open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
पुस पन्ध्र

**पुष पन्ध्र** पुष महिनाको १५ गतेका दिन मनाइने चाड हो । पश्चिम नेपालका विभिन्न ठाउँहरूमा यो चाड मनाउने गरिन्छ । पुष पन्ध्र गतेको रातभर नसुतिकन  गाउँ खाने कथा र दन्ते वा लोक कथा सुनेर अथवा सुनाएर रात बिताउने परम्परा छ । यो चाड आफ्नो आफ्नो घरमा नै मनाइन्छ । नेपालको विशेष गरेर मध्य र सुदुर पश्चिम क्षेत्रमा पुष पन्ध्रमा चामलको पिठोको मोटो रोटी (भुच्चाने रोटी) बनाएर आगोको भुबरामा पकाएर खाने चलन छ । त्यसैले पश्चिम नेपालमा कसैले मोटो रोटी बनाएमा पुष "पन्ध्रको जस्तो रोटी बनायो" भन्ने वख्यान पनि सुन्न पाइन्छ । 

पोखरा आसपासका बिभिन्न क्षेत्रका ठाउँमा पुसे पन्ध्रम् मा तरुल, सखरखण्ड, पिँडालु, गिँठा, भ्याकुर आदि कन्दमुल खन्ने, र खाने चलन पनि छ । 

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
इन्डिया समर

**इण्डिया समर** (जन्म २५ अप्रिल १९७५) एक अमेरिकन अश्लील चलचित्र अभिनेत्री हुन् ।

## अवार्डहरू
## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी लिङ्कहरू
* 
* 
* 
* 
* 

श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:अमेरिकी अश्लील चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:एभिएन पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:एक्सबिज पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:२१औँ शताब्दीका अमेरिकी अभिनेत्रीहरू
कागते फूल

**कागते फूल** लहरादार बुट्यानमा आकर्षक फूल फुल्ने वनस्पति हो । यो फूल ग्रेनाडाको राष्ट्रिय फूल पनि हो।

## तस्विरसंग्रह

File:BougainvilleaUngu.jpg|Purple Bougainvillea in Malaysia
Image:Bougainvillea-Taormina-Sicilia-Italy-Castielli CC0 HQ.jpg|Purple bougainvilleas in Taormina
Image:DSCF4904-Bougainvillea-Taormina-Sicilia-Italy-Castielli CC0 HQ.jpg|Purple bougainvilleas in Taormina
Image:Starr_030418-0058_Bougainvillea_spectabilis.jpg|*Bougainvillea spectabilis*
Image:Bougainvillea close.jpg|Purple bougainvillea
Image:Bougainvillea-Flowers-KayEss-1.jpeg|Yellow bougainvillea
Image:RedOrangeBougainvillea.jpg|As seen in Tel Aviv, Israel
Image:Bougainvillea-Taormina-Sicilia-Italy-Castielli CC0 HQ3.jpg|Purple bougainvilleas in Taormina
|
|
|
Image:Bougainvillea-3colors.jpg|Three colors of bougainvillea adorn a fence in Los Angeles
Image:Bouganvelia.JPG|Purple bougainvillea, Kolkata, India
File:Buganvilia.jpg|In Veracruz, Mexico.
File:S7002128.JPG|a giant Bougainvillea in the Jardin de Baudouvin, in La Valette-du-Var, Provence (France)
File:Bogan villa double color thottumukkom nellikunnel.JPG|Double color bougainvillea with white and purple color in same plant, kerala, India
File:Gabaldon,NuevaEcijajf9592_10.JPG|In Gabaldon, Nueva Ecija, Philippines
File:Bougainvillea glabra or paperflower.jpg|Bougainvillea glabra or paperflower, captured in West Bengal, India.

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:बुट्यान
पिँडालु

**पिंडालु** (वैज्ञानिक नाम: कोलोकासिया; अन्य नामहरू: कर्कलो, पाप्रो, पाण्ड्यालु, गद्री, अरबी) तरकारीका लागि खेती गरिने बोट हो।  यसको डाँठ, पात र बीउ सबै तरकारीको रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ। यसको पातहरु गोलाकार र फल आलु जस्तै हुन्छन्। 

## वर्गिकरण  
अङ्गुठाकार|पिँडालु
पिँडालु वा गुइयान () को रूपमा पनि चिनिन्छ। यो मुख्यतया यसको tubers को लागी खेती गरिन्छ।  यसको फलबाट तरकारी बनाइन्छ, वर्तको समयमा यी फललाई उसिनेर फलफूल खान प्रयोग गरिन्छ।  यसको पातबाट तरकारी पनि बनाइन्छ। केही प्रजातिमा कोक्याउने तत्व पाइन्छ। जुन उमालेपछि समाप्त हुन्छ। कोक्याउने गुण यसको जरामा भन्दा पातमा बढी पाइन्छ। 

## प्रजातिहरू  
पिँडालु पात र डाँठको रंग अनुसार, पिँडालुका दुई प्रजातिहरू छन्: एउटामा डाँठहरू बैजनी र अर्कोमा हरियो हुन्छन्। 

त्यस्तै, हरियो र गोलाकार ट्युबर भएका प्रजातिहरू छन्।  कुनै फलको पल्प सेतो, कुनै पहेँलो, कुनै सुन्तला र बैजनी रंगको हुन्छ।

पिँडालुका प्रमुख प्रजातिहरू यस प्रकार छन्- गौरिया, काका कछु, पंचमुखी, फैजाबादी गेडिया, एफ.सी.  १, F.C.४, र F.C.  ६ आदि।

पुसा कोमल, पुसा बारसाती, पुसा फागुनी र पुसा दुई बाली 

पारिस्थितिकी 

पाल्पिफर मुरिनुस र पाल्पिफर सेक्सनोटाटस सहित धेरै लेपिडोप्टेरा प्रजातिहरूको लार्भा द्वारा कोलोकेसिया प्रजातिहरू खाद्य बिरुवाहरूको रूपमा प्रयोग गरिन्छ। 

खेती गर्न 

C. esculenta र त्यस जातका अन्य सदस्यहरूलाई सजावटी बोटबिरुवा वा खाद्य कर्मको रूपमा खेती गरिन्छ, धेरै उष्णकटिबंधीय क्षेत्रहरूमा यो बिरुवा घर बाहिर वा ठूला कन्टेनरहरूमा उब्जाउन सकिन्छ।  तिनीहरू उपोष्णकटिबंधीय र उष्णकटिबंधीय क्षेत्रहरूमा वर्षभरि बाहिर हुर्किन्छन्।  समशीतोष्ण क्षेत्रहरूमा, तिनीहरू गर्मीमा रोपिन्छन्, र जाडोमा तिनीहरूलाई माटोबाट खनेर सुक्खा, हावायुक्त ठाउँमा भण्डारण गरिन्छ, तिनीहरूलाई फंगल संक्रमणबाट बचाउन।  तिनीहरू लगभग कुनै पनि तापक्रम क्षेत्रमा उब्जाउन सकिन्छ । 

तिनीहरू 20 र 30 °C (68 र 86 °F) बीचको तापक्रममा राम्रोसँग बढ्छन्।  केही दिनभन्दा बढीको लागि १० डिग्री सेल्सियस (५० डिग्री फारेनहाइट) भन्दा कम तापक्रमले बोटबिरुवालाई हानि पुर्‍याउन सक्छ। यो जरा सामान्यतया सतहको नजिक रोपिन्छ।  वृद्धिको पहिलो लक्षण 1 देखि 3 हप्तामा देखा पर्छ।  एउटा परिपक्व बोटलाई राम्रोसँग बढ्नको लागि कम्तिमा 1 m2 (11 वर्ग फुट) ठाउँ चाहिन्छ। तिनीहरू कम्पोस्ट-समृद्ध माटो र छायामा राम्रोसँग बढ्छ, तर सामान्य माटोमा पनि राम्रोसँग बढ्न सक्छ, जबसम्म यो पानी-प्रतिरोधी हुन्छन्।  बिरुवाहरू लामो समयसम्म सुख्खा माटोमा छोड्नु हुँदैन, यदि सुख्खा भयो भने पातहरू ओइलाउँछन्। त्यस्ता बिरुवाहरू धेरै सुख्खा हुनु अघि पानी हाल्नु पर्छ। नियमित बिरुवाको मलको साथ आवधिक शीर्ष ड्रेसिंग (हरेक 3-4 हप्ता) ले उत्पादन बढाउँछ। 

## पिँडालुको गुणहरू  
पिँडालु एक शक्तिवर्धक, तुरट, कामोत्तेजक, कफ हटाउने र जाडो कम गर्ने औषधी हो र तेलमा भुटेको पिँडालुलाई स्वादिष्ट परिकारको रूपमा लिइन्छ।
 
## बाह्य कडी
नेपालका राष्ट्रिय विभूतिहरू

**नेपालका राष्ट्रिय विभूतिहरू** एक यस्तो सुचि हो, जसमा धार्मिक, शैक्षिक, सांस्कृतिक वा आर्थिक सुधार, युद्धकालीन वीरता, प्रजातन्त्र, साहित्य, वास्तुकलाजस्ता क्षेत्रमा राष्ट्रको गौरवमा पुर्‍याएको योगदानका आधारमा सुचिकृत गरिएको छ । यस सुचिमा हालसम्म जम्मा २० जना नेपालीहरू सूचीकृत छन्, जसमा प्राचीन र मध्ययुगीन कालका व्यक्तिहरू पनि समावेश छन्। वि.सं २०१८ मा राजा महेन्द्रद्वारा नियुक्त प्रसिद्ध नाटककार बालकृष्ण समको अध्यक्षतामा गठित आयोगले मरणोपरान्त आफ्नो दर्जामा चयन गरेको थियो। राष्ट्रमा पुर्‍याएको योगदान, त्यसको प्रभाव र परिणामका आधारमा मनोनयन गर्न आयोगलाई निर्देशन दिइएको थियो।

नेपालका राष्ट्रिय विभूतिको उपाधि मरणोपरान्त(मृत्यु पछि) मात्र प्रदान गरिन्छ र यो नियमित उपाधि वा पुरस्कार होइन । हाल नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको नेतृत्वमा रहेको आयोगको छलफलबाट मात्र प्रदान गरिन्छ।

२०७९ असार ६ मा नेपाल सरकारले जयपृथ्वीबहादुर सिंहलाई उनले शिक्षाको क्षेत्रमा गरेको योगदान स्वरुप उनलाई नेपालको राष्ट्रिय विभूतिको  रूपमा घोषणा गरेको थियो।

## राष्ट्रिय विभूतिहरूको सूची 
नेपालका १८ जना राष्ट्रिय विभूतिहरू यस प्रकार छन्:

# गौतम बुद्ध
# अंशुवर्मा
# सीता
# जनक
# अरनिको
# राम शाह
# अमरसिंह थापा
# पृथ्वीनारायण शाह
# भानुभक्त आचार्य
# भीमसेन थापा
# बलभद्र कुँवर
# त्रिभुवन शाह
# मोतिराम भट्ट
# शङ्खधर साख्वा
# पासाङ ल्हामु शेर्पा
# महागुरु फाल्गुनन्द
# भक्ति थापा
# जयपृथ्वीबहादुर सिंह

