open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ग्रीष्मबहादुर देवकोटा

**ग्रीष्मबहादुर देवकोटा** (वि.सं. १९७३- वि.सं. २०५१) नेपालका सुप्रसिद्ध विद्वान् लेखक हुन्। उनले वि.सं. २०२४ सालमा मदन पुरस्कार पाएका थिए।
## जीवनी
देवकोटाको जन्म सन् १९१७ (वि.सं. १९७३ जेठ)मा पिता वसन्तबहादुर र माता आनन्दकुमारीका सुपुत्रका रूपमा काठमाडौंको नरदेवीमा भएको थियो। उनी स्वाध्ययनबाटै विद्वान् बने। शुरुमा राजनीतिमा नलागे पनि बीचमा राजनीतिमा लागिपर्ने देवकोटा पहिले प्रजातान्त्रिक कांग्रेससँग सम्बन्धित थिए भनेपछि वि.सं. २०१२ सालतिर डा. के.आई. सिंहको संयुक्त प्रजातन्त्र पार्टीसँग सम्बन्धित थिए।

बहुचर्चित सन्दर्भ सामग्री नेपालको राजनीतिक दर्पणका लेखक देवकोटाले नेपालको छापाखाना र पत्रपत्रिकाको इतिहास पनि लेखे। नेपालको छापाखाना र पत्रपत्रिकाको इतिहास नामक ग्रन्थका लागि सामाजिक शास्त्रतर्फको मदन पुरस्कार २०२४ प्राप्त गरेका थिए। 
राजसभा स्थायी समिति, गोरखापत्र, शाही प्रेस आयोगलगायतका विभिन्न संघसंस्थामा सदस्य भएर सल्लाह सेवा गर्ने देवकोटा विवाहपश्चात् एक छोरा जन्मेपछि युवावस्थामै विधुर भए। उनका एकमात्र छोरा छन्। 
## निधन
मधुमेह र श्वास-प्रश्वासमा अप्ठेरो हुने बिमारीबाट पीडित देवकोटा वि.सं. २०५१ साल फागुन २३ गते सिकिस्त भई त्रि.वि. शिक्षण अस्पताल, महाराजगञ्जमा भर्ना भए। 
उनको निधन वि.सं. २०५१ साल फागुन २५ गते ७८ वर्षको उमेरमा भयो।

साधना (कामना प्रकाशनको) पत्रिकाको रजत अंकमा उहाँको 'मेरो चासोको विषय घोच्ने सुइरो भयो' भन्ने शीर्षकमा आफ्नो अनुभूति लेखमा प्रश्न गर्नुभएको छ- राणाकालीन वैज्ञानिक गेहेन्द्र शमशेरले नेपालमा बनाएको नेपालको पहिलो प्रेस अहिले कहाँ छ ? यो देवकोटाको जीवनको अन्तिम प्रश्न हो।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* ग्रीष्मबहादुर देवकोटाद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपालका इतिहासकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
सहाना प्रधान

**सहाना प्रधान** (१९८४-२०७१) नेपालकी राजनीतिज्ञ तथा पूर्व मन्त्री थिइन्। उनले *केटीले पनि केटा सरह शिक्षाको अधिकार पाउनुपर्छ* भन्ने अभियानबाट राजनीतिक यात्रा सुरू गरेकी थिइन्। विभिन्न समयमा विभिन्न भूमिकामा रहेकी प्रधान २०४६ सालको जनआन्दोलनमा संयुक्त बाम मोर्चाको संयोजक थिइन्। प्रजातन्त्र प्राप्ति पश्चात् पनि लामो समयसम्म उनी राजनीतिमा सकृय रहिन।

## जन्म र वाल्यकाल
सहाना प्रधानको जन्म काठमाडौँको अतिव्यस्त टोल, असन, त्यौडको मध्यमवर्गीय व्यापारी-परिवारमा बुबा शंकरलाल प्रधान र आमा रम्भा प्रधानको कोखबाट वि.सं. १९८४ साल असार ३ गते शुक्रवार तदनुसार १९२७ जुन १७ तारिखमा भएको हो। उनी दुई वर्षको हुँदा मातृस्नेहबाट बञ्चित भइन्। त्यसको दुई वर्ष नबित्दै उनी हजुरआमा र बाबाका साथ बर्मा पुगिन्। सातौँ कक्षाको अध्ययन पूरा गरी वि.सं. २००० सालमा काठमाडौँ फर्किइन्।

## शिक्षा
उनले वि.स. २००४ सालमा एसएलसी परीक्षा उत्तीर्ण गरेकी थिइन्। त्यस पछिको उच्चशिक्षा सहानाले भारतको लखनऊबाट हासिल गरेकी थिइन्।
 
## राजनीतिक यात्रा 
२००४ साल वैशाख १७ गते नेपालमा पहिलोपटक संगठित रूपमा राणाशाही विरोधी नारा लगाउने चार कर्मठ महिला कार्यकर्तामध्ये क्रमशः सहाना प्रधान, कनकलता, स्नेहलता र साधना प्रधान हुनुहुन्थ्यो। उहाँ गिरफ्तार हुनुभयो। १५ दिन आमरण अनसनपछि महिलालाई शिक्षा दिलाउन तत्कालीन प्रधानमन्त्री पद्म शमशेरबाट आश्वासन पाएपछि घर फर्कनुभयो। 

२००४ सालमा एस्.एल्.सी. उत्तीर्ण गरी २००५ मा भाइ शंकर प्रधानसँगै लखनऊको इजावेल धोवन कलेज पुग्नुभएकी सहाना आई.एस्सी. पूरा नगरी आई.ए. सक्नुभयो। २००७ सालमा नेपाल फर्केर तीनवटा स्कूल कन्यामन्दिर, शान्तिनिकुञ्ज र सीताराम हाइस्कूलमा पढाउनुभयो। 

त्यस पछि उहाँ महिला संघको महासचिव हुनुभयो। २००८ सालमा जिल्ला कमिटी र २००९ सालमा अञ्चल कमिटीको जिम्मेवारी लिँदै भक्तपुर र पाटनको एकसाथ नेतृत्व गर्नुभयो। २००९ सालमा भारतको पटना बोर्डअन्तर्गत नेपालबाट बी.ए. को ७२ जना परीक्षार्थीमध्ये उहाँ एकमात्र महिला हुनुहुन्थ्यो। वि.सं. २०१० माघ २ गतेपुष्पलाल श्रेष्ठसँग उहाँको विवाह भयो।<पुष्पलाल राजनीतिमा सक्रिय हुनुभएकाले २०१३ सालपछि पारिवारिक जिम्मेवारी बढ्यो।

वि.सं. २०१७-०३५ सालसम्म उहाँको राजनीति प्रायः मृत अवस्थामा रह्यो। २०३५ साउन ७ (सन् १९७८ जुलाई)मा पुष्पलालको निधनपश्चात् पुष्पलाल समूहको नेतृत्व बलराम उपाध्यायले गर्दै उहाँ त्यसबखत पार्टी प्रवक्ता हुनुभयो। २०४३ चैत्र १४-१७ मा सहाना र मनमोहन समूहले संयुक्त सम्मेलन गरी नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (मार्क्सवादी) गठन गर्दा उहाँ पार्टीको सचिव हुनुभयो। 

२०४७ साल चैत्र २२ गते नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (मार्क्सवादी-लेनिनवादी) र नेकपा (मार्क्सवादी) एक भई नेकपा (एमाले)को निर्माण गरियो। उहाँ २०४६ सालको जनआन्दोलन पछिको अन्तरिम सरकारमा उद्योग र वाणिज्य मन्त्री, २०४८ र २०५१ को संसद्को निर्वाचनमा क्रमशः काठमाडौँ क्षेत्र नं. ४ र ६बाट निर्वाचित भई प्रतिनिधिसभा सदस्य हुनुभयो। त्यसअघिको नेकपा (एमाले) - राप्रपा-सदभावनाको मन्त्रीपरिषद्मा उहाँ महिला तथा समाजकल्याण मन्त्री रहनुभएको थियो।

जनआन्दोलन ०४६ मा वाममोर्चा अध्यक्ष हुनुभयो। आन्दोलनपछि अहिलेसम्म पटकपटक मन्त्री हुनुभएको छ। उहाँको आत्मकथाको पुस्तक 'स्मृतिका आँखीझ्यालबाट' प्रकाशित छ।

प्रधानको २०७१ साल असोज ६ गते काठमाडौँको वयोधा अस्पतालमा निधन भयो। उनी लामो समयदेखि मस्तिष्कघातबाट पीडित थिइन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सन् १९२७ मा जन्म
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपालका परराष्ट्र मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपाली महिलाहरू
श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू
शैलजा आचार्य

**शैलजा आचार्य** नेपालकी पहिलो महिला उपप्रधानमन्त्री तथा नेपाली कांग्रेसकी वरिष्ठ नेतृ हुन्। उनको जन्म ई.सं. १९४४ मे ८ मा मोरङ जिल्लाको बिराटनगरमा भएको थियो। समाजशास्त्रको स्नातकोत्तर तह सम्म अध्ययन गरेकी आचार्य नेपाली कांग्रेसका नेताद्वय बी.पी. कोइराला र गिरिजाप्रसाद कोइरालाकी भान्जी हुन्।

## वाल्यकाल/जन्म
बी.पी. एवं गिरिजाका पिता श्री कृष्णप्रसादकोइरालाले दुई विवाह गर्नुभएको थियो। पहिली पत्नी मोहनकुमारी कोइरालाबाट जन्मनुभएको मातृका प्रसाद कोइराला देशको प्रधानमन्त्री हुनुभयो। कृष्णप्रसादकी पहिली पत्नीकै छोरी इन्दिराकी छोरी शैलजा हुनुहुन्छ। कान्छी श्रीमती दिव्या कोइरालाबाट बी.पी. कोइराला, केशव कोइराला, तारिणीप्रसाद कोइराला र गिरिजाप्रसाद कोइराला जन्मनुभएको हो।
## राजनीतिक जीवन
वि.सं. २०१७ सालमा राजा महेन्द्रलाई कालो झण्डा देखाएकाले ३ वर्ष जेल बिताउने आचार्य वि.सं. २०४८ सालको आमनिर्वाचनमा मोरङ जिल्ला क्षेत्र नं. ५बाट प्रतिनिधिसभामा निर्वाचित भई करीब १ वर्ष कृषि वन तथा भू-संरक्षण मन्त्री रहिन्। वि.सं. २०५१ सालको मध्यावधि निर्वाचनमा उहाँ पुनः मोरङ क्षेत्र नं. ७बाट प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भईन्।
पिता डा. पिनाकी र आमा इन्दिराको जेठो सन्तान शैलजाले कोइराला परिवार तथा बीपी कोइरालाको सान्निध्यमा राजनीतिक यात्रा शुरु गर्नुभएको थियो। र, मृत्युपर्यन्त बीपीको विचार र नेपाली काङ्ग्रेस प्रति निष्ठासाथ उभिनुभयो। शान्तिपूर्ण सङ्घर्ष होस् वा सशस्त्र आन्दोलन, शैलजाको उपस्थिति अग्रपङ्क्तिमा हुन्थ्यो। १६ पुस २०३३ मा बीपीको राष्ट्रिय मेलमिलापको नीति स्वीकार्दै उहाँसँगै नेपाल फर्कने केही व्यक्तिमा शैलजा पनि पर्नुहुन्छ। काठमाडौँ आइपुग्नासाथ गिरफ्तारी र त्यसपछि अनिश्चित भविष्य शुरु हुन्छ भन्ने जान्दाजान्दै पनि उहाँले पहिलो डफ्फामै नेपाल आउन रुचि देखाउनुभयो। उर्लंदो अवस्थाको पञ्चायती व्यवस्थामा सशस्त्र आन्दोलन गरेको दलले राष्ट्रिय मेलमिलापको नीति अँगालेको तथ्यलाई पत्याउन जो-कोहीलाई कठिनाई थियो। त्यो पृष्ठभूमिमा नेपाल भित्रिनु भनेको साहस, धैर्य र त्यागको अनुपम उदाहरण थियो।

