open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
वाकाटक वंश

**वाकाटक राजवंश** एक पुरातन भारतीय राजवंश थियो जुन ३औँ शताब्दीको मध्यमा डेक्कनबाट उत्पन्न भएको थियो। तिनीहरूको राज्य उत्तरमा मालवा र गुजरातको दक्षिणी छेउदेखि दक्षिणमा तुङ्गभद्रा नदीसम्म र पश्चिममा अरब सागरदेखि पूर्वमा छत्तीसगढको किनारसम्म फैलिएको मानिन्छ। वाकाटकहरू कला, वास्तुकला र साहित्यको संरक्षक भएको रूपमा प्रख्यात छन्। तिनीहरूले सार्वजनिक कार्यहरूको नेतृत्व गरे र तिनीहरूका स्मारकहरू दृश्य विरासत हुन्।

## इतिहास 
राजवंशको संस्थापक विन्ध्यशक्ति (२५०-२७०) थियो, जसको नाम विन्ध्यवासिनी देवीको नामबाट आएको हो। वंशको उत्पत्ति त्यहीँ भएको हुन सक्छ। वाकाटकहरूको संस्थापक विन्ध्यशक्तिको बारेमा लगभग केही थाहा छैन। वत्सगुल्मा शाखाको स्थापना उनको मृत्युपछि प्रवरसेन प्रथमका दोस्रो छोरा सर्वसेनले गरेका थिए। राजा सर्वसेनले महाराष्ट्रको वाशिम जिल्लाको वर्तमान वाशिमलाई आफ्नो राजधानी बनाए। वाकाटकहरूले सातवाहनहरूलाई प्रतिस्थापन गरे तापनि तिनीहरूले आफ्नो सिक्का बनाउने परम्परालाई निरन्तरता दिएको देखिँदैन। आज सम्म, कुनै वाकाटक सिक्का कहिल्यै पहिचान गरिएको छैन।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* सातवाहन वंश
* विष्णुकुन्दिन वंश

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:वाकाटक वंश
श्रेणी:भारतका वंशहरू
अभिर वंश

**अभिर वंश** एक राजवंश थियो जसले पश्चिमी डेक्कनमा शासन गर्‍यो, जहाँ उनीहरूले सातवाहनहरूको उत्तराधिकारी भए। २०३ ईस्वी देखि लगभग २६० सम्म, तिनीहरूले एक विशाल राज्य गठन गरे। तिनीहरू पुरातन अभिर जनजातिका थिए। इस्वी संवत् २४९ मा ईश्वरसेनले सुरु गरेको अभिर युग तिनीहरूसँगै जारी रह्यो र यसलाई अभिर-त्रैकुटिक युग भनिन्छ।

## नामकरण 
अभिर साहित्यिक शब्दको अर्थ डराउने वा डराउने व्यक्ति हो। प्राण नाथ चोपडाका अनुसार अभिर नाम अ-भिरबाट आएको हुन सक्छ, भिरा होइन, निडर।

## इतिहास 
अभिरको इतिहास धेरै अस्पष्टतामा ढाकेको छ। अभिर वंशको स्थापना ईश्वरसेनाले गरेका थिए। पश्चिमी क्षत्रपको सहयोग र सहमतिमा यो शाखा महाराष्ट्रको नासिक क्षेत्रमा सातवाहनहरूको मृत्यु पछि सत्तामा आयो। उनीहरूलाई गवाली राजा भनेर चिनिन्थ्यो जसले उनीहरू राजा हुनुअघि पेशाले गोठाला थिए भन्ने सङ्केत गर्छ।

गुप्त साम्राज्यको समयमा, भारतीय सम्राट समुद्रगुप्तले अभिरालाई "सीमान्त राज्य" को रूपमा रेकर्ड गरे जसले वार्षिक घरेलु भुक्तान गर्थ्यो। ईश्वरसेन पहिलो स्वतन्त्र अभिरा राजा थिए। उनी अभिर शिवदत्त र उनकी पत्नी मथारीका छोरा थिए। अश्विनी अग्रवालले थप भनिन् कि रुद्रसिंह प्रथमले चाँडै उहाँलाई अपदस्थ गरी १९० ईस्वीमा पुनः सिंहासन प्राप्त गरे।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* सातवाहन वंश
* त्रैकुटक वंश

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:हिन्दु वंशहरू
मालव

**मालवा** वा **मालव** एक प्राचीन भारतीय जनजाति थिए। आधुनिक विद्वानहरूले तिनीहरूलाई मल्लियन मानिसहरू (मल्लोइ)सँग चिनाउँछन् जो ईसापूर्व चौथो शताब्दीमा अलेक्ज्याण्डरको आक्रमणको समयमा पन्जाब क्षेत्रमा बसोबास गरिएको थियो। पछि, मालवहरू दक्षिण तर्फ हालको राजस्थान र अन्ततः मध्य प्रदेश र गुजरातमा बसाइँ सरेका थिए। पश्चिमी क्षत्रप (दोस्रो शताब्दी), गुप्त सम्राट समुद्रगुप्त (चौथो शताब्दी), र चालुक्य सम्राट पुलकेशिन द्वितीय (सातौं शताब्दी) विरुद्ध पराजयको परिणाम स्वरूप तिनीहरूको शक्ति क्रमशः घट्दै गयो।

## इतिहास 
महाभारत र महाभाष्य सहित धेरै पुरातन भारतीय ग्रन्थहरूमा मालवहरू उल्लेख गरिएको छ। मालवहरू अन्ततः मध्य भारतको मालवा क्षेत्रमा बसाइँ सरेका थिए: यस क्षेत्रलाई दोस्रो शताब्दीको केही समय पछि तिनीहरूको नामबाट नामाकरण गरिएको थियो। १२० को आसपास, मालवहरूले दक्षिणमा उत्तमभद्रहरूका राजालाई घेरा हालेको उल्लेख गरिएको छ, तर उत्तमभद्रहरूलाई अन्ततः पश्चिमी क्षत्रपहरूले बचाए र मालवहरू पराजित भए।

गुप्त साम्राज्यको रेकर्ड पछि हालको मध्य प्रदेश र गुजरात सहित धेरै क्षेत्रहरूमा मलावा उपस्थितिको प्रमाण दिन्छ। युग, जुन पछि विक्रम संवत्् भनेर चिनिन थाल्यो मालवहरूसँग सम्बन्धित छ। सुरुमा यसलाई कृत युग र त्यसपछि मलाव युगको रूपमा उल्लेख गरिएको थियो। सायद ८९८ मा चाहाना शासक चन्दमहासेनको ढोलपुर ढुङ्गाको शिलालेखमा पहिलो पटक यस युगलाई विक्रम युगको रूपमा उल्लेख गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भारतका प्राचीन मानिसहरू
कालाचुरी वंश

**कालाचुरी**हरू महिष्मतीको कालाचुरीहरू भनेर पनि चिनिन्छन्, एक भारतीय राजवंश थियो जसले ६ औं र ७ औं शताब्दीको बीचमा पश्चिम-मध्य भारतमा शासन गरेको थियो। उनीहरूलाई हाइहाया वा प्रारम्भिक कालाचुरीहरू भनेर पनि चिनिन्छ जुन तिनीहरूको पछिल्ला नामहरू, विशेष गरी त्रिपुरीका कालाचुरीहरूबाट छुट्याउन सकिन्छ। कृष्णराज राजवंशको सबैभन्दा प्रारम्भिक ज्ञात शासक हो। ऐतिहासिक प्रमाणहरूले सुझाव दिन्छ कि यी स्मारकहरू कृष्णराजसँग सम्बन्धित छन्, जो शैव पनि थिए।
* शंकरगण
* बुद्धराज

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:गुजरातको इतिहास
श्रेणी:भारतका वंशहरू
श्रेणी:मध्य प्रदेशको इतिहास
श्रेणी:महाराष्ट्रको इतिहास
त्रैकुटक वंश

**त्रैकुटक**हरू भारतीय राजाहरूको वंश थिए जसले ३८८ र ४५६ बीचमा शासन गरेका थिए। त्रैकुटकहरू कालिदासको रघुवंशमा उल्लेख गरिएको छ, जुन तिनीहरू उत्तरी कोंकणको क्षेत्रमा अवस्थित छन्। त्रैकुटकहरूको अधिराज्यमा अपरन्ता र उत्तरी महाराष्ट्र पनि पर्छन्। 

## इतिहास 
यो सामान्यतया मानिन्छ कि त्रैकुटकहरू अभिरको एक फरक वंश थिए, र त्यसैले कहिलेकाहीं अभिर-त्रैकुटकहरू पनि भनिन्छ। इन्द्रदत्त, दहरसेन र व्याघ्रसेन यस वंशका प्रसिद्ध राजा थिए। राजा दहरासेनले आफ्नो क्षेत्र विस्तार गरे, जुन चाँडै वाकाटक क्षेत्रको सीमाना थियो। त्रैकुटकहरू उनीहरूको वैष्णव आस्थाका लागि परिचित थिए, र धरसेनले अश्वमेध यज्ञ पनि गरे।

त्रैकुटकका सिक्का दक्षिणी गुजरात र घाटभन्दा बाहिर दक्षिणी महाराष्ट्रमा व्यापक रूपमा पाइन्छ। तिनीहरूको डिजाइन पश्चिमी क्षत्रपहरूको धेरै नजिक छ, जहाँबाट तिनीहरूले सम्भवतः केही क्षेत्रहरू विरासतमा पाएका थिए, र ग्रीक अक्षरहरूसँग उल्टो कथाको निशान अझै पनि देख्न सकिन्छ।

## शासकहरू 
* महाराज इन्द्रदत्त
* महाराज दहरसेन
* महाराज व्याघ्रासन
* महाराज मध्यसेन
* महाराज विक्रमसेन

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:महाराष्ट्रको इतिहास
श्रेणी:भारतका वंशहरू
श्रेणी:हिन्दु वंशहरू
घटोत्कच गुप्त

**घटोत्कच** (गुप्त लिपि: 14x14पिक्सेल25x25पिक्सेल29x29पिक्सेल12x12पिक्सेल) उत्तरी भारतका पूर्व-साम्राज्यीय गुप्त राजा थिए। उनी राजवंशका संस्थापक श्रीगुप्तका छोरा र राजवंशका प्रथम सम्राट चन्द्रगुप्त प्रथमका पिता थिए।

