open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
शकुन्तला देवी

**शकुन्तला देवी** (४ नोभेम्बर १९२९&nbsp;– २१ अप्रिल २०१३) एक भारतीय *दिमागी गणक*, ज्योतिषी, र लेखक थिइन, जसलाई "मानव कम्प्युटर" को नामले पनि चिन्ने गरिन्थ्यो। विना कुनै यन्त्रको प्रयोग करोडौँका हिसाब चुट्कीमा गर्न सक्ने उनको अद्भुत प्रतिभाले उनलाई सन् १९८२ को संस्करणको *गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स*मा स्थान दिलायो।  त्यसो त देवीले यो उपलब्धि इम्पिरियल कलेज, लन्डनमा सन् १९८० जुन १८ तारिखका दिन नै हात पारेकी थिइन् तर उनको यस उपलब्धीको प्रमाणपत्र भने उनलाई मरणोपरान्त ३० जुलाई २०२० मा दिइएको थियो। शकुन्तला देवी एकदमै तेज र बुद्धिमान बालिका थिइन्। उनले कुनै पनि औपचारिक शिक्षा नलिइ मैसुर विश्वविद्यालयमा आफ्नो गणितको अद्भुत क्षमता प्रदर्शन गरेकी थिइन्। उनले विद्यार्थीहरूका लागि सङ्ख्याको गणना (हिसाब) गर्न सहज र सरल बनाउने प्रयास गरिन्। 

जीवनको उत्तरार्धमा उनले धेरै पुस्तकहरू लेखिन् जसमा उपन्यासहरूका साथै गणित, पहेली, रहस्य र ज्योतिष सम्बन्धी किताबहरू पनि थिए। शकुन्तला देवी द्वारा लिखित "समलिङ्गीहरूको संसार* नामक पुस्तक समलैङ्गिकताबारे अध्ययन गरिएको भारतकै पहिलो पुस्तकका रूपमा लिइन्छ। उनले समलैङ्गिकतालाई सकारात्मक दृष्टिकोणबाट हेरिन् र उनलाई यस क्षेत्रमा अग्रणी मानिन्छ। उनी कन्नडाको एउटा ब्राह्मण परिवारमा जन्मिएकी थिइन्।उनका पिता सि भी सुन्दरताका राओ जादुगरका रूपमा तमाशा देखाउने गर्दथे।शकुन्तला देवी तीन वर्षकी हुँदा उनका पिताले उनलाई तास सम्बन्धी तिकडम सिकाउँदै गर्दा थाहा पाए कि उनी सङ्ख्याहरूलाई सहजै याद गर्न सक्छिन्। सन् १९७७ मा अमेरिकाको सदन मेथोडिस्ट विश्वविद्यालयमा उनले २०१ अङ्कको एउटा ठूलो सङ्ख्याको २३औँ मूल जम्मा ५० सेकेन्डमा निकालिन्। उनको जवाफ थियोः ५४६,३७२,८९१। अमेरिकी सरकारको ब्यूरो अफ स्ट्यान्डर्ड्सले *युनिभ्याक ११०१'' कम्प्युटरमा यो जाँच गर्दा कम्प्युटरलाई सही जवाफ दिन ६२ सेकेन्ड लाग्यो — अर्थात् शकुन्तला भन्दा ढिलो।सन् १९८० जुन १८ मा लन्डनको इम्पेरियल कलेजमा कम्प्युटर विभागले यादृच्छिक रूपमा छानेका दुईवटा १३ अङ्कका सङ्ख्या
७,६८६,३६९,७७४,८७० × २,४६५,०९९,७४५,७७९
गुणन गर्न लगाइयो। उनले २८ सेकेन्डमै सही जवाफ दिइन्ः
१८,९४७,६६८,१७७,९९५,४२६,४६२,७७३,७३०
यो कीर्तिमान सन् १९८२ को गिनिज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्ड्समा समावेश भयो। लेखक स्टिभन स्मिथले भनेका थिए, “यो नतिजा अहिलेसम्मकै सबैभन्दा उत्कृष्ट छ, यति धेरै उत्कृष्ट कि विश्वास गर्नै गाह्रो हुन्छ।”

## व्यक्तिगत जीवन
सन् १९६० को मध्यतिर शकुन्तला देवी भारत फर्किएकी थिइन् र कोलकताका आईएएस अधिकारी परितोष बनर्जीसँग विवाह गरिन्। सन् १९७९ मा उनीहरूको सम्बन्धविच्छेद भयो। पछि श्रीमान् समलिङ्गी भएको कारणले सम्बन्धविच्छेद भएको भनियो।सन् १९८० मा उनले स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा लोकसभा चुनाव लडिन्। मुम्बई दक्षिण र मेदक (हाल तेलङ्गाना) दुवै ठाउँबाट उनले चुनाव लडेकी थिइन्। मेदकमा उनले तत्कालीन पूर्वप्रधानमन्त्री इन्दिरा गान्धीविरुद्ध लडेकी थिइन्। उनी मेदकका जनतालाई इन्दिरा गान्धीले नठगुन् भनेर चुनाव लडेको भन्ने गर्थिन्। तर उनले जम्मा ६,५१४ मत (१.४७%) पाएर नवौँ स्थानमा आइन्। त्यसपछि १९८० को सुरुतिरै उनी बेङ्गलोरमा बस्न थालिन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:भारतीय गणितज्ञहरू
श्रेणी:सन् १९२९ मा जन्म
श्रेणी:सन् २०१३ मा मृत्यु
श्रेणी:भारतीय हिन्दुहरू
राष्ट्रिय प्रजा पार्टी

**राष्ट्रिय प्रजा पार्टी** नेपालको एक राजनीतिक दल थियो, जसको स्थापना वि.सं २००८ मा मातृकाप्रसाद कोइरालाले नेपाली काङ्ग्रेसबाट अलग्गिए पछि भएको थियो। पार्टीको नेताको रूपमा, मातृकाप्रसाद कोइरालालाई राजाले प्रधानमन्त्री नियुक्त गरेका थिए। यद्यपि, पार्टीले आफ्नै कुनै प्रमुख समर्थन आधार विकास गर्न असफल भएको थियो। दलको एउटा टुक्रिएको समूह पछि टङ्कप्रसाद आचार्य नेतृत्वको नेपाल प्रजा परिषद्मा सामेल भएको थियो।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* मातृकाप्रसाद कोइराला मन्त्रिपरिषद्, २०१०

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका विघटित राजनीतिक दलहरू
उपेन्द्रविक्रम शाह

**उपेन्द्र बिक्रम शाह** एक नेपाली राजकुमार थिए। उनी राजा राजेन्द्रका माहिला छोरा तथा राजा सुरेन्द्रका भाइ थिए। उनलाई *महिला साहेबज्यु*को उपनामले पनि परिचित थिए।

## जीवनी 
उपेन्द्रविक्रम शाहको जन्म काठमाडौँको हनुमान ढोकामा राजा राजेन्द्रविक्रम शाह र महारानी साम्राज्य लक्ष्मी देवीको दोस्रो छोराको रूपमा भएको थियो।
### अलौपर्व
फौजसहित राजा राजेन्द्र नेपालतर्फ आएको थाहा पाउनेबित्तिकै जङ्गबहादुरले बडाकप्तान सनकसिंह टन्डन लाहुरीक्षेत्रीलाई ठुलो फौज सहित त्यसतर्फ पठाएका थिए। जङ्गबहादुरले राजा सुरेन्द्रको प्रतिनिधिको रूपमा माहिला सहेबज्यूलाई पनि अलौ पठाएका थिए। नेपालको सीमा नजिकै अलौ भन्ने ठाउँमा दुई फौजबीच सामान्य भिडन्त हुँदा राजेन्द्रको फौज सजिलै पराजित हुन पुगी राजा राजेन्द्रलाई कैदीको रूपमा काठमाडौँ ल्याइएको थियो।

## जङ्गबहादुरको हत्या योजना 
वि.सं. १९०७ फागुन ६ गते बेलायत भ्रमण समाप्त गरी फर्किएका जङ्गबहादुरको हत्या गर्ने षड्यन्त्र बनेको थियो। सो षड्यन्त्रमा बमबहादुर, बद्री नरसिंह, जयबहादुर, करवीर खत्री, माहिला साहेबज्यू उपेन्द्रविक्रम सहभागी थिए। जङ्गबहादुरको हत्या गरी उप्रेन्द्र विक्रमलाई श्री ५, बमबहादुरलाई प्रधानमन्त्री र बद्रीनरसिंह कमान्डर इनचिफ बन्ने षडयन्त्र बनेको थियो। बमबहादुरले सो षड्यन्त्रको भण्डाफोर गरेको कुरा प्रमाणित भएकोले भारत, इलाहावादको कारागार चलान गरी तीन जनालाई सजाय दिइएको थियो। 

राजा सुरेन्द्र तथा प्रधानमन्त्री जङ्गबहादुर विरुद्ध षड्यन्त्र रचेको अभियोगमा उनी लगायत उनका समूहलाई पक्राउ गरी ब्रिटिस भारतको इलाहाबाद चुनारको किल्लामा नजरबन्दमा राखिएको थियो। 
वि.सं. १९१० भाद्रमा जयबहादुरको मृत्यु प्रयाग किल्लाभित्र भएको थियो। जङ्गबहादुरकी आमा गणेशकुमारी आफ्ना भाइ माथवरसिंह थापाको हत्यारासँग बाचा हुँदाहुँदै पनि थुनामा परेका छोरा बद्रीनरसिंह र माहिला साहेबज्यूलाई छुटाउन आग्रह गर्दै रुँदारुँदै बेहोस भएकी थिइन्। तदनुसार श्री ३ जङ्गले पुस महिनामा निजहरूलाई कडा सुरक्षाका साथ काठमाडौं झिकाएका थिए। बद्रीनरसिंहलाई केदारनरसिंहको रेखदेखमा पाल्पा र माहिला साहेबज्यू उपेन्द्रविक्रमलाई पहिले भक्तपुर दरबार र पछि बागदरबारमा निगरानीसाथ राखिएको थियो। 

## तन्त्र
उपेन्द्रविक्रम शाह एक तान्त्रिक पनि थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:काठमाडौँका मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली राजकुमारहरू
श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू
हाई डेफिनेसन टेलिभिजन

thumb|300px|रिजोलुसनका विभिन्न ढाँचाहरूको तुलना, जसले रिजोलुसनमा वृद्धि हुँदै जाँदा छविमा देखिने स्पष्टतालाई देखाउँछ