## ओहदा र कार्यभार
महत्त्वपूर्ण मन्त्रालयहरू सम्हाल्ने अवसर पाउनुभएकी शैलजालाई मन्त्रालयहरूमा नीतिगत रूपमा ठूलो प्रभाव पार्ने नेताको रूपमा सम्झ्िने गरिन्छ। भ्रष्टाचारको मुद्दा उठाएर कृषिमन्त्रीबाट उहाँँले दिएको राजिनामा नेपाली राजनीतिमा विरलै हुने घटना हो। जलस्रोतमा सामुदाईक बिधुत नीति उनकै देन हो |
## योगदान
महिला हकहितको सवालमा पनि शैलजाले प्रेरणादायी भूमिका निर्वाह गर्नुभयो। मुलुकी ऐनको एघारौँ संशोधन ल्याउनमा शैलजाको योगदान ठूलो छ। आफ्नै संयोजकत्वमा व्यापक छलफल गराएर उहाँ त्यसलाई विधेयकको रूप दिन सफल हुनुभएको थियो। 
जीवनमा कहिले सफलता र कहिले असफलता हात लाग्नु स्वाभाविक हो। त्यस मानेमा शैलजा पनि अपवाद हुनुभएन। तर, प्रतिकूल परिस्थितिमा पटकपटक जुन साहस, त्याग र बलिदान शैलजाले देखाउनुभयो त्यो भावी पिँढीका लागि समेत अनुकरणीय छ। 

## शन्दर्भहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:महिला राजदुत
श्रेणी:भारतको लागि नेपाली राजदुत
श्रेणी:नेपाली महिला कुटनीतिज्ञ
श्रेणी:कोइराला परिवार
श्रेणी:नेपाल सरकारका महिला मन्त्रीहरू
श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपाली महिला राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू
कृष्णलाल अधिकारी

**कृष्णलाल अधिकारी**(वि.सं. १९४४-१९८०) नेपालका प्रथम साहित्यिक सहिद हुन्। राणा कालमा मकैको खेती नामक पुस्तक लेखे वापत उनलाई थुनियो र कारागारमा नै उनको निधन भयो। कृष्णलाल अधिकारीको जन्म वि.सं. १९४४ माघ २४ गते हालको रामेछाप जिल्लाको कठजोर तिल्पुङ गाउँमा भएको थियो। उहाँ लक्ष्मणराज अधिकारी र इन्द्रकुमारी अधिकारीका माहिला छोरा हुनुहुन्थ्यो। १३ वर्षको उमेरमा कृष्णलालको विवाह रामेछापमा नै धर्मकुमारी सुवेदीसँग भएको थियो। उहाँका १ छोरा २ छोरी थिए। धर्मपत्नीको वि.सं. १९७७ वैशाख २१ गते निधन भयो।
## मकैको खेती
उहाँले वि.सं. १९४६ तिर 'मकैको खेती' नामक पुस्तक लेख्न थाली वि.सं. १९७७मा पूरा गर्नुभएको थियो। ६० पृष्ठको उक्त पुस्तक नक्साल भगवती नजीकै पशुपति छापाखानामा १ हजारप्रति छापिएको थियो। पुस्तकको भूमिकामा कृष्णलालले उल्लेख गरेका 'बेलायती कुकुर्'ले तत्कालिन ब्रिटिस समुदायलाई इंगित गरेको रूपमा हेरियो भने पुस्तकमा- "मकै खाने रातो टाउको र कालो टाउको भएको कीरा" भनेर गरिएको उल्लेखलाई राणाहरूले आफूलाई व्यंग्य टानेर पुस्तकलाई प्रतिबन्ध गरे। स्मरण रहोस, चन्द्र शम्शेरले रातो र भीम शम्शेरले कालो फ्रेस क्याप (टोपी) लगाउने गर्दथे। उहाँ वि.सं. १९७७ साउन ११मा पक्राउ परे र ९ वर्षको जेल सजाय तोकियो।

कृष्णलाल अधिकारी त्यस बखत कौशील अड्डाका सुब्बा थिए। राणाकालिन दरवारिया दाउपेचमा उनका बिरोधिहरूको यस सजायमा ठुलै हात रहेको पनि विश्वास गरिन्छ।राणाकालिन समयमा 'सुब्बा' निजामति सेवामा उपल्लो दर्जा थियो। आफ्नो मातहतमा काम गर्ने मानिसबाट नै आफुहरूलाई होच्चाउने काम भएकोले उनलाई झन कडा सजाय भएको विश्वास गरिन्छ। छापिएको १००० प्रति मध्ये ९ सय ९९ पुस्तक जलाईयो र १ प्रति पुस्तक हालसम्म फेला परेको छैन। कुल ९ वर्ष जेल सजाय मध्ये ५ वर्ष हराएको १ प्रति किताबको लागि तोकिएको थियो।
## मृत्यु
वि.सं. १९८०मा उहाँको जेलमा नै निधन भयो।जेल मै मृत्यु भएकोले उनलाई प्रथम साहित्यिक सहिद भनिन्छ। जेलमा सुब्बा कृष्णलालको मृत्युले तत्कालीन समाजमा ठुलो सनसनी ल्याइदिएको थियो।  लेखपढ गर्ने कार्यप्रती नेपालीहरूको रुचि लाई यो घटनाले कुण्ठित पारेको थियो। राणाशासक हरू प्रति नेपाली को अनास्था भित्र भित्रै बढ्दो गतिमा जान थाल्यो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपाली सहिदहरू
श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू
श्रेणी:रामेछाप जिल्लाका मानिसहरू
भीमनिधि तिवारी

**भीमनिधि तिवारी** (वि.सं. १९६८ – वि.सं. २०३०) एक नेपाली भाषाका वरिष्ठ साहित्यकार हुन। भीमनिधि तिवारी नसुन्ने नेपाली छैनन् । संसारभरि जहाँजहाँ नेपाली भाषासाहित्य पढिन्छ त्यतात्यता तिवारी पुगे ।

## जीवनी
उनको जन्म वि.सं. १९६८ फागुन मसान्तमा काठमाडौँको डिल्लीबजारमा भएको थियो। पिता लालनिधि र माता नन्दकुमारी तिवारीका सुपुत्र भीमनिधिले सात वर्षको हुँदा मातृवात्सल्य गुमाए। राणाकालीन समयमा आफ्नै रूचिमा पाठशाला खोलेर चलाउने शिक्षा प्रेमी तिवारीले वि.सं. १९९५ मा नेपाली साहित्य प्रेस खोले। वि.सं. २००६ साल तिर नेपाल नाटक सङ्घ खोले। आई. ए. सम्म गरेका तिवारी ३२ वर्ष सरकारको अटुट सेवा गरेर उपसचिव पदमा पुगेपछि सेवा निवृत्त भए।

उनले दुई विवाह गरेको थिए।

## कृतिहरू
उनको पहिलो रचनाका रूपमा वि. सं. १९९१मा गोरखापत्रमा 'कविता हरायो' शीर्षकको कविता प्रकाशित भएको थियो। उनले नाटक, काव्य र कथा बढी कलम चलाएको देखिन्छ।

उनका काव्यात्मक कृतिहरूः तर्पण (शोककाव्य, वि.सं. १९९४), कवितानन्द (कवितासङ्ग्रह, वि.सं. २०१०), वरशिक्षा (औपदेशिक काव्य, वि.सं. २०१२), यशस्वी शव (शोककाव्य, वि.सं. २०१३), विस्फोट (कवितासङ्ग्रह, वि.सं. २०१७), कविता कुन्ज (कवितासङ्ग्रह, वि.सं. २०२०), सिंहदरबार (कवितासङ्ग्रह, वि.सं. २०२५), बत्तीसपुतली (चुट्कीला सङ्ग्रह, वि.सं. २०२७), चाडवाड आदि हुन्। 
 
उनका अरू कृतिहरूः तिवारीका अप्रकाशित कविता (कविता सङ्ग्रह), सहनशीला सुशीला (नाटक, वि.सं. १९९८), आदर्श जीवन (नाटक, वि.सं. २००८), पुतली (नाटक, वि.सं. १९९९), काशीबास (नाटक, वि.सं. २०१०), किसान (नाटक, वि.सं. २००३), नैनिकाराम (नाटक, वि.सं. २००४), विवाह (नाटक, वि.सं. २०१०), पाँच ऐतिहासिक एकाङ्की (वि.सं. २००८), इन्द्रधनुष (वि.सं. २००८), आत्महत्या (नाटक), महाराज भूपतिन्द्र (नाटक), चौतारा लक्ष्मीनारायण (नाटक, वि.सं. २०२४), शिलान्यास (नाटक, वि.सं. २०२३), नोकर (नाटक, वि.सं. २०१४), सिद्धार्ध गौतम (नाटक, वि.सं. २०१३), सत्य हरिश्चन्द्र (नाटक, वि.सं. २०१३), माटोको माया (नाटक), एकाङ्की पल्लव (एकाङ्की सङ्ग्रह), एकाङ्की कली (एकाङ्की सङ्ग्रह, वि.सं. २०११), बयासी र बीस गजल मेरो (गजल सङ्ग्रह, वि.सं. २०१०), नेपाली सामाजिक कहानी (जेठोदेखि मन्तरेसम्म/९ कृति/कथा सङ्ग्रह), पन्ध्र प्रबन्ध (प्रबन्ध सङ्ग्रह, २००४), इन्साफ (उपन्यास, वि.सं. २०२७), तितौरा मस्यौरा (वि.सं. २०२६), तिवारी सूक्ति सङ्ग्रह आदि हुन्।

## पुरस्कार
विस्फोट नामक पद्यविधाको ग्रन्थका लागि उनले वि.सं. २०१७ सालमा मदन पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए। वि.सं. २००९ मा गो.द.बा., वि.सं. २०२२ मा त्रिशक्ति पट्ट, वि.सं. २०१३ मा शुभराज्याभिषेक पदक, जानपद सेवा पदक, जानपद दीर्घसेवा पट्ट र वि.सं. २०२४ मा नेदरल्यान्ड्सकी महारानीबाट अफिसर अफ द अर्डर अफ अरेञ्ज नासौको उपाधी पाएका थिए।

