरोधी प्रदर्शन सुरु भएको थियो।

## परिणाम 
२००३ चैत ३१ गते विराटनगर, काठमाडौँ, जनकपुर र वीरगञ्जमा हजारौँ नेपाली स्वेच्छिक रुपमा पक्राउ परेसँगै निर्धारित समय अनुसार नै राणा विरोधी आन्दोलन सुरु भएको थियो। उनीहरुले सबै राजनीतिक बन्दीलाई रिहा गर्नुका साथै नागरिक अधिकारलाई संस्थागत गर्न माग गरेका थिए। काठमाडौँमा भएको जनक्रान्तिले राणा शासनलाई असन्तोष तुल्याएको थियो। दशौँ हजार सर्वसाधारण सडकमा भेला भएर राणाविरोधी जुलुसमा विरोध प्रदर्शन गरेका थिए। २००४ जेठ ३ गते, हप्तौँको विरोधपछि प्रधानमन्त्री पद्म शमशेर जङ्गबहादुर राणाले ऐतिहासिक भाषण गर्दै उनले गैर राणालाई सरकारमा सामेल गराउने घोषणा गरेका थिए।

## बन्दी रिहाइ 
आफ्नो आशाजनक भाषणपछि पद्म शमशेरले देशभरिका अधिकांश कैदीहरूलाई मुक्त गर्ने आदेश दिएका थिए। तर, विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला र विराटनगरबाट उनका सहयोगीहरु थुनामा रहेका थिए। धेरै भारतीय राजनीतिज्ञहरूले उनीहरूलाई मुक्त गर्न अनुरोध गरेका थिए। महात्मा गान्धीको अनुरोधपछि अन्ततः २००४ भदौमा उनीहरूलाई रिहा गरिएको थियो।

## यो पनि हेर्नुहोस्
*विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला
*नेपालको इतिहास
*राणा शासन
*नेपाली काङ्ग्रेस

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
घाँटी

thumb|घाँटी

**घाँटी** शरीरको एउटा भाग हो जसले टाउकोलाई मुर्कुट्टासँग जोड्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शरीर
गर्दन

thumb|महिलाको गर्दन

**गर्दन** घाँटीको पछाडिको भाग हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शरीर
गला

thumb|गला

**गला** घाँटीको अगाडिको भाग हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शरीर
मेरुदण्ड

thumb|मेरुदण्ड

**मेरुदण्ड** अक्षीय कंकालको एक हिस्सा हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:कङ्काल प्रणाली
मानव मुख

thumb|बन्द मानव मुख

### मानव मुख 
**मानव मुख** मानव शरीरको एक महत्त्वपूर्ण अंग हो जसले सञ्चार, आहार, र श्वासप्रश्वासको कार्यहरूमा मुख्य भूमिका खेल्दछ। यो अंग चेहरेको अगाडि भागमा स्थित हुन्छ र यसको संरचना र कार्य विविध हुन्छ।
----

#### १. संरचना 
मानव मुखको संरचना निम्नलिखित प्रमुख भागहरूमा विभाजित गर्न सकिन्छ:

* **हड्डीहरूको संरचना:** मुखको संरचना कोमल हड्डीहरूको बनावटबाट बनेको हुन्छ जसमा प्रमुख हड्डीहरू निम्न छन्:
** **जङ्गा हड्डी (Mandible):** मुखको तलको हड्डी जसले दाँत र मांसपेशीलाई समर्थन गर्छ।
** **मैक्सिला (Maxilla):** मुखको माथिल्लो हड्डी जसले दाँत र मांसपेशीलाई समर्थन गर्छ।
* **पेशीहरू:** मुखमा विभिन्न प्रकारका पेशीहरू पाइन्छन् जसले मुखका विभिन्न भागहरूलाई गति दिने काम गर्छन्। प्रमुख पेशीहरूमा:
** **ओर्बिक्युलरिस ओरिस (Orbicularis oris):** यो पेशीले ओठलाई संकुचित गर्न र फैलाउन मद्दत गर्छ।
** **बुकेनोटोर (Buccinator):** यो पेशीले गाललाई संकुचित गर्छ र खाना चपाउनमा सहयोग पुर्याउँछ।
* **दाँतहरू:** मुखमा ३२ वटा दाँतहरू हुन्छन् जुन काट्न, चपाउन, र चिन्द्नको लागि प्रयोग हुन्छन्।
** **इनसिसोर (Incisors):** खाद्य सामग्रीलाई काट्नको लागि।
** **कैनाइन (Canines):** खाद्य सामग्रीलाई च्यात्नको लागि।
** **प्रिमोलार्स (Premolars) र मोलार्स (Molars):** खाद्य सामग्रीलाई पीस्नको लागि।
* **ओठ:** मुखको बाहिरी पाटोमा रहेको भाग हो जसले खाना खाने, कुरा गर्ने, र भावनाहरू व्यक्त गर्नको लागि प्रयोग हुन्छ।
* **जीभ:** मुखको मध्यभागमा स्थित यो अंग स्वादको अनुभव गर्न, खाना सम्हाल्न, र बोल्नको लागि प्रयोग हुन्छ।
* **लार ग्रन्थिहरू:** मुखमा थुप्रै लार ग्रन्थिहरू छन् जसले खाना पचाउनको लागि आवश्यक लार उत्पादन गर्छ। प्रमुख ग्रन्थिहरूमा:
** **पारोटिड ग्रन्थि (Parotid gland):** कानको पछाडि स्थित।
** **सबस्म्यान्डिब्युलर ग्रन्थि (Submandibular gland):** जङ्गा हड्डीको तल स्थित।
** **सबलिङ्गुअल ग्रन्थि (Sublingual gland):** जीभको तल स्थित।

----

#### २. कार्यहरू 
मानव मुखका प्रमुख कार्यहरू निम्नानुसार छन्:

* **भाषण र सञ्चार:** मुखको विभिन्न अंगहरूको संयोजनले मानवलाई भाषण गर्न र सञ्चार गर्न सक्षम बनाउँछ।
* **आहार ग्रहण:** मुखले खाना चपाउने र पचाउने कार्यमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ।
* **श्वासप्रश्वास:** मुखले श्वासप्रश्वासको प्रक्रिया गर्नमा मद्दत गर्छ, विशेष गरी नाकबाट हावा प्रवाह गर्न असम्भव हुँदा।
* **भावनात्मक अभिव्यक्ति:** मुखका मांसपेशीहरूको विभिन्न गतिबिधिहरूले भावनात्मक अभिव्यक्ति व्यक्त गर्न मद्दत गर्छ, जस्तै हाँस्नु, रुनु, क्रोध देखाउनु आदि।

----

#### ३. स्वास्थ्य र हेरचाह 
* **दाँतको हेरचाह:** नियमित दन्त चिकित्सकको जाँच र सही दाँतको हेरचाहले दाँतलाई स्वस्थ राख्न मद्दत गर्छ।
* **मुखको सफा राख्ने:** मुखको सफाइका लागि नियमित रूपमा ब्रश गर्न र फ्लस प्रयोग गर्न महत्त्वपूर्ण छ।
* **पानीको सेवन:** मुखको हाइजीन र पाचन स्वास्थ्यलाई उत्तम राख्नका लागि पर्याप्त पानी पिउन महत्त्वपूर्ण छ।

----**मानव मुख** यसको संरचना र कार्यहरूमा जटिल र विविध छ, र यसले दैनिकी जीवनका विभिन्न पक्षहरूमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ। यसको सही हेरचाह र प्रयोगले सम्पूर्ण स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शरीर
श्रोणि

**श्रोणि** भनेको पेट र तिघ्राको बीचमा रहेको मुर्कुट्टाको तल्लो भाग हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शरीर
नाडी

thumb|नाडी परीक्षण गर्दै

चिकित्सामा, **नाडी**ले प्रशिक्षित औंलाको टुप्पोले कार्डियक चक्र (हृदयको धड्कन) को स्पर्श धमनी पल्पेशनलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शरीर
बूढी औँला

