open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
सहस्राब्दी विकास लक्ष्य

**सहस्राब्दी विकास लक्ष्य**सम्यक्त राष्ट्र सङ्घीय सम्मेलनको घोषणा पत्रद्बारा सन्२०००को सेप्टेम्वरमा जारी गरीएको हो। यस विकास लक्ष्यमा ८ वटा उद्देश्य,१८ वटा लक्ष्य र ४८ वटा सूचकहरू समावेश गरिएको छ।
यस सहस्रब्दी विकास घोषणापत्रमा १४७ देशका सरकार प्रमुख सहित १८९ देशका प्रतिनिधिले हस्ताक्षर गरेका थिए। यस घोषण पत्र मार्फत विकास, शान्ति तथा सुरक्षा,लैगिक समानता,विभिन्न स्वरूपको गरिवी निवारण र दिगो मानव विकासका पक्षमा गहिरो प्रतिबद्धता ब्यक्त गरिएको छ। 

200px|thumb|right|सहस्राब्दी विकास लक्ष्य

;लक्ष्यहरू
# चरम गरीबी र भोक उन्मूलन,
# प्राथमिक शिक्षा सार्वभौमिक लक्ष्य-प्राप्ति,
# लैङ्गिक समानतालाई बढावा र महिला सशक्तिकरण,
# बाल मृत्यु दर घटाउने,
# मातृ स्वास्थ्यमा उन्नति,
# एच आई भी/एड्स(HIV/AIDS), औले जरो र अन्य बिमारीहरूमा रोकथाम,
# पर्यावरणमा स्थिरता सुनिश्चित र
# विकासको लागि वैश्विक साझेदारीको विकास..

 

## सन्दर्भ सामग्री 
श्रेणी:जनस्वास्थ्य
श्रेणी:जनसङ्ख्या
एक बच्चा नीति

**एक बच्चा नीति**(One child policy)परिवार नियोजन को उपाय यो। यो चीन सरकारले आफ्नो देशको जनसङ्ख्या नियन्त्रण गर्न लागु गरेको थियो। यसमा जनसङ्ख्या नियन्त्रणका लागि हरेक बाबुआमालाई एकमात्र बच्चा जन्माउन सिमीत गरिन्छ। यो आधिकारिक रूपमा विवाहित शहरी जोडीमा मात्र लागू गरिएको छ जबकी धेरै ग्रामीण जोडी, जातीय अल्पसंख्यक आदिलाई एकभन्दा बढी सन्तान जन्माउन छूट छ।.
 

एक बच्चा नीति समितिका एक प्रवक्ता भन्छन् चीनको जनसङ्ख्याको लगभग ३५.९% एक बच्चा नीतिको प्रतिवन्धमा पर्दछन्। 

तर चीनका विशेष प्रशासनिक क्षेत्र हङकङ र मकाओले यो नीति हटाउँदै छन्। यस वाहेक यस कानुनबाट छुटकारा पाउनेमा चीनमा बस्ने विदेशी नागरिक हुन्।

 
यो नीति १९७८मा शुरू भएको थियो र शुरूमा १९७९मा जन्मिने पहिलो बच्चा देखि लागू भयो।यो नीति २०१५ मा औपचारिकरूपमा खारेज गरियो। 
‌‍‍‌‌
‌‌‌

## इतिहास
माओत्सेतुडको शासनकालमा  सन् १९४९बाट १९८१ सम्म पुग्दा 
कोरा जन्मदर र शिशु मृत्युदर घटेर क्रमस ३७बाट २०्प्रति १००० र २२७बाट ५३ प्रति १००० भएको थियो त्यस्तै  सन् १९४८ मा ३५ भएकोऔषत आयु पनि बढेर १९७६ मा ६६ भएको थियो।   त्यसबेला माओत्सेतुडले जनसङख्या बृद्धि देश स-सक्तिकरणको  आधार हो भन्ने सिद्धान्त अपनाए र १९६० को दसक सम्म पनि सम्भब भए सम्म बच्चा जन्माउन प्रोत्साहन गरिको थियो।  
१९४९बाट १९७६ सम्म पुग्दा चीन ‍को जनसङ्ख्या वृद्धि ५४० मिलियनबाट ९४० मिलियन पुग्यो। १९७० को सुरुबाट नै चीनी नागरिक लाई ढिलो विबाह गर्न र २ वटा मात्र सन्तान जन्माउन प्रोत्साहित गरियो।
त्यति हुदा पनि चीनको प्रजनन दरमा कमी आउन सकेन। निकै छलफल र वादबिवादका बाबजुद चीन सरकारले सन् १९७९ देखि २०१५ सम्म एक बच्चा वा सन्तान नीति लागु गर्यो।

## सकारात्मक पक्ष
एक बच्चा नीति गरेपछि सन १९९७बाट २०१० सम्ममा प्रजनन दर २.८बाट १.५ सम्म ओरालो लाग्यो।

## नकारात्मक पक्ष
एक बच्चा नीतिले चीनको महिला र पुरुषको अनुपातलाई अप्राकृतिक बनायो। सन् 
२००० र २०१३को बिचमा यो अनुपात ११७:१०० हुन पुग्यो। यो असन्तुलित अनुपातले विभिन्न समस्या निम्त्याउन थाले। चीन सरकारले एक बच्चा नीति खारेज गर्न बाध्य भयो।

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:जनस्वास्थ्य
श्रेणी:जनसङ्ख्या
नाओमी वाट्स

**नाओमी वाट्स** (जन्म २८ सेप्टेम्बर १९६८) चलचित्र तथा टेलिभिजन अभिनेत्री हुन।

## प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा 
नाओमीको जन्म इङ्ल्यान्डको शोरेह्याम, केन्टामा भएको थियो। उनी एक वेल्स प्राचिन कलाकृती व्यापारी र भेषभुषा तथा सेट डिजाइनर माइफ्यान्वी रोबर्टस "एडवार्ड" र पिङ्क फ्लोइडसँग काम गर्ने एक अंग्रेज रोड म्यानेजर तथा साउण्ड इन्जिनियर पिटर वाट्स की छोरी हुन। उनी ४ वर्षकी हुँदा उनका आमाबुवाको सम्बन्ध विच्छेद भयो।

## फिल्मोग्राफी 
## सन्दर्भ सूची 
## बाहिरी लिङ्कहरू 
* 
* 
* 
* Naomi Watts at UNAIDS.org

श्रेणी:अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:बेलायती अभिनेत्री
श्रेणी:मानिस
भेनेसा हड्जिन्स

**भेनेसा हड्जिन्स** एक अमेरिकी गायिका तथा अभिनेत्री हुन् । उनको जन्म स.न् १९८८ को डिसेम्बर १४  मा अमेरिकाको क्यालिफोर्निया सहरमा भएको थियो ।
## बाल्यकाल 
## चलचित्र शुरुवात
## अभिनेत्री रूपमा 
## गायिकाको रूपमा
## व्यक्तिगत जीवन 
### विवहा 
## प्रसिद्धि 
## सन्दर्भ सामग्री
## बाहिरी लिङ्कहरू
* 

* 
* 

## यी पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:सन् १९८८ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:अमेरिकी बाल अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:अमेरिकी बाल गायिकाहरू
श्रेणी:अमेरिकी पप गायिकाहरू
श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:क्यालिफोर्नियाका अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:अमेरिकी टेलिभिजन अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:हलिउड रेकर्ड्सका कलाकारहरू
श्रेणी:२१औँ शताब्दीका अमेरिकी अभिनेत्रीहरू
रामारोशन क्षेत्र

**रामारोशन क्षेत्र** अछाम जिल्लाको रामारोशन गाउँपालिका अवस्थित पर्यटकीय क्षेत्र हो। **बाह्र बण्ड, अठार खण्ड**का नामले चिनिने यो क्षेत्रमा बाह्रवटा ताल र अठारवटा ठुलाठुला चउर छन। प्राकृतिक दृष्टीकोणले अत्यन्तै रमणीय यो ठाउँमा बाह्र प्रकारका राष्ट्रिय फूल लालीगुराँस र नेपालको राष्ट्रिय चरा डाँफे पाइन्छ। बाह्रवटा तालहरूमा सबैभन्दा ठुलो ताल **जिगाले ताल** हो।जसको आकार अंग्रेजी अक्षर "सि"जस्तो छ।जुन बाटुले ताल भन्दा अली माथी छ।यहाको सानो तालमा **ताउने ताल** हो।यो हाल पुरिने अवस्थामा छ।जिगाले ताल भन्दा माथीपनि धेरै तालहरु छन।यो ताल भन्दा केहि परपट्टी ठुलाठुला चउर छन।जून **अठार खण्ड** का नामले प्रख्यात छन।यस्ता चउरहरु मध्येमा **किनेमिने चउर** सबैभन्दा ठुलो चउर हो।जसको बिच भएर कैलाश खोला बग्दछ।यो सम्भवत अछामकै ठुलो चउर हो।यसको केहि माथी पट्टी रोशन चउर छ।यो पनि धेरैनै ठुलो छ।

## नामाकरण
महादेव र पार्वतीको वासस्थानका रूपले चिनिने यो क्षेत्रमा प्राचीन समयमा रमा र रोशन नाम भएका आमा र छोरा बस्थे।उनीहरू यही बसेर गाई,बाख्रा पाल्ने गर्थे।
एक दिन रमा र रोशन दुवै गोरु बाध्ने छानाबाट बेलुका अध्यारो भइसकेको बेला घर फर्कि रहेका थिए।बाटोमा एउटा ठुलो राक्षस कराई राखेको थियो।जून अतिनै भयानक र हिंस्रक थियो र भेट्यो भने मान्छे मारेर खान्थ्यो र मानिसहरूलाई सधैजसो दुःखदिई राखथ्यो।सो राक्षसको आवाज सुनी डरले काप्न थाले र छिटोछिटो उनीहरू माथी शिव र पार्वती बस्ने ठाउँ गए र राक्षस पछाडि उनीहरूलाई पच्छायाउदै थियो।उनिहरूले शिव पार्वतीको धेरै ठूलो पुकार गरे र जसबाट प्रसन्न भै महादेव प्रकट हुनु भयो र रमा,रोशनलाई किन मलाई पुकारेको मनुष्य  भनेर सोध्नु भयो।महादेवलाइ देखेर रमा र रोशन खुसी भए र "हाम्रो ज्यान खतरामा छ,एउटा राक्षसले हामीलाई पच्छायाउदै छ।हजुरले हामि लाई बचाई दिनु पर्यो" भनेर बिन्ति गरे।सो बिन्ति सुनी महादेवले प्रसन्नभै सो राक्षसलाई समाती ठुलो फलामको डोरीले ठुलो चउरमा बाधि दिनुभयो र त्यसचौरमा पानीभरी दिनु भयो।जसले गर्दा त्यो राक्षस हलचल गर्न पाएन र रमा र रोशनले सदाकालागि सो राक्षसबाट मुक्ति पाए र कालान्तरमा सो ठाऊँ रमारोशन भनेर चिनिन थाल्यो।