## निधन
उनको निधन वि.सं. २०३० साल जेठ १९ गते काठमाडौँमा भयो। यद्यपि, उनी बहुचर्चित स्रष्टाका रूपमा हालसम्म सुपरिचित छन्।

## सन्दर्भ सामग्री
## यी पनि हेर्नुहोस्
*भीमनिधि तिवारी रचनासूची
*नेपाली लेखकहरूको सूची

## बाहिरी लिङ्कहरू
* भीमनिधि तिवारीका रचनाहरू | अनलाईन साहित्य
* भीमनिधि तिवारीद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
माधवकुमार नेपाल

**माधवकुमार नेपाल** (जन्म वि.सं. २००९-११-२३)उनका निकटतम प्रतिद्वन्द्वी नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)का उम्मेदवार अजयकुमार गुप्‍ताले २६९२२मत प्राप्त गरेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)का राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपालका परराष्ट्र मन्त्रीहरू
श्रेणी:त्रिभुवन विश्वविद्यालयका पूर्व विद्यार्थीहरू
श्रेणी:सन् १९५३ मा जन्म
श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७४–२०७९
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२
श्रेणी:रौतहट जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू
पुष्पलाल श्रेष्ठ

**पुष्पलाल श्रेष्ठ** - नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीको संस्थापक नेता पुष्पलालको जन्म वि.सं. १९८१ असार १५ गते पूर्व २ नं. रामेछाप जिल्लामा पिता भक्तलाल र माता तुलसीकुमारीको पहिला छोराका रूपमा भएको थियो। 

पिता भक्तलाल २००९ सालको अखिल नेपाल न्यून वैतनिक सरकारी कर्मचारीहरूको हडतालको क्रममा एक्सन कमिटीको अध्यक्ष पनि बन्नुभएको थियो। वि.सं. १९९७ सालमा आफ्ना दाजु अमर शहीद गङ्गालाल श्रेष्ठलाई गोली ठोकी मार्नु ठीक एकदिनअघि भद्रगोल जेलमा सपरिवार भेट्न जाँदा गङ्गालालले पुष्पलाललाई "माइला, मैले प्रजातन्त्रका निमित्त बालेको दियोलाई तैँले प्रज्वलित पार्नेछस्" भन्नुभएको थियो र दाजुको यही शब्द नै पुष्पलालको निम्ति राजनीतिमा प्रवेश गर्ने प्रेरणाको श्रोत बन्यो। 

वि.सं. १९९८ सालमा पुष्पलाल श्रेष्ठले प्रेमबहादुर कंसाकार, शम्भुराम श्रेष्ठ, सूर्यबहादुर भारद्वाज र राजारामसँग मिलेर नेपाली प्रजातान्त्रिक संघको गठन गर्नुभयो। संघमा रहेका सदस्यले आ-आफ्नो रगतले प्रतिज्ञापत्रमा सही गरेर पार्टीमा लाग्नुपर्ने नियम थियो। संघले राणाशासनको विरोध गर्ने, विद्यालयहरू खोली विभिन्न खालका (सिपमूलक समेत) तालीम दिन्थ्यो। भारतमा पनि राणा विरोधी क्रियाकलाप बढाउने पुष्पलालले वि.सं. १९९७ सालदेखि बन्दीजीवन बिताइरहेका नेपाल प्रजा परिषद्का नेताहरूसित गोप्य रूपले सम्पर्क राखी टंकप्रसाद आचार्यलगायत अरू नेताहरूको नेलसहितको फोटो सन् १९४२मा भारत, पटनाबाट प्रकाशित हुने 'जनता' पत्रिकामा प्रकाशित गर्न मद्दत गर्नुभयो। २००४ सालमा नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेसले नागरिक अधिकारको लागि गरेको आन्दोलनको नेतृत्व पुष्पलाल श्रेष्ठ, शम्भुराम श्रेष्ठ, स्नेहलता श्रेष्ठ, साहना प्रधान आदिले गर्नुभयो। जनताद्वारा गरिएको यही पहिलो जनआन्दोलनका कारण पद्म शमशेरले सुधारको कदम चाल्ने घोषणा गरे। 

मार्क्सवाद-लेनिनवादलाई सर्वोत्तम विचारधारा ठानी २००६ सालमा कलकत्तामा पुष्पलालले नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीको स्थापना गर्नुभयो। २००६ सालमा भारतको कलकत्तामा भारत कम्युनिष्ट पार्टीका नेता अजय चक्रवर्तीसँगको भेटले उहाँको जीवनमा नयाँ मोड ल्यायो। त्यसबखत पुष्पलाल पश्चिम बङ्गालका वर्तमान मुख्यमन्त्री ज्योति बसुको नजिक हुनुहुन्थ्यो। पुष्पलालले नेपालमा साम्यवादी विचारधाराको व्यापक प्रचार-प्रसार गर्न 'कम्युनिष्ट पार्टीको घोषणापत्र' नेपालीमा अनुवाद गर्नुभयो। सम्भवतः नेपाली भाषाको सबभन्दा पहिलो
साम्यवादी साहित्य यही नै थियो। उहाँको विवाह साहना प्रधान (नेकपा (ऐमाले)की वर्तमान नेतृ) सँग भएको थियो। २०१५ सालको आम चुनावमा बन्दीपुर, २०१७ मा पार्टी प्रभाव बिस्तार गर्न तेह्रथुम (लिम्बुवान) बजारमा पुग्नुभयो। २०१६ सालमा उहाँ तत्कालीन सोभियत सङ्घमा सम्पन्न कम्युनिष्ट अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा भाग लिई सोही वर्ष चीन भ्रमण गर्नुभयो। 

२०१७ साल पुष १ गते राजाबाट चालिएको कदम पछि भूमिगत र निर्वासित जीवन बिताउन बाध्य पुष्पलालले चारैतिर छरिएका कम्युनिष्टहरूलाई भेला गराई तेस्रो महाधिवेशन गर्नुभयो।

## मृत्यु
नेका र कम्युनिष्टहरू मिलेर संघर्ष गरेमा मात्र नेपालबाट निरंकुश पञ्चायती समाप्त हुन सक्छ भन्ने भविष्यवाणी गर्ने नेता पुष्पलालको २०३५ साल साउन ७ गते भारतको नयाँ दिल्लीस्थित अल इण्डिया मेडिकल इन्स्टीच्युटमा उपचार गराउँदा-गराउँदै निधन भयो।

## सन्दर्भ सामाग्री
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:सन् १९७८ मा मृत्यु
श्रेणी:रामेछाप जिल्लाका मानिसहरू
तुलसीपुर उपमहानगरपालिका

**तुलसीपुर** नेपालको लुम्बिनी प्रदेशमा पर्ने दाङ जिल्लाको एक उपमहानगरपालिका हो। यो तीव्र गतिमा विकसित हुँदै गइरहेको एक व्यापारिक सहर हो। यो नगर नेपालको राजधानी काठमाडौँदेखि ४३० किलोमिटर दक्षिण-पश्चिममा रहेको छ। भौगोलिक विस्तारको कारण यो उपमहानगरपालिका महाभारत पर्वत शृङ्खलादेखि दक्षिणमा चुरे क्षेत्रसम्म फैलिएर रहेको छ। दाङ जिल्लाको तत्कालिन तुलसीपुर र अमृतपुर गाउँ विकास समितिका सम्पूर्ण वडालाई समेटेर वि.सं. २०४८ चैत्र ३० गते यसलाई नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो।

## इतिहास
भारतको अवधको सबैभन्दा ठूलो तालुकमा तुलसीपुरका राजाहरूले शासन गरेका थिए, जसमा वर्तमान दाङ र देउखुरी उपत्यकाहरू समावेश रहेका थिए।, जुन पृथ्वीनारायण शाहको एकीकरण अभियानपछि पश्चिम नेपाल बनेको हो। सुकौराकोट (बबई नदीको उत्तरी किनारमा)को थारु सभ्यता सबैभन्दा पुरानो मानव सभ्यता हो जुन यस समुदायका मानिसहरूको पूर्वतिर बसाइँसराइसँगै देशको पूर्वी भागसम्म विस्तार भएको हो।

## जनसङ्ख्या 
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या १,७९,७५५ रहेको छ भने यहाँ ४६,०१८ घरधुरी रहेका छन्। यस नगरमा मुख्यतया ब्राह्मण, क्षेत्री, थारु रहेका छन्। यसका साथै यहाँ नेवार, मगर, विश्वकर्मा, राई, लिम्बु लगायतका जातजाती बसोबास गर्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
*जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, दाङ

श्रेणी:दाङ जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:नेपालका उपमहानगरपालिकाहरू
श्रेणी:वि.सं. २०४८ मा स्थापित नगरपालिकाहरू
पुतलीबजार नगरपालिका

**पुतलीबजार** नेपालको गण्डकी प्रदेशमा रहेको स्याङ्जा जिल्लाको मध्य उत्तरी क्षेत्रमा फैलिएको, आँधिखोलाको किनारमा पर्ने एक नगरपालिका तथा जिल्ला सदरमुकाम हो। साविक स्याङ्जा पुतलीबजार, गणेशपुर, चण्डिकालिका, सातुपसल र करेण्डाँडा गाविसलाई गाभेर वि.सं. २०५३ माघ ११ गते यस नगरपालिकाको गठन भएको थियो। वि.सं. २०७३ साल फाल्गुनमा नेपालको नयाँ प्रादेशिक संरचना कायम गर्दा स्याङ्जा जिल्लामा साविक पुतलीबजार नगरपालिका, ठूलाडिही, बहाकोट, कोल्मा बराहचौर, राङभाङका (१-३,९) वडाहरू, पेल्काचौरका (१,२,४-८) वडाहरू पौवेगौडे, र टक्सार गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर पुतलीबजार नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको हो।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ४१,७४३ रहेको छ भने यहाँ ११,८८१ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*पुतलीबजार नगरपालिका
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, स्याङ्जा 

## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
श्रेणी:स्याङ्जा जिल्लाका नगरपालिकाहरू
माघ
श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
तानसेन नगरपालिका

**तानसेन** नेपालको लुम्बिनी प्रदेशको पाल्पा जिल्लाको सदरमुकाम तथा एक नगरपालिका हो। पाल्पा जिल्लाको तत्कालिन पाल्पा तानसेन इलाकाका क्षेत्रहरूलाई समेटेर वि.सं. २०१४ जेष्ठ १७ गते नेपाल राज्य नगरपालिका ऐन, २००९ लाई आधार बनाएर यो नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो। तत्कालिन राजा महेन्द्र शाहले वि.सं. २०१७ पुष २२ गते नेपालमा पञ्चायती व्यवस्था लागु गरेपछि तानसेन नगरपालिकाको नाम स्वतः परिवर्तन भई 'तानसेन नगरपञ्चायत' भएको थियो।

नेपालको संविधान २०७२ अनुसार वि.सं. २०७३ साल फाल्गुण २२ गते नेपालमा स्थानीय तह कायम गर्दा पाल्पा जिल्लामा साविक बराङ्दी (२-६), मदनपोखरा, तेल्घा, बन्दीपोखरा, बौघागुम्बा, बौघापोखराथोक र अर्गली गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो।

यो पश्चिम नेपालको एक एतिहासिक सहर हो। यो सहर बुटवल तथा पोखरा भएर जाने राजमार्गमै अवस्थित छ। तानसेन दरबार, रानीमहल, भगवती मन्दिर, अमर नारायण मन्दिर, माण्डव्य मन्दिर, भैरवस्थान मन्दिर यहाँका लोकप्रिय पर्यटकीय स्थलहरू हुन्।

## इतिहास
शाह राजवंशको उदय हुनुभन्दा अघि तानसेन मगर राज्यको राजधानी थियो। मगर भाषामा 'तानसेन' शब्दको अर्थ 'उत्तरी बस्ती' हुनाले यो सहरको नाम तानसेन राखिएको हो।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ५०,७९२ रहेको छ भने यहाँ १४,७८२ घरधुरी रहेका छन्।

## विश्व सम्पदा सूची
**तानसेनको मध्यकालीन सहर** क्षेत्रलाई सन् २००८ जनवरी ३० मा युनेस्कोले आफ्नो विश्व सम्पदा क्षेत्रको सम्भावित सूचीको संस्कृति वर्गमा सूचीकृत गरिएको छ।

## मुख्य आकर्षणहरू
### शितलपाटी 
शितलपाटी तानसेन नगरको मध्य भागमा अवस्थित गोलो आकारको पौवा हो। यसलाई गोलघर पनि भन्ने गरिन्छ। यस स्थानमा स्थानीय कार्यक्रम तथा स्थानीय मानिसहरूलाई कुराकानी गर्ने स्थानको रूपमा प्रख्यात प्राप्त गरेको छ। गोलघरको संरचना गोलो आकारको एक तल्ले भवन र विचमा खुला स्थान रहेको छ। यो संरचनामा सेतो रङ लगाइएको छ।

## सूचना तथा सञ्चार
तानसेन नगरपालिकामा एक टेलिभिजन तथा ३ वटा रेडियो सञ्चार सुविधाका साथै छापा पत्रिकाहरू पनि उपलब्ध छन्।

## उल्लेखनीय व्यक्तित्वहरू 
* माधवप्रसाद देवकोटा, लेखक
* रामेश्वर श्रेष्ठ, गायक तथा गीतकार
* राजेश हमाल, नेपाली चलचित्र अभिनेता

## चित्र दीर्घा

RaniMahal, Palpa.jpg|रानीमहल
Darlam Mahakali Temple.jpg|दलराम महाकाली मन्दिर
Shitalpati.JPG|शितलपाटी, तानसेन
Palpa Durbar.jpg|तानसेन पाल्पा दरबार
Tansen, Paddy fields, Rice paddies, Palpa, Nepal.jpg|धानको खेत
Tansen at sunset, Palpa, Nepal.jpg|सूर्यास्तको समयमा तानसेन
Tansen, Landscape, Palpa, Nepal.jpg|महाभारत पहाडको भाग

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*तानसेन नगरपालिका कार्यालय 

श्रेणी:पाल्पा जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
श्रेणी:वि.सं. २०१४ मा घोषित नगरपालिकाहरू
श्रेणी:नेपालका पूर्व नगर पञ्चायतहरू
काग तिहार

**काग तिहार** वा **कागपूजा** कार्तिक कृष्ण त्रयोदशीदेखि कार्तिक शुल्क द्वितीयासम्म पाँच दिन मनाइने तिहार पर्वको पहिलो दिन हो। यस दिन कागको पूजा गर्ने गरिन्छ। यमराजको सन्देश वाहकको रूपमा कागलाई सम्मानको साथ पूजाआजा गरेर खानेकुरा दिइ काग तिहार मनाउने गरिन्छ। कागलाई यमराजको अत्यन्त प्रिय भक्त पनि मानिन्छ। त्यसैगरी हाम्रो समाजमा प्रचलित काकगवेषण, काकन्याय, काकबलि आदि विविध शब्द कागसँगै सम्बन्धित छन्।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* तिहार
* कुकुर तिहार
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका चाडपर्वहरू
दशरथचन्द नगरपालिका

**दशरथचन्द** नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेशमा पर्ने बैतडी जिल्लाको एक नगरपालिका तथा जिल्ला सदरमुकाम हो। खलङ्गा गाउँ विकास समिति लगायत अन्य पाँचवटा गाविसहरू दशरथचन्द, त्रिपुरासुन्दरी, बाराकोट, थालिगडा र जगन्नाथलाई मिलाएर वि.सं. २०५३ चैत्र १४ गते यस नगरपालिकाको गठन गरिएको थियो। वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ मा ग्वाल्लेक, गुरुखोला, देहीमाण्डौं, दुर्गाभवानी, नागार्जुन गाविसहरू र दुर्गास्थान गाविसका तीन वडा (४-७) समेत यसमा गाभेर यस नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो। कुल ११ वडामा विभाजित यो नगरपालिकाको राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ३१,५६७ रहेको छ भने यहाँ ७,१९८ घरधुरी रहेका छन्।

## शिक्षा 
केही वर्ष पहिलेसम्म यहाँका विधार्थीहरू अध्ययनका लागि भारतको पिथौरागढ र अन्य सहरहरूमा जाने गर्थे तर आफ्नै देशमा शैक्षिक संस्थाहरूको उपलब्धताका कारण आजभोली यो दर धेरै घटेको छ। आजभोली अधिकांश विधार्थीहरू स्थानीय स्तरमै अथवा धनगढी, महेन्द्रनगर र काठमाडौँ गएर आफ्नो अध्ययनलाई निरन्तरता दिने गरेका छन्।   

दशरथचन्द नगरपालिकाभित्र रहेका विद्यालय तथा कलेजहरू:
# श्री विरेन्द्रउच्च माध्यमिक बिद्यालय शाहीलेक
# जगन्नाथ प्राथमिक बिद्यालय, गढी
# जगन्नाथ प्राथमिक बिद्यालय, मडाला 
# मेजर जेंसेसकी चिल्ड्रेन एकेडेमी गोठलापानी (निजी बिद्यालय)
# जगन्नाथ क्याम्पस

## धर्म 
यहाँ रहेका धार्मिक स्थलहरूमा जगन्नाथ मन्दिर बैतडी र त्रिपुरासुन्दरी भगवतीको मन्दिर प्रसिद्ध रहेका छन्।

## जाति 
यहाँ बढी जसो ब्राह्मण, क्षेत्री, ठकुरी र दलितको बसोबास रहेको छ । 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पहाडी नगरपालिकाहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
श्रेणी:बैतडी जिल्लाका नगरपालिकाहरू
चैत्र
कुकुर तिहार

**कुकुर तिहार** वा **नरक चतुर्दशी** यमपञ्चकको दोस्रो दिन अर्थात् कार्तिक कृष्ण चतुर्दशीको दिन हो। यस दिन मृत्युका देवता यमराजलाई प्रसन्न पार्ने कुकुरको पूजा गर्ने गरिन्छ। कुकुरलाई यमराजको दूत मानिन्छ। कुकुर तिहारको दिन कुकुरलाई टीका तथा घाँटीमा फूलको माला लगाइन्छ। यस दिन कुकुरको सम्मान स्वरूप मासु, दूध, अण्डा र कुकुरको खाना लगायत विभिन्न खाद्य पदार्थहरू खान दिइन्छ। यस दिन कसैले कुकुरप्रति अनादरपूर्ण व्यवहार गरेमा त्यसलाई पाप मानिन्छ। 

कुकुरलाई आज्ञापालक एवम् रक्षकको रूपमा लिइन्छ। विभिन्न अपराध गर्ने अपराधीहरू पत्ता लगाउने, अध्ययन-अनुसन्धान गर्ने कार्य पनि कुकुरले गर्दछ। कुकुरले घरको रेखदेख तथा चोर-डाँकाबाट बचाउने कार्य गरी मानिसलाई सहयोग गर्दै आएको पाइन्छ। त्यसैगरी कुनै प्राकृतिक प्रकोप तथा दैवी विपत्ती हुने बेलामा पूर्वसूचना समेत दिन्छ। कुकुरलाई भैरवको बाहन पनि भनिन्छ। कुकुर तिहार विश्वव्यापी रूपमा गैर आवसीय नेपालीहरूले मनाउने गर्छन्।

## पृष्ठभूमि 
तिहार नेपालबाट सुरु भएको पाँच दिन लामो हिन्दू चाड हो। दसैँपछिको यो दोस्रो ठूलो चाड हो। कुकुर तिहार तिहारको दोस्रो दिन मनाइन्छ। तिहारपर्वको समयमा गाई, काग लगायत धेरै जनावरहरूको पनि पूजा गरिन्छ।

प्राचीन संस्कृत महाकाव्य महाभारतमा स्वर्ग जाने क्रममा पाँच पाण्डवलाई कुकुरको साथमा राखिएको छ। पाँच पाण्डवहरू आफ्नी पत्नी द्रौपदी र भाइहरूसँग हिमालय चढे। युधिष्ठिर र तिनको कुकुरबाहेक ती सबै बाटोमा लडेर मरे। त्यसपछि युधिष्ठिरले देवताहरूका राजा इन्द्रलाई भेटे, जसले उनलाई स्वर्गमा स्वागत गरेका थिए।  स्वागत गर्ने क्रममा उनले आफ्नो कुकुरलाई पछाडि छोड्नु पर्ने शर्त अगाडि राखे। युधिष्ठिरले आफू कुकुर बिना स्वर्गमा प्रवेश गर्न अस्वीकार गरे र पृथ्वीमा फर्किने बताए। यमराज कुकुरको रुपमा आएका थिए र उनले आफ्नो रुप प्रस्तुत गरे। इन्द्र उनको कर्मबाट प्रभावित भए र युधिष्ठिरका लागि स्वर्गको ढोका खोलिदिए। नेपाली हिन्दूहरू कुकुरको पूजा गर्नाले उनीहरूले मृत्युलाई सकारात्मक रूपमा हेर्ने विश्वास गर्छन् र कुकुरले उनीहरूको अन्तिम यात्रामा उनीहरूलाई पछ्याउँदछ।  कुकुरहरूले तिनीहरूलाई नरकमा यातनाबाट जोगाउनेछन् आशा व्यक्त गर्छन्।  कुकुरलाई यमको दूत मानिन्छ र उनलाई खुसी पार्नका लागि कुकुरको पूजा गरिन्छ।

एबिसी न्युजका अनुसार नेपाल र मङ्गोलियामा कुकुरलाई पहिलो पटक घरपालुवा बनाइएको हुन सक्ने उल्लेख गरेको थियो। 

## चित्र दीर्घा 

File:Kukur Tihar 2.jpg|alt=Dog bedecked with flower garlands|घाँटीमा फूलमाला लगाएको एक कुकुर
File:Dog worship in Hinduism.jpg|alt=The feet and forehead of dog are adorned with a red tika|टीका लगाएको कुकुर

