सन् २०२० बङ्गलादेशमा कोरोना विषाणु महामारी

**बङ्गलादेशमा कोरोना विषाणुको महामारी**ले (), (उच्चारण:२०२० बाङ्लादेशे कोरोनाभाइरासेर बोइश्विक महामारी), बङ्गलादेशमा फैलिरहेको रोगको तीव्र प्रकोप र तीव्र प्रसारणलाई जनाउँछ जुन हाल विश्वव्यापी रूपमा फैलिरहेको कोरोना विषाणु महामारीको एक अंश हो। कोरोना विषाणु विश्वव्यापी महामारी  को सुरूवात एक नयाँ किसिमको कोरोनाविषाणु (सार्स कोभ-२)को सङ्क्रमणको रूपमा मध्य चीनको उहान सहरमा सन् २०१९ को मध्य डिसेम्बरमा भएको थियो। कोरोनाको सङ्क्रमण विश्वभर फैलिन थालेपछि २३ जनवरी २०२० मा विश्व स्वास्थ्य्य सङ्गठनले अन्तर्राष्ट्रिय चिन्ताको सार्वजनिक स्वास्थ्य्य आपतकाल घोषणा गरेको थियो। विश्व स्वास्थ्य्य सङ्गठनले यस रोगलाई व्यापक रूपमा फैलन सक्ने सम्भावना पहिले देखिनै दिएको थियो भने चिनियाँ नयाँ वर्षको नजिक यो चीनको उहान सहरबाट महामारीको रूपमा फैलिएको थियो।

चीनबाट नयाँ किसिमको कोरोना भाइसको पहिलो उत्पत्तिपछि बङ्गलादेशमा कोभिड १९ को पहिलो मामला ७ मार्च २०२० का दिन र सोही रोगबाट पहिलो मृत्यु १६ मार्च २०२० को दिन भएको थियो। १० जुन २०२० सम्म बङ्गलादेशको स्वास्थ्य्य विभागका अनुसार बङ्गलादेशमा कोभिड १९ रोगका लागि कुल ४,४१,९५८ मानिसहरूको परीक्षण गरिएको थियो जसमा पछिल्लो २४ घण्टामा १९,९८५ मध्ये ३,१९० जना सङ्क्रमित भेटिएका थिए। देशभरिमा हालसम्म कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या  ७४,८६५ रहेको छ जसमध्ये १५,६९९ मानिसहरू स्वस्थ्यलभ पछि घर फर्किएका छन्। पछिल्लो २४ घण्टामा ५६३ जना मानिसहरूको यस रोगबाट निको भई घर फर्किएका छन् भने पछिल्लो २४ घण्टामा ३८ मानिसहरूको मृत्यु भएको छ र कुल मृतकहरूको सङ्ख्या १,०१२ पुगेको छ। स्वास्थ्य्य विभागको तथ्याङ्क अनुसार बङ्गलादेशमा स्वास्थ्य्यलभ हुनेहरूमा २१.२%, मृत्यु हुनेहरूमा १.४%, पृथकीकरणमा हुनेहरू ७.४% रहेका छन्।

६ जुनमा प्रकाशित एक प्रतिवेदन अनुसार आइसिडिडिआरका कार्यकारी निर्देशकले बङ्गलादेशको ढाकामा मात्र १.५ लाख भन्दा बढी कोरोना विषाणु सङ्क्रमितहरू रहेका छन् भन्ने कुराको दावी गरेका थिए। कोरोना विषाणुको परीक्षण सङ्ख्याको कमीका कारण बङ्गलादेश, भारत र पाकिस्तानको आधिकारिक तथ्याङ्कमा भनिएको छ कि कोरोनाविषाणु सङ्क्रमित व्यक्तिको वास्तविक सङ्ख्या धेरै बढी हुनसक्ने देखिएको छ। दक्षिण एसियामा यो रोगको प्रसारणलाई सुस्त बनाउनमा सफल भएतापनि यसलाई रोक्न सकेनन् जुन बन्दाबन्दी हटेपछि फेरि छिटो फैलिन सक्छ भनि थप रूपमा भनेको छ। सङ्क्रमणको वर्तमान दरमा, सङ्क्रमणको सङ्ख्या प्रत्येक दुई हप्तामा दुई गुणा भैरहेको छ तर केही प्रतिवेदनका अनुसार यो अनुमान लगाइएको छ कि सङ्क्रमण जुलाई महिनाको अन्त्यमा यस क्षेत्रमा चरम सीमामा पुग्दछ र भने यसका कारण ५० लाख सङ्क्रमित र १.५ लाखको मृत्यु हुन सक्छ।

नारायनगञ्जमा स्थित एक चिहानमा मे महिनामा ५७५ मानिसहरूको मृत्यु पश्चात् चिहानमा गाडिएको थियो जुन प्रतिमहिना २५० मानिसहरू भन्दा कम थियो तर एक प्रतिवेदनका अनुसार ५७५ मानिसहरू मध्ये मात्र ७० जना कोभिड १९ रोगबाट आक्रान्त थिए। एक प्रतिवेदनका अनुसार चट्टोग्रामा चिहान खान्ने कार्यमा सामेल एक व्यक्तिको अनुसार कामको बढिरहेको चापका कारण उनी र उनका केही साथीहरू चार दिन देखि सुन्न पाइरहेका छैनन्। यस बाहेक वर्ल्डोमिटरको अनुसार बङ्गलादेश कोरोनो विषाणुबाट सङ्क्रमित शीर्ष १९ देशहरूको सूचीमा सामेल भएको थियो। ९ जुन २०२० सम्म जोन्स होपकिन्स विश्वविद्यालयको अनुसार बङ्गलादेश कोभिड-१९ रोगबाट ग्रसित २५ देशहरूमा १९औँ तथा दक्षिण एसियामा ३ औँ स्थानमा रहेको छ।

ढाका विश्वविद्यालय परियोजनाको एक अध्ययनमा पाइएको थियो कि ६ मार्च देखि १७ मेको बीचमा कोभिड १९ जस्तै देखिने लक्षणहरूका कारण देशमा १,०१० मानिसहरूको मृत्यु भएको थियो।  अफवाह तथा भ्रामक सूचना फैलाइरहेको आरोपमा ७६ मानिसहरूलाई गिरफ्तार गरिएको थियो र ४१८ मानिसरूलाई राहत तथा खाद्यान्नमा मिसावट र त्यससँग सम्बन्धि निर्देशनहरूको उल्लङ्घन गरेका कारण गिरफ्तार गरिएको थियो। देश भरिबाट ८,५३३ मानिसहरूलाई गलत कार्यका लागि जरिवाना तिराइएको थियो। कोरोना विषाणुका कारण देशका विभिन्न जिल्लाहरूमा विभिन्न समस्याहरू देखापरेका थिए जसका १३९ मध्ये ६९ विरोध प्रदर्शन भएको थियो।

२९ मे २०२० का दिन बिहान ८ बजेसम्म आइइडिसिआर द्वारा प्राप्त जानकारीको अनुसार देशका ८ विभागको पुरै ६४ जिल्लाहरूमा कोरोना विषाणु पुष्टि गरिएको थियो। महानगर बाहेक ढाका विभागमा कोरोना विषाणुका कारण ५,२८९ मानिसहरू आक्रान्त भएका थिए भने आक्रान्त दर १७.७८% रहेको थियो (ढाका महानगरमा १५,१९० सङ्क्रमित र ५३.०९% सङ्क्रमण दर रहेको छ)। चट्टोग्राम विभागमा सङ्क्रमित मानिसहरूको कुल सङ्ख्या ४,६३१ र सङ्क्रमण दर प्रतिशत १५.९१%, सिलेट विभागमा सङ्क्रमित मानिसहरूको कुल सङ्ख्या ६३ तथा सङ्क्रमण दर २.२३%, रङपुर विभागमा सङ्क्रमित मानिसहरूको कुल सङ्ख्या ६५६ तथा सङ्क्रमण दर २.६%, खुलना विभागमा सङ्क्रमित मानिसहरूको कुल सङ्ख्या ५३१ तथा सङ्क्रमण दर १.६९%, मयमनसिङ्ह विभागमा सङ्क्रमितहरूको कुल सङ्ख्या ९९२ तथा सङ्क्रमण दर ३.३४%, बरिशाल विभागमा सङ्क्रमित मानिसहरूको कुल सङ्ख्या २३१ तथा सङ्क्रमण दर ०.६%, राजशाही विभागमा सङ्क्रमित मानिसहरूको कुल सङ्ख्या ८५६ तथा सङ्क्रमण दर २.२१% रहेको छ।

केही विशेषज्ञहरूका अनुसार अन्य छिमेकी देशहरूको तुलनामा बङ्गलादेशमा कम परीक्षण गरिएका कारण वास्तविक सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या पत्ता लगाउन नसकिएको हो। २२ मार्चसम्म बङ्गलादेशमा कुल ३२,६३० कोरोना विषाणु परीक्षण गरिएको थियो भने छिमेकी देश भारतमा ५,००,५४२ परीक्षणहरू गरिएको थियो।

विशेषज्ञहरूको अनुसार १६ करोड जनसङ्ख्या भएको देशको रूपमा बङ्गलादेशमा पर्याप्त परीक्षण गरिएको छैन। समाचार पत्र तर सामाजिक सञ्जालले कोभिड -१९ को कारण कयौँ रोगीहरूको मृत्यु भएको सूचना दिएको थियो जसमा केही अफवाह फैलाउनका लागि गरिएका झुठा समाचारको रूपमा सार्वजनिक भएका थिए। मृतकहरूमा केहीलाई कोभिड -१९ का लागि स्थानीय जिल्ला अस्पतालमा पृथकीकरण गरी उपचार गरिएको थियो तर केहीलाई आक्रान्त व्यक्तिहरूको उपचारै गरिएको थिइन। कोभिड १९ को लक्षण भएका रोगीहरू देशको सबै जिल्लाहरूमा भेटिएता पनि लामो समयसम्म परीक्षण प्रक्रिया मात्र राजधानीको आइडिसिआरमा केन्द्रित रहेको थियो।

आइइडीसीआरद्वारा हटलाइन नम्बर, डाँक ठेगाना र आधिकारिक फेसबुक पृष्ठलाई जारी गर्दै उक्त सम्पर्क ठेगानाहरू विभिन्न सञ्चार माध्यमबाट सार्वजनिक गरिएको थियो जसको मुल उद्देश्य जनतालाई कोभिड १९ रोगबाट जनचेतना फैलाउनु र रोग लागेका मानिहरूको पहिचान गरी पृथकीकरण र उपचार गर्नु थियो।

२२ मार्च का दिन बङ्गलादेश सरकारले १० दिनसम्मका लागि बन्दाबन्दीको घोषणा गरेको थियो जसलाई पछि सात पटक बढाई ३० मेसम्म जारी राखिएको थियो। बङ्गलादेशमा बन्दाबन्दीको कार्यान्वयनको समयमलाई आधिकारिक रूपमा 'साधारण छुट्टी'को रूपमा हेरिएको थियो। जसमा आपातकालीन सेवाहरू, माल सामानको परिवहन, चिकित्सा उपचार र अन्य एकदमै जरूरी क्षेत्रहरूलाई छोडेर पूरै देशमा सार्वजनिक परिवहन तथा आवतजावतलाई निषेधित गरिन्छ। जबसम्म एक राष्ट्रव्यापी बन्दाबन्दी लागू हुँदैन प्रभावित घर, जिल्ला, उपजिल्लामा आवतजावतलाई बन्द गरिएको थियो। १७ अप्रिल सम्म देशका २९ जिल्ला पूर्ण रूपमा र १९ जिल्ला आंशिक रूपमा अवरुद्धिकरण गरिएको थियो। 
तर अन्य देशहरूको सरह देश भरि कडा रूपमा पूर्ण अवरुद्धिकरण गरिएको थिएन तर पनि अत्यावश्यक कार्यहरू बाहेक अन्य कार्यका लागि मानिसहरूको आवतजावतलाई प्रतिबन्ध लगाइएको थियो। लोक प्रशासन मन्त्रालयले यदि मानिसहरू बिहान ६ बजेदेखि राति ८ बजेसम्म आवतजावत गर्छन् भने तिनीहरूलाई कानूनी कार्वाही गर्ने भनि  एक अधिसूचना जारी गरेको थियो र यस सँगसँगै प्रशासन मन्त्रालयले आवतजावत रोक्नका लागि थप रूपमा प्रहरी तथा सुरक्षाकर्मीहरूलाई परिचालन गरेको थियो। १८ अप्रिलसम्म बङ्गलादेशको दक्षिण एसियाली देशहरू मध्ये मृत्यु दर सबैभन्दा उच्च रहेको थियो। बङ्गलादेशको दर ४% थियो भने त्यस समय भारत मा ३.३%, पाकिस्तानमा १.६%, श्रीलङ्कामा २.९%, अफघानिस्तानमा ३.६% र नेपाल, भुटान र मालाद्विपमा दक्षिण एसियाली देशहरू मध्ये सबैभन्दा कम मृत्यु दर रहेका थिए।

यस विषाणुको सङ्क्रमणका कारण ज्वरो (८३%-९३% रोगीहरूमा), सुख्खा खोकी (७६%-८२% रोगीहरूमा), थकाइ तथा मांसपेशी दुखाइ (११%-४४% रोगीहरूमा) र पछि श्वासप्रश्वासमा कठिनाइ, टाउको दुख्ने, रिङ्गटा लाग्ने, पेटको तल्लो भाग दुख्ने, निमोनिया आदि दिखिएका छन्।

## पृष्ठभूमि 
सन् २०१९ डिसेम्बर ३१ का दिन चीनले अज्ञात कारणहरूले गर्दा मानिसहरू निमोनियाबाट पीडित भएको जानकारी विश्व स्वास्थ्य्य सङ्गठन गराएको थियो। १२ जनवरी २०२० का दिन विश्व स्वास्थ्य्य सङ्गठनले चीनको उहान, हुबेई प्रदेशका मानिसहरूमा एक नयाँ प्रजातिको कोरोनो विषाणु बिमारीको कारण बनिरहेको थियो। कोभिड १९ को कारण मृत्यु दर सन् २००३ मा सार्सको तुलनामा निकै कम थियो तर सङ्क्रमणको कारण भएको मृत्युको कुल सङ्ख्यामा अधिक वृद्धि भैरहेको थियो। कोभिड १९ को बारेमा बङ्गलादेशले ठूलो परीक्षाको सामना गरेको थियो किनभने यो विश्वको सबैभन्दा अधिक जनसङ्ख्या भएको देश मध्ये एक थियो। पछि ६ मार्च २०२० का दिन बङ्गलादेशमा पहिलो कोरोना विषाणु युक्त मानिसको पहिचान गरिएको थियो जसमा दुई पुरुष प्रवासी बङ्गलादेशी थिए जो हालसालै इतालीबाट बङ्गलादेश आएका थिए र एक महिला नातेदार थिइन् जो उनीहरू मध्ये एकको सम्पर्कमा आएका कारण उनको कोरोना विषाणुको जाँच गर्दा सकारात्मक पाइएको थियो। २६ अप्रिलसम्म प्राप्त जानकारीको अनुसार, प्रत्येक विभागका लागि कोरोना सकारात्मक देखिएका मानिसहरूका लागि थुप्रै शय्याहरू तयार पारिएको थियो जसमा ढाका विभागमा १,१२२, चट्टोग्राम विभागमा १,२०६, बोरिशाल विभागमा ७२८, खुलना विभागमा ९३२, मयमनसिङ्ह विभागमा ४०६, सिलेट विभागमा ९०४, राजशाही विभागमा: ७२१, रङ्पुर विभागमा ५५५ रहेका छन्। राष्ट्रिय दूरसञ्चार केन्द्रका अनुसार बन्दाबन्दीको घोषणा भएको पछि राजधानी ढाकाबाट १ कोरोड १० लाख मानिसहरूको गृह जिल्लामा पुगेका थिए तर पछि ४ लाख ७० हजार मानिसहरू पुनः ढाकामा आएका थिए।

## घटनाक्रम 
### मार्च 
**सन् २०२० मार्च ६**का दिन आइइडिसिआरका निदेशक मीरजादी सेब्रिना फ्लोराले बङ्गलादेशमा पहिलो कोरोना विषाणु सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको पहिचानलाई पुष्टि गरेको थियो। उनले ढाकामा आयोजित एक स्वस्थ्य सम्मेलनमा तीन मानिसहरूको शरीरमा कोरोना विषाणुको उपस्थिति रहेको घोषणा गरेकी थिइन् जसको उमेर २० देखि ३५ वर्षसम्म रहेको थियो। सङ्क्रमित व्यक्तिहरू मध्ये दुई प्रवासी बङ्गलादेशी पुरुष र त्यही एक पुरुषको एक महिला नातेदार थिइन् जो उनीहरूको मध्ये एकको सम्पर्कमा आएका उनीमा सङ्क्रमण देखिएको थियो। ति दुई पुरुषहरू हालसालै इतालीबाट बङ्गलादेश आएका थिए। सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको पहिचान हुनुभन्दा अगाडिनै आइडिसिआले बङ्गलादेशमा जनघनत्व बढी भएका कारण कोरोना विषाणुको तिव्र गतिमा फैलिन सक्ने भन्दै चेतावनी जारी गरेको थियो भने त्यसको साथसाथै सङ्गठनले विषाणुको विरुद्धमा तत्काल निवारक उपायहरूको पनि घोषणा गरेको थियो। कोरोना विषाणुको प्रकोपलाई नियन्त्रित गर्नका लागि बङ्गलादेश सरकारले सबैभन्दा पहिला बङ्गलादेशमा प्रवेश गर्नका लागि प्रयोग गरिने सबै बन्दरगाहहरूमा ज्वरो मापक यन्त्र सहित केही स्वस्थ्यकर्महरूलाई परिचालन गरेको थियो भने सरकारले सडक यातायात तथा हवाई यातायातलाई पनि केही हप्ताका लागि बन्द गरेको थियो। विभिन्न जिल्लाहरूका प्रतिवेदनमा उल्लेख गरे अनुसार कयौँ देशहरूकम लगभग सबै प्रवासी व्यक्तिहरूलाई पृथकीकरण गरी राखिएको थियो।

**१० मार्च** का दिन आइइडिसिआरकी निर्देशक मीरजादी सेब्रिना फ्लोराका अनुसार केही दिन अगाडि पहिचान गरिएका तीन सङ्क्रमित व्यक्तिहरू बाहेक अन्य सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको पहिचान गरिएको छैन।

**११ मार्च** का दिन आइइडिसिआरकी निर्देशक मीरजादी सेब्रिना फ्लोराका अनुसार तीन सङ्क्रमित व्यक्तिहरू मध्ये दुई जनाको स्वस्थ्यमा सुधार आएका कारण उनीहरूलाई केही दिन पश्चात् रिहा गरिने जानकारी गराएकी थिइन्।

**१२ मार्च** का दिन आइइडिसिआरकी निर्देशक मीरजादी सेब्रिना फ्लोराका अनुसार दुई कोरोना विषाणु सङ्क्रमित व्यक्तिहरू पूर्ण रूपमा निको भएका र उनीहरूको शरीरमा कुनै कोभिड १९ नपाइएको जानकारी गराएकी थिइन्। डब्ल्यूएचओ प्रोटोकलको प्रयोग गर्दै उनीहरू माथि थप दुई परीक्षणहरू गरिएको थियो भने दुवै परीक्षणमा उनीहरूमा कोरोना विषाणु सङ्क्रमण नदेखिएका कारण उनीहरूलाई घर जान अनुमति दिइएको थियो।

**१४ मार्च** का दिन आइइडिसिआरकी निर्देशक मीरजादी सेब्रिना फ्लोराका अनुसार यस दिन थप दुई जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको पहिचान गरिएको छ।

**१६ मार्च**का दिन देशका सबै शिक्षण संस्थाहरूलाई ३१ मार्च २०२० सम्म र ढाका विश्वविद्यालयलाई १६ मार्चदेखि २६ मार्चसम्म बन्द गर्ने घोषित गरिएको थियो भने बङ्गलादेश राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीको पाकिस्तान राष्ट्रिय क्रिकेट टोली विरुद्धको खेलहरू पनि स्थगित भएको थियो। आइइडिसिआरकी निदेशक मीरजादी सेब्रिना फ्लोराका अनुसार थप ३ जना सङ्क्रमितहरूको पुष्टि गरिएको थियो।

**१७ मार्च** का दिन आइइडिसिआरकी निर्देशक मीरजादी सेब्रिना फ्लोराका अनुसार थप २ जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको पहिचान गरिएको थियो।

**१८ मार्च** का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ४ जना कोरोना सङ्क्रमित मानिसहरूको पहिचान गरिएको थियो भने योसँग कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या १८ मार्चसम्म १४ पुगेको थियो। आइइडिसिआरका अनुसार यस दिन कोरोनो विषाणु सङ्क्रमणका कारण पहिलो व्यक्तिको मृत्यु भएको थियो भने मृतक एक ६० वर्षीया पुरुष थिए जसलाई एक सङ्क्रमित व्यक्तिको सम्पर्कबाट रोग सरेको थियो।

**१९ मार्च** का दिन बङ्गलादेशमा थप ३ व्यक्तिहरूमा सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने यसको साथमा देशमा कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या १७ पुगेको थियो। स्वास्थ्य्य विभागमा महानिदेशक आबुल कालाम आजादका अनुसार उक्त तीन नयाँ सङ्क्रमित मानिसहरू इतालीबाट बङ्गलादेशका लागि हवाईमार्फत आएका थिए भने उनीहरूलाई एक सङ्क्रमित व्यक्तिको सम्पर्कका कारण सङ्क्रमण सरेको थियो। सोही दिन दिउँसोको समयमा मादारीपुरको शिवचर उपजिल्लामा आवचजावतलाई ठप्प पारिएको थियो भने औषधि पसल तथा किराना पसलालाई छाडेर अन्य सबै दोकानहरू तथा सार्वजनिक परिवहन सेवाहरूलाई बन्द गरिएको थियो।ढाकाबाट राजशाही र राजशाहीबाट ढाकासम्मका सबै सडक यातायातका माध्यमहरूलाई पनि रोक लगाइएको थियो। बङ्गलादेशका स्वास्थ्य्यमन्त्री जाहिद मालेकले सचिवालयमा एक संवाददाता सम्मेलनमा जनाए अनुसार कोरोनो विषाणुका कारण पृथकीकरण तथा आवश्यक चिकित्साका लागि टङ्गीको विश्व इजतेमाको मैदानलाई प्रयोग गर्ने तैयारी गरिएको थियो। दिउँसो समयमा प्रधानमन्त्री कार्यालयले सबै क्षेत्रको कडा प्रशासनलाई धार्मिक, राजनीतिक, सामाजिक र सांस्कृतिक कार्यक्रमहरू श्रव्य दृश्य सम्मेलन मार्फत रोक्न निर्देशन दिएको थियो।

**२० मार्च** का दिन बङ्गलादेशमा थप तीन जना नयाँ सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको पहिचान गरी पुष्टि गरिएको थियो। स्वास्थ्य्य विभागका अतिरिक्त महानिदेशक नासिमा सुलतानाले एक विज्ञप्तिमा जनाए अनुसार सबै कुनै न कुनै तरिकाबाट सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको सम्पर्कमा आएका थिए।

**२१ मार्च** का दिन बङ्गलादेशका स्वास्थ्य्यमन्त्री जाहिद मालेकले शनिवारका दिन एक सम्मेलनमा जानकारी गराए अनुसार देशमा कोरोना सङ्क्रमणका कारण दोस्रो व्यक्तिको मृत्यु भएको थियो भने थप चार जनामा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि भएको थियो जसकारण बङ्गलादेशमा कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या २४ पुगेको थियो। यही दिन सरकारले आधा रातबाट ३१ मार्चसम्मका लागि १० विमानस्थलहरूमा सबै प्रकारका उडानहरूलाई प्रतिबन्धित गरिएको थियो।
 
**२२ मार्च**का दिन थप तीन जना मानिसहरूमा कोरोना सङ्क्रमण पुष्टि गरिएको थियो भने यस दिन अन्य तीन जना व्यक्तिहरू सहित थप ५ व्यक्तिहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए। सन् २०२० अप्रिल १ का दिनबाट सुरुहुने भनिएको माध्यमिक तहको प्रवेशिका परीक्षालाई पनि सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या वृद्धि हुनसक्ने र खतराको स्थिति आउन सक्ने भन्दै उक्त परीक्षालाई स्थगित गरिएको थियो। एक घोषणाका अनुसार दोकान मालिक सङ्गठनले २५ मार्चदेखि ३१ मार्चसम्मका लागि बङ्गलादेशका सबै ठूलो दोकानहरूलाई बन्द गरिएको थियो।

**२३ मार्च**का दिन थप ६ जनामा सङ्क्रमण पुष्टि गरिएको थियो भने थप १ जना सङ्क्रमित व्यक्तिको मृत्यु भएको थियो र यसको सँगै देशमा कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको कुल सङ्ख्या ३३ पुगेको थियो। मन्त्री परिषद् बैठकको घोषणा अनुसार २९ मार्चदेखि २ अप्रिलसम्म खुकुलो बन्दाबन्दी तथा सार्वजनिक छुट्टीको घोषणा गरिएको थियो जसअन्तर्गत कानून प्रवर्तन तथा अस्पतालहरू सहित आपातकालीन सेवा विभागलाई छाडेर सबै सरकारी कार्यालयलाई ४ अप्रिलसम्मका लागि बन्द गरिएको थियो भने थप सुरक्षाका लागि देशका विभिन्न स्थानहरूमा सशस्त्र बललाई पनि तैनाथ गरिएको थियो।

**२४ मार्च**का दिन थप ६ जना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको पहिचान गरिएको थियो जसमध्ये एक विदेश प्रवासी व्यक्ति थिए। २४ मार्च २०२० का दिन ७० वर्षीया एक व्यक्तिको पनि कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो।

**२५ मार्च**का दिन स्वस्थ्य मन्त्रालयका अनुसार यस दिन कुनै पनि थप कोरोना सङ्क्रमितहरू भेटिएका थिएनन् भने थप १ जना व्यक्तिको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो।

**२६ मार्च**का दिन स्वास्थ्य्य मन्त्रालयका अनुसार थप ५ जना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको पहिचान भएको थियो भने यससँगै कोरोना सङ्क्रमण भएका कुल व्यक्तिहरूको सङ्ख्या ४४ पुगेको थियो जसमध्ये ११ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए।

**२७ मार्च** २०२० का दिन थप चार जनामा कोरोना सङ्क्रमण पुष्टि गरिएको थियो भने योसँगै कोरोना सङ्क्रमितहरूको कुल सङ्ख्या ४८ पुगेको थियो जसमध्ये २ जना चिकित्सकहरू रहेका थिए।

**२८ मार्च**का दिन कुनै पनि व्यक्तमा कोरोना सङ्क्रमण भेटिएको थिएन भने कोरोना सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या यथावतनै (४८) रहेको थियो भने सङ्क्रमित मध्ये १५ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए।

**२९ मार्च**का दिन कुनै पनि व्यक्तमा कोरोना सङ्क्रमण भेटिएको थिएन भने कोरोना सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या यथावतनै (४८) रहेको थियो।

**३० मार्च**कम दिन थप १ जनामा कोरोना सङ्क्रमण पुष्टि गरिएको थियो भने योसँगै कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ४९ पुगेको थियो जसमध्ये १९ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएा थिए भने ति व्यक्तिहरू मध्य ३ जना साठी वर्षभन्दा माथि उमेरका रहेका थिए।