## पर्यटकीय क्षेत्रका रूपमा रामारोशन
वि.स. २०६४ साल चैत्र २८ गते भएको संबिधानसभाको पहिलो निर्वाचनबाट एनेकपा माओवादी देशको सबैभन्दा ठुलो पार्टी बन्यो र सरकार पनि माओवादीको बन्यो।सो सरकारका तत्कालीन अर्थमन्त्री बाबुराम भट्टराई र नागरिक उड्डयन तथा पर्यटन मन्त्री हिसिला यमी द्वारा औपचारीक रूपमा यसको उद्घाटन गरियो।तत्पश्चात् यस क्षेत्रको स्थानीय एवं जिल्लाबाट संरक्षण एवं प्रर्वद्वन गर्ने कार्य हुदै आइरहेको छ।विभिन्न समयमा यहाँ महोत्सवको आयोजना हुदै आइरहेका छन।जून विशेषगरी चैत र बैशाखतिर आयोजना हुने गर्दछन्।यसको प्रचारप्रसार एवं संरक्षणमा स्थानीय एफ.एम. रेडियो तथा आम जनताहरूले धेरैनै टेवा पुऱ्याएका छन।

## व्यवस्थापन
अछामको पर्यटकीय क्षेत्रका रूपमा रहेको यो क्षेत्रको व्यवस्थापन स्थानीय गाउँ विकास समिति एवं जिल्ला विकास समिति तथा विभिन्न सरोकारवाला सरकारी एवं गैरसरकारी संस्था हरूले गर्ने गर्दछन्।

श्रेणी:सिमसार
श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू

## सन्दर्भ सामग्री
जनसङ्ख्या नियन्त्रण

सन् १९५० देखि २०१०]]
**जनसङ्ख्या नियन्त्रण**(Human population control) जनसङ्ख्या बढी भएका देशहरूले जनसङ्ख्याको आकार र वृद्धि लाई घटाउनका लागि लागु गरिने उपाय हो। यस अन्तरगत परिवार नियोजन कार्यक्रम विस्तार गर्ने, कम सन्तान जन्माउने दम्पतिका सन्तानलाई विशेष सरकारी सुविधा उपलब्ध गराउने, बढी सन्तान जन्माउने दम्पत्तिलाई सरकारी सेवा सुविधा कटौति गर्ने, लैगिक भेदभावलाई हटाई महिला शिक्षा र सशक्तिकरणमा जोड दिने, गर्वपतनलाई कानुनी मान्यता दिने जस्ता नीति तथा कार्यक्रमहरू अपनाउने गरेको पाईन्छ। जनसङ्ख्य नियन्त्रण नीतिकै रूपमा चिनले एक वच्चा नीति (one child policy) पनि लागु गरेको थियो।

जनसङ्ख्या नियन्त्रण

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:जनस्वास्थ्य
श्रेणी:जनसङ्ख्या
जनसङ्ख्या र विकास सम्बन्धि अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन

**जनसङ्ख्या र विकास सम्बन्धि अन्तरराष्ट्रिय सम्मेलन** इजिप्टको राजधानी कायरोमा सन् १९९४मा भएको जनसङ्ख्या र विकास सम्बन्धि सबै भन्दा ठुलो सम्मेलन हो। सम्युक्त राष्ट्र संघको तत्वावधानमा गरिएको सो सम्मेलनमा १८० भन्दा बडी देशको विभिन्न सङ्घ संस्था तथा सरकारी गरी ११०००ले भाग लिएका थिए। आगामी बीस वर्षमा जनसङ्ख्या र विकासका क्षेत्रमा के कस्ता कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्दछ भन्ने निर्कौल यस सम्मेलनबाट निकालिएको थियो।

## बाह्य सूत्र
*UNFPA: ICPD

*UNFPA Summary of the ICPD Programme for Action: http://www.unfpa.org/icpd/summary.cfm 

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:जनस्वास्थ्य
श्रेणी:जनसङ्ख्या
विश्व जनसङ्ख्या संस्थान

**विश्व जनसङ्ख्या फाउंडेशन** सन् १९८७मा निदरलण्डमा स्थापना भएको हो। जसको उदेश्य उच्च जन्मदर, जनसङ्ख्या बृद्धि, मातृस्वास्थ्य,शिशु मृत्यु जस्ता जनसङ्ख्यासँग सम्बन्धित समस्यालाई समाधान गर्दै विश्वको गरिवी निवारण र जीवन स्तर सुधार गर्नु रहेको छ।

**विश्व जनसङ्ख्या फाउण्डेशन (WPF)** १९८७मा नेदरल्यान्डमा डायना र रोए डब्ल्यू ब्राउन द्वारा स्थापित भएको संस्था हो। यसको उद्देश्य समुदायमाउच्च जन्म दर, शिशु मृत्यु दर, तीब्र जनसङ्ख्या वृद्धि, मातृ मृत्युदर आदि विषयमा ध्यानाकर्षण गर्ने सङ्गठन निर्माण गर्नु थियो। आफ्नो उद्देश्यको लागि एक सङ्गठन बनाउनको लागि यी विषयहरूको प्रभाव तिर ध्यान आकर्षित गर्नऽ पर्यावरण, परियोजनाहरू र कार्यक्रमहरूको लागि स्रोत र साधन जुटाउनु र यसको अन्तिम लक्ष्य संसारको गरीबी कम गर्न र विश्वको सबै भन्दा गरीब मानिसको जीवनस्तर सुधार गर्नु रहेको थियो।

१९८७ देखि १९९४ सम्म WPF एक सानो सङ्गठन थियो। यो मुख्य रूपले संस्थापहरू मध्येबाट उठेको दान र परामर्श कार्य द्वारा सञ्चालन हुन्थ्यो। १९९४मा मिश्रको काइरोमा भएको जनसङ्ख्या र विकास सम्बन्धि अन्तरराष्ट्रिय सम्मेलनमा WPFको डच प्रतिनिधिमण्डलमा एक महत्त्वपूर्ण भूमिका निभायो। त्यही सम्मेलनमा काइरो कार्ययोजना बनेको थियो जुन अझै पनि WPFको कामको लागि एक आधारको रूपमा रहेको छ।

WPFले मातृ र शिशु मृत्यु दर लाई कम गर्नको लागि र यौन स्वास्थ्य र प्रजनन अधिकार सुधारको लागि काम गर्दछ। यसले विश्वव्यापी रूपमा गरिवी विरूद्धको संघर्षलाई बल प्रदान गर्न र सेवाहरू सुधार गर्नको लागि योगदान दिन्छ। यसैले WPFले संयुक्त राष्ट्रसंघको सहस्राब्दी विकास लक्ष्यमा यी विषयहरूको कार्यान्वयनको वकालत गर्दछ।

## विकासशील देशहरूमा
WPFले विकासशील देशहरूमा मुख्य रूपमा युवा र पहुँच बिहीन युवाहरूलाई यौन र प्रजनन् सम्बन्धि सेवाहरूको विषयमा जानकारी प्रदान गर्ने स्थानीय सङ्गठनहरूलाई मद्दत गर्छ ।

WPFको स्थानीय सङ्गठनहरूको क्षमता लाई मजबूत बनाउनको लागि काम गर्दछ, गतिविधिहरूको विकास र कार्यान्वयनमा सहायता र प्रबंधन प्रशिक्षण प्रदान गर्दछ। WPFको दृष्टिकोण विशेष रूपले युवाहरूको यौन र प्रजनन स्वास्थ्य सँग सम्बन्धको बारेमा डच नीतिहरूमा आधारित छ। २००६मा WPFले नौ देशहरूमा गैर - सरकारी सङ्गठनहरूलाई सहयोग गरेको छ।

Currently WPF maintains field offices in Pakistan, Vietnam and Indonesia.

## जनचेतना सम्बन्धि कार्यक्रमहरू 
WPF नेदरल्यान्ड, यूरोप र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा संयुक्त राष्ट्रसंघमा नीति निर्माताहरू संगमा संलग्न छ। अप्रत्यक्ष वकालतमा डच मीडिया र साझेदार सङ्गठनको माध्यमबाट विकासशील देशहरूमा जन जागरूकता सृजना गर्नु आदि पर्दछन्।

WPF शेयर नेट को एक सक्रिय सदस्य हो र EuroNGOs . २००४मा WPF लाई राष्ट्रसंघीय आर्थिक र सामाजिक परिषद द्वारा ‘विशेष परामर्शदातृ’को स्थान दिइएको थियो।

WPFले एक युवा सङ्गठन युवा र यौनिकताको लागि CHOICE को स्थापना गर्योल।CHOICEले [युवा गठबंधन) र YouAct नामक यौन र प्रजनन स्वास्थ्य बढी अधिकारहरू एक यूरोपीय युवा सञ्जालको सञ्चालन गर्योि।

नीदरल्यान्डमा WPFमा MYBODY नामको अभियान चलाएको छ जसले मेरो जीवन, मेरो छनोट, मेरो शरीर (My Life, My Choice, MYBODY) भन्ने नारा लिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाहिरी सूत्र
Http://www.rutgerswpf.org 

[Http://www.wpf.org विश्व जनसङ्ख्या फाउण्डेशन]

[Http://www.wpfpak.org विश्व जनसङ्ख्या फाउण्डेशन पाकिस्तान] 

**MYBODY*

श्रेणी:जनस्वास्थ्य
श्रेणी:जनसङ्ख्या
जनसङ्ख्या नीति

**जनसङ्ख्या नीति**( Population policy) जनसङ्ख्याको आकार, वृद्धि र वितरणलाई सकारात्मक प्रभाव पार्नका लागि सरकारद्बारा लागु गरिएको उपाय हो। जनसङ्ख्या नीतिको प्रमुख लक्ष्य जनसङ्ख्या र देशको सामाजिक-आर्थीक विकास एंव वातावरण बिच सन्तुलित अन्तर सम्बन्ध स्थापित गरी जनताको गुणस्तरिय जिवनको सुनिश्चितता गर्नु हो।
जनसङ्ख्या नीति देशको जनसङ्ख्या स्थिति अनुसार फरक फरक हुन्छन्। कम जनसङ्ख्या भएका देशले जनसङ्ख्या बृद्धि गराउने नीति अपनाएका हुन्छन् भने बढी जनसङ्ख्या भएका देशहरूले जनसङ्ख्या कम गर्ने नीति अपनाएका हुन्छन्। यस्तै लिङ्ग अनुपात असन्तुलन भएका देशहरूले लिङ्ग अनुपामा सन्तुलन ल्याउने प्रकृतिका नीतिहरू लागु गरिएका हुन्छन्।

जनसङ्ख्या सम्बन्धि नीतिहरू बृहतरूपमा २ वटा छन्।

१ जन्म पक्षीय नीति(Pro-natalist policy: 