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपाली चाडपर्वहरू
श्रेणी:नेपालका हिन्दु चाडपर्वहरू
गोरु तिहार

नेपाल देश कृषिप्रधान देश हो। गोरु कर्मयोगी किसानहरूका लागि अत्यन्त आवश्यक जनावर हो। गोरु भगवान् शिवको वाहन पनि हो। गोपाल शब्दले गाई पाल्ने व्यक्ति, गाईको धनी, ग्लावा, गोठाला आदिको पनि बोध हुन्छ। गोपाल भगवान् श्रीकृष्णको पर्यायवाची नाम पनि हो। द्वापरयुगमा नै इन्द्रले पानी नपारिदिएकाले कृषि पेसामा संलग्न कर्मयोगी गोपालहरू अत्यन्त चिन्तित थिए। यो अवस्थामा भगवान् श्रीकृष्णले गोबर्धन पर्वतको पूजा गर्ने सल्लाह दिए। गोपालहरूले त्यसै गरे, फलस्वरूप वर्षा भयो। सबै अन्न र ऐश्वर्यबाट समृद्ध भए। गाई र गोरुको संख्यामा पनि वृद्धि हुन पुग्यो। यसरी गोरुतिहार पर्व गोवर्धन पर्वतसँग गाँसिन पुगेको छ। यस दिन गोरुतिहारका रूपमा गोरुको पूजा गर्ने, गाईको गोबरबाट पहाड निर्माण गरी गोवर्धनको कामना गर्दै गोबर्धन पर्वतको पूजा गर्ने प्रचलन रहिआएको छ।

श्रेणी:नेपालका चाडपर्वहरू
ग्वाटेमाला-नेपाल कूटनीतिक सम्बन्ध

मध्य-अमेरिकी राष्ट्र ग्वाटेमाला र नेपालबीच सन् २००६ अगस्त ८मा कूटनैतिक-सम्बन्ध स्थापना भएको हो । नेपाल-ग्वाटेमालाबीच दिगो सम्पर्क कायम राख्नेसम्बन्धी संयुक्तपत्रमा संयुक्त राष्ट्रसंघस्थित नेपालको स्थायी नियोगमा अगस्त ८मा हस्ताक्षर भएको हो । द्विपक्षीय हित प्रवर्द्धनका साथै राजनीतिक, सांस्कृतिक तथा आर्थिक विकासलाई अझ सुदृढ तुल्याउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिएको उक्त दस्तावेजमा राष्ट्रसंघका लागि दुबै मुलुकका स्थायी नियोगका प्रमुखहरू क्रमशः मधुरमण आचार्य र जोर्ज स्कीनर क्लीले हस्ताक्षर गर्नुभएको हो ।

श्रेणी:नेपालका कूटनैतिक सम्बन्धहरू
नेपालका खेलकुद संघ र स्थापना वर्ष

१) नेपाल क्रिकेट सङ्घ - वि.सं. २००४ 
२) नेपाल एमेच्योर एथलेटिक्स सङ्घ- वि.सं. २००७ 
३) अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ- वि.सं. २००८ 
४) अखिल नेपाल टेबुलटेनिस सङ्घ- वि.सं. २००८ 
५) नेपाल हकि सङ्घ- वि.सं. २०११ 
६) अखिल नेपाल टेनिस सङ्घ- वि.सं. २०१३ 
७) नेपाल बक्सिङ सङ्घ- वि.सं. २०३३ 
८) नेपाल भलिबल सङ्घ- वि.सं. २०३३ 
९) अखिल नेपाल कबड्डी सङ्घ- वि.सं. २०३४ 
१०) नेपाल बुद्धिचाल सङ्घ- वि.सं. २०३७ 
११) नेपाल भारत्तोलन सङ्घ- वि.सं. २०३७ 
१२) नेपाल सुटिङ सङ्घ- वि.सं. २०३७ 
१३) नेपाल जिम्न्यास्टिक सङ्घ- वि.सं. २०३७ 
१४) नेपाल बाघचाल तथा बुद्धिचाल सङ्घ- वि.सं. २०३७ 
१५) नेपाल पौडी सङ्घ- वि.सं. २०३८ 
१६) नेपाल ह्याण्डबल सङ्घ- वि.सं. २०३८ 
१७) नेपाल जूडो सङ्घ- वि.सं. २०४० 
१८) नेपाल गल्फ सङ्घ वि.सं. २०४० 
१९) नेपाल बृज सङ्घ- वि.सं. २०४० 
२०) नेपाल कुस्ती सङ्घ- वि.सं. २०४४ 
२१) नेपाल सफ्टटेनिस सङ्घ- वि.सं. २०४४ 
२२) नेपाल स्क्वास र्‍याकेट सङ्घ- वि.सं. २०४४ 
२३) नेपाल आर्चरी सङ्घ- वि.सं. २०४४ 
२४) नेपाल र्‍याफि्टङ्ग सङ्घ- वि.सं. २०४५ 
२५) नेपाल सितोरियो कराँते सङ्घ- वि.सं. २०४६ 
२६) नेपाल ते-क्वाण्डो सङ्घ- वि.सं. २०४६ 
२७) नेपाल उसु सङ्घ- वि.सं. २०४६ 
२८) नेपाल क्योकाशिन कराँते सङ्घ- वि.सं. २०४६ 
२९) नेपाल बास्केटबल सङ्घ- वि.सं. २०४६ 
३०) नेपाल शारीरिक सुगठन सङ्घ- वि.सं. २०४८ 
३१) नेपाल विलियर्ड तथा स्नुकर सङ्घ- वि.सं. २०५२ 
३२) नेपाल माउण्टेन बाइक- वि.सं. २०५२ 
३३) नेपाल खो-खो सङ्घ- वि.सं. २०५२ 
३४) नेपाल सिनजिन काई राष्ट्रिय कराँते सङ्घ- वि.सं. २०५२ 
३५) नेपाल रग्बी सङ्घ- वि.सं. २०५२ 
३६) नेपाल सोतोकान कराँते सङ्घ- वि.सं. २०५३
३७) नेपाल ब्याडमिन्टन सङ्घ- वि.सं. २००८
भाइ टिका

**भाइ टीका** तिहारको अन्तिम दिन अर्थात् कार्तिक शुक्ल द्वितीय तिथिका दिन मनाइने पर्व हो। यो पर्व दिदीले भाइलाई र बहिनीले दाजुलाई अनि त्यसैगरी भाइले दिदीलाई र दाजुले बहिनीलाई विशेष मानसम्मानका साथ विधिपूर्वक पूजाआजा गर्ने, मेवा-मिष्ठान आदि मनपर्ने कुरा ख्वाउने, दिदी बहिनीहरूलाई दान-दक्षिणा एवं वस्त्र आदि दिने परम्परा रहेको छ। परापूर्वकालमा बहिनी यमुनाले यसै दिन आफ्नो भावना अन्तर्निहित पाइन्छ। दाजु यमराजलाई विशेष मान सम्मान गर्दै भाइपूजा गरेको धार्मिक महत्त्व छ। यमपञ्चकका पाँच दिन यमराजले यमुनाको घरमा बास गर्छन् भन्ने हाम्रो धार्मिक विश्वास छ। यी पाँच दिन इन्द्रादि दश दिक्पालले बलि राजाका लागि आफ्नो राज्य छाड्ने कथा पनि पाइन्छ। भाइ तिहारको दिन दियो, कलश र गणेशको पूजा गर्ने, यमराजको आह्वान गर्ने, बिमिरो, ओखर, तेल, मखमलीको माला, दूबोको टीका, कटुस आदिको प्रयोगमा आफ्ना दिदी बहिनी र दाजुभाइको सुख-समृद्धि, अरोग्य एवं दीर्घायुको कामना अन्तर्निहित छ।

## कथन
भाइटीकाको पौराणिक कथा परापूर्व कालमा मृत्युका राजा यमराज आफ्नी बहिनी यमनालाई भेट्न आएका थिए। यमराज यमलोकमा बस्थे भने यमुना पृथ्वीमा। त्यसैले यमुनाले निमन्त्रणा गरी यमराजलाई भेट्न बोलाईन्। त्यो बेलामा यमपञ्चक परेको थियो। यमपञ्चकभर यमुना कहाँ बसे। भाइटीकाको दिन यमुनाले दाजुलाई पूजा गरी उपहार दिइन् र दाजुसँग आशीर्वाद लिइन्। त्यहीबेलादेखि भाइटीकाको सुरूवात भएको विश्वास गरिन्छ। 

## पूजा विधि
भाइटीकालाई लामो समयसम्म भेटघाट नभएका दाजुभाइसँग भेटघाट हुने, सम्बन्धमा आएको चिसोपन हटाई मिलन गराउने तथा सम्बन्धलाई अझ दिगो बनाउने माध्यमका रूपमा लिइन्छ। यमपञ्चकको पाँचौं दिन भाइटीका पर्छ।
दिदीबहिनी भाइटीकाको अघिल्लै दिन दाजुभाइलाई भाइटीकाको निम्ता स्वरूप पान-सुपारी आदि दिइन्छ। भाइटीकाका दिन टीका नलगाई केही खान हुँदैन। टीकाको दिन बिहानै नुहाएर अष्टचिरञ्जीवीको पूजा गर्नुपर्छ। यमराज, हनुमान्, विभीषण, परशुराम अष्ट चिरञ्जीवी भित्र पर्छन्। भाइटीका गर्न ओखर, तोरीको तेल, बिमिरा, मसला, मखमली, दूबो तथा सयपत्रीको माला, रोटी, मीठा-मीठा परिकारको आवश्यकता पर्छ। सबैभन्दा पहिले दियो, कलश तथा गणेशको पूजा गरी बिमिराको पूजा गर्नुपर्छ। 
त्यसपछि, दाजुभाइको मङ्गलको कामना गर्दै ढोकामा ओखरको तथा यमराजको पूजा गरी कालको बाटो छेक्नुपर्छ। पानी तथा तेलले ७ घेरा हाली दाजुभाइलाई छेक्नुपर्छ। फूल, अक्षता, चन्दन तथा लाभाले पूजा गरी दाजुभाइको शिरमा तेल लगाइदिनुपर्छ। सगुनका रूपमा दही दिनुपर्छ। भाइटीकाका दिनमा दाजुभाइलाई लगाइदिने मखमली, सयपत्री तथा दूबोको मालाको छुट्टै महत्त्व छ। मखमली कहिल्यै ओइलाउँदैन, सयपत्रीको रंग कहिल्यै उडेर जाँदैन भने दूबो सधै हरियै रहन्छ। दिदीबहिनीले दाजुभाइको यश, आरोग्य, दीर्घायुको कामना गर्दै निधारमा सप्तरङ्गी टीका लगाइदिन्छन्। सप्तरङ्गी टीकामा भावना मिसिएको शान्ति बताउँछिन्। दाजुभाइप्रतिको प्रेम रंगजस्तै गाढा तथा निरोगी भैरहने विश्वास गरिन्छ। दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई ढाकाको टोपी लगाइदिन्छन्। यसले आयु बढाउनुका साथै राष्ट्रियता झल्काउँछ। टीका लगाएपछि उपहार आदान-प्रदान गरिन्छ। दाजुभाइ वा दिदीबहिनी नहुनेहरूले रानी पोखरी स्थित मन्दिरमा पूजाआजा गर्छन्।