**३१ मार्च**का दिन थप दुई जना व्यक्तिहरूमा कोरोना अर्थात् कोभिड १९ सङ्क्रमण पुष्टि गरिएको थियो भने यससँगै कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ५१ पुगेको थियो। सोही दिन थप ६ जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरू स्वस्थ्यलाभ पश्चात् घर फर्किएका थिए भने स्वास्थ्य्य हुनेहरूको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा २५ पुगेको थियो।

### अप्रिल 
**१ अप्रिल**का दिन थप ३ जनामा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने सोही दिन १ व्यक्तिको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो। यससँगै बङ्गलादेशमा कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ५४ पुगेको थियो भने ७५ जना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूलाई पृथकीकरण गरी उपचार गरिएको थियो।

**२ अप्रिल**का दिन थप ५ जना मानिसहरूमा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ५६ पुगेको थियो। यस दिन कुनैपनि सङ्क्रमित व्यक्तिको मृत्यु भएको थिइन् भने सङ्क्रमित मध्ये २६ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए।

**३ अप्रिल**का दिन थप २ जना मानिसहरूमा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ६१ पुगेको थियो। यस दिनसम्मको तथ्याङ्क अनुसार २९ सङ्क्रमित व्यक्तिहरूलाई पृथकीकरणमा राखि उपचार गरिएको थियो जसमध्ये २२ अस्पतालमा र ६ जनाको घरमै उपचार गरिएको थियो।

**४ अप्रिल**का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ९ जनामा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने थप २ जनाक१ कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो। यससँग देशभरिमा कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ७० पुगेको थियो भने मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या ६ पुगेको थियो र ३० कुल ३० सङ्क्रमितहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किसकेका थिए।

**५ अप्रिल**का दिन थप १८ जनामा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने यससँगै कुल सङ्क्रमितहररूको सङ्ख्या ८८ पुगेको थियो भने सङ्क्रमित मध्ये थप १ जनाको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो र यसको साथमा कुल मृतकको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा ९ पुगेको थियो।

**६ अप्रिल**का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा कोरोना सङ्क्रमणका कारण थप ३ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या १२ पुगेको थियो। यस दिन देशको विभिन्न स्थानबाट थप ३५ व्यक्तिहरूमा कोरोना सङ्क्रणको पुष्टि गरिएको थियो। ८ मार्चका दिन पहिलो सङ्क्रमित व्यक्तिको पहिचान भएपछि यस दिन सर्वाधिक व्यक्तिहरूमा सङ्क्रमण पुष्टि गरिएको थियो भने यससँगै कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या १२३ पुगेको थियो। कुल सङ्क्रमितहरू मध्ये ढाकाका ६४, नारायनगञ्जका २०, मादारीपुरका ११ र गाइबान्धा जिल्लाका ५ व्यक्तिहरू रहेका थिए।
आइइडिसिआरका अनुसार उच्च जोखिम भएका जिल्लाहरूमा ५ जिल्लालाई अग्रश्रेणीमा राखिएको थियो भने केही अन्य जिल्लाहरूलाई सङ्क्रमणको खतरा हुन सक्ने श्रेणीमा राखिएको थियो। कुल सङ्क्रमितहरू मध्ये चट्टोग्रामका २, जामालपुरका ३, कुमिल्लाका २, चुयाडाङ्गाका १ र सिलेटका १ जना रहेका थिए। 

**७ अप्रिल**का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा बङ्गलादेशमा कोरोना सङ्क्रमणका कारण थप ५ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै मृत्यु हुनेहरूको कुल सङ्ग्रह १८ पुगेक‍ थियो। सोही दिन देशका विभिन्न स्थानबाट थप ४१ जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको पहिचान गरिएको थियो जुन हालसम्मकै सबै अधिक सङ्क्रमित सङ्ख्या रहेको थियो भने यससँगै कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या १६४ पुगेको थियो।

**८ अप्रिल**का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप तीन जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै बङ्गलादेशमा मृतकको कुल सङ्ख्या २० पुगेको थियो। यस दिन थप ५४ व्यक्तिहरूमा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या २१६ पुगेको थियो।

**९ अप्रिल**का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप १ जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै बङ्गलादेशमा मृतकको कुल सङ्ख्या २१ पुगेको थियो। यस दिन थप ११२ व्यक्तिहरूमा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या ३३० पुगेको थियो।

**१० अप्रिल**का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ६ जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै बङ्गलादेशमा मृतकको कुल सङ्ख्या २६ पुगेको थियो। यस दिन थप ९४ व्यक्तिहरूमा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो  भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या ४२४ पुगेको थियो।

**११ अप्रिल**का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ३ जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै बङ्गलादेशमा मृतकको कुल सङ्ख्या ३० पुगेको थियो। यस दिन थप ५६ व्यक्तिहरूमा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो  भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या ४८२ पुगेको थियो। यस दिन थप ३ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए।

**१२ अप्रिल**का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ४ जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै बङ्गलादेशमा मृतकको कुल सङ्ख्या ३४ पुगेको थियो। यस दिन थप १३९ व्यक्तिहरूमा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या ६२१ पुगेको थियो। यस दिन थप ३ जना कोरोना सङ्क्रमित उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए।

**१३ अप्रिल**का दिन गत २४ घण्टामा थप ५ जनाको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो  भने यससँगै मृत्यु हुनेहरूको कुल सङ्ख्या ३९ पुगेको थियो। यस दिन पछिल्लो २४ घण्टामा ९७० नमुना परीक्षण गरिएको थियो भने यस दिनसम्म कुल नमुना परीक्षणको सङ्ख्या १०,६२३ पुगेको थियो।

**१४ अप्रिल**का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ६ जना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो भने यससँगै मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या ४६ पुगेको थियो। यस दिनमा देशका विभिन्न स्थानहरूबाट थप २०९ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने यससँगै कोरोना सङ्क्रमितहरूको कुल सङ्ख्या १,०१२ पुगेको थियो।

**१५ अप्रिल**का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ४ मानिसहरूको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो। चार मृतकहरू मध्ये एक सिलेट एमजी ओसमानी शिक्षण अस्पतालका सहायक अधिवक्ता डाक्टर मईन उद्दिन थिए भने कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु हुने उनी पहिला चिकित्सक थिए। यस दिनमा देशको विभिन्न स्थानहरूबाट थप २१९ जना मानिसहरूमा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने तत्कालीन समयसम्म देशभरिमा कोरोना सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या १,२३१ रहेको थियो भने कुल ५० जनाको सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो। पछिल्लो २४ घण्टामा थप ६ जना सङ्क्रमित व्यक्तिहरू उपचार पश्चात् स्वास्थ्य भई घर फर्किएका थिए भने यससँगै उपचार पश्चात् निको हुनेहरूको सङ्ख्या ४९ पुगेको थियो।

**१६ अप्रिल**का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा कोरोना विषाणु सङ्क्रमणका कारण थप १० सङ्क्रमितहरूको मृत्यु भएको थियो भने यही दिन तप ३४१ मानिसहरूमा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो। यस दिनसम्ममा मृत्यु हुनेहरूको कुल सङ्ख्या ६० पुगेको थियो भने १,५६२ जना सङ्क्रमितहरूको उपचार भैरहेको थियो।

**१७ अप्रिल** का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप १५ जना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको कोरोना सङ्क्रमणमा कारण मृत्यु भएको थियो भने मृत्यु हुनेहरूको कुल सङ्ख्या यस दिनसम्ममा ७५ पुगेको थियो र यस बाहेक यस दिन थप २६ जना सङ्क्रमितहरू भेटिएका थिए र २६ को साथमा कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या १,६३८ पुगेको थियो।

**१८ अप्रिल** का दिन बङ्गलादेशमा पछिल्लो २४ घण्टामा थप ३०६ जना सङ्क्रमितहरूलाई देशको विभिन्न स्थानहरूबाट पहिचान गरिएको थियो भने यस दिन सङ्क्रमणका कारण मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या ९ रहेको थियो। यस दिनसम्ममम देशमा २,१४४ सङ्क्रमित व्यक्तिहरू रहेका थिए भने कुल ८४ मानिसहरूको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भैसकेको थियो। यस दिन थप ८ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने उपचार पश्चात् स्वस्थ हुनेहरूको सङ्ख्या ८८ पुगेको थियो।

**१९ अप्रिल**का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा कोरोना सङ्क्रमणका कारण थप ८ जनाको मृत्यु भएको थियो भने कुल मृतकको सङ्ख्या यस दिनसम्म ९१ पुगेको थियो। यसै दिनमा देशको विभिन्न स्थानहरूबाट थप ३१२ मानिसमा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या २,४५६ पुगेको थियो। यस दिन थप ९ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने उपचार पश्चात् स्वास्थ्य हुनेहरूको सङ्ख्या ७५ रहेको थियो।

**२० अप्रिल** का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप १० जना मानिसहरूको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो भने यससँगै कुल मृतकको सङ्ख्या १०१ पुगेको थियो। यस दिन देशको विभिन्न स्थानहरूबाट थप ४९२ नयाँ सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या यस दिन सम्ममा २,९४६ पुगेको थियो। यस दिन थप १० जना उपचार पश्चात् निको भइ घर फर्किएका थिए भने उपचार पश्चात् निको हुनेहरूको कुल सङ्ख्या ८५ पुगेको थियो।

