open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
हेलम्बु

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २५६४ रहेको थियो जसमध्ये १२५८ पुरुष र १३०६ महिला रहेका थिए भने यहाँ ६५६ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल हेलम्बु गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो हेलम्बु गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो।

यो सिन्धुपाल्चोक जिल्लको रमणिय पर्यटकीय स्थल पनि हो| सुन्दरीजलबाट थारेपाटी पुगेपछि गोसाइँकुण्ड र हेलम्बू जाने बाटो छुटिन्छ । देब्रे लागे गोसाइँकुण्ड र दाहिने लागे हेलम्बू। सुन्दरीजलदेखिको तीन दिनको हिँडाइले थकाइ लागेको हुनाले यो रात थारेपाटीमै बास बस्नुपर्दछ। भोलिपल्ट दाहिनेतिरको 'रालो बाटो लागेपछि हेलम्बू भेकको यात्रा शुरु हुन्छ। यहाँबाट पूर्व सिन्धुसम्मको दृश्य देख्न सकिन्छ।

यो भेक घुम्नाले पूरा हेलम्बू क्षेत्रको रमणीय दृश्यावलोकन गर्न र धार्मिक-सांस्कृतिक विषयको जानकारी पाउन सकिन्छ। शेर्पाको आतिथ्य सत्कार, सरसफाइ, चीज, गुम्बा र गुजुमुज्ज घरहरूमा फहराइरहेका झ्ण्डा अध्ययनका नयाँनयाँ विषय हुन्। हेलम्बूका स्याउ चर्चित मात्र हैनन्, सुन्दरीका गालाको तारीफमा सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने बिम्व पनि बनिसकेका छन्।
 जिल्ला सदरमुकामबाट १४ कोष दुरी टाढा पर्ने यस गाविसको कुल क्षेत्रफल १८५.५० वर्ग किलोमिटर छ। हेलम्बुको पूर्वी सिमानामा बरुवा गाविस पश्चिममा काठमाडौ जिल्ला. नुवाकोट जिल्ला. रसुवा जिल्ला उत्तरमा तिब्बत र दक्षिणमा इचोक तथा किउल गाविसहरू पर्दछन्। हेलम्बु गाविस पाल्चोक थुम अन्तर्गत पर्दछ। हेलम्बु गाविसले आफ्नै पहिचान बोकेको छ। चिसो हावापानी पाइने हेलम्बु जिल्लाकै एक आकर्षक गाविस हो। प्राकृतिक रूपमा निकै सुन्दरताका साथै साँस्कृति रूपमा पनि हेलम्बुको आफ्नै विशेषता छ। हिमाली शेर्पा संस्कृतिमा धनी चिसो हावापानी मनोरम हिमश्रृङ्खला आदिले जो कोही पर्यटकलाई हेलम्बुले लोम्भ्याउदछ। सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा नै बढी स्याउ उत्पादन हुने गाविस हेलम्बु हो। उर्जा उत्पादनमा हेलम्बुमा हेलम्बु साना जलविद्युत परियोजनाको निर्माण गरिएको छ। जिल्ला निर्वाचन क्षेत्र नम्बर तीन अन्तगर्त पर्ने हेलम्बुको वि.सं. २०५८ सालमा साक्षरता दर ३९ घरपरिवार संख्या ५८९ र कुल जनसङ्ख्या २६७९ थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका ठाउँहरू
अफ्रिकी फुटबल सङ्घ

**अफ्रिकी फुटबल सङ्घ** () अफ्रिकामा फुटबलको लागि प्रशासनिक र शासकीय निकाय हो।

## बाह्य कडीहरू
* आधिकारिक वेबसाइट
* सिएएफ भिडियो हाइलाइट

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:फुटबल
श्रेणी:सीएएफ
बेलि ब्रिज

डोनाल्ड बेलि :en:Donald Bailey द्वारा परिकल्पना गरिएको तथा बेलायती सेना द्वारा दोस्रो विश्व युद्व ताका प्रयोगमा ल्याइएको सजिलै ओसार पसार गर्न सकिने पुल | सजिलै जोड जाड गर्न सकिने र हलुका भए पनि धेरै भार वहन गर्न सक्ने विशेषताको कारण यो आपतकालिन परिस्तिथि तथा प्राकृतिक प्रकोपको समयमा धेरै प्रयोगमा आउने गर्दछ| बि.स. २०५२को वर्षा याममा पृथ्वी राजमार्गको विभिन्न पुल हरू बाढिले बगाउदा नेपालमा पनि यसको प्रयोग भएको थियो| यस पुलको सामाग्रिलाई काठमाडो सम्म बिश्व कै ठूलो हवाई जहाज ' एन्टोनोभ':en:Antonov An-124मा ल्याइएको थियो|

श्रेणी:पुल
दक्षिण अमेरिकी फुटबल सङ्घ

**दक्षिण अमेरिकी फुटबल सङ्घ** (स्पेनी:**CON**federación suda**ME**ricana de Fút**BOL**) छोटकरीमा **सिओएनएमइबिओएल (CONMEBOL)** दक्षिण अमेरिकी फुटबल सङ्घको प्रशासनिक तथा नियन्त्रण राख्ने संस्था हो ।

कोनमेबोल (CONMEBOL) दक्षिण अमेरिका राष्ट्रिय फुटबल खेलहरूको प्रतिनिधित्व गर्दछ, यसले दक्षिण अमेरिका महादेशभित्र राष्ट्रिय फुटबल खेलको आयोजना गर्छ र सहभागीहरूको लागि पुरस्कार वितरण, रूपैयाँ, नियम अनि मिडिया अधिकारमाथि नियन्त्रण राख्छ। यसको मुख्यालय लुक्वे, पाराग्वेमा रहेको छ र हाल यस सङ्घको प्रधान अध्यक्ष अलेजान्द्रो डोमिनगुएज हुन् ।

यो सङ्घ फिफाको सबैभन्दा सानो सङ्घ हो । यस सङ्घमा १० वटा फुटबल सङ्घ सदस्यहरू छन् ।

## यो पनि हेर्नुहोस 
* एएफसी

## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:फिफा महासङ्घहरू
खटिरा

**खटिरा** मानव शरीरको छालामा लाग्ने रोग हो।

## बच्ने उपाय
## रोगको लक्षण
## सावधानी
## उपचार
श्रेणी:रोग
सुँगुर

*सुँगुर* अथवा *च्वाँचे* एउटा घरपालुवा स्तनधारी जनावर हो। ई.पू. 5000 देखि नै सुँगुर पालन गरिएको प्रमाण भेटिएका छन्। यसलाई मासु खानका निम्ति पालिन्छ। पोथी सुँगुरलाई भुनी भनिन्छ भने भाले सुँगुरलाई बुचो भनिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी कडीहरू
श्रेणी:घरपालुवा जनावरहरू
श्रेणी:स्तनधारी जनावरहरू
श्रेणी:जनावरहरू
लुतो

**लुतो** मानव शरीरको छालामा लाग्ने चर्मरोग हो। यो रोगमा छालामा साना साना फोका वा दागहरू देखिने र चिलाउने गर्छ।

## बच्ने उपाय
लुतोबाट बच्ने उपायहरू यसप्रकार छन् ।
1. दिनको १ पटक शरीर मिचेर नुहाउनु पर्छ ।
2. डक्टरको सल्लाह बमोजिम औषधि खानु पर्छ ।
3. परिवारमा सबैलाई लुतो आएको छ कि छैन चेक गर्नुपर्नेछ । यदि भएको छ भने सो व्यक्तिलाई पनि उपचार गर्नुपर्नेछ ।

''''''==रोगको लक्षण==

## सावधानी
## उपचार

श्रेणी:रोग
भँगेरा

### परिभाषा 
खैरो रङको, कोटेरो वा फिस्टोजत्रै सानो एक जातको चरोलाई भँगेरो भनिन्छ । यसको वैज्ञानिक नाम *Passer domesticus Linnaeus*  हो । अंग्रेजीमा यसलाई House Sparrow वा  Sparrow भनिन्छ ।