**बूढी औँला** (अङ्गुष्ठ) हातको तेस्रो स्थानमा तथा चोर औँलाको छेउमा अवस्थित औँला हो। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शरीर
श्रेणी:औँलाहरू
साहिली औँला

**साहिली औँला** (**अनामिका**) मानिसको हातको चौथो स्थानको औँला हो। यो औँला  कान्छी औँला र माझी औँला बीचमा अवस्थित हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शरीर
श्रेणी:औँलाहरू
धड

thumb|मानव पुरुषको धड

**धड** धेरै जनावरहरू (मानिसहरू सहित) को शरीरको केन्द्रीय भाग, वा भित्री भाग, जसबाट टाउको, घाँटी, हात-खुट्टा, पुच्छर र अन्य परिशिष्टहरू फैलिन्छन् भन्ने एक शारीरिक शब्द हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शरीर
कान्छी औँला

thumb|कान्छी औंला

**कान्छी औंला** (कनिष्ठा) मानव हातको सबैभन्दा सानो अंक हो, र यो साहिली औंलाको छेउमा हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शरीर
श्रेणी:औँलाहरू
माझी औँला

**माझी औँला** (मध्यमा) मानव हातको तेस्रो स्थानको औँला हो। यो औँला चोर औँला र साहिली औँलाको बीचमा अवस्थित हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शरीर
श्रेणी:औँलाहरू
किलोमिटर

**किलोमिटर** (छोट्करीमा सङ्केत: **किमी**) मेट्रिक प्रणालीमा लम्बाइको एकाइ हो। यो एक हजार मिटर (लम्बाइको एसआइ एकाइ) बराबर हुन्छ। अहिले यो संसारको अधिकांश भू-भागका भौगोलिक स्थानहरूबीच दूरी व्यक्त गर्न प्रयोग गरिने मापन एकाइ हो। उल्लेखनीय अपवादहरूमा संयुक्त राज्य अमेरिका र संयुक्त अधिराज्य हुन् जहाँ कानुनी रूपमा माइलको प्रयोग हुन्छ।

## लम्बाइको अन्य एकाइहरूमा समानता 
:
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 

श्रेणी:मिटर
तौलिया

thumb|तौलिया

**तौलिया** भनेको शोषक कपडा वा कागजको टुक्रा हो जुन सतह सुकाउन वा पुछ्न प्रयोग गरिन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* रुमाल

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:स्नान
प्रजाति

thumb|जैविक वर्गीकरण को पदानुक्रम

**प्रजाति**हरू प्रायः जीवहरूको सबैभन्दा ठूलो समूहको रूपमा परिभाषित गरिन्छ जसमा उपयुक्त लिङ्ग वा मिलन प्रकारका दुई व्यक्तिहरूले प्रजनन सन्तान उत्पादन गर्न सक्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:प्रजाति
अल्बानियाको झण्डा

**अल्बानियाको झण्डा** () रातो झण्डा हो जसको बीचमा कालो दोब्बर टाउको भएको चील छ।

रातो रंग बहादुरी, शक्ति, वीरता र रक्तपातको लागी खडा छ र चील चाई अल्बानिया को सार्वभौम राज्य को प्रतिनिधित्व गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:अल्बानिया
श्रेणी:राष्ट्रिय झन्डाहरू
अफगानिस्तानको झन्डा

**अफगानिस्तानको झन्डा**मा () सेतो क्षेत्र छ जसमा शाहदा लेखिएको  छ।

स्वतन्त्रता सङ्ग्राम पछि, अफगानिस्तानले लगभग १९ राष्ट्रिय झन्डाहरू प्रयोग गरेको छ, यो अवधिमा अन्य कुनै पनि देशहरू भन्दा धेरै।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:अफगानिस्तान
श्रेणी:राष्ट्रिय झन्डाहरू
प्राकृतिक उपग्रह

(बायाँ) यम (दायाँ)को प्राकृतिक ग्रह हो]]
**प्राकृतिक उपग्रह** सबैभन्दा सामान्य प्रयोगमा रहेको एउटा खगोलीय पिण्ड हो जसले ग्रह, गौण ग्रह वा सानो सौर्यमण्डल पिण्ड (वा कहिलेकाहीँ अर्को प्राकृतिक उपग्रह)को परिक्रमा गर्दछ। प्राकृतिक उपग्रहहरूलाई प्रायः चन्द्रमा भनिन्छ र यो पृथ्वीको चन्द्रमाबाट लिइएको हो।

सौर्यमण्डलमा २०७ वटा ज्ञात प्राकृतिक उपग्रहहरू रहेका छन् जसमा ६ वटा ग्रहीय उपग्रह प्रणालीहरू छन्। खगोलविद्हरूले साधारणतया गौण ग्रह मान्ने सात वस्तुहरूमा प्राकृतिक उपग्रहहरू पनि रहेका छन् जसमा ओर्कस, यम, हउमेया, क्वार, माकेमाके, गोङगोङ र एरिस पर्दछन्। पृथ्वी–चन्द्रमा प्रणाली सौर्यमण्डलमा अद्वितीय अपवाद हो; ३,४७४ किलोमिटर (२,१५८ माइल) सहित चन्द्रमा पृथ्वीको व्यासभन्दा ०.२७३ गुणा र यसको पिण्डको लगभग १⁄८० गुणा रहेको छ। पछिल्लो सबैभन्दा ठूलो अनुपात ०.०५५ मा वरुण–ट्राइटन प्रणाली (लगभग १ देखि ५००० सम्मको पिण्ड अनुपातसहित), शनि–टाइटन प्रणाली ०.०४४ मा (पृथ्वी–चन्द्रमा प्रणालीसँगै दोस्रो पिण्ड अनुपातसहित, १ देखि ४२५० सम्म), बृहस्पति–ग्र्यानिमिड प्रणाली ०.०३८ मा र ०.०३१ मा अरुण–टाइटानिया प्रणाली रहेको छ। गौण ग्रहहरूको श्रेणीका लागि, क्यारनको सबैभन्दा ठूलो अनुपात रहेको छ र यो यमको व्यास ०.५२ हो।

## दृश्य सारांश 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू 
### सबै उपग्रहहरू
* प्राकृतिक उपग्रह (नासा, स्रोत सहित – अन्तिम अद्यावधिक जुलाई २००६)
* सौर्यमण्डलका उपग्रहहरू (मार्च २००९)
* प्राकृतिक उपग्रहहरू
* 
* ग्रह र उपग्रहको नाम र अनुसन्धानकर्ता

* ग्रहको तस्वीर र मुख्य उपग्रह

* चन्द्रमाको नक्सा नेसनल जियोग्राफिक सोसाइटी

श्रेणी:सौर्यमण्डल
अङ्गोलाको झण्डा

**अङ्गोलाको झण्डा**मा () माथिल्लो भाग रातो र तल्लो भाग कालो आधामा तेर्सो रूपमा विभाजित गरिएको छ र केन्द्रमा अङ्गोलाको निशान छाप छ।

अङ्गोलाको राष्ट्रिय झण्डा प्रयोगमा आयो जब अङ्गोलाले ११ नोभेम्बर १९७५मा स्वतन्त्रता प्राप्त गर्यो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:अङ्गोला
श्रेणी:राष्ट्रिय झन्डाहरू
एन्टिगुआ र बर्बुडाको झण्डा

**एन्टिगुआ र बर्बुडा**को () राष्ट्रिय झण्डा २७ फेब्रुअरी १९६७मा स्व-शासन को उपलब्धि को प्रतीक मा अपनाएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:एन्टिगुआ र बर्बुडा
श्रेणी:राष्ट्रिय झन्डाहरू
अस्ट्रेलियाको झण्डा