## चित्र ग्यालेरी

File:Bhaitika 01.jpg|भाइटीका
File:Bhaitika 02.jpg|भाइटीका
File:Bhaitika 03.jpg|भाइटीकाको सामग्री

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका चाडपर्वहरू
वालिङ नगरपालिका

**वालिङ** नेपालको गण्डकी प्रदेशमा रहेको स्याङ्जा जिल्लाको मध्य क्षेत्रमा फैलिएको, आँधिखोलाको किनारमा पर्ने मुख्य वाणिज्य केन्द्र तथा नगरपालिका हो। वालिङ नगरपालिका, जिल्ला सदरमुकाम पुतलीबजारबाट २० किलोमिटर टाढा रहेको छ। साविकको वालिङ, धनुवासे र पेखुबाघखोर गाउँ विकास समितिगाविसलाई गाभेर वि.सं. २०५३ माघ ११ गते यस नगरपालिकाको गठन भएको थियो। वि.सं. २०७३ साल फाल्गुनमा नेपालको नयाँ प्रादेशिक संरचना कायम गर्दा स्याङ्जा जिल्लामा मा साविकको वालिङ नगरपालिका, एलादी, केवारे भञ्ज्याङ, जगत भञ्ज्याङ, छाङछाङ्दीको (१,४-६) वडाहरू, तीनदोबाटेको (२-५) वडाहरू, मल्याङकोटको वडा नं. ४, कालिकाकोटको (१,२,९) वडाहरू, सिर्सेकोट, पेलाकोटको (५,६) वडाहरू, स्वरेकको (२-४,८) वडाहरू र माझकोट शिवालय गाउँ विकास समितिहरूलाई समेटेर वालिङ नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको हो।  जिल्लाकै मध्यभागमा रहेको यस नगरपालिकाको मध्य भागबाट ऐतिहासिक खोला आँधिखोला बगेको छ भने पर्यटकीय नगरी पोखरा र ऐतिहासिक स्थल लुम्बिनीलाई जोड्ने राष्ट्रिय राजमार्ग सिद्धार्थ राजमार्गले काटेर गएको छ। नक्साको आकार हेर्दा चरा जस्तो देखिने वालिङ नगरपालिका समुद्र सतहबाट ७३१ मिटर देखि १,५९६ मिटर उचाइसम्म रहेको छ। वालिङ नगरपालिकामा १४ वडाहरू रहेका छन्।

## जनसङ्ख्या
गण्डकी प्रदेश स्थित स्याङ्जा जिल्लामा रहेको यस नगरपालिकामा नेपालको नयाँ प्रादेशिक संरचना कायम हुँदा साविकको नगर क्षेत्र, एलादी, केवारे भञ्ज्याङ, जगत भञ्ज्याङ, छाङछाङ्दीको (१,४-६) वडाहरू, तिनदोबाटेको (२-५) वडाहरू, मल्याङकोटको वडा नं. ४, कालिकाकोटको (१,२,९) वडाहरू, सिर्सेकोट, पेलाकोटको (५,६) वडाहरू, स्वरेकको (२-४,८) वडाहरू र माझकोट शिवालय गाविसहरूलाई मिलाइएको हो। राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ५०,४८८ रहेको छ भने यहाँ १३,४२४ घरधुरी रहेका छन्।

पोलिटेक्निकल कलेज निर्माण, नदी-नाला संरक्षण, फोहोर व्यवस्थापन, चर्पी तथा सेप्टिक ट्याङ्क निर्माण, अनलाइन बिल भुक्तानी, वालिङलाई ८५% गुलाबी बनाउने जस्ता अन्य थुप्रै कार्य भइरहेको छ।

## प्रमख नदी तथा खोलाहरू
यस नगरपालिकाको प्रमुख नदी तथा खोलाहरूमा आँधिखोला, अर्मादीखोला, मिर्दिखोला, बाँयखोला र च्याङदीखोला रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*वालिङ नगरपालिका 
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, स्याङ्जा 

श्रेणी:स्याङ्जा जिल्लाका नगरपालिकाहरू
माघ
मेक्सिको

**मेक्सिको** आधिकारिक **संयुक्त मेक्सिकाली राज्य** ( स्पेनी : México आधिकारिक Estados Unidos Mexicanos एस्तादोस ऊनीदोस मेहीकानोस) उत्तर अमेरिकाको एक देश हो। त्यसको राजधानी र सबभन्दा ठूलो शहर मेक्सिको शहर हो। यसको जनसङ्ख्या ८७ लाखभन्दा बढी भएर विश्वको सबैभन्दा ठूलो शहर मध्ये मेक्सिको शहर एक हो।

## जनसङ्ख्या 
सन् २००७मा मेक्सिकोको जनसङ्ख्या करिब १०,८७,०१,००० थियो।

## इतिहास 
### मेक्सिकन क्रान्ति १९१०–१९२०
## भूगोल 
## राजनीति 
## अर्थतन्त्र 
## धर्म 
## जीवनशैलीमनन 
## अरु सम्बन्धित विषयहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
एल साल्भादोर

**एल साल्भादोर**,  वा आधिकारिक रूपमा ** गणतन्त्र एल साल्भादोर** (), मध्य अमेरिकाको एक देश हो। यसको उत्तरपूर्वमा होन्डुरस, उत्तर-पश्चिममा ग्वाटेमाला र दक्षिणमा प्रशान्त महासागर रहेको छ। एल साल्भादोरको राजधानी र सबैभन्दा ठूलो सहर सान साल्भादोर हो। सन् २०२१ सम्ममा, यस देशको जनसङ्ख्या ६८ लाख रहेको अनुमान गरिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
श्रेणी:स्पेनी भाषी देश तथा क्षेत्रहरू
श्रेणी:मध्य अमेरिकाका देशहरू
श्रेणी:उत्तर अमेरिकाका देशहरू
श्रेणी:पूर्व स्पेनी उपनिवेशहरू
कोस्टारिका

in the courtyard of the National Museum of Costa Rica. The sphere is the icon of the country's cultural identity.]]

**कोस्टारिका**(), आधिकारिक नाम **गणतन्त्र कोस्टारिका**( अर्थ "धनी किनारा" वा '''', ) मध्य अमेरिकामा अवस्थित एक देश हो । यसको राजधानी र सबभन्दा ठूलो शहर सान खोसे हो, यसको नामको अर्थ "पवित्र युसूफ" हो ।

thumb|right|कोस्ता रिका

गृह युद्ध सिद्धिएपछि, सन् १९४१मा कोस्ता रिकाको संविधानद्वारा राष्ट्रिय सेना बन्द भयो।

## जनसङ्ख्या 
सन् २००७मा एक्वादोरको जनसङ्ख्या अन्दाजी ४१,३४,००० थियो।

## इतिहास 
## भूगोल 
## राजनीति 
## अर्थतन्त्र 
## धर्म 
## जीवनशैली 
## अरु सम्बन्धित विषयहरू 
## सन्दर्भ सूची 
## बाहिरी लिङ्कहरू 
श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:कोस्टारिका
निकाराग्वा

'**निकाराग्वा गणतन्त्र** वा **निकारागुवा गणतन्त्र** (स्पेनिया :- रिपब्लिका दी निकाराग्वा) माध्य अमेरिकाको सबभन्दा ठूलो देश हो। यसको राजधानी तथा सबभन्दा ठूलो शहर मानाग्वा हो।

thumb|right|निकाराग्वा

## जनसङ्ख्या 
निकाराग्वाको जनसङ्ख्या अन्दाजी ५६,२८,५०० थियो।

श्रेणी:देशहरू
पाराग्वे

**पाराग्वे गणतन्त्र** (स्पेनिया :- República del Paraguay रेपुब्लिका देल पाराग्वे) दक्षिण अमेरिकाको एक भूपरिवेष्ठित देश हो। त्यसको राजधानी र सबभन्दा ठूलो शहर आसुन्स्योन हो।

पाराग्वे अल्पविकाशित भएतापनि पाराना नदीको जलविद्युत्‌ परियोजनाले, पाराग्वेले जति धेरै विश्वमा कुनै पनि देशले जलविद्युत् निकासी गर्दैन। 

thumb|right|पाराग्वे

## जनसङ्ख्या 
सन् २००५मा पाराग्वेको जनसङ्ख्या अन्दाजी ६१,५८,००० थियो।

## इतिहास 
[thumb|left|200px|[Francisco Solano López (politician)|Francisco Solano López]]

## भूगोल 
## राजनीति 
## अर्थतन्त्र 
[thumb|Residential towers in [Asunción]]
thumb|GNB Paraguay

## धर्म 
## जीवनशैली 
## अरु सम्बन्धित विषयहरू 
## रिफरेन्स 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाहिरी लिन्कहरू 
श्रेणी:देशहरू
पेरू

**पेरु गणतन्त्र** (स्पेनिया :- República del Perú रेपुब्लिका देल पेरु) दक्षिण अमेरिकाको एक देश हो। त्यसको राजधानी र सबभन्दा ठूलो शहर लिमा हो। पेरुको आन्देस हिमशृखलाको पहाडी क्षेत्रमा रहेको प्रसिद्ध इङ्का अधिवासीको प्राचीन शहर माचु पिक्चु हो। त्यसलाई "इङ्काको बेपत्ता शहर" भन्दछन्। विश्व सम्पदा स्थल हो।

## जनसङ्ख्या 
सन् २००७मा पेरुको जनसङ्ख्या अन्दाजी २८,६७५,००० थियो।

## इतिहास 
## भूगोल 
## राजनीति 
## अर्थतन्त्र 
## धर्म 
## जीवनशैली 
## अरु सम्बन्धित विषयहरू 
## सन्दर्भ सूची 
## बाहिरी लिन्कहरू 
श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:दक्षिण अमेरिकाका देशहरू
ग्वाटेमाला

**ग्वातेमाला गणतन्त्र** (स्पेनिया :- República de Guatemala) माध्य अमेरिकाको एक दश हो। त्यसको राजधानी र सबभन्दा ठूलो शहर ग्वातेमाला शहर हो।

thumb|right|ग्वातेमाला

अधिवासी, जनजातीको लागि समाजिक न्याय खोज्ने कामको कारणले, सन् १९९२मा ग्वातेमालाको रिगोबेर्ता मेन्चूले नोबेल शन्ति पुरस्कार पाइन्।