## शासन 
घटोत्कच लिच्छवीहरूसँग वैवाहिक गठबन्धनमा प्रवेश गर्न जिम्मेवार हुन सक्छ, जसको परिणामस्वरूप लिच्छवी राजकुमारी कुमारदेवीको उनको छोरा चन्द्रगुप्त प्रथमसँग विवाह भएको थियो। गुप्त शिलालेखहरूले कुमारदेवीको अपवाद बाहेक राजवंशका रानीहरूको पैतृक परिवारको उल्लेख गर्दैन, जसले गुप्त परिवारले चन्द्रगुप्तसँग कुमारदेवीको विवाहलाई महत्त्वपूर्ण घटनाको रूपमा लिने सुझाव दिन्छ।

इलाहाबाद स्तम्भको शिलालेखमा गुप्त र घटोत्कचका लागि महाराज ("महान राजा") उपाधि प्रयोग गरिएको छ, घटोत्कचका छोरा चन्द्रगुप्त प्रथमलाई महाराजाधिराज ("महान राजाहरूका राजा") उपाधिको विपरीत। यद्यपि, पूर्व-गुप्त र गुप्त-पश्चात दुवै कालमा महाराज उपाधि प्रयोग गरी सर्वोपरि सार्वभौमहरूका धेरै उदाहरणहरू छन्, त्यसैले यो निश्चित रूपमा भन्न सकिँदैन। त्यसले भन्यो, यसमा कुनै शंका छैन कि गुप्ता र घटोत्कचा कम हैसियतमा थिए र चन्द्रगुप्त भन्दा कम शक्तिशाली थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गुप्त साम्राज्य
दक्खिन पठार

भारतीय उपमहाद्वीपको ठुलो **दक्खिन पठार** पश्चिमी घाट र पूर्वी घाटको बीचमा अवस्थित छ, र नर्मदा नदीको दक्षिणमा रहेको यी दायराहरू बीचको प्रायद्वीप क्षेत्रको रूपमा परिभाषित गरिएको छ। उत्तरमा, यो सतपुडा र विन्ध्य पर्वतमालाहरू द्वारा घेरिएको छ। ढुङ्गाले चिह्न लगाइएको चट्टानी भूभाग, यसको उचाइ  को बीचमा छ, औसत लगभग । यो सामान्यतया पूर्वतिर ढल्किएको छ। यसरी, यसका प्रमुख नदीहरू - गोदावरी, कृष्णा, र कावेरी - पश्चिम घाटबाट बङ्गालको खाडीमा पूर्वतिर बग्छन्। पठार दक्षिणी भारतको तटीय क्षेत्र भन्दा सुक्खा छ र ठाउँहरूमा सुख्खा छ।

## नामकरण 
दक्खिन शब्द कन्नड शब्द *दख्खाना*को एङ्गलीकृत संस्करण हो, जुन तेलगु, मराठी र उर्दु सहित दक्खिनका अन्य भाषाहरूमा प्रयोग गरिन्छ। यसको व्युत्पत्तिगत जरा संस्कृत *दक्षिणी* र पछिको प्राकृत दक्षिणमा छ।

## भूगोल 
पश्चिमी घाटको पहाडी शृङ्खला धेरै विशाल छ र दक्षिणपश्चिम मनसुनको आर्द्रतालाई दक्खिन पठारमा पुग्नबाट रोक्छ, त्यसैले यस क्षेत्रमा धेरै कम वर्षा हुन्छ। पूर्वी दक्खिन पठार भारतको दक्षिणपूर्वी तटमा फैलिएको तल्लो उचाइमा छ। यसका जङ्गलहरू पनि अपेक्षाकृत सुख्खा छन् तर वर्षालाई कायम राख्नका लागि धाराहरू बनाउनका लागि काम गर्दछ जुन नदीहरू बेसिनमा बग्छ र त्यसपछि बङ्गालको खाडीमा पुग्छ।

अधिकांश दक्खिन पठार नदीहरू दक्षिणतिर बग्छन्। पठारको उत्तरी भागको अधिकांश भाग गोदावरी नदी र यसका सहायक नदीहरू, जसमा इन्द्रावती नदी पनि समावेश छ, पश्चिमी घाटबाट सुरु भई बङ्गालको खाडीतिर पूर्वतिर बग्छ। मध्य पठारको अधिकांश भाग तुङ्गभद्रा नदी, कृष्णा नदी र यसका सहायक नदीहरू, जसमा भीम नदी पनि पूर्वबाट बग्छ।

दक्खिनका ठुला शहरहरू कर्नाटकको राजधानी बेङ्गलोर, हैदराबाद, तेलङ्गानाको राजधानी; पुणे, महाराष्ट्रको सांस्कृतिक केन्द्र; नागपुर, महाराष्ट्रको दोस्रो राजधानी र नासिक हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:दक्खिन पठार
समुद्रगुप्त

**समुद्रगुप्त** (गुप्त लिपि: ) प्राचीन भारतको गुप्त साम्राज्यको दोस्रो सम्राट थिए, र राजवंशको सबैभन्दा ठूलो शासकहरू मध्ये मानिन्छ। गुप्त सम्राट चन्द्रगुप्त प्रथम र लिच्छवी राजकुमारी कुमारदेवीका छोराको रूपमा, उनले आफ्नो वंशको राजनीतिक र सैन्य शक्तिलाई धेरै विस्तार गरे। उनले उत्तरी भारतका धेरै राजाहरूलाई परास्त गरे र तिनीहरूको इलाकाहरू आफ्नो साम्राज्यमा गाए। उनले भारतको दक्षिण-पूर्वी तटमा पनि यात्रा गरे, पल्लव राज्यको कांचीपुरमसम्म दक्षिणमा अगाडि बढे। थप रूपमा, उनले धेरै सीमावर्ती राज्यहरू र आदिवासी कुलीन वर्गहरूलाई वशमा पारे। उनको शक्तिको उचाइमा, उनको साम्राज्य पश्चिममा रवी नदी (वर्तमान पन्जाब) देखि पूर्वमा ब्रह्मपुत्र नदी (वर्तमान असम) र उत्तरमा हिमालयको फेददेखि दक्षिणमा मध्य भारतसम्म फैलिएको थियो। उनको विस्तारवादी नीतिलाई उनका छोरा र उत्तराधिकारी चन्द्रगुप्त द्वितीयले जारी राखे।

## शासन 
समुद्रगुप्त गुप्त सम्राट चन्द्रगुप्त प्रथम र रानी कुमारदेवीका छोरा थिए, जो लिच्छवी कुलबाट आएका थिए। कचा नामक गुप्त शासकको सिक्का, जसको पहिचान आधुनिक विद्वानहरूले बहस गरेका छन्, तिनलाई "सबै राजाहरूको संहारक" भनेर वर्णन गर्दछ। समुद्रगुप्तको इरान ढुङ्गाको शिलालेखले बताउँछ कि उनले "राजाहरूको सम्पूर्ण जनजाति" लाई आफ्नो अधिराज्यमा ल्याएका थिए, र उनका शत्रुहरूले उनीहरूको सपनामा उनको बारेमा सोच्दा डराए।

## उत्तराधिकार 
गुप्त वंशको आधिकारिक अभिलेखले बताउँछ कि समुद्रगुप्तको उत्तराधिकारी चन्द्रगुप्त द्वितीय, जो दत्तदेवीका उनका छोरा थिए। आंशिक रूपमा हराएको संस्कृत नाटक देवीचन्द्रगुप्तमको पुनर्निर्माणको आधारमा, आधुनिक इतिहासकारहरूको एक भागले समुद्रगुप्तलाई सुरुमा रामगुप्त (सम्भवतः जेठो छोरा) द्वारा उत्तराधिकारी बनाएको विश्वास गर्दछ, जसलाई त्यसपछि चन्द्रगुप्त द्वितीयले पदच्युत गरेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गुप्त साम्राज्य
चन्द्रगुप्त विक्रमादित्य

**चन्द्रगुप्त द्वितीय**लाई उनको उपाधि **विक्रमादित्य**, साथै **चन्द्रगुप्त विक्रमादित्य**ले पनि चिनिन्छ, भारतमा गुप्त साम्राज्यका तेस्रो शासक थिए, र गुप्त वंशका सबैभन्दा शक्तिशाली सम्राटहरूमध्ये एक थिए। चन्द्रगुप्तले आफ्ना पिता समुद्रगुप्तको विस्तारवादी नीतिलाई जारी राखे, मुख्यतया सैन्य विजयको माध्यमबाट। ऐतिहासिक प्रमाणहरूले सुझाव दिन्छ कि उनले पश्चिमी क्षत्रपहरूलाई पराजित गरे, र गुप्त साम्राज्यलाई पश्चिममा सिन्धु नदीदेखि पूर्वमा बङ्गाल क्षेत्रसम्म र उत्तरमा हिमालयको फेदबाट दक्षिणमा नर्मदा नदीसम्म विस्तार गरे। विक्रमादित्यको पौराणिक व्यक्तित्व सम्भवतः चन्द्रगुप्त द्वितीय (अन्य राजाहरू मध्ये) मा आधारित छ, र प्रख्यात संस्कृत कवि कालिदास उनको दरबारी कवि हुन सक्छ।

## शासन 
चन्द्रगुप्त समुद्रगुप्त र रानी दत्तदेवीका छोरा थिए, जसको आफ्नै शिलालेखले प्रमाणित गरेको छ। आधिकारिक गुप्त वंशावली अनुसार, चन्द्रगुप्त गुप्त सिंहासनमा आफ्नो बुबाको उत्तराधिकारी भए। उनको साम्राज्य पश्चिममा सिन्धु र उत्तरी पाकिस्तानको मुखबाट पूर्वमा बङ्गाल क्षेत्रसम्म र उत्तरमा हिमालय तराई क्षेत्रदेखि दक्षिणमा नर्मदा नदीसम्म फैलिएको देखिन्छ। 