**अस्ट्रेलियाको झण्डा**मा () नीलो पृष्ठभूमिमा संयुक्त अधिराज्यको झण्डा र ताराहरू देखाइएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:अस्ट्रेलिया
श्रेणी:राष्ट्रिय झन्डाहरू
अस्ट्रियाको झण्डा

**अस्ट्रियाको झण्डा** () निम्न क्रममा तीन रङहरू बनाइएको छ: रातो, सेतो र रातो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:अस्ट्रिया
श्रेणी:राष्ट्रिय झन्डाहरू
अजरबैजानको झण्डा

**अजरबैजानको झण्डा** () एक तेर्सो तिरङ्गा हो जसमा चम्किलो नीलो, रातो र हरियो तीनवटा समान आकारको धर्काहरु छन्। बिचमा सेतो अर्धचन्द्राकार र आठ-बिन्दु तारा छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:अजरबैजान
श्रेणी:राष्ट्रिय झन्डाहरू
बहामसको झण्डा

**बहामसको झण्डा**मा () कालो त्रिकोण र तीन तेर्सो धर्काहरु छन् जसमा तीनवटा रङ्ग छन्: निलो, पहेँलो र कालो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:बहामस
श्रेणी:राष्ट्रिय झन्डाहरू
अल्जेरियाको झण्डा

**अल्जेरियाको झण्डा**मा () दुईवटा पट्टीहरू हुन्छन् एउटा हरियो र एउटा सेतो, बीचमा रातो तारार अर्धचन्द्राकार छ।
## प्रतीकात्मकता
झण्डाले अल्जेरियाको सांस्कृतिक सम्पदा लाई उजागर गर्ने लक्ष्य राखेको छ, तर यसका तत्वहरूको फरक-फरक व्याख्याहरू छन्। मालेक चेबेल का अनुसार, हरियोले इस्लामलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ र सेतोले शुद्धतालाई प्रतिनिधित्व गर्दछ। पियरे लक्स-वर्मको लागि, हरियो र सेतो रंगले पैगम्बर मुहम्मद को समयदेखिको इस्लाम को प्राचीन झण्डाको सम्झना गराउँछ, जबकि अर्धचन्द्राकार र तारालाई प्रकाशको प्रतीकको रूपमा देख्न सकिन्छ। खालिद मर्जुकका अनुसार, हरियो धाराले पृथ्वी र कृषिलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ, सेतो धाराले शान्तिलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ र अर्धचन्द्र र तारा इस्लामका प्रतीकहरू हुन्। ताराले इस्लामका पाँच स्तम्भहरू को प्रतिनिधित्व गर्दछ।. बेन्जामिन स्टोरा ले सुझाव दिन्छन् कि झण्डाको तीन रङले मूल रूपमा मघरेब का तीन देशहरू र संघ को विचारहरूको प्रतिनिधित्व गर्थ्यो।.
## इतिहास
### मध्य युग
मध्य युगमा, विभिन्न इस्लामिक राजवंशहरूले अहिले अल्जेरियामा शासन गर्थे र फरक-फरक समयमा फरक-फरक क्षेत्रहरू नियन्त्रण गर्थे। त्यस समयमा, आज हामीले बुझेको राष्ट्रिय झण्डाहरू प्रयोग गरिँदैनथ्यो। विभिन्न स्रोतहरू प्रयोग गरेर, केही स्थिरांकहरू छुट्याउन सम्भव छ, जस्तै परिवर्तनशील अभिमुखीकरण भएको अर्धचन्द्रको उपस्थिति र रातो, नीलो र सेतो रङहरूको उपस्थिति।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:अल्जेरिया
श्रेणी:राष्ट्रिय झन्डाहरू
भौगोलिक ध्रुव

**भौगोलिक ध्रुव** वा **ध्रुव** पृथ्वीको दुई बिन्दुहरूमध्ये एक हो जहाँ यसको परिक्रमणको अक्षले यसको सतहलाई प्रतिच्छेदन गर्छ।  उत्तरी ध्रुवमा उत्तरध्रुवीय महासागरमा रहेको छ भने दक्षिणी ध्रुव कुमेरू महादेश रहेको छ। उत्तर र दक्षिण ध्रुवहरू सौर्यमण्डलका अन्य ग्रह वा उपग्रहहरूका लागि पनि परिभाषित गरिएको छ। पृथ्वीको उत्तर ध्रुवजस्तै अपरिवर्तनशील सतहको एउटै छेउमा उत्तर ध्रुव रहेको छ। पृथ्वीको सतहको तुलनामा भौगोलिक ध्रुवहरू केही वर्षको अवधिमा केही मिटरको अन्तरालमा सर्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:भूगणित
श्रेणी:पृथ्वीको ध्रुवीय क्षेत्रहरू
बाल्कन प्रायद्वीप

**बाल्कन प्रायद्वीप**, विभिन्न भौगोलिक तथा ऐतिहासिक परिभाषाहरू भएको दक्षिणपूर्वी युरोपको एक भौगोलिक क्षेत्र हो। यस क्षेत्रले सम्पूर्ण बुल्गेरियाभरि फैलिएको बाल्कन हिमशृङ्खलाबाट आफ्नो नाम प्राप्त गरेको थियो। 
बाल्कन प्रायद्वीपमा उत्तर-पश्चिममा एड्रियाटिक सागर, दक्षिण पश्चिममा आयोनिया सागर, दक्षिणमा एजियन सागर, पूर्वमा टर्कीको जलसन्धि र उत्तरपूर्वमा कृष्ण सागर रहेको छ। प्रायद्वीपको उत्तरी सिमानालाई विभिन्न रूपमा परिभाषित गरिएको छ। बाल्कनको सबैभन्दा अग्लो बिन्दु मुसाला हिमाल हो, जुन २,९२५ मिटर (९,५९६ फिट) उचाइ सहित बुल्गेरियाको रिला हिमशृङ्खलामा अवस्थित छ।

बाल्कन प्रायद्वीपको अवधारणा जर्मनेली भूगोलविद् अगस्ट ज्युनले सन् १८०८ मा बनाएका थिए जसले गलत तरिकाले बाल्कन हिमशृङ्खलालाई एड्रियाटिक सागरदेखि कृष्ण सागरसम्म फैलिएको दक्षिणपूर्वी युरोपको प्रमुख पर्वतीय प्रणाली मानेका थिए। बाल्कन प्रायद्वीप भन्ने पदावली १९औँ शताब्दीमा अटोमन साम्राज्यको युरोपेली क्षेत्र रूमेलियाको पर्यायवाची शब्द थियो। यसको भौगोलिक परिभाषाको सट्टा भूराजनीतिक परिभाषा थियो, जुन २०औँ शताब्दीको प्रारम्भमा युगोस्लाभिया अधिराज्यको निर्माणको बेलामा थप प्रवर्धन गरिएको थियो। बाल्कन प्रायद्वीपको प्राकृतिक सिमानाको परिभाषा कुनै प्रायद्वीपको प्राविधिक परिभाषासँग मेल खान्छ; त्यसैले आधुनिक भूगोलविद्हरूले बाल्कन प्रायद्वीपको विचारलाई तिरस्कार गर्छन् भने ऐतिहासिक शास्त्रविद्हरूले बाल्कनलाई एउटा क्षेत्रको रूपमा मान्यता दिएका छन्। यस पदावलीले बाल्कानीकरणको प्रक्रियासँग सम्बन्धित अपमानजनक अर्थ प्राप्त गरेको छ। यस क्षेत्रका लागि प्रयोग गरिने वैकल्पिक शब्द दक्षिणपूर्वी युरोप हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* बाल्कन इन्साइट – बाल्कनको विश्लेषण
* बाल्कनको भूराजनीतिको गहिरो अन्वेषण
* पश्चिम बाल्कनका तस्वीहरू


