open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
पाण्डे

**पाण्डे** वा **पाँडे** हिन्दू धर्मावलम्बी ब्राह्मण तथा खत्रीको थर हुन्छ । प्राय गरेर ब्राह्मण थरका पाण्डेहरू नेपालको पश्चिम क्षेत्र तथा भारतमा बसोवास गर्छन् । [[खत्री] पाण्डेहरू को पुर्खौली घर भने जुम्ला तिर भएको कुरा पुर्खीहरूले भन्ने गरेको सुनिन्छ । पाण्डेहरू विभिन्न गोत्रका हुन्छन । ति मध्य पराशर गोत्र एक प्रमुख गोत्र हो । महाभारतको पाण्डबबाट पाण्डे थर सुरु भएको विश्वास गरिन्छ ।  

ऐतिहासिक रूपमा पाण्डे चार पुस्त्यौनी काजी परिवारहरू मध्ये एक हो । अन्य तीन परिवारहरू बस्न्यात वंश, कुँवर परिवार र थापा वंश हुन् । बस्नेत परिवारसँग निकट रहेका पाण्डे क्षेत्रीहरूको थापा ऐतिहासिक दुस्मनी थियो ।

**कुलेटा पाँडे**, **पलेउ पाण्डे**, आदि पाण्डेका प्रकारहरू हुन् ।

## पाँडे वंश
गणेश पाण्डे पाँडे वंशका पहिलो भारदार देखिन्छन् । उनी राजा द्रव्य शाहलाई गोरखाको गद्दीमा बसाउन सफल भएका थिए । उनका सन्तान काजी वंशीधर कालु पाण्डे गोरखाको सेनापति भए । काजी कालु पाण्डेले लमजुङसँग सन्धि गराइ नेपाल एकीकरणमा चातुर्य भूमिका खेलेका थिए । उनको देहान्त कीर्तिपुरको युद्धमा तयारी नपुग्दा भएको थियो । कालु पाण्डेका जेठा छोरा देवान काजी वंशराज पाण्डे पनि नेपाली जनरल थिए । वंशराजले नेपाल एकीकरण युद्धहरूमा नेतृत्व गरेका थिए । त्यस्तै कान्छा छोरा मूलकाजी दामोदर पाण्डे नेपालको पहिलो प्रधानमन्त्री हुन् । उनले नेपाल-तिब्बत युद्धमा कुत्ती इलाकाको नेतृत्व लिएका थिए । उनले मूलकाजी भै शासन चलाउँदा राजा रणबहादुर शाहको फिर्ता सवारीमा भीमसेन थापाको आदेशमा यिनको अप्रिय मृत्युदण्ड भयो । दामोदरका छोरा मुख्तियार रणजङ्ग पाण्डे नेपालको तेस्रो प्रधानमन्त्री हुन् । मुख्तियार भीमसेन थापाको पतनमा यिनको ठूलो भूमिका थियो । वि.सं. १९०० मा माथवरसिंह थापाको उदय हुँदा पाण्डे परिवारमाथि भीमसेनहत्याको कारबाही भयो । त्यस घटनाले रणजङ्ग पाण्डेको मृत्यु भयो । जंगबहादुर राणाद्वारा मच्चाइएको कोत पर्वमा दलभञ्जन पाण्डे मारिँदा पाण्डेहरू सम्पूर्ण शक्तिविहिन भए ।

काजी तुलाराम पाण्डे र कालु पाण्डेका पिता दाजुभाइ थिए । तुलारामका छोरा काजी भोटु पाण्डे, काजी रणजीत पाण्डे र काजी जगजीत पाण्डे थिए । काजी भोटु पाण्डे र काजी रणजीत पाण्डेले नेपाल तिब्बत युद्ध लडेका थिए ।
*वंशराज पाण्डे
*दामोदर पाण्डे
*रणजङ्ग पाण्डे
*सुरेन्द्र पाण्डे
*महेन्द्र बहादुर पाण्डे
*नयनराज पाण्डे
*विजय कुमार पाण्डे

## यो पनि हेर्नुहोला
*खस
*बस्नेत
*पोखरेल
*पौडेल

## स्रोत
श्रेणी:नेपालका थरहरू
श्रेणी:भारतका थरहरू
श्रेणी:खस जातिका थरहरू
शङ्खधर साख्वा

शङ्खधर साख्वालाई नेपाल सरकारले मिति २०५६/८/३ मा राष्ट्रिय बिभुती घोषणा गरेको हो। (प्रकाश भण्डारी "बिवेक")
**शङ्खधर साख्वा** नेपालका राष्ट्रिय बिभूति र नेपाल संबतका प्रवर्तक हुनुहुन्छ। उहां एक समाजसेवी थिए जसले तत्कालीन नेपालीलाई ऋणबाट मुक्ति दिलाए। 
नेपाल सम्बतको सुरुवातकर्ता शङ्खधर साख्वा कान्तिपुरको इलाछेंमा बस्ने व्यपारी थिए। उनले वि. सं. ९३६ मा कान्तिपुर र भादगाउँका जनताको सम्पूर्ण ऋण तिरी नेपाल सम्बतको थालनी गरेका थिए। तत्कालीन समाजमा शुद्र जातिलाई पशुपतिका प्रवेसमा बन्देज लगाइएको थियो। कान्तिपुरका राजा राघवदेवले शङ्खधरको योगदानलार्क्ष कदर गरी शुद्र जातिलार्क्ष पशुपतिमा प्रवेश दिएका थिए। नले प्रचलनमा ल्याएको नेपाल सम्बत वि. सं.१९६० सम्म पनि नेपालको सरकारी कामकजको भाषाका रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो।  तर तत्कालीन प्रधानमन्त्री चन्द्र शमशेरले बिक्रम सम्बतलाई चलनमा ल्याएका थिए।

## किम्बदन्ति 
प्रचलित किम्बदन्ति अनुसार ज्योतिषहरूले निकालेको शुभ साइतमा भद्रमती र बिष्णुमतीको दोभान लखुतीर्थबाट बालुवा झिकेर ल्याए त्यो वालुवा सुनमा परिणत हुन्छ भनेर भादगाउँका राजा आनन्ददेवलाई भनेका थिए। सोही बमोजिम राजा आनन्ददेवले शुभ साइतमा बालुवा झिक्न भरियाहरूलाई पठाए कान्तिपुरका व्यापारी शङ्खधर साख्वाले शुभ साइतमा झिकेको बालुवाको भारी ल्याएको देखे। शङ्खधरले ती भरियाहरूलाई फकाइ फुल्याइ पैसा दिएर उक्तवालुवा आफ्नो घरमा खन्याउन लगाए र पुनः खोलाबाट बालुवा झिकी राजाले भने बमोजिम गर्न भरियाहरूलाई अह्राए। ज्योतिषहरूको भविष्यवाणी मुताबिक चारदिनपछि सो बालुवा सुनमा परिण्त भयो। तर राजाको भण्डारमा खन्याएको बालुवा सुनमा परिणत भएन किन भनें तयो बालुवा झिक्दा शुभसाइत बितिसकेको थियो। त्यसपछि शङ्खधरले त्यो सुनबाट लोकको कल्याण गर्ने विचार गरे। विभिन्न ज्योतिषहरूको राय सुझाब अनुसार उनले कान्तिपुर र भादगाउँका जनताहरूको ऋण मोचन गरीदिने निर्णय गरे। राजाको अनुमति लिएर शङ्खधरले नेपाल सम्बत १ पनि सुरुगर्न सफल भए। साख्वा:को घर हालको काठमाडौँको मरुसत्तलको इलाछेमा थियो भन्ने लोकोत्ती रहेको छ। त्यस्तै उनले बनाएको चैत्य कंकेश्वोरिमा रहेको बताइन्छ। आफ्नो धनबाट जनताको ऋण तिरि जनताहरूलाई ऋण मुक्त पारिदिएकाले साख्वा:लाई  नेपालको तत्कालीन मन्त्रीपरिषदको निर्णय  अनुसार २०५६ मङ्सिर २ गते देखि शङ्खधर साख्वालाई नेपालको राष्ट्रिय विभूतिका रूपमा घाषणा गरिएको छ।

## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी कडीहरू
श्रेणी:नेपालका राष्ट्रिय विभूतिहरू
डडेल्धुरा जिल्ला

**डडेल्धुरा जिल्ला** नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेशमा अवस्थित एउटा पहाडी जिल्ला हो। यस जिल्लाको सिमाना पूर्वमा डोटी,उत्तरमा बैतडी र दक्षिणमा कञ्चनपुरसँग जोडिएको छ भने यस जिल्लाको पश्चिममा भारतको उत्तराखण्ड पर्छ। नेपाललाई ७५ जिल्लाहरूमा विभाजन गर्नु पूर्व डोटी जिल्लाबाट डडेलधुरा जिल्लाको प्रशासनिक नियन्त्रण हुने गर्दथ्यो। 

## नामाकरण
डडेल्धुरा  जिल्लाको नाम बनोटको आकृतीबाट रहेको भन्ने एक थरी मतवालम्बीहरूको धारणा रहेको छ, उनीहरूको अनुसार स्थानीय जनबोलीमा ढाडलाई डडाल्नु र अग्लो स्थानलाई धुरा भनिने हुँदा डडाल्नु जस्तो धुराबाट कालान्तरमा अपभ्रंश भई जनजीव्रोमा डडेलधुरा भनिन थालिएको हो।

यस जिल्लाको नाम डडेलधुरा कसरी रहन गयो भन्ने सम्बन्धमा विभिन्न किंवदन्तीहरू छन्। यस जिल्लामा दलिन जस्तो डाँडा, घना जङ्गल र जाडो भएको कारणले डडेलधुरा रहन गएको भन्ने भनाइ पनि छ।

## जिल्लामा रहेका अस्पताल 
#उपक्षेत्रिय अस्पताल डडेल्धुरा
पक्षेत्रिय अस्पताल डडेल्धुराको सेवा शुभारम्भ २०७० असार १ गते भएको हो।टिम अस्पताल डडेल्धुरामा २०६४सालदेखी सेवा सुचारु गर्दै आएको एचडिसिएस संस्थाले गुणस्तरीय सेवा दिन नसकेको भन्दै राजनीतिकदल नागरिकसमाज,सञ्चारकर्मी र स्थानीयले पटक पटक आन्दोलन गरेपछि एचडिसिएस संस्थाले वैशाख १२ गतेदेखी पूर्णरूपमा सेवा बन्द गरेको थियो। टिम अस्पताल र जिल्ला अस्पताल डडेलधुरालाईमर्ज गरी १०० शैयाको उपक्षेत्रिय अस्पताल डडेल्धुरामा सञ्चालन गर्ने २०७० बैशाख २२ गते नेपाल सरकारले निर्णय गरे बमोजिम सेवा सुभारम्भ भएको हो।
#जिल्ला अस्पताल डडेल्धुरा 
#प्रतेक गाउँ विकास समिति लक्षित गरी उपस्वास्थ्य चैकीहरू।