ऐतिहासिक र साहित्यिक प्रमाणहरूले सुझाव दिन्छ कि चन्द्रगुप्त द्वितीयले पश्चिम-मध्य भारतमा शासन गर्ने पश्चिमी क्षत्रपहरू (शकहरू पनि भनिन्छ) विरुद्ध सैन्य सफलता हासिल गरेका थिए। चन्द्रगुप्तका धेरै सुन र चाँदीका सिक्काहरू, साथै उहाँ र उहाँका उत्तराधिकारीहरूद्वारा जारी गरिएका शिलालेखहरूले उहाँलाई परम-भागवत अर्थात् विष्णुको भक्तको रूपमा वर्णन गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:गुप्त साम्राज्य
रामगुप्त

**रामगुप्त** उत्तरी भारतका गुप्त वंशका सम्राट थिए। नाटकका बाँचेका टुक्राहरू, अन्य साहित्यिक प्रमाणहरूसँगै मिलेर, उनले आफ्नी पत्नी ध्रुवदेवीलाई शक शत्रुमा समर्पण गर्न राजी भएको बताउँछ: यद्यपि, उनका भाइ चन्द्रगुप्त द्वितीयले शक शत्रुलाई मारे, र पछि ध्रुवदेवीसँग विवाह गरेर तिनलाई पदच्युत गरे। देवीचन्द्रगुप्तमका जीवित खण्डहरू र अन्य समर्थन प्रमाणहरूको आधारमा, आधुनिक विद्वानहरूले रामगुप्त गुप्त सम्राट समुद्रगुप्तका जेठा छोरा र उत्तराधिकारी थिए भन्ने सिद्धान्त राख्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गुप्त साम्राज्य
संयुक्त जनमोर्चा नेपाल

**संयुक्त जनमोर्चा नेपाल** नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकता केन्द्र)को एक मोर्चा थियो।

## इतिहास 
### स्थापना 
वि.सं २०४७ मा बाबुराम भट्टराईको अध्यक्षतामा संयुक्त जनमोर्चा नेपालको स्थापना भएको थियो। नेकपा (माओवादी केन्द्र) बाहेक नेपाल मजदुर किसान पार्टी र नेपाल माक्र्सवादी–लेनिनवादी पार्टी, जसलाई पछि नेकपा (मालेमा) भनेर चिनिन्छ, गठनमा सहभागी भएका थिए। तथापि, दुवै गुटले चाँडै मोर्चा छोडेका थिए। नेपाल मजदुर किसान पार्टी २०४७ मङ्सिर २६ मा मोर्चाबाट बाहिरिएको थियो। २०४८ भदौ १ मा संयुक्त जनमोर्चा नेपालको पुनर्गठन भएपछि नेकपा (मालेमा)ले यसलाई त्यागेको थियो। नेकपा (मालेमा)ले यस मोर्चा नेकपा (माओवादी केन्द्र)को 'छाप' मात्र भएको उल्लेख गरेको थियो।

### २०४८ को आम निर्वाचन 
आम निर्वाचन २०४८मा संयुक्त जनमोर्चा नेपालले ९ सिट जित्दैै संसदको तेस्रो ठूलो शक्ति बन्न पुगेको थियो।

## चुनावी प्रदर्शन 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका विघटित राजनीतिक दलहरू
स्कन्दगुप्त

**स्कन्दगुप्त** भारतका गुप्त सम्राट थिए। उनको भिटारी स्तम्भको शिलालेखले सुझाव दिन्छ कि उनले विद्रोही वा विदेशी आक्रमणकारी हुन सक्ने आफ्ना शत्रुहरूलाई परास्त गरेर गुप्त शक्तिलाई पुनर्स्थापित गरेका थिए। उनले आफ्नो विरासतमा प्राप्त क्षेत्रको नियन्त्रण कायम राखेको देखिन्छ, र सामान्यतया महान गुप्त सम्राटहरूको अन्तिम मानिन्छ। गुप्ता पछिको वंशावली अस्पष्ट छ, तर उनको उत्तराधिकारी पुरुगुप्तले गरेका थिए, जो उनको कान्छो सौतेनी भाइ भएको देखिन्छ।

## शासन 
स्कन्दगुप्त गुप्त सम्राट कुमारगुप्त प्रथमका छोरा थिए। उनकी आमा कनिष्ठ रानी वा कुमारगुप्तकी उपपत्नी हुन सक्छन्। यो सिद्धान्त यस तथ्यमा आधारित छ कि स्कन्दगपुताको शिलालेखमा उनको बुबाको नाम उल्लेख छ तर आमाको होइन। उनकी आमा तल्लो जातको शूद्र हुन सक्छिन्। 

स्कन्दगुप्तलाई सम्भवतः पुरुगुप्तले उत्तराधिकारी बनाएका थिए, जो उनको सौतेनी भाइ जस्तो देखिन्छ। पुरुगुप्त कुमारगुप्त प्रथम का उनको प्रमुख रानीबाट छोरा थिए, र त्यसैले, उनको वैध उत्तराधिकारी हुनुपर्छ। यो सम्भव छ कि कुमारगुप्त प्रथमको मृत्युको समयमा उनी नाबालिग थिए, जसका कारण स्कन्दगुप्त सिंहासनमा आए। स्कन्दगुप्त उत्तराधिकारविहीन मृत्यु भएको देखिन्छ, वा पुरुगुप्तको परिवारले उनको छोरालाई अपदस्थ गरेको हुन सक्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:गुप्त साम्राज्य
कुमारगुप्त प्रथम

**कुमारगुप्त प्रथम** प्राचीन भारतको गुप्त साम्राज्यका सम्राट थिए। गुप्त सम्राट चन्द्रगुप्त द्वितीय र रानी ध्रुवदेवीका छोरा, उनले आफ्नो विरासत क्षेत्रको नियन्त्रण कायम राखेको देखिन्छ, जुन पश्चिममा गुजरातदेखि पूर्वमा बङ्गाल क्षेत्रसम्म फैलिएको थियो।

कुमारगुप्तले अश्वमेध बलिदान गरे, जुन सामान्यतया शाही सार्वभौमिकता प्रमाणित गर्नको लागि गरिन्छ, यद्यपि उनको सैन्य उपलब्धिहरूको बारेमा कुनै ठोस जानकारी उपलब्ध छैन।

कुमारगुप्तको शासनकालमा शैव, वैष्णव, बौद्ध र जैन धर्म लगायतका विभिन्न आस्थाहरू फस्टाएको इपिग्राफिक प्रमाणहरूले सङ्केत गर्छ। उनको सुन, चाँदी र तामाको सिक्कामा विष्णुको वाहन गरुड रहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गुप्त साम्राज्य
वात्स्यायन

**वात्स्यायन** एक प्राचीन भारतीय दार्शनिक थिए, जो कामसूत्रको रचनाका लागि परिचित थिए। उनी भारतमा दोस्रो वा तेस्रो शताब्दी ईस्वीमा बस्त्ये, सम्भवतः पाटलीपुत्र (आजको बिहारको पटना) मा। उनको नाम कहिलेकाहीँ गलत रूपमा असुरहरूका द्रष्टा मल्लनागासँग भ्रमित हुन्छ, जसलाई कामुक विज्ञानको उत्पत्ति श्रेय दिइएको छ। 

कामसूत्र बाहिरका स्रोतहरूबाट वात्स्यायनको बारेमा कमै थाहा छ। वात्स्यायनको परिष्कृत मानवमा रुचि, यौन, व्यवहार पूर्तिको माध्यमको रूपमा, उनको ग्रन्थ कामसूत्रमा रेकर्ड गरिएको थियो। सूर्यनारायण व्यासले कालिदास र वात्स्यायनको कार्यको तुलना गर्दा वात्स्यायनलाई कालिदासपछि ईसापूर्व प्रथम शताब्दीको मानेका छन्। व्यासजीले धेरै ऐतिहासिक र आन्तरिक प्रमाणहरू मार्फत आफ्नो विचारको पुष्टि गरेका छन्, तर वात्स्यायन नामको समानार्थी शब्दहरू तर्फ कुनै सङ्केत दिएका छैनन्।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* कामसूत्र

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:ऋषि मुनि
श्रेणी:मगधका मानिसहरू
हर्यक वंश

**हर्यक वंश** मगधको तेस्रो शासक राजवंश थियो, जुन प्राचीन भारतको साम्राज्य थियो, जसले प्रद्योता वंश र बरहद्रथ राजवंशको उत्तराधिकारी भएको थियो। सुरुमा राजधानी राजगीर थियो, पछि, उदयिनको शासनकालमा यसलाई भारतको वर्तमान पटना नजिकै पाटलीपुत्रमा सारिएको थियो। बिम्बिसारलाई राजवंशको प्रमुख संस्थापक मानिन्छ।

## सरकार 
हर्यक वंशको शासन संरचना पुरातन ग्रन्थहरूमा उल्लेख गरिएको छ। तिनीहरू ग्रामकहरू (गाउँ प्रमुखहरू) उल्लेख गर्छन् जसले गाउँ सभाहरूको नेतृत्व गर्थे र महामात्राहरू (उच्च पदाधिकारीहरू) जसले कार्यकारी, न्यायिक र सैन्य कार्यहरू गरेका थिए।
* अजातशत्रु
* उदयिन
* अनुरुद्ध
* मुन्डा
* नागदासक

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हर्यक वंश
श्रेणी:बिहारको इतिहास
श्रेणी:मगधका वंशहरू
वराहमिहिर

अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|बृहज्जातकम्
**वराहमिहिर** जसलाई **वराह** वा **मिहिर** पनि भनिन्छ, एक ज्योतिषी-खगोलविद् थिए जो वर्तमान मध्य प्रदेश, भारतको उज्जैनमा बस्थे। अन्य प्रख्यात प्राचीन भारतीय खगोलशास्त्रीहरूको विपरीत, वराहमिहिरले आफ्नो मिति उल्लेख गर्दैनन्। यद्यपि, उहाँका कामहरूमा सङ्केतहरूको आधारमा, आधुनिक विद्वानहरूले उहाँलाई ६ औं शताब्दी ईस्वीमा राख्छन्। उहाँ आफ्नो काव्य कौशलको लागि पनि परिचित हुनुहुन्थ्यो, र ११ औं शताब्दीका लेखक क्षेमेन्द्रले उहाँलाई एक महान कविको रूपमा वर्णन गर्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:संस्कृत लेखकहरू
श्रेणी:भारतीय गणित
२०२३ इन्डियन प्रिमियर लिग

