open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
बियोन्से: लेमनेड

***बियोन्से: लेमनेड*** (अङ्ग्रेजी: Beyoncé: Lemonade) अमेरिकी गायिका बियोन्सेद्वारा कार्यकारी रूपमा निर्मित साङ्गीतिक चलचित्र हो । अप्रिल २३, २०१६ मा एचबीओमा प्रसारित यस चलचित्रले सन् २०१६ मा सार्वजनिक गरिएको *लेमनेड* नामक एल्बमको भिडियोको काम गर्छ ।

## पृष्ठभूमि
यो चलचित्र "इन्टुइशन" (), "डिनायल" (), "एङ्गर" (), "एपथी" (), "एम्टीनेस" (), "अकाउन्टेबिलिटी" (), "रिफोर्मेशन" (), "फर्गिभनेस" (), "रिजरेक्शन" (), "होप" () र "रिडेम्शन" () गरी एघार खण्डमा विभाजन गरिएको छ । यस चलचित्रमा बेलायती सोमाली कवयित्री वार्सन शायरद्वारा लेखिएका "दी अनबेयरेबल वेट अफ स्टेयिङ" (), "डियर मून" (), "हाउ टू वेयर योर मदर्स लिपस्टिक" (), "नेल टेकनिशियन एज अ पाम रीडर" () र "फर विमेन हू आर डिफिकल्ट टू लभ" () कविताहरूका पङ्क्तिको प्रयोग गरिएको थियो ।

## कलाकार
यस चलचित्रमा इबेई, लाओलु सेनबान्जो, अम्यान्ड्ला स्टेनबर्ग, क्वभ्यानजने वालिस, क्लोई x ह्याली, जेन्डेया र सरीना विलियम्सको विशेष उपस्थिति रहेको छ । "फर्वर्ड" गीतको भिडियोमा ट्रेभन मार्टिनकी आमा सब्रिना फुल्टन, माइकल ब्राउनकी आमा लेस्ली म्याकफ्याडेन र एरिक गार्नरकी आमा ग्वेन कारले आ-आफ्ना छोराहरूको तस्वीर समातेको दृश्य समावेश गरिएको छ । जे-जी र बियोन्सेकी छोरी ब्लू आइभी, जे-जीकी हजुरआमा ह्याटी ह्वाइट र बियोन्सेकी आमा टिना नोल्स आफ्नो दोस्रो पति रिचार्ड लसनको साथमा यस चलचित्रमा देखिन्छन् ।

## प्रतिक्रिया
### आलोचनात्मक प्रतिक्रिया
*बिलबोर्ड*का मिरियम बेलले "स्वतन्त्र र शक्तिशाली अफ्रिकी मूलकी महिलाले अन्य अफ्रिकी मूलका महिलाहरूलाई समावेश गरी बनाएको चलचित्र" *लेमनेड*लाई "कालो जातिको लागि नारीवादको क्रान्तिकारी कृति" भनी वर्णन गरिन् । बियोन्से र उनको पतिको कथामा अमेरिकी समाजमा अफ्रिकी मूलका व्यक्तिहरू प्रति गरिने व्यवहारलाई जोडी बियोन्सेले यस चलचित्र र एल्बमको मध्यमबाट अफ्रिकी-अमेरिकी समुदायका मानिसहरूलाई एकताबद्ध रहने आह्वान गर्छिन् । अफ्रिकी मूलका महिलाहरूको आवाज दबाउने र उनीहरूलाई अन्य व्यक्तिहरू जस्तै अवसर प्रदान नगर्ने अमेरिकी समाजमा बियोन्सेको *लेमनेड*ले अरू कुनै मिडियामा नदेखिएको तरिकाले अफ्रिकी मूलका महिलाहरूको प्रतिनिधित्व गर्दै कठिनाइमा पनि हार नमान्ने क्षमतालाई मनाएकी छिन् । जून २०१६ मा म्याथ्यू फल्क्सले *लेमनेड*को ट्रेलरमा नक्कल उनको लघु चलचित्र *प्यालीनोइया*का नौ तत्त्वहरूलाई गरेको आरोपमा बियोन्से, सोनी म्यूजिक, कोलम्बिया रेकर्ड्स र पार्कवुड इन्टरटेनमेन्टलाई मुद्दा हालेका थिए । यद्यपि, न्यू योर्कका न्यायाधीश जेड एस. र्याकअफले सो मुद्दालाई खारेज गरिदिए ।

### पुरस्कार तथा नामाङ्कन
## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडी
* 

श्रेणी:सन् २०१६ का चलचित्रहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषाका चलचित्रहरू
श्रेणी:बियोन्से
श्रेणी:अमेरिकी चलचित्रहरू
संयुक्त राज्य अमेरिकाको झण्डा

**संयुक्त राज्य अमेरिकाको झण्डा** वा  **अमेरिकी झण्डा** संयुक्त राज्यको राष्ट्रिय झण्डा हो। यसमा रातो र सेतो तेस्रो धर्काहरू जम्मा १३ वटा छन् र ५० वटा तारा पनि छ।
१३ धर्काहरूले १३ औपनिवेशिक राज्यहरूलाई जनाउँछन्,जसले ब्रिटिस साम्राज्यबाट स्वतन्त्रता प्राप्त गरी अमेरिकाको पहिलो राज्य बनेका थिए र ५० ताराहरूले अमेरिकाका ५० राज्यहरूलाई जनाउँछन्। यो झण्डालाई **तारे र धर्के ** , **ओल्ड ग्लोरी ** उपनामले पनि चिनिन्छ।

अमेरिकी झण्डाको वर्तमान डिजाइन यसको २७ औँ डिजाइन हो , झण्डाको डिजाइन १७७७ देखि यता २६ पटक आधिकारिक रूपमा संशोधन गरिएको छ। ४८ तारे झण्डा ४७ वर्ष सम्म कायम रह्यो, जब तक कि ४९ तारे संस्करण ४ जुलाई, १९५९ देखि आधिकारिक भयो। ५० तारे झण्डाको आदेश तत्कालीन राष्ट्रपति आइजनहावरले २१ अगस्ट १९५९ मा आदेश दिएका थिए र जुलाई १९६० मा अपनाइएको थियो। यो अमेरिकी झण्डा सबैभन्दा लामो समय सम्मा प्रयोग गरिएको संस्करण हो र ६० वर्ष भन्दा लामो समय देखी प्रयोगमा छ। 

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:राष्ट्रिय झन्डाहरू
रूसको झण्डा

रूसको राष्ट्रिय झन्डा एक तिरंगा झन्डा हो जसमा तीन समान चौडाइको तेर्सो पट्टि छ। सबै भन्दा माथि सेतो, बीचमा निलो र सबैभन्दा तल रातो पट्टी रहेको छ।

झन्डाको को पहिलो प्रयोग रूसी व्यापारिक जहाजहरूक लागि गरिएको थियो र १६९६ मा रूसी जारशाहीको झन्डाको आधिकारिक बन्यो।

बोल्सेभिक क्रान्ति पश्चात् रूसी सोभियत गणराज्यको निर्माण भएपछि, रूसी तीनरङ्गे झन्डा प्रयोग अन्त्य गरियो। यसको प्रयोग रूसी गृहयुद्ध को दौरान श्वेत आन्दोलन र रूसी राज्यहरूले गरे। सोभियत सङ्घ को निर्माण भएपछि यसले सुनौलो हसियाँ हथौडा भएको रातो झन्डा प्रयोगमा ल्यायो।

## इतिहास 
## प्रतीक 
रूसी झन्डा को रङको अर्थ सम्बन्धी विभिन्न व्याख्या छन्। सेतो रङले कुलीनता र स्पष्टताको प्रतीक, निलो रङले निष्ठा, ईमानदारी, निर्दोषता र नैतिकताको लागि, र रातो रङले साहस, उदारता र प्रेम प्रतिनिधित्व गर्छ।

## झलक 

चित्र:Standart of the President RF.png|रूसी महासङ्घको राष्ट्रपतिको आधिकारिक मानक
चित्र:Vladimir Putin and Mauricio Macri, 26 july 2018 (3).jpg|पुटिनको पछाडी रहेको रूसी तिरंगा
चित्र:Flag at Russian Consulate-General in Edinburgh.jpg|इडनबर्ग को रूसी कन्सुलेटमा रहेको रूसी झन्डा 
चित्र:Flag on Russian ambassador's car.jpg|रूसी राजदुतको कारमा रहेको रूसी झन्डा 
चित्र:Russiabelorussia1500rub1996scott6348.jpg|अप्रिल २, १९९६ मा हस्ताक्षर गरिएको रुस र बेलारुसको सन्धिको सम्झनामा जारी गरिएको हुलाक टिकट 
चित्र:2019 Moscow Victory Day Parade 13.jpg|२०१९ को विजय दिवसको परेडको क्रममा  रूसी झन्डा र विजय झन्डा 

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:राष्ट्रिय झन्डाहरू
करौँदा

**करौँदा** (वैज्ञानिक नाम: ***Carissa carandas***) एपोसाइनासे परिवारको फूल फुल्ने समूहको लहरे वनस्पति हो। यो बोटमा बयर आकारको आधा प्याजी वा रातो र आधा सेतो रबका अमिलो फल हुन्छ। यसको फलबाट अचार र मसला बनाएर उपयोग गरिन्छ। यो कडा, खडेरी सहनशील बोट हो जुन माटोमा एक विस्तृत शृङ्खलामा राम्ररी फस्टाउने गर्छ। 

## विविध भाषामा नाम
* अङ्ग्रेजी भाषा : **बङ्गाल करन्ट**, **क्राइस्ट्स थोर्न**, **केरान्डस प्लम** र **केरान्डा**।
* मैथिली भाषा: **करौना**

## वितरण
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* वैज्ञानिक औषधीय विवरण

## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
जलेबी

**जलेबी** (वैज्ञानिक नाम:  ***Pithecellobium P. dulce***)  फाबेसिआइ परिवारको फूल फुल्ने समूहको केराउ वनस्पति हो।  अग्लो हुने यस बोटको हाङ्गा काँडेदार हुन्छ भने यसको फल रातो र सेतो रङको हुन्छ। यो प्रशान्त तटीय क्षेत्र, मध्य अमेरिका, मध्य अमेरिकाको सीमावर्ती क्षेत्र र मेक्सिकोको रैथाने वनस्पति हो। यो वनस्पति फिलिपिन्स, थाइल्यान्ड, भारत, नेपाल, बङ्गलादेश लगायतको देशमा समेत पाइन्छ।

## विविध भाषामा नाम
* अङ्ग्रेजी भाषा : **मनिला टामारिन्ड**, **मद्रास थोर्न**, **कामाचिले**, र **मङ्कीपोड**
* मैथिली भाषा: **जिलेबी**

## वितरण
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:औषधि
भ्लादिमिर पुतिनको अन्तर्राष्ट्रिय राष्ट्रपतीय भ्रमणहरूको सूची

