open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
शारदा (पत्रिका)

**शारदा (पत्रिका)** नेपाली भाषाको पहिलो साहित्यिक पत्रिका मानिन्छ । वि. सं. १९९१ फागुनमा मासिक पत्रिकाका रूपमा यसको पहिलो अंक प्रकाशित भएको थियो । 
ऋद्धिबहादुर मल्लको एकल पहलकदमीमा सुरु भएको नेपालको जेठो साहित्यिक पत्रिकाको सुरुवाती चरणमा लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा, गुरुप्रसाद मैनाली, विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला, गोपालप्रसाद रिमालजस्ता स्रष्टाहरुका रचना प्रकाशित भएका थिए । नेपाली भाषा र साहित्यको विकासमा यसले कोशेढुंगाको काम गरेको मानिन्छ ।
 यो पत्रिका २०२० सालमा बन्द भएर नरेन्द्रबहादुर श्रेष्ठको प्रधान सम्पादकत्वमा २०७१ सालदेखि प्रकाशन निरन्तर गरिएको थियो ।  

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
सुशान्त केसी

**सुशान्त केसी** ( नेपाली : सुशांत केसी) एक नेपाली गायक, गीतकार, गितार वादक, कलाकार र गीत निर्माता हुन् जो नेपाली पप संगीतमा आफ्नो योगदानका लागि परिचित छन्।  उनको पहिलो गीत "आमा" थियो, जुन २०१६ मा बजारमा आएको थियो  सन् २०१९ मा रिलिज भएको उनको "साथी" गीत लोकप्रिय भयो । उनको भर्खरै रिलिज भएको गीत ‘हवा ले’ विशेष गरेर युवा पुस्तामाझ लोकप्रिय भएको छ ।  उनले साथी (२०१९) र सारंगी (२०२३) गीतहरू रिलिज भएपछि लोकप्रियता पाउन थाले। उनको ३० वटा भन्दा धेरै गीत बजारमा आइसकेका छन् ।  

## व्यक्तिगत जीवन 
सुशान्त केसीको जन्म २ फेब्रुअरी १९९७ मा काठमाडौं, नेपालमा भएको थियो । उनी बुवा सुरेशकुमार कर्ण, आमा सानु राणाका छोरा हुन् । 

= सांगितिक जीवन (Musical Life) =
सुशान्त केसीले सन् २०१६ मा "आमा" गीतबाट आफ्नो सांगीतिक जीवन सुरु गरेका थिए । २०१९ मा, उनको "साथी" गीत युवाहरूमाझ लोकप्रिय भयो, जसबाट उनले थप लोकप्रियता कमाए।  २०२२ मा उनले "हवा ले" गीत रिलिज गरे ।  

## डिस्कोग्राफी 
सुशान्त केसीको कुल गीत।

## पुरस्कारहरू 
## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:सन् १९९७ मा जन्म
श्रेणी:नेपाली गायकहरू
कुर्ती माथि

कुर्ती शीर्ष भारतीय उपमहाद्वीपमा प्रयोग हुने माथिल्लो कपडा हो जसमा कम्मरकोट, ज्याकेट र ब्लाउजहरू समावेश छन्।

## कुर्ती 
आधुनिक प्रयोगमा, छोटो कुर्तालाई कुर्ती भनिन्छ, जुन महिलाहरूको पहिरन हो। यद्यपि, परम्परागत रूपमा, कुर्ती शब्दले कम्मर कोटलाई बुझाउँछ,  ज्याकेट र ब्लाउजहरू  जसमा साइड स्लिटहरू छैनन् र कम्मरको माथि बस्छन् यो को अंगरखाबाट उत्पन्न भएको मानिन्छ।, र शुंगा अवधि (2 शताब्दी ईसापूर्व) को ट्युनिकबाट आएको मानिन्छ।  कुर्तीलाई चोलीबाट छुट्याइएको छ र पछिल्लोले मिड्रिफलाई खुला राख्छ।

यो एक क्लासिक भारतीय कपडा शैली हो, विशेष गरी उत्तरमा।

यद्यपि आधुनिकीकरण भए पनि, देशका अन्य क्षेत्रहरूले अझै पनि यो फेसन प्रवृत्तिलाई पछ्याउँछन् जसको जरा उत्तरी भारतमा छ। कुर्तीहरू मुख्यतया उत्तरमा महिलाहरू द्वारा लगाइन्छ, जबकि साडीहरू दक्षिणमा रुचाइन्छ।

त्यहाँ कुर्तीका धेरै शैलीहरू छन् जसमा निम्न समावेश छन्:

## पञ्जाबी कुर्ती 
पञ्जाब क्षेत्रमा, कुर्ती एउटा छोटो कपासको कम्मरकोट हो जुन अगाडिको भागबाट कम्मरसम्म बाँधिएको हुन्छ। महिलाहरूले आफ्नो बटनको छेउमा सुन वा चाँदीले बनेको जंजिरी भनिने चेन बेर्ने गर्थे। पञ्जाबमा, पुरुषहरूले कुर्ताको माथि जंजिरी लगाउँछन्। 

पंजाबी कुर्तीको अर्को शैली अंगा (रोब) को छोटो संस्करण हो।  कुर्ती आधा वा पूरा बाहुला, हिप लम्बाइ र अगाडि वा पछाडि नखुलेको पनि हुन सक्छ। पञ्जाबीमा पुरुषको कुर्तीलाई फटुई वा वास्तकोट भनिन्छ।  

उपभोक्ताको इच्छाको आधारमा कुर्तीको लम्बाइ निर्धारण गर्न सकिन्छ।

## गुजरात 
गुजरात र काठियावाड़मा कुर्तीको प्रकार कम्मरभन्दा तल पर्छ। 

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:भारतीय पोशाक
माथिल्लो सदन

[300px|thumb|नेपालको [राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा; माथिल्लो सदनको प्रकार]]

**माथिल्लो सदन** दुई सदनात्मक व्यवस्थापिकाको दुई सदन मध्ये एउटा हो, अर्को सदन तल्लो सदन हो। औपचारिक रूपमा माथिल्लो सदनको रूपमा तोकिएको घर सामान्यतया सानो हुन्छ र प्रायः तल्लो सदन भन्दा बढी प्रतिबन्धित शक्ति हुन्छ। केवल एक सदन (र जसमा न त माथिल्लो सदन छ न तल्लो सदन) मिलेर बनेको विधायिकालाई एक सदनात्मक भनिन्छ।

## माथिल्लो सदनहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:व्यवस्थापिकाहरू
श्रेणी:माथिल्लो सदनहरू
अब्जाद

thumb|300px|अब्जाद लिपि

एक **अब्जाद** एक लेखन प्रणाली हो जसमा केवल व्यञ्जनहरू प्रतिनिधित्व गरिन्छ, स्वर ध्वनिहरू पाठक द्वारा अनुमानित गर्न छोडिन्छ। यो अन्य वर्णमालाहरूसँग विपरित छ, जसले व्यञ्जन र स्वर दुवैका लागि ग्राफिमहरू प्रदान गर्दछ। अशुद्ध अब्जादहरूले स्वरहरूलाई या त वैकल्पिक डायक्रिटिक्स, सीमित सङ्ख्यामा भिन्न स्वर ग्लिफहरू वा दुवैलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।

## उत्पत्ति 
व्यापक प्रयोग प्राप्त गर्ने पहिलो अब्जाड फोनिशियन अब्जाद थियो। अन्य समकालीन लिपिहरू जस्तै, क्यूनिफार्म र इजिप्शियन हाइरोग्लिफहरू, फोनिशियन लिपिमा केही दर्जन प्रतीकहरू मात्र समावेश थिए। यसले लिपिलाई सिक्न सजिलो बनायो, र समुद्री यात्रा गर्ने फोनिशियन व्यापारीहरूले लिपिलाई तत्कालीन ज्ञात संसारमा लिएर गए।

फोनिशियनले व्यापक रूपमा प्रयोग हुने अरामाइक अब्जाद र ग्रीक वर्णमाला सहित धेरै नयाँ लेखन प्रणालीहरू जन्मायो। ग्रीक वर्णमाला, ल्याटिन र सिरिलिक जस्ता आधुनिक पश्चिमी वर्णमालाहरूमा विकसित भयो, जबकि अरामाइक एसियाका धेरै आधुनिक अब्जादहरू र अक्षरात्मक लिपिहरूको पूर्वज बने।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अब्जाद लिपिहरू
मिस्री चित्रलिपि

**इजिप्टेली चित्रलिपि** प्राचीन इजिप्टमा मिस्री भाषा लेख्नको लागि प्रयोग गरिने औपचारिक लेखन प्रणाली थियो। चित्राक्षरले लोगोग्राफिक, सिलेबिक र अल्फाबेटिक तत्वहरू, लगभग १,००० फरक क्यारेक्टरहरू समावेश गर्दछ। फोनिशियन वर्णमालाको प्रमुख बाल प्रणालीहरू (ग्रीक र अरामेइक लिपिहरू) मार्फत, इजिप्टेली चित्रलिपि आधुनिक प्रयोगमा लिपिहरूको बहुमतको पुर्खा हो, सबैभन्दा प्रमुख रूपमा ल्याटिन र सिरिलिक लिपिहरू (ग्रीक मार्फत) र अरबी लिपिहरू, र सम्भवतः ब्राह्मि लिपिहरू, लिपिहरूको परिवार (अरेमाइक, फोनिशियन र ग्रीक मार्फत)।

आज ज्ञात सबै पुरातन इजिप्टेली ग्रन्थहरूमा समावेश शब्दहरूको सङ्ख्या लगभग ५० लाख छ, र डुप्लिकेटहरू अलग-अलग गणना गर्दा १ करोड तिर जान्छ। मानक अर्थोग्राफी - "सही" हिज्जे - इजिप्टेलीमा आधुनिक भाषाहरूमा भन्दा धेरै ढीला छ। वास्तवमा, लगभग प्रत्येक शब्दको लागि एक वा धेरै संस्करणहरू अवस्थित छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:इजिप्टेली चित्रलिपि
श्रेणी:अब्जाद लिपिहरू
सर्वाधिक अन्तर्राष्ट्रिय गोल भएका पुरुष फुटबलरहरूको सूची

पोर्चुगलका क्रिस्टियानो रोनाल्डोको नाममा सर्वाधिक  १२३ अन्तर्राष्ट्रिय गोलको कीर्तिमान छ । 

## सूची 
**बाक्लो (BOLD)** मा रहेको खेलाडी अझै अन्तराष्ट्रिय तहमा सक्रिय छन्।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* सबैभन्दा महँगो फुटबल स्थानान्तरणहरूको सूची