श्रेणी:दक्षिणपूर्वी युरोपको भूगोल
श्रेणी:युरोपका प्रयद्वीपहरू
श्रेणी:युरोपका क्षेत्रहरू
श्रेणी:दक्षिणपूर्वी युरोप
प्राचीन इतिहास

thumb|राजा तुतको मुखौटा

**प्राचीन इतिहास** भनेको मानव इतिहास लेखनको शुरुवात र लेखिएको विगतका घटनाहरूको समुच्चय हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:प्राचीन इतिहास
श्रेणी:ऐतिहासिक युगहरू
तीयान

**तीयान** (    ) तीज पर्वको क्षेत्रीय नाम हो जुन पञ्जाबभर मनाइन्छ। यो पर्व मनसुनको सुरुवातलाई समर्पित छ।  यो पर्व विशेषगरी  महिलाहरूमा केन्द्रित हुने गर्दछ।

## उत्सव 
वर्षायाममा साउन महिनाको तेस्रो दिनदेखि साउनको पूर्णिमा (लगभग १३ दिन)सम्म महिलाहरुले यो पर्व मनाउने गर्छन्। विवाहित महिलाहरु चाडपर्वमा सहभागी हुन आफ्नो मामाको घर जाने गर्छन् ।  विगतमा महिलाहरुले साउन महिना पूरै अभिभावकसँग बिताउने चलन थियो । 

## उपहारहरु 
विवाहित महिला आफ्ना आमाबुवाकहाँ जानुहोस् या नजाओस्, दाजुभाइले दिदीबहिनीलाई ‘सन्धारा’ भनिने उपहार सेट लिन्छन्। सन्धारामा पञ्जाबी सुइट/ साडी, लड्डू, चुरा, मेहन्दी (मेहदी) र झुला समावेश हुन्छ। 
चित्र:Boondi laddoo.JPG|बुन्डी लड्डू
चित्र:"Bangles..jpg|चुराहरू
चित्र:Mehandi.jpg|मेहन्दी
चित्र:Shalwar kameez Colours.jpg|पञ्जाबी सूट
चित्र:Columpio.jpg|स्विङ

## गिधा र झुल 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Peengh.jpg/220px-Peengh.jpg|thumb| पिङ्ग
गाउँमा हरियालीमा जम्मा भएर रुखमा झुला बाँधेर केटी र महिलाको केन्द्रमा तीयान पर्व मनाइन्छ । तीयान गिधामा पर्वले गति लिन्छ।

गिधा नाच्नका लागि गाइने परम्परागत बोल्यान समावेश छन्:*ਊਚੇ ਟਾਹਣੇ ਪੀਂਗ ਪਾ ਦੇ* *स्वयं हुलामी* *उठ्ने पीङ पा दे* *जिते तिमी हुलार आए*अनुवाद*एउटा अग्लो रूखको हाँगाबाट मेरो झुला झुण्ड्याउनुहोस्* *जहाँ स्विङ आफै चल्छ*तीयानको मुख्य ध्यान गिद्ध नृत्य हो। विगतमा केटीहरुले चाहेको केही दिनदेखि चार हप्तासम्म चाडपर्व चल्ने गर्दथे । केटीहरु दिनहुँ गिद्ध नाच्न जम्मा हुन्थ्यो । महोत्सवको समापन महिलाहरुले ‘भल्हो’ नामक समापन नृत्य प्रस्तुत गरी गर्नेछन् । भल्लो वा बलो महिलाहरु दुई पङ्क्तिमा उभिएर नाच्छन्।  गाउँमा महिला भेला हुने चलन अहिले लोप भइसकेको छ । 
चित्र:Haryali Teej.jpg|तियान मनाउँदै महिला
चित्र:Gidha.jpg|गिधा
चित्र:Giddha dance Teeyan Punjab Teej India 2.jpg|गिद्ध नाच तियान पञ्जाब
चित्र:Teean 1.jpg|तियन गिधा
चित्र:Giddha dance Teeyan Punjab Teej India.jpg|गिद्ध नृत्य तियान पञ्जाब तीज भारत

## खाना 
तीयानसँग परम्परागत रूपमा सम्बन्धित खानाहरू निम्न छन्:

* खीर 
* गरिबहे (तलेको रोटी) 

चित्र:Punjab Da Halwa.jpg|पञ्जाब दा हलवा
चित्र:Malpua- Indian sweet-dish.JPG|मालपुरा मीठो परिकार
चित्र:MalPua.JPG|मालपुरा
चित्र:Gulgula.jpg|गुलगुले
चित्र:Kheer.jpg|खीर

## अवलोकन 
पञ्जाबीहरूले तीयनलाई मौसमी चाड मान्दछन्। पञ्जाबका गाउँहरूमा तीयान जमघटहरू सामान्य नभए पनि, विशेष गरी विद्यालय र कलेजहरूमा यो चाड कम मात्रामा मनाइन्छ। सरकार प्रायोजित तीयन उत्सव चयन गरिएका स्थलहरूमा मनाइन्छ।  चाडपर्वहरु क्यानडाको सरे, र ब्राम्पटन   बेलायत स्मेथविकमा  मनाइन्छ। मेलबर्न अस्ट्रेलियामा पनि महोत्सव आयोजना गरिन्छ। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
सभ्यता

[thumb|[प्राचीन मिश्रको सभ्यता|प्राचीन मिश्र]]
**सभ्यता** कुनै पनि जटिल समाज हो त्यहाँ राजनीतिक राज्यको विकास, सामाजिक स्तरीकरण, सहरीकरण, र प्राकृतिक बोली भाषा (अर्थात्, एक लेखन प्रणाली) भन्दा बाहिर संचार को प्रतीकात्मक प्रणाली को विकास प्राप्त हुन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* प्राचीन मिश्रको सभ्यता
* सिन्धु घाटीको सभ्यता
* वैदिक सभ्यता
* मेसोपोटामियाको सभ्यता
* युनानी सभ्यता

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
भूमि

thumb|पृथ्वीको भूमि क्षेत्रहरू देखाउँदै नक्शा (हरियो र पहेंलो रंगको छायामा)

**भूमि** (**सुख्खा भूमि** वा **जमिन**) पृथ्वीको ठोस सतह हो जुन स्थायी रूपमा पानीमा डुबेको छैन।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:भौतिक भूगोल
श्रेणी:भूगोल
ज्ञान

[thumb|देवी [सरस्वती ज्ञानको प्रतीक हुनुहुन्छ।]]

**ज्ञान** भनेको कसैको वा केहिको परिचित वा जागरूकता हो।तथ्यहरूको ज्ञान, जसलाई प्रस्तावनात्मक ज्ञान  पनि भनिन्छ, सामान्यतया औचित्यका कारण विचार वा अनुमानभन्दा भिन्न साँचो विश्वासका रूपमा वर्णन गरिन्छ। दर्शनशास्त्रीहरूबीच प्रस्तावनात्मक ज्ञान साँचो विश्वासको एक रूप हो भन्नेमा व्यापक सहमति भए तापनि धेरै विवादहरू औचित्यमाथि केन्द्रित हुन्छन्। यसमा यस्ता प्रश्नहरू समावेश हुन्छन् औचित्यलाई कसरी बुझ्ने, के यो वास्तवमै आवश्यक छ वा छैन, र यसबाहेक अरू केही आवश्यक छ कि छैन। यी विवादहरू २०औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा “गेटियर केस” नामक विचार–प्रयोगहरूको श्रृंखलाका कारण अझ तीव्र बने, जसले वैकल्पिक परिभाषाहरूलाई उत्प्रेरित गर्‍यो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:ज्ञान
पाकिस्तानको झन्डा