यो भ्लादिमिर पुतिनको राष्ट्रपतीय भ्रमणहरूको सूची हो। ७ मे २००० मा सपथग्रहणसँगै सुरु भएको उनको राष्ट्रपति कालमा उनले ५० विभिन्न देशहरूको भ्रमण गरेका छन्। यसबाहेक उनले रूस भित्रनै धेरै आन्तरिक भ्रमणहरू गरेका छन्।
thumb|500x500px|भ्लादिमिर पुतिनले उनको राष्ट्रपतीय कार्यकालमा भ्रमण गरेका देशहरूलाई प्रकाश पार्ने विश्व नक्सा, अनुसार

## कार्यवाहक राष्ट्रपति (३१ डिसेम्बर १९९९-६ मे २०००) 
## पहिलो राष्ट्रपति कार्यकाल (सन् २०००-२००८) 
## दोस्रो राष्ट्रपति कार्यकाल (२०१२-हालसम्म) 
## यो पनि हेर्नुहोस्
* पुतिनवाद

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:भ्लादिमिर पुतिन
कमल खत्री

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली गायकहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू
श्रेणी:हेटौँडाका मानिसहरू
प्राणी वर्गीकरण विज्ञान

**प्राणी वर्गीकरण विज्ञान** वा **जीव वर्गीकरण विज्ञान**  (अङ्ग्रेजीमा: **ट्याक्सोनोमी**,  **ताक्सिस**, "व्यवस्थापन," र  **-नोमी**, विधि) जीव विज्ञानको एउटा शाखा हो। यसमा जीवहरूको पहिचान, गुण वा लक्षणको समानता र भिन्नताको आधारमा त्यसलाई बेग्ला-बेग्लै श्रेणी (समूह)मा श्रेणीकृत गर्नुका साथै ती श्रेणीहरूलाई (समूह) नामकरण पनि गर्ने गरिन्छ। जीवहरूको नामकरण गर्दा वैज्ञानिक पद्दति अनुसारको सिद्धान्तलाई पालन गरिन्छ। आधुनिक प्रयोगमा रहेका प्रमुख पदहरू अधिजगत (), जगत (), सङ्घ () ('सङ्घ'को ठाउँमा कहिलेकाहीँ वनस्पति शास्त्रमा 'विभाग'को प्रयोग गरिन्छ), वर्ग (), गण (),  कुल (),  वंश (), उपवंश () र प्रजाति () रहेका छन्। स्विडेनको वनस्पतिविद् कार्ल लिनियसलाई वर्तमान वर्गीकरण प्रणालीको पिता भन्ने गरिन्छ, किनकि उनले जीवहरूलाई वर्गीकरण गर्नको लागि द्विपदीय नामकरण पद्धति 'लिनियन वर्गीकरण' प्रणाली विकसित गरेका थिए।

## वर्गीकरण
हालसम्म वनस्पतिको लगभग चार लाख प्रजातिहरू र जनावरहरूको लगभग तेह्र लाख प्रजातिहरूको नामकरण र वर्णन गरिएको छ। हुन त यो सङ्ख्या अन्तिम होइन किनकि, लगभग प्रत्येक दिन, नयाँ प्रजातिहरूको वर्णन जोडिने गरिएको छ। एउटा अनुमान अनुसार भविष्यमा यदि सबै जीवित जीवहरूलाई श्रेणीकरण गरी वर्णन गरिएमा यिनीहरूको सङ्ख्या लगभग दस लाखसम्म बढ्न सक्छ।

## इतिहास
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जैविक वर्गीकरण
मकवानपुरगढी गाउँपालिका

'''''' मकवानपुर जिल्लाका ८ गाउँपालिकाहरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका मकवानपुर गढी, आमभञ्ज्याङ, सुकौरा र बुढीचौर गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या २४,४६१ रहेको छ भने यहाँ ५,२८५ घरधुरी रहेका छन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, मकवानपुर

श्रेणी:मकवानपुर जिल्लाका गाउँपालिकाहरू
श्रेणी:बागमती प्रदेशका गाउँपालिकाहरू
तिनधारे झरना

**तिनधारे झरना** नेपालको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको रोशी गाउँपालिकामा पर्ने झरना हो। यो झरनाको उद्गम स्थान महाभारत पर्वत शृङ्खलामा रहेको छ। यो झरना काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको सदरमुकाम धुलिखेलबाट ३० किलोमिटरको दुरीमा अवस्थित छ। समुद्र सतहबाट लगभग १८०० मिटर उचाइमा रहेको यो झरनाको उचाई लगभग ३०० मिटर छ। तिनधारे झरना बिसं २०२८ सालमा पत्ता लागेको थियो।

## नामाकरण
महाभारतको लेकबाट तिनवटा धाराको रूपमा खसेको हुनाले यस झरनाको नाम 'तिनधारे झरना' रहेको हो।

## पर्यटन
तिनधारे झरना काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको चर्चित पर्यटकिय स्थल हो। यस झरनामा काठमाडौँबाट सडक मार्गबाट धुलिखेल, नमोबुद्ध दाप्चा हुँदै जान सकिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालका झरनाहरू
योसिहिदे सुगा

**योसिहिदे सुगा** () एक जापानी राजनीतिज्ञ हुन्। उनी वर्तमान जापानी प्रधानमन्त्री हुन्। उनले सन् २०१२ देखि सन् २०२० सेप्टेम्बर १५ सम्म तत्कालीन प्रधानमन्त्री सिन्जो आबेको मन्त्रिपरिषद्‌मा मुख्यसचिवको रूपमा दोस्रो वरीयतामा थिए र सन् २००६ देखि सन् २००७ सम्म जापानको सूचना तथा सञ्चार मन्त्री थिए।

## जीवनी
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:जापानका प्रधानमन्त्रीहरू
महेश भट्ट

**महेश भट्ट** (जन्म सन् १९४८ सेप्टेम्बर २०) एक भारतीय चलचित्र निर्देशक, निर्माता, र पटकथा लेखक हुन्। भट्ट खासगरी हिन्दी चलचित्र उद्योगमा आफ्नो कामको लागि लोकप्रिय छन्। उनले सन् १९८४ मा मुख्य धारा रहितको चलचित्र 'शारांस' निर्देशित गरेका थिए जुन १४औँ मस्को अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सवमा प्रदर्शित भएको थियो। उक्त चलचित्रलाई सो वर्ष भारतबाट सर्वश्रेष्ठ विदेशी भाषाको चलचित्र विधातर्फ एकेडेमी पुरस्कारको लागि मनोनयन गरिएको थियो। सन् १९८६ मा निर्मित चलचित्र 'नाम' उनको पहिलो व्यावसायिक चलचित्र थियो।सन् १९८७ मा उनले आफ्नो भाइ मुकेश भट्टसँग मिलेर 'विशाल फिल्म्स'को ब्यानर अन्तर्गत 'कब्जा' चलचित्रको निर्माण गरेका थिए।
## व्यक्तिगत जीवन
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
## बाह्य कडीहरू
* 

श्रेणी:सन् १९४८ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:हिन्दी चलचित्र निर्देशकहरू
श्रेणी:हिन्दी चलचित्र निर्माताहरू
श्रेणी:हिन्दी पटकथा लेखकहरू
श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेताहरू
नेपाल – अमेरिका सम्बन्ध

**नेपाल–अमेरिका सम्बन्ध** भन्नाले एसियाली मुलुक नेपाल र उत्तर अमेरिकी मुलुक संयुक्त राज्य अमेरिका बिचकाे द्विपक्षीय सम्बन्ध भन्ने बुझिन्छ । नेपाल र अमेरिका बिच सन् १९४७ मा द्विपक्षीय  सम्बन्ध कायम भएकाे थियाे । दुवै देशकाे सम्बन्ध ऐतिहासिक रूपमा नै सुमधुर रहेकाे छ र नेपाल एक विकसाेन्मुख राष्ट्र भएकाले अमेरिकाले विभिन्न माध्ययमबाट नेपालमा विकासका पूर्वाधारकाे निर्माणमा सहयाेग गर्दै आएकाे छ ।

सन् २०१७–१८ काे शैक्षिक वर्षमा अमेरिकामा अध्ययन गर्ने १० लाखभन्दा बढी अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीमध्ये १३ हजारभन्दा बढी (१३,२७०) नेपाली थिए, जसअन्तर्गत नेपाल अमेरिकामा रहेका अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीका तुलनामा १०‌‌‍ ‌‌औं स्थानमा परेकाे थियाे ।
## यो पनि हेर्नुहोस् 
* नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध
* दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग सङ्गठन (SAARC)
* नेपाल भारत पुस्तकालय
* संयुक्त राज्य अमेरिकाको लागि नेपाली राजदुत

## सन्दर्भ
कृषि प्रसार

**कृषि प्रसार** भन्नाले नयाँ जानकारी वा वैज्ञानिक अनुसन्धान बाट प्राप्त भएका नतिजा कृषि कार्यमा अपनाउन किसान लाई दिइने अनौपचारिक शिक्षा हो। ‘प्रसार’ शब्दले आफैँ विभिन्न क्षेत्रमा अर्थ राख्दछ भने सन्सार भरि नै सरकारी मातहतका निकायमा प्रसारकहरुको भुमिका भएको पाइन्छ। विकसोन्मुख देशहरुले अन्तराष्ट्रिय दातृ निकायहरयबाट कृषि प्रसार संस्थाहरुलाई आर्थिक सहयोग प्राप्त भइरहेको हुन्छ।

## शब्द 
आधुनिक प्रसार डुब्लिन, आइर्ल्यान्ड बाट सुरु भएको हो जसमा लर्ड क्लेरेन्डनका घुमन्ते प्रशिक्षकहरुको भुमिका थियो। सन् १९५० सम्ममा प्रसार जर्मनीमा पनि व्यान्चेरलेरर जस्ता कृषि प्रशिक्षक बाट विस्तार भयो। पछि, सन् १९१४ मा स्मिथ लिभिर ऐक्टले प्रसार प्रणालीको सुरुवात भयो। Extension (प्रसार) शब्दलाई अमेरिकामा प्रयोगमा आयो; बेलायत मा भने बिसौँ शताब्दीमा “advisory service” शब्द प्रयोगमा आयो। विभिन्न मुलुकमा विविध शब्दले प्रसारका लागि प्रयोग भएका छन्।

* अरेबिक: Al-Ershad (“परामर्श”)
* डच: Voorlichting (“बाटो उजेलाउने”)
* जर्मन: Beratung (“परामर्श कार्य”)
* फ्रान्सेली: Vulgarisation (“प्रतिष्ठित बनाउने”)
* स्पेनी: Capacitación (“तालिम” )
* थाइ, लाओ: Song-Suem (“फैलाउने”)
* पर्सिया: Tarvij & Gostaresh (“फैलाउनु र बढाउँदै लग्नु”) - ترویج و گسترش