शिशुहरूको जन्मदरमा बृद्धि गरेर जनसङ्ख्या बढाउने उद्देश्यले तर्जुमा गरिएका नीतिलाई जन्मपक्षीय नीति भनिन्छ। कुनै पनि देशमा आवश्यकता भन्दा कम जनसङ्ख्या छ, जन्मदर ऋणात्मक छ, जनसक्तिको तुलनामा साधन र स्रोतको मात्रा अत्याधिक छ भने यो नीति लागु गरिन्छ। यस नीति अन्तरगत बढी सन्तान जन्मउने दम्पतिलाई विशेष सरकारी सुविधा उपलब्ध गराउने,बाल-बालबलिकाको स्वास्थ्य तथा शिक्षामा सरकारी लगानी बृद्धि गर्ने, चाडो विवाह र पुन: विवाहलाई प्रोत्साहन गर्ने, अवैधानिक शिशुको राज्यले संरक्षण गर्ने आदि जस्ता कार्यक्रमहरू पर्दछन्।

 
२ जन्म विरुद्धका नीति(Anti-natalist policy): 

प्रजननदरलाई नियन्त्रणगरि जनसङ्ख्या घटाउने नीतिलाई जन्म विरुद्धका नीति भनिन्छ। जनसङ्ख्या बढी भएका देशहरूले जनसङ्ख्याको आकार र वृद्धि लाई घटाउनका लागि लागु गरिने उपाय हो। यस अन्तरगत परिवार नियोजन कार्यक्रम विस्तार गर्ने, कम सन्तान जन्माउने दम्पतिका सन्तानलाई विशेष सरकारी सुविधा उपलब्ध गराउने,बढी सन्तान जन्माउने दम्पत्तिलाई सरकारी सेवा सुविधा कटौति गर्ने,लैगिक भेदभावलाई हटाई महिला शिक्षा र सशक्तिकरणमा जोड दिने,गर्वपतनलाई कानुनी मान्यता दिने जस्ता नीति तथा कार्यक्रमहरू अपनाउने गरेको पाईन्छ। 
## इतिहास
आदर्श जनसङ्ख्याका बारेमा प्राचिन ग्रिक,रोमन, चिनियाँ तथा भारतिय दार्शनिकहरूले व्यक्त गरेको धारणालाई जनसङ्ख्या नीतिको विकासको भ्रुणको रूपमा लिन सकिन्छ।
## सन्दर्भ सामग्री
## बाहिरी लिङ्कहरू
श्रेणी:जनस्वास्थ्य
श्रेणी:जनसङ्ख्या
क्युरिओसिटी रोभर

**क्युरिओसिटी रोभर** मंगलग्रहको गेल क्रेटर आसपासको क्षेत्रमा अनुसन्धान गरिरहेको स्वचालित अन्तरिक्ष यान हो। क्युरिओसिटी आणविक शक्ति प्रयोग गर्ने चलायमान वैज्ञानिक प्रयोगशाला हो। यो यान नासाको मङ्गल विज्ञान प्रयोगशाला (Mars Science Laboratory) अन्तर्गतको एक भाग हो । एमएसएल मिसनको मंगलग्रहको मौसम, भौगोलिक अवस्था र यस ग्रहमा कुनै समयमा जीवनको अस्तित्व रहे-नरहेको तथा पानीको भुमिकाको बारेमा अध्ययन गर्नु लगायत प्रमुख चार लक्षहरू छन । क्युरिओसिटीमा अहिलेसम्म मंगलग्रहमा प्रयोग नगरिएका अत्याधुनिक उपकरणहरू जडान गरिएकाछन् । सन् १९९६ देखि हालसम्म अन्तरिक्ष अध्ययन संस्था नासाले सञ्चालन गरेका मिसनहरू मध्ये यो चौथो मानव रहित मङ्गल मिसन हो । ९०० किलोग्राम वजन भएको क्युरिओसिटीको तौल सन् १९७३मा मंगलग्रहमा पठाइएको लुनोखोड-२ (Lunokhod २) भन्दा केही गर्हुङ्गो यान हो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:अन्तरिक्ष यान
श्रेणी:अन्तरिक्ष विज्ञान
नेपालको प्रथम राष्ट्रिय जनगणना, १९६८

**राष्ट्रिय जनगणना १९६८** नेपालमा गरिएको पहिलो जनगणना हो। यो जनगणनाले देशव्यापी रूपमा तथ्याङ्क सङ्कलन गरेको थियो। 
यस जनगणना अनुसार नेपालको कुल जनसङ्ख्या ५६३८६४९ रहेको थियो भने जनसङ्ख्या बृद्धिदर ऋणात्मक थयो।
यस जनगणनामा घरमुलीको अचल सम्पत्ति र चौपाया सम्बन्धि विवरणबाहेक जनगणनामा हुनुपर्ने सामाजिक, आर्थिक,व्यक्तिगत र जनसांख्यिक विशेषताहरूलाई समेट्न सकेको थएन जसका कारण यस जनगणनालाई वैज्ञानिक मानिएको छैन। 
यो टाउकाको गणनामा (Head count) मात्र सिमित छ। 

## बाह्य सूत्र
केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग 

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:जनसङ्ख्या
नेपालको छैटौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०१८

**राष्ट्रिय जनगणना २०१८(१९६१)** नेपालमा गरिएको छैटौँ जनगणना हो। यो जनगणनाले देशव्यापी रूपमा तथ्याङ्क सङ्कलन गरेको थियो। यस अनुसार नेपालको जनसङ्ख्या ९४१२९९६ थियो भने वार्षिक जनसङ्ख्या बृद्धिदर १.६४ थियो।

 

## बाह्य सूत्र
केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग 

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:जनसङ्ख्या
नेपालको पाचौँ राष्ट्रिय जनगणना, २००९-११

**राष्ट्रिय जनगणना २००८** नेपालमा गरिएको जनगणना हो। यो जनगणनाले देशव्यापी रूपमा तथ्याङ्क सङ्कलन गरेको थियो। सन् १९५२-५४मा भएको जनगणना नेपालको जनगणनाको इतिहासमा पाचौँ जनगणना भएपनि पहिलो आधुनिक जनगणना भने यहि नै हो। यसले सम्यक्त राष्ट्रसंघले सिफारिसगरे बमोजिमका जनसङ्ख्याका वहुआयामिक विशषताहरूलाई समेटिएको थियो। तर सो जनगणना प्राबिधिक कठिनाईका कारण दुइ पटक गरेर पूर्वी क्षेत्रमा सन् १९५२मा पश्चिम क्षेत्रमा सन् १९५४मा सञ्चालन गरिएको थयो।

सन् १९५२-५४को जनगणना अनुसार नेपालको जनसङ्ख्या ८२५६६२५ थियो। यो जनसङ्ख्या अघिल्लो जनसङ्ख्याको तुलनामा अत्याधिक र अस्वभाविक वार्षिक २.३० का दरले बृद्धि भएको देखिन्छ।

## बाह्य सूत्र
केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग 

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:जनसङ्ख्या
नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८

**राष्ट्रिय जनगणना २०६८** नेपालमा गरिएको एघारौँ जनगणना हो। यस जनगणनाले देशव्यापी रूपमा तथ्याङ्क सङ्कलन गरेको थियो। राष्ट्रिय जनगणनाको अन्तिम प्रतिवेदन अनुसार नेपालको जनसङ्ख्या २ करोड ६४ लाख ९४ हजार पाँच सय चार पुगेको छ।

केन्द्रीय तथ्यांक विभागले प्रकाशित गरेको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ को प्रारम्भिक नतिजा अनुसार नेपालको जनसङ्ख्या २,६६,२०,८०९ जना पुगेको देखिन्छ, जुन दश वर्षअघि (२०५८ साल) को जनसङ्ख्या २,३१,५१,४२३ को तुलनामा ३४,६९,३८६ ले बढी देखिन्छ। यसरी दश वर्षमा नेपालको जनसङ्ख्या १४.९९ प्रतिशत बढेको देखिन्छ। विगत दश वर्षको सरदर बार्षिक वृद्धिदर (Exponential Growth) १.४० प्रतिशत देखिन्छ। वि.सं. २०४८ देखि २०५८ सम्मको दश वर्षमा सरदर वार्षिक जनसङ्ख्या वृद्धिदर २.२५ प्रतिशत रहेको थियो।

राष्ट्रिय जनगणना २०६८ को प्रारम्भिक नतिजामा जम्माजम्मी ४७,६७,१९६ वटा घर/भवन वा आवासीय संरचनाहरू देखिएका छन्। ती घर वा आवासीय संरचनामा जम्माजम्मी ५६,५९,९८४ परिवार बसोबास गरेका देखिन्छन्। दश वर्षअघिको परिवार सङ्ख्या ४२,५३,२२० थियो। यसप्रकार विगत १० वर्षमा कुल १४,०६,७६४ परिवार थप भएको देखिन्छ। २०६८ सालमा परिवार र घरको अनुपात १:१.१९ रहेको छ; जसको अर्थ प्रत्येक १०० वटा घर/भवन वा आवासीय संरचनामा औसतमा ११९ परिवारहरू बसोबास गर्दछन्। जनगणना २०६८ को अन्तिम नतिजा अनुसार नेपालको कुल जनसङ्ख्या २,६४,९४,५०४ पुगेको छ।

वि.सं. २०६८ (सन् २०११) सालको नेपालको जनगणनाको अन्तिम नतिजाको संक्षिप्त विवरण
* कुल जनसङ्ख्या:   २,६४,९४,५०४
* पुरुष:४८.५० प्रतिशत(१,२८,४९,०४१)
* महिला: ५१.५० प्रतिशत(१,३६,४५,४६३)
* लैंगिक अनुपात:  ९४.१६
* जनघनत्व:१८० प्रतिवर्ग किलोमिटर
* परिवार संख्या: ५४,२७,३०२
* पूर्वाञ्चलको जनसङ्ख्या:     ५८,११,५५५(२१.९३)
* मध्यमाञ्चलको जनसङ्ख्या:   ९६,५६,९८५(३६.४५)
* पश्चिमाञ्चलको जनसङ्ख्या:   ४९,२६,७६५(१८.६०)
* मध्यपश्चिमाञ्चलको जनसङ्ख्या: ३५,४६,९८५(१३.३९)
* सुदूरपश्चिमाञ्चलको जनसङ्ख्या: २५,५२,५१७(९.६३)

## नेपालका जात/जातिहरू
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग 
* सन् २०११ को राष्ट्रिय जनगणना तथा घरधुरी गणना

श्रेणी:जनसङ्ख्या
नेपालको दसौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०५८

**दशौँ राष्ट्रिय जनगणना २०५८** नेपालको केन्द्रीय तथ्याङ्क विभागद्वारा गरिएको देशव्यापी गणना हो।
जनगणना अनुसार, वि.सं. २०५८ (सन् २००१) मा नेपालको जनसङ्ख्या २,३१,५१,४२३ थियो। यो जनगणनामा हरेक जिल्ला भित्रमा सहरहरू र गाउँहरूमा जिल्ला तहबाट गाउँ विकास समिति तह सम्म गरिएको थियो। गणना गर्दा जनसङ्ख्याको आकार, घरधुरी, लिङ्ग, उमेर वितरण, जन्मस्थान, वैवाहिक स्थिति, वसोवासको किसिम, साक्षरता, धर्म, बोल्ने भाषाहरू, जात/समुदाय, आयको हिसाबले सक्रिय जनसङ्ख्या, शिक्षा, बच्चाको सङ्ख्या, रोजगारको स्थिति, र पेसा जस्ता विभिन्न विवरणहरू समेत सङ्कलन गरिएको थियो।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* नवौँ राष्ट्रिय जनगणना २०४८
* एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका जनगणनाहरू
श्रमशक्ति

