open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
माण्डवी

**माण्डवी** हिन्दु महाकाव्य *रामायण* मा विदेहकी राजकुमारी हुन्। उनी भरतकी पत्नी हुन् र उनलाई देवी लक्ष्मीको शङ्खको अवतार मानिन्छ। माण्डवी आफ्नो त्याग र दृढताका लागि परिचित छिन्।

## नामको व्युत्पत्ति 
माण्डवी नाम संस्कृत मूलको हो। यसको अर्थ 'योग्य र सक्षम' भन्ने हुन्छ।

## पौराणिक कथा 
### जन्म 
जनक र कुशध्वजका पत्नीहरू सुनयना र चन्द्रभागाले क्रमशः उर्मिला र माण्डवीलाई जन्म दिएका थिए। पछि चन्द्रभागाले आफ्नी दोस्रो छोरी र माण्डवीकी कान्छी बहिनी श्रुतिकीर्तिलाई जन्म दिएकी थिइन्। माण्डवीलाई देवी लक्ष्मीको शङ्खको अवतार मानिन्छ। उनका पिता साङ्कास्यका शासक थिए, तर माण्डवी र श्रुतिकीर्तिको लालनपालन सीता र उर्मिलासँगै मिथिलामा भएको थियो।

### भरतसँग विवाह 
रामले सीताको स्वयम्भर जितेपछि, उनका पिता राजा दशरथ छोराको विवाहका लागि मिथिला पुग्छन्। राजा दशरथले लक्ष्मणको उर्मिलाप्रति आकर्षण रहेको देख्छन्, तर परम्परा अनुसार भरत र माण्डवीको विवाह पहिले हुनुपर्ने हुन्छ। त्यसैले राजा दशरथले भरतको माण्डवीसँग र शत्रुघ्नको श्रुतिकीर्तिसँग विवाहको व्यवस्था मिलाउाछन्, जसले गर्दा लक्ष्मणले उर्मिलासँग विवाह गर्न पाउँछन्। अन्ततः, चारै दिदीबहिनीको विवाह चारै दाजुभाइसँग हुन्छ, जसले दुई राज्यहरूबीचको सम्बन्धलाई अझ मजबुत बनाउँछ। विवाह समारोह शतानन्दको निर्देशनमा सम्पन्न भएको थियो।

माण्डवी र भरतका तक्ष र पुष्कल नामक दुई छोराहरू थिए। तक्षले सिन्धु नदीको पूर्वमा तक्षशिला सहरको स्थापना गरेका थिए भने पुष्कलले सिन्धु नदीको पश्चिममा पुष्कलावती सहर बसालेका थिए।

### भरतको वनवास 
उनकी सासू कैकेयीले दशरथलाई भरतलाई राजा बनाउन र रामलाई अयोध्या छोडेर वनवास जान बाध्य पारेपछि सीता र लक्ष्मणले स्वेच्छाले दरबारको सुखसयल त्यागेर रामलाई साथ दिन्छन्। भरतले पनि रामको वनवास पूरा नहुञ्जेल नन्दिग्राममा तपस्वी जीवन बिताउने निर्णय गर्छन्। भरतकै अनुरोधमा, माण्डवी आफ्ना वृद्ध सासू-ससुराको हेरचाह गर्न अयोध्यामै बस्छिन्। माण्डवीले अयोध्याको जनकल्याण र दाजुको जिम्मेवारी पूरा गर्न आफ्नो समय पूर्ण रूपमा समर्पित गर्न सक्ने भन्दै ती चौध वर्षसम्म आफ्ना पतिलाई नभेट्ने निर्णय गर्छिन्।

### मृत्यु 
तुलसीदासको रामचरितमानसको एक पौराणिक कथा अनुसार, माण्डवी आफ्नी बहिनी श्रुतिकीर्तिसँगै आफ्ना पतिको समाधिपछि सती गएकी थिइन्। अर्कोतर्फ, उर्मिला आफ्ना छोराहरू अङ्गद र चन्द्रकेतु, तथा सीताका छोराहरू लव र कुशको हेरचाह गर्न अयोध्यामै बसेकी थिइन्।

## मूल्याङ्कन 
मूल महाकाव्यमा माण्डवीको चर्चा थोरै मात्र भेटिए तापनि, उनलाई एक अत्यन्त धार्मिक महिला र आदर्श पत्नीका रूपमा चिनिन्छ। उनले आफ्नो जीवन पूर्ण रूपमा आफ्ना पति र सासू-ससुराको सेवामा समर्पित गरेकी थिइन्।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:रामायणका पात्रहरू
मुरैना

**मुरैना** भारतको मध्य प्रदेश राज्यको मुरैना जिल्लामा अवस्थित एक सहर हो। यो एक नगरपालिका निगमद्वारा सञ्चालित छ। यो चम्बल विभागको प्रशासनिक मुख्यालय पनि हो। यो ग्वालियर, मध्य प्रदेशबाट ३९ किलोमिटरको दूरीमा रहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:भारतका सहरहरू
मदुरै

**मदुरै** भारतको तमिलनाडु राज्यको प्रमुख सहर हो। यो तमिलनाडुको सांस्कृतिक राजधानी र मदुरै जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय हो, जुन १ नोभेम्बर १८६६ मा स्थापित मदुरै नगर निगमद्वारा शासित छ। सन् २०११ को जनगणना अनुसार, यो चेन्नई र कोयम्बटोर पछि जनसङ्ख्याको हिसाबले तमिलनाडुको तेस्रो ठुलो महानगर हो र भारतको २७औँ ठुलो सहरी समूह हो। वैगाई नदीको किनारमा अवस्थित, मदुरै दुई सहस्राब्दीको लागि एक प्रमुख बस्ती हो र यसको २५०० वर्ष भन्दा बढीको दस्तावेज इतिहास छ।

मदुरै तमिल भाषा नजिकको सम्बन्ध छ। तेस्रो तमिल सङ्गम, तमिल विद्वानहरूको एउटा प्रमुख मण्डली, सहरमा आयोजित भएको भनिन्छ। मौर्य साम्राज्य लागि ग्रिक राजदूत मेगास्थेनिस र मौर्य सम्राट चन्द्रगुप्त मौर्य मन्त्री कौटिल्य उल्लेख गरेका यस सहरको अभिलेख गरिएको इतिहास ईपूर्व तेस्रो शताब्दीमा फिर्ता जान्छ। मानव बस्ती र ३०० ईपूर्वको रोमन व्यापार सम्बन्धका सङ्केतहरू मनालुरमा भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण गरिएको उत्खननबाट स्पष्ट छन्। यो सहर महत्त्वपूर्ण पुरातनताको मानिन्छ र विभिन्न समयमा पाण्ड्य राज्य, चोल साम्राज्य, मदुरै सल्तनत, विजयनगर साम्राज्य, मदुरै नायक, कर्नाटक राज्य र ब्रिटिस इस्ट इन्डिया कम्पनी ब्रिटिस राज शासन गरिएको छ। सहरमा धेरै ऐतिहासिक स्मारकहरू छन्, जसमा कुडल अझागर मन्दिर, मीनाक्षी मन्दिर र थिरुमलाई नायककर महल सबैभन्दा प्रमुख छन्। 

## इतिहास 
बौद्ध ग्रन्थ महावंशले राजकुमार विजयको (५४३–५०५ ईपूर्व) श्रीलङ्कामा आफ्ना ७०० अनुयायीहरूको आगमनको सन्दर्भमा मदुरैको उल्लेख गरेको छ। महावंशका अनुसार, बहुमूल्य उपहार, रत्न र मोतीले भरिएका दूतहरूलाई श्रीलङ्काबाट प्राचीन तमिलकमको मदुरै पठाइएको थियो। तिनीहरूको मिशन राजकुमार विजयको लागि दुलही सुरक्षित गर्नु थियो। मदुरैका पाण्ड्य राजाले यो प्रस्तावलाई स्वीकार गरे। उनले आफ्नी छोरीलाई राजकुमार विजयासँग विवाह गर्न मात्र पठाएनन् तर अन्य परिवारहरूलाई पनि आफ्ना छोरीहरूलाई राजकुमारका मन्त्रीहरू र रिटेनरहरूसँग विवाह गर्न प्रस्ताव गर्न अनुरोध गरे। त्यसैले, राजकुमारी र सयौँ कन्याहरू, कारीगरहरू र अठारह गिल्डका एक हजार परिवारलाई पनि श्रीलङ्का पठाइयो।

सन् १९७१ मा मदुरै नगरपालिकालाई नगर निगम स्तरोन्नति गरियो। २०११ मा मदुरै निगमले आफ्नो क्षेत्राधिकारको क्षेत्र सत्तरी-दुई वार्डबाट एक सय वार्डमा विस्तार गर्यो, जुन क्षेत्रफल ५१.८२ वर्ग किलोमिटर (१२,८१० एकड) बाट १४७.९९७ वर्ग किलोमिटरमा वृद्धि भयो।

## भूगोल र जलवायु 
मदुरै निगमको क्षेत्रफल  छ।

मदुरै वर्षको आठ महिना तातो र सुख्खा हुन्छ। छिमेकी डिन्डिगुलमा जस्तै फेब्रुअरी र मार्चमा चिसो हावा चल्ने गर्छ। सबैभन्दा तातो महिना मार्च देखि जुलाई सम्म हो। सहरले अगस्टदेखि अक्टोबरसम्म मध्यम हावापानी अनुभव गर्छ, भारी वर्षा र मेघगर्जनले टेम्पोर गर्छ, र नोभेम्बरदेखि फेब्रुअरीसम्म अलिकति चिसो मौसम हुन्छ। कुहिरो र शीत दुर्लभ छन्, जाडो मौसममा मात्र हुन्छ। पहाड र समुद्रबाट समान दूरीमा रहेकोले, यसले उत्तरपूर्वी मनसुन र दक्षिणपश्चिम मनसुनसँग समान मनसुन ढाँचा अनुभव गर्दछ, पहिलेको अक्टोबरदेखि डिसेम्बरमा बढी वर्षा हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:भारतका स्मार्ट सहरहरू
श्रेणी:भारतका पूर्व राजधानी सहरहरू
श्रेणी:भारतका महानगरहरू
केदारनाथ