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
प्रजनन प्रणाली

**प्रजनन प्रणाली** मानव शरीरका बाहिरी तथा भित्री अङ्गहरू मिलेर प्रजननको लागि कार्य गर्नु हो । 

श्रेणी:प्रजनन प्रणाली
मुत्रमार्ग

**मुत्रमार्ग** (, ग्रिक *οὐρήθρα* - *ourethra*) प्राणीको मुत्रथैलीमा जम्मा भएको पिसाब बाहिर निस्कने मार्ग हो ।

श्रेणी:मानिस
श्रेणी:जीव विज्ञान
यौनाङ्ग

हो]]
**यौनाङ्ग** भन्नाले प्रत्येक व्यक्तिको यौन अङ्ग वा उनीहरूको खुट्टाको बीचमा हुने अङ्ग भनी बुझिन्छ । तर विस्तृत रूपमा भन्नु पर्दा यौनाङ्ग लैङ्गिक प्रजनन अथवा प्रजनन प्रणालीमा भाग लिने शरिरको अङ्ग हो । यो प्राणी तथा वनस्पति दुबैमा हुन्छ; जस्तै फूल फुल्ने वनस्पतिको यौनाङ्ग फूल हो तथा कोणधारी बिरुवाको यौनाङ्ग कोणधारी कोण  हो । 

## प्रकार
* शिश्न
* योनी

## प्राणी
### मानव यौनाङ्ग
## विकास
## वनस्पती
## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:यौनाङ्ग
श्रेणी:प्रजनन प्रणाली
यौन स्पर्श

हाम्रा अङ्गहरूमध्ये कतिपय विशेष रूपमा यौन संवेदनशील हुन्छन्। त्यसको स्पर्शबाटै हामीले यौनसुख प्राप्त गर्छौं । कुनै अङ्गबाट हल्का किसिमको यौन उत्तेजना प्राप्त हुन्छ भने कुनै अङ्गबाट तीव्र किसिमको। आँखाका परेला, आँखी भुइँ, कनपट्टी, कुम, हत्केला, कपालजस्ता अङ्गको कोमल स्पर्शले हल्का किसिमको यौन उत्तेजना पैदा गर्छ। यौनाङ्ग त्यसमा पनि पुरुषमा अग्रचर्म टाँसिएको भाग, लिङ्ग मुन्डको घेरा अनि महिलामा भगांकुर, स्तन, भगक्षेत्र अनि दुवैको हकमा गुदद्वार वरिपरिको भाग अति नै यौन संवेदनशील हुन्छन्। स्पर्श गर्ने तरिका विभिन्न किसिमको हुन सक्छ। टाँसिएर बस्नु, अँगालो हाल्नुदेखि मालिस, हल्का स्पर्श, सुमसुम्याई, हल्का पिटाइ, दबाब, कोटयाउनु, कन्याउनु, हल्का टोक्नु, चाट्नु, चुस्नु, काउकुती लगाउनु जस्ता कुराले स्पर्शको विविधतालाई देखाउँछ। प्वाँख वा अन्य रेशमी कपडाको प्रयोग सबैले यौन स्पर्शलाई अर्को तहसम्म लान मद्दत गर्छ। यौनसम्पर्कका बेला पनि उत्तेजनाको स्तर बढाउन कतिपय व्यक्तिले आफैंलाई नै स्पर्श गर्छन्। हस्तमैथुन पनि स्पर्श हो। यसै सन्दर्भमा गहिरिएर विचार गर्नुहोस् त, यौनसम्पर्क भनेको पनि स्पर्श नै हो। यहाँ एक व्यक्तिको यौनाङ्गको अर्को व्यक्तिको यौनाङ्गसँग विशेष रूपमा गरिएको स्पर्श हो।
एचआईभीको महामारी संसारमा बढेपछि नसर्ने किसिमको सुरक्षित यौन क्रियाकलापलाई प्रयोग गर्न उत्प्रेरित गरियो। यसै क्रममा सन् ८०को दशकमा अङ्ग्रेजीमा outercourse भनिने शब्दको प्रयोग हुन थाल्यो, जसलाई बाह्य यौन सम्पर्क भन्न सकिन्छ। शरीरबाट निस्कने विभिन्न तरल पदार्थको प्रत्यक्ष सम्पर्कमा नआइने भएकाले सामान्यतः यसलाई एचआईभी तथा कतिपय यौनरोगबाट बच्न सकिने हुनाले सुरक्षित यौन क्रियाकलपाको वर्गमा राखिएको पाइन्छ। यस्तो यौन क्रियाकलाप गर्दा गर्भ रहनबाट पनि बच्न सकिन्छ। यस्ता यौन क्रियाकलाप गर्दा केही अपवाद पनि छन् भन्ने कुरा बिर्सनु हुँदैन।

विपरित वा समान लिङ्गका व्यक्तिहरूले एकआपसमा आफ्ना यौन अङ्गहरूलाई बाहिरैतिर हल्का स्पर्श, घर्षण वा यौनाङ्ग नै रगड्ने गरेर यौन आनन्द प्राप्त गर्न सक्छन्। 

## यो पनि हेर्नुहोस्
गर्भाधान

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:जीव विज्ञान
श्रेणी:प्रजनन
श्रेणी:जनस्वास्थ्य
त्रैलोक्य वीरविक्रम शाह

**युवराज त्रैलोक्य विक्रम शाह** नेपालको शाह वंशका युवराज थिए । राजा सुरेन्द्र विक्रम शाहका जेठा छोराको रूपमा वि.सं.१९०४ मंसिर महिनामा जन्मिएका थिए । उनी राणाका हातमा गएको राजकीय अधिकार फर्काउन कृयाशिल रहे । त्यसैले राणाहरु त्रैलोक्यप्रती सशंकित भए । त्रैलोक्य राजा नबन्दै उनको निधन वि.सं.१९३४ मा ३० वर्षको अल्पायु उमेरमा नै भएको हुँदा उनका छोरा पृथ्वी वीर विक्रम शाह नेपालका राजा बने । यिनलाई धीर शमसेरले विष प्रयोग गरेर मारेका हुन् भन्ने पनि अनुमान इतिहासकारहरूको छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:सन् १८४७ मा जन्म
श्रेणी:नेपाली राजकुमारहरू
श्रेणी:नेपालको इतिहास
श्रेणी:शाहवंश
रोपाईं जात्रा

**रोपाईं जात्रा** असारको महिना धानको रोपाइ गरी सके पछि मनाइन्छ। यो नेवार संस्कृतिबाट सुरू भएको जात्रा हो। धान रोप्ने काम सकिएको खुशीयालीमा यो जात्रा मनाइन्छ। यो जात्रामा रोपाईंमा धान रोपे झैं गरी नाच्ने गाउने गरिन्छ। रोपाइ जात्रा मनाउन खेतालाहरू जम्मा भएर बाजा गाजाका साथ ज्युला (धान रोप्ने खेतहरू मात्र भएको ठाउँ)मा गएर असारे गीत गाउँदै र नाँच्दै रमाईलो गर्दछन।

## रोपाईं जात्रा मनाउने तरिका
रोपाईं जात्रालाई कर्णाली अञ्चलका जिल्लाहरूमा चोपाइ भनिन्छ। यहाँको चलन अनुसार चोपाइ एक प्रथा हो । चोपाइ प्रथामा रोपाईं जात्रा जस्तै जात्रा गरिन्छ। खास गरेर जुम्ला जिल्लामा रोपाईं जात्रालाई चोपाइ भनिन्छ। यहाँको भाषामा चोपाइ भन्नाले चोप्ने (डुबाउने) भन्ने बुझिन्छ। जसको घरमा विवाह भएको छ अथवा जसको घरमा छोरा जन्मिएको छ त्यसको घरमा चोपाइ अथवा रोपाईंजात्रा गरिन्छ। चोपाइ गराउने व्यक्तीले आफ्नो खेतको रोपाईंको दिन गाउँका सबै मान्छेलाई बोलाउनु पर्छ। नेपालको मध्य पश्चिम र सुदूर पश्चिममा रोपाईं गर्दा खेतको वीच गरामा पुल्ती राखिन्छ। पुल्तीलाई कतै कोठा भनिन्छ, कतै भकारी भनिन्छ र कतै पोको भनेको पनि सुनिन्छ। रोपाईं जात्रामा पुल्तीको ठुलो महत्त्व हुन्छ। खास गरेर पुल्ती रोपाईं गर्नेका चेलीहरूले राख्ने प्रचलन छ। जुम्लामा चोपाइ गर्नेको खेतमा पुल्ती राखे पछि नव विवाहीत वर वधु तथा नवजात शिशुलाई पुल्तीको परिक्रमा गराइन्छ। त्यसपछि तिनलाई अक्षेता र दुबो लगाएर बाहिर पठाइन्छ । त्यसपछि पुल्ती राख्ने चेलीले दुबैहातमा बिउ लगेर पुल्ती वरीपरि नगराको तालसँगै नाचेर चोपाइको लागि नव विवाहीत दुलाहाको बुवा अथवा नवजात शिशुको बाबुलाई आमन्त्रण गर्छन। चोपाइको आमन्त्रण गर्ने बेलामा असारेगित गाउँछन। यसरी चोपाइको आमन्त्रण पाएपछि गाउँका तन्नेरीहरूले दुलहाको बाबु अथवा नवजात शिशुको बाबुलाई हिलोमा डुबाउछन। प्राय रोपाईं जात्रामा रोपाईंको मालिकलाई हिलोमा डुबाउनु पर्छ भन्ने सबै तिर प्रचलन छ। रोपाईंजात्रा नेपालका सबै पश्चिमी जिल्लाहरूमा मनाइन्छ तर मनाउने तरिका फरक फरक पाइएको छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
भँगेरी दरबार

**भँगेरी दरबार** भक्तपुर जिल्लाको नगरकोटमा अवस्थित राणाकालीन दरबार  हो। यो दरबार भएको स्थानमा वर्तमान नेपाली सेनाको शिक्षालय रहेको छ।तत्कालीन नेपाली सेनाका प्रधान सेनापति बबर शम्शेर जङ्गबहादुर राणाले नगरकोट क्षेत्रभित्र प्राचीन नेपाली वास्तुकला शैलीमा यो दरबारको निर्माण गराएका थिए।

## पर्यटकीय स्थल
समुद्र सतहदेखि लगभग ७ हजार  २ सय फिटको उचाइमा रहेको यो दरबार आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकहरूको लागि आकर्षणको केन्द्र हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
* नगरकोट
* राणाकालीन दरबारहरू

