open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
सुखानी हत्याकाण्ड

**सुखानी हत्याकाण्ड** पञ्चायतकालमा भएको हत्याकाण्ड हो। इलाम जिल्लाको सुखानी खण्डमा २०२९ साल फागुन २१ गते नेपाली कम्युनिष्ट आन्दोलनका अगुवाहरूलाई प्रहरीले गोली हानी हत्या गरेको थियो। हाल त्यो क्षेत्र इलाम जिल्लाको साबिक दानाबारी गाउँ विकास समिति वडा नम्बर ३, हाल माइ नगरपालिका वडा नम्बर  ४ , इलाम मा पर्दछ।।
बि. सं. २०२९ फागुन २१ गते झापा विद्रोहका नाइके भनेर चिनिने रामनाथ दाहाल, नेत्र घिमिरे, कृष्ण कुइँकेल, बिरेन राजवंशी र नारायण श्रेष्ठ प्रहरीद्वारा मारिएका थिए।

बि. सं. २०२९ साल कात्तिकमा प्रहरीद्वारा पक्राउ परेका उनीहरू झापा जेलमा राखिएका थिए। उनीहरूलाई पक्रिएपछि आन्दोलन मत्थर होला भन्ने सोचेको प्रशासनको सोचाइ बिपरीत कम्युनिस्टहरूको झन् बिगबिगी बढ्यो । तत्कालीन कम्युनिस्टले जमीनदारलाई सफाइ गर्ने अभियान 'एक्सन' बढाइरहेका थिए । झापाबाट इलाम जेल सार्ने बहानामा फागुन २१ गते राति सुखानीको जंगलमा पाँचै जनालाई गोली हानेर हत्या गरिएको थियो।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* सुखानी पार्क

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालको इतिहास
श्रेणी:नेपालका हत्याकाण्डहरू
८५औँ एकेडेमी पुरस्कार

एकेडेमी अफ मोसन पिक्चर आर्टस् एन्ड साइन्सको आयोजनामा सन् २०१२ फेब्रुअरी २४मा अमेरिकाको लस एञल्स स्थित डोल्बि थिएटर मा शेथ म्यक्फर्लेन ले उदघोषण गरेको समारोहमा फिल्म का २४ विधामा पुरस्कार वितरण गरियो।

इरानमा अपहरणमा परेका ६ अमेरिकीको उद्दारको विषयमा आधारित फिल्म वार्नर ब्रोको प्रोडक्सनमा बनेको हो। उत्कृष्ट अभिनेतामा ड्यानिअल डे लुइसले ओस्कर पाएका छन्।  फिल्म लिङ्कोल्नबाट उनले यो उपाधी हासिल गरेका हुन्। उत्कृष्ट अभिनेतृमा जेनिफर ल्वेरेन्सले उपाधी हात पारिन। सिल्भर लाईनिङ्स प्लेबुकबाट उनले ओस्कार पाएकी हुन्।गैर अङ्ग्रेजी भाषाको फिल्ममा अस्ट्रियाको फिल्म अमुरले उपाधी पाएको छ।लाईफ अफ पाइबाट एङ लीले दोस्रोपटक उत्कृष्ट निर्देशकको उपाधी हात पारे। उत्कृष्ट निर्देशकसँगै फिल्मले वेस्ट सिनेमाटोग्राफी, वेस्ट भिजुअल इफेक्टस र बेस्ट ओरिजिनल स्कोरमा पनि अवार्ड पायो।

, Best Actor winner]]

, Best Actress winner]]
, Best Supporting Actor winner]]
, Best Supporting Actress winner]]

, Best Foreign Language Film winner]]
, Best Original Screenplay winner]]
, Best Original Song winner]]

वेस्ट फिल्म : अर्गो

वेस्ट एक्टर : ड्यानिअल डे (लिनकोल्न)

वेस्ट एक्ट्रेस :जेनिफर ल्वरेन्स (सिल्भर लाईनिङ प्लेबुक)

वेस्ट डाइरेक्टर : एङ ली (लाईफ अफ पाइ)

वेस्ट एनिमेटेड फिचर फिल्म : ब्रेभ

वेस्ट सिनेमाटोग्राफी : क्लाउडियो मिरान्डा (लाईफ अफ पाइ)

वेस्ट सर्ट फिल्म एनिमेटेड :पेपरम्यान 

वेस्ट सर्ट फिल्म (लाईभ एक्सन) : कर्फ्यू

वेस्ट ओरिजिनल स्क्रिनप्ले : क्वेन्टिन तारान्तिनो 

वेस्ट एडप्टेड स्क्रिनप्ले : क्रिस टेरियो (अर्गो)

वेस्ट ओरिजिनल सङ् : एडेल एड्किन्स र पौल इपवर्थ (स्काइफल)

वेस्ट ओरिजिनल स्कोर : मिखायल डान्ना (लाईफ अफ पाइ)

वेस्ट एक्टर इन सपोर्टिङ रोल : क्रिस्टोफ वाल्ट्ज (डिजेङगो अनचेन्ड)

वेस्ट भिजुअल इफेक्टस् : लाईफ अफ पाइ

वेस्ट डकुमेन्ट्री फिचर : सर्चिङ फर सुगरम्यान

वेस्ट डकुमेन्ट्री सर्ट : इन्ओसेन्ट

वेस्ट साउन्ड मिक्सिङ : लेस मेजरेवल

वेस्ट साउन्ड एडिटिङ : जेरो डार्क थस्टी र स्काइफल

वेस्ट फिल्म एडिटिङ : विलियम गोल्डनवर्ग (अर्गो)

वेस्ट सपोर्टिङ एक्ट्रेस : यन हेथवेय (लेस मेजरेवल)

वेस्ट फरेन ल्याङग्वेज फिल्म : अमौर

वेस्ट मेकअप एन्ड हेयरस्टाइल : लिसा वेस्टकट र जुलया डार्टनेल (लेस मेजरेवल)

वेस्ट प्रोडक्सन डिजाइन : लिन्क्लोन

वेस्ट कस्टम डिजाइन : ज्याक्युलिन ड्युरान (अन्ना कारेनिना)

## यो पनि हेर्नुहोस्
* ओस्कार पुरस्कार
* ओस्कार-८१औँ
* ओस्कार-८२औँ
* ओस्कार-८३औँ
* ओस्कार-८४औँ

## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:एकेडेमी पुरस्कार समारोहहरू
महाशिला

**महाशिला** अर्थात **मेलढुङ्गा**  पर्वत जिल्लाको लुङ्खुदेउराली गाविसमा अवस्थित एक धार्मिक पर्यटकीय स्थल हो । पहिले उक्त शिला लुङ्खुदेउराली गाविसकै धुँवाकोटमा थियो । पछि तल झरेर अडिएको हो। १ सय ३० मिटर अग्लो शिला एक बिघा जग्गा फैलिएको छ । शिलाको तल्लो भागमा गुफासमेत छ । शिलामा बालाचतुर्दशी, महाशिवरात्री, रामनवमी, नाग पञ्चमीमा झक्तजनको घुइँचो लाग्नुका साथै मेला लाग्ने गरेको छ । शिलामा पूजा गर्न गुल्मी, पर्वत, बागलुङ, स्याङ्जालगायतका जिल्लाबाट भक्तजनहरू आउँछन् ।कालीगण्डकी नदी र सेती खोलाको दोभानमा तीन फरक फरक अञ्चलका तीन जिल्ला पर्वत, स्याङ्गजा र गुल्मीको संगमस्थलमा पर्ने सेतीवेनी बजारमा विशाल कालो शिलाढुङ्गा रहेको छ । त्यहि कालो शिलाढुङ्गालाई अवलोकन गर्न आउनेहरु परापुर्व कालदेखी शालिग्राम शिला मान्दै आएका छन् । हिन्दुधर्म अनुसार शिलालाई भगवान् विष्णुका रूपमा पुजिन्छ । महाशिला पुज्नका लागि देशका विभिन्न ठाउँहरूबाट हरेक एकादशी, औंशी, सक्रान्ति लगायतका चाडपर्वमा धुमधाम मेला लाग्ने मात्र नभइ धार्मिक आस्था राख्नेहरु दिनानुदिन आउँदछन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पर्वत जिल्ला
श्रेणी:धार्मिक पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:पर्वत जिल्लाका धार्मिक पर्यटकीय स्थलहरू
शैतान

सामान्य बोलचालको भाशामा--भुत्,प्रेत्,राछ्स्,शैतान्---दुस्ट आत्मा--आत्मालाई सताउने नराम्रा आत्मा--शैतान् अर्थात् मानिसको कुभलो चाहने आत्मा
धार्मिक् परिभाशा---पर्मेस्वर्बाट पतित् स्वर्गदुत् हरूको समुह(इसाइ मत्-बिस्वास्)
बप्तिस्मा

बप्तिस्मा अर्थात् आत्मिक् रूपमा नया जन्म लिनु |इसाइ हरूको पबित्र धर्म शास्त्र बाइबाल् अनुसार् 'पानिको डुबाउ' लाई बप्तिस्मा भन्ने गरिन्छ |प्रभु येशु ख्रिस्ट प्रतिको पबित्र बिस्वासमा गरिने एक् प्रक्रिया बप्तिस्मा हो |

श्रेणी:इसाई धर्म
मार्फा ब्राण्डी

**मार्फा ब्राण्डी** नेपालको उच्च हिमाली भेकमा बन्ने ब्राण्डी हो। मुस्ताङ जिल्लाको मार्फा गाविसमा यो उत्पादन हुन्छ। स्याऊबाट बन्ने यो ब्राण्डी विश्व प्रसिद्ध नेपाली ब्राण्डी हो।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:नेपाली पेय
श्रेणी:नशालु पदार्थ
नयाँ करार

**नयाँ करार** इसाई धर्मको धर्मग्रन्थ बाइबलको दोश्रो पुस्तक हो । पुरानो करारमा सन्सारको उत्पतिदेखि येशु ख्रिष्टको अगमबाणि र आगमन सम्म छ भने नयाँ करारमा येशुको आगमन पछिको बारेमा छ ।

श्रेणी:धर्मग्रन्थ
रवि शंकर (धार्मिक गुरु)

*श्री श्री रविशंकर* एक आध्यात्मीक गुरु हुन् । उनको जन्म सन् १९५६मे १३ तारिखमा भारतको तामिलनाडुमा भएको थिए । उनी एक गैरनाफामूलक शैक्षिक र मानवतावादी गैर सरकारी संस्था
द आर्ट अफ लिभिङ फाउण्डेशनको संस्थापक हुन् । शंकरलाई फोर्ब्स पत्रिकाले भारतको पाँचौं शक्तिशाली नेताको रूपमा चित्रण गरेको छ । 

## जिवनी
भारतको पापनाशम्, तामिलनाडुमा जन्मेका उनी गाडी व्यापारमा सक्रिय थिए । उनले बेंगलोर विश्व विद्यालयवाट  विज्ञान संकायमा ब्याचलर्स डिग्री हासील गरेका थिए । 
).