## प्रशासनिक विभाजन 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू

श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका जिल्लाहरू
सहश्राब्दि

**सहश्राब्दि** भनेको एक हजार वर्ष, एक सय दशक, वा दश शताब्दीको अवधि हो। यो शब्दले कुनै पनि मितिबाट सुरु हुने समयको अन्तराललाई पनि जनाउन सक्छ। सहस्राब्दीमा कहिलेकाहीँ धार्मिक प्रभावहरू हुन्छन्।

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ===

## बाह्य कडीहरू 
*
*
*
श्रेणी:समय
एसिया

**एसिया** 
  230px 
 
 विश्व नक्सामा एसियाको स्थिति

 कुल क्षेत्रफल

 किमी २४४,५७९,०००

 स्क्वायर मिटर१७,२१२,०००

 जनसङ्ख्या३,८७९,०००,०००(पहिलो)

 जनसङ्ख्या घनत्व८९/किमी२ (२२६/sq mi)
 वासिन्दाएसियाली 
 राष्ट्र४७राष्ट्रको सूची

 भाषाभाषाको सूची
 समय क्षेत्रUTC+2 देखि UTC +12

 इंटरनेट TLD.asia

 ठूला शहरहरूबेइजिंग दिल्ली टोक्यो काठमाडौँ मुम्बई आदी

संसारकै सबभन्दा ठुलो महादेशको रूपमा प्रसिद्ध **एसिया महादेश** पृथ्वीको उत्तरी तथा पूर्वी गोलार्धमा अवस्थित छ। यो पश्चिममा युरोपसँग जोडिएको छ। एसिया र युरोपलाई संयुक्त रूपमा युरेशिया भनिन्छ।

एसियालाई भूमध्य सागर, कालो सागर, आर्कटिक महासागर, प्रशान्त महासागर र हिन्द महासागरले घेरेका छन् र युरोपसँग ककेसस पर्वत र उराल पर्वतले छुट्याएका छन् (BNA: Brand New Animal)।

## मुख्य लेख 
**एसिया** आकार र जनसङ्ख्या दुबै दृष्टिबाट विश्वको सबै भन्दा ठूलो महाद्वीप हो, जुन उत्तर गोलार्द्धमा अबस्थित छ। पश्चिममा यसको सीमाना यूरोपसँग जोडिएको छ। एसिया र यूरोपलाई सम्मिलित रूपमा यूरेशिया पनि भनिन्छ।

एसियाई महाद्वीप भूमध्य सागर, अंध सागर, आर्कटिक महासागर, प्रशान्त महासागर, र हिन्द महासागरले घेरिएको छ। काकेशस पर्वत र यूराल पर्वत प्राकृतिक रूपबाट एसियालाई यूरोपबाट अलग गर्छ।

केही सबै भन्दा प्राचीन मानव सभ्यताहरूको जन्म यही महाद्वीपमा भयेको थियो जस्तै सुमेर, सिंधु घाटी सभ्यता, चीनको सभ्यता इत्यादि। चीन र भारत विश्वकै दुई सर्वाधिक जनसङ्ख्या भएका देश हुन।

एउटा लामो पश्चिममा स्थित भूसीमा यूरोपलाई एसियाबाट पृथक गर्दछ। तह सीमा उत्तर-दक्षिण दिशामा तल तिर रूसमा यूराल पर्वतसम्म जान्छ, यूराल नदीको किनारा-किनारा क्यास्पियन सागरसम्म, र फेरी काकेशस पर्वतसम्म हुदै अंध सागरसम्म। रूसको लगभग तीन चौथाई भू भाग एसियामा छ, र शेष यूरोपमा। चार अन्य एसियाई देशहरूको केही भूभाग पनि यूरोपको सीमामा आउछन।

एसिया विश्वकै सबै भन्दा ठूलो महाद्वीप हो। विश्वको कुल भूभागको लगभग ३/१०औँ भाग अथवा ३०% एसियामा छ, र यस महाद्वीपको जनसङ्ख्या अन्य सबै महाद्वीपहरूको संयुक्त जनसङ्ख्या भन्दा धेरै छ, लगभग ३/५औँ भाग अथवा ६०%। उत्तरमा बरफले भरिएको आर्कटिक देखि दक्षिणमा ऊष्ण भूमध्य रेखासम्म यो महाद्वीप लगभग १०,००० किमी क्षेत्रमा फैलिएको छ र केही विशाल खाली मरुभूमि, विश्वको सबै भन्दा अग्ला पर्वतहरू र केही सबै भन्दा लामो नदिहरूलाई पनि समेटेको छ।

## प्राचीन पुस्तकहरूमा वर्तमान एसियाको नाम 
* जंबुद्वीप - मध्य भूमि।
* पुष्करद्वीप- उत्तर पूर्वी प्रदेश।
* शाकद्वीप - दक्षिण पूर्वी द्वीप समूह।
## एसिया महादेशका ठुलो ताल

#*अजरबैजान* 
#*अफगानिस्तान* 
#*आर्मेनिया*२ 
#*इन्डोनेसिया* 
#*ईराक*
#*इजरायल* 
#*इरान*
#*उज्बेकिस्तान* 
#*उत्तर कोरिया* 
#*ओमान* 
#*कजाख्स्तान* 
#*कतार* 
#*कुवेत* 
#*कम्बोडिया* 
#*किर्गिजस्तान* 
#*चीन* 
#*जापान* 
#*जर्जिया*२ 
#*ताजिकिस्तान* 
#*तुर्कमेनिस्तान* 
#*टर्की* 
#*थाइल्याण्ड* 
#*दक्षिण कोरिया* 
#*नेपाल*
#*पाकिस्तान* 
#*पूर्वी टिमोर* 
#*फिलिपिन्स* 
#*बहराइन* 
#*बङ्गलादेश* 
#*ब्रुनाई* 
#*भारत* 
#*भूटान* 
#*मकाउ*३ 
#*मलेशिया* 
#*मंगोलिया* 
#*मालदिभ्स* 
#*म्यानमार* 
#*यमन* 
#*जोर्डन* 
#रूस१ 
#लाओस 
#लेवनान 
#भियतनाम 
#संयुक्त अरब इमिरेट्स 
#साइप्रस२ 
#साउदी अरब 
#*सिंगापुर* 
#*सीरिया* 
# *श्रीलङ्का* 
#*हङकङ*३

## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:महादेशहरू
रसायनिक तत्व

झन सानो रसायनिक पदार्थमा विभाजित हुन नसक्ने रसायनिक पदार्थलाई **रसायनिक तत्व** भन्छन्। त्यस्ता पदार्थको सबभन्दा सानो कणलाई परमाणु भन्छन्। परमाणु प्रोटोन, न्युट्रन, र विद्युत्कण (इलेक्ट्रन)बाट बन्छ।

शुद्ध तत्त्वमा एक किसिमको परमाणु मात्रै पाइन्छ। तत्त्वको एक परमाणुभित्र कति प्रोटोन पाइन्छ भने, त्यही सङ्ख्यलाई तत्त्वको परमाणविक सङ्ख्या भनिन्छ। उदाहरणको लागि, ७९वटा प्रोटोन भएको सबै परमाणु, सुन तत्वका हुन्। ५३ वटा प्रोटोन भएको परमाणु आयोडिनका हुन्।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
## बाह्य कडीहरू
विकि

**विकि** एक प्रकारको वेब साईट हो जसले उक्त वेबसाईटका प्रयोगकर्ताहरूलाई सामग्रीहरू थप्न, हटाउन तथा सम्पादन गर्न दिन्छ। विकिमा जति संख्यामा पनि सामग्रीहरू हाईपलिंकबाट सजिलैसँग जोड्न सकिन्छ। विकिमा विभिन्न किसिमका सामग्रीहरू राख्न सकिन्छ जस्तै लेख, तस्वीर, श्रब्य सामग्री, भिडियो, एनिमेसन ईत्यादि। यसमा सहकार्य गरी लेख हरू प्रकाशन गर्न सजिलो हुन्छ। उदाहरणको लागि, तपाईँले पढिरहनुभएको यो विकिपिडिया पनि एक विकि हो। 

*विकि* शब्द एक इन्टर्नेट अपभाषा (स्ल्याङ्) हो जुन *विकिविकिवेब* शब्दको छोटकरी रूप हो। *विकिविकि* हवाईयन भाषाबाट आएको शब्द हो र उक्त भषामा यसको अर्थ हुन्छ "छिटो" वा "रफ्तार"।

विकिमा, धेरै प्रयोगकर्ताहरूले एकै सामग्रीहरू सामुहिक रूपमा लेख्न तथा योगदान दिन सक्दछन्। यदि एक जनाले गल्ती लेखेमा अर्कोले सच्च्याउन सक्दछ। त्यस्तै अर्को ब्यक्तिले त्यस पृष्ठमा केही नयाँ कुरा थप्न पनि सक्दछ। यसले गर्दा हरेक पटकको परिवर्तन सँगै विकि सामग्रीहरू परिमार्जित हुँदै जान्छन्।

विकि सामग्रीमा योगदान दिने व्यक्तिहरू साधारण स्वयंसेवकहरू हुँदछन्। योगदानकर्ताहरू विकिमा भएका सामग्रीहरूका बारेमा छलफल पनि गर्न सक्तछन्। छलफलले प्रयोगकर्ता तथा योगदानकर्ताहरू एक अर्काको विचार बुझ्ने तथा बिषयबस्तुको बुझाई परिमार्जित बनाउने गर्दछ। यस विकिपिडियामा भएको वार्तालाप पृष्ठ त्यही प्रयोजनको लागि हो। तर कुनै कुनै विकिमा लेख तथा छलफल एउटै पृष्ठमा हुने गर्दछ।

विकिहरू कामको लागि बनाईएको हुन सक्छ र सबै विकिहरूले एउटै नियम मान्न पर्छ भन्ने छैन। उदाहरणको लागि, विकिपिडियाको मुख्य उद्देश्य लेख हरू लेख्नु हो जले विश्वकोशको रूप लिने छ। त्यसैले विकिपिडियाका प्रयोगकर्ताहरू लेख लेख्नमा उपयोगी नहुने विषयहरूमा छलफल गर्दैनन्।

वार्ड कनिङह्याम (Ward Cunningham)ले मार्च १९९५मा सबैभन्दा पहिले विकिको शुरूवात गरे। धेरै मानिसहरूले उक्त विकि मनपराए र त्यहाँ थुप्रै लेख तथा सामग्रीहरू तयार पारे।