**पाकिस्तानको झण्डा** () इस्लामिक गणतन्त्र पाकिस्तानको राष्ट्रिय झण्डा हो। यसको डिजाइन अमिर अलदिन कदवाईले कायदे आजम मोहम्मद अली जिनाहको निर्देशनमा बनाएका थिए। यो झण्डामा गाढा हरियो र सेतो रङ सामेल छ जसमा तीन भाग हरियो र एक भाग सेतो रङ हुने गर्दछ। हरियो ङ् मुसलमान र सेतो रङ पाकिस्तानमा बसोबास गर्ने अल्पसङ्ख्यकहरूलाई दर्शाउने गर्छ यद्यपि हरियो भागको ठीक सामुने चन्द्रमा र पाँच कोण भएको तारा हुने गर्दछ। सेतो रङमा रहेको चन्द्रमाको अर्थ विकास र ताराको अर्थ प्रकाश र ज्ञानलाई दर्शाउने गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:पाकिस्तान
श्रेणी:राष्ट्रिय झन्डाहरू
जापानको झन्डा

**जापानको झण्डा** एउटा आयताकार सेतो रङ हो जसको केन्द्रमा रातो गोलाकार छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:जापान
श्रेणी:राष्ट्रिय झन्डाहरू
थुन

[thumb|[गाईको थुन]]

**थुन** भनेको दुग्ध जनावर र गाईवस्तु, बाख्रा र भेडा जस्ता पोथीहरूमा दुई वा चार स्तन ग्रंथिहरूबाट बनेको अंग हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:स्तन
श्रेणी:शरीर
पिर

"**पिर**" एउटा प्रकाश सपुत र सम्झना भण्डारीको स्वर रहेको एउटा नेपाली गीत हो। यो गीतमा प्रकाश सपुतले शब्दहरू लेखेका थिए।

## परिप्रेक्ष्य 
## दृश्य चलचित्र 
बाबु (प्रकाश सपुत) र उनकी पत्नी ऊर्जा (सुरक्षा पन्त) दुवै जना माओवादी जनयुद्ध लडेका थिए। उनीहरूले जनयुद्धको बेला विवाह गरेका थिए। 

## प्रकाशन 
"पिर" वि.सं. २०७८ साल फागुन २८ गते प्रकाश सपुतको आधिकारिक युट्युब खातामा प्रकाशित भएको थियो। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* "पिर" युट्युबमा

श्रेणी:नेपाली भाषाका गीतहरू
काउकुती

thumb|बच्चालाई काउकुती गरिरहेको महिला

**काउकुती** वा **कुतकुती** भनेको शरीरको कुनै भागलाई छोइने कार्य हो जसले गर्दा हाँसो हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:काउकुती
श्रेणी:घनिष्ठ सम्बन्धहरू
हाँसो

**हाँसो** मस्तिष्कद्वारा विनियमित मानव व्यवहार को एक भाग हो, सामाजिक अन्तरक्रिया मा आफ्नो मनसाय स्पष्ट गर्न र कुराकानी को भावनात्मक सन्दर्भ प्रदान गर्न मद्दत गर्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हाँसो
श्रेणी:खुशी
शोक

thumb|शोक मनाउँदै वृद्ध महिला

**शोक** भनेको हानिको प्रतिक्रिया हो, विशेष गरी कसैको वा कुनै जीवित चीजको मृत्युको लागि।।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* शोकको पाँच चरणहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शोक
श्रेणी:भावनाहरू
क्रोध

thumb|एक क्रोधित मान्छे

**क्रोध** वा **रीस** एक भावनात्मक अवस्था हो जसमा कथित उत्तेजना, चोट वा धम्कीको लागि कडा असहज र गैर-सहकारी प्रतिक्रिया समावेश हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिंसा
श्रेणी:भावनाहरू
खुशी

thumb|बूढो मान्छे मुस्कुराउँदै

**खुशी**, मानसिक वा भावनात्मक अवस्थाहरूको सन्दर्भमा, सन्तुष्टिदेखि तीव्र आनन्दसम्मका सकारात्मक वा सुखद भावनाहरू हुन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:खुशी
मनसा मुसा

**मनसा मुसा** () माली साम्राज्यको नवौं मनसा थिए। मुसा आफ्नो सम्पत्ति र उपहार दिनेको लागि चिनिन्छन्, र कहिलेकाहीँ इतिहासमा सबैभन्दा धनी व्यक्तिहरू मध्ये एक भनिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:माली साम्राज्य
श्रेणी:माली
सिक्किम राजतन्त्र जनमत सङ्ग्रह

१४ अप्रिल १९७५ मा सिक्किम अधिराज्यमा राजतन्त्र उन्मूलन सम्बन्धी जनमत सङ्ग्रह भएको थियो। यसलाई ९७.५५‏% मतदाताहरूले अनुमोदन गरे, र परिणामस्वरूप देश भारतीय राज्य बन्यो।

## प्रसङ्ग 
सिक्किम अधिराज्य १९औँ शताब्दीदेखि बेलायती औपनिवेशिक शासनकालमा भारतको संरक्षित राज्य थियो। सन् १९५० मा भएको सन्धि मार्फत भारतको स्वतन्त्रता पछि यो व्यवस्था जारी राखिएको थियो, जसद्वारा भारतले सञ्चार, रक्षा र विदेश मामिलाका साथै सिक्किमको "क्षेत्रीय अखण्डता" को जिम्मेवारी लिएको थियो। सिक्किमको आन्तरिक मामिलामा स्वायत्तता थियो। अप्रिल १९७४ को आम चुनावले भारत-मैत्री सिक्किम राष्ट्रिय काङ्ग्रेसको जित निकाल्यो।

सन् ४ सेप्टेम्बर १९७४ मा, भारतीय लोक सभाले सिक्किमलाई "सहयोगी" राज्य बनाउने पक्षमा मतदान गर्‍यो, राज्य सभाले ८ सेप्टेम्बरमा संशोधनको लागि मतदान गर्‍यो, यसलाई अन्य भारतीय राज्यहरूको बराबरको दर्जा दियो। ८ सेप्टेम्बर १९७४ मा चोग्यालले स्वतन्त्र र निष्पक्ष जनमत सङ्ग्रहको आह्वान गरे।

१० अप्रिल १९७५ मा, भारतीय प्रधानमन्त्री इन्दिरा गान्धीको समर्थनमा, सिक्किम राज्य परिषदले पूर्ण भारतीय राज्यता प्राप्त गर्नको लागि राजतन्त्रको अन्त्य र भारतमा विलय गर्न सर्वसम्मतिले मतदान गर्‍यो। यस विषयमा जनमत सङ्ग्रह १४ अप्रिल तय गरिएको थियो।

## परिणामहरू 
नतिजाको घोषणा पछि, सिक्किमका मुख्यमन्त्री काजी लेन्डुप दोर्जीले जनमत सङ्ग्रहको नतिजा इन्दिरा गान्धीलाई पठाए र उनलाई "तत्काल प्रतिक्रिया दिन र निर्णयलाई स्वीकार गर्न" भनिन् जसको जवाफमा उनले भारत सरकारले संवैधानिक व्यवस्था लागु गर्ने बताए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:सिक्किम
श्रेणी:सिक्किमको इतिहास
श्रेणी:सिक्किमको राजतन्त्र
श्रेणी:सिक्किममा जनमत सङ्ग्रहहरू
अँगालो

thumb|अँगालो

**अँगालो** भनेको मायाको एक रूप हो, जसमा दुई वा बढी व्यक्तिहरूले एकअर्काको घाँटी, पछाडि वा कम्मरमा हात हाल्छन् र एकअर्कालाई नजिकबाट समात्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:घनिष्ठ सम्बन्धहरू
महाविस्फोट सिद्धान्त