## सामाजिक क्रियाकलाप
## शैक्षिक र मानवतावादी क्रियाकलाप
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* 

## यी पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:आध्यात्मिक गुरुहरू
पुरानो करार

**पुरानो करार** सन्सारको उत्पतिदेखि येशु ख्रिष्टको जन्मसम्म समेटिएको इसाई धर्मग्रन्थ बाइबलको पुरानो पुस्तक हो ।

श्रेणी:धर्मग्रन्थ
हिमपहिरो

[thumb|300px|[सगरमाथा नजिकै हिमालयमा हिमपहिरो।]]

**हिमपहिरो** वा **हिमस्खलन** हिउँले ढाकिएको ढलान वा सतहमा तीव्र गतिमा हिउँको मोटो पत्र तल खस्ने प्राकृतिक क्रिया हो। यो सामान्यतया कुनैपनि उच्च क्षेत्रमा उपस्थित हिउँको बाक्लो पत्रमा अचानक अस्थिरता आएपछि सुरु हुन्छ। हिउँमा पहिरो गएपछि ढलान तर्फ हिउँ खस्दा यसले तीव्रता बनाउँदै बरफका अन्य भागहरूलाई समेत यसले तल ल्याइपुर्‍याउने गर्दछ।
मुख्यतया बगिरहेको हिउँ र हावाबाट बनेको, ठूला हिमपहिरोहरूमा बरफ, चट्टान र रूखहरूलाई समात्न र सार्न सक्ने क्षमता हुन्छ।

हिउँले ढाकिएको बाक्लो पत्रमा अस्थिरता आउनुको विभिन्न कारणहरू हुन सक्छन्। उच्च हिमाल तथा पहाडी भेगमा हिमपात हुँदा उच्च स्थानमा हिउँको बाक्लो पत्र निर्माण हुन सक्छ भने हिउँको मात्रामा वृद्धि हुँदै जाँदा अस्थिरता उत्पन्न भई तल खस्न सक्छ। मानव क्रियाकलापहरू जस्तै, हिउँले ढाकिएको ठाउँमा मानिसहरूको चहलपहल, स्कि खेल तथा हिउँमा चल्ने मोटरगाडीहरू चलाउँदा कम्पन हुने हुँदा हिमस्खलन हुन सक्छ। उच्च हिमाली तथा पहाडी भेगहरूमा सडक निर्माणका लागि गरिने बम बिस्फोट र भूकम्पले पनि हिमस्खलन निम्त्याउन सक्छ। साधारणतया मानिसहरूको चिच्याहाटका कारणले पनि हिमस्खल हुनसक्ने भनिएता पनि हिमस्खलन गराउन सक्ने दबाब ध्वनिमा नहुने हुँदा यस धारणलाई वैज्ञानिकहरूद्वारा अस्वीकार गरिएको छ। हिमाली क्षेत्रमा हिमपहिरो जीवन र सम्पत्तिको लागि सबैभन्दा गम्भीर प्राकृतिक खतराहरू मध्ये एक हो, त्यसैले हिमपहिरो नियन्त्रणमा ठूलो प्रयासहरू गरिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:स्थलरूप
श्रेणी:प्राकृतिक प्रकोपहरू
स्वर्गदूत

wears a Roman military cloak and cuirass in this 17th-century depiction by Guido Reni]]
'', Hugo Simberg, 1903, voted Finland's "national painting" during 2006]]
 depicts a guardian angel watching over two children.]] of the  Paul Troger, 1735]]
]]
'', by Gustave Doré in 1855]]

स्वर्गदूत विभिन्न सर्कम-भूमध्यसागरीय धर्ममा एउटा अलौकिक प्राणी हो। अब्राहम धर्मले प्रायः उनलाई भगवान (वा स्वर्ग) र मानवताका बीच उदारवादी बिचौलियाका रूपमा चित्रित गर्ने गर्दछ। अन्य भूमिकाहरुमा मनुष्यका लागि रक्षक र मार्गदर्शक र भगवानका सेवक यी कुराहरु समावेश रहेका छन्। अब्राहमिक धर्ममा एन्जेलिक पदानुक्रमको वर्णन पाइन्छ, जो सम्प्रदाय र धर्मको आधारमा भिन्न रहेको छ। केहि स्वर्गदूतका नाम विशिष्ट छन् (जस्तो कि ग्याब्रिएल वा माइकल) वा शीर्षक (जस्तो कि सीराफ वा आर्कह्यागेल)। मनुष्यले अन्य धार्मिक परम्पराहरुमा विभिन्न आत्माहरुको र आंकडाहरुको वर्णन गर्नलाई "परी" को पनि उपयोग गरिन्छ। स्वर्गदूतका धर्मशास्त्रीय अध्ययनलाई "फरिश्ता" का रूपमा पनि चिनिने गरिन्छ। स्वर्गबाट निष्कासित मानिसहरुलाई पतित स्वर्गदूत भनिएको हो, जो स्वर्गीय मेजबानबाट भिन्न रहेको छ।

कलामा स्वर्गदूतहरुलाई साधारणतया असाधारण सुन्दरता भएको मनुष्यको आकार-प्रकार, रुपरङ्गको हुने गर्दछ। तिनीहरु प्रायः पक्षीको प्वाँख, हलो र दिव्य प्रकाशका साथ ईसाई कलाकृतिमा चिनिने गर्दछ।

## व्युत्पत्ति
## अब्राहमिक धर्म
### यहूदी धर्म
#### पदानुक्रम
#### व्यक्तिहरु
### ईसाई धर्म
#### इन्टरेक्शन
#### न्यू चर्च (स्वीडनियनवाद)
#### ल्याटर डे सेन्ट्स
### इस्लाम
## पारसी धर्म
## दार्शनिक र धार्मिक व्यवस्था
## सिख धर्म
## आध्यात्मिकता
### हर्मेटिक काबाला
### ब्रह्मविद्या
### अन्य
## ब्रह्माकुमारी
## नव धार्मिक आन्दोलन
### बहाई विश्वास
### शैतानी
### कलामा
कर्खा

**कर्खा** नेपाली समाजमा प्रचलित गाइने गाथा हो । यसलाई वीरता तथा वीर पुरुषका प्रशंसा वा सम्झनामा गाइने साहस र वीरता सञ्चारित गर्ने गाथाका रूपमा चिनिन्छ । यसलाई  गन्धर्वहरूले गाउने गरेका छन् । उनीहरूले वीरताको बखान गर्दै र त्यस्तै वा थेगो भएको नेपालका गाउने एक प्रकारको नेपाली लोकगीत र लोकगाथालाई पनि कर्खा भनिन्छ ।

## बाहिरी लिङ्कहरू
* लोकजीवनका सबै पक्ष एकसाथ अध्ययन
* गणतान्त्रिक गन्धर्व
डमरू

**डमरु** एक प्रकारको बाजा हो । समातिने माझ भाग झिनो भएको, दुईतर्फ फराक मुखमा छालाले मोरेको र हल्लाउँदा दुई तुनामा झुन्डिएका गेडाले ठोकिएर बज्ने माटो, काठ वा धातुले बनेको धार्मिक बाजा हो । यसलाई डिबडिबे पनि भनिन्छ । पाटे सिउँडीको आँख्ला बीचमा पारेर भित्र कछुवाका हाड राखेर पाहा र सर्पको छालाले मोरिएपछि र भांग्रे सिस्नु (Girardinia diversifolia) को धागोमा बज्राक्ष उनेपछि तान्त्रिक डमरु बन्दछ । यो महादेवको प्रिय बाजा मानिछ|

डमरु जोगी, तमासे र चटकेहरूले बजाउनाका साथै पूजाआजा, चाडपर्वमा पूजाकोठा, गुम्बा र मन्दिरमा तथा दसैंमा प्रायः घरैपिच्छे पनि बजाउने गरिन्छ ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## बाह्य कडीहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी
*सापेक्ष संविधान !

श्रेणी:बाजाहरू
श्रेणी:हिन्दु प्रतीकहरू
सुलिगाँड झरना

**सुलिगाँड झरना** समुद्र सतहबाट ३ हजार ६ सय १३ मीटरको उचाइमा छ । यो झरना डोल्पा जिल्लाको फोक्सुण्डो तालबाट निस्केको छ । यसको छाँगो १६८ मीटर (५५० फीट) लामो छ । यो नेपालको सबभन्दा उच्च स्थानमा रहेको झरना हो ।

## चित्र दीर्घा
 र शे-फोकसुण्डो झरना]]
* फोक्सुण्डो तालबाट सुलिगाँड झरना निस्केको छ। यो झरनालाई फोक्सुण्डो झरना पनि भनिन्छ |
श्रेणी:नेपालका झरनाहरू
उर्नी

**उर्नी** धिमाल जातिको मौलिक लोकबाजा हो । यो एक प्रकारको एकतारे बाजा हो । यो बाजा तारमा रेटेर एक औंलाले बजाइने सुर बाजा हो । यो बाजा एक हात जति लामो काठलाई नरिबलको गट्टा जोडेर बनाइएको हुन्छ । उर्नी धिमालहरूको कुलदेवताको पूजा र धार्मिक कार्यक्रमहरूमा नभई नहुने महत्त्वपूर्ण बाजा हो ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बाजाहरू
कण्ठमाला

**कण्ठमाला** घाँटीमा लगाउने गहनाको एक प्रकार हो । मखमलको कपडा काटेर गोलाकार बनाई बीच-बीचमा मुगा तथा सुनका गेडी मिलाएर कण्ठमाला बनाइन्छ । मगर, गुरुङ, कुमाल, राई, लिम्बू जातिमा कण्ठमाला प्रचलित छ । यसलाई कण्ठश्री वा मुगामाला पनि भनिन्छ ।

श्रेणी:गहनाहरू
इस्टकोट

**इस्टकोट** एक प्रकारको लुगा हो। यो कोटका साथमा वा कोटबाहेक नै पनि लगाइन्छ। इस्टकोट लोग्नेमान्छेले लगाउँछन्। इस्टकोट बढी मात्रामा पहाडमा बस्ने नेपालीले लगाउँछन्। यसमा बाउला हुँदैनन। इस्टकोट लगाउन सजिलो हुन्छ। इस्टकोट दौरामाथि लगाउने चलन छ। हाम्रा पुर्खाले दौरा, सुरुवाल र इस्टकोट लगाउँथे। यसलाई कम्मरसम्म आउने भित्री सानो कोट भनेर चिनिन्छ। इस्टकोटलाई इस्कोट पनि भनिन्छ। अङ्ग्रेजीमा वेस्टकोट भनिन्छ।