## विकिमा पेज सम्पादन कसरी गर्ने?
लेखहरू सम्पादन गर्ने विभिन्न तरीकाहरू छन्। सामान्यतया विकि पानाहरू "*wikitext*" भनिने साधारण मार्क-अप ल्याङवेजका माध्यमबासम्पादन गरिन्छ। उदाहरणका लागि तारा ("*") चिह्न लेखेर सुरू गरेमा बुलेट फर्म्याट गर्न सकिन्छ। विकिटेक्स्ट का style र syntax हरू विकि implementations हरूका आधारमा फरक फरक हुन सक्छन्। कुनै कुनैले त एचटीएमएल HTML ट्याग पनि प्रयोग गर्न दिएका हुन्छन्। तर सबै विकि युजरले यो एचटीएमएल प्रयोग गर्न नजान्ने हुनाले यो जटील हुनसक्छ त्यसैले विकिहरू सादा टेक्स्ट सम्पादन रूचाउँछन् जुन बनोट र शैलीमा एचटीएमएल भन्दा अलिकति सरल छ। यसबाट स्टाइलसीट, जाभा स्क्रीप्ट आदिको झन्झट नहुने र पाठ्यांशमा पनि एकरूपता हुने हुन्छ जसका कारण साधारण प्रयोगकर्ताले पनि सजिलोसित चलाउन सक्ने हुन्छ।

श्रेणी:वेबसाइट
धौलागिरि हिमाल

**धौलागिरि** (वा *धवलागिरि*) संसारकै सातौँ अग्लो हिमाल हो। यो धौलागिरि हिमशृङ्खलाको पूर्वी छेउमा रहेको छ, जुन नेपाली हिमालयको मध्य भागतिर पर्छ। यो पोखराको उत्तरपश्चिममा अवस्थित छ। यसको पूर्वमा काली गण्डकीको गहिरो गल्छीको अर्कोपट्टि अन्नपूर्ण हिमाल पर्छ, तीमध्ये अन्नपूर्ण प्रथम ८००० मिटरभन्दा अग्लो छ। धौलागिरिको शाब्दिक अर्थ "सेतो पहाड" हुन्छ।

## उल्लेखनीय आकृति
सन् १८०८मा पश्चिमाहरूले पत्ता लगाएपछि धौलागिरिलाई ३० वर्षसम्म संसारकै अग्लो पर्वतका रूपमा लिइन्थ्यो तर कञ्चनजङ्घा पत्ता लागेपछि त्यो नै सर्वोच्च शिखर मान्न थालियो।
स्थानीय भूधरातलमा भएको अग्लाइको आधारमा धौलागिरिजस्तो अर्को हिमाल संसारमा कुनै छैन। उदाहरणको लागि, यो दक्षिणपूर्वमा ३० किमिको तेर्सो दूरीमा कालीगण्डकीको गल्छीदेखि ७००० मिटरमाथि उठेको छ। धौलागिरि र अन्नपूर्णजस्ता दुई आठ-हजारी हिमाल नदी नजिकै गल्छी वारिपारि रहेकोले कालीगण्डकी गल्छीलाई अनौठो गल्छीको रूपमा लिइन्छ।

## चित्रदीर्घा

चित्र:DhaulagiriMountain.jos.500pix.jpg|धौलागिरी हिमाल
चित्र:Mt. Dhaulagiri.jpg|धौलागिरी हिमालको एक दृश्य।  

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
* बृहत हिमालय पदमार्ग
*याङ्ग्रा हिमाल
*कञ्चनजङ्घा हिमाल
*कुम्भकर्ण हिमाल

श्रेणी:हिमालहरू
श्रेणी:नेपालको भूगोल
श्रेणी:नेपालका अग्ला हिमालहरू
श्रेणी:नेपालका हिमालहरू
श्रेणी:नेपालका हिमशृङ्खलाहरू
कान

**कान** भनेको प्राणीहरूको एक अङ्ग हो। मानिसमा यो अङ्गको काम सुन्ने र सन्तुलन मिलाउने हो। कानको बनावटअनुसार कानलाई तीन भागमा बाडिएको छ। बाहिरी कान, मध्य कान र भित्री कान। 

मानव तथा अन्य स्तनधारी प्राणिहरूमा **कर्ण** या **कान** श्रवण प्रणालीको मुख्य अङ्ग हो। कशेरुकी प्राणिहरूमा मछली देखि लिएर मनुष्य सम्म कान जीववैज्ञानिक रूपले समान हुन्छ खाली उनको संरचना गण र प्रजातिको अनुसार भिन्न हुन्छ।
कान त्यो अङ्ग हो जुन ध्वनि पत्ता लगाउछ, यो ध्वनिको लागि एक ग्राहक (रिसीवर)को रूपमा मात्र कार्य नगरेर शरीरको संतुलन र स्थितिको बोधमा पनि एक प्रमुख भूमिका निभाउछ। 

"कान" शब्दको पूर्ण अङ्ग या खाली देखिने भागको लागि प्रयुक्त गरिन सक्छ। अधिकतर प्राणिहरू मा, कानको जुन भाग देखिन्छ त्यो कुरकुरे हाडले निर्मित एक प्रालंब हुन्छ जसलाई **बाह्यकर्ण** या कर्णपाली भनिन्छ। बाह्यकर्ण श्रवण प्रक्रियाको धेरै कदमोमा देखि सिर्फ पहिले कदममा नै प्रयुक्त हुन्छ र शरीरको संतुलन बोध गराउनमा कुनै भूमिका हुदैन। कशेरुकी प्राणिहरूमा कान का जोडा सममितीय रूपले सिरको दुवै तिर हुन्छन्। यो ध्वनि स्रोतहरूको स्थिति निर्धारण गर्नमा सहायक हुन्छ।

## भाग 
मानवीय कान का तीन भाग हुन्छन्-
* बाह्य कर्ण
* मध्य कर्ण
* आंतरिक कर्ण

## यी पनि हेर्नुहोस 
*कान पाक्ने रोग ,p[lp[l[p[lp[l[p[p

श्रेणी:जीव विज्ञान
श्रेणी:अङ्ग (जीव विज्ञान)
ठुटो

विकिपिडियामा ठुटो भन्नाले एक छोटो लेखलाई जनाउँछ जसलाई बिस्तार गर्नु आवश्यक छ।

**ठुटो**ले यी कुरा जनाउन सक्छ:
*दाँतको ठुटो
*रूखको ठुटो
*चुरोटको ठुटो
*कागजको अधकट्टी
देश

**देश** वा **राष्ट्र** राजनीतिक भूगोल तथा अन्तर्राष्ट्रिय राजनीति अनुसार निश्चित सिमारेखा भित्रको भौगोलिक भूभाग हो । एक शब्दकोष अनुसार कुनै व्यक्ति जन्मेको, बसोबास गरेको वा नागरिकता रहेको जमीन नै देश हो । सामान्य प्रचलनमा यस शब्दले **मुलुक** (एक सांस्कृतिक अस्तित्व) र **राज्य** (एक राजनीतिक अस्तित्व) दुवैलाई जनाउँछ ।
विश्वमा अनेक देशहरू छन् । 
## विश्वका सम्पूर्ण देश हरु
### एसिया
#*अजरबैजान* 
#*अफगानिस्तान* 
#*आर्मेनिया*२ 
#*इन्डोनेसिया* 
#*ईराक*
#*इजरायल* 
#*इरान*
#*उज्बेकिस्तान* 
#*उत्तर कोरिया* 
#*ओमान* 
#*कजाख्स्तान* 
#*कतार* 
#*कुवेत* 
#*कम्बोडिया* 
#*किर्गिजस्तान* 
#*चीन* 
#*जापान* 
#*जर्जिया*२ 
#*ताजिकिस्तान* 
#*तुर्कमेनिस्तान* 
#*टर्की* 
#*थाइल्याण्ड* 
#*दक्षिण कोरिया* 
#*नेपाल*
#*पाकिस्तान* 
#*पूर्वी टिमोर* 
#*फिलिपिन्स* 
#*बहराइन* 
#*बङ्गलादेश* 
#*ब्रुनाई* 
#*भारत* 
#*भूटान* 
#*मकाउ*३ 
#*मलेशिया* 
#*मंगोलिया* 
#*मालदिभ्स* 
#*म्यानमार* 
#*यमन* 
#*जोर्डन* 
#रूस१ 
#लाओस 
#लेवनान 
#भियतनाम 
#संयुक्त अरब इमिरेट्स 
#साइप्रस२ 
#साउदी अरब 
#*सिंगापुर* 
#*सीरिया* 
# *श्रीलङ्का* 
#*हङकङ*३

### युरोप
# अल्बानिया
# एण्डोरा
# अष्ट्रीया
# अजरबैजान
# बेलारुस
# बेल्जियम
# बोस्निया र हर्जगोविना
# बुल्गेरिया
# क्रोएसिया
# साइप्रस
# चेक रिपब्लिक
# डेनमार्क
# एस्टोनिया
# फिनल्यान्ड
# फ्रान्स
# जर्मनी
# जर्जिया
# ग्रीस
# हङ्गेरी
# आइसल्यान्ड
# आयरल्यान्ड
# इटाली
# लात्भिया
# लिश्टेनस्टाईन
# लिथुआनिया
# लक्जेम्बर्ग
# माल्टा(देश)
# मोल्दोवा
# मोनाको
# नेदरल्याण्ड्स
# नर्वे
# पोल्यान्ड
# पोर्चुगल
# म्यासेडोनिया
# रोमानिया
# रुस
# सान मरिनो
# सर्बिया र मोन्टेनेग्रो
# स्लोभाकिया
# स्लोभेनिया
# स्पेन
# स्विडेन
# स्वीट्जरल्याण्ड
# टर्की
# युक्रेन
# संयुक्त अधिराज्य
# भेटिकन सहर

### अफ्रिका
#अल्जेरिया
#एङ्गोला
#बेनिन
#बोत्स्वाना
#बुर्किना फासो
#बुरुन्डी
#क्यामेरून
#केप भर्डे
#मध्य अफ्रीकी गणतन्त्र
#चाड
#कोमोरोस
#प्रजातान्तृक गणतन्त्र कंगो
#गणतन्त्र कंगो
#कोत दिभ्वार
#जिबुटी
#मिश्र
#इक्वेटोरियल गिनिया
#एरितृया
#इथीयोपीया
#गाबोन
#गाम्बिया
#घाना
#गिनिया
#गिनिया बिसाउ
#केन्या
#लेसोथो
#लाईबेरिया
#लिब्या
#माडागास्कर
#मलावी
#माली
#ईस्लामी गणतन्त्र माउरीतानीया
#मरिसस्
#मोरक्को
#मोजाम्बिक
#नामिबिया
#नाईजर
#नाईजेरिया
#रुवान्डा
#साओ तोमे र प्रिन्सिपी
#सेनेगल
#सीशील्स
#सीयेरा लीओन
#सोमालिया
#दक्षिण अफ्रिका
#सुडान
#स्वाजिल्याण्ड 
#तान्जानिया
#टोगो 
#ट्युनिसिया
#युगान्डा 
#जाम्बिया 
#जिम्बाब्वे

### उत्तर अमेरिका
१) म्याक्सिको 

२) संयुक्तराज्य अमेरिका 

३) क्यानडा 
### मध्य अमेरिका
### ऑस्ट्रेलिया
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* Canada Foreign Affairs Travel Advisories 
* The CIA World Factbook 
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/country_profiles/default.stm Country Profiles from BBC news
* Country Studies from the United States Library of Congress
* Foreign Information by Country  and Country & Territory Guides from GovPubs at UCB Libraries
* PopulationData.net 
* United Nations statistics division