श्रेणी:नेपालको इतिहास
श्रेणी:राणाकालीन दरबारहरू
जेफाले

मोरङ र धनकुटाको संगमस्थलमा पर्ने जेफाले डाँडो मोरङको सिंहदेवीमा गाविसमा पर्दछ|  विराटनगरबाट ६७ किलोमिटर उत्तरमा पर्ने सिंहदेवी गाविसमा  १ हजार ९ सय ८० मिटरको उचाइमा मनोरम हावेचौरी गाउँ छ । २१ घरघुरी भएको उक्त बस्तीदेखि करिब पाँचसय मिटर उचाइमा पर्ने जेफाले डाँडो छ । त्यहाँबाट पूर्वाञ्चलका १६ जिल्लाको दृश्यसहित सूर्योदय अनि सूर्यास्तको दृश्य देख्न सकिन्छ । जेफालेबाट कञ्चनजंघा, मकालु र सगरमाथा हिमालको दृश्य पनि देख्न सकिन्छ ।  मगर जातिको बाहुल्य रहेको त्यस ठाउँमा पर्यटकलाई हुर्रा नचाएर थप मनोरञ्जन दिने उनीहरूको परम्पराबाट आन्तरिक पर्यटकहरू आकषिर्त हुने गरेका छन् ।

जेफाले डाँडाको आकर्षण-विनोद भण्डारी 

श्रेणी:भूगोल
तनहुँ जलविद्युत् आयोजना

यदकदा माथिल्लो सेती जल विद्युत् आयोजना  भनिने तनहुँ जिल्लाको आठ गाविस र एक नगरपालिका क्षेत्रको करिब ३८७.५३ वर्गकिलोमिटर क्षेत्रफल ओगट्ने  यो योजनाको  विद्युत् गृह र जलाशय तनहुँ सदरमुकाम नजीकै रहने छ| आयोजनामा १४० मिटर अग्लो कंक्रिट ग्राभिटी बाँध बनाइने छ, जसको उचाइ समुद्री सतहबाट ४१५ मिटर हुने र जलाशय ७.२६ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रमा फैलने छ। उनन्तीस करोड ५१ लाख घन मिटर पानी, एउटा सतही इन्टेक र ९२७ मिटर लामो सुरुङमार्फत १९५ मिटर लामो पेनस्टक पाइपबाट फ्रान्सिस टर्बाइन र भूमिगतविद्युत्गृह बनाइने योजना छ। 

सेती र मादी नदीको दोभानदेखि बाँधसम्म आवतजावत गर्नका लागि तीन किलोमिटर लामो सडक बनाइने छ। तनहुँ जिल्लाको आठ गाविस र एक नगरपालिका क्षेत्रको करिब ३८७.५३ वर्गकिलोमिटर क्षेत्रफल सो आयोजनाले ओगट्ने छ। आयोजनाबाट भीमाद, छाङ, जामुन्ने, कोटदरबार, काहुँ, शिवपुर, रिसिङ, रानीपोखरी, माझकोट, पोखरी भन्ज्याङ गाविस र व्यास नगरपालिकाका केही क्षेत्र प्रभावित हुनेछन्। सोमध्ये पोखरी भन्ज्याङ गाविसको तल्लो तटीय क्षेत्र बढी प्रभावित हुनेछ। आयोजनाबाट १५ हजार १२२ हेक्टर उत्पादनशील कृषि भूमि मुख्य रूपमा प्रभावित हुने बताइएको छ। 

कुल १४० मेगावाट क्षमताको  जलाशययुक्त आयोजनाका वि सं २०७१मा सुरु भई छ वर्षभित्र सम्पन्न गरिने लक्ष्य राखिएको र प्रमुख लगानीकर्ता जापानी अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (जाइका) रहेको तथा एसियाली विकास बैङ्क, अबुधाबी फन्ड, बैङ्क र नेपाल सरकारको पनि लगानी रहने छ। तनहुँ जलविद्युत् (माथिल्लो सेती) आयोजनाको कुल लागत रु ४२ अर्ब (५०५ मिलियन डलर) छ। सो आयोजनामा जाइकाले रु १६ अर्ब, एसियाली विकास बैङ्कले रु १३ अर्ब, इन्भेस्टमेन्ट बैङ्कले रु पाँच अर्ब ९५ करोड र अबुधाबी फन्डले रु दुई अर्ब सहयोग गर्ने सहमति छ| सो आयोजनाका लागि जाइकाले एक प्रतिशत ब्याजमा सहुलियतपूर्ण ऋण दिन लागेको छ भने एडिबीले आयोजना निर्माण अवधिभरलाई एक प्रतिशत र विद्युत् उत्पादन सुरु भएपछि १.५ प्रतिशत ब्याजमा ऋण दिने सहमति भएको छ। 

जलविद्युत् आयोजनाको सहयोग सम्झौतामा हस्ताक्षर

श्रेणी:जलविद्युत
शङ्कर होटल

**शङ्कर होटल** काठमाडौँमा अवस्थित सम्पदा होटल हो। यो राणाकालीन दरवारमा निर्माण भएको छ। अग्नि सम्शेर राणाको लाजिम्पाट दरबार दरवारलाई कलात्मक ढङ्गले सजाएर रामशङ्कर श्रेष्ठले यसको निर्माण गरेका हुन्।

## चित्र 

चित्र:Agni Bhawan (Hotel Shanker, Kathmandu after 1964).jpg|File photo of Agni Bhawan from the 1920s (now known as Hotel Shanker, Kathmandu)
चित्र:Late Mr. Ram Shanker Shrestha, Founder of Hotel Shanker.jpg|**शङ्कर होटलका संस्थापक, श्री राम शङ्कर श्रेष्ठ**
चित्र:Hotel Shanker in the 1970, post refurbishment.jpg|Reverse angle of the building of Hotel Shanker

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
* शङ्कर होटलको वेवसाइट

श्रेणी:नेपालका होटलहरू
श्रेणी:काठमाडौँ उपत्यकाका होटलहरू
पाटेनागी

इलामको सदरमुकामबाट ४० किलोमिटर टाढाको **पाटेनागी** लाई इलाम र  पाँचथर दुई जिल्लाका आधा दर्जन गाविसको सिमाना छोएको छ| इलामको चमैता, पुवामझुवा, माइपोखरी, पाँचथरको पौवासारताप, रानीटार र लुङरूप्पा गाविसले छोएको यस स्थान बाट आँखैअघि सगरमाथा, कञ्चनजङ्घा हिमाल लगायतका हिमाललाई देख्न सकिने र यहाबाट सूर्योदय र पूर्वाञ्चलका धेरै भू-भाग नियाल्न सकिन्छ । यो क्षेत्रमा विभिन्न प्रकारका पाहा, जङ्गली जनावार, फूल र जडिवुटीसमेत पाइने गरेको छ । पाटेनागी आसपास कुहिभिर, नागढुङ्गालगायत रमणिय ठाउँ छन् । मेची हाइवे नखुल्दा सम्म माथिल्लो पाँचथर र ताप्लेजुङ जाने बाटो यहीबाट थियो ।

तीन हजार ५४ मिटरको उचाईमा अवस्थित यो क्षेत्रमा ठूलो चौर (नागी) रहेकोले यस स्थानको नाम पाटेनागी रहेको हो । यसक्षेत्रमा घना गुराँसे जङ्गल रहेकाले चैत बैशाखको समयमा राताम्ये हुने गरेको छ । पुवामझुवाको पाटेनागीदेखि गोर्खेको मानेभञ्ज्याङसम्म गुराँसको जङ्गल छ | फरकफरक रंगमा फुलेका गुराँसले जता हेर्‍यो उतै रातम्ये देखिएपछि त्यहाँ पुग्नेहरू दंग पर्छन् ।  नयाँप्रजातिको पाहा पापाटेनागेन्सिसको बासस्थान नजीकैको गँगटेपानीमा छ । यो क्षेत्र सानु पुवाखोला, देउमाई खोला, ठूलो पुवाखोलालगायत खोलाहरूको उद्गम स्थल पनि हो । यहाँ बनमूला, बिखुमा, चिराइतो, पाँचऔँले, बुढीओखतीलगयतका जडिवुटी, लाली गुराँस, चाँप जस्ता फूल पाइन्छ । वर्षादको समयमा बाघ भालु आउने र पर्याप्त मत्रा बँदेल पाइन्छ । मुनाललगायतका चराचुरुङ्गीहरू यहाँ भेट्न सकिन्छ भने लोपन्मूख हाब्रेसमेत पाइने स्थानीयको दावी छ ।

विविधताको संगमः पाटेनागी 

डाँडा राताम्मे

श्रेणी:भूगोल
यौनकर्मी

की एक यौनकर्मी]]
यौन वा शारिरीक सम्बन्धलाई पेशाको रूपमा अपनाउने व्यक्तिलाई*यौनकर्मी*' भनिन्छ।  

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:यौनकर्मी
भाउजू

आफ्नो दाजुको श्रीमतिलाई **भाउजू** भनिन्छ ।
## यि पनि हेर्नुहोस्
श्रीमती

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नाता सम्बन्ध
बस्याल

**बस्याल** अथवा बसेल नेपालमा बसोवास गर्ने एक जाती हो। दैलेख जिल्लाको बाँसीमा उद्गम भएका बसेलहरू देश भरी छरिएर बसेका छन्।

बस्याल वा बसेलको पुर्ख्यौली थलो दैलेखको बाँसी हो। यहाँका बासिन्दालाई बैँसेल भन्ने गरिन्छ । बैँसेल भन्दाभन्दै बसेल /बस्याल  भनिएको हुनुपर्छ ।

धनञ्जय गोत्रको मूल आधार बनेका धनञ्जय ॠषिको तपोभुमी मानसरोवरको   आसपासमा थियो र  उनका वंशजहरु   अछाम जिल्लाको धमालीमा लामो  समयसम्म बसे । त्यहाँबाट दैलेख आएपछि उनिहरू धमला थरले चिनिए । तिनिहरूमध्येका दुल्लु नजिकै रिजुमा बसेकाहरू रिजाल कहलिए  । बाँसिमा २ पुस्तासम्म बसेर पुर्वतिर लागेका तीन भाई पाल्पाको बराङ्दी  पुगेर बसोबास गर्न थालेपछि  उनिहरू बसेल   /बस्याल कहलिए ।

दुल्लु नजिकै हुमिगाउँ बसोबास गरेर काभ्रेपलान्चोक पुगेकाहरू त्यहाँ बसोबास गर्न थालेपछि  हुमागाईँ   कहलिए । 

दैलेखका धमला ,रिजाल र हुमागाईँहरू कुलदेवताको रुपमा रुमाल(रुद्र ) मष्टो र कुलदेविको रूपमा विन्ध्यवासिनीलाई मान्ने गर्छन् ।

बसेल वा बस्यालको गोत्र धनञ्जय हो।  यस गोत्रका त्रिप्रवरमा विश्वामित्र, मधुछन्दस र धनञ्जयती पर्दछन्।
श्रेणी:जाति
भुर्तेल