## बाह्य कडीहरू
*केही सांस्कृतिक चिह्नारी

श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:पहिरन
कुकुवय्

**ककुवय्** काठमाडौँ उपत्यकाको बाजा हो । यो नेवार समुदायको प्रिय बाजा हो । यो बाजा फुकेर बजाइन्छ । ककुवय् एक बित्ता जति लामो काठलाई मुरलीमा जस्तै प्वाल पारी बनाइन्छ । यसको स्वर मुरलीको भन्दा अलि धोद्रो हुने भए तापनि ज्यादै मीठो सुनिन्छ । उपत्यकाका विभिन्न सांस्कृतिक पर्वहरूमा नेवारहरूको समूह आफ्नो सांस्कृतिक पहिरनमा ककुवय् बजाउँदै हिंडेको देखिन्छ ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेवारी संस्कृति
श्रेणी:बाजाहरू
महिला शिक्षा

**महिला शिक्षा**(Female education) भनेको पिछडिएका
 महिलाहरूको स्तर माथि उठाउन र महिलाहरूको हितका लागि ल्याएको योजनामुलक शिक्षा हो। महिलाहरू चुलोचौकोमा मात्र सीमित नभएर शिक्षित वातावारणमा माहिलाहरूलाई जागरूप बनाउन यो योजना ल्याएको हो।
विश्वका सबैजसो राष्ट्रहरूले महिला शिक्षालाई विशेष जोड दिएका हुन्छन्।
नारी शिक्षित भएका मुलुकहरूको चेतनास्तर माथि उठ्नका साथै ती मुलुकहरु सम्पन्न र धनाढ्य भएको छन्। नारक्क्को अपराम्पार मह्त्व रहेको छ। नारीले जिवनमा छोरि,दिदी,बहिनी,बुहारी,आमा बनेर परिवार चलाएकी छिन,सृष्टि बचाएकी छिन र ससांर चलाएकीछिन।  नारीलाई उचित  शिक्षा  भएमा एउटा पररिवार समाज र रास नै सिक्षत हनछ ।
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:शिक्षा
भरत जङ्गम

**भरत जंगम** (जन्म: २५ नोभेम्बर १९४७) एक नेपाली लेखक, पत्रकार र हिन्दुवादी हुन्। वहाँ आफ्नो उपन्यास कालो सूर्यका लागि प्रसिद्ध छन्।

## जीवनी
भरत जंगमको जन्म काठमाडौं उपत्यकाको प्राचीन नगर भक्तपुरमा वि.सं. २००४ (सन् १९४७) मा भएको हो। हाल भरत जंगम काठमाडौंको वानेश्वरमा बसोबास गर्छन्।

### पत्रकार
वि.सं. २०२७ साल (सन् १९७०) देखि पत्रकारितामा प्रवेश गरेका उनले गोरखापत्र, कान्तिपुर, समाचारपत्र, हिमालय टाईम्स, लोकपत्र र राजधानी जस्ता दैनिक पत्रिकामा लेख टिप्पणी लेख्नुको साथै नेपाली आवाजको सम्पादक तथा प्रकाशकको रुपमा काम गरे।

### साहित्यकार
भरत जंगम बि.सं. २०३६ (सन् १९७९) मा **कालो सूर्य** नामक उपन्यास लेखेर साहित्य क्षेत्रमा प्रवेश गरेका हुन्। वर्तमान अवस्थासम्म कालो सूर्य उपन्यास विश्वको अन्य भाषा जस्तै अङ्ग्रेजी, हिन्दी, उर्दू, कन्नड, आसामी, बङ्गाली, जापानी, चिनियाँ, रुसी, मैथिली, भोजपुरी, डोट्याल, नेवारी तथा संस्कृत भाषाहरूमा अनुवाद भएका छन् । भरत जङ्गमको कालो सूर्य, व्युहचक्र, रातोघाम र ख्वपदेश चार उपन्यास छन् भने निर्वन्ध वन्धन कथा सङ्ग्रहको अतिरिक्त कविता तथा गीतका भिन्दा भिन्दै पुस्तक प्रकाशित भएका छन् । यसैगरी विचार तथा दृष्टिकोण, पचास प्रशङ्ग तथा भ्रष्टाचार विरुद्धको आन्दोलन नामक प्रवन्ध सङ्ग्रह पनि प्रकाशित भएका छन् ।

### कानुन तथा संविधान विद्
वि.सं. २०५५ (सन् १९९८) देखी सर्वोच्च अदालतमा सार्वजनिक सरोकारका मुद्दा दायर गरेर विभिन्न समयमा विभिन्न निर्णय गराए । त्यस्ता मुद्दाहरूमा निम्न मुद्दाहरू महत्वपूर्ण र उल्लेखनिय छन् ।
# वि.सं. २०५२ सालमा भूतपुर्व संसदहरूले पेन्सन खान पाउने गरी ऐन बनाई पेन्सन खाने कार्यलाई वि.स. २०५७ (सन् २००१) मा बन्द गरेको ।
# सरकारी पदाधिकारीहरूले दोहोरो सुविधा लिन नहुने भन्ने सर्वोच्च अदालत बाट बि.संं. २०५८ (सन् २००२) मा आदेश भएको थियो ।
# भुतपूर्व राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, प्रधानन्यायधीश र गृहमन्त्रीले विशेष सुविधा पाउने गरी प्र.म. बाबुराम भट्टराईले ल्याएको अध्यादेश २०६९ मा खारेज गरी प्रति वर्ष रु ५० करोड राजश्व खर्च हुने कार्य रोकिएको छ ।
# पहिलो संविधान सभाले गैर संवैधानिक तरिकाले म्याद थप्दै कार्यकाल बढाएकोमा २०६९ जेष्ठ १४ गते सम्ममा संविधान जारी गर्नुपर्ने अनिवार्य अवस्था सृजना भएपछि सोही दिन प्रथम संविधान सभा विघटन भएको हो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:पत्रकार
श्रेणी:सन् १९४७ मा जन्म
श्रेणी:भक्तपुरका मानिसहरू
झुमा प्रथा

**झुमा प्रथा** बौद्ध समुदायका छोरीहर मध्ये माइली छोरीलाई कुमारी केटीको रूपमा बौद्ध गुम्बाहरूमा देवताको सेवा गर्न चढाउने एक प्रकारको प्रथा हो।

## शब्द
झुमा नेपाली शब्द होईन, तर भोटी भाषामा (རྫུན་མ) नक्कली भन्ने मतलब हो। 

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:प्रथाहरू
श्रेणी:बौद्ध परम्पराहरू
श्रेणी:बौद्ध
सती प्रथा

**सती प्रथा** आफ्नो मृतक पतिको चितामा पत्नी पनि जिउँदै जल्ने प्रथा हो।

## उत्पत्ति तथा प्रयोग
सती शब्द मुख्यत हिन्दु देवी सतीबाट आएको हो, जसले आफ्ना पिता दक्ष प्रजापतिले पति शिवको अपमान गरेका कारण आगोमा फालहालेर आत्मदाह गरेकी थिइन्। *सती* शब्द नितान्त संस्कृत शब्द हो, यसको शाब्दिक अर्थ "असल पत्नी" हुन्छ।

## इतिहास 
प्राचीन हिन्दू समाजमा खासगरी शासकवर्गमा राजा महाराजाहरूमा मरेका पतिसँगै जीवित जल्ने नारीलाई ‘सती’ र त्यस्तो प्रथालाई ‘सतीप्रथा’ भनिन्थ्यो। राजाको मृत्यु भइसकेको र श्रीमानको शवसँग चितामा जीवित जल्नु–जलाइनुपूर्व निजले दिने श्राप नै सतीश्राप हो। समाजमा यस प्रकारको सतीप्रथा कहिलेदेखि चल्यो ? निश्चित भन्न सकिन्न। हिन्दूधर्मका अति प्राचीन ग्रन्थहरूमा सतीप्रथाको वर्णन पाइन्न र यदाकदा चर्चा पाइन्छ तर त्यसबेला सती जान बाध्यात्मक थिएन।  

राजा महाराजाहरूको मृत्युपछि मृतककी रानीहरुलाई श्रीमान्को शव (लाश) सँगै अथवा अर्को चितामा सुताइन्थ्यो। यसमा राजनीतिक कारणले कुन रानीलाई सती पठाउने कुन रानीलाई नपठाउने भन्ने बारेमा पनि दाउपेच चल्ने गरेको इतिहास पाइन्छ। सती जानु अर्थात् मृतक श्रीमानसंग जीवितै चितामा जल्नुलाई सतीधर्म मानिन्थ्यो। भारतवर्षका गंगा, यमुना, जमुना लगायतका ठूला नदी किनारमा रहेका घाटहरूमा र नेपालका वाग्मती, कोशी, नारायणी, गण्डकी, कर्णाली, महाकाली लगायतका नदी किनारमा सती जाने गरिन्थ्यो।  
## उन्मुलन 
भारत र नेपाल मा प्रचलित यो प्रथा लाई भारतमा या ले सन १८६१ मा कानुन द्वारा बन्देज गरेकि थिइन् | वि.सं. १९१० मा जङ्गबहादुर राणा ले नेपालमै पहिलो पटक मुलुकी ऐन जारी गरी यसमा केही हदसम्म कमी ल्याउन सघाएका थिए। तर उनको मृत्यु हुँदा उनका केही रानीलाई सती पठाइयो भन्ने ऐतिहासिक तथ्यहरू भेटिन्छन्। जङ्गबहादुर राणाले १६ वर्षभन्दा मुनीका बिधवा महिला र ९ वर्षभन्दा साना उमेरका सन्तान भएकी महिलालाई सती जानमा रोक लगाएका थिए।

वि.सं. १९४४ असार १४ गते श्री ३ महाराज वीरशमशेर जबराले देशका विभिन्न स्थानमा तैनाथ गढी–गौँडाका हाकीमहरूलाई सती पठाउनपूर्व अनिवार्यतः स्वीकृति लिनैपर्ने, पठाइंदा नारीको स्वीकृति चाहिने, छोराछोरी हुर्केका हुनुपर्ने, गर्भवती हुन नहुने लगायतका कडा नियम तर्जुमा गरी कार्यान्वयन गर्न लिखित निर्देशन दिएका थिए । 

यद्यपि सती प्रथा अन्त्यको घोषणा २५ असार १९७७
सालमा चन्द्र शमशेरले  गरेका थिए। यस प्रथालाई पूर्ण रूपमा बन्देज गराएकाले उनलाई नै सतीप्रथा अन्त्यका लागि नायक मान्न सकिन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
*देउकी प्रथा

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:अन्धविश्वास
श्रेणी:महिला विरुद्धका हिंसाहरू
श्रेणी:सामाजिक कुप्रथा
मुजुरा

**मुजुरा** नेपाली बाजा हो । यो काँसको सानो झ्याली वा झाम्टा हो । यसलाई मजुरा पनि भनेको पाइन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:बाजा
श्रेणी:नेपालका परम्परागत बाजाहरू
श्रेणी:बाजाहरू
श्रेणी:लोकसंस्कृति
विन्देश्वरी शाह