**केदारनाथ** भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो । 
## केदारनाथ परिचय 
केदारनाथ भारत उत्तराखण्ड राज्यको रुद्रप्रयाग जिल्लाको एक नगरपञ्चायतमा रहेको, अति दुर्गमस्थलमा रहेका चारधाम मध्येको एक धाम हो । यिनलाई प्रसिद्ध शिवजी तथा  प्रसिद्ध शिवलिङ्ग रहेको स्थान मानिन्छ । यो स्थान हिन्दूहरूको प्रसिद्ध तीर्थस्थल हो । केदारनाथ रहेको यो स्थान समुन्द्रि सतहबाट ३५८४ मिटर उचाईमा रहेको छ । शिवका १२ ज्योतिलिङ्ग मध्ये यिनी एक हुन् । आदि शंकराचार्यले ८२० ई.मा यिनै केदारनाथमा देह त्याग गरेका थिए । 
यहाँका  पञ्चकेदारनाथहरु यस प्रकार छन् । 
*१—केदारनाथ (३५८४मि.उचाईमा) मन्दाकिनी नदीको सिरानमा रहेकाछन् । 
*२—मधमेश्वर (३२८९ मि.उचाईमा) चौखम्पा पहाडको चुचुरोमा रहेकाछन् ।   
*३—तुङ्गनाथ (३८१० मि.उचाईमा) मधमेश्वर गंगा नदी र मार्कण्डे गङ्गानदीको संगम स्थल नजिक रहेका छन् । 
*४—रुद्रनाथ (२२८६ मि.उचाईमा) हटी पर्वतमा रहेकाछन् यी शिवको अनुहार मानिन्छन् । 
*५—कल्पनाथ (२१३४ मि.उचाईमा) यस प्रकारका पञ्चकेदारहरुमध्ये केदारनाथ प्रमुख केदार मानिन्छन् । केदारनाथका यी केदारको नजिकै पुराणअनुसार स्वर्गमा बग्ने गङ्गाको धारा मानिने कार्तिकेय (मोहन्याल) लाई केदारनाथले गाड(समुन्द्र) बगाएको  मन्दाकिनीनदी रहेको छ । सत्ययूगका राजा केदारको नामबाट केदारनाथ रहन गएको हो, भन्ने मान्यता पाईन्छ । हजारौ वर्षपहिले पाण्डवहरूले यो केदारनाथको मन्दिर बनाएको मान्यता छ । यस स्थानलाई शंकराचार्यले आठौ शताब्दीमा पुर्ननिर्माण गरेका थिए । यिनै केदारनाथसंग सम्बन्धित 
*डोटी बोगटानका ठूला केदार, बन्नाकेदार, 
*डोटी देउवान गड्सेराका चाकाकेदार,
*डडेल्धुराका अशिग्राम केदार
*बैतडीका रौलाकेदार(रौलेश्वर केदार), ग्वालेख केदार, 
*पिथौड़ागड अस्कोट्का धजकेदार सम्बन्धित छन् | 
केदारनाथका केदारको दक्षिण कुनामा भैरवको दलबल स्थापना गरिएको छ । यी भैरवका दलबल केदारका गार्ड हुन् । केदारको मन्दिरको पछाडि शंकराचार्यको समाधीस्थल रहेको छ । यहाँका तीर्थ स्थलमा महत्त्वपूर्ण स्थानहरु केदारले पार्वतीसँग विवाह गर्दाको होमकुण्ड अझै देख्न सकिन्छ । यो त्रिजुगानारायणको रूपमा रहेकाछन् ।

## उखिमठ
हिउँदको ठण्डी समयमा माथि शिखरमा अत्यधीक चिसो हुने भएका कारण केदारनाथ तल उखिमठमा आँउछन् भन्ने मान्यता छ । केदारनाथको  चिसो महिनामा बस्ने उखिमठ हो । यस उखिमठमा केदारनाथ, केदारका पूजारी र ऋषिमुनीहरु बस्ने गर्दछन् । यी केदारलाई पञ्चकेदारमध्येका प्रमुख मानिएको छ । यस मठमा केदारनाथको पूजाको व्यवस्था मिलाउने रेखदेख गर्ने शिक्षा–दिक्षा दिने भक्तजनहरु बस्ने गर्दछन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## पर्यटन स्थलहरू
श्रेणी:उत्तराखण्डका सहरहरू
फूलबाणी

**फूलबाणी** भारतको ओडिसा राज्यमा अवस्थित एक नगरपालिका तथा कन्धमाल जिल्लाको प्रशासकीय केन्द्र हो।

## इतिहास
यसको नाम 'फूलरदेई' नाम गरिएकी महिलाको नाममा राखिएको हो, जसलाई स्थानीय निवासीहरूले मातृ पृथ्वीको लागि धार्मिक अनुष्ठानको रूपमा बलिदान गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भारतका सहरहरू
मोतिहारी

**मोतिहारी** भारतको बिहार राज्य पूर्वी चम्पारण जिल्ला एउटा सहर र मुख्यालय हो। यो मुजफ्फरनगर ८० किलोमिटर पश्चिम र राज्यको राजधानी पटना १५२ किलोमिटर उत्तरपश्चिममा अवस्थित छ। प्रारम्भिक दिनहरूमा मोतिहारीको भूमिमा विदेह, सुङ्ग, कण्व जस्ता विभिन्न राज्यहरूले शासन गरेका थिए। चम्पारण राजा जनकको साम्राज्यको प्रमुख हिस्सा हुने गरेको पनि विश्वास गरिन्छ। महात्मा गान्धीले आफ्नो प्रसिद्ध सत्याग्रह आन्दोलन यहाँबाट सुरु गरे।

## भूगोल 
मोतिहारी उत्तर पश्चिमी बिहारमा २६°३९' उत्तर र ८४°५५' पूर्वमा अवस्थित छ। यो राज्यको राजधानी पटनाबाट लगभग १६५ किलोमिटर (१०३ माइल), बेतियाबाट ४५ किलोमिटर (२८ माइल), मुजफ्फरपुरबाट ७२ किलोमिटर (४५ माइल), मेहसीबाट ४० किलोमिटर (२५ माइल) र सीतामढीबाट ७५ किलोमिटर (४७ माइल) टाढा छ। यो बेतियाबाट लगभग ४० किलोमिटर (२५ माइल) दक्षिणपूर्वमा एउटा तालको पूर्वी किनारमा अवस्थित छ।

## जनसाङ्ख्यिकी 
२०११ भारतीय जनगणना अनुसार, मोतिहारीको कुल जनसङ्ख्या १२६,१५८ थियो, जसमा ६७,८६१ पुरुष र ५८,२९७ महिलाहरू थिए, जसको लिङ्ग अनुपात ८५९ थियो। शून्यदेखि छ वर्ष उमेर समूहको जनसङ्ख्या १६ हजार ८७० रहेको छ। मोतिहारीमा कुल साक्षरको सङ्ख्या ९२,७९८ रहेको छ, जुन कुल जनसङ्ख्याको ७३.६% हो जसमा पुरुष साक्षरता ७६.२% र महिला साक्षरता ७०.५% रहेको छ। मोतिहारीको ७+ जनसङ्ख्याको प्रभावकारी साक्षरता दर ८४.९% रहेको छ जसमध्ये पुरुषको साक्षरता दर ८८.१% र महिलाको साक्षरता दर ८१.२% रहेको छ। सन् २०११ मा मोतिहारीमा २२ हजार २२४ घरधुरी थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:बिहारका सहरहरू
जलन्धर (असुर)

**जलन्धर** (संस्कृत: जलन्धर, शाब्दिक अर्थ: 'जसले जल धारण गर्दछ'), जसलाई **चलन्तरण** पनि भनिन्छ, हिन्दु धर्मका एक असुर हुन्। इन्द्रले भगवान् शिवमाथि बज्र प्रहार गर्छन् र शिवको क्रोधले उहाँको तेस्रो आँखा खुल्दा जलन्धरको जन्म हुन्छ। यद्यपि, इन्द्रलाई बचाइन्छ र आँखाबाट निस्किएको ऊर्जा समुद्रमा पठाइन्छ। सो ऊर्जा एक बालकका रूपमा विकसित हुन्छ, जसलाई वरुण र पछि शुक्राचार्यले हुर्काउँछन्।

हुर्किएपछि उनले त्रिलोक—स्वर्ग, भूलोक (पृथ्वी) र पाताल—विजय गर्छन्। उनले कालनेमिकी छोरी वृन्दासँग विवाह गर्छन्। उनको वध उनकै सृष्टिकर्ता शिवद्वारा गरिएको थियो।

### जन्म 
शिव पुराणका अनुसार, जब इन्द्र र बृहस्पति एक पटक कैलासमा शिवलाई भेट्न जाँदै थिए, तब उनीहरूको बाटो जटाधारी र देदीप्यमान अनुहार भएका एक नग्न योगीले छेकेका थिए। ती योगी स्वयं शिव थिए, जसले इन्द्र र बृहस्पतिको ज्ञानको परीक्षा लिन सो रूप धारण गरेका थिए। इन्द्रले योगीलाई चिन्न सक्दैनन् र ती व्यक्तिले बाटो नछोडिदिएकोमा उनी क्रोधित हुन्छन्। इन्द्रले उनलाई बाटो छोड्न आग्रह गर्छन्, तर ती व्यक्ति टसको मस हुँदैनन्। कुनै प्रतिक्रिया नआएपछि इन्द्र क्रुद्ध हुन्छन् र उनलाई आफ्नो बज्रले प्रहार गर्ने धम्की दिन्छन्। यस कार्यपछि इन्द्रको हात पक्षघात हुन्छ र शिवले बज्रलाई निष्क्रिय पारिदिन्छन्। 

इन्द्रको यस्तो व्यवहारले शिव क्रोधित हुन्छन् र उनका आँखाहरू राता हुन्छन्, जसले इन्द्रलाई त्रसित बनाउँछ। सो क्रोधका कारण उहाँको तेस्रो आँखा खुल्छ, जसले इन्द्रको झण्डै ज्यान लिन्छ। बृहस्पतिले शिवलाई चिन्छन् र इन्द्रलाई क्षमा गरिदिनुहोस् भन्दै प्रार्थना गर्छन्। इन्द्रको हत्या हुनबाट जोगाउन शिवले आफ्नो आँखाको आगो समुद्रतर्फ पठाइदिन्छन्। समुद्रसँगको मिलनपछि सो आगोले एक बालकको रूप लिन्छ। 

ती बालक जोडले रुन्छन् जसका कारण ब्रह्मा आफ्नो लोकबाट तल ओर्लिन्छन्। समुद्रले ब्रह्मालाई आफूलाई बालक कहाँबाट आएको हो भन्ने थाहा नभएको बताउँछन्। ब्रह्माले त्यसपछि उनलाई यो बालक एक दिन असुरहरूको सम्राट बन्ने, उनलाई केवल शिवले मात्र मार्न सक्ने र उनको मृत्युपछि उनी पुनः शिवकै तेस्रो आँखामा फर्किने बताउँछन्।

### शक्ति प्रदर्शन 
जलन्धरको बाल्यकाल आश्चर्यहरूले भरिएको थियो। हावाको सहाराले उनी समुद्रमाथि उड्दथे; उनले आफैँले समातेका सिंहहरू उनका घरपालुवा जनावर थिए; र विशाल पक्षीहरू तथा माछाहरू उनको अधीनमा थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शिवका सन्तानहरू
श्रेणी:दानव
श्रेणी:दैत्यहरू
श्रेणी:शैव सम्प्रदाय
छतरपुर