**२०२३ इन्डियन प्रिमियर लिग** (प्रायोजन कारणले गर्दा **आईपीएल-१६,** **टाटा आईपीएल २०२३** भनेर पनि चिनिन्छ), इन्डियन प्रिमियर लिग (आईपीएल) को आगामी १६औँ संस्करण हो, जुन भारतमा फ्रेन्चाइज आधारित ट्वान्टी२० क्रिकेट लीग हो। यो भारतीय क्रिकेट कन्ट्रोल बोर्ड (बिसिसिआई) को स्वामित्वमा छ। गुजरात टाइटन्स डिफेन्डिङ च्याम्पियन हो। 

यस सिजनदेखि आईपीएल ४ वर्षको अन्तरालपछि आफ्नो मूल *होम एन्ड अवे ढाँचामा* फर्किने छ। कोभिड-१९ महामारीको कारण र अघिल्लो ३ सिजनहरू तटस्थ स्थानहरूमा आयोजित। १० टोलीले देशका विभिन्न ठाउँमा आफ्नो पूर्वनिर्धारित घरेलु मैदानमा घरेलु खेल खेल्नेछन्।  

यस सिजनदेखि आगामी ५ वर्षसम्म *भियाकम१८* को *जियो सिनेमा* एपले इन्टरनेटमा प्रसारण गर्नेछ भने *स्टार स्पोर्ट्सले* भारतको टेलिभिजनमा पनि त्यस्तै गर्नेछ। यस सिजनमा सहभागी टोलीले *नो बल*  र *वाइड बलको* समीक्षाका लागि तेस्रो अम्पायरसमक्ष अपिल गर्न सक्नेछन्।

फाइनलमा, चेन्नई सुपर किङ्सले गुजरात टाइटन्सलाई, पाँच विकेटले (डिएलएस विधि) पराजित गर्दै कीर्तिमानी पाँचौँ उपाधि जितेको थियो।

## नियम 
यस संस्करणमा धेरै नयाँ नियमहरू लागु गरिएका छन्:
# बल डेलिभर गर्दा र ब्याट्सम्यानले प्राप्त गर्नु अघि फिल्डर वा विकेटकिपरले अनुचित आन्दोलन गरेमा पाँच रनको जरिवाना, र डेड बल पनि घोषित गरिनेछ।
# टस पछि टोली घोषणा गर्न सकिन्छ।
# एक "प्रभाव प्लेयर" नियमले पक्षहरूलाई चार नामित विकल्पहरूबाट खेलको क्रममा एक खेलाडी बदल्न अनुमति दिइन्छ।
# यदि कुनै टोलीले तोकिएको समयमा आफ्नो २० ओभर बलिङ गर्न असफल भएमा बाँकी इनिङ्सका लागि फिल्डिङ प्रतिबन्धको घेरा बाहिर चार फिल्डरहरूलाई मात्र अनुमति दिइनेछ।
# टोलीहरूले निर्णय समीक्षा प्रणाली (DRS) प्रयोग गरेर वाइड र नो-बलका लागि बलहरूको समीक्षा गर्न सक्छन्। यो परिवर्तन पहिलो पटक २०२३ महिला प्रिमियर लिगको समयमा प्रयोग गरिएको थियो।
## सहभागी टोलीहरू
## ढाँचा 
टिमहरूलाई दुई ओटा ग्रुपमा विभाजन गरिएको छ (ग्रुप ए र ग्रुप बी)। प्रत्येक टिमले ७ वटा होम र अवे खेलहरू खेल्नेछन् जस्मा प्रत्येक टिमहरूले ओपोजिट ग्रुपको टिमहरू सँग दुई चोटि खेल्नेछन् तर एउटै ग्रुपको टिम सँग चाई एक चोटि मात्र खेल्नेछन्। जम्मा ७० ओटा खेलहरू हुने छन् जुन् १२ ओटा मैदानमा हुनेछ।

## अङ्क तालिका
## प्लेअफ
## आलोचना 
हालको आईपीएल संस्करणमा टोलीले सुस्त ओभर रेटमा बलिङ गरेका कारण म्याच समाप्त हुन धेरै समय लागेको छ। आईपीएलको नियमअनुसार एउटा इनिङ्स ९० मिनेटमा पूरा गर्नुपर्छ, जसमा दुई पाँच मिनेटको रणनीतिक टाइमआउट र पूरा खेल ३ घण्टा २० मिनेटमा समाप्त हुनुपर्छ। यद्यपि, ५ अप्रिल २०२३ सम्म, माथि उल्लिखित समय सीमामा एउटा पनि पारी समाप्त भएको थिएँन। टोलीका कप्तानलाई दण्डित गरे पनि ओभर रेटमा थोरै सुधार देखिएको छ।
## तथ्यांक र कृतिमानी
### अधिक रन 
*  ओरेन्ज क्याप

### अधिक विकेट
*  पर्पल क्याप

### सेशन अवार्ड
*स्रोत : Sportstar

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी: इन्डियन प्रिमियर लिग
नेपालको उपराष्ट्रपतिय निर्वाचन, २०७९

**नेपालको उपराष्ट्रपतिय निर्वाचन, २०७९** नेपालमा राजतन्त्रको अन्त्य भएपछि तेस्रो उपराष्ट्रपति छान्नको लागि वि.सं. २०७९ चैत्र ३ मा निर्वाचन भएको थियो। वि.सं. २०७२मा भएको उपराष्ट्रपति निर्वाचनबाट राष्ट्रपति बनेका नन्दकिशोर पुनको कार्यकाल वि.सं. २०७९ चैत्र ३ मा सकिएको थियो। नेपालको संविधानमा भएको संवैधानिक व्यवस्था बमोजिम दुई कार्यकालको लागि मात्र एक व्यक्ति राष्ट्रपति बन्न सक्ने प्रावधान रहेको छ। 

नेपालको संविधानको धारा ७० ले समान लिङ्ग वा समुदायको राष्ट्रपति तथा उपराष्ट्रपति हुन निषेध गरेको र खस आर्य समुदायका पुरुष रामचन्द्र पौडेल राष्ट्रपति निर्वाचित भइसकेको हुँदा गैर खस आर्य जातिका उम्मेदवारले मात्रै उम्मेदवारी दर्ता गर्न पाएका थिए।

## चयन प्रक्रिया
नेपालको उपराष्ट्रपति निर्वाचक मण्डलका सबै सदस्यहरूको बहुमतबाट निर्वाचित हुने गर्दछ। यदि कुनै पनि उम्मेदवार निर्वाचित हुन नसकेको खण्डमा पहिलो चरणको शीर्ष दुई उम्मेदवारहरू बीच समान बहुमत अन्तर्गत दोस्रो चरणको निर्वाचन आयोजित गर्ने गरिन्छ। पछिल्ला मतहरूमा खाली, अवैध र अनुपस्थित मतहरू सहित कुल मत हुने भएकाले, यो सम्भव छ कि पहिलो र दोस्रो चरणमा कुनै पनि उम्मेदवारहरू निर्वाचित हुन सक्दैनन्। त्यसपछि दोस्रो चरणमा भए जस्तै सोही उम्मेदवारहरू बीच तेस्रो निर्वाचन हुन सक्छ। वैध मतको बहुमत प्राप्त उम्मेदवार त्यसपछि उपराष्ट्रपति निर्वाचित हुन्छ।

नेपालको संविधान २०७२को भाग ६, धारा ६४ ले उपराष्ट्रपति पदका लागि निम्न योग्यताहरू तोकेको छ:

# देहायको योग्यता भएको व्यक्ति राष्ट्रपति हुनका लागि योग्य हुनेछः–
#* सङ्घीय संसदको सदस्य हुन योग्य भएको,
#* कम्तीमा पैंतालिस वर्ष उमेर पूरा भएको, र
#* कुनै कानूनले अयोग्य नभएको।
# उपधारा (१) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि दुई पटक राष्ट्रपति निर्वाचित भइसकेको व्यक्ति राष्ट्रपतिको निर्वाचनमा उम्मेदवार हुन सक्ने छैन।

## निर्वाचन तालिका
निर्वाचन आयोगले वि.सं. २०७९ माघ १६ गते उपराष्ट्रपति पदको निर्वाचनको कार्यतालिका घोषणा गरेको थियो।

## निर्वाचक मण्डल 
वि.सं. २०७९ मा ८८१ सदस्यहरू सम्मिलित निर्वाचक मण्डल बनाइएको थियो, जसमध्ये ३३१ सङ्घीय संसद र ५५० प्रदेश सभासदहरू रहेका थिए। यिनीहरू प्रत्येकको मतको मतभार क्रमशः ७९ र ४८ रहेको थियो।

### निर्वाचक मण्डल संरचना 
### निर्वाचक मण्डल मत महत्व संरचना 
## उम्मेदवार 
### जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल 
### नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी) 
### जनमत पार्टी 
## नतिजा 
## यो पनि हेर्नुहोस् 
* नेपालको राष्ट्रपतिय निर्वाचन, २०७९

## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
२०७९
वन तोरी

**वन तोरी** क्लियोमेसिया परिवारमा पर्ने बर्षे वनस्पति हो। यो वनस्पति एक मिटर सम्म अग्लो हुन्छ। वन तोरी अमेरिका, अफ्रिका, एसिया र अष्ट्रेलिया पाइने गर्छ। यो वनस्पति सामान्यतया वर्षाको समयमा पाइन्छ। यस प्रजातिलाई पहिलो पटक कार्ल लिनियसले १७५३ मा फेला पारेका थिए।

## सन्दर्भहरू 
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
ठाकुरबाबा नगरपालिका

'*** बर्दिया जिल्लाका ६ नगरपालिकाहरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका नेउलापुर र बगनाह मिलेर बनेको **बबई नगरपालिका*', शिवपुर र ठाकुरद्वारा गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ४९,४२० रहेको छ भने यहाँ ११,४६९ घरधुरी रहेका छन्। थारु जनसमुदायको मुख्य बसोबास रहेको यस नगरपालिकामा ५२ प्रतिशत थारु जनजातिका मानिसहरुको बसोबास रहेको छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, बर्दिया

श्रेणी:बर्दिया जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका नगरपालिकाहरू‎
पचरौता नगरपालिका

'''''' बारा जिल्लाका ५ वटा नगरपालिकाहरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका पिपरपाती पर्चरौवा, पकडिया चिकनी, बेल्दारी, बेनौली, श्रीनगर बैरिया, अमरपट्टी, विसुनपुर (१,२) र कुडवा गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ४०,५२४ रहेको छ भने यहाँ ६,१६७ घरधुरी रहेका छन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, बारा 