### संस्कृत पर्यायवाची नामहरू 
कलविङ्क, कालकण्ठक, कुलिङ्ग, चटक, पाण्डवी, पोतकी, शकुनी, श्यामा र श्वेतपक्षिणी ।

### भँगेराको मासुको गुण 
यसको मासु शीतल गर्ने, चिल्लो, स्वादिलो, पचाउन सहज, बलदायक, शुक्रवर्धक, कफवर्धक र सन्निपात जरो नाशक हुन्छ । घरतिर बस्ने भँगेराको मासु अति नै शुक्रवर्धक हुन्छ । घर भँगेराभन्दा जङ्गली भँगेराको मासु पचाउन सहज र पथ्य हुन्छ । आयुर्वेदमा यी कुरा बताइएको भएपनि स्वादका लागि वा आफ्नो मासु बढाउनका लागि यो सानो चराको मासु खानु उपयुक्त हुँदैन ।

**भँगेरा** एक किसिमको चरो हो। यसले विशेष गरी मानिसको घरका खटप्वाल तथा अन्य त्यस्तै सुरक्षित प्वालमा गुँड बनाई बस्दछ।

## विश्व भँगेरा दिवस
भँगेरालाई जोगाउन र यसका बारेमा जनचेतना जोगाउन सन् २०१० देखि मार्च २०मा **विश्व भँगेरा दिवस** मनाउन थालिएको छ। भारतको ‘नेचर फरइभर सोसाइटी’को पहलमा विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाको सहकार्यमा हरेक वर्ष भँगेरा दिवस मनाइँदै आएको छ। केही वर्ष यता नेपालमा पनि भँगेरा दिवस मनाउन थालिएको छ। यसपालिको भँगेरा दिवसको नारा **भँगेरामै छ जे छ** भन्ने राखिएको छ।

## यी पनि हेर्नुहोस्
## बाह्य कडीहरू
* कता गए सानासाना भँगेरा?- सेतोपाटि डटकम 

श्रेणी:चराहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
धर्मराज थापा

**धर्मराज थापा** (वि.सं. १९८१ – २०७१) प्रसिद्ध लोकगायक, कवि तथा प्राज्ञ थिए । उनलाई 'जनकवि केशरी'का उपनामले चिनिन्छ । उनले वि.सं. २०१३ मा राजा महेन्द्रबाट 'जनकवि केशरी' उपाधि पाएका हुन् ।

## जीवनी
धर्मराजको जन्म वि.सं. १९८१ साउन १ गते  कास्की जिल्लाको बाटुलेचौरमा भएको हो। उनका पिता हर्कबहादुर र माता मनमाया थापा हुन्। उनको बाल्यकालको जन्म भुवनबहादुर हो। मध्यम परीक्षामा प्रथम गरेका थापाले लोकसाहित्यमा जीवन बिताएका छन्। उनको मृत्यु वि.सं. २०७१ असोज २८ गते काठमाडौ स्वम्भुस्थित आफ्नै निवासमा भएको हो ।
उनको हरियो डाँडामाथि हलो जोत्ने साथी प्रख्यात छ। प्रख्यात गायिका ज्ञानु राणा उनकै छोरी हुन्।

## कृतिहरू
उनको कृतिहरू लाई मौलिक, लेखन र गायन गरी तीन प्रकारमा वर्गीकरण गर्न सकिन्छ। मौलिक लेखनमा गीतकार र कविका रूपमा विशेष गरी चिनिन्छन् भने सङ्कलन र सम्पादनको क्षेत्रमा चाहिँ उनको क्षेत्रको लोकभाका, लोकध्वनि र लोकसाहित्य हो। प्रारम्भिक चरणदेखि हालसम्म उनका कृतिगत रचनाहरू:
१. रत्न जुनेली
२. बनचरो
३. पहाडी सङ्गीत
४. कालीको लहर
५. विलौना
६. कोसेली
७. तिलोत्तमाको भेल
८. बत्तीमुनी अँधेरो
९. रानी पोखरी
१०. पृथ्वीको दिव्य अर्ती
११. निर्वाचन लहर
१२. मेरो नेपाल भ्रमण
१३. श्री ५ महेन्द्रको सवाई
१४. भेटघाट (अभिनन्दनको सँगालो)
१५. गोल सिमल
१६. गण्डकीका सुसेली
१७. दिव्य चौतारी
१८. मङ्गली कुसुम
१९. हाम्रो लोकगीत
२०. नेपाली लोक साहित्यको विवेचना (सहलेखन)
२१. हिमालको आँसु (शोक काव्य)
२२. मिर्मिरेको रन्को
२३. सगरमाथाको सेरोफेरो
२४. लोक साहित्यको घेरामा लमजुङ
२५. मुक्तिनाथ दर्शन
२६. चितौन दर्पण
२७. तनहुँ फूलबारी
२८. नीलकण्ठयात्रा (गोसाइँकुण्ड)
२९. मेरो नेपाल भ्रमण

## पुरस्कार
उनले मङ्गली कुसुम नामक ग्रन्थको लागि पद्य विधामा मदन पुरस्कार २०२५ प्राप्त गरेका हुन् भने श्रव्य-पाठ्य विभिन्न माध्यमबाट आधा शताब्दीभन्दा लामो अवधिसम्म नेपाली भाषाको सेवा गरी नेपाली वाङ्गमयको श्रीवृद्धिमा बहुमुखी विशिष्ट योगदान गरेवापत वि.सं. २०५७ सालमा जगदम्बाश्री पुरस्कार प्राप्त गरेका हुन्। 
त्यसबाहेक वि.सं. २०२५को इन्द्रराज्य लक्ष्मी पुरस्कार, वि.सं. २०१३ र वि.सं. २०३१मा शुभ राज्याभिषेक पदक, वि.सं. २०४१मा लोक साहित्य पुरस्कार, रत्नश्री स्वर्ण पदक आदि सम्मान पाएका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* मदन पुरस्कार गुठी
* धर्मराज थापाद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:गायक
श्रेणी:नेपाली गायकहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू
श्रेणी:नेपाली सङ्गीत
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:मदन पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:जगदम्बाश्री पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:सन् १९२४ मा जन्म
श्रेणी:सन् २०१४ मा मृत्यु
पाँचथोप्ले खपटे किरा

**पाँचथोप्ले खपटे कीरा** अथवा अङ्ग्रेजीमा लेडीबग वा लेडीबर्ड एक प्रकारको कीरा हो । यो हेर्दा निकै आकर्षक छिरबीरे रङको हुन्छ । बालीनालीमा लाग्ने लाहीकीरा खाइदिने हुनाले यसलाई किसानहरूले मित्र जीवको रूपमा लिन्छन ।
## चित्र ग्यालरी

चित्र:Ladybird.jpg|पाँचथोप्ले खपटे कीरा
चित्र:Coccinella transversalis 2.jpg|*Coccinella transversalis*, elytra in the open position
चित्र:Coccinellidae (Ladybug) Anatomy.svg|पाँचथोप्ले खपटे कीराको शारीरिक बनोट
चित्र:LarveCoccinelle(s).jpg|पाँचथोप्ले खपटे कीराको लार्भा
चित्र:MarienkäferEier 03.JPG|Eggs with the head of a match for scale

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:किराहरू
उत्तर, मध्य अमेरिका र क्यारिबियन फुटबल सङ्घ

**उत्तर, मध्य अमेरिका र क्यारिबियन फुटबल सङ्घ** (**Confederation of North, Central American and Caribbean Association Football**) छोटकरीमा **कनकाकाफ** (**CONCACAF**;  ) उत्तर अमेरिका, मध्य अमेरिका र क्यारिबियन राष्ट्रहरूमा फुटबल खेल आयोजना गर्ने एक महाद्वीपीय फुटबल सङ्घ हो । यस सङ्घको स्थापना सन् १९६१ सेप्टेम्बर १८ मा मेक्सिकोको मेक्सिको सिटीमा गरिएको थियो । यस सङ्घको वर्तमान सदस्य सङ्ख्या ४१ रहेको छ ।