**छतरपुर** भारतका मध्य प्रदेश राज्यको छतरपुर जिल्लाको एउटा सहर र नगरपालिका हो। यो छतरपुर जिल्लाको प्रशासनिक सदरमुकाम हो
। छतरपुर भारतको मध्य प्रदेश राज्यको छतरपुर जिल्लाको एउटा सहर र नगरपालिका हो। यो छतरपुर जिल्लाको प्रशासनिक सदरमुकाम हो।
## परिचय
विश्व प्रसिद्ध खजुराहो मन्दिर छतरपुर जिल्लामा अवस्थित छ। (चन्देल राजाले बनाएको) सिंहदी नदी छतरपुरको पूर्वी सीमाना नजिकै बग्छ। प्रारम्भिक रूपमा पन्ना सरदारहरूको शासन अन्तर्गत निर्माण गरिएको, शहर १८औँ शताब्दीमा कुँवर सोने शाह परमारको नियन्त्रणमा आयो। पहाडले घेरिएको र रुख, पोखरी र खोलाको घना जङ्गलले भरिएको यो निकै रमणीय ठाउँ हो। रावसागर, प्रताप सागर र किशोर सागर यहाँका तीन महत्वपूर्ण पोखरी हुन्।

## इतिहास
छतरपुर १७८५ मा स्थापित भएको थियो र बुन्देलखण्डको स्वतन्त्रताका संस्थापक बुन्देला राजपूत छत्रशाला (स्वतन्त्रता सेनानी) को नामबाट नामाकरण गरिएको छ। १७८५ सम्म, राज्य उनको सन्तान द्वारा शासित थियो। त्यसपछि राजपूतहरूको परमार वंशले छतरपुर कब्जा गर्यो।

सन् १८०६ मा ब्रिटिस राजद्वारा कुँवर सोने सिंह परिवारलाई राज्यको ग्यारेन्टी गरिएको थियो १८५४ मा, छतरपुर ब्रिटिस सरकारको पूर्वनिर्धारित सिद्धान्त अन्तर्गत उत्तराधिकारीहरूको हातमा गयो, तर जगतराजलाई विशेष अनुग्रहको रूपमा सम्मानित गरियो। परमार राजाहरूले १,११८ वर्ग माइल (२,९०० किमी) को रियासतमा शासन गरे, र १९०१ मा १५६,१३९ जनसङ्ख्या थियो, जब यो मध्य भारतको बुन्देलखण्ड एजेन्सीको भाग थियो। नागाउँको ब्रिटिस क्यान्टोनमेन्ट पनि राज्यमा थियो।

यस प्रदेशमा शासन गर्ने राजाहरूको नाम यस प्रकार छ:-

* ४ मे १६४९ – २० डिसेम्बर १७३१ महाराजा छत्रशाला
* १७८५-१८१६ कुँवर पुत्र शाह
* १८१६-१८५४ परताब सिंह
* १८५४-१८६७ जगत सिंह
* १८६७-१८९५ विश्वनाथ सिंह
* १८९५-१९३२ विश्वनाथ सिंह
१९३२-१९४७ भवानी सिंह
१९४७ मा भारतको स्वतन्त्रता पछि, छतरपुर, बुन्देलखण्डको बाँकी भाग सहित, भारतीय राज्य विन्ध्य प्रदेशको हिस्सा भयो। पछि, विन्ध्य प्रदेशलाई मध्य प्रदेश राज्यमा विलय गरियो

## पर्यटन स्थलहरू
छतरपुर २४.९°N ७९.६°E मा अवस्थित छ। यसको औसत उचाइ ३०५ मिटर (१,००० फीट) छ। यो मध्य प्रदेशको सुदूर उत्तर-पूर्वी सिमानामा अवस्थित छ, यसको सिमाना उत्तर प्रदेशको बांदा जिल्लासँग बाँडिएको छ। यो उत्तर प्रदेशको झाँसीबाट १३३ किमी र मध्य प्रदेशको ग्वालियरबाट २३३ किमी टाढा छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मध्य प्रदेशका सहरहरू
राजमहल

thumb| जयपुर मा राज महल
thumb| राज महल मा बगैचा
**राज महल**  राजस्थान को जयपुर जिल्ला मा स्थित जयपुर को तत्कालीन महाराजा  को महल, हो।

## इतिहास 
दरबार मूल रूप मा १७२९ मा बनाइएको थियो र समय संगै मर्मत गरिएको थियो। १21२१ मा यो राजपूताना को ब्रिटिश निवासी को आधिकारिक निवास भयो। यो आर्ट डेको शैली मा मर्मत गरिएको थियो। जबकि १९५८  मा स्वतन्त्रता पछि, यो महाराज सवाई मान सिंह द्वितीय द्वारा उनको निजी निवास मा बनाइएको थियो। 

## सन्दर्भ
जालौर

**जालौर** भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।

## परिचय
## इतिहास
## पर्यटन स्थलहरू
श्रेणी:भारतका सहरहरू
काबुल

**काबुल** अफगानिस्तानका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो। यो अफगानिस्तानको  राजाधनी  हो। यस सहरमा विशेष गरी मुस्लिम समुदायक मानिसहरूको बसोबास छ।
## परिचय
## इतिहास
## पर्यटन स्थलहरू
श्रेणी:अफगानिस्तानका सहरहरू
श्रेणी:अफगानिस्तान
कन्दहार

**कन्दाहार** अफगानिस्तानका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो। 
## परिचय
## इतिहास
## पर्यटन स्थलहरू
श्रेणी:अफगानिस्तानका सहरहरू
श्रेणी:अफगानिस्तान
न्यु मिलेनियम कलेज

**न्यु मिलेनियम कलेज (new millennium college)** काठमाडौँ जिल्लामा रहेको २००० सालमा स्थापना भएको एक क्याम्पस हो । यो कलेज सुकेधारा, चक्रपथमा अवस्थित छ । यसले त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन लिएको छ ।यहाँ ११,१२ साइन्स, मेनेजमेन्ट, होटल मेनेजमेन्ट, कम्प्युटर र ब्याचलर लेभलमा B.B.S.को पढाइ हुन्छ।
यस कलेजका प्राचार्य सुवासचन्द्र जोशी हुन् ।  त्यस्तै यस कलेजका प्रबन्ध निर्देशक दीपकराज जोशी र अध्यक्ष श्यामप्रसाद मैनाली हुन् । पढाइबाहेक यस कलेजको निकै राम्रो फुटसल छ ।  टिम छ जसले विभिन्न खेलमा विजय हासिल गरेको छ । गरेको छ । न्यु मिलेनियम कलेज र अमेरिकी प्रसिद्ध विश्विद्यालय युनिभर्सिटी सेन्ट्रल मिसौरीसँग   विद्यार्थी आदानप्रदान सम्झौताको कारणले विज्ञान, व्यवस्थापन तथा शिक्षा सङ्कायमा  आफ्ना विद्यार्थीलाई छोटो तथा लामो समयका लागि अध्ययन गर्न जान पाउने गरी सम्झौता पनि भएको छ ।

## मान्यता र सम्बद्धता 
यो त्रिभुवन विश्वविद्यालय काठमाडौँ, नेपाल   र  राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड (NEB)सँग सम्बद्ध छ।
## एकेडेमिक्स 
नयाँ मिलेनियम कलेजले निम्न पाठ्यक्रमहरू को पढाइ हुन्छ।
* कला - स्नातक स्नातक - त्रिभुवन विश्वविद्यालय
* स्नातक व्यापार अध्ययन (बीबीएस) - त्रिभुवन विश्वविद्यालय
* एमए अंग्रेजी - त्रिभुवन विश्वविद्यालय
* दस प्लस दुई (+२) मानविकी - राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड (NEB)
* दस प्लस टू (+२) व्यवस्थापन - राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड (NEB)
* दस प्लस टू (+२) विज्ञान - राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड (NEB)

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:नेपालका क्याम्पसहरू
श्रेणी:त्रिभुवन विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धित क्याम्पसहरू
गजे घले

**गजे घले** भिसी (१ अगस्ट १९१८ - २८ मार्च २०००) भिक्टोरिया क्रस पाउने नेपाली हुन् । यो पदक वीरताको लागि पाइने सबैभन्दा प्रतिष्ठित पुरस्कार हो जसको प्राप्तकर्ता ब्रिटिश र राष्ट्रमण्डल फौजका सैनिकहरू हुन्छन्।
गजे घले गोर्खा जिल्लामा पर्ने बार्पाक गाउँमा जन्मिएका हुन्।

## विवरण
जब उनी २० वर्षका थिए त्यतिबेला द्वितीय विश्व युद्धको दौरानमा भारतीय सेनामा ५ रोयल गोरखा राइफल्सको २ नम्बर बटालियनमा एक हवलदार थिए । जब निम्नलिखित घटना घट्यो त्यसपछी उनी भिसी द्वारा सम्मानित भए।

२४-२७ मई १९४३ मा बर्मा (हाल म्यानमार)को चिन हिल्स मा हवलदार गजे घले युवा एक मजबूत जापानी फौजहरूमाथि हमला गर्नमा लागे जसका सैनिकहरूको एक पलटनको आरोपमा भएको थियो। हात, छाती र खुट्टामा घाउ लागेर घाइते भए तापनि उनले हमला को नेतृत्व गर्न छाडेनन् । उनले नेताको अथक इच्छा देखेपछि पलटनमा गए र स्थिति हो जो हवलदार त आयोजितको र भारी आगोको अंतर्गत समेकितमा कब्जा गर्यो, रेजिमेंटल सहायता पोस्ट गर्नको लागि जानेको लागि जब सम्म यस्तो गर्ने आदेश दिए गर्नको लागि मना कर.

त्यस पछि उनले माननीय कप्तानको र‌‌‌्याङ्क हासिल गरे। उनी नेपालको गोर्खा जिल्लामा जन्मिएका थिए।

## टिप्पणीहरू
**गजे घले, भिसी * , टाइम्स, ३० मार्च २०००. १० अक्टूबर २००९मा प्राप्त गरिएको

## अरु पनि हेर्नुहोस
*भिक्टोरिया क्रस प्राप्तकर्ताहरूको गोर्खाली सूची

## बाहिरी लिङ्कहरू
*कप्तान गजे घले, भिसी, डेली टेलीग्राफ, ३० मार्च २००० का मृत्युलेख
*समाचार आइटम  *(मृत्युलेख)*
*गजे घले 

श्रेणी:ब्रिटिश भारतीय सेना का अधिकारी
श्रेणी:भिक्टोरिया क्रस विजेता नेपालीहरू
श्रेणी:सन् १९२२ मा जन्म
श्रेणी:२०००मा भएका मृत्युहरू
श्रेणी:द्वितीय विश्व युद्ध का नेपाली मान्छे
श्रेणी:नेपालको इतिहास
श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक व्यक्तित्व
जीवन लुइटेल