**हाई डेफिनेसन टेलिभिजन**, **एचडी टिभी** वा **उच्च विभेदन टेलिभिजन** स्थलीय प्रसारण टेलिभिजन, तारद्वारा जडान गरिने टेलिभिजन र उपग्रह टेलिभिजन समावेश रहेको र अधिकांश प्रसारणहरूमा प्रयोग हुने एक मानक भिडियो ढाँचा हो। यसले यस्तो टेलिभिजन वा भिडियो प्रणालीलाई जनाउँछ जसले अघिल्लो पुस्ताका प्रविधिहरूको तुलनामा उल्लेखनीय रूपमा उच्च छवि स्पष्टता प्रदान गर्दछ। सन् १९३३ देखि प्रयोगमा आएको यस शब्दले हालको समयको स्ट्यान्डर्ड-डिफिनेसन टेलिभिजनपछि (एसडी टिभी) आउने पुस्तालाई जनाउँछ।
हाई डेफिनेसन टेलिभिजन एक डिजिटल टेलिभिजन प्रसारण प्रणाली हो। यसको रिजोलुसन (छवि विभेदन) अन्य परम्परागत टेलिभिजन प्रणालीहरू जस्तै; मानक-विभेदन टेलिभिजन (एसडी टिभी) भन्दा उच्च गुणस्तरको र अधिक हुने गर्दछ। एचडीटिभीलाई डिजिटल रूपमा प्रसारण गर्न सकिने भएतापनि सुरुवाती अवस्थामा यसलाई एनालगद्वारा प्रसारित गरिन्थ्यो। हाई डेफिनेसनमा कमसेकम ७२० लाइनहरू हुनुका साथसाथै ७,७७,६०० पिक्सल वा यो भन्दापनि बढी २० लाख पिक्सल वा चित्रबिन्दु हुने गर्दछन्। १६:९ अनुपातको चौडाइ भएको स्क्रिनका लागि उपयुक्त हने एचडीटिभीमा प्रयोग हुने चित्रविन्दुद्वारा दर्शकहरूले सफा र स्पष्ट छवि तथा भिडियोहरू हेर्न सक्छन्।

## ढाँचाहरू 
एचडीटिभीका विभिन्न ढाँचाहरूमा उपलब्ध छ जसलाई तल दिइएको छ;

* ७२० पि (): ९,२१,६०० पिक्सेल
* १०८०आई () १०,३६,८०० पिक्सेल (≈१.०४एमपिएक्स)
* १०८०पि () प्रोग्रेसिभ स्क्यान: २०,७३,६०० पिक्सेल (≈२.०७एमपिएक्स)

जब प्रत्येक आकृतिलाई दुई मेगापिक्सेलमा प्रसारण गरिन्छ तब एचडीटिभीले एसडीको (मानक टेलिभिजन) भन्दा लगभग पाँच गुणा बढी पिक्सेल प्रदान गर्दछ भने वृद्धि गरिएको रिजोल्युसनले स्पष्ट र धेरै विवरणयुक्त चित्र निर्माण गर्दछ। यसको उच्च फ्रेम दरहरूले स्पष्ट छवि र छिटो गतिमा चित्रको राम्रो प्रस्तुतिलाई सुनिश्चित गर्दछ। सन् १९८९ मा जापानले हाई-भिजन एनालग प्रणाली अन्तर्गत आधुनिक एचडीटिभीको प्रसारण सुरु गरेको थियो। एचडीटिभी लाई सन् २००० को दशकको अन्त्यतिर विश्वव्यापी रूपमा अपनाइएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
**इतिहास**
* सन् १९८० को दशकदेखि २००६ सम्मको इटालेली एचडीटिभीको अनुभव
* एचडीटीभीको अभिलेख परियोजना

* युरोपको लागि एचडी, एक प्रगतिशील दृष्टिकोण, इबियुद्वारा गरिएको प्रविधिगत प्रतिवेदन
* टेलिभिजन उत्पादनका लागि एचडी छविको ढाँचाहरू इबियुद्वारा गरिएको प्रविधिगत प्रतिवेदन

श्रेणी:टेलिभिजन प्रविधि
श्रेणी:हाई डेफिनेसन टेलिभिजन
जँ पल सार्त्र

[thumb|[बेइजिङमा सिमोन द बोभवार र जँ पल सार्त्र, सन् १९५५]]

**जँ-पल चार्ल्स एमार्द सार्त्र** (, , २१ जुन १९०५ – १५ अप्रिल १९८०) २०औँ शताब्दीको फ्रान्सेली दर्शन र मार्क्सवादका प्रमुख व्यक्तित्वको रूपमा परिचित एक फ्रान्सेली दार्शनिक, नाटककार, उपन्यासकार, पटकथा लेखक, राजनीतिक कार्यकर्ता, जीवनी लेखक तथा साहित्यिक समालोचक थिए। सार्त्र अस्तित्ववाद र घटनाविज्ञान दर्शनका एक प्रमुख व्यक्तित्व थिए जसको कार्यले समाजशास्त्र, आलोचनात्मक सिद्धान्त, उत्तर उपनिवेशवाद सिद्धान्त र साहित्यिक अध्ययनमा गहिरो प्रभाव पारेको थियो। उनलाई सन् १९६४ मा उनलाई साहित्य तर्फको नोबेल पुरस्कार प्रदान गरिएको भएतापनि आधिकारिक सम्मान तथा पुरस्कारहरूलाई अस्वीकार गर्दै आएका उनले एक लेखकले आफूलाई संस्थामा परिणत हुन दिनु हुँदैन भन्ने धारणाका साथ यस पुरस्कारलाई अस्वीकार गर्ने प्रयास गरेका थिए।

सार्त्र प्रख्यात नारीवादी तथा अस्तित्ववादी दार्शनिक सिमोन द बोभवारसँग खुला सम्बन्धमा थिए। 
आफ्ना बिचारहरूमा अग्रगामी र महान ठानिएका सांस्कृतिक तथा सामाजिक मान्यता र अपेक्षाहरूलाई उनीहरूले जीवनशैली र विचार दुवैमा एकजुट भएर चुनौती दिएका थिए जोसँग उनीहरू परिचित थिए। सार्त्रले आफ्नो दर्शनको परिचय सन् १९४६ मा प्रकाशित आफ्नो कृति *अस्तित्ववाद मानवतावाद हो* मा दिएका थिए जसलाई मूल रूपमा व्याख्यानको रूपमा प्रस्तुत गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 

* 
* अमेरिकी र तिनका मिथकहरू"—"द नेसन (अमेरिकी पत्रिका)" मा सार्त्रको निबन्ध (१८ अक्टोबर १९४७ अङ्क)
*पाठहरू दर्शन अभिलेख
* सार्त्रको इन्टरनेट अभिलेख मार्क्ससिस्ट डट ओआरजीमा
* 
* 
* सार्त्रेली अध्ययन समूह, पेरिस
* 

श्रेणी:दार्शनिक
श्रेणी:फ्रान्सेली दार्शनिकहरू
खराब कर्जा

**खराब कर्जा** ढिलो भुक्तानी हुने वा ऋणीले आफूले लगेको ऋण पूर्णरूपमा फिर्ता गर्ने सम्भावना नरहेको कर्जा हो। साँवा र ब्याज चुक्ता गर्नुपर्ने मिति को ९० दिनपछिसम्म पनि बैंकले ऋण उठाउन नसकेमा उक्त ऋणलाई खराबकर्जा अन्तर्गत राखिन्छ। खराब कर्जाले बैंकको नाफा घटाउने हुँदा यसले वाणिज्यिक क्षेत्रको लागि ठूलो चुनौतीको प्रतिनिधित्व गर्दछ। खराब कर्जा धेरै भएको खण्डमा व्यवसायी वा ऋणीहरूलाई थप कर्जा प्रवाह गर्न कठिन हुने हुँदा यसले आर्थिक वृद्धिलाई सुस्त बनाउने भएतापनि यो सिद्धान्त विवादित छ।

युरोपेली सङ्घमा, सन् २००७-२००८ आर्थिक सङ्कटको फलस्वरूप खराब कर्जाको व्यवस्थापन राजनीतिक रूपमा संवेदनशील विषय बनेको थियो। सन् २०१७ मा युरोपेली परिषद्द्वारा गठित आयोगले खराब कर्जालाई सम्बोधन गर्न कार्य योजना सुरु गर्ने निर्णय गरेको थियो। यस कार्य योजनाले खराब कर्जाको लागि दोस्रो बजार पोषण र सम्पत्ति व्यवस्थापन कम्पनीहरूको सिर्जनालाई समर्थन गर्दछ। सन् २०२० डिसेम्बरमा यस कार्य योजनालाई कोभिड-१९ महामारीको सङ्कटको पृष्ठभूमिमा संशोधन गरिएको थियो।

## परिभाषा 
खराब ऋण सामान्यतया निम्न मापदण्ड अनुसार मानिन्छ: 
* ब्याज र सावाँको भुक्तानी ९० दिन वा सोभन्दा बढीले बाँकी
* कम्तिमा ९० दिनको ब्याज भुक्तानी पूँजीकृत, पुनर्वित्त वा सम्झौता द्वारा ढिलाइ 
* भुक्तानीहरू ९० दिन भन्दा कम ओभरड्यू, तर भुक्तानीहरू पूर्ण रूपमा गरिने छ भन्ने आशङ्का

## खराब कर्जा समाधानका चुनौती र कठिनाइहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:ऋण
बैङ्क नोट

**बैङ्क नोट** (जसलाई उत्तर अमेरिकी अङ्ग्रेजीमा **बिल** वा **नोट** शब्दले पनि चिनिन्छ) बैङ्कहरूद्वारा जारी गरिने वा माग अनुसार बाहकहरूलाई भुक्तान गर्न योग्य कागजी पैसाको एक प्रकार हो जसलाई मुद्रण गरेर वितरण गरिन्छ। बैङ्क नोटहरूलाई मूलतः व्यावसायिक बैङ्कहरूले जारी गर्दथे जसले कानुनी रूपमा उक्त नोटहरूलाई जारी गर्दा बैङ्कको प्रमुख तहबिलदार समक्ष पेश गर्दा कानुनी मुद्रामा (सामान्यतया सुन वा चाँदीको सिक्का) फिर्ता गर्नुपर्ने कानुनी जिम्मेवारी बेहोर्दथे। यी व्यापारिक नोटहरू जारी गरिएको बैङ्कद्वारा बजारमा प्रयोग गरिने अङ्कित मूल्यमा मात्र कारोबार हुने गर्दछ। यस्ता व्यावसायिक बैङ्क नोटहरूलाई केन्द्रीय बैङ्क वा मौद्रिक अधिकारीहरूले जारी गरेका राष्ट्रिय बैङ्क नोटहरूले प्रतिस्थापित गरिसकेका छन्। बैङ्क नोट शब्द (सङ्कलकहरू सहित) कागजी मुद्रालाई जनाउन प्रयोग गरिने भएतापनि बैङ्कहरूद्वारा जारी नगरिएका सरकारी नोटहरूलाई बैङ्क नोट भनेर मान्न सकिँदैन।&#x5D;

## इतिहास 
## बैङ्क नोटहरूका लागि प्रयोग गरिने सामग्रीहरू 
### कागजको बैङ्क नोटहरू 
दायाँ|अङ्गुठाकार|पुरानो अमेरिकी $१०० नोटको अगाडि पछाडी (सन् १९२८)

हालसम्म, धेरैजसो बैङ्क नोटहरू प्रति वर्ग मिटर ८० देखि ९० ग्राम तौल भएको कपासको कागजबाट बनाइन्थ्यो। कपासलाई कहिलेकाहीँ लिनेन, अबाका वा अन्य कपडा फाइबरसँग मिसाइन्छ। सामान्यतया बैङ्क नोटमा प्रयोग गरिने कागज साधारण कागजभन्दा फरक हुन्छ। यो धेरै लचिलो हुनुका साथै खिइने र च्यातिने प्रतिरोध हुन्छ, (कागजी नोटको औसत आयु दुई वर्ष हुन्छ), र यसमा पराबैंगनी प्रकाशमा साधारण कागजलाई थोरै चम्काउने सामान्य एजेन्टहरू पनि हुँदैनन्। धेरैजसो छाप्ने र लेख्ने कागजभन्दा फरक, बैङ्क नोट कागजलाई थप बलियो बनाउन पानीको सट्टा पोलिभिनिल अल्कोहल वा जिलेटिन मिसाइएको हुन्छ। प्रारम्भिक चिनियाँ बैङ्क नोटहरू मलबेरीको बोक्राबाट बनेको कागजमा छापिएका थिए। जापानी बैङ्क नोटमा मित्सुमाता (एजवर्थिया क्राइसान्था) र अन्य फाइबरहरू प्रयोग गरिन्छ।

### पोलिमर बैङ्क नोट 
दायाँ|अङ्गुठाकार|सन् २००० को रोमानियाली लेइ पोलिमर बैङ्क नोट

### अन्य सामग्रीहरू 
वर्षौंदेखि, कागज बाहेक अन्य धेरै सामग्रीहरू बैङ्क नोटहरू छाप्न प्रयोग गरिएको छ। रेशम र छालाजस्ता सामग्रीहरू सहित विभिन्न कपडाहरू नोट छपाईको लागि प्रयोग गरिन्छ।

## नष्ट 
बैङ्क नोटहरू दैनिक प्रयोगबाट खिइएपछि यो प्रवाहबाट हटाइन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मुद्रा
सन् २०२५ को बोन्डाई समुद्री तट गोलीकाण्ड

**सन् २०२५ को बोन्डाई समुद्री तट गोलीकाण्ड** () हनुका पर्व मनाउन भेला भएका मानिसहरूमाथि गरिएको एक आतङ्ककारी हमलाको एक घटना थियो। यो घटना सन् २०२५ डिसेम्बर १४ का दिन अस्ट्रेलियाको सिड्नी सहरमा अवस्थित आर्चर पार्क नजिक पर्ने बोन्डाई समुद्री तटमा घटेको थियो जहाँ हजार जनाको सहभागिता रहेको समूहमाथि ठूलो परिमाणमा गोली चलाई गरिएको थियो।
यस घटनामा दुई जना बन्दुकधारी आतङ्कवादीहरूले भीडमा अन्धाधुन्ध गोली चलाउँदा एक बालकसहित १५ सर्वसाधारणहरूको मृत्यु भएको थियो। प्रहरीले र अस्ट्रेलियाली गुप्तचर आयोगहरूले यसलाई इस्लामी राज्यसँग सम्बन्धित आतङ्कवादी घटना भनि घोषणा गरेको थियो। थुप्रै विश्व नेता, समाचार माध्यम र अस्ट्रेलियाली अधिकारीहरूले यस गोलीकाण्डलाई यहुदी-विरोधी भावनाबाट प्रेरित भएको बताएका थिए।

घटना लगत्तै न्यु साउथ वेल्स प्रहरी बलले एक आक्रमणकारीलाई घटनास्थलमै गोली हानी हत्या गरी अर्का आरोपित हतियारधारीलाई गम्भीर घाइते अवस्थामा नियन्त्रणमा लिएको थियो। प्रहरीले जनाए अनुसार दुवै संदिग्ध बुबा र छोरा थिए। यस घटनामा कम्तीमा दुई प्रहरी अधिकारीसहित ४० जना घाइते भए भने उनीहरूलाई विभिन्न अस्पतालमा लगिएको थियो। प्रहरीले आक्रमणकारीहरू मध्ये एकको कारमा रहेको शङ्कास्पद, घरमै बनाइएको बम फेला पारी निष्क्रिय पारेको थियो। अस्ट्रेलियाली प्रधानमन्त्री एन्टोनी अल्बानेजले बताए अनुसार, यो हमला हनुका पर्वको पहिलो दिन यहुदी समुदायमाथि विचारपूर्वक गरिएको एक साङ्घातिक आक्रमण थियो। यो गोलीकाण्ड अस्ट्रेलियाली इतिहासको सबैभन्दा घातक आतङ्कवादी घटना मध्ये एक थियो भने यो घटनम आधुनिक इतिहासमा, सन् १९९६ को पोर्ट आर्थर नरसंहारपछि दोस्रो सबैभन्दा बढी हताहत भएको सामूहिक गोलीकाण्ड थियो जसले देशमा विश्वकै कडा हतियार कानून लागू गराएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
*
ओस्मान हादी

**सरिफ ओस्मान बिन हादी** ( (३० जुन १९९३ – १८ डिसेम्बर २०२५), जसलाई प्रायः **ओस्मान हादी** नामले चिनिन्छ, एक बङ्गलादेशी कवि र राजनीतिक कार्यकर्ता थिए। उनी इन्किलाब मञ्चका सह-संस्थापक र प्रवक्ता थिए। जुलाई क्रान्तिपछि उनी युवा नेतृत्वकालीन आन्दोलनहरूमा एक प्रमुख व्यक्तित्व बन्नुका साथै बङ्गलादेशमा भारतीय प्रभुत्वको विरोध, जुलाई क्रान्तिका सहिदहरूको मुद्दालाई वकालत गरी सहतमा ल्याउन र अवामी लिगको प्रतिबन्ध विरोधका आन्दोलनहरूमा आफ्नो सहभागिताका लागि परिचित थिए। 

सन् २०२५ डिसेम्बर १२ का दिन ओस्मान हादीलाई ढाकाको विजयनगर स्थित बक्स कलभर्ट क्षेत्रमा अज्ञात आक्रमणकारीहरूद्वारा गोली प्रहार गरिएको थियो जसकारण उनको १८ डिसेम्बरका दिन उपचारको क्रममा निधन भएको थियो। उनको मृत्यु पश्चात् देशव्यापी रूपमा हिंसाका घटनाहरू घटेका थिए जसमा सञ्चार माध्यम, राजनीतिक र सांस्कृतिक स्थल सहित कूटनीतिक मिसनहरू लक्षित आक्रमण भएको थियो। सरिफ ओस्मान हादीलाई २० डिसेम्बर २०२५ मा ढाका स्थित ढाका विश्वविद्यालयको केन्द्रीय मस्जिद परिसरमा बङ्गलादेशका राष्ट्रिय कवि काजी नजरुल इसलामको समाधिस्थल नजिक इस्लामी परम्परा अनुसार अन्त्येष्टि गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 
* 
* हादीका अभिलेखहरू

श्रेणी:बङ्गलादेशी राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:बङ्गलादेशी मुसलमानहरू
श्रेणी:सन् १९९३ मा जन्म
श्रेणी:सन् २०२५ मा मृत्यु
डोयचे भेले

**डोयचे भेलो** (, ; , सामान्यतया छोटकरीमा **डेभे** रूपमा परिचित) ३२ भाषाहरूमा आफ्नो सेवा उपलब्ध गराएको एक जर्मनेली टेलिभिजन सञ्जाल हो जसलाई सङ्घीय र राज्य सरकारद्वारा वित्त पोषण गरिएको छ भने यो सार्वजनिक सेवाका लागि अन्तर्राष्ट्रिय प्रसारक पनि हो। *डेभे*को स्याटेलाइट टेलिभिजन सेवामा अङ्ग्रेजी, स्पेनी र अरबी भाषाका च्यानलहरू छन्। डेभे, डोयचे भेले ऐनद्वारा नियन्त्रित छ जसले सामग्री जर्मनी सरकारको प्रभावबाट स्वतन्त्र रहनुपर्ने बताउँछ। डिभे युरोपेली प्रसारण सङ्घको सदस्य पनि हो।

समाचार लेखी सार्वजनिक गरिने एक वेबसाइटमा यसले
नियमित रूपमा अद्यावधिक गरिने लेखहरू प्रदान गर्दछ र यसले आफ्नै अन्तर्राष्ट्रिय मिडिया विकास केन्द्र, डेभे एकेडेमी सञ्चालन गर्दछ। विश्वसनीय समाचार प्रदान गर्नु, जर्मनेली भाषामा पहुँच सुनिश्चित गर्नु र जनताबीचको समझदारीलाई प्रवर्द्धन गर्नु जस्ता लक्ष्यहरू बोकेको यस संस्था विश्व समाचारको प्रत्यक्ष प्रसारक पनि हो। यस संस्थाद्वारा उत्पादित सामग्री तथा समाचारहरूलाई युट्युब जस्ता समाजिक सञ्जाल, पुन: प्रसारण, विभिन्न अनुप्रयोग, डिजिटल मिडियाहरूको प्रयोग गरि हेर्न र सुन्न सकिने व्यवस्था गरेको छ। डेभेले सन् १९५३ देखि प्रसारण गर्दै आएको छ। टेलिभिजन प्रसारण प्रायः पूर्ण रूपमा बर्लिनमा उत्पादित हुने गरेको भएतापनि बोन सहरमा रहेको यसको प्रमुख कार्यालयबाट रेडियो कार्यक्रमहरू उत्पादित हुन्छन् भने दुवै स्थानहरूबाट समाचार लेखन कार्य गरी वेबसाइटमा राखिन्छन्। सन् २०२० सम्म डोयचे भेलेमा १,६६८ कर्मचारीहरू (वार्षिक औसत) थिए। समग्रमा १४० भन्दा बढी राष्ट्रियताका ४ हजार भन्दा बढी कर्मचारीहरूले डेभेको बोन र बर्लिन कार्यालयहरू सहित विश्वका अन्य स्थानहरूबाट काम गरिरहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 
* 

श्रेणी:कम्पनीहरू
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय प्रसारकहरू
पाश्चात्य दर्शन

**पाश्चात्य दर्शन** वा **पश्चिमा दर्शन** कुनैपनि पश्चिमा देशहरूको दार्शनिक सोच, परम्परा र कृतिहरूलाई जनाउन प्रयोग गरिने शब्द हो। ऐतिहासिक रूपमा, यस शब्दले पश्चिमी संस्कृतिको दार्शनिक सोचलाई जनाउँछ जसको सुरुवात प्राचीन युनानी दर्शन अर्थात् प्राक-सुकरातीहरूको दर्शनबाट सुरु भएको हो। दर्शनशास्त्र शब्द प्राचीन युनानी शब्दबाट (φιλοσοφία) आएको हो जसको अर्थ 'ज्ञानको प्रगाढ प्रेम' भन्ने हुन्छ। पाश्चात्य दर्शनहरूका सांस्कृतिक र क्षेत्रीय परम्पराहरू पूर्वीय दर्शनको विपरीत खडा हुन्छ।

प्राचीन ज्ञानको दार्शनिक अवसर र प्राचीन दार्शनिकहरूको (कम्तिमा केही) लेखहरूमा बौद्धिक प्रयासहरू भेटिन्छन्। यी प्रयासहरूलाई आजको दिनमा दर्शन सम्बन्धी समस्याहरू बुझ्नका लागि समावेश गरिएको पाइने भएतापनि यसले अन्य धेरै शाखाहरू जस्तै: शुद्ध गणित र प्राकृतिक विज्ञानहरू, भौतिकशास्त्र, खगोलशास्त्र र जीवविज्ञानमा समावेश गरेको छ। (उदाहरणका लागि अरस्तुले यी सबै विषयहरूमा लेख लेखेका छन्।)

## बाह्य कडीहरू 
* दर्शनशास्त्रको स्ट्यानफोर्ड ज्ञानकोश
* दर्शनशास्त्रको इन्टरनेट आधारित विश्वकोश
* दर्शनशास्त्रको रुटलेज विश्वकोश
* 
* 

श्रेणी:दर्शन
सन् २०२५ डिसेम्बरको बङ्गलादेशी हिंसा

**सन् २०२५ डिसेम्बरको बङ्गलादेशी हिंसा**ले () डिसेम्बर महिनाको मध्यतिरबाट देशव्यापी रूपमा फैलिएका दङ्गासहितका हिंसा, आगजनी, तोडफोड र राजनीतिक अस्थिरतालाई जनाउँछ। इन्किलाब मञ्चका प्रवक्ता तथा जुलाई विद्रोहका नेता, सरिफ उस्मान हादीको सन् २०२५ डिसेम्बर १८ का दिन सिङ्गापुरको एक अस्पतालमा निधन भएसँगै यो हिंसा देशव्यापी रूपमा भड्किएको थियो। ढाकाको पुराना पल्टन क्षेत्रमा टाउकोमा गोली लागेपछि उनलाई एयर एम्बुलेन्समार्फत सिङ्गापुर लगिएको थियो।हत्या गर्ने उद्देश्यले उनीमाथि गोली चलाइएको र उनको मृत्यु पश्चात् सिर्जित घटनाले सर्वसाधारणमा ठूलो परिमाणमा शोकसँगै यसले सर्वसाधारणहरूलाई आन्दोलित बनाएको थियो। 
हादीको मृत्युको घोषणा पश्चात् उनका समर्थकहरूले देशका विभिन्न स्थानहरूमा तोडफोड र आगजनीसहित हिंसात्मक घटना घट्नुका साथै देशका प्रमुख राष्ट्रिय दैनिकहरू; प्रथोम आलो र द डेली स्टारको कार्यालयमा आन्दोलनकारीहरूले तोडफोड र आगजनी गरेका थिए।

## पृष्ठभूमि 
उस्मान हादी एक बङ्गलादेशी राजनीतिज्ञ तथा राजनीतिक कार्यकर्ता थिए जो भारत र अवामी लिग विरोधी दृष्टिकोणका साथै राजनीतिक व्यवस्थाप्रति जनपक्षीय समर्थनका लागि परिचित थिए। उनी इन्किलाब मञ्चका स्थापक नेता थिए भने यस सङ्गठनलाई सन् २०२४ को जुलाई क्रान्ति पछिका आन्दोलन आदर्शहरू संरक्षण गर्न स्थापना गरिएको थियो।

सन् २०२५ डिसेम्बर १२ का दिन हादीलाई अज्ञात आक्रमणकारीहरूको एक समूहले उनलाई गोली हानेको थिए। सन् २०२४ देखिनै सरकारले अवैध घोषणा गरेको अवामी लिग पार्टीका कार्यकर्ताहरूले उनीमाथि गोली बर्साएका थिए थिए भने उनीहरू अवामी लिगको विद्यार्थी शाखा, छत्र लिगका सदस्यहरू रहेको अनुसन्धानबाट पत्ता लागेको थियो। तथ्याङ्क अनुसार आक्रमणकारीहरू भारतमा शरण लिन बङ्गलादेशबाट भागेका थिए। १८ डिसेम्बरमाका दिन हादीको सिङ्गापुर जनरल अस्पतालमा मृत्यु भएको थियो। हिंसाको भड्कनुअघि देशका विभिन्न स्थानहरूमा देशव्यापी प्रदर्शनहरू सुरु भइसकेको थियो।

## हिंसा 
### सञ्चारमाध्यमका भवनहरूमा आक्रमण 
सन् २०२५ डिसेम्बर १८ का दिन इन्किलाब मञ्चका प्रवक्ता सरिफ उसमान हादीको मृत्यु पश्चात् ढाकाको कार्वान बजार क्षेत्रमा अवस्थित प्रथोम आलोको मुख्य कार्यालय (प्रगति भवन) तोडफोड र आगजनीको शिकार बन्न पुगेको थियो। त्यस रात प्रदर्शनकारीहरूको एक समूह शाहबागबाट नाराजुलुसका कार्वान बजार क्षेत्र प्रवेश गरी पत्रिकाको कार्यालयमा आतङ्ककारी हमला गरेको थियो। प्रत्यक्षदर्शीहरूको भनाइ अनुसार, कट्टरपन्थी युवाहरूको एक समूह भवनको ग्रिल तोडी भित्र प्रवेश गरेर सोधपुछ कक्षमा तोडफोड गरेका थिए। त्यसपछि उनीहरूले झ्यालका सिसा फुटाउँदै भवनको प्रवेशद्वारको अगाडि राखिएका फर्निचर र कागजातहरूमा आगजनी गरेका थिए। यस समयमा उनीहरूले 'इन्किलाब इन्किलाब, जिन्दाबाद जिन्दाबाद', 'नारे तकबीर', 'अल्लाहु अकबर' लगायत विभिन्न प्रकारका नाराहरू लगाएका थिए। यसैबीच प्रहरीहरूको एक समूह परिस्थितिलाई नियन्त्रणमा लिन असफल हुन्छ।

प्रथम आलोको कार्यालयमा आगजनीपछि डेली स्टारको कार्यालयमा प्रदर्शनकारीहरूले तोडफोड र आगजनी गरेका थिए। आक्रमणकारीहरूले डेली स्टाको भवनमा आगो लगाउँदा विषाक्त धुँवा फैलिएपछि त्यहाँ कार्यरत २५ देखि २८ जना पत्रकार र कर्मचारीहरू भवनको छतमा फसेका थिए।  पछि दमकल र सेनाको सहयोगमा भवनमा फरेका पत्रकारहरूलाई उद्धार गरिएको थियो। राति करिब साढे २ बजे सम्पादक परिषद्को अध्यक्ष र न्यु एज पत्रिकाका सम्पादक नुरुल कबीर आक्रमणको विरोध जनाउन डेली स्टार भवनअगाडि आइपुग्छन्। यसबेला उनमाथि आक्रमणको प्रयास गरी उनलाई उत्पीडित गरिएको थियो। स्थित सम्हाल्न सेनाको सहयोगमा उनलाई उद्धार गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
श्रेणी:सन् २०२५ मा बङ्गलादेश
हिट पम्प

]]

**हिट पम्प** भनेको उर्जाको उपयोग गरी एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा ताप स्थानान्तरण गर्ने उपकरण हो। सामान्यतया यान्त्रिक ऊर्जाको प्रयोग गरिन्छ, यद्यपि एब्जर्प्सन हिट पम्पमा तापीय ऊर्जा प्रयोग हुन्छ। यान्त्रिक हिट पम्पलाई कलेन इन्जिनको रूपमा पनि चिनिन्छ र यसमा  ताप स्थानान्तरण गर्न कम्प्रेसनद्वारा विद्युतीय शक्ति प्रयोग हुन्छ। विशेष गरी, यसले हिट पम्प तथा रेफ्रिजेरेसन चक्रको माध्यमबाट तापीय ऊर्जा स्थानान्तरण गर्दछ, एउटा ठाउँलाई चिसो र अर्को स्थानलाई न्यानो बनाउँछ। जाडोमा, हिट पम्पले घरलाई न्यानो बनाउन बाहिरको चिसो ठाउँबाट भित्रतर्फ ताप सार्छ; गर्मीमा, यसले तापलाई घरबाट बाहिरको तातो स्थानमा स्थानान्तरण गर्छ। यसले ताप उत्पन्न गर्नुको सट्टा स्थानान्तरण गर्ने भएकोले, ग्यास बोइलरबाट तताउनु भन्दा हिट पम्पको प्रयोग बढी ऊर्जाको हिसाब-कुशल हुन्छ। 
## इतिहास 
;१७४८
: विलियम कलेनद्वारा कृत्रिम रेफ्रिजेरेसनको प्रदर्शन गरियो।
;१८३४
: जेकब पर्किन्सद्वारा डाइमिथाइल इथरको प्रयोग गरी व्यवहारिक रेफ्रिजेरेटरको डिजाइनको पेटेन्ट गरियो।

## उपयोग
इन्टरनेसनल इनर्जी एजेन्सीको २०२१ को अनुमान अनुसार, भवनहरूमा जडान गरिएका हिट पम्पको कुल क्षमता १००० गिगावाट भन्दा धेरै छ।  यसको उपयोग हिटिङ, भेन्टिलेसन एन्ड एयर कन्डिसनिङ (एचभिएसी) र घरेलु तातो पानीको लागि र टम्बल लुगा सुकाउन प्रयोग गर्न सकिन्छ।
### कोठा तताउने तथा चिसाउने
### पानी तताउने
पानी तताउने उपयोगितामा, हिट पम्पको प्रयोग पौडी पोखरी, घर वा उद्योगमा पानी तताउन प्रयोग गरिन्छ। प्रायः बाहिरी हावाबाट ताप निकालिन्छ र भित्री पानी ट्याङ्कीमा स्थानान्तरण गरिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:ऊर्जा रूपान्तरण
सुस्ता क्षेत्र

**सुस्ता** नेपाल र भारत बीचको विवादित क्षेत्र हो। यो लुम्बिनी प्रदेशको नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्ला अन्तर्गत सुस्ता गाउँपालिकाको भागको रूपमा नेपालद्वारा प्रशासित छ। भारतले यसलाई बिहारको पश्चिम चम्पारण जिल्लाको भागको रूपमा दावी गरेको छ। विवादित क्षेत्र गण्डकी नदी (नारायणी नदी) को पूर्वी किनारमा अवस्थित छ। नेपाल अन्तर्गत यो क्षेत्र सुस्ता गाउँपालिकाको वडा नम्बर ५ मा पर्दछ। सुस्तामा १४,८६० हेक्टरभन्दा बढी नेपाली भूमि भारतले अतिक्रमण गरेको आरोप लगाउँदै भारतले "सुस्ता" पश्चिम चम्पारण जिल्लाको भाग भएको दावी गरेको छ।

वि.सं १८७२  मा इस्ट इन्डिया कम्पनी र नेपाल बीच हस्ताक्षर गरिएको सुगौली सन्धि अनुसार, गण्डकी नदी अन्तर्राष्ट्रिय सीमा हो र नदीको पूर्वी भाग भारतको हो र नदीको पश्चिमी भाग नेपालको हो। सन्धिमा हस्ताक्षर हुँदा त्रिवेणी सुस्ता नदीको पश्चिममा अवस्थित थियो। तर, वर्षौँको अन्तरालमा, गण्डकी नदीले आफ्नो धार परिवर्तन गर्दै नदीको पूर्वपट्टि सरेको थियो, जुन अहिले नदीको भारतीय तर्फ छ।

नेपालले वि.सं १८७२ मा गण्डकी नदीको मार्गलाई निश्चित अन्तर्राष्ट्रिय सीमाको रूपमा लिने गरेको छ तर भारतले नदीको पूर्वी किनारको भूमि आफ्नो क्षेत्र भएको दावी गर्दछ।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
*नेपाल-भारतका विवादित क्षेत्रहरू
*मेचीपारी क्षेत्र
*कालापानी क्षेत्र

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्ला
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेश
श्रेणी:एसियाका विवादित क्षेत्रहरू
श्रेणी:नेपाल भारत सम्बन्ध
श्रेणी:भारतका विवादित क्षेत्रहरू
इलेक्ट्रोनिक विन्यास

**इलेक्ट्रोनिक विन्यास**

इलेक्ट्रोनिक विन्यास भन्नले कुनैपनि परमाणु भित्र रहेका इलेक्ट्रोन हरू नाभिक वरिपरि विभिन्न ऊर्जा तह (shell) र उप तह (subshell) मा कसरी वियवस्थित छन् भन्ने विवरणलाई जनाउँछ । याे विषय रसायनशास्त्र र भौतिकशास्त्र दुवैमा महत्तवपूर्ण मानिन्छ, किनकि यसकै आधारमा तत्वहरूको रसायनिक गुण, संयोजक ता र प्रतिक्रिया क्षमता निर्धारण हुन्छ

**परिचय**

परमाणु नभिकमा प्रोटोन र निउत्रोन हुन्छन् भने इलेक्ट्रोन हरू निक्ष्चित ऊर्जा स्तर हरू मा रहन्छन्। यी ऊर्जा स्तर हरू लाई K, L,M,N आदि तह का रूपमा चिनिन्छ प्रत्येक ठमा सीमित विन्यसले यी इलेक्ट्रोन हरू काे  वितरण लाई स्पष्ट रूपमा देखाउँछ 

**ऊर्जा तह र उप तह** 

प्रत्येक ऊर्जा तह भित्र s,p,d र f नामका उप तह हरू हुन्छन् ।

* s उप तह मा अधिकतम 2 इलेक्ट्रोन 
* P उप तह मा अधिकतम 6 इलेक्ट्रोन
* D उप तहमा अधिकतम 10 इलेक्ट्रोन

F उप तहमा अधिकतम 14 इलेक्ट्रोन रहन सक्छ

इलेक्ट्रोन हरू सदै पहिले कम ऊर्जा भएको उप तह मा भरिन्छ र त्यपछि उच्च ऊर्जा भएका उप तह तर्फ जान्छन् 

**इलेक्ट्रोनिक विन्यास का नियम हरू**

# इलेक्ट्रोन हरू निउत्म ऊर्जा भएका कक्षमा पहिले प्रवेश गर्छन्।
# एउटा कक्षमा रहेका इलेक्ट्रोन हरू काे स्पिन फरक फरक हुन्छ ।
# उप तह हरू भ रिदा पहिले सबै कक्षमा एक- एक इलेक्ट्रोन जान्छन्

**उदाहरण हरू**

* हाइड्रोजन (H) : 1 s ¹
* हेलियम (H) : 1 s ²
* कार्बन (C) : 1 s ²   2 s ² 2 p ⁴
* सोडियम (Na ) : 1 s ²   2 s²   2 p⁶  3 s¹

**महत्त्व**

इलेक्ट्रोन विन्यास को अध्यनले 

* तत्वहरूको रसायनिक गुण बुझ्न 
* संयोज कता निर्धारण गर्न
* आवर्त सारणीमा तत्वको स्थान पहिचान गर्न
* रसायनिक प्रतिक्रिया अनुमान गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।

**निष्कर्ष**

इलेक्ट्रोनिक विन्यास परमाणु को आंतरिक संरचना बुझ्ने आधार भूत अवधारणा हो । यसले तत्त्वहरू बीचको भिन्नता र तिनीहरूको व्यवहार बुझ्न सहयोग पुगाउँछ , तेस्लाई यो विज्ञान शिक्षामा अत्यन्तै आश्यक विषय मानिन्छ।
तारेक रहमान

**तारेक रहमान** (, जन्म; २० नोभेम्बर १९६५), **तारेक जिया**को रूपमा पनि परिचित, एक बङ्गलादेशी राजनीतिज्ञ हुन् जो सन् २०२६ देखि बङ्गलादेशको ११औँ तथा वर्तमान प्रधानमन्त्री, संसदको नेता, बङ्गलादेश राष्ट्रियतावादी दलको अध्यक्ष र ढाका-१७ निर्वाचन क्षेत्रबाट संसद सदस्यको रूपमा कार्यरत छन्। उनी पूर्वराष्ट्रपति जियाउर रहमान र पूर्वप्रधानमन्त्री खालेदा जियाका जेठा छोरा हुन्। उनी ३५ वर्ष लामो महिला नेतृत्वको युगपछि प्रधानमन्त्री बन्ने प्रथम  पुरुष राजनितीज्ञ पनि हुन्।

सन् १९६५ मा जन्मिएका रहमान सानै उमेरदेखि राजनीतिमा संलग्न हुँदै सन् २००० को प्रारम्भिक दशकमा उनी आफ्नी आमा प्रधानमन्त्री हुँदा राष्ट्रियतावादी दलको प्रमुख व्यक्तित्वका रूपमा उदाएका थिए। सन् २००८ नवौँ जातीय संसद निर्वाचन अवामी लिगको फराकिलो मतान्तरको जितपछि उनले आफ्नो सुरक्षा माथि खतरा भएको र हिरासतमा रहेका बेला 
अधिकारीहरूले उनलाई उत्पीडिन गरेको दावी गर्दै उनी लन्डनमा स्वैच्छिक निर्वासनमा गएका थिए।  
शेख हसिनाको सरकार सत्तामा रहँदा उनलाई भ्रष्टाचार, घूस, सम्पत्ति हिनामिना, अवैध सम्पत्ति आर्जन र बम आक्रमण लगायतका विभिन्न आरोपमा अदालतले दोषी ठहर गरेको थियो। सन् २००७ पछि उनीविरुद्ध कुल ८४ वटा मुद्दाहरू दायर भएका थिए। राष्ट्रियतावादी दलले यसलाई राजनीतिक रूपमा प्रेरित गलत आरोप भएको दाबी गरेको थियो। सन् २०२४ मा अवामी लिगको सरकार ढल्दा बङ्गलादेशको अदालतले उनीमाथि लागेका सबै आरोप र सजाय खारेज गरिदिएको थियो भने सन् २०२५ डिसेम्बर २५ का दिन उनी १६ वर्षपछि स्वदेश फर्किएका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 

|-

श्रेणी:बङ्गलादेशी राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:बङ्गलादेशी मुसलमानहरू
श्रेणी:सन् १९६५ मा जन्म
श्रेणी:बङ्गलादेश राष्ट्रियतावादी दलका राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:बङ्गलादेशका प्रधानमन्त्रीहरू
फिङ

**फिङ**, वा **फेन्सी** माड (जस्तै मुगीको माड, आलुको माड, सखरखण्डको माड, साबुदाना आदि) र पानीबाट बनेको चाउचाउजस्तै खानेकुरा हो। यसको उत्पत्ति चीनमा भएको हो।

फिङ प्रायः सुकेको अवस्थामा बेचिन्छ। पकाउनका लागि पहिले भिजाइन्छ र त्यसपछि झोल, चाउचाउजस्ता विभिन्न परिकार बनाउन प्रयोग गरिन्छ। पकाउँदा सिसाजस्तै टल्किने भएकाले अङ्ग्रेजीमा यसलाई "ग्लास नुडल्स" (सिसाको चाउचाउ) भनिन्छ। फिङ सेवाई जस्तै देखिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:चाउचाउ
दीपुचन्द्र दासको बर्बरतापूर्वक हत्याकाण्ड

सन् २०२५ डिसेम्बर १८ का दिन एक कारखानाको कार्यक्रममा इस्लामको बारेमा अपमानजनक टिप्पणी गरेको आरोपमा दीपुचन्द्र दास नामक एक हिन्दू व्यक्तिलाई मयमनसिंहको भालुका भन्ने ठाउँमा कुटपिट गरी हत्या गरिएको थियो। यस घटनालाई लिएर अनुसन्धान थालेको प्रहरी बल र र्‍यापिड एक्सन बटालियनले कुनै पनि प्रमाणले ईशनिन्दाको आरोपलाई समर्थन नगरेको र यो घटना लामो समयदेखि चलिरहेको श्रम विवादसँग जोडिएको बताएको थियो। दीपुको हत्या नियतवश गरिएको र घटना लामै समयसम्म चलिरहेको अधिकारीहरूले बताएका थिए। उनको मृत्यु पश्चात् भीडले उनको शवलाई रुखमा बाँधेर आगो लगाइदिएका थिए। बङ्गलादेशमा विद्यार्थी नेता सरिफ ओस्मान हादीमाथि भएको आक्रमण र हादीको मृत्युपछि उब्जिएको व्यापक अशान्तिको समयमा यो घटना घटेको थियो।

## पृष्ठभूमि 
यो हत्याकाण्ड बङ्गलादेशमा बढ्दो हिंसाको पृष्ठभूमिमा घटेको थियो। आउँदै गरेको निर्वाचनमा ढाका-८ निर्वाचन क्षेत्रका स्वतन्त्र उम्मेदवार तथा एक प्रमुख युवा नेता ओस्मान हादी अज्ञात हतियारधारीहरूद्वारा चलाइएको गोली लागि घाइते भएका थिए भने उनको उपचारको क्रममा निघन भएका
थियो। हादी सन् २०२४ को विरोध प्रदर्शनका एक मुख्य व्यक्तित्व थिए जसले प्रधानमन्त्री शेख हसिनालाई अगस्ट २०२४ मा पदबाट हटाउनमा भूमिका खेलेका थिए। उनको मृत्युले देशव्यापी रूपमा हिंसात्मक विरोध प्रदर्शन उत्पन्न गरेको र विरोध प्रदर्शनको फलस्वरूप सञ्चार माध्यमका कार्यालय, सांस्कृतिक संस्था र भारतीय कूटनीतिक मिसनहरूमा आक्रमण गरिएको थियो।

### अल्पसङ्ख्यकहरूमाथिको हिंसा 
शेख हसिनाको सरकार अपदस्त भएपछि बङ्गलादेशमा हिन्दु अल्पसङ्ख्यक समुदायमाथिको हिंसामा उल्लेखनीय वृद्धि भएको देखिन्छ। सन् २०२२ को बङ्गलादेश राष्ट्रिय जनगणनाका अनुसार, बङ्गलादेशमा लगभग १ करोड ३१ लाख हिन्दुहरू थिए जसले देशको जनसङ्ख्याको लगभग ७.९५ प्रतिशत अंश बनाउँदछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:सन् २०२५ मा बङ्गलादेश
तेह्रौँ जातीय संसद निर्वाचन

**तेह्रौँ जातीय संसद निर्वाचन** ()  सन् २०२६ फेब्रुअरी १२ का दिन बङ्गलादेशमा जातीय संसदका सदस्यहरू चयन गर्नका लागि आयोजना गरिएको एक संसदीय निर्वाचन थियो। यो जुलाई क्रान्ति पछिको पहिलो संसदीय निर्वाचन थियो जसले शेख हसिनाको १५ वर्षे शासन अन्त्य गरेको थियो। तारेक रहमानको नेतृत्वमा रहेको बङ्गलादेश राष्ट्रियतावादी दलले निर्वाचनमा दुई-तिहाइ सिटहरूमा जित हासिल गरेपछि बङ्गलादेश जमाते इस्लामी दोस्रो धेरै सिट जित्ने दल बनेको थियो। निर्वाचनसँगै जुलाई बडापत्रमाथि संवैधानिक जनमत सङ्ग्रह पनि आयोजना गरिएको थियो।

यस निर्वाचनमा १२ करोड ७० लाखभन्दा बढी मानिसहरू मतदानका लागि योग्य रहेका हुँदा यो "वर्षकै ठूलो लोकतान्त्रिक अभ्यास" बनेको थियो। निर्वाचनमा २९९ सिटका लागि २,०२८ उम्मेदवारहरू प्रतिस्पर्धामा थिए। प्रमुख दलहरूले निर्वाचनमा भाग लिएतापनि अघिल्ला चार निर्वाचनहरू जित हासिल गरेको हसिना नेतृत्वको अवामी लिगलाई निर्वाचनमा भाग लिन प्रतिबन्धित लागेका कारण यस निर्वाचनमा उक्त दल सहभागी हुन पाएको थिएन। यसले गर्दा निर्वाचन मुख्यतया राष्ट्रियतावादी दल र जमाते इस्लामी तथा राष्ट्रिय नागरिक पार्टी को नेतृत्वमा रहेको ११ दलीय गठबन्धन बीचको "द्विध्रुवीय प्रतिस्पर्धा" बनेको थियो। यो निर्वाचन मुहम्मद युनुसको नेतृत्वमा रहेको अन्तरिम सरकार को मातहतमा सम्पन्न भएको थियो जसले सन् २०२४ अगस्टदेखि देशको शासन सञ्चालन गरिरहेको छ।

## नतिजा 
### गठबन्धन वा राजनीतिक दल अनुसार नतिजा 
### विभाग अनुसार नतिजा 
## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 
* बङ्गलादेशको निर्वाचन आयोगद्वारा सार्वजनिक गरिएका निर्वाचित संसद सदस्यहरूको सूची, सन् २०२६ फेब्रुअरी १३ 

श्रेणी:बङ्गलादेशका संसदीय निर्वाचनहरू
छात्र-जनताको विद्रोह

**छात्र-जनताको विद्रोह** () जसलाई **जुलाई क्रान्ति** वा **जेनजी विद्रोह** भनेर पनि चिनिन्छ, सन् २०२४ को वर्ष बङ्गलादेशमा विद्यार्थी तथा सर्वसाधारण नागरिकहरूद्वारा सरकार विरुद्ध गरिएको एक एक जनआन्दोलन र विद्रोहको घटना थियो जुन सरकारी जागिरको कोटा नियम सुधार गर्ने कोटा सुधार आन्दोलनको रूपमा सुरु भएको थियो। सन् २०२४ जुन ५ का दिन बङ्गलादेशको सर्वोच्च अदालतले सन् २०१८ को ४ अक्टोबरमा बङ्गलादेश सरकारद्वारा जारी परिपत्रलाई अवैध घोषणा गरेपछि कोटा सुधार आन्दोलन पुनः चर्किएको थियो। सन् २०२४ को जुन महिनाको प्रारम्भमा सरकारद्वारा गरिएको भेदभावपूर्ण निर्णय पश्चात् त्यसको विरुद्धमा विद्यार्थीहरूको आन्दोलनको नेतृत्व गरेका थिए। तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेख हसिनाले राजीनामा दिएको एक वर्षपछि अर्थात् सन् २०२५ अगस्ट ५ का दिन यस विद्रोहलाई जुलाई घोषणापत्र मार्फत संवैधानिक मान्यता प्रदान गरिँदा यसलाई विश्वको पहिलो जेनजी क्रान्तिको रूपमा वर्णन गरिएको थियो।

जुलाई महिनाको अन्त्यतिर सरकारले प्रदर्शनकारीहरूलाई दमन गर्न खोज्दा त्यसबाट उत्पन्न जुलाई नरसंहार पछि यस आन्दोलन देशव्यापी रूपमा उग्र तरिकाले फैलिएको थियो। अबु सैयद र मिर महफुजुर रहमान मुग्धो जस्ता व्यक्तिहरूको हत्याले आन्दोलनलाई उल्लेखनीय रूपमा तीव्र बनाएको थियो। उग्र जनआन्दोलनलाई रोक्न सरकारले कठोर कदम चालेपछि एम्नेस्टी इन्टरनेसनलले सरकारको यस्तो कठोर प्रतिक्रियालाई विद्यार्थी, पत्रकार र उपस्थित मानिसहरूको मृत्युको कारण सरकारले चालेको कदम रहेको ठहर गरेको गर्दै हसिना नेतृत्वको सरकारलाई यस्तो अमानवीय दमन तुरुन्त रोक्न माग गरेको थियो। प्रदर्शनकारीहरूविरुद्ध अत्यधिक बल प्रयोगलाई रोक्न र सैनिकहरूलाई मानव अधिकार उल्लङ्घनमा जवाफदेही बनाउन ह्युमन राइट्स वाचले पनि विदेशी सरकारहरूलाई हसिनासँग आग्रह गर्न सुझाएको थियो। एचआरडब्ल्युको उप-एसिया निर्देशकले शेख हसिना सरकारको विरोध गर्नेहरू विरूद्ध सुरक्षा बलले शक्तिको अनियन्त्रित दुरुपयोग गरेको तथ्यलाई उजागर गरेका थिए।

अगस्ट महिनाको सुरुमा यस जनआन्दोलन एक असहयोग आन्दोलनमा रूपान्तरित हुँदा यसले अन्ततः तत्कालीन प्रधानमन्त्री शेख हसिनालाई पदमुक्त गराएको थियो भने उनी यस घटनापछि भारत पलायन भएकी थिइन्। हसिनाको पदमुक्तिले संवैधानिक सङ्कट उत्पन्न हुँदा अर्थशास्त्री मुहम्मद युनुसलाई प्रमुख सल्लाहकारको रूपमा नियुक्त गरी अन्तरिम सरकारको गठन गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
श्रेणी:बङ्गलादेशको राजनीति
श्रेणी:सन् २०२४ मा बङ्गलादेश
श्रेणी:बङ्गलादेशको राजनीतिक इतिहास
राजारानी ताल

**राजारानी ताल** कोशी प्रदेशको मोरङ जिल्लाको उत्तरमा पर्ने लेटाङ नगरपालिकामा रहेको एउटा ताल, पर्यटकीय क्षेत्र र सुनाखरी फूलको राजधानी हो। यो सिमसार क्षेत्र चारैतिरबाट सालको जङ्गलले घेरिएको छ। यस क्षेत्रमा राजा पोखरी, रानी पोखरी र राजकुमारी पोखरी गरी जम्मा ३ वटा पोखरीहरू र धिमाल समुदायको धिमाल मन्दिर तथा मगर समुदायको राजारानी मन्दिर गरी जम्मा दुई वटा मन्दिरहरू रहेका छन्। रानी पोखरी वरिपरी को घनाजङ्गल छ भने विश्वको दुर्लभ सुनाखरी प्रजातिका फूलहरूको लागि यो आकर्षणको केन्द्र हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेशका तालहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेशका पर्यटकीय क्षेत्रहरू
श्रेणी:मोरङ जिल्ला
२०२६ महिला प्रिमियर लिग

**२०२६ महिला प्रिमियर लिग** महिला प्रिमियर लिगको चौथो संस्करण हो। भारतीय क्रिकेट नियन्त्रण बोर्ड ले संचालन गर्ने उक्त प्रतियोगिताको समय तालिका ९ जनवरी २०२६ देखि  ५ फेब्रुअरी २०२६ सम्म रहेको छ।

## खेल स्थल
## खेलाडी फेरबदल
यो सिजनको मेघा अक्सन २७ नोभेम्बर २०२५ मा नयाँ दिल्ली मा सम्पन्न भएको थियोे ।

## अङ्क तालिका
## प्लेअफ
## सन्दर्भ सामाग्री 
श्रेणी:महिला प्रिमियर लिग
मेचीपारी क्षेत्र

**मेचीपारी क्षेत्र** वा **मेचीपारी** नेपालको कोशी प्रदेशको झापा जिल्लामा मेची नदीको पूर्वी भागमा अवस्थित क्षेत्र हो। मेचीपारी भद्रपुर नगरपालिकाको वडा नं. १, ३ र ५ र मेचीनगर नगरपालिका को वडा नं. १५ को पूर्वी क्षेत्र हो। मेचीपारी भारतसँग सीमाना जोडिएको मेची नदीको पूर्वी भागमा अवस्थित छ।

भद्रपुर नगरपालिका वडा नम्बर ३ मा पर्ने डोलोवस्ती पनि मेचीपारी पर्दछ।

## इतिहास 
मेची नदी नेपाल र भारतको अन्तर्राष्ट्रिय सीमा हो जुन वि.सं १८७२ मा नेपाल अधिराज्य र ब्रिटिस इस्ट इन्डिया कम्पनीबीच सुगौली सन्धि हस्ताक्षर गरेर निर्धारण गरिएको थियो। तर नदी आधिकारिक सीमारेखा भए पनि, नदीले मार्ग परिवर्तन गरेका कारणले नदीको पूर्वतिरको धेरै भूमि नेपालको हो।
वि.सं १८७६ देखि १९३० सम्म, मेची नदीले आफ्नो मार्ग परिवर्तन गर्दै केही भाग नेपालको नदी पारी पुगेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:झापा जिल्ला
श्रेणी:कोशी प्रदेश
राजखानी

दायाँ|अङ्गुठाकार|223x223पिक्सेल|शुक्राणु कोशिकाको रूपमा तिनीहरूको उत्पत्तिबाट वास डिफेरेन्सबाट बाहिर निस्कनको लागि स्पर्माटोजोआको स्थानान्तरणको चलचित्र
**राजखानी**, जसलाई टेस्टिस पनि भनिन्छ (pl. testes) मानव सहित सबै लिङ्गिक जनावरहरूमा भाले प्रजनन प्रणाली हो, र महिला  प्रजनन प्रणाली डिम्बाशय समान भन्न सकिन्छ। यसको प्राथमिक कार्यहरू शुक्राणु उत्पादन र एन्ड्रोजेनको स्राव, मुख्यतया टेस्टोस्टेरोन हो।
प्रदीप बस्याल

**प्रदीप बस्याल** () (जन्म: २०४८ असोज २७) नेपाली पत्रकार तथा लेखक हुन्। हाल उनी बीबीसी नेपाली सेवामा काम गर्छन्। उनको पहिलो पुस्तक *शेर्पा: स्टोरीज अफ लाइफ एण्ड डेथ फ्रम द फर्गटन गार्डियन्स अफ एभरेस्ट* यूकेको प्रतिष्ठित ‘बोर्डमन टास्कर अवार्ड फर माउन्टेन लिटरेचर’ मा सर्टलिस्ट भएको थियो। नेपाल सरकारले उनलाई २०८२ सालमा प्रतिष्ठित तेन्जिङ–हिलारी पुरस्कारबाट सम्मानित गरेको थियो। विसं २०८१ मा अनलाइनखबरले बस्याललाई उक्त वर्षको नेपालका ४० वर्ष मुनिका ४० प्रभावशाली युवाहरूको सूचीमा समेटेको थियो। उनी *नेपाल म्यागेजिन* का संस्थापक डिजिटल सम्पादक हुन्। उनका समाचार द वासिङ्टन पोस्ट, बजफिड न्यूज, एसियन जियोग्राफिक, द डिप्लोम्याट लगायतका अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यममा प्रकाशित भएका छन्।

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:सन् १९९१ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली पत्रकारहरू
श्रेणी:नेपाली लेखकहरू
सन् १९८९ को तियानआन्मेन चोकको आन्दोलन र हत्याकाण्ड

**सन् १९८९ को तियानआन्मेन चोकको आन्दोलन र हत्याकाण्ड**ले () सन् १९८९ अप्रिल १५ देखि जुन ४ सम्म 
विद्यार्थीहरूको नेतृत्वमा भएका सडक प्रदर्शन तथा आन्दोलन र उक्त आन्दोलनलाई दबाउने प्रयास गर्दा भएका हत्याहरूलाई बुझाउँछ जुन देशको राजधानी सहर बेइजिङ अवस्थित तियानआन्मेन चोकमा घटेको थियो। प्रदर्शनकारीहरू र चिनियाँ सरकारबीच शान्तिपूर्ण समाधान खोज्ने क्रममा एकसाता बितिसक्दा पनि सबै प्रयासहरू असफल भएसँगै चिनियाँ सरकारले ३ जुनको रात चोक कब्जा गर्न सैनिक खटाएको थियो भने सरकारको यस दमनबाट उब्जिएको परवर्ती घटना र नरसंहारलाई **तियानआन्मेन चोक नरसंहार**को रूपमा चिनिन्छ। जनआन्दोलनका यी घटनाहरूलाई कहिलेकाहीँ *सन् १९८९ को गणतान्त्रिक आन्दोलन*, *तियानआन्मेन चोक घटना*, वा *तियानआन्मेन विद्रोह* भनेर पनि भनिन्छ।

सन् १९८९ अप्रिल १५ का दिन चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीका महासचिव तथा सुधार समर्थक नेता हु याओपाङको मृत्यु पश्चात् जनआन्दोलनका घटनाहरू बढेका थिए। माओ शासनकाल पछिको चीनमा तीव्र आर्थिक विकास र सामाजिक परिवर्तनको पृष्ठभूमिमा जनता र राजनीतिक अभिजात वर्गका नेताहरू देशको भविष्यप्रति चिन्तित थिए। तत्कालीन समयको सामान्य गुनासाहरूमा मुद्रास्फीति, भ्रष्टाचार, नयाँ अर्थव्यवस्थाको लागि स्नातकहरूको सीमित तयारी र राजनीतिक सहभागितामा प्रतिबन्धहरू जस्ता विषयहरू समावेश थिए। आन्दोलनरत विद्यार्थीहरू अत्यन्त अव्यवस्थित र फरकफरक लक्ष्य लिएर आन्दोलन गर्न आएका भएतापनि उनीहरूले जागिर सुनिश्चितता, जवाफदेहिता, संवैधानिक प्रक्रिया, लोकतन्त्र, प्रेस स्वतन्त्रता र अभिव्यक्तिको स्वतन्त्रता जस्ता मागहरू अघि सारेका थिए। मजदुरहरूको विरोध प्रायः मुद्रास्फीति र कल्याण ह्रासको विषयमा केन्द्रित थियो। यी आन्दोलनरत समूहहरू भ्रष्टाचार विरुद्धको माग, आर्थिक नीति समायोजन र सामाजिक सुरक्षा संरक्षणमा एकजुट भएका थिए। विरोधको चरम समयमा लगभग १० लाख मानिसहरू चोकमा भेला भएका थिए।

विरोध प्रदर्शनहरू बढ्दै गएपछि चिनियाँ अधिकारीहरूले आन्दोलनरत समूहसँग वार्ता गरि समाधान खोज्ने र कडा रणनीति आत्मसात गर्ने जस्ता क्रियाकलापहरू अघि बढे जसकारण पार्टी नेतृत्वभित्रको गहिरो विभाजन देखा परेको थियो। मे महिनासम्म, विद्यार्थी नेतृत्वको अनशनले देशभरबाट प्रदर्शनकारीहरूप्रतिको समर्थन प्राप्त गराउँदा देशका लगभग ४०० सहरहरूमा प्रदर्शन फैलिएको थियो।
२० मे का दिन राज्य परिषद्ले सैन्य कानून घोषणा गरि लगभग ३,००,००० सैनिकहरू बेइजिङमा तैनाथ गरिएको थियो। सेना र प्रदर्शनकारीबीच केही हप्तासम्म भएको भिडन्त र तनावले दुवै पक्षबाट थुप्रै मानिसहरू गम्भीर रूपमा घाइते भएका थिए। १ जुनका दिन चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीका शीर्ष नेताहरूको बैठकले चोक खाली गर्ने निर्णय गरेको थियो। ४ जुनको बिहान सैनिकहरू बेइजिङको मुख्य मार्गहरूमा प्रवेश गरी प्रदर्शनकारीहरूलाई रोक्न खोज्दा दोहोरो भिडन्त हुन पुग्यो जसकारण थुप्रै सर्वसाधारण, प्रदर्शनकारी र सैनिकहरूको मृत्यु भएको थियो। यी भिडन्तहरूमा मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या केही सयदेखि केही हजारसम्म अनुमान गरिएको छ भने अन्य हजारौँ मानिसहरू घाइते भएको अनुमान गरिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
रिसेडी कोट

thumb|सुदूरपश्चिम प्रदेशको नक्सामा रिसेडी कोटको अवस्थान  thumb|सुदूरपश्चिम प्रदेशको नक्सामा अजयमेरु कोट, उकु कोट,  रिसेडी कोट र निरोली कोटको अवस्थान 

**रिसेडी कोट** सुदूरपश्चिम प्रदेशको डोटी जिल्लामा अवस्थित प्राचीन कालिन राज्यको सीमासुरक्षाको व्यवस्था गर्ने ठाउँ वा ऐतिहासिक किल्ला हो जुन बडीकेदार गाउँपालिका अन्तर्गत पर्दछ।

## चित्र दीर्धा

File:कार्तिकेयपुरा , देवल परिरिसेडी बाघले रानीलाई खाएपछि रानीको सम्झनामा निर्मित.jpg|thumb|कार्तिकेयपुरा पाल राज्यकालको देवल
File:कोट देखि तल पुरातात्विक मंग्राउ ( नौला ) को भताभुंग अवस्था.jpg|thumb|कोटदेखि तल पर्ने पुरातात्विक स्थलको अवशेष
File:Risedi Kot Related , राजा निरय पालको राज्यकालमा निर्मित नौला पानी पिउने कुवा रिसेडी.jpg|thumb|राजा निरय पालको राज्यकालमा निर्मित पानी पिउने कुवा
File:राजा निरयपालको राज्यकालमा निर्मित रानीको स्नानगर्ने धाराको अवशेष ढुंगाको कला रिसेडी.jpg|thumb|राजा निरय पालको राज्यकालमा निर्मित रानीको स्नान गर्ने धाराको अवशेष
File:मध्यकालीन पाल राज्यकालमा राजाको घोडा बाँध्ने ढुंगाको खामो रिसेडी.jpg|thumb|मध्यकालीन पाल राज्यकालमा राजाको घोडा बाँध्ने ढुङ्गाको खामो
File:रिसेडी कोट , राजसभा स्थल मध्यकालीन निरय पाल राजाका समयको.jpg|thumb|मध्यकालीन निरय पालको राजकालीन सभास्थल
File:Kot Bhairav ,रिसेडी कोट नजिक बर्तमानमा निर्माण भएको कोट भैरवको मन्दिर, यो कोट भैरवमा बलि हुँदैन।.jpg|thumb|रिसेडी कोट नजिक हालै निर्माण गरिएको कोट भैरवको मन्दिर जहाँ बलि दिइँदैन

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:ऐतिहासिक स्थलहरू
श्रेणी:नेपालका गढीहरू
२०२६ इन्डियन प्रिमियर लिग

**२०२६ इन्डियन प्रिमियर लिग** इन्डियन प्रिमियर लिग को १९औँ संस्करण हो जुन प्रतियोगिता भारतीय क्रिकेट नियन्त्रण बोर्डले आयोजना गरेको हो ।

## सहभागी टिमहरू
## सन्दर्भ सामाग्री 
श्रेणी:इन्डियन प्रिमियर लिग
निरोली कोट

अङ्गुठाकार|कत्युरी वंशजका राजा निरयपाल राजाको निरोली कोटको भग्नावशेष ,डोटी जोरायल गाउँपालिका ६ निरोली

**निरोली कोट** डोटी जिल्लाको जोरायल गाउँपालिका–६ निरौलीमा अवस्थित एक किल्ला वा दरबार हो। विसं १४१९ मा तत्कालीन निरैपाल (निरय पाल) राजाले आफ्नो शासनकालमा निर्माण गरेको यो दरबार रैका नागी (नाग) मल्लले कब्जा गरेलगत्तै पाल शासनकाल समाप्त भएको र निरोली निरयपाल राजाका नामबाट पछि गएर यो ठाउँलाई निरौली (निरोली) नाम राखिएको भन्ने किंवदन्ती छ। डोटी क्षेत्रमा अजयमेरु कोट उकु कोट रिसेडी कोट र निरोली कोट एक अर्कासंग सम्बन्धित छन्। 