श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:देशहरू
नेपाल स्काउट

**नेपाल स्काउट** नेपालको आधिकारीक स्काउटिंग र गाइडिंग संस्था हो। यसको स्थापना वि.सं. २००९ सालमा भएको हो । 

नेपालका बालबालिका तथा युवा वर्गलाई स्काउटमा आधिकाधिक मात्रामा सहभागी गराई तिनीहरूको शारीरिक, मानसिक र बौद्धिक विकास गरी तिनीहरूलाई अनुशासित र स्वावलम्बी बनाई देश विकास कार्यमा सहभागी गराउन नेपाल स्काउटको स्थापना भएको हो ।

## उद्देश्य
नेपाल स्काउटको उद्देश्य यस्तो छः
(क) विश्व स्काउटद्वारा प्रतिपादित सिद्धान्त, मान्यता र भावनासंग नेपालका बालबालिका तथा युवा वर्गलाई परिचित गराउादै बालबालिका तथा युवा वर्गलाई जनसेवी बनाउने ।
(ख) बालबालिका तथा युवा वर्गलाई नेपाल स्काउटको माध्यमद्वारा कर्तव्य परायण, अनुशासित, स्वावलम्बी, सच्चरित्रवान तथा सुयोग्य नागरिक बनाउने ।
(ग) दैवी प्रकोप तथा दुर्घटनामा परेका व्यक्तिहरूको उद्धार तथा सहायता कार्यमा नेपाल स्काउटलाई परिचालन गर्ने, गराउने ।
(घ) सामुदायिक सेवा तथा जनहित सम्बन्धी कार्य गर्ने गराउने ।
(ङ) समाजका हरेक वर्ग तथा समुहलाई शिक्षित पार्न प्रौढ शिक्षा लगायत विभिन्न कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्ने, गराउने ।
(च) स्वास्थ्य, वातावरण, भू-संरक्षण तथा प्राकृतिक श्रोतको उपयोगसम्बन्धी विभिन्न जनउपयोगी कार्यक्रम सञ्चालन गर्न युवा जनशक्ति परिचालन गर्ने, गराउने ।

## स्काउट नियम
### ब्वाय् र गर्ल्स स्काउट नियम
*स्काउट विश्वास योग्य हुन्छ ।
*स्काउट भक्त हुन्छ ।
*स्काउट उपयोगी र सहयोगी हुन्छ ।
*स्काउट सबैको मित्र हुन्छ र परस्परमा भ्रातृत्व तथा भगिनित्व कायम राख्दछ ।
*स्काउट विनम्र हुन्छ ।
*स्काउट प्राणी प्रति दयालु हुन्छ ।
*स्काउट अनुशासित र आज्ञाकारी हुन्छ ।
*स्काउट बहादुर हुन्छ र सधैं प्रसन्न हुन्छ ।
*स्काउट मितव्ययी हुन्छ ।
*स्काउट मन, बचन र कर्ममा पवित्र हुन्छ ।

## ब्वाय् र गर्ल्स स्काउटको प्रतिज्ञा
 म (आफ्नो नाम)................................ आत्मा साक्षी राखी आफ्नो मर्यादामा प्रतिज्ञा गर्दछु कि सकभर
 देश, नरेश तथा ईश्वर\धर्म प्रति आफ्नो कर्तव्य पालन गर्दछु ।
 सधैं परोपकार गर्दछु ।
 सधैं स्काउट नियम पालना गर्दछु ।

## नेपाल स्काउटको वर्गिकरण
### उमेरको आधारमा नेपाल स्काउटको वर्गीकरण यस प्रकार छ :-
*कब\ब्राउनी (७ देखी १० वर्ष )
*ब्वाय्\गर्ल (११ देखी १५ वर्ष)
*रोवर\रेञ्जर (१६ देखी २५ वर्ष)

## ब्वाय्\गर्ल स्काउटको ब्याज सूची
*सदस्यता ब्याज
*वेडेन पावेल शिखर ब्याज
*अन्नपूर्ण ब्याज
*कञ्चनजंगा ब्याज
*सगरमाथा ब्याज
*राष्ट्रपति स्काउट ब्याज

## Scout  works  points in nepali
## क्रियाकलाप
### ज्याम्बोरी
नेपाल स्काउटले पहिलो राष्ट्रिय स्काउट ज्याम्बोरी वि.सं. २०४३मा कीर्तिपुरमा गरेको थियो । 

नेपाल स्काउटको दोश्रो ज्याम्बोरी वि.सं. २०६९ सालमा चितवनको टिकौलीमा  आयोजना भएको थियो ।  

नेपाल स्काउटको तेस्रो ज्याम्बोरी २०७५  सालमा ककनीमा आयोजना भएको थियो ।

**रोभरमुट**

नेपाल स्काउटको पहिलो रोभरमुट २०७८ सालमा पोखरामा आयोजना भएको थियो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## सम्पर्क ठेगाना
नेपाल स्काउट
राष्ट्रिय प्रधान कार्यलय
लैनचौर, काठमाडौँ, नेपाल
पोष्ट बक्स न : १०३७
टेलीफोन: ४४१९००१, ४४२५७६२, ४४१३३६९
फ्याक्स: ९७७-१-४४१३३६९
ईमेल: info@nepalscouts.org

### आधिकारीक वेबसाईट
* नेपाल स्काउट 

## यो पनि हेर्नुहोस्
*सदस्यता ब्याज
*वेडेन पावेल शिखर ब्याज
*अन्नपूर्ण ब्याज
*कञ्चनजंगा ब्याज
*सगरमाथा ब्याज

श्रेणी:स्काउट
श्रेणी:नेपाल स्काउट
अर्घाखाँची जिल्ला

**अर्घाखाँची** नेपालको लुम्बिनी प्रदेशमा पर्ने एउटा पहाडी जिल्ला हो। यसको सदरमुकाम सन्धिखर्क हो। पाणिनि तपोभूमि,दुर्वाशेश्वर गुफा, मालिका मन्दिर, खिदीम, आलम देवीको मन्दिर, सुपा देउराली,  सिद्धेश्वर शिवालय, छत्र महाराज मन्दिर,  नर्तनाचल पर्वत, परशुरामेश्वर, ऐतिहासिक पौवा अर्घाकोट, पाली पन्थीटोलको लाकुरीरूखमा अबस्थित "देविस्थान मन्दिर लाकुरीकोरूख" यहाका प्रमुख पर्यटकिय स्थलहरू हुन। अर्घाखाँची जिल्लाको पूर्वमा पाल्पा, उत्तरमा गुल्मी, पश्चिममा प्युठान तथा दाङ र दक्षिणमा कपिलवस्तु तथा रूपन्देही जिल्लासँग जोडिएको छ। अर्घाखाँची जिल्लाका सबै गाविसहरूमा सडक सुविधा उपलब्ध छ।
अर्घाखाँचीमा जम्मा ६ वटा स्थानीय तह छन्;
- सन्धिखर्क नगरपालिका
- शितगंगा नगरपालिका
- भूमिकास्थान नगरपालिका
- छत्रदेव गाउँपालिका
- पाणिनी गाउँपालिका
- मालारानी गाउँपालिका

## नामाकरण
अर्घाखाँची नामाकरणका सम्बन्धमा प्राप्त जनविश्वास अनुसार यस जिल्लाको अर्घा भन्ने स्थानमा रहेको भगवती मन्दिरमा अर्घको रूपमा दहि चढाउँदा देवी निस्किएकीले सो नामबाट अर्घा शब्दको उत्पत्ति भएको हो भन्ने बुझिन्छ। खाँची शब्दको उत्पत्ति भने सरकारले कर असुल गर्ने ठाउँ वा व्यक्तिलाई खजाञ्चि भन्ने प्रचलन भएकोले त्यसैबाट अपभ्रंश भई हुन गएको हो भन्ने बुझिन्छ। यसरी यस जिल्लाको नाम अर्घाखाँची रहन गएको भन्ने जनविश्वास पाइन्छ।

## इतिहास
नेपाल एकिकरण पूर्व वाइसे राज्यहरूको रूपमा रहेका अर्घा र खाँची दुई राज्य यस क्षेत्रमा रहेको र एकीकरणको शिलशिलामा ती दुई राज्यलाई तत्कालिन पाल्पा राज्यमा गाभिएको थियो। एकिकरण पछि अर्घा र खाँची मिलेर अर्घाखाँचीको नामाकरण भएको हो। २०१८ सालसम्म यो जिल्ला गुल्मी जिल्ला अन्तरगत पर्दथ्यो भने नेपाललाई ७५ जिल्लामा विभाजन गरे पश्चात यो छुट्टै जिल्लाको रूपमा स्थापित भयो।

## प्रशासनिक विभाजन 
जिल्लामा ३ नगरपालिका र ३ गाउँपालिकाहरू गरि ६ वटा स्थानीय तहहरू रहेका छन्।

अङ्गुठाकार|अर्घाखाँची जिल्लाका पूर्व गाविसहरूको नक्सा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका जिल्लाहरू
शिक्षा

शिक्षालाई समान्री भाषामा ज्ञान प्राप्त गर्नु वा सिक्नु भन्ने हुन्छ । 
शिक्षा संस्कृत भाषाको शिक्ष् धातूबाट उधृत गरिएको हो , जसको अर्थ सिक्नु वा सिकाउनु हुन्छ । 
त्यस्तै शिक्षालाई अङ्ग्रेजीमा Education भनिन्छ। Education शब्द Latin भाषाको Edu र Catum मिलेर बनेको हो । Edu को अर्थ आन्तरिक र Catum को अर्थ बाहिर निकाल्नु हुन्छ। Educationबाट Educere,Educare,हुँदै Education भ‍‍एको हो ।  

शिक्षा अदान प्रदान गर्ने प्रक्रिया प्राचीन काल देखि चलिदै आएको छ । "विद्यालयको चौघेराभित्र रहेर दिइने औपचारिक शिक्षालाई मात्र शिक्षा हो" भन्नुलाई शिक्षाको संकुचित अर्थका रूपमा लिईन्छ 

भने मानिस जन्मिएदेखि मृत्युपर्यन्त प्राप्त गरिने सम्पुर्ण अनुभवलाई शिक्षा भनिन्छ भन्नु शिक्षाको ब्यापक अर्थ हो। 

यसरी हेर्दा शिक्षा भनेको जिवनपर्यन्त चलिरहने प्रक्रिया हो । जसअन्तर्गत ब्यक्तिको बौद्दिक,शारीरिक,सामाजिक,आर्थिक,भौतिक,नैतिक आदि सम्पुर्ण पक्षको वा ब्यक्तिको सर्वाङ्गीण विकास गराउनु नै शिक्षा हो भनिनु शिक्षाको बास्तबिक अर्थ हो। 

शिक्षाका केही बहुचर्चित परिभाषाहरू निम्नानुसार छन  

पृथ्बीमा ज्ञानभन्दा शुद्द अरु केही छैन            ‍‍‍-भागवत गीता 

आत्मानुभुती नै शिक्षा हो                     -  शंकराचार्य 

प्रत्येक मानिसको मष्तिष्कमा अदृष्य रूपले बिद्यमान संसारको त्यो सर्वमान्य विचारलाई प्रकाशमा ल्याउनु नै शिक्षा हो    -सुकरात 

