open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
माईपोखरी, इलाम

**माईपोखरी** नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको मेची अञ्चल, इलाम जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४३४८ रहेको थियो जसमध्ये २११३ पुरुष र २२३५ महिला रहेका थिए भने यहाँ ९३१ घरधुरी रहेको थियो। यसका साविकका (१-३) वडाहरू हाल इलाम नगरपालिकामा पर्दछ भने (४-९) वडाहरू सन्दकपुर गाउँपालिका अन्तर्गत पर्दछ।

यसको साविकका १-३ वडाहरू इलाम नगरपालिकाको वडा नम्बर ४ हो भने ४-९ वडाहरू सन्दकपुर गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:इलाम जिल्लाका ठाउँहरू
सिद्धिथुम्का

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको मेची अञ्चल, इलाम जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३५९० रहेको थियो जसमध्ये १७५३ पुरुष र १८३७ महिला रहेका थिए भने यहाँ ७७८ घरधुरी रहेको थियो। यसको साविकका (१-६,८,९) वडाहरू हाल देउमाई नगरपालिकामा पर्दछ भने ७ नम्बर वडा हाल इलाम नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ७ नम्बर वडा इलाम नगरपालिकाको वडा नम्बर ११ हो भने १-६,८,९ वडाहरू देउमाई नगरपालिकाको वडा नम्बर ७ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:इलाम जिल्लाका ठाउँहरू
साङरुम्बा

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको मेची अञ्चल, इलाम जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ५६७९ रहेको थियो जसमध्ये २७२५ पुरुष र २९५४ महिला रहेका थिए भने यहाँ १२१० घरधुरी रहेको थियो। यसका साविकका (७,८,९) वडाहरू हाल देउमाई नगरपालिकामा पर्दछ भने (१-६) वडाहरू हाल इलाम नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-६ वडाहरू इलाम नगरपालिकाको वडा नम्बर १२ हो भने ७ नम्बर वडा देउमाई नगरपालिकाको वडा नम्बर ३ र ८-९ वडाहरू वडा नम्बर ८ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:इलाम जिल्लाका ठाउँहरू
पश्चिम

]]
**पश्चिम दिशा** चार दिशा मध्ये एक घाम अस्ताउने भागतर्फको दिशा हो।

## थप जानकारीका लागि यो पनि हेर्नुहोस् 
पूर्व, उत्तर, दक्षिण

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:भूगोल
शान्तिडाँडा

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको मेची अञ्चल, इलाम जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४९२३ रहेको थियो जसमध्ये २३९० पुरुष र २५३३ महिला रहेका थिए भने यहाँ ११०१ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल देउमाई नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ५-८ नम्बर वडाहरू देउमाई नगरपालिकाको वडा नम्बर ३ हो भने १-४,९ वडाहरू वडा नम्बर ६ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:इलाम जिल्लाका ठाउँहरू
शाक्य

**शाक्य** नेवार समूदाय भित्रको एक थर हो। भगवान गौतम बुद्ध पनि शाक्य वंशका थिए भन्ने विश्वास गरिन्छ।शाक्यहरु लोहा युग को मगध भन्ने ठाँउमा बस्ने एक समाज थिए । अहिले यो ठाँउ दक्षिण नेपालमा पर्दछ । शाक्यहरुले आफ्नै एउटा स्वतन्त्र देश बनाई स्वतन्त्रताले बस्थे । यो देशको नाम शाक्य गनराज्य थियो । यो देश को राजधानी कपिलवस्तु थियो। अहिले कपिलवस्तुलाई गौतम बुद्धको जन्मस्थान भनेर चिनिन्छ ।

शाक्य नाम एक संस्कृत शब्द (सक्य) बाट लिएको हो । यस  संस्कृत शब्दको आर्थ सक्षम हुनु हो । ससबैभन्दा बढी चिनिएको शाक्य गौतम बुद्ध थिए । ऊनी शाक्य गनराज्यको राजा सुद्धोधनका छोरा थिए ।

शाक्यहरु आफ्नो (शाक्य गनराज्य) मा ३-६ बि.शि.ई सम्म राज गर्थे । यही समय मा गौतम बुद्ध जन्मेका थिए । उनलेेनै बुद्ध धर्मको आविस्कार गरे । 

आहिले शाक्यहरु नेवार जातीमा पर्छन्। उनिहरुले नेवरी भाशा बोल्छन्। नेवारहरु काठमाडौं उपत्यका मा बस्ने एक जति हुन् । यस जातिभित्र श्रेष्ठ, शाक्य, कर्माचार्य, महर्जन, ताम्राकार ,आदि जस्ता थरहरु पर्दछन्। आज नेवारहरु  निरन्तर रूपमा नेपालको सबैभन्दा आर्थिक, राजनीतिक र सामाजिक रूपले उन्नत समुदाय रहेका छन्।

श्रेणी:थरहरू
श्रेणी:गणसङ्घ
नेपाल टेलिभिजन

**नेपाल टेलिभिजन** नेपाल सरकारको पूर्ण स्वामित्वमा रहेको नेपालको सबैभन्दा ठूलो टेलिभिजन प्रसारण संस्था हो। वि.सं २०४१ मा, एक आयोजनाको रूपमा स्थापना भएको यस संस्थाले हाल ४ वटा च्यानलहरू स्थलीय तथा भू-उपग्रह मार्फत प्रसारण गर्दै आएको छ। नेपाल टेलिभिजनका च्यानलहरू नेपाल लगायत एसिया महादेशका धेरै देशहरूबाट हेर्न सकिन्छ। हाल यसले समाचार मूलक कार्यक्रम तथा मनोरञ्जनात्मक कार्यक्रमका साथै शैक्षिक, स्वास्थ्य तथा अन्य साँस्कृतिक कार्यक्रमहरू प्रसारण गर्ने गर्दछ।

## इतिहास तथा विकासक्रम 
को प्रशासनिक भवन]]
को स्टुडियो भवन]]राजा वीरेन्द्रबाट २०३८ साल असार १० गते तत्कालीन राष्ट्रिय पञ्चायतको ३२औँ अधिवेशनलाई सम्बोधन गर्दा टेलिभिजन स्थापनाको संभाव्यता बारे श्री ५ को सरकारले अध्ययन गर्नेछ भनेका थिए। तत्कालिन श्री ५ को सरकारले यसतर्फ आफ्नो तत्परता देखाउन थाले बमोजिम वि.सं. २०४१ साल माघ १७ गते सञ्चार मन्त्रालय अन्तर्गत नेपाल टेलिभिजन परियोजनाको गठन गरिएको थियो। वि.सं २०४२ साल असार १८ गतेको गोरखापत्र दैनिकको एक समाचार अनुसार "आर्थिक वर्ष २०४२/४३ मा टेलिभिजनको सञ्चालन व्यवस्थित रूपले गर्न आवश्यक पर्ने दक्ष जनशक्तिका लागि विशेष व्यवस्था मिलाउन २०४२ साल भाद्र २१ गतेसम्म सञ्चालन हुने गरी २०४२ साल असार १७ गते देखि नेपाल टेलिभिजन परियोजना र वल्र्ड भ्यू इन्टरनेसनलको संयुक्त तत्त्वावधानमा विकासमूलक टेलिभिजन कार्यक्रम उत्पादन प्रशिक्षण सुरू भएको थियो। यसैबीच नेपाल टेलिभिजन परियोजनाबाट २०४२ साल साउन २९ गते परीक्षण प्रसारण कार्यक्रमको थालनी गरिएको थियो। त्यसबखत कार्यक्रमको प्रसारण समय बेलुकी ७ बजेदेखि ७.४० वा ७.४५ बजे सम्म सीमित थियो। सुरूमा यसले भिएचएफ र पछि युएचएफ ब्यान्डमा १०० वाटको प्रसारण सेटबाट कार्यक्रमहरू प्रसारण गर्ने गर्दथ्यो जुन काठमाडौँ उपत्यका भित्र मात्र उपलब्ध थियो। त्यसै बेला नेपाल टेलिभिजन परियोजनाले गरेको एक सर्वेक्षण अनुसार काठमाडौँमा १ हजार २ सय ६६ वटा टेलिभिजन मात्र थिए। प्रसारण प्रारम्भ भए पछि त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल भन्सार कार्यलयले जनाए अनुसार प्रति महिना ३ सय टेलिभिजन सेट नेपाल भित्रिएका थिए। सुरूमा परियोजनाका रूपमा रहेको नेपाल टेलिभिजन २०४२ साल पुस १२ गते संस्थानमा परिणत भएको थियो। परीक्षण प्रसारण सुरू हुँदा उच्च आवृत्ति च्यानलबाट हुन्थ्यो भने २०४२ साल पुस १४ गते नियमित प्रसारण थाले पछि अति उच्च आवृत्ति च्यानलबाट हुन थालेको थियो। वि.सं २०४२ को सार्क सम्मेलन ताका यसले थुप्रै प्राविधिक प्रगतिहरू हासिल गरेको थियो। वि.सं. २०५८ असार देखि यसले प्रसारणको लागि भू-उपग्रह प्रयोग गर्न थालेको थियो 

## यो पनि हेर्नुहोस्
*एपी वान एचडी
## स्रोत
श्रेणी:नेपाल सरकार
श्रेणी:नेपाली टेलिभिजन च्यानलहरू
श्रेणी:टेलिभिजन
श्रेणी:नेपाली सञ्चारगृहहरू
श्रेणी:नेपाली टेलिभिजन
पशु पालन

**पशुपालन** जनावर वा पशुपक्षी पाल्ने पेशा हो। नेपालमा गाई, बाख्रा, भैंसी, राँगा, भेडा, च्याङ्रा, घोडा, गधा, खच्चड, गोरू, सुँगुर, बंगुर,आदि जनावरहरू तथा हाँस, कुखुरा, आदि पक्षीहरू दूध, मासु  अण्डा साथै घरायसी सजावट तथा सुरक्षा र ढुवानीकाे साधन आदि उद्देश्यले पाल्ने गरिन्छ।
   