**२१ अप्रिल**का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा कोरोना सङ्क्रमणका कारण थप ९ जना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको मृत्यु भएको थियो भने यसको साथसाथै देशमा कुल मृतकहरूको सङ्ख्या ११० पुगेको थियो। यस दिन देशको विभिन्न स्थानहरूबाट थप ४३४ व्यक्तिहरूको पहिचान गरिएको थियो भने देशमा कुल सङ्क्रमितहरूको कुल सङ्ख्या ३,३७२ पुगेको थियो। यस दिन थप २ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने यससँगै देशमा सङ्क्रमितहरू स्वस्थ्य हुनेहरूको सङ्ख्या ८७ पुगेको थियो। पछिल्लो २४ घण्टामा थप २,९८४ नमुना परीक्षण गरिएको थियो भने यस दिनसम्ममा कुल नमुना परीक्षणको सङ्ख्या २९,५७८ पुगेको थियो।

**२२ अप्रिल**का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा कोरोना सङ्क्रमणका कारण थप १० जनाको मृत्यु भएको थियो भने देशमा कोरोनाका कारण मृत्यु हुनेहरूको कुल सङ्ख्या १२० पुगेको थियो। यस दिन थप ३,९० जनामा कोरोना पुष्टि गरिएको थियो भने देशमा कुल सङ्क्रमितहरूको कुल सङ्ख्या ३,७७२ पुगेको थियो। यस दिन थप ५ जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरू उपचार पश्चात् निको भएका थिए भने निकोहुनेहरूको कुल सङ्ख्या ९२ पुगेको थियो। पछिल्लो २४ घण्टामा कुल ३,०९८ नमुना परीक्षण गरिएको थियो भने यस दिनसम्म कुल नमुना परीक्षणको सङ्ख्या ३२,६७४ पुगेको थियो।

**२३ अप्रिल**का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ७ जनाको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो भने देशभरीमा कोरोनाका कारण मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या १२७ पुगेको थियो। यस दिन थप ४१४ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूलाई देशको विभिन्न स्थानहरूबाट पहिचान गरिएको थियो भने देशभरिमा कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ४,१८५ पुगेको थियो। यस दिन थप १६ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने उपचार पश्चात् निको हुनेहरूको सङ्ख्या १०८ पुगेको थियो।

**२४ अप्रिल**का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ४ जनाको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो भने यस दिनसम्ममा कुल मृतकको सङ्ख्या १३१ पुगेको थियो। यस दिन उपचार पश्चात् निको हुनेहरूको सङ्ख्या ४ पुगेको थियो भने यस दिनसम्म उपचार पश्चात् निको हुनेहरूको कुल सङ्ख्या ११२ पुगेको थियो।

**२५ अप्रिल**का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ९ जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको मृत्यु भएको थियो भने देशभरिमा कुल मृतकहरूको कुल सङ्ख्या १४० पुगेको थियो। यस दिन देशका विभिन्न स्थानहरूबाट ३०९ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने देशमा कुल सङ्क्रमितहरूको कुल सङ्ख्या ४,९९८ पुगेको थियो। यस दिनसम्मा देशभरिमा उपचार पश्चात् निको हुनेहरूको कुल सङ्ख्या ११२ पुगेको थियो।

**२६ अप्रिल**का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ५ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूको मृत्यु भएको थियो भने मृत्यु हुनेहरूको कुल सङ्ख्या देशभरिमा १४५ पुगेको थियो। यस दिन थप ४१८ जना नयाँ सङ्क्रमितहरूको देशको विभिन्न स्थानहरूबाट पहिचान गरिएको थियो भने देशभरिमा कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ५,४१८ पुगेको थियो। यस दिन थप ९ जना सङ्क्रमित व्यक्तिहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने उपचार पश्चात् निको हुनेहरूको कुल सङ्ख्या १२२ पुगेको थियो। पछिल्लो २४ घण्टामा थप ३,४७६ नमुना परीक्षण गरिएको थियो भने यस दिनसम्ममा कुल ४६,५८९ नमुना परीक्षण गरिएको थियो।

**२७ अप्रिल**का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ७ जनाको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो भने यससँगै कुल मृतकको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा १५२ पुगेको थियो। यस दिन देशका विभिन्न स्थानहरूबाट थप ४९७ कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको पहिचान गरिएको थियो भने देशभरिमा कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ५,९१३ पुगेको थियो। यस दिन थप ९ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने निको हुनेहरूको कुल सङ्ख्या बङ्गलादेशमा १३१ पुगेको थियो पछिल्लो २४ घण्टामा थप ३,८१२ नमुना परीक्षण गरिएको थियो भने यससँगै यस दिनसम्ममा कुल नमुना परीक्षणको सङ्ख्या ५०,४०१ पुगेको थियो।

**२८ अप्रिल** का दिन पछिल्लो २४ घण्टााा थप ३ जनाको कोरोना सङ्क्रमणकम कारण मृत्यु भएको थियो भने यससँगै कुल मृतकको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा १५५ पुगेको थियो। यस दिन देशको विभिन्न स्थानहरूबाट थप ५४९ कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने यस दिनसम्ममा कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ६,४७२ पुगेको थियो। यस दिन थप १३९ कोरोना सङ्क्रमित रोगीहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए। गत २४ घण्टामा कुल ४,३३२ नमुना परीक्षण गरिएको थियो भने यस दिनसम्ममा कुल नमुना परीक्षणको सङ्ख्या ५४,७३३ पुगेको थियो।

**२९ अप्रिल**का दिन थप ६ जना कोरोना सङ्क्रमितको मृत्यु भएको थियो भने कुल मृतकको सङ्ख्या देशभरिमा १६३ पुगेको थियो। यस दिन थप ६४१ कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूलाई देशको विभिन्न स्थानहरूबाट पहिचान गरिएको थियो भने यससँगै कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा ७,१०३ पुगेको थियो। यस बाहेक यस दिन थप ११ जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने उपचार पश्चात् निको हुनेहरूको कुल सङ्ख्या १५० पुगेको थियो। गत २५ घण्टामा कुल ४,९६८ नमुना परीक्षण गरिएको थियो भने यस दिनसम्ममा कुल नमुना परीक्षणको सङ्ख्या ५९,७०१ पुगेको थियो। 

**३० अप्रिल**का दिन गत २४ घण्टामा थप ५ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूको मृत भएको थियो भने यससँगै मृतकको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा १६८ पुगेको थियो। यस दिन थप ५७४ कोरोना सङ्क्रमितहरूलाई देशको विभिन्न स्थानहरूबाट पहिचान गरिएको थियो भने सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या यस दिनसम्ममा ७,६६७ रहेको थियो। यस दिन थप १० जना सङ्क्रमित व्यक्तिहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने उपचार पश्चात् निको हुनेहरूको कुल सङ्ख्या बङ्गलादेशमा १८० पुगेको थियो। गत २४ घण्टामा थप ४,९६५ नमुना परीक्षण गरिएको थियो भने यस दिनसम्ममा कुल नमुना परीक्षणको सङ्ख्या ६४,६६६ पुगेको थियो। 

### मे 
**१ मे**का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा कोरोना सङ्क्रमणका कारण थप २ जना व्यक्तिहरूको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै कुल मृतकको सङ्ख्या १७० पुगेको थियो। देशका यस दिन थप ५७१ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूलाई विभिन्न स्थानबाट पहिचान गरिएको थियो भने। आजको दिन पहिलो पटक संसदमा नओगाँ जिल्लाका शाहीदुज्जमान नामक एक सांसदमा पनि कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने यस बाहेक यस दिन १४ जना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने उपचार पश्चात् निको हुनेहरूको कुल सङ्ख्या १७४ पुगेको थियो।

**२ मे** का दिन गत २४ घण्टामा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण थप ५ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या १७५ पुगेको थियो। यस दिन देशको विभिन्न स्थानहरूबाट थप ५५२ कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा ८,७९० पुगेको थियो। यस दिन कोरोना सङ्क्रमितहरू मध्ये थप ३ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या १७७ पुगेको थियो। यस दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ५,६२७ नमुना परीक्षणहरूको गरिएको थियो भने यस दिनसम्ममा कुल नमुना परीक्षणको सङ्ख्या ७६,०६६ रहेको थियो।

**३ मे** का दिन गत २४ घण्टामा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण थप २ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या १७७ पुगेको थियो। यस दिन देशको विभिन्न स्थानहरूबाट थप ६६५ कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा ९,४५५ पुगेको थियो। यस दिन कोरोना सङ्क्रमितहरू मध्ये थप ८८६ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या १,०६३ पुगेको थियो। एकै दिनमा यति धेरै सङ्ख्यामा कोरोना सङ्क्रमितहरू उपचार पश्चात् घर फर्किएका छन् जबकि पछिल्ला केही दिनहरूका थोरै मात्र रोगीहरू उपचार पश्चात् निको भएका थिए भन्ने तथ्यलाई लिएर बिबिसी बाङ्लाले आश्चर्य व्यक्त गरेको थियो।

**४ मे** का दिन गत २४ घण्टामा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण थप ५ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या १८२ पुगेको थियो। यस दिन देशको विभिन्न स्थानहरूबाट थप ६८८ कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा १०,१४३ पुगेको थियो। यस दिन कोरोना सङ्क्रमितहरू मध्ये थप १४७ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या १,२०९ पुगेको थियो। यस दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ५,२०८ नमुना परीक्षणहरूको गरिएको थियो भने यस दिनसम्ममा कुल नमुना परीक्षणको सङ्ख्या ८७,६४१ रहेको थियो।