शिक्षा भनेको मानिसको आन्तरीक शक्तिको स्बभाविक, सर्वाङ्गीण र प्रगतिशिल विकास हो     -पेस्तालोजी 

"शिक्षा सबैभन्दा शाक्तिशाली हतियार हो, जसलाई चलाई तिमी संसार बदल्न सक्छौ।"-नेल्सन मण्डेला 

ज्ञान तथा सिप सिक्ने तथा सिकाउने पद्धति हो। शिक्षाले मानिसालाई अन्धकारबाट उज्यालो तर्फ लम्काउँछ। शिक्षा  निरन्तर चलीरहने प्रक्रिया हो। यो जन्मे देखि नमरुन्जेलसम्म कुनै न कुनै रूपमा चलिरहेको हुन्छ। ज्ञान सिकाउने तथा विद्यार्थीलाई पढ्न सघाउने काम शिक्षक, गुरु तथा अध्यापकले गर्दछन्। शिक्षा धेरै किसिमको हुन्छ।  

शिक्षाका प्रकार 

* साधारण शिक्षा
* विशिष्ट शिक्षा
* प्रत्यक्ष शिक्षा
* अप्रत्यक्ष शिक्षा
* ब्यक्तिगत शिक्षा
* सामुहिक शिक्षा
साधारण शिक्षा
कुनै पनि व्यक्तिले आफ्नो जीवनको बारेमा प्राप्त गरेको आधारभुत  शिक्षा लाइ साधारण शिक्षा भनिन्छ। यस्तो शिक्षाले व्यक्तिलाई साधारण जिवन जिउने आधार दिन्छ।तर विशिष्ट सीप दिदैन।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:शिक्षा
शिक्षा नै मानवको तेस्रो अँखा हो।तर आधुनिक ब्याक्तित्व हरूले यसलाई पहिलो आखा नै भन्न रुचाउँछन् किनभने दृश्टिबिहिन ब्यक्तिहरु पनि यसैको कारणले गर्दा नै चर्चामा आइरहेका छन।
त्यस्तै गरी शिक्षालाई मुख्य तया तीन प्रकारका छन जुन देहाय बमोजिम छन:
१)औपचारिक शिक्षा (formal education)
२)अनौपचारिक शिक्षा ( non-formal education )
३)अनियमित शिक्षा (informal education )

# औपचारिक शिक्षा : औपचारिक शिक्षा भनाले कक्षाकोठामा आधारित शिक्षा बुझिन्छ, जुन हामी गुरु वा शिक्षित व्यक्तिबाट हासिल गर्छौ‌‌‍‌। हामी औपचारिक शिक्षा बिध्यालयबाट प्राप्त गर्छौ।
# अनियमित शिक्षा: अनियमित शिक्षा भनाले त्यों शिक्षा  बुझिन्छ , जुन शिक्षा हामी संरचित पाठ्यक्रम भन्दा बाहिर हासिल गर्छौं।
# अनौपचारिक शिक्षा:औपचारिक र अनियमित शिक्षा को कमिलाई पुरागर्न नयाँ शिक्षाको विकास गरियो जसलाई अनौपचारिक शिक्षा भनिन्छ। यस किसिमको शिक्षा दुवै औपचारिक शिक्षा र अनियमित शिक्षाको मिश्रणबाट बनेको हुन्छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
• A+ वा सर्वोत्कृष्ट जिपिए ल्याउने २०८१ विद्यार्थी
लुम्बिनी अञ्चल

'''''' नेपालको चौध अञ्चलहरू मध्ये एक थियो। अर्घाखाँची, गुल्मी, कपिलवस्तु, पाल्पा, रुपन्देही र नवलपरासी गरी छ जिल्लाहरू मिलेर बनेको थियो। यसको सदरमुकाम बुटवल हो। गौतम बुद्धको जन्म स्थल लुम्बिनीको नामबाट यसको नामकरण गरिएको थियो। यो नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रमा पर्दछ।

## प्रशासनिक उपविभाजन 
लुम्बिनी अञ्चललाई छ जिल्लामा विभाजन गरिएको थियो। वि.सं २०७२ देखि सबै पाँच जिल्लाहरू (नवलपरासी जिल्लाको पश्चिमी आधा भाग)लाई लुम्बिनी प्रदेशको भागको रूपमा पुन: नामकरण गरिएको थियो, भने नवलपरासी जिल्लाको पूर्वी आधा भागलाई गण्डकी प्रदेशको भागको रूपमा पुन: नामकरण गरिएको थियो।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपालका विकास क्षेत्रहरू (साविकको)
* नेपालका अञ्चलहरू (साविकको)
* नेपालका जिल्लाहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका अञ्चलहरू
श्रेणी:गण्डकी प्रदेश
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेश
पणेना

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २३६३ रहेको थियो जसमध्ये ९७९ पुरुष र १३८४ महिला रहेका थिए भने यहाँ ५५७ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल पाणिनी गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो पाणिनी गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो।

पणेना गाउँको सिरानमा एउटा ठूलो चौर र दह छ, जहाँ पाणिनि ॠषिले तपस्या गरेका थिए र महादेव प्रसन्न भई १४ वटा सुत्रहरू (अइउण्, ऋलृक्, ...) पाणिनिलाई सुनाएका थिए, जसको आधारमा पाणिनिले विश्वकै सबैभन्दा वैज्ञानिक मानिएको संस्कृत व्याकरण, अष्टाध्यायी, लेखेका थिए भन्नेविश्वास छ। त्यसैले यसलाई पाणिनि तपोभूमि पनि भनिन्छ। यसकै नामबाट सन्धिखर्कमा पाणिनि क्याम्पस पनि स्थापना भै सञ्चालनमा रहेको छा

उपल्लाखर्क, बासारुख, माझगाँऊ, चौर, ठान, निगाली, आमडाँडा, सिम्ले, कोप्चा, देऊराली, हरिआँप, टारी, पुस्वा, बतासे, दह आदिलाई जोडेर पणेना गाविस बनाईएको छ। यसको पूर्वमा पाल्पाको छहरा, उत्तरमा पाल्पाकै भुवनपोखरी, पश्चिमको केही भाग खिदीम, अधिकतम पश्चिम र दक्षिणमा पोखराथोक छ भने दक्षिणको केही भाग पाल्पाको जुठापौवासित जोडिएको छ। गाउँको फेँदबाट वाग्ले खोलो बगेको छ, जुन प्रसिद्ध रिडी खोलाको एक उद्गम खोला हो।

यहाँका बासिन्दाहरू धेरैजसो खेतिपातीमै निर्भर भएपनि नोकरी र ब्यापार गर्नेहरूको संख्या बढ्दो छ। यहाँ विशेष गरी मकै, गहुँ र धानको खेति भएपनि, कोदो, फापर, जौ आदिको खेति पनि गरिन्छ। प्राय सबै घरमा भैँसी पालिएको हुन्छ भने केहींले गोरु, बाख्रा तथा गाई पनि पाल्छन्।

यहाँ फलफुलमा सुन्तला, नासपाती, आरु,आप,केरा, अमिलो आदि पाइन्छ। तर सुन्तलाको(केहि ब्यापार समेत हुने भएकोले) बाहेक अरु फलफुलको चाँहि त्यति धेरै उत्पादन हुँदैन।

## भाषा संस्कृति
पणेनाको पूर्वि भेगमा केही ढकाल र पाण्डे तथा भुसाल बाहेक मुख्यतया पोखरेलहरूको बाहुल्यता छ भने पश्चिममा गौतम, भट्टराई तथा पौडेलहरू पनि छन्। आमडाँडामा मगर जातिहरूको बस्ती धेरै छ भने केही विश्वकर्मा र परियारहरू पनि छन्। यहाँका सबैजसो नेपाली भाषा नै बोल्छन तर यहाँको भाषा अरुतिरको भन्दा अलि फरक छ, जस्तै: "जान्छु" लाई "जान्चु", "गएको थिएँ" लाई "गओथेँ"कति सार्है ल।इ "कै जाद्रो" आदि

पणेनामा गोरखनाथको मन्दिर/कुटी(उपल्लाखर्क), शिव मन्दिर(चौर), कृष्ण मन्दिर(ठान), हनुमान मन्दिर(दह),बरजुको मन्दिर(दह), सिद्धाश्रम(दह, तुलेडाँडा) आदि मन्दिरहरू छन्। नया कुरा पणेना २ओटा डोजरले बातो खन्दै छन

Panena.jpg|Daha

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
भोजपुर

**भोजपुर** शब्दसंग सम्बन्धित लेखहरू निम्न प्रकार छन् :
* भोजपुर जिल्ला (पूर्वी नेपालको कोशी अञ्चल अन्तरगतको भोजपुर जिल्ला)
* भोजपुर (सदरमुकाम) (भोजपुर जिल्लाको सदरमुकाम)
* भोजपुर जिल्ला (भारत) (भारतको बिहार प्रदेश अन्तरगतको एक जिल्ला)
मेची अञ्चल

**मेची अञ्चल** नेपालको चौध अञ्चलहरू मध्ये एक थियो। इलाम, झापा, पाँचथर र ताप्लेजुङ गरी चार जिल्लाहरू मिलेर बनेको थियो। यसको सदरमुकाम इलाममा रहेको छ। यो नेपालको पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत पर्दछ। यस अञ्चलको दक्षिणमा बिहार, पूर्वमा पश्चिम बङ्गाल र सिक्किम तथा उत्तरमा तिब्बत रहेको छ। यहाँको सबैभन्दा ठूलो सहर दमक हो। यहाँ राई, लिम्बू, क्षेत्री, ब्राह्मण, मैथिल र मेचेको बाहुल्यता रहेको छ।

## प्रशासनिक उपविभाजन 
मेची अञ्चललाई चारवटा जिल्लाहरूमा विभाजन गरिएको थियो र वि.सं २०७२ मा, नयाँ संविधान जारी भएपछी यसलाई कोशी प्रदेशमा समावेश गरिएको थियो। 

चार जिल्लामध्ये झापा तराईमा पर्छ र अन्य तीन जिल्लाभन्दा बढी विकसित छ। इलाम र पाँचथर पहाडी क्षेत्रमा पर्दछन् । इलाम पनि विकासको चरणमा छ, जहाँ बर्सेनि धेरै पर्यटक आउने गरेका छन्। कन्याम आफ्नो चिया बगानको लागि लोकप्रिय छ। अन्तुमा उदाउँदो सूर्यलाई देख्न सकिन्छ। चार जिल्लामध्ये ताप्लेजुङ सबैभन्दा कम विकसित जिल्ला हो। ताप्लेजुङ हिमाली क्षेत्रमा पर्छ।

मेचीभित्र भद्रपुरमा एउटा र ताप्लेजुङमा एउटा गरी दुई विमानस्थलहरू रहेका छन्।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपालका विकास क्षेत्रहरू (साविकको)
* नेपालका अञ्चलहरू (साविकको)
* नेपालका जिल्लाहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका अञ्चलहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेश
जनकपुर अञ्चल