नेपालका कृषकहरूले खेती तथा पशुपालन दुवै गर्ने भएकाले यसलाई मिश्रित खेती भनिन्छ। 
सघन निर्वाहका लागि मात्र नभै आफ्नो घरायसी आवश्यकताको परिपुर्ति गर्न र अतिरिक्त आय आर्जन गर्नका लागि नेपाली कृषकहरूले पशुपालन गर्ने गरेका हुन्। यसबाट दूध, फूल, मासुको साथै खेतीलाई चाहिने मल, तथा श्रम (गोरू,राँगाआदिबाट) प्राप्त हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अर्थतन्त्रहरू
श्रेणी:मानव सभ्यता
अम्रिसो

in Thoet Thai, northern Thailand, prepares the dried flowers of the broom grass for making brooms]]
**अम्रिसो** वा **अम्लिसो** (English: Tiger grass, Nepalese Broom Grass, Broom Grass, Broom stick) लामो डाँठ हुने एक प्रकारको घाँस हो। यो नेपालको मध्य तथा पूर्वी पहाडी भेगमा प्रसस्त रूपमा पाइन्छ। यो फुल्दा त्यसको माथिबाट कुचो निस्कन्छ। ताप्लेजुङ, इलाम, पाँचथर, तेह्रथुम, धनकुटा,कास्की आदि स्थानमा कुचो कृषकहरूको मुख्य आमदानीको एक श्रोत मध्ये पर्दछ। नेपालमा उत्पादित कुचो देशका विभिन्न शहरका अतिरिक्त भारतमा समेत निकासी गरिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:घाँसहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:बुट्यान
अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)

**अर्थ मन्त्रालय** नेपालको सम्पूर्ण आर्थिक कार्यहरू नियन्त्रण गर्ने नेपाल सरकारको सबैभन्दा उच्च सरकारी निकायहरू मध्येको एक हो। नेपालमा सर्वप्रथम वि.सं. २००७ साल फागुन ७ गतेपछि सरकारका कार्यहरू योजनावद्ध रूपले सञ्चालन गर्न आर्थिक योजना तथा वित्त मन्त्रालयको स्थापना गरिएको थियो।

## राष्ट्रिय बजेट निर्माण
अर्थ मन्त्रालयले वि.सं. २००८ साल माघ २१ गते कूल रू. ३.०५ करोड राजस्व अनुमान र रू. ५.२५ करोडको व्ययको अनुमानसहित राष्ट्रिय बजेट प्रस्तुत गर्ने कार्यको सुरूवात गर्यो। वि.सं. २०१३ सालदेखि प्रारम्भ गरिएको देशको दीर्घकालीन गुरुयोजना एवम् आवधिक योजनालाई कार्यान्वयन गर्न वार्षिक रूपमा बजेट प्रस्तुत हुँदै आएकोमा वर्तमानमा आएर यस मन्त्रालयले आ.व. २०६१/६२को आय व्ययको २०६१ साल माघ १ गतेको सार्वजनिक जानकारीमा करीब रू. १ खर्ब १५ अर्बभन्दा बढीको राष्ट्रिय बजेट प्रस्तुत गरेको थियो।

## उद्देश्य
कल्याणकारी राज्य व्यवस्थाको अवधारणा अनुरूप देशको उपलब्ध आर्थिक स्रोत र साधनलाई अधिकतम सदुपयोग गर्दै सामाजिक न्यायको आधारमा आर्थिक उपलब्धिको न्यायोचित वितरणको व्यवस्था मिलाई स्वदेशी, निजी एवम् सार्वजनिक उद्यमलाई प्राथमिकता र प्रश्रय दिई राष्ट्रिय अर्थतन्त्रलाई स्वतन्त्र एवम् आत्मनिर्भर गराउनु अर्थ मन्त्रालयको मूल उद्देश्य रहेको छ।

नेपाल सरकारको दीर्घकालीन गुरुयोजना एवम् आवधिक योजनाको लक्ष्य, नीति र मार्गदर्शन अनुरूप वाषिर्क बजेटको माध्यमद्वारा देशको आर्थिक क्रियाकलापलाई योजनाबद्ध गरी
निश्चित समय तालिकामा आबद्ध गर्नु र सरकारका कार्य र कार्यक्रमहरूलाई विभिन्न इकाईहरूमा व्यवस्थित गरेर साधनको सामयिक तथा समुचित उपयागे एवमं परिचालन गर्नु पनि यस मन्त्रालयको उद्देश्य रहेको छ।

## कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी
नेपाल सरकारको (कार्य विभाजन) नियमावली, २०६४ बमोजिम अर्थमन्त्रालयको कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी निम्न बमोजिम तोकिएको छ :
*आर्थिक एवं राजस्व नीति योजना तथा कार्यक्रमको तर्जुमा कार्यान्वयन , अनुगमन र मूल्याङ्कन,
*आर्थिक विश्लेषण आर्थिक प्रशासन र नियन्त्रण,
*आर्थिक साधनहरूको बाँडफाँड,
*मुद्रा मौद्रिक नीति निर्धारण र कार्यान्वयन,
*नेपाल राष्ट्र बैङ्क बैङ्किङ्ग वित्तीय संस्था तथा बीमा,
*आय-व्यय विवरण बजेट,
*राजस्व प्रशासन एवं राजस्व सङ्कलन,
*राजस्व अनुसन्धान,
*सामान्य मूल्य नीति,
*सामाजिक तथा आर्थिक विकासको लागि अन्तर्राष्ट्रिय सम्पर्क र समन्वय,
*आर्थिक बैङ्किङ्ग तथा मुद्रा विषयक अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन,
*वैदेशिक ऋण अनुदान तथा अन्य द्विपक्षीय एवं बहुपक्षीय सहायता,
*विदेशी मुद्रा विनिमय तथा नियन्त्रण,
*सार्वजनिक ऋण तथा नियन्त्रण,
*तलब भत्ता दैनिक तथा भ्रमण भत्ता निवृत्तभरण उपदान आदि,
*सरकारी स्वामित्वमा रहेका संस्थानको तलब भत्ता बोनस लगानी र लाभांश सम्बन्धी नीति निर्धारण,
*विश्व बैङ्क , अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष, एसियाली विकास बैङ्क , अन्तर्राष्ट्रिय विकास संस्था तथा अन्य अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय संस्था,
*सरकारी कोषको व्यवस्थापन सञ्चालन तथा प्रशासन,
*लेखा नियन्त्रण,
*महालेखा परीक्षक,
*सार्वजनिक प्रतिष्ठानको निजीकरण,
*कर्मचारी सञ्चय कोष,
*नागरिक लगानी कोष,
*अवकाश कोष,
*सार्वजनिक संस्थानको प्रशासन नीति निर्माण समन्वय,
*राजस्व र आर्थिक प्रशासन तालीम,
*पूँजी बजार,
*सार्वजनिक लगानी।

## सम्बद्ध स्वायत्त संस्थाहरू
*नेपाल राष्ट्र बैक
*नेपाल धितोपत्र बोर्ड
*कृषि विकास बैङ्क
*राष्ट्रिय वाणिज्य बैङ्क
*बीमा समिति
*नेपाल स्टक एक्सचेन्ज लिमिटेड
*कर्मचारी संचय कोष
*नागरिक लगानी कोष
*राष्‍ट्रिय बीमा संस्थान

## बाह्य कडीहरू
* 

## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:नेपाल सरकार
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रालयहरू
श्रेणी:सरकारी कार्यालयहरू
श्रेणी:आर्थिक
सल्लो

**सल्लो** वा **सल्ला** नेपाल लगायतका देशहरूमा पाइने चाँडो बढ्ने एक प्रकारको रूख हो। यो कोणधारी (अङ्ग्रेजीमा कोनिफेरस)  वर्गमा पर्दछ। यसको रूख माथितिर चुच्चो परेको हुन्छ। नेपालमा खोटेसल्लो, लौठसल्लो, गोब्रेसल्लो,  पाटुलेसल्लो, धूपी, आदि जातका सल्लो पाइन्छन्।सल्लो रुखको लिङ्गो गाड्ने चलन पनि छ /भक्तपुर ,श्रीखंदपुर,काठमाण्डौको हनुमान ढोका  र साँगामा लिङ्गो गाड्दा नाला बनबाट सल्लोलाइ विधिवत पुजा गरी काटेर लगिन्छ र लिङ्गो गाडिन्छ / हाल सल्लोबाट खोटो निकालेर तर्पेन तेल उत्पादन गरिन्छ /

## नामाकरण
सल्लो संस्कृत शब्द सल्लीबाट आएको हो। नेपाली बृहत् शब्दकोशमा सल्लोको अर्थ 'झुप्पा परेको चमरको आकारको सिन्काजस्तो पात हुने, ठूलठूला खस्रा फल फल्ने, पहेँला फूल फुल्ने, खोटो निस्कने, चुरोलाई चिरेर दियालो बनाउन सकिने एक जातको अग्लो वृक्ष; एक जातको देवदारु' भनेर लेखिएको छ।

## उपयोगिता
## तस्वीर सङ्ग्रह

सल्ला.jpg|सल्लोको रूख
सल्ला१.jpg|सल्लोको रूख
सल्ला२.jpg|सल्लोको रूख
सल्ला३.jpg|सल्लोको रूख
सल्ला४.jpg|सल्लोको रूख
सल्ला५.jpg|सल्लोको रूख
सल्ला६.jpg|सल्लोको रूख

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:रूख
ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय (नेपाल)

कूल कृषि भूमिको उल्लेख्य प्रतिशतलाई सिञ्चित गर्न सक्ने र प्रशस्त मात्रामा जलविद्युतको उत्पादनगर्न सक्ने सम्भाव्यताका कारण नेपालको मुख्य चुनौतिको रूपमा रहेको गरीबी निवारणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्ने जलस्रोतको परिचालन र व्यवस्थापन गर्ने जिम्मेवारी यसमन्त्रालयमा रहेको छ।

## उद्देश्य
देशमा औद्योगिक एवम् आर्थिक क्रियाकलाप बिस्तार गर्न आवश्यक उर्जाको उत्पादन रआपूर्ति सम्बन्धी व्यवस्था गर्नु, कृषि प्रणालीमा अपेक्षित सुधारको प्रयासमा सहयोग पुर्‍याउनु सिँचाई प्रविधि सम्बन्धी नीति तर्जुमा र कार्यान्वयन गर्नु यस मन्त्रालयको उद्देश्य रहेको छ।

## कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी
नेपाल सरकार (कार्य विभाजन) नियमावली, २०५७ अनुसार यस मन्त्रालयका कार्यर्हहरू निम्न छन् :
* जलस्रोतको संरक्षण तथा नियन्त्रण र उपयोग सम्बन्धी नीति, योजना र कार्यान्वयन सम्बन्धी,
* जलस्रोत र यसका उपयोग सम्बन्धी सर्भेक्षण, अनुसन्धान तथा सम्भाव्यता अध्ययन सम्बन्धी,
* जलस्रोत सम्बन्धी बहुमुखी योजनाहरूको निर्माण, सञ्चालन तथा सम्भार र प्रबर्द्घन सम्बन्धी,
* जलस्रोत सम्बन्धी जनशक्तिको विकास सम्बन्धी,
* विद्युत र विद्युत सम्बन्धी कम्पनी एवम् सस्थासँग सम्बन्धित विषयहरू सम्बन्धी,
* विद्युत विकासमा निजी क्षेत्रको प्रबर्द्घन सम्बन्धी,
* जलस्रोत र त्यसको उपयोग सम्बन्धी, राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सेमिनार, गोष्ठी तथा सर्म्पर्क सम्बन्धी,
* जलस्रोत र त्यसको उपभोग सम्बन्धी द्विपक्षीय वा बहुपक्षीय वार्ता, सन्धि, सम्झौता सम्बन्धी,
* सिँचाइ सुबिधा शुल्क सम्बन्धी,
* जलस्रोतसँग सम्बन्धित बिषयमा अन्य निकायहरूसँग समन्वय गर्ने सम्बन्धी,
* इन्जिनियरिङ्ग सेवा अर्न्तर्गत इलेक्टि्रकल, मेकानिकल, र मेटेरियोलजी समूह तथा हाइड्रोपावर,
* हाइड्रोलोजी र इरिगेसन उपसमुह सम्बन्धी नियुक्ति, सरुवा, बढुवा, सुरू नियुक्तिको न्यूनतम शैक्षिक योग्यता र बढुवामा गणना हुने सम्बन्धित विषयको शैक्षिक योग्यताको निर्धारण तथा विभागीय कारवाही आदि सम्बन्धी।

## मन्त्रालय अर्न्तर्गतका निकायहरू
* जल तथा शक्ति आयोगको सचिवालय।
* नेपाल विद्युत प्राधिकरण।
* सिँचाई विभाग।
* विद्युत विकास विभाग।
* जल उत्पन्न प्रकोप नियन्त्रण विभाग।
* वैकल्पिक ऊर्जा प्रवर्द्धन केन्द्र

## आधिकारीक वेबसाईट
www.mowr.gov.np

श्रेणी:नेपाल सरकार
श्रेणी:नेपालमा ऊर्जा
पशुपतिनगर, इलाम

**पशुपतिनगर** नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको मेची अञ्चल, इलाम जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ८२७१ रहेको थियो जसमध्ये ४०४२ पुरुष र ४२२९ महिला रहेका थिए भने यहाँ १९८० घरधुरी रहेको थियो। यो हाल सूर्योदय नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ३-५,७ नम्बर वडाहरू सूर्योदय नगरपालिकाको वडा नम्बर २ हो भने १,२,६,८,९ वडाहरू वडा नम्बर ३ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:इलाम जिल्लाका ठाउँहरू
गुराँस

**गुराँस** नेपाल लगायतका देशहरूमा पाइने एक प्रकारको रूख हो। यो पतझड (decidious) वर्गमा पर्दछ। यसको रूख होचो झ्याम्म परेको हुन्छ जुन धेरजसो भीरालो ठाउँमा उम्रन्छ। उच्च पहाडी भेकमा पाइने यो वनस्पति चैत्र-बैशाख महिनामा फूल्ने गर्दछ। लाली गुराँस नेपालको राष्ट्रिय फूल हो। ३ हजार मीटर भन्दा माथिको उचाइमा सेतो गुराँस पाइन्छ। दुवै प्रकारका गुराँस औषधि मानिन्छन् । नेपालमा गुराँसको सर्वत बन्दछ। विश्वको सबैभन्दा अग्लो लालीगुराँसको बोट नेपालमा रहेको छ। इलाम जिल्लाको मंगलबारे गाविसमा रहेको १६.१ मीटर अग्लो सो लाली गुराँसलाई गिनिज बुकले विश्वको सबैभन्दा अग्लो गुराँसको रूपमा अङ्कित गरेको छ । खानेकुरा वा अरु केही चीज अड्किएको बेलामा ललि गुरास खाँदा खड्किएको चीज निस्कन्छ । त्यसैले पनि यसलाई औषधि मानिन्छ ।

## प्रजातिहरू 
### नेपाल
विश्वमा गुराँसका ३२ प्रजातिहरू पाइन्छन्। यसमध्य नेपालको तेह्रथुम, ताप्लेजुङ र संखुवासभाको संगम स्थलमा रहेको तीनजुरे-मिल्के-जल्जले क्षेत्रमा २८ प्राजातिका गुराँस पाईन्छ।

## ग्यालरी 

चित्र:Ghorepani-Tadapani-70-Rhododendronwald-2013-gje.jpg
चित्र:Ghorepani-Tadapani-86-Rhododendronwald-2013-gje.jpg
चित्र:Ghorepani-Tadapani-78-Rhododendronwald-2013-gje.jpg
चित्र:Poon Hill-88-Ghorepani-Rhododendron-2013-gje.jpg
चित्र:Poon Hill-90-Rhododendron-Knospe-2013-gje.jpg
चित्र:Ulleri-Ghorepani-52-Rhododendronbluete-2013-gje.jpg
को एक चित्र]]
को एक चित्र]]

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडीहरू
* 

श्रेणी:फूलहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज

**पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज** वा पूर्व नाम **पर्सा वन्यजन्तु आरक्ष** दक्षिण-मध्य नेपालको तराई क्षेत्रमा अवस्थित एक राष्ट्रिय निकुञ्ज हो। यसले पर्सा, मकवानपुर र बारा जिल्लाको  क्षेत्रफल ओगटेको छ र चुरे पहाडमा यसको उचाइ  सम्म फैलिएको छ। यो वि.सं २०४० मा वन्यजन्तु आरक्षको रूपमा स्थापना गरिएको थियो र वि.सं २०७४ मा यसले राष्ट्रिय निकुञ्जको दर्जा प्राप्त गरेको थियो। वि.सं २०६२ देखि यसको वरिपरि  को मध्यवर्ती क्षेत्र रहेको छ। वि.सं २०७४ मा, यस संरक्षित क्षेत्रलाई थप  विस्तार गरिएको थियो। 

पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जको उत्तरमा पूर्वी राप्ती नदी र शिवालिक पहाडले मानव बस्तीसँगको प्राकृतिक सिमाना बनाएको छ। पूर्वमा, यसको सिमाना हेटौँडा–वीरगन्ज राजमार्गसम्म फैलिएको छ; दक्षिणमा वन पथले निकुञ्जको सिमाना निर्धारण गर्दछ। पश्चिममा चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज रहेको छ, जुन भारतको एक बाघ संरक्षण केन्द्र वाल्मीकि राष्ट्रिय निकुञ्जको ठीक उत्तरमा अवस्थित छ। यसरी  को यो सीमापार संरक्षित क्षेत्रले 'चितवन–पर्सा–वाल्मीकि' बाघ संरक्षण एकाइको प्रतिनिधित्व गर्दछ, जसले तराई–दुआर सवाना र घाँसेमैदानको कुल  क्षेत्र ओगटेको छ।

संरक्षित क्षेत्रमा परिणत हुनुअघि यो क्षेत्र बेलायती र नेपाली कुलीन वर्गका लागि निजी खेल आरक्ष र शिकार आरक्षको रूपमा रहेको थियो।

## वनस्पति
निकुञ्जको मुख्य वनस्पतिको रूपमा सालको वन रहेको छ, जसले कुल क्षेत्रफलको करिब ९०% भाग ओगटेको छ। चुरे पहाडमा खोटेसल्लो उम्रिन्छ भने नदी किनारका क्षेत्रहरूमा खयर, सिसौ र सिमलका रूखहरू पाइन्छन्। चुरे पहाडको दक्षिणी भेगमा बबियोहरू राम्रोसँग फस्टाउँछ। 

सन् २००८ मा पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जमा चारवटा वयस्क पाटे बाघ रहेको अनुमान गरिएको थियो। सन् २०१७ फेब्रुअरीमा गरिएको तीन महिने क्यामेरा ट्र्यापिङ सर्वेक्षणले यहाँ १९ वटा पाटे बाघ रहेको देखाएको थियो, जसले बाघको सङ्ख्यामा उल्लेख्य वृद्धि भएको सङ्केत गर्दछ।

सन् २०१५ सम्मको तथ्याङ्क अनुसार निकुञ्जमा तीनवटा एकसिङ्गे गैँडा अभिलेख गरिएका छन्।

यहाँ पाटे बाघ, भालु, गैँडा, हात्ती, चित्तल, जरायो, चितुवा, जङ्गली कुकुर, नीलगाई र गौरीगाई जस्ता ३७ प्रजातिका स्तनधारी जनावर, चार सय ९० प्रजातिका चराचुरुङ्गी, १३ प्रजातिका सरीसृप र ३१ प्रजातिका पुतलीको बासस्थान छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीह्यरू 
*
* राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग: *पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज* 
* 'इसिमोड'को संरक्षण पोर्टलको जानकारी: *पर्सा वन्यजन्तु आरक्ष* 

श्रेणी:नेपालका संरक्षित क्षेत्रहरू
श्रेणी:नेपालका राष्ट्रिय निकुञ्जहरू
निर्वाचन आयोग

**निर्वाचन आयोग** वा **चुनाव आयोग** चुनाव प्रक्रियाको कार्यान्वयनको निगरानी राख्ने एक निकाय अथवा संस्था हो। यस निकायको लागि उपयोग गरिने  सटीक शब्दावली, देश- देश भिन्न हुन सक्छ: यसमा इनमें *चुनाव आयोग*, *केन्द्रिय चुनाव आयोग*, *चुनावी शाखा* वा *चुनावी अदालत* जस्ता शब्द समावेश छन् । देशको संरचना अनुसार, चुनाव आयोगलाई स्वतन्त्र, मिश्रित, न्यायिक वा सरकारी भनेर वर्गीकृत गर्न सकिन्छ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
मङ्गलबारे‌

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको मेची अञ्चल, इलाम जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ६६९२ रहेको थियो जसमध्ये ३२१० पुरुष र ३४८२ महिला रहेका थिए भने यहाँ १५०६ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल देउमाई नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ३,५,७,८ नम्बर वडाहरू देउमाई नगरपालिकाको वडा नम्बर २ हो भने २,४ वडाहरू वडा नम्बर ३ र १,६ वडाहरू वडा नम्बर ४ र ९ नम्बर वडा वडा नम्बर ५ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:इलाम जिल्लाका ठाउँहरू
संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय (नेपाल)

**संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय** नेपाल सरकारको पर्यटन, संस्कृति तथा नागरिक उड्डयन सम्बन्धी कार्यहरू गर्ने सर्वोच्च निकाय हो। विभिन्न समयमा विभिन्न मन्त्रालय अन्तर्गत रहेका विभागहरूलाई मिलाएर वि.सं. २०५७ देखि यो मन्त्रालय अस्तित्वमा आएको हो। नेपालमा पर्यटन उद्योगको विकासमा नेतृत्व गर्नु, सांस्कृतिक धरोहरहरूको संरक्षण र प्रचारप्रसार गर्नु तथा हवाई सेवाको प्रवर्द्धन गर्नु यसको प्रमुख कार्यहरू हुन्।