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
बकासुरन

***बकासुरन*** २०२३ को भारतीय तमिल भाषाको सतर्क अपराध चलचित्र हो जसलाई मोहन जी द्वारा लिखित र निर्देशन गरिएको हो। फिल्ममा सेल्वाराघवन र नटराजन सुब्रमण्य मुख्य भूमिकामा छन् भने ताराक्षी , राधा रवि, मन्सुर अलि खान र अन्य मुख्य भूमिकामा छन्। चलचित्र १७ फेब्रुअरी २०२३ मा रिलिज भयो 

 

## उत्पादन 
फिल्मका निर्देशक मोहन जीले बकासुरन जीवनमा भोगेका वास्तविक घटनाहरूमा आधारित रहेको खुलासा गरेका छन् । फिल्मले डिसेम्बर २०२१ मा निर्माण सुरु गर्यो र सेल्वाराघवन मुख्य भूमिकामा थिए।  फिल्मको फर्स्ट लुक पोस्टर २६ अगस्ट २०२२ मा रिलिज भएको थियो 

## संगीत 
फिल्ममा साम सीएसले संगीत दिएका थिए । सेप्टेम्बर 21, 2022 मा, शिव शिवायम शीर्षकको पहिलो एकल रिलीज भयो।

दोस्रो एकल शीर्षक "कठमा" 17 अक्टोबर 2022 मा रिलीज हुनेछ। 

## रिसेप्शन 
फिल्म १७ फेब्रुअरी २०२३ मा रिलिज भएको थियो।

*टाइम्स अफ इन्डियाका* एक आलोचकले फिल्मको "ओकेइश सन्देशलाई प्रचार र भविष्यवाणी गर्न सकिने लेखनले नराम्ररी छोडेको छ" र "स्क्रिनप्लेको लागि, यो एकदमै प्रत्यक्ष छ र खोजी थ्रिलर भए पनि, अधिकांश भागको लागि अनुमान गर्न सकिने" टिप्पणी गरे।  *सिनेमा एक्सप्रेसका* एक समीक्षकले टिप्पणी गरे "फिल्मले सही समस्याहरूको पहिचान गर्दछ, सतही समाधानहरू प्रदान गर्दछ, गलत चीजहरूलाई अपमान गर्दछ, र आफ्नै विकृत धारणाहरूलाई पर्दाफास गर्दछ" साथै चलचित्रमा विडम्बनापूर्ण ' आइटम गीत ' लाई औंल्याउछ जुन कथित रूपमा महिलाहरूको ख्याल राख्छ।   द प्रिन्टकी निधिमा तनेजाले ५ मध्ये २ स्टार्ट दिएर फिल्मको आलोचना गर्दै सेल्वाराघवनको अभिनयको तारिफ गर्दै फिल्मको कथानकलाई पुरानो भनेकी छिन् । उनले भनिन्, "यो एक टेम्प्लेट हो जब महिलाहरूलाई अति-यौन षड्यन्त्रको विवरणहरू सन्तुष्ट पार्न वस्तुको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।"  द न्युज मिनेटकी सौम्या राजेन्द्रनले ५ मध्ये १.५ स्टार दिए, फिल्मको आलोचना गरिन् र बक्सुरन थ्रिलरका रूपमा असफल भएको भन्दै यसले नयाँ केही प्रस्ताव नगरेको बताए।  दिनमणिका के रामकुमारले लेखेका छन्, ‘बहासुरन ५० वर्षअघिको विचारबाट विकसित भएको हो। धेरै शताब्दीयौं पछि, महिलाहरू अब आफ्नो चुलोबाट बाहिर निस्केर सिक्न थालेका छन्। 'बकासुरन' एक व्यक्ति द्वारा लेखिएको कथाको रूपमा आएको छ जसले यसलाई  साथ हेरेको थियो। IndiaGlitz ले 5 मध्ये 2 ताराहरू दिए, यसले साम CS संगीतको प्रशंसा गर्यो र बाँकी विवरणहरू फिल्म निर्माताहरूको दृष्टिकोणसँग मिल्दोजुल्दो रहेको उल्लेख गर्यो र भन्यो "कुनै पनि जातका मानिसहरूलाई असर गर्न सक्ने विषय चयन गरेर, मोहन जीले बाहिर रहने प्रयास गरेका छन्। स्पटलाइट को। तर दुखको कुरा, उसले एक बोरिंग कथन उत्पादन गरेको छ जुन हेर्न गाह्रो छ।" 

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:सन् २०२३ का चलचित्रहरू
फोनेसियाली वर्णमाला

**फोनेसियाली वर्णमाला** एक वर्णात्मक लिपि हो (विशेष गरी, एक अब्जाद) आधुनिक समयमा भूमध्यसागरीय क्षेत्रमा पाइने कनानी र अरामी शिलालेखहरूबाट चिनिन्छ। नाम फोनिसियन सभ्यताबाट आएको हो। फोनेसियाली वर्णमाला प्रस्ताव गरिएको छ कि भारतको ब्राह्मी लिपि अन्ततः अरमाइक लिपिबाट व्युत्पन्न भएको थियो, जसले फोनेसियालीलाई लिखित कोरियालीको उल्लेखनीय अपवादको साथ आज प्रयोगमा रहेको लगभग हरेक वर्णमाला लेखन प्रणालीको पुर्खा बनाउँदछ।

९औँ शताब्दी ईपूर्वमा सुरु भएको, ग्रीक, पुरानो इटालिक र एनाटोलियन लिपिहरू सहित फोनेसियाली वर्णमालाको रूपान्तरण फस्ट्यो। वर्णमालाको आकर्षक नवाचार यसको ध्वन्यात्मक प्रकृति थियो, जसमा एउटा ध्वनी एउटै प्रतीकद्वारा प्रतिनिधित्व गरिएको थियो, जसको मतलब केवल केही दर्जन प्रतीकहरू सिक्न सकिन्छ। समयका अन्य लिपिहरू, कीलाक्षर र इजिप्टेली चित्रलिपि, धेरै जटिल वर्णहरू प्रयोग गर्थे र दक्षता हासिल गर्न लामो व्यावसायिक प्रशिक्षण आवश्यक थियो; जसले साक्षरतालाई सानो अभिजात वर्गमा सीमित गरेको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:फोनेसियाली वर्णमाला
मेडचल मलकाजगिरि जिल्ला

**मेडचल मलकाजगिरि जिल्ला** भारतको तेलङ्गाना राज्यको एउटा जिल्ला हो। शमिरपेट जिल्लाको सदरमुकाम हो। यो २५ लाख जनसङ्ख्या भएको दोस्रो सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको जिल्ला हो र तेलङ्गाना राज्यको ९१.४०% सहरीकृत जिल्ला हो, जुन ४० लाख जनसङ्ख्या भएको हैदराबाद जिल्लाको छेउमा उभिएको छ।

## भूगोल 
जिल्ला १,०८४ वर्ग किलोमिटर (४१९ वर्ग माइल) को क्षेत्रफलमा फैलिएको छ। यो समुन्द्र सतहबाट ५०५ मिटर उचाइमा अवस्थित छ। ल्यान्डमार्कमा शहरको बाहिरी भागमा चट्टानी भूभाग र मोनोलिथिक चट्टानहरू हुन्छन्।

## जनसाङ्ख्यिकी 
भारतको २०११ को जनगणना अनुसार, जिल्ला २,४४०,०७३ को जनसङ्ख्या संग राज्य मा दोस्रो सबैभन्दा जनसङ्ख्या भएको जिल्ला हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:तेलङ्गानाका जिल्लाहरू
भानु जयन्ती

**भानु जयन्ती** नेपाली साहित्यकार भानुभक्त आचार्यको सम्झनामा नेपाली महिनाको असारको २९औँ दिनमा मनाइने एउटा उत्सव हो जसले महाकाव्य *रामायणलाई* संस्कृतबाट नेपालीमा पहिलो पटक अनुवाद गरेका थिएँ। पर्वको क्रममा धेरैले भानुभक्तको प्रतिमामा माला हाल्ने, परेडमा सहभागी हुने र नेपाली भाषामा उनको योगदानको सम्झना गर्ने गर्दछन्।

## इतिहास 
भानुभक्त आचार्यको जन्म २९ असार १८७१ मा तनहुँ जिल्लाको चुंडी रामघा गाउँमा भएको थियो। आचार्यले वाल्मीकि *रामायणलाई* नेपाली भाषामा अनुवाद गर्न निस्कनुभयो, जसलाई व्यापक रूपमा पहिलो नेपाली महाकाव्य मानिन्छ। यसै कारणले लेखक भानुभक्त आचार्यलाई नेपालमा *आदिकवि* (प्रथम कवि) भनेर चिनिन्छ।

## उत्सवहरू 
भानु जयन्तीको अवसरमा नेपालका राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्रीलगायत उच्च पदस्थ अधिकारीले नेपाली भाषामा आचार्यको योगदानको स्मरण गरेका छन्। परेडमा सहभागी हुनेहरूले भानुभक्तको जयजयकार गर्दै नारा लगाउँछन्। नेपाल र भारतभरका भानुभक्तका मूर्तिमा माला लगाइन्छ।

## भानु पुरस्कार 
भानु जयन्तीको अवसरमा, नेपाली साहित्य परिषद सिक्किमले भानुभक्तको नामबाट प्रतिष्ठित पुरस्कार प्रदान गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:भानुभक्त आचार्य
श्रेणी:व्यक्ति अनुसार जन्मदिनहरू
टिग्रिस नदी

**टिग्रिस नदी** मेसोपोटामियालाई परिभाषित गर्ने दुई ठुला नदीहरूमध्ये टाइग्रिस सबैभन्दा पूर्वी नदी हो। नदी सिरिया र अरबी मरुभूमिहरू हुँदै आर्मेनियाली पठारको पहाडहरूबाट दक्षिणतिर बग्छ र फारसको खाडीमा मिसिन्छ।

## नामहरू 
यस क्षेत्रमा महत्त्वपूर्ण भएका भाषाहरूमा टाइग्रिसको नाम:

## भूगोल 
टाइग्रिस १,७५० किमी (१,०९० माइल) लामो छ, पूर्वी टर्कीको तोरोस पर्वतमा २५ किमी (१६ माइल)  इलाजिग शहरको दक्षिणपूर्वमा र युफ्रेटिसको हेडवाटरबाट लगभग ३० किमी (१९ माइल) मा उदाइरहेको छ। त्यसपछि नदी सिरिया-टर्की सीमाको भाग बन्नु अघि दक्षिणपूर्वी टर्की हुँदै ४०० किलोमिटर (२५० माइल) बग्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:टाइग्रिस नदी
श्रेणी:इराकका नदीहरू
श्रेणी:सिरियाका नदीहरू
विकाराबाद जिल्ला

**विकाराबाद जिल्ला** भारतको तेलङ्गाना राज्यको एउटा जिल्ला हो। विकाराबाद जिल्लाको मुख्यालय हो। जिल्लाले सङ्गारेड्डी, महबूबनगर, नारायणपेट, रङ्गरेड्डी जिल्लाहरू र कर्नाटकको राज्य सीमासँग सिमाना बाँडेको छ।