**श्रमशक्ति**(Labour Force)आर्थीक वस्तु तथा सेवा उत्पादन गर्नमा श्रम आपुर्ति गर्ने व्यक्ति हो।

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:जनसंङ्खा
मातृ मृत्युदर

**मातृ मृत्युदर** महिला गर्भवती हुँदा वा बच्चा जन्माउने क्रममा वा कारणले हुने मृत्युको दर भन्ने बुझिन्छ। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको अनुसार गर्भावस्था र सुत्केरी भएको ४२ दिन (६ हप्ता) सम्मको अवधिमा गर्भवती वा सुत्केरीका कारणबाट हुने मृत्यु नै मातृ मृत्यु हो। प्रतिवर्ष प्रति १००००० जीवित जन्ममा गर्भधान,बच्चा जन्माउदाको जटिलता अथवा सुत्केरी भएको ४२ दिन भित्र प्रसवजन्य व्यथाबाट हुने आमाहरूको मृत्युसंख्या भने मातृमृत्युदर हो।"

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:जनस्वास्थ्य
तिलकराम थारू

**तिलकराम थारू** नेपाली राष्ट्रिय धावक हुन। उनले सन् २०१२को लण्डन ओलम्पिकमा नेपालको तर्फबाट भाग लिएका थिए। पुरुष तर्फको १०० मिटर दौडमा भाग लिएका यिनले छनोट चरणमा सहभागी २९ जना मध्ये निर्धारित दूरी १०.८५ सेकेण्डमा पुरा गरी १३औं स्थानमा आउन सफल भए। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:खेलाडीहरू
श्रेणी:नेपाली ओलम्पियन
श्रेणी:सन् १९९३ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
प्रमिला रिजाल

**प्रमिला रिजाल** इलामजिल्ला चिसापानीगाबिस मा जन्मेकी नेपाली राष्ट्रिय धाविका हुन। उनले सन् २०१२को लण्डन ओलम्पिकमा नेपालको तर्फबाट भाग लिएकी थिइन। महिला तर्फको १०० मिटर दौडमा भाग लिएकी यिनले छनोट चरणमा सहभागी ३३ जना मध्ये निर्धारित दूरी १३.३३ सेकेण्डमा पुरा गरी २५औं स्थानमा आउन सफल भइन। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:खेलाडीहरू
श्रेणी:नेपाली ओलम्पियन
श्रेणी:सन् १९८५ मा जन्म
श्रेणी:बाँके जिल्लाका मानिसहरू
साइना नेहवाल

**साइना नेहवाल** (जन्म:१७ मार्च, १९९०) भारतीय ब्याडमिन्टन खेलाडी हुन। साइना भारत सरकारद्वारा पद्म श्री र  सर्वोच्च खेल पुरस्कार राजीव गान्धी खेल रत्न पुरस्कारबाट सम्मानित भई सकेकी छिन। लण्डन ओलम्पिक २०१२ मा साइनाने इतिहास रच्दै ब्याडमिन्टनको महिला एकल प्रतिस्पर्धामा काँस्य पदक हासिल गरिन।  ब्याडमिन्टनमा यस्तो गर्ने साइना भारत को पहिलो खेलाडी हुन। साइना बेजिंग ओलम्पिक २००८ मा पनि क्वार्टर फाइनलसम्म पुगेकी थिईन। उनी विश्व कनिष्ठ ब्याडमिन्टन च्याम्पियनशिप जित्ने पहलो भारतीय हुन। साइनाको वर्तमान विश्व वरियताक्रम ५ हो।

## परिचय
साइनाको जन्म १७ मार्च, १९९० मा हिसार, हरियाणा को एक जाट परिवारमा भएको थियो। यिनको बुबाको नाम डा. हरवीर सिंह नेहवाल र आमाको नाम उषा नेहवाल हो। साइना साईं नामबाट बनेको हो।
साइनाले शुरुको प्रशि‍क्षण हैदराबाद को लाल बहादुर स्‍टेडि‍यममा कोच नानी प्रसादबाट प्राप्त गरिन। बुबा-आमा दुबै बैडमिंटन खि‍लाडी भएको कारण सायनालाई ब्याडमिन्टनतर्फ  शुरुबाट नै थियो। बुबा हरवीर सिंहले छोरीको रुचिलाई विचार गरेर उनलाई पूरा सहयोग र प्रोत्‍साहन दि‍ए।

साइनाले अहिलेसम्म केही धेरै ठुलो उपलब्धिहरु हात पारी सकेकी छिन। उनी विश्व जूनियर ब्याडमिन्टन च्याम्पियन भै सकेकी छिन। ओलिम्पिक खेलमा महिला एकल ब्याडमिन्टनको क्वार्टरफाइनल सम्म पुग्ने उनी  देशको पहलो महिला खेलाडी हुन। उनले २००६ मा एशि‍यन सैटलाईट च्याम्पि‍यनशि‍प पनि जितेकी छिन।

उनले २००९ मा इन्डोनेसिया ओपन जित्दै सुपर सीरिज ब्याडमिन्टन प्रतियोगिताको उपाधि आफ्नो नाममा कायम गरिन, यो उपलब्धि उनीभन्दा पहले अरु कुनै भारतीय महिलालाई प्राप्त भएको थिएन। दिल्ली मा आयोजित राष्ट्रमण्डलीय खेलमा उनले स्वर्ण पदक हासिल गरेकी थिईन ।

## सन्दर्भ
;उद्धृत

;सामान्य

*  
* Tribute to Indian Star, Saina Nehwal 

## बाहरी सूत्र
*साइना नेहवाल रैंकिंगमा नम्बर दूईमा
*साइना नेहवाल: सात सालमा १४ उपाधि 
*म बन्नेछु नम्बर वन: साइना नेहवाल

श्रेणी:भारतको खेलाडी
श्रेणी:सन् १९९० मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:भारतीय ब्याडमिन्टन खेलाडी
श्रेणी:२००८ ग्रीष्म ओलम्पिकको ब्याडमिन्टन खेलाडी
श्रेणी:राष्ट्रमण्डल खेलको पदक प्राप्तकर्ता
श्रेणी:हरियाणाको मानिस
श्रेणी:भारतको ओलम्पिक ब्याडमिन्टन खेलाडी
रुग्णता

‘’’रुग्णता(Morbidity) ’’’कुनै पनि मानिस शारीरिक वा मानसिक वा सामाजिक रूपले अस्वस्थ भएको अबस्था हो। रुग्णता त्यो अवस्था हो,जसमा व्यक्तिले शारीरिक वा मानसिक वा सामाजिक वा सबै प्रकारबाट अस्वस्थताको महसुस गरेको हुन्छ। रुग्णता कमजोर जीवनस्तर र उच्च मृत्युदरको सुचकाङ्क हो। यसलाई विभिन्न बिधिबाट मापन गर्न सकिन्छ। जसमध्ये प्रमुख दुइ बिधिहरु निम्न प्रकार छन्।

कोरा रोगावस्था दर(Crude Incident Rate):

रोग व्यपकता दर(Prevalence Rate):

 

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:जनसंङ्खा
शिशु मृत्युदर

‘’’शिशु मृत्युदर(Infant Mortality Rate)’’’ कुनै एक वर्षमा जीवित जन्मेका प्रतिहजार शिशुहरू मध्ये एक वर्ष नपुग्दै मर्ने शिशुहरूको सङ्ख्या हो। यो मृत्युको मापक मात्र नभइ सामाजिक-आर्थिक तथा सामान्य स्वास्थ्य स्थितिको मापकसमेतको सूचकाङ्क हो।

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:जनसंङ्खा
खस्रेटो

**खस्रेटो** पहेंलो, गुलीयो फल लाग्ने एक प्रकारको वनस्पति हो ।
## चित्र दिर्घा

Ficus_oppositifolia.jpg
Ficus oppositifolia.jpg
Ficus hispidia (3).jpg
Ficus hispidia.jpg
Ficus_hispida_-_എരുമനാക്ക്_01.JPG
Ficus_hispida_-_എരുമനാക്ക്_02.JPG
Figs_of_Ficus_hispida_Tree_Mumbra_Mumbai_04-03-12_DSCF1020_%284%29.JPG

श्रेणी:रूख
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
कपासको बोट

**कपासको बोट** एक प्रकारको फूल फुल्ने वनस्पति हो । यसको फलको रूपमा निस्कने रेसादार वस्तु धागो तथा कपडा उत्पादनको लागि प्रयोग गरिने कपास हो ।

श्रेणी:बुट्यान
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:नगदे बाली
प्रजननदर

**प्रजननदर(Fertility Rate)**कुनै खास स्थानको, निश्चित वर्षको जनसङ्ख्याको प्रजनन व्याबहारलाई प्रदन्शित गर्न मापन गरिने दर हो। प्रजनन व्याबहारलाई प्रदन्शित गर्न विभिन्न मापकहरूको आवश्यकता पर्दछ। प्रजननलाई मुख्यतया साधारण प्रजननदर(General Fertility Rates)र विशिष्ट प्रजननदर(Specific Fertility Rates)मा वर्गिकरण गरी मापन गर्न सकिन्छ। 

साधारण प्रजननदर(General Fertility Rates)

साधारण प्रजननदर  अन्तरगत निम्न दरहरु पर्दछन्।

* कोरा जन्मदर(Crude Birth Rate)
* उमेर बिशिष्ट प्रजननदर(Age Specific Fertility Rate)
* सामान्य प्रजननदर(General Fertility Rate)
* कुल प्रजननदर(Total Fertility Rate)

* केटाकेटी-महिला अनुपात(Child-Women Ratio)

विशिष्ट प्रजननदर(Specific Fertility Rates) 

विशिष्ट प्रजननदर अन्तरगत निम्न दरहरु पर्दछन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जनसङ्ख्या
प्रजनन क्षमता