## इतिहास 
वि.सं. २०१६ सालमा तत्कालिन अधिराजकुमार हिमालय विक्रम शाहको अध्यक्षतामा पर्यटन बोर्डको स्थापना गरिएको थियो। त्यसपछि वि.सं. २०१८ सालमा तत्कालिन श्री ५ को सरकारले निर्माण तथा यातायात मन्त्रालय अन्तर्गत पर्यटन विभागको स्थापना गरेको थियो। पर्यटन क्षेत्रको नियोजित तथा योजनावद्ध विकास तथा प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले वि.सं. २०३४ सालमा छुट्टै मन्त्रालयको रूपमा पर्यटन मन्त्रालयको स्थापना गरियो। सुरुमा पर्यटन क्षेत्रलाई मात्र आबद्ध गरि पर्यटन मन्त्रालय नामाकरण गरिएकोमा सन् १९८२ मा निर्माण तथा यातायात मन्त्रालय अन्तर्गतको हवाई विभागलाई समेत गाभेर यसलाई पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय नामाकरण गरिएको थियो। यसका साथै नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषद्को वि.सं.  २०५७ बैसाख ६ को निर्णयबाट युवा खेलकुद तथा संस्कृति मन्त्रालय विघटन गरेर संस्कृतिको कार्य समेत यस मन्त्रालयमा थपर यसलाई **संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय** बनाइएको हो। 

## मन्त्रालय अन्तर्गतका निकायहरू
*पुरातत्व विभाग (नेपाल)
*नेपाल प्रतिलिपी अधिकार रजिष्ट्रारको कार्यालय
*नेपाल पर्यटन बोर्ड
*नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण
*नेपाल पर्यटन तथा होटल व्यवस्थापन प्रतिष्ठान
*लुम्बिनी विकास कोष
*पशुपति क्षेत्र विकास कोष
*बृहत्तर जनकपुर क्षेत्र विकास परिषद्
*सांस्कृतिक संस्थान
*नेपाल वायुसेवा निगम
*नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठान
*पर्वतीय प्रशिक्षण प्रतिष्ठान विकास समिति
*बौद्ध दर्शन प्रवर्द्धन तथा गुम्बा विकास समिति

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रालयहरू
प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यालय (नेपाल)

**प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषदको कार्यालय** नेपालका मन्त्रालयहरू बिच हुने कामहरूमा समन्वय गरी कार्य प्रभावकारिता बढाउने तथा एकीकृत र सजिलो कार्यपद्धतिको सोच राखेर वि.सं. २०६०-०५-२२मा नेपालको मन्त्रीपरिषदको निर्णयबाट स्थापना भएको हो। तत्कालिन दुई कार्यालयहरू नेपाल सरकारको केन्द्रीय सचिवालय तथा प्रधानमन्त्री कार्यालयहरूलाई यसमा गाभिएका छन्। नेपाल सरकारको मन्त्रालयहरू मध्ये यो कार्यालय सर्वोच्च निकाय हो। यस कार्यालयको प्रशासनिक प्रमुख निजामती सेवाको सर्वोच्च अधिकारी यसको सचिब रहने व्यवस्था छ।

## उद्देश्य
प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रीपरिषदको कार्यालयका प्रमुख उद्देश्यहरू निम्नलिखित छन्।
*मुलुकको समग्र प्रशासनिक गतिविधि तथा क्रियाकलापहरूलाई नियमित, चुस्त तथा दुरुस्त राख्न लगाउने,
*सबै मन्त्रालयहरूबीच समन्वय स्थापना गर्ने, पारस्परिक सम्पर्क र सहयोग गर्ने,
*नीति निर्णय हरूको कार्वान्वयन पक्षको अनुगमन गर्ने एवं आवश्यक निर्देशन दिने,

## कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी
नेपाल सरकार (कार्य विभाजन) नियमावली, २०६४ (दोस्रो संशोधन २०६६)ले नवगठित प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयको कार्यक्षेत्र
निम्नलिखित निर्धारण गरेको छ।
*मन्त्रिपरिषदको कार्य,
*नेपाल सरकारको कार्यविभाजन र मन्त्रालयहरूको गठन, तथा विघटनसम्बन्धी तथा सङ्गठन हेरफेर,
*नेपाल सरकारको कार्यसम्पादन नियमावली,
*विभिन्न मन्त्रालयको कार्यको रेखदेख, नियन्त्रण, निरीक्षण, परीक्षण, समन्वय, अनुगमन तथा मूल्याङ्कन,
*मन्त्रिपरिषद्का निर्णयको कार्यान्वयन तथा सोको अनुगमन,
*विधयेक, अध्यादेश , नियम तथा आदेशको तर्जुमा, स्वीकृति तथा जारी,
*नेपाल सरकारको अल्पकालीन तथा दीर्घकालिन नीति एवं रणनीति तर्जुमा, स्वीकृति, कायार्न् वयन, अनुगमन र मूल्याङ्कन,
*देशको राजनीतिक, आर्थिक, सामाजिक, शान्ति सुरक्षा एवं प्रशासनिक गतिविधिहरूको अद्यावधिक जानकारी लिने,
*अत्यावश्यक उपभोग्य वस्तुहरूको नियमित र सन्तुलित आपूर्तिको व्यवस्था गर्न लगाउने,
*नेपाल सरकारको केन्द्रीयस्तरमा व्यवस्थापन सूचना प्रणालीको विकास र प्रभावकारिता,
*शासकिय सुधार,
*द्विपक्षीय र बहुपक्षी स्तरमा भएका सन्धि, सम्झौता एवं सहमति कार्वान्वयनमा प्रभावकारिता ल्याउने,
*राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिको कार्यालय,
*मानव अधिकार प्रबर्द्धन,
*प्रधानमन्त्रीको निर्देशन कर्यान्वयन,
*संवैधानिक परिषद्,
*अख्तियार दुरूपयोग अनुसन्धान आयोग,
*राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग
*राष्ट्रिय योजना आयोग,
*राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्र,
*गरीबी निवारण कोष,
*राज्यको पुनर्संरचना,
*सुशोभन समारोह,
*प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप सहायता कोष सञ्चालन,
*प्रधानमन्त्रीको बाहृय एवं आन्तरिक जनसर्म्पर्क तथा सञ्चार,
*प्रचलित कानुन बमोजीम प्रमाणीकरण गर्नु पर्ने लिखत, र
*प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्सम्बन्धी अन्य कार्यहरू गर्ने,

यसको अलावा सरकारी सेवा तथा सुविधा प्रभावकारी तुल्याउने निर्देशिका, २०६१ले व्यवस्था गरे बमोजिम केन्द्रीय अनुगमन एकाइको कार्यसमेत यस कार्यालयबाट सम्पादन हुने व्यवस्था छ। साथै, सर्वसाधारण जनताले विभिन्न सरकारी कामको सिलसिलामा भोग्नुपरेका समस्यासम्बन्धी गुनासा तथा शिकायत सुन्ने र सो उपर आवश्यक कारवाही गर्ने कार्यसमेत यस कार्यालयको जिम्मेवारीमा पर्दछ।

## कार्यालय अन्तर्गतको निकाय
*राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्र
*सम्पति शुद्धीकरण विभाग
*राष्ट्रिय अनुसन्धान विभाग
*सार्वजनिक खरिद अनुगमन कार्यलय
*राजश्व अनुसन्धान बिभाग
*लगानी बोर्ड
*नीति अनुसन्धान प्रतिस्ठान
*नेपाल ट्रष्टको कार्यालय
*बिध्युतिय सुशासन आयोग
*राष्ट्रीय तथ्याङ्क कार्यालय
*राष्ट्रीय योजना आयोगर

श्रेणी:नेपाल सरकार
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रालयहरू
प्याङ

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको मेची अञ्चल, इलाम जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २७५५ रहेको थियो जसमध्ये १३३१ पुरुष र १४२४ महिला रहेका थिए भने यहाँ ६०४ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल माईजोगमाई गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो माईजोगमाई गाउँपालिकाको वडा नम्बर ६ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:इलाम जिल्लाका ठाउँहरू
नेपाल राष्ट्रिय पुस्तकालय

**नेपाल राष्ट्रिय पुस्तकालय** ललितपुर नगरपालिका भित्रको हरिहर भवनमा अवस्थित छ। यसले उक्त भवनको पहिलो तल्लाको दक्षिणी भाग ओगटेको छ। हाल यहाँ १,५०,००० वटा पुस्तक तथा पत्र पत्रिकाहरू सङ्कलनमा छन्।

यस पुस्तकालयको स्थापना नेपाल सरकारबाट वि.सं. २०१३ साल पुस महिनामा भएको थियो। राजगुरु हेमराज पाण्डेका निजी पुस्तकहरू खरीद गरेर यसले पुस्तक सङ्कलन कार्य सुरू गरेको थियो। त्यस बेला यो सिंहदरबार भित्रको सिक्री ढोका भन्ने भवनमा रहेको थियो। त्यतवेला सिंहदरबारमा रहेको केन्द्रीय सचिवालयको पुस्तकालय गाभेर यसलाई अझ ठूलो बनाइएको थियो। 

वि.सं. २०१७ सालमा यसलाई सिंहदरबारबाट हाल रहेको हरिहर भवनमा सारिएको हो। त्यसै ताका देखि यसले पुस्तकहरू सापटी दिन सुरू गरेको हो। तर पछि गएर यो कार्य बन्द गरियो। वि.सं. २०४४ सालमा पहिलो पटक यसले आफ्ना सम्पूर्ण सङ्कलनहरूको सूचीकरण सम्पन्न गरेको थियो।

