बालेन शाह

**बालेन्द्र साह** (जन्म: २०४७ वैशाख १४) जसलाई **बालेन** भनेर चिनिन्छ, एक नेपाली राजनीतिज्ञ, स्ट्रक्चरल इन्जिनियर र र्‍यापर हुन्। उनी वि.सं २०८२ चैत १३ का दिनदेखि नेपालको ४३औँ प्रधानमन्त्रीको रूपमा कार्यरत छन्। उनी प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२मा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको विजयपछि नेपालको मनोनित प्रधानमन्त्री हुन्। उनी नेपालको पहिलो मधेशी मूलको प्रधानमन्त्री बनेका छन् । उनले यसअघि २०७९ देखि २०८२ सम्म काठमाडौँ महानगरपालिकाको १५औँ नगर प्रमुखका रूपमा सेवा गरेका थिए, जुन पद सम्हाल्ने उनी पहिलो स्वतन्त्र उम्मेदवार थिए।

स्थानीय तह निर्वाचन, २०७९मा शाह काठमाडौँको नगर प्रमुखमा निर्वाचित भएका थिए। आफ्नो कार्यकालमा उनले फोहोर व्यवस्थापन र ट्राफिक व्यवस्थापनमा विभिन्न पहलहरू सुरु गरेका थिए। अनधिकृत संरचनाहरू भत्काउने, सुकुम्बासी बस्ती व्यवस्थापन र फुटपाथ व्यवसायीहरू विरुद्धको कारबाहीका कारण उनको प्रशासनले आलोचना र विवादको पनि सामना गर्नु परेको थियो। मेयरको रूपमा आफ्नो कार्यकालमा शाहले विशाल नेपालको अवधारणालाई पनि प्रवद्र्धन गरेका थिए। शाह जेनजी आन्दोलनको समयमा एक प्रमुख राजनीतिक व्यक्तित्वका रूपमा उदाएका थिए। २०८२ माघमा उनले काठमाडौँको मेयर पदबाट राजीनामा दिँदै राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीमा प्रवेश गरी प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ पार्टीको प्रधानमन्त्री उम्मेदवारका रूपमा प्रतिस्पर्धा गरेका थिए। उनले झापा ५ मा पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई भारी मतले पराजित गर्दै आफ्नो पार्टीलाई ऐतिहासिक बहुमत दिलाउन सफल भएका थिए।

## प्रारम्भिक जीवन 
बालेन शाहको जन्म वि.सं. २०४७ वैशाख १४ गते नरदेवी, काठमाडौँमा मधेशी साहु तेलीको परिवारमा भएको थियो र उनको न्वारनको नाम बालेन्द्र शाह हो। उनी आयुर्वेदिक चिकित्सक डा. रामनारायण शाह र उनकी दोस्रो पत्नी ध्रुवदेवी शाहका कान्छा छोरा हुन्। बालेनको पुख्र्यौली घर महोत्तरी जिल्लाको एकडारा गाउँपालिकामा पर्दछ भने

उनले ह्वाइट हाउस इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजीबाट सिभिल इन्जिनियरिङमा स्नातक र भारतको कर्नाटकमा स्थित विश्वेश्वरय्या प्राविधिक विश्वविद्यालयबाट स्ट्रक्चरल इन्जिनियरिङमा स्नातकोत्तर गरेका छन्। उनी आफ्नो पेशाको क्रममा देशका ६५ वटा जिल्ला भ्रमण गरेको एक कार्यक्रममा बताएका थिए। उनले आफ्नो पहिलो गीत "सडक बालक" वि.सं. २०६९ मा गाएका थिए र याे गीत उनले कक्षा ९ मा हुँदा लेखेका थिए। 

## काठमाडौँको नगर प्रमुख 
र्‍याप र इन्जिनियरिङसँगै उनले नेपालको राजनीतिमा पनि रुचि राखेका थिए। 

शाहले स्थानीय तह निर्वाचन, २०७४मा मतदान गरेनन् र उनले वि.सं. २०७४ वैशाख ३१ गते आफ्नो फेसबुकमा "मैले आज भोट गरिनँ। म उम्मेदवार थिइनँ। मैले सिभिल इन्जिनियरिङमा स्नातक गरेँ, म स्ट्रक्चरल इन्जिनियरिङको मास्टर्सको आधा बाटोमा छुँ। मलाई देश बनाउन आउँछ। म अर्को पटक भोट गर्छु, र आफैँलाई भोट दिन्छु। म मेरो देशको विकास गर्छु। मलाई अरू कसैको भर लाग्दैन्"। भनी लेखेका थिए शाहले आफु ९०,८३५ मत ल्याएर चुनाव जित्ने दावी गरेका थिए। वैशाख ११ गते शाहले आधिकारिक रूपमा उम्मेदवारी दर्ता गरेका थिए  र उनको विपक्षमा एमालेबाट केशव स्थापित र काङ्ग्रेसबाट सिर्जना सिंहले उम्मेदवारी दिएका थिए। उनलाई वैशाख १७ मा निर्वाचन आयोगले लौरो चुनाव चिह्न दिएको थियो। वैशाख ३० गते सेतोपाटीले प्रकाशित गरेको मत सर्वेक्षणको अनुसार बालेनलाई नगरप्रमुख पदमा ४२% जनताले मतदान दिएको बताएका थिए।  