अमेरिकामा प्रसारक (extension agent) भन्नाले विश्वविद्यालायमा कार्यरत कर्मचारी लाई बुझाउँछ, जसको भुमिका आर्तिक र सामाजिक विकासमा, नेतृत्व विकास, पारिवारिक समस्याम कृषि र वातावरण जस्ता विषयमा अन्य मानिसहरुलाई सहयोग गर्दछ। प्रसार एजेन्टहरुको भुमिकामा युवा विकासमा पनि हुने गर्दछन्। अमेरिकामा धेरै प्रसारकहरु ल्यान्ड-ग्र्यान्ट विश्व विद्यालयमा पनि कार्य गर्दछन्। उनीहरुलाई काउन्टी एजेन्ट, प्रसार शिक्षिकहरुको उपनाम पनि दिइन्छन्। प्रसार प्रणालीमा वैज्ञानिकहरुको पनि भुमिका हुन्छन्, र उनीहरु सम्बन्धित विषयमा प्रसार विज्ञका रुपमा भुमिका निर्वाह गर्दछन्।
## इतिहास ‍‍‍‌‌
## कृषि प्रसारमा चार खम्बाहरु 
## नेपालमा कृषि प्रसार 
हाल, नेपालमा कृषि प्रसारका लागि कृषि ज्ञान केन्द्र रहेकस छन्। स्थानिय सरकार सञ्चालन एेन २०७४ ले कृषि प्रसार लाई स्थानिय सरकारको अधिकार भित्र समावेश गरेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य लिंकहरु ‍‍‍‍
श्रेणी:कृषि
पल्मोनरी फाइब्रोसिस

फोक्सोमा हुने एक प्रकारको समस्या **पल्मोनरी फाइब्रोसिस** हो । पल्मोनरी फाइब्रोसिसले गर्दा फोक्सोको कोसिकामा दाग पैदा गर्छ । फोक्सोको दागले गर्दा अक्सिजनको मात्रा कम गर्दछ । जसले गर्दा विभिन्न क्रियाकलापमा सहभागी हुदा जस्तै: व्यायाम  गर्दा, हिँड्दा, दौडदा  सास फेर्न कठिनाइ हुन्छ । यो रोगपनि विभिन्न दीर्घरोगहरू मधुमेह, क्यान्सर, रक्तचाप  जस्तै यो रोग पनि सम्पूर्ण उपचार गर्न सकिँदैन । 

## कारणहरू
पल्मोनरी फाइब्रोसिस विविन्न कारणहरू मध्ये वातावरणीय प्रदूषण, अत्यधिक धुम्रपान,  केहि औषधिहरू (कडा निमोनिया, एन्टी इन्फ्लेमेन्टरी मेडिकेसन), मध्यवर्ती फोक्सो रोगहरु, अटोइम्युन रोग, रेडिएसन  अन्य सार्स, कोभिड-१९ संक्रमणको कारण पनि पल्मोनरी फाइब्रोसिस देखा पर्दछ ।''

## लक्षणहरू
* सुक्खा खोकी, 
* थकान र कमजोरी, 
* प्रायजसोमा श्वासप्रश्वासमा समस्या,
* औँलाको छालामा समस्या, 
* छाती दुखाई सहित छाती अस्वस्थता,
* भोक कमहुनु  र 
* छिटो वजन घटाउनु

## निदान
पल्मोनरी फाइब्रोसिस  फोक्सो बायोप्सी द्वारा पुष्टि हुन सक्छ । बायोप्सी यस्तो प्रक्रिया हो जसमा फोक्सोको तन्तुको नमूनाहरूबाट फोक्सोको रोग वा क्यान्सर छ कि छैन भनेर निर्धारण गर्न गरिन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:रोग
अ जर्नी अफ सम्यक बुद्ध

***अ जर्नी अफ सम्यक बुद्ध*** (, , ) गौतम बुद्धको चमत्कारी जन्म, विवाह र बुद्धत्वको पथको यात्राको चित्रण गरिएको सन् २०१३ मा सार्वजनिक गरिएको भारतीय चलचित्र हो । यो जीवनीरूपी चलचित्र बाबासाहेब आम्बेडकरको पुस्तक *भगवान् बुद्ध र उनका धम्म*मा आधारित छ ।

## बुद्ध चरित
बौद्ध धर्मका प्रणेता सिद्धार्थ गौतमका बाबु शुद्धोधन तत्कालीन तिलौराकोट राज्यमा शाक्य वंशका राजा थिए । उनकी आमाको नाम मायादेवी थियो । रानी मायादेवी आफ्नो माइत देवदह जाने क्रममा बाटो पर्ने लुम्बिनी भन्ने ठाउँमा पुग्दा प्रसव व्यथाले भेटेपछि आरामका लागि बसिन् । त्यहीँ उनलाई पुष्करिणी सरोवरको किनारमा एउटा रुखको फेदमा सुस्ताउँदै गर्दा बालक सिद्धार्थको जन्म भएको थियो । शाक्य कुलको रीति अनुसार पाँचौँ दिनमा त्रिदेवले पारङ्गत १०८ ब्राह्मणहरूलाई निमन्त्रणा गरी भोजन गराई ती उपस्थित मध्ये सर्वश्रेष्ठ ब्राह्मणहरूबाट नामाकरण गराएका थिए । सबै मनोकामनाले पूर्ण गर्ने भन्ने अर्थमा ती ब्राह्मणहरूले यी बालकको नाम "सर्वार्थसिद्ध" राखे । यही शब्दको छोटकरीमा "सिद्धार्थ" नामले उनलाई पुकारियो ।

राजश्री सुखसयलमा हुर्किएको हुनाले उनको बाल्यकाल सुखद नै रह्यो । जन्मने बित्तिकै आमा गुमाउनु परेपनि आफ्नी सौतेनी आमाको भरणपोषणमा हुर्किएका गौतम बुद्ध १६ वर्षको उमेर पुगेपछि उनको विवाह यशोधरा नामकी राजकुमारीसँग भयो । यशोधराबाट राहुल नामको एक पुत्रको पनि जन्म भएको थियो ।

बाल्यकाल देखि नै गम्भीर स्वभावका सिद्धार्थ गौतमलाई हरेक कुराले चिन्तनशील बनाउँथ्यो । दैनिकीकै क्रममा उनले बुढो, रोगी मानिसलाई देखे । उनले मानिस मरेको पनि देखे । यसबाट उन्म वैराग्य पैदा भयो । मानिस के कारणले रोगी हुन्छ ? के कारणले बुढो हुन्छ ? के कारणले मर्छ ? यस्ता प्रश्नहरूले उनलाई वैरागी बनायो । यिनै प्रश्नको समाधान खोज्न बाबुको उत्तराधिकारमा आउने आफ्नो राज्यको समेत पर्वाह नगरी २९ वर्षको उमेरमा उनी एक दिन राति सुटुक्क दरबार छोडेर निस्किए । 

संसारको निस्सारता महसुस गरेर आजित भएका गौतम बुद्धले यस निस्सारताबाट मुक्ति पाउन खोजे । उनमा संसार प्रति कुनै मोह बाँकी रहेन ।  उनलाई सबै कुरा क्षणभङ्गुरर लाग्यो । उनमा संसार प्रति वैराग्य उत्पन्न भयो । वैराग्यका कारण विभिन्न ठाउँमा भौतारिँदै सिद्धार्थ गौतम भारतको बोधगया पुगेर त्यहाँ तपस्या गर्न थाले ।  तपस्या गर्दै गर्दा उनले बुद्धत्त्व प्राप्त गरे । उनी सांसारिक दुःखको जडसम्म पुगे र बुझे कि संसारमा आफ्नो भन्नु केही छैन । संसारमा दुःखको जड भनेको मान्छे आफैँ हो । संसारलाई अहिंसाको पाठ पढाउने गौतम बुद्धले इस्वी संवत् ४८३ को वैशाख पूर्णिमाको दिन ८० वर्षको उमेरमा महापरिनिर्वाण प्राप्त गरे ।

## कलाकार
* अभिषेक उराडे गौतम बुद्धको भूमिकामा । 
* रवि पाटिल शुद्धोधनको भूमिकामा । 
* गीता अग्रवाल महाप्रजापति गौतमीको भूमिकामा । 
* मृणाल पेण्ढरकर यशोधराको भूमिकामा । 
* गौतम डेङ्गरे आनन्दको भूमिकामा ।

## निर्माण
यो चलचित्रको निर्देशन प्रवीण दामलेद्वारा गरिएको थियो भने मनोज नन्दवानको जय विराट इन्टरटेनमेन्ट लिमिटेडले यसको वितरण गरेको थियो । यसलाई आधिकारिक रूपमा २६ जुलाई २०१३ मा भारतमा सार्वजनिक गरिएको थियो । सन् २०१९ मा यसलाई जोङखा र तिब्बती भाषाहरूमा सार्वजनिक गरिएको थियो ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडी
* 
* 

श्रेणी:सन् २०१३ का चलचित्रहरू
श्रेणी:भारतीय चलचित्रहरू
श्रेणी:बाबासाहेब आम्बेडकर
श्रेणी:भगवान बुद्ध
श्रेणी:नवयान
रूसद्वारा क्रिमियाको बिलय

**क्रिमिया प्रायद्विप** जुन युरोपमा कृष्ण सागरको उत्तरमा रहेको द्वीपलाई रूसी सङ्घद्वारा फेब्रुअरी र मार्च २०१४ को बीचमा गाभिएको थियो। रूस सङ्घद्वारा क्राइमियाको कब्जामा अन्य धेरै देशहरूले उक्त संलग्नतालाई निन्दा गरेका थिए।   यसले गर्दा तत्कालीन आठको समूहका अन्य सदस्यहरूले रूसलाई उक्त समूहबाट निलम्बन गरेका थिए। त्यसपछि त्यस देश विरुद्ध पहिलो चरणको प्रतिबन्धहरू पेश गरिएको थियो। रूसी महासङ्घले क्रिमियाको "कब्जा" सङ्ज्ञाको विरोध गर्दछ। भने जनताको आत्मनिर्णयको सिद्धान्तलाई पालन गरेको उल्लेख गर्दै पुतिनले जनमत सङ्ग्रहको बचाउ गरेका थिए।  जुलाई २०१५ मा रूसी प्रधानमन्त्री दिमित्री मेदभेदेभ क्रिमिया पूर्ण रूपमा रूसमा एकीकृत भइसकेको बताएका थिए।

## पृष्ठभूमि 
### संकटको सुरुवात 
right|thumb|250x250px| रुसी पक्षका समर्थकहरु, २ मार्च
[thumb| क्रिमियामा रुसी सैन्य हस्तक्षेपको क्रममा [सिम्फेरोपोलमा युक्रेनीयन पक्षको प्रदर्शन (बायाँमा युक्रेनीयन झण्डा, दायाँमा क्रिमियन टाटार झण्डा) ९ मार्च २०१४]]
[thumb|Medal of the [Russian Defense Ministry "For the return of Crimea" (), 20 February – 18 March 2014]]

फेब्रुअरी २०१४ को युरोमैदान क्रान्तिले युक्रेनी राष्ट्रपति भिक्टर यानुकोभिचलाई अपदस्थ गर्‍यो। त्यसपछि, क्रिमियामा राजनीतिक संकट उत्पन्न भयो। नयाँ अन्तरिम युक्रेनी सरकार विरुद्ध प्रदर्शनको रूपमा प्रकट सुरु भयो भयो, तर द्रुत रूपमा बढ्यो। जनवरी २०१४ मा सेभास्तोपोल शहर काउन्सिलले पहिले नै "अतिवाद" बाट शहरको "मजबूत रक्षा" सुनिश्चित गर्न "जनताको मिलिशिया" इकाइहरू गठन गर्न आह्वान गरेको थियो । 