**प्रजनन क्षमता** भन्नाले प्राणीको बच्चा उत्पादन गर्ने क्षमतालाई बुझिन्छ । जनसाङ्ख्यिकमा प्रजनन कुनै व्यक्ति, दम्पत्ति वा महिलाको समूहले जीवित बच्चा जन्माउने उपलब्धि हो। कतिपय अवस्थामा प्रजनन(Fertility)र उर्वरता (Fecundity)लाई पर्यायवाची शब्दको रूपमा प्रयोग गर्न खोजिएको हुन्छ  तर यी दुई शब्द प्रजनन र उर्वरता(Fertility and Fecundity) सुन्दा उस्तै लागेतापनि यीनीहरूबीच आधारभुत भिन्नता छ। प्रजनन ब्यक्तिले जिवित बच्चा जन्माउने प्रक्रिया हो भने उर्वरता जिवित बच्चा जन्माउन सक्ने ब्यक्तिको जैबिक क्षमता हो। प्रजनन जैविक प्रक्रिया हो। बच्चा जन्माउनका लागि महिला र पुरुष दुबै शारीरिक रूपमा सक्षम हुनै पर्छ। प्रजनन सन्तानोत्पादन क्षमता वा उर्वरतामा निर्भर हुन्छ। प्रजनन जिवित जन्मका आधारमा मापन गर्न सकिन्छ भने उर्वरता राशायनिक जाँचबाट मात्र मापन गर्न सकिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:विज्ञान
श्रेणी:जीव विज्ञान
मिल्खा सिंह

**मिल्खा सिंह** (जन्म ८ अक्टूबर १९३५) मिल्की सिंहको रूपमा पनि जानिन्छ,  एक जना भारतीय एथलीट हुन, जसले रोममा १९६० को ग्रीष्मकालीन ओलंपिक  र १९६४ मा टोकियो ग्रीष्मकालीन ओलंपिकमा भारतको प्रतिनिधित्व गरेका थिए। उनको उपनाम  फ्लाईंग सिख राखिएको छ।

उनी पेशेवर गोल्फ खिलाडी जीव मिल्खा सिंहको बुबा पनि हुन।

## अन्तर्राष्ट्रीय कैरियर
मिल्खा सिंहले १९५६ को मेलबोर्न ओलंपिकमा २०० र ४००  मा भारतको प्रतिनिधित्व गरेका थिए, जहाँ उनको अनुभवहीनता देखियो र चाडै नै प्रारम्भिक चरणमा उनी प्रतियोगिताबाट ह्टाईएको थियो। यसको पछी, उनीले १९५८ को एसियाली खेलकुदमा २०० मीटर र ४०० मीटर दुबै प्रतिस्पर्धामा स्वर्ण पदक जिते क्रमशः २१.६ सेकण्ड र ४७ सेकण्डको कायम गरेर । उनले प्रगति गर्दै १९५८ कार्डिफ राष्ट्रमण्डल खेलको ४०० मीटर प्रतियोगितामा मा एउटा स्वर्ण पदक जिते, ४६.१६ सेकण्डको समयको साथ। यो पछिल्लो उपलब्धिले उनलाई स्वतन्त्र भारतबाट राष्ट्रमण्डल खेलमा पहलो स्वर्ण पदक विजेता बनाई दियो। 

त्यसपछी, उनी पाकिस्तानमा प्रतिस्पर्धा गरे र आफ्नो सफलताले त्यहा उनलाई **फ्लाईंग सिख**को उपनाम अर्जित गरे।

१९६० मा रोममा ओलम्पिकमा, उनी ४०० मीटर दौडको चौथो स्थानमा पुरा गरे। अन्तिम घटनामा उनी दृढतासंग अग्र भागमा खडा भएका थिए, तर मैदानद्वारा उछिनिए। स्वर्ण पदक विजेताको निर्धारण गर्ने फैसलाको लागि तस्वीरको साहरा आवश्यक थियो। यस ओलम्पिकमा, आफ्नो ४०० मीटर दौड को सबैमा फाइनलको नजिक पुग्न अबस्थामा, प्रत्येक अवसरमा आफ्नो समयमा सुधार गर्दै उनले दोश्रो स्थान प्राप्त गरे,  तर उनी फाइनलमा यस सफलतालाई दोहरानेमा असमर्थ थिए। उनको समय ४५.६ सेकण्ड थियो र १९८४ ओलम्पिकसम्म उनको समापन स्थिति कुनै भारतीय ट्रैक एथलीटद्वारा धेरै सुधार गरिएको थिएन, जब पीटी उषा प्रति सेकेण्डको १/१००th द्वारा ४०० मीटर बाधा दौड कांस्य पदक प्राप्त गर्न असफल भईन ।

उनले भारतीय महिला भलीबल टीमको पूर्व कप्तानसंग निर्मल कौरसंग विवाह गरेका छन।

## सेवानिवृत्ति पछीको जीवन
सेवानिवृत्ति पछी, मिल्खा सिंह पञ्जाबमा खेलको निदेशकको नियुक्ति धारण गरेका छन। प्रमुख भूमिकामा राकेश मेहरा र फरहान अख्तर अभिनीत र सोनम कपूरद्वारा निर्देशित: भाग मिल्खा भाग नामको सिंहको जीवनको कहानी पनि  आगामी चलचित्र आधार हुने छ।

## पुरस्कार र उपलब्धिय
*स्वर्ण पदक - १९५८ एसियाली खेलकुदमा २०० मीटर र ४०० मीटर.
*स्वर्ण पदक ४०० मीटर मा १९६२ एसियाली खेलकुद
*१९५९, पद्म श्रीबाट सम्मानित

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडि 
* Milkha singh Article On sadaPunjab.com 
* Bhag Milkha Bhag – Movie on Flying Sikh’s life 

श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:भारतीय ओलम्पिक खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९२९ मा जन्म
मृत्युदर

**मृत्यु दर** निश्चित जनसङ्ख्याको मृत्युको प्रवृत्ति मापन गर्ने दर हो। यो निश्चित क्षेत्रभित्रको जनसङ्ख्याको निश्चित अवधिमा हुने मृत्युको आधारमा मापन गरिन्छ।
मृत्युदरलाई धेरै प्रकारले मापन गर्न सकिन्छ।

कोरा मृत्युदर (Crude Death Rate)

शिशु मृत्युदर (Infant Mortality Rate)

बाल मृत्युदर (Child Mortality Rate)

मातृ मृत्युदर (Maternal Mortality Rate)

उमेर विशिष्ट मृत्युदर (Age specific Mortality Rate)

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* 
* Data regarding death rates by age and cause in the United States (from Data360)
* Complex Emergency Database (CE-DAT): Mortality data from conflict-affected populations 
* Human Mortality Database: Historic mortality data from developed nations 
* Deaths this year
* OUR WORLD IN DATA: Number of deaths per year, World

श्रेणी:जनसङ्ख्या
बुर्जुवा

**बुर्जुवा**(फ्रान्सेली भाषा:  | अङ्ग्रेजी: ) फ्रान्सेली भाषाको शब्द हो । समाजशास्त्र र राजनीतिकशास्त्रमा बुर्जुवा शब्दले पूँजीपति वर्गको उपल्लो सामाजिक स्तर भएको वर्गलाई चिनिन्छ । पश्चिमा समाजमा १८औं शताब्दीको अन्त्यतिरदेखि प्रयोगमा आएको यो शब्दले कुनै मानिससँग भएको पूँजी र त्यससँग सम्बन्धित संस्कृतिको कारण गरिएको वर्गीकरण बयान गर्दछ । समकालीन शैक्षिक तथा राजनीतिक सिद्धान्त अनुसार बुर्जुवा भन्नाले पूँजीपति समाजको शासक वर्गलाई चिनिन्छ । मार्क्सवादी सिद्धान्तमा उत्पादनका साधनहरूमा यो वर्गको चिरस्थायी रूपमा स्वामित्व रहेको मान्यता राखिन्छ ।

श्रेणी:मार्क्सवादी शब्दहरू
श्रेणी:समाजशास्त्र
श्रेणी:मार्क्सवाद शब्दावली
कटरिना कैफ

**कटरिना कैफ** (; जन्म: सन् १९८३ जुलाई १६)  एक भारतीय चलचित्र क्षेत्रकी एक अभिनेत्री तथा पूर्व मोडल हुन्। उनी बेलायती नागरिक भए पनि भारतमा कामदार अनुज्ञा पत्र लिई काम गरिरहेकी छिन्।

## बाल्यकाल 
## व्यक्तिगत जीवन 
## प्रसिद्धि 
## फिल्मोग्राफी
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* 
* 

## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:बेलायती चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:सन् १९८३ मा जन्म
श्रेणी:मलयालम चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:तेलगु चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:बेलायती महिला मोडलहरू
मधेसतिर (कथा)

**मधेसतिर** कथाकार विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाको दोषी चस्मा कथासङ्ग्रहमा बिसं २००६ सालमा प्रकाशित कथा हो । यस कथामा सामाजिक तथा मनोवैज्ञानिक समस्यालाई वा मानवीय जीवनमा देखा पर्ने आर्थिक एवम् जैविक द्वन्द्वलाई सजीवरूपमा प्रस्तुत गर्ने काम भएको छ ।

## कथा सारांश
विधवा र गोरे यस कथाका मुख्य पात्रहरू हुन । यी दुबैका आ–आफ्नै समस्या छन् । गोरेको जीवनले आर्थिक समस्यालाई देखाइएको छ भने विधवाको जीवनले मनोवैज्ञानिक समस्यालाई औंल्याइएको पाइन्छ । आर्थिक र यौनजन्य समस्यालाई चित्रण गर्न अन्य तीन जना पात्रहरूलाई पनि समावेस गरिएको छ । यस कथाकी नायीका विधवामा कामवासना सम्बन्धि पीडा छ भने गोरेमा दैनिक गुजारा कसरी चलाउने भन्ने समस्या छ । जीवनका आधारभूत द्वन्द्वमा फसेका यी दुबै पात्र कुनै न कुनै संगतीको खोजीमा पहाडबाट मधेस झर्दैछन् । वास्तवमा यस कथामा विधवाका माध्यमबाट यौन अतृप्तिलाई देखाइएको छ । यौन अतृप्ति मानिसको जीवनमा अत्यन्त कष्टकर हुन्छ । यही अनुभूतिलाई यस कथाको विषय बनाइएको छ भने आर्थिक समस्या गौण रूपमा प्रकट गरिएको छ । यौनतृप्तिको आकांक्षालाई सामाजिक बन्धन, नैतिकता वा मानसिक सोचाइले गर्दा यौनेच्छा पूर्ण हुन पाउँदैन । यौनेच्छा पूर्ण हुन नपाउँदा त्यसबाट असाध्यै ठूलो कष्ट वा पीडा हुन्छ भन्ने बिषयलाई नाटकीयकरण गरी यस कथामा प्रस्तुत गरिएको छ ।
यस कथाकी विधवा को एक जना छोरा हुन्छ ।  उसभित्र यौनेच्छा जाग्दछ र त्यो पूरा हुनसक्दैन । त्यसैले त्यो विधवा सम्पन्न भएर पनि आफ्नो अतृप्त यौनेच्छालाई तृप्ति दिने आन्तिरिक चाहानाले छोरालाई लिएर झर्दैछे । विधवाले मधेस झर्दा पैसा र गहनाको पोको लिएर झरेकी हुन्छे । त्यसबाट कुनै युवकलाई आकर्षित गर्ने र सम्भोग गर्ने, घरजग्गा किनेर सँगै बसेर सधै शारीरिक सम्बन्ध राख्ने जस्ता उसभित्र अतृप्त यौनको तृप्तिको चाहना विद्यमान थिए । त्यसैले बाटोमा भेटिएका चारजना यात्री मध्ये गोरे भन्ने युवकलाई आफ्नो लोग्ने बनाउने र मधेसमा राम्रो घरबारी लिएर जीवन बिताउने सुरले गहनाको लोभ देखाउँछे ।तर गोरे राति सुतेकै बेलामा विधवाको गहनाको पोको चोरेर भागेपछि उसको त्यो यौन तृप्तिको चाहनामा ठूलो बाधा आइलाग्छ । यसबाट उसको जीवन झन् दुखद् र करुणामय बन्न पुग्छ । वास्तवमा उसको अतृप्त यौनेच्छा अचेतनमा दमित हुन पुग्दा कष्टदायी बन्न गएको छ । गोरेले गहना र पैसाका पोको चोरेर भागेपछि विधवा यौन समस्याकासाथै आर्थिक समस्यामा पनि पर्छिन् । उनका सारा सपनाहरू चकनाचुर हुन पुग्छन् । उता गोरे, भोटे र धने जस्ता पात्रहरू रोजीरोटीको समस्याले सताइएका छन् ।