**जीवन लुइटेल** नेपालका एक बहु-प्रसिद्ध अभिनेता हुन्। जीवन लुइटेल (; जन्म १० सेप्टेम्बर १९८१) एक नेपाली अभिनेता र सौन्दर्य प्रतियोगिताको उपाधि जित्ने श्री. नेपाल २००२।उनको पहिलो फिल्म "तिर्खा" थियो। उनले अहिलेसम्म ६५ भन्दा बढी नेपाली फिल्महरूमा काम गरिसकेका छन्। उनले २०१० मा आफ्नो फिल्म "नसिब आफनो" को लागि केटीभीको सर्वश्रेष्ठ नवोदित अभिनेताको पुरस्कार प्राप्त गरे र २०१३ मा "मालतीको भट्टी" को लागि एनएफडीसी राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार (२०६९) मा सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको रूपमा पनि सम्मानित भए।
## व्यक्तिगत जीवन 
लुइटेलको जन्म १० सेप्टेम्बर १९८१ मा मोरङ मा भएको थियो। एक फेसन मोडेल, २००२ मा, उनी मिस्टर नेपाल बने र पछि नेपाली फिल्म उद्योग (कलिउड) मा आफ्नो अभिनय करियर सुरु गरे। लुइटेलले २००९ मा सिड्नी फेसन शोमा भाग लिए, त्यही वर्ष उनी फिल्मको लागि स्टन्ट गर्दा नराम्ररी घाइते भए।
## जीवन लुइटेल द्वारा अभिनित चलचित्रहरु
*१.नाइ नभन्नु ल 
*२.नाइ नभन्नु ल ! 2
*३.बिन्दास2
*४.स्टुपिड मन
*५.शिशा
*६.अन्दाज
*७.ऋदम
*८ठूली
*९भूलभूलैया
*१०नोटबूक
*११माई ब्रदर

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
&amp;lt;references>

## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस् 
■ आर्यन सिग्देल

■ आयुष रिजाल

श्रेणी:नेपाली अभिनेताहरू
श्रेणी:रङ्गकर्मी
श्रेणी:सन् १९८१ मा जन्म
रेजिना उप्रेती

**रेजिना उप्रेती** नेपाली चलचित्र जगतकी नायिका हुन।

## बाह्य कडी
## यो पनि हेर्नुहोस् 
■ मेलिना मानन्धर

■ बिपना थापा

■ सञ्चिता लुईटेल

■ युना उप्रेती

श्रेणी:नेपाली अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:रङ्गकर्मी
किशोर नेपाल

**किशोर नेपाल** (सन् १९५२ - ) नेपालका वरिष्ठ पत्रकार हुन्। उनी साहित्यकारका रूपमा पनि परिचित छन्।

## जीवनी
किशोर नेपालको जन्म सन् १९५२ जुन ६ मा नुवाकोट जिल्लाको झिल्टुङमा भएको हो। उनले एम ए , नेपाली संस्कृति, इतिहास र मानवविज्ञान - त्रिभुवन विश्वविद्यालय तथा Journalism and Communication - Leland Stanford Junior University, California, USA बिषयमा उच्च अध्ययन गरेका छन्।

## कृतिहरू
उनको पहिलो रचनाका रूपमा वि. सं. २०२४/२५ तिर लुम्बिनी सन्देश साप्ताहिकमा 'गौतम बुद्ध' शीर्षकको कविता प्रकाशित भएको थियो। उनी कथा, निबन्ध आदिमा कलम चलाउँछन्।
उनी एक कुशल उपन्यासकारका रूपमा पनि चिनिन्छन्। उनका हालसम्म ३ वटा उपन्यासहरू प्रकाशित भइसकेका छन्। उनको साहित्यिक नाम 'किशोर झुत्रे' हो। 
* नेपाली पत्रकारिताको विकासक्रम (पत्रकारिता, वि. सं. २०५५)
* रंग मण्डल (लघु उपन्यास, वि. सं. २०३५)
* अर्कै प्रस्तर (कथासँग्रह, वि. सं. २०३४)
* चिन्ताका क्षणहरू (निबन्धसँग्रह, सन् १९८२)
* द्वन्द्व र दायित्व (राजनीति, सन् २००३)
* शक्तिको अवतरण (निबन्ध, वि. सं. २०६२)
* पाताल (उपन्यास, वि. सं. २०६८)
*शहरको कथा (उपन्यास, वि. सं. २०६८)
*मेरो समय (संस्मरण, वि. सं. २०७१)
*आवाजहीनहरूको आवाज (स्थलगत संस्मरण, वि. स. २०६२)
*

## हाल तथा पहिले आवद्ध संस्थाहरु
* देशान्तर (साप्ताहिक, प्रधान सम्पादक)
* गोरखापत्र दैनिक (प्रधान सम्पादक)
* नागरिक (प्रधान सम्पादक)
* कान्तिपुर पब्लिकेशनस् (प्रधान सम्पादक तथा समाचार संयोजक)
* साप्ताहिक समाचार समीक्षा (सम्पादक)
* स्वतन्त्रता ( सम्पादक)
* जनमत (सम्पादक)
* नयाँ सडक दैनिक (प्रधान सम्पादक)
* जनमञ्च साप्ताहिक (प्रधान सम्पादक)
* यो साता (प्रधान सम्पादक)
* साप्ताहिक - कान्तिपुर पब्लिकेशन्स् (संस्थापक सम्पादक)
* शुक्रबार साप्ताहिक (संस्थापक सम्पादक)
* विचार (सम्पादक)
* मिडिया जर्नल (प्रधान सम्पादक)
* राज्य रुपान्तरण (प्रधान सम्पादक)

## बाहिरी लिङ्कहरू
* किशोर नेपालद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू
*रुपान्तरण डट कम

श्रेणी:नेपाली पत्रकारहरू
धनी बुबा गरिब बुबा

**धनी बुबा गरिब बुबा** () रोबर्ट कियोसाकी र स्यारोन लेक्टरद्धारा लिखित एक चर्चित पुस्तक हो। यो पुस्तकले वित्तीय स्वतन्त्रताको बारेमा वकालत गर्दछ। यस पुस्तकमा कसरी लगानी गर्ने, कसरी व्यापारलाई प्रवर्द्धन गर्ने कुराहरू समेटिएका छन्।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* द इन्टेलिजेन्ट इन्भेस्टर

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:वित्तीय पुस्तकहरू
श्रेणी:रोबर्ट कियोसाकीद्वारा लिखित पुस्तकहरू
श्रेणी:वार्नर बुक्सद्वारा प्रकाशित पुस्तकहरू
खालिद हुसेनी

**खालिद हुसेनी** (Persian: خالد حسینی [ˈxɒled hoˈsejni]; English: /ˈhɑːlɛd hoʊˈseɪni/; जन्म मार्च ४,१९६५माअफगानिस्तानमा भएको थियो।उनि अफगान मुलका अमेरिकि डाक्टर तथा उपन्यास कार हुन।हाल उनी अमेरिकी नागरिक हुन जहाँ उनी पन्ध्र वर्षको उमेर देखि बस्दै आइरहेका छन् ।उनले सन २००३मा द काइट रनर उपन्यास लेखेर साहित्यको जगतमा प्रवेश गरेका हुन।उनका हाल सम्म २वटा उपन्यास प्रकाशित छन् । उनको पछिल्लो उपन्यास अ थाउजेन्ड स्पेलेन्डिड् सनस् हो ।
## उसका अन्य पुस्तकहरू 
* द काइट रनर
* अ थाउजेन्ड स्पेलेन्डिड् सनस्
* सि प्रेयर

श्रेणी:साहित्यकार
श्रेणी:अमेरिकी मुसलमानहरू
मेडक

**मेंडक** भारतका सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो ।

## परिचय
## इतिहास
## पर्यटन स्थलहरू
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भारतका सहरहरू
किरण चेम्जोङ

**किरण चेम्जोङ ** (पुरा नाम: किरण कुमार चेम्जोङ लिम्बु; जन्म:सन् १९९० मार्च २०) नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोलीका वर्तमान गोकरक्षक र कप्तान हुन्। उनी एन्फा एकेडेमी उत्पादन पनि हुन्। सन् २०१७ देखि उनी व्यवसायिक फुटबल खेलका लागि माल्दिभ्सको क्लब टिसी स्पोर्ट्स क्लबमा अनुबन्धित भएका थिए भने सन् २०१९ देखि उनी भारतको आइलिगमा खेल्ने पञ्जाबको एक व्यवसायीक फुटबल क्लब मिनार्व पञ्जाबमा अनुबन्धित भएका छन्। किरण नेपाली फुटबल इतिहासका उत्कृष्ट फुटबल खेलाडीहरू मध्येका एक हुन्। किरण चेम्जोङ फुटबल मैदानमा गोलरक्षकक्षरको भुमिकामा विपक्षी टोली विरूद्व उत्रने गर्दछन्।

किरणले नेपालको नेपाल राष्ट्रिय लिग सहित अन्य दुई विदेशी राष्ट्रका प्रतिष्ठित लिग उपाधि समेत जिति सकेका छन्।

## प्रारम्भिक जीवन
## खेल जीवन
### क्लब जीवन
#### थ्री स्टार
किरण चेम्जोङले थ्री स्टार क्लबमा हुदाँ नेपाल राष्ट्रिय लिग २०१५ को उपाधि सहित थुप्रै नेपाली घरेलु फुटबल प्रतियोगिता समेत जितेका थिए ।

#### टिसी स्पोर्ट्स
किरण चेम्जोङ २०१७ मा पहिलोपटक टिसी स्पोर्टस् क्लबका लागि अनुबन्ध भएका थिए। २०१६ मा नेपालले पहिलो एएफसी आधिकारिक प्रतियोगिताको उपाधि जित्दा उत्कृष्ट प्रदर्शनी गरेको आधारमा उनलाई टिसी स्पोर्ट्स क्लबले अनुबन्ध गरेको थियो। उनी सम्मिलित टिमले २०१७ मा भारतमा आयोजित सेख कमल अन्तराष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिता २०१७ जितेको थियोे। उनले पहिलो खेल टिसी स्पोर्ट्स क्लबको लागि फेब्रुअरी २०१७ मा बाङ्लादेशको क्लब विरुद्ध खेलेका थिए जसमा उनले निकै प्रभावशाली प्रदर्शन देखाएका थिए। उक्त खेल क्लबले १-० ले जित्न सफल भएको थियो। प्रतियोगिता अवधि भर उत्कृष्ट प्रदर्शनी गरेका कारण उनी प्रतियोगिताको उत्कृष्ट खेलाडी तथा गोलरक्षक समेत घोषित भएका थिए। किरण चेम्जोङ सम्मिलित टिसी स्पोर्ट्स क्लबले माल्दिभ्सको शीर्ष डिभिजन लिग २०१८ धिवेही प्रिमियर लिगको उपाधि जितेको थियो। लिग उपाधिसँगै किरण प्रतियोगिताको सर्वोत्कृष्ट गोलरक्षक चुनिएका थिए। किरणको टिसी स्पोर्ट्स क्लबले लिगको १६ खेलमा १३ जित, १ बराबर र २ हारसहित ४० अङ्क जोड्दै लिग उपाधिमाथि कब्जा जमाएको थियो। किरणले प्रतियोगिता अवधिभर खेलेका १६ खेल मध्ये ११ खेलमा क्लिन सिट राख्न सफल भएका थिए। उनले जम्मा ५ खेलमा मात्र गोल खाएका थिए। किरणलाई यसै प्रदर्शनलाई आधार मानेर सर्वोत्कृष्ट गोलरक्षकको उपाधि पनि प्रदान गरिएको थियो।