## इतिहास 
तत्कालीन प्रधानमन्त्री ट‌ङ्कप्रसाद आचार्य २०१३ सालमा चीनको भ्रमणमा जाँदा एकदिन भारतको कोलकत्तामा रहनु भएछ। कलकत्तामा रहदा भारतको राष्ट्रिय पुस्तकालयको अवलोकन गरेर बिताउनु भएछ । सो पुस्तकालयको आगन्तुक पुस्तिकामा नेपालमा पनि नेपाल सरकारको राष्ट्रिय पुस्तकालय स्थापना गर्ने सोच रहेको कुरा उल्लेख गर्नु भएको रहेछ। चीन भ्रमणबाट फर्के लगत्तै नेपाल सरकारले पुर्व नायबबडा गुरुज्यू स्वर्गीय हेमाराज शर्मा पाण्डेको नीजि स‌ंकलनमा रहेको भारती भवन पुस्तकालयमा भएका करिब ३०००० पुस्तकहरु तीनलाख भारतीय रुपैयाँमा खरीद गरेर सो संकलनमा केन्द्रीय सचिवालय पुस्तकालय सिंहदरबारमा रहेका करिब ८००० पुस्तकहरु समेत मिलाएर नेपाल सरकारले विसं २०१३ साल पुस १९ गते तदनुसार सन् १९५७ जनवरी २ तारिका दिन तत्कालीन सिंहदरबारको सिक्रीढोकामा नेपाल राष्ट्रिय पुस्तकालयको स्थापना गरेको हो ।
अङ्गुठाकार|नेपाल राष्ट्रिय पुस्तकालय रहने हाल निर्माणाधिन भवनको नमुना ।
विस‌ं २०१८ सालतिर सिंहदरवारबाट हरिहर भवनमा स्थानान्तरण भएको यो पुस्तकालय विस‍ं २०७२ साल बैशाख १२ गतेको भूकम्पका कारण भवन क्षतीग्रष्त भएपछि हाल हरिहरभवन परिसरकै बाल शाखाबाट आंशिक सेवा मात्र दिइरहेको छ । पुस्तकालयको आफ्नै नाममा जग्गा नभएका कारण सुविधासम्पन्न भवन निर्माण गरेर २१ ‌औ शताब्दीको सुबिधासम्पन्न पुस्तकालय सेवा दिन असमर्थ रहेको छ । जग्गा प्राप्तीका लागि शिक्षा मन्त्रालय मार्फत् पहल भइरहेको छ । हाल यस पुस्तकालयमा करिब १५०००० पुस्तक तथा पत्रपत्रिकाहरु रहेका छन् । अहिले राष्ट्रिय पुस्तकालयको अाँफ्नै नयाँ भवन जमलमा निर्माणाधिन छ । 
## यो पनि हेर्नुहोस्
* वीर पुस्तकालय
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* पुस्तकालयको आधिकारिक वेबसाइट 

श्रेणी:नेपालका पुस्तकालयहरू
श्रेणी:राष्ट्रिय पुस्तकालयहरू
महालेखा नियन्त्रकको कार्यालय

नेपाल सरकारको आर्थिक प्रशासनका विविध पक्षहरू जस्तै बजेट कार्यान्वयन तथा नियन्त्रण, कोष व्यवस्थापन, नेपाल सरकारले लिएका ऋण र लगानीको व्यवस्थापन, लेखा प्रणालीमा परिमार्जन तथा सुधार, आन्तरिक लेखापरीक्षण र लेखा समूहका कर्मचारीहरूको प्रशासन सम्बन्धी कार्यहरू गर्ने आधिकारीक निकाय **महालेखा नियन्त्रकको कार्यालय ** हो ।

आर्थिक प्रशासन सम्बन्धी कामकाज गर्न २००८ सालमा महालेखापालको कार्यालय स्थापना भई पहिलो पटक वजेट तयारी र कार्यान्वयन सम्वन्धी कामको थालनी भएको थियो । पछि २०३२ सालदेखि यस कार्यालयलाई विधिवत रूपमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयमा परिणत गरियो। 

### उद्देश्यहरू
*सञ्चित कोष वा सरकारी ढुकुटीको सञ्चालन गर्ने,
*सञ्चित कोषको लेखा अद्यावधिक राख्ने,
*राष्ट्रको केन्द्रीय वाषिर्क आय-व्ययको लेखा तयार गर्ने,
*आर्थिक प्रशासन सम्बन्धी नीति नियमको तर्जुमा गर्ने र आर्थिक नियन्त्रण गर्ने।

### कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी
आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व ऐन २०७६  र आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व नियमावली २०७७ बमोजिम यस कार्यालयले सम्पादन गर्ने कार्यहरू निम्नलिखित छन्।
* नेपाल सरकारको सञ्चित कोषको लेखा राख्ने र राख्न लगाउने,
* सरकारी कार्यालयहरूको लागि स्वीकृत बजेट बमोजिमको रकम निकासा दिने र दिन लगाउने,
* सरकारी कार्यालयहरूको लागि बैङ्क खाता सञ्चालन गर्न स्वीकृति दिने,
* नेपाल सरकारको आय-व्ययको केन्द्रीय हिसाव तयार गर्ने,
* नेपाल सरकारको ऋण तथा लगानीको हिसाव राख्ने,
* वैदेशिक ऋण र अनुदान सम्वन्धी सोधभर्नाको हिसाव राख्ने,
* नेपाल सरकारको लेखा प्रणाली तर्जुमा गरी कार्यान्वयन गराउने,
* आर्थिक प्रशासन सम्बन्धमा सरकारी कार्यालयको निरीक्षण गरी आवश्यक निर्देशन दिने,
* आर्थिक प्रशासन सम्बन्धी विवादहरूमा राय दिने,
* आथिर्क सूचना सङ्ग्रह एवं प्रवाह हेर्ने,
* नेपाल सरकारले तोकिदिएको अन्य काम गर्ने।

### सम्बन्धित निकायहरू
* कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयहरू ८१ वटा।
* कौशी तोषाखाना कार्यालय।
*कुमारी चोक तथा केन्द्रीय तहसिल कार्यालय।

### आधिकारीक वेबसाइट
www.fcgo.gov.np

श्रेणी:नेपाल सरकार
श्रेणी:लेखा
आशा आर्काइभ्स्

**आशा आर्काइभ्स्** नेपाली पाण्डुलिपिहरूको सार्वजनिक संग्राहलय हो जुन आशा मान सिंह कंसकारको नाममा स्थापना भएको छ। सन १९८५मामा प्रेम बहादुर कंसकारले आफूसँग भएका पुस्तक तथा लेखहरू दान गरेर यस संग्राहलयको सङ्कलन कार्य सुरू भएको हो। त्यसपछि धेरै दाताहरू मार्फत प्राप्त दानबाट यस संग्राहलयको सङ्ग्रह थपिन गएको छ।

सन १८८७मा यसको उदघाटन भएदेखि यो संग्राहलय जनसाधारणलाई खुला गरिएको हो। 

यस संग्राहलयका उद्देश्यहरू निम्नलिखित छन्।

सार्वजनिक सहयोगमा नेपालभरी रहेका महत्त्वपूर्ण पाण्डुलिपिहरू सङ्कलन गर्ने।
त्यसरी प्राप्त पाण्डुलिपिहरू संरक्षित गर्ने।
महत्त्वपूर्ण पाण्डुलिपिहरू सार्वजनिक तथा अनुसन्धानकर्ताहरूको प्रयोगको लागि उत्पादन गर्ने।

### बाहिरी लिङ्कहरू
आधिकारीक वेबसाईट 

श्रेणी:नेपालका पुस्तकालयहरू
महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालय (नेपाल)

**महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालय** नेपाल सरकारको मन्त्रालय हो जसले महिला, बाल बालिका, ज्येष्ठ नागरिक, अपाङ्ग तथा अनाथहरूको हित र समाज कल्याण सम्बन्धी कार्य गर्न आवश्यक राष्ट्रिय नीति, योजना र कार्यक्रम तयार गरी समबन्धित सबै निकायसँग समन्वय राखि कार्यान्वयन गर्ने गराउने उद्देश्य सहित वि.सं. २०५२ मा स्थापना भएको हो। सुरूमा यसको नाम महिला तथा समाज कल्याण मन्त्रालय थियो तर वि.सं. २०५७ सालमा महिला, बालबालिका तथा समाज कल्याण मन्त्रालय नाममा नामाकरण गरिएको हो। वि.सं. २०७५ सालमा यसलाई महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालय नाममा नामाकरण गरिएको हो।

## सङ्गठनात्मक संरचना
महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालयले आफ्नो कामलाई सहजीकरण र कार्यान्वयन गर्न आफ्नो मातहतमा विभिन्न विभाग र उपविभागहरू गठन गरेको छ।
*महिला विकास विभाग
*महिला विकास कार्यालय
*समाज कल्याण केन्द्र
*पशुपति बृद्धाश्रम, काठमाडौँ
*बाल कल्याण गृह, विराटनगर
*बाल कल्याण गृह, राजविराज
*बाल कल्याण गृह, विरगञ्ज
*बालकल्याण गृह, बुटवल

यस मन्त्रालयले देहायका निकायहरूको सम्पर्क मन्त्रालयको रूपमा कार्य गर्दै आएको छ।
*राष्ट्रिय महिला आयोग
*समाज कल्याण परिषद्
*महिला सीप विकास केन्द्र
*केन्द्रीय बाल कल्याण समिति
*राष्ट्रिय अपाङ्ग कोष

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रालयहरू
दौरा सुरुवाल

**दौरा सुरुवाल** नेपाल र भारतका सिक्किम, दार्जीलिङ आदि केही क्षेत्रमा लगाइने पोसाक हो। २०६८ साल भन्दा पहिलो यो नेपालको राष्ट्रिय पोसाक थियो। २०६८ सालमा बाबुराम भट्टराई नेतृत्व सरकारले दौरा-सुरुवाल-टोपी, गुन्युचोली समय सापेक्ष नभएको भन्दै हटाउने निर्णय गरेको थियो। यो पोसाक पहाडी भेगमा बढी प्रयोग हुन्छ। दौरा-सुरुवालसँगै कोट र शिरमा ढाका टोपी वा भादगाउँले टोपी पनि लगाउने चलन छ।

२०७० सालमा नेपालमा राष्ट्रीय पोशाक दिवसको स्थापना गरेर नेपालको औपचारिक राष्ट्रीय पोशाकको माग गर्दै राजानन्द माण्डव्यले अभियान चलाएर आईरहेका छन।

## इतिहास 
१५ देखि २० हजार वर्षअघि लेखिएको मानिएको ऋग्वेद र त्यसपछिको अथर्ववेदमा पोसाकबोधक द्रापी शब्द परेको छ जसलाई भाष्यकारहरूले क्लोक (लबेदासरहको) हुन्थ्यो भनेका छन्। द्रापीबाट दौरा भएको तर पी लोप भएको बुझिन्छ। वि.सं. १६८० तिर सिद्धीनरसिंह मल्लले एउटा रेखाचित्रमा तुना बाँधेको पोसाक पहिरेका छन्। अरू अनगिन्ती मल्लकालीन मूर्तिहरूमा पनि यो पोसाक देखिन्छ।