## यो पनि हेर्नुहोस
* विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला दोषी चस्मा

श्रेणी:कथाहरू
श्रेणी:नेपाली कथाहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्य
श्रेणी:बिपी कोइरालाका कृतिहरू
मताधिकार

**मताधिकार** भनेर कुनै मतदान प्रकृयामा सहभागि भएर आफ्नो मत ब्यक्तगर्न पाउने अधिकारलाई बुझिन्छ ।

श्रेणी:नागरिक अधिकार
श्रेणी:राजनीतिशास्त्र
सामान्य प्रजननदर

'***सामान्य प्रजननदर***' कुनै एकवर्षमा प्रतिहजार प्रजनन उमेरसमुहका (१५-४९ वर्ष) महिलाहरू मध्येबाट जन्मेका जीवित शिशुहरूको संख्या  हो।

## सन्दर्भ
श्रेणी:जनसङ्ख्या
राजपूताना

. Present Day Rajasthan]]
"राजपूताना" भारतमा अहिलेको राजस्थानको पुरानो नाम हो। १९४९ भन्दा पहिला राजस्थानलाई राजपूताना भनिन्थ्यो।

## यो पनि हेर्नुहोस
*राजपूत
श्रेणी:राजस्थानको इतिहास
श्रेणी:भारतका प्रदेशहरू
श्रेणी:पाकिस्तानको इतिहास
ज्याभिअर हर्नाण्डेज

**ज्याभिअर हर्नाण्डेज बाल्काजर** (; जन्म १ जुन १९८८) एक मेक्सिकन फुटबल खेलाडी हुन्। उनले मेक्सिको राष्ट्रिय फुटबल टिम तथा म्यानचेष्टर यूनाइटेडमा स्ट्राइकरको स्थानबाट खेल्छन्।

## जीवनी
## सन्दर्भ सूची 
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:फुटबल खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९८८ मा जन्म
सिक्किमका राज्यपालहरूको सूची

यो भारतीय राज्य सिक्किमका राज्यपालहरूको सूची हो 
 
## राज्यपाल
## यो पनि हेर्नुहोस्
* सिक्किम
* भारतका राज्यपाल

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
सिक्किम
श्रेणी:भारतका राज्यपालहरू
राज्यपाल
निल आर्मस्ट्रङ

**निल आर्मस्ट्रङ** **Neil Alden Armstrong** (अगस्त ५,१९३०&nbsp;– अगस्त २५,२०१२) चन्द्रमाको सतहमा पाइला टेक्ने पहिलो मानव हुन् । २० जुलाई १९६९ का दिन चन्द्रमामा पहिलो पाइला टेक्दा निल आर्मस्ट्रङले भनेका थिए **मानिसका लागि यो सानो पाइला हो, मानव सभ्यताका लागि भने एउटा ठूलो फड्को हो** । 

## सन्दर्भ सामग्री 
श्रेणी:विश्वको पहिलो
श्रेणी:अन्तरिक्ष विज्ञान
श्रेणी:अमेरिकी अन्तरिक्षयात्रीहरू
श्रेणी:सन् २०१२ मा मृत्यु
दामोदर कुण्ड

**दामोदर कुण्ड** नेपालको  पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धौलागिरी अञ्चलको मुस्ताङ जिल्लामा अवस्थित हिन्दू धमावलम्बीहरूको निकै महत्त्वपूर्ण मानिने कुण्ड हो ।  समुन्द्र सतहबाट ४ हजार ८ सय मिटर उचाई

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*दामोदर कुंडका केही तस्वीरहरू

श्रेणी:कुण्ड
श्रेणी:नेपालका तालहरू
श्रेणी:मुस्ताङ जिल्लाका धार्मिक पर्यटकीय स्थलहरू
श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू
कोरा जन्मदर

**कोरा जन्मदर** कुनै निश्चित वर्षमा प्रतिहजार जनसङ्ख्यामा नयाँ जन्मने जीवित शिशुहरूको संख्या हो।
कोरा जन्मदर भन्नाले कुनै निश्चित ठाउँको साधारणतया एक वर्षभित्र जन्मेका जीवीत शिशुको संख्यालाई उक्त स्थानको मध्यवर्षको कुल जनसङ्ख्याले भाग गर्दा आउने संख्यालाई जनाउद छ | 
           
 FORMULA (  CBR= B/P×K )

## सन्दर्भ
श्रेणी:जनसङ्ख्या
वनभोज

**वनभोज**  घरबाट बाहिर खुला स्थानहरू, वन, उद्यान, तालतलैया वरपर आदि जस्ता रमणीय स्थानहरूमा गएर खानेकुरा खाँदै गरिने मनोरञ्जनात्मक कार्यक्रम हो । वनभोजमा मानिसहरू भेला भएर मीठामीठा परिकार पकाएर खाने र नाचगान गर्ने गर्छन् । 

## नेपालका वनभोज स्थलहरू
नेपालका विभिन्न ठाउँहरूमा रमणीय वनभोजस्थलहरू रहेका छन।

ती मध्ये इलामको कन्याम, झापाको जामुनखाडी, दोमुखा, मोरङको शान्तिवन पूर्वका रमणीय वनभोज गर्ने स्थानहरू हुन् ।

### काठमाडौंका वनभोजस्थल
काठमाडौंमा धेरैवटा वनभोज स्थलहरू छन ।

थानकोट, गोदावरी, नील बाराही, बज्र बाराही, ककनी, चोभार, लाँकुरी भञ्ज्याङ, आदि काठमाडौंका प्रसिद्ध वनभोजस्थलहरू हुन ।

## सन्दर्भ सूची
वनभोज
श्रेणी:मनोरञ्जन
चरिअमिलोको सस

**चरिअमिलोको सस** चरिअमिलोबाट बन्ने सस हो।

## बनाउने तरिका
सस बनाउन एक किलो चरिअमिलोको गुदीमा चिनी, नुन र खुर्सानी, जिरा, ल्वाङ, मरिच, अलैंची र सुकुमेलको धुलो मिसाउनु पर्नेछ। यसैगरी साइटिक र एसिडिक एसिड पनि मिलाउनु पर्छ। विभागले गरेको प्रविधि सिफारिसमा १ किलो चरिअमिलोको गुदीमा २ सय ग्राम चिनी, २५ ग्राम नुन, १० ग्राम खुर्सानीको धुलो, पाँच-पाँच ग्राम जिरा, ल्वाङ, मरिच, अलैची र सुकुमेलको धुलो मिसाउनु पर्नेछ। यसैगरी साइटिक एसिड ५ ग्राम र एसिडिक एसिड ५ मिलिलिटर मिसाउन सकिन्छ।  

यसैगरी चरिअमिलोको चट्नी बनाउन भने विभागले १ किलो गुदीमा १ सय ग्राम चिनी, ४५ ग्राम नुन, २० ग्राम खुर्सानीको धुलो, पाँच-पाँच ग्राम जिरा, ल्वाङ, मरिच, अलैची र सुकुमेलको धुलो एवं साइटिक एसिड मिसाउने सिफारिस गरेको छ। चट्नीमा पनि ५ ग्राम एसिडिक एसिड मिसाउनु उपयुक्त हुनेछ। 

सम्बन्धित लेख

* चरीअमिलो

## सन्दर्भ सामग्री
## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:पकवान
श्रेणी:नेपाली खाना
इट (उपन्यास)

*** इट*** अमेरिकी लेखक स्टिफन किङद्वारा लिखित सन् १९८६ को हरर उपन्यास हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* 

श्रेणी:स्टिफन किङका उपन्यासहरू
बिस्मिल्ला खाँन

**उस्ताद बिस्मिल्ला खाँ** (अङ्ग्रेजी: Bismillah Khan, जन्म: २१ मार्च, १९१६ - मृत्यु: २१ अगस्त, २००६) हिन्दुस्तान को प्रख्यात शहनाई वादक थिए। उनको जन्म डुमराँव, बिहार मा भएको थियो। सन् २००१ मा उनलाई भारत को सर्वोच्च सम्मान भारत रत्नबाट सम्मानित गरियो।

उनी तेश्रो भारतीय सङ्गीतकार थिए जसलाई भारत रत्नबाट सम्मानित गरिएको छ।

## प्रारम्भिक जीवन
बिस्मिल्ला खाँको जन्म बिहारी मुस्लिम परिवारमा पैगम्बर खाँ और मिट्ठन बाई को यहाँ बिहारको डुमराँव की भिरंग राउत की गली नामक मोहल्ले मा भएको थियो। उनको केटाकेटीको नाम कमरुद्दीन थियो। उनी आफ्नो बाबु-आमाको दोश्रो सन्तान थिए। किनकी उनको दाजुको नाम शमशुद्दीन थियो अत: उनको हजुरबुबा रसूल बख्शले भने-"बिस्मिल्लाह!" जसको मतलब थियो "राम्रो सुरुवात! वा श्रीगणेश" अत: घरका मनिसहरूले यही नाम राखिदिए। र आगाडी गएर उनी "बिस्मिल्ला खाँ" को नामबाट प्रशिद्द भए। 

उनको मानिसहरू दरवारी राग बजाउनमा सिद्दहस्त थिए जो बिहारको भोजपुर रियासत मा आफ्नो सङ्गीतको हुनर देखाउनको लागि अक्सर जाने गर्दथे। उनको पिता बिहारको डुमराँव रियासतको महाराजा केशव प्रसाद सिंहको दरवारमा शहनाई बजाउने गर्दथे। ६ वर्षको उमेरमा बिस्मिल्ला खाँ आफ्नो बुबाको साथ बनारस आए। त्यहा उनले आफ्नो काका अली बख्श 'विलायती'बाट शहनाई बजाउन सिखे। उनको उस्ताद काका 'विलायती' विश्वनाथ मन्दिर मा स्थायी रूपमा शहनाई-वादन का काम गर्दथे। उनी काशी को बाबा विश्वनाथ मन्दिरमा गएर त शहनाई बजाउद थिए यसको अलावा उनी गङ्गा किनारे बसेर घण्टौ रियाज पनि गर्ने गर्दथे। उनकी आफ्नो मान्यता थियो कि उनलाई यस्तो गर्दा गङ्गा मइया प्रसन्न हुन्छिन।