**५ मे** का दिन गत २४ घण्टामा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण थप १ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या १८३ पुगेको थियो। यस दिन देशको विभिन्न स्थानहरूबाट थप ७८६ कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा १०,९२९ पुगेको थियो। यस दिन कोरोना सङ्क्रमितहरू मध्ये थप १९३ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या १४०३ पुगेको थियो।

**६ मे** का दिन गत २४ घण्टामा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण थप ३ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या १८९ पुगेको थियो। यस दिन देशको विभिन्न स्थानहरूबाट थप ७९० कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा ११,७१९ पुगेको थियो। यस दिन कोरोना सङ्क्रमितहरू मध्ये थप ३७७ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या १,७८० पुगेको थियो। 

**७-९ मे**, गत ७ देखि ९ मेसम्ममा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण क्रमशः १३ जना, ७ जना र ८ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या २१४ पुगेको थियो। ७ देखि ९ तारिखको बीचमा देशको विभिन्न स्थानहरूबाट क्रमशः ७०६ जना, ७०९ जना र ८३८ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा १३,७७० पुगेको थियो। यस समयको अन्तरालमा क्रमशः १३० जना, १९१ जना र ३१३ जना कोरोना सङ्क्रमितहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या २,४१४ पुगेको थियो। ९ मेसम्ममा कुल १,१६, ९१९ नमुना परीक्षण गरिएको थियो।

**१०-१५ मे**, गत १० देखि १५ मेसम्ममा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण क्रमशः १४ जना, ११ जना ११ जना, १९ जना,१४ जना र १५ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या २९८ पुगेको थियो। १० देखि १५ तारिखको बीचमा देशको विभिन्न स्थानहरूबाट क्रमशः ८८७ जना, १,०३४ जना, ९६९ जना, १,१६२ जना, १,०४१ जना र १,२०२ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा २०,००० पुगेको थियो। यस समयको अन्तरालमा क्रमशः २३६ जना, २५२ जना, २४५ जना, २१४ जना, २४२ जना र २५२ जना कोरोना सङ्क्रमितहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या ३,८८२ पुगेको थियो। १५ मेसम्ममा कुल १,६०, ५१२ नमुना परीक्षण गरिएको थियो।

**१६-१७ मे**, गत १६ देखि १७ मेसम्ममा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण क्रमशः १७ जना र १८ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या ३२८ पुगेको थियो। १६ देखि १७ तारिखको बीचमा देशको विभिन्न स्थानहरूबाट ९३० र १२७३ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा २२,२६८ पुगेको थियो। यस समयको अन्तरालमा क्रमशः २३५ जना र २५६ जना कोरोना सङ्क्रमितहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या ४,३७३ पुगेको थियो। १७ मेसम्ममा कुल १,७५,२१८ नमुना परीक्षण गरिएको थियो।

**१८-२६ मे**, गत १८ देखि २६ मेसम्ममा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण क्रमशः २१ जना, २१ जना १६ जना, २२ जना,२४ जना २०, २६ जना, २१ जना र २१ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या ५२२ पुगेको थियो। १८ देखि २६ तारिखको बीचमा देशको विभिन्न स्थानहरूबाट क्रमशः १,६०२ जना, १,२५१ जना, १,६१७ जना, १,७७३ जना, १६९४ जना, १८७३ जना, १,५३२ जना र १,१६६ कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा ३६,७५१ पुगेको थियो। यस समयको अन्तरालमा क्रमशः २१२ जना, ४०८ जना, २१४ जना, ३९५ जना, ४१५ जना, ४३३ र २४५ जना कोरोना सङ्क्रमितहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या ७,५७९ पुगेको थियो। २६ मेसम्ममा कुल २,५८,४५१ नमुना परीक्षण गरिएको थियो।

**२७-३१ मे**, गत २७ देखि ३१ मेसम्ममा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण क्रमशः २२ जना, १५ जना २३ जना, २८ जना र ४० जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या ६५० पुगेको थियो। २७ देखि ३१ तारिखको बीचमा देशको विभिन्न स्थानहरूबाट क्रमशः १,३४१ जना, २,०२९ जना, २,५२३ जना, १,७६४ जना र २,५४६ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा ४७,१५३ पुगेको थियो। यस समयको अन्तरालमा क्रमशः ३६४ जना, ५०० जना, ३६० जना र ४०६ जना कोरोना सङ्क्रमितहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या ९,७८१ पुगेको थियो। ३१ मेसम्ममा कुल ३,०८,९३० नमुना परीक्षण गरिएको थियो।

### जुन 
**१-७ मे**, गत १ देखि ७ जुनसम्ममा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण क्रमशः २२ जना, ३१ जना ३५ जना, ३० जना, ३५ र ४२ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या ८८८ पुगेको थियो। १ देखि ७ तारिखको बीचमा देशको विभिन्न स्थानहरूबाट क्रमशः २,३८१ जना, २,९११ जना, २९९५ जना, २,४२३ जना, २,८२८ जना, २६३५ र २,७४३ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा ६५,७६९ पुगेको थियो। यस समयको अन्तरालमा क्रमशः ८१६ जना, ५२३ जना, ४७० जना र ५७१ जना, ५४२ जना, ५२१ र ५७८ जना कोरोना सङ्क्रमितहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या १३,९०३ पुगेको थियो। ७ जुनसम्ममा कुल ३,९७,९८७ नमुना परीक्षण गरिएको थियो।

## प्रभाव 
कोरोनन विषाणु प्रकोपका कारण पछिल्लो केही शताब्दीमा विश्वमा सबैभन्दा ठूलो र सबैभन्दा व्यापक मन्दीकको प्रभाव बङ्गलादेशमा पनि निकै हानिकारक हुने केही अर्थशास्त्री तथा त्यससँग सम्बन्धित सङ्गठनहरूले अनुमान लगाएका थिए जसले बङ्गलादेशमा सबै आर्थिक गतिविधिहरूलाई कम गर्न सक्नेछ र थप रूपमा यसको प्रभावका कारण औद्योगिक उत्पादन, मालको बिक्री र मानिसहरूको प्रतिव्यक्ति आय घट्न गई बेरोजगारी तथा गरीबी बढ्ने छ।

अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषले विश्वव्यापी अर्थव्यवस्थाको भविष्य माथि अहिलेको पूर्वानुमानमा बङ्गलादेशको बारेमा थुप्रै सकारात्मक भविष्यवाणी गरेको थियो। सन् २०२१ सम्ममा बङ्गलादेश देशहरूको कुल ग्राह्यस्थ उत्पादनको वृद्धिदरको अनुसार शीर्ष स्थान तिर हुने अनुमान रहेको छ। सन् २०१९ मा बङ्गलादेश कुल ग्राह्यस्थ उत्पादनकको ७.९% वृद्धि गर्न सफल भएको थियो भने सन् २०२० मा कोरोनासँग सम्बन्धित सबै सङ्कटहरूका कारण उक्त कुल ग्राह्यस्थ उत्पादन दर मात्र २% ले वृद्धि हुने भविष्यवाणी गरिएको छ। संयुक्त राज्य अमेरिका, चीन, भारत र पाकिस्तानको सम्बन्धमा यो ५.९%, १.२, र १.५ हुने अनुमान गरिएको छ। १ जुनका दिन प्रकाशित ब्र्याक, डेटा सेन्स तथा उन्नयन समन्वयको एक संयुक्त सर्वेक्षणमा पाइएको थियो कि जारी महामारी सङ्कटले बङ्गलादेशमा ६४% परिवारहरूको आम्दान घटाएको छ भने २२ लाख मानिसहरू आर्थिक तथा स्वास्थ्य्य जोखिममा परेका छन्। यस बाहेक १४ लाख भन्दा अधिक बङ्गलादेशी प्रवासी श्रमिक आफ्नो जागीर गुमाउँदै देश फर्किएका थिए।

सर्वेक्षणको अनुसार बङ्गलादेशमा ५ करोड ३६ लाख मानिसहरू आर्थिक तथा स्वास्थ्य्यको (जसको दैनिक आय १.९ अमेरिकी डलर) उच्च जोखिममा रहेका छन् जसमा नव-पीडित परिवारहरू पनि सामेल छन्। उच्च आर्थिक जोखिम भएका अत्यन्त गरीब मानसहरूको सङ्ख्या ८ करोड ८३ लाख छ र उच्च स्वास्थ्य्य जोखिम भएका मानिसहरूको सङ्ख्या ३ लाख ६३ करोड रहेको छ। सर्वेक्षणमा सामेल घरहरूमा ३४.६% घरका कम्तिमामा एक सदस्यले आफ्नो जागीर गुमाएका छन् भने मार्चदेखि मे महिनाको बीच औसत घरेलू आयमा लगभग ७४% को कमी आएको थियो। सन् २०१९ अप्रिलको तुलनामा सन् २०२० अप्रिलमा तयारी कपडाको क्षत्रको निर्यातमा ७४% को कमी आएको थियो। सन् २०२० मार्च देखि ६ अप्रिलको बीच लगभग १,११६ कलकारखानाहरू बन्द भएका थिए भने त्यस्ता कलकारखानाहरूका काम गर्ने २२ लाख मनिसहरूको जागीर गुमेको थियो। कम आय भएका मनिसहरूमा रोग तथा सङ्क्रमणको खतरा अधिक हुने गरेको छ। यस बाहेक यी परिवारहरूको जागीर खाइरहेका सदस्यको मृत्यु भएका कारण महिलाहरू तथा उनका बच्चाहरू भोकमरी तथा कुपोषणको खतरामा रहेका छन् भन्ने जानकारी एक अध्ययनमा पाइएको थियो। यो दावा गरिएको छ कि देशभरिमा समन्वयको कमीका कारण गरीब तथा अति गरीबहरूलाई सरकारद्वारा निःशुल्क प्रदान गरिने खाद्य तथा राहत सही रूपमा वितरण गर्न सकिएको छैन।
जारी महामारी सङ्कटले बङ्गलादेशमा नयाँ प्रकारको आर्थिक, सामाजिक तथा अङ्कीय विभाजनको सृष्टि गरेको छ। बङ्गलादेशमा मात्र ३४% परिवारहरूको साथमा स्मार्टफोन रहेको छ र ५४% परिवारहरूको साथमा मात्र दूरदर्शन रहेको छ। जसको फलस्वरूप अधिक सङ्ख्यामा बच्चहरू अङ्कीय रूपबाट सञ्चालित शैक्षणिक गतिविधिहरूको पहुँचबाट टाढा रहेका छन्।