क्रिमियाका संसद सदस्यहरूले २१ फेब्रुअरीमा विशेष बैठक बोलाए। रुस समर्थक पृथकतावादी भावनाको प्रतिक्रियामा, युक्रेनको सुरक्षा सेवा (एसबीयू) ले "युक्रेनको क्षेत्रीय अखण्डता र सार्वभौमिकता विरुद्धको कुनै पनि कारबाहीलाई रोक्नको लागि गम्भीर उपायहरू प्रयोग गर्ने" बतायो। 

२२–२३ फेब्रुअरीमा रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले युक्रेनका अपदस्थ राष्ट्रपति भिक्टर यानुकोभिचलाई सहयोग गर्ने विषयमा छलफल गर्न सुरक्षा सेवाका प्रमुखहरूसँग रातभरको बैठक बोलाएका थिए र त्यो बैठकको अन्त्यमा पुटिनले भनेका थिए, “हामीले क्रिमियालाई रसियामा फिर्ता ल्याउने काम सुरु गर्नुपर्छ।" २२ र २३ फेब्रुअरीमा, रूसी सेना र विशेष बलहरू नोभोरोसिस्क हुँदै क्रिमियामा प्रवेश गर्न थाले। तिनीहरूले रणनीतिक स्थानहरू नियन्त्रण गरे र क्रामिया संसद कब्जा गरे र रूसी झण्डा फहराए।  क्रिमियन प्रायद्वीपलाई युक्रेनको बाँकी भागबाट काट्न र त्यस क्षेत्र भित्र आवागमन प्रतिबन्ध गर्न सुरक्षा चौकीहरू प्रयोग गरिएको थियो। त्यसपछिका दिनहरूमा, रूसी सैनिकहरूले प्रमुख एयरपोर्टहरू र सञ्चार केन्द्रहरू नियन्त्रण गरे। साइबर युद्धको रुपमा युक्रेनी सरकारका आधिकारिक वेबसाइटहरू, समाचार मिडिया, साथै सामाजिक सञ्जालहरू बन्द हुन गए। साइबर आक्रमणबाट युक्रेनी अधिकारीहरू र संसदका सदस्यहरूको मोबाइल फोन डिसेबल भए वा फोनभित्र एक्सेस प्राप्त गरे। 

१ मार्चमा, रुसी व्यवस्थापिकाले सशस्त्र सेनाको प्रयोगलाई अनुमोदन गर्‍यो, जसले गर्दा प्रायद्वीपमा रूसी सेना र सैन्य सामग्रीको आगमन मान्य भयो। त्यसपछिका दिनहरूमा, दक्षिणी नौसेना बेस सहित सबै बाँकी युक्रेनी सैन्य अड्डा र अखडाहरू घेराबन्दी गरिए। रुसले १८ मार्चमा प्रायद्वीपलाई औपचारिक रूपमा विलय गरेपछि, युक्रेनी सैन्य अड्डाहरू र जहाजहरू रूसी सेनाले नियन्त्रणमा लियो। २४ मार्चमा, युक्रेनले सेना फिर्ता गर्न आदेश दियो; मार्च ३० सम्ममा सबै युक्रेनी सेनाहरूले प्रायद्वीप छोडे ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
बाबासाहेब

**बाबासाहेब**, जसको शाब्दिक अर्थ **पिता** हो, एक व्यक्तिगत नाम तथा सम्मानको रूपमा दिइने उपाधि हो । भारतमा "महान् मुक्तिदाता" भनेर चिनिने डा. भीमराव रामजी आम्बेडकरका अनुयायी तथा समर्थक गणले उनलाई सेप्टेम्बर १९२७ देखि "डा. बाबासाहेब आम्बेडकर" भन्न सुरु गरेका थिए । वर्तमानमा पनि बाबासाहेब मुख्यतः डा. भीमराव रामजी आम्बेडकरको उल्लेख गर्दा नै प्रयोग गरिन्छ ।

## प्रसिद्ध व्यक्तित्व
* बाबासाहेब आम्बेडकर
* नारायणराव घोरपडे
* बाबासाहेब देशमुख
* बाबासाहेब पाण्डुरङ्ग आढाव
* बाबासाहेब पुरन्दरे
* बाबासाहेब भोसले
* गणेश दामोदर सावरकर

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:उपाधि
श्रेणी:बाबासाहेब आम्बेडकर
दलित सङ्गीत

**दलित सङ्गीत** वा **बहुजन सङ्गीत** भन्नाले दलित, बहुजन र शूद्र जस्ता पिछडिएका जातिहरूद्वारा रचित, निर्मित वा प्रेरित साङ्गीतिक शैलीलाई बुझाउँछ । यस शैली अन्तर्गत दलित रक, दलित पप, भीम र्यापका साथै रविदासी धर्म अन्तर्गत पर्ने चमार पप, भीम पालना, भीम गीत र पञ्जाबी आम्बेडकरवादी सङ्गीत पनि पर्छन् । 

## पृष्ठभूमि
दलित समुदायमा सङ्गीतको अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण भूमिका रहेको छ । संस्कृतिको प्रवर्धनका साथै मनोरञ्जन तथा विरोधका लागि दलित समुदायमा सङ्गीतको प्रयोग गरिन्छ । महाराष्ट्रमा आम्बेडकरवाद तथा जातीय विभेदको विरोधका विषयलाई आधार बनाई दलित शायरहरूले सङ्गीतको रचना गर्ने गर्छन् ।

नेपालमा दलित सङ्गीतकारलाई नौमती बाजा सङ्गीतकार पनि भनिन्छ । सन् १९७८ मा स्थापित बामसेफको प्रवर्धनका लागि कांशीरामले पञ्जाबमा चमार पप आन्दोलनको सुरुवात गरेका थिए । तमिलनाडुमा सङ्गीतको माध्यमले दलित समुदायका मानिसले आफैँलाई व्यक्त गर्न परईको प्रयोग गर्छन् ।

## सम्बन्धित लेख
* दलित साहित्य
* दलित चलचित्र तथा सांस्कृतिक उत्सव

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:सङ्गीत
श्रेणी:दलित
श्रेणी:दलित कलाकारहरू
दलित चलचित्र तथा सांस्कृतिक उत्सव

**दलित चलचित्र तथा सांस्कृतिक उत्सव** () दलित बहुजन चलचित्रलाई समर्पित चलचित्र उत्सव हो । यस कार्यक्रमले मुख्यधारा मिडियामा खासै प्रतिनिधित्व नभएको दलित समुदायले भोग्ने जातीय विभेद तथा सामान्य दैनिक जीवनको चित्रण गर्ने मञ्च उपलब्ध गराउँछ । प्रथम दलित चलचित्र तथा सांस्कृतिक उत्सव फेब्रुअरी २०१९ मा संयुक्त राज्य अमेरिकाको न्यू योर्कमा आयोजना गरिएको थियो । उक्त कार्यक्रममा विभिन्न आम्बेडकरवादी दलित कलाकारका चलचित्रहरूको प्रदर्शन गरिएको थियो । *द हलिउड रिपोर्टर*ले पनि यस कार्यक्रमको बारेमा लेख प्रकाशन गरेको थियो ।

## लक्ष्य
* लोकप्रिय कलात्मक अभिव्यक्तिमा लुकेका दलित जीवनका सूक्ष्मताको सार्वजनिक प्रदर्शन 
* भारतीय तथा दक्षिण एसियाली चलचित्रमा जातीय विविधता तथा प्रतिनिधित्वको कमीको बारेमा वार्तालाप 
* फोर्थ वर्ल्ड प्रोजेक्टका सदस्य समुदायहरूमा मिडिया तथा चलचित्रको माध्यमबाट एकताको सिर्जना

## सम्बन्धित लेख
* दलित साहित्य
* दलित सङ्गीत

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडी
* 

श्रेणी:दलित संस्कृति
मादरा चेन्नैया

**मादरा चेन्नैया** () एघारौँ शताब्दीका कन्नड वचन कवि र सन्त थिए जो पेसाले सार्की थिए । प्रतीच्य चालुक्य निवासी मादरा चेन्नैयालाई भारतको प्रथम वचनकारको दर्जा दिइन्छ ।

## थप जानकारी
* 
* 

श्रेणी:दलित लेखकहरू
श्रेणी:भारतीय पुरुष कविहरू
संगीता धामी

**संगीता धामी** एक नेपाली महिला कुस्ती खेलाडी हुन् । सन् २०१९ मा नेपालमै आयोजना भएको १३ औं दक्षिण एसियाली खेलकुद (साग) मा संगीताले कुस्ती खेल तर्फ स्वर्णपदक जितेकी थिइन् ।

## प्रारम्भिक जीवन
संगीता धामीको जन्म सुदूरपश्चिमको महेन्द्रनगरकमा भएको थियो ।

## खेल जीवन
सन् २०१९ मा नेपालमै आयोजना भएको १३ औं दक्षिण एसियाली खेलकुद (साग) मा संगीताले कुस्ती खेल तर्फ स्वर्णपदक जितेकी थिइन् । ३६ वर्षे साग इतिहासमा कुस्तीमा स्वर्ण जित्ने उनी पहिलो नेपाली हुन् ।

## मुख्य उपाधिहरू
## सन्दर्भ सामाग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली महिलाहरू
श्रेणी:नेपाली महिला कुस्ती खेलाडीहरू
दलित इतिहास महिना

**दलित इतिहास महिना** दलित समुदाय तथा अनुसूचित जात र अनुसूचित जमातका इतिहासमा घटेका महत्त्वपूर्ण घटना तथा उक्त घटनामा संलग्न महत्त्वपूर्ण व्यक्तित्वको सम्झनामा आयोजित वार्षिकोत्सव हो । बाबासाहेब आम्बेडकरका अनुयायीहरूले इस्वी सम्वत्को अप्रिल महिनालाई दलित इतिहास महिनाको रूपमा मनाउने गर्दछन् । ३० दिनको यस महिनामा विभिन्न प्रकारका वार्तालाप, कथा वाचन, ऐतिहासिक प्रतिवेदन, मिडियाका लागि विशेष प्रकाशन तथा कलात्मक रचनाहरू गरिन्छ ।

## इतिहास
कालो इतिहास महिनाबाट प्रेरित भई केही दलित युवतीको समूहले सन् २०१३ मा दलित इतिहास महिनाको सुरुवात गरेका थिए । सङ्घपाली अरुणाले दलित, आदिवासी र बहुजन समुदायका इतिहास र संस्कृतिको दस्ताबेज बनाउने क्रममा दलित इतिहास महिनाको योजना बनाएकी थिइन् । शिकागोमा आयोजित कलर अफ भायलेन्समा सङ्घपाली अरुणाले तेनमोळी सौन्दरराजनको साथमा वार्तालाप गरिरहँदा दलित इतिहास महिनाको धारणाको कुरा उठेको थियो ।