## सन्दर्भ
## यसलाई पनि हेर्नुहोस
*भारतीय सङ्गीत
*हिंदुस्तानी सङ्गीत

## बाहरी कडियाँ
*श्रद्धांजलि (अभिव्यक्ति पत्रिका पर)
*परिचय (अभिव्यक्ति पत्रिका पर)
*साक्षात्कार (अभिव्यक्ति पत्रिका पर) 
*बिस्मिल्लाह खां : सङ्गीत ही जिनका धर्म था   (हिन्दी नेस्ट)

श्रेणी:व्यक्तिगत जीवन
श्रेणी:सङ्गीत
मर्डर अन द ओरिएन्ट एक्स्प्रेस

**मर्डर अन द ओरिएन्ट एक्स्प्रेस** () अङ्ग्रेजी उपन्यासकार अगाथा क्रिस्टीद्वारा लिखित उपन्यास हो । यसलाई पहिलो पटक युनाइटेड किंगडममा कोलिन्स क्राइम क्लबले १ जनवरी १९३४ मा प्रकाशित गरेको थियो।  संयुक्त राज्यमा यो २ फेब्रुअरी १९३४ मा डड, मीड एण्ड कम्पनी द्वारा "मर्डर इन द कलाइस कोच" को नाममा प्रकाशित भएको थियो।  युकेमा सात शिलि र सिक्सपेंस मा र संयुक्त राज्य अमेरिकामा संस्करण $२.०० मा बिक्री गरियो।

## प्लट 
, Croatia]]
सिरियाको एलेप्पोबाट इरानबुलको "टउरस एक्सप्रेस" लिइसकेपछि निजी जासूस हर्क्युल पोइरोट तोकाटेलियन होटेलमा आइपुग्छन्। त्यहाँ उनले लन्डन फर्कन आग्रह गरेको एउटा टेलिग्राम पाउँछन्। उनले कन्सिअर्ज लाई त्यो रात हिड्ने 'सिम्प्लन-रूट ओरिएन्ट एक्सप्रेस' सेवाको पहिलो श्रेणीको डिब्बा बुक गर्न लगाउछन्। रेल पूर्ण रूपमा बुकिंग भैसके पनि पोइरोटले त्यसै रेलमा सवार भएका आफ्नो साथी र रेलवे (कम्पेग्नी इन्टर्नेसनेल डेस वैगनस्-लिट्स) का निर्देशक मोन्सिएर बाउक को मद्दतले दोस्रो कक्षाको वेड प्राप्त गर्दछन्। रेलमा सवार, एक दुराचारी, बुढो अमेरिकी, श्यामुएल र्‍याचेट लाई आफ्नो ज्यान जोखिममा भएको विश्वासको कारणले पोइरोटलाई काममा लिने कोशिस गर्छन् तर पोइरोटले त्यो मान्छे उसलाई मन नपरेको कारण प्रस्ताव अस्विकार गर्छन्।

यात्राको दोस्रो रात बेलग्रेडमा, दुई अतिरिक्त कोचहरु रेलमा थपिए बाउक अर्कै कोचमा सरेर आफ्नो प्रथम श्रेणीको कोच पोइरोटमा छोडिदिए। त्यो डिब्बे र्‍याचेटको छेउमा हुन्छ। भिन्कोभिसी नजिक हिउँको थुप्राले गर्दा रेल रोकिनेछ। पोइरोटको निद्रा धेरै घटनाहरूले गर्दा विथोलिन्छ जसमा र्‍याचेट कम्पार्टमेन्टबाट कराएको आवाज पनि एक हो। भोलिपल्ट बिहान, रचेटको हत्या भएको बाउकले उनलाई खबर दिए र पोइरोटलाई यसको अनुसन्धान गर्न आग्रह गरे।

जब पोइरोट र डा. कन्स्टान्टिनले र्‍योचेटको डिब्बालाई जाँच्दछन्, पोइरोटले एउटा जलेको नोट भेट्टाउछन् जसमा "-member little Daisy Armstron" भन्ने शव्दहरू लेखिएका हुन्छन् जसले गर्दा उनलाई र्‍याचेटको असल पहिचानमा शंका लाग्न थाल्छ। केही वर्ष पहिला, तीन वर्षीय डेजी आर्मस्ट्रांगलाई कासेट्टि नामक एक व्यक्तिले अपहरण गरेका थिए, जसले फिरौती सङ्कलन गरेपनि बच्चाको हत्या गरिदिन्छ। कासेट्टी पक्राऊ परे पनि प्राभिधिक कारणहरूले गर्दा मुक्त भयो। पाइरोटको निष्कर्षमा र्‍याचेट र क्यासेट्टी एउटै मान्छे हो। 

पोइरोटले दुई सम्भावित समाधान प्रस्ताव गर्दछन्: कि त एक अपरिचित व्यक्ति रेलमा चढे र कासेटीको हत्या गरेर फरार भए, वा (सबै यात्रुहरूको आर्मस्ट्रन्गसँग कुनै किसिमको सम्बन्ध थियो भनेर स्थापित भएको हुदा) सबैले सँगै क्यासेटलाई मार्ने षडयंत्र गरे । श्रीमती हब्बार्ड - वास्तवमा डेजी आर्मस्ट्रांगको हजुरआमा - प्रसिद्ध अभिनेत्री लिन्डा अर्डेनले दोस्रो समाधानको सत्यता स्वीकार गर्छिन् तर श्रीमान बाउक र डा. कन्स्टान्टिनले दुई मध्ये पहिलो युगोस्लाभ पुलिसलाई प्रस्तुत गर्ने छनौट गरे।

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:पुस्तकहरू
मर्करी (उपन्यास)

**मर्करी** सन् २००५ मा अमेरिकी लेखक बेन बोभाद्वारा लेखिएको काल्पनिक विज्ञान उपन्यास हो। उपन्यासको कथाले यस्तो घटनाक्रमको शृङ्खलालाई अगाडि बढाउने गर्दछ, जसले लजिलो तर प्रतिभाशाली इन्जिनियरिङ विद्यार्थी म्यान्स ब्रेकनललाई सफलताको शिखरबाट दुख र बदलाको गहिराइसम्म पुर्‍याउने गर्दछ।

## सन्दर्भ सूची
क्याथरिन एप्पलगेट

### क्याथरिन एप्पलगेट 
**क्याथरिन एप्पलगेट** (जन्म: ९ जनवरी १९५८) एक प्रसिद्ध अमेरिकी लेखक र लेखक हुन्, जसलाई विशेष गरी बाल र किशोर पुस्तक लेखनका लागि चिनिन्छन्। उनको लेखन कार्यले उनलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यता प्राप्त गराएको छ।

#### व्यक्तिगत जीवन 
* **जन्म**: क्याथरिन एप्पलगेटको जन्म ९ जनवरी १९५८ मा अमेरिकाको सिल्वर स्प्रिंग, म्यारिल्याण्डमा भएको हो।
* **शिक्षा**: उनले अमेरिकी विश्वविद्यालयमा अध्ययन गरेका छन् र लेखनमा विशेष ध्यान दिएका छन्।

#### साहित्यिक करियर 
* **प्रारम्भिक लेखन**: क्याथरिन एप्पलगेटले आफ्नो करियरको शुरुआत बालकथाका पुस्तकहरू लेखेर गरेका थिए। उनको लेखनशैली र कथा प्रविधिले उनलाई बच्चाहरू र किशोरकिशोरीहरूको बीचमा लोकप्रिय बनाएको छ।
* **प्रमुख कृतिहरू**:
** **"AniMal" श्रृंखला**: यो श्रृंखला बाल साहित्यमा अत्यन्त लोकप्रिय छ र यो पुस्तकहरूले विभिन्न जनावरहरूको साहसिक कथाहरू प्रस्तुत गर्दछ।
** **"The One and Only Ivan"**: यो पुस्तकले उनले २०१३ मा न्यूबेरी मेडल प्राप्त गरिन्। पुस्तक एक गोरिल्लाको कथा हो जसले आफ्नो जीवन र मित्रताको बारेमा कथाहरू प्रस्तुत गर्दछ।
** **"Endling" श्रृंखला**: यो श्रृंखला एक रोमांचक फ्यान्टासी कथा हो जसले भविष्यको संसार र विभिन्न संघर्षहरूको वर्णन गर्दछ।

#### पुरस्कार र मान्यता 
* **न्यूबेरी मेडल**: क्याथरिन एप्पलगेटलाई २०१३ मा "The One and Only Ivan" को लागि न्यूबेरी मेडल प्रदान गरियो। यो पुरस्कारले बाल साहित्यमा उत्कृष्टता मानिन्छ।
* **अर्को पुरस्कार**: उनले विभिन्न अन्य पुरस्कारहरू र प्रशंसा प्राप्त गरेका छन्, जसले उनको लेखनको गुणस्तर र प्रभावलाई प्रमाणित गर्छ।

#### लेखन शैली र प्रभाव 
* **लेखन शैली**: क्याथरिन एप्पलगेटको लेखन शैली सरल, स्पष्ट, र प्रभावशाली छ। उनी बालकथामा गहिरो भावनात्मक सन्देश र जीवनका महत्वपूर्ण पाठहरू प्रस्तुत गर्न माहिर छिन्।
* **सामाजिक प्रभाव**: उनको लेखनले बालबालिका र किशोरकिशोरीहरूको मानसिकता र सोचमा प्रभाव पार्ने काम गरेको छ। उनका पुस्तकहरूले समाज र व्यक्तित्व विकासका मुद्दाहरूलाई ध्यानमा राखेर लेखिएका छन्।

#### निष्कर्ष 
**क्याथरिन एप्पलगेट** एक प्रतिष्ठित अमेरिकी लेखक हुन् जसले बाल साहित्यमा महत्वपूर्ण योगदान दिएका छन्। उनको कृतिहरूले बालबालिकाका मनोविज्ञान र भावनात्मक अवस्थाहरूलाई राम्रोसँग चित्रित गरेका छन् र उनलाई विश्वभरका पाठकहरूबाट प्रशंसा प्राप्त भएको छ।

## यो पनि हेर्नुहोस
* एनिमर्फ्स

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:मानिस
श्रेणी:अमेरिकन लेखक
भटभटे