**भुर्तेल** नेपालमा बसोवास गर्ने एक जाति (थर) हो। दैलेख जिल्लाको भुर्ती भन्ने गाउँबाट उद्गम भएर देश भरी छरिएर बसेका भुर्तेलहरू ब्राम्हण सम्प्रादयमा पर्दछन्। 

श्रेणी:जाति
वेश्यावृत्ति

आर्थिक लाभको लागि वा शारीरिक सुखको लागि अन्य पुरुषहरुसँग यौन सम्बन्ध राख्नु वा कुनै यौन सेवा प्रदान गर्नुलाई **वेश्यावृत्ति** वा **देहव्यापार** भनिन्छ। यसरी अन्य पुरुषहरु सँग सम्भोग गर्ने महिलालाई वेश्या वा यौनकर्मी भनिन्छ, भने सेवा लिनेलाई विभिन्न नामले चिनिन्छ। वेश्यावृत्ति यौन व्यापारको एउटा अंश हो। वेश्यावृत्ति सम्बन्धि कानुन पनि राष्ट्र अनुसार फरक फरक रहेको पाइन्छ। कहि कहि वेश्यावृत्तिलाई "विश्वको सबैभन्दा पुरानो पेशा"को रूपमा लिएको पाइन्छ।

## इतिहास
### लोककथा
### ग्रिस
### रोम
### एसिया
## कानुनी प्रावधान
### अवस्था
### वैधता
### शोषण
## प्रकार
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*Database on Prostitution activities around the world. 
* Prostitutes' Rights Issues and Organizations Around the World – Prostitutes' Education Network
*Agustín, Laura (२६ March २०१०). Border Thinking on Migration, Trafficking and Commercial Sex
*Rohrer, Finlo (२२ February २००८). The men who sleep with prostitutes, BBC News Magazine.
*Schrager, Allison (१० April २००८). The Economics of High-end Prostitutes,   Intelligent Life, (The Economist).

श्रेणी:वेश्यावृत्ति
श्रेणी:मानव कामुकता
ताहिरा निगत नैयर

**ताहिरा निगत नैयर** नेपाली-भाषासेवी पाकिस्तानी साहित्यकार हुन्।

## नेपाली-भाषा सेवा
दसकभन्दा बढी समय नेपालमा बसी रत्न राज्यलक्ष्मी क्याम्पस र विश्वभाषा क्याम्पसमा उर्दू भाषा साहित्यको प्राध्यापन गरेकी  प्रा.डा. ताहिरा नेपाली भाषा साहित्यकी प्रेमी थिइन्।

## अनुवाद
प्रा.डा. ताहिराले रुद्रराज पाँडेको रूपमति उपन्यास, बीपी कोइरालाको तीनघुम्ती उपन्यास, कनकमणि दीक्षितको बालउपन्यास धुमधामको घुमघाम र बालकृष्ण सम, लेखनाथ पौड्याल, केदारमान व्यथित, माधव घिमिरे, चाँदनी शाह, छिन्नलता, कालीप्रसाद रिजालका कविता लगायत थुप्रै नेपाली रचनालाई उर्दूमा अनुवाद गरेकी थिइन्। उनले सिद्धिकी सलिकद्वारा उर्दू भाषामा लेखिएको 'प्रेसर कुकर' उपन्यासको नेपाली भाषामा अनुवाद गरी प्रकाशन समेत गरेकी थिइन्। उनका कृति नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानबाट पनि प्रकाशित भएका छन्।

## पुरस्कार
उर्दू र नेपाली साहित्यकी राजदूतका रूपमा चिनिएकी ताहिराले पाएका पुरस्कारः
* नई देरुख अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार
* रुद्रराज पुरस्कार
* नेपाल पाकिस्तान मित्रता पुरस्कार
* देवकोटा शताब्दी सम्मान

## निधन
मुटुको शल्यक्रिया भइरहेका बेला कराँचीको नेसनल मेडिकल सेन्टरमा उनको २०६९ साल साउनमा निधन भयो। २०६७ सालमा काठमाडौंमा सम्पन्न प्रथम अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली भाषा साहित्य सम्मेलनमा उनले पाकिस्तानी साहित्यकारको प्रतिनिधित्व गरेकी थिइन्।

## बाहिरी लिङ्कहरू
* नेपाली साहित्यसेवी पाकिस्तानी रहिनन्

श्रेणी:साहित्यकार
वाणगङ्गा नदी

**वाणगङ्गा नदी** अर्घाखाँचीको ठाडा गाविसमा मुहान भई वाणगङ्गा, कपिलवस्तु हुँदै बगेर भारतको उत्तर प्रदेशको गङ्गामा मिल्ने एउटा नदी हो। यो नदीले जुग्दिहवामा नेपाल-भारत सीमामा पार गर्छ। यो नदी बौद्ध धर्मावलम्बीका लागि धार्मिक महत्वको विषय हो । कपिलवस्तु राज्य (तिलौराकोट)मा गौतम बुद्धको दरबार यही नदी नदीको किनारमा अवस्थित छ। बुद्धले ज्ञान खोज्नको लागि आफ्नो दरबार छाडेपछि घोडामा सवार भएर यस नदीको किनारमा हिँडेको जनविश्वास छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:नेपालका नदीहरू
द्वारी झरना

**द्वारी झरना** दैलेख जिल्लाको द्वारी गा. वि. स.मा पर्ने द्वारी खोलाको एक झरना हो। दुर्गम भेक सडक नहुँदा झरना हेर्न जाने पर्यटकहरु न्यून छन् । दैलेखमा रहेको द्वारी झरना प्रचारप्रसार नहुँदा ओझेलमा परेको छ । सामान्य ज्ञानका पुस्तकमा समेत द्वारी झरनाबारे सामाग्री प्रकाशित भएको झरना प्रचारप्रसार नहुँदा ओझेलमा परेको हो ।

नौमुले गाउँपालिका- ३ द्वारीमा रहेको ६१ मिटर अग्लो यस झरनाको प्राकृतिक सौन्दर्यसँगै सुन्दर वातावरणमा रमाउनेको भीड बढ्न थालेको छ। दैलेख सदरमुकाम दैलेख बजारबाट १८ किलोमिटर मोटर यात्रापछि करिब ६-७ घण्टा पैदल यात्रा गरेपछि द्वारी झरना पुगिन्छ। झरना भएको स्थानमा पुग्ने हरेक पर्यटकलाई यहाँको मनोरम प्राकृतिक झंकारले लोभ्याउँछ। झरनाबाट झरेको पानीको छाँगामा रुझ्न, खेल्न र हेर्न विभिन्न जिल्लाबाट पर्यटक आउने गरेको छ।

## चित्र दीर्घा
## यो पनि हेर्नुहोस् 
*नेपालका झरनाहरूको सूची
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
https://paschimnepal.com/2017/08/11066/

श्रेणी:नेपालका झरनाहरू

श्रेणी:दैलेख जिल्ला
लाँकुरी झरना

**लाँकुरी झरना** दैलेख जिल्लाको लाँकुरी गा. वि. स.मा पर्ने लाँकुरी खोलाको एक झरना हो।

श्रेणी:नेपालका झरनाहरू
श्रेणी:दैलेख जिल्ला
महावीर

thumb|भगवान महावीरको एक मूर्ति

**वर्द्धमान महावीर** अथवा भगवान महावीर एक क्षत्रि कुलमा जन्मेका जैन धर्मका प्रवर्तक हुन्। महावीरलाई सन्मती, महावीर श्रमण, वर्धमान आदि नामले पनि चिनिन्छ । उनी प्राचीन भारतको महान दार्शनिकहरू मध्येका एक हुन्। वर्द्धमान महावीर त्यो युगका धार्मिक सुधारकहरू मध्ये सबभन्दा वरिष्ठ थिए । यिनी, वर्द्धमान महावीर जैन धर्मका संस्थापक थिए । उनी धर्मका संस्थापक नभएर एक सुधारक थिए भन्ने कुरा केही भारतीय र पश्चिमी विद्वानहरूद्वारा प्रमाणीत भएको पाइन्छ।

## जन्म र बाल्यकाल
वर्द्धमान महावीरको जन्म भारतको बिहार राज्यको बैशाली भन्ने ठाउ नाजिकको कुन्द ग्राम मा  ५९९ ईसा पूर्वमा भएको थियो। वर्धमान महावीरकी आमा त्रिशला, वैशालीको शक्तिशाली र प्रसिद्ध लिच्छवी राजा, चेतककी छोरी थिन्। वर्धमान महावीरका नन्दी वर्द्धन नामक एक जेठा भाइ थिए । वर्द्धमान महावीरकी ६ वटा मातृ काकीहरू थिन्, जिनका बिहे पूर्वी भारतका विभिन्न राजाहरूसँग भएको थियो। यस प्रकार वर्धमान महावीर विभिन्न राजाहरूसँग सम्बन्धित थिए र अंतत: यसले उनलाई उनको  जैन धर्म सुधारको कार्यमा महत्त्वपूर्ण सहयोग प्राप्त भयो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:धर्म गुरु
श्रेणी:जैन धर्म
विप्रेषण

सामान्यतया कुनै एक स्थानबाट कुनै पनि प्रयोजनको लागि अर्को स्थानसम्म रुपया पैसा पठाउने कार्यलाई विप्रेषण भनिन्छ ।
**विप्रेषण** अथवा **रेमिट्यान्स** () वाह्य देश मा कार्यरत नागरिक द्वारा आफ्नो देश मा प्रवाह हुने पुँजी, नगद वा वित्त हो। जब आप्रवासीहरूले आफ्नो कमाईको हिस्सा घरमा नगद वा सामानको रूपमा परिवारलाई पठाउँछन् त्यसलाई रेमिट्यान्स भनेर चिनिन्छ। विगत केही वर्षमा विप्रेषण द्रुत गतिमा बढ्दै गएको छ र अहिले धेरै विकासोन्मुख देशहरूको लागि विदेशी आम्दानीको सबैभन्दा ठूलो स्रोत प्रतिनिधित्व गर्दछ। कम आय भएका देशहरूमा रेमिट्यान्सको प्रवाह कुल घरेलु उत्पादनको ६ प्रतिशत छ।  
सन् २०१८ मा आप्रवासी कामदारहरूबाट गरिब र विकासशील देशहरूमा पैसा हस्तान्तरण करिब ५२९ अर्ब डलर भएको थियो जुन २०१७ भन्दा ९.६ प्रतिशतले वृद्धि भएको हो।

