open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
उग्येन दोर्जी

**उग्येन दोर्जी** () सम्भ्रान्त दोर्जी परिवारका सदस्य र एक प्रभावशाली भुटानी राजनीतिज्ञ थिए। उनले पहिलो ड्रुक ग्याल्पो उग्येन वाङ्चुकको सबैभन्दा नजिकको सल्लाहकारको रूपमा सेवा गरे। उनले भुटानको पहिलो प्रधानमन्त्रीको रूपमा काम गरेका थिए।

## जीवनी 
उग्येन दोर्जीले सन् १९०२ देखि १९०७ सम्म काजीका रूपमा ट्रोङ्साको १२औँ पेनलप उग्येन वाङ्चुक र त्यसपछि एकै साथ हा जिल्लाका गभर्नर, मुख्यमन्त्री र मुख्य सचिवको (१९०७-१९१६) रूपमा शाही सरकारको एकीकरणको अवधिमा काम गरे। उग्येन दोर्जीले वाङ्चुकको सफल हाउस र ब्रिटिस साम्राज्यसँगको आफ्नो जडानको माध्यमबाट बढ्दो शक्ति कमाए। काजी दोर्जीले भावी प्रथम राजालाई ब्रिटिस र तिब्बतबीच मध्यस्थता गर्न र पछि ब्रिटिस भारतसँग मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध स्थापना गर्दै भुटानमा नेपालीहरूलाई ठुलो मात्रामा प्रवेश गर्न अनुमति दिन सल्लाह दिएका थिए।

उग्येन दोर्जीको मृत्यु २२ जुन १९१६ मा भुटान हाउसमा भएको थियो।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* वाङचुक वंश
* भुटानको प्रधानमन्त्री

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भुटानका प्रधानमन्त्रीहरू
श्रेणी:कालिम्पोङ जिल्लाका मानिसहरू
सोनम टोपगे दोर्जी

**सर राजा सोनम टोपगे दोर्जी** () भुटानी राजनीतिज्ञ थिए जसले भुटानका प्रथम राजा उग्येन वाङचुक र दोस्रो राजा जिग्मे वाङचुकहरू अन्तर्गत शाही सरकारमा सन् १९१७ र १९५२ बीच सेवा गरेका थिए। यस अवधिमा, टोपगे दोर्जीले आधिकारिक रूपमा भुटान सरकारको मुख्यमन्त्री, मुख्य सचिव र ट्रेड एजेन्टको पदहरू सम्हालेका थिए।

## जीवनी 
सन् १९१७ मा, टोपगेले भुटान सरकारमा मुख्यमन्त्री र ट्रेड एजेन्टको रूपमा आफ्नो बुबाको पदहरू ग्रहण गरे, यद्यपि उनले धेरै हदसम्म प्रधानमन्त्री, विदेश मन्त्री र भारतमा राजदूतको रूपमा काम गरे। टोपगे, करीव २१ वर्षको उमेरमा जवान भए पनि, यसरी पहिलो राजा उग्येन वाङ्चुकको सबैभन्दा नजिकको सल्लाहकार बने।

व्यापार मध्यस्थताको रूपमा आफ्नो स्थिति मार्फत, टोपगे र दोर्जी परिवारले शाही परिवारको भन्दा धेरै प्रतिष्ठित सम्पत्ति कमाए।

अप्रिल २३, १९४८ मा, टोपगे दोर्जीले प्रधानमन्त्री जवाहरलाल नेहरूसँग भेटघाट गर्दै भर्खरै स्वतन्त्र भारतमा भुटानी प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व गरे। टोपगे र नेहरूले भुटान-भारत सम्बन्ध स्थापना गरे, कम्युनिस्ट चीनमा बढ्दो सुरक्षा चिन्ताको कारण।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भुटानका प्रधानमन्त्रीहरू
कौडेना गाउँपालिका

'''''' सर्लाही जिल्लाको ९ गाउँपालिका मध्येको एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा कौडेना, मोतीपुर, सक्रौल, फुलपरासी, लक्ष्मीपुर सुखचैना गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या २८,७०२ रहेको छ भने यहाँ ५,४७६ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समिति, सर्लाही

श्रेणी:सर्लाही जिल्लाका गाउँपालिकाहरू
श्रेणी:मधेश प्रदेशका गाउँपालिकाहरू
राष्ट्रिय सभा निर्वाचन, २०७४

**राष्ट्रिय सभा निर्वाचन, २०७४** नेपालको संविधान २०७२ जारी भएपछि पहिलो राष्ट्रिय सभाको गठन गर्न वि.सं. २०७४ माघ २४ गते सातै प्रदेशमा राष्ट्रिय सभाको निर्वाचन सम्पन्न भएको थियो। नेपालको संविधान २०७२ को धारा ८६ अनुसार राष्ट्रिय सभाका सदस्यहरू प्रत्येक ६ वर्षमा निर्वाचक मण्डलद्वारा निर्वाचित हुन्छन्। यसबाहेक, एक तिहाई सदस्यहरू प्रत्येक दुई वर्षमा सेवानिवृत्त हुन्छन्।

## निर्वाचक मण्डल
निर्वाचक मण्डलमा प्रदेश सभाका सदस्य, प्रदेशभित्रका स्थानीय निकायका अध्यक्ष/प्रमुख र उपाध्यक्ष/उपप्रमुख हुन्छन्। प्रत्येक प्रदेश सभा सदस्यको मतभार ४८ र अध्यक्ष/प्रमुख/उपाध्यक्ष/उपप्रमुखको मतको भार १८ हुन्छ। निर्वाचक मण्डलले राष्ट्रिय सभाका लागि ५६ जना सदस्यको निर्वाचन गर्दछ र नेपाल सरकारको सिफारिसमा राष्ट्रपतिबाट एक महिलासहित तीन जना मनोनीत हुन्छन्।

* विमला पौडेल
* रामनारायण बिडारी
* युवराज खतिवडा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालमा भएका निर्वाचनहरू
भगवती चौधरी

**भगवती चौधरी** एक नेपाली राजनीतिज्ञ र वर्तमान महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्री हुन्।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्, २०७९

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२
छत्रेश्वरी गाउँपालिका

'''''' सल्यान जिल्लाको ७ गाउँपालिकाहरू मध्येको एक गाउँपालिका हो। गाउँपालिका घोषणा गर्दा दमाचौर, कोर्बाङझिम्पे, लेखपोखरा र छायाँक्षेत्र गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या २१,२४२ रहेको छ भने यहाँ ५,१३९ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* आधिकारिक वेबसाइट 

श्रेणी:सल्यान जिल्लाका गाउँपालिकाहरू
श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू
हिन्दुस्तानी भाषा

**हिन्दुस्तानी भाषा** उत्तरी र मध्य भारत र पाकिस्तानको भाषा हो। हिन्दुस्तानी एक बहुकेन्द्रित भाषा हो जसमा दुई मानक दर्ताहरू छन्, जसलाई हिन्दी र उर्दू भनिन्छ। तसर्थ, भाषालाई कहिलेकाहीँ **हिन्दी-उर्दू** भनिन्छ। हिन्दुस्तानी भाषाको अवधारणालाई "एकीकृत भाषा" वा "फ्युजन भाषा" को रूपमा महात्मा गान्धीले समर्थन गरेका थिए।

हिन्दीबाट उर्दूमा रूपान्तरण (वा विपरित) सामान्यतया केवल धार्मिक र साहित्यिक पाठहरूको लागि मात्र आवश्यक पर्ने अनुवादको सट्टा दुई लिपिहरू बीचको ट्रान्सलिटेरेशनद्वारा प्राप्त हुन्छ। २०२० सम्म, ८१० मिलियन मातृभाषा र दोस्रो-भाषा स्पिकरहरूको साथ, हिन्दी र उर्दूसँगै अङ्ग्रेजी र मन्डारिन पछि संसारमा तेस्रो-सर्वाधिक बोलिने भाषा हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:आर्य भाषा परिवार
श्रेणी:सम्पर्क भाषाहरू
श्रेणी:उत्तर प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:देवनागरी लिपिमा लेखिने भाषाहरू
दक्षिण एसियाका भाषाहरू

thumb|300x300px|दक्षिण एसियाका भाषाहरू
**दक्षिण एसिया**मा अफगानिस्तान, बङ्गलादेश, भुटान, भारत, माल्दिभ्स, नेपाल, पाकिस्तान र श्रीलंकाका देशहरू फैलिएका सयौं भाषाहरूको घर हो। यो संसारमा तेस्रो सबैभन्दा धेरै बोलिने भाषाको घर हो, हिन्दी-उर्दू; र छैटौं सबैभन्दा बढी बोलिने भाषा बङ्गाली। यस क्षेत्रका भाषाहरू प्रायः हिन्द-इरानी र द्रविड भाषाहरू, र अन्य भाषा परिवारहरू जस्तै आग्नेसियाली, टर्किक, र भोट-बर्मेली भाषाहरू समावेश गर्दछ।

## आधिकारिक भाषाहरू 
* बङ्गाली भाषा
* जोङ्खा
* हिन्दुस्तानी भाषा (हिन्दी-उर्दू)
* धिवेही भाषा
* नेपाली भाषा
* सिंहली भाषा
* तमिल भाषा

## यो पनि हेर्नुहोस्
* बङ्गलादेशका भाषाहरू
* भुटानका भाषाहरू
* भारतका भाषाहरू
* नेपालमा बोलिने भाषाहरू
* श्रीलङ्काका भाषाहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
कालो चश्मा

[thumb|267x267px|[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र कालो चश्मा लाउदै]]
**कालो चश्मा** सुरक्षात्मक चश्माको एक रूप हो जुन मुख्य रूपमा चम्किलो सूर्यको किरण र उच्च-ऊर्जा देखिने प्रकाशले आँखालाई हानि वा असहज हुनबाट जोगाउन डिजाइन गरिएको हो। तिनीहरू कहिलेकाहीं भिजुअल सहायताको रूपमा पनि काम गर्न सक्छन्, किनकि विभिन्न रूपमा भनिने चश्मा वा चश्माहरू अवस्थित छन्, लेन्सहरू जुन रङीन, ध्रुवीकृत वा गाढा हुन्छन्।

सन् १९३० को दशक देखि, कालो चश्माहरू एक लोकप्रिय फेसन भएको छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* चश्मा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कालो चश्माहरू
नारायणी रङ्गशाला