#### मिनर्वा पञ्जाब
२०१८ जनवरी २३, मा किरणले हिरो आई लिग क्लब मिनर्वा पञ्जाब फुटबल क्लबसँग उक्त संस्करणको आई लिगका लागि सम्झौता गरेका थिए। किरणले आफ्नो पहिलो खेल नेरोका एफसी विरूद्व उसैको घरेलु मैदानमा गरेका थिए। उनले इस्ट बङ्गाल फुटबल क्लब विरूद्वको खेलमा ५० औँ मिनेटमा एक उत्कृष्ट पेनाल्टी बचाउ समेत गरेका थिए साथै उनले उक्त खेलमा म्यान अफ दि म्याच वा हिरो अफ द म्याचको सम्मान प्राप्त गरेका थिए । किरणले यस क्लबबाट कुल ८ खेलहरू खेलेका थिए भने यसै क्लबबाट भारतको प्रतिस्थित लिग २०१७-१८ आई-लिगको उपाधि समेत जितेका थिए। सन् २०१९ देखि उनी भारतको आइलिगमा खेल्ने पञ्जाबको एक व्यवसायीक फुटबल क्लब मिनार्व पञ्जाबमा अनुबन्धित भएका छन्।

* दमक गोल्डकप २०७५ का उत्कृष्ट खेलाडी। 

## सन्दर्भ सामाग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली फुटबल खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९९० मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
सन्दीप राई

**सन्दीप राई** नेपाली फुटबल खेलाडी हुन।उनी स्ट्राइकर हुन नेपाली फुटबलका।

श्रेणी:नेपाली फुटबल खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९८९ मा जन्म
विकास सिंह क्षेत्री

**विकास सिंह क्षेत्री** नेपाली फुटबल खेलाडी हुन्। वि.सं २०७२ सालमा उनलाई म्याच फिक्सिङको आरोपमा पक्राउ गरिएको थियो।

## सन्दर्भहरू
श्रेणी:नेपाली फुटबल खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९९२ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
जुमानु राई

**जुमानु राई** नेपाली राष्ट्रिय फुटबल टिम तथा नेपाल प्रहरी क्लबबाट अग्रपंतिमा खेल्ने खेलाडी हुन् । उनी नेपाल प्रहरीका कार्यवाहक कर्मचारी समेत हुन् । उनी नेपाल प्रहरीका तर्फबाट संयुक्त राष्ट्र संघको शान्ति योजना अनुसार २०१८-१९ मा हाइटी गएका थिए ।

## खेल जीवन
## अन्तर्राष्ट्रिय खेल जीवन
जुमानु राईले सन् २००५ मा ब्रुनाईविरुद्ध राष्ट्रिय टिममा डेब्यु गरेका थिए । भने सन् २०१५ मा भएको साफ च्याम्पियनपछि राष्ट्रिय टिमबाट बाहिर रहेका थिए । नेपालले बंगबन्धु गोल्डकप, साग र एएफसी सोलिडालिटी कप जस्ता ऐतिहासिक सफलता हात पार्दा जुमानु भने टोली बाहिर थिए ।

## क्लब जीवन
### नेपाल पुलिस क्लब
### राष्ट्रिय लिग
### एएफसी कप
### घरेलु प्रतियोगिताहरू
## अन्तर्राष्ट्रिय गोलहरू
## उपाधिहरू
### क्लब
;महेन्द्र पुलिस क्लब

*एएफसी प्रेसिडेन्ट कप
**उपविजेता:२००७
*सहिद स्मारक ए-डिभिजन लिग
**विजेता:२००७-०८, २०१०, २०११, २०११-१२
*नेपाल राष्ट्रिय लिग
**विजेता:२०१४
*आहा! रारा गोल्डकप
**विजेता:२००८, २००९, २०१०

## पुरस्कार तथा सम्मानहरू
* २०१७ पल्सर स्पोर्ट्स अवार्ड : उत्कृष्ट पुरुष खेलाडी
*एन्फा अवार्ड २०७५ : विशेष पुरस्कार

## फुटबल बाहिर
## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:नेपाली फुटबल खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९८४ मा जन्म
श्रेणी:सर्लाही जिल्लाका मानिसहरू
सुजल श्रेष्ठ

**सुजल श्रेष्ठ** नेपाली फुटबल खेलाडी हुन्। उनी हाल मनाङ मर्स्याङ्दी क्लबबाट क्लब फुटबल खेल्ने गर्दछन् ।

## प्रारम्भिक जिवन
## क्लब जीवन
## राष्ट्रिय टिम
## अन्तर्राष्ट्रिय गोल
## उपाधिहरू
## सम्मानहरू
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाली फुटबल खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९९३ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
दीपक भुसाल

**दीपक भुसाल** (जन्म ८ मार्च १९९०) नेपालका फुटबल खेलाडी हुन् । उनले सन् २००९ मा नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टिमको लागि पदार्पण गरेका थिए ।

## जीवनी
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## स्रोतहरू
श्रेणी: जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली फुटबल खेलाडीहरू

श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:सन् १९९० मा जन्म
भरत खवास

**भरत खवास** एक नेपालका महत्त्वपूर्ण फुटबल खेलाडी हुन्। वर्तमान उनी नेपाल आर्मी क्लबमा आवद्ध रहेका छन् भने आर्मीकै फुटबल टोली त्रिभुवन आर्मी क्लबबाट फुटबल खेल्ने गर्दछन्।

खवासले नेपाली फुटबल टोलीमा २००८ देखि प्रवेश पाएका हुन्। उनी नेपालले २०१६ सालमा एएफसी सोलिदरिटी कप जित्दाको एक महत्त्वपूर्ण सदस्य हुन्।दभरतले नेपालकालागि २० खेल खेलि सकेका छन् भने १० गोल समेत गरिसकेका छन्।

भरत खवास नेपाली फुटबल इतिहासमा एक चर्चित त्यस्तो नाम हो जसले नेपालका लागि अन्तर्राष्ट्रिय ह्याट्रिक समेत गरिसकेका छन्। उनले २ मार्च २०१३ (दशरथ रङ्गशाला, काठमाडौँ) मा नर्दन मारियाना आइस्ल्यान्डविरूद्ध २०१४ एएफसी च्यालेन्स कप छनोट चरणमा ह्याट्रिक गरेका हुन्। उनी नेपालका लागि ह्याट्रिक गर्ने चौथो खेलाडी समेत हुन्।

## खेल जीवन
## क्लब
भरत खवास वर्तमान नेपाली सेनाको विभागिय टोली नेपाल आर्मी फुटबल क्लबका खेलाडी तथा क्याप्टेन हुन्।

### २०७५ सहिद स्मारक लिग
## अन्तर्राष्ट्रिय 
## अन्तर्राष्ट्रिय खेल जीवन
उनी नेपलका लागि २१ नम्बरको जर्सीमा मैदान उत्रने गर्दछन्। भरत खवास नेपाली फुटबल इतिहासमा एक चर्चित त्यस्तो नाम हो जसले नेपालका लागि अन्तर्राष्ट्रिय ह्याट्रिक समेत गरिसकेका छन्। उनले २ मार्च २०१३(दशरथ रङ्गशाला , काठमाडौँ) मा नर्दन मारियाना आइस्ल्यान्डविरूद्व २०१४ एएफसी च्यालेन्स कप छनोट चरणमा ह्याट्रिक गरेका हुन्। उनी नेपालका लागि ह्याट्रिक गर्ने चौथो खेलाडी समेत हुन्।

नेपालका निम्ति उच्च तथा स्तरिय खेल प्रस्तुत गरेका खवासले २०१७ मार्च अप्रिलमा पिलिपिन्स सँगको २०१९ एएफसी एसिया कप छनोट तेस्रो चरणको खेलमा पहिलो पटक कप्तानको भूमिका प्राप्त गरेका थिए।

### २०१६ एएफसी सोलिडारिटी कप 
नेपालले २०१६ को सोलिडारिटी कप जित्दा नेपालको तर्फबाट सर्वाधिक उत्कृष्ट खेल खेल्ने खेलाडी भरत खवास नै थिए।उनले कुल प्रतियोगिता भरि कुल १ गोल गरी २ गोलका निम्ति पास समेत उपलब्ध गराएका थिए।फाइनल खेलमा उनकै उत्कृष्ट पासमा सुजल श्रेष्ठले हेड मार्फत गोल गरेका थिए ,भने त्यहि गोलका मद्दतले नेपाल फाइनलमा विजय भएको थियो।

### २०१८ सनफ च्याम्पियनसिप
### अन्तर्राष्ट्रिय गोलहरू
### अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता बाहेकका गोलहरू
## उपाधिहरू
### राष्ट्रिय टोली
*एएफसी सोलिदरिटी कप (१)
**२०१६

### क्लब
भरत खवास वर्तमान नेपाल आर्मी फुटबल टोलीका कप्तान समेत हुन् उनले नेपाली आर्मी फुटबल टोलीबाट विभिन्न घरेलु फुटबल प्रतियोगिताहरू जितिसकेका छन्। जस मध्ये केही महत्त्वपूर्ण उपाधिहरू निम्नानुसार रहेका छन्।

*15px|alt=|link= सातौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७३ : २०७३ उपविजेता
*15px|alt=|link= आठौँ राष्ट्रिय खेलकुद २०७५ : २०७५ विजेता

## सम्मान तथा पुरस्कारहरू
*सहिद स्मारक ए-डिभिजन लिग, उत्कृष्ट स्ट्राइकर : २०७०
*सहिद स्मारक ए-डिभिजन लिग, उत्कृष्ट स्ट्राइकर : २०७५

## सन्दर्भ सामाग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाली फुटबल खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९९२ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली सैन्य कर्मचारीहरू
विराज महर्जन

**विराज महर्जन (जन्म १८ सेप्टेम्बर १९९०)** नेपालका एक फुटबल खेलाडी हुन् । नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टिमका लागि २००८ मा उनले पहिलो उपस्थिति बनाए । नेपाल फुटबल टोलीका लागि चौथो सबैभन्दा धेरै पटक उनले कप्तानको पद सम्हालेका छन् । उनी नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोलीका नयाँ नियुक्त कप्तान हुन ।

## खेल जीवन
विराज महर्जन एक नेपाली डिफेन्डर हुन्।उनि एन्फा एकेडेमीको उत्पादन  हुन्।थ्री स्टार क्लब खेल्ने उनी सन् २००७-२०१५ सम्म उक्त क्लबबाट खेलेका थिए । हाल मनाङ मर्स्याङ्दी क्लबबाट व्यावसायिक फुट्बल खेल्छन।
महर्जनले क्लबबाट ११ घरेलु गोल तथा नेपालका लागि १ गोलको योगदान समेत गरिसकेका छन् ।

## अन्तर्राष्ट्रिय खेल 
महर्जनले नेपाली टोलीमा २५ मार्च २००८ देखि खेल्न सुरू गरेका हुन्।कास्कीको पोखरामा भएको पाकिस्तान सँग भएको उक्त मैत्रीपूर्ण खेलमा नेपालले १-० को जीत निकाल्न सफल भएको थियो ।साथै उनी नेपालका लागि सर्वाधिक खेल उपस्थिति जनाउने खेलाडी समेत हुन्।उनी नेपालका लागि सबैभन्दा पहिले ५० क्याप खेल्ने खेलाडी समेत हुन्।उनले ५० औँ क्याप  भारत विरूद्व २०१५ साफ च्याम्पियनसिपमा पुरा गरेका थिए। 