## भूगोल 
जिल्ला ३,३८६.०० वर्ग किलोमिटर (१,३०७.३४ वर्ग माइल) क्षेत्रफलमा फैलिएको छ। यस जिल्लाले उत्तरमा सङ्गारेड्डी जिल्ला, पूर्वमा रङ्गरेड्डी जिल्ला, दक्षिणमा महबूबनगर जिल्ला र पश्चिममा कर्नाटक जिल्लाले घेरिएको छ।

## जनसाङ्ख्यिकी 
भारतको २०११ को जनगणना अनुसार, जिल्लाको जनसङ्ख्या ९२७,१४० छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:तेलङ्गानाका जिल्लाहरू
युफ्रेटिस नदी

**युफ्रेटिस** पश्चिमी एसियाको एउटा नदी हो जुन टर्की, सिरिया र इराक हुँदै बग्छ। यो उपत्यका हुँदै उत्तरपूर्वी टर्कीको आर्मेनियाली पठारमा करासु र मुराट नदीहरूको संगममा उत्पत्ति हुन्छ र शट्ट अल-अरबमा टाइग्रिससँग मिल्छ, अन्ततः फारसको खाडीमा खाली हुन्छ। यसलाई यस क्षेत्रको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण नदी मानिन्छ, किनकि यो नदी प्रणालीको एक हिस्सा हो जुन मेसोपोटामिया, साथै टाइग्रिसको सभ्यता परिभाषित र सिर्जना गरिएको थियो।

## मार्ग 
युफ्रेटिस एसियाको पन्ध्रौं-लामो नदी हो र पश्चिमी एसियाको सबैभन्दा लामो, लगभग २,७८० किमी (१,७३० माइल) मा, र ४४०,००० किमी २ (१७०,००० वर्ग माइल) को जल निकासी क्षेत्र छ जसले छवटा देशहरूलाई समेट्छ। नाम सम्भवतः ग्रीक "राम्रो घोषणा" बाट आएको हो।

युफ्रेटिस पश्चिमी एसियाको सबैभन्दा लामो नदी हो। यो कारा सु वा पश्चिमी युफ्रेटिस (४५० किलोमिटर (२८० माइल)) र मुराट सु वा पूर्वी युफ्रेटिस (६५० किलोमिटर (४०० माइल)) १० किलोमिटर (६.२ माइल) दक्षिणपूर्वी टर्कीको केबान सहरबाट माथिको संगमबाट निस्कन्छ।

युफ्रेटिसले यसको अधिकांश पानी वर्षा र पग्लिने हिउँको रूपमा प्राप्त गर्दछ, जसको परिणामस्वरूप अप्रिलदेखि मे महिनाहरूमा अधिकतम मात्रा हुन्छ। यी दुई महिनामा निर्वहन युफ्रेटिसको कुल वार्षिक निर्वहनको ३६ प्रतिशत हो, वा एक स्रोत अनुसार ६०-७० प्रतिशत पनि हो, जबकि गर्मी र शरद ऋतुमा कम बहाव हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:युफ्रेटिस नदी
श्रेणी:इराकका नदीहरू
श्रेणी:सिरियाका नदीहरू
कणाद

**कणाद** एक प्राचीन भारतीय प्राकृतिक वैज्ञानिक र दार्शनिक थिए जसले भारतीय दर्शनको वैशेषिक विद्यालयको स्थापना गरेका थिए जसले प्रारम्भिक भारतीय भौतिक विज्ञानलाई पनि प्रतिनिधित्व गर्दछ। उनको परम्परागत नाम "कणाद"को अर्थ "परमाणु भक्षक" हो, र उहाँ संस्कृत पाठ वैशेषिक सुत्रमा भौतिक विज्ञान र दर्शनमा परमाणुवादी दृष्टिकोणको जग विकास गर्नका लागि परिचित हुनुहुन्छ। उहाँको पाठलाई कणाद सूत्र वा "कणादको अभिव्यक्ती" भनेर पनि चिनिन्छ।

## जीवनी 
कणाद कुन शताब्दीमा बाँचेका थिए भन्ने कुरा अस्पष्ट छ र लामो बहसको विषय बनेको छ। कणाद ३०० ईस्वी भन्दा पहिले कुनै समय बाँचेको हुन सक्छ, तर कुनै निश्चित शताब्दीमा उनलाई दृढतापूर्वक राख्ने ठोस प्रमाण मायावी रहन्छ। वैशेषिक सूत्रले भारतीय दर्शनका प्रतिस्पर्धी विद्यालयहरू जस्तै सांख्य र मीमांसाको उल्लेख गरेको छ, तर बौद्ध धर्मको कुनै उल्लेख गर्दैन, जसले गर्दा हालैका प्रकाशनहरूमा विद्वानहरूले ६औँ शताब्दी ईपूर्वको अनुमान लगाएका छन्।

## विचारहरू 
भौतिक विज्ञान कणादको भनाइको केन्द्रबिन्दु हो कि सबै जान्ने कुरा गतिमा आधारित छ। ब्रह्माण्डको बुझाइमा भौतिक विज्ञानको केन्द्रीयतालाई उहाँको अपरिवर्तनीय सिद्धान्तहरूबाट पनि पछ्याइएको छ। उदाहरणका लागि, उहाँले भन्नुहुन्छ कि परमाणु गोलाकार हुनुपर्छ किनभने यो सबै आयामहरूमा समान हुनुपर्छ। सबै पदार्थहरू चार प्रकारका परमाणुहरू मिलेर बनेका छन्, जसमध्ये दुईवटा द्रव्यमान र दुईवटा द्रव्यमानविहीन छन् भनी दाबी गर्छन्।

वैशेषिक सूत्रको पाँचौँ अध्यायमा, कणादले विभिन्न अनुभवजन्य अवलोकन र प्राकृतिक घटनाहरू जस्तै वस्तुहरू जमिनमा खस्नु, आगो र ताप माथि उठ्नु, घाँसको माथितिर बढ्नु, वर्षा र चट्याङको प्रकृति, तरल पदार्थहरूको प्रवाहको उल्लेख गर्नुभएको छ। , अरु धेरै माझ चुम्बक तर्फको आन्दोलनले यी कुराहरू किन हुन्छ भनेर सोध्छ, त्यसपछि उसको पर्यवेक्षणलाई परमाणु, अणुहरू र तिनीहरूको अन्तरक्रियाका सिद्धान्तहरूसँग जोड्ने प्रयास गर्दछ।

## प्रभाव 
कणादका विचारहरूले धेरै क्षेत्रहरूमा फैलिएको छ, र तिनीहरूले दर्शन मात्र होइन, तर सम्भवतः चरक जस्ता अन्य क्षेत्रहरूमा विद्वानहरूलाई प्रभाव पारे जसले चरक संहिताको रूपमा जीवित रहेको चिकित्सा पाठ लेखे।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:प्राचीन भारतीय दार्शनिकहरू
श्रेणी:ऋषि
अभिनवगुप्त

**अभिनवगुप्त** कश्मीरका एक दार्शनिक, रहस्यवादी र सौन्दर्यशास्त्री थिए। उहाँलाई एक प्रभावशाली सङ्गीतकार, कवि, नाटककार, व्याख्याता, धर्मशास्त्री, र तर्कशास्त्री पनि मानिन्थ्यो - एक बहुमाथिक व्यक्तित्व जसले गर्दा भारतीय संस्कृतिमा बलियो प्रभाव पारेको थियो। अभिनवगुप्तको जन्म विद्वान र रहस्यवादीहरूको ब्राह्मण परिवारमा भएको थियो जसका पुर्खाहरू कश्मीरका महान् राजा ललितादित्य मुक्तपीडद्वारा कन्नौजबाट बसाइँ सरेका थिए। उनले पन्ध्रजना (वा बढी) शिक्षक र गुरुहरूको मार्गदर्शनमा आफ्नो समयका दर्शन र कलाका सबै विद्यालयहरू अध्ययन गरेका थिए।

## जीवनी 
"अभिनवगुप्त" उनको वास्तविक नाम थिएन, बरु उसले आफ्नो गुरुबाट कमाएको उपाधि थियो, जसको अर्थ "योग्यता र आधिकारिकता" हो। जयरथबाट, हामीले थाहा पाउँछौं कि अभिनवगुप्तमा शक्तिपातको ठुलो स्तर प्राप्त गर्नेहरूका लागि आवश्यक सबै छवटा गुणहरू थिए, जसलाई पवित्र ग्रन्थहरूमा वर्णन गरिएको छ: ईश्वरमा अटल विश्वास, मन्त्रहरूको अनुभूति, वस्तुगत सिद्धान्तहरूमा नियन्त्रण, सफल निष्कर्ष, सञ्चालन गरिएका सबै गतिविधिहरू, काव्यात्मक रचनात्मकता र सबै विषयहरूको सहज ज्ञान।

एक लेखकको रूपमा, उहाँलाई दार्शनिक विचारको एक व्यवस्थितकर्ता मानिन्छ। उनले आधुनिक वैज्ञानिक अनुसन्धानकर्ताको जस्तो नभई आफ्नो समयका सबै उपलब्ध स्रोतहरूको मूल्याङ्कन गर्दै दार्शनिक ज्ञानलाई थप सुसंगत रूपमा पुनर्निर्माण, तर्कसंगत र व्यवस्था गरेका थिए।

## कृतिहरू 
उनको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण काम तन्त्रलोक ("तन्त्रको व्याख्या") थियो, जुन सम्पूर्ण त्रिका प्रणालीको संश्लेषण थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हिन्दु दार्शनिक र धर्मशास्त्रीहरू
श्रेणी:भारतीय पुरुष लेखकहरू
सुमेर

thumb|300px|सुमेर

**सुमेर** दक्षिणी मेसोपोटामियाको ऐतिहासिक क्षेत्रमा सबैभन्दा प्रारम्भिक ज्ञात सभ्यता हो, जुन छैटौं र पाँचौं सहस्राब्दी ईपूर्वको बीचमा चल्कोलिथिक र प्रारम्भिक कांस्य युगमा देखा परेको थियो। यो प्राचीन इजिप्ट, एलाम, कारल-सुप सभ्यता, मेसोअमेरिका, सिन्धु उपत्यका सभ्यता, र प्राचीन चीनको साथमा संसारको सभ्यताको पालनाहरू मध्ये एक हो।