[thumb|महाविस्फोट सिद्धान्तको अनुसार, यो  [ब्रह्माण्ड|ब्रह्मांड अति सघन (एक प्रोटोन भन्दा सानो ) थियो। यस सिद्धन्त अनुसार  प्रोटोन भन्दा सानो यस ब्राह्मण भित्र एक महा विस्फोट भयो । यो  विस्फोट यति धेरै ऊर्जावान थियो कि अहिले सम्म पनि यसको विस्तार जारी छ। एक सामान्य धारणा अनुसार अंतरिक्ष आफै पनि आफ्नो  आकाशगंगा सहित विस्तृत भइरहेको छ। माथि दर्शित चित्र ब्रह्माण्डको एक सपाट भागको  विस्तारको कलात्मक दृश्य हो।]]
ब्रह्माण्डको जन्म महा विस्फोटको परिणाम स्वरूपमा जन्म भएको थियो।  यसलाई महाविस्फोट सिद्धान्त  वा **Big Bang Theory** भनिन्छ।  यस अनुसार करिब १२ देखि १४ अर्ब वर्ष पहिले सम्पूर्ण ब्रह्माण्ड एउटै परमाणुको रुपमा थियो ।  त्यसबेला मानवीय समय र स्थान जस्तो कुनै अवधारणा थिएन।   

**महाविस्फोट सिद्धान्त** अनुसार करिब १३.७ अरब वर्ष पहिले ब्रह्माण्ड एक बिन्दुमा संकुचित थियो।  यसमा भएको विष्फोटका कारण त्यसमा रहेको प्रत्येक कण फैलियो, फलस्वरूप ब्रह्माण्डको सृष्टि भयो । यो विस्तार आज पनि जारी छ, जसका कारण आज पनि ब्रह्माण्ड विस्तार भइरहेको छ।  यस विष्फोटमा धेरै ऊर्जा निस्किएको थियो। यो ऊर्जा यति धेरै थियो, जसका कारण आजसम्म पनि ब्रह्माण्डको विस्तार भइरहेको छ। सबै भौतिक अवधारणाहरू यस एकल घटनाद्वारा परिभाषित गरिएको छ, जसलाई बिग ब्याङ्ग सिद्धान्त भनिन्छ। Big Bang नामक यस माहाविस्फोटको धमाकाको मात्र १.४३ सेकेन्डको अन्तरालपछि समय र अन्तरिक्षको वर्तमान मान्यताहरू अस्तित्वमा आएको थियो। भौतिकशास्त्रका नियमहरू लागू हुन थाले । १.३४ सेकेन्डमा,  ब्रह्माण्ड १०३० गुणा फैलिएको थियो र क्वार्क, लेप्टन र फोटनहरूको तातो पिण्ड बनिसकेको थियो। १.४ सेकेन्डमा, क्वार्कहरू मिलेर प्रोटोन र न्यूट्रोन, बनेेका थिए र ब्रह्माण्ड अब केही हदसम्म चिसो भइसकेको थियो। हाइड्रोजन, हिलियम आदिको अस्तित्व सुरु हुन थालेको थियो र अन्य भौतिक तत्वहरू बन्न थालेका थिए।    

महाविस्फोट सिद्धान्त शुरुवातको इतिहास आधुनिक भौतिकशास्त्रमा जर्ज लेम्याईट्रेले लेखेका हुन्।  लेम्याईट्रे एक रोमन क्याथोलिक पादरी तथा एक वैज्ञानिक थिए। उनको यो सिद्धान्त अल्बर्ट आइन्स्टाइनको प्रसिद्ध सामान्य सापेक्षतावादको सिद्धान्तमा आधारित थियो। एडविन हबलले सन् १९२९ मा सबै आकाशगंगाहरू एक-अर्काबाट टाढा हुँदै गैरहेको खुलासा गरेका थिए । बिग ब्याङ सिद्धान्त दुई मुख्य मान्यतामा आधारित छ। पहिलो भौतिक नियम र दोस्रो ब्रह्माण्डको सिद्धान्त। ब्रह्माण्डको सिद्धान्त अनुसार ब्रह्माण्ड एकरूप र समस्थानिक (Isotropic)  छ। सन् १९६४ मा , बेलायती वैज्ञानिक पिटर हिग्सले महाविस्फोट पछि एक सेकेन्डको अरबौं भागमा ब्रह्माण्डको द्रव्य को  द्रव्यमानको सिद्धान्त प्रतिपादन गरे, जुन भारतीय वैज्ञानिक सत्येन्द्र नाथ बोसको बोसन सिद्धान्तमा आधारित थियो। यसलाई पछि **हिग्स-बोसन** भनिन्थ्यो। यस सिद्धान्तले ब्रह्माण्डको उत्पत्तिको रहस्य पत्ता लगायो साथै यसको स्वरूप र प्रकृतिलाई परिभाषित गर्न मद्दत गर्‍यो। 
## यो पनि हेर्नुहोस्
* जर्ज लेमाइट्रे
* द बिग ब्याङ थ्योरी
* क्रम-विकास
* कालो छिद्र 
* एडविन हबल
* नेबुला
* स्टिफन हकिङ
* हिग्स बोसन
* स्टेडी स्टेट सिद्धान्त

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
सिक्किम अधिराज्य

**सिक्किम अधिराज्य** पूर्वी हिमालयमा एक वंशानुगत राजतन्त्र थियो जुन १६४२ देखि १६ मे १९७५ सम्म अस्तित्वमा थियो, सिक्किम राजतन्त्र जनमत सङ्ग्रह पछि सिक्किम अधिराज्य भारतको एक राज्य बन्यो। यहाँ नामग्याल वंशका छोग्यालहरूले शासन गरेका थिए।

## इतिहास 
### राजतन्त्रको जग 
किंवदन्तीअनुसार पूर्वी तिब्बतको खामस्थित मिन्याक घरका १४औँ शताब्दीका राजकुमार ख्ये बुम्साले आफ्नो भाग्य खोज्न दक्षिणको यात्रा गर्न निर्देशन दिने ईश्वरीय प्रकाश पाए। ख्ये बुम्साका पाँचौँ पुस्ताका सन्तान फुन्सोग नामग्याल सन् १६४२ मा सिक्किमको राजतन्त्रका संस्थापक बने, जब उनलाई युकसोमका तीन पूज्य लामाहरूले सिक्किमको पहिलो छोग्याल वा पुजारी-राजाको रूपमा अभिषेक गरे। फुन्सोग नामग्याललाई सन् १६७० मा उनका छोरा तेनसुङ नामग्यालले उत्तराधिकारी बनाए, जसले राजधानी लाई युक्सोमबाट राब्देन्त्से (आधुनिक पेलिङ नजिकै) मा स्थानान्तरण गरे।

### नेपाली प्रभुत्व 
१८औँ शताब्दीको मध्यतिर सिक्किममा नेपाल (तत्कालीन गोरखा राज्य) र भुटान दुवैले आक्रमण गरेका थिए र ४० वर्षभन्दा बढी समयसम्म गोर्खा र भुटानी दुवै शासनको अधीनमा थिए। सन् १७७५ देखि १८१५ को बीचमा पूर्वी र मध्य नेपालका लगभग १८०,००० जातीय नेपालीहरू सिक्किममा बसाइँ सरे। तथापि, भारतमा ब्रिटिस उपनिवेशपछि सिक्किमले आफ्नो साझा शत्रु नेपालसँग लड्नका लागि ब्रिटिस भारतसँग गठबन्धन गरेको थियो। त्यसपछि नेपालीहरूले सिक्किममाथि आक्रमण गरे र तराईलगायत अधिकांश क्षेत्र माथि कब्जा जमाए। यसले सन् १८१४ मा ब्रिटिस इस्ट इन्डिया कम्पनीलाई नेपालमाथि आक्रमण गर्न उत्प्रेरित गऱ्यो, जसको फलस्वरूप नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध भयो। बेलायत र नेपालबीच भएको सुगौली सन्धि र सिक्किम र ब्रिटिस भारतबीच भएकोतितालिया सन्धिको फलस्वरूप नेपालले क्षेत्रीय सहुलियत प्राप्त गऱ्यो, जसले सिक्किमलाई ब्रिटिस भारतलाई सुम्पिदियो।