**भटभटे** एउटा दुइ पाङ्ग्रे सवारी साधन हो । यस्का दुबै चक्का एकै रेखामा पंक्तीकृत भएकोले चलेको अवस्थामा बाहेक यो स्वत अडीन संभव हुँदैन, जस्ले गर्दा रोकीँदा चालकले खुट्टा टेकेर यस्लाइ पल्टीन दीइदैन । चलेको अवस्थामा पनि थाेरै असन्तुलीत हुँदा बित्तिकै यो साधन पल्टीने वा दुर्घटना हुँने सम्भावना बढी हुँन्छ । तसर्थ यस्तो दुर्घटनाबाट हुँने क्षती न्युनीकरणको लागि भटभटे चलाउँदा शीरकवच लगाउँन अनिवार्य मानिन्छ । नचलेको अवस्थामा यस्लाइ अड्याउन टेको लगाएर राखीन्छ । अधिकांस भटभटेमा ढल्के वा एकोहोरो टेको र ठाडो वा दोहोरो टेको गरी दुइ खाले टेका राखीएको हुँन्छ । ढल्काएर अड्याउँन ढल्के टेको नीकालीन्छ भने सीधा अड्याउँनु पर्दा ठाडो टेको लगाइन्छ । भटभटेको चाैकोस प्रायः स्टिलको हुन्छ, सामान्यतया ट्युब र पानाहरूको संयोजन।  पाङ्ग्राहरू सामान्यतया एल्युमिनियम वा स्टिल रिमहरू स्पोकहरूसँग हुन्छन्, यद्यपि केही कास्ट पाङ्ग्राहरू प्रयोग गरिन्छ।  ग्रेफाइट, कम्पोजिट, र म्याग्नेसियम भागहरू तिनीहरूको उच्च शक्ति-देखि-वजन विशेषताहरूको कारण बढ्दो रूपमा प्रयोगमा छन्।  

## आसन
सामान्यतया एक भटभटेमा एक चालक आसन र एक पछुवा अथवा पछाडी बस्नेका लागि गरी दुइ आसन हुँने गर्दछन । तर केही बीशेष संरचना भएकामा बढी वा घटी पनि हुँने गर्दछन । अधिकांस दुइ जना बस्न मील्ने भटभटेमा खण्डीत र अखण्डीत गरी दुइ कीसीमका आसन हुँने गर्दछन । अखण्डीत आसनमा चालक र पछुवा एउटै आसनको अगाडीको भाग अनि पछाडीको भागमा बस्दछन भने खण्डीत आसन संरचनामा दुबैको लागी अलग आसनको ढाँचा हुँन्छ । 

Yamaha motorcycles Solitude Revival 2022 1X7A0110.jpg| सवारी शैली
Dual-saddles.jpg|अङ्गुठाकार|चालक र यात्रुको अलग अलग आसन भएको खण्डीत आसन संरचना 
Dual-saddle.jpg| चालक र पछुवा यात्रुको एउटै आसन भएको संरचना
Endurobags.jpg|चालक मात्र बस्न मील्ने आसन
Yamaha Tracer 9 GT+ 2025.jpg|लक्जरी मोटरसाइकिल

## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी लिङ्कहरू
*

श्रेणी:यातायात
मोटरसाइकल
श्रेणी:सवारी साधन
कुल प्रजननदर

'''''' एउटी महिलाले आफ्नो पुरै प्रजनन अबधि (१५-४९ वर्ष भित्रमा)जन्माउने जम्मा जिवित शिशुहरूको संख्या हो। कुल प्रजननदर निकाल्दा प्रजनन उमेरमा प्रवेश गरेका सम्पुर्ण महिलाहरू प्रजनन अवधिभर जीबित रहि ती महिलाले समेत हाल अरु उमेरसमुहमा रहेका महिलाहरूले जतिनै आफ्नो प्रजननदर कायम राख्छ भन्ने मान्यता राखेको हुन्छ।

## सन्दर्भ
श्रेणी:जनसङ्ख्या
ठेकीफल

**ठेकीफल** वा **किवी फल** (अङ्ग्रेजी : Kiwi fruit) एक फल हो । किवी फलको विकास को लागि नेपाल सरकार ले दोलखा जिल्लाको बोच गाबिसमा विरुवा उत्पादन गर्न थालेको छ । किवी फलको व्यवशायीकरणकै लागि हेस्टी किवी प्रा‍ली‍ ले पूर्वी नेपालमा यस फलको अत्याधिक उत्पादन, प्रशोधन र विक्रीवितरण गरेको पाईन्छ ।

किबी फल सुरुमा चीनमा पत्ता लागेको र २०औं शताब्दीमा न्युजिल्यान्डमा यसको विकास भएको मानिन्छ। त्यतिखेर यसलाई चाइनिज गुजबेरीको रूपमा चिनिन्थ्यो। पछि फलफूल विज्ञहरूले यसको नाम ‘क्वी’ राखेका हुन्। यो न्युजिल्यान्डमा पाइने ‘क्वी’ चराजस्तै भएकाले यसको नाम ‘क्वी’ फल राखिएको भनिन्छ। यस फलमा धेरै क्यालोरी तथा पोषणयुक्त तत्व हुन्छ।

यस फलबाट हुने फाइदा

छाला स्वस्थ: यस फलमा रहेको कोलाजिन तत्व जसमा भिटामिन सी हुन्छ। यो तत्वले घामले जलेर नष्ट भएको, प्रदूषणले बिग्रेको र चुरोटको सेवनले चाउरिएको छालालाई ताजगी प्रदान गरी सुन्दर बनाउँछ।

राम्रो निन्द्रा: एसिया प्यासिफिक जर्नल अफ क्लिनिकल न्युटे«सनमा प्रकाशित एक अध्ययन प्रतिवेदनका अनुसार वृद्ध अवस्थामा निदाउने समस्या भएमा यसको सेवनले राम्रो निन्द्रा लाग्छ।

मुटुको स्वास्थ्यमा लाभ: यसमा हुने फाइबर पोटासियमले शरीरमा सोडियमको मात्रा घटाइदिन्छ। यसले गर्दा मुटुको रोग लाग्न पाउँदैन। एक अध्ययनअनुसार जसले दैनिक चार हजार ६९ मिलिग्राम पोटासियम सेवन गर्छन्, उनीहरू आकस्मिक मुटुरोगको मृत्युबाट जोगिन्छन्।

मिर्गौलाको पत्थरी हटाउँछ: भोजनमा बढी मात्रामा पोटासियम समावेश गर्नेहरूलाई मुटुरोगको जोखिम कम हुन्छ। यसका साथै यस फलले शरीरमा हुने विभिन्न ट्युमर उत्पत्ति हुनबाट रोकथाम गर्छ। यसका साथै हड्डीमा हुने खनिज घनत्वको समस्याबाट पनि बचाउँछ र मिर्गौलामा आउने पत्थरीलाई फुटाउँछ।

उच्च रक्तचाप घटाउँछ: यो फलमा हुने उच्च पोटासियमको मात्राले उच्च रक्तचापलाई घटाउँछ। तर यसमा रहेको सोडियमको मात्रा उच्च रक्तचापका लागि जोखिम मानिन्छ।

कब्जियत हटाउँछ: एक अध्ययनअनुसार किबी फलमा हुने लाक्जाथिटको मात्राले कब्जियत हुन दिँदैन। नियमित यो फलको सेवन गर्नेहरूमा नरम तथा नियमित दिसा हुने गरेको पाइएको छ।

किबीमा पाइने पोषण तत्वहरू:

क्यालोरी: ४२ ग्राम प्रतिगोटा

प्रोटिन: ०.८ ग्राम

चिल्लोको मात्रा: ०.१ ग्राम

फाइबर: १ ग्राम

भिटामिन सी: ३ माइक्रो ग्राम

आइरन: ०.२ मिलिग्राम

फोलेट:१७ माइक्रो ग्राम

किबी फल कसरी तपाईको भोजनमा समावेश गर्ने ?

– यो फल सलादको रूपमा खान सकिन्छ।

– यसलाई लस्सी बनाएर पनि सेवन गर्न सकिन्छ।

किबी सेवन गर्ने तरिका

– एउटा किबी काट्नुहोस्, आधा अनुहारमा पातलो पारेर दल्नुहोस् बाँकी भाग खानुहोस्। यसले छालामा प्राकृतिक सुन्दरता छाउनेछ।

– किबीलाई भुइँकटहर, आँप र स्ट्रबेरीसित मिलाएर पनि खान सकिन्छ।

– काटेको किबीको माथिल्लो भागमा मह दली स्वादिलो बनाउन सकिन्छ

– किबीको जुसमा स्याउ तथा नास्पाती तथा पालक मिसाएर पनि खान सकिन्छ। किबीलाई लस्सी बनाएर गर्मी मौसममा खाजासित खान सकिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:फल
श्रेणी:फलफूल
रानीसिन्का

**रानीसिन्का** उन्यू प्रजातिमा पर्ने एक प्रकारको फूल नफुल्ने वनस्पति हो । नाक तथा कान छेड्ने बेलामा यसको काण्ड सिन्काको रूपमा प्रयोग गरिने हुनाले यसलाई रानीसिन्का भनिएको हो ।

श्रेणी:पोथ्रा
श्रेणी:फूल नफुल्ने वनस्पति
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
चुम्बन

**चुम्बन** चुम्बन शब्द को व्युत्पत्ति चुम्बक शब्द बाट भएको हो । जसरि चुम्बक का दुइ ध्रुव एक आपसमा आकर्षित हुन्छन् ठिक त्यसरि नै चुम्बन मा पनि बिपरित लिंग आकर्षित हुने गर्दछन । चुम्बन भन्नाले मानिसले आफ्नो ओठलाई अरुको ओठमा वा शरीरको अन्य अङ्गमा छुवाउनु अथवा चुम्नु भन्ने बुझिन्छ ।

श्रेणी:यौन
दशबजे फूल

**दशबजे फूल** अथवा *सूर्यबिना*' फूल सजावटको लागि रोपिने फूल हो । 

## चित्र दिर्घा

File:Portulaca in Kadavoor.jpg
File:Portulaca grandiflora at Kadavoor.jpg
File:Mexican Rose.jpg
Image:Portulaca.jpg
Image:Portulaca grandiflora2 ies.jpg
Image:Portulaca grandiflora4.jpg
Image:Whitekt-2.jpg
File:Portulaca grandiflora 26032014.jpg
File:松葉牡丹 20190406201310.jpg

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:फूलहरू
श्रेणी:पोथ्रा
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
पानीनिहुरो

**पानीनिहुरो** एक प्रकारको उन्यु प्रजातिमा पर्ने फूल नफुल्ने वनस्पति हो ।

श्रेणी:फूल नफुल्ने वनस्पति
श्रेणी:पोथ्रा
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
द कस्मिक पपेट्स

**द कस्मिक पपेट्स** (मूल शीर्षक: अ ग्लास अफ डार्कनेस) अमेरिकी लेखक फिलिप के डिकद्वारा लिखित एक विज्ञान कथा उपन्यास हो, जुन १९५७ मा प्रकाशित भएको थियो। यो सुरुमा स्याटेलाइट साइन्स फिक्नसको डिसेम्बर १९५६ अङ्कमा प्रकाशित लघुकथाको उपन्यास हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य बडीहरू 
* 
* 
**द कस्मिक पपेट्स* ओपन क्रिटिक्समा समालोचना  

श्रेणी:फिलिप किन्ड्रेड डिकका उपन्यासहरू