अधिकांश इतिहासकारहरूले सुझाव दिएका छन् कि सुमेर पहिलो पटक स्थायी रूपमा ५५००–३३०० ईपूर्वको बीचमा बसोबास गरेको पश्चिमी एसियाली मानिसहरूले सुमेरी भाषा बोल्ने गर्थे। फारसको खाडीको तटमा रहेको सुमेरियन सहर एरिदुलाई सबैभन्दा पुरानो सहरहरू मध्ये एक मानिन्छ, जहाँ तीनवटा छुट्टाछुट्टै संस्कृतिहरू मिलेको हुन सक्छ: किसान उबेदियन किसानहरू, माटोको इट्टाको झुपडीमा बस्ने र सिँचाइ अभ्यास गर्ने; कालो पालमा बस्ने र भेडा र बाख्राको बथानलाई पछ्याउने घुम्ती फिरन्ते सेमिटिक पादरीहरू; र माछा मार्ने मानिसहरू, दलदली भूमिहरूमा नर्कटको झुपडीहरूमा बस्ने, जो सुमेरियनहरूका पुर्खाहरू हुन सक्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सुमेर
जैमिनि

**ऋषि जैमिनी** एक प्राचीन भारतीय विद्वान थिए जसले हिन्दु दर्शनको मीमांसा विद्यालयको स्थापना गरेका थिए। उनी पराशर ऋषिको पुत्र ऋषि वेदव्यासको शिष्य मानिन्छ। उनको विद्यालयलाई गैर-इश्वरवादी मानिन्छ, तर एउटा जसले धर्मको लागि आवश्यक वेदका अनुष्ठान भागहरूलाई जोड दिन्छ।

## कृतिहरू 
जैमिनी आफ्नो महान ग्रन्थ पूर्वा मीमांसा सूत्रका लागि सबैभन्दा बढी चिनिन्छन्, एक प्रणाली जसले वैदिक ग्रन्थहरूमा अनुष्ठानहरूको अनुसन्धान गर्दछ। पाठले प्राचीन भारतीय दर्शनको पूर्व-मीमांसा विद्यालयको स्थापना गर्‍यो, जुन छ दर्शनहरू मध्ये एक वा प्राचीन भारतीय दर्शनको विद्यालयहरू मध्ये एक हो।

जैमिनीले आफ्ना गुरू व्यासले आफूलाई सुनाएको महाभारतको संस्करण पनि लेखेका थिए, तर आज अश्वमेधिका पर्व र उनको कामको शस्रमुखचरितम् मात्र उपलब्ध छन्।

शाब्दिक विश्लेषण र व्याख्यामा जैमिनीको योगदानले भारतीय दर्शनका अन्य विद्यालयहरूलाई प्रभाव पारेको थियो, र जैमिनीको ग्रन्थहरूमा सबैभन्दा बढी अध्ययन गरिएको भाषा (समीक्षा र टिप्पणीहरू) शबरा, कुमारिला र प्रभाकर नामका विद्वानहरूले गरेका थिए।

## अन्य उल्लेखहरू 
प्रमुख पुराणहरू मध्ये एक, मार्कण्डेय पुराण, ऋषि जैमिनी र मार्कण्डेय बीचको संवादबाट सुरु हुन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* सामवेद
* गुरु पूर्णिमा
* ऋषि वेदव्यास

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:ऋषि
श्रेणी:भारतीय पुरुष लेखकहरू
श्रेणी:हिन्दु दार्शनिक र धर्मशास्त्रीहरू
श्रेणी:प्राचीन भारतीय दार्शनिकहरू
कुरु राज्य

**कुरु** उत्तरी भारतको एक वैदिक आर्य जाति सङ्घ थियो, जसले आधुनिक-दिनका राज्यहरू हरियाणा, दिल्ली, र पश्चिमी उत्तर प्रदेशका केही भागहरू समेटेको थियो, जुन मध्य वैदिक कालमा देखा पर्‍यो। कुरु राज्य भारतीय उपमहाद्वीपमा पहिलो अभिलेख गरिएको राज्य-स्तरीय समाज थियो।

कुरु राज्यले प्रारम्भिक वैदिक कालको धार्मिक विरासतलाई निर्णायक रूपमा परिवर्तन गर्‍यो, तिनीहरूको अनुष्ठान भजनहरूलाई वेद भनिने सङ्ग्रहमा व्यवस्थित गर्‍यो, र नयाँ अनुष्ठानहरू विकास गर्‍यो जसले भारतीय सभ्यतामा श्रौता अनुष्ठानको रूपमा आफ्नो स्थान प्राप्त गर्‍यो।

## स्थान 
कुरु राज्य उत्तरपश्चिम भारतमा अवस्थित थियो, जुन पूर्वमा गङ्गा नदी र पञ्चाल राज्यको सिमानादेखि सरस्वती र पश्चिममा रोहिताकको सिमानासम्म फैलिएको थियो, र उत्तरमा कुलिन्दास र सुरसेन र मत्स्यको सिमानासम्म फैलिएको थियो। दक्षिण पहिले कुरु राज्यले ओगटेको क्षेत्रले हालको थानेसर, दिल्ली र माथिल्लो गङ्गा दोआबको अधिकांश भागलाई समेटेको थियो।

## इतिहास 
कुरु कुल मध्य वैदिक कालमा दश राजाहरूको युद्ध पछि भरत र अन्य पुरु कुलहरू बीचको गठबन्धन र विलयको परिणाम स्वरूप गठन भएको थियो। कुरुक्षेत्र क्षेत्रमा आफ्नो शक्तिको केन्द्रको साथ, कुरुहरूले वैदिक कालको पहिलो राजनीतिक केन्द्र बनाए। कुरुको पहिलो राजधानी असन्दिवतमा थियो, जसलाई हरियाणाको आधुनिक असान्धसँग पहिचान गरिएको थियो। पछिको साहित्यले इन्द्रप्रस्थ (आधुनिक दिल्लीसँग चिनिएको) र हस्तिनापुरलाई मुख्य कुरु सहरहरूको रूपमा उल्लेख गरेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कुरु
श्रेणी:हरियाणाको इतिहास
श्रेणी:उत्तर प्रदेशको इतिहास
श्रेणी:वैदिक कालका राज्यहरू
श्रेणी:महाजनपद
श्रेणी:उत्तर प्रदेशका क्षेत्रहरू
श्रेणी:हिन्दु पौराणिक कथामा स्थानहरू
सङ्गम काल

[thumb|300px|तमिलकम, सङ्गम कालको समयमा [दक्षिण भारतको टुप्पोमा स्थित]]

**सङ्गम काल** () विशेष गरी तेस्रो सङ्गम काललाई बुझाउने, पुरातन तमिलनाडु, केरल र श्रीलङ्काका केही भागहरू (तत्कालीन तमिलकम भनेर चिनिन्थ्यो) को इतिहासको काल हो जुन ईपू ६औँ शताब्दीमा भएको थियो। यसलाई पौराणिक मानिने मदुरै सहरमा केन्द्रित कवि र विद्वानहरूको पौराणिक सङ्गम अकादमीहरूको नामबाट नामाकरण गरिएको हो।

## इतिहास 
तमिल पौराणिक कथाहरू अनुसार, त्यहाँ तीन सङ्गम कालहरू थिए, जसमा हेड सङ्गम, मध्य सङ्गम र अन्तिम सङ्गम काल थियो। इतिहासकारहरूले यी मध्ये अन्तिमलाई उल्लेख गर्न सङ्गम काल शब्द प्रयोग गर्छन्, जसमा पहिलो दुई पौराणिक छन्।

## साहित्यिक स्रोतहरू 
पुरातन तमिलकामको इतिहास, सामाजिक-राजनीतिक परिवेश र सांस्कृतिक अभ्यासहरू, साहित्य र पुरालेखको मात्रा सहितको विवरण दिने स्रोतहरूको धनी छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सङ्गम काल
श्रेणी:प्राचीन भारत
श्रेणी:तमिल इतिहास
श्रेणी:प्राचीन तमिलनाडु
सङ्गम साहित्य

[thumb|300px|[अगस्त्य ऋषि जसले मदुरैमा पहिलो तमिल सङ्गमको अध्यक्षता गरेका थिए]]

**सङ्गम साहित्य**ले पुरातन तमिल साहित्यलाई बुझाउँछ र यो दक्षिण भारतको सबैभन्दा प्रारम्भिक ज्ञात साहित्य हो। तमिल परम्परा र किंवदन्तीहरूले यसलाई मदुरै र कपाटपुरम वरपरका तीन साहित्यिक जमघटहरूसँग जोड्दछन्: पहिलो ४,४४० वर्ष भन्दा अघि, दोस्रो ३,७०० वर्ष भन्दा अघि, र तेस्रो १,८५० वर्ष भन्दा अघि।

संगम साहित्य सामान्य युगको दोस्रो सहस्राब्दीको धेरैजसो विस्मृतिमा परेको थियो, तर उन्नाइसौं शताब्दीको उत्तरार्धमा औपनिवेशिक-युगका विद्वानहरूले कुम्भकोनम नजिकैको शैव सम्प्रदायसँग सम्बन्धित हिन्दु धर्मका मठहरूमा संरक्षित र पुन: खोजी गरेका थिए।

यस सङ्ग्रहमा ४७३ कविहरूद्वारा रचित तमिल भाषामा २३८१ कविताहरू छन्, जसमा लगभग १०२ अज्ञात छन्। यिनीहरू मध्ये, १६ कविहरूले ज्ञात संगम साहित्यको लगभग ५०% ओगटेका छन्, कपिलर - सबैभन्दा प्रख्यात कवि - एक्लैले सम्पूर्ण कोर्पसको १०% भन्दा कम योगदान पुर्‍याएको छ। यी कविताहरू ३ र ७८२ पङ्क्तिहरू बीच भिन्न हुन्छन्।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* सङ्गम काल

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:तमिल साहित्य
श्रेणी:सङ्गम साहित्य
श्रेणी:हिन्दु साहित्य
कनिष्क

**कनिष्क प्रथम** कुषाण वंशका सम्राट थिए, जसको शासनकालमा साम्राज्य आफ्नो चरम सीमामा पुग्यो। उनि आफ्नो सैन्य, राजनीतिक र आध्यात्मिक उपलब्धिहरूको लागि प्रसिद्ध छन्। कनिष्कले गङ्गाको मैदान, मध्य एसिया र गान्धारादेखि पाटलीपुत्रसम्म फैलिएको साम्राज्यमा शासन गर्न आएका थिए। उनको साम्राज्यको मुख्य राजधानी गान्धाराको पुरुषपुर (पेशावर) मा रहेको थियो भने अर्को प्रमुख राजधानी मथुरामा रहेको थियो। त्रिपुरी (हालको जबलपुर) मा कनिष्कका सिक्का भेटिएका थिए।

उनको विजय र बौद्ध धर्मको संरक्षणले रेसम मार्गको विकासमा र महायान बौद्ध धर्मको गान्धाराबाट काराकोरम दायरा पार गरेर चीनसम्मको प्रसारणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो। उनले साम्राज्यमा प्रशासनको आधिकारिक भाषाको रूपमा बाह्लीको साथ ग्रीकलाई प्रतिस्थापित गरेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कुषाण सम्राटहरू
श्रेणी:पाकिस्तानको इतिहास
श्रेणी:भारतीय बौद्धहरू
श्रेणी:भारतको इतिहास
श्रेणी:भारतीय बौद्ध सम्राटहरू
कदम्ब वंश

**कदम्बा**हरू कर्नाटक, भारतको एक पुरातन शाही परिवार थिए जसले उत्तरी कर्नाटक र वर्तमान उत्तर कन्नड जिल्लाको बनवासीबाट कोङ्कणमा शासन गर्यो। यो राज्य मयुरशर्माद्वारा स्थापना गरिएको थियो र पछिल्ला समयमा साम्राज्यवादी अनुपातमा विकास हुने सम्भावना देखाएको थियो। तिनीहरूको साम्राज्यवादी महत्वाकांक्षाहरूको सङ्केत यसका शासकहरूद्वारा ग्रहण गरिएका उपाधिहरू र उपाधिहरू, र उनीहरूले उत्तरी भारतका वाकाटक र गुप्तहरू जस्ता अन्य राज्यहरू र साम्राज्यहरूसँग राखेका वैवाहिक सम्बन्धहरूद्वारा प्रदान गरिएको छ।

## इतिहास 
तिनीहरूको प्रारम्भिक शिलालेखहरू मध्ये एक, युवराज सन्तिवर्माको तालागुन्डा शिलालेखले कदम्ब राज्यको उदयको सबैभन्दा सम्भावित कारण के हुन सक्छ भन्ने कुरा दिन्छ। मयुरशर्मा तालागुंडा (वर्तमान कर्नाटक राज्यको शिमोगा जिल्लामा) का मूल निवासी थिए र उनको परिवारको नाम उनको घर नजिकै हुर्केको कदम्बाको रूखबाट भएको हो।

मयुरशर्माको उत्तराधिकारी उनका छोरा कंगवर्माले गरेका थिए। उनले आफ्नो राज्य (कुन्तला देश भनेर पनि चिनिन्छ) को रक्षा गर्न वाकाटक शक्तिसँग लड्नुपरेको थियो। तालागुन्डा शिलालेखबाट यो थाहा छ कि उनले उत्तरी भारतका शाही गुप्तहरू जस्ता शक्तिशाली शासक परिवारहरूसँग पनि वैवाहिक सम्बन्ध बनाएका थिए। उनकी एउटी छोरीको विवाह गङ्गा वंशका राजा माधवसँग भएको थियो। देसाईका अनुसार उनकी एउटी छोरीको विवाह कुमार गुप्ताका छोरा स्कन्द गुप्ता (गुप्त वंशका) सँग भएको थियो र वाकाटक राजा पृथ्वीसेनको बालाघाट शिलालेखबाट हामीलाई थाहा छ कि अजितभट्टारिका नामकी अर्की छोरीको विवाह वाकाटक राजकुमार नरेन्द्रसेनसँग भएको थियो।

## संस्कृति 
तेस्रो शताब्दीमा सातवाहन शासनको अन्त्य डेक्कन र दक्षिण भारतमा दुई धार्मिक घटनाहरूको आगमनसँग मेल खायो: हिन्दु, जैन र बौद्ध धर्मको प्रसार। यो उत्तरी भारतमा हिन्दु धर्मको लागि गुप्त वंशहरूको उत्कट संरक्षण र अन्य धर्महरूप्रति उनीहरूको घृणाको प्रत्यक्ष परिणाम हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हिन्दु वंशहरू
श्रेणी:भारतका वंशहरू
चालुक्य वंश

**चालुक्य वंश** () एक शास्त्रीय भारतीय राजवंश थियो जसले ६औँ र १२औँ शताब्दीको बीचमा दक्षिणी र मध्य भारतको ठुलो भागमा शासन गरेको थियो। यस अवधिमा, तिनीहरूले तीन सम्बन्धित तर व्यक्तिगत राजवंशहरूको रूपमा शासन गरे। चालुक्यहरूको शासन दक्षिण भारतको इतिहासमा एक महत्त्वपूर्ण कोसेढुङ्गा र कर्नाटकको इतिहासमा स्वर्ण युगको रूपमा चिह्न लगाउँछ।

दक्षिण भारतको राजनैतिक वातावरण बदामी चालुक्यहरूको उदयसँगै साना राज्यहरूबाट ठुला साम्राज्यहरूमा सरेको थियो। दक्षिणी भारतमा आधारित राज्यले कावेरी र नर्मदा नदीहरू बीचको सम्पूर्ण क्षेत्रलाई नियन्त्रणमा लियो र समेकित गर्यो। यस साम्राज्यको उदयले कुशल प्रशासन, विदेशी व्यापार र वाणिज्यको जन्म देख्यो र "चालुक्यान वास्तुकला" भनिने वास्तुकलाको नयाँ शैलीको विकास भयो।

## इतिहास 
चालुक्यहरूले भारतको डेक्कन पठारमा ६०० वर्ष भन्दा बढी शासन गरे। यस अवधिमा, तिनीहरूले तीन नजिकको सम्बन्धको रूपमा शासन गरे, तर व्यक्तिगत राजवंशहरू। यी हुन् "बदामीका चालुक्यहरू" (जसलाई "प्रारम्भिक चालुक्यहरू" पनि भनिन्छ), जसले ६औँ र८औँ शताब्दीको बीचमा शासन गरे, र दुई दाजुभाइ वंशहरू, "कल्याणीका चालुक्यहरू" (पश्चिमी चालुक्य वा "पछिल्लो चालुक्यहरू" पनि भनिन्छ) र "वेंगीका चालुक्यहरू" (पूर्वी चालुक्यहरू पनि भनिन्छ)।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* चोल वंश
* वाकाटक वंश

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:चालुक्य वंश
श्रेणी:भारतका वंशहरू
श्रेणी:हिन्दु वंशहरू
श्रेणी:कर्नाटकको इतिहास
कार्कोट वंश

**कार्कोट वंश**ले ७औँ र८औँ शताब्दीमा कश्मीर उपत्यका र भारतीय उपमहाद्वीपको केही उत्तरी भागहरूमा शासन गरेको थियो। उनीहरूको शासनले राजनीतिक विस्तार, आर्थिक समृद्धि र संस्कृति र विद्वताको केन्द्रको रूपमा कश्मीरको उदयको अवधि देखेको थियो।

## इतिहास 
विद्वानहरू कार्कोटहरूको स्थापनाको विशिष्टतामा असहमत छन्, यद्यपि यो मानिन्छ कि तिनीहरूको स्थापना कश्मीरको क्षेत्रमा हुणहरूको शासन पछ्याइएको थियो। कार्कोट शासकहरूले आफ्नो अधिराज्यमा विष्णुका धेरै मन्दिरहरू निर्माण गरेका थिए। यद्यपि तिनीहरूले बुद्ध धर्मलाई तिनीहरूको अधीनमा फस्टाउन अनुमति दिए। राजधानीको भग्नावशेषमा स्तुपा, चैत्य र विहार भेटिन्छन्।

## समाज 
कुट्टनीमाता पढ्दा समाज असमान र व्यापारी समुदायको वर्चस्व रहेको देखिन्छ। सम्भ्रान्त वर्गमा भौतिकवाद प्रचलनमा थियो र वेश्यावृत्तिले राज्यको संरक्षण पाएको थियो। राजवंश (कम्तीमा, पहिलेका शासकहरू) उपत्यकामा बौद्ध प्रभावको लामो अवधि पछि हिन्दु धर्मको पुनर्स्थापना गर्न खोजेका थिए; यद्यपि एक समक्रमण वातावरण फस्ट्यो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कश्मीरको इतिहास
श्रेणी:भारतका वंशहरू
श्रेणी:हिन्दु वंशहरू
श्रेणी:भारतका साम्राज्य र राज्यहरू
पाल साम्राज्य

**पाल साम्राज्य** भारतीय उपमहाद्वीपमा उत्तर-शास्त्रीय अवधिमा एक साम्राज्य शक्ति थियो, जसको उत्पत्ति बङ्गालको क्षेत्रमा भएको थियो। यसको शासक वंशको नाममा यसको नाम राखिएको हो, जसका शासकहरूले नामहरू प्रत्यय पाल (प्राकृतमा "संरक्षक") सँग समाप्त हुने गरेका थिए। आठौं शताब्दीको उत्तरार्धमा गौडको सम्राटको रूपमा गोपालको निर्वाचनबाट साम्राज्यको स्थापना भएको थियो। पालको किल्ला बङ्गाल र पूर्वी बिहारमा अवस्थित थियो।

## इतिहास 
पालहरू चतुर कूटनीतिज्ञ र सैन्य विजेता थिए। तिनीहरूको सेना यसको विशाल युद्ध हात्ती कोर्प्स को लागि प्रख्यात थियो। तिनीहरूको नौसेनाले बङ्गालको खाडीमा व्यापारिक र रक्षात्मक दुवै भूमिका निर्वाह गरेको थियो। नवौं शताब्दीको प्रारम्भमा सम्राट धर्मपाल र देवपालको नेतृत्वमा यसको चरम सीमामा, पाल साम्राज्य उत्तरी भारतीय उपमहाद्वीपमा प्रमुख शक्ति थियो, यसको क्षेत्र गङ्गाको मैदानसम्म फैलिएको थियो जसको उत्तरपूर्वी भारत, नेपाल र बङ्गलादेशका केही भागहरू समावेश थिए।

धर्मपालले तिब्बतका साथै दक्षिणपूर्व एसियामा बौद्ध विद्वान एटिस दीपांकरको माध्यमबाट बलियो सांस्कृतिक प्रभाव पनि ल्याएका थिए। उत्तर भारतको पालको नियन्त्रण अन्ततः अल्पकालीन थियो, किनकि उनीहरूले कन्नौजको नियन्त्रणको लागि गुर्जर प्रतिहार र राष्ट्रकुट वंशहरूसँग सङ्घर्ष गरे र पराजित भए। छोटो समयको पतन पछि, सम्राट महिपाल प्रथमले दक्षिण भारतीय चोल आक्रमणहरू विरुद्ध बङ्गाल र बिहारमा शाही किल्लाहरूको रक्षा गरे। सम्राट रामापाल अन्तिम बलियो पाल शासक थिए, जसले कामरूप र कलिङको नियन्त्रण प्राप्त गरे।

## संस्कृति 
पाल काललाई बङ्गाली इतिहासको स्वर्णिम युग मानिन्छ। पालहरूले युद्धरत विभाजनहरू बीचको शताब्दीको गृहयुद्ध पछि बङ्गालमा स्थिरता र समृद्धि ल्याए। उनीहरूले अघिल्लो बङ्गाली सभ्यताका उपलब्धिहरूलाई अगाडि बढाए र कला र वास्तुकलाको उत्कृष्ट कार्यहरू सिर्जना गरे। आद्य-बङ्गाली भाषामा चर्यापद तान्त्रिक परम्पराका बौद्ध महासिद्धहरूद्वारा लेखिएको थियो, जसले उनीहरूको शासनमा धेरै पूर्वी भारतीय भाषाहरूको आधार राखेको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पाल साम्राज्य
श्रेणी:बङ्गालको इतिहास
श्रेणी:भारतका बौद्ध वंशहरू
राष्ट्रकुट वंश

**राष्ट्रकूट** छैटौँ र १०औँ शताब्दीको बीचमा भारतीय उपमहाद्वीपको ठुलो भागमा शासन गर्ने शाही भारतीय राजवंश थियो। सबैभन्दा प्रारम्भिक ज्ञात राष्ट्रकूट शिलालेख ७औँ शताब्दीको तामाको शिलालेख अनुदान हो जसमा मध्य वा पश्चिम भारतको मणपुर शहरबाट तिनीहरूको शासनको विवरण दिइएको छ। शिलालेखहरूमा उल्लेखित सोही अवधिका अन्य शासक राष्ट्रकूट कुलहरू अचलपुरका राजाहरू र कन्नौजका शासकहरू थिए। यी प्रारम्भिक राष्ट्रकूटहरूको उत्पत्ति, तिनीहरूको जन्मभूमि र तिनीहरूको भाषाको बारेमा धेरै विवादहरू अवस्थित छन्।

## इतिहास 
राष्ट्रकुट राजवंशको उत्पत्ति भारतीय इतिहासको विवादास्पद विषय भएको छ। यी मुद्दाहरू सम्राट अशोकको समयमा राष्ट्रकूटका प्रारम्भिक पुर्खाहरूको उत्पत्ति र उत्तरी र मध्य भारतमा साना राज्यहरू र ६औँ र ७औँ शताब्दीको बीचमा डेक्कनमा शासन गर्ने राष्ट्रकूट राजवंशहरू बीचको सम्बन्धसँग सम्बन्धित छन्।

राष्ट्रकूट अर्थतन्त्र यसको प्राकृतिक र कृषि उत्पादन, यसको उत्पादन राजस्व र यसका विजयहरूबाट प्राप्त पैसाले टिकेको थियो। कपास दक्षिणी गुजरात, खानदेश र बेरारका क्षेत्रहरूको प्रमुख बाली थियो। मीनानगर, गुजरात, उज्जैन, पैठन र तगारा कपडा उद्योगका महत्वपूर्ण केन्द्रहरू थिए।

राष्ट्रकूट राजाहरूले धार्मिक सहिष्णुताको परम्परागत भावनामा त्यस दिनका लोकप्रिय धर्महरूलाई समर्थन गरे। विद्वानहरूले शिलालेख, सिक्का र समसामयिक साहित्यको आधारमा राष्ट्रकूटहरूले कुन विशिष्ट धर्मको पक्षमा थिए भन्ने विषयमा विभिन्न तर्कहरू प्रस्तुत गरेका छन्। कतिपयले राष्ट्रकूटहरू जैन धर्मप्रति झुकाव भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरूको दरबारमा फस्टाएर संस्कृत, कन्नड र केही अपभ्रंश र प्राकृतमा लेख्ने धेरै विद्वानहरू जैन थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:राष्ट्रकूट वंश
श्रेणी:भारतका वंशहरू
श्रेणी:हिन्दु वंशहरू
सुब्रह्मण्यम जयशङ्कर

**सुब्रह्मण्यम जयशङ्कर** एक भारतीय कूटनीतिज्ञ र राजनीतिज्ञ हुन् जसले ३० मे २०१९ देखि भारत सरकारको विदेश मन्त्रीको रूपमा सेवा गरिरहेका छन्। उनि भारतीय जनता पार्टीका सदस्य हुन् र ५ जुलाई २०१९ देखि राज्यसभामा संसद सदस्य बनेका थिए। जयशङ्कर एक बहु-भाषाविद् हुन् र अङ्ग्रेजी, तमिल र हिन्दी बोल्छन्, जबकि रूसी, जापानी र चिनियाँ भाषामा पनि कुराकानी गर्न  सक्छन्।

## प्रारम्भिक जीवन 
जयशङ्करको जन्म दिल्ली, भारतमा एक प्रमुख भारतीय निजामती कर्मचारी र रणनीतिक मामिला विश्लेषक, के. सुब्रह्मण्यम र सुलोचना सुब्रह्मण्यमको घरमा भएको थियो। उनी हिन्दु तमिल परिवारमा हुर्केका थिए। उनका दुई भाइहरू छन्: इतिहासकार सञ्जय सुब्रह्मण्यम र भारतीय प्रशासनिक सेवा अधिकारी एस विजय कुमार, भारतका पूर्व ग्रामीण विकास सचिव।

## कूटनीतिक जीवन 
जयशङ्कर साढे चार वर्षको कार्यकालका साथ चीनमा सबैभन्दा लामो समय सेवा गर्ने भारतका राजदूत थिए। बेइजिङमा, जयशङ्कर चीन र भारत बीचको आर्थिक, व्यापार र सांस्कृतिक सम्बन्ध सुधार गर्न र चीन-भारत सीमा विवाद व्यवस्थापनमा संलग्न थिए। जयशङ्करलाई सेप्टेम्बर २०१३ मा संयुक्त राज्य अमेरिकाका लागि भारतको राजदूतको रूपमा नियुक्त गरिएको थियो। उनले निरुपमा रावको उत्तराधिकारी भएर २३ डिसेम्बर २०१३ मा पदभार ग्रहण गरेका थिए।

३१ मे २०१९ मा उनलाई विदेश मन्त्रीको कार्यालयमा नियुक्त गरिएको थियो। जयशङ्करले ३० मे २०१९ मा क्याबिनेट मन्त्रीको रूपमा सपथ लिएका थिए। ५ जुलाई २०१९ मा, उनी भारतीय जनता पार्टीबाट गुजरात राज्यबाट राज्यसभाका लागि सांसदका रूपमा निर्वाचित भए। उनले आफ्नो पहिलो कार्यकालमा नरेन्द्र मोदीको सरकारमा विदेश मन्त्री भएकी सुष्मा स्वराजको उत्तराधिकारी बने।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* २०७२ नेपाल नाकाबन्दी

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भारतीय विदेश सचिवहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:दिल्लीका मानिसहरू
कुमावत

**कुमावत** एक क्षत्रिय भारतीय हिन्दू जाति हो। 

कुमावतहरू कुम्भलगढका(भारत,राजस्थान) वंशज हुन् जसको परम्परागत कार्य निर्माण (वास्तुकला) हो। ‘**राजकुमार’** शब्द वास्तुकार-निर्माणकर्ता जात (कुमावत) को जातीय शब्द हुन्थ्यो। किल्ला, मन्दिर आदि निर्माण र मुख्य शिल्प र चित्रहरूको मर्मत सम्भार कुमावत समुदायका मानिसहरूले मात्रै गर्थे। कतिपयले अज्ञानताले कुमावत र कुम्हारलाई एउटै ठान्छन् तर दुवै फरक जातका हुन्। यो शब्द मा समानता को कारण हो। कुमावत जातका अधिकांश मानिसहरूले सुरुमा शिल्प र वास्तुकलाका भवनहरू बनाउने गर्थे भने कुम्हार जातका मानिसहरूले माटोका भाँडाहरू बनाउने गर्थे।

कुमावतहरूले आफूलाई क्षत्रिय समूहको दाबी गर्छन्। र तीमध्ये अधिकांश मारवाड (भारत), नेपाल, बंगलादेश, पाकिस्तान क्षेत्रमा केन्द्रित छन्। यिनीहरूलाई मारु कुमावत, नेपाली कुमावत, बांग्ला कुमावत, मेवारी कुमावत, चेजारा कुमावत, आदि विभिन्न नामले चिनिन्छ। कुमावतलाई नायक र हुनपञ्च पनि भनिन्छ। यस समुदायको लागि एथनोग्राफिक प्रमाण रानी लक्ष्मी चन्दबाट द्वारा लिखित बगोरा ब्याटनको गाथा र कर्नल टोड द्वारा लिखित एनल्स र पुरातात्विकहरूमा (भारत) उपलब्ध छ। छिरिङ (१८८२) ले कुमावतहरू जयपुरका(भारत) कचवाहा कुलहरूमध्ये एक हुन् भनी बताए। कुमावतहरू आफूलाई सूर्यवंशी मान्छन्। यस समाजले जयपुरबाट(भारत) हिन्दीमा त्रैमासिक प्रकाशन कुमावत क्षत्रिय पनि निकाल्छ।

## सन्दर्भ 
 श्रेणी:राजस्थानका जातिहरू
कलिङ्ग

**कलिङ्ग** (; ) भारतको एक ऐतिहासिक क्षेत्र हो। यसलाई सामान्यतया महानदी र गोदावरी नदीहरू बीचको पूर्वी तटीय क्षेत्रको रूपमा परिभाषित गरिएको छ, यद्यपि यसको सिमानाहरू यसका शासकहरूको क्षेत्रसँग उतारचढाव भएका छन्। कलिङ्गको मुख्य क्षेत्र अब मध्य र दक्षिणी ओडिशा र उत्तरी आन्ध्र प्रदेशलाई समेट्छ। यसको फराकिलो हदमा, कलिङ्ग क्षेत्रले पश्चिममा अमरकण्टकसम्म फैलिएको वर्तमान छत्तीसगढको भागहरू पनि समावेश गरेको थियो।

## विस्तार 
कलिङ्ग क्षेत्रलाई सामान्यतया महानदी र गोदावरी नदीहरू बीचको पूर्वी तटीय क्षेत्रको रूपमा परिभाषित गरिएको छ। यद्यपि, यसको सटीक सीमाहरू इतिहासमा विभिन्न समयमा उतार-चढाव भएका छन्। राजनीतिशास्त्री सुदामा मिश्राका अनुसार कलिङ्ग जनपदले मूल रूपमा पुरी र गन्जम जिल्लाहरू समावेश गरेको थियो। पुरातन भारतीय साहित्यमा, कलिङ्ग क्षेत्र आन्ध्र प्रदेशको सीमाना नजिकै ओडिशाको गन्जम जिल्लामा अवस्थित महेन्द्रगिरी पर्वतसँग सम्बन्धित छ। 

अशोकले कलिङ्गमाथि आक्रमण गरे र मगध साम्राज्यमा पुन: विलय गरे। धौली पहाड नजिकैको अन्तिम युद्ध पछि राजधानी तोसाली मौर्यहरूको हातमा पर्यो जहाँ मौर्य प्रान्तको मुख्यालय कलिङ्ग पनि थियो। दशरथको शासनकालमा कलिङ्ग मौर्य साम्राज्यबाट अलग भएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:ऐतिहासिक भारतीय क्षेत्रहरू
श्रेणी:ओडिसाको इतिहास
श्रेणी:आन्ध्र प्रदेशको इतिहास
पश्चिमी चालुक्य साम्राज्य

**पश्चिमी चालुक्य साम्राज्य**ले १०औँ र १२औँ शताब्दीको बीचमा पश्चिमी डेक्कन, दक्षिण भारतको अधिकांश भागमा शासन गरेको थियो। यस कन्नडिगा राजवंशलाई कहिलेकाहीँ कर्नाटक राज्यको आधुनिक बिदार जिल्लाको बसवकल्याण, कल्याणीमा यसको शाही राजधानी पछि कल्याणी चालुक्य भनिन्छ।

## इतिहास 
एक शताब्दी भन्दा बढीको लागि, दक्षिणी भारतका दुई साम्राज्यहरू, पश्चिमी चालुक्यहरू र तन्जोरको चोल राजवंशले भेंगीको उर्वर क्षेत्रलाई नियन्त्रण गर्न धेरै भीषण युद्धहरू लडे। यी द्वन्द्वहरूका क्रममा भेंगीका पूर्वी चालुक्यहरू, पश्चिमी चालुक्यहरूका टाढाका भतिजाहरू तर विवाहद्वारा चोलहरूसँग सम्बन्धित भएकाले स्थितिलाई थप जटिल बनायो। विक्रमादित्य छैटौंको शासनकालमा, ११औँ शताब्दीको उत्तरार्ध र १२औँ शताब्दीको प्रारम्भमा, पश्चिमी चालुक्यहरूले चोलहरूसँग दृढतापूर्वक विवाद गरे र उत्तरमा नर्मदा नदी र दक्षिणमा कावेरी नदीको बीचमा डेक्कनको अधिकांश भागमा फैलिएको शिखर शासक इलाकामा पुगेका थिए।

## संस्कृति 
पश्चिमी चालुक्यहरूले एक वास्तुकला शैलीको विकास गरे जुन आज संक्रमणकालीन शैलीको रूपमा चिनिन्छ, प्रारम्भिक चालुक्य वंश र पछिको होसला साम्राज्यको शैली बीचको वास्तुशिल्प सम्बन्ध गर्छ। यसका अधिकांश स्मारकहरू मध्य कर्नाटकको तुङ्गभद्रा नदीको सिमानामा रहेका जिल्लाहरूमा छन्। प्रसिद्ध उदाहरणहरू लक्कुंडीको काशिविश्वेश्वर मन्दिर, कुरुवट्टीको मल्लिकार्जुन मन्दिर, बगालीको कलेश्वर मन्दिर र इटगीको महादेव मन्दिर हुन्। यो दक्षिणी भारतमा ललित कलाको विकासको एक महत्त्वपूर्ण अवधि थियो, विशेष गरी साहित्यमा किनभने पश्चिमी चालुक्य राजाहरूले आफ्नो मातृभाषा कन्नड र संस्कृतमा लेखकहरूलाई प्रोत्साहन दिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पश्चिमी चालुक्य साम्राज्य
श्रेणी:भारतका वंशहरू
सरोज प्रजा

**सरोज राणा प्रजा** ( नेपाली :सरोज राणा प्रजा; जन्म नोभेम्बर 14, 1995) एक नेपाली अभिनेता र नर्तक हुन् जो नेपाली नृत्य र संगीत उद्योगमा आफ्नो कामका लागि परिचित छन्।  उनी रियो छमछमी सिजन ३ र डान्सिङ विथ द स्टार्स नेपालका विजेता हुन् ।    उनी कुरा काट्ने मनचेला कटुन म्युजिक भिडियोमा देखिएका छन् ।   

## करियर 
सरोजले आफ्नो पहिलो म्युजिक भिडियो दुख र कास्ता सार्वजनिक गरेका छन् ।  त्यसपछि उनले नेपाल नृत्य रियालिटी शो रियो छमछमी सिजन ३ (२०२२) मा भाग लिए, जहाँ उनी विजेता बने, जसले उनलाई व्यापक दर्शकमाझ चिन्यो।  त्यसपछि उनलाई म्युजिक भिडियो र चलचित्रका धेरै अफर आए । २०२३ मा, उनले अर्को नेपाली नृत्य रियालिटी शो, डान्सिङ विथ द स्टार्स नेपालमा भाग लिए, जहाँ उनी विजेता बने। उन्को १०० भन्दा बढी म्युजिक-भिडियो सर्वजानिक भयेका छन्।  

= पुरस्कारहरू =

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:सन् १९९५ मा जन्म
श्रेणी:नेपाली अभिनेताहरू
तेलचित्र

[thumb|300px|[मोनालिसा तेलचित्र]]

**तेलचित्र** भनेको बाँध्नेको रूपमा सुकाउने तेलको माध्यमको साथ रङ्गद्रव्यहरूद्वारा चित्रण गर्ने प्रक्रिया हो। यो धेरै शताब्दीका लागि काठ प्यानल वा क्यानभासमा कलात्मक चित्रकलाको लागि सबैभन्दा सामान्य प्रविधि भएको छ, युरोपबाट बाँकी संसारमा फैलिएको छ। सबैभन्दा पुरानो ज्ञात तेल चित्रहरू अफगानिस्तानका बौद्ध कलाकारहरूले बनाएका थिए। कम्तिमा १२औँ शताब्दीदेखि मूर्तिहरू र काठको कामको लागि युरोपेलीहरूले तेलको रंग प्रयोग गर्थे।

परम्परागत रूपमा, पेन्ट प्रायः पेन्टब्रस प्रयोग गरेर चित्रकारी सतहमा स्थानान्तरण गरिएको थियो, तर प्यालेट चक्कु र र्यागहरू प्रयोग गर्ने सहित अन्य विधिहरू छन्। प्यालेट चक्कुहरूले क्यानभासबाट कुनै पनि रंगलाई स्क्र्याप गर्न सक्छ र अनुप्रयोगको लागि पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ। अन्य धेरै प्रकारका कलाकारहरूको सामग्रीहरू भन्दा तेलको रंग धेरै समयसम्म भिजेको रहन्छ, जसले कलाकारलाई चित्रको रंग, बनावट वा रूप परिवर्तन गर्न सक्षम बनाउँछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
पाण्ड्य वंश

**पाण्ड्य वंश** दक्षिण भारतको एक प्राचीन तमिल राजवंश थियो, र तमिलकमका चार ठुला राज्यहरू मध्ये, अन्य तीन पल्लव, चोल र चेराहरू थिए। तीन तमिल राजवंशका शासकहरूलाई "तमिल देशका तीन मुकुटधारी शासकहरू (मु-भेन्टर)" भनेर चिनिन्छ।

## इतिहास 
मौर्य सम्राट अशोक (तेस्रो शताब्दी ईसापूर्व) दक्षिण भारत र श्रीलङ्काका मानिसहरू (चोल, पाण्ड्य, सतिया पुत्र, केरल पुत्र र ताम्रापर्नीहरू) सँग मैत्रीपूर्ण सम्बन्धमा रहेको देखिन्छ। अशोकले चरम दक्षिण भारत (तमिलकम - तमिलहरूको वासस्थान) लाई जित्ने प्रयास गरेको कुनै सङ्केतहरू छैनन्।

पाण्ड्य वंशको उत्पत्ति र समयरेखा स्थापित गर्न गाह्रो छ। प्रारम्भिक पाण्ड्या प्रधानहरूले प्राचीन कालदेखि आफ्नो देश (पाण्ड्यानाडु) मा शासन गरेका थिए, जसमा भित्री शहर मदुरै र दक्षिणी बन्दरगाह कोर्काई समावेश थियो।

## धर्म 
पाण्ड्य काल हिन्दु धर्मको मन्दिर-केन्द्रित अभिजात वर्ग, लोकप्रिय भक्ति धर्म र हिन्दु धर्मको अझ व्यापक स्थानीय रूपहरूद्वारा विशेषता थियो। तीन बीचको भेद स्पष्ट रूपमा भिन्न थिएन। विष्णु र शिव देवताहरूको पूजालाई सामान्यतया अभिजात वर्गले समर्थन गरेको थियो। भक्ति आन्दोलनले भगवान र भक्त बीचको आपसी गहन भावनात्मक संलग्नतालाई जोड दिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पाण्ड्य वंश
श्रेणी:तमिल इतिहास
नगर पञ्चायत

[thumb|300px|[मिरिक|मिरिक नगर पञ्चायत]]

भारतको **नगर पञ्चायत** ग्रामीणबाट सहरीमा संक्रमणको बस्ती हो र यसैले नगरपालिकासँग तुलना गर्न मिल्ने सहरी राजनीतिक एकाइको रूप हो। १२,००० भन्दा बढी र ४०,००० भन्दा कम बासिन्दा भएको सहरी केन्द्रलाई नगर पञ्चायतको रूपमा वर्गीकृत गरिएको छ। एक सहर पञ्चायतको लागि जनसङ्ख्या आवश्यकता राज्य अनुसार फरक हुन सक्छ।

यस्ता परिषद्हरू पञ्चायती राज प्रशासनिक प्रणाली अन्तर्गत गठन हुन्छन्। तमिलनाडु पहिलो राज्य थियो जसले पञ्चायत सहरलाई ग्रामीण गाउँ र सहरी स्थानीय निकायहरू बीचको मध्यवर्ती चरणको रूपमा परिचय गराएको थियो। नगर पञ्चायतको संरचना र काम राज्य सरकारले निर्धारण गर्छ।

## शासन 
प्रत्येक नगर पञ्चायतमा वडा सदस्यसहित अध्यक्ष रहेको समिति हुन्छ। सदस्यतामा कम्तिमा १० निर्वाचित वडा सदस्य र तीन मनोनित सदस्यहरू हुन्छन्। एक तिहाई सिट अनुसूचित जाति, अनुसूचित जनजाति, पिछडिएका वर्ग र महिलाका लागि आरक्षित छन्। नगर पञ्चायतका निर्वाचक वडाहरूबाट प्रत्यक्ष निर्वाचनद्वारा काउन्सिलर वा वडा सदस्यहरू चयन गरिन्छन्। निर्वाचित अधिकारीहरूको साथसाथै, राज्य सरकारले नगर पञ्चायतहरूको प्रशासन र कामकाजलाई सहज बनाउन अधिकारीहरू नियुक्त गर्दछ।

प्रत्येक भारतीय राज्यको पञ्चायत सहरहरूको लागि आफ्नै व्यवस्थापन निर्देशनालय छ।

* केरल: स्थानीय स्वशासन विभाग
* तमिलनाडु: नगर पञ्चायत निदेशालय
* कर्नाटक: नगरपालिका प्रशासन निर्देशनालय

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हिन्दी शब्द र वाक्यांशहरू
श्रेणी:भारतको स्थानीय सरकार
श्रेणी:भारतमा सहरी योजना
जाफना राज्य