### बेलायती र भारतीय संरक्षित राज्य 
सन् १८६१ को तुम्लोङ सन्धिअन्तर्गत सिक्किम ब्रिटिस संरक्षित राज्य बन्यो भने सन् १९५० मा भारतीय संरक्षित राज्य बन्यो।

सिक्किमका नबौँ चोग्याल थुटोब नामग्यालले आध्यात्मिक नेतृत्वका लागि दलाई लामालाई हेरे र उनको शासनकालमा तिब्बती सरकारले सिक्किममा राजनीतिक प्रभाव पुनः प्राप्त गर्न थाल्यो। सन् १८८८ मा अङ्ग्रेजहरूले सिक्किमबाट तिब्बती सेनालाई देश निकाला गर्न सैन्य अभियान चलाएका थिए।

### भारत सम्मिलित 
सन् १९७५ मा सिक्किममा नेपाली हिन्दुहरूमाथि भेदभावको आरोप लागेपछि चोग्यालहरूप्रति आक्रोश उत्पन्न भयो। उनीहरूको उक्साहटले गर्दा भारतीय सेनाका जवानहरू गान्तोकमा गए। सेनाले अप्रिल १९७५ मा दरबारका पहरेदारहरूलाई मारेर दरबारलाई घेरेको थियो।

राजदरबारलाई निःशस्त्रीकरण गरेपछि, शंकास्पद परिस्थितिमा राजतन्त्रमाथि जनमत सङ्ग्रह गरिएको थियो, जसमा सिक्किमी जनताले राजशाही उन्मूलनको पक्षमा अत्यधिक मतदान गरेका थिए र काजी लेन्डुप दोर्जीको नेतृत्वमा सिक्किमको नयाँ संसदले सिक्किमलाई भारतीय राज्य बनाउने प्रस्ताव गरेको थियो, जसलाई प्रधानमन्त्री इन्दिरा गान्धीको नेतृत्वमा भारत सरकारले तुरुन्तै स्वीकार गरेको थियो।

## संस्कृति र धर्म 
संस्कृति र धर्ममा सिक्किम तिब्बतसँग नजिकबाट जोडिएको थियो, जहाँबाट यसको पहिलो राजा बसाइँ सरेका थिए, र भुटान, जससँग यसको सीमा साझा छ। मुख्यतया पूर्वी र मध्य नेपालका ठुलो जातीय नेपाली जनसङ्ख्याको उपस्थितिले पनि नेपालसँग सांस्कृतिक सम्बन्ध लाई बढावा दिन्छ।

## सिक्किमका राजाहरू
## यो पनि हेर्नुहोस् 
* सिक्किम
* सिक्किमको इतिहास
* छोग्याल
* सिक्किम अधिराज्यका सरकार प्रमुखहरूको सूची
* सिक्किम अधिराज्यका राजनीतिक अधिकारीहरूको सूची

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किम
श्रेणी:सिक्किमको इतिहास
वायुमण्डलीय चाप

**वायुमण्डलीय चाप** वायुमण्डलीय चाप (ब्यारोमिटरको नामबाट **बारोमेट्रिक चाप** पनि भनिन्छ) पृथ्वीको वायुमण्डलमा कुनैपनि सतहको एक एकाईमा त्यसमाथिको हावाको तौलद्वारा लगाइएको बल हो। यसले पृथ्वीको वायुमण्डलको आन्तरिक चापलाई जनाउँछ अधिकांश परिस्थितिमा वायुमण्डलीय चापको लगभग सही अनुमान मापन बिन्दुमा त्यसको माथि हावाको तौलद्वारा लगाइन्छ। कम चाप भएका क्षेत्रहरूमा उक्त स्थानको माथि वायुमण्डलीय द्रव्यमान कम हुन्छ जबकि अधिक चाप भएको क्षेत्रमा उक्त स्थान माथि अधिक वायुमण्डलीय द्रव्यमान हुन्छ। यस प्रकार जसरी उचाइ बढ्दै जान्छ त्यसरीनै त्यस स्तरको माथि वायुमण्डलीय द्रव्यमान कम हुँदै जान्छ जसकारण बढ्दै गएको उचाइको साथ चाप घट्दै जान्छ। मानक अवस्थामा, वायुमण्डलीय चाप १०१३.२५ मिलिबार (१०१,३२५ पास्कल) वा ७६० पारो मिमी, २९.९२ पारो इन्च, वा १४.६९६ पाउन्ड/इन्च२ हुन्छ। वायुमण्डलीय एकाइ पृथ्वीको समुद्री सतहको औसत वायुमण्डलीय चाप बराबर हुन्छ यस अर्थात् पृथ्वीको समुद्री सतहमा वायुमण्डलीय चाप लगभग १ एटिएम हुन्छ।

Ll000000

## वायुमण्डलीय चापको कीर्तिमान 
पृथ्वीमा हालसम्मको उच्चतम वायुमण्डलीय चाप सन् २००१ डिसेम्बर १९ का दिन मङ्गोलियाको तोनसोनत्सेङ्गेलमा १,०८५.७ हेक्टोपास्कल (३२.०६ पारो इन्च) रहेको थियो भने हालसम्मको न्युनतम वायुमण्डलीय चाप ८७० हेक्टोपास्कल (२५.६९ इन्च) सन् १९७९ अक्टोबर १२ का दिन पश्चिमी प्रशान्त महासागरमा चक्रवातको समयमा नापिएको थियो। ७५० मिटरभन्दा तल समुद्र सतह विरुद्ध उच्चतम चाप रूसको एभिन्किस्की अफ्तनोम्ने ओक्रोगमा सन् १९७८ डिसेम्बर ३१ का दिन रेकर्ड गरिएको थियो (६६° ५३' उत्तर, ९३° २८' पूर्व, उचाइ: २६१ मि, ८५६ फिट) १०८०.८ हेक्टोपास्कल (३२.००५ पारो इन्च)।

## तरल पदार्थको उम्लने विन्दु 
thumb|उम्लिरहेको पानी

पृथ्वीको वायुमण्डलीय चापमा शुद्ध पानी १०० डिग्री सेल्सियस (२१२ डिग्री फारेनहाइट) उम्लन्छ। उम्लने बिन्दु भनेको तरल वरिपरिको वायुमण्डलीय चाप बराबर हुने तापक्रम हो।त्यसैकारण तरल पदार्थको उम्लाने विन्दु कम चापमा कम र उच्च चापमा बढी हुन्छ। त्यसैले अग्लो उचाइमा खाना पकाउनको लागि चापीय विधि अपनाउनु पर्दछ। पानी उम्लने तापक्रम नापेर उचाइको अनुमान प्राप्त गर्न सकिन्छ। अन्वेषकहरूले १९औँ शताब्दीको बीचतिर यो तरिका अपनाएका थिए। यसको विपरीत यदि कसैले कम तापक्रममा तरल वाष्पीकरण गर्न चाहन्छ भने उदाहरणका लागि आसवनमा रोटरी वाष्पीकरणमा जस्तै भ्याकुम पम्पको प्रयोग गरेर वायुमण्डलीय चाप घटाउन सकिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
सिक्किमको झण्डा

हाल भारतको सिक्किम राज्यको आधिकारिक झण्डा छैन। स्वतन्त्र राज्य सिक्किमको राष्ट्रिय झण्डा १९७५ मा भारतको राज्य नभएसम्म थियो।