उनी नेपाली फुटबल टिमका एक सफल क्याप्टेन समेत हुन्।जसको कप्तानीमा नेपालले महत्त्वपूर्ण दुईवटा उपाधिहरू उचाल्न सफद भएको थियो ।

## स्रोत
## बाह्य कडी
*Goal.com Profile
*Biraj Maharjan's 25 yard goal

श्रेणी:नेपाली फुटबल खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९९० मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:धादिङ जिल्लाका मानिसहरू
रविन श्रेष्ठ

**रविन श्रेष्ठ** नेपाली फुटबल खेलाडी हुन् । उनी नेपाल पुलिस क्लबबाट नेपालका घरेलु फुटबलमा सहभागीता जनाउने गर्दछन् ।

## प्रारम्भिक जीवन
===क्लब जीवन==
## राष्ट्रिय टिम
## उपाधिहरू
### नेपाल
*एएफसी सोलिडरिटि कप (१)
**२०१६

## सम्मानहरू
## सन्दर्भ सामाग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाली फुटबल खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९९१ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:महोत्तरी जिल्लाका मानिसहरू
कमल थापा

**कमल थापा** (अङ्ग्रेजी: Kamal Thapa) राप्रपा नेपालका अध्यक्ष हुन्। उनी पूर्व गृह मन्न्री, टेबल टेनिस खेलाडी र नेपाली फुटबल टिममा पुर्व कप्तान पनि हुन्। उनले अखिल नेपाल फुटबल सङ्घको अध्यक्ष पद २६ वर्षको उमेरमा नै सम्हालेका थिए। कमल थापा, राजा ज्ञानेन्द्रको तत्कालिन सरकारका तर्फबाट गृह मन्न्री थिए। उनी हाल राजतन्त्रको वकालत गर्दछन्। उनले राजनीति शास्त्र र अर्थशास्त्रमा त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर गरेका छन्।

## सुरुवाती जीवन
कमल थापाको जन्म २०१२ सालमा काठमाडौँको डिल्लीबजारमा भएको थियो । उनका बुबा छत्रबहादुर थापा कर्णेल थिए । उनका पिता सेनाबाट २०१६ सालमा अवकास भएका थिए । त्यसको ६ वर्षपछि अर्थात् २०२२ सालमा स्थायी बसोवासका लागि परिवारसहित हेटौँडातिर लागे । काठमाडौँको सेन्ट जेभियर्स स्कुलमा पढ्दै गरेका कमल थापा यसपछि हेटौँडाको भुटनदेवी माविमा पढ्न थाले । त्यतिबेला उनी १० वर्षका थिए । 

उनी प्रारम्भिक समयमा राष्ट्रिय फुटबल खेलाडी थिए। उनी सन् १९७८-८८ सम्म अखिल नेपाल फुटबल सङ्घको अध्यक्ष, र सन् १९७७-८७ सम्म राष्ट्रिय खेलकुद परिषद को सदस्य पनि बने। २०४४ मा दशरथ रंगशाला दुर्घटना भएपछि उनले एन्फा अध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिए। उनी १९८२ देखि १९९० सम्म एसियाली फुटबल परिसंघको कार्याकारी सदस्य पनि थिए।

## खेलकुद यात्रा
वि.सं २०२५ सालमा माध्यमिक तहको पढाइ सकेर उनी पुनः काठमाडौँ आए र पद्मोदय हाइस्कुलमा पढ्न थाले । त्यहाँ उनले फुटबल खेले । त्यतिबेला उनले खेलेको ठूलो प्रतियोगिता अर्थात् अन्तर माध्यमिक फुटबल प्रतियोगितामा उनको टिम पहिलो भयो । उनका भाइ गणेश थापा पनि चर्चित फुटबलर हुन् । उनका दाजु रथी नेत्रबहादुर थापा नेपाल आर्मीका तर्फबाट फुटबल खेल्थे । 

## राजनीतिक यात्रा
**कमल थापा** राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा)का अध्यक्ष हुन्। उनले राजतन्त्र र हिन्दु राष्ट्रको वकालत गर्छन्।

=== मन्त्री यात्रा

## व्यक्तिगत जीवन
## पुरस्कार र सम्मान
श्रेणी:नेपालका गृह मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपालका परराष्ट्र मन्त्रीहरू
श्रेणी:एन्फा अध्यक्ष
श्रेणी:राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:मकवानपुर जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:हेटौँडाका मानिसहरू
भोला सिलवाल

**भोला सिलवाल** नेपाली फुटबल खेलाडी हुन। उनले नेपालको राष्ट्रिय टिम तथा नेपाल प्रहरी क्लबबाट मध्यपंक्ति मध्यपंक्तिमा खेल्ने गर्छन।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली फुटबल खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म
निराजन खड्का

**निराजन खड्का**  (जन्म ६ अक्टोबर १९९८) नेपाली फुटबल खेलाडी हुन् । उनले २००८ मा नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोलीको लागि पहिलो उपस्थिति बनाएका थिए ।

=क्लब करियर=

तिन वर्षसम्मका लागि मनाङ- मर्स्याङ्दी क्लबमा बिताएका खड्काले दुई वर्षको लागि फ्रेन्ड्स क्लबमा आफ्नो करियर सुरू गरे । खड्काले एक सिजनको लागि फ्रेन्ड्स क्लबलाई पुनः सम्बोधन गरे र त्यसपछि अर्को वर्षको फेरि मनाङ- मर्स्याङ्दी क्लबमा गए । २०१२ मा, ऊनी थ्री स्टार क्लबमा गए जहाँ उनी अहिले खेल्दछन् ।

=राष्ट्रिय करियर=
खड्काले नेपालका लागि २००९ नेहरू कप ,  एएफसी च्यालेन्ज कप क्वटिफाइङ, २०११ साफ च्याम्पियनशिप र एएफसी च्यालेन्ज कप फुटबल-२०१२ खेलेका छन् । उनले आफ्नो देशका विश्व कप क्वालीफाईमा ४ पल्ट प्रतिनिधित्व पनि गरेका छन् ।
### २०१८ साफ च्याम्पियनसिप
२०१८ साफ च्याम्पियनसिप निराजन खड्का ६ वर्षपछि राष्ट्रि टोलीमा फर्किएका थिए। उनले पछिल्लो पटक सन् २०१२ मा काठमाडौंमा सम्पन्न एएफसी च्यालेन्ज कपको फाइनल चरणमा प्यालेस्टाइनविरुद्ध खेलेका थिए।नेपालको उक्त प्रतियोगितामा पाकिस्तान विरूद्वको खेलमा गोलका लागि सहयोग गरेका थिए।जहँ उनको पासमा विमल मगरले गोल गरेका गिए।तर नेपाल उक्त खेलमा पाकिस्तानसँग २-१ गोल अन्तरले पराजित हुन परेको थियो।

## अन्तर्राष्ट्रिय गोलहरू
=बाहिरी कडी=
* 
* 

## स्रोत
श्रेणी:नेपाली फुटबल खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९८८ मा जन्म
चामलिङ

**चाम्लिङ**  राई जातिको एउटा थर हो। यी जातिहरू नेपाल, भारत, भूटान तथा क्षेत्रमा बस्ने नेपाली राईहरूको थर हो।

श्रेणी:जाति
श्रेणी:थरहरू
वीरेन्द्र सहवाग

**वीरेन्द्र सहवाग**  (जन्म २० अक्टोबर १९७८) एक भारतीय क्रिकेट खेलाडी हुन । वहाँ दायाँ हाते आक्रमक ब्याट्सम्यान र अफ स्पिन बलर हुन् । वहाँले आफ्नो पहिलो एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय खेल सन् १९९९ मा खेलेका थिए भने टेस्ट क्रिकेटको सुरुवात सन् २००१ मा गरेका थिए । सन् २००९ अप्रिलमा विज्डनले वहाँलाई उत्कृष्ट क्रिकेट खेलाडीको सूचीमा समावेस गरेको थियो ।
वहाँलाई **वीरू**, **नजफगढका नवाब**, **आधुनिक क्रिकेटका जेन मास्टर** जस्ता नामहरूले पनि चिन्निछ । वहाँले सन २०११ मा वेस्टइन्डिज बिरुद्ध २१९ रनको पारी खेलेका थिए । सचिन तेन्दुलकरपछि एकदिवसीय क्रिकेटमा दोहोरो शतक बनाउने दोश्रो खेलाडी हुन । टेस्ट क्रिकेटको इतिहासमा वहाँकै नाममा सबैभन्दा तिब्र गतिले रन बनाउने खेलाडी हुन ।

## प्रारम्भिक जीवन
## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:भारतीय क्रिकेट खेलाडीहरू
श्रेणी:भारतीय क्रिकेट प्रशिक्षकहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
बद्रि पङगेनी

**बद्री पंगेनी** नेपाली लोकदोहोरी गायक हुन् । उनको जन्म पाल्पा मा भएको थियो। पंगेनीले गाएको 'ससुराली गैरन्थे दिनका दिन' गीत निकै चर्चित भएको थियो । उनले दोस्रो जनआन्दोलनमा निकै सक्रिय पनि रहेका थिए ।

श्रेणी:गायक
ओडिसी

]]
**ओडिशी** उडिसा प्रान्त भारतको एक शास्त्रीय नृत्य शैली हो।
अद्यतन कालमा  गुरु केलुचरण महापात्रले यसको  पुनर्विस्तार गरेका हुन्। 
## बाह्य 
* Indian classical music and dance portal Vimoksha - An informative site on various forms of Indian classical dance and classical music.
* Odissi Dance 
* http://www.odissi.us An Effort to promote Odissi 

ढाँचा:भारतका शास्त्रीय नृत्य

श्रेणी:शास्त्रीय नृत्य
लेह

**लेह** भारतीय केन्द्र शासित प्रदेश लद्दाखको विवादित कश्मीर क्षेत्रको एक सहर हो। यो मध्यकालदेखि नै लद्दाखको राजधानी रहँदै आएको छ। लेह जिल्लामा अवस्थित लेह लद्दाख राज्यको ऐतिहासिक राजधानी पनि थियो। राज्यको राजधानी, लद्दाखको राजपरिवारको पूर्व निवास, लेह दरबार, तिब्बतको पोताला दरबारको रूपमा उही शैलीमा र लगभग एकै समयमा निर्माण गरिएको थियो। यी दुवै एउटै शैलीमा र लगभग एकै समयमा निर्माण गरिएकाले तिब्बतको पोताला दरबार र शाही निवास लेह दरबारको अक्सर विरोधाभास हुने गरेको छ। लेह ३,५२४ मिटर (११,५६२ फिट) को उचाइमा छ, र यो राष्ट्रिय राजमार्ग १ मार्फत दक्षिण पश्चिममा श्रीनगर र दक्षिणमा मनालीसँग लेह-मनाली राजमार्ग (राष्ट्रिय राजमार्ग ३ को भाग) मार्फत जोडिएको छ। 