'''''' नेपालको चौध अञ्चलहरू मध्ये एक थियो। धनुषा, महोत्तरी, सर्लाही, दोलखा, रामेछाप र सिन्धुली गरी छ जिल्लाहरू मिलेर बनेको थियो।

जनकपुर अञ्चलको सदरमुकाम र यसको मुख्य सहर जनकपुर थियो। भारतीय सीमानजिक रहेको यो हिन्दू धर्मको ऐतिहासिक सहर हो। यो सहर अयोध्याका तत्कालीन राजा दशरथका छोरा भगवान रामका ससुरा राजा जनकको राजधानी भएको विश्वास गरिन्छ। त्यस समय यस सहरलाई 'मिथिला नगरी' भनिन्थ्यो। जनकपुर क्षेत्रको नाम ऐतिहासिक राजा गेडीगाड र उनको राजधानी जनकपुरसँग सम्बन्धित छ।

जनकपुर अञ्चलभित्र सहरहरूमा कमलामाई (भित्री तराई), मन्थली (पहाड र तराई), भीमेश्वर (हिमालय) र बर्दिवास, ढल्केबर, जलेश्वर, मलङ्गवा, हरिवन, लालबन्दी, गौशालाबजार र मटिहानी (बाहिरी तराई) रहेका छन्।

## प्रशासनिक उपविभाजन 
जनकपुर अञ्चललाई छवटा जिल्लाहरूमा विभाजन गरिएको थियो र वि.सं २०७२ मा, नयाँ संविधान जारी भएपछी यसका उत्तरी भागमा पर्ने जिल्लाहरूलाई बागमती प्रदेश र दक्षिणी भागमा पर्ने जिल्लाहरूलाई मधेश प्रदेश मा समावेश गरिएको थियो। 

## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपालका विकास क्षेत्रहरू (साविकको)
* नेपालका अञ्चलहरू (साविकको)
* नेपालका जिल्लाहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका अञ्चलहरू
श्रेणी:मधेश प्रदेश
श्रेणी:बागमती प्रदेश
बागमती अञ्चल

'''''' नेपालको चौध अञ्चलहरू मध्ये एक थियो। भक्तपुर, धादिङ, ललितपुर, काठमाडौँ, काभ्रेपलान्चोक, नुवाकोट, रसुवा र सिन्धुपाल्चोक गरी आठ जिल्लाहरू मिलेर बनेको थियो। यसको सदरमुकाम काठमाडौँ हो। बागमती नदीको नामबाट यसको नामकरण गरिएको थियो। यो नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रमा पर्दछ। ती सबै जिल्ला अहिले बागमती प्रदेशमा पर्छन्।

## प्रशासनिक उपविभाजन 
जनकपुर अञ्चललाई आठवटा जिल्लाहरूमा विभाजन गरिएको थियो र वि.सं २०७२ मा, नयाँ संविधान जारी भएपछी यसका सबै जिल्लाहरूलाई बागमती प्रदेशमा समावेश गरिएको थियो। 

## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपालका विकास क्षेत्रहरू (साविकको)
* नेपालका अञ्चलहरू (साविकको)
* नेपालका जिल्लाहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका अञ्चलहरू
श्रेणी:बागमती प्रदेश
कोशी अञ्चल

**कोशी अञ्चल** नेपालको चौध अञ्चलहरू मध्ये एक थियो। भोजपुर, धनकुटा, मोरङ र सङ्खुवासभा, सुनसरी, तेह्रथुम गरी छ जिल्लाहरू मिलेर बनेको थियो। कोशी अञ्चलको सदरमुकाम विराटनगर थियो, जुन यसको सबैभन्दा ठूलो सहर पनि थियो। कोशी अञ्चलका अन्य सहरहरूमा इनरुवा, धरान, धनकुटा, दुहवी, रामधुनी र इटहरी थिए। यसका प्रमुख नदीहरू अरुण, तमोर र सप्तकोशी थिए।

## प्रशासनिक उपविभाजन 
मेची अञ्चललाई छवटा जिल्लाहरूमा विभाजन गरिएको थियो र वि.सं २०७२ मा, नयाँ संविधान जारी भएपछी यसलाई कोशी प्रदेशमा समावेश गरिएको थियो। 

## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपालका विकास क्षेत्रहरू (साविकको)
* नेपालका अञ्चलहरू (साविकको)
* नेपालका जिल्लाहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका अञ्चलहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेश
भेरी अञ्चल

'''''' नेपालको चौध अञ्चलहरू मध्ये एक थियो। बाँके, बर्दिया, दैलेख, जाजरकोट र सुर्खेत गरी पाँच जिल्लाहरू मिलेर बनेको थियो। भेरी नदीको नामबाट यसको नामकरण गरिएको थियो। यसको सदरमुकाम नेपालगन्ज हो। यो नेपालको मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रमा पर्दछ।

## प्रशासनिक उपविभाजन 
भेरी अञ्चल पाँच जिल्लाहरूमा विभाजित थियो। यसका बाँके र बर्दिया जिल्ला लुम्बिनी प्रदेशका साथै दैलेख, जाजरकोट र सुर्खेत कर्णाली प्रदेशमा पर्दछ। 

## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपालका विकास क्षेत्रहरू (साविकको)
* नेपालका अञ्चलहरू (साविकको)
* नेपालका जिल्लाहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका अञ्चलहरू
श्रेणी:कर्णाली प्रदेश
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेश
महाकाली अञ्चल

'''''' नेपालको चौध अञ्चलहरू मध्ये एक थियो। बैतडी, डडेल्धुरा, दार्चुला र कञ्चनपुर गरी चार जिल्लाहरू मिलेर बनेको थियो। महाकाली नदीको नामबाट यसको नामकरण गरिएको थियो। यसको सदरमुकाम महेन्द्रनगर हो। यो नेपालको सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रमा पर्दछ।

## प्रशासनिक उपविभाजन 
भेरी अञ्चल चार जिल्लाहरूमा विभाजित थियो। यसका सबै जिल्लाहरू हाल सुदूरपश्चिम प्रदेशमा पर्दछ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपालका विकास क्षेत्रहरू (साविकको)
* नेपालका अञ्चलहरू (साविकको)
* नेपालका जिल्लाहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका अञ्चलहरू
श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेश
सेती अञ्चल

**सेती अञ्चल** नेपालको सुदूर-पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रमा अवस्थित चौध अञ्चलहरू मध्ये एक थियो। धनगढी सेती अञ्चलको प्रमुख सहर हो। यसको सदरमुकाम दिपायल सिलगढी थियो। वि.सं २०७२ मा, विकास क्षेत्र र अञ्चलहरू खारेज भएका थिए। पहिले सेती अञ्चल भनेर चिनिने यो क्षेत्र अहिले सुदूरपश्चिम प्रदेशमा पर्दछ।

## नामाकरण 
सेती नदीको नामबाट यो अञ्चलको नामाकरण गरिएको हो।

## प्रशासनिक विभाजन
सेती अञ्चललाई ५ जिल्लाहरूमा विभाजित गरिएको थियो।

## पो पनि हेर्नुहोस्
* नेपालका विकास क्षेत्रहरू (साविकको)
* नेपालका अञ्चलहरू (साविकको)
* नेपालका जिल्लाहरू
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:सेती अञ्चल
श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेश
श्रेणी:नेपालका अञ्चलहरू
पर्सा जिल्ला

**पर्सा** नेपालको एक जिल्ला हो। यो जिल्ला मधेश प्रदेशमा पर्दछ। यो जिल्लामा वीरगन्ज सहर पर्दछ।

## जिल्लाको नामाकरण
जिल्लाको महुवन गाउँमा रहेको पारसनाथको मठको नामबाट जिल्लाको नाम पर्सा नामाकरण गरिएको हो भन्ने इतिहासकारहरूको कथन छ।

## प्रशासनिक विभाजन 
जिल्लामा १ महानगरपालिका र ३ नगरपालिका र १० गाउँपालिकाहरू गरि १४ वटा स्थानीय तहहरू रहेका छन्।

अङ्गुठाकार|पर्सा जिल्लाका पूर्व गाविसहरूको नक्सा

## भौगोलिक अवस्थिति
*अक्षांश:- २७ देखि २७.२६’ उत्तरसम्म
*देशान्तर:- ८४.८’ देखि ८४.२७’ पूर्वसम्म
*सिमाना:- पूर्वमा बारा जिल्ला, पश्चिममा चितवन जिल्ला र भारतको विहार राज्य, उत्तरमा मकवानपुर र चितवन जिल्लाहरू, दक्षिणमा भारतको विहार राज्य
*उचाइ:- समुद्र सतहबाट १२२ मिटरदेखि ९२५ मिटरसम्म
*क्षेत्रफल:- १३५३ वर्ग कि.मि.(१३८९४३ हेक्टर)

## केही रमणीय स्थलहरू
* श्री गहवा माईको मन्दिर
* श्री वीरेन्द्र प्रभात घडी (घन्टाघर)
* श्री गिता मन्दिर, श्री शंकराचार्यद्धार
* श्री वीर्ता माईको मन्दिर
* श्री अलखिया मठ
* श्री महावीर स्थान
* मदिना जाम्मे मस्जिद
* रामगढ़वा जाम्मे मस्जिद
* महमदी मस्जिद 
* बौद्ध चैत्य भिस्वा
* घडीअर्वा पोखरी
* श्री विन्ध्यवासिनीमाई को मन्दिर
* महुवन मठ, पर्सा वन्यजन्तु आरक्ष
* श्री विश्व हिन्दु पार्क लछमनवा
* श्री दुधेशवरनाथ मन्दिर(भठ्ठा मेला)
* वनशक्ती माईको मन्दिर ठोरी
* राइधारा ठोरी
* रानीवन ठोरी
* सेतो पहाड ठोरी
* रातो पहाड ठोरी
* सीता गुफा ठोरी
*