**नारायणी रङ्गशाला** दशरथ रङ्गशाला पछि १५,००० क्षमता भएको नेपालको दोस्रो ठूलो स्टेडियम हो, तर क्षेत्रफलको हिसाबले यो नेपालको सबैभन्दा ठूलो रङ्गशाला हो। वि.सं. २०३८ सालमा  निर्माण गरिएको हो।  यस रङ्गशालामा नेपालको राष्ट्रिय खेलकुद सञ्चालन गरिसकिएको छ, भने केही अन्तर्राष्ट्रिय मैत्रीपूर्ण खेलहरु पनि सञ्चालन गरिएको छ। यो वीरगन्ज, नेपाल मा अवस्थित रहेको छ। यो केन्द्रीय विकास क्षेत्रको क्षेत्रीय ट्र्याक र फिल्ड स्टेडियम हो। डिसेम्बर २०१५ मा रङ्गशालाको मर्मत सुरु भएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:राष्ट्रिय रङ्गशालाहरू
श्रेणी:नेपालका रङ्गशालाहरू
श्रेणी:नेपालका खेलकुद मैदानहरू
श्रेणी:नेपालका फुटबल मैदानहरू
श्रेणी:नेपालका बहुउद्देश्यीय रङ्गशालाहरू
देहरादुन जिल्ला

**देहरादुन जिल्ला** उत्तरी भारतको उत्तराखण्ड राज्यको एउटा भाग हो जुन गढवालको एउटा जिल्ला हो। जिल्ला सदरमुकाम देहरादुन हो, जसले सन् २००० मा स्थापना भएदेखि उत्तराखण्डको अन्तरिम राजधानीको रूपमा पनि काम गरेको छ।

## जनसाङ्ख्यिकी 
भारतको २०११ को जनगणना अनुसार, देहरादून जिल्ला उत्तराखण्डमा सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको जिल्ला हो।

## सहरहरू 
* देहरादुन
* ऋषिकेश

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:उत्तराखण्डका जिल्लाहरू
देवराज घिमिरे

**देवराज घिमिरे** नेपालको प्रतिनिधि सभाको सभामुख हुन्

उनी ताप्लेजुङ जिल्ला  सिरिजङ्गा गाउँपालिका वडा नं ३मा वि सं २०१३ जेठ १३ गते बुबा पदमप्रसाद घिमिरे र आमा भीमकुमारी घिमिरेको कोखबाट जन्म भएको थियो। नेपाली राजनीमा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)को केन्द्रीय सदस्य र २०५६ मा राष्ट्रियसभा सदस्यमा निर्वाचित साथै प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९मा  झापा क्षेत्र नो ३ बाट निबाचित हुनु भएको थियो  । २०७९ माघ ५ गते भएको  प्रतिनिधिसभाको सभामुखको निर्मावाचनमा  नेपाली कांग्रेसकी उम्मेदवार ईश्वरीदेवी न्यौपानेलाई पराजित गर्दै निर्वाचित भएका छन्।

**देव राज घिमिरे** नेपालको दोस्रो संघीय संसदका सदस्य हुन्। प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९ नेपालको आम निर्वाचनमा उनले झापा २ (निर्वाचन क्षेत्र) बाट निर्वाचित भएका थिए ।  उनी नेकपा (एमाले) का स्थायी कमिटी सदस्य पनि हुन् । 

## यो पनि हेर्नुहोस्
* प्रतिनिधि सभा (नेपाल)

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२
श्रेणी:नेपालको प्रतिनिधि सभाका सभामुखहरू
नेपालमा धर्म

**नेपालमा धर्मले** विभिन्न समूह र विश्वासलाई समेट्छ। नेपाल धर्मनिरपेक्ष राष्ट्र हो र नेपालको संविधानमा धर्मनिरपेक्षता छ। नेपालका सबैभन्दा व्यापक रूपमा अभ्यास गरिएका धर्महरू हिन्दु र बौद्ध धर्म हुन्, जुन (२०११ को अनुसार) क्रमशः राष्ट्रिय जनसङ्ख्याको ८१.३% र ९.०४% हो। एक सर्वेक्षण अनुसार नेपाल विश्वको सबैभन्दा धार्मिक हिन्दु बहुल देश हो, जसमा धेरैजसो महत्वपूर्ण हिन्दु तीर्थस्थलहरू यसै देशमा केन्द्रित छन्।

## जनसाङ्ख्यिकी 
## यो पनि हेर्नुहोस् 
* नेपालमा हिन्दु धर्म

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालमा धर्म
लोकतान्त्रिक समाजवाद

**लोकतान्त्रिक समाजवाद** एक वामपन्थी आर्थिक र राजनीतिक दर्शन हो जसले राजनीतिक प्रजातन्त्र र सामाजिक स्वामित्वको अर्थव्यवस्थाको कुनै रूपलाई समर्थन गर्दछ। यसले बजार समाजवादी, विकेन्द्रीकृत योजनाबद्ध, वा प्रजातान्त्रिक केन्द्रीय योजनाबद्ध समाजवादी अर्थव्यवस्था भित्र रहेर आर्थिक प्रजातन्त्र, कार्यस्थल लोकतन्त्र, र श्रमिकहरूको आत्म-व्यवस्थापनमा विशेष जोड दिन्छ।  प्रजातान्त्रिक समाजवादीहरूको तर्क अनुसार पूँजीवाद स्वतन्त्रता, समानता र ऐक्यबद्धताका मूल्यहरूसँग स्वाभाविक रूपमा असङ्गत छ र यी आदर्शहरू समाजवादी समाजको प्राप्तिद्वारा मात्र प्राप्त गर्न सकिन्छ। यद्यपि अधिकांश प्रजातान्त्रिक समाजवादीहरू समाजवादमा क्रमिक रूपान्तरण चाहन्छन्, जनवादी समाजवादले समाजवाद स्थापना गर्न क्रान्तिकारी वा सुधारवादी राजनीतिलाई समर्थन गर्न सक्छ। २०औँ शताब्दीको बेलामा सोभियत सङ्घ र अन्य देशहरूमा एक-दलीय राज्यतर्फको पश्चगमनको विरोध गर्ने समाजवादीहरूले प्रजातान्त्रिक समाजवादलाई लोकप्रिय बनाएका थिए।

प्रजातान्त्रिक समाजवादको इतिहास १९औँ शताब्दीका युरोपका समाजवादी चिन्तकहरू र बेलायतको चार्टर आन्दोलनबाट पत्ता लगाउन सकिन्छ, जसले आफ्ना लक्ष्यहरूमा केही भिन्नता देखाए पनि उत्पादनका साधनहरूमा लोकतान्त्रिक निर्णय र सार्वजनिक स्वामित्वको साझा मागहरू साझेदारी गर्दै यसलाई उनीहरूले वकालत गरेको समाजको आधारभूत विशेषताको रूपमा हेरेका थिए। उन्नाइसौँ शताब्दीको उत्तरार्धदेखि २०औँ शताब्दीको सुरुसम्म ब्रिटिस फेबियन समाज र एडुवार्ड बेर्नस्टाइनको जर्मनीमा विकासवादी समाजवादले प्रवर्धन गरेको समाजवादको क्रमिक रूपबाट प्रजातान्त्रिक समाजवाद धेरै प्रभावित भएको थियो।

मार्क्सवाद–लेनिनवाद र अधिनायकवादलाई अस्वीकार गर्ने सबै प्रकारका समाजवादलाई सङ्केत गर्ने व्यापक अर्थसहित जनवादी समाजवादको प्रयोग बहुआयामिक अर्थमा गरिएको छ। प्रजातान्त्रिक समाजवादको व्यापक व्याख्या मुक्तिवादी समाजवादको ऐतिहासिक समझसँग बढी मिल्दोजुल्दो छ। व्यापक अर्थमा, लोकतान्त्रिक समाजवादमा सामाजिक जनवाद, उदार समाजवाद, कल्पनालोकीय समाजवाद, बजार समाजवाद, सुधारवादी समाजवाद, क्रान्तिकारी समाजवाद, राज्य समाजवाद, वाम लोकलुभावनवाद, ट्रोट्स्कीवाद, र युरो वामपन्थका अधिनायकवादी विरोधी रूपहरू समावेश छन्। सङ्कीर्ण अर्थमा, प्रजातान्त्रिक समाजवादले सामाजिक लोकतन्त्रको पूँजीवाद विरोधी पक्षलाई बुझाउँछ, जसले कल्याणकारी राज्यभन्दा छिटो अगाडि बढ्न खोज्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 
श्रेणी:वामपन्थी विचारधाराहरू
भुटानमा धर्म

**भुटानमा आधिकारिक धर्म** वज्रयान बौद्ध धर्म हो, जुन लगभग ८५% जनसङ्ख्याले अभ्यास गर्दछ। भुटान संविधान अनुसार एक बौद्ध राष्ट्र हो र बुद्ध धर्मले देशमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। बुद्ध धर्म भुटानको सांस्कृतिक सम्पदा र त्यहाँका जनताको पहिचान पनि हो। लगभग १२ प्रतिशत, मुख्यतया ल्होत्साम्पाहरूले, हिन्दु धर्म मान्छन्।

## बौद्ध धर्म 
न्गालोप मानिसहरू, तिब्बती आप्रवासीहरूका वंशजहरू, पश्चिमी र मध्य क्षेत्रहरूमा बहुसंख्यक जनसङ्ख्या समावेश गर्दछ र अधिकतर काग्यु वज्रयानाको ड्रुक्पा वंशलाई पछ्याउँछन्।

## हिन्दु धर्म 
मुख्यतया दक्षिणमा, हिन्दु धर्मको अभ्यास गर्छन्। भुटानमा मुख्यतया ल्होत्साम्पा जातिका करिब ९२,१६७ हिन्दुहरू बसोबास गर्छन्। तिनीहरू देशको जनसङ्ख्याको १२% बनाउँछन्, र हिन्दु धर्म राष्ट्रको दोस्रो ठूलो धर्म हो। सबैभन्दा पहिलो हिन्दु मन्दिर २०१२मा थिम्पुमा भुटानका प्रमुख मठाधीश जे खेनपोद्वारा निर्माण गरिएको थियो र हिन्दुहरूले सानादेखि मध्यम आकारका समूहहरूमा आफ्नो धर्म अभ्यास गर्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:भुटानमा धर्म
जिग्मे पाल्देन दोर्जी

**जिग्मे पाल्देन दोर्जी** (१४ डिसेम्बर १९१९ - ६ अप्रिल १९६४) एक भुटानी राजनीतिज्ञ र दोर्जी परिवारका सदस्य थिए। विवाह गरेर, उनी वाङ्चुकको सदनका सदस्य पनि थिए। जिग्मे दोर्जी वाङ्चुकका जेठाजु, दोर्जी आफ्नो आफन्तको नजिक थिए र सन् १९५० मा संयुक्त अधिराज्यमा बस्दा राजाको साथमा थिए।