बङ्गलादेशमा ७६ लाख प्राथमिक विद्यार्थीलाई दिइने भनिएको १०० रुपैयाँको छात्रवृत्तिलाई तत्काल ५०० रुपैयाँसम्म बढाउन सकिन्छ भन्ने भनाइ केही विशेषज्ञहरूको रहेको छ भने सहायता सही स्थानमा पुगेको खण्डामा यस प्रणालीलाई लामो समयसम्म चलाउन सकिन्छ। बङ्गलादेश बेङ्कको एक तथ्याङ्कको अनुसार देशको अर्थव्यवस्थाको परिसूचक सन् २०२० मेसम्म सबैभन्दा न्यून स्तरमा पुगेको छ। यस वर्ष पहिलानै बङ्गलादेश सरकारले ७६ करोड ३०० लाख रुपैयाँको ऋण दिएको थियो जुन सन् १९७१ मा बङ्गलादेशको स्वतन्त्रता पश्चात् प्रधान गरिएको सबैभन्दा अधिक रुपैयाँ थियो। पछिल्लो वर्षको समान अवधिको तुलनामा अप्रिलमा देशको निर्यात आयमा ८३% को गिरावट आएको थियो। अप्रिलमा निर्यात पछिल्लो वर्षको समान अवधिमा ५२ करोड डालर थियो जुन पछिल्लो वर्षमा ३०३ करोड ४२ लाख अमेरिकी डलर रहेको थियो जसकारण निर्यात आय ८२.८६% मा घटेको थियो। चालू २०१९-२० आर्थिक वर्षको पहिलो १० महिनामा (जुलाई-अप्रिल) अमेरिकी सामानोहरूको निर्यात २,९४९ करोड रहेको थियो जुन पछिल्लो आर्थिक वर्षको समान अवधिमा १३% ले कम थियो। यस वर्ष आयात, ऋणपत्र तथा सम्झौतामा अधिक गिरावट आएको थियो जुन हालका दिनहरूमा देखिएको छैन। अप्रिल महिनामा १६० करोड ऋणपत्र खोलिएको थियो जुन गत वर्षको समान अवधिको तुलनामा ५२६ करोड रहेको थियो जसकारण यसमा पनि २६८% ले कमी आएको थियो। अप्रिल महिनामा ऋणपत्र सम्झौता १९५ करोड अमेरिकी थियो जुन गत वर्ष समान अवधिको तुलनामा ५०८ करोड अमेरिकी डलर रहेको थियो जुन वास्तवमा ७२% ले घटेको थियो।

बङ्गलादेशी कपडा उत्पादन उद्योगहरूका कपडाको  क्रयआदेशमा पनि कमी आएको छ।
बङ्गलादेशको पोशाक निर्माता एवम् निर्यातकर्ता समिति तथा बिकेएमइएकोको अनुसार कोरोना सङ्कटसँगसँगै लगभग ८ बिलियन अमेरिकी डलर बराबरको क्रयआदेश रद्द गरिएको थियो। एक्लै बिजिएमइए द्वारा सञ्चालित ११५० कारखानहरूका कार्यरत २२,६०,००० श्रमिकहरू यसका कारण प्रभावित बनेका तर पनि अप्रिल महिनादेखि देशको पोशाक कारखानाहरूमा काम पुनः सुचारू भएको थियो। क्रयआदश तथा उत्पादन कार्य द्रुतगतिमा अगाडि बढ्यो भने अर्थतन्त्रमा सहयोग मिल्ने अर्थशास्त्रीहरूको धारणा रहेको छ।

बङ्गलादेशको राजस्वमा कोरोना विषाणु प्रभावका कारण सबैभन्दा बढी गिरावट आएको छ अन्तरिक राजस्व विभागका अध्यक्षले अर्थ सचिवलाई लेखिएको पत्रमा जनाइएको छ। सन् १९७१ मा बङ्गलादेशको स्वतन्त्रता पश्चात् राजस्वमा प्रत्येक वर्ष वृद्धि भएको थियो तर यो चालू आर्थिक वर्षमा कम हुन सक्छ र चालू आर्थिक वर्ष २०१९-२० का लागि राजस्व विभागको संशोधित लक्ष्यलाई प्राप्त गर्न सकिँदैन भनि उक्त पत्रमा उल्लेख गरिएको छ। पछिल्लो आर्थिक वर्षमा एकत्रित २,३४,६८४ करोड टाका सङ्कलन गरिएको थियो जुन चालू आर्थिक वर्षको अन्त्यमा २,२०,००० करोड हुने अनुमान गरिएको छ। यस राजस्व चालू आर्थिक वर्षका लागि राजस्व बोर्डको मूल लक्ष्यदेखि १,०५,६०० करोड टाका र संशोधित लक्ष्यदेखि ८०,५०० करोड टाका सङ्कलन गर्ने रकम हुनेछ।

जागीर गुमेको तथा समयमा तलब नपाएका कारण सीमित आय भएका मानिसहरूलाई विभिन्न कारणहरूबाट बचत गरिएको रकम खर्च गर्नु परिरहेको छ। बङ्गलादेश बेङ्कको अनुसार बचत प्रमाणपत्रमा लगानी गरिएको रकममा धेरै कमी आएको छ र बचत प्रमाणपत्रको भुक्तानी गर्ने प्रवृत्ति पनि बढेको छ। परिपक्वताका कारण डिसेम्बर देखि मेसम्म बिक्री भएका बचत प्रमाणपत्रहरूको सङ्ख्या भन्दा बढी मुक्ति गरिएको छ। निजी क्षेत्रका उद्यमी ऋण लिन पनि बन्द गरेका छन् भने उनीहरूले कयौँ बेङ्कमा राखिएको बचत रकम पनि झिकेका छन्। बङ्गलादेश बेङ्कको अनुसार निजी क्षेत्रलाई गरिएको ऋण लगानीमा पनि अधिक गिरावट आएको छ।

कोरोना विषाणु सङ्कटका कारण बङ्गलादेशका प्रत्येक ६ युवाहरू मध्ये एकलाई बेरोजगार बनाएको छ र २३ प्रतिशत मानिस जोसँग काम थियो उनीहरूको पनि काम गर्नेको समय घटेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय श्रम सङ्गठनले २६ मेका दिन प्रकाशन गरेको मोनिटर: कोभिड १९ एन्ड द वर्ल्ड अफ वर्कको चौँथो संस्करणमा यो दावा गरिएको छ कि श्रमबाजार माथि कोरोना सङ्कटले गर्दा परेको प्रभावमाथि अन्तर्राष्ट्रिय श्रम सङ्गठनको प्रतिवेदनकोअनुसार हाल बङ्गलादेशका कुल युवाहरू मध्ये ४ भाग अधिक (२७.३९%) बेरोजगार भएका छन्। फेब्रुअरीदेखि बेरोजगारी बढिरहेको थियो जसमा युवा महिलाहरू मुख्य शिकार बनेका छन्। यस सङ्कटमा युवाहरू ३ तरिकाबाट प्रभावित भैरहेका छन् जस मध्ये सुरुवा उनीहरूको जागीर गुमेको थियो, दोस्रोमा शिक्षा तथा प्रशिक्षणमा बाधा उत्पन्न भएको थियो।

बङ्गलादेशको सरकारी तथ्याङ्कको अनुसार बङ्गलादेशमा गरीब मानिसहरूको सङ्ख्या ३ करोड भन्दा पनि अधिक रहेको छ भने यस बाहेक पछिल्लो डेढ दशकमा २.५ करोड मानिसहरू गरीबीको सीमारेखा भन्दा बाहिर आएका छन् तर यदी उनीहरूको आमदानीको स्रोत पुनः गुम्न गएको खण्डमा उनीहरू पुनः द्रुत रूपमा गरीबी सीमारेखा भित्र पर्न सक्छन्। गैर-सरकारी सङ्गठन ब्र्याकद्वारा हालसालै गरिएको एक सर्वेक्षणमा यो पनि पाइएको थियो कि कोरोनाका कारण देशको निम्न वर्गको आयमा ७५% ले कमी आएको छ जबकि अत्यधिक गरीबी वा जसको दैनिक आय १६० रुपैयाँ भन्दा कम भएका मानिसहरूको सङ्ख्या ७०% ले वृद्धि भएको छ।