## जनसङ्ख्या 
सन् २००७मा एक्वादोरको जनसङ्ख्या अन्दाजी ४१,३४,००० थियो।

## इतिहास 
### प्रि-कोलम्बियन 
ग्वाटेमालामा मानव बसोबासको पहिलो प्रमाण 12,000 ईसा पूर्वको हो। देशका विभिन्न भागहरूमा पाइने ओब्सिडियन एरोहेड जस्ता पुरातात्विक प्रमाणहरूले 18,000 ईसा पूर्वमा मानव उपस्थितिको सुझाव दिन्छ। पुरातात्विक छ प्रारम्भिक ग्वाटेमाला बसोबास गर्नेहरू शिकारी-संग्रहकर्ता थिए भन्ने प्रमाण। मकै खेती 3500 ईसा पूर्वमा मानिसहरूद्वारा विकसित गरिएको थियो। 6500 ईसा पूर्वका साइटहरू हाईल्याण्डको Quiché क्षेत्रमा, र Sipacate र Escuintla मा फेला परेका छन्। केन्द्रीय प्रशान्त तट।
पुरातत्वविद्हरूले मेसोअमेरिकाको इतिहासलाई [प्री-कोलम्बियन युग . भर्खरैसम्म, प्रीक्लासिकलाई अनुसन्धानकर्ताहरूले एक प्रारम्भिक अवधिको रूपमा मानेका थिए, जसमा मानिसहरू सामान्यतया केही स्थायी भवनहरू भएका किसानहरूको सानो गाउँहरूमा झुपडीहरूमा बस्थे। यस धारणालाई २० औं शताब्दीको उत्तरार्धदेखि त्यस अवधिका [मिराडोर बेसिन सहरहरू नाकबे, ज़ुलनाल, एल टिन्टल, वाकना र [[एल] जस्ता स्मारकीय वास्तुकलाका खोजहरूद्वारा चुनौती दिइएको छ। मिराडोर]]।
]]
मेसोअमेरिकन सभ्यताको क्लासिक अवधि माया सभ्यता को उचाइसँग मेल खान्छ। यो ग्वाटेमाला भर अनगिन्ती साइटहरु द्वारा प्रतिनिधित्व गरिएको छ, यद्यपि सबैभन्दा ठूलो एकाग्रता Petén मा छ। यो अवधि सहरीकरण, स्वतन्त्र सहर-राज्यहरूको उदय, र अन्य मेसोअमेरिकन संस्कृतिहरूसँगको सम्पर्कद्वारा विशेषता हो।

## भूगोल 
## राजनीति 
## अर्थतन्त्र 
## धर्म 
## जीवनशैली 
## अरु सम्बन्धित विषयहरू 
## रिफरेन्स 
## बाहिरी लिन्कहरू 
श्रेणी:देशहरू
इक्वेडर

**इक्वेडर** आधिकारिक रूपले **इक्वेडर गणतन्त्र** (शाब्दिक रूपले 'भूमध्य रेखीय गणतन्त्र'), दक्षिण अमेरिकामा स्थित एकि प्रतिनिधि लोकतान्त्रिक गणतन्त्र हो। यस देशको उत्तरमा कोलम्बिया, पूर्व र दक्षिणमा पेरू र पश्चिमतिर प्रशान्त महासागर स्थित रहेको छ। यो दक्षिण अमेरिकामा, अन्यमा चिली बाहेक त्यस्तो देश हो जसको सीमा दुई देशहरू ब्राजिलका साथ मिल्दैन। यस देशको पश्चिममा प्रशान्त महासागरमा स्थित गालापोगोस द्वीप पनि पर्ने गर्दछ। भूमध्य रेखा, जसको आधारमा देशको नाम राखिएको हो, इक्वेडरलाई दुई भागमा विभाजित गर्दछ। यस देशको राजधानी र सबभन्दा ठुलो सहर क्विटो हो।

## आधुनिक इतिहास 
सन् १५३३ मा स्पेनद्वारा विजय प्राप्त गर्नुभन्दा अघिसम्म इक्वेडर उत्तरी इङ्का साम्राज्यको एउटा अंश थियो। सन् १५६३ मा क्विटो स्पेनी साम्राज्यको एउटा केन्द्र बने अनि सन् १७१७ मा न्यू ग्रानाडाका भाइसरोयल्टीको भाग बने। भाइसरोयल्टीको क्षेत्रहरू जस्तै- न्यू ग्रानाडा (कोलम्बिया), भेनेजुएला र क्विटो ले सन् १८१९ र सन् १८२२ को समयमा आफ्ना-आफ्ना स्वतन्त्रताको घोषणा गरे अनि ग्रान कोलम्बियाका नामबाट एउटा महासंघ बनाए। सन् १८३० मा जब क्विटो महासंघबाट छुटियो त्यतिबेला यसको नाम "भूमध्य रेखीय गणराज्य" राखियो। सन् १९०४ देखि सन् १९४२ को मध्यतिरको समयमा छिमेकी देशहरूसँग संघर्षका कारण इक्वेडरलाई आफ्नो धेरै भू-भाग गुमाउनुपरेको थियो। सन् १९९५ मा पेरूको साथ सीमा विवादका कारण जुन युद्धको अग्नी प्रज्वलित भइरहेको थियो त्यो सन् १९९९ मा समाधान गरिएको थियो। यद्यपि सन् २००४ मा इक्वेडर नागरिक शासनको २५ वर्ष पुरा गरिरहेको थियो, तर यो पूरा समयमा राजनितिक उथल-पुथल ले भरिपूर्ण रहेको थियो। क्विटो मा भएको विरोध प्रदर्शनका कारण इक्वेडरमा पछिल्लो तीन लोकतान्त्रिक सरकारलाई कार्यकाल पूरा हुनु पूर्व नै अपदस्त हुनुपरेको थियो। सन् २००७ मा नयाँ संविधानको रुपरेखा तयार गर्नका लागि संविधान सभाको चुनाव गरियो अनि स्वतन्त्रता प्राप्ति पश्चात यो इक्वेडरको २०औं संविधान रहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्रसङ्घका सदस्य राष्ट्रहरू
फ्रान्सेली भाषा

**फ्रान्सेली भाषा** (फ्रान्सेली: français [fʁɑ̃sɛ] वा langue française [lɑ̃ɡ fʁɑ̃sɛːz]) भारोपेली भाषा परिवार अन्तर्गत रोमान्स शाखाको भाषा हो। फ्रेन्च विभिन्न महाद्वीपहरूका  २९ देशहरूमा औपचारिक भाषा हो।  फ्रान्सेली संयुक्त राष्ट्रसङ्घ मा प्रयोग हुने ६ आधिकारिक भाषाहरू मध्ये एक पनि हो। यो मातृभाषाको रूपमा फ्रान्स, क्यानाडा, बेल्जियम, पश्चिमी स्विट्जरल्यान्ड, लक्जमबर्गका केही भागहरू, अमेरिकाका केही भागहरू, मोनाको, इटालीको अओस्त घाटी क्षेत्र र युरोप र अफ्रिकाका अन्य विभिन्न समुदायमा बोलिन्छ।  

सन् २०१५ मा फ्रान्सेली बोल्ने कुल लगभग जनसङ्ख्या (L2 र आंशिक बोल्ने जनसङ्ख्या सहित) युरोपमा ४०%, उप-सहारी अफ्रिका र हिन्द महासागरमा ३६%, उत्तर अफ्रिका र मध्य पूर्वमा १५%, अमेरिकामा, र एसियामा ८% र ओसिनियामा 1% रहेको थियो। फ्रान्सेली युरोपेली सङ्घमा दोस्रो सबैभन्दा व्यापक रूपमा बोलिने मातृभाषा हो र अन्य युरोपी मातृभाषीहरू मध्ये, लगभग एक-पाँचौँले दोस्रो भाषाको रूपमा फ्रान्सेली बोल्न सक्षम छन्। फ्रान्सेली युरोपेली सङ्घमा दोस्रो सबैभन्दा सिकाइने विदेशी भाषा पनि हो।  

अरु रोमान्स भाषाहरू जस्तै यसको उत्पत्ति ल्याटिनबाट भएको हो। फ्रान्सेली आफै भने गल क्षेत्रमा बोलिने ल्याटिन बाट विकसित भएको हो। यसले गर्दा यो गलको मूल केल्टी भाषाहरू जस्तै गली र रोमन साम्राज्य पछिको जर्मेनी फ़्रेङ्क राज्यको फ़्रेङ्कि भाषा बाट प्रभावित भएको छ। 

thumb|center|upright=2|विश्वको फ्रान्सेली भाषा बोल्ने देश

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:भाषाहरू
श्रेणी:सम्पर्क भाषाहरू
श्रेणी:रोमन लिपिमा लेखिने भाषाहरू
श्रेणी:मिश्रण भाषाहरू
स्पेनी भाषा

**स्पेनी** वा **क्यास्टिलियन** (स्पेनी:  व castellano कास्तेयानो ) स्पेनमा उत्तपत्ती भएर संसारका धेरै देशहरूमा बोलिने भाषा हो। स्पेनमा उत्पन्न तथा विकास भएर यो भाषा हाल स्पेन लगायत अफ्रिका, अमेरिका लगायत पूर्व एसियामा समेत प्रयोग गरिन्छ। यो भाषा भारोपेली भाषा परिवार अन्तरगत पर्दछ। यो स्पेन र धेरै जसो दक्षिण अमेरिकी देशहरू सहित २१ देशहरूको राष्ट्रिय भाषा हो। यो संयुक्त राष्ट्रसंघका ६ वटा आधिकारीक भाषाहरू मध्येको एक हो। 

यो भाषा ३२ देखि ४० करोड मानिसहरूले आफ्नो प्रथम भाषाको रूपमा बोल्ने गर्दछन्।  यो भाषा बोल्ने सबैभन्दा धेरै मानिसहरू मेक्सिकोमा बस्दछन्। संयुक्त राज्य अमेरिकामा अङ्ग्रेजी पछिको दोस्रो सबैभन्दा व्यापक भाषा हो।  अङ्ग्रेजी र फ्रान्सेली भाषा पछिको संसारको सबैभन्दा तेस्रो प्रभावशाली भाषा हो। 

## स्पेनीको नामहरु
स्पेनी भाषाको आधिकारिक दुई नाम : स्पेनमा castalleno(क्यास्टिलियन) र संसारको अरू भागहरूमा यो Español (एस्पान्योल) भनिन्छ। १९७८ को स्पेनी संविधान आधिकारिक भाषा परिभाषित गर्न अवधि castellano प्रयोग गर्दछ। लेख 3 भन्छ:

**स्पेनी**मा: El castellano es la lengua española oficial del Estado. ... Las demás lenguas españolas serán también oficiales en las respectivas Comunidades Autónomas...

ध्वन्यात्मक लिप्यन्तरण: एल कास्तेयानो एस ला लेंग्वा एस्पान्योला ओफिसियाल डेल एस्तादो। ... लास डेमास लेंग्वास एस्पान्योलास सेरान ताम्बीएन ओफिसियालेस एन लास रेस्पेक्तीभास् कोमूनीदादेस आऊतोनोमास...

नेपालीमा: क्यास्टिलियन राज्य को आधिकारिक स्पेनी भाषा हो। ... अरू स्पेनी भाषा साथै उनको सम्बन्धित स्वायत्त समुदाय मा आधिकारिक हुनेछ ... 