## कानुन
## नेतृत्वकर्ता
## सदस्यहरू
## सम्बन्ध
## प्रतियोगिता
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:फिफा महासङ्घहरू
भेडा

thumb|250px|भेडाको बथान
**भेडा** (वैज्ञानिक नाम: *Ovis aries*) एक स्तनपायी चारखुट्टे घरपालुवा जनावर हो। भेडाको रौंलाई उन भनिन्छ। उनबाट कम्मल, राडी, स्विटर जस्ता अनेकौँ कपडाहरू निर्माण गरिन्छ। यसका साथै माँशहारीहरूले भेडाको मासु खाने गर्छन्। कतै कतै भेडालाई भारी बोकाउनको लागी पनि प्रयोगमा ल्याइएको देखिन्छ। भेडा उच्च हिमाली क्षेत्रमा पालिने पशु हो। भेडाहरू सामुहिक रूपमा बस्न रुचाउँछ। भेडाको भालेलाई साँड भनिन्छ। भेडाको सिंग हुदैन तर साँडको सिंग धेरै ठुलो र बेरिएको हुन्छ।

## तस्विर सङ्ग्रहहरू

Ovejas en Patagonia - Argentina.jpg
Flock of sheep.jpg
Ovis orientalis aries 'Skudde' (aka).jpg
German ewe grazing closeup.jpg
PECORE-SHEEPS-CORDEIROS-02.JPG
Take ours!.jpg
Barbados Blackbelly.JPG

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:घरपालुवा जनावर
बाख्रा

**बाख्रा** एक प्रकारको स्तनधारी वर्गमा पर्ने घरपालुवा जनावर हो। बाख्रा **बोभिड (Bovidae)** परिवार अन्तर्गत पर्छन र यिनीहरू भेडाहरू सँग मिल्दाजुल्दा हुन्छन, यि दुबै क्याप्रिनेइ (Caprinae) सह-परिवार अन्तर्गत पर्दछन। बाख्रा पाल्तु जनावरहरू मध्ये धेरै उपयोगी मानिन्छ। बाख्रालाई  दुध खानको लागि र मलको लागि धेरै जसो किसानहरूले बाख्रा पालन गरेको पाइन्छ। बाख्राहरू विभिन्न प्रजातीको हुन्छन्।खरी, औले, तराई र सिन्हाल नेपालका रैथाने बाख्रा हुन्।नेपाल वाहिर का आयातित जातहरू मा जमुनापारि, बारबारी, सानन्, विटल, सिरोही र बोचर प्रमुख सुन्दर को लागि पालिन्छ।

200px|thumb|घरपालुवा बाख्राको पाठो

## यी पनि हेर्नुहोस् 
श्रेणी:घरपालुवा जनावरहरू
श्रेणी:जनावरहरू
ओसिनिया फुटबल सङ्घ

**ओसिनिया फुटबल सङ्घ** अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलको ६ महादेशीय सङ्घ मध्ये एक हो। यसका सदस्यहरू राष्ट्रहरू न्युजिल्यान्ड, पपुवा न्युगिनी र धेरै प्रशान्त द्वीप देशहरू मिलेर बनेको छ। यसले ओसिनियामा फुटबल खेललाई बढावा दिन्छ र सदस्य राष्ट्रहरूलाई फिफा विश्वकपका लागि योग्य हुन अनुमति दिन्छ।

ओसिनिया फुटबल सङ्घ मुख्यतया द्वीप राष्ट्रहरू मिलेर बनेको छ जहाँ फुटबल सबैभन्दा लोकप्रिय खेल को रूपमा रहेको छैन। फलस्वरूप, ओसिनिया फुटबल सङ्घले अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताको सम्बन्धमा वा प्रतिष्ठित क्लब प्रतियोगिताहरूका लागि खेलाडीको स्रोतको रूपमा व्यापक फुटबल जगतमा खासै प्रभाव पारेको छैन। कम्तीमा एक अन्तर्राष्ट्रिय उपाधि नपाएको यो एक मात्र सङ्घ हो। सबैभन्दा राम्रो नतिजा सन् १९९७ को फिफा कन्फेडेरेसन कपको फाइनल यसको सदस्य राष्ट्र अस्ट्रेलिया पुगेको थियो।

सन् २००६ मा सङ्घको सबैभन्दा ठूलो र सफल राष्ट्र अस्ट्रेलियाले एसियाली फुटबल महासङ्घ छाडेको थियो जहाँ यसले न्युजिल्यान्डलाई यसको सदस्य राष्ट्रको रूपमा सबैभन्दा ठूलो र बलियो प्रतिस्पर्धीको रूपमा छाडेको थियो।

डेभिड चुङ अप्रिल २०१८ सम्म  ओसिनिया फुटबल सङ्घको अध्यक्षको रूपमा रहेका थिए। उनले राजीनामा दिएसँगै उनको ठाउँमा ल्याम्बर्ट माल्टक नियुक्त भएका थिए। राजेश पटेल यसका वरिष्ठ उपाध्यक्ष, लि हार्मोन उपाध्यक्ष र ताई निकोलस महासचिव हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
*आधिकारिक वेबसाइट (अङ्ग्रेजीमा)
*ओसिनिया फुटबल सङ्घ, सकरलेन्स डटकम। पहुँचमिति: १० सेप्टेम्बर २०१०।


श्रेणी:फुटबल
जेट बोट

पंखा (propeller)को सट्टा पानीको मुस्लो (jet of water)ले पछाडिबाट धकेलेर गति लिने डुङा | नेपालको सप्त कोशी र नारायणी नदीमा पनि यो डुङाको प्रयोगको सुरुवात भएको छ | सर एडमण्ड हिलारीले सन् १९७७मा गङा नदीको तल्लो बिन्दु बाट मुहान सम्म जेट बोटबाट यात्रा ('Ocean to Sky')गरे पछि दक्षिण एसियामा यसको चर्चा खुबै चलेको थियो तर खर्चालु , कम भार बहन क्षमता(इन्जिनको तुलना मा), जटिल प्रविधिको कारण यसको प्रयोग यस क्षेत्रमा खासै बढन सकेन |

यो एक जनाले प्रयोग गर्न सकिने स्कूटर देखि १५० मिटर लामो (द.अफ्रिका) सम्म हुन्छ |

जेट बोटको सर्व प्रथम विल ह्यमिल्टन Sir William Hamiltonले सन् १९५४मा न्यूजिल्याण्ड्को ढुङ्गे जल खोचहरू जहा परम्परागत जहाज चलाउन गार्हो हुन्थ्यो , त्यस्तो जल क्षेत्रमा चलाउनको लागि विकास गरेका थिए |

## स्रोत
* The official website for jet boating in australia also rare hamilton jet boat history photos
* Hamilton waterjet history 
* Jet boat origins and history
* Turbine-drive jetboat project

श्रेणी:यातायात
श्रेणी:परिवहन
मामा

आमाको दाई अथवा भाइलाई **मामा** भन्छन्।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नाता सम्बन्ध
तोफु

**तोफु** वा **टोफु** (अङ्ग्रेजी : Tofu; 豆腐, Chinese dòufu, Japanese tōfu) , भटमासको दुधिलो झोललाई फटाएर र जमाएर तयार गरिएको खाद्य बस्तु हो । यसको चलन चीन/जापानबाट शुरु भएको भए पनि सारा एसियामा रुचाईन्छ ।

## यी पनि हेर्नुहोस्
* टेम्फे(Tempeh)
## सन्दर्भ सामगरि
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:खानेकुरा
श्रेणी:परिकार
टेम्फे

(:en:tempeh)

तोफु/टोफु जस्तो खाध्य बस्तु | यो भट्टमासको दुधिलो झोलबाट नभै सिङो भटमासलाई नै लाई फटाएर र जमाएर तयार गरिन्छ | यसको चलन इन्डोनेशिया शुरु भएको भए पनि सारा संसारमा पऔष्टिक खाध्य बस्तुको रूपमा बढ्दो छ | 

*तोफु(Tofu)