## दौरा
दौरा लामो बाहुला भएको र अगाडि छातीमा दुई फेर गरी दुवैतिर तुना बाँध्न-मिल्ने कुमदेखि घुँडासम्मको हुन्छ। यो दायाँबायाँ कल्ली गाँसेर घुमाउरो फेर पारिएको, दायाँ र बायाँका तलमाथि चार ठाउँ तुना बाँधिने, दोबरी पारेर वा कठालो र फेरका भित्रपट्टी छेउमा सेप्टी लगाएर सिइएको हुन्छ। यसका अरू नामहरूः लबेदा र मयलपोस पनि हुन्। पहाडमा बस्ने सबैजसो जातिका लोग्नेमान्छेले दौरा लगाउँछन्। दौरा घाँटीदेखि घुँडासम्म लामो हुन्छ। यसमा आठ वटा तुना हुन्छन्। ती तुना चार ठाउँमा बाधिन्छन्। दौरासँग सुरुवाल, टोपी र इस्टकोट लगाइन्छ। यति कुरा लगाएका मानिसलाई नेपाली भनेर चिन्न सजिलो हुन्छ।

मयलपोस, लबेदा र दौरा समानार्थी लाग्छन्। तर, पूर्ण समानार्थी होइनन्। मयलपोस दरबारी, लबेदा काँठप्रचलित र दौरा पहाडी सम्बोधन हो भनेर पुग्दैन। सही लबेदा मुकुन्दसेनका खजान्ची चिन्तामणि भट्टराईको अद्यापि पाल्पामा सुरक्षित पोसाक हो, जुन घुँडाभन्दा तलसम्म आउँछ, धेरै फुकेको पनि हुन्छ। मेहेल (Pyrus pashia) को बियाँले नखुइलिने  बदामी रङ दिन्छ। नखुइलिने  वदामी रंङ को लुगा केवल उच्च वर्ग मा मात्र प्रचलित थियो किन भने मेहल रंग महगों हुने गर्दथ्यो। उच्च वर्ग ले लगाउने भए पछि मिहेनत का साथ सिलाईएको र जीउ मा टम्म मिलेको हुने नै भयो। त्यसै ले मेहल रंग ले रंगिएको र सहि नाप को पोसाक ( लबेदा / दौरा ) लाई मयलपोस भनिएको मानिन्छ । पछि कम्पनी भारत मा  जव नखुलिने वदामी रंग सर्वत्र पाइन थाल्यो नेपालीहरू माझ यो रंग को दौरा खुवै प्रचलित भयो । सन् १८०३ मा फ्रान्सिस  हेमिल्टनलको वर्णन मा  नेपालमा सर्वत्र 'रेड्डिस कटन उल' प्रचलन मा रहेको उल्लेख छ । त्यहि समय तिर मयलपोस र दौरा समानार्थी शव्द वन्न पुगे। यति भन्दा भन्दै पनि मयलपोस मोटो अर्थमा विशिष्ट निर्मित (कस्टम मेड) हो, जसको गाह्रो भाग खोकिला मिलाउनु हो र जो सहज नाप -(फ्रि साइज) को दौराभन्दा भिन्न देखिन्छ।

जुम्लामा दौराको नाम कोच्छ्या पनि हो। नेवारीमा 'भोट लँ' ले भोटो लुगा बुझाउँछ। ठूलाकोमा खार्पा हुने र सानाकोमा नहुने मान्यता छ। मगर र गुरुङमा दौरा भनेको भोटोकै पर्यायवाची हो। थकालीमा दौरा आङीले चिनिन्छ। साम्पाङको दौराबोधक लछुम र याक्खाको लोकी लाङ्सुप्मा केही मिल्न खोज्छन्।

## सुरुवाल
सुरुवाल कम्मरमा इँजारले बाँधेर लगाइन्छ। यो कम्मरदेखि गोलिगाँठोको तलसम्म लगाइन्छ। सौरभ ले सुरुवाल लाई सलवारको अनुवाद वा रूपान्तरण होइन भनेका छन्। उन का अनुसार सुरुवाल  आकारबोधक हो, सुराही र सुरुङ भनेजस्तै। 

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
* केही सांस्कृतिक चिन्हारी
* history of the Daura-Suruwal at ECSNepal
* nepali dress 
* आधिकारीक पोसाक बारे

श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:सिक्किमको संस्कृति
पुष्प नेपाली

**पुष्प नेपाली** (वि.सं.१९८८ साल पुष १९ - वि.सं. २०५८ साल कात्तिक २७) नेपालका वरिष्ठ गायक, गीतकार तथा संगीतकार हुन्।उनलको वास्तविक नाम **पुष्प जोशी** हो। 

### वाल्यकाल
पुष्प जोशीको जन्म काठमाडौंमा भएको हो। उनी पृथ्वीलाल र कृष्णकुमारी जोशी का तीन छोरा र चार छोरी मध्ये कान्छा हुन्। उनका पिता पृथ्वीलाल जोशी पनि नेवारी धिमे वाजा बजाउने शिल्पी थिए। पुष्प नेपाली उनका जेठा दाजु उस्ताद विष्णुलाल जोशीको प्रेरणाले संगीतमा लागेका थिए।उनि सानै देखि संगीत, गायन, शव्द रचना तथा नाटकमा पनि अग्रसर भएर। उनी १७ वर्षको उमेरमा भरत गएर नेपालको राणा शासन बिरूद्ध लडेको मुक्तिसेनामा पनि भर्ति भएका थिए।

### योगदान
नेपालमा प्रजातन्त्रको आगमन पछि वि.सं. २००८ साल देखि पुष्प नेपाली तत्कालिन नेता गणेशमान सिंहको सिफारिसमा रेडियो नेपालमा सेवा सुरू गर। रेडियो नेपालमा प्रवेश गरेपछि उनले थुप्रै गीतहरूको सिर्जना गर्ने मौका पाए। करिव आठ वर्षको सेवापछि उनले रेडियो नेपालको सेवाबाट अवकाश लिएर स्वतन्त्र गायकको रूपमा काम गर्न थाले। तर राजा महेन्द्रले उनलाई फेरी रेडियो नेपालको सेवामा बोलाए र उनले फेरी रेडियो नेपालको सेवा सुरू गरे। त्यस पछि उनले रेडियो नेपालमा करिव २५ वर्ष सेवा प्रदान गरे।

उनले वि.सं. २०३६ सालसम्ममा करिव पाँच सय गीतहरू गाए र थुप्रै गीतहरूमा संगीत भरे तथा गीतका शव्दहरू लेखे।पुष्प नेपाली राजा महेन्द्रका मनपर्ने गायक थिए। उनी बेलाबखतमा राजदरबारमा गीत गायनका लागि जाने गर्दथे।

### सम्मान तथा पुरस्कार
तत्कालिन समयमा आयोजना हुने प्रतिस्पर्धात्मक कार्यक्रम अखिल नेपाल सम्मेलनमा उनी तीन पटक ‘प्रथम’। त्यसका साथै उनले गोरखा दक्षिम बाहु लगायतका विभिन्न विभुष्ण र सम्मानहरू पाएका छन्। 

### पारिवारिक जीवन
उनको विवाह ३२ वर्षको उमेरमा १८ वषिर्या मीना देवानसँग परम्परा विपरित भएको हो। उनका एक छोरा तथा एक छोरी छन्। 

## गीतहरू
*सितल माथि नि ,सितल भयो नि
*आज किन साथी मलाई रोऊ रोऊ लाग्छ
*बिदा हुने भैगयो बेला
*बोल्छ चरी
*हुदैन टाढा मन परे पछि

श्रेणी:गायक
श्रेणी:सङ्गीत
श्रेणी:नेपाली गायकहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू
श्रेणी:सङ्गीतकारहरू
श्रेणी:नेपाली सङ्गीत
अगस्ट पाल्म

frame|right|अगस्त पाल्म
**अगस्त पाल्म** (१८४९-१९२२) - स्वेडिश समाजिक-जनवादीका संस्थापक अगस्त पाल्मका बाबु विद्यालयका शिक्षक थिए। दश वर्षकै उमेरमा पाल्म टुहुरो भए। सुचिकार  बन्ने तालीम लिए।अठार वर्षको उमेरमा उनले उत्तर जर्मनी र डेनमार्कको भ्रमण गरे। उनले जर्मन् समाजिक-जनवादलाई स्वीकार गरे । १८७४मा जोहाना लार्सनसँग विवाह गरे र सुचिकारको काम गर्न थाले। समाजवादी आन्दोलन संलग्नताले गर्दा उनलाई जर्मनीबाट निकाला गरियो। चारवर्षसम्म डेनमार्कमा रहे।

१८८१मा उनी आफ्नो जन्मथलोमा फर्के र स्वेडिश समाजिक-जनवादी आन्दोलन संगठित गरे। माल्मो भन्ने ठाउँमा उनले दिएको भाषणलाई स्विडेनको इतिहासमा समाजवादी भाषणको रूपमा लिइन्छ। चार वर्षपिछ स्टकहोल्ममा गएर पाल्मले समाजिक-जनवादी सङ्गठनको नेतृत्व गरे। उनी र अक्सेल डनिएल्सनले दक्षिण स्विडेनमा समाजिक-जनवादी आन्दोलनको अगुवाई गरे। १८८९मा समाजिक-जनवादी मजदूर पार्टीको स्थापनामा पाल्म सहभागी भएका थिए।

१९०७मा उनले अप्पेल नामक अखवार चलाए। यसबाहेक, पार्टीको क्रान्तिकारी युवा सङ्गठन 'योङ्ग् सोसलिष्ट'मा पनि उनी सक्रिय भए। १८८६को पार्टीभित्रको झगडा पछि उनले कम भुमिका निर्वाह गरे। तैपनि, पार्टीमा उनी सम्मानित व्यक्तित्वको रूपमा रहिरहे। उनको 'समाजिक-जनवादीहरू के चाहन्छन्?' र 'पार्टी प्रोग्राम' महत्त्वपूर्ण लेखको रूपमा रहेका छन्।

## सन्दर्भ
श्रेणी:स्विडेनी राजनीतिज्ञहरू
आलेक्सान्द्रा कोलोन्ताइ

**आलेक्सान्द्रा मिखाइलोभ्ना कोलोन्ताइ** (Алекса́ндра Миха́йловна Коллонта́й) (१८७२-१९५२) - उनी १८९० के दशकदेखि सामाजिक-जनवादी भइन्। अन्तर्राष्ट्रिय समाजवादी महिला आन्दोलनमा सक्रिय भएकी उनी १९१४ अघि मेन्शेभिककी सदस्य थिइन्। १९१७मा कोलोन्ताइ पार्टीको केन्द्रीय कमिटीमा निर्वाचित भइन्।