हत्या हुनु अघिल्लो रात जिग्मेले तत्कालीन भुटानका लागि मान्यता प्राप्त भारतीय प्रतिनिधि अवतार सिंहसँग सामत्सेमा भेट गरे र भोलिपल्ट फुन्छोलिङ्ग प्रस्थान गरे। भाइ रिम्पोछे, रिम्पोछेकी श्रीमती सावित्री र अन्य केहीसँग ताश खेल्दै गर्दा जिग्मे बसेको ठाउँको झ्यालबाट १० फिट पछाडिबाट गोली प्रहार भएको थियो। हत्यारालाई पक्राउ गरी सोधपुछ गर्दा हत्याराले आफूलाई सेना प्रमुख र राजा जिग्मेका काका चब्दा नामग्याल बहादुरबाट गोली चलाउने आदेश दिएको स्वीकार गरेको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भुटानका प्रधानमन्त्रीहरू
श्रेणी:कालिम्पोङ जिल्लाका मानिसहरू
कालिका मन्दिर, बागलुङ

**कालिका भगवती मन्दिर**, (जसलाई **बागलुङ कालिका भगवती मन्दिर** पनि भनिन्छ) पश्चिम नेपालको बागलुङ नगरपालिकाको उत्तर-पूर्वमा अवस्थित एउटा महत्वपूर्ण हिन्दु मन्दिर हो। यो मन्दिर कालीगण्डकी नदीको दक्षिणी किनारमा अवस्थित छ। मन्दिर परिसरमा शिव, राधा-कृष्ण, लक्ष्मी-नारायण र अन्य देवतालाई समर्पित अन्य साना मन्दिरहरूको विशाल सङ्ग्रह छ। अर्को प्रमुख चाड दसैँ हो, जुन असोज महिनाको शुक्ल पक्षबाट चल्छ र पूर्णिमामा समाप्त हुन्छ।

## चित्र दीर्घा 

चित्र:Resham Baglung Kalika Bhagawati Temple.jpg| बागलुङ कालिका भगवती मन्दिरको अगाडिको दृश्य
चित्र:Baglung Kalika Temple Marketplace.jpg| पुजा सामग्री किन्न बजार
चित्र:Copper Bell.jpg| मन्दिर जाने बाटोमा तामाको घण्टी

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बागलुङ जिल्ला
श्रेणी:नेपालका मन्दिरहरू
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)

**नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)** नेत्रविक्रम चन्द (विप्लव)को नेतृत्वमा रहेको एक नेपाली राजनीतिक दल हो। यो वि.सं २०७१ सालमा, मोहन वैद्यको नेतृत्वमा रहेको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (क्रान्तिकारी माओवादी) नामक दलको विघटन भई बनेको थियो।

## दलको गठन र प्रतिबन्ध 
विसं २०६९ असारमा तात्कालिक समयमा पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड'ले नेतृत्व गरेका एकीकृत नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी माओवादी नामक पार्टीबाट छुट्टिएका नेताहरूले मोहन वैद्यको नेतृत्वमा एक छुट्टै दल गठन गरेका थिए भने वैद्यले नेतृत्व गरेको नेकपा क्रान्तिकारी माओवादी पनि 'क्रान्तिकारी हुन नसकेको' भन्दै विसं २०७१ मङ्सिरमा उनले दल टुक्राउने घोषणा गरेका थिए भने यस दलको आधिकारिक नाम *नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी*राखिएको थियो जसलाई सामान्यतया विप्लव माओवादी भनेर पनि चिन्ने गरिन्छ। केपी ओली नेतृत्वको सरकारले नेकपा विप्लव समूहलाई आपराधिक सङ्गठन भएको ठहर गर्दै प्रतिबन्ध लगाएको थियो। मन्त्रिपरिषद्को बैठकले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीलाई २९ फागुन २०७५ मा, समूहले आपराधिक क्रियाकलाप गरेको, विकासका पूर्वाधारहरूमाथि बम विस्फोट गरेको र व्यक्तिको शान्ति सुरक्षामथि आक्रमण गर्ने लगायतका कार्यहरू गरेको भन्दै सरकारले यस दललाई प्रतिबन्ध लगाएको थियो। प्रतिबन्ध अगाडि पनि यस समूह कुनै पनि चुनावमा सहभागी भएको छैन। प्रतिबन्धसँगै उनी भूमिगत भएको समाचारहरू प्रकाशित भएका थिए। प्रतिबन्धसँग विभिन्न स्थानहरूबाट उनी निकटका व्यक्तिहरू प्रकाउ पर्ने क्रम जारी रहेको छ। पक्राउ परेकाहरूलाई रिहा गर्न र दल माथि लागेको प्रतिबन्ध फुकुवा गरेको खण्डमा सरकारसँग वार्ता गरिने उनले बताएका छन्।

## सीमा विवादमा विरोध 
भारतले सन् १९६२  नेपालको कालापानीमा आफ्ना सेनाहरू राखेर त्यस क्षेत्र कब्जा गर्दै आएको थियो भने भारतले कात्तिक २०७६ मा, विवादास्पद भूमिलाई समावेश गरेर नयाँ नक्सा जारी गरेको थियो जसलाई विप्लव समूहले अस्वीकार गरेको थियो। भारतले जारी गरेको नक्साको विरुद्धमा विप्लव निकटका विद्यार्थी सङ्गठनले माइतीघर प्रदर्शन गरेका थिए भने प्रदर्शनकारी मध्ये तीनजनालाई पक्राउ गरिएको थियो।

## दर्ता 
विप्लवले लेनिनवादी आन्दोलनलाई चुनाव र संसदतर्फ मोड्दै गर्दा पार्टी आधिकारिक रूपमा ११ कात्तिक २०८२ मा निर्वाचन आयोगमा दर्ता भएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी
आत्मसमर्पण (सैन्य)

[right|thumb| लेफ्टिनेन्ट जनरल १९ ७१ को [बङ्गलादेशको स्वतन्त्रता युद्ध|भारत-पाकिस्तान युद्धमा भारतको विजयपछि १६ डिसेम्बर १९७१ मा AAK नियाजीले ढाकामा आत्मसमर्पणको पाकिस्तानी उपकरणमा हस्ताक्षर गर्दै]]
**आत्मसमर्पण**, सैन्य शब्दमा, क्षेत्र, लडाकू, किल्ला, जहाज वा हतियार माथिको नियन्त्रण अर्को शक्तिमा त्याग्नु हो। आत्मसमर्पण शान्तिपूर्ण रूपमा पूरा हुन सक्छ वा यो युद्धमा हारको परिणाम हुन सक्छ।एक सार्वभौम राज्यले युद्धमा पराजय पछि सामान्यतया शान्ति सन्धि वा सन्धिपत्र सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेर आत्मसमर्पण गर्न सक्छ। युद्धभूमिमा आत्मसमर्पण, या त व्यक्तिहरु द्वारा वा अधिकारीहरु द्वारा आदेश दिएपछि हुन सक्छ। सामान्यतया आत्मसमर्पण गर्नेहरु  युद्ध बन्दी बन्न सक्छन्। 

## सेतो झन्डा 
[thumb| [दोस्रो विश्व युद्ध को समयमा सिंगापुरमा जापानी सेनाहरूसमक्ष मित्र राष्ट्रहरू आत्मसमर्पण गर्छन्।]]
## यो पनि हेर्नुहोस्
* युद्धको घोषणा

श्रेणी:युद्ध
पिसाब

thumb|सार्वजनिक स्थानमा पिसाब गरिरहेकी एक महिला।

**पिसाब** मूत्राशयबाट मुत्रमार्ग हुँदै शरीरको बाहिरी भागमा निस्कने काम हो। यो मूत्र प्रणाली को उत्सर्जनको रूप हो। स्वस्थ मानिसमा, पिसाबको प्रक्रिया स्वैच्छिक नियन्त्रणमा हुन्छ। शिशुहरू, केही वृद्ध व्यक्तिहरू, र न्यूरोलोजिकल चोटहरू भएकाहरूमा, पिसाब रिफ्लेक्सको रूपमा हुन सक्छ। वयस्क मानिसले दिनमा सात पटकसम्म पिसाब फेर्नु सामान्य कुरा हो। प्रोस्टेट ग्रन्थीको वृद्धि भएका वृद्ध पुरुषहरूले बसेर फाइदा लिन सक्छन् जबकि स्वस्थ पुरुषहरूमा पिसाब फेर्न सक्ने क्षमतामा कुनै फरक पाइँदैन।

### महिला 
महिलाहरूमा, मूत्रमार्ग सीधा योनीमा खुल्छ। त्यसैले शौचका लागि बस्दा पिसाब लाग्न सक्छ। महिलाहरूले उभिएर, लुगा लगाएको अवस्थामा पनि पिसाब फेर्न सक्छन्। महिलाको पिसाब मा उत्तेजनात्मक शक्ति पनि हुन्छ जसकारण पुरुष हरु आफ्नो जिब्रो ले महिलाको पिसाब चलाउने वा पिएर पनि उत्तेजित हुन्छन्।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* सरसफाइ
* मूत्र