## सिक्किम राज्य (१८७७-१९७५) 
सिक्किम राज्यले आफ्नो इतिहासमा धेरै झण्डाहरु प्रयोग गरेको थियो। ती सबैमा केन्द्रीय तत्वको रूपमा *गाङ्किलको* साथमा बौद्ध *खोर्लो* प्रार्थना चक्र थियो। 

१९६७ सम्म, अघिल्लो झण्डाले खोर्लो वरपरको काल्पनिक सिमाना र धार्मिक चित्रहरु सहितको धेरै जटिल डिजाइन देखाएको थियो।

जटिल झण्डाको नक्कल गर्न कठिनाईको कारण १९६७ मा थप सरल डिजाइन अपनाइयो। सिमाना ठोस रातो भयो, चित्रहरु हटाइयो र पाङ्ग्रा पुन: डिजाइन गरिएको थियो।

गणतन्त्र भारतमा सिक्किमको प्रवेश र राजतन्त्रको उन्मूलन संग, झण्डाले १९७५ मा आफ्नो आधिकारिक  गुमाएको थियो।

## भारत राज्य (१९७५–वर्तमान) 
सेतो पृष्ठभूमिमा राज्यको प्रतीक चित्रण गर्ने ब्यानरद्वारा सिक्किम सरकारलाई प्रतिनिधित्व गर्न सकिन्छ। 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Flag_of_the_Government_of_Sikkim.svg/220px-Flag_of_the_Government_of_Sikkim.svg.png|center|thumb| सिक्किमको सरकारी ब्यानर

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* सिक्किम का प्रतीक
* भारतको राष्ट्रिय झण्डा
* भारतीय राज्य झण्डाहरूको सूची

## सन्दर्भहरू 
## बाह्य लिङ्कहरू 
* 
* Flag and seal of Sikkim at flaggenlexikon.de

श्रेणी:पुनरावलोकन नगरिएको अनुवादहरू रहेको पृष्ठ
झण्डा
श्रेणी:सिक्किमका राष्ट्रिय प्रतीकहरू
पेद्रो तृतीय

**पेड्रो III** ( लिस्बन,    क्वेलुज,   , **क्यापेसिडोनियो**, **साक्रिस्टाओ** र एडिफिडोर उपनाम दिइयो, 1777 देखि आफ्नो मृत्यु सम्म पोर्चुगल र **एल्गार्वेसका** राजा कन्सोर्ट थिए ।

उहाँलाई धेरै शान्त तर केही हदसम्म आलसीको रूपमा वर्णन गरिएको छ, त्यसको बावजुद, भगवान प्रतिभालाई धन्यवाद, उहाँ डोम जोन V को मनपर्ने हुनुहुन्थ्यो।

उहाँ अस्ट्रियाका राजा जोआओ V र उनकी पत्नी आर्चडचेस मारिया आनाका छोरा हुनुहुन्थ्यो, यसरी राजा जोसे I र मारियाका काकाको कान्छो भाइ हुनुहुन्थ्यो। समयका पुरुषहरू जस्तो नभई, उनी यौनवादी थिएनन् र आफ्नी पत्नीलाई शासन गर्न दिए, शान्त जीवन बिताए।
दक्षिणपूर्वी युरोप

**दक्षिणपूर्व युरोप** वा **दक्षिणपूर्वी युरोप** युरोपको एक भौगोलिक उपक्षेत्र हो। यो क्षेत्र मुख्यतया बाल्कन प्रायद्वीप मिलेर बनेको छ। यस क्षेत्रमा समावेश गरिएका सार्वभौम राज्यहरू र क्षेत्रहरू वर्णानुक्रम अनुसार: अल्बानिया, बोस्निया र हर्जगोभिना, बुल्गेरिया, क्रोएसिया (वैकल्पिक रूपमा मध्य युरोप वा दक्षिणी युरोपमा), साइप्रस (वैकल्पिक रूपमा पश्चिम एसिया), ग्रिस, कोसोभो, मोन्टेनेग्रो, उत्तर म्यासेडोनिया, रोमानिया (वैकल्पिक रूपमा मध्य युरोप वा पूर्वी युरोपमा राखिएको), सर्बिया र टर्की (वैकल्पिक रूपमा पश्चिमी एसियामा राखिएको) रहेका छन्। कहिलेकाहीँ मोल्दोभा (वैकल्पिक रूपमा पूर्वी युरोपमा राखिएको) र स्लोभेनिया (वैकल्पिक रूपमा मध्य युरोप वा दक्षिणी युरोपमा राखिएको) पनि समावेश गरिन्छ। यस क्षेत्रको सबैभन्दा ठुलो सहर इस्तानबुल हो र त्यसपछि बुखारेस्ट, सोफिया, बेलग्रेड र एथेन्स पर्छन्।

राजनीतिक, आर्थिक, ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र भौगोलिक विचारका कारण यस क्षेत्रको अतिक्रमण र द्वन्द्वात्मक परिभाषाहरू रहेका छन्।

## परिभाषा 
"दक्षिणपूर्वी युरोप" शब्दको पहिलो ज्ञात प्रयोग अस्ट्रियाका शोधकर्ता योहान जर्ज भोन हान (सन् १८११–१८६९) हुन् जसले परम्परागत बाल्कनभन्दा व्यापक शब्दको रूपमा परिभाषित गरेका थिए। बाल्कन प्रायद्वीपको सीमाहरूमा आधारित अवधारणा बाल्कन क्षेत्रभित्र रहेको वर्णन गरिएका देशहरू: अल्बानिया, कोसोभो, बोस्निया र हर्जगोभिना,  बुल्गेरिया, मोन्टेनेग्रो र उत्तर म्यासेडोनिया हुन्।

### भौगोलिक दक्षिणपूर्वी युरोप 
भौगोलिक रूपमा, कम्तीमा आंशिक रुपमा यस क्षेत्र भित्र रहेको भनी वर्णन गरिएका देशहरू यस प्रकार छन्:

*अल्बानिया
*बोस्निया र हर्जगोभिना
*बुल्गेरिया
*क्रोएसिया
*साइप्रस
*ग्रिस
*कोसोभो
*मोल्दोभा
*मोन्टेनेग्रो
*उत्तर म्यासेडोनिया
*रोमानिया
*सर्बिया
*स्लोभेनिया
*टर्की (टर्कीको युरोपेली खण्ड)

### द वर्ल्ड फ्याक्टबुक 
[thumb|[द वर्ल्ड फ्याक्टबुकको अनुसार, दक्षिणपूर्वी युरोपका क्षेत्रहरू]]
केन्द्रीय गुप्तचर संस्थाको द वर्ल्ड फ्याक्टबुकमा प्रत्येक देशको वर्णनमा "भूगोल" शीर्षक अन्तर्गत "स्थान"को बारेमा जानकारी समावेश गरिएको छ, जहाँ देशलाई एउटा क्षेत्रमा वर्गीकृत गरिएको छ। निम्न देशहरूलाई आफ्नो वर्गीकरण "दक्षिणपूर्व युरोप" मा समावेश गरिएको छ:

* अल्बानिया
* बोस्निया र हर्जगोभिना
* बुल्गेरिया
* क्रोएसिया
* कोसोभो
* मोन्टेनेग्रो
* उत्तर म्यासेडोनिया
* रोमानिया
* सर्बिया
* टर्की (टर्कीको युरोपेली खण्ड)

यस वर्गीकरणमा स्लोभेनियालाई मध्य युरोप, ग्रिसलाई दक्षिणी युरोपमा, र मोल्दोभालाई पूर्वी युरोपमा समावेश गरिएको छ। 
## टिप्पणी 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
* 


श्रेणी:युरोपका क्षेत्रहरू
श्रेणी:पूर्वी युरोप
श्रेणी:दक्षिणी युरोप