## महत्त्व
भारतीय उपमहाद्वीपका राष्ट्रहरूमा जातीय भेदभाव र छुवाछुतलाई अवैध बनाइएपनि दलित समुदायलाई जातको आधारमा हेप्ने र शोषण गर्ने कुप्रथा अझै पनि व्याप्त छ । भारतको इतिहाससँग सम्बन्धित मुख्यधारा मिडिया तथा साहित्यमा दलित समुदायको भूमिकाको प्रतिनिधित्वमा भएको कमीले गर्दा उत्पन्न अज्ञानतालाई यस उत्सवमा हटाउन खोजिन्छ । दलित समुदायले भोग्नुपर्ने शोषण तथा अपहेलनालाई यस महिनामा आम जनताको समक्ष प्रस्तुत गरी विभिन्न जातीय समस्याका समाधान निकाल्न खोजिन्छ यस महिनामा ।

## चित्रमाला

File:DalitHistoryMonth April15Editathon 05.jpg|दलित इतिहास महिनाको कार्यक्रममा बाबासाहेब आम्बेडकरको चित्र
File:DalitHistoryMonth April15Editathon 07.jpg|दलित इतिहास महिनाको कार्यक्रमको पोस्टर
File:DalitHistoryMonth April15Editathon 17.jpg|१५ अप्रिल २०१७ मा क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, बर्क्लीमा आयोजित दलित इतिहास महिना सम्पादन प्रतियोगिता
File:DalitHistoryMonth April15Editathon 09.jpg|दलित इतिहास महिनाको कार्यक्रममा दलित साहित्यको प्रदर्शनी

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडी
* 

श्रेणी:बाबासाहेब आम्बेडकर
श्रेणी:दलित संस्कृति
श्रेणी:दलित राजनीति
श्रेणी:दलित इतिहास
श्रेणी:दलित साहित्य
नारच्याङ झरना

**नारच्याङ झरना** नेपालको म्याग्दी जिल्लाको नारच्याङमा पर्ने झरना हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालका झरनाहरू
सन्त निर्मला

**सन्त निर्मला** () भारतको महाराष्ट्रमा चौधौँ शताब्दीमा जन्मेकी कवयित्री थिइन् । चोखामेलाकी बहिनी भनी ख्याती प्राप्त गरेकी निर्मलालाई आफैँमा पनि अत्यन्तै कुशल लेखिका मानिन्थ्यो र सन्तको उपाधि दिइएको थियो । उनको विवाह अछुत महार जातिका सन्त बङ्कासँग भएको थियो । उनका अभङ्ग शैलीमा लेखिएका कृतिहरूमा उनले हिन्दु वर्ण व्यवस्थाको फलस्वरूप भोग्नुपरेका अन्याय तथा असमानताको वर्णन गरिएका छन् ।

सांसारिक विवाह गरेको हुनाले पछुताएकी निर्मला पण्ढरपुरको मन्दिरमा ईश्वरको भक्तिमा रमाउँथिन् । उनका कवितामा उनको पति बङ्काको कुनै उल्लेख गरिएको छैन ।

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:वारकरी
श्रेणी:दलित साहित्य
श्रेणी:दलित सन्तहरू
श्रेणी:दलित लेखिकाहरू
श्रेणी:दलित लेखकहरू
श्रेणी:हिन्दु महिला धर्मगुरुहरू
श्रेणी:हिन्दु कविहरू
सन्त बङ्का

**सन्त बङ्का** () वा **सन्त वङ्का** () भारतको महाराष्ट्रमा चौधौँ शताब्दीमा जन्मेका कवि थिए । उनको विवाह चोखामेलाकी बहिनी सन्त निर्मलासँग भएको थियो । मेहेनपुरीमा जन्मेका बङ्का अछुत महार जातिका मानिस थिए । उनका अभङ्ग शैलीमा लेखिएका धेरैजसो कविताहरूमा उनले खुसी र शान्तिको भावनाका साथ विट्ठलको प्रशंसा गर्थे । विरलै उनी आफ्ना कवितामा आफ्नो जातिको कुरा निकाल्थे । यद्यपि, भक्ति कविका रूपमा उनले जाति तथा वर्ण व्यवस्थाको बारेमा लेखेका सबै कृति वर्तमान दलित साहित्यका लागि पनि अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:वारकरी
श्रेणी:दलित साहित्य
श्रेणी:हिन्दु कविहरू
पद्मश्री साधना सम्मान

**पद्मश्री साधना सम्मान** चितवनको खेमलाल हरिकला लामिछाने समाज कल्याण प्रतिष्ठानले वि.सं. २०६७ सालदेखि प्रदान गर्दै आएको छ। यो पुरस्कार नेपाली साहित्य, कला, सङ्गीत, अभिनय आदि क्षेत्रमा दीर्घ साधना गर्ने वरिष्ठ साधकलाई प्रदान गर्ने गरिएको छ। सम्मानित हुने व्यक्तिलाई अभिनन्दन-पत्रसहित दुई लाख रूपैयाँ दिइने गरिन्छ। यो सम्मान हरेक वर्ष कोजाग्रत पूर्णिमाका दिन अर्पण गरिन्छ। 

## पद्मश्री साधना सम्मानबाट सम्मानितहरू
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:नेपालका साहित्य पुरस्कारहरू
सन्त सोयराबाई

**सन्त सोयराबाई** () भारतको महाराष्ट्रमा चौधौँ शताब्दीमा जन्मेकी महार सन्त थिइन् । उनी उनका पति चोखामेलाकी अनुयायी थिइन् । 

आफ्नै शैलीमा उस्तै सुनिने शब्दहरूको प्रयोग नगरी टन्नै कविता लेखेपनि सोयराबाईका ६२ कविताहरू मात्र साँचेर राखिएको छ ।

सोयराबाई आत्माको पवित्रतामा विश्वास राख्थिन् । शरीर जन्मजात नै अपवित्र भए तापनि आत्मा कहिल्यै अशुद्ध हुँदैन भन्ने उनको मान्यता थियो 
।

सोयराबाई आफ्ना पतिका साथ पण्ढरपुरमा तीर्थयात्र गर्न गएकी थिइन् तर त्यहाँ रहेका रुढिवादी ब्राह्मण पूजारी तथा पण्डित गणले उनीहरूलाई अपहेलित गरे । यद्यपि, उनले कहिल्यै पनि आत्मविश्वास र स्वाभिमान गुमाइनन् ।

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:दलित साहित्य
श्रेणी:दलित सन्तहरू
श्रेणी:दलित लेखिकाहरू
श्रेणी:दलित लेखकहरू
श्रेणी:हिन्दु महिला धर्मगुरुहरू
कचिला

कचिला एक मासुको परिकार हो  । यो नेवारी खानाको समूहमा पर्छ । विशेषगरेर नेवारी भोज र काठमाडौँ उपत्यकाका रेष्टुराँहरूमा सहजै उपलब्ध हुन्छ  । जुनसुकै जनावरको मासुबाट कचिला बनाउन सकिने भएपनि मुख्यरूपमा राँगाको मासुबाट कचिला बानइन्छ ।

## सन्दर्भ
श्रेणी:नेवारी परिकार
चोखामेला

स्थित विट्ठल मन्दिरको मूल प्रवेशद्वार । द्वारको अगाडि देखिएको सानो निलो मन्दिर चोखामेलाको समाधि हो ।]]

**चोखामेला** () भारतको महाराष्ट्रमा चौधौँ शताब्दीमा जन्मेका अछुत महार सन्त थिए । उनको जन्म बुलढाणा जिल्लाको देऊलगाँव राजामा अवस्थित मेहुणा राजामा भएको थियो । उनको बसाइ भने उनकी श्रीमती सोयराबाई र छोरा कर्ममेलासँग महाराष्ट्रको मङ्गलवेढामा थियो । उच्च जातिका व्यक्तिहरूको खेत हेर्ने काम गर्दै अभङ्ग लेख्ने चोखामेला भारतका सर्वप्रथम लेखक तथा साहित्यकार मध्ये एक थिए । तल्लो जातको हुनाले चोखामेलालाई तल्लो जातका मानिसहरूका लागि बनाइएको सहर भन्दा फरक समुदायमा बस्न लगाइन्थ्यो ।

उनका साथै उनकी श्रीमती सोयराबाई, बहिनी निर्मला, ज्वाइँ बङ्का, छोरा कर्ममेला पनि वारकरी सम्प्रदायको अनुसरण गर्थे ।

उनी कवि तथा सन्त नामदेवको भक्ति दर्शनमा लागेका थिए । सन्त नामदेवको कीर्तन सुन्नका लागि उनी एक पटक पण्ढरपुर समेत गएका थिए । पहिलेदेखि नै विट्ठलको भक्तिमा लागेका चोखामेला नामदेवको शिक्षाले उनमा खुब प्रभाव परेको थियो ।

पछि उनी स्थिर बसाइका लागि पण्ढरपुर सरे । प्रचलित कथा वा किम्बदन्ती अनुसार उच्च जातका ब्राह्मण पण्डित तथा पूजारीले उनलाई मन्दिर छिर्न त परको कुरा, प्रवेशद्वारमा समेत उभिन समेत दिएका थिएनन् । यसकारण उनले भीमा नदीको किनारमा कुटी बनाएका थिए ।

पण्ढरपुर नजिकै मङ्गलवेदमा पर्खालको निर्माण गरिरहेको बेला उक्त पर्खाल ढलेर केही कामदारको मृत्यु भएको थियो । ती कामदारहरूमध्ये चोखामेला पनि एक थिए । उनको चिहान पण्ढरपुरमा अवस्थित विट्ठल मन्दिरको अगाडि राखिएको छ, जुन वर्तमानमा पनि हेर्न सकिन्छ । प्रचलित कथा अनुसार मृत्युको बेला पनि चोखामेला विट्ठलकै नाम जपिरहेका थिए, जसकारण उनको शवलाई विट्ठल मन्दिरको अगाडि गाढियो । बीसौँ शताब्दीको प्रारम्भ तिर बाबासाहेब आम्बेडकर पनि विट्ठल मन्दिरको यात्रामा लागेका थिए तर महार भएको हुनाले उनलाई पनि चोखामेलाको चिहानमा नै रोकिएको थियो ।

## पुस्तक
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## चलचित्र
* सुमित क्यसेट्स नामक कम्पनीले "सन्त चोखामेला" नामक श्रव्यदृश्य सिडी सार्वजनिक गरेको थियो जसको आधारमा मानसिंह पवारले चलचित्र निर्देशन गरेका थिए । 
* फाउन्टेन म्युजिक कम्पनीले पनि "सन्त चोखामेला" नामक श्रव्यदृश्य सिडी सार्जनिक गरेको थियो जसको आधारमा राजेश लिमकरले चलचित्र निर्देशन गरेका थिए ।
* सन् १९५० मा राम गबालेको निर्देशनमा *जोहार मायबाप (सन्त चोखामेला)* नामक रङ्गहीन मराठी चलचित्र सार्वजनिक गरिएको थियो । यस चलचित्रको पटकथा ग. दि. माडगूलकरले लेखेका थिए भने सङ्गीत सुधीर फडकेले रचना गरेका थिए । सन् १९७३ मा यस चलचित्रलाई *ही वाट पण्ढरीची* शीर्षकमा सेन्सर गरिएको थियो । इन्दु कुलकर्णी, गोपीनाथ सावकार, ग्रामोपाध्ये, परशुराम भोसले, पु. ल. देशपाण्डे, विवेक र सुलोचनाले अभिनय गरेको यस चलचित्रको सङ्गीत अझै पनि लोकप्रिय छ ।