रुसको अक्टोबर क्रान्तिपछिको सोभियत सरकारमा कोलोन्ताइलाई सामाजिक कल्याणको कमिसार (मन्त्री) बनाइयो। सोभियत इतिहासमा उनी पहिलो महिला मन्त्री हुन्। बुखारिनसँग 'लेफ्त कम्युनिष्ट' फ्याक्शनमा रहिन् र जर्मनीसँग भएको ब्रेस्त-लितोभ्स्क शान्ति सम्झौताको विरोध गरिन्। यसअघि तीनथरी विचार देखा परेको थियो। लेनिन यसमा तत्काल हास्ताक्षर गर्ने पक्षमा थिए, जर्मनीमा क्रान्ति हुने आसमा त्रोत्स्की सम्झौता टार्ने पक्षमा थिए र वर्कर्स अपोजिसन्का नेता जर्मनीविरुद्ध क्रान्तिकारी युद्धको पक्षमा थिए।

पछि, कोलोन्ताइलाई मेक्सिको र स्क्यान्डिनेभियाली मुलुकमा कूटनैतिक पदमा पठाइयो।

श्रेणी:मेन्सेविकहरू
केसर पुस्तकालय

**केशर पुस्तकालय** नेपालको एक सरकारी पुस्तकालय हो जुन सुरूमा केशर सम्शेरको निजी पुस्तकालय थियो। यो काठमाडौंको केशर महल भवनमा शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय संगै रहेको। केशर सम्शेरले आफ्नो निजी पुस्तकालय नेपाल सरकारलाई दान दिएपछि वि.सं. २०२६ देखि केशर पुस्तकालयको रूपमा सञ्चालन हुँदै आएको छ। यो हाल शिक्षा ताथा खेलकुद मन्त्रालय अन्तरगत सञ्चालन भैरहेको छ। उक्त पुस्तकालयमा हाल ५०,००० वटा पुस्तक, कागजात तथा अन्य महत्त्वपूर्ण संकलनहरू छन्।

## आधिकारीक वेबसाइट
www.klib.gov.np 

श्रेणी:पुस्तकालयहरू
श्रेणी:नेपालका पुस्तकालयहरू
श्रेणी:नेपालका संग्राहलयहरू
श्रेणी:काठमाडौँका भवन र संरचनाहरू
कारेली-फिन्निश सोवियत समाजवादी गणतन्त्राको लेनिनवादी कम्युनिष्ट युवा संघ

**कारेली-फिन्निश सोवियत समाजवादी गणतन्त्राको लेनिनवादी कम्युनिष्ट युवा सङ्घ** थियो अखील युनियन लेनिनवादी कम्युनिसष्ट युवा सङ्घको हाँगो कारेली-फिन्निश सोवियत समाजवादी गणतन्त्रामा १९४०-१९५६ | संघको प्रथम सम्मेलन १-३ जूनमा १९४० समातियो | सम्मेलनले एउटा केन्द्रीय समिति चयन गर्यो | युरि अन्द्रोपोव केन्द्रीय समितिको प्रथम सचिब थियो |

दोस्रो विश्वयुद्धकोअबधिमा सङ्घ नेतृत्व गरेको प्रतिरोध शहरहरू र गाऊँहरूमा जोडहरू कब्जा गर्नु विपरित युद्ध कला |

अन्द्रोपोव १९४४ सम्म प्रथम सचिब जस्तै उसको स्थानमा कायम राखिएको |

संघको सात सम्मेलनहरू समातिए | संघले Юные ленинцы र Молодой большевик प्रकाशन गर्यो |

## स्रोतहरू
यमनको क्रान्तिकारी प्रजातान्त्रिक पार्टी

**यमनको क्रान्तीकारी प्रजातान्त्रिक पार्टी** उत्तर यमनमा एउटा राजनीतिक दल थियो | दल स्थापना गरियो अरबी राष्ट्रियवादी आन्दोलनको उत्तर यमनी सदस्यहरूको एउटा सम्मेलनमा जून १९६८मा चाल | सम्मेलनले हल गर्यो भाँच्न यसको को विषयमा अरबी राष्ट्रियवादी आन्दोलनको केन्द्रीय बनावटहरू र बनाँउ एउटा स्वतन्त्र क्रान्तीकारी मार्क्सवादी-लेनिनवादी दल | सुल्तान ओमर नयाँ दलको महासचिब भयो | दलको उद्देश्यहरू थिए समन्तिहरू विपरित प्रतिरोध र साउदी अरबीया दाबि गरिएको जमिनहरू पुनर्लाभ गर्नु र दक्षिण यमनले पुनरएकीकरण | दलले कह्तन अश-शाबिको नियम विपरित दक्षिण यमनमा राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चाको संघर्ष सहयोग गर्यो |

दलले सहयोग गर्यो सशस्त्र संघर्ष माथि लिनको विचार तर प्रारम्भिक रूपमा दल नेतृइत्वले विचार गर्यो उत्तर यमनमा गुरिल्ला संघर्षकोलागि अवस्थाहरू असामयिक | साधारणतया दलले यसको मुख्य शहरहरूमा आधारित गर्न लगायो र नपरिचालन गर्न सक्थ् सरकार विपरित ग्रामीण वंशज नेताहरूलाई | दल कनिष्ठ सैनिक अधिकृतहरूभएका केही गल्फ खेल्ने मैदानहरू थियो तर दलले एउटा बलियो सेना बनावट बढान सक्थेन | औगुस्त २३-२४ १९६८ सरकार फौजहरूमा दलको जोडहरू आक्रमण गरे | दलको जोडहरू अस्थायी रूपमा पराजित गरिए | प्रारम्भको १९७० दलमा स्थापना गर्यो जन क्रान्तीकारी सेना | यमनको क्रान्तीकारी प्रतिरोधकहरूको सङ्गठनकोसाथमा सरकार र वंशज जोडहरू विपरित लडाइँ गरिएको जन क्रान्तीकारी सेना ।

२३ मार्च १९७३मा दलले उत्तर यमनमा राजनीतिक जोडहरूको एउटा संक्युक्त घोषणा पत्र सही गर्यो | यमन भूभागहरू माथिदेऊ विपरित बिरोध गरिएको घोषणा पत्र साउदी अरबीया |

## स्रोतहरू
श्रेणी:प्रजातान्त्रिक पार्टीहरू
बज्रबाराही

**बज्रवाराहीको मन्दिर** ललितपुर जिल्लाको गोदावरी नगरपालिकाको चापागाउँ र झरुवावासीको सिमानामा रहेको घना जंगलमा अवस्थित छ । बज्रवाराहीको मन्दिर नेपालको एक शक्तिपीठको रूपमा प्रख्यात छ। तान्त्रिक विधिबाट गुभाजुहरूबाट नित्य पूजा गरिने यस मन्दिरमा अष्टमातृकासहित बज्रवाराहीको शिलाको मूर्ति छ। दुर्गाकवचमा वाराही देवीको चर्चा विभिन्न ठाउँमा गरिएको हुनाले पनि बज्रवाराही उपासनाको ठूलो महत्व रहेको यहाँका पूजारी बताउँछन्।

## मन्दिर बनावट
प्यागोडा शैलीको यो मन्दिरको छाना तामाको बनेको छ । यस मन्दिरमा गजुर छैन् । अष्ट मातृका, गणेश, भैरव र कुमारका मूर्तिहरू पनि मूर्तिको दाहिने र देब्रेपट्टि राखिएका छन्। यो मन्दिरको कलात्मक शैलीमा निर्माण गरिएको छ। यो मौलिक कलाकृति संग सजिएको छ । यस मन्दिर परिसरमा धेरै देवी-देवताका मूर्तिहरू पनि रहेका छन्।

## इतिहास
यस मन्दिरको स्थापना उपत्यकामा बज्रयाण सम्प्रदायको बढी प्रभाव परेको बेला भएको अनुमान गरिएको छ। अर्थात् नवौंदेखि बाह्रौं शताब्दीसम्म बज्रयाणी देवतालाई नारी शक्तिका रूपमा पुजिन्थ्यो। वंशावली अनुसार मन्दिर श्री निवास मल्लले वि.सं. ७८६ मा बनाएका थिए भने विष्णु मल्लले वि.सं. ८२५ मा मन्दिरको पुनरुत्थान गरेका थिए । यस मन्दिरमा चैत्र शुक्ल पूर्णिमाका दिन घरको आँगनबाट मण्डपमा बज्रबाराही देवीको विशेष पूजा गरी खाटमा राखिन्छ ।

## तरस्विरहरू

File:Chhatra2.jpg|thumb|बज्रबाराही मन्दिरमा रहेको छत्र
File:Kalash2.jpg|thumb|बज्रबाराही मन्दिरमा रहेको कलस
File:Pundarik1.jpg|thumb|बज्रबाराही मन्दिरमा रहेको पुण्डरिक
File:Shankha2.jpg|thumb|बज्रबाराही मन्दिरमा रहेको शंख
File:Shribatsa.jpg|thumb|बज्रबाराही मन्दिरमा रहेको श्रीवत्स

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
*देवी
*शक्तिपीठ

श्रेणी:काठमाडौं उपत्यकाका मन्दिरहरू
श्रेणी:नेपालका मन्दिरहरू
ढिँडो

**ढिँडो** एक परम्परागत नेपाली खाना हो। यो मकै, गहुँ कोदो वा फापरको पिठोबाट बनाइन्छ। यो एक स्वास्थ्यबर्धक तथा सर्बसुलभ नेपाली परिकार हो। नेपालमा पर्यटकको बढ्दो चापसँगै यसको पारखीहरू देश भित्र मात्र नभइ विदेशमा पनि रहेको पाइन्छ। यो खाना बनाउनको लागि केही खास सीपको जरुरत पर्दछ। यसलाई राम्रोसँग बनाउन जानिएन भने यसले अलि बेफाइदा पनि गर्नसक्छ। यो खाना मधुमेह, उच्च रक्तचाप, तथा युरिक एसिड जस्ता रोगका बिरामीहरूको लागि अत्यन्तै राम्रो हुन्छ।
## ढिँडो बनाउन आवश्यक सामग्रीहरू
मकै, गहुँ, फापर अथवा कोदोको पिठो र पानी

## बनाउने तरीका
पानी उमाल्ने
पिठोलाई विस्तारै त्यो पानीमा हाल्दै चलाउँदै जाने।
राम्रोसँग नफिटियुन्जेल चलाउने।
सबै डल्ला/गिर्खा फुटिसकेपछि राम्रोसित चलाउने (मस्काउने) र पाकेपछि निकाल्ने। 

गुन्द्रुक, दही, अचार, सिस्नुको खोले, दाल आदिसँग ढिँडो खाँदा स्वादिष्ट हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पकवान
श्रेणी:नेपाली परम्परागत खानाका परिकारहरू
श्रेणी:खाद्य पदार्थ
श्रेणी:नेपाली खाना
श्रेणी:नेपाली रेसिपी
श्रेणी:परिकार
रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)