## भूगोल 
यो सहर सिन्धु नदीको किनारमा अवस्थित छ। ३,५०० मिटरको उचाइमा रहेको लेह वरपरको भूदृश्यमा पहाडहरूको प्रभुत्व छ। नांगा सागो जस्ता शिखरहरू ५,५०० मिटरभन्दा माथि पुग्न सक्छन्। मुख्य पहुँच मार्गहरूमा ४३४ किलोमिटर श्रीनगर-लेह राजमार्ग र ४२८ किलोमिटर लेह-मनाली राजमार्ग समावेश छन्। यी दुवै सडक मौसमी आधारमा मात्र खुलेका छन्। हिउँदमा श्रीनगर र मनालीबाट आउने सडकहरू प्रायः हिउँले अवरुद्ध हुने गरे तापनि सिन्धु उपत्यकाका स्थानीय सडकहरू सामान्यतया कम हिमपातका कारण खुला रहन्छन्।

## जनसाङ्ख्यिकी 
२०११ को भारतको जनगणना अनुसार, लेहको जनसङ्ख्या ३०,८७० थियो। पुरुषहरू जनसङ्ख्याको ७०% र महिलाहरू ३०% थिए, किनभने त्यहाँ अस्थायी कामदार, व्यापारी र सरकारी कर्मचारीहरूको ठुलो उपस्थिति थियो। बाल लिङ्ग अनुपात ९८७ थियो। लेहको औसत साक्षरता दर ९०% थियो, जुन राष्ट्रिय औसत ७४.०४% भन्दा बढी थियो; पुरुष साक्षरता ९४.८९% थियो, र महिला साक्षरता ७८.८५% थियो। लेहमा, जनसङ्ख्याको ५.५% ६ वर्ष मुनिका थिए। लेहका मानिसहरू जातीय तिब्बती हुन् जसले तिब्बती भाषा लद्दाखी बोल्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भारतको सहरहरू
भरतनाट्यम्

**भरतनाट्यम्** () भारतका शास्‍त्रीय नृत्‍यको एक प्रमुख विधा हो जुन भरत मुनिको नाट्य शास्त्र (४०० ईशा पूर्व) मा आधारित छ। भरतनाट्यमलाई सबैभन्दा प्राचीन नृत्य मान्ने गरिन्छ। यो नृत्य शैली तमिलनाडु र आवद्ध क्षेत्रका हिन्दू मन्दिरबाट उत्पति भएको मान्ने गरिन्छ।

## अङ्ग 
यस तीन प्रमुख अङ्ग छन्:
* **नाट्य:** यस  अंगमा  नृत्यका माध्यमदेखि कलाकार कथा भन्दछन्।
* **नृत:** यस  अंगमा  तालहरूको  प्रयोग हुन्छ।
* **नृत्य:** यो नृत र नाट्यको  मिक्षण छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:शास्त्रीय नृत्य
कुचिपुडी

thumb|300px|कुचिपुडी नृत्यमा  श्री कृष्णको  अंक
कुचिपुडी भारतको प्रसिद्ध नृत्य शैली हो।

thumb|left|150px|कुचिपुडी नृत्य
श्रेणी:शास्त्रीय नृत्य
धिरेन शाक्य

**धिरेन शाक्य** नेपालका एक चर्चित अभिनेता हुन्। उनले थुप्रै चलचित्रहरूमा प्रमुख भूमिका निर्वाह गरेका छन् भने उनी विभिन्न लोक दोहोरी तथा अन्य साङ्गितिक दृश्यहरूमा पनि देखा परेका छन्। उनले २०५१ साल देखि नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा कदम राखेका थिए जहाँ उनले आफ्नो पहिलो चलचित्र **कर्जा**मा अभिनय गरेका थिए जसलाई ९ असोज २०५१ मा, प्रदर्शन गरिएको थियो। चलचित्र क्षेत्रमा सफल कलाकारको रूपमा उनले विभिन्न पुरस्कारहरू प्राप्त गरेका छन् जसमा राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार पनि समावेश छ। उनको सफल चलचित्रहरूमा, क्रोध, जिवनदान, चिनो, सिमाना, इस्साफ, अजम्बरी माया आदीलाई लिन सकिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 

श्रेणी:नेपाली अभिनेताहरू
श्रेणी:रङ्गकर्मी
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली कलाकार
श्रेणी:सन् १९७१ मा जन्म
दक्षिण एसिया

एसिया महादेशको दक्षिणको भू-भागलाई **दक्षिण एसिया** भनेर चिनिन्छ अथवा हिमालय र हिमालयका वरिपरिका क्षेत्रलाई पनि दक्षिण एसिया भनेर चिनिन्छ। अर्को शब्दमा भन्ने हो भने भारतीय प्लेटमा रहेको भू-भाग अथवा हिमालय र हिन्दूकुशदेखि दक्षिणको भू-भाग जसलाई भारतीय उपमहाद्वीप पनि भनिन्छ दक्षिण एसिया हो। दक्षिण एसियाको दक्षिणको भाग समुद्रले घेरिएको छ र पश्चिम, उत्तर र पुर्वमा क्रमशः पश्चिम एसिया, मध्य एसिया, पूर्व एसिया छन् र दक्षिण-पूर्वमा दक्षिण पूर्व एसिया पर्दछ।
कुन-कुन देश दक्षिण एसियामा पर्छ अथवा पर्दैन भन्ने मतमा भिन्न-भिन्न स्रोतका भिन्न-भिन्न विचार छन्। उदाहरणको लागि संयुक्त राष्ट्रसङ्घको भौगोलिक क्षेत्र वर्गिकरणमा, नेपाल, भारत, भुटान, पाकिस्तान, अफगानिस्तान, बङ्गलादेश, मालद्वीप तथा श्रीलङ्का दक्षिण एसियाका राष्ट्र हुन् भनेर उल्लेख गरिएको छ। दक्षिण एसिया विश्वमा एक पाँचौँ भागभन्दा अधिक जनसङ्ख्याको घर हो, जुन विश्वमा धेरै जनसङ्ख्या भएको र उच्च जनघनत्वो भएको भौगोलिक क्षेत्र हो। यस क्षेत्रमा दक्षिण एसियाली सहयोग सङ्गठन भन्ने एउटा आर्थिक सङ्गठन छ।

## परिभाषा
विभिन्न मुलुक जुन बेलायती साम्राज्यका अङ्ग थिए र केही अन्य देशलाई राखेर दक्षिण एसियाको परिभाषा पनि दिइने गरिन्छ। अहिलेको भारत, पाकिस्तान र बङ्गलादेश बेलायती  साम्राज्यको अङ्ग थियो, तर श्रीलङ्का र वर्मालाई पनि कहिले काही सम्मिलित गर्ने गरिन्छ। एडेन कोलोनी, ब्रिटिस सोमालील्यान्ड र सिङ्गापुर माथि पनि बेलायती राजले शासन गरेको तर यी राष्ट्रहरूलाई एसियाको कुनै पनि भागमा समावेश गरिइँदैन
दक्षिण एसियाली क्षेत्री सहयोग सङ्गठन (दक्षेस) छिमेकी राष्ट्रहरूको एउटा समूह हो, जसको स्थापना १९८५ मा गरिएको थियो, जसका सदस्य राष्ट्रहरू थिए — नेपाल, पाकिस्तान, बङ्गलादेश, भारत, भुटान, मालद्वीप तथा श्रीलङ्का — तर २००६ मा आठौँ सदस्यको रूपमा अफगानिस्तानलाई समावेश गरेपछि दक्षिण एसियाको क्षेत्र बढेको हो। विश्व बङ्कले दक्षिण एसियाको समूहमा दक्षेसको मात्र सात मुख्य सदस्यलाई राखेको छ र अफगानिस्तानलाई यस समूहबाट बाहिर राखेको छ। यस समूहमा तीन स्वतन्त्र मुलुकहरूलाई शामेल गरियेका छन जुन बेलायती शासनबाट स्वतन्त्र भएको थियो – नेपाल, भुटान तथा अफगानिस्तान। दक्षिण एसियाली स्वतन्त्र व्यापार सहमतिको अनुमति दक्षेस द्वारा दिइन्छ र यस पत्रमा सङ्गठनका मुख्य सात सदस्य द्वारा हस्ताक्षर गरिन्छ, यद्यपि मालद्वीपको लागि एक विशेष शर्त राखियेको छ।
राष्ट्र-सङ्घको जनसङ्ख्या जानकारी संजाल (पपुलेशन इन्फरमेशन नेटवर्क – पोपीन) ले गरेको वर्गीकरणमा नेपाल, बङ्गलादेश, बर्मा, भारत, ईरान, पाकिस्तान, अफगानिस्तान र श्रीलङ्कालाई दक्षिण एसियाको श्रेणीमा वर्गीकृत गरेको छ, जबकि मालद्वीपलाई यसको स्थितीको हिसाबले पेसिफिक पोपीन सबरिजनल नेटवर्क इन प्रींसीपलको सदस्य ठानेको छ।

## दक्षिण एसियामा पर्ने राष्ट्रहरू
दक्षिण एसियामा जन्मा ८ देशहरू पर्दछन।
* नेपाल
* भारत
* पाकिस्तान
* अफगानिस्तान
* भुटान
* बङ्गलादेश
* श्रीलङ्का
* मालदिभ्स

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाहिरी कडीहरू
श्रेणी:दक्षिण एसिया
पल्पसा क्याफे (उपन्यास)

**पल्पसा क्याफे (उपन्यास)** नारायण वाग्ले द्वारा लिखित नेपाली चर्चित उपन्यास हो। तत्कालिन नेपाली द्वन्द चित्रण गरिएको यस उपन्यास नेपालमा सर्वाधिक बिक्री हुने पुस्तक मध्ये एक हो।
माओवादी युद्धताकाका एक चित्रकार, **दृष्य**, प्रमुख पात्रका रूपमा रहेको यो उपन्यास पुरै उनको वरिपरि घुमेको छ। तत्कालीन माओवादी युद्ध, राजदरबार हत्याकाण्ड र त्यसले आम सर्वसाधारण जनतमा पारेको असर र विधमान सामाजिक अवस्थिती जस्ता समसामयिक बिषयहरू समावेश गरिएको यो एक पठनीय पुस्तक हो।

प्रकाशनमा आएको एक वर्षमै २५००० प्रति बिक्री भएको यो पुस्तक अहिलेसम्मकै धेरै बिक्री हुने नेपाली साहित्यिक कृतिमध्ये एक हो। लेखक वाग्लेको प्रथम कृतिका रूपमा रहेको यस उपन्यासले मुलुककै सर्वाधिक प्रतिष्ठीत **मदन पुरस्कार (२०६१)** लगायत अन्य थुप्रै पुरस्कार तथा सम्मान प्राप्त गरेको छ। 

नेपालीबाहेक अग्रेंजी, कोरियन र फ्रेन्च भाषामा समेत अनुवाद गरिएको यस कृति सन् २०१२, जुलाईसम्ममा ५२००० प्रति बिक्री भईसकेको छ। पल्पसा क्याफे आधिकारीक रूपमा किण्डलमा (Kindle) उपलब्ध भएको पहिले नेपाली पुस्तक हो। यो पुस्तक अन्य सुवहनिथ तथा ईबुक(Ebook) फर्म्याट जस्तै mobi र pdf मा समेत उपलब्ध छ।