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मूत्र
रणधीर कपुर

रण धीर राज कपुर (जन्म १५ फेब्रुअरी १९४७) एक भारतीय अभिनेता, चलचित्र निर्माता र निर्देशक हुन् जसले हिन्दी सिनेमामा काम गरेका थिए। उहाँ १९७० को एक स्थापित अभिनेता हुनुहुन्थ्यो र दुई फिल्मफेयर पुरस्कार नामांकन प्राप्त गर्नुभयो। यद्यपि, १९८० को प्रारम्भमा उनको करियरमा गिरावट आयो, जस पछि उनी फिल्महरूमा कमै देखिन्थे। सन् १९८० को दशकदेखि रणधीर आफ्नी श्रीमतीसँग अलग्गै बस्दै आएका छन्। कपुर परिवारको हिस्सा, उनी अभिनेता-चलचित्र निर्माता राजका छोरा, अभिनेता पृथ्वीराजका नाति र स्वर्गीय अभिनेता ऋषि कपुर र राजीव कपुरका भाइ हुन्। श्री ४२० (१९५५) मा बाल कलाकारको रूपमा काम गरेपछि, कपुरले पारिवारिक नाटक कल आज और कल (१९७१) मा प्रमुख भूमिकाको साथ आफ्नो अभिनय र निर्देशनको सुरुवात गरे, बक्स अफिसमा मध्यम सफलता। त्यसपछि, जित (१९७२), हमराही (१९७४) र रोमान्टिक कमेडी जवानी दिवानी (१९७२), लफांगे (१९७५), पोंगा पंडित (१९७५) र रामपुर का लक्ष्मण (१९७२) जस्ता बहु-स्टारहरूमा कपुरको भूमिका निभ्यो। र हात की सफाई (१९७४) ले उनलाई हिन्दी सिनेमाको प्रमुख अभिनेताको रूपमा स्थापित गर्‍यो। उनको करियर १९८५ पछि अगाडि बढ्न असफल भयो, त्यसपछि उनले एक दशक भन्दा बढीको लागि अभिनय छोडे। यद्यपि, कपुर निर्देशित ब्लकबस्टर रोमान्टिक ड्रामा *हिना* (१९९१), दशकको सबैभन्दा व्यावसायिक रूपमा सफल चलचित्र साबित भयो - जसले उनलाई सर्वश्रेष्ठ निर्देशकको नामांकनको लागि फिल्मफेयर अवार्ड प्राप्त गर्‍यो र ओस्करमा भारतीय सबमिशनको रूपमा चयन गरियो। हालका वर्षहरूमा, कपुरले कहिलेकाहीँ आफ्नो सबैभन्दा ठुलो व्यावसायिक सफलताको साथ चलचित्रहरूमा फर्केका छन्, कमेडी हाउसफुल (२०१०), जसले विश्वव्यापी ₹ १ अर्ब (US $ 15 मिलियन) भन्दा बढी कमाए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:मुम्बईका अभिनेताहरू
श्रेणी:हिन्दी चलचित्र निर्देशकहरू
श्रेणी:पन्जाबी मानिसहरू
श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:सन् १९४७ मा जन्म
बान्ता

thumb|एक मानिस बान्ता गर्दै
**बान्ता** वा **उल्टी** भनेको मुख र कहिलेकाहीँ नाकबाट पेटको सामग्रीलाई अनैच्छिक, बलपूर्वक बाहिर निकाल्नु हो। बान्ता खाना विषाक्तता, ग्यास्ट्रोएन्टेराइटिस, गर्भावस्था, गति रोग, वा ह्याङ्गओभर जस्ता रोगहरूको परिणाम हुन सक्छ; वा यो मस्तिष्क ट्युमर, उच्च इन्ट्राक्रैनियल प्रेसर, वा विकिरणको अत्यधिक एक्सपोजर जस्ता रोगहरूको पछिको प्रभाव हुन सक्छ।

## जटिलताहरू 
ग्यास्ट्रिक सामग्री श्वासप्रश्वासमा प्रवेश गरेमा बान्ता खतरनाक हुन्छ। सामान्य परिस्थितिमा ग्याग रिफ्लेक्स र खोकीले यो हुनबाट रोक्छ; यद्यपि, यी सुरक्षात्मक रिफ्लेक्सहरू केही पदार्थहरू (मदिरा सहित) वा हल्का एनेस्थेसियाको प्रभावमा रहेका व्यक्तिहरूमा सम्झौता गरिन्छ।
### आकांक्षा
ग्यास्ट्रिकको मात्रा श्वासप्रश्वास नली मा प्रवेश गरेमा बान्ता हुनु खतरनाक हुन्छ। सामान्य परिस्थितिमा, ग्याग रिफ्लेक्स र खोकी ले यसलाई हुनबाट रोक्छ; यद्यपि, यी सुरक्षात्मक रिफ्लेक्सहरू निश्चित पदार्थहरू (रक्सी सहित) वा हल्का एनेस्थेटाइज्ड को प्रभावमा परेका व्यक्तिहरूमा सम्झौता गरिन्छ। व्यक्तिले निसास्सिन सक्छ र सास फेर्न सक्छ।
### निर्जलीकरण र इलेक्ट्रोलाइट असंतुलन
लामो समयसम्म र अत्यधिक बान्ताले शरीरमा पानी (निर्जलीकरण) को कमी गराउँछ, र इलेक्ट्रोलाइट स्थिति परिवर्तन गर्न सक्छ। ग्यास्ट्रिक बान्ताले एसिड र क्लोराइडको सिधै क्षति निम्त्याउँछ। परिणामस्वरूप क्षारीय ज्वार सँग मिलेर, यसले हाइपोक्लोरेमिक मेटाबोलिक एल्कालोसिस (कम क्लोराइड स्तरहरू उच्च  र  र रगतमा pH बढेको) र प्रायः हाइपोक्लेमिया (पोटासियम] कमी) निम्त्याउँछ। हाइपोक्लेमिया एसिडको क्षतिको लागि क्षतिपूर्ति गर्ने मिर्गौला को अप्रत्यक्ष परिणाम हो। खानाको सेवनको क्षतिसँगै व्यक्ति अन्ततः क्याशेक्टिक हुन सक्छ। पित्त एसिड र  सहित आन्द्राको सामग्रीको बान्ताबाट कम बारम्बार हुने घटना हुन्छ।

## उपचार 
एन्टिमेटिक एक औषधि हो जुन बान्ता र वाकवाकी विरुद्ध प्रभावकारी हुन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* पखाला

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:उल्टी
श्रेणी:शरीरका तरल पदार्थहरू
र्‍याल

thumb|बच्चाको ओठमा राल
**र्‍याल** (सामान्यतया **थुक**को रूपमा चिनिन्छ) मुखमा राल ग्रंथिहरू द्वारा उत्पादित र स्रावित एक बाह्य तरल पदार्थ हो। मानिसको राल लगभग ९९% पानी हुन्छ। रालले स्नेहन कार्य पनि गर्दछ, खानालाई भिजाउने र निल्न सुरु गर्न अनुमति दिन्छ, र मौखिक म्यूकोसालाई सुकाउनबाट बचाउँछ।

## कार्यहरू 
र्‍यालले खानाको पाचन र मौखिक स्वच्छताको रखरखावमा योगदान गर्दछ। सामान्य रालको कार्यविना दन्त क्षय, गिजाको रोग, र अन्य मौखिक समस्याहरूको आवृत्ति उल्लेखनीय रूपमा बढ्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:शरीरका तरल पदार्थहरू
त्रिपुरासुन्दरी गाउँपालिका, सिन्धुपाल्चोक

**त्रिपुरासुन्दरी गाउँपालिका** सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको ९ गाउँपालिकाहरू मध्येको एक गाउँपालिका हो। २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका घोर्थली (५-९), चोकटी, धुस्कुन, तौथली, पिस्कर र टेकनपुर गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या १२,०१४ रहेको छ भने यहाँ ३,६५१ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका गाउँपालिकाहरू
श्रेणी:बागमती प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎
राष्ट्रिय सभा निर्वाचन, २०७८

**नेपालको सङ्घीय संसद**को माथिल्लो सदन, राष्ट्रिय सभाका द्वितीय श्रेणीका २० जना अवकाश प्राप्त सदस्यहरू मध्ये १९ जनाको निर्वाचनका लागि २०७८ माघ १२ मा नेपालमा राष्ट्रिय सभाको निर्वाचन सम्पन्न भएको थियो।  राष्ट्रिय सभाका सदस्यहरू अप्रत्यक्ष मतपत्रद्वारा निर्वाचित हुन्छन् र ६ वर्षको कार्यकालको सेवा गर्दछन् जसमा एक तिहाइ सदस्यहरू प्रत्येक दुई वर्षमा सेवानिवृत्त हुन्छन्। तथापि, २०७४ मा दुई, चार र छ वर्षको कार्यकाल निर्धारण गर्न ग‍ोलाप्रथाद्वारा सम्पूर्ण सदन निर्वाचित भएको कारण सेवानिवृत्त सदस्यहरूले केवल चार वर्षको कार्यकाल मात्र पूरा गरेका थिए।

## निर्वाचन प्रणाली 
राष्ट्रिय सभाका सदस्यहरू नेपालका सातवटै प्रदेशहरूबाट निर्वाचित हुन्छन् र कुल ५९ सदस्यका लागि राष्ट्रपतिबाट तीन जना सदस्यहरू नियुक्त हुन्छन्। प्रत्येक प्रदेशबाट तीन जना महिला, एक जना दलित र एक जना अपाङ्गता भएका वा अल्पसङ्ख्यक सदस्य रहने व्यवस्था गरिएको छ।   यस निर्वाचनबाट निर्वाचित हुने सबै सदस्यहरू अवकाश प्राप्त सदस्यहरू सरहको श्रेणीबाट हुनुपर्नेछ।

*नेपालको नागरिक 
*३५ वर्ष पार भएको,
*नैतिक पतन भएको फौजदारी कसुरमा दोषी नठहरिएको,
*कुनै पनि सङ्घीय कानुनद्वारा अयोग्य नठहरिने, 
*कुनै पनि लाभको पद धारण नगरेको।

## निर्वाचनको समयरेखा 
महत्त्वपूर्ण मिति सूचीबद्ध गरिएको छ:

## गठबन्धन 
### + 
###  
## नतिजा 
सर्वोच्च अदालतले नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)को गठनलाई उल्ट्याएपछि यसको कुल ४७ सिट मध्येका सदस्यहरूको अर्को दल नेकपा (एमाले), नेकपा (माओवादी केन्द्र) र नेकपा (एकीकृत समाजवादी)लाई यहाँ देखाएको छ।

### विवरण 
## टिप्पणी 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालमा भएका निर्वाचनहरू
घ्याङलेख गाउँपालिका

'''''' सिन्धुली जिल्लाका ७ गाउँपालिकाहरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍अमले, बस्तीपुर, तामाजोर, नेत्रकाली र शान्तेश्वरी गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या १२,६५२ रहेको छ भने यहाँ २,८६८ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, सिन्धुली  

श्रेणी:सिन्धुली जिल्लाका गाउँपालिकाहरू
श्रेणी:बागमती प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎
हरिप्रसाद उप्रेती

**हरिप्रसाद उप्रेती** एक नेपाली राजनीतिज्ञ र वर्तमान रक्षा मन्त्री हुन्।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्, २०७९

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२
मूत्र

upright=0.5|thumb|मानव मूत्र को नमूना

**मूत्र** मानिस र अन्य धेरै जनावरहरूमा चयापचय को एक तरल उप-उत्पादन हो। मूत्र मृगौलाबाट मूत्रमार्ग हुँदै मूत्राशयमा जान्छ। पिसाब गर्दा मूत्रको माध्यमबाट शरीरबाट बाहिर निस्कन्छ। मूत्रले पृथ्वीको नाइट्रोजन चक्रमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। सन्तुलित पारिस्थितिक प्रणालीमा, मूत्रले माटोलाई उर्वर बनाउँछ र यसरी बिरुवाहरू बढ्न मद्दत गर्दछ। त्यसैले, मूत्रलाई मलको रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ। केही जनावरहरूले यसलाई आफ्नो क्षेत्र चिह्न लगाउन प्रयोग गर्छन्।