## प्रमुख नदीनाला
उरिया (ओरिया) नदी, श्रीसिया नदी, गंगोल नदी, नौरङ्गीया नदी, तिलावे नदी, सिक्टा नदी आदि।

## गाउँ विकास समिति र नगरपालिकाहरू
अलौ, अमरपट्टी, औराहा, बगही, वगवन्ना, बागेश्वरी, बहुअरी पिडारी, बहुअरबा भाठा, बसिडलवा, बसन्तपुर, बेलवा, बैरिया बिरता, बैरिया बिरता दा.पू., भवानीपुर, भेडिहारी, भिस्वा, बिजवनिया, विन्दवासनी, बिरन्चीबरवा, बीरगञ्ज उपमहानगरपालिका, बिरवागुठि, विश्रामपुर, चोर्नी, देउरवाना, धोविनी, धोरे, गादी, गम्हरीया, घोडादौडा पिपरा,गोविन्दपुर, हरिहरपुर, हरिहरपुर विर्ता, हरपतगंज, हरपुर, जगरनाथपुर, जैमङ्गलापुर, जानकिटोला, जितपुर, झौवा गुठी, कौवा बन कटैया, लाहावरथकरी, लखनपुर, लाल पर्सा, लंगडी, लिपनी विर्ता, मधुवन मथौल, महादेवपट्टी, महुवन, मैनपुर पकाहा, मनीयारी, मसियानी, भिखमपुर, मिर्जापुर, मुडली, नगरदाहा, निचुटा, निर्मलबस्ती, पाचरुखी, परसौनी विर्ता, परसौनी भाठा, पिडारीगुठी, पोखरीया, परशुरामपुर, रामगढवा, रामनगरी, सबैठावा, सभुवा पर्सौनी, समझौता, शंकरसरैया, सेढवा, सिवर्वा (पटवारीटोला), श्रीसिया खलवाटोला, सोनवर्षा, श्रीसिया दा. पु., सुवर्णपुर, सुगौली विर्ता, सुगौली पटेर्वा, सुपौली, सुर्जाहा, ठोरी, तुलसी बर्वा, उदयपुर घर्मी, भौराटार 
 

## यो पनि हेर्नुहोस 
*नेपालको क्षेत्रीय वर्गीकरण

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू
श्रेणी:मधेश प्रदेशका जिल्लाहरू
मनाङ जिल्ला

**मनाङ** नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चलमा अवस्थित हिमालपारीको सुन्दर जिल्ला हो। नेपाल सरकारको मापदण्ड अनुसार अति दुर्गम जिल्ला अर्थात् "क" वर्गको जिल्लाको रूपमा मनाङ पर्दछ।

## परिचय
कुल क्षेत्रफल २,२४६ वर्ग कि.मी. ओगटेको यस जिल्लाको सिमाना पूर्वमा गोरखा र लमजुङ, पश्चिममा मुस्ताङ र म्याग्दी, दक्षिणमा कास्की र लमजुङ तथा उत्तरमा चीनको स्वशासित क्षेत्र तिब्बत पर्दछ। जिल्लाको भौगोलिक सुन्दरताको वयान गर्दा अति नै लोभ लाग्दा दृश्यहरू, अग्ला भिराला पहाडहरू र उच्च हिमश्रृखलाहरू जस्ता विषेशताहरू भएको यस जिल्लामा पूर्वमा मनास्लु, पश्चिममा दामोदर, दक्षिणमा अन्नपूर्ण र लमजुङ हिमाल पर्दछन् भने उत्तरमा तिब्बतको पेरी र चीन हिमाल पर्दछन्। मनाङ जिल्ला थुप्रै स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटक/पदयात्रीको गन्तव्य मार्ग, बहुमुल्य जडिबुटी, वन सम्पदा, अपार जलस्रोतको धनी, विश्वको सबभन्दा अग्लो स्थानमा रहेको तिलिचो ताल तथा कुण्डहरूको बेजोड संगम भएको जिल्ला हो।

अङ्गुठाकार|मनाङ जिल्लाका पूर्व गाविसहरूको नक्सा

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार मनाङ जिल्लाको कूल जनसङ्ख्या ६,५३८ जना मध्ये पुरुष ३,६६१ जना र महिला २,८७७ रहेका छन ।

## नामाकरण
जिल्लाको सबैभन्दा ठूलो गाउँ मनाङबाट नै जिल्लाको नामाकरण भएको पाइन्छ। मनाङ् शब्द तिब्बती भाषाको "म्हनाङ्" शब्दबाट अपभ्रंश भएर आएको मानिन्छ। तिब्वती भाषामा "म्ह"को अर्थ सहायता र "नाङ"को अर्थ देउ भन्ने हुन्छ। बिकट भौगोलिक परीवेशमा रहेको र वाह्य साहयता बिना जनजीवन अतीकष्टकर रहेको भन्ने अर्थमा बुझ्नु पर्ने हुन्छ।

## जिल्लाको इतिहास
सन १७८१मा रणबहादुर शाहको शासनकालमा नेपाल राज्यमा एकिकरण हुनु भन्दा आगाडी यो जिल्ला लमजुड राज्य कै एक अङ्गको रूपमा रहेको थियो। पछि यस जिल्लालाई पश्चिम ३ नं. गोश्वारा अन्तर्गत पोखरा स्थित बडाहाकिम मार्फत राखि प्रशासन सञ्चालन गरियो। वि.सं. २०१८ सालमा नेपाललाई १४ अञ्चल ७५ जिल्लामा बिभाजन गर्दा गण्डकी अञ्चल अन्तर्गत एउटा छुट्टै जिल्लाको रूपमा स्थापित भएको हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समिति, मनाङ 

## यो पनि हेर्नुहोस् 
*नेपालको क्षेत्रीय वर्गीकरण

श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू
श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका जिल्लाहरू
गुल्मी जिल्ला

**गुल्मी जिल्ला** नेपालको लुम्बिनी प्रदेशको एक जिल्ला हो। यो जिल्लाको सदरमुकाम तम्घास हो। यो जिल्लालाई पूर्वमा स्याङ्जा र पर्वत जिल्ला, दक्षिणमा पाल्पा र अर्घाखाँची, उत्तरमा बागलुङ र पश्चिममा प्युठान जिल्लाले घेरेको छ। यो जिल्ला कफी खेतीको लागि प्रख्यात छ। गुल्मी जिल्लामा उत्पादित कफी नेपाली तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा समेत लोकप्रिय रहेको छ। माघे सङ्क्रान्ति जस्ता चाडपर्वहरू पर्यटक र स्थानीय दुवैमा लोकप्रिय छन्।

## नामाकरण
संस्कृतमा सैनिक वा पल्टन भएको ठाउँलाई **गुल्म** भनिने र सामरिक महत्त्व बोकेको हालको गुल्मी क्षेत्रमा पनि लिच्छवि काल र मध्य कालमा सैनिक छाउनी रहेकोले यस स्थानलाई **गुल्मी** भनी नामाकरण गरिएको हो भन्ने भनाई रहेको छ।लिच्छवि कालमा यो ठाउँ गढी गुल्म गण्डकी नदीको छेउको छाउनी भनिन्थ्यो। यहाँ गुल्मी चारपाला भन्ने ठाउँ पनि छ। जसलाई गुल्मीकोट पनि भनिन्थ्यो। यसैका आधारमा यस जिल्लाको नाम गुल्मी रहेको हो भन्ने भनाई पनि पाइन्छ।

## प्रशासनिक विभाजन 
जिल्लामा २ नगरपालिका र १० गाउँपालिकाहरू गरि १२ वटा स्थानीय तहहरू रहेका छन्।

अङ्गुठाकार|गुल्मी जिल्लाका पूर्व गाविसहरूको नक्सा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:गुल्मी जिल्ला
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका जिल्लाहरू
बर्दिया जिल्ला

**बर्दिया** नेपालको लुम्बिनी प्रदेशमा अवस्थित एक जिल्ला हो। यो जिल्लाको पूर्वमा बाँके, पश्चिममा कैलाली, उत्तरमा सुर्खेत र सल्यान तथा दक्षिणमा भारतको उत्तर प्रदेश पर्दछ। कुल क्षेत्रफल २०२५ वर्ग किलोमिटर मध्ये अधिकांस भू-भाग (६८.७६%) तराईको समतल जमिनले ओगटेको छ भने बाँँकी भाग (३१.२७%) चुरे पर्वत पर्दछ। पहिले आदिवासी थारुहरूको बाहुल्यता रहेको यो जिल्लामा पछिल्ला दिनहरूमा वाह्य जिल्लाहरूबाट बसाई सराई गरी आउनेको भिडले गर्दा जातीय विविधता रहेको छ।

## नामाकरण
यस जिल्लाको नाम बर्दिया रहनुको पछाडी विभिन्न जनश्रुति धार्मिक एवं पौराणिक आख्यानहरू रहेको पाइन्छ। ती मध्ये केही यस प्रकार छन -
*स्थानीय थारुभाषामा गाई गोरुलाई वलिबर्द भनिने र यहाँका गाई गोरु राम्रा मोटाघाटा र बलिया हुनेहुँदा यो ठाउँलाई वलिबर्द भनिएकोमा पछि अपभ्रंस भई बर्दिया भएको र यसै आधारमा जिल्लाको नामाकरण गरिएको मानिन्छ। ऐश्वर्य र समृद्धिका प्रतिकका रूपमा रहेको गोरुलाई संस्कृत भाषामा पनि वलिबर्द नै भनिन्छ।
*पदनाह गाविसमा वारवर्दिया भन्ने गाँउ छ पहिले यसै ठाउँमा हरिहर राजाको दरबार थियो। बारबर्दियामा खेतिको लागि उन्नत जमीन भएको कारण बाहिरवाट बसाई सराई गरी यसै ठाउँमा आउन थाले र यो ठाउँ प्रसिद्ध हुन थाल्यो अन्तमा यसै ठाउँको नामबाट बर्दिया जिल्ला नामाकरण रहन गएको हो भन्ने भनाई छ।
*थारु भाषामा गाईगोरु पाल्नेलाई वर्दवा भनिन्छ। वर्दिया जिल्लामा गाईगोरुलाई प्रशस्त चरण क्षेत्र भएकोले धेरै गाई गोरु पाल्ने र वर्दवाहरू धेरै बसोबास गर्ने भएकाले पछि वर्दवाबाट अपभ्रंस भई बर्दिया जिल्ला नामकरण रहेको हो भन्ने पनि भनाई छ

## प्रशासनिक विभाजनहरू 
जिल्लामा ६ नगरपालिका र २ गाउँपालिका गरि ८ वटा स्थानीय तहहरू रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका जिल्लाहरू
कैलाली जिल्ला

**कैलाली जिल्ला** नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेशमा अवस्थित एक जिल्ला हो। यस जिल्लाको सदरमुकाम धनगढी रहेको जिल्लाले ३,२३५ वर्ग किलोमिटर (१,२४९ वर्ग माइल) क्षेत्रफल ओगटेको छ र जनसङ्ख्या ९११,१५५ (२०७८) छ। कैलाली जिल्लाको पूर्वमा-कर्णाली नदी, बर्दियार सुर्खेत, पश्चिममा-कञ्चनपुर र डडेलधुरा, उत्तरमा-डोटीडडेलधुरा र सुर्खेत, दक्षिणमा- मोहना नदी र भारतको उत्तर प्रदेश राज्यहरू रहेका छन्।

## नामाकरण
कैलाली जिल्लाको नामाकरण सम्वन्धमा विभिन्न मतहरू रहेका छन्। ती मध्य प्रमुख मतहरू यसप्रकार रहेका छन्। परापूर्व कालमा कैलाली जिल्लामा कालाबन्जारको राज्य थियो र उनीहरूको सदरमुकाम आजको कैलाली नाम गरेको गाउँमा थियो। त्यस ठाउँलाई पहिले कालापानी भन्ने गरिन्थ्यो। पहिलेको समयमा कसैले अपराध गरेको खण्डमा अपराधिहरूलाई यसै ठाउँमा पठाएर सजाए दिने गरिन्थ्यो। माथि कालापानी नामले बग्ने नदी तल आएर खुटिया खोलाको नामले प्रसिध्द्ध छ। सम्भवत यही कारणले पनि शव्दको अपभ्रंस हुँदै गएर यसको नाम कैलाली रहेको हुन सक्छ।प्रधानमन्त्री श्री ३ जङ्गको समयमा कैलाली नयाँ मुलुकको रूपमा नेपाललाई हस्तान्तरण गरिएको थियो।