लेखक नारायण वाग्लेको अर्को कृति मयूर टाइम्स हो।

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी :मदन पुरस्कार प्राप्त कृतिहरू

## बाह्य सूत्र
श्रेणी:नेपाली भाषाका उपन्यासहरू
रितेश थापा

**रितेश थापा (Ritesh Thapa)**; (जन्म २ अप्रिल १९८६) एक नेपाली पुर्व राष्ट्रिय फुटबल खेलाडी हुन् । भने नेपाल पुलिस क्लबका समेत पुर्व खेलाडी हुन् । उनले नेपाल राष्ट्रिय टिमका लिगी २००३बाट खेल्न सुरू गरेका थिए । थापा एक गोलरक्षकको भूमिकामा मैदान उत्रने गर्दथे । तर नेपाली खेलकुद इतिहासमै पहिलो म्याचफिक्सिङ काण्डमा मुछिएका थापा २०१४ पछि फुटबल खेलमा प्रतिबन्ध परेका थिए ।

## क्लब जीवन
इटहरीमा जन्मिएका थापाले नेपाली घरेलु फुटबलमा थ्री स्टार क्लबबाट खेल्न सुरू गरेका थिए । तर उनले २००४ मा थ्री स्टार छाडी नेपाल पुलिस क्लबमा आबद्ध भएका थिए । उनले नेपाल पुलिस क्लब २००७ एएफसी प्रेसिडेन्ट कपमा उपविजेता हुदा उनी टिमका एक महत्त्वपूर्ण सदस्य रहेका थिए । उनले नेपाल पुलिस क्लबबाटै नेपाली फुटबलको सबैभन्दा ठूलो प्रतियोगिता शहिद स्मारक ए-डिभिजन लिग चार पटक जित्न सफल भएका थिए । भने उनको क्लबको पहिलो सिजनमा उपविजेता भएका थिए ।

## अन्तर्राष्ट्रिय
थापाले नेपाली फुटबल इतिहासको कालो दिनका दिन नेपाली राष्ट्रिय फुटबल टिमका लागि डेब्यु गरेका थिए । २९ सेप्टेम्बर २००३ मा २००४ एएफसी एसियन कप छनोट चरण अन्तर्गत दक्षिण कोरियासँगको खेलमा उनले राष्ट्रिय टिमका लागि सुरूवाटि खेल खेलेका थिए । उक्त खेलमा नेपाल कोरियासँग १६-० गोलको विशाल अन्तरले पराजित भएको थियो । रितेश थापा यस खेलमा गोलकिपर उज्ज्वल मानन्धरलाई प्रतिस्थापन गरी मैदान छिरेका थिए । २०१२ नेहरू कप मा समेत सहभागीता जनाएका थापाले नेपालका लागि जम्मा १२ खेल खेलेका थिए ।

## क्लब उपाधिहरू
***एएफसी प्रेसिडेन्ट कप**
**उप-विजेता: २००७
***सहिद स्मारक ए-डिभिजन लिग:४**
**विजेता: २००६-०७, २०१०, २०११, २०११-१२ 
**उप-विजेता: २००५-०५

## खेल्ने शैली
थापा एक अत्यानतै कडा मेहनती तथा टिमका भरपर्दो खेलाडी थिए । उनले आफ्नो प्रदर्शनीबाट टिमलाई सकारात्मक छाप दिन सक्दथे ।

## म्याच फिक्सिङ काण्ड
१४ अक्टोबर २०१५ थापा साथसाथै सन्दीप राइ, विकास सिंह चौधरी, सागर थापा र पूर्व थ्री स्टार क्लबका कोच अन्जन केसी नेपाल पुलिस द्वारा म्याच फिक्सिङको आरोपमा पक्राउ परेका थिए । समूहले घरेलु र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा म्याच-फिक्सिंगका लागि जिम्मेवार सम्हालेका थिए । १९ अक्टोबर २०१५ एसियाली फुटबल महासङ्घले थापा र अन्य चारलाई जुनसुकै फुटबल खेलबाट प्रतिबन्ध लगाएको थियो ।

## सन्दर्भ सामाग्रीहरू 
श्रेणी:नेपाली फुटबल खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९८६ मा जन्म
श्रेणी:सुनसरी जिल्लाका मानिसहरू
कथक

thumb|300px|कथक नृत्य
**कथक** राजस्थान र उत्तर भारतको नृत्य शैली हो। यो धेरै प्राचीन शैली हो किनभनें महाभारतमा पनि कथकको वर्णन छ। मध्य कालमा यसको सम्बन्ध कृष्ण कथा र नृत्यदेखि थियो। मुसलमानहरूका कालमा यो दरबारमा पनि गरिन थालियो।

अद्यतन कालमा बिरजू महाराज यसका ठूला व्याख्याता रहेका छन्। नेपाली फिल्महरूमा अधिकांश नृत्य यसै शैलीमा आधारित हुन्छन्।

## सन्दर्भ 
* Kothari, Sunil (१९८९) *Kathak: Indian Classical Dance Art*, New Delhi.
* Kippen, James and Bel, Andreine *Lucknow Kathak Dance *, Bansuri, Volume १३, १९९६
* Pt. Birju Maharaj (२००२) *Ang Kavya : Nomenclature for Hand Movements and Feet Positions in Kathak*, New Delhi, Har-Anand, photographs, ISBN ८१-२४१-०८६१-७.
* Reginald Massey (१९९९) ''India's Kathak Dance - Past, Present, Future*, New Delhi, Abhinav, ISBN ८१-७०१७-३७४-४
* Bharti Gupta (२००४) *Kathak Sagar*, New Delhi, Radha Pub., ISBN ८१-७४८७-३४३-०
* Sushil Kumar Saxena (२००६) *Swinging Syllables Aesthetics of Kathak Dance'', New Delhi, Hope India Publications, ISBN ८१-७८७१-०८८-९
ह्ज्ज्ज्ज्क्द्क्द्क्द्

## बाह्य 
* Kathak  from artindia.net, contains a list of Kathak performers, gurus and institutions.
* Gauri Jog - Everything you ever want to know about Kathak and other Indian Classical Dances
* Pandit Birju Maharaj 
* Padmashri Kumudini Lakhia 
* Pandit Chitresh Das
* Janaki Patrik / Kathak Ensemble
* Rachna Ramya Agrawal
* Najma Ayashah 
* Kathak maestro Birju Maharaj on top Indian dancers
* Manisha Gulyani 
* Rita Mustaphi

श्रेणी:शास्त्रीय नृत्य
वसन्त रेग्मी

**बसन्त रेग्मी** () (जन्म ६ अप्रिल १९८६) नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टिमबाट खेल्ने खेलाडी हुन । अलराउन्डर बसन्त बायाँ हाते ब्याट्सम्यान तथा बायाँ हाते अर्थोडक्स स्पिन बलर हुन् । उनले सन् २००६ मार्चमा नेपालका तर्फबाट नामिबिया विरुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट जगतमा पदार्पण गरेका थिए । बसन्त रेग्मीले विश्व क्रिकेट लिग खेलमा १०० विकेट लिने पहिलो खेलाडी बनेका छन् । उनले यो किर्तिमान बनाउन ४८ खेल खेलेका थिए । 

## अन्तर्राष्ट्रिय क्यारियर
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* 
* बसन्त रेग्मी क्रिकइन्फोबाट
* बसन्त रेग्मी क्रिकेटआर्काइबबाट
* बसन्त रेग्मी फेसबुक विवरण

श्रेणी:नेपाली क्रिकेट खेलाडीहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:सन् १९८६ मा जन्म
श्रेणी:खस जाति
श्रेणी:रुपन्देही जिल्लाका मानिसहरू
शक्ति गौचन

**शक्ति गौचन (Shakti Prasad Gauchan)** (पूरा नाम:- शक्ति प्रसाद गौचन) (जन्म २२ अप्रिल १९८४) एक नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टिमका महत्त्वपूर्ण पुर्व क्रिकेट खेलाडी हुन् । शक्ति एक अल राउन्डर क्रिकेट खेलाडी हुन् । उनी दायाँ हाते ब्याट्सम्यान हुन् भने लेफ्ट-आर्म स्पिन हुन् । उनले नेपाली राष्ट्रिय टिमका लागि ओमान विरूद्व सन् २००२ जुलाईमा डेब्यु गरेका थिए । जुलाई २०१८ मा शक्तिले नेदरल्यान्ड विरूद्वको खेल पछि अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट खेलबाट सन्यासको घोषणा गरेका थिए । उनले आफ्नो पहिलो एकदिवसीय भ्रमण पश्चात्नै अन्तर्राष्ट्रिय खेल जीवनबाट सन्यासको घोषणा गरेका थिए ।

शक्ति नेपाली क्रिकेट इतिहासमै अन्तर्राष्ट्रिय सतक प्रहार गर्ने दोस्रो खेलाडी हुन् । उनले इटाली राष्ट्रिय क्रिकेट टिम विरूद्व २००५ फेब्रुअरीमा आईसीसी विश्वकप छनोट चरणको सिरिज अन्तर्गत यो उपलब्धि हात पारेका थिए । उक्त खेलमा शक्ति १०३ बलमा १०६ रन सहित अवजीत रहेका थिए ।

शक्तिले २०१८ एभरेष्ट प्रिमियर लिग पछि घरेलु क्रिकेटबाट समेट सन्यास लिएका थिए । पोखरा राइनोजबाट समूह चरणको अन्तिम खेल पछि उनले सबै खाले क्रिकेटबाट सन्यास लिएका थिए ।

## खेल जीवन
## सन्दर्भ सामाग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
*Shakti Gauchan on CricketArchive

श्रेणी:नेपाली क्रिकेट खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९८४ मा जन्म
अनिल मण्डल

**अनिल मण्डल** (पुरा नाम :अनिल कुमार मण्डल) (जन्म:२१ पौष २०४७ तदनुसार ५ जनवरी १९९१) नेपाली क्रिकेट खेलाडी हुन् । उनी दायाँ हाते ब्याट्सम्यान हुन् । अनिल सन् २००८ देखि नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीका नियमित सदस्य हुन् । 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपाली क्रिकेट खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९९१ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
महेश क्षेत्री

**महेश क्षेत्री** नेपाली क्रिकेट खेलाडी हुन.. उनी नेपाल का विकेट किपर पनि हुन ।।।। शुभाश खकुरेल नहुद उनलाई टिम मा समबेस गरिन्छ ।

श्रेणी:नेपाली क्रिकेट खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९८८ मा जन्म
दिपेन्द्र चौधरी

**दीपेन्द्र चौधरी** नेपाली क्रिकेट खेलाडी हुन।

श्रेणी:नेपाली क्रिकेट खेलाडीहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:सन् १९८० मा जन्म
श्रेणी:राजविराजका मानिसहरू
श्रेणी:सप्तरी जिल्लाका मानिसहरू