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:वारकरी
श्रेणी:दलित सन्तहरू
श्रेणी:वैष्णव सन्तहरू
पेन्टहाउस पेटहरूको सूची

यो मोडलहरूको सूची हो जो 'पेन्टहाउस' पत्रिकाको अमेरिकी संस्करणमा देखा परेका छन् जसलाई सेप्टेम्बर १९६९ देखि हालसम्म **पेट अफ द मन्थ** वा **पेट अफ द इअर** नाम दिइएको थियो। **पेट अफ द इअर** नामहरू **बोल्ड** प्रकारमा छन् र  सामान्यतया जनवरीको अंकमा चित्रित गरिन्छ जसको लागि तिनीहरू चयनित छन्। 'प्लेब्वाई' विपरीत, तिनीहरूको प्रारम्भिक सेन्टरफोल्ड पछि एक मोडल "पेट अफ द इअर" बन्न धेरै वर्ष हुन सक्छ। सन् १९८५ मा कुनै मोडल चयन गरिएको थिएन।

## पेट्स अफ द मन्थ
स्रोतहरू:
### २०२०– 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* आधिकारिक 'पेन्टहाउस' वेबसाइट
* आधिकारिक 'पेन्टहाउस' पत्रिका वेबसाइट

श्रेणी:महिला मोडलहरूको सूची
कर्ममेला

**सन्त कर्ममेला** () भारतको महाराष्ट्रमा चौधौँ शताब्दीमा जन्मेका कवि र सन्त थिए । महार सन्त चोखामेला र सोयराबाईका छोरा कर्ममेलाले आफ्ना अभङ्गमा उनले हिन्दु वर्ण व्यवस्थाको विरोध गर्नका साथै ईश्वरले तल्लो जातका व्यक्तिका लागि जीवन अप्ठ्यारो बनाएकोमा आफ्नो रिस पोख्थे ।

तिखो र असुरिलो आवाज भएको चोखामेला, जसलाई आफ्नो सामाजिक अवस्था मन पर्दैनथ्यो, मा आधारित कम्तिमा पनि एउटा बौद्ध रीति रहेको छ । भक्ति आन्दोलनमा पनि उनको सक्रिय सहभागिता रहेको थियो । उनले आफ्नो समयमा समाजको वर्णन र जाति प्रथाको आधारमा गरिने भेदभावमा आधारित भई लेखेका अभङ्गले वर्तमानको दलित कविता लेखनलाई खुब प्रभावित गरेको छ ।

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:वारकरी
श्रेणी:दलित साहित्य
दलित शोषित समाज सङ्घर्ष समिति

**दलित शोषित समाज सङ्घर्ष समिति**, **डिएस-४** () वा **डिएसएसएसएस** () दलित समुदाय र भारतमा पिछडिएका अन्य समुदायलाई समावेश गरी कांशीरामद्वारा ६ डिसेम्बर १९८१ मा स्थापित राजनीतिक दल थियो । यो दल बामसेफको उत्तराधिकारीको रूपमा स्थापना गरिएको थियो । 

डिएस-४ को आदर्श वाक्य "ब्राह्मण, ठाकुर, बनिया छोड, बाँकी सब है डिएस-४" () थियो ।

सन् १९८४ मा डिएस-४ लाई बहुजन समाज पार्टीमा गाभिएको थियो ।

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:दलित राजनीति
निल बोर

पाठ=Photograph showing the head and shoulders of a man in a suit and tie|अङ्गुठाकार|निल बोर
**निल हेनरिक डेभिड बोर** ((; ७ अक्टोबर १८८५-१८ नोबेम्बर १९६२ ) एक डेनिस भौतिकशास्त्री थिए जसले आणविक संरचना र क्वान्टम विचारलाई बुझ्नको लागि आधारभूत योगदान गरेका थिए। यसको लागि १९२२ मा उनले भौतिक शास्त्र तर्फको नोबेल पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए। बोर दार्शनिक र बैज्ञानिक खोजको प्रबर्दक पनि थिए। उनले क्वांटम विचारको आधारमा हाइड्रोजन परमाणुको स्पेक्ट्र्मको व्याख्या गरे। नाभिकको द्र्व - बूँद मोडलको आधारमा उनले नाभिकीय बिखण्डनको एक सिद्धान्त प्रस्तुत गरे ।  

### बोर मोडेल 
सेप्टेम्बर १९११ मा, कार्ल्सबर्ग फाउन्डेसनको फेलोशिप सहयोगमा बोहर इङ्गल्याण्ड गए, जहाँ परमाणु र अणुहरूको संरचनामा अधिकांश सैद्धान्तिक काम भइरहेको थियो। उनले क्याभेन्डिस प्रयोगशाला र ट्रिनिटी कलेज, क्याम्ब्रिजका जे. जे. थमसनलाई भेटे। उनले जेम्स जीन्स र जोसेफ लार्मोरद्वारा दिइएको विद्युत चुम्बकत्वको व्याख्यानमा भाग लिए, र क्याथोड किरणहरूमा केही अनुसन्धान गरे, तर थोमसनलाई प्रभावित गर्न असफल भए। उनले अष्ट्रेलियाली विलियम लरेन्स ब्राग, र न्यूजील्याण्डका अर्नेस्ट रदरफोर्ड जस्ता युवा भौतिकशास्त्रीहरूसँग बढी सफलता पाए, रदरफोर्डको परमाणुको १९११ को सानो केन्द्रीय केन्द्रक रदरफोर्ड मोडेलले थॉमसनको १९०४ प्लम पुडिंग मोडेललाई चुनौती दिएको थियो। बोरले रदरफोर्डबाट म्यानचेस्टरको भिक्टोरिया विश्वविद्यालयमा पोस्ट-डक्टोरल काम सञ्चालन गर्न निमन्त्रणा प्राप्त गरे,, जहाँ बोहरले जर्ज डे हेभेसी र चार्ल्स गाल्टन डार्विन (जसलाई बोहरले "वास्तविक डार्विनको नाति" भनेर सम्बोधन गरेका थिए) लाई भेटे।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भौतिक शास्त्रमा नोबेल पुरस्कार विजेता
रोटरी इन्टरनेसनल

रोटरी इन्टरनेसनल एक सामाजिल सेवा संस्था हो  । यसको मूल उदेश्य भनेको पेशागत तथा व्यवसायिक व्यक्तिहरूलाई एक स्थानमा ल्याएर सेवामा उत्परेरित गर्नु हो। यस संस्थाको संसार भरी नै स्थानीय क्लबहरू रहेका छन् जसको संख्या ३५०० भन्दा बढी रहेको छ। यस संस्थासँग करिव १२ लाख रोटारियन सम्बन्धित छन् ।

## सन्दर्भ
श्रेणी:संस्था
हीरा डोम

**हीरा डोम** (कैथी: 𑂯𑂲𑂩𑂰 𑂙𑂷𑂧) उन्नाइसौँ शताब्दीको प्रारम्भमा विद्यमान प्रथम दलित कविको रूपमा प्रख्यात साहित्यकार हुन् जसको उपलब्ध एक मात्र भोज्पुत्री कविता प्रसिद्ध *सरस्वती* पत्रिकामा प्रकाशित भएको थियो । उक्त कवितामा तत्कालीन सामाजिक, आर्थिक एवम् धार्मिक विसङ्गति-विडम्बनाको मार्मिक रूपमा विवेकपूर्ण अभिव्यक्ति गरिएको छ । 

## जीवनी
हीरा डोमको जन्म सन् १८८५ तिर बिहार राज्यको पटना जिल्लाको दानापुरमा भएको थियो । उनको सम्पूर्ण जीवन चरित प्रायः अनुपलब्ध छ । डा. मातप्रसादले उनलाई वाराणसी निवासी भनेका थिए तर डा. रामविलास शर्मा र रमणिका गुप्ताले उनी पटना निवासी भएको मान्थे ।

## रचना
उनको एक मात्र कविता "अछूत की शिकायत" (कैथी: "𑂃𑂓𑂳𑂞 𑂍𑂵 𑂮𑂱𑂍𑂰𑂉𑂞") उपलब्ध छ जुन महावीर प्रसाद द्विवेदीद्वारा सम्पादित *सरस्वती* पत्रिकाको सेप्टेम्बर १९१४ संस्करणको भाग १५, खण्ड २ मा प्रकाशन गरिएको थियो । कवि-समीक्षक मदन कश्यपले भने अनुसार हीरा डोमको कविता एक प्रसिद्ध पत्रिकामा प्रकाशित हुनु नै उनको कविताको ऐतिहासिक महत्त्वको प्रमाण भएपनि उनले हिन्दी तथा भोजपुरी संसारले उनको गहन अध्ययन गरेको भए उनका अझै रचनाहरू हाम्रो समक्ष उपलब्ध हुने थिए । 

### अछूत की शिकायत
हीरा डोमको कविता "अछूत की शिकायत" को प्रकाशन भएको लामो समय पछि हिन्दी संसारमा चर्चित गरेको श्रेय डा. रामविलास शर्मालाई दिइन्छ । सन् १९७७ मा प्रकाशन गरिएको शर्माको पुस्तक *महावीर प्रसाद द्विवेदी और हिन्दी नवजागरण*मा उनले डोमको कविता उद्धृत गरेका थिए । यसले गर्दा नै डोमको कवितामा थप पाठकको ध्यान आकर्षित भएको थियो ।

यो कविता प्रथम दलित कविताको रूपमा प्रतिष्ठित छ । यसमा निहित गहिरो वैचारिकता यसको रचनात्मक विशेषता हो । सुप्रसिद्ध दलित साहित्यकार शरणकुमार लिम्बाले अनुसार यसलाई दलित सोचको वर्तमान धाराको प्रथम रचना भन्न सकिन्छ किनभने यसमा यसमा दलित समुदायको गुनासो वा व्यथा मात्रै सुनाइएको छैन, यसमा आक्रोश र विरोध पनि जताइएको छ ।

यस कविताको पहिलो दुई हरफ निम्न प्रस्तुत छ:

## महत्त्व
मदन कश्यप अनुसार यो कविता पढ्दा यो रात-दिन दुःख भोग्ने जनताको करुणाको होइन तर आत्मबलको अभिव्यक्ति हो भन्ने कुरा स्पष्ट हुन्छ । यसको शीर्षक "अछूत की शिकायत" पनि *सरस्वती*को सम्पादक वा अन्य कुनै व्यक्तिले राखेको हुन सक्छ । अन्यथा, यसको शीर्षक "अछूत की हुङ्कार" हुनुपर्ने थियो । 

डा. रामविलास शर्माले भने अनुसार, 

मदन कश्यपले भने अनुसार, 

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडी
* अछूत की शिकायत (कविता) 

श्रेणी:भारतीय लेखकहरू
श्रेणी:दलित व्यक्तिहरू
श्रेणी:सन् १८८५ मा जन्म
श्रेणी:भारतीय पुरुष कविहरू
हेनरी क्लाइभ

