open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
वन कुकुर

**वन कुकुर** अथवा **सुनकुकुर** (वैज्ञानिक नाम:  *Cuon alpinus*) नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो । यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घको राती सूची र नेपालको राष्ट्रिय रातो सूची दुवैमा 'लोपोन्मुख' संरक्षण स्थितिमा सूचिकृत गरिएको छ। वनकुकुरलाई नेपालमा **ब्वाँसो** भनेर पनि चिनिन्छ( यो ब्वाँसोसँग नझुक्किनु होला ) ।

## फैलावट तथा वितरण 
वनकुकुर एशियामा रैथाने प्रजाति हो। पहिले-पहिले यसको फैलावट व्यापक र एशियामामा मज्जाले पाइन्थ्यो तर आजभोलि धेरै देशहरुबाट लोप भइसकेको छ।  

## तस्विर सङ्ग्रह

DholeT.zoo.jpg
Cuon.alpinus-cut.jpg
Tigerdholes.jpg
Periyar National Park foxes.jpg

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
नरबहादुर कर्माचार्य

**नरबहादुर कर्माचार्य** (बिसं १९८१-२०७०) नेपाली कम्युनिस्ट नेता हुन्।

## वाल्यकाल
नरबहादुरको जन्म विक्रम सम्बत १९८१ साल कात्तिक १४ गते भाइटीकाका दिन बुबा चन्द्रबहादुर कर्माचार्य र आमा श्रीकुमारी कर्माचार्यको कोखबाट भएको थियो।   उनी ललितपुर जिल्लाको झपाटोलमा जन्मिएका हुन्। 

## राजनीतिक जिवन
नरबहादुर कर्माचार्य  बिसं २००५ सालदेखि प्रजातन्त्र संघमा संलग्न भएर राणा विरोधी आन्दोलन र मजदुर आन्दोलनमा सक्रिय थिए। त्यही क्रममा उनी जेल पर्नुका साथै निर्वासनमा समेत जानुपरेको थियो। उनले त्यतिबेला राष्ट्रिय कांग्रेसका नेताहरूलाई मिलाउन महत्त्वपूर्ण भुमिका खेलेका थिए। राष्ट्रिय कांग्रेसबाट देश र जनताको पक्षमा केही नहुने रहेछ भन्ने निष्कर्षमा पुगेर अर्को क्रान्तिकारी पार्टी निर्माणमा लागेका कर्माचार्य चिनियाँ जनक्रान्ति र भारतको तेलङ्गाना किसान विद्रोहबाट प्रेरित थिए। २००६ साल वैशाख १० गते नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीको स्थापना गर्ने तीन हस्तीमध्ये नरबहादुर कर्माचार्य पनि एक थिए। पुष्पलाल श्रेष्ठको नेतृत्वमा नारायणविलास जोशी र निरञ्जन गोविन्द वैद्य र कर्माचार्य मिलेर भारतको कलकत्तामा अवस्थित बडाबजारमा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीको स्थापना भएको थियो। कम्युनिष्ट पार्टीको गठन पश्चात उनी मजदुर सङ्गठनका पनि संस्थापक अध्यक्ष थिए। उहाँ पार्टीले सञ्चालन गरेका विभिन्न राजनीतिक आन्दोलनहरूमा सक्रियतापूर्वक लाग्दै २०१६ सालमा तत्कालिन ललितपुर नगरपालिकाको मेयरमा निर्वाचित भएका थिए। उनी वि.सं. २०१९ सालमा तेस्रो महाधिवेशनबाट पार्टी केन्द्रीय सदस्यमा निर्वाचित भए। त्यसपछि पार्टी फुट र विभाजनको शृङ्खला सुरु भएपछि उनी लगायत केही साथीहरू स्वतन्त्र भएर कम्युनिष्ट आन्दोलनमा सक्रिय हुनथाले। उनले विभाजित समूहहरूलाई एकीकृत बनाउन निरन्तर पहल र प्रयत्न गरे। यही क्रममा चौथो महाधिवेशनमा एकताबद्ध भएर केन्द्रीय सदस्य पनि भए। नेकपा एकता केन्द्र निर्माण हुँदा उनी एकता केन्द्र तदर्थ समितिको अध्यक्ष समेत भए। जीवनको अन्तिम समयमा एकीकृत नेकपा माओवादीको संरक्षक भएका कर्माचार्य जीवनको अन्तिम क्षणसम्म पनि सक्रिय भैरहे। उनी जीवनभर अविवाहित रहे। 

## निधन
नरबहादुर कर्माचार्यको निधन ८९ वर्षको उमेरमा बिसं २०७० साल साउन ९ गते बुधबार काठमाडौंको मोडल अस्पतालमा  भएको हो।  उनको निधन जण्डिस र निमोनियाका कारण भएको हो। निधन पछि पार्थिव शरीरलाई बिहान ९ बजेसम्म एकीकृत नेकपा माओवादीको पार्टी मुख्यालय कोटेश्वर पेरिसडाँडा र ९ बजेपछि अन्तिम श्रद्धाञ्जलीका लागि टुँडिखेलमा राखिएको थियो। कर्माचार्यको साउन ९ गते बुधबार राष्ट्रिय सम्मानकासाथ पशुपतिको आर्यघाटमा अन्त्येष्टि गरियो। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
रतेल

**रतेल** नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।
## वर्गीकरण
*Viverra capensis* वैज्ञानिक नाम थियो जुन जोहान क्रिस्चियन डेनियल भोन श्रेबर ले १७७७ मा प्रयोग गरेका थिए जसले केप अफ गुड होप बाट आएको हनी ब्याजरको छालाको वर्णन गरेका थिए। *Mellivorae* लाई 1780 मा Gottlieb Conrad Christian Storr द्वारा जीनसको नामको रूपमा प्रस्ताव गरिएको थियो, जबकि
मेलिभोरिनालाई १८६५ मा जोन एडवर्ड ग्रे द्वारा जनजाति] नामको रूपमा प्रस्ताव गरिएको थियो। मह ब्याजर वंश को मात्र प्रजाति हो। *मेलिभोरा*। १८६० को दशकमा यो ब्याजर उपपरिवार, मेलिनो लाई तोकिएको भए तापनि, अब यो सामान्यतया सहमत छ कि यसमा मेलिनोसँग केही समानताहरू छन्। यो मार्टेन उपपरिवार, गुलोनिनो सँग धेरै नजिकको सम्बन्ध छ, र यसको आफ्नै उपपरिवार, मेलिभोरिनोलाई तोकिएको छ। 

जीनस नाम, *Mellivora*, ल्याटिन बाट आएको हो, जसको अर्थ "मह खाने" हो, जबकि प्रजातिको नाम, *capensis*, त्यो स्थानसँग सम्बन्धित छ जहाँ प्रकारको नमुना पत्ता लागेको थियो: केप अफ गुड होप। ===विकास===
यो प्रजाति पहिलो पटक एसियामा मध्य प्लियोसिन मा देखा पर्‍यो। धेरै लोप भएका आफन्तहरू कम्तिमा ७० लाख वर्ष पहिले मियोसिन देखि परिचित छन्। यसमा दक्षिण अफ्रिका र इटालीका *मेलिभोरा बेनफिल्डी*, पाकिस्तानका *प्रोमेलिभोरा*, र चाडका *होवेलिक्टिस* समावेश छन्। टाढाका नातेदारहरूमा *Eomellivora* समावेश छ, जुन पुरानो र नयाँ संसार दुवैमा धेरै फरक प्रजातिहरूमा विकसित भयो, र केन्याबाट आएको विशाल, लामो खुट्टा भएको *Ekorus*।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
मलाहा बिरालो

**मलाहा बिरालो** (वैज्ञानिक नाम:  *Prionailurus viverrinus*) नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।

विश्व मा अति दुर्लभ मानिएको यसको मुख्य आहारा माछा  भएको ले यसलाई मलाहा विरालो भनिएको हो|पोखरी, दह र नदी छेउछेउमा बसोवास गर्ने  मलाहा बिरालो  सामान्य बिरालोभन्दा ठूलो र पाटे बाघजस्तो डर लाग्दो देखिन्छ  |

## तस्विर सङ्ग्रह

Prionailurus viverrinus.jpg
Fishing Cat Pessac zoo.jpg
Prionailurus viverrinus 1.jpg
Portrait of a Fishing Cat at Taronga.jpg
Prionailurus viverrinus map.svg
Fishing Cat 085.jpg

कोसी टप्पुमा अतिदुर्लभ मलाहा बिरालो फेला 

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
हिमाली कालो भालु

**कालो भालु** नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।

## तस्विर सङ्ग्रह

Ursus thibetanus 3 (Wroclaw zoo).JPG
Formosan Black Bear01.jpg
Himalayanblackbear.jpg
Asiatic Black Bear.jpg
Ursus thibetanus formosanus cub on tree.jpg

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
गँगटे न्याउरीमुसा

**गंगटे न्याउरीमुसा**  (वैज्ञानिक नाम: *Herpestes urva* ) नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो । यसलाई **उर्भ** वा **उर्भा** नामले पनि चिनिन्छ। अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घले यसलाई "काम चासोका" वर्गमा सूचीकृत गरे पनि नेपालको आफ्नो राष्ट्रिय सूचीमा भने यसलाई "असुरक्षित" वर्गमा सूचिकृत गरिएको छ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
फुस्रो फ्याउरो

**फुस्रो फ्याउरो** नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने स्तनधारीहरू
कालो ओत

**कालो ओत** नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो । यो जनावर न्याउरी मुसो जस्तो हुन्छ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
सुँगुरे भालु

**सुँगुरे भालु** (वैज्ञानिक नाम:  *Arctonyx collaris*) नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।

## तस्विर सङ्ग्रह

Image:Arctonyx-collaris-hog-badger-2.jpg|From Huai Kha Khaeng Wildlife Sanctuary

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
नेपाल बाघचाल तथा बुद्धिचाल संघ

**नेपाल बाघचाल तथा बुद्धिचाल सङ्घ** राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपालमा दर्ता भएको संस्था हो । 

## स्थापना
यस संघको स्थापना वि.सं. २०३७ सालमा भएको हो । यसको स्थापना हुँदा अध्यक्ष अनिन्द्र जोशी, सचिव रामवीर श्रेष्ठ, सहसचिव विजय शर्मा, कोषाध्यक्ष रविनराज भण्डारी तथा सदस्यहरूः हिराबहादुर स्थापित, पुण्यरत्न स्थापित, दिलरत्न शाक्य, गणेश रञ्जित, चन्द्रनारायण सुहाकार र श्रीरत्न श्रेष्ठ थिए ।
गोवर्द्धन विक्रम शाह