## भूगोल 
* अक्षांस: २८.२२" उत्तर देखि २९.५" उत्तर सम्म
* देशान्तर: ८०.३०" पूर्व देखि ८१.१८" पूर्व सम्म
* सिमाना: पूर्व-कर्णाली नदी, बर्दियार सुर्खेत, पश्चिम-कञ्चनपुर र डडेलधुरा, उत्तर-डोटीडडेलधुरा र सुर्खेत, दक्षिण- मोहना नदी र भारतको उत्तर प्रदेश राज्य
* क्षेत्रफल: ३,२३५ वर्ग किलोमिटर(पहाड ४०.३% र तराई ५९.७%)
* सबभन्दा अग्लोस्थान: १,९५० मिटर
* सबभन्दा होचोस्थान: १०९ मिटर
* धरातल: चुरे पहाडी प्रदेश र तराई प्रदेश

## प्रशासनिक विभाजन 
जिल्लामा १३ स्थानीय तह छन्, जसमध्ये एउटा उपमहानगरपालिका, ६ नगरपालिका र ६ वटा गाउँपालिका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू
श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका जिल्लाहरू
नेपालको प्रशासनिक विभाजन

**नेपालको प्रशासनिक विभाजन** नेपालका उपराष्ट्रिय प्रशासनिक एकाइहरू हुन्। नेपालको पहिलो तहका विभाजन भनेको प्रदेशहरू हुन् । प्रत्येक प्रदेशलाई जिल्ला, प्रत्येक जिल्लालाई  नगरपालिका वा गाउँपालिका र ती प्रत्येक गाउँपालिका वा नगरपालिकालाई वडामा विभाजन गरिएको छ। वि.सं २०७२ अघि प्रदेशहरूको सट्टा नेपाललाई विकासक्षेत्र र प्रशासनिक क्षेत्रमा (अञ्चल) मा विभाजन गरिएको थियो।

वि.सं २०७२ मा नेपालको नयाँ संविधानको आवश्यकता पूरा गर्दै सबै पुराना नगरपालिका र गाउँ विकास समितिहरू (३९०० भन्दा बढी) लाई ७५३ नयाँ नगरपालिका र गाउँपालिकामा पुनर्संरचना गरिएको थियो। पूर्व ७५ जिल्ला विकास समितिहरूलाई पनि ७७ नयाँ जिल्ला समन्वय समितिहरूले प्रतिस्थापन गरेका थिए जसमा जिल्ला विकास समितिको तुलनामा धेरै कम शक्ति छ। हाल ६ महानगर, ११ उपमहानगरपालिका, २७६ नगरपालिका र ४६० गाउँपालिका रहेका छन् ।

## प्रदेश 
नेपालका सात प्रदेशहरू रहेका छन्।
प्रदेशहरूलाई नेपालको संविधान २०७२ को अनुसूची ४ अनुसार परिभाषित गरिएको छ। विद्यमान जिल्लाहरूलाई एकसाथ मिलाएर प्रदेश गठन गरिएको थियो। नेपालका दुई जिल्लाहरूलाई टुक्राएर दुई जिल्ला थप गरिएको थियो।

## जिल्ला 
नेपालका सात प्रदेशहरूलाई २०७४ सालमा ७७ बनाइएको थियो।  प्रत्येक जिल्लालाई जिल्ला समन्वय समितिद्वारा प्रशासित गरिएको छ।

## नगरपालिका  
### नगरपालिका 
नगरपालिका जनसङ्ख्या र पूर्वाधारको कम्तीमा केही न्यूनतम मापदण्ड भएका र सरकारद्वारा नगरपालिकाको रूपमा घोषणा गरिएका ठाउँहरू हुन्। नेपालमा २९३ वटा नगरपालिकाहरू रहेका छन् ।

सहरी नगरपालिकालाई ३ तहमा विभाजन गरिन्छ:
*महानगरपालिका 
*उपमहानगरपालिका
*नगरपालिका

नेपालमा ६ वटा महानगरपालिकाहरू रहेका छन् जसमा राजधानी सहर अर्थात् काठमाडौँ, भरतपुर, विराटनगर, ललितपुर, वीरगञ्ज, पोखरा रहेका छन्। नेपालमा ११ उपमहानगरपालिका र २७६ नगरपालिका रहेका छन्।

### गाउँपालिका 
गाउँपालिका नेपालमा २०७३ सालमा स्थापना गरिएका थिए जसले गाउँ विकास समितिलाई प्रतिस्थापन गरेको थियो।

गाउँपालिकाको मुख्य उदेश्य गाउँ विकास समितिको जस्तो छ तर राजश्व सङ्कलन र कर सङ्कलनमा यसको बढी अधिकार रहेको छ र यसको वार्षिक बजेट गाउँ विकास समितिको भन्दा उच्च रहेको छ। थुप्रै गाउँ विकास समितिलाई प्रायः प्रत्येक नयाँ गाउपालिकामा गाभिएको थियो। नेपालमा ४६० गाउँपालिकाहरु छन्।

## पूर्व विकास क्षेत्र र अञ्चल 
२०७२ भदौ २४ अघि नेपाललाई पाँच विकास क्षेत्र र चौध वटा प्रशासनिक क्षेत्र अर्थात् अञ्चलमा विभाजन गरिएको थियो। २०६८ को जनगणनाको समयमा यसलाई अझ पचहत्तर जिल्लामा विभाजन गरिएको थियो। जिल्लालाई गाउँ विकास समिति र नगरपालिकामा विभाजन गरिएको थियो। २०५८ को जनगणनामा नेपालमा ३,९१५ वटा गाउँ विकास समिति र २८ वटा नगरपालिकाहरू रहेका थिए।

**विकास क्षेत्र:**
*सुदूरपश्चिमाञ्चल
**महाकाली अञ्चल
**सेती अञ्चल
*मध्यपश्चिमाञ्चल
**कर्णाली अञ्चल
**भेरी अञ्चल
**राप्ती अञ्चल
*पश्चिमाञ्चल
**धौलागिरी अञ्चल
**गण्डकी अञ्चल
**लुम्बिनी अञ्चल
*मध्यमाञ्चल
**जनकपुर अञ्चल
**बागमती अञ्चल
**नारायणी अञ्चल
*पूर्वाञ्चल
**मेची अञ्चल
**कोशी अञ्चल
**सगरमाथा अञ्चल

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालको भूगोल
गोरखा जिल्ला

**गोरखा जिल्ला** नेपालको गण्डकी प्रदेशमा अवस्थित एक जिल्ला हो। गोरखाको सदरमुकाम गोरखा बजार हो जुन गोरखा नगरपालिकामा पर्दछ। गोरखा जिल्लामा ११ स्थानीय निकाय अन्तर्गत २ नगरपालिका, ९ गाउँपालिका र २ निर्वाचन क्षेत्र रहेको छ। यस जिल्लाको पूर्वतिर धादिङ जिल्ला र तिब्बत (चीन); पश्चिम सीमानामा तनहुँ जिल्ला, लमजुङ जिल्ला, मनाङ जिल्ला र तिब्बत (चीन), उत्तर सीमानामा तिब्बत (चीन) तथा दक्षिण सीमानामा चितवन जिल्ला, तनहुँ जिल्ला र धादिङ जिल्ला पर्दछन्।

राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार गोरखा जिल्लाको कूल जनसङ्ख्या २,७१,०६१ जना मध्ये पुरुष १,२१,०४१ जना र महिला १,५०,०२० रहेका छन्।

## इतिहास 
यहाँ वि. सं. १७७९ मा राष्ट्रनिर्माता श्री ५ वडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाहको जन्म भएको थियो। गोरखामा जगतमाता भगवती कालिको मन्दिर र जगतगुरु मानिने गुरु गोरखनाथको गुफा पनि छ। यहाँ हजारौँ भक्तजनहरू दर्शन गर्न र आफ्नो मनोकामना पूराको लागि आउने गर्छन्। साथै प्रत्येक अष्टमीका दिन बलि पूजा चढाइन्छ। दैनिक नित्य पूजाआजा र भजनकीर्तन हुन्छ। कालिका र गुरु श्री गोरखनाथलाई हिन्दुहरूको आराध्य वा नेपालको राष्ट्रदेवता मानिन्छ। नेपाली सिक्कामा पनि श्री भवानी र श्री श्री श्री गोरखनाथ लेखेको पाइन्छ। साथै नेपालको राष्ट्रिय निसाना छापमा पनि गुरु श्री गोरखनाथको चरण अङ्कीत थियो। यसबाट थाहा हुन्छ कि यिनीहरू हामी सबै नेपाली आरध्यदेव हुन्।

## प्रशासनिक विभाजन 
जिल्लामा २ नगरपालिका र ९ गाउँपालिका गरि ११ वटा स्थानीय तहहरू रहेका छन्।

अङ्गुठाकार|गोरखा जिल्लाका पूर्व गाविसहरूको नक्सा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू
श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका जिल्लाहरू
रुपन्देही जिल्ला

रुपन्देही नेपालको लुम्बिनी प्रदेश अन्तर्गत पर्ने एक जिल्ला हो। यस जिल्लाको पूर्वमा नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम), पश्चिममा कपिलवस्तु जिल्ला, उत्तरमा पाल्पा जिल्ला र दक्षिणमा भारतको उत्तर प्रदेश पर्दछ। गौतम बुद्धको पवित्र जन्मस्थलको रूपमा विश्वमा नै परिचित यो जिल्ला ऐतिहासिक भौगोलिक एंव पर्यटकीय दृष्टिले ज्यादै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।

## नामाकरण
यस जिल्लाको नामाकरणको सम्वन्ध भगवान गौतम बुद्धसँग जोडिएको छ। गौतम बुद्धको आमा माया देवी यसै जिल्ला देवदहको भवानीपूरमा जन्मिएकी थिइन। उनी अत्यन्त सुन्दरी भएकोले उनलाई रूपिदेवी भनिन्थ्यो र त्यही शब्द रूपिदेवीवाट रूपिन्देही र रुपन्देही भएको हो भन्ने भनाई छ।

## प्रशासनिक विभाजन 
जिल्लामा १ उपमहानगरपालिका ५ नगरपालिका र १० गाउँपालिकाहरू गरि १६ वटा स्थानीय तहहरू रहेका छन्।

अङ्गुठाकार|रुपन्देही जिल्लाका पूर्व गाविसहरूको नक्सा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समिति, रुपन्देही 

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* नेपालको क्षेत्रीय वर्गीकरण

श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू
श्रेणी:रुपन्देही जिल्ला
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका जिल्लाहरू