**जाफना राज्य** आजको उत्तरी श्रीलङ्काको ऐतिहासिक राज्य थियो। यो जाफना प्रायद्वीपमा जाफना सहरको वरिपरि अस्तित्वमा आएको थियो र परम्परागत रूपमा भारतको कलिङ्गबाट कलिङ्ग माघाको आक्रमण पछि स्थापना भएको मानिन्छ। यस अवधिमा, महत्त्वपूर्ण स्थानीय तमिल साहित्य उत्पादन गरियो र हिन्दु मन्दिरहरू निर्माण गरियो, जसमा भाषाको विकासको लागि एकेडेमी पनि समावेश थियो।

## इतिहास 
जाफना राज्यको उत्पत्ति अस्पष्ट छ र अझै पनि इतिहासकारहरूको बीचमा विवादको विषय हो। मुख्यधाराका इतिहासकारहरूमध्ये, व्यापक रूपमा स्वीकृत दृष्टिकोण यो छ कि जाफनामा आर्यचक्रवर्ती वंशको राज्य आधुनिक भारतको कलिङ्गबाट भएको दाबी गर्ने माघा नामक पहिलेको अज्ञात प्रधानको आक्रमणबाट सुरु भएको थियो।

चन्द्रभानुले दक्षिणतर्फ दोस्रो आक्रमण गर्दा पाण्डेयहरू सिंहली राजाको समर्थनमा आए र चन्द्रभानुलाई मारेर आक्रमणको जिम्मा पाएका मन्त्री आर्यचक्रवर्तीलाई राजाको रूपमा स्थापित गरे। जब पाण्ड्य साम्राज्य मुस्लिम आक्रमणका कारण कमजोर भयो, क्रमिक आर्यचक्रवर्ती शासकहरूले जाफना राज्यलाई स्वतन्त्र र श्रीलङ्कामा गणना गर्नको लागि एक क्षेत्रीय शक्ति बनायो।

१५औँ शताब्दीसम्म राज्यको अर्थतन्त्र लगभग निर्वाहमुखी कृषिमा आधारित थियो। १५औँ शताब्दी पछि, तथापि, विस्तारित हिन्द महासागरमा समाहित भएपछि अर्थतन्त्र विविध र व्यावसायिक बन्यो।

## धर्म 
श्रीलङ्कामा शैवको भारतबाट बसोबास गर्नेहरूको प्रारम्भिक कालदेखि निरन्तर इतिहास रहेको छ। हिन्दु पूजालाई बौद्ध धार्मिक अभ्यासहरूको भागको रूपमा पनि व्यापक रूपमा स्वीकार गरिएको थियो। श्रीलङ्काको चोल अवधिमा, ९औँ र १०औँ शताब्दीको वरिपरि, हिन्दु धर्मले टापु राज्यमा आधिकारिक धर्मको रूपमा स्थिति प्राप्त गर्यो। कलिङ्ग माघ, जसको शासनले चोलहरूको शासन पछ्याएको थियो, त्यस समयको मूल साहित्यले हिन्दु पुनरुत्थानवादीको रूपमा सम्झन्छ।

राज्य धर्मको रूपमा, हिन्दु धर्मले जाफना राज्यको अवधिमा स्थापनाका सबै विशेषाधिकारहरू प्राप्त गर्यो। आर्यचक्रवर्ती वंश हिन्दु धर्मप्रति संरक्षकको रूपमा आफ्नो कर्तव्यहरूप्रति धेरै सचेत थियो किनभने यसका पुर्खाहरूले रामेश्वरम मन्दिरलाई संरक्षण दिएका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:हिन्दु राज्यहरू
श्रेणी:दक्षिण एसियाका पूर्व देशहरू
जाफना प्रायद्वीप

thumb|250px|जाफना प्रायद्वीप

**जाफना प्रायद्वीप** () श्रीलङ्काको उत्तरी प्रान्तमा रहेको एउटा क्षेत्र हो। यो प्रान्तको राजधानी सहर, जाफनाको घर हो, र मध्ययुगीन जाफना राज्यको धेरैजसो भूतपूर्व भू-भाग समावेश गर्दछ। प्रायद्वीप ऐतिहासिक रूपमा तीन क्षेत्रहरू भाडामाराच्ची, थेनमाराच्ची र वालिकामाममा विभाजित थियो, जुन आज जाफना जिल्लाको तीन क्षेत्रहरू बनाउँछ।

## इतिहास 
नागा जातिहरू श्रीलङ्काका प्राचीन जनजातिहरूमध्ये एक थिए, जो मुख्य रूपमा जाफना प्रायद्वीपमा केन्द्रित थिए। प्रायद्वीप पूर्व-मध्ययुगीन युगमा नागा नाडुको रूपमा पनि चिनिन्थ्यो, जसको अर्थ "नागाहरूको भूमि" हो जुन पुरातन तमिलकम, सिलप्प्टिकरम र मनिमेकलाईको जुम्ल्याहा महाकाव्यहरूमा उल्लेख गरिएको छ।

१३औँ शताब्दीमा, पोलोनारुवा राज्य सहित श्रीलङ्काको उत्तरी भाग पाण्ड्य वंशको शासनमा थियो। पाण्ड्य वंशका मन्त्री कुलसेकर सिंकैरियानलाई प्रायद्वीपको राजाको रूपमा स्थापित गरिएको थियो। उनी आर्यचक्रवर्ती वंशका पहिलो राजा थिए।

## भूगोल 
जाफना क्षेत्रको हावापानी वर्षाको मौसमी लयको साथ उष्णकटिबंधीय मनसुनल एएम मानिन्छ। तापमान २६ डिग्री सेल्सियस देखि ३३ डिग्री सेल्सियस सम्म हुन्छ। वार्षिक वर्षा ६९६ मिमी देखि ११२५ मिमी सम्म हुन्छ। यो क्षेत्रमा समान रूपमा फैलिएको छ। उत्तर पूर्वी मनसुन वर्षा (अक्टोबर देखि जनवरी) ले वार्षिक वर्षाको ९०% भन्दा बढीको लागि योगदान गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जाफना जिल्ला
श्रेणी:श्रीलङ्का
श्रीलङ्काका जिल्लाहरू

**जिल्लाहरू** (; ) श्रीलङ्काको दोस्रो स्तरको प्रशासनिक विभाजनहरू हुन्। श्रीलङ्कामा २५ जिल्लाहरू व्यवस्थित छन्। प्रत्येक जिल्ला एक जिल्ला सचिव अन्तर्गत प्रशासित हुन्छ, जसलाई केन्द्र सरकारले नियुक्त गरेको हुन्छ। जिल्ला सचिवालयको मुख्य कार्यमा केन्द्र सरकार र प्रशासनिक सचिवालयको सञ्चार र गतिविधिलाई समन्वय गर्ने समावेश छ।

## इतिहास 
अनुराधापुरा राज्यको समयमा देशलाई धेरै प्रशासनिक एकाइहरूमा विभाजन गरिएको थियो। राज्यलाई तीन प्रान्तमा विभाजन गरिएको थियो; राजरता, रुहुना र मलाया रात। यिनीहरूलाई थप साना एकाइहरूमा विभाजन गरिएको थियो जसलाई राटा भनिन्छ।

कालान्तरमा प्रदेश सङ्ख्या बढे पनि दोस्रो तहको प्रशासनिक विभाजन भने यथावत नै रह्यो। तर, देश अन्ततः एक भन्दा बढी राज्यमा विभाजित भएपछि र विदेशी औपनिवेशिक मिसनहरू अवतरण र देशका केही भागहरू आफ्नो नियन्त्रणमा लिएपछि यो संरचना परिवर्तन हुन थाल्यो। जाफना राज्यमा चारवटा प्रान्तसहितको यस्तै प्रशासनिक संरचना भएको देखिन्छ।

## जिल्लाहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रीलङ्काका प्रदेशहरू

**प्रदेशहरू** (; ) श्रीलङ्काको पहिलो स्तरको प्रशासनिक विभाजनहरू हुन्। हाल, श्रीलङ्का ९ प्रदेशहरूमा विभाजित छ। प्रत्येक प्रदेशलाई थप जिल्लाहरूमा विभाजन गरिएको छ, जसलाई थप विभागीय सचिवालयहरूमा विभाजन गरिएको छ।

## इतिहास 
अनुराधापुरको राज्यमा, राजारता राजाको व्यक्तिगत क्षेत्र थियो। यसलाई थप चार जिल्ला (देश) मा विभाजन गरिएको थियो: दक्षिणा, पश्चिमा, उत्तरा र पचिना देश।

ब्रिटिसहरूले सन् १८१५ मा सिलोनको सम्पूर्ण टापुलाई नियन्त्रण गरेपछि, यसलाई तीन जातीय-आधारित प्रशासनिक संरचनाहरूमा विभाजित गरियो: तल्लो देश सिंहली, कन्ड्यान सिंहली र तमिल। आयोगले विद्यमान तीन जातीय प्रशासनलाई पाँचवटा भौगोलिक प्रदेशमा विभाजन गरी एउटै प्रशासनमा एकीकृत गर्न सिफारिस गरेको थियो। श्रीलङ्कामा हाल नौ प्रदेशहरू छन्, जसमध्ये सातमा प्रादेशिक परिषदहरू सुरुदेखि नै रहेका छन्।

## प्रदेशहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
रामसेतु

thumb|250px|रामसेतु

**राम सेतु**, भारतको तमिलनाडुको दक्षिण-पूर्वी तटमा रहेको रामेश्वरम टापु र श्रीलङ्काको उत्तर-पश्चिमी तटमा रहेको मन्नार टापु बीचको प्राकृतिक चूना ढुङ्गाको शृङ्खला हो। भौगर्भिक प्रमाणहरूले यो पुल भारत र श्रीलङ्का बीचको पहिलेको भूमि जडान हो भनी बताउँछ।

## नामकरण 
पुरातन संस्कृत महाकाव्य रामायणमा भगवान रामले लङ्काद्वीपमा पुग्न र रावणबाट आफ्नी पत्नी सीतालाई बचाउनको लागि निर्माण गरेको पुलको उल्लेख छ। लोकप्रिय विश्वासमा, लंकालाई हालको श्रीलङ्कासँग बराबर मानिन्छ र पुललाई "रामको सेतु" भनेर वर्णन गरिएको छ।

## धार्मिक महत्व 
प्राचीन संस्कृत महाकाव्य रामायण, युद्धकाण्डमा, लङ्काटापुमा पुग्न र रावणबाट आफ्नी पत्नी सीतालाई बचाउन वानरहरूको सेना (बाँदर वा वनवासी) को सहयोगमा भगवान रामले निर्माण गरेको पुलको उल्लेख गरिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:रामायणका स्थानहरू
श्रेणी:हिन्दु पौराणिक कथामा स्थानहरू