**गोवर्द्धन विक्रम शाह** (वि.सं. १९९० - ) नेपालका पहिलो व्यङ्ग्य-चित्रकार (छापामाध्यमको कार्टुन) हुन् । 

## जीवनी
शाहको जन्म वि.सं. १९९० साल भदौमा काठमाडौंमा भएको हो । उनले राजनीतिशास्त्रमा एम. ए. गरेका छन् । उनले परराष्ट्र मन्त्रालय अन्तर्गत विभिन्न तह हुदैँ उपसचिवको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए ।

## नेपालको पहिलो कार्टुन-चित्र
२०१४ साल साउन महिनाको पहिलो हप्ता संयुक्त प्रयास पत्रिकामा शाहको कार्टुन प्रकाशित भएपछि मात्र नेपाली छापामाध्यममा अरु कलाकारको समेत कार्टुन प्रकाशनमा आउन थालेको इतिहास छ । बेलाबखत अरु कलाकारको पनि कार्टुन सो समयभन्दा अगाडिनै छापिएको थियो बन्ने हल्ला चलेको भएतापनि आधिकारिक रूपमा दस्तावेज नभेटिएको बताइन्छ । 

## पुरस्कार/सम्मान
नेपालका कार्टुनिष्टहरूको साझा संस्था कार्टुनिष्ट क्लब अफ नेपालले पहिलोपल्ट नेपाली छापामाध्यममा कार्टुन छपाउने अग्रज श्रष्टा शाहलाई ‘बराथा स्मृति सम्मान २०७०’बाट वि.सं. २०७० साउनमा सम्मान ग-यो । 
कलाकार तथा कार्टुनिष्ट स्व. बलराम थापा (बराथा) को नाममा स्थापित ‘बराथा स्मृति सम्मान’बाट हरेक वर्ष एकजना काटुर्निष्टलाई सम्मान गरिन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
* कार्टुनकलामा व्यङ्ग्यको वान्की
भोटे फ्याउरो

**भोटे फ्याउरो** नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।
## सन्दर्भ सामाग्री
## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
श्रेणी:सिक्किममा पाइने वन्यजन्तुहरू
रातो फ्याउरो

**रातो फ्याउरो** (वैज्ञानिक नाम: *Vulpes vulpes*) नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।
## तस्विर सङ्ग्रह

RenardCrâne.jpg
Vulpes vulpes laying in snow.jpg
Vulpes vulpes sitting.jpg
Rød ræv (Vulpes vulpes).jpg
Vulpes vulpes pup sitting on stone.jpg
Rödrävar.jpg

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
रातो बाँदर

**रातो बाँदर** नेपाल लगायतक दक्षिण एसियाली राष्ट्रहरूमा पाइने बाँदरको एक प्रजाति हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
फेटावाल लङ्गुर

**फेटावाल लङ्गुर** नेपालमा पाइने लङ्गुरको एक प्रजाति हो। यो अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घको सूचीमा सङ्कटापन्न अवस्थाको प्रजातिमा सूचिकृत छ।

## वासस्थान तथा बितरण
फेटावाल लङ्गुर नेपाल, भुटान र भारतको उत्तरी भूभागको रैथाने प्रजाति हो। यो  उचाइका उष्ण जङ्गलहरूमा पाइने गर्छन्। 

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
श्रेणी:सिक्किममा पाइने वन्यजन्तुहरू
पश्चिमा लङ्गुर

**पश्चिमा लंगुर** नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
हिमाली मुसा

**हिमाली मुसा** नेपालमा मात्र  पाइने मुसाको एक प्रजाति हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
आसामी रातो बाँदर

**पहरे बाँदर** नेपाल लगायतक दक्षिण एसियाली राष्ट्रहरूमा पाइने बाँदरको एक प्रजाति हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने स्तनधारीहरू
तीर्थ निरौला

**तीर्थ निरौला** (वि.सं. २०२५ - ) नेपाली चित्रकार एवम् कला-समीक्षक हुन् ।

## जीवनी
तीर्थको जन्म वि.सं. २०२५ साल पुस २१ गते सुनसरीको धरानमा भएको हो । कलाकारिता, अध्यापन र लेखनमा लागेका निरौलाले स्नातकोत्तर तह पूरा गरेका छन् । उनले नेपाल र नेपालबाहिर आफ्नो कला-प्रदर्शनी गरेका छन् ।

## कृति
उनका दर्जनौं लेखहरू राष्ट्रिय तथा स्थानीय विभिन्न पत्र-पत्रिकामा प्रकाशित हुँदै आएका छन् । 
उनको पुस्तकः
* कला-जागरण (कला-निबन्धसङ्ग्रह, वि.सं. २०७०, प्रकाशक: नेपाल ललितकला प्रज्ञाप्रतिष्ठान,काठमाडौ ।
ं प्रकाशनको तयारीमा रहेका पुस्तकहरु निस्कनेक्र्ममा छन ।
* कला प्रदर्शनीहरु: स्वदेश तथा विदेशमा दर्जनौपल्ट एकल र सयौं पल्ट सामुहिक कला प्रदर्शनीहरु भएका छन ।
# वर्कसपहरु: स्वदेश र बिदेशका विभिन्न कला कार्यशालाहरुमा सहभागिता जनाउदै आएको ।
# सदस्यता तथा आबद्धता:कला र साहित्य संघसंस्थाहरुमा सरोकार वा आबद्ध भएका छ्न ।

## पुरस्कार
* अरनिको राष्ट्रिय युवा कला पुरस्कार, (वि.सं. २०६२)
* पूर्वाञ्चलक्षेत्रका निम्ति विशेष कला पुरस्कार, (वि.सं. २०६२)
* धरान सम्मान, (वि.सं. २०६७)
* राष्ट्रिय कला लेखन पुरस्कार, नेपाल ललितकला प्रज्ञाप्रतिष्ठानबाट
* अमुर्तकलामा अमात्य कला पुरस्कार वि. सं.२०२३ ।
लगायत थुप्रै राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार र सम्मानले बिभुसित भएको

## बाह्य कडीहरू
* कान्तिपुर दैनिकमा प्रकाशित तीर्थ निरौलाका लेखहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
* युवा पुरस्कृत

क्रमश:.....
राजपङ्खी लोखर्के

**राजपंखी लोखर्के** नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो । यस जनावरलाई नेपालको विभिन्न ठाउँमा छुट्टा छुट्टै नामले चिनिन्छ । कुनै ठाउँमा यसलाई **कोइरालो** भनिन्छ ।  खाम भाषामा यसलाई **ह्याप** भनिन्छ । त्यस्तै कुनै ठाउँमा यसलाई **चरिबाघ** भनेको पनि सुनिन्छ । कुनै ठाउँमा यसलाई **राजपंखी** भनिन्छ । कुनै ठाउँमा यसलाई **ठुलो चमेरो** पनि भनिन्छ । अलग अलग नामले चिनिने यो जनावर अब लोप हुने परिस्थितीमा छ । दिउँसु अँधेरो अथवा झ्याम्म परेको झाडीमा अथवा रुखको टोड्कामा गुँड लगाएर बस्ने यो जनावर राती आफ्नो खाना खोज्न निस्किन्छ । यो एक मांशहारी जनावर भएकोले मुसा तथा साना साना चराहरूको सिकार गर्छ । रातमा बिरालोको जस्तै तर बिरालोको भन्दा लामो (म्याउँ) को आवाज निकाल्छ ।

## शारिक बनौट
यसको चारवटा खुट्टा र पुछर हुन्छ । नाख मुख बिरालो जस्तै हुन्छ । यसको पुरा शरिर चमेरोको शरिर जस्तै छालाको पखेटाले ढाकिएको हुन्छ । चमेरोको शरिर पातलो झिल्लिले ढाकिएको हुन्छ भने यसको शरिर मोटो छालाले ढाकिएको हुन्छ । छालाको पखेटा फैलाएर यो चमेराले झैं एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा उडेर जान सक्छ । त्यसैले यसलाई कतै कतै ठुलो चमेरो पनि भनिन्छ । छालाको पखेटा भएकाले यसलाई **छाला पखेटे** पनि भनिएको सुनिन्छ । यसको पेट भित्र पसेको हुन्छ । यसो हेर्दा यसको शरिरमा छाला बाहेक अरु केही पनि देखिन्न । त्यसैले नेपालको पश्चिम तिर पेट भित्र पसेको मान्छे अथवा पशुलाई "कोइरालो को जस्तै भुँडी छ" भन्ने गरिन्छ ।

## जन विश्वास
रातीमा कोइरालोले आवाज निकाल्यो भने नजिकै गाउँमा कसैको मृत्यु हुन्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ । पश्चिम नेपालमा यस सम्बन्धमा एक देउडा गित पनि बनाइएको छ जुन यस प्रकार छ :- 
**काला गाउँ कोइरालो बास्यो रोल मर्यो गिरी।**
यस गितले अछाम जिल्लाको कालागाउँ भन्ने गाउँमा कोइरालो बासेकोले रोल भन्ने गाउँमा गिरी मरेको भन्ने बोध गराउँछ । द्वापर युगमा भगवान श्रीकृष्ण बालक छँदा कंशले पुतना नामको राक्षसीलाई कृष्णलाई मार्ने जिम्मा लगाएको थियो । पुतनाले कृष्णलाई मार्न आफ्नो दूधमा विष लगाएर बालक कृष्णलाई दूध चुसाउन थाली । कृष्णले दूध चुस्ने क्रममा पुतनाको आन्द्रा, भुँडी सहित चुसेर मारेकाले त्यसै पुतनाको शरिरबाट कोइरालो बनेको भन्ने जनविश्वास रहेको छ ।

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
डुहरे घरमुसो

**डुहरे घरमुसो** नेपालमा पाइने सानो आकार भएको मुसाको एक प्रजाति हो । यश लाई डुम्रे मुसो को नामले पनि चिनिन्छ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
दुधेभुँडी मुसो

**दुधेभुँडी मुसो** नेपालमा पाइने एक प्रकारको मुसो हो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
रातो राजपङ्खी लोखेर्के

**रातो राजपंखी लोखेर्के** नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
हिमाली खेतमुसा

**हिमाली खेतामुसा** नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।

## सन्दर्भ सूची
Himalayan field rats live in northeastern Canada and pee an average of 20-30 times a day their meals consist of other rats and humans. they can grown up to 20 feet in length

श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
तुर्किस्ताने मुसो

**तुर्किस्ताने मुसो** नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
खैरो धानमुसा

**खैरो धानमुसा** (वैज्ञानिक नाम: *Rattus norvegicus*) नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।

## तस्विर सङ्ग्रह

WildRat.jpg
RatStanding.jpg
Wanderratte(IMG 8022).jpg
London Scruffy Rat.jpg
Rat caught in a rat trap.jpg
PetitRats.jpg

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
श्रेणी:मुसा
घर मुसो

**घर मुसो** (वैज्ञानिक नाम: *Rattus rattus*) नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।

## तस्विर सङ्ग्रह

Black rat range map.png
Roofrat hagenbeck 01.jpg
The contemporary land mammals of Egypt (including Sinai) (1980) Fig. 84.png
Rattus rattus03.jpg
Rattus rattus 01.JPG
Comparison Black Rat Brown Rat EN.svg

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
पाँचधर्के लोखर्के

**पाँचधर्के लोखर्के** नेपालमा पाइने लोखर्केको एक प्रजाति हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
घर छुचुन्द्रो

**घर छुचुन्द्रो** (वैज्ञानिक नाम:  *Suncus murinus*) नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।

## तस्विर सङ्ग्रह

EhaSuncusmurinus.jpg
Suncu murin 071204-2142 tdp.jpg
Suncu murin B 050503 8428 tdp.jpg
Suncus murinus.jpg

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
उफ्रने मुसो

**उफ्रने मुसो** नेपाल, भारत, इरान, इराक, पाकिस्तान, कुवेत, अफगानिस्तान तथा श्रीलङ्कामा पाइने एक प्रजातिको मुसा हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
जुरे दुम्सी

**जुरे दुम्सी** नेपाल तथा भारतमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो । यस जनावरको काँडेदार सरिज हुन्छ ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
फ्याउमुसो

**फ्याउमुसो** नेपालमा लगायतका पूर्वी युरोप तथा मध्ये एसियाका भूभागमा  पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
काँडे घरमुसो

**काँडे घरमुसो** नेपाल र भारतमा मात्र पाइने एक प्रकारको मुसा हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
सुन्दर पानी छुचुन्द्रो

**सुन्दर पानी छुचुन्द्रो** नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
हिमाली धर्के लोखर्के

**हिमाली धर्के लोखर्के** (*Tamiops mcclellandii*) नेपाल, भुटान, कम्बोडिया, चीन, भारत, लाओस, मलेसिया, म्यानमार, थाइल्यान्ड तथा भियतनाममा पाइने लोखर्केको एक प्रजति हो।

## वासस्थान
## शारीरिक बनावट
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
पोल्यान्ड बल

**पोल्यान्ड बल** या **कन्ट्री बल** एउटा मानिसहरूले बनाएको इन्टरनेट मेम हो । यो Krautchan.netको  /int/ बोर्डमा सन् २००९ मा सुरु गरिएको थियो । यो मीम धेरै अनलाइन कमिक्सहरूमा देखा पर्दछ, जहाँ देशहरूलाई गोलाकारको रूपमा स्टिरियोटाइप गरिएको छ (इजरायल, काजाकिस्तान, नेपाल, सिंगापुर जस्ता केही अपवादहरू बाहेक) तिनीहरूको सम्बन्धित झण्डा र गोलाकार आँखाले सजाइएको छ जुन सामान्यतया टुटेको अंग्रेजीमा अन्तरक्रिया गर्दछ, राष्ट्रिय स्टिरियोटाइपहरू, अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धहरू र ऐतिहासिक वा वर्तमान द्वन्द्वहरूको खिल्ली उडाउँछ।

## परिचय 
पोल्यान्ड बल अगस्ट २००९ मा drawball.com मा पोलिश प्रयोगकर्ताहरू र विश्वभरका अन्य प्रयोगकर्ताहरू बीचको साइबरवारमा सिर्जना गरिएको थियो। यो वेबसाइटले प्रयोगकर्ताहरूलाई आफूले चाहेको कुरा कोर्न र अन्य प्रयोगकर्ताहरूको रेखाचित्रमाथि कोर्न अनुमति दिन्छ। पोलिश प्रयोगकर्ताहरूले गोलामा आफ्नो झण्डा कोर्ने विचार लिए, र हजारौं पोलिशहरूले माथि सेतो र तल रातो (पोलिश झण्डाको रङ) भएको रेखाचित्र बनाउन सहमत भए, जसमा बीचमा पोल्स्का शब्द लेखिएको थियो। 4chan मा समन्वय गरेपछि, अन्य देशका प्रयोगकर्ताहरूले यो रेखाचित्रलाई स्वस्तिकले ढाकेका थिए।

पोल्याण्ड बल कमिक्सको कुनै खास लेखक छैन, र जो कोहीले पनि एउटा कोर्न सक्छ। यसले गर्दा मीम रेडिट र फेसबुक लगायत इन्टरनेटमा फैलियो, जहाँ धेरैको आफ्नै सबरेडिट र पृष्ठ छ, जस्तै USAball वा UKball।

श्रेणी:इन्टरनेट मेम
थोप्ले राजपङ्खी लोखेर्के

**थोप्ले राजपंखी लोखेर्के** नेपाल, चीन, भारत, इन्डोनेसिया, मलेसिया तथा म्यानमारमा पाइने लोखर्केको  एक प्रजाति हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
सानो धर्के छुचुन्द्रो

**सानो धर्के छुचुन्द्रो** नेपाल, चीन र म्यानमारमा पाइने छुचुन्द्रोको एक प्रजाति हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
पहेँलोधर्के राजपङ्खी लोखेर्के

**पहेँलोधर्के राजपङ्खी लोखेर्के** वा **सुनधर्के राजपंखी लोखेर्के** नेपाल र भारतमा मात्र पाइने लोखर्केको एक प्रजाति हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
सदर चिडियाखाना, नेपाल

**सदर चिडियाखाना** नेपालको एक मात्र चिडियाखाना हो । यो ललितपुर जिल्लाको जाउलाखेलमा अवस्थित छ । सदर चिडियाखानाको सञ्चालन तथा व्यवस्थापन राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषले गर्दै आइरहेको छ ।

## इतिहास
सदर चिडियाखानाको स्थापना वि.सं. १९८९ मा तत्कालिन प्रधानमन्त्री जुद्ध शमसेरले निजि चिडियाखानाको रूपमा स्थापना गराएका थिए । यो १९५० मा नेपाल सरकारले  आफ्नो स्वामित्वमा लिएको थियो तर १९५६ मा मात्र यो सर्वसाधारणको लागि खुल्ला गरिएको थियो ।

## जनावर तथा पंक्षीहरू
* २०६७ मा संकलित तथ्यांक अनुसार ।

## चित्र दीर्घा 

File:चिडियाखाना 01.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 05.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 02.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 03.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 13.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 06.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 09.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 08.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 11.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 10.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 12.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 15.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 14.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 17.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 16.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 19.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 18.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 21.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 22.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 25.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 24.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 23.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 26.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 28.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 27.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 29.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 31.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 34.JPG
File:चिडियाखानामा उपलब्ध रहेका जनावरहरु 32.JPG
File:चिडियाखाना 02.JPG

## सन्दर्भ सूची
2. वृहत ज्ञानकोष, ज्ञानेश्वर भट्टराई

श्रेणी:नेपालको चिडियाखाना
सिक्किमे मुसा

**सिक्किमे मुसा** नेपाल, भुटान, भारत, चीन, म्यानमार तथा थाईल्याण्डमा पाइने मुसाको एक प्रजाति हो। यसको शरीर खैरो रङको र पेट मुनि सेतो हुन्छ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
सेतादाँते पुड्के छुचुन्द्रो

**सेतादाँते पुड्के छुचुन्द्रो** (वैज्ञानिक नाम:  *Suncus etruscus*) नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
नेपाल नेत्र ज्योति सङ्घ

**नेपाल नेत्र-ज्योति सङ्घ** अन्धोपन निवारणका लागि कार्यरत संस्था हो । 

## स्थापना
वि. सं. २०३५ मा डा. रामप्रसाद पोखरेलको सक्रियतामा यो सङ्घको स्थापना भएको हो । 

## कानको उपचार
सङ्घले बहिरोपन निवारण गर्ने अभियान स्वरूप कानको उपचार सेवा पनि सुरु गरेको छ । आफ्नो विधानलाई संशोधन गर्दै सङ्घले कानको उपचारमा सहयोगी हात बढाएको हो । यसका लागि स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालयले सङ्घलाई स्वीकृतिसमेत प्रदान गरेको छ । 
सङ्घअन्तर्गतका १४ आँखा अस्पताल र विशेषज्ञ सेवा नभएका ५६ वटा आँखा उपचार केन्द्रमा बहिरोपन निवारणका लागि कानको उपचार क्रमशः सुरु गर्दै जाने लक्ष्य छ ।
कार्टुनिष्ट क्लब अफ नेपाल

**कार्टुनिष्ट क्लब अफ नेपाल** नेपाली व्यङ्ग्य-चित्रकारहरूको संस्था हो।

## स्थापना
यो क्लबको स्थापना वि.सं. २०५७ भदौ ११ गते व्यङ्ग्यकार अशोकमान सिंहको संयोजकत्वमा भएको हो। बीचमा केही समय क्लब निस्क्रिय रह्यो। करिब एक दशकपछि पुनः सक्रिय भयो। क्लबमा ४ दर्जन व्यङ्ग्य-चित्रकार सदस्य छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कला
ज्योति काफ्ले

**ज्योति काफ्ले** नेपालका एक चर्चित हाँस्य कलाकार हुन् । उनलाई "नक्कली बाबुराम" भनेर पनि चिनिन्छ । उनले हाँस्य टेलिशृङ्खलामार्फत दर्शकहरूलाई मनोरन्जन प्रदान गर्दछन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका हाँस्य कलाकारहरू
श्रेणी:नेपाली अभिनेताहरू
कुर्मी जाति

**कुर्मी जाति** नेपालका तराई जिल्लाहरूमा बसोबास गर्दै आएको एक जाति हो । यो जाति विशेषगरी झापा, मोरङ, सुनसरी, सिरहा, सप्तरी, धनुषा, महोत्तरी, सर्लाही, रौतहट, बारा, पर्सा, मकवानपुर, चितवन, नवलपरासी, रुपन्देही, कपिलवस्तु, बााके, बर्दिया, कैलाली, कञ्चनपुर लगायतका जिल्लामा बसोबास गर्दै आएको छ । कुर्मीको जनसङ्ख्या करिब चार लाख छ । 

## अन्य देशमा
कुर्मीहरू नेपालमा मात्र नभई दक्षिण एसियाकै विभिन्न मुलुकमा बसोबास गर्दै आएको बताइन्छ ।

## विश्वास
'कुर्मी' एउटा पौराणिक, वैदिक ऐतिहासिक शब्द रहेको पटेल, बर्मा, चौधरी, रायलगायतका थरमा विभक्त उनीहरू चन्द्र वंशअन्तर्गत कुर्म ऋषिका सन्तति रहेको विश्वास गर्छन् ।
माओवादी लडाकू समायोजन

बाह्रबुँदे सहमति अनुरुप माओवादीहरू शान्तिप्रक्रिया मा आए पश्चात पुर्व लडाकूहरूलाई नेपाली सेनामा समायोजन प्रेक्रिया सुरु गरिएको थियो । उक्त प्रक्रिया सम्पन्न गर्ने क्रम मा अनमिनले प्रमाणीकरण गरेका १९ हजार ६०२ लडाकू मध्य १५ हजार ६३० जना लडाकू 'स्वेच्छिक अवकाश' रोजेर घर फर्किए भने १ हजार ४२१ जना नेपाली सेनामा समायोजन भए। शुरु देखि  उक्त प्रक्रिया पुरा गर्न  ६ वर्ष लागेको र उक्त प्रक्रिया मा रु.१९ अर्ब ७१ करोड ५२ लाख ६८ हजार ३९३ खर्च भएको थियो।अनमिनले प्रमाणीकरण गरेका १९ हजार ६०२ लडाकूलाई अनमिन फर्केपछि 'माओवादी सेनाका लडाकूहरूको रेखदेख, पुनर्स्थापन तथा समायोजन विशेष समिति'ले पुनः वर्गीकरण गर्दा २ हजार ४५६ लडाकू अनुपस्थित भेटिएका थिए। क्यान्टोन्मेन्टमा नरहेका उनीहरूको नाममा गएको करीब रु.४ अर्ब रकम हिनामिना गरेको आरोप एमाओवादी र क्यान्टोन्मेन्टको लडाकू नेतृत्वलाई लाग्ने गरेको छ।

## लडाकूदेखि सैनिकसम्मको यात्रा
*५ मंसीर २०६३:सरकार–माओवादीद्वारा विस्तृत शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर, लडाकू र हतियार २८ क्यान्टोन्मेन्टमा राख्ने सहमति।
*२२ मंसीर २०६३:सेना तथा हतियार व्यवस्थापन–अनुगमन सम्झौतामा हस्ताक्षर।
*१२ पुस २०६४:राष्ट्रसंघीय मिसन (अनमिन) द्वारा लडाकू र हतियारको वर्गीकरण सम्पन्न।
*१ पुस २०६६:सरकार–माओवादीबीच अयोग्य लडाकूलाई क्यान्टोन्मेन्टबाट बाहिर निकाल्ने सहमति।
*२५ माघ २०६६ अयोग्य लडाकूको क्यान्टोन्मेन्टबाट बहिर्गमन।
*१ माघ २०६७:नेपालस्थित राष्ट्रसंघीय मिसन (अनमिन) को बिदाइ।
*८ माघ २०६७:माओवादी लडाकूहरूको शिविर (क्यान्टोन्मेन्ट) औपचारिक रूपमै विशेष समिति मातहत आएको घोषणा।
*२२ चैत २०६८:सेना समायोजन प्रक्रिया टुंग्याउने विशेष समितिको निर्णय।
*२८ चैत २०६८:प्रमुख दलहरूबीच लडाकू शिविर र हतियार सरकार मातहतमा ल्याउने सहमति, सबै क्यान्टोन्मेन्टमा नेपाली सेनाको तैनाथी, मुलुकमा द्वैध सैनिकको स्थिति अन्त्य।
*७ असोज २०६९:नेपाली सेनाद्वारा अन्य दर्जाका लागि १ हजार ३८८ र अधिकृत तहको परीक्षामा ७५ जना पूर्व लडाकू उत्तीर्ण भएको जानकारी।
*१६ कात्तिक २०६९:प्रमुख दलहरूबीच लडाकूको सेनामा समायोजन तथा पुनर्स्थापना सम्बन्धी ७ बुँदे सहमति, समायोजनका लागि छानिएका लडाकू सेनाको जिम्मा।
*३० चैत २०६९:विशेष समिति भंग भएपछि औपचारिक रूपमै शान्ति प्रक्रिया सम्पन्न।
*२१ असार २०७०:समायोजित १ हजार ३५१ पूर्व लडाकूद्वारा नेपाली सेनाको आधार सैन्य तालीम पूरा। अधिकृत तहमा समायोजित ७० जना तालीममै।

माओवादी युद्द को प्रभाव

*१७,८२८ नेपालीको मृत्यु
*१,४५२ बेपत्ता
*९,००० विधवा
*५,९१२ अंगभंग
*२२,८६३ परिवार विस्थापित
*१४,४३८ जनाको सम्पत्ति नष्ट
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
सुवि शाह

**सुवि शाह** (वि. सं. १९८५ - वि. सं. २०६५) लाई नेपाली लोकसंगीतका पारखी मानिन्छ। उनको खास नाम सुरेन्द्रविक्रम शाह हो।

## जीवनी
शाहको जन्म वि. सं. १९८५ फागुन १२मा धादिङ जिल्लाको जगरज्यामरुङ ब्यारेक (ज्यामरुङ दरबार)मा भएको हो। बुवा चन्द्रविक्रम शाह नुवाकोटमा बडा हाकिम भएकाले वि. सं. १९८९ सालबाट ४ वर्ष उनी नुवाकोटमै बसे। वि.सं. १९९३ सालबाट बुबा गोर्खा जिल्ला सरुवा भए। उनी बुबासँगै गए। त्यहिं पाठशाला र गोर्खा दरबारमा पढे। त्यहाा उनले अङ्ग्रेजीको फर्स्टबुक र संस्कृतमा लघुसिद्धान्त कौमुदीका साथै बुद्धिचानक, रामायण र महाभारतका पुस्तक पढे। वि. सं. १९९६मा बुबाको जागिर सकियो। उनको परिवार ज्यामरुङ फर्कियो।

उनको परिवार २००२मा धादिङ छाडेर काठमाडौँ आयो। उनले काठमाडौँमा जुद्धोदय स्कुलमा पढे।

बुबा चन्द्रविक्रम पनि संगीतमा सौखिन भएकाले सुवि शाहलाई लोकसंगीतमा लाग्न मौका मिल्यो। लोकसंगीतका विभिन्न विधामा लाग्दालाग्दै वि. सं. २०११ सालमा नेपाली सेनाको क्लर्क हुद्दा पदमा भर्ना भए। सेनामा रहँदा पनि उनले विविध लोकसंगीत एवं संस्कृतिको अध्ययन गर्ने अवसरहरू पाइरहे। त्यहाँ उनले रेडियोबाट कथा, कहानी, कविता, सीतार एवं बाँसुरीका विभिन्न धुनहरू र मादलका अनेक तालहरू बजाउने मौका पाए। उनले सेनामा ३७ वर्ष सेवा गरे।

उनको वि. सं. २०६५ वैशाख १५मा वीरेन्द्र सैनिक अस्पतालमा उपचारका लागि लाँदालाँदै बाटोमै निधन भयो।

## कृतिहरू
उनका विभिन्न पत्रपत्रिकाहरूमा लोकसंगीतसम्बन्धी लेख र कविताहरू पनि प्रकाशित भए। संगीतसम्बन्धी विभिन्न पुस्तक, लेख र कार्यपत्र समेत लेखेका सुवि शाहका प्रकाशित कृतिहरूः
* मादल (संगीत, वि.सं. २०३५)
* बालन गाथाको झलक (संस्कृति, वि.सं. २०४५)
* नुवाकोटको युद्ध संबन्धी पाङ्‌दुरे नाच (धार्मिक, वि.सं. २०५५)
* नेपाली लोकगीतको झलक (संस्कृति, वि.सं. २०६२)

## बाहिरी लिङ्कहरू
* लोकसाहित्यकार शाहको निधन 
* सुवि शाहद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू
* नेपाली लोकगीतको झलक

श्रेणी:गायक
श्रेणी:सङ्गीत
श्रेणी:नेपाली गायकहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू
श्रेणी:सङ्गीतकारहरू
श्रेणी:नेपाली सङ्गीत
गगनसिंह थापा

**गगनसिंह थापा** (वि.सं. २००५ - ) साहित्यकार हुन्।

## जीवनी
थापाको जन्म वि.सं. २००५ भदौ ५मा अछामको दर्ना गाविस पाटेखेतमा भएको हो। टिकापुरको कैलाली हुँदै हाल काठमाडौंमा बस्दै आएका थापाले शुरूमा ३ वर्ष प्रहरीमा र पछि शिक्षण सेवा गरेका थिए।

उनी वि.सं. २०२९ देखि कैलालीमा बसे। वि.सं. २०३६ सम्म अरूणोदय माविमा अध्यापन गराए।

## कृति
कथा, कविता र उपन्यासमा कलम चलाउन रुचाउने थापाका प्रकाशित कृतिहरूः
* सोह्र सौगात (कर्णबहादुर थापासँग सहलेखन / कथा सङ्ग्रह, वि.सं. २०३५)
* कर्णालीको छेउछाउ (संस्मरणात्मक आख्यान, वि.सं. २०७०)

## बाहिरी लिङ्कहरू
* गगनसिंहका अनुभूति

श्रेणी:साहित्यकार
फिट्कीरी

**फिटकिरी** एक औषधिय गुण भएको रसायनिक पदार्थ हो ।

## औषधोपचार
*आँखाको रोगमा
:सानो शिशी गुलाफ जलमा २ चिम्टी फिटकिरी, आँखा पोलेमा २\२ थोपा बिहान\बेलुका हाल्नाले ठीक हुन्छ ।
*ज्वरो आएमा
:दिनदिनै वा ३\४ दिन बिराएर आउने  ज्वरोमा ताउमा फुराएको धूलो फिटकिरी २ चिम्टीमा २ चिम्टी चिनी मिसाएर ज्वरो आउनु चार घण्टा अगाडि पानीसँग खानुहोस र दोस्रो मात्रा दुइ घण्टा पछाडी फेरि खानुहोस् यसरी ज्वरो आउन सक्दैन र आएमा पनि मन्द मात्र आउँछ । यसरी ३\४ दिन नियमित प्रयोग गर्नाले ठीक हुन्छ ।
*मलेरिया ज्वरोमा 
:फुराएको फिकिरीको धूलो २ चिम्टी, नौशादर दुइ चिम्टी, गेरु दुइ चिम्टीको मात्रा मिलाएर दिनको चार पटक पानीसँग खाएमा मलेरिया ज्वरो निको हुँदै जान्छ ।
*दम खोकीमा
:दूधे बालकलाई खोकी लागेमा फुराएको फिटकिरी १ चिम्टी हालेर पानीमा फिटेर आमाको थुनमा लगाउनाले  खोकी कम हुन्छ । जब बच्चाले दूध खान्छ सँगसँगै फिट्किरीको पानीले पनि काम गर्छ ।
*पेट बटारिएर दुख्ने रोगमा
:फुराएको फिटकिरीको चूर्ण १ चिम्टी २ वटा दाख भित्र हालेर बिहान/बेलुका पानीसँग खाने गरेमा केही दिनमै दुखेको पेट ठीक हुन्छ ।
*दन्त शूलमा
:सिमालीको जरा फिटकिरी पानीमा पिनेर दाँत माझ्नाले दाँत सम्बन्धी रोगहरु निको हुन्छन् ।
*डण्डिफोर र छालाको चायामा
:फिटकिरी पानीमा सुपारी घोटेर बेलुका सुत्नु अगाडि लगाउने गरेमा डण्डिफोर र छालाको चाया ठीक हुन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्री
## यो पनि हेर्नुहोस
*खुर्सानी
*नुन
*जीरा
*दाख
*हिङ
*केशर

श्रेणी:लवणहरू
श्रेणी:औषधोपचार
श्रेणी:पदार्थ
शिशापंखे पुतली

**शिशा पंखे पुतली** (अङ्ग्रेजीमा ग्लास विङ्गड बटरफ्लाई) 'ग्रेटा ओटो' नामले पनि चिनिन्छ । पुतलीको यो प्रजाति लामो बसाइँसराई र पोथीहरूलाई आफूतिर आकर्षण गर्न भालेहरूमा हुने प्रतिश्पर्धाका लागि प्रख्यात छ । शिशा पंखे पुतलीका वयस्क भालेहरू प्रजनन् समयमा एक स्थानमा जम्मा भएर प्रतिश्पर्धा गर्दै पोथीहरूलाई आफूतिर आकर्षित गर्ने गर्दछन् । 
करिब ५.६ देखि ६.१ सेन्टिमिटर लामो हुने यो पुतलीको पखेटा पारदर्शी हुन्छ ।  मेक्सिकोदेखि पानामा तथा कोलम्बियासम्मका भूभागमा पाइने यो पुतलीको पखेटा पारदर्शी भएकै कारणले यसलाई ग्लास विङ्गड बटरफ्लाई भनिएको हो । यसलाई स्पेनी भाषामा 'इस्पेजिटस' भनिन्छ जसको अर्थ सानो ऐना भन्ने हुन्छ । पखेटाको धर्काहरूकोबीचमा भएको तन्तु शिशा जस्तै देखिन्छ, अन्य पुतलीहरूको पखेटामा पाइने रंगयुक्त तन्तु यसको पखेटामा पाइँदैन ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पुतलीहरू
भाट

**भाट** नेपालको पश्चिम, मध्य तथा सुदूर पश्चिममा बसोवास गर्ने एक जाती हो। यो क्षेत्री जाति भित्र पर्ने एउटा थर हो।

परापुर्व कालमा भाट भन्नाले चलाख र तीक्ष्ण बुद्दि भएको भन्ने बुझिन्थ्यो । राजाहरूले आफ्नो सबैभन्दा नजिकको पी ए अर्थात् राजदरबारको सम्पूर्ण राम्रा कामकारवाहीहरु जनता सामु पुर्याउने र जनताको समस्या राजा समू पुर्याउने दुतको रूपमा उनीहरूलाई राख्ने गर्दथे ।
श्रेणी:जाति
निम्न माध्यमिक विद्यालय

**निम्न माध्यमिक विद्यालय** अथवा **नि.मा.वि.** प्राथमिक तहको शिक्षा प्राप्त गरिसकेका विद्यार्थीहरूलाई निम्न माध्यमिक तहको शिक्षा हासिल गराउने विद्यालय हो। नेपालको निम्न माध्यमिक विद्यालयमा विद्यार्थीहरूलाई  कहक्षा ६ देखी कक्षा ८ सम्मको शिक्षा दिने गरिन्छ ॥

श्रेणी:शिक्षा
माध्यमिक विद्यालय

**माध्यमिक विद्यालय** अथवा **मा.वि.** निम्न माध्यमिक तहको शिक्षा प्राप्त गरिसकेका विद्यार्थीहरूलाई माध्यमिक तहको शिक्षा हासिल गराउने विद्यालय हो। नेपालको माध्यमिक विद्यालयमा विद्यार्थीहरूलाई  कक्षा ९ देखी कक्षा १० सम्मको शिक्षा दिने गरिन्छ।

माध्यमिक विद्यालय वा उच्च विद्यालय भनेको माध्यमिक शिक्षा प्रदान गर्ने संस्था हो। केहि माध्यमिक विद्यालयहरूले तल्लो माध्यमिक शिक्षा (उमेर ११ देखि १४) र माथिल्लो माध्यमिक शिक्षा (उमेर १४ देखि १८) दुबै प्रदान गर्छन्, अर्थात् ISCED स्केलको स्तर २ र ३ दुबै, तर यी छुट्टै विद्यालयहरूमा पनि प्रदान गर्न सकिन्छ। प्रावधानमा अन्य विविधताहरू हुन सक्छन्: उदाहरणका लागि, अस्ट्रेलिया, हङकङ, र स्पेनका बच्चाहरू १२ वर्षको उमेरमा प्राथमिकबाट माध्यमिक प्रणालीमा परिवर्तन गर्छन्, जहाँ ISCED को तल्लो माध्यमिकको पहिलो वर्ष प्राथमिक शिक्षाको अन्तिम वर्ष हुन्छ।

संयुक्त राज्य अमेरिकामा, अधिकांश स्थानीय माध्यमिक शिक्षा प्रणालीले छुट्टै मिडिल स्कूलहरू र उच्च विद्यालयहरू राखेका छन्। संयुक्त अधिराज्यमा, अधिकांश सरकारी विद्यालयहरू र निजी रूपमा वित्त पोषित विद्यालयहरूले ११ देखि १६ वर्षका वा ११ देखि १८ वर्षका विद्यार्थीहरूलाई समेट्छन्; केही यूके निजी विद्यालयहरू, अर्थात् सार्वजनिक विद्यालयहरू, १३ देखि १८ वर्षका विद्यार्थीहरूलाई भर्ना गर्छन्।

माध्यमिक विद्यालयहरूले प्राथमिक विद्यालयहरू पछि पालना गर्छन् र व्यवसायिक वा तृतीय शिक्षा तयारी गराउँछन्। उच्च र मध्यम आय भएका देशहरूमा, विद्यार्थीहरूका लागि कम्तीमा १६ वर्षको उमेरसम्म विद्यालयमा उपस्थित रहनु सामान्यतया अनिवार्य हुन्छ। संगठनहरू, भवनहरू, र शब्दावली हरेक देशमा प्रायः फरक फरक हुन्छ।

श्रेणी:शिक्षा
माले राजपङ्खी लोखेर्के

**माले राजपंखी लोखेर्के** नेपालमा पाइने लोखर्केको एक प्रजाति हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
आविष्कार

**आविष्कार** कुनै नयाँ जानकारी खोजी गर्ने क्रियाको नाम हो । यस क्रियामा केही यस्ता जानकारी प्राप्त हुन्छन् जसलाई रचनात्मक अन्तर्दृष्टि दिएर उपयोगी बनाउने गरिन्छ ।

## इतिहास
## यो पनि हेर्नुहोस्
* आविष्कारकहरूको सूची

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:आविष्कार
२०१३ साफ च्याम्पियनसिप

**२०१३ साफ च्याम्पियनसिप** भनेर २०१३ को दक्षिण एसियाली फुटबल महासङ्घ च्याम्पियनसिपलाई चिनिन्छ । यो दक्षिण एसियाली फुटबल महासङ्घ (SAFF)ले आयोजना गर्ने सार्क राष्ट्रका राष्ट्रिय फुटबल टिमबीच हुने प्रतियोगिता हो । यो प्रतिस्पर्धा अगस्ट ३१ देखि सेप्टेम्बर १० तारिखसम्म काठमाडौंमा सञ्चालन भएको हो । नेपालले दोस्रो पटक साफ च्याम्पियनसिप आयोजना गरेको हो, यो प्रतियोगिता यसअघि सन् १९९७ मा पहिलो पटक नेपालमा आयोजना भएको थियो ।

## समूह 'ए'

|}

### समूह 'बी'

|}

## गोलकर्ता
;१० गोल
* अली अस्फाक

;४ गोल
* मोहम्मद इजादिन

;३ गोल
* अली फसिर

;२ गोल

* जोहिब इस्लाम अमिरी
* हस्मतुल्लाह बराक्जाई

* पासाङ छिरिङ
* अली उमर

* अनिल गुरुङ

;१ गोल

* संद्जार अह्मदी
* मुस्तफा अजाड्जोई
* मोहम्मद रफी बराक्जाई
* अतिकर रहमान मेसु
* चेन्चो ग्येल्त्सेन
* सोनाम तेन्जिङ
* सुनिल क्षेत्री