### तैयारी पोशाक कारखाना 
बङ्गलादेशको निर्यात आयको ८० प्रतिशत भन्दा बढी तैयार पोशाक क्षेत्रबाट प्राप्त हुन्छ। वाणिज्य मन्त्रालय तथा पोशाक कलकारखानाको परिचालक सङ्गठन बिजिएमइएका अनुसार तैयार परिधान क्षेत्रमा ४,००० भन्दा अधिक कपडा कारखानाहरूका लगभग ४५ लाख मानिसहरूलाई रोजगार दिँदै आएको थियो। देशमा बन्दाबन्दीको स्थितिका कारण अधिकांश कलकारखाना पहिले देखिनै बन्द भैसकेका थिए जसको फलस्वरूप अधिकांश कारखानाका मालिकहरूले उक्त क्षेत्रमा कार्यरत श्रमिकहरूलाई तलब दिनबाट असमर्थ बनेका थिए। सरकारले यस क्षेत्रलाई पुनः सुचारू गर्नका लागि एक विशेष प्रोत्साहन राहतको घोषणा गरेको थियो। कयौँ पोशाक कारखानाका मालिकहरूले आफ्ना कर्मचारीहरूलाई यस प्रकारको प्रोत्साहन राहतको पैसा तलबको रूपमा प्रदान गरेको थियो। समग्र स्थितिलाई ध्यानमा राख्दै केही कारखानाहरूलाई सतर्कता अपनाइ पुनः सुचारू गरिएको छ जसकारण तैयारी पोशाकको उत्पादनमा वृद्धि भएको थियो। कोरोना विषाणुको विश्वव्यापी प्रभावका कारण सबै देशहरूमा तैयारी पोशाहरूको मागमा कमी आएको थियो। ४ अप्रिल २०२० का दिन बीबीसी बाङ्लाद्वारा “করোনাভাইরাস: বাংলাদেশের গার্মেন্টস শিল্প টিকে থাকতে পারবে?” शीर्षकको एक प्रतिवेदन सार्वजनिक भएको थियो। विशेषरूपबाट परिधान उद्योग पहिला देखिनै सङ्कटमा छ। बङ्गलादेशमा यस उद्योगको अस्तित्व युरोपेली तथा अमेरिकी बजारहरूमा निर्भर गर्दछ तर ती देशहरूमा कोरोना विषाणुको व्यापक फैलावटका कयौँ पश्चिमी खरिदारहरूले बङ्गलादेशबाट आफ्नो क्रयआदेशहरूलाई रद्द गरेका थिए। सन् २०२० मे २१ का दिन आयोजित प्रथोम आलोको एक प्रतिवेदन अनुसार देशमा ४१९ पोशाक कारखानाहरू कोरोनाको प्रभावका कारण बन्द भएका थिए। विश्लेषकहरूको भनाइ अनुसार हालैदेखि प्रभावकारी कदम चाल्न नसकेको खण्डामा तैयारी पोशाक उद्योग घाटामा जान सक्छन्। ढाका विश्वविद्यालयको स्वास्थ्य्य अर्थशास्त्रका अधिवक्ता सैयद आब्दुफ हामिदको "अर्थतन्त्रमा कोरोनाको प्रभाव: हामीले के गर्ने" (“অর্থনীতিতে করোনার প্রভাব: আমাদের করণীয়”) नामक एक शोध प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ कि "विश्वव्यापी बजारमा तैयार कपडाहरूको माग अत्याधिक कमी हुन सक्छ" जसको फलस्वरूप बङ्गलादेशको निर्यात उन्मुख परिधान उद्योगलाई अधिक प्रतिस्पर्धाको सामना गर्न पर्न सक्छ। यस प्रतिस्पर्धामा अडिग रहनका लागि सरकारले घोषणा गरेको राहातलाई कार्यान्वयन गर्नु आवश्यक छ। एक अन्य बीबीसी बाङ्ला प्रतिवेदनमा बङ्गलादेशको परिधान उद्योगलाई चालू गर्नका लागि चालिने कदमलाई उल्लेख गरिएको छ।

### कृषि 
विश्व बेङ्कका अनुसार बङ्गलादेशमा ८१% ग्रामीण मानिसहरूका लागि कृषि अहिले पनि आमदानीको मुख्य स्रोतको रूपमा रहेको छ।दुई तिहाई ग्रामीण परिवार कृषि तथा गैर-कृषि आय दुईमा निर्भर छन् भने सहरी क्षेत्रहरूमा बसोबास गर्नेहरू पनि ११ प्रतिशत सिधै कृषिसँग सम्बन्धित छन्। सन् २०१३ को बङ्गलादेश श्रम बल सर्वेक्षणको अनुसार बङ्गलादेशमा कुल श्रम शक्तिको ४५.७ प्रतिशत कृषि क्षेत्रमा कार्यरत छन्।
सन् २०२० जनवरीसम्म कृषि मन्त्रालयको तथ्याङ्क अनुसार बङ्गलादेश विश्वमा क्रमशः तरकारी, धान तथा आलु उत्पादनमा तेस्रो, चौथा र ८ औँ स्थान रहेको छ भने बङ्गलादेश माछामा ४औँ, आँपमा ७औँ, अम्बामा ८औँ र विश्वभरीमा १०औँ स्थानमा रहेको छ। बङ्गलादेशको कुल ग्राह्यस्थ उत्पादनमा कृषिको योगदान १६.६% रहेको छ। बङ्गलादेशको कृषि यान्त्रिकीकरण नीति सन् २०१९ ले कृषि सामग्रीको खरीदका लागि व्याज मुक्त ऋण प्रदान गरेको थियोे भने 'राष्ट्रिय कृषि विस्तार नीति सन् २०१९' ले यसलाई अन्तिम रूप दिने प्रक्रियामा रहेको छ। यस बाहेक लघु सिँचाई नीति, जैविक कृषि नीति तथा 'कृषि नीति सन् २०१९ मा केही महत्त्वपूर्ण व्यक्तिहरूलाई कृषि क्षेत्रको विस्तार तथा विकासका लागि तैयार गरिएको थियो। सरकारले किसानहरूकम लागि कुल ४९९ वटा कृषि सूचना तथन सञ्चार केन्द्रको स्थापना गरेको थियो। बङ्गलादेशमा कृषिलाई यान्त्रिकीकरण गर्नका लागि सरकार कृषि सामग्रीको खरिदका लागि अनुदानको रूपमा ६० प्रतिशतको दरबाट किसानहरूका लागि र दक्षिणी तटीय क्षेत्रहरूमा  अन्य क्षेत्रहरूका लागि ५० प्रतिशतको अनुदान दिँदै आएको छ। बङ्गलादेशमा कयौँ अर्थशास्त्रीहरूले पहिलेनै महामारी सङ्कट पछि कृषि उत्पादन बढाउनका लागि सुझाव दिएका छन्। १३ अप्रिलका दिन राष्ट्रको नाममा सम्बोधन गर्दै बङ्गलादेशकी प्रधानमन्त्री शेख हासिनाले भनेकी थिइन् कि “यस्तो कठिन समयमा हामीले आफ्नो कृषि उत्पादन प्रणालीलाई बलियो गर्नको आवश्यकता उपाय अपनाउन पर्दछ। प्रधानमन्त्रीका अनुसार यस वर्ष किसानहरूका लागि सरकारले २ लाख मेट्रिक टन धान खरीद गर्नेछ र २०० करोड रुपैयाँ उपलब्ध गराउने छ जसकारण कृषकहरूले सजिलैसँग कृषि यन्त्र खरीद गर्न सक्छन्।

## तथ्याङ्क
### विभाग अनुसार सङ्क्रमण व्यक्तिहरूको तथ्याङ्क तथा प्रतिशत
### सङ्क्रमित तथा मृत्यु भएका मानिसहरूको तथ्याङ्क
### नमुना परीक्षण
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* कोरोना सम्बन्धित वेबसाइट (कोरोना जानकारी), बङ्गलादेश सरकार
* तथ्याङ्क र तालिकाहरूको विस्तृत जानकारी , बङ्गलादेश सरकार  
*आइइडिसिआरको वेबसाइट , सङ्क्रमित र महामारीको बारेमा जिल्लाहरूको जानकारी
*स्वस्थ्य मन्त्रालयको वेबसाइट 
*स्वास्थ्य्य सूचना विभाग, स्वास्थ्य्य विभागको दैनिक अद्यावधिक जानकारी 
*बङ्गलादेश कोभिड-१९ , बङ्गलादेश सरकार 
*प्रत्यक्ष कोरोना जोखिम परीक्षण (वेब पृष्ठ) , बङ्गलादेश सरकार 
*वर्ल्डोमिटरमा बङ्गलादेशको कोरोना सम्बन्धित विस्तृत जानकारी 
*कोरोना जागरुकता सम्बन्धि **७०** वटा श्रव्य दृश्यहरू, बङ्गलादेश सरकार

श्रेणी:सन् २०२० मा बङ्गलादेश
श्रेणी:एसियामा कोरोना विषाणु विश्वव्यापी महामारी
श्रेणी:बङ्गलादेशमा रोगको प्रकोप
श्रेणी:सङ्क्रमक रोग
श्रेणी:कोरोना विषाणु