रेमिट्यान्स सीधा व्यक्तिहरूको हातमा प्रवाह हुन्छन् जसलाई सबैभन्दा बढी आवश्यक हुन्छ । प्राय: घर, शिक्षा र स्वास्थ्यमा खर्च साथै साना व्यवसायहरूमा खर्च गरिन्छ। स्वस्थ र उत्तम शिक्षित व्यक्तिहरूले समग्रमा समाज र अर्थतन्त्रलाई फाइदा पुर्‍याउँछन्। विप्रेषणको नकारात्मक पक्ष पनि छ। यसले देशहरूलाई वैश्विक र क्षेत्रीय आर्थिक संकटको लागि बढी जोखिमपूर्ण बनाउँदछ र आत्मनिर्भरता घटाउँदा छ। जब औपचारिक वित्तीय प्रणालीको माध्यमबाट पैसा प्रवाह तबा ठूलो रकम देशमा अनियमित र असुरक्षित रूपमा भित्रिन्छ।

## शीर्ष प्राप्तकर्ता देशहरू
## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:अर्थशास्त्र
श्रेणी:अर्थ वाणिज्य
श्रेणी:अर्थतन्त्रहरू
सुगत रत्न कंसाकार

**सुगत रत्न कंसाकार** नेपालका एक इन्जिनियर हुन्। उनले नेपाल टेलिकम तथा नेपाल वायुसेवा निगम लगायतका संस्थाहरूको प्रमुखको रूपमा काम गरिसकेका छन्।
२०३१ सालमा नेपाल टेलिकम इन्जिनियरको हैसियतमा सेवा प्रवेश गरेका कंसाकार त्यहाँको सबैभन्दा माथिल्लो र निर्णायक ओहोदा प्रवन्ध निर्देशक भएर अवकाश लिए।।

नेपालमा मोबाइल टेलिफोनलाई लोकप्रिय बनाउन उनको योगदान महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।

कंसाकार पछिल्लो समयमा नेपाल वायुसेवा निगमको नेतृत्व सम्हाल्न पुगेका थिए। उनीविरुद्ध अख्तियार दुरूपयोग अनुसन्धान आयोगमा मुद्दा लागि जेल सम्म परेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाली संस्थाका कार्यकारी प्रमुखहरू
सामसङ ग्यालेक्सी एस एडभान्स

**स्यामसन्ग जी टी - आई ९०७० ग्याल्याक्सी यस एडभान्स ** (ग्याल्याक्सी यस २ लाईटको नामले पनि जानिन्छ) एन्ड्र्यड स्मार्टफोन हो जुन जनवरी २०१२ मा उन्न्त गरियेको थियो र अप्रिल २०१२ मा मूल ग्याल्याक्सी यसलाई एडभान्सको रूपमा प्रसारित गरियेको थियो। ग्याल्याक्सी यस एडभान्समा ४ इन्चको सुपर अमोल्ड डिसप्ले छ जसको रिजोल्युशन २३३ पि पि आईमा ४८० x ८०० पिक्सेल छ, १&nbsp;GHz गति भयेको ड्युअल - कोर प्रोसेसर, ७६८ एम बीको र्याम छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:मोबाइल
नदीको आधारमा नेपालको विभाजन

**नदिको आधारमा नेपालको विभाजन** नेपालको जल प्रवाह व्यबस्थामा कोशी, गण्डकी र कर्णाली तीन नदिहरु मुख्य छन् । यीनै तीन नदिहरूलाई आधार मानेर नेपालको पुर्व देखी पश्चिम सम्मको भू-भागलाई तीन भागमा विभाजन गरेको छ ।

## कोशी प्रदेश
पूर्वमा कञ्चनजंघा हिमालय देखि पश्चिममा लाङ्टाङ हिमालय सम्म यसको प्रभाव क्षेत्र रहेको छ । कुसिक ऋषिको नामबाट नामाकरण भएको कोशी नदि नेपालको सबैँभनदा ठुलो नदि हो । कुल लम्बाइ ७२० कि. मि. रहेको यो नदिको बहाव क्षमता लगभग १५६४ घनमिटर पति सेकेन्ड रहेको छ । यस नदिले करिब ३३००० वर्ग कि. मि. क्षेत्र सिंचित गरेको छ । यस नदिका सहायक नदिहरु सुनकोशी नदी, तामाकोशी नदी, दुधकोशी नदी, इन्द्रावति नदी, अरुण नदी, तमोर नदी र लिखु नदी हुन् । यि नदिहरूमा सबभन्दा ठुलो अरुण र सबभन्दा सानो लिखु हो । यस नदिबाट २२००० मे. वा. विधुत उत्पादन गर्न साकिन्छ । यश नदि लाई भारत मा दामोदर भनिन्छ र बिहार को दुख को नाम ले पनि चिनिन्छ।

## गण्डकी प्रदेश
यो प्रदेश पूर्वमा लाङ्टाङ देखि पश्चिममा धवलागिरी सम्म यसको प्रभाव क्षेत्र पर्दछ । गण्डकी नदि  
नेपालको सबभन्दा गहिरो  नदि हो । यसको नाम गाण्डब ऋषिको नामबाट नामाकरन गरिए हो । कुल लम्वाइ ३३८ कि.मि. भएको यो नदिको सरदर बहाव क्षमता १७१३ घनमिटर प्रति सेकेन्ड रहेको छ । गण्डकि नदिले नेपालको करिब २६००० वर्ग किलोमिटर क्षेत्र सिञ्चित गरेको छ । यस नदिका सहायक नदिहरू त्रिशुली नदी, बुढीगण्डकी नदी, कालीगण्डकी नदी, सेति, मादि, मर्स्याङ्दी र र दरौदि हुन् । यसमा सबै भन्दा ठुलो नदि कालिगण्डकि र सानो त्रिशुलि हो । यस नदिबाट २१००० मे. वा. विद्युत उत्पादन गर्न सकिन्छ ।

## कर्णाली प्रदेश
नेपालको सबैबभन्दा लामो नदि कर्णाली नदि हो । पूर्वमा धवलागिरी देखी पश्चिममा ब्यास ऋषि हिमाल नन्दादेबी सम्म यसको प्रभाव रहेको छ । यसको कुल लम्वाइ ५०७ कि.मि. र बहाव क्षमता १३१६ घनमिटर प्रति सेकेन्ड रहेको छ।४९००० वर्ग कि. मि. क्षेत्र सिञ्चित गरेको छ यस नदिले । एस नदिको बिद्युत उत्पादन क्षमता ३२००० मेगावाट रहेको छ । यसका सहायक नदिहरु  हुम्ला कणार्लि, मुगु कर्णाली , ठुलो भेरि सानो भेरि तिला बुढीगङ्गा र सेति हुन् । नेपालको लामो नदिको रूपमा चिनिने यो नदिलाई भारतमा पुगेपछि घांगरा नामले चिनिन्छ।ठुला सहायक नदि हुम्ला हो /सानो सहायक नदि तिला हो !
श्रेणी:भूगोल
मही

:*मोही शब्दसंग नझुक्किनुहोला ।*
 (बाँया) ।]]

**मही** वा **मोही** दुधबाट बनेको तरल पेय पदार्थ हो ।

गुलियो मोही एक पारंपरिक दक्षिण एसियाई पेय हो। दही लाई घोटेर घिउ बनाइसकेपछि पानी हालेर बनाइन्छ।  मोही लाई गर्मी को मौसम मा फ्रिज मा चिसो गराएर या बरफ हालेर पिइन्छ जसले अत्यंत स्फूर्ति एवं ताजगी प्रदान गर्छ। 

## अनेक तरिका का मोही(लस्सी) 
चिनी हालेको गुलियो मोही लाई लस्सी भन्ने गरिन्छ । आजकल मोही मा धेरै तरिका का चीजहरु जस्तै गुलाबजल, केसर, कागति, आँप, स्ट्रबेरी तथा अन्य फलहरु को रस इत्यादि मिलाएर बेचिन्छ।

## भांग मोही 
भांग मोही एक खास तरिका को मोही हो जसमा भांग मिलाईन्छ जसको प्रयोग होली जस्तै मौकामा प्रयोग गरिन्छ। 

## यो पनि हेर्नुहोस 
* शर्बत
* दही

श्रेणी:दुग्ध पदार्थ
लस्सी

**लस्सी** (पञ्जाबी: لسی, ਲੱਸੀ, हिन्दी: लस्सी,  उर्दु: ,  मराठी: ताक, गुजराती: છાસ, ) दहीबाट बनाइने एक प्रकारको परम्परागत दक्षिण एसियाली पेय पदार्थ हो। यो मुख्यतया उत्तर र पश्चिम भारत तथा पाकिस्तानमा एकदम लोकप्रिय छ। दहीलाई घोटेर र पानी मिलाएर लस्सी बनाइन्छ तथा यसमा इच्छानुरूप विभिन्न मसलाहरूसँगै चिनी वा नुन हालेर तयार गरिन्छ। भारतको पञ्जाब राज्यमा मोही घोटेर लस्सी तयार गरेपछि त्यस्को माथिल्लो भागमा नौनीको एक पत्र हालिन्छ।

## लस्सीका प्रकार 
आजभोली लस्सीमा विभिन्न किसिमका मरमसला तथा फलहरू हालेर तयार गरिन्छ जसमा विशेष गरेर गुलाबजल, केसर, निबुवा, आँप, स्ट्रबेरी तथा अन्य फलहरू मिसाउने गरिएको छ। 

## चित्र दिर्घा 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## यो पनि हेर्नुहोस 
* शर्बत
* दही
* मही
* मोही
जाँठा

अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|वयस्क पुरुष (बायाँ) तथा वयस्क महिला (दायाँ)को जाँठा
**जाँठा** वयस्क पुरुष तथा महिलाको यौनाङ्ग वरिपरी उम्रने रौं हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:रौँ
श्रेणी:शरीर
कस्तुरी

**कस्तुरी** भाले कस्तुरी मृगको नाभीमा रहेको एक ग्रन्थिबाट उत्पादन हुने एक प्रकारको गन्धयुक्त पदार्थ हो । प्राचिनकाल देखी नै अत्तर, अगरबत्तीका सामग्री तथा औषधी आदी निर्माण गर्न कस्तुरीको प्रयोग गरिदै आइएकोछ । कस्तुरी जनावरबाट उत्पादित विश्वका बहुमुल्य बस्तु मध्य एक हो ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## स्रोतहरू
श्रेणी:कस्तुरी
सागर पुन

**सागर पुन** (जन्म विसं २०४९ फाल्गुण १८ गते तदनुसार १ मार्च १९९३) नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टिमबाट क्रिकेट खेल्ने एक अलराउन्डर खेलाडी हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली क्रिकेट खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९९३ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
ट्याब्लेट कम्प्युटर

thumb|ट्याब्लेट कम्प्युटर

**ट्याब्लेट कम्प्युटर** वा **ट्याब्लेट** एक प्रकारको मोबाइल कम्प्युटर हो ।

श्रेणी:कम्प्युटर
गोपालराज मैनाली

**गोपालराज मैनाली** (वि.सं. २००० - वि.सं. २०६४) नेपाली चलचित्रका हाँस्यकलाकार थिए।

## जीवनी
मैनालीको जन्म वि.सं. २००० कार्तिक १६ गते काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको मङ्मलटारमा भएको हो। उनका बुबाको नाम रोहिणीप्रसाद र आमाको नाम गणेशकुमारी हो । 

## कृति
मैनाली बालपोष बाल-पत्रिकासँग आबद्ध थिए । उनको कृति खुसुक्क भन्नुस्-फच्च्या प्रकाशित छ ।  

## अभिनय
नेपाली चलचित्र वृत्तमा 'चङ्खे' नामबाट चर्चित गोपालले चार दशक हास्य अभिनयमा बिताएका उनको पहिलो चलचित्र हिजो आज भोलि हो। वि.सं. २०२४मा हीरा सिंह निर्देशित यो चलचित्रमा उनी सानो भूमिकामा थिए। वि.सं. २०३३मा चलचित्र संस्थानले बनाएको सिन्दुरमा 'चङ्खे र नक्कली'को भूमिकामा मैनालीसँगै वसुन्धरा भुसाल देखिएपछि यो जोडी चर्चाको शिखरमा रह्यो।

चलचित्रकर्मी चेतन कार्कीका अनुसार 'सिन्दुर'मा जोडी जम्नुअघि नै प्रकाश थापाले वि.सं. २०२९मा मनको बाँधमा खेलाउन चाहेका थिए। भुसाललाई 'डाँडाघरे साइँली' र मैनालीलाई 'पसलेको छोरा'को भूमिकामा। गोपाल बिरामी भएपछि वसुन्धरा एक्लै परिन्। 'सिन्दुर'ले बनाइदिएको 'चङ्खे र नक्कली'को छविकै कारण थापाले यो जोडीलाई जीवनरेखा, सन्तान, र कन्यादानमा पनि लिए। पछि मणि प्रधानको दाजुभाइ, प्रदीप रिमालको के घर के डेरा र नारायण पुरीको लक्ष्मणरेखामा पनि सँगै देखिए।

चलचित्र देउकी र पछ्यौरीमा मैनाली र भुसाल जोडी नभई फरक-फरक भूमिकामा देखिए। थापाकै अर्को चलचित्र अधिकारमा जोडीको भूमिका तय भइसकेपछि मैनाली बिरामी परेका थिए। मैनालीको सट्टा राजाराम पौडेलले खेले।

यादव खरेल निर्देशित नाटक सुब्बा साप, लय संग्रौलाको पाटीको बास, प्रभाकर शर्माको लौ मार्‍यो लगायत आधा दर्जन टेलिचलचित्रमा पनि मैनाली र भुसालले जोडी भूमिका गरेका थिए।

मैनालीले ठूला र साना गरी ६० जति चलचित्रमा अनिभय गरेका थिए। अरूको तुलनामा 'सिन्दुर'को अभिनय धेरै उत्कृष्ट रह्यो।

## निधन
उनको निधन वि.सं. २०६४ साल माघ २७ मा निधन भयो। कलाकार निमोनियाबाट पीडित थिए। उनी ४२ दिनदेखि काठमाडौँ मेडिकल कलेज, सिनामंगलमा उपचाररत थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* चोला उठ्यो चङ्खेको

श्रेणी:नेपालका हाँस्य कलाकारहरू
स्तनको मुन्टा

**स्तनको मुन्टा** महिलाको स्तनको अगाडि पट्टी उठेको भाग हो। यो बच्चालाई स्तनपान गराउने क्रममा ल्याक्टिफेरस नली हुँदै दुध निस्कने मार्ग र शारिरिक सम्बन्ध को बेला पुरुष ले चुसेर उत्तेजित गराउने ठाउँ पनि हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:स्तन
श्रेणी:शरीर
श्रेणी:शरीरका अङ्गहरू
श्रेणी:मानव कामुकता
श्रेणी:स्तनपान
नङ

**नङ** मानिस लगायतका अन्य केही स्तनधारी प्राणीहरूको हात तथा खुट्टाको औंलाको टुप्पामा हुने कडा भाग हो ।

## मानव शरीर
### कार्य
### विकास
### स्वास्थ्य
## विकास
## सन्दर्भ सूची 
## बाहिरी लिङ्कहरू
* Nail Disorders and Diseases , types of nail disorders: Paronychia, Onychogryphosis, Melanonychia

श्रेणी:शरीर
औँला (खुट्टा)

:* thumb*औंला शब्दले हातको औंला पनि जनाउँछ ।*

**औंला** मानिस लगायतका अन्य केही स्तनधारी प्राणीको हात तथा खुट्टामा हुने अङ्ग हो ।

## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी लिङ्कहरू
* Toe Pain (Symptoms-Causes) 

श्रेणी:शरीर
श्रेणी:शरीरका अङ्गहरू
औँला (हात)

:*औंला शब्दले खुट्टाको औंला पनि जनाउँछ ।*

**औंला** मानिस लगाततका अन्य केही स्तनधारी प्राणीको हातमा हुने अङ्ग हो । 

## औंलाहरू
#बुढि औंला-अङ्गुष्ठ
#चोर औंला-तर्जनी
#माहिली औंला-मध्यमा
#साहिली औंला-अनामिका
#कान्छी औंला-कनिष्ठा 
भारतिय संस्कृतिमा कान्छीलाई(५) जल, साहिली(४) औँलालाई पृथ्वी, माईली(३) लाई आकाश, चोर(२) औंला लाई वायु र बुढीलाई(१) अग्निका रूपमा चित्रित गरिन्छ| यहि पद्धतिमा आधारित चिकित्सा प्रणाली लाई मुद्रा चिकित्सा मनिन्छ ।

## सन्दर्भ सूची
* मुद्रा चिकित्सा—ओसो सिदार्थ र रमेश गिरि

श्रेणी:शरीर
श्रेणी:शरीरका अङ्गहरू
पिडौँला

**पिडौँला** खुट्टाको तल्लो स्थानको पछाडीको भाग हो ।

श्रेणी:शरीर
पाखुरा

**पाखुरा** मानव शरिरको काँध र कुहिनाको जोर्नीको बिचको भाग हो ।

श्रेणी:शरीर
काखी

**काखी** मानिसको पाखुरा र काँध जोडिने स्थानको ठिक तलको भाग हो । यसलाई उत्तेजनात्मक अंग पनि भनिन्छ ।

**काखी उत्तेजनात्मक अंग**

यसको स्पर्श ले पनि महिलालाई उत्तेजित कराउँदछ । प्राय सबै पुरुषहरु महिलाको काखि मा चुम्बन गरेर वा चाटेर पनि महिलालाई उत्तेजित गराउँछन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:शरीर
मानव खुट्टा

**मानव खुट्टा** कम्मर भन्दा मुनी तिघ्रा देखी पैताला सम्मको भाग हो ।

श्रेणी:शरीर
काँध

**काँध** मानव शरीरको घाँटी भन्दा मुनी तथा पाखुरा जोडिने स्थान हो ।

श्रेणी:शरीर
नेपालको छापाखानाको इतिहास

नेपालमा पहिलो पटक वि.सं १९०८मा छापाखानाको प्रयोग भएको पाइन्छ। राणा प्रधानमन्त्री जंगबहादुर राणाले बेलायत गएको बेला ल्याएको हाते छापाखाना थापाथली दरबारमा जडान गरी सञ्चालन गरेका थिए ।
त्यस छापाखानामा गिद्धको तस्वीर कुँदिएको हुँदा यो **गिद्दे प्रेस**को नामले चिनिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्क
मलद्वार

**मलद्वार** प्राणीको पाचन प्रणालीबाट उत्पादन हुने दिसा निस्कने मार्ग हो ।

यो पुरुष र महिलाको एउटै हुन्छ। सम्बन्ध बनाउने क्रममा पुरुषले महिलाको मलद्वार चाटेर वा हातले खेलाएर उत्तेजित गराउँछन्। यसकारण यसलाई उत्तेजित अंग मानिन्छ।

## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी लिङ्कहरू
श्रेणी:शरीर
नेपालको चलचित्रको इतिहास

**नेपाली** भाषाको पहिलो चलचित्र सत्य हरिश्चन्द्र  हो । यसलाई डी.बी परियारले वि.सं २००७मा कलकत्तामा बनाएका थिए । डिबी  परियारको ‘सत्य हरिश्चन्द्र’ नेपाली भाषामा छायाङ्कन भएको पहिलो चलचित्र हो, जुन कलकत्तामा  छायाङ्कन भएको थियो तर नेपाली चलचित्रको इतिहास हेर्ने हो भने नेपालको पहिलो चलचित्रका रुपमा २०२१ असोज २२ मा प्रदर्शनमा आएको  ‘आमा’ चलचित्रलाई मानिन्छ। तत्कालीन श्री ५ को सरकार, सूचना विभागले निर्माण गरेको सो चलचित्र हीरासिंह खत्रीले निर्देशन गरेका  थिए ।  यस चलिचत्रमा शिवशङ्कर मानन्धर र भुवन चन्दले अभिनय गरेका थिए।नेपालको पहिलो डकुमेन्ट्री श्री ५ महेन्द्रको ४२ औ शुभजन्मोत्सवको बारेमा वि.सं २०१८मा हरि सिहं खत्रीले बनाएका थिए । नेपालमा बनेको पहिलो नेपाली फिल्म आमा (चलचित्र) हो । यसलाई वि.सं २०२०मा हीरासिंह खत्रीले बनाएका थिए । नेपालको पहिलो रंगीन चलचित्र कुमारी (चलचित्र) वि.सं २०३४मा प्रेम बहादुर बस्नेतले बनाएका थिए ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
पोथी

को चिन्ह जुन पोथी जातिलाई जनाउन पनि प्रयोग गरिन्छ ]]

**पोथी** (♀) सजिवको लिङ्गको आधारमा छुट्याइएको एक जाति हो । सामान्यत जीवहरूमा पोथी जातिले प्रजनन प्रकृयाको लागि उत्पादन गर्ने ग्यामेट्सलाई डिम्ब भनिन्छ। पोथी जातिमा भालेको भन्दा ठूलो ग्यामेट्स हुन्छन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जीव
श्रेणी:लिङ्ग
आङ सान सुकी

**आङ सान सुकी** (, , ; जन्म १९ जुन १९४५) बर्माकी राजनितिज्ञ तथा नेशनल लिग फर डेमोक्रेसी पार्टीकी अध्यक्ष हुन ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:मानिस
श्रेणी:विश्वका प्रभावशाली महिलाहरू
श्रेणी:महिला व्यक्तित्वहरू
श्रेणी:नोबेल पुरस्कार विजेता महिलाहरू
श्रेणी:नोबेल पुरस्कार विजेता
श्रेणी:नोबेल शान्ति पुरस्कार सम्मानितहरू
श्रेणी:सन् १९४५ मा जन्म
श्रेणी:महिला सरकार प्रमुखहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
मुलुकी ऐन

alt=Jang Bahadur Ranaji.jpg|thumb|Jang Bahadur Ranaji
**मुलुकी ऐन** नेपालको सबैभन्दा पहिलो लिखित कानून  हो।  मुलुकी ऐन नेपालको संहिताबद्द राष्ट्रिय कानून  हो। पहिलो पटक बिक्रम सम्बत १९१० मा मुलुकी ऐन जारि गारिएको थियो। जंगबहादुर राणा ले बेलायात यात्राबाट फर्के लगत्तै यो ऐन बनाएकोले यसमा युरोपको ठुलो छाया परेको छ भन्ने पनि गरिन्छ। तर यो कानून  नितान्त मौलिक कानून  हो। नेपालको  कानून को  ईतिहास हेर्दा १४औं सताव्दीमा नै राजा  जयस्थिति मल्लले मानव न्यायशास्त्र  जारी गरेका थिए।

यो ऐन हिन्दू दर्शनमा  आधारित  रहेको स्पस्ट रुपमा देख्न सकिन्छ। यो कानून को मुख्य उदेश्य जातको आधारमा अपराधीहरूलाई सजायको ब्यबस्था  गर्नु रहेको थियो।  यो ऐनको मस्यौदा लोकपति र लेसपति (कतै लेखपति भनिएको) झा ले मनुस्मृतिको आधारमा गरेका थिए। उनिहरु दुबै जना भारतीय ब्रामहण थिए । राजा सुरेन्द्रले ऐनको मस्यौदा गरे बापत लोकपति र लेसपति झालाई महोत्तरिमा ५०० बिघा जग्गा दिएका थिए भन्ने कुरा इतिहासमा पाइन्छ ।

बि स १९१० को सन्दर्भमा बि स १९१० को मुलुकी ऐनलाई राम्ररी अध्ययन गर्ने हो भने यो ऐन निकै परिपक्व देखिन्छ। कानून को अध्ययन गर्दा पश्चिमा देशहरूलाई अग्रपङ्तीमा राखेर अध्ययन गर्ने हाम्रा कानून विदहरूले हाम्रो आफ्नो मौलिक कानून लाई त्यति वास्ता गरेको पाईन्न। पूर्वीय दर्शन पश्चिमा दर्शन भन्दा कानून को विकासमा धेरै पुरानो छ। नेपाली कानून को श्रोत हिन्दू धर्मका विभिन्न ग्रन्थहरूमा लिपिबद्ध ज्ञान विचार अवधारण र  सिद्धान्तहरु  हुन्। यी श्रोतहरु धेरै पुराना र एकदमै विश्वसनीय छन्। ऋग्वेद ६५०० बिसीमा लेखिएको कुरा कानून विद प्राध्यापक डा युबराज सग्रौला बताउनुहुन्छ। पूर्वीय सभ्यताको ईतिहास हेर्दा करीब ५००० बिसीमा नै इन्दु भ्यालीको सभ्यताको शुरुवात भएको पाईन्छ। मानव सभ्यतालाई चलायमान र ब्यबस्थित बनाउनका लागि जुन ज्ञान  विचार अवधारण र  सिद्धान्तहरु विकसित गरियो तिनै कुराहरु हाम्रो कानून हरूमा प्रतिबिम्बित भएका छन् ।  मुलुकी ऐन १९१० र २०२० मा हिन्दू दर्शनको भने पुर्ण प्रभाव रहेको पाईन्छ। जसरी हिन्दू धर्ममा अधिकार भन्दा कर्तब्यलाई बढी ग्राह्यता दिईएको छ त्यसरी नै मुलुकी ऐनमा पनि अधिकार भन्दा कर्तब्यलाई नै बढी महत्त्व दिईएको छ।

मुलुकी ऐन यस्तो कानूनी दस्तावेज हो जसमा सारवान र कार्यविधि दुबै कानूनी ब्यबस्थाहरु पाईन्छ । मुलुकी ऐन १९१० मा १६३ वटा महलहरु छन् जसमा "अदालतीको", "कैदी झिकाउन्याको", "म्यादको" लगायतका छुट्टै महलहरूमा कार्यविधि कानून  सम्बन्धी ब्यबस्था गरिएको छ भने "जग्गा जमीनको", "मोही टलसिङको", "अंशबण्डाको" लगायतका विभिन्न महलहरूमा सारवान कानूनी ब्यबस्थाहरु पाईन्छन् ।

## मुलुकी ऐन २०२० 
मुलुकी ऐन १९१० कै परिमार्जित र परिष्कृत रुप मुलुकी ऐन २०२० हो। यसमा १९ महलहरु छन् जसमध्ये अदालती बन्दोबस्तको र दण्ड सजायको महल पुर्ण रूपमा कार्यबिधि सम्बन्धी महलहरु हुन् भने "कागज जाँचको", "अंश बण्डाको" लगायतका १७ वटा महलहरु सारवान कानुन हुन्। मुलुकी ऐन हाल सम्म आईपुग्दा १२औं पटक संशोधन भईसकेको छ। २०४६ अगाडि नै नौ पटक संशोधन भएको यो ऐन २०४६ सालको जन आन्दोलन पश्चात २०४७ सालमा जारी भएको संबिधानको भावना अनुरुप कानुनी ब्यबस्था मिलाउन  २ पटक र २०६३ को अन्तरिम संबिधान अनुकुल कानुन र न्यायलाई परिष्कृत बनाउन एक पटक गरी हालसम्म १२‌औ पटक संशोधन भएको हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालको कानुन
श्रेणी:जङ्गबहादुर राणा
सिएनएन हिरो

**सिएनएन हिरो** विश्वका उत्कृष्ट व्यक्तिहरूलाई दिइने सम्मान हो। अनुराधा कोइराला, पुष्पा बस्नेत नेपालबाट सिएन एन हिरो बनेका छन्। सन् २०१० की सिएनएन हिरो अनुराधा कोइराला हुन भने सन् २०१२ की सिएनएन हिरो पुष्पा बस्नेत हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय सम्मानहरू
योगी विकासानन्द

**डा.योगी विकाशानन्द** युवा दार्शनिक, नेपाल मनोक्रान्ति योगका द्रष्टा एवं अगुवा हुन्। उनले मनोक्रान्तिको माध्यमबाट नेपालमा योग, ध्यान, दर्शन र अध्यात्मको प्रचार कार्य गरेका छन्।
उनको जन्म बि. सं. २०१८ असार २ गते भएको हो,र उनलाई क्षेत्रपाटीको गणेश मन्दिर अगाडि सालनाल सहितको नाबालक अवस्थामा बेवारिसे फेला पारिएको हो । उनी २०३९ माघ १३ जनकपुरको नराहा भनिने ठाँउमा गहिरो ध्यान लागेपछि अध्यात्मको खोजिमा भारत पसेका थिए । ६ वर्षको प्रवास पछि २०४७  सालमा नेपाल फेर्केर योग सिकाउन शुरू गरे । उनको बिवाह कमलेश्वरी सैंजु सँग भएको छ । उनका एक छोरा र एक छोरी छन् र वहाँलाई पाल्ने आमाको हालसालै निधन भएको छ । संसार बदल्नु छ भने शुरूवाद आफैबाट गर्नपर्छ भन्ने जीवन जिउने कला सिकाउँदै समाजमा  सकारात्मक भावनाको जागरण गराउने हुनाले विकासानन्दलाई उत्प्रेरक पनि मानिन्छ । 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू्
श्रेणी:नेपालका आध्यात्मिक व्यक्तिहरू
महासेन चक्रवात

**महासेन चक्रवात** सपेक्षित रूपमा कमजोर उष्णप्रदेशीय चक्रवातीय आँधी हो जसले दक्षिणी तथा दक्षिणपूर्वी एसियाका छ देशमा केही मानिसको ज्यान लियो ।  बङ्गालको खाडीको दक्षिणी भागमा सन् २०१३ को सुरुवातमा न्युन चापीय क्षेत्रबाट उत्पति भएको महासेन बिस्तारै संगठित हुँदै गयो । झण्डै स्थिर अवस्थामा रहेकै अवस्थामा एकीकृत हुँदै मे १० सम्ममा शक्तिहिनताको स्थितीमा पुगिसकेको थियो । शक्तिहिनताको स्थितीमै बिस्तारै-बिस्तारै अगाडि बढ्न थालेपछि मे ११ मा यसले आँधीको बल प्राप्त गर्यो र यसले उक्त मौसमको पहिलो नामाकरण गरिएको चक्रवात 'महासेन'को रूप लियो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:प्राकृतिक प्रकोपहरू
श्रेणी:चक्रवातहरू
नेपाल वायुसेवा निगम विमान दुर्घटना २ जेठ २०७०

विसं २०७० जेठ २ गते नेपाल वायुसेवा निगमको नाइन एन एबिओ ट्विनअटर विमान मुस्ताङमा दुर्घटना भयो । पोखरा विमानस्थलबाट जोमसोम विमानस्थल का लागि छुटेको उक्त विमानमा ३ जना चालकदल सहित १८ जना यात्रु थिए । ती मध्ये ८ जना जापानी र १० जना नेपाली  नागरिक सवार थिए ।   जोमसोम विमानस्थलमा अवतरण गर्नेक्रममा धावनमार्गबाट चिप्लिएर कालीगण्डकी नदी खसेको उक्त जहाजमा सवार मध्ये ७ जना गम्भिर घाइते भए भने अन्यलाई सामन्य चोटपटक मात्र लाग्यो ।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी: नेपालमा भएका विमान दुर्घटनाहरू
श्रेणी:विमान दुर्घटनाहरू
अप्राकृतिक मैथुन

युरोपेली औपनिवेशिक शासन कालमा युरोपेली धार्मिक मान्यताद्वारा बन्देज लगाइएका यौन कृयाकलापहरूलाई अपधारिकरण गर्न **अप्राकृतिक मैथुन**को परिभाषा निर्माण गरिएको हो । विश्वबाट उपनिवेश काल समाप्त भइसक्दा पनि कतिपय देशहरूको कानुनमा अप्राकृतिक मैथुनको कसुर उल्लेख भएको पाइन्छ । 
## समयौनिकताको अपधारिकरण
बेलायती उपनिवेश कालमा समयौनिकतालाई अपधारिकरण गरिएको थियो ।  बेलायती उपनिवेश हटिसकेपछि समयौनिकताको अपधारिकरण क्रमशः बदर गरिँदै गएको छ भने कतिपय देशहरूले यो उपनिवेशकालीन कानुनलाई कायम राखेका छन् ।  
## प्रजनन केन्द्रित यौन
यौन सम्पर्कको एक मात्र उद्देश्य प्रजनन हो भन्ने मान्यता राख्ने व्यक्तिहरूले प्रजनन उद्देश्य नरहेको मैथुनहरूलाई पनि अप्राकृतिक मैथुन ठहर गरेको पाइन्छ । प्रजननको उद्देश्य राखेर योनीमा शिश्नको प्रवेश हुने यौन सम्पर्क बाहेक गुदद्वार मैथुन, मुख मैथुन, हस्तमैथुन लगायतका मैथुन अप्राकृतिक भन्ने मान्यता रहेको पाइन्छ । 
## सन्दर्भ
श्रेणी:फौजदारी अपराध
श्रेणी:अप्राकृतिक मैथुन
हाडनाता करणी