* अर्नव मोन्डल
* सयेद नाबी
* असाधुल्ला अब्दुल्ला
* हसन अधुहम
* मोहम्मद उमैर
* भरत खवास
* विमल घर्ती मगर

* जुमानु राई
* हसन बसिर
* समर इसाक
* कलिम उल्लाह
* मोहम्मद फजालुजामान

;आत्मघाती गोल

* पेमा दोर्जी (श्रीलङ्काविरुद्धको खेलमा)

* समर इसाक (भारतविरुद्धको खेलमा)

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:खेलकुद
श्रेणी:साफ च्याम्पियनसिप
जीवाणु विज्ञान

जीवाणुहरूको अध्ययन गर्ने जीवविज्ञानको एउटा शाखा विषयलाई जीवाणु विज्ञान भानिन्छ।ब्याकटेरियाहरू एक कोशीय,स्वतन्त्र,हरितकण नभएको र दुबै डि•एन्•एरआर्•एन्•ए•हुन्छन।

श्रेणी:विज्ञान
श्रेणी:जीव विज्ञान
प्राथमिक विद्यालय

**प्राथमिक विद्यालय** अथवा **प्रा.वि.** बाल बालीकाहरूलाई प्राथमिक तहको शिक्षा हासिल गराउने विद्यालय हो। नेपालको प्राथमिक विद्यालयमा बाल बलीकालाई नर्सरी देखी कक्षा ५ सम्मको शिक्षा दिने गरिन्छ।

आयरल्याण्ड, भारत, बेलायत, अस्ट्रेलिया, न्युजिल्यान्ड, ट्रिनिडाड र टोबेगो, जमैका, र दक्षिण अफ्रिकामा प्राथमिक विद्यालय, उत्तर अमेरिकामा र फिलिपिन्समा प्रारम्भिक विद्यालय वा ग्रेड स्कूल, चारदेखि दस वर्षका (र धेरै अवस्थामा, ११ वर्षका) बालबालिकाको प्राथमिक शिक्षाको लागि विद्यालय हो। प्राथमिक विद्यालयको शिक्षा प्रीस्कूलपछि र माध्यमिक विद्यालयको शिक्षाभन्दा अघि आउँछ।

अन्तर्राष्ट्रिय शिक्षा वर्गीकरण मापदण्ड (ISCED) का अनुसार प्राथमिक शिक्षा एकल चरणको रूपमा विचार गरिन्छ, जहाँ कार्यक्रमहरू सामान्यतया पढ्न, लेख्न, र गणितमा आधारभूत सीपहरू प्रदान गर्न र सिकाइको लागि एक बलियो आधार स्थापन गर्न डिजाइन गरिन्छ। यो ISCED स्तर १: प्राथमिक शिक्षा वा आधारभूत शिक्षाको पहिलो चरण हो।
श्रेणी:शिक्षा
दर खाने दिन

हिन्दू महिलाहरूको महान पर्व तीजको पहिलो दिनलाई **दर खाने दिन** भनिन्छ । सनातन हिन्दू धर्मावलम्बी नेपाली महिलाहरूले विशेष तयारीका साथ तीज पर्व मनाउने क्रम यो दिनबाट प्रारम्भ हुन्छ । विवाहित महिलाले पतिको दीर्घायुको कामना तथा अविवाहितहरूले सुयोग्य पतिको माग गर्दै भोली पल्ट निराहार व्रत बस्ने उद्देश्यले यो दिन घरघरमा खासगरी दुघ्द्ध निर्माण मिष्ठान्न परिकार तयार गरी दर खाने चलन रहेको छ । महिलाहरू यो दिन माछामासु वाहेक चोखो चिज खाएर भोलि पल्ट निराहर व्रत बस्ने गर्दछन् । दरमा खिर, ढकने र सेलरोटी खाने गरिन्छ । स्थान अनुसार दरखाने परिकारहरू फरक फरक छन् त्यस्तै आधुनिकता सँगै यसमा खाने परिकारहरूमा पनि फरक आउन थालेको छ । खासगरी पहाडीमूलका सनातन हिन्दू धर्मअन्तर्गतका महिलाहरूले लिने गरेको पर्व तीज भएपनि हिजोआज अरु समुदायका महिलाहरू पनि तीज मनाउन थालेका छन् ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:पर्व
साकेला

**साकेला** किराँत र राईहरूको महत्त्वपूर्ण चाड हो ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
साकेलाको भिडियो

श्रेणी:पर्व
श्रेणी:कोशी प्रदेशको संस्कृति
नेपाली शब्दकोश

**नेपाली शब्दकोश** नेपाली भाषाका शब्दहरूको अर्थ, उत्पत्ति, स्रोत, पर्याय, विपर्याय, हिज्जे, व्याकरण, उच्चारण र उदाहरणजस्ता जानकारी समेटिएको ग्रन्थ हो। विभिन्न समयमा विभिन्न कोशकारले आआफ्नो लक्षित उद्देश्य वा प्रयोजनअनुरुप उही वा अन्य भाषामा अर्थ उल्लेख गरेर शब्दकोश निर्माण गरेका छन्।

## नेपालमा शब्दकोशको इतिहास
### एन अकाउन्ट अफ द किङ्डम अफ नेपाल
चीनसँग नेपालको युद्ध हुँदा इस्ट इन्डिया कम्पनीका दूत बनी वि.सं. १८४९ मा डब्लु जे. कर्क पेट्रिक नेपाल आएका थिए। केही समयपछि उनी फर्केका थिए। वि. सं. १८६८ मा उनले लन्डनबाट नेपालको यात्रा वर्णन वंशावली समेत जोडेर 'एन अकाउन्ट अफ द किङ्डम अफ नेपाल' नामक पुस्तकमा सात/आठ सय जति नेपाली र नेवारी भाषाका शब्दहरूको अर्थ दिएर एक शब्दावली प्रकाशित गरेका थिए र यो नै नेपाली भाषाको पहिलो शब्दकोश मानिन्छ।

### नेपाली व्याकरण र शब्दावली
वि.सं. १८७७ मा अङ्ग्रेज नागरिक सि. यु. एटनले नेपाली भाषाको व्याकरण तयार गरी भारतको कलकत्ताबाट नेपाली भाषामा प्रकाशित गराएका थिए । त्यसैगरी वि.सं. १९४४ मा ए. टर्नबुलले 'नेपाली व्याकरण र शब्दावली' को प्रथम संस्करण भारतकै दार्जीलिङबाट प्रकाशित गरेका थिए।

### व्युत्पत्तियुक्त नेपाली अङ्ग्रेजी शब्दकोश
वि.सं. १९८७ मा प्रकाशित भएको राल्फ लिली टर्नरको लन्डनबाट प्रकाशित 'व्युत्पत्तियुक्त नेपाली अङ्ग्रेजी शब्दकोश' नै सबैभन्दा ठूलो शब्दकोश मानिएको छ।

### सङ्क्षिप्त नेपाली शब्दकोश र नेपाली शब्दकोश
व्युत्पत्तियुक्त नेपाली शब्दकोश पछि नेपालमा नेपाली भाषाको शब्दकोश निर्माणको क्रम चलेको थियो। नेपालका उत्साही भाषाविद्हरूले पनि यस कामको थालनी गरेका थिए। वि.सं. १९८८/८९ ताका पण्डित चक्रपाणि चालिसेको दुई स-साना शब्दकोश, पण्डित रामचन्द्र ढुङ्गानाद्वारा सम्पादित र नेपाली भाषा प्रकाशिनी समिति (ने. भा. प्र. स.)बाट प्रकाशित 'सङ्क्षिप्त नेपाली शब्दकोश' साथै वि.सं. २०१९ मा भाषासेवी बालचन्द्र शर्माद्वारा सम्पादित र नेपाल राजकीय प्रज्ञाप्रतिष्ठान प्रकाशित 'नेपाली शब्दकोश' प्रकाशनमा आएको थियो।

### नेपाली बृहत् शब्दकोश
वि.सं. २०४० मा तत्कालीन नेपाल राजकीय प्रज्ञा प्रतिष्ठानले 'नेपाली वृहत् शब्दकोश' प्रकाशनमा ल्याएको यस शब्दकोश प्रथम संस्करणमा ५७ हजार जति शब्दहरू रहेका थिए। वि.सं २०७५ मा, यसको दसौँ संस्करण प्रकाशित भएको थियो।

### नेपाली शब्दसागर
वि.सं. २०५७ सालमा नेपाली बजारमा आएको 'नेपाली शब्दसागर' शब्दकोश वसन्तकुमार शर्मा 'नेपाल' द्वारा धेरै वर्ष लगाएर तयार पारिएको थियो र उक्त शब्दकोश नै हालसम्मका अन्य नेपाली शब्दकोशका कृतिहरूमा अद्वितीय एवम् विशाल ग्रन्थका रूपमा रहेको छ। यस शब्दकोश भित्र एक लाख आठ हजार शब्दहरू रहेका छन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
दिव्य खालिङ

दिव्य खालिङ-- सङ्गीतकार/गीतकार 

दिव्य खालिङ (२८ मार्च १९५२ - २५ जुन २००६) नेपाली गीतकार तथा संगीतकार थिए। यिनी दार्जीलिङमा जन्मेका थिए। जो नेपाली भाषामा आफ्ना कामहरूका लागि परिचित थिए । उनले अरुण थापा र नारायण गोपालजस्ता धेरै चर्चित नेपाली गायकहरूसँग काम गरेका थिए।

प्रारम्भिक जीवन

उनी २८ मार्च १९५२ (१५ जेठ २००९) मा दार्जिलिङ, भारतको दार्जिलिङ मिसन कम्पाउन्डमा बुबा सैमसन खालिङ र आमा मार्था खालिङ बाट जन्मिएका थिए ।बाल्यकालमा उनी पोलियो बाट पीडित थिए । उनको बुबाले उनलाई व्यस्त राख्नको लागि हार्मोनियम किन्नुभयो र उनले १२ वर्षको उमेरदेखि चर्चका कार्यक्रमहरूमा गाउन थाले। उनले २१ वर्षको उमेरमा स्नातक डिग्री प्राप्त गरे। 

संगीत

खालिङले अरुण थापाले गाएको मेरो गीत सबाइ तिमिलाइ लगायत करिब एक हजार गीतमा संगीत दिएका छन् , जसमा अरुण थापाले गाएको माता लालीगुराँस भय्छु , हे वीर हिन्द अघी सारी , प्रेयसिका यादरु , मायाको आधार , र विपना बभये बचिदिने संगीत छ । नाटक र चलचित्र ( प्रताप द्वारा नेपाली चलचित्र दिदी सुब्बा)। खालिङ १९६० को दशकमा दार्जिलिङबाट नेपाल आएर रेडियो नेपालमा काम गरे । उनले नारायण गोपाल , अरुण थापा , ज्ञानु राणा , मीरा राणा जस्ता गायकका लागि संगीत दिएका छन् ।

उहाँको सम्झनामा कवि माधवप्रसाद घिमिरे र संगीतकार किरण प्रधान र बुलु मुकारुङजस्ता उनका साथीभाइ र परिवारका सदस्यहरूले दिव्य संगीतकार नामक पुस्तक लेखेका हुन्। 

व्यक्तिगत जीवन

उनको विवाह ग्रेस खालिङसँग भएको थियो । उहाँ हृदय रोगबाट पीडित हुनुहुन्थ्यो र २५ जुन २००६ मा मृत्यु भयो। उहाँका तीन छोराहरू (प्रजय, प्रदेश, प्रतिबिम्बा), एक छोरी (प्रतिज्ञा), तीन नातिनीहरू (दिव्यानाह ग्रेस, अनयता पारिसा र अमान्डा एनिड) र दुई नातिहरू (नोआ) छन्। र डीदान डेनियल)।==सन्दर्भ सामग्रीहरू==

## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:सन् १९५२ मा जन्म
श्रेणी:भारतका नेपाली भाषाका गायकहरू
श्रेणी:भारतीय गोरखाहरू
तीर्थबहादुर गन्धर्व

**तीर्थबहादुर गन्धर्व** (वि.सं. २०१० - वि.सं. २०७०) वरिष्ठ लोकगायक हुन्।

## जीवनी
उनको जन्म वि.सं. २०१० सालमा तनहुँको चोकचिसापानीमा भएको थियो। बाबुबाजेले गर्दै आएको परम्परालाई निरन्तरता दिने क्रममा तीर्थबहादुर सानै उमेरदेखि गीत गाउन गाउँघर डुल्ने गर्थे।

## गायन
उनले झण्डै डेढसय गीत गाएका छन्। उनले ३२ वर्षसम्म रेडियो नेपालमा काम गरेका थिए। रेडियो नेपालमा गायन तथा वाद्यवादनको काम गरे। उनका चर्चित गीतहरूः
* बल्ल पर्‍यो  निरमाया माकुरी जालैमा...
* वनको भलाए 
* आइएम सरी

## निधन
उनको निधन वि.सं. २०७० भदौ २८मा सैनिक अस्पताल छाउनीमा भयो। उनी उच्च रक्तचाप र मधुमेह पीडित थिए।

## बाहिरी लिङ्कहरू
* रहेनन् लोकगायक तीर्थबहादुर गन्धर्व
* वरिष्ठ लोकगायक गन्धर्वको निधन 

श्रेणी:गायक
श्रेणी:सङ्गीत
श्रेणी:नेपाली गायकहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू
श्रेणी:सङ्गीतकारहरू
श्रेणी:नेपाली सङ्गीत
फत्तेमान राजभण्डारी

**फत्तेमान राजभान्डारी** (नोभेम्बर २८,१९३६-सेप्टेम्बर ०९,२०१३) नेपाल सङ्गीतमा एक प्रतिष्ठित आवाज, नेपालका एक लोकप्रिय गायक र संगीतकार थिए जो "मार्ना बरु गढ़ो हुन्ना", "बनी खयो दडेलो ले", "येस्तो पानी हुडो राइचा", "सन्नानी को गलई मा" र "रातो रा चन्द्र" जस्ता प्रमुख गीतहरू लागि परिचित थिए।

## प्रारम्भिक करियर 
प्रकाशित अन्तर्वार्तामा आधारितः 

फत्तेमान राज भाण्डारी आफ्ना आमाबाबु पूर्ण माया राजभान्डारी र जितमान राजभान्डरी (तबला वादक) को तेस्रो सन्तानका रूपमा जन्मेका थिए उनले दरबार हाई स्कूल अध्ययन सुरु गरे जहाँ उनले २-३ महिना अध्ययन गरे तर पछि पद्मौदय हाई स्कूलमा भर्ना भए।  तर पारिवारिक परिस्थितिका कारण उनले उच्च शिक्षा लिन सकेनन्।

उनले केही अभिनयका साथसाथै सानै उमेरमा भजन गाउन थाले। सन् १९५१ मा रेडियो नेपाल स्थापना भएपछि फत्तेमानले आफ्नो प्रतिभा प्रकट गर्ने दुर्लभ अवसर पाए। उनले "हे राम नाम प्रभु को जपदाई प्राण यो जाओस" भजन गाएर सुरु गरे। त्यसपछि उनले सन् १९६८ मा आफ्नो बाल्यकालका साथी नाटिकाजी रचित "येस्तो पानी हुडो राइचा" गाए जसले उनलाई तत्काल पहिचान दिलायो। विक्रम संवत् २०१७ मा गुरु दास गोखले नेपाल भ्रमण गरे र फत्तेमानले सङ्गीतको प्रविधिमा तालिम लिने अवसर पाए। उनी सन् 2019 मा सङ्गीत नाटक अकादमी सामेल भए र प्रोफेसर राम प्रसादले ४ वर्षसम्म शास्त्रीय सङ्गीतमा निर्देशन दिए।

## विरासत 
फत्तेमानलाई नेपाली शास्त्रीय सङ्गीतको अग्रगामी मानिन्छ र नारायण गोपाल, नातीकाजी र प्रेम ध्वज प्रधान जस्ता नेपालका प्रसिद्ध गायकहरूसँगै उनी उच्च सम्मानित गायक थिए। वास्तवमा, नारायण गोपाल गायकको ठुलो प्रशंसक भनिएको थियो, एक प्रशंसा जसको परिणामस्वरूप गोपालले राजभन्डारीका तिनवटा गीतहरू-बनै खायो डढेलोले, नचिनेझैँ र जिन्दगिको पाना भारी मा सङ्गीत गरे।

फत्तेमानको एक मात्र एल्बम "फत्तेमान एट ७०" अवास 'पालेटी' शृङ्खलामा सङ्गीतबद्ध गरिएको थियो जब उनी ७० वर्षका थिए र सङ्गीत समीक्षक रमन जिमिरेले वर्णन गरेअनुसार उनको स्वभावसँग कुरा गर्छन्। "यो उनको कुशल स्वरका लागि मात्र होइन, तर धेरै मिलनसार प्रकृतिको लागि पनि धन्यवाद थियो, जुन लगातार स्पटलाइट हग गर्न खोजिरहेको थिएन।"

## पुरस्कार  
नेपाली सङ्गीतमा फत्तेमानको योगदानलाई उनको जीवनकालमा धेरै प्रशंसाले मान्यता दिइएको छः

* बिक्रम सम्बत् २०३९ मा सुजभराज्याभिसेक पदक।
* बिक्रम सम्बत् २०५२ मा छिन्नलता गीति पुरस्कार।
* प्रबल गोर्खा दक्षिण बहू बिक्रम सम्बत् २०५५
* बिक्रम सम्बत् २०५८ मा बिरेन्द्र ऐश्वर्या सेवा पदक।
* बिक्रम सम्बत् २०५९ मा शम्भू प्रसाद मिश्र स्मृति पुरस्कार।
* बिक्रम सम्बत् २०५९ मा गढी अरोहन रजत महोत्सव पदक।
* बिक्रम सम्बत् २०६० मा छवि लाइफटाइम अचीभमेन्ट अवार्ड।
* भूपालमन सिंह सङ्गीत पुरस्कार बिक्रम सम्बत् २०६१ 

## मृत्यु 
फोक्सोको क्यान्सर र उमेरसँग सम्बन्धित जटिलताहरूसँग सङ्घर्ष गरेपछि सेप्टेम्बर ०९ २०१३ मा फत्तेमानको मृत्यु भयो। उनलाई ओम अस्पताल, चाहाबाहिलमा केमोथेरापी भइरहेको बताइएको छ।

उनकी श्रीमती, दुई छोरा र तीन छोरी छन्।
श्रेणी:सन् २०११ मा मृत्यु
श्रेणी:सन् १९३६ मा जन्म
श्रेणी:साङ्गीतिक जीवन
श्रेणी:पुरस्कारहरू
श्रेणी:दरबार हाइस्कूल
श्रेणी:बिसको दशकको नेपाली पुरुष गायक
द स्टार–स्प्याङ्गल्ड ब्यानर

**द स्टार–स्प्याङ्गल्ड ब्यानर** संयुक्त राज्य अमेरिकाको राष्ट्रिय गान हो। यस राष्ट्रिय गानको रचना फ्रान्सीस स्कट किले स.न् १८१४ मा गरेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:राष्ट्रिय गानहरू
नोबेल एकेडेमी

**नोबेल एकेडेमी**  काठमाडौँ जिल्लाको नयाँबानेश्वरमा अवस्थित एक उच्च माध्यमिक विद्यालय हो । यस **नोबेल एकेडेमी**को स्थापना स.न् १९९८मा भएको थियो ।

## सन्दर्भ सामग्री
## सम्पर्क ठेगाना
नोबेल एकेडेमी
नयाँबानेश्वर, काठमाडौँ, नेपाल
टेलीफोन: ९७७-१-४७८१४०१,४७८१५१५, ४७८०२३२
फ्याक्स: ९७७-१-४७८०९२७
ईमेल:  info@nobel.edu.np

### आधिकारीक वेबसाईट
* एकेडेमी

## बाहिरी कडिहरु
* /edusanjal 

श्रेणी:काठमाडौँका विद्यालयहरू
विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स

**विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स** (WLM) अर्थात **विकीले धरोहरहरूलाई माया गर्छ** प्रत्येक वर्षको सेप्टेम्बर महिनामा विकिपिडिया समुदायका सदस्यहरूले विश्वव्यापी रूपमा आयोजना गर्ने फोटो प्रतियोगिता हो । यस प्रतियोगितामा सहभागीहरूले आफ्नो वरपर रहेका ऐतिहासिक धरोहरहरूको फोटो खिचेर विकिमिडिया कमन्समा अपलोड गर्छन् । सहभागी देशहरूका धरोहरहरूलाई उजागर गर्नु यस कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य रहेको छ । पहिलो विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स प्रतिस्पर्धा पायलट परियोजनाको रूपमा नेदरल्यान्डमा सन् २०१० मा आयोजना गरिएको थियो । अर्को वर्ष यो प्रतियोगिता युरोपको अन्य देशहरूमा फैलियो, गिनिज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्डसको अनुसार सन् २०११ को विकी लभ्स मन्युमेन्ट संस्करणले सबैभन्दा ठूलो फोटोग्राफी प्रतियोगिताको रेकर्डलाई तोड्यो भनेर पुष्टि गरेको थियो । सन् २०१२ को प्रतियोगितामा लगभग ३,५०,००० भन्दा बढी ऐतिहासिक स्मारकहरूको फोटो १५,००० सहभागीहरू द्वारा अपलोड गरिएको थियो ।  सन् २०१३ को विकी लभ्स मन्युमेन्ट प्रतिस्पर्धामा अन्टार्कटिका सहित छ वटा महादेशमा आयोजित गरियो जसमा संसारभरिका पचास भन्दा बढी देशका सरकारी सहभागिता रहेको थियो ।

## इतिहास
## प्रतियोगिताको नियमहरू 
विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स प्रतियोगितामा भाग लिने राष्ट्र तथा फोटोग्राफर दुवैको लागि नियमहरू एकदमै सरल रहेको छ । विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स फोटो प्रतियोगितामा विभिन्न पुरातात्विक धरोहर स्थलहरूको तस्वीर खिचेर भाग लिन सकिन्छ । कुनै देशको पुरातत्व विभागले धरोहरस्थल घोषित गरेका धरोहरका तस्वीरहरू प्रतियोगितामा सामेल गर्ने गरिन्छ । सहभागीले फोटो सिधै विकिमिडिया कमन्समा अपलोड गर्न सक्छन । सहभागीले यदि पहिले देखि आफ्नो खाता बनाएको छ भने त्यस खाताबाट फोटो अपलोड गर्न सक्छ यदि खाता बनाएको छैन भने खाता बानाउनु आवश्यक हुन्छ किनभने खाता नभइकन फोटो अपलोड हुदैन । यस प्रतियोगितामा जहिलेसुकै खिचेका तस्वीर पनि अपलोड गर्न मिल्छ विशेष गरी पुराना तस्वीरहरू महत्त्वपूर्ण हुनछन् । फोटो सेप्टेम्बर महिना भरी अपलोड गर्न मिल्छ र फोटोहरू लाईसेन्स मुक्त तथा CC-by-SA ३.० को मातहतमा हुनुपर्दछ ।

## बिजेताहरू
विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिता बिजेताहरूको सूची निम्नानुसार रहेको छ :-

## सन्दर्भ सामग्री
## यी पनि हेर्नुहोस
* विकी लभ्स अर्थ

श्रेणी:विकिपरियोजनाहरू
श्रेणी:विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स
श्रेणी:विकि समुदायहरू
सुनौलो स्याल

**सुनौलो स्याल** नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
डम्बर बहादुर बुढापीर्थी

**लुइस ब्याङ्क्स** जन्म ११ फेब्रुअरी १९४१  (बाल्यकालको नाम **डम्बर बहादुर बुढापीर्थी**) नेपाली संगीतकार हुन्। यिनी पियानोवादक तथा ज्याज संगीतकारका रूपमा विश्व प्रसिद्ध छन्।

११ फेब्रुअरी १९४१ मा दार्जीलिङमा जन्मेका ब्याङ्सले आफ्ना बाबु जर्ज ब्याङ्क्स (पुष्कल बहादुर बुडापीर्थी)बाट संगीतको प्रारम्भिक शिक्षा लिएका थिए। भारतीय सेनाका ब्याग-पाइपर बाबुको साथमा यिनी कोलकाता पुगेका थिए जहाँ यिनले संगीतको उच्च शिक्षा हासिल गरे। बाबु जर्जले विश्वप्रसिद्ध ज्याज पियानोवादक लुई आर्मस्ट्रङको नामबाट यिनको नाम लुईस ब्याङ्क्स राखिदिएका थिए।

यिनका बाजे बखतबीर बुडापीर्थी नेपाली सेनाका ब्याण्ड मास्टर थिए जसले नेपालको पुरानो राष्ट्रगान *श्रीमान् गम्भीर नेपाली* मा संगीत भरेका थिए।

## व्यक्तिगत जीवन
उनले मूलतः भारतकी लोरेन सँग विवाह गरेका हुन्। उनीहरुका चार सन्तान आन्द्रे, गिनो बैंक्स, नील र मोनिक छन् । Gino Banks एक कुशल ड्रमर र फ्युजन ब्यान्ड 'Nexus' को सदस्य हो। उनीहरु झुमुम्बसीमा बस्छन्

## फिल्मोग्राफी 
## डिस्कोग्राफी
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:भारतीय चलचित्र गायकहरू
श्रेणी:भारतका नेपाली भाषाका गायकहरू
श्रेणी:भारतीय गोरखाहरू
महिमा चौधरी

**महिमा चौधरी** हिन्दी चलचित्रकी नायिका हुन्।

मोडलिङबाट अभिनयमा प्रवेश गरेकी महिमाले सन् १९९७ मा हिन्दी चलचित्र परदेशबाट फिल्मी जीवन सुरू गरेकी थिइन्।

सन् १९७३  दार्जीलिङमा जन्मेकी महिमाकी आमा नेपाली मूलकी हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:सन् १९७३ मा जन्म
बेडेन पावेल शिखर

**बेडेन पावेल शिखर** नेपालको लाङटाङ उपत्यका क्षेत्रमा अवस्थित एक हिमशिखर हो । 
सामान्यतया यस हिमशिखरलाई **र्उकिमा शिखर** भनेर चिनिन्छ । यस हिमशिखरलाई स.न् २००७ मा विश्व
स्काउटिङको १०० वर्ष पुगेको उपलक्ष्मा नेपाल सरकारले विश्व स्काउटका संस्थापक बेडेन पावेलको स्मरणमा हिमशिखरको 
पुनः नामाकरण गरी बेडेन पावेल शिखर भनेर राखिएको हो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हिमालहरू
श्रेणी:नेपालको भूगोल
श्रेणी:नेपालका अग्ला हिमालहरू
श्रेणी:स्काउट
श्रेणी:बागमती प्रदेशका हिमालहरू
ओलेभ वेडेन पावेल

**ओलेभ सेन्ट क्लेयर वेडेन पावेल**(ओलेभ वेडेन पावेल)को जन्म स.न्. १८८९को  २२ फेब्रेवरीमा 
बेलायतको चेस्टरफिल्ड भन्ने ठाउँमा भएको थियो। उनी अन्तराष्ट्रिय स्काउटिङ सँगठनको संस्थापक 
रोर्बट बेडेन–पावेलको पत्नी तथा अन्तराष्ट्रिय गर्ल गाईड सँगठनको संस्थापक समेत हुन्।

उनी सन् १९१८मा वेलायतको प्रमुख गर्ल गाईडको रूपमा चुनिएकि थिईन्। त्यस पश्चात सन् १९३०मा 
उनी विश्वकै प्रमुख गर्ल गाईडको रूपमा निर्वाचीत समेत भएकी थिईन्। उनले विश्व स्काउटिङ क्रियाकलाप
लगाएत गर्ल गाईडिङको क्षेत्रमा अनन्त योगदान् गरेकी थिईन्। उनले आफ्नो जिवनकालमा १११ वटा देशको
भ्रमण गरी विश्वमा स्काउटिङ क्रियाकलाप लगाएत गर्ल गाईडिङको ज्ञान प्रदान गरेकी थिईन्।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाहिरी लिङ्कहरू
* Olave Baden Powell&nbsp;— The World Chief Guide including a timeline 
* Family details (from ePeerage)
* Robert Baden-Powell
* Photographs
* Olave's ancestry&nbsp;— one line 
* Awards
भेन डिजेल

**भेन डिजेल** एक अमेरिकी अभिनेता, चलचित्र निर्देशक तथा चलचित्र निर्माता हुन् । उनी बहुप्रसिद्ध चलचित्र **फास्ट एण्ड फ्यूरीयस** मा डोमनिक 
टोरेडोको नामले चिनिने गर्दछन् । उनी स.न्. १९९० ताका हलिवुडमा प्रवेश गरेका हुन् । उनको जन्म स न्  १९६७ को १८ जुलाई  मा अमेरिकाको न्यू योर्क सहरमा भएको थियो ।

## बाल्यकाल 
## चलचित्र शुरुवात
## अभिनेताको रूपमा 
## निर्माताको रूपमा
## व्यक्तिगत जीवन 
### विवहा 
## प्रसिद्धि 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहरी कडिहरु
* Official Website
* 
* 

## यी पनि हेर्नुहोस्
*ब्रूस ली
*ज्याकि च्यान
*टम क्रूज
*ब्राड पिट
*जेट ली
*जेसन स्टेथम

श्रेणी:कलाकार
श्रेणी:हलिउड अभिनेताहरु
श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र निर्माताहरू
श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र निर्देशकहरू
श्रेणी:सन् १९६७ मा जन्म
ट्रेकिङ एजेन्सिज एसोसिएसन अफ नेपाल (टान)

**ट्रेकिङ एजेन्सिज एसोसिएसन अफ नेपाल** नेपालका पर्वतीय र पदयात्रा पर्यटन व्यवसायीको छाता सङ्गठन हो । यसलाई छोटकरीमा 'टान' भनिन्छ । यस संस्थामा नेपालका करिब एक हजार ट्रेकिङ कम्पनीहरू आवद्ध छन् ।  

## स्थापना
टानको स्थापना वि.सं. २०३२ सालमा भएको हो । 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
पाटे हुँडार

**पाटे हुँडार** (वैज्ञानिक नाम: *Hyaena hyaena*) नेपाल लगायतका एसियाली देशहरूमा पाईने हुँडारको एक प्रजाति हो ।

## तस्विर सङ्ग्रह

StripedHyenaSkull.jpg
Hayena.jpg
Mapa distribuicao hyaena.png
Heubach hyena.jpg
Striped Hyena 5.jpg
Striped hyenas fighting.JPG

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
श्रेणी:वन्यजन्तु