श्रेणी:बारा जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू
काचगुप्त

**काचगुप्त** भारतका राजा थिए, सम्भवतः गुप्त वंशका सदस्य थिए। उनका सुनका सिक्काहरूबाट मात्र चिनिन्छन्, जुन गुप्त राजा समुद्रगुप्तसँग मिल्दोजुल्दो छ। काचगुप्तको पहिचान आधुनिक इतिहासकारहरू बीच बहसको विषय हो: दुई लोकप्रिय सिद्धान्तहरू छन् कि उहाँ समुद्रगुप्त जस्तै थिए, वा उहाँ समुद्रगुप्तको भाइ थिए।

## मुद्रा 
काच प्रारम्भिक गुप्तकालका केही सुनका सिक्काहरूबाट चिनिन्छन्: यी सिक्काहरूले राजाको छविको मुनि "काच" भन्ने कथा बोकेका छन्। यद्यपि, गुप्त वंशावली वा अन्य कुनै स्रोतमा उनको उल्लेख छैन। उल्टो पक्षले देवी (सम्भवतः लक्ष्मी) लाई हेलोको साथ चित्रण गर्दछ। उनी सारी, चोली, माथिल्लो कपडा, कानमाऔँठी, हार र हातखुट्टा लगाएको देखिन्छ। उनी कार्पेटमा उभिरहेकी छिन्, र उनको देब्रे हातमा कार्नुकोपिया समात्छिन्। अर्को सिद्धान्त अनुसार, काच सिंहासनका लागि प्रतिद्वन्द्वी दावीकर्ता थिए, सम्भवतः समुद्रगुप्तको भाइ। समुद्रगुप्तद्वारा गद्दीबाट हट्नु अघि उनले सम्भवतः छोटो अवधिको लागि सिंहासनमा कब्जा गरेका थिए। यस सिद्धान्तको भिन्नता यो छ कि काचाले समुद्रगुप्त भन्दा बाहिर रह्यो, र उनको मृत्यु पछि मगधको नियन्त्रण लियो, जबकि समुद्रगुप्तका छोरा रामगुप्तको अधिकार मालवामा सीमित थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गुप्त साम्राज्य
पुर्चौडी नगरपालिका

'''''' बैतडी जिल्लाका ४ नगरपालिकाहरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २००७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा कोटिला, भटना, भूमिराज, कुवाकोट, न्वादेउ, महादेवस्थान, हाट, मल्लादेही, तल्लादेही र विजयपुर गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ३८,२८१ रहेको छ भने यहाँ ७,१४५ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, बैतडी

श्रेणी:बैतडी जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका नगरपालिकाहरू
औरही नगरपालिका

'''''' महोत्तरी जिल्लाका १० नगरपालिकाहरू मध्येको एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा औरही, श्रीपुर, सोनामाई र खोपी (२-५) गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ३७,३६१ रहेको छ भने यहाँ ७,०४२ घरधुरी रहेका छन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, महोत्तरी

श्रेणी:महोत्तरी जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू
धनकर ताल

**धनकर ताल**भारतको हिमाचल प्रदेशको स्पिती उपत्यकामा रहेको उच्च स्थानमा अवस्थित ताल हो। यो ताल ४,१४० मिटर (१३,५८० फीट) को उचाइमा अवस्थित छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*हिमाचल प्रदेश पर्यटन विभाग

श्रेणी:भारतका तालहरू
विद्या भट्टराई

**विद्या भट्टराई** एक नेपाली राजनीतिज्ञ र नेपालको संघीय संसदको प्रतिनिधि सभाको सदस्य हुन्। २०१९ फेब्रुअरीमा हेलिकप्टर दुर्घटनामा परी श्रीमान् मन्त्री रवीन्द्रप्रसाद अधिकारीको असामयिक निधनले रिक्त भएको निर्वाचन क्षेत्र कास्की –२ को उपनिर्वाचनमा उनी विजयी भएकी हुन् । उनले निकटतम प्रतिद्वन्द्वी नेपाली कांग्रेसका खेमराज पौडेललाई ८ हजार बढी मतान्तरले पराजित गरेकी हुन् । उनी २०२२ मा सोही निर्वाचन क्षेत्रबाट पुनः निर्वाचित भएकी थिइन् ।
## शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री
शिक्षकहरू लगातार सडक आन्दोलनमा रहेको बेला प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीलाई भेटेर २०८२ वैशाख ८ राजीनामा दिएकी हुन् । शिक्षामन्त्री नियुक्त भएकी भट्टराईले जम्मा १० महिना शिक्षामन्त्रीकोरुपमा रहिन ।

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२
श्रेणी:सन् १९७२ मा जन्म
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७४–२०७९
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)का राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)का राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:कास्की जिल्लाका मानिसहरू
बारा–२ उपनिर्वाचन, २०८०

वि.सं. २०८० वैशाख १० (तदनुसार २३ अप्रिल २०२३) मा नेपालको **बारा निर्वाचन क्षेत्र नं. २ मा उपनिर्वाचन** हुनेछ। वि.सं. २०७९ चैत्र ३ मा नेपालको उपराष्ट्रपति निर्वाचित भएका वर्तमान सदस्य राम सहाय प्रसाद यादवले उक्त सिट खाली गरेपछि उपनिर्वाचन हुन लागेको हो।

सो उपनिर्वाचन चितवन २ र बारा २ मा हुने उपनिर्वाचनसँगै हुनेछ।

## पृष्ठभूमि 
वि.सं. २०६४ मा मधेसी जनअधिकार फोरम, नेपालको समानुपातिक सूचीबाट निर्वाचित यादव वि.सं. २०७० मा भने पार्टीको सूचीमा परे पनि पुनः निर्वाचित भएनन्। त्यसपछि मजफोको उत्तराधिकारी पार्टी, संघीय समाजवादी फोरम, नेपाल बाट वि.सं. २०७४ मा बारा २ मा उम्मेदवारी दिंदै यादव विजयी भए। यादव शेरबहादुर देउवाको मन्त्रिपरिषद्मा वि.सं. २०७८ देखि २०७९ सम्म वन तथा वातावरण मन्त्री थिए। उनी वि.सं. २०७९ मा बारा २ बाट मात्र ३ सय ५४ मतको झिनो मतान्तरले पुनः निर्वाचित भएका थिए ।

यादव वि.सं. २०७९ को उपराष्ट्रपतिय निर्वाचनमा जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल आवद्ध रहेको १० दलीय गठबन्धनका उम्मेदवार थिए र नेकपा (एमाले)की अष्टलक्ष्मी शाक्य र जनमत पार्टीकी ममता झालाई पराजित गर्दै वि.सं. २०७९ चैत्र ३ मा उपराष्ट्रपति निर्वाचित भएका थिए। उनले वि.सं २०७९ चैत्र ६ मा सांसद पदबाट राजीनामा दिंदै उपराष्ट्रपतिको रूपमा पदभार ग्रहण गरे।

### २०७९ चुनावी परिणाम 
## सन्दर्भहरू 

श्रेणी:बारा जिल्ला
श्रेणी:नेपालका उपनिर्वाचनहरू
छो कर

**छो कर** भारतको लद्दाखको दक्षिणी भागमा रहेको रुप्सू उपत्यकामा अवस्थित एक अस्थिर नुनिलो पानीको ताल हो। यो भारतको ४२औँ रामसार क्षेत्रको रूपमा पनि मान्यता प्राप्त ताल हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* जम्मू र कश्मिरका पर्यटकिय क्षेत्रहरूको जानकारी

श्रेणी:भारतका तालहरू
हुन्डी

**हुन्डी/ हवाला** पैसा हस्तान्तरणको अवैध र अनौपचारिक प्रणाली हो। यसले यो पैसा लेन-देन गर्ने उधारो दलालहरूको विशाल नेटवर्कको रूपमा काम गर्छ। हवालाको सम्पूर्ण काम यस नेटवर्कको 'विश्वास' र दक्षतामा आधारित हुन्छ। हवालाको काम मुख्यत मध्य पूर्व, उत्तर अफ्रिका र दक्षिण एसियामा फैलिएको छ।

यस प्रक्रियामा अवैध रूपमा एक देशबाट अर्को देशमा विदेशी मुद्राको अवैध विनिमय, हुन्छ।  हवाला विदेशी मुद्रा एक स्थानबाट अर्को स्थानमा गैर कानूनी रुपमा हुने हस्तांतरण हो।  यस कारोबारमा सम्बन्धित व्यक्तिबाट पैसा लिनुको अर्थ गैरकानूनी रूपमा कमाएको रकम गैरकानूनी रूपमा लिनु हो। कतिपय व्यवसायी वा व्यापारीले  अवैध रूपमा कालो धनलाई शुद्धीकरण गर्न हवालाको प्रयोग गर्छन्।
## यो पनि हेर्नुहोस्
* पैसा शुद्धीकरण
* फाइनान्सियल एक्सन टास्क फोर्स

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
तनहुँ–१ उपनिर्वाचन, २०८०

वि.सं. २०८० वैशाख १० (तदनुसार २३ अप्रिल २०२३) मा नेपालको **तनहुँ निर्वाचन क्षेत्र नं. १ मा उपनिर्वाचन** हुनेछ। वि.सं. २०७९ फागुन २५ मा नेपालको राष्ट्रपति निर्वाचित भएका वर्तमान सदस्य रामचन्द्र पौडेलले उक्त सिट खाली गरेपछि उपनिर्वाचन हुन लागेको हो।

सो उपनिर्वाचन चितवन २ र बारा २ मा हुने उपनिर्वाचनसँगै हुनेछ।

## पृष्ठभूमि 
वि.सं. २०४८ मा तनहुँ १ बाट पहिलो पटक निर्वाचित भएका पौडेलले वि.सं. २०५१ मा सिट परिवर्तन गर्दै त्यसपछि तनहुँ २ बाट लगातार संसदमा निर्वाचित भएका थिए। उनी वि.सं. २०५१ देखि २०५६ सम्म प्रतिनिधि सभाको सभामुख थिए भने वि.सं २०५७ देखि २०५९ सम्म उपप्रधान तथा गृह मन्त्री भएका थिए।