आफ्नो परिवारको सदस्य वा रगतको नाता पर्ने व्यक्तीसंग यौन सम्बन्ध राख्नुलाई **हाडनाता करणी** भनिन्छ । विभिन्न राष्ट्रहरूको कानुन तथा संस्कृति अनुसार हाडनाता करणीको अन्तर्गतका नाताहरूलाई फरक-फरक रूपमा उल्लेख गरिएको पाइन्छ ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:अपराध
बिचौलिया

नेपाल बारले २०६४ मा 'क्वाइन' गरेको यो शब्दलाई सर्वोच्च अदालतका चार न्यायाधीशले २०६६ मा 'वैधानिकता' दिएपछि प्रयोगमा व्यापकता पाएको हो । यद्यपि नेपाल राजकीय प्रज्ञा-प्रतिष्ठानको बृहत् शब्दकोशमा यो शब्द र यसको अर्थ भेटिंदैन । तर न्यायाधीश, कानुन व्यवसायी र अदालत परिसर घुम्नेहरूले शब्दलाई खुबै बढावा दिएका छन् ।विशेष अदालतका पूर्वअध्यक्ष गौरीबहादुर कार्कीका शब्दमा, 'न्यायाधीश र झगडियाबीच 'मिलाउँछु' भनी लेनदेनमा संलग्न हुने व्यक्तिलाई बिचौलिया भनिन्छ । अर्थात् यिनीहरू न्यायाधीश र झगडिया बीचका सम्पर्क सूत्र हुन् । र बीचका खेलाडी पनि हुन् । यस्ता प्रवृत्तिका व्यक्तिहरू न्यायाधीशको घर खोज्दै आइपुग्छन् । न्यायाधीशका घरपरिवारसँग सम्पर्क बढाउँछन्, लोभ देखाउने गर्छन् । लोभिनेहरू सजिलै बिचौलियाको फन्दामा पर्छन् ।'अर्थात् 'दलाल' शब्दकै परिस्कृत रूप हो- 'बिचौलिया' । 

जब २०६४ सालमा न्यायालयमा सीडी प्रकरण सार्वजनिक भयो, तब कानुन व्यवसायीहरू तर्सिन पुगे । त्यो प्रकरणमा प्रधानन्यायाधीशकै नामसमेत जोडिएपछि कानुन व्यवसायीले न्यायिक विकृतिको अन्त्य हुनैपर्छ भन्नेनै तयार गरे । त्यसमा ४३ पृष्ठ त बिचौलियाकै बारेमा खर्चिएको छ । तिनको रूप, चिनारी हुँदै न्यायसम्पादनमा तिनको प्रभाव, प्रवृत्तिसम्म राम्रैसँग केलाईएको छ ।

अध्ययन समितिका संयोजक वरिष्ठ अधिवक्ता श्रीहरि अर्यालका अनुसार, त्यो शब्दको चयन अध्ययन समितिका सदस्य प्रकाश वस्तीले गरेका हुन् । बिचौलिया सम्बन्धी अध्ययन जिम्मेवारी वस्तीले लिए । प्रतिवेदनमा दलाल उल्लेख गर्नु अलिक नराम्रो भएपछि 'बिचौलिया' वस्तीले फुराएका हुन्- 'बीचमा बसेर चलखेल गर्ने' व्यक्तिका सन्दर्भमा । यो हिन्दीभाषीले प्रयोग गर्ने शब्द हो । न्यायालयभित्र बिचौलियाको चरम रूप देखेर नै समितिले यसबारे गहिरो अध्ययन गरेको हो ।

बिचौलिया बिगबिगी
काल भैरव (काठमाडौँ)

**कालभैरव** काठमाडौँको हनुमानढोका दरवार स्क्वायरमा रहेको भैरवस्थान हो। यसलाई काठमाडौँ भैरवस्थान भनेर पनि चिनिन्छ।
यस काल भैरव को मुर्ति मल्लकालिन काठमाडौँ का बासिन्दा ले नागार्जुन पहाड उत्खनन गर्दा भेटेर काठमाडौ को वसन्तपुर मा ल्याइ स्थापना गरे । मल्लकाल को उत्तरार्ध सम्म यो तत्कालीन नेपाल न्यायालय को रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । त्यस बेलामा यस मुर्ति को अघि आएर अपराधी लाई अपराध कबुलन लगाइन्थ्यो ।यदि संदिग्ध ले झूटो जवाफ दिएमा निज यसै मुर्ति को अघि "रगत छादेर मृत्यु हुन्छ" भन्ने जनविश्वास थियो ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाहिरी लिङ्कहरू
## यी पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:धार्मिक स्थलहरू
श्रेणी:काठमाडौँ जिल्लाका मन्दिरहरू
गुदा मैथुन

यौन सन्तुष्टि प्राप्त गर्नको लागि लिङ्गलाई महिलाको मलद्वारमा प्रवेश गराउनुलाई **गुदा मैथुन** भनिन्छ । यौन सन्तुष्टिको लागि मलद्वारमा औलाले चलाउनु वा पुरुष ले आफ्नो जिब्रो महिलाको गुदद्वार भित्र पसाउनु वा मलद्वारमा यौन खेलौना पसाउनुलाई पनि गुदा मैथुन भनिन्छ ।

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
* Anal Intercourse and Analingus &nbsp;– from alt.sex FAQ
* William Saletan. The Riddle of the Sphincter: Why do women who have anal sex get more orgasms? *Slate*, October ११, २०१०.

श्रेणी:यौन
यौन खेलौना

**यौन खेलौना** महिला वा पुरुष ले यौन सन्तुष्टि प्राप्त गर्ने उदेश्यले प्रयोग गर्ने कृत्रिम

उपकरण वा खेलौना हो ।

श्रेणी:यौन
श्रेणी:यौन खेलौना
खेलौना

[thumb|230px|[सिन्धु घाटीको सभ्यता|सिन्धु घाटी सभ्यता को अवशेषबाट प्राप्त एक प्राचीन खेलौना]]

**खेलौना** खेल्नको लागि प्रयोग गरिने मानव निर्मित साधन हो । यो प्राय केटाकेटीमा प्यारो हुन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:खेलौना
पुतली (खेलौना)

thumb|right|250px|एक चिनियाँ पुतली
**पुतली** बच्चाले खेल्ने मानव आकृतीका खेलौना हो।

श्रेणी:खेलौनाहरू
ढाल

**कण्डम** ( or ) परिवार नियोजनको साधन तथा यौन रोगहरू सर्नबाट बचाउने साधन हो। कण्डम यौन सम्पर्कको समयमा पुरुषले प्रयोग गर्ने बस्तु भए ता पनि आजभोलि भने बजारमा महिलाले प्रयोग गर्ने महिला कण्डम पनि उपलब्ध भैसकेका छन्।

कन्डम पुरुषको उत्तेजित लिङ्गमा लगाउने परिवार नियोजनको साधन हो । कन्डम मात्र एउटा यस्तो साधन हो जसले गर्भवती हुन र यौनजन्य सङ्क्रमण जस्तै; एच.आई.भी. र धेरै यौनरोगहरू सर्नबाट रोक्दछ । साधारणतया यो सजिलै पाउन सकिन्छ र यो एक पल्ट लगाएपछि फेरि दोहोर्याएर प्रयोग गर्न मिल्दैन ।

पुरुष कन्डम बजारमा सजिलै प्राप्त गर्न सकिन्छ । यो हरेक औषधी पसल लगायत खुद्रा दोकानहरूमा थोरै पैसामा पनि किन्न सकिन्छ भने सरकारी स्वास्थ्य चौकीहरूमा निःशुल्क प्राप्त गर्न सकिन्छ । त्यसै गरी महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाहरूबाट पनि कन्डम प्राप्त गर्न सकिन्छ । दम्पतीले बच्चा जन्माउन चाहेमा यसको प्रयोग गर्न छाड्ने बित्तिकै बच्चा उत्पादन गर्न सकिन्छ । कन्डममा कुनै हर्मोन नहुने हुदा यसले शरीरमा कुनै असर पार्दैन ।

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू 
* How To Put On A Condom&nbsp;– from VideoJug
* Male Latex Condoms and Sexually Transmitted Diseases&nbsp;– from the US Center for Disease Control.

श्रेणी:कण्डम
श्रेणी:परिवार नियोजनका साधनहरू
इन्द्रेश्वर मन्दिर

**इन्द्रेश्वर मन्दिर** काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको  पनौती नगरपालिकामा रहेको मन्दिर हो । पनौतीको बाह्र वर्षे मेला यही मन्दिर र आसपासको क्षेत्रमा लाग्ने गर्दछ । यो मन्दिरको निर्माण राजकुमारी विरुमा देवीबाट वि.स. १३५१ मा निर्मित भएको हो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाका मन्दिरहरू
धनेश्वर मन्दिर

**धनेश्वर मन्दिर**  काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा रहेको महादेव मन्दिर हो ।

## **चित्र दीर्घा**

File:Dhaneshwor main.jpg
File:Dhaneshwor 110 sh8valinga.jpg|धनेश्वर मन्दिर परिसरमा रहेको शिवलिङ्गहरु
File:Dhaneshwor mahadev2.jpg
File:Dhaneshwor shivalingaa1.jpg
File:Dhaneshwor temple1.jpg
File:Dhaneshwori mahadev kunda.jpg
File:Dhaneshwor shivalingaa.jpg
File:Dhaneshwor god shivalinga.jpg
File:Dhaneshwor god.jpg
File:Dhaneshwor2.jpg
File:Dhaneshwor7.jpg
File:Dhaneshwori gate8.jpg|धनेश्वर मन्दिर प्रवेशद्वार

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाका मन्दिरहरू
श्रेणी:धार्मिक स्थलहरू
गौरीशङ्कर संरक्षण क्षेत्र

**गौरीशंकर संरक्षण क्षेत्र**  नेपालको हिमाली प्रदेशमा अवस्थित सन् २०१०को जनावरीमा स्थापना गरिएको संरक्षण क्षेत्र हो । यसले रामेछाप, दोलखा र सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका २२ गाउँ विकास समितिका करिब  क्षेत्रफल ओगटेको छ । यो संरक्षण क्षेत्रले लाङ्टाङ राष्ट्रिय निकुञ्ज  र सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्जलाई जोडेकोछ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:संरक्षित क्षेत्र
वीर्य स्खलन

संभोगको क्रममा पुरुषको लिङ्ग उत्तेजनाको चरम बिन्दुमा पुगेपछि त्यसबाट वीर्य बाहिर निस्कने कार्यलाई **वीर्य स्खलन** भनिन्छ ।

श्रेणी:स्खलन