तर, यो स्पेनिश शाही अकादमी, हाल यसको प्रकाशनहरू मा अवधि español प्रयोग गर्दछ। यस बावजुद तिनीहरूले १७१३ देखि १९२३ को castellano प्रयोग। 

Español को उपयोग बाबजुद *डिक्सिोनारीयो पानीस्पानिछो डे डुडास* (स्पेनीमा:Diccionario panhispánico de dudas) (स्पेनी शाही अकादमी को एक किताब), तिनीहरू दुवै सर्तहरू पर्याय हुन् भन्छन्। 

## इतिहास
स्पेनी ल्याटिनबाट विकसित। रोमी द्वारा औबेरियन प्रायद्वीप ल्याए।

## व्याकरण
स्पेनी क्षेत्र मा निर्भर क्रिया लागि ८९-१०७ महिलासँगविभिन्नसंयोजनहरूहुन्छन्। यो नाऊनहारु, विशेषण र केही सर्वनाम लागि एक लिङ्ग र अङ्क सिस्टम भएको पनि धेरै विभक्ति छ। सामान्य वाक्य संरचना विषय-क्रिया-वस्तु हो। यो पनि आवश्यक जब विषय मेट्नका लागि अनुमति दिन्छ। उदाहरणका लागि, वाक्य "Yo soy grande"(यो सोइ ग्रान्दे) मा, विषय "yo"(म) हो। "म ठूलो हुँ" मतलब छ। "Yo" हटाइएको छ भने वाक्य "Soy Grande" हुन र एउटै कुरा अर्थ राख्छ।

### व्यक्तिवाचक सर्वनामहरू
स्पेनी भाषाका व्यक्तिवाचक सर्वनामहरू यसप्रकार छन्ः

## वर्णमाला
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू

श्रेणी:सम्पर्क भाषाहरू
श्रेणी:मिश्रण भाषाहरू
नारुहितो

**नारुहितो**  जापानको १२६ औँ सम्राट हुन् । उनी १ मे २०१९ देखि जापानको १२६ औँ सम्राटका रूपमा आफ्नो कार्यभार ग्रहण गरेका थिए ।

## बाल्यकाल
## शिक्षा
## राजनिती जीवन
## विविध
## सन्दर्भ सामाग्रीहरू
## बाह्य सुत्रहरू
* Their Majesties the Emperor and Empress at the Imperial Household Agency website
* Press Conference by His Imperial Highness The Crown Prince on the Occasion of His Birthday (2017)

श्रेणी:जापानका सम्राटहरू
श्रेणी:जापानका नागरिकहरू
श्रेणी:सन् १९६० मा जन्म
पानामा

**पानामा गणतन्त्र** (स्पेनिया :- República de Panama रेपुब्लिका दे पानामा) माध्य अमेरिकाको सबभन्दा दक्षिण पर्ने देश हो। त्यसको राजधानी र सबभन्दा ठूलो शहर पानामा शहर हो।

पानामाको प्रसिद्ध ७७.१ कि.मी. लामो पानामा नहर आन्ध्र र प्रशान्त महासागर जोड्छ।

thumb|right|पानामा

## जनसङ्ख्या 
सन् २००६मा पानामाको जनसङ्ख्या अन्दाजी ३३,२०,००० थियो।

## इतिहास 
## भूगोल 
## राजनीति 
## अर्थतन्त्र 
## धर्म 
## जीवनशैली 
## अरु सम्बन्धित विषयहरू 
## रिफरेन्स 
## बाहिरी लिन्कहरू 
श्रेणी:देशहरू
रुसी भाषा

thumb|right|upright=1.25|विश्वको रूसी भाषा बोल्ने देश
**रुसी भाषा** वा **रसियाली भाषा** (रुसी लेखाइमा: *Русский Язык*) विशेषतः रुस, बेलारुस, युक्रेन, काजिक्स्तान र किर्गिस्तानमा बोलिने स्लाभिक परिवारको भाषा हो। स्लाभिक परिवारमा सबै भन्दा बढी बोलिने भाषामा रुसी भाषा पर्दछ। यसका अतिरिक्त सरकारी रूपले मान्यता नपाए पनि यो भाषा लाट्भिया, एस्टोनिया लगायतका भूतपूर्व सोभियत सङ्घका मुलुकहरूमा पनि प्रयोग गरिन्छ र युक्रेन, मोल्दोभा, काकेशस, मध्य एसियामा अझै पनि सामान्यतया प्रमुख भाषाका रूपमा प्रयोग गरिन्छ।

## ‍ रूसी वर्णमाला 
रसियाली भाषा सिरिलिक लिपिमा लेखिन्छन्। यस भाषामा ३३ वटा वर्णहरू हुन्छन् र लेख्य रूप र कथ्य रूप एउटै हुन्छ। यस भाषामा हरेक व्यंजनका "नरम" र "कडा" ध्वनिहरू बिना भिन्नता हुने गर्दछ जुन यस भाषाको प्रमुख विशेषता हो। अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष भनेको अशक्त स्वरहरूको कमी हो। तनाव, जुन प्रायः अप्रत्याशित हुन्छ, सामान्यतया कुनै विशेष चिह्नको प्रयोग गरिन्न; यद्यपि एक वैकल्पिक तीव्र उच्चारण तनाव चिह्नित गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ – जस्तै दुई समउच्चारित शब्दहरू बीच भिन्नता गर्न जस्तै: замо́к [जामोक, 'ताल्चा'] and за́мок [जामक, 'महल'], वा असामान्य शब्द वा नामहरूको उचित उच्चारण संकेत गर्न तनाव चिह्नको प्रयोग गरिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:भाषाहरू
श्रेणी:सम्पर्क भाषाहरू
श्रेणी:चीनमा बोलिने भाषाहरू
उरुग्वे

**पूर्वीय गणतन्त्र उरुग्वे** (स्पेनिया :- **República Oriental del Uruguay**, रेपुब्लिका ओरिएन्ताल देल उरुग्वाइ) दक्षिण अमेरिकाको एक देश हो । उरुग्वाइको पश्चिममा अर्जेन्टिना, ब्राजिल पूर्व र उत्तरमा, रियो दे ला प्लाटा दक्षिणमा र एटलान्टिक महासागर दक्षिणपूर्वमा रहेको छ । करिब ३४.२ लाख जनसङ्ख्या रहेको उरुग्वेको राजधानी सबभन्दा ठूलो शहर मोन्टेबिदेओ हो । उरुग्वे दक्षिण अमेरिकाको दोस्रो सानो राष्ट्र हो।

## जनसङ्ख्या 
सन् २००२मा उरुग्वाइको जनसङ्ख्या अन्दाजी ३३,९९,००० थियो।

## इतिहास 
## भूगोल 
## राजनीति 
## अर्थतन्त्र 
### हरित ऊर्जा आपूर्ति
उरुग्वेको बिजुलीको लगभग ९५%  नवीकरणीय ऊर्जाबाट आउँछ। अधिकांश बिजुली हाइड्रोइलेक्ट्रिक सुविधा र हावा पार्कबाट आउँछन्। उरुग्वेले अहिले बिजुली आयात गर्दैन ।

## धर्म 
## जीवनशैली 
## अरु सम्बन्धित विषयहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू 
श्रेणी:देशहरू
क्यानडा

**क्यानडा** (फ्रान्सेली भाषामा उच्चारण :- कानादा) उत्तर अमेरिकाको एक देश हो। त्यसको राजधानी ओटावा हो। त्यसको सबभन्दा ठुलो सहर **टोरन्टो** हो। **क्यानडा** उत्तर अमेरिकाको उत्तरमा स्थित संसार को दोस्रो सबै भन्दा ठुलो देश हो। क्यानडाको दुई अधिकृत भाषा छन् :- अङ्ग्रेजी र फ्रान्सेली। राष्ट्रिय सरकार द्विभाषे सरकार हो। क्षेत्रफलमा रुस मात्रै क्यानडाभन्दा ठुलो छ।

यसको पूर्वमा आन्ध्र महासागर र पश्चिममा प्रशान्त महासागरमा स्थित छ। यसको दक्षिण र उत्तर-पश्चिममा संयुक्त राज्य अमेरिका सँग भूसीमाहरू मिल्छ। क्यानडाको भूमीमा २५ हजार वर्ष पहिले बस्ने आदिमानवको चिह्न उपस्थित छन्। १५औँ शताब्दीमा ब्रिटिस बेलायती र फ्रान्सीसी खोजकर्ताहरूले क्यानडाको पत्ता लगाए र त्यस पछि आन्ध्र महासागरको किनारा बस्द‍ै गए। फ्रान्सले १७६३ मा आफ्नो सबै सात वटा उपनिवेश लाई उत्तर अमेरिकामा मिलाएको थियो। १८६७ मा तीन ब्रिटिस उत्तर अमेरिकी उपनिवेशहरूलाई मिलाएर क्यानडाको गठन गरिएको थियो। क्यानडा दश प्रान्तहरू र तीन प्रदेशहरूमा विभाजित छ।

## जनसङ्ख्या 
सन् २००७ मा क्यानडाको जनसङ्ख्या अन्दाजी ३,३१,०६,५०० थियो।

## भूगोल 
thumb|पेगी र कोभ, ह्यालिफ्याक्स
अङ्गुठाकार|क्यानाडाको टोपोग्राफिक नक्सा, ध्रुवीय प्रक्षेपणमा (९०° W को लागि), हरियो देखि खैरो (उच्च) सम्मको उचाइ देखाउँदै

कुल क्षेत्रफल (यसको पानी सहित), क्यानाडा रुस पछि संसारको दोस्रो ठुलो देश हो।  पूर्वमा एट्लान्टिक महासागरदेखि उत्तरमा आर्कटिक महासागर र पश्चिममा प्रशान्त महासागरसम्म फैलिएको यो देशले ९,९८४,६७० किमी २ (३,८५५,१०० वर्ग माइल) क्षेत्र समेटेको छ।  क्यानाडासँग पनि विशाल सामुद्रिक भूभाग छ, संसारको सबैभन्दा लामो 243,042 किलोमिटर (151,019 माइल) को समुद्र तटको साथ।   संयुक्त राज्य अमेरिका संग संसारको सबैभन्दा ठुलो भूमि सीमा साझा गर्न को अतिरिक्त - 8,891 किमी (5,525 मील) फैलिएको - क्यानाडाले ग्रीनल्यान्ड (र यसैले डेनमार्कको राज्य) को उत्तरपूर्वी, हान्स टापुमा एक भूमि सीमा साझा गर्दछ,  र दक्षिणपूर्वमा फ्रान्सको सेन्ट पियरे र मिकेलोनको विदेशी सामूहिकतासँगको समुद्री सीमा।  क्यानाडा संसारको उत्तरी बस्ती, क्यानाडाली फोर्स स्टेशन अलर्टको घर पनि हो, एलेस्मेयर टापुको उत्तरी छेउमा — अक्षांश ८२.५° N — जुन उत्तरी ध्रुवबाट ८१७ किलोमिटर (५०८ माइल) पर अवस्थित छ। 

## राजनीति 
## अर्थतन्त्र 
सन् २०१६ मा क्यानडा को विश्वव्यापी दसौं सबैभन्दा ठुलो अर्थव्यवस्था थियो।

## धर्म 
## जीवनशैली 
## अरु सम्बन्धित विषयहरू 
## रिफरेन्स 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* 

श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
श्रेणी:फ्रान्सेली भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू