स्टक एक्सचेन्ज

[thumb| [न्युयोर्क स्टक एक्सचेन्ज ]]
**शेयर बजार** वा **[एक्सचेन्ज](https://web.archive.org/web/20151222231345/https://en.wikipedia.org/wiki/Exchange_(organized_market))** , मुद्रा बजार हो जहाँ शेयर ब्रोकरहरू र [व्यापारीहरू](https://web.archive.org/web/20160203234119/https://en.wikipedia.org/wiki/Trader_(finance))लाई शेयर, बोन्ड, ऋणपत्र र अन्य प्रतिभुतीहरू खरिद वा बिक्रि गर्न सक्छन्। स्टक एक्सचेन्जहरूले प्रतिभूति र अन्य वित्तीय साधन, र पूँजीको आय र लाभांशको भुक्तान गर्न सकिने अनेक सुबिधाहरू प्रदान गर्छ। शेयर बजारमा कारोबार हुने प्रतिभूतिहरूमा कम्पनीद्वारा जारी गरिने शेयर, ऋणपत्र, युनिट ट्रस्ट, डेरीभेटीब  र बोन्ड पनि पर्दछन् । स्टक एक्सचेन्जहरू प्राय "निरन्तर लिलामी" बजारको रूपमा कार्य गर्दछन्, जहाँ खरिदकर्ता र विक्रेताहरू लेनदेनको लागि केन्द्रीय स्थानमा भेटिन्छ, जस्तै एक्सचेन्ज फ्लोर मा मिल्दछ।   
## इतिहास 
ऋणको अवधारणा, प्राचीन विश्व देखि नै प्रचलित थियो। व्याज असर ऋण मेसोपोटामियाको माटोका गोलीबाट उदाहरणको प्रमाण पाउन सकिन्छ । 

कर्पोरेट स्टक पहिलो पटक कारोबार भएको थियो भनेर विद्वानहरु बीच थोरै सहमति छ। कसै-कसैले १६०२ मा डच इस्ट इण्डिया कम्पनीको स्थापनालाई महत्त्वपूर्ण घटनाको रूपमा औल्याउछन् । बर्कलेस्थित क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालयका अर्थशास्त्री, उल्रिके माल्मेंडीर तर्क गर्छन् कि पुरानो रोमको रूपमा शेयर बजार अस्तित्वमा थियो। 

सुरक्षाको प्रकारको रूपमा व्यापार योग्य बोन्डलाई उपयोग गर्ने अवधारणा एक नवीनता हो, जुन मध्यकालीन र प्रारम्भिक पुनर्जागरण अवधिको इटाली शहर राज्यहरूबाट आएको थियो।   

thumb| लन्डन प्लेट ०7575 को माइक्रोकोसम - नयाँ स्टक एक्सचेन्ज (टोन)

## स्टक एक्सचेन्ज को भूमिका 
thumb| NYSE127
शेयर बजारको अर्थव्यवस्था मा धेरै भूमिका छ। यसले समावेश गर्न सक्छ: 

शेयर बजार लगानीले सार्वजनिक कम्पनीलाई सेयरको बिक्री मार्फत विस्तार गर्न पुँजी जुटाउन कम्पनीहरूको सुविधा प्रदान गर्दछ।
### व्यापारको लागि पूँजी बढाउने 
शेयर बजार लगानीले सार्वजनिक/ पब्लिक कम्पनीलाई सेयरको बिक्री मार्फत विस्तार गर्न पुँजी जुटाउन कम्पनीहरूको सुविधा प्रदान गर्दछ।

### पुँजी जुटाउने 
बैकिङ प्रणालीद्वारा एक व्यक्ति वा फर्मलाई प्रदान गरिएको कर्जा फिर्ता लिने क्षमताको अतिरिक्त ऋणको रूपमा वा उधारोमा, पूँजी जुटाउने चार प्रकार छन् जसबाट कम्पनी र उद्यमीहरू उपयोग गर्न सक्छन् । यी अधिकांश उपलब्ध विकल्पहरू प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा स्टक बजार मार्फत प्राप्त गर्न सकिन्छ।     

### बचतलाई लगानीको लागि परिचालन गर्नु
### साना लगानीकर्तालाई लगानीको अवसर सिर्जना गर्नु
अन्य व्यापार व्यवसायको विपरित, सेयर लगानी ठूला र साना दुबै तहका लगानीकर्ताका लागि खुला हुन्छ। यसमा न्युनतम लगानी रकम पनि न्यून हुन्छ। त्यसकारण स्टक एक्सचेन्जले ठूला लगानीकर्ता जस्तै त्यही कम्पनीमा लगानी गर्नको लागि अवसर सित्जना गर्छ।

### नाफा वितरण 
### विकास परियोजनाको लागि पूँजी सङ्कलन
सबै तहका सरकारहरूले पुर्वाधार परियोजनाको लागि पैसा जुटाउन अर्को प्रकारको प्रतिभुति (बोन्ड, ऋणपत्र बिक्री गर्न सक्छन्। यी ऋणपत्रहरू सर्वसाधारणले स्टक एक्सचेञ्जबाट खरिद बिक्री गर्न सक्छन्  र सरकारले पैसा संकलन गर्न सक्छ। ऋणपत्र परिपक्व भएपछि सरकारले साँवा फिर्ता गर्छ।

### अर्थतन्त्रको मापन
स्टक एक्सचेन्जमा, सेयर मूल्य घटबढ हुनुमा अर्थतन्त्रको पक्षहरू निर्भर हुन्छन्। कम्पनी र अर्थतन्त्रमा स्थायित्व आउने र वृद्धि हुने सङ्केत मिल्दा सेयर मुल्यमा उछाल आउने गर्छ। आर्थिक शिथिलता, मन्दी, वा वित्तीय सङ्कट आउँदा सेयर बजार क्र्तास हुन्छ। त्यसकारण, सेयर मुल्यको घटबढलाई अर्थतन्त्रको मापनको रुपमा हेरिन्छ।

## यो पनि हेर्नु होस्
* मुद्रा बजार
* पूँजी बजार
* भावी बजार
* नेपाल स्टक एक्सचेन्ज

## सन्दर्भ