**हेनरी क्लाइभ** (सन् १८८२-१९६०) एक अस्ट्रेलियामा जन्मेका अमेरिकी ग्राफिक कलाकार र चित्रकार थिए। क्लाइभ विशेष गरी 'द अमेरिकन विकली' र कभर शृङ्खलामा उनका चित्रणका लागि परिचित छन्, जुन पर्दाका प्रसिद्ध व्यक्तिहरूले प्रस्तुत गरेका थिए।

## जीवन र कार्यहरू
क्लाइभको जन्म अस्ट्रेलियामा हेनरी ओ'हाराको रूपमा भएको थियो र उनले आफ्नो बाल्यकाल मेलबोर्न बाहिर भेडाको खेतमा बिताएका थिए। पछिल्ला वर्षहरूमा क्लाइव हलिउडमा बसाइँ सरेका थिए, र साइलेन्ट चलचित्रहरूमा अभिनय गरेका थिए। उनी चार्ली च्याप्लिनको निर्माणमा एक कला निर्देशक भएका थिए, जहाँ उनले 'सिटी लाइट्स'मा खलनायकको भूमिका निर्वाह गरेका थिए। सन् १९५० मा, क्लाइभले पूर्व अभिनेत्री अक्वेन्टासँग विवाह गरेका थिए जो त्यसपछि धेरै वर्ष अभिनयमा फर्किएकी थिइन्। जब उनले सन् १९५३ मा चलचित्रबाट अवकाश लिएकी थिइन्, उनी लस एन्जलसको रेडियो स्टेशन केपिओएल (एएम) का लागि डिस्क जकी बनेकी थिइन्। सन् २०१० मा एस्टेट अफ चार्ल्स मार्टिग्नेटमा राखिएको, 'सुल्ताना'लाई फेरि हेरिटेज लिलामीमा बिक्रीमा राखिएको थियो। सुल्तानालाई 'द ग्रेट अमेरिकन पिन-अप'मा चार्ल्स जी मार्टिग्नेट र लुइस के मीसलले पुनरुत्पादित गरेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*Henry Clive and The American Weekly

श्रेणी:सन् १८८२ मा जन्म
श्रेणी:सन् १९६० मा मृत्यु
श्रेणी:अमेरिकी चित्रकारहरू
एमा म्याके

**एमा मार्गरेट मेरी टेचर्ड-म्याके** (जन्म ४ जनवरी १९९६) एक फ्रान्सेली-बेलायती अभिनेत्री हुन्। जन्म फ्रान्सेली बुबा र अङ्ग्रेजी आमाको छोरीको रूपमा ले मान्समा जन्म भएको थियो। उनका बुबा स्कूलका प्रधानाध्यापक हुन्। उनी सबले-सुर-सार्थेमा हुर्केकी थिइन् त्यसपछि उनी लीड्स विश्वविद्यालयमा अङ्ग्रेजी भाषा र साहित्य पढ्न इङ्ल्यान्ड बसाइँ सरेकी थिइन्। म्याके लन्डनमा बस्छिन्।

## करियर
म्याकेले नेटफ्लिक्स कमेडी-ड्रामा शृङ्खला 'सेक्स एजुकेसन'मा मेभ विलीको अभिनय गरेकी छिन्, एक द्रुत विवेकी, व्यवसाय जानकार "ब्याड गर्ल" जसले सँगी विद्यार्थी ओटिस मिलबर्न लाई उनीहरूको स्कूलमा भूमिगत सेक्स थेरेपी व्यवसाय सुरु गर्न मनाउँछिन्। 'सेक्स एजुकेसन' म्याकेको पहिलो प्रमुख टेलिभिजन शृङ्खला हो। उनको प्रदर्शन आलोचनात्मक रूपमा राम्रो स्वागत भएको छ। मे २०२० मा, म्याकेले बायोपिकमा एमिली ब्रोन्टे खेल्ने घोषणा गरिएको थियो जुन उनको प्रारम्भिक जीवनमा केन्द्रित हुनेछ। म्याके केनेथ ब्रानाघको आगामी रहस्य थ्रिलर चलचित्र 'डेथ अन द नाइल'मा अभिनय गर्ने छिन्। चलचित्र २३ अक्टोबर २०२० मा प्रदर्शन हुने कार्यक्रम छ।

## फिल्मोग्राफी
### चलचित्र
### टेलिभिजन
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*

श्रेणी:सन् १९९६ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:बेलायती चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:बेलायती टेलिभिजन अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:फ्रान्सेली चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:फ्रान्सेली टेलिभिजन अभिनेत्रीहरू
एकीकृत प्रस्तुतिकरण

एकिकृत प्रस्तुतिकरण भन्नाले संस्थागत सञ्चारमा कम्पनीले निश्चित समयमा कति संस्थागत मूल्य श्रृजना गरेको सम्बन्धमा आवधिक रूपमा एकिकृत प्रतिवेदनको माध्यमबाट सुसुचित गराउने प्रक्रिया हो । एकिकृत प्रतिवेदन संस्थाको रणनीति, सुशासन, कार्य सम्पादन तथा भविष्यको कार्यबाट अल्पकालिन, मध्यकालिन तथा दिर्घकालिन अवधिमा कसरी संस्थागत मूल्यको श्रृजना गर्छ भन्ने बारे एउटा संक्षिप्त सञ्चार गर्ने प्रक्रिया हो ।

श्रेणी:संस्थागत सुशासन
बहिष्कृत भारत

***बहिष्कृत भारत*** बाबासाहेब आम्बेडकरद्वारा ३ अप्रिल १९२७ देखि सम्पादित र प्रकाशित पाक्षिक पत्रिका थियो । दोस्रो अङ्क देखि *बहिष्कृत भारत*मा ज्ञानेश्वरका कवितालाई उद्धृत गरिएको थियो । 

यस पत्रिकाको माध्यमले बाबासाहेब आम्बेडकरले अस्पृश्य समुदायमा सुषुप्त रहेको क्रान्तिको भावनालाई जागरुक पार्न चाहन्थे ।

बाबासाहेब आम्बेडकरको कर्मभूमि तत्कालीन महाराष्ट्रमा मराठीलाई आधिकारिक भाषाको दर्जा दिइएको हुनाले उनले सबै पत्रिका मराठीमा छाप्थे । आम्बेडकर अङ्ग्रेजीमा प्रवीण भएपनि महाराष्ट्रको तत्कालीन दलित समुदाय खासै साक्षर थिएन । त्यसैले उनले सर्वसाधारण जनताले पनि उनको पत्रिकाको उपभोग गर्न सकुन् भन्ने उद्देश्यले मराठीमा पत्रिका प्रकाशन गर्थे । यद्यपि, त्यही समयमा महात्मा गान्धीले भने दलित समुदाय प्रति आफ्नो समर्थनको रूपमा *हरिजन* नामक अङ्ग्रेजी पत्रिका प्रकाशन गर्थे ।

## पहिलो अङ्क
* र *बहिष्कृत भारत*]]
*बहिष्कृत भारत*को पहिलो अङ्कमा बाबासाहेबले लेखेका थिए, 

"सुधारको कानुन लागु भइसकेको छ । अङ्ग्रेजको हातमा रहेको सत्ता केही हदसम्म वरिष्ठ हिन्दी जनतामा हस्तान्तरण भएको छ । कुनै प्रशंसा बिना बहिष्कृत वर्गको प्रतिनिधिको मामिलामा जनावरलाई उसको क्रूर गुरु कसाबालाई समर्पण गरेझैँ बहिष्कृत वर्गलाई उनका मातापिताले वरिष्ठ हिन्दी वर्गको स्वाधीन पारेका छन् । वर्तमानको अछुत वर्गको छ वर्ष अघिको अछुत वर्गको स्थिति भन्दा पनि दयनीय छ । अछुत वर्गले भोग्नुपरेका सामाजिक विभेद र अन्यायमा प्रकाश परी जीवनस्तर अभिवृद्धि गर्न छ वर्ष भन्दा पनि अहिले पत्रिका छाप्नुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ ।

बहिष्कृत वर्गको सङ्ख्याको अनुपातमा प्रतिनिधि नभएपनि उक्त वर्गको स्तरोन्नति र चेतनास्तरको अभिवृद्धि हुन सकेमा त्यसलाई समृद्धिको प्रतीक मान्नुपर्छ किनभने ब्रिटिस सरकारको निष्पक्ष कानुनको निर्णय वरिष्ठ हिन्दी जनताको हातमा छ र यदि ती वरिष्ठ हिन्दुको उद्देश्य साँच्चै नै पवित्र र सात्विक छ भने अहिले देखि नै आन्दोलनको सुरुवात गर्नुपर्छ ।"

## अग्रलेख
यस पत्रिकामा प्रकाशित सबै लेख बाबासाहेब आम्बेडकरले आफैँ लेख्थे । यद्यपि, उनले यस पत्रिकाका लागि आवश्यक पाठक सङ्ख्या र आर्थिक सहयोग प्राप्त गर्न सकेनन जसकारण १५ नोभेम्बर १९२९ मा यसको प्रकाशन बन्द गर्नुपर्यो । यस पाक्षिकको कुल ३४ अङ्क प्रकाशित भएका थिए जसमध्ये ४ जनवरी १९२९ मा प्रकाशित अङ्कमा मात्रै शीर्षक राखिएको थिएन । पत्रिकाका ३१ अङ्कहरूमा "प्रासङ्गिक विचार" नाम गरिएको खण्डमा आम्बेडकरले लेखका रूपमा प्रश्न अघि सार्थे । उनले यस पत्रिकामा कुल १४५ लेख लेखेका थिए । बाबासाहेबको महापरिनिर्वाण पछि सन् १९६१ मा यस पत्रिकाको प्रकाशन र वितरण पूर्ण रूपमा बन्द गरिएको थियो ।

## थप लेख
* *मूकनायक*
* *समता*
* *जनता*
* *प्रबुद्ध भारत''

## बाह्य कडी
श्रेणी:बाबासाहेब आम्बेडकरद्वारा प्रकाशित पत्रिकाहरू
जनता (मराठी पत्रिका)

thumb|right|300px|सम्पादक डा. बाबासाहेब आम्बेडकर
***जनता*** बाबासाहेब आम्बेडकरद्वारा प्रकाशित पाक्षिक पत्रिका थियो । २४ नोभेम्बर १९३० मा देवराव विष्णु नाईकको सम्पादनमा यसको पहिलो अङ्क सार्वजनिक गरिएको थियो । सन् १९३० मा यसलाई पाक्षिकको साटो साप्ताहिक रूपमा छाप्न थालिएको थियो । 

*जनता* पत्रिकाको मूल आदर्श  () थियो । यस पत्रिकाको माध्यमबाट बाबासाहेब आम्बेडकरले अस्पृश्य समुदायले भोगेका अन्यायमा प्रकाश पार्थे । यसका साथै भारतका जनताले पठाएका पत्र पनि यसमा समावेश गरिन्थ्यो । 