## संरचना 
यस कोटको उचाइ अनुमानित १० देखि १५ फिट र २५.५ फिट उत्तर –दक्षिण चौडाई ३२ फिट पूर्व–पश्चिम लम्बाइ रहेको भग्न कोट घरमा अगाडीका कोठाको भित्रको भाग १२ फिट लम्बाई र ७ फिट चौडाइका दुई कोठा र पछाडिका कोठाको भित्रको भाग १२ फिट लम्बाइ र ११.५ फिट चौडाइका दुई कोठा गरेर जम्मा ४ कोठाहरू छन्। यो कोट ५ हात लामा कटुवा ढुङ्गाले निर्माण गरिएको छ। पूरानो मान्यताका आधारमा यस कोटघर निर्माण गरेको ढुङ्गालगेर आफ्नो घरको शिलान्यास गर्दा फलिफाप हुन्छ भन्ने मान्यता स्थानीयस्तरमा भएको कारणले त्यहाँका बासिन्दाहरू नयाँ घर निर्माण गर्दा त्यस कोटको ढुङ्गालगेर आफ्नो घरको शिलान्यास गर्ने गर्दछन्। यसै कारण कोटमा रहेका ढुङ्गाहरू क्रमिक घटदैे गइरहेका छन्। यस कोटको पश्चिम उत्तरतिर केहीदुरीमा पानी पिउने ठूला–ठूला दुई वटा नाउला (ना) छन्। त्यसमा राजा र रानीको मूर्ति ढुङ्गामा बनाउन लगाई नाउलामाथि राखिएको छ। कोटको माथि डाँडामा राजा निरयपालकै पालाको गौशाला छ। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
देल्सी रोड्रिगेज

**देल्सी इलोइना रोड्रिगेज गोमेज** ( भेनेजुएलाकी एक वकिल, कूटनीतिज्ञ तथा राजनीतिज्ञ हुन् जसले सन् २०१८ देखि भेनेजुएलाको उपराष्ट्रपति रूपमा कार्यभार सम्हाल्दै आएरहेकी छिन्। भेनेजुएलाका तत्कालीन राष्ट्रपति निकोलस मादुरोको गिरफ्तारी पछि उनले सन् २०२६ जनवरी ३ का दिन भेनेजुएलाको कार्यवाहक राष्ट्रपति पद सम्हाल्दै त्यसको दुई दिनपछि औपचारिक रूपमा शपथ लिएकी थिइन्। रोड्रिगेजले ह्युगो चाभेज र मादुरोको राष्ट्रपतीय कार्यकालमा अन्तर्गत थुप्रै पदहरू सम्हालेकी थिइन् जसअन्तर्गत उनी सन् २०१३ देखि २०१४ सम्म सञ्चार तथा सूचना मन्त्री, सन् २०१४ देखि २०१७ सम्म परराष्ट्र मन्त्री, सन् २०१७ देखि २०१८ सम्म संविधान सभा अध्यक्ष, सन् २०१८ देखि बोलिभारियाली राष्ट्रिय गुप्तचर संस्थाको प्रमुख र सन् २०२४ देखि पेट्रोलियम मन्त्री थिइन्।

रोड्रिगेज भेनेजुएलाको एकीकृत समाजवादी पार्टीको राष्ट्रिय नेतृत्वकी सदस्य हुन्। मानवअधिकार उल्लङ्घन र देशमा राजनीतिक सङ्कट निम्त्याउन भूमिका खेलेको कारण देखाई उनलाई युरोपेली सङ्घ, संयुक्त राज्य अमेरिका र क्यानडाले प्रतिबन्ध लगाएको थियो। उनको उपराष्ट्रपति पद सन् २०१९ देखि २०२३ सम्म विवादित बनेको थियो। वर्षौंको आर्थिक सङ्कटका बाबजुद पनि भेनेजुएलाको अर्थतन्त्रलाई स्थिर गर्न र अमेरिकी कडा प्रतिबन्धहरूका बाबजुद पनि देशको तेल उत्पादनमा वृद्धि गराउन उनी सफल भएकी थिइन्। सन् २०२६ जनवरी ३ का दिन अमेरिकाको पूर्ण समाधान अभियान मार्फत भेनेजुएलामाथि आक्रमण गरि मादुरोलाई पक्राउ गरेको थियो जसकारण रोड्रिगेज देशको कार्यकारी राष्ट्रपति बन्न पुग्दा सरकार प्रशासनमा उनको भविष्यको भूमिका अस्पष्ट बनेको थियो। उनले पछि राज्य टेलिभिजनमा मार्फत मादुरो भेनेजुएलाका राष्ट्रपति रहिरहने अभिव्यक्ति दिएकी थिइन्। भेनेजुएलाको सर्वोच्च न्यायालयले रोड्रिगेजलाई कार्यकारी राष्ट्रपति बन्न आदेश दिँदा उनी भेनेजुएलाकी पहिलो महिला राष्ट्रपति बन्न पुगेकी थिइन्।

## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
*देल्सी रोड्रिगेजको जीवनी (स्पेनी भाषामा)

श्रेणी:भेनेजुएलाका राष्ट्रपतिहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:सन् १९६९ मा जन्म
उज्यालो नेपाल पार्टी

**उज्यालो नेपाल पार्टी** (छोटो नाम: उनेपा) नेपालमा एक राजनीतिक दल हो। नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका पूर्व प्रबन्धक तथा पूर्वामन्त्री कुलमान घिसिङको पार्टीको अध्यक्ष हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू
राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान

राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान (Rapti Academy of Health Sciences) एक राज्य–आधारित स्वास्थ्य सेवा, शिक्षण र अनुसन्धान प्रतिष्ठान हो जुन नेपालका लागि चिकित्सा शिक्षा र स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्न स्थापना गरिएको छ। यस प्रतिष्ठानलाई गौरहवी, दाङ (लुम्बिनी प्रदेश) मा स्थित Rapti Academy of Health Sciences (RAHS) को रूपमा चिनिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
मधेश स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान

मधेश स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान (Madhesh Institute of Health Sciences) नेपालको एक प्रमुख स्वास्थ्य शिक्षा तथा स्वास्थ्य सेवा संस्थान हो जुन मधेश प्रदेश अन्तर्गत जनकपुरधाम, धनुषा मा अवस्थित छ। यस संस्थाको स्थापना औपचारिक रूपमा मधेश स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान ऐन २०७७ अन्तर्गत प्रदेश सरकारले गरेको हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
नेपाली सेना स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान

नेपाली सेना स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान (Nepalese Army Institute of Health Sciences – NAIHS) भनेको नेपाल सेनाले सञ्चालन गर्ने स्वास्थ्य शिक्षा तथा सेवा सम्बन्धी प्रतिष्ठान हो जसले मेडिकल र हेल्थ साइन्स शिक्षा, विद्यालय तहदेखि बृहत स्वास्थ्य सेवा, अस्पताल व्यवस्थापन र चिकित्सा जनशक्ति उत्पादन गर्दै आएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
शिरुवा पर्व

**सिरुवा पर्व** (जुरशीतल) नेपालका आदिवासी थारू समुदायको प्रमुख चाड हो। यो पर्व नयाँ वर्षको पहिलो दिन मनाइन्छ। सिरुवा पर्वलाई थारू जातिले मात्र नभई राजवंशी, ताजपुरिया, गनगाई, माझी, मेचे, उराव, किसान, धिमाल लगायतका समुदायले पनि मनाउने गर्छन्।

## नाम तथा अर्थ
सिरुवा पर्वलाई जुरशीतल पनि भनिन्छ। यस पर्वमा पानी छ्याप्ने परम्परा रहेको छ, जसले अघिल्लो वर्षको दुःख-कष्टलाई धोई पखाल्ने र नयाँ वर्षभरि शरीर शीतल रहोस् भन्ने कामना गरिएको हुन्छ।

## धार्मिक र सांस्कृतिक अभ्यास
यस पर्वमा घरमा कुल देवताको पूजा गरी मान्यजनबाट आशीर्वाद लिने चलन रहेको छ। घरको अग्रजले बिहानै परिवारका सदस्यहरूलाई अञ्जुलीमा जल लिएर टाउकोमा राखी ‘मगज ठन्डा रहोस्’ भनेर आशिष दिने परम्परा छ। सिरुवा पर्वको रातमा जडीबुटी ल्याएर घर वरिपरि पूजापाठ गर्ने प्रचलन छ। चुलोको पूजा सिरुवाको अर्को विशेषता हो। चुलोलाई लिपपोत गरेर पूजा गरिन्छ र त्यस दिन राति खाना पकाइँदैन। दिनमै पकाइएका भोजन राति खाने परम्परा छ। यसलाई वर्षमा एक दिन चुलोलाई आराम दिने मान्यता मानिन्छ।
सिरुवा पावनी (नयाँ बर्ष) तराईमा बस्ने आदिबासी समुदायहरु मध्ये विशेष गरी थारू, राजवंशी, ताजपुरिया, गन्गाई,  माझि लगायतले मनाउने सबैभन्दा ठुलो पर्व हो । यो पर्व नयाँ वर्षमा बंगला पात्रो अनुसार खासगरी तिन दिन सम्म बैशाख १, २ र ३ गते मनाउने चलन रहेको छ । पहिलो दिन पानी सिरुवा, दोस्रो दिन काद(हिलो) सिरुवा र अन्तिम दिन रंग सिरुवा खेल्ने चलन छ । सिरुवा पर्वमा कुलदेवता, ग्रामदेवता  अलाबा महिला वर्गले घाटोसरी पूजा गर्ने चलन छ । सिरुवा पर्वको समयमा झापा, मोरङ्ग र सुनसरीका विभिन्न ठाउाहरुमा मेला लाग्ने परम्परा छ। सिरुवा पर्वमा पानी सिरुवा, काद(हिलो) सिरुवा, रंग सिरुवाको अलावा घाटोसरी, भादाखेली जस्तै अरु पुजाहरु महत्वपूर्ण हुने गर्दछन ।
सिरुवा पर्वको अवसरमा पूर्वी तराईका धार्मिक स्थलहरूमा मेला लाग्ने गर्छ। सुनसरी, मोरङ र झापा जिल्कालाका विभिन्न स्थानमा नयाँ वर्षको सुरुवातदेखि वैशाख महिनाभरि मेलाहरू आयोजना हुने परम्परा रहेको छ। मोरङको सुनवर्षीमा नयाँ वर्षको पहिलो दिन विशेष मेला लाग्ने र पूजा गर्नेहरूको भीड हुने गर्छ।

## महत्व
सिरुवा पर्वले समुदायबीच आपसी सद्भाव, शान्ति र समृद्धिको कामना गर्ने अवसर प्रदान गर्दछ। यस पर्वमा पानी छ्याप्ने, आशीर्वाद लिने, चुलो पूजा गर्ने जस्ता परम्परागत अभ्यासहरूले सामाजिक एकता र सांस्कृतिक पहिचानलाई मजबुत बनाउने विश्वास गरिन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* शीतलता र आशीर्वादको पर्व ‘शिरुवा’ - अनलाईन खबर अनलाईन

श्रेणी:नेपालका चाडपर्वहरू