## रङ 
मूत्रको रूप फरक हुन्छ, मुख्यतया शरीरको हाइड्रेसनको स्तर, औषधि, यौगिकहरू र रङ्गहरू वा खानामा पाइने रङहरू वा रोगहरूसँगको अन्तरक्रियामा निर्भर गर्दछ। सामान्यतया, मूत्र रङहीन देखि एम्बर सम्मको पारदर्शी समाधान हो, तर सामान्यतया पहेँलो हुन्छ। पूर्व-औद्योगिक समयमा, मूत्र प्रयोग गरिन्थ्यो - सफा गर्ने तरल पदार्थको रूपमा।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* पिसाब

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मूत्र
श्रेणी:सरसफाई
लिसङ्खु पाखर गाउँपालिका

'''''' सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको ९ गाउँपालिकाहरू मध्येको एक गाउँपालिका हो। गाउँपालिका घोषणा गर्दा ठूलो धादिङ, अत्तरपुर, लिसङ्खु, जेठल, पेट्कु र ठूलोपाखर लगायतका गाविसहरू समावेश गरिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ११,७५० रहेको छ भने यहाँ ३,६९७ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* आधिकारिक वेबसाइट 

श्रेणी:सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका गाउँपालिकाहरू
श्रेणी:बागमती प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎
सानीभेरी गाउँपालिका

**सानीभेरी गाउँपालिका** नेपालको कर्णाली प्रदेशको पश्चिम रुकुम जिल्लाको एक गाउँपालिका हो। यो जिल्लाको ३ गाउँपालिकाहरू मध्ये एक हो। यस गाउँपालिकामा ११ वटा वडा रहेका छन्। २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका सिम्ली, गराइला, अर्मा, दुली गाविस वडा नं. १,२,३,७,८,९ र पुर्तिमकाँडा गाविस वडा नं. १,२,३,६,७,८ यसमा गाभिएका थिए। यस गाउँपालिकाको सिमाना पूर्वमा मुसिकोट नगरपालिका र बाँफिकोट गाउँपालिका, पश्‍चिममा जाजरकोट जिल्ला, उत्तरमा आठबिसकोट नगरपालिका र दक्षिणमा चौरजहारी नगरपालिका र त्रिवेणी गाउँपालिका रहेका छन्।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या २४,७५९ रहेको छ भने यहाँ ५,२९२ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू
श्रेणी:पश्चिम रुकुम जिल्लाका गाउँपालिकाहरू
पुथा उत्तरगङ्गा गाउँपालिका

'''''' लुम्बिनी प्रदेशको पूर्वी रुकुम जिल्लाका ३ गाउँपालिकाहरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा रन्मामैकोट, हुकाम, जाङ, तकसेरा, कोल र राङ्सी गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या १८,३०८ रहेको छ भने यहाँ ४,३६८ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, पूर्वी रुकुम, नेपाल 

श्रेणी:पूर्वी रुकुम जिल्लाका गाउँपालिकाहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎
जिग्मे थिन्ले

**जिग्मे थिन्ले** एक भुटानी राजनीतिज्ञ हुन् जो २० जुलाई १९९८ देखि ९ जुलाई १९९९, ३० अगस्ट २००३ देखि १८ अगस्ट २००४ र ९ अप्रिल २००८ देखि २८ अप्रिल २०१३ सम्म भुटानको प्रधानमन्त्री थिए।

थिन्लेको जन्म बुमथाङमा भएको थियो र पेन्सिलभेनिया स्टेट युनिभर्सिटीबाट स्नातक उपाधि प्राप्त गरेपछि सन् १९७६ मा निजामती सेवामा सामेल भए। उनकी श्रीमती रिन्सी डेमको २८ नोभेम्बर २०१८ मा बैङ्ककमा मृत्यु भयो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भुटानका प्रधानमन्त्रीहरू
गौरीगङ्गा नगरपालिका

'''''' कैलाली जिल्लाका ७ नगरपालिकाहरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा ‍चौमाला, मसुरिया र उदासीपुर (१,२,५) गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ६४,५५८ रहेको छ भने यहाँ १३,७८१ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, कैलाली

श्रेणी:कैलाली जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका नगरपालिकाहरू‎
हायु भाषा

**वायु** वा **हायु** एक चिनियाँ-तिब्बती भाषा हो जुन नेपालमा बागमती प्रदेशमा करिब १७४० मानिसहरूले बोल्ने गरिन्छ। बोलीहरूमा पाली गौ (पालि गाउ), मुडाजोर, सुकाजोर, रामेछाप, सिन्धुली, र मारिन खोला पर्छन्। 

यसको ध्वनीविज्ञान, लेक्सन र व्याकरणमा बलियो नेपाली प्रभावहरू छन्। यसको लेखन प्रणालीमा देवनागरी लिपि प्रयोग गरिएको छ। त्यहाँ भाषाको कुनै पनि एकभाषी स्पिकरहरू छैनन्, किनभने त्यहाँ बोल्ने जनसङ्ख्याले पनि नेपाली भाषा प्रयोग गर्दछ।

## भौगोलिक वितरण 
वायु नेपालको निम्न स्थानहरूमा बोलिन्छ।

* रामेछाप जिल्ला, बागमती प्रदेश: मुडाजोर र सुकाजोर गाउँहरू
* सिन्धुली जिल्ला: मानेदिही गाउँ

वायू महाभारत शृङ्खलाको दक्षिणतिर सूर्यकोशी उपत्यकामा बोलिन्छ। सुन कोशी नदीको दुबै छेउका पहाडहरूमा जातीय वायु बसोबास गर्छन् तर यो भाषा सूचीबद्ध गाउँहरूमा मात्र बोलिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:किराँती भाषा परिवार
श्रेणी:नेपालमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:बागमती प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:विषय–वस्तु–क्रिया भाषाहरू
श्रेणी:देवनागरी लिपिमा लेखिने भाषाहरू
सुनकोशी गाउँपालिका, सिन्धुली

**सुनकोशी गाउँपालिका** सिन्धुली जिल्लाका ७ गाउँपालिकाहरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा ‍कुशेश्वर दुम्जा, झागाझोली रातमाटा, पुरानो झागाझोली, सितलपाटी र मझुवा गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या १८,३७५ रहेको छ भने यहाँ ४,९८७ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, सिन्धुली  

श्रेणी:सिन्धुली जिल्लाका गाउँपालिकाहरू
श्रेणी:बागमती प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎
तामाङ भाषा परिवार

**तामाङ भाषाहरू** नेपालको हिमालयमा बोलिने चिनियाँ-तिब्बती परिवार हो।

## भाषाहरू 
* तामाङ भाषा
* गुरुङ (कम पारस्परिक बोधगम्यता भएका दुई प्रजाति)
* थकाली (सेके बोली सहित; जातीय रूपमा तामाङ)
* मनाङ भाषा
* छन्त्याल भाषा
* घले भाषाहरू (घले र कुटाङ): जातीय तामाङद्वारा बोलिने, सायद तामाङ्गिकसँग सम्बन्धित।
* काइके: सबैभन्दा भिन्न हुन सक्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालमा बोलिने भाषाहरू
रक्षा मन्त्री

**रक्षा मन्त्री** भनेको **रक्षा** मन्त्रालयको प्रभारी मन्त्रिपरिषद्को आधिकारिक पद हो, जसले सार्वभौम राज्यहरूमा सशस्त्र बलहरूलाई नियमन गर्दछ। रक्षा मन्त्रीको भूमिका देश अनुसार फरक हुन्छ; कतिपयमा मन्त्रीले  बजेटको सामान्य मामिला र उपकरण खरिदको मात्रै जिम्मा लिएका हुन्छन् ।  जबकि अन्य देशमा मन्त्री  परिचालन मिलिटरी चेन अफ कमाण्डको पनि अभिन्न अंग हुन्छन्।  रक्षा मन्त्रीलाई रक्षा मंत्री/ **Minister for Defense** (भारत),*Minister of National Defense (क्यानडा)*, **Secretary of Defense (संयुक्त राज्य अमेरिका )**, *Secretary of State for Defence (संयुक्त अधिराज्य)*, **Minister of War** वा केहि समान सम्बोधनले सम्बोधित गरिन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* रक्षा प्रमुख
* कमाण्डर-इन-चीफ
* रक्षा मन्त्रालय
* युद्ध क्याबिनेट
मुख्यमन्त्री

**मुख्यमन्त्री** एक निर्वाचित वा नियुक्त सरकार प्रमुख हो। मुख्यमन्त्री एक उप-राष्ट्रिय इकाई, अर्थात् एक प्रशासनिक उपविभाजन वा सङ्घीय घटक इकाईको कार्यकारी प्रमुख हो।

उदाहरणका लागि भारतका राज्यहरू (र कहिलेकाहीँ केन्द्र शासित प्रदेश) समावेश छ; अस्ट्रेलियाको क्षेत्र; श्रीलङ्का वा पाकिस्तानको प्रदेश; नेपालको सङ्घीय प्रदेश; फिलिपिन्सको स्वायत्त क्षेत्र; वा बेलायती समुद्रपार क्षेत्र जसले स्व-शासन हासिल गरेका छन्। यसलाई राजतन्त्र बिनाको मलय राज्यका सरकार प्रमुखहरूलाई दिइएको शीर्षकको अङ्ग्रेजी संस्करणको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्छ।

यो पद/शीर्षक आइल अफ म्यानको किरीटाधिन क्षेत्र (सन् १९८६ देखि), गार्नजी (सन् २००४ देखि) र जर्सीमा (सन् २००५ देखि) पनि प्रयोग गरिन्छ।

सन् २०१८ मा गणतन्त्र सिएरा लियोनले नियुक्त मुख्यमन्त्रीको भूमिका सिर्जना गरेको थियो, जुन अर्ध-राष्ट्रपतीय प्रणालीमा प्रधानमन्त्री जस्तै हो। त्यसअघि सन् १९५४ देखि १९५८ को बीचमा मिल्टन मार्गाईको मात्र समान स्थान थियो।