सन् १९५५ तिर चलिरहेका आन्दोलनका कारणले *जनता*को सम्पादन र प्रकाशनमा विभिन्न प्रकारका अनियमितता देखिएको थियो । ४ फेब्रुअरी १९५६ मा *जनता*को नाम परिवर्तन गरी *प्रबुद्ध भारत* राखियो । 

बाबासाहेब आम्बेडकरको कर्मभूमि तत्कालीन महाराष्ट्रमा मराठीलाई आधिकारिक भाषाको दर्जा दिइएको हुनाले उनले सबै पत्रिका मराठीमा छाप्थे । आम्बेडकर अङ्ग्रेजीमा प्रवीण भएपनि महाराष्ट्रको तत्कालीन दलित समुदाय खासै साक्षर थिएन । त्यसैले उनले सर्वसाधारण जनताले पनि उनको पत्रिकाको उपभोग गर्न सकुन् भन्ने उद्देश्यले मराठीमा पत्रिका प्रकाशन गर्थे । यद्यपि, त्यही समयमा महात्मा गान्धीले भने दलित समुदाय प्रति आफ्नो समर्थनको रूपमा *हरिजन* नामक अङ्ग्रेजी पत्रिका प्रकाशन गर्थे ।

## थप लेख
* *मूकनायक*
* *बहिष्कृत भारत*
* *समता*
* *प्रबुद्ध भारत*

## बाह्य कडी
श्रेणी:बाबासाहेब आम्बेडकरद्वारा प्रकाशित पत्रिकाहरू
ज्ञान दिवस (महाराष्ट्र)

]]
**ज्ञान दिवस** भारतको महाराष्ट्रमा महाराष्ट्र सरकारको सामाजिक न्याय तथा विशेष सहायता विभागको निर्णय अनुसार प्रत्येक वर्ष बाबासाहेब आम्बेडकरको जन्मदिनको अवसरमा १४ अप्रिलमा मनाइने उत्सव हो ।

गत केही दशक देखि आम्बेडकरवादी जनता तथा सङ्घसंस्थाले आम्बेडकर जयन्तीलाई "ज्ञान दिवस" को रूपमा मनाउनुका साथै महाराष्ट्र सरकारले पनि आम्बेडकर जयन्तीलाई ज्ञान दिवस घोषणा गर्नुपर्ने माग गरेका थिए । अन्ततः महाराष्ट्र सरकारद्वारा जनताको माग पूरा गरी प्रज्ञासूर्य डा. बाबासाहेब आम्बेडकरको जन्मदिनलाई "ज्ञान दिवस" घोषणा गरियो ।

## ज्ञानवन्त बाबासाहेब आम्बेडकरको पक्ष
बाबासाहेब आम्बेडकरलाई निम्न कारणले "ज्ञानको प्रतीक" मानिन्छ: 
* ३२ शैक्षिक उपाधि प्राप्त गरेका बाबासाहेब आम्बेडकर संसारकै सर्वाधिक शिक्षा हासिल गरेका मानिसहरूमध्ये एक हुन् । 
* सन् २००४ मा कोलम्बिया विश्वविद्यालयले सार्वजनिक गरेको विश्वका सर्वश्रेष्ठ १०० विद्वान् नामक सूचीमा बाबासाहेब आम्बेडकरलाई प्रथम स्थानमा सूचिकृत गरिएको थियो । उनलाई उक्त सूचीमा आधुनिक भारतको पिता पनि भनिएको थियो । 
* सन् २०११ मा क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयमा आयोजित अनुसन्धानमा बाबासाहेब आम्बेडकरले ६४ विषयमा शिक्षा हासिल गरेको थाहा पाइएको थियो । अहिलेसम्म संसारको इतिहासमा अन्य कुनै व्यक्तिले पनि त्यति धेरै विषयमा ज्ञान प्राप्त गरेका छैनन् ।

## थप लेख
* आम्बेडकर जयन्ती
* नामान्तर दिवस
* धम्मचक्र प्रवर्तन दिवस
* मनुस्मृति दहन दिवस
* महापरिनिर्वाण दिवस
* विद्यार्थी दिवस
* संविधान दिवस

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:बाबासाहेब आम्बेडकर
श्रेणी:चाडपर्वहरू
प्रबुद्ध भारत

[thumb|right|300px|सम्पादक [बाबासाहेब आम्बेडकर]]
***प्रबुद्ध भारत*** बाबासाहेब आम्बेडकरद्वारा प्रकाशित पत्रिका थियो । १४ अक्टोबर १९५६ मा आम्बेडकर बौद्ध धर्ममा लागेपछि उनले *जनता* पत्रिकाको नाम परिवर्तन गरी *प्रबुद्ध भारत* राखेका थिए । यस पत्रिकाले अखिल भारतीय दलित फेडेरेसनको मुखपत्रको काम गर्थ्यो । आम्बेडकरको महापरिनिर्वाण भएपछि यस पाक्षिकको प्रकाशन बन्द गरिएको थियो । यद्यपि, ११ अप्रिल २०१७ मा महात्मा फुले जयन्तीको अवसरमा आम्बेडकरका नाति प्रकाश आम्बेडकरले *प्रबुद्ध भारत*लाई पाक्षिक रूपमा प्रकाशन गर्ने घोषणा गरेका थिए । घोषणा अनुसार १० मे २०१७ मा यसको पहिलो अङ्क प्रकाशन गरिएको थियो ।

दलित समुदायको चेतनास्तर अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यले बाबासाहेब आम्बेडकर विभिन्न पाक्षिक पत्रिकाको सम्पादन तथा प्रकाशनमा कार्यरत थिए । यी पाक्षिक पत्रिकाले दलित आन्दोलनको प्रगतिमा अतुलनीय योगदान पुर्याएका छन् । वास्तवमा बाबासाहेब आम्बेडकर दलित पत्रकारिताका पिता हुन् । उनी दलित पाक्षिकका प्रथम सम्पादक, संस्थापक र प्रकाशक थिए । वर्तमान दलित पत्रकारिताको स्तरको मापन गर्दा उनकै पत्रकारितासँग तुलना गरिन्छ । बाबासाहेब आम्बेडकरले *मूकनायक*, *बहिष्कृत भारत*, *समता* र *जनता* पत्रिकाको प्रकाशन गरी दलित आन्दोलनलाई अघि बढाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका थिए । 

बाबासाहेब आम्बेडकरको कर्मभूमि तत्कालीन महाराष्ट्रमा मराठीलाई आधिकारिक भाषाको दर्जा दिइएको हुनाले उनले सबै पत्रिका मराठीमा छाप्थे । आम्बेडकर अङ्ग्रेजीमा प्रवीण भएपनि महाराष्ट्रको तत्कालीन दलित समुदाय खासै साक्षर थिएन । त्यसैले उनले सर्वसाधारण जनताले पनि उनको पत्रिकाको उपभोग गर्न सकुन् भन्ने उद्देश्यले मराठीमा पत्रिका प्रकाशन गर्थे । यद्यपि, त्यही समयमा महात्मा गान्धीले भने दलित समुदाय प्रति आफ्नो समर्थनको रूपमा *हरिजन* नामक अङ्ग्रेजी पत्रिका प्रकाशन गर्थे ।

## थप लेख
* *मूकनायक*
* *बहिष्कृत भारत*
* *समता*
* *जनता*

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडी
श्रेणी:बाबासाहेब आम्बेडकरद्वारा प्रकाशित पत्रिकाहरू
लैङ्गिक विभेद

**लैङ्गिक विभेद** कुनै पनि कामको आधारमा महिला  वा पुरुष भनेर  छुट्टाउनु लाई लैङ्गकिताको रूपमा लिइन्छ। यसरी समाजले महिला र पुरुषलाई अलग अलग रूपमा छुट्टयाउने र विभेद गर्ने कार्यलाई लैङ्गिक विभेदको रूपमा लिइन्छ। खास गरि महिलाहरू राजनैतिक, आर्थिक, सामाजिक, योनिक रूपमा विभेदमा रहेको पाइन्छ। शिक्षाको क्षेत्रमा पनि महिलामाथि विभेद भैरहेको देखिन्छ। विभिन्न कारणले गर्दा लैङ्गिक र जातीय विभेद देखाइदिएको पाइन्छ।

## नागरिकतामा लैङ्गिक विभेद
महिला र पुरुषका नाममा भिविन्न देशको संबैधानिक व्यबस्था अनुसार कुनै पनि नागरिकलाई लैङ्गिक विभेद गर्न पाइदैन।
लैङ्गिक विभेद गर्ने अधिकार संबिधानमा कसैलाई छैन।

## ज्यालामा लैङ्गिक विभेद
महिला र पुरुषबीच एउटै कामका लागि पनि ज्यालामा विभेद हुने गरेको पाइछ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
महिला सशक्तिकरण

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:लैङ्गिक
भीम ध्वज

thumb|right|300px|भीम ध्वज
**भीम ध्वज**, **निलो ध्वज** वा **आम्बेडकर ध्वज** बौद्ध विहार, दलित सङ्घसंस्था, घर तथा गाडीमा बाबासाहेब आम्बेडकर र नवबौद्धको प्रतीकको रूपमा प्रयोग गरिने निलो रङ्गको झण्डा हो । अशोक चक्र रहेको यस झण्डालाई प्रायः दलित-बहुजन उत्सव, भेटघाट कार्यक्रम तथा परेडमा प्रयोग गरिन्छ । बाबासाहेब आम्बेडकर र बौद्ध धर्मसँग सम्बन्धित प्रायः सबै ठाउँमा यस झण्डाको प्रयोग गरिन्छ । आम्बेडकरले दलित समुदायको हक, अधिकार र समानताको निम्ति आफ्नो जीवन समर्पण गरेका हुनाले र निलोलाई समताको रङ्ग मानिने हुनाले भीम ध्वजमा पनि निलो रङ्गको प्रयोग गरिएको हो । निलो रङ्गको यस झण्डालाई आम्बेडकरवादी आन्दोलनमा त्यागको प्रतीक मानिन्छ । झण्डाको मध्य भागमा चक्रवर्ती सम्राट अशोकको बौद्ध धर्मचक्रमा पर्ने सेतो अशोक चक्र राखिएको छ । कुनैकुनै झण्डामा "जय भीम" लेखिएको हुन्छ भने कुनैकुनैमा बाबासाहेब आम्बेडकरको चित्र बनाइएको हुन्छ । यो निलो झण्डा पहिले बाबासाहेब आम्बेडकरको शेड्युल्ड कास्ट्स फेडेरेसनमा मात्रै प्रयोग गरिन्थ्यो । यद्यपि, वर्तमानमा यसले समग्र भारतीय रिपब्लिकन पार्टीको प्रतिनिधित्व गर्छ । बाबासाहेब आम्बेडकरद्वारा स्थापित समता सैनिक दलमा पनि यस झण्डाको प्रयोग गरिन्छ ।

## थप लेख
* आम्बेडकरवाद
* आम्बेडकरवादी आन्दोलन
* जय भीम
* नवयान

श्रेणी:बौद्ध धर्म
श्रेणी:दलित संस्कृति
श्रेणी:भारतीय संस्कृति
श्रेणी:बाबासाहेब आम्बेडकरको सम्मानमा राखिएका नामहरू