**रक्षा मन्त्रालय** नेपालको सम्पूर्ण बाहृय तथा आन्तरिक सुरक्षा व्यवस्था गर्नु रक्षा मन्त्रालयको जिम्मेवारी हो। यो उद्देश्य हासिल गर्न नेपाली सेनाको व्यवस्था, परिचालन तथा सरकारका अन्य मन्त्रालय तथा निकायहरूसँग आवश्यक समन्वय गर्ने कार्य यस मन्त्रालयले गर्दछ। 

नेपालको रक्षा मामिला सञ्चालन एवं व्यवस्थित गर्ने र मलुकको सार्वभौम सत्ता र भौगोलिक अखण्डताको सुरक्षा गर्न बाह्य तथा आन्तरिक सुरक्षा व्यवस्था बनाई राख्नु यस मन्त्रालयको प्रमुख उद्देश्य हो। मुलुकको बाह्य सुरक्षा व्यवस्था गर्नु यस मन्त्रालयको प्राथमिक जिम्मेवारी भए तापनि जनताको जिउधनको सुरक्षा गरी आन्तरिक सुरक्षा र व्यवस्था कायम गर्राई राख्नु पनि यस मन्त्रालयको जिम्मेवारी भित्र पर्न आउँछ। यस सर्न्दर्भमा रक्षा मन्त्रालयको प्रमुख कार्य भनेको मुलुकको सुरक्षा एवम् प्रतिरक्षाको सम्बन्धमा सरकारबाट नीतिगत निर्देशन प्राप्त गर्नु र सोको कार्यान्वयनकोलागि शाही नेपाली सेना र मातहतका विभागहरूमा ती नीति निर्देशनहरू सञ्चार गर्नु नै हो। यसको अलावा आफ्नो लक्ष्य हासिल गर्ने क्रममा मुलुकको रक्षाको प्रमुख जिम्मेवारी लिएकोनेपाली सेना र नेपाल सरकारका अन्य मन्त्रालय तथा निकायहरूबीच सर्म्पर्क बिन्दुको रूपमा समेत रक्षा मन्त्रालयले काम गर्दछ।

## इतिहास
रक्षा मन्त्रालयको नामाकरणको विषयमा आधिकारिक ठोस प्रमाण नभेटिए तापनि २००७ सालमा गठन भएको मन्त्रिमण्डलमा श्री बबर शम्शेरलाई रक्षामन्त्री बनाइएको अभिलेखबाट देखिन आएकोले रक्षा मन्त्रालयको नामाकरण सोही समयमा भएको अनुमानसम्म गर्न सकिन्छ।

## उद्देश्य
नेपालको र्सार्वभौमसत्ता, अखण्डता तथा राष्ट्रिय स्वाभिमान एवम् आन्तरिक तथाबाह्य सुरक्षामा कुनै किसिमको आँच आउन नदिई नेपाली जनताको जीउधनको सुरक्षा प्रदान गर्दै समाजमा शान्ति, सुरक्षा, व्यवस्था र अमन चयन कायम गरी नेपाली जनतालाई सुरक्षाको प्रत्याभूमि दिँदै राष्ट्रिय कार्यमा जागरुक बनाई राष्ट्रिय स्वाभिमानको विकास गराउनु यस मन्त्रालयको उद्देश्य रहेको छ।

## कार्यक्षेत्र र जिम्मेवारी
नेपाल सरकार (कार्य विभाजन) नियमावली, २०६४ले यस मन्त्रालयलाई कार्य सम्पादन गर्न देहायको कार्य सुम्पेको देखिन्छ।
*रक्षा नीति सम्बन्धी,
*नेपाली सेनाको गठन र नियन्त्रण सम्बन्धी,
*सैनिक अधिकृत तथा जवानहरूको अनुशासन र सेवा र्सत सम्बन्धी,
*सैनिक गठन सम्बन्धी,
*सैनिक तालीम सम्बन्धी,
*सेना सुविधा सम्बन्धी,
*सैनिक हातहतियार र सामग्रीको खरीद र उत्पादन सम्बन्धी,
*सैनिक कारवाही र सेनाको गतिविधि आदि सम्बन्धी,
*शाही नेपाली सेना सम्बन्धी,
*सैनिक निर्माणशाला सम्बन्धी,
*सैनिक व्यवस्थापन (इन्स्टलेसन) र सञ्चार तथा यातायात सम्बन्धी,
*सैनिक भण्डार सम्बन्धी,
*शिलाखाना सम्बन्धी,
*सैनिक गुप्तचर विभाग सम्बन्धी,
*सैनिक अस्पतालहरू सम्बन्धी,
*सैनिक ब्यारेक तथा कार्यालयहरूको व्यवस्था सम्बन्धी,
*प्रशासन, विकास कार्य र दैवी प्रकोप उद्धार कार्यमा सहयोग सम्बन्धी,
*राष्ट्रिय सेवा दलको सङ्गठन, तालीम र प्रशासन सम्बन्धी,
*भूतपूर्व सैनिकहरूको कल्याण सम्बन्धी,
*राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु आरक्षको सुरक्षा सम्बन्धी,
*नेपाली सैनिक विमान सेवा सम्बन्धी,
*सैनिक कल्याणकारी योजना सम्बन्धी,
*राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद् सम्बन्धी।

## मन्त्रालय अर्न्तर्गतका निकायहरू
*नेपाली जङ्गी अड्डा।
*रक्षा लेखा नियन्त्रक कार्यालय।

## सम्पर्क ठेगाना
नेपाल सरकार 
रक्षा मन्त्रालय 
सिहदरवार, काठमाडौँ, नेपाल 
फोन : ४२११२८९ 
फ्याक्स: ४२११२९४ 

## आधिकारीक वेवसाईट
www.mod.gov.np

श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रालयहरू
श्रेणी:नेपाल सरकार
श्रेणी:रक्षा मन्त्रालयहरू
शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)

**शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय** नेपालमा शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि सम्बन्धी कार्यहरू गर्ने नेपाल सरकारको सर्वोच्च निकाय हो। यस मन्त्रालयको मुख्य कार्य नेपालभरि गरिने शैक्षिक, विज्ञान तथा प्राविधिक क्रियाकलापहरूको व्यवस्थित ढङ्गले सञ्चालन गर्नु गराउनु हो। देशमा सञ्चालित सम्पूर्ण शिक्षण, विज्ञान तथा प्रविधि संस्थाहरूको संरक्षण गरि सञ्चालनका लागि योजना, व्यवस्थापन र सेवा उपलब्ध गराउने यस मन्त्रालयको मुख्य दायित्व हो। शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिको राष्ट्रिय उद्देश्य पुरा गर्नको लागि मन्त्रालय, केन्द्रीय तथा अन्तर्गतका निकाय तथा सम्वद्ध स्वायत्त संस्थाहरू कार्यरत छन्। वि.सं. २०५७ वैशाख ६ गते नेपाल सरकारले तत्कालिन शिक्षा मन्त्रालय भित्र खेलकुद समेत गाभेर यस मन्त्रालयको नाम शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालय राखेको थियो। वि.सं. २०७४ मा तत्कालिन ओली मन्त्रिपरिषद्ले यस मन्त्रालयको विभाग विस्तार गरि तत्कालीन शिक्षा मन्त्रालयमा विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय गाभेर विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयलाई खारेज गरेको थियो। वर्तमान समयमा यो मन्त्रालयको जिम्मेवारी नेपाल सरकारको मन्त्री सस्मित पोखरेलले सम्हाली रहेका छन्।

### इतिहास
वि.सं. २००७ सालको परिवर्तन पछि स्थापित पहिलो सरकारसँगै शिक्षा मन्त्रालयको नाउँ अनुसार यस मन्त्रालयको स्थापना भएको थियो। 

## पूर्व शिक्षामन्त्रीहरू 
वि.सं २००७ देखि २०६९ सालसम्म नेपालका शिक्षा मन्त्रीहरू निम्न रहेका छन्:

### वि.सं २०७०- हाल 
### मन्त्रालय अन्तर्गतका निकायहरू
*शिक्षा विभाग
*पाठ्यक्रम विकास केन्द्र
*परीक्षा नियन्त्रण कार्यालय
*शैक्षिक जनशक्ति विकास केन्द्र
*अनौपचारिक शिक्षा केन्द्र
*विद्यालय शिक्षक किताबखाना
*क्षेत्रीय शिक्षा निर्देशनालयहरू
*जिल्ला शिक्षा कार्यालयहरू
*शिक्षाका लागि खाद्य कार्यक्रम परियोजना
*जनसंङख्या शिक्षा एकाइ
*विद्यालय निरीक्षणालय
*परिवर्तन व्यवस्थापन एकाइ
*सूचना प्रविधि प्रतिष्ठान

### आयोगहरू
*विश्वविद्यालय अनुदान आयोग
*शिक्षक सेवा आयोग
*युनेस्कोका निमित्त नेपाल राष्ट्रिय आयोग

### विश्वविद्यालयहरू
*त्रिभुवन विश्वविद्यालय
*महेन्द्र संस्कृत विश्वविद्यालय
*काठमाडौँ विश्वविद्यालय
*पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालय
*पोखरा विश्वविद्यालय
*लुम्बिनी बौद्ध विश्वविद्यालय
*मध्यपश्चिम विश्वविद्यालय
*सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालय
*नेपाल खुल्ला विश्वविद्यालय
*राष्ट्रिय रक्षा विश्वविद्यालय
*शहीद दशरथ चन्द स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालय
*बागमती विश्वविद्यालय
*नेपाल विश्वविद्यालय
*मदन भण्डारी विज्ञान तथा प्रविधि विश्वविद्यालय
*योगमाया आयुर्वेद विश्वविद्यालय
*गण्डकी विश्वविद्यालय
*मनमोहन प्राविधिक विश्वविद्यालय
*लुम्बिनी प्राविधिक विश्वविद्यालय
*मधेश विश्वविद्यालय
*मधेश कृषि विश्वविद्यालय
*कृषि तथा वन विज्ञान विश्वविद्यालय
*राजर्षि जनक विश्वविद्यालय

### परिषदहरू
*उच्च माध्यमिक शिक्षा परिषद्
*प्राविधिक शिक्षा तथा व्यवसायिक तालिम परिषद्
*राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपाल

### पुस्तकालयहरू
*डिल्लीरमण–कल्याणी रेग्मी स्मारक सार्वजनिक पुस्तकालय
*नेपाल राष्ट्रिय पुस्तकालय
*केशर पुस्तकालय

### अन्य निकायहरू
*नेपाल स्काउट
*जनक शिक्षा सामग्री केन्द्र

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रालयहरू
श्रेणी:शिक्षा मन्त्रालयहरू