## अर्थ र भूमिका 
सामान्यतया तल्लो दर्जाको साथ यो शीर्षक/पदले पहिलो मन्त्री वा मन्त्री-राष्ट्रपतिको रूपमा समान निर्माण र भूमिका कायम गरेको हुन्छ। यस भूमिका वेस्टमिन्स्टर सरकारको प्रणाली भित्र सन्दर्भ गर्दछ जसले सामान्यतया कार्यकारी सरकारी विभागहरू (मन्त्रालयहरू)को नेतृत्व गर्दछ। मुख्यमन्त्रीलाई 'समानमध्ये पहिलो' भनेर बुझिन्छ। मुख्यमन्त्री आफ्नो राज्य वा प्रदेश भित्र मन्त्रिपरिषद्को अध्यक्ष र संसदमा मुख्य शासक राजनीतिक दलको नेता हुन्छन्। नेपालको सन्दर्भमा नेपालका सात प्रदेशहरूमा सातै जना मुख्यमन्त्रीहरू छन्।

## विश्वका देशहरूमा मुख्यमन्त्री 
* अस्ट्रेलियाली राजधानी क्षेत्रको मुख्यमन्त्री
* अस्ट्रेलियाको उत्तरी क्षेत्रको मुख्यमन्त्री
* म्यानमारको मुख्यमन्त्री
* गार्नजीको मुख्यमन्त्री
* जिब्राल्टारको मुख्यमन्त्री
* मुख्यमन्त्री (भारत)
* जर्सीको मुख्यमन्त्री
* आइजल अफ म्यानको मुख्यमन्त्री
* मोन्टेसेराटको,मुख्यमन्त्री
* मलेसियाको मुख्यमन्त्री
* मुख्यमन्त्री (नेपाल)
* मुख्यमन्त्री (पाकिस्तान)
* फिलिपिन्सको बाङ्सामोरोको मुख्यमन्त्री
* सेन्ट हेलेनाको मुख्यमन्त्री
* सिएरा लियोनको मुख्यमन्त्री
* सिङ्गापुरको मुख्यमन्त्री
* श्रीलङ्काको मुख्यमन्त्री
* मण्डले क्षेत्रको मुख्यमन्त्री
* गलमुदगको मुख्यमन्त्री (सोमालिया)
## यो पनि हेर्नुहोस् 
* संवैधानिक राजतन्त्र
* प्रदेश प्रमुख
* संसदीय दलको नेता

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:सरकार प्रमुख
थकाली भाषा

**थकाली भाषा** मुख्यतया म्याग्दी र मुस्ताङ जिल्लामा थकाली जनताले बोल्ने नेपालको एक चिनियाँ-तिब्बती भाषा हो। यसको बोलीहरूमा सीमित पारस्परिक सुगमता छ।

## भौगोलिक वितरण 
थकाली धौलागिरी अञ्चलको मुस्ताङ जिल्लाको काली गण्डकी नदी उपत्यकाको बीचमा र कालीगण्डकी खोंच (थक खोला पनि भनिन्छ) को माथिल्लो भागमा बोलिन्छ। थकाली क्षेत्रलाई एकातर्फ अन्नपूर्ण हिमाल र अर्कोतर्फ धवलागिरी हिमाल, दक्षिणमा तातोपानी गाउँ र उत्तरमा जोमसोमले घेरेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:तामाङ भाषाहरू
श्रेणी:देवनागरी लिपिमा लेखिने भाषाहरू
श्रेणी:सम्भोट लिपिमा लेखिने भाषाहरू
कागटे भाषा

**कागते** वा **स्युबा** नेपालको रामेछाप जिल्लामा मुख्यतया कागते मानिसहरूले बोल्ने तिब्बती भाषाहरूको उपसमूहको भाषा हो। कागटे एक उपनाम हो। यो 'कागज निर्माता'को पेशाको लागि नेपाली शब्द हो, यसले समुदायको पहिलेको पेशालाई झल्काउँछ।

## अन्य भाषाहरूसँगको सम्बन्ध 
स्युबा र अन्य केइरोङ-योल्मो प्रजातिहरू बीच आपसी समझदारीको भिन्नता छ। यो योल्मो भाषासँग सबैभन्दा नजिकको सम्बन्ध छ, र परिवारमा अन्य भाषाहरूसँग धेरै टाढा सम्बन्धित छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:बागमती प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:देवनागरी लिपिमा लेखिने भाषाहरू
नारायणी सेना

**नारायणी सेना**, **नारायण गोप**, **गोपायन**     वा **यादव सेना**, द्वारका राज्यको भगवान कृष्णको सेना हो . नारायणी सेनालाई सर्वकालीन सर्वोच्च सेना भनिन्छ। *महाभारतमा* यो सबै अभिर जातिको रूपमा वर्णन गरिएको छ।  तिनीहरू प्रतिद्वन्द्वी राज्यहरूको लागि  खतरा थिए। नारायणी सेनाको डरले धेरै राजाहरूले द्वारकासँग लड्ने प्रयास गरेनन्। किनभने द्वारकाले कृष्णको राजनीति र यादवहरूको प्रतिभाको माध्यमबाट अधिकांश खतराहरू क्रमबद्ध गर्यो। नारायणी सेनाको प्रयोग गरेर, यादवहरूले आफ्नो साम्राज्य भारतको अधिकांश भागमा विस्तार गरे।   

## नारायणी सेनाको रचना 
नारायणी सेनामा कृष्णका १८,००० दाजुभाइ र भाइहरू थिए। सेनामा ७ महारथी (कृष्ण, बलराम, साम्ब, आहुका, चारुदेष्ण, चक्रदेव र सात्यकी ) र ७ अतिरथी ( कृतवर्मा, अनाधृष्टि, सामिका, समितिन्जय, कङ्क, शङ्कु, कुन्ती थिए।।
## यो पनि हेर्नुहोस्
* अभिर
* यादव
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
मनाङ भाषा

**मनाङ भाषा** नेपालमा बोलिने चिनियाँ-तिब्बती भाषा हो। भाषाहरूको भाषिक विशेषताहरूमा उच्च स्तरको समानताको कारणले, तामाङ, गुरुङ, थकाली र मनाङ्बालाई सन्दर्भ गर्दै, मनाङ र यसको सबैभन्दा नजिकका भाषाहरू प्राय: साहित्यमा तामाङ भाषाहरूको रूपमा लेखिन्छन्। २०११ को राष्ट्रिय जनगणना अनुसार नेपालको कुल जनसङ्ख्यामध्ये २% मातृहरू मनाङ भाषा हो। 

## किस्महरू 
* मनाङ
* नरफु भाषा
* ग्याल्सुस्दो
* न्येशंगते

## स्थिति 
यो भाषा अलिखित छ र लगभग मनाङ जिल्ला भित्र मात्र बोलिने छ, जसले यसलाई धम्कीको रूपमा वर्गीकृत गरेको छ, वक्ताहरूको सङ्ख्या घट्दै गएको छ। तिब्बतको निकटताका कारण, साथै यस क्षेत्रमा फैलिएको विभिन्न विश्वव्यापी भाषाहरूका कारण, मातृभाषाको प्रयोग नयाँ भाषाहरूको पक्षमा घट्दै गएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:तामाङ भाषाहरू
श्रेणी:सम्भोट लिपिमा लेखिने भाषाहरू
याक्खा भाषा

**याक्खा भाषा** नेपालको केही भाग, दार्जिलिङ जिल्ला र सिक्किममा बोलिने भाषा हो। याक्खा बोल्ने गाउँहरू अरुण नदीको पूर्वमा, संखुवासभा जिल्लाको दक्षिणी भागमा र नेपालको धनकुटा जिल्लाको उत्तरी भागमा अवस्थित छन्।

वंशानुगत रूपमा, याक्खा पूर्वी किराँती भाषाहरूसँग सम्बन्धित छ र धेरै लिम्बू भाषाहरूको साथ एक उपसमूहमा छ, जस्तै बेल्हारे, आठपारे, चिन्ताङ र चुलुङ। यद्यपि जातीय रूपमा, याक्खा मानिसहरूले आफूलाई लिम्बू जस्ता अन्य किराँती समूहहरू भन्दा फरक ठान्छन्।

## भौगोलिक वितरण 
* मुगाखोला र सिनुवाखोलाको बीचमा धनकुटा जिल्लाको अरुण नदीको पूर्वी किनारमा, प्रदेश नम्बर १, नेपालको मुगा, पाखरिबास र फलाँटे गाउँहरूमा बोलिने गरिन्छ।
* फाङ्दुवाली पाखरिबास गाविस, धनकुटा जिल्ला, प्रदेश नम्बर १, नेपालको मुगाखोला हेडवाटर माथि बोलिन्छ।
* लुम्बा-याक्खा अर्खौले जितपुर र मारेक कटहरे गाविसको उत्तरी धनकुटा जिल्ला, प्रदेश नम्बर १, नेपाल मा बोलिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:किराँती भाषा परिवार
श्रेणी:नेपालमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:सिक्किममा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:देवनागरी लिपिमा लेखिने भाषाहरू
सोवा रिग्पा

thumb
सोवा रिग्पा (तिब्बती: བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་, Wylie: Ggso ba rigpa) एक प्राचीन निको पार्ने अभ्यास हो, जसमा हिमालय क्षेत्रहरूमा अभ्यास गरिन्छ। सोवा-रिग्पा, हिमालय क्षेत्रमा 'भोट उपचार' वा 'आम्ची' भनेर चिनिन्छ, विश्वको सबैभन्दा पुरानो उपचार प्रणाली मध्ये एक हो।

यो विधि हीमालय क्षेत्र अन्तर्गतका जम्मू र कश्मीरको लद्दाख क्षेत्र, लाहौल-स्पीति (हिमाचल प्रदेश),हुम्ला,डोल्पा,मुस्ताङ, सिक्किम, अरुणाचल प्रदेश र दार्जिलिङ (पश्चिम बंगाल) मा प्रयोग गरिन्छ। सोवा-रिग्पाका सिद्धान्तहरू र अभ्यासहरू आयुर्वेदसँग मिल्दोजुल्दो छन् र परम्परागत चिनियाँ चिकित्साका केही सिद्धान्तहरू समेत समावेश छन्। सोवा रिग्पाका अभ्यासकर्ताहरूले हेरेर, छोएर र प्रश्न सोधेर उपचार गर्छन्।

यो विधि भगवान बुद्धले २५०० वर्षअघि सुरु गरेको विश्वास गरिन्छ। पछि जिवाक, नागार्जुन, वाग्भट्ट र चन्द्रनन्दन जस्ता प्रसिद्ध भारतीय विद्वानहरूले यसलाई अगाडि बढाए। यसको २५०० वर्ष भन्दा बढीको इतिहास छ। सोवा-रिग्पा प्रणाली, धेरै पुरानो भए पनि, भर्खरै मात्र मान्यता प्राप्त भएको छ। यो प्रणाली दम, ब्रोन्काइटिस, गठिया जस्ता पुरानो रोगहरु को लागी प्रभावकारी मानिन्छ।