विन्देश्वरी शाह नेपालकी पहिलो महिला राजदूत हुन्।
## भारतको लागि नेपाली राजदुत
चक्रप्रसाद बाँस्तोलालाई राजदूत बनाउन तत्कालीन प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइरालाले विन्देश्वरी शाहलाई ०४८ मा भारतबाट फिर्ता बोलाएका थिए ।

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:नेपालको पहिलो
श्रेणी:भारतको लागि नेपाली राजदुत
करताल

**करताल** नेपाली बाजा हो । यसलाई कठताल, करताल, करताली जे भने पनि हुन्छ । यसका दुईटा बाग हुन्छन् । दुई भागलाई एउटै हातका औंलाका सहायताले एक-अर्कामा ठोक्काएर बजाइन्छ । यसमा ध्वनि सृजना गर्नका लागि मुजुराहरू संलग्न गरिएका हुन्छन् । यिनै मुजुराहरूको घर्षणबाट ध्वनि सृजना हुन्छ । विशेषगरि भजन-कीर्तनहरूमा यसको प्रयोग गरिन्छ ।

## बाह्य कडीहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:नेपालका परम्परागत बाजाहरू
चित्रलेखा यादव

**चित्रलेखा यादव**   नेपाली कांग्रेसको एउटा सदस्य र सुशील कोइराला अन्तर्गत २०१४ फेब्रुअरी २५ मा उनी नेपाल शिक्षा मन्त्रीको पद ग्रहण गरी - सरकार नेतृत्व भयो। उनी एक नेपालकी राजनीतिज्ञ र पूर्व सभामुख हुन्।

## राजनीतिक क्यारियर 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* चित्रलेखा यादवको जीवनी
* उपसभामुखको रूपमा चित्रलेखा यादव
* चित्रलेखा यादवको जीवनी
* बजेट अभावले पाठ्यपुस्तक छाप्न ढिलाईः शिक्षामन्त्रीको खबर

श्रेणी:नेपाली महिलाहरू
श्रेणी:नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७४–२०७९
श्रेणी:नेपाल सरकारका महिला मन्त्रीहरू
श्रेणी:सिराहा जिल्लाका मानिसहरू
कल्ली

**कल्ली** एक प्रकारको नेपाली गहना हो । यो खुट्टामा लगाइन्छ । यो बाला जस्तै गहना हो, जुन गोलाकार हुन्छ । यो काँडे र सादा हुन्छ । यो साधारणतया चाँदीको बनाइन्छ । हुने-खानेले सुनकै पनि बनाउँछन् । विभिन्न जातिका बालबालिकाले कल्ली लगाउने गर्छन् ।

श्रेणी:गहनाहरू
गजो

**गजो** ढ्याङ्ग्रो बजाउने लौरो हो । यो कुकुर डाइनोको काठद्वारा बनाइएको हुन्छ । यो बक्राकार हुन्छ । यसलाई धामी-झाँक्रिले मात्र बजाउँछन् । बेला, सारङ्गी आदि तारका बाजाहरू रेटेर बजाइने धनु जस्तो आकारको साधनलाई गजो भनिन्छ । त्यस्तै ट्याम्को, दमाहा, नगरा जस्ता छालाले मोरेका बाजा बजाइने छोटो-छोटो डन्डी पनि गजो भनिन्छ । हनुमान नाच्ने नचुवाहरूले परस्परमा जुधाउन लिने लौरोलाई गजो भन्ने चलन छ । कहींकहीं गज मात्र भनिएको पनि पाइन्छ ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बाजा
श्रेणी:यन्त्र
लैङ्गिक हिंसा

*लैंगिक हिंसा*  लिङ्गका आधारमा हुने हिंसा विश्वका धेरै समाजमा प्राचिनकाल देखि नै समस्या को रूपमा देखिदै आएको छ। लिंगका आधारमा हुने हिंसा भन्ने बित्तिकै महिला हिंसा भन्ने बुझ्ने प्रचलन सामान्य जनजिवनमा भएपनि महिला वा पुरूष वा तेस्रो लिङ्गि भएकै आधारमा पेशा,अध्ययन, कार्यस्थल,परिवार तथा समाजमा वा कुनै पनि ठाउँमा घृणा गर्नु, कूटपिट गर्नु, यौनजन्य दुराचार, डरत्रास,धम्कि दिनु,पारिश्रम नदिनु वा कम दिनु,अश्लील शव्द बोन्नु,अश्लील फोटो देखाउनु आदि सबै लैंगिक हिंसा हो।
हाम्रो लगायत विश्वका धेरै समाजहरूमा पुरूष भन्दा महिलाहरू विभिन्न प्रकारका हिंसाबाट वढि पिडित भएका कारण लैंगिगताको आधारमा हुने हिंसामा महिलामाथि हुने हिंसाबारेको छलफल बि किन्द्रित रहन्छ।

श्रेणी:घरेलु हिंसा
श्रेणी:फौजदारी अपराध
शान्तिक्षेत्रको प्रस्ताव

**नेपाल शान्तिक्षेत्रको प्रस्ताव** (Nepal Zone of Peace(ZoP) Proposition) नेपाललाई शान्ति क्षेत्र घोषित गरियोस् भन्ने प्रस्ताव हो। यो प्रस्ताव राजा बीरेन्द्रको राज्याभिषेकका अवसरमा २०३१ सालमा अघि सारिएको थियो। पञ्चायती व्यवस्थाको अन्त्यसम्म आइपुग्दा यो प्रस्तावको विश्वका १ सय ३० राष्ट्रहरूले समर्थन गरेका थिए।

अमेरिका लगायतका विश्वका प्रमुख राष्ट्रले मान्यता दिएपछि शान्तिक्षेत्रको प्रस्ताव धेरै महत्त्व पायो। तर, बाँकी विश्वले मान्यता दिए पनि छिमेकी भारतले आफ्नो नीति अनुकूल नभएको अनुभूत गर्यो र त्यसमा अडिग रह्यो। हाम्रो भूराजनीतिक वास्तविकता र छिमेकी देशको सोचाइसँग बाझ्दा जत्ति नै कूटनीतिक प्रयास गरे पनि त्यो असफल रह्यो।  
यो प्रस्तावको विरोधमा उत्रिने भारत बाहेक अर्को देश सोभियत सङ्घ थियो।

नेपालको यो प्रस्ताव कुनै देशका विरुद्ध लक्षित नभई नेपालले छुट्टै मान्यता पाउन र छिमेकमा हुने अप्रिय घटनाबाट नेपाल अलग रहन चाहेको हुनाले शान्तिक्षेत्रको प्रस्ताव अगाडि ल्याइएको थियो।  
पञ्चायतकालमा धेरै महत्त्वका साथ प्रचार गरिएको यो प्रस्ताव पञ्चायती व्यवस्था ढलेपछि बेवारिसे बन्न पुग्यो।
यता मुलुकमा सोही समयको हाराहारीमा राजनीतिक द्वन्द्व बढ्यो। त्यसबेलाको सरकारले जे गरे पनि विरोध नै गर्नुपर्छ भन्ने मान्यताले राजनीतिक पार्टीहरूलाई गाँज्यो। जसले गर्दा शान्तिक्षेत्रको प्रस्तावले बलियो आधार प्राप्त गर्न सकेन। घरभित्रै चर्को विवाद भयो। जसले गर्दा शान्तिक्षेत्रको प्रस्तावले पूर्णता पाएपछि संयुक्त राष्ट्रसंघमा गएर राजाले त्यसको विश्वव्यापी घोषणा गर्ने सोचाइ त्यहीँ गएर अन्त्य भयो। यसरी शान्तिक्षेत्रको प्रस्ताव एक हदसम्म अगाडि बढ्यो र थन्कियो। नेपालको परराष्ट्र सम्बन्धका विभिन्न पाटामा जटीलता हुँदा अहिे पनि यो प्रस्तावको चर्चा हुने गरेको छ। ,

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* http://madanpuraskar.org/view_book_info.php?id=25903

श्रेणी:कूटनीति
श्रेणी:नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध
गलबन्दी

**गलबन्दी** गलामा लगाउने लुगा हो । यो जाडोबाट बच्न गलामा बेरिन्छ । सुती तथा ऊनी कपडाबाट गलबन्दी बनाइन्छ । खासगरी लोग्नेमान्छेले गलबन्दी लगाउँछन् । जाडोमा आइमाईले पनि गलबन्दी लगाउँछन् । नेपालमा राष्ट्रिय पोशाकका साथ दौरा, सुरुवाल, टोपी र कोटका साथमा गलबन्दी पनि लगाइन्छ । यसको अर्को नाम मफलर हो । मफलर अङ्ग्रेजी शब्द हो । कथ्यमा यसलाई गलफन भनिन्छ । यसलाई कँधेरी वा कँध्यौरी पनि भनिन्छ ।

## बाह्य कडीहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:नेपाली पहिरन
सु गार्डनर

**सु गार्डनर** (जन्म ११ मे १९६७ ) पूर्व पत्रकार तथा विकिमिडिया फाउन्डेसनकी पूर्व प्रमुख कार्यकारी निर्देशक हुन्। क्यानडेली ब्रोडकास्टिङ कर्पोरेशन सिबिसीको अनलाईन निर्देशक रहिसकेकी गार्डनरलाई फोर्ब्स म्यागेजिनले सन् २०१२ का विश्वका प्रमुख प्रभावशाली महिलाको ७०औँ क्रममा राखेको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:विश्वका प्रभावशाली महिलाहरू
श्रेणी:महिला पत्रकार
गलकोट राज्य

**गलकोट** मध्यकालीन चौबीसी राज्य थियो। बि.सं १६३१ मा स्थापना भएको यो राज्य १८४२ मा नेपालमा विलय भएको थियो।  बागलुङ जिल्लाको ऐतिहासिक स्थल हो । यहाँ एक हजार १०० फिट अग्लो स्थानमा घुम्टेको लेक छ । यो लेकबाहेक ऐतिहासिक गलकोटे राजाको दरबार, गाजाको दह, गाइघाटको झरना, हटियाको कोतदरबार, दर्जनौं ठाउँमा रहेका गुफा, दरमखोलालगायत यहाँका आकर्षण हुन् । बागलुङ सदरमुकामदेखि १० कोष पश्चिममा रहेको गलकोट क्षेत्रभित्र १६ गाविस छन् । चौबीसी राज्य हुँदा गलकोटे राजाले शासन गरेको स्थान भएकाले पनि उक्त स्थान ऐतिहासिक हिसाबले महत्त्वपूर्ण छ । प्राकृतिक सम्पदा, भूबनोट, संस्कृति, रीतिरिवाज र जैविक हिसाबले पनि गलकोट जिल्लाको महत्त्वपूर्ण क्षेत्र मानिन्छ ।
## राजाको वंशावली 
# जितारी मल्ल
# पार्थिव मल्ल
# विभू मल्ल
# श्रीपति मल्ल
# श्रीदत्त मल्ल
# पृथ्वीपति मल्ल
# विभू मल्ल
# श्रीनिवाश मल्ल
# जगतवम मल्ल
# जगतप्रकाश मल्ल
# राज्यप्रताप मल्ल
# ज्योतीप्रकाश मल्ल
## अर्थतन्त्र 
राज्यमा २००० घरकुरी थियो। प्रत्येक घरबाट घुरीकर २००० र अन्य स्रोतबाट ३००० गरी वार्षिक आम्दानी ५००० थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बागलुङ जिल्लाका ठाउँहरू
श्रेणी:चौबिसी राज्यहरू
सिरिमावो बन्दरानाइके

**सिरिमावो बन्दरानाइके** आधुनिक विश्वकी पहिलो महिला प्रधानमन्त्री तथा श्रीलङ्काकी राजनीतिज्ञ थिइन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:श्रीलङ्काका प्रधानमन्त्रीहरू
श्रेणी:महिला प्रधानमन्त्रीहरू
श्रेणी:राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:बन्दरानाइके परिवार
सरिता गिरी

**सरिता गिरी** नेपालकी राजनीतिज्ञ तथा नेपाल सद्भावना पार्टी (आनन्दीदेवी) की नेतृ हुन्। उनले नेपाली संसदमा भारतको पक्षमा टिप्पणी गराने गर्छिन्। उनलाई २०७७/०३/२३ मा पार्टीले निष्कासन गरेको छ भने उनी सांंसद पदबाट समेत पदमुक्त भएकि छिन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाली महिलाहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, लसएन्जल्स

**क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय ** ** (युसिएलए )** एक सरकारी अनुसन्धान विश्वविद्यालय हो जो वेस्टवुड मा रहेको छ। यो ठाउ लस एन्जेल्स, क्यालिफोर्निया, यूनाइटेड स्टेट्स को नजिकै रहेको छ। यसको स्थापना १९१९ मा भएको थियो र यो क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालयसँग सम्बद्ध दस परिसरहरू मा दोश्रो सबभन्दा पुरानो परिसर हो। यूसीएलए विविध विषयहरूमा ३०० भन्दा धेरै पूर्वस्नातक र स्नातक डिग्री कार्यक्रम प्रस्तावित गर्दछ र यूनाइटेड स्टेट्स र सम्पूर्ण विश्वको करीब २६,००० पूर्व स्नातक र ११,००० स्नातक विद्यार्थी नामांकन गर्दछ। 

यो विश्वविद्यालय ५ पूर्व स्नातक महाविद्यालयहरु, ७ व्यावसायिक विद्यालयहरु, र ५ पांच व्यवसायीक स्वास्थ्य विज्ञान विद्यालयहरु मा विभाजित छ।

एघार नोबेल पुरस्कार विजेता यस विश्वविद्यालयसंग अध्यापक, शोधकर्ता, अथवा भूतपूर्व बिध्यार्थीको रूपमा जोडिएका छन, ३७ जना नेशनल एकेडमी अफ साइन्सेस मा छानिएका थिए, २० जना नेशनल एकेडमी अफ इन्जीनियरिंग, र ९७ जना अमेरिकन एकेडेमी अफ आर्ट्स एण्ड साइन्सेसमा छानिएका थिए।

यूसीएलए लाई लगातार महाविद्यालय र विश्विद्यालयहरूको र्‌याङ्किङ्ग मा उच्च स्थानहरु प्राप्त भएका छन्। यसको गणना देशको शीर्ष १० विद्यालयहरूमा हुन्छ र यसलाई धेरै जसो संकाय पुरस्कार प्राप्त हुन्छ। . वैज्ञानिक सूचना संस्थानको अनुसार आफ्नो शोधकार्यको कारणबाट यहाँको अध्यापकहरूको कार्यलाई धेरै जसो मानिस आफ्नो कार्यमा उल्लेख कार्य गर्दछन।

यूसीएलए मा विद्यार्थी-एथलीट ब्रुइंस को रूप मा प्रतियोगिताहरू मा भाग लिन्छन। पैसिफिक-१० सम्मलेनको सदस्यको रूप मा २०१० सम्म, ब्रुइंस ले १२५ राष्ट्रीय च्याम्पियनशिप जीतेका छन् जसमा १०६ एनसीसीए (एनसीएए) च्याम्पियनशिप पनि शामिल छन्। ,यति च्याम्पियनशिप कुनै पनि दोश्रा विश्वविद्यालयले कहिल्यै पनि जितेका थिएनन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू 
श्रेणी:क्यालिफोर्निया
श्रेणी:अमेरिकी विश्वविद्यालयहरू
गुन्यु

**गुन्यु** नेपाली पहिरन हो । यो महिलाले कम्मरभन्दा मुनि खुट्टासम्म लाउने सानो फरिया हो । यो पेटीकोट जस्तो दुई छेउ गाँसेर इँजार हाली लाईने सानो खालको फरिया हो । गुन्यु नेपालीका राष्ट्रिय पोशाक हो । यसको वर्धित रूप साडी वा सारी हो ।

## बाह्य सूत्र
* केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पहिरन
श्रेणी:नेपाली पहिरन
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
काङलिङ्

**काङलिङ्** एक प्रकारको नेपाली बाजा हो । यो ज्यादै पुरानो बाजा हो । यो बाजा मानिसको नलीखुट्टाको हाडबाट बन्छ । यसलाई तन्त्र-साधनामा पूर्णता प्राप्त जोगीबाबाहरूले मात्र प्रयोग गर्छन् । यो बाजा लामाहरूले पूजा गर्दा तथा झाँक्रिहरूले उपचार गर्दा पनि बजाउने गरेको पाइन्छ ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बाजा
श्रेणी:नेपाली बाजाहरू
भ्यालेन्तिना तेरेस्कोभा

**भ्यालेन्तिना तेरेस्कोभा** (; जन्म ६ मार्च १९३७, अन्तरिक्षमा पुग्ने पहिलो महिला हुन्। उनी तत्कालिन सोभियत संघको **भोस्तोक-६**को पाइलटका रूपमा १९६३ जून १६ मा अन्तरिक्ष यात्रा गरेकी हुन्। उनी अन्तरिक्षमा जाने पहिलो नागरिक पनि हुन । उनी ४०० जना प्रत्याशी मध्य चुनिएर अन्तरिक्षमा जाने मौका पाएकी हुन । अन्तरिक्ष यात्री हुनु पुर्व उनी कपडा कारखानामा काम गर्थिन र एउटा शौखिन प्याराशुटर थिइन । सन २०१३ म उनले मङ्गल ग्रहमा जाने प्रस्ताव राखिन । उनी २०१४ शीतकालिन ओलोम्पिकको उदघाटन समारोहमा ओलोम्पिक ध्वजबाहक बनेकी थिइन।

## सुरुवाती जीवन
तेरेस्कोभाको जन्म सोभियत सङ्घको म्याज्लेनिकोभो गाँउमा भएको थियो ।उनको मातापिता बेलारसबाट बसाई सरेर त्यहा आएका थिए । उनको बुवा ट्रयाक्टर चालक थिए र माता कपडा कारखानामा काम गर्थिन । १९४५ मा उनी विद्यालय जान सुरु गरिन तर १९५३ मा विद्यालय छोडेर अन्य क्षेत्रको अध्ययन गर्न थालिन ।उनको प्यारसुटिङमा सानै देखि रुचि थियो ।उनले स्थानिय एरोक्ल्बमा प्यारासुटिङ सिकेर २१ मे १९५९ को दिन पहिलो पटक प्यारासुट लिएर हाम फालिन ।उनी त्यस बेला स्थानिय कपडा कारखानामा काम गर्थिन। उनको प्यारासुटिङ् कलाले उनलाई अन्तरिक्ष यात्रामा सफलता दियो ।१९६१ मा उनी युवा कम्युनिस्ट लिग (कम्सोमोल) को सचिव भइन र पछि गएर सोभिएत कम्युनिस्ट पार्टिको सदस्य भइन ।

## शिक्षा
भ्यालेन्तिना तेरेस्कोभाले आफ्नो उडान पछि रसियाको झुकोभ्स्की वायु सेना एकाडेमीमा भर्ना भइन । उनले त्यहाबाट विशिष्ट श्रेणीमा उत्तिर्ण भई कस्मोनट इन्जीनियर भइन ।सन १९७७ मा उनले  इन्जीनियरको डक्ट्रेट उपाधि प्राप्त गरिन ।

## सामाजिक गतिविधि 
2011 मा, उनी यारोस्लाभ क्षेत्रीय सूचीमा संयुक्त रूस पार्टीबाट रूसको राज्य ड्यूमामा निर्वाचित भएकी थिइन्। तेरेस्कोभा, एलेना मिजुलिना, इरिना यारोवाया र एन्ड्री स्कोच  सँगसँगै, ईसाई मूल्यमान्यताको संरक्षणको लागि अन्तर-गुटीय उप समूहको सदस्य हुनुहुन्छ; यस क्षमतामा, उनले रूसी संविधानमा संशोधनको परिचयलाई समर्थन गरे, जसको अनुसार, "रुसको राष्ट्रिय र सांस्कृतिक पहिचानको आधार अर्थोडक्स हो।" डिसेम्बर 21, 2011 देखि संघीय संरचना र स्थानीय स्वशासन सम्बन्धी राज्य ड्यूमा समितिको उपाध्यक्ष।, Pavel Popovich, तेरेस्कोभा, र निकिता ख्रुश्चेभ at the लेनिन स्मारक on 22 June 1963]]
## निजी जीवन
## सम्मान
त्रिशक्ति पट्ट, नेपाल

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:महिला व्यक्तित्वहरू
श्रेणी:विश्वको पहिलो
श्रेणी:महिला सम्पादनथन २०१५ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:महिला अन्तरिक्ष यात्रीहरू
श्रेणी:विश्वका प्रभावशाली महिलाहरू
श्रेणी:सोवियत सङ्घको अंतरिक्षयात्रीहरू
श्रेणी:सन् १९३७ मा जन्म
म्यागी शाह

**म्यागी शाह** नेपालकी उद्योगपति तथा समाजसेवी महिला हुन। 
अमेरिकाको ओहियोमा जन्मेकी शाह नेपाली इन्जिनियर बिजय शाह सँग विवाह गरेर नेपाल आएकी थिइन्।

हाल उनी नेपाली समाजसेवी महिला संस्था टेवाको अध्यक्ष छिन्। 

शाहका हिमालयन डिस्टिलरी लगायतका उद्योगहरू छन्।

## बाल्यकाल
## सन्दर्भ सामग्री
## बाहिरी लिङ्कहरू
* http://www.onasia.com/system/quicksearch.aspx?qst=Maggie+Shah&qsp=1&qsi=true

श्रेणी:नेपाली महिलाहरू
गादो

**गादो** नेपाली पहिरन हो । यो काँधमा झुण्ड्याएर लगाइन्छ । मगर र गुरुङ जातिले गादो लगाउँछन् । गादोलाई पछिल्तिर कम्मरबाट दुवै छेउ अघिल्तिर दाहिनेछेउ देब्रे काँधमा र देब्रे छेउ दाहिने काँधमा सप्को मारी दोहोरो छड्के पारेर शरीरमा भिर्ने वा लाउने गरिन्छ । मगर र गुरुङ जातिका लोग्नेमानिसले भाङ्ग्राको गादो र कछाड लगाउँछन् । सिस्नु र त्यस्तै जातका वनस्पतिबाट भाङ्ग्रा नामको कपडा बुनिन्छ । भाङ्ग्राबाट गादो बनाइन्छ । यसले छातीलाई जाडोबाट जोगाउँछ । गादो कुम्लो-कुटुरो बाँध्ने साधन पनि हो । लाप्चा जातिमा पनि यसको प्रयोग हुन्छ । लाप्चाले यसलाई दुमदुम भन्छन् ।

## बाहिरी लिङ्कहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:नेपाली पहिरन
किशोरावस्थाको गर्भधारण

**किशोरावश्थाको गर्भधारण** बीस वर्ष भन्दा कम उमेरमा गर्भवती हुनु हो। किशोरावश्थाको गर्भधारण विश्वका धेरै  मुलुकहरूमा समस्याको रूपमा देखा परेको छ। विश्वव्यापी रूपमा, १५ देखि १९ वर्षका किशोरी तथा बालिकामा मृत्युको प्रमुख कारण गर्भावस्थासम्बन्धी जटिलता हो। किशोरी गर्भावस्थाको परिभाषामा आफ्नो देशको कानुन अनुसार फरक मान्यता रही कानुनी रूपमा वयस्क मानिनेहरू पनि पर्छन्। विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) ले किशोरावस्थालाई १० देखि १९ वर्ष उमेरको अवधि भनेर परिभाषित गरेको छ। अण्डोत्सर्जन (ovulation) सुरु भएपछि यौन सम्पर्कका कारण गर्भवती हुन सक्छ, जुन पहिलो महिनावारी (menarche) हुनु अघि पनि सम्भव हुन्छ। स्वस्थ र पर्याप्त पोषण पाएका बालिकामा पहिलो महिनावारी साधारणतया १२ देखि १३ वर्ष उमेरमा हुने गर्छ।

सन् २०२१ मा, करिब १ करोड ३३ लाख शिशुहरू (विश्वभर जन्मिएका कुल शिशुहरूको करिब १० प्रतिशत) २० वर्षभन्दा कम उमेरका आमाबाट जन्मिएका थिए।

## परिभाषा 
विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) ले किशोरावस्थालाई १० देखि १९ वर्ष उमेरको अवधि भनेर परिभाषित गरेको छ। आमाको उमेर गर्भावस्था समाप्त हुने मितिअनुसार निर्धारण गरिन्छ, गर्भाधान भएको अनुमानित मितिअनुसार होइन। त्यसैले १९ वर्षको उमेरमा सुरु भएको तर महिलाको २०औँ जन्मदिन वा त्यसपछि समाप्त भएको गर्भावस्था तथ्याङ्कमा समावेश हुँदैन। यसैगरी, आमाको वैवाहिक अवस्थासम्बन्धी तथ्याङ्क पनि गर्भावस्था समाप्त हुँदा उनी विवाहित छिन् कि छैनन् भन्ने आधारमा तय हुन्छ, गर्भाधान भएको समयमा होइन।

## इतिहास 
किशोरी गर्भावस्था, जसमा प्रायः १६ देखि १९ वर्ष उमेरका किशोरीहरू गर्भवती हुने गर्थे, अघिल्ला शताब्दीहरूमा निकै सामान्य मानिन्थ्यो, र २०औँ शताब्दीमा सम्म पनि विकसित देशहरूमा पनि प्रचलित थियो। सन् १९५० को दशकको सुरुवाततिर जन्मिएका नर्वेली महिलामध्ये झण्डै चौथाइ किशोरी आमाबन्न पुगेका थिए (सन् १९७० को दशकको सुरुवातमा)। त्यसपछि २०औँ शताब्दीको उच्च दरपछि विकसित विश्वभरि दर निरन्तर घट्दै गएको छ। सन् १९७० को दशकको अन्त्यतिर जन्मिएका नर्वेली महिलामध्ये १० प्रतिशतभन्दा कम किशोरी आमाबन्न पुगेका थिए, र त्यसपछिका वर्षहरूमा दर अझै घट्दै गएको छ।

## प्रभाव र असरहरू 
### आमा र बच्चाको स्वास्थ्यमा 
किशोरावस्थाको गर्भावस्थामा विभिन्न गम्भीर समस्याहरू, जस्तै समयअगावै जन्म (premature birth), नवजात शिशुको मृत्यु, मृतशिशु जन्म (stillbirth), तथा कम तौलका बच्चा जन्मिने अवस्था भोग्ने सम्भावना बढी हुन्छन्। किशोरी गर्भवती हुँदा नवजात र मातृ स्वास्थ्यसम्बन्धी जटिलताहरू झन् धेरै देखापर्ने गर्छन्। जस्तैः १४ वर्षभन्दा कम उमेरकी किशोरीहरूमा शारीरिक संरचना पूर्ण रूपमा विकास नभएकाले प्रसूति गर्दा विशेषतः श्रोणि (pelvis) साँघुरो हुने कारण जटिलता बढ्न सक्छ। त्यसैगरी, २० वर्षभन्दा कम उमेरकी युवतीहरूमा प्रसव अवरुद्ध हुने सम्भावना बढी हुन्छ। यदि यस्तो अवस्थामा शल्यक्रिया (सिजेरियन) उपलब्ध नभएमा, प्रसूति मार्गमा फाटो (obstetric fistula) उत्पन्न भई पिसाब वा दिसा बाहिर निस्कने वा "अनियन्त्रित रूपमा योनिमार्गबाट चुहिने" जस्ता गम्भीर अवस्था देखिन सक्छ।

### सामाजिक असर 
## जोखिमका कारणहरू
#शिक्षामा अवरोध
#सानैन उमेरमा सन्तानको जिम्मेबारी गर्नुपर्नै
#बृत्ति विकासको अवसर गु्म्ने र सिमत हुने
#प्रजनन अंगहरूको पुर्ण विकासभइ नसकेकोले प्रजनन अंगहरूमा जटिलता उप्पन्न हुन्छ। 
किशोरावस्थामा बच्चा जन्माउदा आमा र बच्चा दुबैको स्वास्थ्यमा खतरा उत्पन्न हुने तथा जनसङ्ख्या व्यबस्थापन समेत प्रभवित हुन्छ।

## प्रतिबन्ध/रोकथाम 
## समाज र संस्कृतिको अन्तरसम्बन्ध 
## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:जनस्वास्थ्य
श्रेणी:महिला
श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०२५ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
दस्तावेज स्वतन्त्रता दिवस

**दस्तावेज स्वतन्त्रता दिवस(Document Freedom Day)** भनेको बिश्व भरी नै  खुला मानक तथा खुला दस्तावेज बनावटको बरेमा सर्वसाधारणलाई जनचेतना दिलाउने उत्सव हो । यो दिवस हरेक वर्ष अग्रेजी महिना मार्चको अन्तिम वुधवार मनाइन्छ । सर्वप्रथम यो २००८को मार्चको अन्तिम वुधवार, २६ तारिकको दिन मनाइएको थियो । यो दिन मनिसहरू, जो सञ्चार प्रविधिमा वरावरी पहुचको मान्यता राख्दछन्, उनीहरू अरुलाई सिकाउछन, प्रस्तुत गर्छन, प्रदशन गर्छन ।

## छैटौँ दस्तावेज स्वतन्त्रता दिवस
यो वर्ष अहिले सम्म करिब ५० वटा राष्ट्रमा कार्यक्रम दर्ता भैसकेको छ र यो क्रम बढ्दो छ । नेपालमा पनि यो दिवस ओकेएफएन नेपाल (OKFN Nepal) र ओसाक् (OSAC) को सम्युक्तआयोजनामा आयोजना गरेको छ । यो कायक्रम त्रिभुवन विश्वविद्यालय र फोस नेपालले सहयोग गरेको छ । उक्त दिन विशेष गरी दस्तावेज स्वतन्त्रता, खुला डाटा, सफ्टवेयर स्वत्रन्त्रता, खुला दस्तावेज सामग्रीको बारेमा चर्चा एवं प्रदशनी आयोजना गरिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:अन्तरराष्ट्रिय दिवस
श्रेणी:खुला श्रोत
जुन्को ताबेई

**जुन्को ताबेइ** (जन्म: २२ सेप्टेम्बर १९३९ - मृत्यु: २० अक्टोवर २०१६) विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथा आरोहण गर्ने पहिलो महिला हुन् । जापानी नागरिक ताबेईले सन् १९७५ मे १६ तारिखमा सगरमाथाको सफल आरोहण गरेकी थिइन् । उनको ७७ वर्षको उमेरमा क्यान्सरको कारणले मृत्यु भएको थियो । 
## जीवन यात्रा
## सगरमाथा आरोहण
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:विश्वको पहिलो
श्रेणी:सन् १९३९ मा जन्म
अन्तरिम चुनावी मन्त्रिपरिषद् २०६९

**अन्तरिम चुनावी मन्त्रीपरिषद्** वा **खिलराज रेग्मी मन्त्रीपरिषद्** नेपालको अन्तरिम सरकार थियो। नेपालको इतिहासमा पहिलो पटक बहालवाला प्रधानन्यायाधीशको अध्यक्षतामा सरकार बनेको थियो।
२०६४ सालमा निर्वाचित संविधान सभाबाट संविधान बन्न नसकेको र राजनीतिक दलहरूबीच सरकार बनाउनका लागि सहमति नभएको कारण यो अन्तरिम व्यवस्था गरिएको थियो।

राष्ट्रपति रामवरण यादवले संविधानको बाधा अड्काउ फुकाउने व्यवस्था जारी गरेपछि र प्रमुख चार दल एमाओवादी, काङ्ग्रेस, एमाले र मधेशी मोर्चाबीच चुनावी सरकारको नेतृत्व प्रधानन्यायाधीश खिलराज रेग्मीलाई दिने भएको सहमति अनुरूप २०६९ चैत्र १ गते यो मन्त्रीपरिषद् गठन गरिएको थियो। 
चार दलबीच फागुन ३० गते भएको ११ बुँदे राजनीतिक सहमतिमा प्रधान न्यायाधीशको नेतृत्वमा गठन हुने अन्तरिम चुनावी मन्त्रिपरिषद बढीमा ११ सदस्यीय रहने उल्लेख थियो। दलीय सहमतिमा निजामती सेवामा विशिष्ठ श्रेणीका पूर्व प्रशासक मन्त्री हुने उल्लेख थियो। 
## मन्त्रीहरू
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपाल सरकार
श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू
श्रेणी:नेपालको इतिहास (२०६५–हाल)
दया बैद्य

**दया विवियन बैद्य** नेपाली मूलकी अमेरिकी नायिका हुन्। यिनले *अनफर्गटेबल* टेलिश्रृंखलामा निना इनारा नामले अभिनय गरेकी छन् ।

## प्रारम्भिक जीवनी
## चलचित्र सूची
## टेलिभिजन भूमिका
## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र 
* 

श्रेणी:नेपाली महिलाहरू
श्रेणी:नेपाली अभिनेत्रीहरू
घलेक

**घलेक** नेपाली वस्त्र हो । यसलाई खासगरी गुरुङ, मगर, तामाङ आदि जातिका महिलाले पिठिउँमा गादो जस्तै गरी भिर्ने गर्छन् । एकापट्टकिा काँधबाट अर्को हातको काखीमुनि झुण्ड्याएर घलेक लगाइन्छ । कपासको मसिनो धागोले घरेलु तानबाट घलेक तयार गरिन्छ । हिजोआज गुरुङ जातिका महिलाले मखमलको रातो घलेक लगाएको देखिन थालेको छ । 
घलेकजस्तै वस्त्र भारतको मेघालयका खसिया जातिका महिलाहरूले भिर्ने गर्छन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:नेपाली परम्परागत पोशाक
श्रेणी:पहिरन
किरण क्षेत्री

**किरण क्यारी छेत्री** (Kiran Carrie Chetry) जन्म २६ अगस्ट १९७४ नेपाली मूलकी अमेरिकी पत्रकार हुन्। 
यिनले सन् २०११ सम्म सि एन एन टेलिभिजनमा समाचारवाचक र त्यसअघि फक्स न्यूज च्यानलको समाचार प्रस्तोताको रूपमा काम गरेकी थिइन्। हाल उनी पत्रकारिता क्षेत्रमा नै कार्यरत छिन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* 
* 
* 
* 
*Q&A: Kiran Chetry: On Career Transition, Nepal and Journalism , Nepal Monitor, July ८, २००७
*Yahoo Groups Kiran Chetry 
*SAJAforum coverage of Kiran Chetry
*Kiran Chetry unofficial website

श्रेणी:नेपाली महिलाहरू
श्रेणी:नेपाली पत्रकारहरू
श्रेणी:ललितपुर जिल्लाका मानिसहरू
माया ठकुरी

**माया ठकुरी** (सन् १९४६- ) नेपाली महिला साहित्यकार हुन्।

## जीवनी र शिक्षा
उनको जन्म सन् १९४६ जुलाई २ मा भारतको लखनऊमा भएको हो। उहाँको सबै तहको शिक्षा भारतमै भयो। उनले बी.ए. र शास्त्रीय संगीतमा जुनियर डिप्लोमा गरेकी छन्। आमा देवी ठकुरी तथा बुबा गम्भीरसिंह ठकुरीकी पुत्रीरत्नकामा जन्मिएकाी माया ठकुरी लामो समयसम्म शिक्षणमा रहेको पाइन्छ। ठकुरीले  स्नातक तहको शिक्षा आर्जन गरेकी छन्। लगभग पच्चीस वर्ष शिक्षण पेसामा संलग्न उनी विभिन्न सामाजिक, साहित्यिक सङ्घसंस्थासँग पनि गाँसिएकी छन्। ठकुरीका कतिपय रचनाहरू नेपाल र भारतका विभिन्न तहका शैक्षिक पाठ्यक्रममा पनि समावेश गरिएका छन्। उनका कतिपय कथाहरू हिन्दी, बङ्गाली, तमिल, जापानी, अङ्ग्रेजी आदि भाषामा अनूदित भएका छन्। उनका कतिपय लेखरचनाहरू देशविदेशका पत्रपत्रिकाहरूबाट समेत प्रकाशित भएका छन्। उनको प्रथम प्रकाशित रचनाचाहिँ ‘बौलाहा’ शीर्षकको कविता हो।

आधुनिक कथा सृजनाका माध्यमबाट नेपाली भाषा र साहित्यलाई देश विदेशमा पुर्याई लोकप्रिय तुल्याए बापत त्रिमूर्ति निकेतनले कथाकार माया ठकुरीलाई नेपाली साहित्य नारी रत्नको सम्मान प्रदान गर्ने निर्णय गरेको छ। ताम्रपत्रका साथै सो पुरस्कारको राशी एकलाख रुपियाँ रहेको छ। ठकुरी यो पुरस्का पाएने प्रथम स्रष्टा हुन्।

त्रिमूर्ति निकेतनले आधुनिक कथा सृजनाका माध्यमबाट नेपाली भाषा साहित्यलाई देशदेशान्तरमा पुर्‍याई लोकप्रिय तुल्याएवापत नेपाली साहित्यका महारथी श्रीमती माया ठकुरीलाई ‘नेपाली साहित्य नारी रत्न’को सम्मान सहित पुरस्कार प्रदान गर्ने निर्णय गरेको छ।
ताम्रपत्रका साथै यो पुरस्कारको राशि एक लाख रूपियाँ रहेको छ। यो पुरस्कार पाउने ठकुरी प्रथम स्रष्टा हुनुहुन्छ। यस सम्मानलाई निरन्तरता दिइने त्रिमूर्ति निकेतनले निर्णय गरेको छ। त्रिमूर्ति निकेतनका संस्थापक तथा अध्यक्ष श्रीमती इन्दिरा प्रसाईको अध्यक्षतामा बसेको निकेतनको बैठकले सो निर्णय गरेको हो। 

## प्रकाशित कृतिहरू
उहाँ कथा लेखनमा बढी सक्रिय देखिनुहुन्छ। उहाँको पहिलो रचना सन् १९५९मा भारतको मेघायलमा प्रकाशित हुने आशा पत्रिकामा छापिएको बौलाही शीर्षकको कथा हो। उहाँका प्रकाशित कृतिहरूः

## पुरस्कार, मान-सम्मान, पदक
उनले पाएका केही सम्मान यसप्रकार छन्ः

# रत्नश्री स्वर्ण पदक (वि. सं. २०३५)
# मैनाली कथा पुरस्कार(वि.सं.२०४१)
# जिल्ला शिक्षा समिति पाल्पाद्वारा कदर-पत्र / प्रशंसा-पत्र (२०४३)
# ‘मैना पुरस्कार’ (वि.सं.२०६१)
# ‘खिल शर्मा राजीवलोचन जोशी पुरस्कार’ (वि.सं.२०६३)
# ‘दीपज्योति सम्मान’ (वि.सं.२०६६)

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
http://www.sambadmedia.com/?p=190341#sthash.n8UxPz8h.Dv1KyJdR.dpbs

श्रेणी:नेपाली महिलाहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
चाँप (गहना)

**चाँप** नेपाली गहना हो । यो छमछम बज्ने साना-साना घुँघुरा हुने, गोडामा लगाइने गहना हो । यो तालबाजा हो । लोकनाचहरूमा नर्तक-नर्तकीहरूले यसको प्रयोग गर्छन् । चाँप स-साना काँसका गाला फूलबाट बनाइन्छ । यी फूललाई बलियो धागोमा उनेर चाँप बनाइन्छ । यसमा ९ देखि २७ वटासम्म काँसका फूल जडिएका हुन्छन् । गीतका भाकाअनुसार साना र ठूला फूलका अलग-अलग चाँप प्रयोग गरिन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:गहनाहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
रुबी राणा

**रूबी राणा** (सन् १९७३) प्रथम मिस नेपाल हुन् । सन् १९९४मा भएको मिस नेपाल प्रतियोगिता उनले जितेकी हुन्।

## जीवनी
रूबीको जन्म सन् १९७३ सेप्टेम्बर २२ का दिन वीरगञ्जमा भएको थियो। उनले २०५२ साल फागुनमा प्रजय विक्रम शाहसँग विवाह गरिन्। उनका पिता जनकबहादुर राणा, भारतीय सेनाका भूतपूर्व क्याप्टेन हुन्। जनकबहादुर साहित्यमा पहिचान बनाएका व्यक्ति हुन्।

## मिस नेपाल प्रतियोगिता - १९९४
वीरगञ्जबाट उनले प्रतिनिधित्व गरेको मिस नेपाल १९९४ काठमाडौँ, जेसिजले आयोजना गरेको थियो। उनलाई नगद ५० हजार रूपैयाँसहित अन्य पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो। उनीपछि प्रथम रनर-अप र द्वितीय रनर-अप क्रमशः लतिका मास्के र दिच्छेन दोल्कर लामा भएका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालको पहिलो
श्रेणी:मिस नेपाल विजेताहरू
श्रेणी:नेपाली सौन्दर्य प्रतियोगिता विजेताहरू
श्रेणी:खस जाति
गङ्गालाल तुलाधर

**गङ्गालाल तुलाधर** नेकपा एमालेका नेता हुन्। यिनी नेपालको शिक्षामन्त्रीसमेत भइसकेका छन्।

श्रेणी:संविधान सभा सदस्य
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू
नारायणकाजी श्रेष्ठ

**नारायणकाजी श्रेष्ठ** नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीका प्रवक्ता हुन ।

उपप्रधान तथा परराष्ट्र मन्त्री हुँदा समेत आफ्नै पार्टीका प्रधानमन्त्रीसँग असहमति प्रकट गर्दै सार्वजनिक पत्रकार सम्मेलन गर्ने एमाओवादी उपाध्यक्ष नारायणकाजी श्रेष्ठ पार्टी महाधिवेशनस्थलमा पनि पत्रकार सम्मेलनबाटै फरक मत राख्ने ब्यक्ति हुन् । राष्ट्रियताका मुद्धामा भन्दै उनले पार्टीमा पटक पटक राखेका फरक मतलाई कतिपयले स्टन्ट देखाएर चर्चामा आउने दाउ भनेर समेत आलोचना गर्छन् । पार्टी भित्रै पनि जनयुद्धको ब्याज खान आएको भनेर आलोचित हुने गरेका भएपनि नारायणकाजी श्रेष्ठले आफ्ना कुरा अडिगरूपमा सधैँ स्पष्टरूपमा राख्छन्, सार्वजनिकरुपमै राख्छन् । पछिल्लो समयमा नारायणकाजी करिव छ महिना मौन बसेर मुख खोलेको र सार्वजनिक सवारीको प्रयोग गरेर चर्चामा छन् । नेकपा माओवादी केन्द्रका पुष्पकमल दाहाल नेतृत्वको सरकारमा २०७९ पुस ११गते उप प्रधानमन्त्री भए ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपालका परराष्ट्र मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपालका उप-प्रधानमन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू
नारायणकाजीसँग टेम्पो संवाद 

श्रेणी:नेपालका गृह मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपालका परराष्ट्र मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)का राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का राजनीतिज्ञहरू
चिरु

उत्तरी तिब्बतको ८ हजारदेखि १२ हजार फिटको उचाइमा रहेको चाङटाङ मरुभूमि वरिपरि र उत्तरी लद्दाख क्षेत्रमा पाइने चिरु हरिण प्रजातिको जनावर हो। यो कालो अनुहार, सेतो वा हल्का रातो रंगको रौँले ढाकिएको हुन्छ। चिरुको ह्याकुलाको रौँ मात्रै सल बनाउनका लागि उपयुक्त हुन्छ, जसका लागि चिरुलाई मार्नैपर्ने हुन्छ। चिरुको रौँलाई ऊनको राजा मानिएको छ। चारवटा चिरुका रौँबाट एउटा सल बनाउन सकिन्छ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
श्रेणी:वन्यजन्तु
माधवप्रसाद घिमिरे (प्रशासक)

**माधवप्रसाद घिमिरे**(२०१७-२०७३) नेपाल सरकारका पूर्व मुख्य सचिव हुन्। हाल यिनी खिलराज रेग्मीको अध्यक्षतामा २०६९ चैत्र १ गते गठित अन्तरिम चुनावी मन्त्रीपरिषद् २०६९का गृह तथा परराष्ट्रमन्त्री थिए। लामो समय निजामति सेवामा रहेर विशिष्ट श्रेणीसम्म पुगेका घिमिरेलाई तत्कालिन माधवकुमार नेपाल नेतृत्वको सरकारले मुख्यसचिव बनाएको थियो।

## जीवनी र शिक्षा
घिमिरेको जन्म विसं २०१७ माघ २५ गते (७ फेब्रुअरी १९६१)का दिन पाल्पाको तानसेन नगरपालिका–१२मा भएको हो। पाल्पाबाटै विद्यालय शिक्षा पूरा गरेका यिनले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट व्यापार प्रशासन, ग्रामीण तथा क्षेत्रीय विकास योजनामा स्नातकोत्तर र एसियन इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी (एआइटी)बाट नेपालमा गरीबी न्यूनीकरणसम्बन्धी विकास योजना विषयमा विद्यावारिधि गरेका थिए। यिनको २०७३ असोज १९ गते मुङलिन नजिकै त्रिशुली नदीमा जीप दुर्घटनामा परी निधन भयो।

## सेवा
पूर्व मुख्यसचिव घिमिरे मानव संशाधन व्यवस्थापन र एकीकृत ऊर्जा योजनामा पाकिस्तान, मलेसिया र अस्ट्रेलियाबाट पनि उच्च शिक्षा हासिल गरेका छन्। उनी योजना अधिकृतको रूपमा महालेखा परीक्षकको कार्यालयबाट निजामती सेवामा प्रवेश गरेका थिए। घिमिरेले सुदूर पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको डोटी, राष्ट्रिय योजना आयोगको सचिवालय, सिँचाइ विभागको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत, प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को सचिवालय र जलस्रोत मन्त्रालयको उपसचिव, मूल्य अभिवृद्धि कर कार्यालयको नायब महानिर्देशक, अर्थ मन्त्रालयअन्तर्गतको वैदेशिक सहयोग समन्वय महाशाखाको प्रमुख, चीनको विशेष प्रशासित क्षेत्र हङकङका निम्ति महावाणिज्यदूतको जिम्मेवारी सम्हालेका छन्। सामान्य प्रशासन, संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन, शान्ति तथा पुनःनिर्माण मन्त्रालयको सचिवका रूपमा पनि उनले काम गरिसकेका छन्। विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सभा र सम्मेलनमा भाग लिएका घिमिरेका एक छोरा र एक छोरी छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालका प्रशासकहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका मुख्य सचिवहरू
श्रेणी:नेपालका गृह मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपालका परराष्ट्र मन्त्रीहरू
साहतुस

चिरुको रौँ  

साहतुसको कारोबारलाई राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण ऐन २०२९ र साइटिस महासन्धि १९७५ ले अपराध मानेको छ।

श्रेणी:वन्यजन्तु
हरिहर शारदा पुस्तकालय

**हरिहर शारदा पुस्तकालय** नेपालको एउटा पुरानो पुस्तकालय हो । यो वि.सं. १९४४ सालमा काठमाडौंमा खुलेको हो । यो पुस्तकालयलाई नेपालको सबैभन्दा पुरानो पुस्तकालय मानिन्छ ।

श्रेणी:नेपालका पुस्तकालयहरू
किरणकुमार राई (साहित्यकार)

**किरणकुमार राई** (सन् १९६७ - ) भारतमा बसोबास भएका नेपाली साहित्यकार हुन्। 
## जीवनी
राईको जन्म सन् १९६७ सेप्टेम्बर १३मा पिता सिंहबीर राई र माता मङ्गली राईको पुत्रका रूपमा दार्जीलिङको भा-तकभर चियाबारीमा भएको हो।
## कृतिहरू
राईका मौलिक कृतिहरू यी हुन्- 
१. आत्मसम्मोहन र घाइते शब्दहरू (कवितासँग्रह, सन् १९९५) 
२. शब्दसित साइनो गाँस्दै (भारतीय नेपाली कविहरूको परिचयात्मक लेख सँगालो) 
राईले अनुवाद गरी नेपालीमा प्रकाशित ग्रन्थहरू यी हुन्-
१. अर्धवृत्त जीवनयात्रा (सन् १९९७) 
२. अभ्यन्तर दक्षिण कामरूपको (सन् २०००) 
३. अयन दाशरथिको (सन् २००४) 
४. अनुराधाको मुलुक (सन् २००४) 
## पुरस्कार
राईले पाएका पुरस्कार यी हुन्-
१. स्रष्टा पुरस्कार (सन् १९९३, स्रष्टामा प्रकाशित उत्कृष्ट कविताका लागि) 
२. साहित्य अकादेमी अनुवाद पुरस्कार (सन् १९९३, अर्धवृत्त जीवनयात्राका लागि)

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
नेपाली इ-पुस्तक

**नेपाली इ-पुस्तक** नेपाली भाषाको विद्यूतीय पुस्तक हो । यो विद्यूतीय पुस्तक पढ्न मिल्ने मोवाइल फोन, किन्डल, आइप्याड, ट्याब्लेट तथा कम्प्युटरमा पढ्न सकिन्छ।

## इतिहास
हाल नेपालमा पाण्डुलिपी बुक्स , मुन्चा डट कम तथा नेपाली बुक्स ले नेपाली भाषामा इ-पुस्तक निर्माण तथा वितरण गर्न सुरू गरेका छन्। त्यसैगरी साझा सिकाई ई-पाटीले खुला स्रोतका इ-पुस्तकहरू निःशुल्क वितरण गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
* पुस्तकालय 
* पाण्डुलिपी बुक्सको वेवसाइट 
* मेरो किताबको वेवसाइट
* मुन्चा इपुस्तकको वेवसाइट 
* नेपाली बुक्सको वेवसाइट 

श्रेणी:शिक्षा
चेप्टे सुन

**चेप्टे सुन** नेपाली गहना हो। यो कानमा झुण्ड्याउने चेप्टो आकारको सुनको गहना हो। मगर, गुरुङ, राई, लिम्बू आदि जातिका महिलाले चेप्टे सुन लगाउँछन्। यसलाई लुर्का वा लुर्कन पनि भनिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
* केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:गहनाहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
श्रेणी:महिला
च्योत

**च्योत** एक प्रकारको नेपाली बाजा हो । यो घ्याङ, गुम्बा आदिमा दमाहा जस्तै ढ्याङढ्याङ बजाइन्छ । यो ढ्याङ्ग्रोभन्दा ठूलो हुन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:बाजा
श्रेणी:नेपालका परम्परागत बाजाहरू
श्रेणी:बाजाहरू
श्रेणी:लोकसंस्कृति
घ्याङ

**घ्याङ** लामाहरूको पाठपूजा, जप आदि गर्ने ठाउँ हो । यसलाई लामाहरूको गुम्बा वा देवमन्दिरका रूपमा पनि चिनिन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:धार्मिक स्थलहरू
श्रेणी:बौद्ध धर्म
जप

**जप** देवदेवीको बीजस्वरूप कुनै वर्ण, पद, मन्त्र, अध्याय आदि कसैले नसुन्ने गरी गरिएको पाठ हो । जपलाई मनमनै उच्चारित मन्त्र भन्ने पनि गरिन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:धार्मिक कृयाकलाप
चन्द्रमाला

**चन्द्रमाला** नेपाली गहना हो। यो चाँदी वा सुनबाट बेनको चन्द्राकारको हुन्छ। यो महिलाले पहिरन्छन्। चन्द्रमाला विभिन्न जातिमा प्रचलित छ। शिरमा लगाउनेलाई चन्द्र वा चन्द्रमा पनि भनिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:गहनाहरू
श्रेणी:महिलाले लगाउने पहिरनहरू
श्रेणी:महिला
जन्तरमाला

**जन्तरमाला** नेपाली गहना हो। यो चारपाटे सुनको बीचमा मुगाको पत्थर जडेर बनाइएको हुन्छ। जन्तरमाला गलामा लगाइन्छ। तामाङ जातिमा जन्तरमाला प्रचलित छ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:गहनाहरू
श्रेणी:महिला
च्योदर

**च्योदर** विशेषत: नेपालको उत्तरी हिमाली क्षेत्रमा बस्ने शेर्पा जातिको समुदायमा बजाइने लोक बाजा हो। यो बाजा डमरू जस्तो आकारको हुन्छ। बौद्ध धर्ममा च्योदर र डमरूलाई धार्मिक साधनाको एक साधनको रूपमा लिइन्छ। च्योदर खयर तथा कोइरालो जातको काठमा मृग, घोरल वा बाख्राको छाला मोडेर बनाइन्छ। गुम्बाका लामाहरूले मन्त्र उच्चारण गर्दा विस्तारै यो बाजा बजाउँछन् ।

तामाङ समुदायमा मानिस मरे पछि बौद्धधर्ममा लामा गुरूद्वारा फो गरेर मृतकको आत्मा र शरीर छुट्ट्याइ सके पछि मरेको लासलाई घरभित्रबाट बाहिर वा लासलाई जलाउनु लैजानु अघि “च्योई” अनिवार्य गरिन्छ। मृतकको लासलाई भुत/प्रेतलाई दान दिई पुण्य आर्जन गरिने कार्यको माध्यम भनेको च्योई गर्नु हो। च्योई गर्ने बेलामा लामाहरूले मच्यिग/ठोइमा, नाग्मो/माताकालीको क्रोध धारणको स्वरूपमा च्योदर/डमरु र कक्लिङ बाजा बजाएर नृत्य अभिनय गर्ने गर्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:बाजाहरू
श्रेणी:नेपालका परम्परागत बाजाहरू
श्रेणी:बौद्ध धर्म
श्रेणी:तामाङ जाति