वि.सं. २०७४ मा तनहुँ १ मा फर्कने निर्णय गरेका उनी नेकपा (एमाले) का कृष्णकुमार श्रेष्ठसँग पराजित भएका थिए। नेकपा (एकीकृत समाजवादी) पार्टी गठन भएपछि सो पार्टी प्रवेश गरेका श्रेष्ठले वि.सं. २०७९ को निर्वाचनमा पौडेलका लागि यस सिट छोडेर आफु बारा ४ बाट चुनाव लडे।

पौडेल वि.सं. २०७९ को राष्ट्रपतिय निर्वाचनमा नेपाली कांग्रेस आवद्ध रहेको १० दलीय गठबन्धनका उम्मेदवार थिए र नेकपा (एमाले) का पूर्वसभामुख सुवासचन्द्र नेम्वाङलाई पराजित गर्दै वि.सं. २०७९ फागुन २५ मा राष्ट्रपति निर्वाचित भएका थिए। उनले वि.सं २०७९ फागुन २९ मा सांसद पदबाट राजीनामा दिंदै राष्ट्रपतिको रूपमा पदभार ग्रहण गरे।

### २०७९ चुनावी परिणाम 
## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका उपनिर्वाचनहरू
मैत्रक वंश

**मैत्रक वंश**ले पश्चिमी भारत (अहिले गुजरात) मा लगभग ४७५ देखि लगभग ७७६ ईस्वी सम्म आफ्नो राजधानी वल्लभीमा शासन गरे। मिथ्राईक रहस्यहरूको अनुसरण गर्ने धरापटा (वंशका पाँचौं राजा) को एकमात्र अपवाद बाहेक, तिनीहरू शैव अनुयायी थिए। तिनीहरूको उत्पत्ति अनिश्चित छ तर तिनीहरू सम्भवतः चन्द्रवंशी क्षत्रिय थिए।

## इतिहास 
गुप्त साम्राज्यको पतन पछि, मैत्रक वंश सेनापति (सामान्य) भाटार्क द्वारा स्थापित भएको थियो, जो गुप्त साम्राज्य अन्तर्गत सौराष्ट्रका एक सैन्य गभर्नर थिए, जसले आफूलाई ४७५ ईस्वीको वरिपरि स्वतन्त्र रूपमा स्थापित गरेका थिए। मैत्रकहरूले आफ्नो राजधानी वल्लभीबाट शासन गरे। 

तिनीहरू मध्य ७ औं शताब्दीमा हर्षको शासन अन्तर्गत आए, तर स्थानीय स्वायत्तता कायम राखे, र हर्षको मृत्यु पछि आफ्नो स्वतन्त्रता पुन: प्राप्त गरे। मैत्रकहरूले एक वल्लभी विश्वविद्यालय स्थापना गरे जुन यसको शैक्षिक कार्यहरूका लागि टाढा-टाढा परिचित भयो र नालन्दा विश्वविद्यालयसँग तुलना गरियो।

तिनीहरू मध्य सातौं शताब्दीमा वर्धन वंशको हर्षको शासन अन्तर्गत आए, तर स्थानीय स्वायत्तता कायम राखे, र हर्षको मृत्यु पछि आफ्नो स्वतन्त्रता पुन: प्राप्त गरे। समुद्रबाट अरबहरूले बारम्बार आक्रमण गरेपछि राज्य निकै कमजोर भएको थियो। राजवंश ७८३ ईस्वी सम्म समाप्त भयो। वल्लबीको पतनलाई ताजिका (अरब) आक्रमणहरूसँग जोड्ने पौराणिक विवरणहरू बाहेक, कुनै पनि ऐतिहासिक स्रोतले राजवंशको अन्त्य कसरी भयो भनेर उल्लेख गर्दैन। यस अवधिका सय भन्दा बढी मन्दिरहरू ज्ञात छन्, प्रायः सौराष्ट्रको पश्चिमी तटमा अवस्थित छन्।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* सोलंकी वंश

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भारतका वंशहरू
श्रेणी:गुजरातको इतिहास
छायाँनाथ रारा नगरपालिका

'''''' मुगु जिल्लाको एकमात्र नगरपालिका हो। २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका श्रीनगर, कार्कीबाडा, पिना, रोवा, रुगा र रारा (८,९) गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या २४,५२७ रहेको छ भने यहाँ ४,९५२ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, मुगु 

श्रेणी:नेपालका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:मुगु जिल्लाका ठाउँहरू
श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नगरपालिकाहरू
लोहरपट्टी नगरपालिका

'''''' महोत्तरी जिल्लाका १० नगरपालिकाहरू मध्येको एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा लोहरपट्टी, बगडा, खुट्टापिपराडी, भ्रमरपुरा र महादैया तपनपुर गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ४५,७७३ रहेको छ भने यहाँ ९,१३३ घरधुरी रहेका छन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, महोत्तरी

श्रेणी:महोत्तरी जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू
रोल्पा नगरपालिका

**रोल्पा नगरपालिका ** नेपालको लुम्बिनी प्रदेशको रोल्पा जिल्लामा अवस्थित एक नगरपालिका हो। २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा कोटगाउँ, जङ्कोट, धवाङ, ह्वामा, कोर्चावाङ (३,४ र ५), खुमेल, लिवाङ र जेदवाङ (१-६) गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए। रोल्पा जिल्लाको सदुरमुकाम पनि यही नगरपालिका भित्र पर्दछ, रोल्पा नगरपालिकाको वडा नं. ४ मा जिल्ला प्रशासन कार्यालय रहेको छ।

## क्षेत्रफल 
रोल्पा नगरपालिकाको क्षेत्रफल २७०.४२ वर्ग किमी तथा १०४.४१ वर्ग माइल मा फैलिएको छ ।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ३५,३७६ रहेको छ भने यहाँ ८,७४५ घरधुरी रहेका छन्। 

## पर्यटन 
रोल्पा जिल्लाको सदुरमुकामवाट करिव १२ कि.मी को दुरीमा भ्यू टावर रहेको छ, जसबाट उत्तरमा धवलागिरी हिमश्रङखला अन्तर्गतका धवलागिरी हिमाल अन्नपुर्ण हिमाल सिस्ने हिमालहरु लत्तरम्म सुतेको मनमोहक देखिन्छ । यहाँवाट मनमोहक दृश्यहरु अवलोकन गर्नको लागि लिबाङ र सुलिचौरबाट शनिबार दिन वा अन्य बिदाको दिनमा आन्तरिक पर्यटकको घुईचो लाग्ने गर्दछ । रोल्पा नगरपालिका अन्तर्गत गुरुङ्ग गाउँ होमस्टे, चुनारे भिर, माडिचौर र सुन्दर गाउँ बामरुक रहेका छन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, रोल्पा 

श्रेणी:रोल्पा जिल्लाका ठाउँहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
ईशनाथ नगरपालिका

'''''' रौतहट जिल्लाका १६ नगरपालिकाहरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा बन्जरहा, डुमरिया परोहा, औरैया, मठिया, जटहारा र जोकहा गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ५१,८५५ रहेको छ भने यहाँ ७,९३७ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, रौतहट 

श्रेणी:रौतहट जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू
ठोरी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको नारायणी अञ्चल, पर्सा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ७१७३ रहेको थियो जसमध्ये ३४७७ पुरुष र ३६९६ महिला रहेका थिए भने यहाँ १४१८ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल ठोरी गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-४ वडाहरू ठोरी गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने ५-९ वडाहरू वडा नम्बर २ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पर्सा जिल्लाका ठाउँहरू
मष्टा

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको सेती अञ्चल, बझाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २७४३ रहेको थियो जसमध्ये १३२७ पुरुष र १४१६ महिला रहेका थिए भने यहाँ ५०० घरधुरी रहेको थियो। यो हाल मष्टा गाउँपालिकामा पर्दछ। 

यो मष्टा गाउँपालिकाको वडा नम्बर २ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बझाङ जिल्लाका ठाउँहरू
तातोपानी, जुम्ला

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चलविकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको कर्णाली अञ्चल, जुम्ला जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ५०७९ रहेको थियो जसमध्ये २५११ पुरुष र २५६८ महिला रहेका थिए भने यहाँ ९३२ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल तातोपानी गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-३ वडाहरू तातोपानी गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने ४-६ वडाहरू वडा २ र ७-९ वडाहरू वडा नम्बर ३ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जुम्ला जिल्लाका ठाउँहरू
गोर्खा राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चा

**गोर्खा राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चा** (गोरामुमो) भारतको पश्चिम बङ्गालको दार्जिलिङ जिल्लामा रहेको एउटा राजनीतिक पार्टी हो। सन् १९८० मा सुवास घिसिङले भारतभित्र गोर्खाल्यान्ड राज्यको माग गर्ने उद्देश्यले यसको गठन गरेका थिए।

## इतिहास 
स्वतन्त्रताको चाहनाको अंश गोर्खाहरू जातीय र सांस्कृतिक रूपमा पश्चिम बङ्गालको बाँकी जनसङ्ख्याभन्दा भिन्न छन् भन्ने धारणाबाट उत्पन्न हुन्छ किनभने उनीहरूको जरा नेपाली इतिहासभित्र छ। आरबी राईले दार्जिलिङ क्षेत्रलाई भारतीय संविधानमा नेपाली भाषा समावेश गर्ने आन्दोलनको नेतृत्व गर्दै सबै भारतीय गोर्खाहरूका लागि "सामाजिक, राजनीतिक र प्रतीकात्मक केन्द्र" भनी वर्णन गर्छन्। यस क्षेत्रका अन्य जातीय पहिचानहरू जस्तै लेप्चाहरू, यस क्षेत्रका आदिवासी जनजातिहरू र भुटियाहरूलाई गोर्खाहरूले अल्पसङ्ख्यकको रूपमा हेर्छन्। भारत सरकारका केही सदस्यहरू जस्तै पूर्वप्रधानमन्त्री मोरारजी देसाई जसले भारतीयहरू नेपाली बोल्न चाहन्छन् भने उनीहरूले “नेपाल जानुहोस्््” भनेर नेपाली भाषामा यो अडान स्पष्ट रूपमा राख्छन्। यद्यपि यस क्षेत्रलाई चिया, काठ र पर्यटन जस्ता धेरै मूल्यवान स्रोतहरू भएको रूपमा मान्यता दिइयो, तर दुरूपयोगले लामो समयसम्म आर्थिक कठिनाइको सामना गर्यो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गोर्खाल्यान्ड
श्रेणी:सिक्किमका राजनीतिक दलहरू
श्रेणी:पश्चिम बङ्गालमा राजनीतिक दलहरू
हिमताल

[अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|[इम्जा हिमताल]]
**हिमताल** भनेको हिमनदी गतिविधिबाट उत्पत्ति भएको पानीको शरीर हो। तिनीहरू बन्छन् जब हिमनदीले भूमिलाई मेटाउँछ र त्यसपछि पग्लन्छ, हिमनदीले सिर्जना गरेको अवसाद भर्छ।

## गठन 
अन्तिम हिमनदी अवधिको अन्त्यमा, लगभग १०,००० वर्ष पहिले,हिमनदीहरू पछि हट्न थाले। पछाडि हट्ने हिमनदीले प्रायः ड्रमलिन वा पहाडहरू बीचको खाल्डोमा बरफको ठूलो भण्डार छोडिदिन्छ। बरफ युग समाप्त भएपछि, यी तालहरू सिर्जना गर्न पग्लिए। हिमनदी चट्टानको पीठो र न्यून पोषक तत्वले ओलिगोट्रोफिक वातावरण सिर्जना गर्दछ जहाँ प्लाङ्कटन, माछा र बेन्थिक जीवहरूको केही प्रजातिहरू बस्छन्।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* हिमनदी

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:प्रकार अनुसार तालहरू
दोस्रो भाषा

[अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|[नेपाली भाषा|नेपाली र अङ्ग्रेजी भाषामा लेखिएको नेपालको सडक चिह्न।]]
**दोस्रो भाषा** भनेको मातृभाषा पछि बोलिने अतिरिक्त भाषा हो। दोस्रो भाषा छिमेकी भाषा, वक्ताको गृह देशको अर्को भाषा वा विदेशी भाषा हुन सक्छ। एक वक्ताको प्रभावशाली भाषा, जुन भाषा वक्ताले सबैभन्दा बढी प्रयोग गर्छ वा सबैभन्दा सहज छ, आवश्यक छैन कि वक्ताको पहिलो अथवा मातृभाषा भाषा हो।

## बिदेशी भाषा
बिदेशी भाषा मुख्यतः तीन अवस्थामा बक्ताहरूले प्रयोग गर्दछन। पहिलो हो कुनै बिदेशी भाषाबाट उपनिवेस बन्न पुग्नुका कारणले, दोश्रो प्रभावबस बिदेशी भाषाको प्रयोग र तेश्रो हो अावश्यकताका कारणले बिदेशी भाषाको प्रयोग। उदाहरणका लागि, इन्डिया, पाकिस्तान, श्रीलङ्का, बङ्गलादेश अादी देशहरूमा धेरै अङ्ग्रेजि प्रयोग हुनु अथवा लेवनान,बुर्किना फासो,नीजेर आदि देशमा फ्रेन्च प्रयोग हुनु अैापनिबेसिकताको कारणाले हो भने।  फिलिपिन्स, नर्डिक देशहरूमा अङ्ग्रेजी प्रयोग हुँनु प्रभाव बस उक्त भाषालाइ अपनाउनुले हो। कोरीया वा जापान मा बस्ने वा काम गर्ने कुनै गैर कोरीयाली वा गैर जापानीले ती देशका भाषा बोल्नु त्यहाँ रहन,काम गर्न सजिलो हुँने अावश्यकताले बोलिने हो। लामो अाैपनिवेसीक वीरासतका कारण दक्षिण एसियाका केही भागहरूमा अदालत, सरकार र व्यापारको आधिकारिक भाषा बन्न पुगेको अङ्ग्रेजी त्यस विपरीत हङकङ मा लामो समय उपनिवेसी भाषा हुँनुका बाबजुत चीन मा रहेको स्वभाषा चेतना र जागरणका कारण उही दर्जामा छैन।

## तथ्याङ्क 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
रामगोपालपुर नगरपालिका

'''''' महोत्तरी जिल्लाका १० नगरपालिकाहरू मध्येको एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा रामगोपालपुर, बसबिट्टी, सहसौला र खोपी (१,६-९) गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ३६,२०१ रहेको छ भने यहाँ ६,६०६ घरधुरी रहेका छन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, महोत्तरी

श्रेणी:महोत्तरी जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू
मानव बस्ती

[अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|[नेपालको एउटा गाउँ]]
भूगोल, तथ्याङ्क र पुरातत्वमा, **बस्ती**, **इलाका** वा **जनसङ्ख्या भएको ठाउँ** भनेको मानिसहरू बस्ने समुदाय हो। बसोबासको जटिलता एक माइनस्युल सङ्ख्यामा एकसाथ समूहबद्ध गरिएका घरहरूदेखि लिएर वरपरका सहरीकृत क्षेत्रहरू भएका सहरहरूको सबैभन्दा ठूलोसम्म हुन सक्छ। बस्तीमा, गाउँ, नगर र सहरहरू समावेश हुन सक्छन्।

बस्तीमा परम्परागत रूपमा सडक, घेरा, क्षेत्र प्रणाली, सीमा किनारा र खाडलहरू, पोखरीहरू, पार्कहरू र काठहरू, हावा र पानी मिलहरू, जग्गा घरहरू, खाडलहरू र मन्दिरहरू जस्ता निर्माण गरिएका सुविधाहरू समावेश हुन्छन्।

## तथ्याङ्क 
भारतको जनगणना आयोगको जनगणना सहरहरूको विशेष परिभाषा छ। पाकिस्तान तथ्याङ्क ब्यूरोले तहसील भनिने बस्तीहरूको एकाइहरूमा जनसङ्ख्या रेकर्ड गर्दछ - मुगल युगबाट व्युत्पन्न एक प्रशासनिक इकाई।

## परित्याग 
एउटा सहर परित्याग सहर बन्न सक्छ किनभने यसलाई समर्थन गर्ने आर्थिक गतिविधि असफल भएको छ, सरकारी कारबाहीका कारण, जस्तै शहरमा बाढी आउने बाँधको निर्माण, वा प्राकृतिक वा मानवीय प्रकोपहरू जस्तै बाढी, अनियन्त्रित अराजकताका कारण वा युद्ध। यो शब्द कहिलेकाहीं सहरहरू, सहरहरू, र छिमेकीहरूलाई सन्दर्भ गर्न प्रयोग गरिन्छ जुन अझै पनि आबादीमा छन्, तर विगतका वर्षहरूमा भन्दा धेरै कम।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मानव बस्ती
कम्पनी राज

**भारतमा कम्पनी शासन** (**कम्पनी राज**) ले भारतीय उपमहाद्वीपमा ब्रिटिस इस्ट इन्डिया कम्पनीको शासनलाई जनाउँछ। यो १७५७ मा प्लासीको युद्ध पछि, बङ्गालको नवाब पराजित भएपछि र इस्ट इन्डिया कम्पनीको समर्थन पाएको अर्को व्यक्ति (मीर जाफर) लाई प्रतिस्थापित गरेपछि सुरु भएको विभिन्न रूपमा लिइन्छ।

## इतिहास 
अङ्ग्रेजी इस्ट इन्डिया कम्पनी ("कम्पनी") को स्थापना १६०० मा ईस्ट इन्डिजमा लन्डन ट्रेडिङको कम्पनीको रूपमा भएको थियो। १६११ मा भारतको पूर्वी तटमा मासुलीपट्टनममा कारखानाको स्थापना र मुगल सम्राट जहाँगीर द्वारा १६१२ मा सुरतमा कारखाना स्थापना गर्ने अधिकार प्रदान गरेपछि यसले भारतमा आफ्नो स्थान हासिल गर्‍यो।

यो बम्बई र मद्रास वरपर आफ्नो प्रभुत्व विस्तार गर्न डिग्री द्वारा पनि अगाडि बढ्यो। एङ्ग्लो-मैसूर युद्ध (१७६६–१७९९) र एङ्ग्लो-मराठा युद्ध (१७७२–१८१८) ले यसलाई सतलज नदीको दक्षिणमा भारतको ठूलो क्षेत्रको नियन्त्रणमा छोडिदियो। मराठाहरूको पराजयसँगै, कुनै पनि स्वदेशी शक्तिले कम्पनीको लागि खतराको प्रतिनिधित्व गरेन।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* ब्रिटिस राज

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:ब्रिटिस इस्ट इन्डिया कम्पनी
टिस्टा बजार

**टिस्टा बजार** भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यको कालिम्पोङ जिल्लाको कालिम्पोङ उपविभागमा रहेको टिस्टा नदीको दाहिने किनारमा रहेको मेल्ली सहरबाट  मा अवस्थित एउटा गाउँ हो। यो बिन्दुमा पनि छ जहाँ टिस्टा नदी पश्चिम बङ्गालमा बग्छ। संवेदनशील सीमा क्षेत्रमा पर्ने टिष्टा वरपरका अधिकांश क्षेत्र भारतीय सेनाको गस्तीमा छन्।

## भूगोल 
यो मुख्यतया ग्रामीण क्षेत्र हो जसको ७७.६७% जनसङ्ख्या ग्रामीण क्षेत्रमा बसोबास गर्दछ र केवल २२.२३% शहरी क्षेत्रमा बसोबास गर्दछ। जबकि कालिम्पोङ एक मात्र नगरपालिका हो, डुङ्ग्रा सम्पूर्ण क्षेत्र मा एक मात्र जनगणना शहर हो। सन् २०११ मा, कालिम्पोङ उपविभागको साक्षरता दर ८१.८५% थियो, राज्यका जिल्लाहरूमा साक्षरताको उच्चतम स्तरसँग तुलना गर्न सकिन्छ। उपविभागमा पहिलो डिग्री कलेज सन् १९६२ मा कालिम्पोङमा स्थापना भएको थियो, जबकि मुख्यालय बाहेक सम्पूर्ण उपखण्ड (र अहिले सम्पूर्ण जिल्ला) ले २०१५ सम्म (आधा शताब्दी भन्दा बढी) कुर्नुपरेको थियो।

## जनसाङ्ख्यिकी 
भारतको सन् २०११ को जनगणना अनुसार, टिस्टा बजारको कुल जनसङ्ख्या २,९५३ थियो जसमा १,५३० (५२%) पुरुष र १,४२३ (४८%) महिला थिए। ० देखि ६ वर्ष उमेर समूहका ३२७ व्यक्ति थिए। टिस्टा बजारमा साक्षर व्यक्तिहरूको कुल सङ्ख्या २,०५३ (६ वर्ष भन्दा बढी जनसङ्ख्याको ७८.१८%) थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कालिम्पोङ जिल्लाका गाउँहरू
सहरीकरण

[अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|[जापानको राजधानी तथा सबैभन्दा ठूलो सहर टोकियो]]
**सहरीकरण** भन्नाले ग्रामीण क्षेत्रबाट सहरी क्षेत्रमा जनसङ्ख्याको परिवर्तन, ग्रामीण क्षेत्रमा बसोबास गर्ने मानिसहरूको अनुपातमा आएको कमी, र समाजहरूले यस परिवर्तनलाई अनुकूलन गर्ने तरिकाहरूलाई जनाउँछ। यो मुख्यतः प्रक्रिया हो जसद्वारा नगर र सहरहरू बन्छन् र ठूला हुन्छन् जब धेरै मानिसहरू केन्द्रीय क्षेत्रहरूमा बस्न र काम गर्न थाल्छन्।

सहरीकरण सहरी योजना, भूगोल, समाजशास्त्र, वास्तुकला, अर्थशास्त्र, शिक्षा, तथ्याङ्क र सार्वजनिक स्वास्थ्य सहित विभिन्न विषयहरूमा सान्दर्भिक छ। घटनालाई भूमण्डलीकरण, आधुनिकीकरण, औद्योगिकीकरण र तर्कसंगतको समाजशास्त्रीय प्रक्रियासँग नजिकबाट जोडिएको छ।

## कारणहरू 
सहरीकरण व्यक्तिगत, सामूहिक र राज्य कार्यको परिणाम स्वरूप संगठित वा योजनाबद्ध रूपमा हुन्छ। सहरमा बस्नु सांस्कृतिक र आर्थिक रूपमा फाइदाजनक हुन सक्छ किनभने यसले श्रम बजारमा पहुँच, राम्रो शिक्षा, आवास, र सुरक्षा अवस्थाहरू, र आवागमन र यातायातको समय र खर्च घटाउनको लागि ठूलो अवसरहरू प्रदान गर्न सक्छ। घनत्व, निकटता, विविधता, र बजार प्रतिस्पर्धा जस्ता सर्तहरू सहरी वातावरणका तत्वहरू हुन् जुन लाभदायक मानिन्छ।

धेरै मानिसहरू आर्थिक अवसरहरूको लागि शहरहरूमा सर्छन्, तर यसले चीन र भारत जस्ता ठाउँहरूमा हालैको उच्च सहरीकरण दरलाई पूर्ण रूपमा व्याख्या गर्दैन। ग्रामीण उडान सहरीकरणमा योगदान गर्ने कारक हो। ग्रामीण क्षेत्रहरूमा, प्रायः साना पारिवारिक खेतहरूमा वा गाउँहरूमा सामूहिक फार्महरूमा, निर्मित वस्तुहरू पहुँच गर्न ऐतिहासिक रूपमा गाह्रो भएको छ, यद्यपि जीवनको सापेक्ष समग्र गुणस्तर धेरै व्यक्तिपरक छ, र निश्चित रूपमा शहरको भन्दा बढी हुन सक्छ। खेतीपाती जीवन सधैं अप्रत्याशित वातावरणीय अवस्थाहरूको लागि अतिसंवेदनशील भएको छ, र खडेरी, बाढी वा महामारीको समयमा, बाँच्नको लागि अत्यन्त समस्याग्रस्त हुन सक्छ।

## पर्यावरणीय प्रभावहरू 
समुदायको द्रुत बृद्धिले विकसित विश्वमा नयाँ चुनौतिहरू सिर्जना गर्दछ र यस्तै एउटा चुनौती भनेको खाद्यान्नको फोहोरमा वृद्धि हो जसलाई सहरी खाद्य फोहोर पनि भनिन्छ। खाद्य फोहोर भनेको अप्रयुक्त उत्पादन, म्याद सकिएको वा बिग्रेको कारणले अब प्रयोग गर्न नसकिने खाद्य उत्पादनहरूको निपटान हो। खाद्य फोहोरको बृद्धिले मिथेन ग्यासको उत्पादन र रोग वाहकहरूको आकर्षण जस्ता वातावरणीय चिन्ताहरू बढाउन सक्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सहरीकरण
माधव नारायण नगरपालिका

'''''' रौतहट जिल्लाका १६ नगरपालिकाहरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा खेसरहिया, सखुअवा, मिठुअवा, दिपही, माधोपुर, गढी भगवानपुर, बिसुनपूर्वा मानपुर र पिपरा राजवाडा गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ४०,८९४ रहेको छ भने यहाँ ७,०२० घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, रौतहट 

श्रेणी:रौतहट जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू
धर्मदेवी नगरपालिका

'''''' सङ्खुवासभा जिल्लाको ५ नगरपालिकाहरू मध्येको एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा आँखीभुई, मामलिङ र तामाफोक गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या १६,०५३ रहेको छ भने यहाँ ४,०५९ घरधुरी रहेका छन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, सङ्खुवासभा

श्रेणी:सङ्खुवासभा जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
बनगाड कुपिण्डे नगरपालिका

'''''' सल्यान जिल्लाको ३ नगरपालिका मध्येको एक नगरपालिका हो। २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका देवस्थल, बामे, मुलखोला, घाँजरीपिपल, कुपिण्डेदह, माझकाँडा र निगालचुला गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ३२,९४० रहेको छ भने यहाँ ७,४२८ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* आधिकारिक वेबसाइट 

श्रेणी:सल्यान जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नगरपालिकाहरू
लालबन्दी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको जनकपुर अञ्चल, सर्लाही जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १४५८३ रहेको थियो जसमध्ये ७१०० पुरुष र ७४८३ महिला रहेका थिए भने यहाँ ३२९५ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल लालबन्दी नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ४-५ नम्बर वडाहरू लालबन्दी नगरपालिकाको वडा नम्बर ६ हो भने १ नम्बर वडा वडा नम्बर ७ र २-३ वडाहरू वडा नम्बर ८ र ८-९ वडाहरू वडा नम्बर ९ र ६-७ वडाहरू वडा नम्बर १० हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सर्लाही जिल्लाका ठाउँहरू
बागमती नगरपालिका

'''''' सर्लाही जिल्लाको ११ नगरपालिका मध्येको एक हो। नगरपालिका घोषणा गर्दा ढुङ्ग्रेखोला वडा नम्बर १,२,४,५,६,७,८, र ९, कर्मैया, शङ्करपुर, राजघाट गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ४७,१०६ रहेको छ भने यहाँ १०,७६८ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समिति, सर्लाही

श्रेणी:सर्लाही जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू
कर्जन्हा नगरपालिका

**कर्जन्हा नगरपालिका** सिराहा जिल्लाको ८ नगरपालिका मध्येको एक नगरपालिका हो। २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका कर्जन्हा, बडहरामाल, कल्याणपुर कालाबन्जर र गौताडी गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ३८,५५७ रहेको छ भने यहाँ ८,२८९ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:मधेश प्रदेशका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:सिराहा जिल्लाका नगरपालिकाहरू
मधेश कृषि विश्वविद्यालय

मधेश कृषि विश्वविद्यालय सप्तरीको राजविराजमा अवस्थित छ।  यसको स्थापना २०७८ मंसिर २७ गते का दिन भएको थियो । कृषि विज्ञान, पशु 

स्वास्थ्य तथा पशु विज्ञान, माछा विज्ञान र खाद्यप्रविधि विज्ञान गरी चार वटा संकाय रहने मधेस कृषि विश्वविद्यालयले सुरुमा कृषि विज्ञानको अध्ययन सुरु गराउने र बाँकी संकायको पनि क्रमश∶ तयारी गर्ने भएको छ । अहिले कृषि विश्वविद्यालयको कार्यालय स्थानीय एक विद्यलयको भवनमा छ ।  प्रदेश सरकारले विश्वविधालयको भौतिक पूर्वाधार निर्माण र संकायहरु सञ्चालनका लागि ३१ करोड बजेट दिएको छ । यस्तै राजविराज नगरपालिकाले पनि भवन निर्माणका लागि २६ विघा ८ कठ्ठा जग्गासमेत दिएको छ ।
धुम्बा ताल

**धुम्बा ताल** नेपालको मुस्ताङ जिल्लामा २८३० मिटरको उचाइमा अवस्थित ताल हो। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका तालहरू
श्रेणी:पवित्र तालहरू
रुपकुण्ड

**रूपकुण्ड** (स्थानिय नाम:रहस्यमय तााल वा कङ्काल ताल) भारतको उत्तराखण्डमा रहेको हिमताल हो। यो ताल त्रिशूल हिमालको काखमा अवस्थित छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भारतका तालहरू
बैंक ग्यारेन्टी

**बैंक ग्यारेन्टी** भनेको हिताधिकारी अर्थात् कुनै पनि सामान विक्रेतालाई भुक्तानीको सुनिश्चितता गराउने गरी बैंकले जारी गरेको लिखत हो ।

बैंक ग्यारेन्टीले ऋण दिने संस्थाले ऋणीको दायित्व पूरा हुने कुरा सुनिश्चित गर्छ भन्ने जनाउँछ। अर्को शब्दमा, यदि ऋणीले दायित्व पूरा गर्न असफल भयो भने, बैंकले यसलाई पूर्ति  गर्नेछ। बैंक ग्यारेन्टीले ग्राहक वा ऋणीलाई सामानहरू खरिद गर्न, उपकरण खरिद गर्न वा ऋण लिन अनुमति दिन्छ।  

बैंक ग्यारेन्टी भनेको "यदि कुनै विशेष ऋणीले ऋण नचुकाएमा, बैंकले सुनिश्चित गर्नेछ। " भनेर  बैंक वा अन्य ऋण दिने संस्थाले गरेको वाचा हो । बैंक ग्यारेन्टी  प्रतीतपत्र  जस्तै हो तर उस्तै होइन। 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बैङ्क
श्रेणी:बैङ्किङ