वि.सं. २०७९ जेठ ११ गते उनको जित निश्चित भएको थियो। वि.सं. २०७९ जेठ १२ गते बालेन काठमाडौँको नगरप्रमुखको कार्यालयमा निर्वाचित भए भने उपप्रमुखमा सुनिता डङ्गोल निर्वाचित भएकी थिइन्।

## चुनावी इतिहास 
### २०७९ काठमाडौँ महानगरपालिका निर्वाचन 
बालेन शाहले २०७७ देखि नै आफ्नो उम्मेदवारीको योजना बनाइरहेका थिए र २०७८ पुस २ मा उनले आफ्नो फेसबुक पेजमार्फत मेयरको स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा चुनाव लड्ने घोषणा गरेका थिए।

शाह २०७९ जेठ १२ मा कुल खसेको मतको ३८.६% मत प्राप्त गरी निर्वाचित भएका थिए। उनले नेपाली काङ्ग्रेसकी उम्मेदवार सिर्जना श्रेष्ठ र पूर्व मेयर तथा नेकपा (एमाले)का उम्मेदवार केशव स्थापितलाई २३,००० भन्दा बढी मतको अन्तरले पराजित गरेका थिए।

शाहले २०७९ जेठ १६ मा मेयरको रूपमा पद तथा गोपनीयताको शपथ लिएका थिए।

### २०८२ झापा–५ संसदीय निर्वाचन 
काठमाडौँको मेयरको रूपमा आफ्नो कार्यकाल पूरा नगरी, शाहले माघ २०८२ मा मेयर पदबाट राजीनामा दिँदै राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) मा प्रवेश गरेका थिए। उनी प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ लागि पार्टीको प्रधानमन्त्री उम्मेदवार बनेका थिए। शाहले झापा निर्वाचन क्षेत्र नं. ५ बाट उम्मेदवारी दिए, जहाँ उनले चार पटकका पूर्वप्रधानमन्त्री तथा नेकपा (एमाले)का अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीलाई चुनौती दिएका थिए। ओलीले २०६४ बाहेक त्यस क्षेत्रबाट हरेक निर्वाचन जित्दै आएका थिए।

शाह २०८२ फागुन २३ मा झापा–५ बाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा आधिकारिक रूपमा निर्वाचित भएका थिए। निर्वाचन आयोगले सार्वजनिक गरेको अन्तिम नतिजा अनुसार शाहले ६८,३४८ मत प्राप्त गरेका थिए जुन नेपालको संसदीय निर्वाचनको इतिहासमा कुनै पनि उम्मेदवारले प्राप्त गरेको अहिलेसम्मकै उच्च मत हो। उनले ओलीले २०७४ मा सोही क्षेत्रमा कायम गरेको ५७,१३९ मतको रेकर्ड तोडेका थिए। ओलीले १८,७३४ मत प्राप्त गरेका थिए जस अनुसार शाह ४९,६१४ मतान्तरले विजयी भएका थिए।

## व्यक्तिगत जीवन 
शाहले जनस्वास्थ्य विशेषज्ञ सविना काफ्लेसँग विवाह गरेका थिए।

## सम्मान तथा पहिचान 
सन् २०२३ मा प्रतिष्ठित *टाइम* पत्रिकाले शाहलाई आफ्नो विश्वका १०० प्रभावशाली उदीयमान व्यक्तिहरूको सूचीमा समावेश गरेपछि उनले अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा चर्चा प्राप्त गरेका थिए। एक स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा उनको विजयलाई राजनीतिक विश्लेषकहरूले नेपालका स्थापित राजनीतिक दलहरूको वर्चस्वका लागि एक ठूलो चुनौती र "बालेन प्रभाव"को रूपमा व्याख्या गरेका थिए।

## गीतहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 

|-

|-

|-

|-

श्रेणी:नेपाली र्‍यापरहरू
श्रेणी:सन् १९९० मा जन्म
श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू
श्रेणी:काठमाडौँ महानगरपालिकाका नगरप्रमुखहरू
श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू
श्रेणी:नेपालका स्वतन्त्र राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–
श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू