open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
सहिद

thumb|right|250px|हेटौँडामा रहेको शहिद स्मारक पार्क
**सहीद** अथवा **शहिद ** भन्नाले व्यक्तिगत वा पारिवारिक स्वार्थ भन्दा माथि उठेर समाज, राष्ट्र, देश र जनताको भलाईका लागि आफ्नो ज्यानको समेत बलिदान दिने व्यक्ति मानिन्छन् । जुन देशमा सामाजिक, आर्थिक, सांस्कृतिक, वा राजनीतिक क्रान्ति भएका छन् त्यहाँ स्वतन्त्रता, प्रजातन्त्र र मुक्तिका लागि देशका लागि मानिसले आफ्नो बलिदान दिएका छन्, उनीहरूलाई नै शहीद भनिन्छ ।

## संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक शासन प्रणाली स्थापनाका लागि सहिदहरूको योगदान 
नेपालमा सहादतको इतिहास हेर्ने हो भने, प्रमाणिक रूपमा लखन थापालाई नेपालको पहिलो शहिद मानिन्छ। पल्टनका लाहुरे लखन थापालाई तत्कालीन श्री ३ जंगबहादुरको विरुद्धमा प्रचारवाजी गरेको आरोपमा वि.सं. १९३३ सालमा गोरखाको मनकामना मन्दिर अगाडि रूखमा झुण्डाएर मारिएको थियो। वि.सं. २००७ को प्रजातान्त्रिक आन्दोलन देखि २०६२-०६३ को दोस्रो जनआन्दोलन सम्मका नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनलाई हेर्दा हाम्रा थुप्रै ज्ञातअज्ञात शहीदहरूले सहादत प्राप्त गरे।

### सात सालका शहीदहरू
जहानियाँ राणा शासन र निरङ्कुश राज्य व्यवस्था बिरुद्ध कार्य गरेको भन्दै वि.सं. १९९७ मा तत्कालीन राणा शासनले बिभिन्न व्यक्तिहरूलाई मृत्युदण्ड दिएको थियो । बि.सं. १९९७ साल माघ १० गते राति १२ बजे काठमाडौंको पचलीमा एउटा बकाइनोको रुखमा शहीद शुक्रराज शास्त्रीलाई झुण्ड्याएर मारिएको थियो, शहीदको रूपमा शहीद धर्मभक्त माथेमाको हत्या गरियो, त्यस्तै १९९७ साल माघ १४ गते शहीद दशरथ चन्दलाई काठमाडौंको शोभाभगवतीमा नर शमशेर राणाले गोली हानी हत्या गरे,१९९७ साल माघ १४ गतेकै राति १० बजे शोभाभगवतीमै लगेर नर शमशेर राणाले शहीद गङ्गालाल श्रेष्ठलाई एउटा खम्बामा बाँधेर निर्मम तरिकाले गोली हानी हत्या गरेका थिए।

##### ६२/६३ को जनआन्दोलन
उन्नाइस दिन चलेको यो जनआन्दोलनमा पनि धेरै शहीदले सहादत प्राप्त गरे । तर केही मात्र जीवित रहे । मुकेश कायस्थ र विष्णुलाल महर्जनलाई  ६२/६३ को जनआन्दोलनका जिउँदा शहीद मानिन्छन् ।

## शहीद सप्ताह 
वि.सं. १९९७ सालको माघ महिनामा भएको त्यो निर्मम कार्य र उक्त कार्यमा ज्यान नै गुमाएका ती चार शहीदहरूको सम्झनामा नेपालमा शहीद सप्ताह मनाइन्छ । एक सातामा नेपालका चार शहीदहरूको हत्या भएकाले नै यसलाई  उनिहरुको सम्मानको रुपमा पनि हेरिन्छ । नेपालमा शहीद सप्ताह माघ दश गतेदेखि शहीद दिवस(माघ १६) सम्म मनाइन्छ ।

### यो पनि हेर्नुहोस्
*संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक शासन प्रणाली स्थापनाका लागि सहिदहरूको योगदान

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
यलमाया केन्द्र

**यलमाया केन्द्र** ललितपुर जिल्लामा अवस्थित एक जमघटस्थल हो। यो ललितपुरको पाटनढोकामा अवस्थित छ। ललितपुर जिल्लाको पुरानो नाम **यल** हो त्यसैबाट यो केन्द्रको नाम रहेको हो। यो केन्द्र परिसरमा ३ वटा सभाहल बग्गीखाना, गौशाला१ तथा गौशाला२ एउटा खुला चौर र एउटा रेष्टुराँ ढोकैमा क्याफे रहेका छन्।
राणा जर्नेल मदन सम्शेरको बग्गीखाना र गाईको गोठहरूलाई परिमार्जन गरेर यी सभाहलहरू बनाइएका हुन्। 

यस केन्द्रमा हरेक नेपाली महिनाको २ गते शास्त्रीय संगीतको कार्यक्रम तथा केही साप्ताहिक रूपमा चल्ने नियमित कार्यक्रमहरू सञ्चालन हुन्छन्।

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:काठमाडौँका भवन र संरचनाहरू
अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र, नेपाल

**अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र** नेपालको एक प्रमुख सभास्थल हो। यो भवनलाई नेपालको सरकारले संविधान सभा वा संसद भवनको रूपमा पनि प्रयोग गर्दै आएको छ। शहरी विकास मन्त्रालय अन्तर्गत रहेको **अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र**  नेपालमा जेन जी आन्दोलनको क्रममा वि. स. २०८२ भाद्र २४ गते जलाईदिएका थिए । अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र, जुन पहिले वीरेन्द्र अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र (BICC) को रूपमा चिनिन्थ्यो, नेपालको एक प्रमुख सम्मेलन स्थल र संसदीय भवन थियो। नयाँ बानेश्वर, काठमाडौँमा अवस्थित यसमा नेपालको संघीय संसद रहेको थियो। चीनद्वारा नि:शुल्क निर्मित, BICC को औपचारिक रूपमा १९९३ मा उद्घाटन गरिएको थियो। 

## संरचना 
अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र आधुनिक शैलीको भव्य भवन हो। यसमा ठूलो प्रधान सभाहल छ, जसको क्षमता करिब १,०४६ सिटहरूको छ। भवनको कुल बन्द क्षेत्रफल १२,५७३ वर्ग मिटर रहेको छ। यहाँ विभिन्न बैठक कोठा, कक्षाहरू, कार्यालय कक्ष, अतिथि स्वागत हल, र प्रेस कक्षको व्यवस्था छ। यस परिसरमा ४०० भन्दा बढी सवारी साधन अटाउने पार्किङ सुविधा छ। भवनलाई उच्च स्तरको ध्वनि प्रणाली, प्रकाश व्यवस्थापन, तथा अनुवाद प्रविधिले सुसज्जित गरिएको छ।

## लागत 
अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र चीन सरकारको उपहारस्वरूप नि:शुल्क निर्माण गरिएको हो। निर्माण खर्च करिब ३ अब्ज नेपाली रुपैयाँ बराबरको लागत भएको अनुमान गरिएको छ। निर्माण तथा डिजाइन कार्यमा चिनियाँ सरकारी आर्किटेक्ट र इन्जिनियरहरूको प्रत्यक्ष संलग्नता थियो।

## प्रयोजन 
अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्रको प्रयोग विभिन्न प्रयोजनमा हुँदै आएको छ

### **संसदीय प्रयोजन** 
२०६३ सालदेखि २०७४ सालसम्म नेपालको संसद तथा संविधान सभाको बैठक यहीं बसेको थियो।

### **राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन** 
राष्ट्रिय स्तरका नीति-निर्माण बैठकहरू, मन्त्रालयगत गोष्ठी, र अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनहरू यहीं आयोजना हुने गरेका छन्।

### **सांस्कृतिक तथा सामाजिक कार्यक्रम** 
केही ठूला प्रदर्शनी, सांस्कृतिक कार्यक्रम, र शैक्षिक सेमिनारहरू पनि यस भवनमै सम्पन्न हुने गरेका छन्।

### **आपतकालीन प्रयोग** 
कहिलेकाहीँ ठूलो संकट वा राजनीतिक घटनाक्रममा, यो भवनलाई अस्थायी प्रशासनिक केन्द्रका रूपमा प्रयोग गरिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य कडीहरू
* आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:नेपालका सभास्थल
श्रेणी:नेपाल-चीन सम्बन्ध
श्रेणी:काठमाडौँका भवन र संरचनाहरू
राष्ट्रिय सभागृह

**राष्ट्रिय सभागृह** नेपालको एक प्रमुख सभास्थल हो। यो काठमाडौँको प्रदर्शनीमार्गमा अवस्थित छ।

## सन्दर्भ सामग्री
कमलमणि दीक्षित

वाग्मती अञ्चल अन्तर्गत काठमाडौं गैरीधारामा जन्मिएका कमलमणि आचार्य दीक्षितको विधिपूर्वक राखिएको नाउँ मुकुन्दराज हो । साहित्यिक क्षेत्रमा चाहिै उनी कमल दीक्षित नामले बढी परिचित छन् । नेपाली भाषाका निबन्ध लेखक तथा मदन पुरस्कार पुस्तकालयका संस्थापक दीक्षितले बनारस हिन्दू विश्वविद्यालयबाट  स्नातकोपाधि प्राप्त गरेका छन् । उनका प्रकाशित पुस्तकहरू यसप्रकार छन्  :
:# यस्तो पनि (२०१३)
:# कालो अक्षर (२०१७)
:# पर्खँदै बित्ला कि (२०२६)
:# कागतीको सिरप (२०२६)
:# भन्ने कुरा (भूमिका सङ्कलन २०३१)
:# बुकी सुन (खोजमूलक निबन्ध २०३७)
:# उखान मिलेन (खोजमूलक निबन्ध २०३७) ।
दीक्षितका उपर्युक्त बाहेक अरू दुर्इ दर्जनभन्दा बढी कृतिहरू प्रकाशित भएका देखिन्छन् । नेपाली भाषा भनेपछि हुरुक् हुने दीक्षित नेपाली भाषाभक्त व्यक्तित्वका रूपमा प्रतिष्ठापित छन् ।
 
## सन्दर्भ सामग्री
## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
http://www.madanpuraskar.org

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:सन् १९२९ मा जन्म
टन

**टन** पिण्डको एउटा मेट्रिक एकाई हो जो कि १००० किलोग्राम बराबरसँग हुने गर्दछ।यो साधारण रुपमा संयुक्त राज्य अमेरिकामा एक मेट्रिक टनका रूपमा चिनिने गरिन्छ। यो लगभग २,२०४.६ पाउण्ड, १.१०२ वा संक्षिप्त रुपमा टन (यु.एस.) वा लगभग ०.९८४ लामो टन (यु.के.) सँग बराबर रहेको छ। आधिकारिक SI एकाइ मेगा ग्राम (संकेत: एम जी), समान द्रव्यमानलाई व्यक्त गर्ने सामान्य तरीका हो।
## प्रतीक र संक्षिप्त नाम
टनका लागि BIPM संकेत 't' रहेको, जसलाई सन् १८७९ मा एकाइका रूपमा अपनाइएको थियो। यसको उपयोग संयुक्त राज्य अमेरिकामा मेट्रिक टनका लागि पनि आधिकारिक रहेको छ, संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रिय मानक र प्राविधिक संस्थान (NIST) द्वारा अपनाइएका हो । यो एउटा संकेत हो, एउटा संक्षिप्त नाम होइन, एउटा समय अवधि पछी नै हुनुपर्दछ। ठुला अक्षर र ऋण पत्रको उपयोग महत्वपूर्ण रहेका छन्, अन्य पत्र संयोजनहरुको उपयोगको अनुमति भन्ने रहेको छैन् र यसले अस्पष्टता पैदा हुने गर्दछ। उदाहरणका लागि, 'T', 'MT', 'mT', 'Mt', 'mt' क्रमशः tesla, megatesla, millitesla, megatonne, one teragram अनि millitonne (एक किलोग्राम) का लागि SI संकेतहरु हुन्। यदि टीएनटी ऊर्जाको समकक्ष एकाइहरुलाई वर्णन गर्दछ, भने टीएनटीको एक मेगाटोन लगभग ४.१८४ पेटाजुल्सका बराबर हुने गर्दछ।
## उत्पत्ति र हिज्जे
अङ्ग्रेजीमा, टन स्थापित हिज्जे हो। यो साधारण रुपमा टनका रूपमा नै उच्चारण गरिने गरिन्छ, तर हिज्जेमा आएको अन्तिम "ई" लाई पनि उच्चारण गर्न सकिन्छ, अर्थात "ट्यूनी"। अस्ट्रेलियामा, यो पनि यसको उच्चारण टन नै हुन्छ। संयुक्त राज्य अमेरिकामा, मेट्रिक टन एनआईएसटी द्वारा उपयोग र सिफारिश गरिने यस एकाइको नाम हो; एक टनको अयोग्य उल्लेख लगभग जहिले नि २००० पाउण्ड (९०७ किलोग्राम) को सानो टनलाई सन्दर्भित गर्दछ अनि भाषण वा लेखनमा टनको उपयोग शायद नै कहिले गरिन्छ। क्यानाडाको उपयोगमा दुईटा शर्तहरु स्वीकार्य रहेका छन्। यू.के. मा मेट्रिक पप्रयोग गर्नु पुर्व, अधिकांश उद्देश्यहरुका लागि उपयोग गरिने एकाइ इम्पेरियल टन २२४० पाउण्ड एभोएर्डुपोइस वा २० सय वजन (साधारण रुपमा अमेरिकामा लामो टनका रूपमा सन्दर्भित) रहेको थियो, लगभग १०१६ किलोग्राम बराबर, टनभन्दा लगभग १.६% फरक रहेको थियो। । यू.के. वेट्स एण्ड मेजर्स एक्ट, १९८५ लाई स्पष्ट रूपले व्यापार सहित केहि इम्पेरियल एकाइहरुका लागि उपयोगभन्दा बाहिर राखिएको थियो, जबसम्म कि बेचिएका वस्तु वा तौल गर्ने उपकरणलाई १ डिसेम्बर १९८० भन्दा पहिले नै तौल गरिएको वा प्रमाणित गरिएको थिएन्, त्यतिबेला पनि किनबेच यो कुराले नै अवगत गराउने' गरिन्थ्यो कि वस्तुको वजन इम्पेरियल एकाइहरुमा नापतौल गरिने गरिएको थियो। 

## रूपान्तरण
## व्युत्पन्न एकाइहरु
## वैकल्पिक उपयोग
### ऊर्जाका लागि प्रक्सीका रूपमा पिण्डको उपयोग
### बलको एकाई
## यो पनि हेर्नुहोस्
* मिटर–टन–एकाइहरुको अर्को प्रणाली
* परिमाणहरुका क्रम (पिण्ड)
* टन
** टनेज
** टन (आयतन)

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*एनआइएसटी स्पेशल पब्लिकेशन ८११, *इन्टरनेशनल सिस्टम अफ यूनिट्सका उपयोगका लागि गाइड (एसआइ)*
विशेष अदालत

**विशेष अदालत** नेपालमा २०५९सालमा स्थापना गरिको हो। खास किसिमका मुद्दाहरूको कारवाही र किनारा छिटो, छरितो तथा प्रभावकारी ढङ्गले गराउन विशेष अदालतको गठन, अधिकार र कार्यविधिका सम्बन्धमा समयानुकूल कानुनी व्यवस्था गर्न विशेष अदालतको स्थापना गरिएको हो।

श्रेणी:नेपालको कानुन
श्रेणी:अदालतहरू
विश्व क्षयरोग दिवस

**विश्व क्षयरोग दिवस** प्रत्येक वर्ष मार्च महिनाको २४ तारिखका दिन मनाइने अन्तर्राष्ट्रिय दिवस हो। क्षयरोग को किटाणु (Mycobacterium tuberculosis) पत्ता लागेको घोषणा गरिएको दिन मार्च २४, को सम्झना स्वरुप यो दिन छानिएको हो ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:दिवसहरू
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय दिवसहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घका दिवसहरू
मानसरोवर

**मानसरोवर ताल** (; ) चीनको तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रको न्गारी प्रदेशको बुराङ काउन्टीमा रहेको कैलाश पर्वत नजिकैको उच्च उचाइमा रहेको ताजा पानीको ताल हो। यो चीन, भारत र नेपाल बीचको पश्चिमी त्रिसंयोग नजिकै ४,६०० मिटर (१५,१०० फिट) को उचाइमा अवस्थित छ। यो गङ्गाछु नदी हुँदै छेउछाउको राक्षसतालको नुनिलो पानीको तालमा बग्छ। सिन्धु, सतलज, ब्रह्मपुत्र र कर्णाली गरी चार नदीहरूको स्रोत यस क्षेत्रको वरपर अवस्थित छ।

यो ताल हिन्दु, बौद्ध, जैन र बोन धर्ममा पवित्र छ। भारत, चीन, नेपाल र यस क्षेत्रका अन्य देशका मानिसहरू यस क्षेत्रमा तीर्थयात्रा गर्छन्। तीर्थयात्रा मा सामान्यतया मानसरोवर ताल तर्फ पदयात्रा र नजिकैको कैलाश पर्वतको परिक्रमा शामिल छ। संस्कृत शब्द "**मानसरोवर**" दुई संस्कृत शब्दहरूको संयोजन हो, **मानस्**को अर्थ "मन" (सामान्यतया बुद्धि, धारणा, विवेक सहित सम्बन्धित मानसिक शक्तिहरूलाई जनाउँछ) र **सरोवर**को अर्थ "ताल वा ठुलो पोखरी" हो।

## भूगोल 
३२० वर्ग माइल (१२० वर्ग माइल) को सतह क्षेत्रफलमा फैलिएको मानसरोवर ताल तुलनात्मक रूपमा गोलाकार आकारको छ जसको परिधि ८८ किलोमिटर (५५ माइल) र अधिकतम गहिराइ १०० मिटर (३३० फिट) छ। मानसरोवर प्राकृतिक गङ्गाछु नदी हुँदै राक्षसतालको नुनिलो पानीको समावृत जलसंभर तालमा बग्छ। यस क्षेत्रबाट निस्कने प्रमुख नदीहरूमा ब्रह्मपुत्र, सिन्धु, सतलज र गङ्गाको सहायक नदी कर्णाली समावेश छन्।

अप्रिल देखि जुन महिनामा दिनको तापक्रम ५ डिग्री सेल्सियस (४१ डिग्री फारेनहाइट) भन्दा बढी र रातको समयको तापक्रम ० डिग्री सेल्सियस (३२ डिग्री फारेनहाइट) नजिक हुने मौसममा मौसम निकै सुख्खा हुन्छ। अक्टोबरमा तापक्रम घट्न थाल्छ र जनवरी सबैभन्दा चिसो हुन्छ। जाडोमा दिनको तापक्रम शून्यभन्दा कम हुन्छ र रातहरू चिसो हुन्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:तिब्बतका तालहरू
श्रेणी:पवित्र तालहरू
श्रेणी:हिन्दु मन्दिरहरू
हिउँ

हिउँ बादलबाट बर्सिएको वा खसेको बरफको गुच्छा हो । बादलबाट हिउँ वर्षा हुने वा खस्ने कार्यलाईहिमपात भनिन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पानीका रूपहरू
राक्षसताल

**राक्षस ताल**(; विली भाषा: *lag-ngar mtsho*; चिनिया: 拉昂错, Pinyin: ''Lā'áng Cuò''; संस्कृत: **राक्षस ताल**) तिब्बतको पश्चिमी भागमा मानसरोवर तथा कैलाश पर्वतको पश्चिममा अवस्थित ऐतिहासिक महत्त्वको ताल हो। राक्षस ताल सतलज नदीको उद्गमस्थान हो जुन नदी यो तालको उत्तर-पश्चिमी कुनाबाट निस्कन्छ। मानसरोवरको नजीकै रहेर पनि धार्मिक आश्थाले यहाँ पुग्ने पर्यटक निकै कम हुन्छन। संस्कृतमा राक्षसको तालको अर्थ दिनेगरी नामाकरण गरिएको यस ताललाई हिन्दू धर्मग्रन्थहरूमा वर्णित दश टाउका भएको लंकाको राजा रावणले महादेवको घोर तपस्या गरेको स्थानको रूपमा लिने गरिन्छ। बौद्ध धर्ममा भने गोलाकार मानसरोवर र अर्धचन्द्राकार राक्षसताललाई क्रमश: उज्यालो र अँध्यारो पक्ष मानिन्छ।  सफा पानी पाइने मानसरोवरको नजीकै रहेर पनि यसमा नुनिलो पानी पाइने हुनाले यो तालमा कुनैपनि जलचर प्राणी तथा वनस्पती पाइदैन त्यसैले स्थानीय वासिन्दाहरू यसलाई विषालु पानीको ताल मान्ने गर्छन। 
## इतिहास 
हिन्दूशास्त्रहरूका अनुसार, यो  ताल  रावणद्वारा बनाइएको थियो। महाशक्ति जुटाउनका निम्ति भगवान शिवलाई रिझाउन सफल भएको थियो।

श्रेणी:तिब्बतका तालहरू
डोलेश्वर महादेव

**डोलेश्वर महादेव** भक्तपुर सहरबाट दक्षिण-पूर्वी कुनोमा अवस्थित सिपाडोल गाउँमा रहेको महादेव मन्दिर हो । यसलाई केदारनाथको शिर पनि भनिन्छ ।

काठमाडौंबाट सूर्यविनायक गणेशमन्दिरतिर लाग्ने मोड भक्तपुरको पहिले ट्रलिबस रोकिने ठाउँसम्म पुगेर त्यहीँबाट सिपाडोल जान बस समाएर सूर्यविनायक गणेशमन्दिरको बायाँतिरबाट पन्ध्र मिनेट जत्तिकै बिमला नाम गरेको खोलावारी सिपाडोल बसपार्क पुगिन्छ। त्यहाँबाट पूर्वतर्फको कच्ची सडक हुँदै पैदल तल ओर्लेर बिमला खोलामाथिको पुल तरेर उकालो लगभग आधा घन्टा हिँडेपछि डोलेश्वर मन्दिर भेटिन्छ। 

डोलेश्वर महादेव विशाल कालो पत्थरको शिवलिङ्ग साढेंको टाउको -शिर) झैँ माथि उठेर दायाँतर्फ कोल्टो परेर ढल्केको छ र चाँदीको नागले बेष्ठित भएर रहेको अति सुन्दर देखिन्छ। सुन्दर शिवलिङ्गको बायाँतर्फ त्रिशूल, डमरू र पित्तलको बञ्चरो गाडिएको छ। मन्दिरको पश्चिम मूलद्वारको दुवैतिर ठूला कलश राखिएका छन्। मन्दिरको चारैतिर ३-४ का द्वारहरू रहेका छन् र उत्तरतर्फको द्वार अगाडि जल बगिरहने हुनाले सधैँ बन्द रहने गरेको छ। ९० सालको भूकम्पमा तीन तल्ले झिँगटीको छाना भएको मन्दिर भत्किएपछि सोही ठाउँमा गुम्बज आकारको छाना भएको भुइँतले मन्दिर बनेको हो जसको शीर्ष भागमा पित्तलको गजुर र पहेँलो कपडाको पताका फहराई रहेको देख्न सकिन्छ। मन्दिरको छाना वरिपरिको पहेँलो चँदुवाको तल हरियो रङको फेर -बोर्डर) रहेको छ। मन्दिरको छानाको चार कुनामा त्रिशूल रहेका छन् भने मन्दिरको दायाँ ठूलो घन्टा र बायाँपट्ट िसानो घन्टा रहेका छन्। मन्दिरको दाहिनेतर्फ अर्थात् दक्षिणतर्फ एकसय बीस -१२०) धार्नीको पत्थरको त्रिशूल गाडिएको छ जसमा ८४९ नेपाल संवत् कुँदिएको छ। मन्दिरको पश्चिमतर्फको मूलद्वारको अगाडिको प्राङ्गणमा शिलाको बसाहा -नन्दी)को मूर्ति स्थापित छ। मन्दिरको दक्षिणपूर्व कुनो अर्थात् शिलाको त्रिशूल अगाडि दीप प्रज्ज्वलनका लागि वरिपरि दियोको स्थान रहेको छ भने रङ्गीचङ्गी टायल लगाइएको बिमलादेवीको सानो चिटिक्क परेको मन्दिर छ।

मूल मन्दिरको दक्षिण पश्चिम कुनोमा रहेको अर्को सानो मन्दिरमा पहिले नारायणको मूर्ति रहेकोमा २०३४ सालमा चोरी भएपछि हाल शिवलिङ्ग स्थापना गरिएको छ। मन्दिरको बायाँ अर्थात् उत्तरतर्फ अविरल जल प्रवाह भइरहने ढुङ्गेधारा छ भने दायाँतर्फ भजन कीर्तनका लागि पक्की सत्तल र अग्निकुण्ड छ। मूल पुजारी जङ्गम थरका मानिसहरूले सम्भवतः मल्ल राजाहरूको पालादेखिनै पूजाआजा गर्दै आएको बताइन्छ। अरू ढोका विशेष दिनमा मात्रै खोलिन्छ भने पश्चिमको मूलढोका सधैँ खोलिन्छ। मूल ढोकाको रूपमा प्रयोग भए पनि चारै ढोकाको चौकोसको आकार भने अलगभग एकैनासको छ। वर्षको ३ पटक वैशाख/जेठमा पर्ने अक्षय तृतीया, केदारनाथको शिर घोषणाको वाषिर्कोत्सव भदौ ६ गते र शिवरात्रीको दिनमा सर्वसाधारण भक्तजन आफँैले मन्दिरभित्र शिवलिङ्ग छोएरै पूजा र ढोग दर्शन गर्न पाउने चलन छ। अरू बेला भक्तहरूको फूलमाला पूजा सामान र भेटी आदि पुजारीहरूद्वारा मात्र चढाउने व्यवस्था छ ।

## चित्र दिर्घा

File:Doleshwor Mahadev Temple 01.jpg
File:Doleshwor Mahadev Temple 02.jpg
File:Doleshwor Mahadev Temple 03.jpg
File:Doleshwor Mahadev Temple 04.jpg
File:Doleshwor Mahadev Temple 05.jpg
File:Doleshwor Mahadev Temple 06.jpg
File:Doleshwor Mahadev Temple 07.jpg
File:Doleshwor mahadev00 37 21 135000.jpeg

## बाहिरी लिङ्कहरू
*http://www.gorkhapatra.org.np/mag/madhuparka.detail.php?article_id=1562&cat_id=49 :केदारनाथको 'शिर' डोलेश्वर महादेव- धुरव थापा
*http://aajtak.intoday.in/videosection.php/videos/karyakramsubsec/29718/1/2-आज तक

## यी पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:देवताहरू
श्रेणी:शिव मन्दिर
श्रेणी:भक्तपुर जिल्लाका मन्दिरहरू
कङ्केश्वरी

**कंकेश्वरी** काठमाडौंमा रहेको विष्णुमति नदीको किनारमा अवस्थित एक शक्तिपीठ हो। नेपाल वंशावलीको अनुसार कलिगत सम्वत् ३८२५ मा काठमाडौँ नगर निर्माण गर्दा राजा गुणकामदेवले देशरक्षार्थ नगरको चारैतिर लुमडी अजिमा, कङ अजिमा, म्हेपी अजिमा, मैती अजिमा, तकती अजिमा, ङेतमरु अजिमा, बछला अजिमा, लुती अजिमा स्थापना गरेर खटजात्रा चलाएका हुन्।

## इतिहास
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:शक्तिपीठ
श्रेणी:काठमाडौँ जिल्लाका मन्दिरहरू
कारगिल

**कारगिल** वा **कार्गिल** विवादित कश्मीर क्षेत्रको भारतीय प्रशासित लद्दाख एउटा सहर हो। यो कारगिल जिल्ला मुख्यालय पनि हो। यो लेह पछिको लद्दाखको दोस्रो ठुलो सहर हो। कारगिल जम्मु कश्मीरको श्रीनगरबाट २०४ किलोमिटर (१२७ माइल) पूर्वमा र लेहबाट २३४ किलोमिटर (१४५ माइल) पश्चिममा अवस्थित छ। यो वाखा रोङ नदीसँगको सङ्गम नजिकै सुरु नदीको किनारमा छ, जुन लेहको लागि सबैभन्दा पहुँचयोग्य मार्ग प्रदान गर्दछ।

## भूगोल 
कारगिलको औसत उचाइ २,६७६ मिटर (८,७८० फिट) छ, र यो सुरु नदी (सिन्धु) को किनारमा अवस्थित छ। कारगिल सहर श्रीनगरबाट २०५ किलोमिटर (१२७ माइल) टाढा अवस्थित छ, जुन नियन्त्रण रेखा पारी गिलगिट-बाल्टिस्तानतिर फर्किएको छ। हिमालयका अन्य क्षेत्रहरू जस्तै, कारगिलमा पनि समशीतोष्ण हावापानी छ। गर्मी ऋतु तातो र रातहरू चिसो हुन्छन्, जबकि जाडो ऋतु लामो र चिसो हुन्छ जसको तापक्रम प्रायः −२०°सेल्सियस (−४°फरेनहाइट) भन्दा तल झर्छ।

## जनसाङ्ख्यिकी 
कारगिल सहरको कुल जनसङ्ख्या सन् १९६१ मा १,६८१ व्यक्तिबाट झण्डै दश गुणा बढेर सन् २०११ मा १६,३३८ पुग्यो। सहरीकरणको स्तर ३.७% बाट ११.६% सम्म बढेको छ। सोही अवधिमा सम्पूर्ण कारगिल जिल्लाको जनसङ्ख्या ४५,०६४ बाट तीन गुणा बढेर १,४०,८०२ पुगेको थियो। भारतको जनगणना २०११ अनुसार, सहरको जनसङ्ख्या १६,३३८ छ, जसमध्ये १०,०८२ पुरुष र ६,२५६ महिला छन्। ०-६ वर्षका बालबालिकाको जनसङ्ख्या १,५६९ छ जुन कुल जनसङ्ख्याको ९.६% हो। लिङ्ग अनुपात ८८९ को तुलनामा लगभग ६२१ छ जुन पहिलेको जम्मु र कश्मीर राज्यको औसत हो। सहरको साक्षरता दर ७५.५३% छ, जसमध्ये ८५.५७% पुरुष र ५९.३५% महिला साक्षर छन्। 

### धर्म 
कारगिल सहरमा इस्लाम सबैभन्दा ठुलो धर्म हो, जसलाई ९२ प्रतिशतभन्दा बढी मानिसहरूले पछ्याउँछन्। बुद्ध धर्म ७.८ प्रतिशत अनुयायीहरूको साथ दोस्रो ठुलो धर्म हो। अन्य ०.००३% जनसङ्ख्या क्रमशः सिख धर्मको अनुयायी हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कारगिल
श्रेणी:लद्दाखको भूगोल
परिमेय सङ्ख्या

यदि कुनै वास्तविक सङ्ख्यालाई दुइ पूर्ण सङ्ख्याहरूका अनुपातका रूपमा व्यक्त गर्न सकिन्छ त त्यसलाई **परिमेय सङ्ख्या** (Rational number) भन्दछन्। अर्थात कुनै सङ्ख्या \frac{a}{b}, जहाँ a र b दुइटै पूर्ण सङ्ख्याहरू छन् र जहाँ b \ne 0, एक परिमेय सङ्ख्या छ। १, २.५, ३/५, ०.७ आदि परिमेय सङ्ख्याहरूका केही उदाहरण छन्। 

परिमेय सङ्ख्यादेखि सम्बन्धित प्रमेय-
यदि x एक परिमेय सङ्ख्या हो जसको दशमलवीय विस्तार सान्त (terminating) छ। तब xलाई p बटा qका रूपमा लेख्न सकिन्छ, जहाँ p तथा q असहभाज्य सङ्ख्याहरू छन् तथा qको अविभाज्य गुणन खंड २-घात-n गुणे ५-घात-mका रूपमा छ जहाँ n र m गैर-ऋणात्मक पूर्णांक छन्।

जो वास्तविक सङ्ख्याहरू परिमेय हुँदैनं, तिनलाई **अपरिमेय सङ्ख्या** (Irrational number) भन्दछन्; जस्तै √२, पाई, **e** (प्राकृतिक लघुगणकको आधार), ८को घनमूल आदि।

श्रेणी:सङ्ख्या सिद्धान्त
श्रेणी:गणित
कार्टुन

**कार्टून** बहु आयामिक सचित्र दृष्यकलाको एक रूप हो।हो एनिमेसन एक प्रकारको दृश्य कला हो जुन अवास्तविक، वा अर्ध-यथार्थवादी शैलीमा छवि, व्यंग्य, कार्टुन चित्रणको श्रृंखलामा आधारित व्यंग्य, कार्टुन चित्रणको लागि छविहरूको श्रृंखला, चित्रण गर्दछ पहिलो अर्थमा कार्टुन बनाउने व्यक्तिलाई कार्टुनिस्ट भनिन्छ, र दोस्रो अर्थमा उसलाई सामान्यतया एनिमेटर भनिन्छ र उनी असामान्य रूपमा हिँडिरहेकी छिन्.

## बाहरी कड़ियाँ
श्रेणी:कला

श्रेणी:कार्टुनिङ
श्रेणी:चलचित्र र भिडियो शब्दावली
श्रेणी:Visual arts genres
श्रेणी:चलचित्र विधाहरू
श्रेणी:विधा अनुसार कलाकारहरू
लाश

क्याडाभर एउटा मृत मानव शरीर हो जसको उपयोग मेडिकल विद्यार्थीहरु, चिकित्सकहरु र अन्य वैज्ञानिकहरुद्वारा शरीर रचना विज्ञानको अध्ययन गर्न, रोग स्थलहरुको पहिचान गर्ने, मृत्युको कारणहरुको निर्धारण गर्न र जीवित मनुष्यमा तन्तुलाई ठीक गर्नका लागि गर्ने गरिन्छ। मेडिकल स्कूलमा छात्र आफ्नो शिक्षाको एउटा अंशको रूपमा क्याडेभरको चीरफार र अध्ययन गर्छन्। क्याडेभर्सको अध्ययन गर्ने वाला अन्य मानिसमा पुरातत्वविद र कलाकार सहभागी छन्।

क्याडाभर शब्दको प्रयोग कानुनको अदालतमा एउटा मृत शरीरलाई सन्दर्भित गर्नलाई गर्ने गरिन्छ, साथै रिकभरी टीमद्वारा प्राकृतिक विपत्तिमा शवहरुको खोजी गर्ने गरिन्छ। यो शब्द ल्याटिन शब्द क्याडेरे ("लड्नु वा खस्नु") बाट आएको हो। 

## मानव क्षय
क्षयको विभिन्न चरणहरुको अवलोकनले यो निर्धारण गर्नमा सहयोग गर्दछ कि शरीर कति समय पहिले मृत भएको हो भनेर।

### क्षयको चरण
## इतिहास
क्याडभर्सको उपयोगको इतिहास यस्तो रहेको छ जो विवाद, वैज्ञानिक प्रगति र नयाँ-नयाँ खोज अनुसन्धानले भरिएको छ। यो सब कुराहरुको सुरुवात तेस्रो शताब्दीतिर प्राचीन ग्रीसमा च्याल्सीडोनको हेरोफिलस र सीओसका एरासिस्ट्रेटसको नाम गरेको दुईटा चिकित्सकका साथ सुरु भएको थियो। उनीहरुले एलेक्जेन्ड्रियामा क्याडेभर्सको चीरफार गर्दै अभ्यास गरेका थिए र शरीर रचना विज्ञान जान्न प्रयास गरेका थिए। यी दुई व्यक्तिको मृत्यु भएपछी शारीरिक विच्छेदनको लोकप्रियतामा कमी आएको थियो त्यसपछी यसको लागि प्रयोगहरु बिल्कुलै भएन । १२औं शताब्दीसम्म यस प्रयोगलाई पुनर्जीवित गरिएको थिएन र यो १७औं शताब्दीमा यस प्रक्रियामा लोकप्रिय आएको थियो र त्यसबेला देखि यसको उपयोग गर्न प्रारम्भ भएको थियो।

## कलामा
उमेरको माध्यमले शरीर रचना विज्ञानको अध्ययन र शिक्षण, मानव शवहरुका साथ काम गर्ने बेलामा स्केच र खोज-अनुसन्धानको विस्तृत चित्रको बिना सम्भव नहुने थियो। शरीरको अङ्गको स्थानहरुको कलात्मक चित्रणले शरीर रचनाको अध्ययन गर्न र मानव शरीरहरुले कसरी काम गर्छन् भने कुराहरुको सहायता गर्नमा एक महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दछ।

## विज्ञानमा महत्व
## चिकित्सा क्षेत्रमा महत्व
## विच्छेदनमा उपयोगका लागि संरक्षण
### तरल पदार्थका साथ उत्सर्जन
#### रसायन र उत्सर्जनमा भूमिका
#### पारम्परिक रूपले असन्तुलित क्याडाभर्सको उपयोग गरिनुको फाइदा र बेफाइदा
### प्लास्टिनेसन
#### प्लास्टरको उपयोग गरिनुको फाइदा र बेफाइदा
## शरीर छुट्टाउनु
## हत्याको शिकार बेचबिखन
श्रेणी:जीव विज्ञान
ला निना

**ला निना** युगल समुन्द्री-वायूमण्डलिय घटना हो जुन एल निनो-दक्षिणी कम्पनको प्रतिरुप हो ।

श्रेणी:जलवायू
लङ्का

**लंका** (हालको *श्रीलङ्का* , *लंकापुरी* **हिन्दु धर्म को ग्रन्थ** रामायणमा उल्लेख गरिएका पात्र राजा रावणको राज्य हो ।

यो टापु त्रिकुट पर्वत भनेर चिनिने तीन पर्वतहरू बीचको पठारमा अवस्थित थियो। रामायणको अनुसार, जब रावणले श्री हनुमान जी लाई दण्ड दिनको लागि उनको पुच्छरमा कपडा बाँधेर तेलमा भिँजाएर आगो लगाएका थिए। तब हनुमानले पुरै लंका मा आगो लगाएका थिए। यसको राजा रावणलाई रावणका भाइ विभीषणको सहयोगमा रामले मारेका थिए, पछि लंकाको राजाको पदमा विभीषणको राज्याभिषेक भयो। आजको श्रीलंका नै पौराणिक लंका मानिन्छ। पाण्डवको समयमा रावण को वंशजले नै लंकामा राज्य गरिरहेका थिए। महाभारतका अनुसार पाण्डव सहदेवले युधिष्ठिरको राजसूय यज्ञको लागि आफ्नो दक्षिणी सैन्य अभियानको क्रममा यस राज्यको भ्रमण गरेका थिए।
मन्दोदरी

**मन्दोदरी** हिन्दु महाकाव्य रामायणका अनुसार लङ्काका राजा रावणकी  रानी थिइन्। रामायणले उनलाई सुन्दर, धर्मी र न्यायप्रिय महिलाको रूपमा वर्णन गरेको छ। उनलाई पञ्चकन्या मध्ये एकको रूपमा सम्मान गरिन्छ, जसको नाम जप गर्दा पाप नाश हुने विश्वास गरिन्छ।

मन्दोदरी असुरहरूका राजा मयासुर र अप्सरा हेमाकी छोरी थिइन्। उनले रावणसँग विवाह गरेकी थिइन् र उनका मेघनाद, अहिरावण, अतिकाय र अक्षयकुमार गरि चार छोराहरू थिए। आफ्ना पतिको दोषहरू भए तापनि, मन्दोदरीले उनलाई माया गर्थिन् र सधैँ धर्मको मार्ग अपनाउन सल्लाह दिन्थीन्। उनले पटक-पटक रावणलाई सीतालाई रामकहाँ फिर्ता गर्न आग्रह गर्छन्, तर रावणले उनको सल्लाहलाई बेवास्ता गर्छन्। रामायणमा रावणप्रतिको उनको प्रेम र निष्ठाको प्रशंसा गरिएको छ।

रामायणको एक संस्करण अनुसार, हनुमानले उनलाई छल गरेर त्यो जादुमयी वाणको स्थान पत्ता लगाउन लगाएका थिए, जसको प्रयोग गरेर रामले रावणको वध गरेका थिए। रामायणका धेरै संस्करणहरूमा यो पनि उल्लेख गरिएको छ कि रावणको मृत्युपछि, रावणका भाइ विभीषण (जो रामको पक्षमा थिए) ले मन्दोदरीकै सल्लाहमा कार्यहरू गरेका थिए।

## जन्म र प्रारम्भिक जीवन 
रामायण को उत्तर काण्ड मा उल्लेख भए अनुसार मयासुरले स्वर्गको भ्रमण गरेका थिए, जहाँ देवताहरूले उनलाई अप्सरा हेमा प्रदान गरेका थिए। तिनीहरूका दुई छोराहरू मायावी र दुन्दुभी, र एक छोरी मन्दोदरी थिइन्। पछि, हेमा स्वर्ग फर्किएपछि मन्दोदरी र उनका दाजुभाइहरू बुबासँगै बसेका थिए।

मन्दोदरीको जन्मका सम्बन्धमा विभिन्न विवरणहरू पाइन्छन्। तेलुगु ग्रन्थ *उत्तर रामायण* अनुसार मयासुरको विवाह हेमासँग हुन्छ। तिनीहरूका दुई छोराहरू थिए, तर छोरीको इच्छाले तिनीहरूले भगवान शिवको तपस्या गर्न थाल्छन्। यसैबीच, मधुरा नामकी एक अप्सरा शिवको दर्शन गर्न कैलाश पर्वत पुग्छिन्। पार्वतीको अनुपस्थितिमा शिव र मधुराबीच सम्बन्ध कायम हुन्छ। पार्वती फर्किएपछि शिवको शरीरको खरानी मधुराको स्तनमा देखेपछि क्रुद्ध भई मधुरालाई बाह्र वर्षसम्म इनारमा भ्यागुता भएर बस्न सराप दिइन्छ। शिवले मधुरालाई बाह्र वर्षपछि उनी पुनः सुन्दरी बन्ने र एक पराक्रमी पुरुषसँग विवाह हुने सान्त्वना दिन्छन्। बाह्र वर्षपछि, मधुरा पुनः सुन्दरी भई इनारबाट ठूलो स्वरले रुन्छिन्। नजिकै तपस्या गरिरहेका मयासुर र हेमाले उनलाई भेट्टाउँछन् र मन्दोदरीको रूपमा धर्मपुत्री बनाउछन्। यस संस्करणमा, रावणका छोरा मेघनाद मन्दोदरीको शरीरमा रहेको शिवको अंशबाट जन्मिएको मानिन्छ।

'' को एक दृश्य: रावणले मन्दोदरीलाई आफ्नो राज्यमा लैजाँदै गरेको।]]

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
*
*

श्रेणी:रामायणमा राक्षसहरू
श्रेणी:हिन्दु पौराणिक कथामा महिला
अप्रिल फुल

**अप्रिल फुल** प्रत्येक वर्ष अप्रिल महिनाको १ तारिखको दिन विश्वका विभिन्न देशमा मनाइन्छ। नेपालीमा 'फुल'लाई "मूर्ख" भनिन्छ । मान्छेहरूलाई झुटो बोलेर, ख्याल ठट्टा गरेर मुर्ख बनाउने भएकोले यो दिनको नाम अप्रेल फुल रहन गएको हो । यो दिनमा सबैले एक अर्कालाई मुर्ख बनाएर रमाइलो गर्छन् ।

## सङ्क्षिप्त इतिहास 
पहिला पहिला अप्रिल १ लाई नै नयाँ वर्षको पहिलो दिन मानिन्थ्यो ! मानिसहरु जनवरी १ लाई होइन अप्रिल १ लाइ नै 'न्यु एअर इभ' मान्दथे । पछि केही बुज्रूकले आन्दोलन गरे र जनवरी लाई पहिलो महिना माने र ति पहिलाको जस्तै अप्रिल महिनालाई नै पहिलो महिना मान्नेहरूको नै ब्यङ्ग्य गर्न लागे र अप्रिल फुलको सुरूवात भयो ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:दिवसहरू
अशेष मल्ल

**अशेष मल्ल** (जन्म:वि.सं. २०११/१२/२१) उनी एक नाटककार हुन् । उन्को जन्म धनकुटामा भएको हो । उनको बाल्यकाल धनकुटामै बिते पनि नाटक प्रदशन गर्ने क्रममा मल्ल काठमाडौ आएका थिए । सर्वनाम नाट्य समूह सँग आवद्ध नेपाली साहित्य र रङ्गकर्मका साधक हुन् । उनलाई कुनै समय पञ्चायती व्यवस्थाको कलात्मक विरोधका लागि परिकल्पना गरिएको सडकनाटकका कल्पनाकार एवं प्रस्तोता भनेर चिनिन्छ। अशेष मल्ललाई नेपालमा सडकनाटकको जन्मदाता भनेर पनि चिनिन्छ।

## शिक्षा
उनले नेपाली विषयमा स्नातकोत्तर गरेका थिए ।

## जीवन
## वैवाहिक जीवन 
पाल्पाकी प्राध्यापक डाक्टर सावित्री मल्ल कक्षपतिसँग उनको प्रेम विवाह भएको हो । उनको एक छोरा र एक छोरी रहेका छन् । 

## कृतिहरू: 
## नाटक सङ्ग्रहहरू 
* तुवाँलोले ढाकेको बस्ती
* सडकदेखि सडकसम्म
* अनादिक्रम
* ब्ल्याक स्काई
* समकालीन नेपाली नाटक
## कविता सङ्ग्रहहरू 
* अज्ञात प्रदेशहरूमा
* निरन्तर निरन्तर
* एक्लो एकान्त
## बालकथा तथा बालनाटक सङ्ग्रहहरू 
* पानी जंगल र गाउँ
* जंगलमा एक दिन
* सानी र नानी
## जीवनीहरू 
* बाबाको आशीर्वाद
* दयावीरसिंह कंसाकार
* सुख–दुःखमा साई
‍‍

## सम्मान/पुरस्कार
* साझा पुरस्कार
* मोती पुरस्कार
* गोपीनाथ अर्याल पुरस्कार
* रूपक कला पुरस्कार
* मानश्री पुरस्कार
* मुस्या चुया पुरस्कार
* सृजनशील रंगमञ्च पुरस्कार
* वासु शशि सम्मान
* नवीन कला सम्मान
* छिमेकी सम्मान

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:व्यक्तित्व
श्रेणी:साहित्यकार
श्रेणी:साझा पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:साहित्यकार
श्रेणी:नाटककार
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:सन् १९५४ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:धनकुटा जिल्लाका मानिसहरू
मदन पुरस्कार गुठी

200px|right|thumb|मदन पुरस्कार गुठीको लोगो
मदन पुरस्कार गुठी एक नाफारहित सामाजिक गुठी हो। यसले मुख्यरूपमा नेपाली साहित्यकारहरूलाई मदन पुरस्कार तथा जगदम्बा पुरस्कारबाट विभुषित गर्ने कार्य गर्दछ।

### मदन पुरस्कार
***मूल लेख मदन पुरस्कार*** 

स्व. ज. मदनशमशेर राणाको स्मृतिमा रानी जगदम्बाबाट स्थापित **मदन पुरस्कार**को घोषणा २०१२ साल असोज १० गते भएको थियो। पुरस्कार प्रदान गर्ने पहिलो घोषणा २०१३ सालमा भएको हो भने यसको वितरण २०१४ सालदेखि सुरू भएको हो। गुठीको निर्णयअनुसार प्रारम्भमा पुरस्कारको रकम रू ४०००/- रहेकोमा स्वर्णवर्षको अवसरमा २०६१ सालदेखि यसको रकम २००,०००/- भएको छ। 

२०१३ सालमा पहिलोपटक “हाम्रो लोकसंस्कृति”का लागि सत्यमोहन जोशी, “जनरल भीमसेन थापा”का लागि चित्तरञ्जएन नेपाली तथा “अधिकविभव स्थिरविद्युत् उत्पादक” का लागि बलराम जोशीले मदन पुरस्कार प्राप्त गर्नुभएको थियो।२०३१ र २०३३ सालमा यो पुरस्कार कसैलाई प्रदान गरिएन।

### जगदम्बाश्री पुरस्कार
***मूल लेख जगदम्बाश्री पुरस्कार***

**जगदम्बाश्री पुरस्कार** रानी जगदम्बाको स्वर्गारोहणपछि निजको पुण्य स्मृतिमा गुठीले २०४५ सालमा स्थापना गरेको हो। रू. १००,०००/- राशिको पुरस्कार सोही सालबाट नै वितरण भएको हो र हाल यस पुरस्कारको रकम रू. २००,०००/- छ। २०४५ सालमा नारायणगोपाल गुरूवाचार्यले सर्वप्रथम यो पुरस्कार प्राप्त गर्नुभएको थियो।

मदन पुरस्कार एक वर्षभित्र नेपाली भाषामा निस्किएका उत्कृष्ट कृतिहरू मध्ये एक कृतिलाई प्रदान गरिने पुरस्कार हो भने जगदम्बा-श्री पुरस्कार नेपाली भाषा, संस्कृति, साहित्य लगायतका विविध क्षेत्रमा उल्लेखनीय योगदान पुर्या्उने व्यक्ति वा संस्थालाई प्रदान गरिने पुरस्कार हो। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गुठी
श्रेणी:मदन पुरस्कार
कैलास पर्वत

**कैलास पर्वत** (; ) चीनको तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रमा अवस्थित एक पर्वत हो। यो तिब्बती पठारको पश्चिमी भागमा, ट्रान्सिमालयको गंगडिसे पर्वतमा (जसलाई कैलाश दायरा पनि भनिन्छ) मा अवस्थित छ।  यस हिमालको उचाइ ६,७१४ मिटर (२२,०२८ फीट) छ। कैलास पर्वत तिब्बती पठारको पश्चिमी भागमा, पारहिमालयको कैलास पर्वतमालामा अवस्थित छ। कैलास पर्वत चीन, भारत र नेपालको सिमानाको पश्चिमी त्रिभुजको उत्तरमा १०० किलोमिटर (६२ माइल) भन्दा कम छ। 

कैलास पर्वत मानसरोवर ताल र राक्षस तालको नजिक अवस्थित छ। चारवटा प्रमुख एसियाली नदीहरूको स्रोत यस पहाड र दुई तालको नजिकै अवस्थित छ। यी नदीहरू सिन्धु, सतलज, ब्रह्मपुत्र र कर्णाली नदी हुन्। कैलास पर्वतलाई हिन्दु, बौद्ध, जैन र बोन गरी चार धर्ममा पवित्र पर्वत मानिन्छ। भारत, तिब्बत, नेपाल र अन्य विभिन्न राष्ट्रहरूबाट आउने तीर्थयात्रीहरूको निरन्तर आगमन पर्वतको पूजा गर्नको लागि यात्रामा निस्कन्छ।

## नामकरण 
पहाडलाई संस्कृतमा "कैलास" वा "कैलाश" भनिन्छ। यो नाम "केलास" शब्दबाट पनि आएको हुन सक्छ, जसको अर्थ "मणिभ" हो।

## धार्मिक महत्व 
### हिन्दु धर्म 
हिन्दु धर्ममा, यस पर्वतलाई परम्परागत रूपमा शिवको वासस्थानको रूपमा मान्यता दिइएको छ, जसले त्यहाँ आफ्नो पत्नी देवी पार्वती र उनीहरूका छोराछोरी, गणेश र कात्तिकेयसँग बसोबास गरेका थिए। रामायणको उत्तरकाण्ड खण्डमा, यो भनिएको छ कि रावणले भगवान शिवको बदलाको रूपमा कैलास पर्वतलाई उखेल्ने प्रयास गरेको थियो, जसले बारीमा आफ्नो दाहिने खुट्टाकोऔँला पहाडमा थिचेर रावणलाई बीचमा फसाएको थियो। भगवान शिवको यो संस्करणलाई रावणनुग्रह पनि भनिन्छ, वा कैलास पर्वतमा विराजमान हुँदा रावणलाई अनुग्रहित रूप पनि भनिन्छ।

हिमालको विष्णु पुराणमा एउटा वर्णनमा भनिएको छ कि यसको चार मुख क्रिस्टल, माणिक, सुन र ल्यापिस लाजुलीले बनेको छ। यो संसारको स्तम्भ हो र कमलको प्रतीक छ वटा पर्वत शृङ्खलाको मुटुमा अवस्थित छ। विष्णु पुराणले भगवान शिवलाई कमलको स्थितिमा बसेको, पहाडको सिमाना भित्र गहिरो ध्यानमा व्यस्त र अनन्त आनन्दको अवस्थामा पूर्ण रूपमा डुबेको बारेमा कुरा गरेको छ।

### बुद्ध धर्म 
बौद्ध धर्ममा, कैलाशले संसारको पिताको प्रतिनिधित्व गर्दछ र मानसरोवर ताल माताको प्रतीक हो। बौद्ध ग्रन्थ अनुसार कैलाश पर्वतलाई पौराणिक मेरु पर्वत भनेर चिनिन्छ। 

## तीर्थयात्रा 
पहाडमा पुग्ने बाटोमा राम्ररी निर्माण गरिएका मन्दिर, मन्दिर वा आराम सुविधा नभएकाले यात्रा भनिने यो तीर्थयात्रा फरक छ। कैलास पर्वतको तीर्थयात्राको इतिहास मानसरोवर तालको तीर्थयात्राको इतिहाससँग नजिकको सम्बन्ध छ।

पवित्र स्थलको परिक्रमा गर्नको लागि संस्कृत शब्द 'परिक्रमा' हो, र सोही कार्यको लागि तिब्बती शब्द 'कोरा' हो। दुबै शब्दहरू कैलास पर्वतको परिक्रमा गर्ने कार्यको वर्णन गर्न व्यापक रूपमा प्रयोग गरिन्छ। धेरै धर्मका तीर्थयात्रीहरूले कैलास पर्वतको परिक्रमा/कोरा पैदल यात्रा गर्नु आध्यात्मिक रूपमा लाभदायक अभ्यास हो जसले पुण्यपूर्ण कर्मको सङ्कलन, आफ्नो चेतनाबाट पापहरूको शुद्धीकरण, र सौभाग्य जस्ता विभिन्न सकारात्मक प्रभावहरू ल्याउन सक्छ भन्ने विश्वास गर्छन्। हिन्दु, बौद्ध र जैनहरूले घडीको दिशामा परिक्रमा गर्छन्, जबकि बोनपोसले घडीको विपरीत दिशामा पहाडको परिक्रमा गर्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:तिब्बतका हिमालहरू
जेस्सिका विच

**जेस्सिका विच** (जन्म १४ जुलाई १९९०, क्रोनाच) जर्मनीको महिला राष्ट्रिय टिमकि स्ट्राइकर हुन।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:महिला फुटबल खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९९० मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
किसमिस

### परिभाषा 
विशेषतः भित्र गेडा नहुने जातको पाकेर सुकेको वा पाकेपछि टिपेर सुकाइएको फललाई किसमिस भनिन्छ ।  (यसलाई छुट्टै राख्नुभन्दा अङ्गुर शीर्षकमा राख्नु उपयुक्त हुन्छ, त्यसैले थप जानकारी यहाँ दिन सकिएन)

**किसमिस** अङ्गुरलाई सुकाएर बनाइने खाद्यपदार्थ हो। अङ्गुरको रङअनुसार किसमिस पनि विभिन्न रङका हुन्छन् ।

## तस्विर सङ्ग्रह

Sunmaid-Raisin-Pile.jpg
Raisins 01.jpg
Raisins on board.jpg
Raisins.jpg
Golden Jumbo Raisins comparison.jpg
Raisins on wood cutting board.jpg
Raisins sec Sun - 3.jpg

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
*खुर्सानी
*नुन
*जीरा
*दाख
*हिङ
*केशर

## बाहिरी कडिहरू
श्रेणी:खाद्यपदार्थहरू
सिड्नी लेरक्स

** सिड्नी रे लेरक्स** (जन्म ७ मे १९९०, सरी, ब्रिटिस कोलम्बिया) अमेरिकन राष्ट्रिय महिला फुटबल टिमकी फुटबल खेलाडी हुन।

श्रेणी:महिला फुटबल खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९९० मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
लरेन चेने

**लरेन निकोल चेने** (जन्म ३० सेप्टेम्बर १९८७, इण्डियानापोलिस, इण्डियाना) अमेरिकन राष्ट्रिय महिला फुटबल टिमकी फुटबल खेलाडी हुन। हाल उनी बोस्टन ब्रेकर्सको लागि अग्रपंक्तिमा खेल्ने गर्छिन।

 बिरुद्ध खेल्दै।]]

श्रेणी:फुटबल खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म
मस्जिद

**मस्जिद** मुसलमान समुदायका मानिसहरूले भगवानको प्रार्थना गर्ने भवन हो।

श्रेणी:कला
सुल्तान अहमद मस्जिद

thumb|सुल्तान अहमद मस्जिद
**सुल्तान अहमद मस्जिद** इस्तानबुलमा स्थित एक मस्जिद हो।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:मस्जिद
सेतो मच्छिन्द्रनाथको रथयात्रा

**सेतो मच्छिन्द्रनाथको रथयात्रा** वर्षा र सहकालका देवता मानिने आर्याअवलोकितेश्वरको मुर्तिको रथयात्रा गरी मनाइने जात्रा हो । काठमाडौँ उपत्यकाका बृद्धबृद्धालाई दर्शन गराउन रथलाई नगर परिक्रमा गराउने चलन छ । करुणामय र आर्याअवलोकितेश्वरको नामबाट पनि चिनिने सेतो मच्छिन्द्रनाथलाई जनबहालबाट नगरपरिक्रमा गराई जमलमा बनाइएको रथमा प्रतिस्थापन गराइएपछि नगर परिक्रमा गर्ने प्रचलन छ । अन्तिम दिन लगनटोलस्थित मच्छिन्द्रनाथकी आमालाई तीन पटक परिक्रमा गराएपछि रथयात्रा सम्पन्न हुन्छ ।
## कथा
किम्बदन्ती अनुसार परापूर्व कालमा जमल क्षेत्रको खेतमा एक जना ज्यापुले खेत खन्दा सेतो मच्छिन्द्रनाथको मूर्ति फेला पारेका थिए। उक्त मूर्तिलाई घर लगी धानको भकारीभित्र लुकाइराख्दा त्यस भकारीबाट जति धान झिक्दा पनि नसकिएपछि मूर्तिलाई अन्नदाता ठहर्‍याई जनबहालमा स्थापना गरिएको किम्वदन्ती छ । सोही परम्परा अनुसार हालपनि मूर्ती फेला परेकै स्थान जमलमै रथ बनाउने चलन छ । उपत्यकामा जमल र बनेपा, नालाको सेतो, ललितपुरको बुङमति र चोभारको रातोसहित चार वटा मच्छिन्द्रनाथ छन्। धार्मिक सहिष्णुताको प्रतिक सेतो मच्छिन्द्रनाथलाई शैव सम्प्रदायले शिव, शाक्त सम्प्रदायले शक्ति र बौद्धमहायन तथा बज्रयान सम्प्रदायले आर्यअवलोकितेश्वरका रूपमा पूज्ने परम्परा छ। 

## यो पनि हेर्नुहोस्
*रातो मच्छिन्द्रनाथको रथयात्रा
*रातो मच्छिन्द्रनाथ
*मच्छिन्द्रनाथ
*मच्छिन्द्रनाथ रथ जात्रा(दोलखा)
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:पर्व
श्रेणी:नेपालका बौद्ध चाडपर्वहरू
राम प्रसाद 'बिस्मिल'

'''राम प्रसाद 'बिस्मिल'** (जन्म: ११ जून १८९७  फाँसी: १९ डिसेम्बर १९२७ ) भारतका महान क्रान्तिकारी तथा अग्रणी स्वतन्त्रता सेनानी मात्र हैनन्, अपितु उच्च कोटिका कवि, शायर, अनुवादक, बहुभाषाभाषी, इतिहासकार तथा साहित्यकार पनि थिए जसले भारतको स्वतन्त्रताको लागि आफ्नो प्राणको आहुति दिए । शुक्रवार ज्येष्ठ शुक्ल एकादशी विक्रमी संवत् १९५४को उत्तर प्रदेशको ऐतिहासिक नगर शाहजहाँपुरमा जन्मेका राम प्रसादलाई ३० वर्षको उमेरमा सोमवार पौष कृष्ण एकादशी विक्रमी संवत् १९८४को बेरहम ब्रिटिश सरकारले गोरखपुर जेलमा फाँसी दियो। **बिस्मिल** उनको उर्दू तखल्लुस (उपनाम) थियो जसको हिन्दीमा अर्थ हुन्छ आत्मिक रूपले आहत। बिस्मिलको अतिरिक्त उनी **राम** र **अज्ञात**को नामले पनि लेख तथा कविताहरू लेख्थे। उनले सन् १९१६मा १९ वर्षको आयुमा क्रान्तिकारी मार्गमा कदम रक्खा र ३० वर्षको आयुमा फाँसी चढ गये। ग्यारह वर्षको क्रान्तिकारी जीवनमा उनले धेरै पुस्तकहरू लिखीं जस मध्ये ग्यारह उनको जीवन कालमा प्रकाशित पनि भयो। ब्रिटिश सरकारले उन सबै पुस्तकहरू लाई जफत गर्यो।
## बाउ बाजे
राम प्रसाद बिस्मिलका हजुरवुवा नारायणलालको पैतृक गाउँ बरबई ग्वालियर तत्कालीन राज्यमा चम्बल नदीको बीहडहरूमा स्थित तोमरधार क्षेत्र (वर्तमान मध्य प्रदेश)को मुरैना जिल्लामा आज पनि छ। बरबई ग्राम वासी ठूलो नै उद्दण्ड प्रकृतिको व्यक्ति थिए जुन आये दिन अँग्रेजों तथा अँग्रेजी आधिपत्य वाला ग्राम-वासियहरूलाई तंग गर्थे। पारिवारिक कलहको कारण नारायण रातोले आफ्नो पत्नी विचित्रा देवी तथा दुवै पुत्रहरू - मुरलीधर एवं कल्याणमल सहित आफ्नो पैतृक गाँव छोड दिए। उनको गाँव छोडन पछि बरबईमा केवल उनको दुइ भाइ - अमान सिंह तथा समान सिंह नै रह गये जसको वंशज आज पनि त्यसै गाँवमा रहछन। केवल यति परिवर्तन भएको छ कि बरबई गाँवको एक पार्कमा राम प्रसाद बिस्मिल गर्‍यो एक भव्य प्रतिमा मध्य प्रदेश सरकारले स्थापित गरेर दिएको छ।

एकदम भटकनेको पश्चात् यो परिवार उत्तर प्रदेशको ऐतिहासिक नगर शाहजहाँपुर आ गया। शाहजहाँपुरमा मुन्नूगंजको फाटकको नजीकै स्थित एक अत्तारको दोकानमा मात्र तीन रूपैया मासिकमा नारायण रातोले नौकरी गर्न शुरू गर्यो। भरे-पुरा परिवारको गुजारा न हुन्थ्यो। मोटे अनाज-बाजरा, ज्वार, सामा, ककुनीको राँध (पका) गरेर खानेमा पनि काम न चलता थियो। फेरि बथुआ या यस्तो नै कुनै साग आदि आटेमा मिलाएर भोक शान्त गर्ने प्रयास गरियो। दुवै बच्चाहरू लाई रोटी बनाएर दी जाती किन्तु पति-पत्नीको आधा भोकहरू पेट नै गुजारा गर्न होता। माथि देखि कपडे-लत्ते र घर भाडाको विकट समस्या त थियो ही। बिस्मिल गर्‍यो हजुरआमा जी विचित्रा देवीले आफ्नो पतिको हात बटानेको लागि मजदूरी गर्ने विचार गरे किन्तु अपरिचित महिलाको कुनै पनि सजिलै सँग आफ्नो घरमा काममा न रखता थियो। आखिर उनले अनाज पीसनेको कार्य शुरू गर्यो। यस काममा उनको तीन-चार घण्टे अनाज पीसनेको पश्चात् एक या डेढ पैसा नै मिल पाता थियो। यो सिलसिला लगभग दुई-तीन वर्ष सम्म चल्यो। हजुरआमा स्वाभिमानी प्रकृतिकी महिला थिइन्, अत: उनमा हिम्मत र पक्का विश्वास थियो कि कहिल्यै न कहिल्यै राम्रा दिन अवश्य अउने छन्।

## सन्दर्भ सामग्री
## यी पनि हेर्नुहोस्
* **बिस्मिलस्य बलिदान-कथा** - संस्कृत मा
*[**बिस्मिलको मुखम्मस** - रोमन लैंग्वेजमा )](http://www.tanhaa.net/index.php/2007/09/10/duur-tak-yaad-e-vatan-aaii-thi-samjhaane-ko/()
*अङ्ग्रेजी विकीस्रोतमा **लेखक: रामप्रसाद 'बिस्मिल'''' 

श्रेणी:भारतीय क्रान्तिकारीहरू
श्रेणी:भारतीय लेखकहरू
श्रेणी:स्वतन्त्रता सेनानी
श्रेणी:हिन्दीबाट अनुवादित
श्रेणी:भारतीय पुरुष कविहरू
भकारी

अन्न भण्डारण गर्न बनाइएको काठको ठुलो बाकसलाई भकारी भनिन्छ। अचेल कतैकतै यो विभिन्न धातुबाट बनेको पनि पाईन्छ |

## प्रयोग
यसको प्रयोग अन्न र कपडा राख्न पनि गर्ने गरिन्छ |

## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:घरेलु उपकरणहरू
८४औँ एकेडेमी पुरस्कार

एकेडेमी अफ मोसन पिक्चर आर्टस् एन्ड साइन्सको आयोजनामा सन् २०१२ फेब्रुअरी २६मा अमेरिकाको लस एञल्स स्थित हलिउड हाईल्याण्ड सेन्टरमा भएको समारोहमा फिल्म का २४ विधामा पुरस्कार वितरण गरियो। कार्यक्रमको सञ्चालन विल्ली क्रिस्टल र निर्माता ब्रायन ग्राजरले गरेका थिए। क्रिस्टलले नवौँ पटक समारोह सञ्चालन गरेर इतिहास रचेका छन्। एडि मर्फि द्वारा सञ्चालन गरिने तय भएको सो कार्यक्रम अन्तिम समयमा हेरफेर भएको थियो।

थोमस लेगम्यानको 'दि आर्टिस्ट' चलचित्रमा जर्ज भ्यालेन्टिनको भूमिका निर्वाह गरेका जिन दुजर्दिन उत्कृष्ट अभिनेता घोषित भए। चलचित्र 'दि आइरन लेडी'मा बेलायतकी प्रधानमन्त्री मार्गारेट थ्याचरको भूमिकामा देखिएकी मेरिल स्ट्रीप उत्कृष्ट अभिनेत्री बन्न सफल भइन्। 'दि आर्टिस्ट' का फ्रान्सेली निर्देशक मिचेल हाजानाभिक्सिअस उत्कृष्ट निर्देशक बन्न सफल भए। 'दि आर्टिस्ट' का साथै चलचित्र 'हृयुगो'ले पनि पाँच विधामा अवार्ड जित्यो भने 'आइरन लेडी'ले दुई विधामा आफूलाई सफल प्रमाणित गर्‍यो। २४ विधाका लागि प्रतिस्पर्धामा रहेका चलचित्रको नाम जनवरी २४मा नै घोषणा गरिएको थियो।आवाजविहीन चलचित्र 'दि आर्टिस्ट'ले बोलिने अन्य चलचित्रलाई पछि पार्दै उत्कृष्ठ चलचित्रसहित पाँच विधामा बाजी मार्न सफल भयो। आवाजविहीन चलचित्र उत्कृष्ठ घोषणा भएको यो दोस्रो पटक हो। यसअघि सन् १९२९मा भएको पहिलो एकेडेमी अवार्डमा आवाजविहीन चलचित्र 'विंग्स' उत्कृष्ट बन्न सफल भएको थियो।विदेशी भाषाको चलचित्रका लागि बेल्जियम, पोल्यान्ड, इजरायल , क्यानाडा र ईरान का चलचित्र बीच प्रतिस्पर्धा भएकोको थियो। यसमा इरानको चलचित्र "अ सेपरेसन" लाई उपाधि प्रदान गरियो।

## ओस्कार विजेताहरू
चलचित्र : दि आर्टिस्ट

निर्देशक : मिसेल हाजानाभिक्सिअस -दि आर्टिस्ट

अभिनेता : जिन दुजर्दिन -दि आर्टिस्ट

अभिनेत्री : मेरिल स्ट्रीप -द आइरन लेडी

सह अभिनेता : क्रिस्टोफर प्लम्बर -बिगनर्स

सह अभिनेत्री : अक्टाभिया स्पेन्सर -दि हेल्प

विदेशी भाषाको चलचित्र : अ सेपरेसन -इरान- असगर फरादी

ओरजिनल स्त्रिmन प्ले : मिडनाइट इन पेरिस -उडी एलन

एडप्टेड स्त्रिmन प्ले : दि डिसेन्डेन्टस् -अलेक्जेन्डर पायने, नेट ˆयासोन र जिम रेस

एनिमेटेड फिचर : रंगो -गोर भरविन्सकी

डकुमेन्ट्री फिचर : अनडिफिटेड-टिजे मार्टिन, डन लिन्डसे र रिचार्ड मिडलमास

डकुमेन्ट्री (छोटो बृतचित्र) :सेभिङ फेस -सर्मिन ओवेड चिनोय र डेनियल जंग्ज

लाईभ एक्सन (छोटो चलचित्र) :दि सोर -टेरी जर्ज र ओरलाग जर्ज

एनिमेटेड (छोटो विषयतर्फ) : दि फेन्टास्टिक ˆलाईङ बुक्स अफ मिसेज मोरिस लेसमोर -विलियम जोयसी ब्रान्डन ओल्डनवर्ग

ओरजिनल स्कोर : दि आर्टिस्ट -लुडोभिक वर्स

ओरजिनल गीत : म्यान अर मपेट -चलचित्र 'दि मपेस्ट बि्रट म्याकेन्जी'

ध्वनि सम्पादन : हृयुगो -फिलिप स्टकटन र इयुजेन गि्रटी

ध्वनि सम्पादन -मिक्सिङ : हृयूगो -टम ˆलाक्सिचम्यान र जोन मिडग्ले

कला निर्देशन : हृयुगो -दाते फेरिट्टि र फ्रान्सेसा लो सिहियो

छायाङ्कन : ह्युगो -रोर्वट रिचाडर्सन

शृङ्गार : दि आइरन लेडी -मार्क कोलियर र जेरोहेलेन्ड

पहिरन : दि आर्टिस्ट -मार्क बिज्रेज

सम्पादन : दि गर्ल विद दि ड्रेगन टाटु -एंगस वाल र र्किक बाक्सटर

भिजुअल इफेक्ट्स :हृयुगो -रव लेगाटो, जोस विलियम्स, वेन ग्रसम्यान र एलेक्स हेनिन

## यो पनि हेर्नुहोस्
* ओस्कार पुरस्कार
* ओस्कार-८१औँ
* ओस्कार-८२औँ
* ओस्कार-८३औँ
* ओस्कार-८५औँ

## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:एकेडेमी पुरस्कार समारोहहरू
शल्य

**शल्य** महाभारतका एक पात्र हुन्। पाण्डवहरूका नहकुल र सहदेवकी आमा माद्रीका भाईको नाम "शल्य" थियो। शल्य मद्र देशका राजा थिए। महाभारत युद्धमा राजा शल्य कौरवको तर्फ भएर लडेका थिए। 

महभारत युद्धको तयारी भै रहेको बेलामा राजा शल्य आफ्ना भान्जा पाण्डवको सहयोगी भएर लड्ने गरी फौँजहरू तयार गरेर मत्स्य नगर गैरहेका बेला कौरवहरूले शल्यलाई बसमा गर्नको निमित्त राजा शल्यको प्रतेक दिनको वास बस्ने ठाँउमा गास र वासको पूर्ण व्यवस्था गरी दिएका थिए। यो व्यवस्था देखेर राजा शल्यले यो व्यवस्ता पाण्डवहरूले नै गरेको हुनु पर्छ भन्ने भ्रममा परेर गास र वासको उपभोग गर्दै आए एक दिन राजा शल्यले त्यहाँ गास वासको ठाउँमा काम गर्ने मान्छेलाई यो व्यवस्था गर्ने मान्छेको माग पुरा गर्दिन्छु भनि सोधेको बेला उनलाई त्यहाँका मान्छेले यो व्यवस्था कौरवका राजा दुर्योधनद्वारा गरिएको हो भनेकाले राजा शल्यले दुर्योधनलाई बोलाएर सोधे अनी राजा दुर्योदनले भने -"मामा जी हजुरले हाम्रो तर्फ भएर युद्धमा हामीलाई सहयोग गर्नु पय्रो।" यती सुन्दा राजा शल्यले बाचा हारि सकेकाले युद्धमा कौरवको तर्फ भएर लड्ने बाचा गरे। त्यस पछि राजा शल्य पाण्डव भए ठाउँ गएर आफुले बाचा हारेको कुरा सुनाए। 

यो सुनेर पाण्डवहरूका जेठा भाइ युधिष्ठीरले हाम्रो पनि एक काम गरिदिनुहोला भने तब राजा शल्यले हुन्छ भनि फर्के। महाभारत युद्धको सुरू हुनु भन्दा पहिले राजा युधिष्ठिर भिष्म, द्रोणाचार्य र राजा शल्य कहाँ भेट गर्न गएका थिए। त्यो बेला पनि राजा शल्यलाई आफ्नो काम गरी दिने कुरा दोहराएका थिए। त्यस पछि युद्धको क्रममा कर्ण र अर्जुनको युद्ध भएको बेला राजा शल्य कर्णको सारथी भएर काम गरेका थिए। यसै क्रममा शल्यले कर्णको तेजोबध (हौसला घटाउने काम) गरिदिएका थिए। यसैले कर्णको उत्साह घट्दै गएको थियो र अन्तमा अर्जुनले कर्ण वीरको बध गरेका थिए। कर्ण बध पछि पछि दुर्योधनले राजा शल्यलाई सेनापति बनाएका थिए। अन्तमा राजा शल्यलाई युधिष्ठिरले युद्ध गरी मारेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:पौराणिक पात्र
लियाने स्यान्डरसन

**लियाने जोन स्यान्डरसन**(जन्म ३ फेब्रुअरी १९८८) बेलायती फुटबल टिममा अग्रपंक्तिमा खेल्ने खेलाडी हुन।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:फुटबल खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९८८ मा जन्म
टर्की (चरा)

**टर्की** *मेलियाग्रिस* वंशमा पर्ने ठुलो आकरको पंक्षी हो। यो चरा उढ्न सक्दैनौ।

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:चराहरू
श्रेणी:पक्षी
नहुष

**नहुष** हिन्दु पुराण र महाभारतका अनुसार चन्द्रवंशका एक प्रतापी राजा हुन्। उनी पुरूरवाका ज्येष्ठ पुत्र आयु र स्वर्भानुकी छोरी प्रभाका पुत्र थिए।

## साहित्य 
ऋग्वेदको मण्डल १ देखि नै नहुषको बारम्बार उल्लेख गरिएको पाइन्छ। नहुषले प्रतिष्ठानपुरबाट शासन गरेका थिए। महाभारतको परिशिष्टका रूपमा रहेको हरिवंश र वायु पुराणका अनुसार, नहुषले पितृकी मानस पुत्री विरजा (जसलाई सुस्वहा पनि भनिन्छ) सँग विवाह गरेका थिए। विभिन्न शास्त्रहरूका अनुसार उनीहरूका छ वा सात छोराहरू थिए। उनका जेठा छोरा यति ऋषि  बनेका थिए। त्यसपछि उनका माइला छोरा ययाति राजा बनेका थिए।

पद्म पुराणका अनुसार, नहुषले अशोकसुन्दरीसँग विवाह गरेका थिए। उनले ययाति र नहुषका सय छोरीहरूलाई जन्म दिएको बताइन्छ।

## पौराणिक कथा 
### जन्म र प्रारम्भिक जीवन 
पद्म पुराणका अनुसार, अशोकसुन्दरीको विवाह आयुका पुत्रसँग हुने भविष्यवाणी गरिएको थियो। एक पटक, जब असुर हुण्ड तपोवनमा प्रवेश गर्छन् उनले अशोकसुन्दरीलाई प्राप्त गर्ने इच्छा गर्छन् तर अशोकसुन्दरीले उनलाई आफ्नी आमाको भविष्यवाणीको बारेमा जानकारी दिइन्। हुण्डले एक सुन्दरी स्त्रीको रूप धारण गरेर अशोकसुन्दरीलाई छलपूर्वक आफ्नो दरबारमा ल्याउँछन् र उनको सतीत्व नष्ट गर्ने प्रयास गर्छन्। त्यहाँबाट उम्किएपछि, अशोकसुन्दरीले हुण्डलाई श्राप दिँदै आयुका पुत्रले उनको वध गर्ने बताउँछिन्। त्यसपछि उनले कठोर तपस्या गर्न थाल्छिन्।

यसैबीच, चन्द्र वंशका पूर्वज पुरूरवाले प्रयाग राज्यमा शासन गर्थे र प्रतिष्ठानपुर उनको राजधानी थियो। उनले राज्यत्याग गरी आफ्ना पुत्रलाई राज्य सुम्पेर स्वर्ग प्रस्थान गरेपछि, उनका ज्येष्ठ पुत्र आयु राजा बने। आयुको विवाह असुर राहुकी छोरी प्रभासँग हुन्छ। तर, उनीहरू सन्तानविहीन हुन्छन्।

आयुले ऋषि दत्तात्रयकहाँ गएर उनलाई प्रसन्न पार्दै एक अजेय तथा गुणवान् पुत्रको वरदान माग्छन्। ऋषिको आशीर्वादले आयुका घरमा पुत्रको जन्म हुन्छ। अशोकसुन्दरीको श्राप पूरा हुने डरले हुण्ड आयुको पुत्रको जन्मको पर्खाइमा थिए। त्यसैले, असुर हुण्डले शिशुलाई अपहरण गर्छन् र आफ्ना सेवकहरूलाई बालकको हत्या गर्ने आदेश दिन्छन्। तर, सेवकहरूले बालकलाई नमारेर ऋषि वसिष्ठको आश्रममा छाडिदिन्छन्। वसिष्ठले बालकलाई संरक्षण दिन्छन् र उनको नाम 'नहुष' (जसको अर्थ "निर्भय" हुन्छ) राख्छ्न। नहुष वसिष्ठको शिष्यका रूपमा हुर्किन्छन्। अन्ततः, वसिष्ठले नहुषलाई उनको वास्तविक मातापिताको बारेमा बताउँछन्। नहुषले देवताहरूबाट अस्त्र-शस्त्र प्राप्त गर्दै युद्धमा हुण्डको वध गरी आफ्ना मातापिताकहाँ फर्किन्छन्। त्यसपछि उनले अशोकसुन्दरीसँग विवाह गर्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* हिन्दु पौराणिक कथा, तथ्य र जानकारी

श्रेणी:महाभारतका पात्रहरू
यदु

महराजा **यदु** एक पौराणिक चन्द्रवंशी क्षत्रिय राजा थिए। ती यदुकुल का प्रथम सदस्य मानिन्छन्। तिनको वंशज जो कि यादव का नामले जानिन्थे, महाभारत को थुप्रै वर्ष पश्चात यादवहरूको गृहयुद्धमा वंश नाश भएको वर्णित छ । तिनको वंशजमा पौराणिक ग्रन्थ सर्वाधिक प्रसिद्ध छन् महाभारत का महानायक भगवान श्रीकृष्ण हुन् । वर्तमान अहिर जाति यादव क्षत्रिय भएको दाबी गर्छन् ।

श्रेणी:यदुकुल
पुनर्वसु

**पुनर्वसु** मात्रेयसंहिताका रचयिता एवं आयुर्वेदाचार्य थिए। अत्रि ऋषिका पुत्र हुनको कारण यी पुनर्वसु आत्रेय भनिन्छ। अत्रि ऋषि स्वयं आयुर्वेदाचार्य थिए। अश्वघोषका अनुसार, आयुर्वेद-चिकित्सातंत्रको जो भाग अत्रि ऋषि पूरा छैन गर्न सके थिए त्यसलाई इन्होंने पूर्ण गरेको थियो। चरकसंहिताका मूल ग्रन्थ अग्निवेशतंत्रका रचयिता अग्निवेशका यी गुरु एवं भरद्वाज ऋषिका समकालीन थिए। इन्होंने आफ्नो पिता एवं भरद्वाज ऋषिदेखि आयुर्वेदको शिक्षा प्राप्तको थियो। यिनको रहने कुनै स्थान निश्चित थिएन। पर्यटन गर्दै यी आयुर्वेदको उपदेश देन्थे। आत्रेयका नाममा लगभग तीस आयुर्वेदीय योग उपलब्ध छन्। यिनमा बलतैल एवं अमृताद्य तैलको निर्देश चरकसंहितामा प्राप्त छ।

## अन्य
*पुनर्वसु एक नक्षत्र पनि छ।

*पुराणका अनुसार यदुकुलका राजा।

## हेर्नुहोस
*नक्षत्र सूची

श्रेणी:सौर मण्डल
श्रेणी:नक्षत्र
श्रेणी:ऋषि
पुनर्वसु नक्षत्र

को  चित्र, जसमा  कैस्टर एवं पोल्लक्स ताराहरू छन्, जो पुनर्वसुलाई इंगित गर्दछन्।]]

**पुनर्वसु** हिन्दु ज्योतिषका अनुसार आकाशमा  स्थित एक नक्षत्र हुन्छ। यसमा  दुइ दीप्तिमान ताराहरू छन् जो मिथुन नक्षत्र मण्डलमा  आउँछन्, जसलाई कैस्टर एवं पोल्लक्स भनिन्छ। 

मलयालम भाषामा  पुनर्थम र दक्षिण भारतमा  यसलाई पुनर्पुषम भनिन्छ।

## सन्दर्भ
श्रेणी:नक्षत्र
श्रेणी:हिन्दू ज्योतिष
श्रेणी:मिथुन
वैरागी काइँलाका कविताहरू

**वैरागी काइँलाका कविताहरू**  साझा प्रकाशनद्वारा प्रकाशित कृति हो । यस कृतिले वि.स. २०३१ सालको साझा पुरस्कार प्राप्त गरेको थियो। 

## सन्दर्भ सामग्री
कौरव

, राजस्थानको १७औँ–१८औँ शताब्दीको चित्र।]]

**कौरव** एक संस्कृत शब्द हो जसले कुरुका वंशजहरूलाई बुझाउँछ। कुरु भारतका एक पौराणिक राजा हुन् जो महाकाव्य *महाभारत* का धेरै पात्रहरूका पूर्वज हुन्। सामान्यतया, यो शब्द राजा धृतराष्ट्र र उनकी पत्नी गान्धारीका १०० छोराहरूका लागि प्रयोग गरिन्छ। यी भाइहरूमध्ये दुर्योधन, दुःशासन, विकर्ण र चित्रसेन सबैभन्दा लोकप्रिय छन्। उनीहरूको दुःशला नामकी एक बहिनी र युयुत्सु नामका एक सौतेनी भाइ पनि थिए।

## व्युत्पत्ति 
*महाभारत*मा *कौरव* शब्द दुईवटा अर्थमा प्रयोग गरिएको छ:
* फराकिलो अर्थमा यसले कुरुका सबै वंशजहरूलाई प्रतिनिधित्व गर्छ। यस अर्थमा पाण्डव भाइहरू पनि समावेश हुन्छन्, जुन *महाभारत*का लोकप्रिय संस्करणहरूको सुरुवाती भागहरूमा प्रायः प्रयोग गरिएको पाइन्छ।
* संकुचित तर बढी प्रचलित अर्थमा यसले कुरुका वंशजहरूको जेठो शाखालाई मात्र प्रतिनिधित्व गर्छ। यसले राजा धृतराष्ट्रका सन्तानहरूलाई मात्र सीमित गर्छ र उनका कान्छा भाइ पाण्डुका सन्तानहरूलाई समावेश गर्दैन, जसका सन्तानहरूले पाण्डव वंशको निर्माण गर्छन्।

## कौरवहरूको जन्म 
धृतराष्ट्रसँग विवाह भएपछि, गान्धारीले आफ्ना आँखामा पट्टी बाँध्दै आफ्ना पतिले भोगिरहेको अन्धकारलाई साझा गर्ने प्रतिज्ञा गर्छिन् जो एक अन्धा हुन्छन्। एक पटक ऋषि कृष्ण द्वैपायन व्यास गान्धारीलाई भेट्न हस्तिनापुर आउँछन् र गान्धारीले ती महान् सन्तको सुख-सुविधाको निकै राम्रो हेरचाह गर्छिन्। सन्त व्यास गान्धारीसँग प्रसन्न हुन्छन् र उनलाई एउटा वरदान दिन्छन्। गान्धारीले आफ्ना पति जस्तै शक्तिशाली १०० छोराहरूको कामना गर्छिन्। द्वैपायन व्यासले उनलाई वरदान दिन्छन् र समयक्रममा गान्धारी गर्भवती हुन्छिन्। तर दुई वर्ष बितिसक्दा पनि बच्चाको जन्म हुन सक्दैन।

दुई वर्षको गर्भधारण पछि, गान्धारीले बच्चाको सट्टा मासुको एउटा निर्जीव र कठोर पिण्डलाई जन्म दिन्छिन्। ऋषि व्यासको आशीर्वाद अनुसार १०० छोराहरूको आशा गरेकी गान्धारी यसबाट अत्यन्तै विचलित हुन्छिन्। उनी त्यो मासुको पिण्डलाई फाल्न लागेकी हुन्छिन्, तर त्यही बेला ऋषि व्यास प्रकट हुन्छन् र उनको आशीर्वाद व्यर्थ नहुने बताउँछन्। व्यासले गान्धारीलाई १०० वटा घैँटाहरू घिउले भर्न लगाउँछन्। उनले गान्धारीलाई उक्त मासुको पिण्डलाई १०० टुक्रा पारेर ती घैँटाहरूमा राखिदिने र ती टुक्राहरू पछि उनले चाहेको जस्तै १०० छोराहरूमा विकसित हुने बताउँछन्। त्यही समयमा गान्धारीले आफूलाई एउटी छोरीको पनि इच्छा भएको व्यासलाई बताउँछिन्। व्यास सहमत हुन्छन् र मासुको पिण्डलाई १०१ टुक्रा पारेर प्रत्येकलाई एक-एक वटा घैँटोमा राखिदिन्छन्।

थप दुई वर्षको धैर्यपूर्ण प्रतीक्षा पछि ती घैँटाहरू खोल्नका लागि तयार हुन्छन्, जसलाई एउटा गुफामा सुरक्षित राखिएको हुन्छ। दुर्योधनको जन्म भएकै दिन भीमको पनि जन्म भएको थियो, जसले गर्दा उनीहरू एउटै उमेरका थिए। दुर्योधनको जन्मपछि अर्जुन, नकुल र सहदेवको जन्म भएको थियो।

## धृतराष्ट्रका सन्तानहरू 
यी सन्तानहरूको जन्मको प्रसङ्ग राज्यको उत्तराधिकारी सम्बन्धी विवादसँग जोडिएको छ। धृतराष्ट्रको विवाह चाँडै भए पनि उनका जेठा छोरा दुर्योधनको जन्म ढिलो भएको देखाइएको छ। यसले उनका भाइका छोरा युधिष्ठिरलाई सिंहासनको दाबी गर्न कानुनी आधार प्रदान गर्छ, किनभने युधिष्ठिर आफ्नो पुस्ताका सबैभन्दा जेठा थिए। धृतराष्ट्रका सबै छोराहरू (युयुत्सु बाहेक) कुरुक्षेत्र युद्धमा मारिएका थिए।

## कौरवहरूको विवाह र सन्तानहरू 
*महाभारतको आदिपर्व* मा सबै १०० जना कौरवहरूको पत्नीहरू भएको उल्लेख गरिएको छ।

## कौरवहरूका नाम 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* महाभारतका पात्र र कथाहरू

श्रेणी:कौरवहरू
श्रेणी:महाभारतका पात्रहरू