सोवा-रिग्पाका आधारभूत सिद्धान्तहरू निम्नानुसार छन्

(१) उपचारका लागि शरीर र मनको विशेष महत्त्व छ

(२) रोग प्रतिरोधि उपचार

(3) औषधि विज्ञान।

सोवा-रिग्पाले मानव शरीरको निर्माणमा पाँच भौतिक तत्वहरूको महत्त्व, विकारहरूको प्रकृति र तिनको उपचारमा जोड दिन्छ। उत्तर प्रदेश र कर्नाटकमा सोवा-रिग्पाका केही शैक्षिक संस्थाहरू छन्।

## पनि हेर्नुहोस् 
## सन्दर्भहरू
विधान सभा

**राज्य विधान सभा**,  वा **सासाना सभा**, भारतका राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशहरूमा अवस्थित एक विधायी निकाय हो। २८ राज्यहरू र ३ केन्द्र शासित प्रदेशहरूमा एक सदनात्मक राज्य विधायिकाको साथ, यो एकमात्र विधायी निकाय हो। ६ राज्यहरूमा यो राज्यको द्विसदनीय राज्य विधायिकाहरूको तल्लो सदन हो र माथिल्लो सदन राज्य विधान परिषद् हो। ५ केन्द्र शासित प्रदेशहरू भारत सरकारद्वारा प्रत्यक्ष रूपमा शासित छन् र यसको कुनै विधायी निकाय छैन।

विधान सभाका प्रत्येक सदस्य (सांसद) एकल-सदस्य निर्वाचन क्षेत्रहरूद्वारा ५-वर्ष कार्यकालको लागि प्रत्यक्ष रूपमा निर्वाचित हुन्छन्। भारतको संविधानले एक राज्य विधान सभामा ६० भन्दा कम र ५०० भन्दा बढी सदस्यहरू नहुने व्यवस्था गरेको छ। तथापि, गोवा, सिक्किम, मिजोरम र केन्द्र शासित प्रदेश पुदुच्चेरी संसदको एक अधिनियम मार्फत अपवाद रहेको छ जहाँ ६० भन्दा कम सदस्यहरू छन्। मुख्यमन्त्रीको अनुरोधमा वा सत्तारुढ बहुमत प्राप्त दल वा गठबन्धनविरुद्ध अविश्वासको प्रस्ताव पारित भएमा राज्यपालले आपतकालीन अवस्थामा राज्य विधान सभा विघटन गर्न सक्नेछ।

## वर्तमान विधान सभाहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:भारतको राज्य विधान सभाहरू
डोलप्रसाद अर्याल

**डोलप्रसाद अर्याल** एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्, जो वि.सं. २०७९ माघमा २० दिनका लागि प्रचण्ड नेतृत्वको सरकारमा श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्री थिए। वि.सं. २०७९ को निर्वाचनमा खस जनताको वर्गबाट समानुपातिक प्रतिनिधिका रूपमा निर्वाचित भएका उनी विघटित प्रतिनिधि सभाका पूर्व सदस्य हुन्।

साथै उनी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का उपसभापति पनि हुन्।  नेपाली नागरिकता पुन: प्राप्त गरेपछि दुई दिनपछि लामिछाने पुनः अध्यक्ष चुनिएका थिए।

त्यसपछि पुनः लामिछाने सहकारी मुद्दामा कारागारमा रहँदा पनि कार्यवाहक सभापतिको भूमिका निर्वाह गरेका थिए। अहिले लामिछाने कारागार मुक्त भएपछि पुनः उपसभापति पदमा कायम छन्। 

उनी दुई पटक श्रममन्त्री बनेका थिए। जेनजी आन्दोलनपछि भएको संसद् विघटनपछि घोषित फागुन २१ को निर्वाचनका लागि रास्वपाबाट काठमाडौँ निर्वाचन क्षेत्र नं. ९ को उम्मेदवार बनेका छन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू
मुरारि

**मुरारि** (   &#x27; मुराको बध गर्ने  &#x27; ) हिन्दू देवता कृष्णको एक नाम हो । मुरा  नामको असुरको बध गरेर यो नाम पाएका थिए । 

**मुरारीले**  निम्न शीर्षकलाई पनि जनाउँछ । :

## मानिसहरू 
* मुरारी (लेखक) (लगभग ९औं शताब्दी ईस्वी), संस्कृत नाटकीय कवि र *अनारघरघव*का लेखक
* सर्वेश मुरारी, भारतीय सिनेमेटोग्राफर
* कृष्ण मुरारी मोघे (जन्म: १९४७), भारतीय राजनीतिज्ञ
* मुरारी लाल शर्मा नीरस (जन्म: १९३६), भारतीय लेखक
* मुरारिराज शर्मा (१९५१-२०२०), बेलायतको लागि नेपाली राजदुत/ संयुक्त राष्ट्र संघका लागि नेपाली राजदूत
अपभ्रंश

**अपभ्रंश** (, प्राकृत: अवहन्स), आधुनिक भाषाहरूको उदय हुनु अघि उत्तरी भारतमा बोलिने र साहित्यिक संरचनाको सबैभन्दा जीवन्त र प्रभावशाली भाषा हो। भाषिक दृष्टिकोणबाट, अपभ्रंश भारतीय आर्य भाषा परिवारको मध्यकालको अन्तिम चरण हो, जुन प्राकृत र आधुनिक भाषाहरूको बीचमा रहेको स्थान हो। अपभ्रंश शब्द पतञ्जलिदेखि नै देशी व्याकरणकारहरूले प्रयोग गरेको शब्द हो। संस्कृतमा अपभ्रंशको शाब्दिक अर्थ "भ्रष्ट" वा "गैर-व्याकरणीय भाषा" हो, जुन संस्कृत व्याकरणको मानकबाट विचलित हुन्छ।

## इतिहास 
प्राकृत शब्द, जसमा पाली भाषा समावेश छ, उत्तर भारतका स्थानीय भाषाहरूका लागि आवरण शब्दको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्छ जुन सम्भवतः चौथो देखि आठौँ शताब्दीसम्म बोलिन्थ्यो, तर केही विद्वानहरूले सम्पूर्ण मध्य आर्य भाषा अवधिको लागि शब्द प्रयोग गर्छन्। मध्य आर्य भाषाहरू क्रमशः अपभ्रंश बोलीहरूमा रूपान्तरित भए, जुन १३औँ शताब्दीसम्म प्रयोग गरिन्थ्यो। अपभ्रंशहरू पछि आधुनिक आर्य भाषाहरूमा विकसित भए। यी अवधिहरूको सीमाहरू अलिकति धुंधला छन्, कडा रूपमा कालानुक्रमिक छैनन्।

अपभ्रंशको प्रयोगको प्रारम्भिक उदाहरण कालिदासको विक्रमोर्वशियम हो, जब पुरुरवासले जङ्गलमा रहेका जनावरहरूलाई बेपत्ता भएको आफ्नो प्रेमीका बारे सोध्छन्। अपभ्रंशमा रचनाहरू १८औँ शताब्दीसम्म जारी रह्यो, जब भगवतिदासले मिगनकलेहा चारिउ लेखेका थिए।
* पैशाची: लहन्डा, पन्जाबी
* ब्राचड: सिन्धी
* महाराष्ट्री प्राकृत: मराठी भाषा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:आर्य भाषा परिवार
श्रेणी:भारतमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:उत्तर भारत
श्रेणी:देवनागरी लिपिमा लेखिने भाषाहरू
द्रविड

**द्रविड** शब्दले निम्न कुराहरूलाई चिनाउँदछ :

* दक्षिण भारत, भारतीय राष्ट्रिय गानमा द्रविड भनिएको क्षेत्र
* द्रविड भाषा परिवार, मुख्यतया दक्षिण भारतमा बोलिने भाषाहरूको परिवार
* द्रविड़ विश्वविद्यालय, आन्ध्र प्रदेशमा स्थित एक विश्वविद्यालय
* राहुल द्रविड, भारत क्रिकेट टिमका भूतपूर्व खेलाडी
बागमती प्रदेशको मुख्यमन्त्री

**बागमती प्रदेशको मुख्यमन्त्री** बागमती प्रदेशको सरकार प्रमुख हो। नेपालको संविधान २०७२को धारा १६७ बमोजिम प्रदेश प्रमुखले मुख्यमन्त्रीको नियुक्त गर्ने व्यवस्था छ। मुख्यमन्त्री पाँच वर्ष वा प्रदेश सभा विघटन नभएसम्म पदमा रहन्छन्।

बागमती प्रदेशका वर्तमान मुख्यमन्त्री नेपाली काङ्ग्रेसका बहादुर सिंह लामा हुन्। उनी २०८१ साउन ९ मा, मुख्यमन्त्रीमा नियुक्त भएका थिए।

## योग्यता 
नेपालको संविधान २०७२ले मुख्यमन्त्रीपदका लागि योग्य हुनका लागि आवश्यक योग्यता निर्धारण गरेको छ। मुख्यमन्त्रीले प्रदेश सभा सदस्य बन्नका लागि योग्यता पूरा गरेको हुनुपर्दछ।

प्रदेश सभाको सदस्य हुनु पर्दछ:

*एक नेपाली नागरिक
*सम्बन्धित प्रदेशको मतदाता
*२५ वर्ष वा सो भन्दा बढी उमेरका
*कुनै पनि फौजदारी कसुरमा दोषी ठहर नभएको 
*कुनै पनि कानूनद्वारा अयोग्य घोषित नभएको र
कुनै पनि लाभको पद धारण नगरेको

यसका साथै मुख्यमन्त्री प्रदेशसभामा बहुमत प्राप्त दलको संसदीय दलको नेता हुनुपर्नेछ। यदि कुनै दलसँग बहुमत छैन भने अन्य दलको समर्थनमा मुख्यमन्त्रीसँग प्रदेश सभामा बहुमत हुनैपर्छ। निर्वाचन भएको तीस दिनभित्र मुख्यमन्त्री नियुक्त नभएमा वा प्रदेश सभाबाट विश्वासको मत प्राप्त गर्न नसकेमा प्रदेशसभामा सबैभन्दा बढी सिट प्राप्त गर्ने दलको संसदीय दलको नेतालाई मुख्यमन्त्री नियुक्त गरिन्छ। यदि यसरी नियुक्त गरिएको मुख्यमन्त्रीले प्रदेश सभामा विश्वासको मत प्राप्त गर्न असफल भएमा, कुनै पनि प्रदेश सभा सदस्यले दलगत निष्ठाको बावजूद संसदमा बहुमत प्राप्त गर्न सक्दछ, उसलाई मुख्यमन्त्री नियुक्त गर्ने व्यवस्था रहेको छ। यदि यी मुख्यमन्त्रीले पनि विश्वासको मत प्राप्त गर्न असफल भएमा प्रदेश प्रमुखले सभा भङ्ग गर्छन् र नयाँ चुनावको आह्वान गरिन्छ।

## बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्रीहरूको सूची 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:बागमती प्रदेश
श्रेणी:नेपालका मुख्यमन्त्रीहरू
घिरिङ राज्य

**घिरिङ राज्य** चौबिसी राज्यको नामले चिनिने २४ राज्यहरूको परिसङ्घमा एक सानो राज्य थियो। घिरिङ पहिले तनहुँ राज्यको एक भाग थियो। उनीहरूका भाइहरूले राज्यलाई तीन उप-विभाजनमा विभाजन गरेपछि यो स्वतन्त्र भएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू
श्रेणी:नेपालको इतिहास
दरदेली भाषा परिवार

**दरदेली भाषाहरू** (**दर्देली**, **दार्दी**, **दरदु** वा **पिसाका**) उत्तरी पाकिस्तान, उत्तरपश्चिम भारत र उत्तरपूर्वी अफगानिस्तानका केही भागहरूमा बोलिने धेरै हिन्द-आर्य भाषाहरूको समूह हो। "दर्दी" शब्द कुनै जातीय वा भाषिक आधारको सट्टा हिन्द-आर्य भाषाहरूको उत्तरपश्चिमी समूहलाई जनाउनको लागि प्रयोग गरिएको भौगोलिक कन्वेंशन मात्र हो। यी भाषा बोल्नेहरूबीच न जातीय एकता छ न त भाषाहरू एउटै पुर्खाको रूपमा पत्ता लगाउन सकिँदैन।

## उपविभागहरू 
दरदेली भाषाहरूलाई निम्न उप-परिवारहरूमा व्यवस्थित गरिएको छ:

* **पूर्वी दरदेली भाषाहरू:**
** कश्मीरी भाषाहरू: कश्मीरी, पोगली, किश्तवारी;
** शिना भाषाहरू: शिना, ब्रोक्सकाट, कलकोटी, कोहिस्तानी शिना, कुण्डल शाही, पलुला, सावी, उशोजी;
** कोहिस्तानी भाषाहरू: कोहिस्तानी, बटेरी, चिलिसो, गौरो, गवरी, तिराही, तोरवाली, वोटापुरी-कटारक़लाई, माङ्कियाली
* **चित्राली भाषाहरू**: चित्राल कलशा (उर्त्सुनिवार), खोवर
* **पसायी भाषाहरू**
* **कुनार भाषाहरू**: दामेली

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* हिन्द-आर्य भाषाहरू
* पहाडी भाषाहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 

श्रेणी:आर्य भाषा परिवार
अर्धमागधी प्राकृत

**अर्धमगधी प्राकृत** एक मध्य हिन्द-आर्य भाषा थियो र आधुनिक बिहार र उत्तर प्रदेशमा बोलिने र केही प्रारम्भिक बौद्ध र जैन नाटकहरूमा प्रयोग भएको नाटकीय प्राकृत थियो। यो सम्भवतः पाली र पछि शौरसेनी प्राकृतसँग सम्बन्धित केन्द्रीय हिन्द-आर्य भाषाथियो। यसलाई मूलतः स्थानीय भाषा मगधी प्राकृतको पूर्ववर्ती मानिएको थियो, त्यसैले नाम (शाब्दिक रूपमा "आधा-मागधी")।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* प्राकृत
* हिन्दुस्तानी भाषा
* पाली भाषा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:प्राकृत भाषाहरू
महाराष्ट्री प्राकृत

**महाराष्ट्री प्राकृत** प्राचीन तथा मध्यकालीन भारतको मराठी र कोङ्कणी भाषाको पुर्खा हो। प्राकृतहरूको उदय ईसापूर्व दोस्रो सहस्राब्दीको मध्यमा भएको हो जब तिनीहरू वैदिक संस्कृतसँगै अवस्थित थिए र पछि उच्च विकसित साहित्यिक भाषाहरूमा विकसित भए।

## जनसाङ्ख्यिकी 
सबै प्राकृत भाषाहरूमा महाराष्ट्री सबैभन्दा प्रमाणित भाषा हो। यो मालवा र राजपुताना (उत्तर) देखि कृष्णा नदी र तुङ्गभद्रा नदी क्षेत्र (दक्षिण) सम्म बोलिन्थ्यो। इतिहासकारहरू सहमत छन् कि महाराष्ट्री र अन्य प्राकृत भाषाहरू अहिलेको आधुनिक महाराष्ट्रमा प्रचलित थिए। महाराष्ट्री पश्चिमी भारत र दक्षिणी कन्नड भाषी क्षेत्रमा पनि व्यापक रूपमा बोलिन्थ्यो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:भारतमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:प्राकृत भाषाहरू
श्रेणी:आर्य भाषा परिवार
गान्धारी भाषा

**गन्धारी** उत्तरपश्चिम भारतीय उपमहाद्वीपमा अवस्थित गन्धार क्षेत्रमा मुख्यतया ईसापूर्व तेस्रो शताब्दी र चौथो शताब्दीको बीचमा पाइने प्राकृत भाषा हो। भाषिक प्रमाणहरूले दर्दी भाषाहरूका केही समूहहरूलाई गन्धारीसँग जोड्छन्। दर्दी भाषाहरू, अब सबै आफ्नो मूल जन्मभूमिबाट विस्थापित भइरहेका छन्, एक पटक यस क्षेत्रमा व्यापक रूपमा फैलिएका थिए र सम्भवतः गन्धार क्षेत्रको प्राचीन बोलीहरूबाट आएका हुन्।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* प्राकृत

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:प्राकृत भाषाहरू
श्रेणी:आर्य भाषा परिवार
अवहट्ठ

**अवहट्ठ** (अन्ततः संस्कृत अपशब्द 'अर्थहीन ध्वनी' बाट) हिन्द-आर्य भाषाहरूको पूर्वी समूहको विकासको चरण हो। पूर्वी समूहमा असमिया, बङ्गाली, भोजपुरी, मगही, मैथिली र उडिया जस्ता भाषाहरू छन्। 

अबाहट्टलाई अपभ्रंश चरणको अनुसरण गर्ने मानिन्छ, अर्थात् ती अपभ्रंशहरू मगधी प्राकृतबाट व्युत्पन्न भएका हुन्। अपभ्रंश र अबहट्टा धेरै लोकप्रिय भए, विशेष गरी आम जनतामा। यसले भारतीय उपमहाद्वीपको उत्तरी आधा भागमा सम्पर्क भाषाको रूपमा काम गर्यो।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* प्राकृत
* विद्यापति

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:प्राकृत भाषाहरू
श्रेणी:आर्य भाषा परिवार
श्रेणी:पूर्वी आर्य भाषा परिवार
शौरसेनी प्राकृत

**शौरसेनी प्राकृत** मध्य हिन्द-आर्य भाषा र नाटकीय प्राकृत थियो। शौरसेनी उत्तरी मध्ययुगीन भारतमा नाटकमा प्रयोग हुने मुख्य भाषा थियो। प्राकृतहरू मध्ये, शौरसेनीलाई शास्त्रीय संस्कृतसँग सबैभन्दा नजिकको सम्बन्ध भनिन्छ किनभने यो मध्यदेशको पुरानो भारतीय हिन्द-आर्य बोलीबाट आएको हो जसमा शास्त्रीय संस्कृत मुख्य रूपमा आधारित थियो।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* प्राकृत
* हिन्दुस्तानी भाषा
* सौराष्ट्र भाषा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:प्राकृत भाषाहरू
श्रेणी:आर्य भाषा परिवार
श्रेणी:उत्तर भारत
अशोक प्राकृत

**अशोक प्राकृत** (वा **अशोक धम्मलिपी**) मौर्य साम्राज्यका सम्राट अशोकलाई श्रेय दिएका अशोकका सम्पादकहरूमा प्रयोग हुने मध्य हिन्द-आर्य बोलीको निरन्तरता हो। सम्पादकहरू दक्षिण एसियाभरि स्मारक स्तम्भ र चट्टानहरूमा शिलालेख हुन्। अशोक प्राकृत एक पुरानो हिन्द-आर्य बोलीको वंशज हो जुन वैदिक संस्कृतसँग नजिकबाट सम्बन्धित छ, जुन अवसरमा प्रोटो-हिन्द-आर्य बाट पुरातात्विकताको संरक्षण गरेर भिन्न हुन्छ।

## बोलीहरू 
अशोकन सम्पादकहरूमा तीनवटा बोली समूहहरू प्रमाणित छन्, ध्वनीशास्त्रीय र व्याकरणीय इडियोसिंक्रसीहरूमा आधारित छन् जुन पछिको मध्य हिन्द-आर्य भाषाहरूमा भएको विकाससँग मेल खान्छ:

* **पश्चिमी**: उल्लेखनीय रूपमा, यो बोली पालीसँग राम्रोसँग मेल खान्छ, बौद्ध धर्मको मनपर्ने मध्य हिन्द-आर्य भाषा।
* **उत्तरपश्चिमी**: यी सुविधाहरू आधुनिक दर्दी भाषाहरूसँग साझेदारी गरिएका छन्।
* **पूर्वी**: मानक प्रशासनिक भाषा, धौली र जौगडा मा शिलालेख द्वारा उदाहरण र मौर्य साम्राज्यको भौगोलिक कोर मा प्रयोग।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* प्राकृत

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:आर्य भाषा परिवार
श्रेणी:भारतमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:प्राकृत भाषाहरू
तमिल लिपि

**तमिल लिपि** () एउटा अक्षरात्मक लिपि हो जुन तमिल भाषा र भारत, श्रीलंका, मलेशिया, सिङ्गापुर, इन्डोनेसियाका तमिल भाषीहरू प्रयोग गर्छन। यो भारतीय गणतन्त्रको आधिकारिक लिपिहरू मध्ये एक हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:ब्राह्मी लिपिहरू
श्रेणी:अक्षरात्मक लिपिहरू
श्रेणी:भारतका आधिकारिक लिपिहरू
लिपि