श्रेणी:खानेकुरा
श्रेणी:परिकार
खुवा

**खुवा**, **खुआ**, र **मावा** दुधले बनाइने एउटा उत्पाद हो। भारतीय उपमहाद्वीपबाट उत्पति भएको खुवा विशेष गरि भारतीय, बङ्गलादेश, पाकिस्तान र नेपालको परिकारहरूमा प्रयोग गर्ने गरिन्छ। दुधलाई धेरै बेर पकाएर पानी जति सुकाएर बनाइने गरिन्छ। काभ्रेको नाला खुवाको लागि प्रसिद्ध छ। नेपालमा सबैभन्दा पहिले दुध चिस्याउने केन्द्र पनि नालाको चिसापानीमा स्थापना गरिएको हो। नालाको खुवा भक्तपुर, काठमाडौँ र ललितपुरमा विक्री गर्ने गरिएको छ। खुवालाई नेवारी भाषामा दुरू मह्री वा दुरू मारी भनिन्छ। खुवाबाट धेरै प्रकारका मिठाईहरू तयार गरिन्छ। जस्तै लालमन, रसभरी, बर्फी आदि।   

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:खानेकुरा
श्रेणी:परिकार
श्रेणी:दूधका परिकारहरू
श्रेणी:खाद्यपदार्थ
गँगटो

thumb|गँगटो
**गंगटो** वन्यजन्तु हो।गंगटो पेटमा दातँ हुने जीव हो।गंगटोका धेरै प्रजाति हुन्छन।यसको दायाँ बायाँ समात्ने हात सहित १०ओटा खुट्टा हुन्छन। यो दायाँ बायाँ दुबै तर्फ सजिलै हिंड्न सक्छ। यसको मासु बुद्धीबर्धक मानिन्छ।गंगटो ठूला ठूला चट्टान रुख आदीमा बिना हिच्किचाहट सजिलै चढ्न सक्दछ।तराई तथा गर्मी क्षेत्रमा पाईने गंगटाको रंग कालो हुन्छ।पहाडी क्षेत्रमा पाईने गंगटा हल्का रातो रंगका हुन्छन्।पहाडीक्षेत्रमा पाईने गंगटाको मासु स्वादिलो हुन्छ।
चितुवा

**चितुवा** (Panthera pardus) फेलिडी परिवार अन्तर्गत पर्ने यो जङ्गली जनावर "Big Cat" समुहमा बाघ, सिंह र जगुआर पछिको चौथो ठूलो जनावर हो। कुनै समय पूर्वी र दक्षिणी एसिया र अफ्रिकाका भूभागहरू साइबेरिया देखि दक्षिण अफ्रिका सम्म पाइने यो जनावर वासस्थानको अभाव र अवैद्य शिकार संगै अस्तित्व संकटको सङ्घारमा पुगेको छ। वर्तमान अवस्थामा मुख्यगरी अफ्रिकाको सहारा क्षेत्रमा सिमित भएको यो जनावर पाकिस्तान, भारत, श्रीलङ्का, नेपाल, मलेशिया र चिनमा केही सङ्ख्यामा पाइन्छ। दिन प्रतिदिन घट्दै गइरहेको यसको सङ्ख्याका कारण यो जनावरलाई पनि **IUCN**ले लोपुन्मुख् जनावरको सुचिमा सुचिक्रित् गरेको छ।

## शारिरिक वनोट
फेलिडी परिवारका अन्य जनावरको तुलनामा चितुवाको खुट्टा केही छोटो भएपनि यसको जीऊ केही लामो र खप्पर केही ठूलो हुन्छ। झट्ट हेर्दा अमेरिका तिर पाइने जगुआर जस्तै देखिएपनि यो केही सानो र छरितो शरीरको हुन्छ। यसको शरीरमा हुने पाटाहरू पनि जगुआरको जस्तै देखिन्छन् तर चितुवाको शरीरका पाटाहरू केही बाक्लो अनि साना हुन्छन् र जगुआरको शरीरमा जस्तो केन्द्रिक्रित पाटाहरू पनि हुदैनन्। शरीरमा यस्ता पाटाहरू नभई पूर्ण रूपमा कालो रङ्ग भएका चितुवाहरूलाई प्यान्थर भन्ने गरीन्छ।

शिकार गर्ने अवसरहरूलाई राम्रो उपयोगगर्ने क्षमताका कारण चितुवा एक सफल शिकारीको रूपमा चिनिन्छ। वासस्थानमा राम्रो अनुकुलन क्षमता, ५८ किमी प्रति घण्टाको रफ्तारमा दौडने क्षमता र तुलनात्मक रूपमा निकै ठूला शरीर भएका शिकारलाई समेत सजिलै बोकेर रूखमा चढ्नसक्ने क्षमताका कारण शिकारको मामलामा अन्य जनावर भन्दा चितुवा निपुण मानिन्छ। आफूले समाउन सक्ने र शिकार गर्नसक्ने जुनसुकै जनावरलाई पनि यो जनावरले आफ्नो आहार बनाउने गर्दछ। चितुवाको वासस्थान समशितोष्ण जङ्गलहरू देखि मरुभूमिसम्म फैलिएको छ।
## फोटो ग्यालेरी
 (*Panthera pardus fusca*)]]

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
श्रेणी:वन्यजन्तु
मोल छुचुन्द्रो

**मोल छुचुन्द्रो** मुसाजस्तै भूमिगत जीवन शैलीमा अनुकूलित साना स्तनपायी जनावर हुन्। छुचुन्द्रो को गणमा पर्ने र उनीहरुसंग मिल्दोजुल्दो हुने भएपनि , मोल ताल्पिडे कुलका हुन् भने छुचुन्द्रो सोरिसिडे कुलका हुन्। तिनीहरूको बेलनाकार शरीर, मखमली रौ, र साना, अस्पष्ट आँखा र कान हुन्छन। अग्रभाग छोटा भएपनि खन्नको लागि अनुकूलित तिनका ठूला पञ्जाहरू शक्तिशाली हुन्छन्। 

"मोल" शब्दले ताल्पिडे परिवारको कुनै पनि प्रजातिलाई जनाउँछ र यो शब्द आफै ल्याटिन भाषामा "ताल्पा" अर्थात मोलको अनुवाद हो।  यी उत्तरी अमेरिका, यूरोप र एशिया को अधिकांश भागहरुमा पाइन्छ।

मोलहरूले मालीहरूका लागि धेरै दुख दिएपनि तिनीहरूले माटो, बगैंचा र पारिस्थितिकी प्रणालीहरूमा सकारात्मक योगदानहरू प्रदान गर्छन। तिनीहरुले बिरुवाको जरा खाने साना जनावरहरु खानुसंगै आफै ठुला जनावरको लागि आहारा भएर पर्यावरणमा आफ्नो योगदान दिन्छन्।  तिनीहरूले माटोमा गँड्यौला र अन्य साना अकशेरुकहरू खान्छन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:वन्यजन्तु
छेपारो

**छेपारो**  squamate reptilesको एक व्यापक समूह हो जसका लगभग ३८०० प्रजातिहरू छन्  ३] । योमा अन्टार्क्टिका बाहेक सबै महाद्वीपहरू तथा समुद्रमा पाइन्छ। यो समूह, पारंपरिक रूप **ले **  उपसमूह Lacertiliaमा पर्छ , Lepidosauria (सरीसृप) न त सांप का सबै वर्तमान सदस्यहरू पर्दछन्। 

छेपाराका सामान्यतया अङ्गहरू अझ बाहिरि आएका हुन्छन्, जबकि सांपमा यिनी दुवै विशेषताहरूको कमी हुन्छ। हुनत, किन भनें छेपाराहरू नकारात्मक रूपमा सांपलाई छोडेर परिभाषित गरिन्छ, छेपारा समूहको रूपमा कुनै अद्वितीय विशेषता भने हुँदैन। छेपारो र सांप हिड्नलाई समान आयताकार हड्डीको प्रयोग गर्छन् जुन sphenodonts, भन्दा फरक हुन्छ जसको एक अधिक आदिम र ठोस diapsid खोपडी हुन्छ। धेरै छेपारा उनको पुच्छर निकालेर शिकारीहरूबाट बच्न प्रयोग गर्छन्, यसलाई एक अधिनियम autotomy भनिन्छ, तर यस क्षमता सबै छेपारोहरूमा हुँदैन। अधिकांश छेपारामा रङ्ग दृष्टि सहित विशेष रूपले राम्रो तरिकाले विकसित हुन्छ, र शरीरको भाषा याको रूप माको रूपमा राम्रो तरिकाले pheromonesको साथ आफ्नो शरीरमा चमकीलो रंगसँग सबै भन्दा अधिक रूपमामा विकसित गरेको हुन्छ।  

केहि बयस्क छेपारा र छेपारोको लम्बाइ केही सेमी देखि केही मिटर सम्म  तीन मीटर सम्म हुन सक्छन्। केही विलुप्त varanids ठूला ठूला पनि थिए । विलुप्त जलीय mosasaurs १७ मीटर सम्मका थिए र विशाल *की निगरानी*  Megalania प्रिस्का शायद सात मीटर सम्म पुगेको अनुमान छ। जबकि छेपारो सामान्यतः यस्तो डायनासोरको रूपमामा प्रागैतिहासिक सरीसृपसँग जोडिएका हुन्छन्, वैज्ञानिकहरूलाई अझै पनि समकालीन छेपारोहरू र डायनासोर एकै विकासवादी श्रृंखलाबाट आएका हुन् कि होइनन् भन्ने कुरामा अनिश्चित छन्। छेपारो विशेषज्ञहरूको बीच प्रचलित धारणा छ कि, जबकि उल्लेखनीय प्रागैतिहासिक सरीसृप जीवको समान, आधुनिक छेपारोहरू स्तनधारिहरूको एक विकासवादी बंद शूट गर्दै छन्। तर उनीहरू आफुलाई अनुकूलित गरेका हुन सक्छन्, र धेरै डायनासोरको रूपमा एक नै माध्यमले जीवित गर्नको लागि सिकेका हुन सक्छन्। 

श्रेणी:नेपालमा पाइने सरिसृपहरू
दुम्सी

**दुम्सी** तिखा काँडाले ढाकेको शरीर भएको वन्यजन्तु हो । यसका जिउभरि कालो र सेतो रङ मिसिएको काँडा हुन्छन्। यसको सुँगुरको जस्तो थुतुनु हुन्छ । रिसाएपछि शरीरका काँडा सिरिङ्ङसिरिङ्ङ पार्दै शत्रुमाथि जाइलाग्छ । यो स्तनपायी वन्यजीव हो । यसले रातमा बालीनाली सखाप पार्छ र दिनमा ठूलठूला ओडार वा गुफामा बस्छ ।

 

## सन्दर्भ सूचीहरू
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:जनावरहरू
श्रेणी:वन्यजन्तु
मलसाँप्रो

[thumb|एक [कुखौरी मलसाँप्रा]]
*मलसाँप्रो* विभिन्नदेश पाईने  एक वन्यजन्तु हो । यो मांशहारी प्राणी हो र यसले मौरीको घार देखेमा खाने गर्छ। भनिन्छ "मलसाँप्रोले आलो खान्न बासी पाउन्न"। मलसाँप्रोले कुनै चिजको सिकार गरेमा त्यसलाई त्यतीखेर नखाएर सूर्यको छायाँ हेरेर माटो मुनि लुकाएर छोड्छ। जब बासी भएको बेला खानकोलागी खोज्दा सूर्य अर्को ठाउँमा गएकोले त्यो चिज भेटाउन सक्दैन। मलसाँप्रो प्रायः जोडा भेटिन्छन्। बिरालो भन्दा अलिक ठुलो देखिने मलसाँप्रो निकै चलाख जनावर हो। यो रुखमा चढ्न सक्ने भिरमा जान सक्ने जुन सुकै ठाउँमा पनि जान सक्ने जनावर हो। यसको रंग कालो र सेतो मिसिएको खैरो हुन्छ। यसको चार खुट्टा र पुछर हुन्छन्।
## विभिन्न जातिका मलसाँप्रो
#पिटोदार मलसाँप्रो
#धर्के मलसाँप्रो
#हिमाली मलसाँप्रो
#साइबेरियाली मलसाँप्रो
#बहुरुपी मलसाँप्रो
#पहाडी मलसाँप्रो
#कुखौरी मलसाँप्रा 
 
श्रेणी:वन्यजन्तु
लोखर्के

**लोखर्के** वन्यजन्तु हो। देख्दा मुसाको आकारमा देखिने लोखर्केलाई कतै कतै "फ्याउमुसो" भनेको पनि सुनिन्छ। यसले जंगली फलफूलहरू खान मन पराउँछ।

## तस्विर सङ्ग्रह

Eichhörnchen Düsseldorf Hofgarten edit.jpg
Marmot in France.jpg
MattiParkkonen Orava.jpg
Ratufa skull.JPG
Xerus rutilus.jpg
Jill Flying 1.jpg

## हेर्नुहोस् 
श्रेणी:वन्यजन्तु
अनरसा

नेपालीहरूको बिषेश किसिमको रोटी |

* बनाउने तरिका

सामग्री : ताइचिनको चामल १ किलो, चिनी १ पाउ, तिल १ पाउ, घिउ २ किलो

विधि

ताइचिनको चामललाई रातभरि भिजाउने र भोलिपल्ट पिस्ने। चिनीलाई बाक्लो हुने गरी पकाउने। बाक्लो भएपछि त्यसमा पीठो मिसाएर घोट्ने। त्यसलाई २४ घन्टा त्यत्तिकै राख्ने। भोलिपल्ट फेरि नरम हुने गरी मुछ्ने। मुछिएको चिनी तथा पीठोलाई स-साना गोला बनाई त्यसमाथि तिल हालेर हातले रोटीको आकार दिने। अन्त्यमा कराहीमा घिउ हाली खैरो नहुन्जेल पकाउने।

श्रेणी:खानेकुरा
श्रेणी:परिकार
श्रेणी:भारतीय मिठाइँहरू
स्याल (प्रजाति)

**स्याल** एक वन्यजन्तु हो, जुन साधारणतयाअफ्रिका,एसिया र दक्षिण पूर्वीयुरोपमा पाइन्छ।स्यालको लामा खुट्टा रको मद्दतले यसले साना तथा हरूको शिकार गर्ने गर्छ। साथै ठूला खुट्टा र मजबुत तथा लचकदार हाडले बनेको शारीरिक संरचनाले गर्दा यिनीहरू लामो दुरी सजिलै पार गर्ने गर्छन। स्याल १६ कि‌‌.मि. प्रति घन्टाको दरले दौडन सक्दछ। स्याल सामान्यतया मिर्मिरे बिहान तथा गोधुली सांझमा सक्रिय हुने जनावर हो।

स्यालहरू जोडीमा आ-आफ्नो छुट्टा छुट्टै क्षेत्रमा बस्ने गर्छन, यिनीहरूले आ-आफ्नो क्षेत्रको सिमाना दिशा वा पिशाबको मद्दतले छुट्याउने गर्दछन। स्यालको बच्चा जन्मिइ ठूलो भएर आफ्नो क्षेत्र बनाई नबसे सम्म यिनीहरू आफ्नो आमाबाबुसंगै एउटै क्षेत्रमा नै बस्ने भएकोले यिनीहरूको क्षेत्र ठूलो हुने गर्छ। स्यालहरू कहिलेकही झुण्डमा पनि बस्ने गर्छन्, तापनि स्यालले शिकार गर्दा भने एक्लै वा जोडीमा गर्ने गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:स्तनधारी जनावर
श्रेणी:जंगली जनावर
भ्यागुतो

**भ्यागुतो** पानी र जमीन दुवैमा बस्ने उभयचर प्राणी हो । भ्यागुतो एक मांशाहारी जीव हो । भ्यागुतोको जीवन चक्र अरु प्राणीहरू भन्दा भिन्न छ । भ्यागुतोका बच्चाहरूलाई चेपागाँडा भनिन्छ । चेपागाँडाहरू हेर्दा माछा जस्तै हुन्छन् र पानीमा नै बस्छन् । पछि गएर चेपागाँडाको खुट्टा उम्रिएर पुच्छर ठझर्छ । त्यस पछि भ्यागुतो बन्छ । चेपागाँडा भन्दा पहिले भ्यागुताको फुलहरू एक डोरी जस्तो देखिने जालिले ढाकिएका हुन्छन् । भ्यागुताहरू धेरै प्रजातीका हुन्छन् । भ्यागुताको प्रजाती अनुसार यिनीहरूको बसोवास, रङ्ग, आकार, आवाज, आदीमा भिन्नता पाइन्छ । भ्यागुतोलाई विशेष गरेर सर्पहरूले खान्छन् ।

## बाह्यसूत्र 
* AmphibiaWeb
* The Whole Frog Project - Virtual frog dissection and anatomy
* *Disappearance of toads, frogs has some scientists worried* - *San Francisco Chronicle*, April 20, 1992
* Recording UK frogspawn sightings - Springwatch 2006
* Frogwatch USA  Volunteer frog and toad monitoring program by National Wildlife Federation and USGS, includes links to frog calls of the United States
* Amphibian photo gallery by scientific name - features many unusual frogs
* Scientific American: Researchers Pinpoint Source of Poison Frogs' Deadly Defenses''

श्रेणी:जनावरहरू
मुसा

**मुसा** (*Mus* sp.) स्तनधारी तथा साकाहारी जनावर हो। मुसाहरू धेरै प्रजातीको हुन्छन्। मुसाले माटो मुनी दुलो बनाएर बस्छ। मुसा सानो हुन्छ। हिन्दू संस्कृतिका अनुसार मुसालाई भगवान गणेशजीको वाहन मानिएको छ। सेतो रंगको मुसालाई घरपालुवा जनावरको रूपमा पालीने गारिन्छ। संसारमा धेरै रंग र प्रकारका मुसाहरु भेतिन्चन। एक प्रकारको मुसाको नाम गुइएन्ना पिग पनि हो। यो प्रजाति को मुसालाइ घर पालुवा मानिन्छ।  मुसाको लामो जिउ र लामो पुछर हुन्छ । तर गुइएन्ना पिगको भने पुछर हुदैन। मुसालाई बिरालो, कुकुर, चरा आदिले आफ्नो सिकार बनाउछन्।

श्रेणी:जनावरहरू

## प्रजाती
मुसा प्रजातिको सबैभन्दा राम्रो-ज्ञात भएको कालो मुसा र खैरो मुसा हो ।

## मुसाको पुच्छर 
## पाल्तु जनावर रूपमा
पाल्तु जनावर रूपमा बिरालोहरू वा कुकुर भन्दा पाल्तु जनावर मुसाहरूमा स्वास्थ्य जोखिम कम छ । पाल्तु जनावर मुसाहरूमा चयन व्यवहार प्रदर्शन गर्न सिकाउन सकिन्छ।

## खानाको  रूपमा
## वैज्ञानिक अनुसन्धानको लागि
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य सुत्र
डाँस

thumb|250px|रगत चुस्दै गरेको डाँस

**डाँस** एक प्रकारको परजीवी किरा हो। यसको दुइवटा पखेटा र छ वटा खुट्टा हुन्छ। हेर्दा झिँगा जस्तै देखिने यो किरा पनि झिंगा समुह भित्र पर्ने किरा हो। डाँसको आकार झिंगाभन्दा केही ठुलो हुन्छ। पहाडीभेग तिर चैतको अन्तिमदेखि लगेर भदौ सम्म देखिने यो परजीवीले पशु तथा मान्छेको रगत चुसेर खाने गर्दछ। डाँसलाई आगोको धुवाँ लगाएर भगाउन सकिन्छ। दिनमा जङ्गलमा गएका पशु लगाएत मान्छेको डाँसले रगत चुस्ने गर्दछ त्यस्तै साँझ पख र बिहान पख डाँस आहाराको खोजीमा मान्छे तथा पशु भएको ठाउँमा गएर रगत चुस्ने गर्छ । डाँस रातीमा पानी नपर्ने ठाउँ जस्तै ओडार र रुखको टोडकामा बसेको पाइन्छ। कहिले कतै रगत चुस्न लागेको बेलामा झुक्याएर मात्र मार्न सकिने डाँस निकै चलाख हुन्छ। भनिन्छ डाँसले आफुलाई कुनै खतरा हुनु भन्दा पहिले नै त्यो खतराको जानकारी पाइसकेको हुन्छ। यसको टोकाइबाट विभिन्न रोगहरु सर्न सक्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:किराहरू
श्रेणी:उड्ने किराहरू
बछ्यूँ

**बछ्यूँ** एक प्रकारको विषालु कीरा हो। बछ्युँ अरिंगाल भन्दा केहि ठुलो हुन्छ । मटो मुनी तथा ढुङ्गाको ओढारमा यसले गोलो बनाएर सामूहिक रूपमा बस्ने गर्दछ । भनिन्छ सातवटा बछ्युँले एक साथ खाए भने सत्तार (सात वर्षको राँगो) मर्दछ ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:किराहरू
श्रेणी:उड्ने किराहरू
भँवरा

**भँवरा** **भ्रमर** वा **भमरा**, एक प्रकारको विषालु कीरा हो। भँवराले फूलको रस चुसेर मह पनि बनाउने गर्दछ । भँवरा माटोमूनी तथा रुखको टोड्कामा घर बनाएर सामुहिक रूपमा बस्ने गर्दछन ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:किराहरू
श्रेणी:उड्ने किराहरू
भुसुनो

**भुसुनो** एक प्रकारको विषालु कीरा हो। हेर्दा लामखुट्टे भन्दा सानो देखिने भुसुनाले मान्छे तथा पशुहरूको रगत चुस्ने गर्दछ । यसले टोकेपछी मान्छेको शरिरमा फोकाहरू भएर पाक्दछन् । 
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:किराहरू
श्रेणी:उड्ने किराहरू
लामखुट्टे

**लामखुट्टे** एक प्रकारको परजिवि कीरा हो। लामकुट्टेले मान्छे तथा पशुहरूको शरिरको रगत चुसेर एक प्राणीबाट अर्को प्रणिमा विभिन्न प्रकारका रोगहरू सार्ने गर्दछ । लामखुट्टेहरू धेरै प्रजातिका हुन्छन ।कतिपए प्रजातिका लामखुट्टेहरू त आफैमा विषालु पनि हुन्छन ।

## लामखुट्टे भगाउने सजिलो घरेलू तरिका
गर्मी बढेसँगै लामखुट्टेको प्रकोप पनि बढी रहेको छ । लामखुट्टेको टोकाइबाट कीटजन्य रोग(औलो  मलेरिया, डेंगू, जापानिज इन्सेफ्लाइटीस, चिकन गुनीया, हात्तीपाइले) लगायत रोग लाग्ने गर्छ । कीटजन्य रोगबाट बच्ने प्रमुख उपाय नै लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्नु हो । तपाईँलाई लामखुट्टेले टोकेर हैरान पारेको छ भने घरेलु उपचार पद्धतिबाटै यसको निदान गर्न सकिन्छ । घरेलु उपायबाट पनि सहजै यसको उपचार गरेर लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्न सकिन्छ ।

* हाम्रो घरमा सहजै पाइने तुलसी लामखुट्टे भगाउन निकै उपयोगी मानिन्छ । शरीरमा तुलसीको पातको रस लगाउनाले लामखुट्टेलको टोकाईबाट बच्न सकिन्छ । घरमा तुलसीको बोट रोप्नाले पनि लामखुट्टे भगाउन सकिन्छ ।
* पुदिनाको पातको रस छर्किनाले पनि लामखुट्टे भाग्छ । यसलाई शरीरमा पनि लगाउन सकिन्छ । 
* हाम्रो बगैंचामा प्रायजसो सयपत्री फूल फुलिरहेको हुन्छ । अझ कतिपयले घरको कौसी तथा बैठक कोठामा  पनि सयपत्री फूललाई सजावटका लागि राखेका हुन्छन् । सयपत्री फूलको रस शरीरमा लगाउँदा पनि लामखुट्टेबाट बच्न सकिन्छ ।
* कागती तथा नीलगिरीको तेल मस्किटो रेपेलेटमा लिक्युइट सकिएपछि त्यसमा कागतीको रस तथा नीलगिरीका तेल भरेर जलाउन सकिन्छ । यसलाई हात खुट्टामा पनि लगाउन सकिन्छ ।
* सर्स्यूँको तेलमा अजवाइन पाउडर मिलाएर पेसरको टुक्रामा लगाई कोठाको माथिल्लो भागमा राख्ने । जसका कारण लामखुट्टे भगाउन सजिलो हुन्छ ।
* नीमको तेल शरीरमा लगाउने अथवा नरिवलको तेलमा नीमका तेल मिसाएर बाल्दा पनि लामखुट्टे भाग्छ ।
* कोठामा कपूर बाल्ने र १० मिनेट बन्द गरेर राख्ने । जसका कारण लामखुट्टे भाग्छ ।
* लसुनको गन्धले पनि लामखुट्टेललाई टाढा राख्न सकिन्छ । लसुनको रस शरीरमा लगाउन समेत सकिन्छ ।
* मट्टितेल, नीमको तेल, कपूर एउटा लालटिनमा थोरै मट्टितेल, केही थोपा नीमको तेल र २ टुक्रा कपूर मिलाउने । यसरी मिलाएको लालटिनलाई बाल्दा पनि लामखुट्टे भगाउन सकिन्छ ।

## लामखुट्टे भगाउन धूप बाल्नुहुन्छ ? 
लामखुट्टे भगाउनको लागि मानिसहरूले अनेक उपाय लगाउने गर्छन् । हुन पनि हो लामखुट्टेको टोकाइबाट कयौं सुरुवा रोगहरु लाग्ने गर्छन् । सोही रोगहरूबाट बच्न लामखुट्टे भगाउन मानिसहरूले अनेक उपायहरु लगाउने गर्छन् । अझै कतिपयहरु धूप बालेर लामखुट्टे भगाउने गर्छन् । जुन स्वास्थ्यका लागि निकै हानिकारक छ । लामखुट्टे भगाउने धूपमा भएको रेपेलेन्टले मानिसको स्वास्थ्यमा हानि गर्छ । दैनिक सात घन्टाभन्दा लामो समय यस्तो धूपमा बस्दा श्वासप्रश्वासका माध्यमबाट फोक्सोलाई गम्भीर असर पार्न थाल्छ । त्यसैले लामखुट्टेबाट बच्ने सबैभन्दा गतिलो उपाय हो झुलमा सुत्ने । साथै सस्र्यूं या नीमको तेल बाल्ने, कोठामा कपुर जलाउने, लेमन ग्रासको पात जलाएर पनि लामखुट्टे भगाउन सकिन्छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:किराहरू
श्रेणी:उड्ने किराहरू
बिच्छी

**बिच्छी** एक प्रकारको विषालु कीरा हो। यो कीरा माकुरा समूहको जीव हो। बिच्छीहरू धेरै प्रजातीको हुन्छ। बिच्छीको बिषले सर्प पनि मर्छ। बिच्छी हेर्दा गँगटो जस्तै हुन्छ। दुइटा दाँत, एक पुच्छर र छ वटा खुट्टा बिच्छीको शरीरमा हुन्छन्। यसले एक चोटीमा धेरै बच्चाहरू पैदा गर्छ भने यो प्राय सुकेको गोबर कुहिएको पुरानो रुखको बोक्राम पाइन्छ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:किराहरू
कमिला

**कमिला** *फर्मिसिडी* परिवारमा पर्ने एक प्रकारको सामाजिक किरा हो। यो बारुला र मौरीसँग सम्बन्धित हुन्छ।
कमिलाहरू कोलोनि वा समूह बनाएर बस्ने गर्छन। कमिला सानो हुन्छ । कमिलाहरू धेरै प्रजातिका हुन्छन् । कुनै प्रजातिका कमिलाहरू ठुला पनि हुन सक्छन् । एक समूहमा हजारौं कमिलाहरू हुनसक्छन् । येस्तो ठुलो कोलोनीमा पखेटा बिनाको महिला कमिला, काम गर्ने कामदार, सिपाही, यात अरु विशेष हुनसक्छन्। प्रायः सबै कोलोनिमा एउटा रानि हुन्छ । कमिलाहरूलाई विशिष्ट मानिन्छ किनकी यिनिहरू एक भएर अथवा मिलेर काम गर्छन् । यिनिहरू को समूहलाई एउटा राज्य मान्न सकिन्छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी कडीहरू
श्रेणी:किराहरू
कीर्नो

**कीर्नो** एक प्रकारको परजीवी कीरा हो। कीर्नो सानो हुँदा यसलाई बर्ता भनिन्छ। आकारमा बर्ता जुम्रा भन्दा अली ठुलो हुन्छ। किर्नाले गाई वस्तु अथवा मान्छेको
रगत चुस्ने गर्छ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:किराहरू
श्रेणी:परजीवी
जुम्रा

**जुम्रा** एक प्रकारको परजीवी कीरा हो। जुम्रा मान्छे तथा गाई भैंसीको शरिरमा रगत चुसेर बस्दछ । मान्छे र गाई भैंसीको शरिरमा बस्ने जुम्रा फरक फरक हुन्छन । जुम्राको फुललाई लिखा भनिन्छ ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
ख्वाजा गरीब नवाज
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:किराहरू
श्रेणी:परजीवी
झ्याउँकिरी

**झ्याउँकीरी** अथवा ** निन्न्यारा**  एक प्रकारको कीरा हो। झ्याउँकैरीहरू धेरै प्रकारका हुन्छन । यिनीहरूका आवाज पनि फरक फरक हुन्छन । प्राय: गर्मी याममा यिनीहरू देखा पर्दछन । 
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:किराहरू
श्रेणी:उड्ने किराहरू
माकुरा

**माकुरा** आर्थोपेडा श्रेणीमा पर्ने एक प्रकारको जिव हो । यसको आठ वटा खुट्टा तथा मुखमा दुइवटा तिखो बिषालु चुच्चाहरू हुन्छन् । माकुरा अन्टार्टिका बाहेक विश्वका सबै स्थानहरूमा पाइन्छन । २००८ को तथ्यांक अनुसार विश्वमा ४३,६७८ प्रजातिका माकुरहरू पाइन्छन ।

## शारीरिक बनावट
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* 
* Picture story about the jumping spider *Aelurillus v-insignitus* 
* New Mexico State University "The Spiders of the Arid Southwest"
* Online Videos of Jumping Spiders (Salticids) and other arachnids 
* list of field guides to spiders , from the International Field Guides database
* 

श्रेणी:किराहरू
शङ्खेकिरा

**शङ्खेकिरा** अथवा **गँड्याल** एकप्रकारको ढाड नभएको जीव हो। मोलस्का परिवारको ग्यास्ट्रोपोडा वर्गमा पर्ने प्राय सबै जीवलाई साझारूपमा शङ्खेकिरा नामले चिनिन्छ। वयस्क अवस्थामा यीनीहरूको शरीरमा घुम्रिएको खबटा विकशित हुने गर्दछ। तर ढाडमा खबटा नहुने यस्ता जीवहरू भने चिप्लेकिराहरू हुन्। साधरणतया शङ्खेकिरा भन्नाले समुन्द्रमा, जमीनमा र शुद्दपानीमा पाइने सबै प्रकारका ग्यास्ट्रोपोडा वर्गका जीवहरू पर्दछन्।

## जमिनमा बस्ने शंखेकिरा
जमीनमा पाइने शंखेकीरा मध्ये अफ्रीकामा पाइने विशाल शंखेकीराहरू मुखदेखि पुच्छारसम्म १५ इन्चसम्म लामा हुनेगर्दछन्। यीनीहरूको तौल करिब २ पाउन्डसम्म हुन्छ। अहिलेसम्म पाइएको समुन्द्रि शंखेकीराहरू मध्ये Syrinx aruanus नामक शंखेकीराको खबटा ९१ सेन्टिमिटर (३६ इन्च) लामो र तौल १८ किलोग्राम (४० पाउन्ड) सम्म हुन्छ। जमिनमा बस्ने शंखे किरा प्रायः बैशाख  महिना देखी कार्तिक महिना भित्रको याममा बढी देखिन्छन् ।

शंखेकीराहरू विविध किसिमका वातावरणमा पाइन्छन्। सीमसार क्षेत्रका दलदलहरू देखि मरुभूमि र समुन्द्रको पींधमा समेत यसको उपस्थिति छ। जमीनमा पाइने शंखेकीराहरूसँग धेरै मानिसहरू परिचित छन् तर वास्तवमा अन्य स्थानमा भन्दा जमीनमा पाइने शंखेकीराहरूको सङ्ख्या धेरै कम छ। शंखेकीराहरूको प्रजातिहरू मध्ये समुन्द्री शंखेकीराहरूले यसको अत्याधिक ठूलो सङ्ख्या ओगटेको छ। यसकासाथै शुद्दपानीमा पनि धेरै प्रकारका शंखेकीराहरू पाइन्छन्। हाल अस्तित्वमा रहेका मध्ये धेरै शंखेकीराहरू शाकाहारी हुन्छन् तर जमीनमा पाइने केही र समुन्द्रमा पाइने प्राय शंखेकीराहरू मांशहारी हुन्छन्।

फोक्सोबाट सास फेर्ने शंखेकीराहरू पल्मोनाटा (Pulmonata) समुहमा पर्छन भने गील्सबाट स्वासप्रश्वास प्रकृया पूरागर्ने शंखेकीराहरू प्याराफाइलेटिक (Paraphyletic) समुहमा पर्दछन्। प्राय शंखेकीराहरूको हजारौं सुक्ष्म दॉतजस्तो देखिने अङ्गहरू हुन्छन्। यस्ता अङ्गहरू यीनीहरूको लामो र चेप्टो परेको जिभ्रोमा रहेका हुन्छन् जसलाई रेडुला (Radula) भनिन्छ। यो अङ्गको सहायताले शंखेकीराहरूले आफ्नो आहारलाई टुक्र्याउने गर्दछन्।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* चिप्लेकिरा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:किराहरू
गँड्यौला

**गँड्यौला** एनेलिडा फाइलममा पर्ने ढाडमा हाड नहुने जनावर हो। माटो भित्र बस्ने यो जनावरले खानेकुरा खोज्न तथा वसोवासका लागि माटो खन्ने हुनाले यसलाई प्राकृतिक हलोको रूपमा पनि चिनिन्छ। यो जनावरको शरीर बेलनाकार र खण्डखण्ड परेको हुन्छ। यसको सम्पूर्ण शरीर मांशपेशिले बनेको हुन्छ जुन् एकदमै ओशिलो खालको हुन्छ। यो जनावरको टाउको, मुख, जीउ र मलद्वार स्पष्ट छुट्टिएको हुन्छ। भाले र पोथी प्रजनन अङ्ग एउटै शरीरमा हुने भएकोले गँड्यौला एउटा उभयलिङ्गी जनावर हो।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी कडीहरू
श्रेणी:किराहरू
गोहोरो

**गोहोरो** सरीसृप वर्गमा पर्ने ढाडमा हाडहुने वन्यजन्तु हो ।  यो जंगलको खोल्साहरूमा पाईन्छ । यसको छालाबाट खैंजेडी, डम्फु, ढ्याङ्ग्रो, मादल लगायतका ताल बाजाहरू बनाइन्छ ।
यसलाइ मासुका लागि पनि उपभोग गरिन्छ।।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने सरिसृपहरू
सामुदायिक वन

**सामुदायिक वन** सामुहिक हितको लागि वनको संरक्षण, सम्वर्द्धन र सदुपयोग गर्ने गरी विधिवत हस्तान्तरण गरीएको वन क्षेत्र हो ।यो एक स्वतन्त्र, अविछिन्न उत्तराधिकारीवाला, स्वशासित, गैरसाम्प्रदायिक, गैरराजनीतिक,मुनाफारहित एक सामुदाकि संस्था हो । यसले आवश्यकता अनुसार चलअचल सम्पत्तिको भोगचलन गर्न तथा आवश्यक परेमा डिभिजन वन कार्यलय मोरङको सहमतिमा धितोबन्धक दिने वा अन्य तरिकाले प्रयोगमा ल्याउन सक्ने छ । यस संस्थाले व्यक्ति सरह आफ्नो नाममा नालिश, उजुर गर्न र संस्था उपर पनि सो किसिमको नालिश उजुर लाग्न सक्छ ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:वातावरण

पहिलो सामुदायिक वन बाजथालो हो।
लसुने

**लसुने** एक प्रकारको वनस्पति हो। यो हेर्दा लसुन जस्तो हुन्छ। चैत्र बैशाखतिर फुल्छ। यसको फूल गुलाबी रङको हुन्छ। यो साबुन बनाउने काममा प्रयोग हुन्छ।

श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:पोथ्रा
सम्प्रदाय

**सम्प्रदाय** एक परम्परा हो गुरुद्वारा स्थापितमत नियमहरूको भंडार नै संप्रदाय हो संप्रदायमा गुरु -शिष्य परम्परा हुन्छ । संप्रदायीहरू  गुरु अथवा उपगुरु द्वारा राखिएको नियमको पालना गर्छन ।
*वैष्णव संप्रदाय
*शैव सम्प्रदाय
*शाक्त सम्प्रदाय
**निम्बार्क संप्रदाय
*शैव संप्रदाय
हृदय रोग

**मुटुसँग सम्बन्धित रोगलाई हृदयरोग भंनिछ । हृदयरोग एक रोग नभई बिभिन्न रोगहरुको संग्रह हो । यो रोगको प्रमुख लक्षण हरु छाती दुखनु, स्वाँस फ़ेर्न गार्हो हुनु, मुटु ढुकढुक हुनु, जीउ सुन्निनु, थकाई धेरै लाग्नु र बेहोस हुनु हुन।**  

## बच्ने उपाय
## रोगको लक्षण
## सावधानी
## उपचार
*रक्तचाप
*हृदयघात
*कोलेस्टेरोल
*मधुमेह
*एन्जियोग्राफी
*एन्जियोल्पाष्टी
*इको कार्डियोग्राम
*कोरोनरी आर्टरी बाइपास

श्रेणी:रोग
चिप्लेकीरा

thumb|*चिप्लेकीरा*, विभिन्न प्रकारका चिप्लेकीराहरू

**चिप्लेकीरा** ढाडमा हाड नभएको जीव हो। साधरणतया ढाडमा बाह्य खबटा नहुने अथवा धेरै सानो खबटा हुने मोलस्का परिवारका ग्यास्ट्रोपोड वर्गका जीवहरू चिप्लेकीरा नामले चिनिन्छन्। यही खबटा नहुने कारणले चिप्लेकीराहरूलाई शङ्खेकिराहरूबाट अलग्याएको हो। वैज्ञानिकहरूका अनुसार सबै चिप्लेकीराहरूका वंशज शङ्खेकिराहरूबाट खबटाको आकार घट्दै गएर विकाश भएका हुन्। सतहीरूपमा शरीरको बनावट उस्तै देखिएपनि चिप्लेकीराहरूका विभिन्न प्रजातिहरूको वंशणुगत सम्बन्ध भने त्यति नजीकको छैन। चिप्लेकीराहरू जमिन तथा समुन्द्र दुवैठउमा पाइएपनि साधारणतया जमिनमा पाइने खबटारहित ग्यास्ट्रोपोडहरू चिप्लेकीरा भनेर चिनिन्छन्। जमिनमा पाइने केही चिप्लेकीराहरूका शरीरमा अत्यन्तै सानो आकारको खबटाहरू हुन्छन्, यस्ता चिप्लेकीराहरूलाई अङ्ग्रेजीमा semislugs भनेर चिनिन्छ। यी जीवहरूको विकाश क्रममा अन्य ग्यास्ट्रोपोडहरूको जस्तै भित्री अङ्गहरू बटारिने गर्दछ। चिप्लेकीराहरूको जिऊ अत्यन्तै नरम र चिप्लो खालको हुन्छ। यहि चिप्लोपनाले यसलाई एक स्थानबाट अर्को स्थानसम्म जानलाई सहयोग गर्छ, त्यसैले जमिनमा पाइने चिप्लेकीराहरू आर्द्रता धेरै भएको स्थानमा मात्र हिंडडुल गर्छन् र सुख्खा मौसममा ओशिलो स्थानहरूमा गएर लुक्ने गर्दछन्।

## प्रजनन प्रक्रिया
thumb|right|110px|ठुलो खैरो चिप्लेकिराको संभोगको दृष्य |alt=Photo of two entwined slugs with milky white translucent material extruding from both

चिप्लेकीराहरू भाले तथा पोथी दुबै प्रजनन् अङ्गहरू एउटै शरीरमा हुने उभयलिंगी जीवहरू हुन्। प्रजनन स्थान र साथीको छनोट पश्चात यीनीहरू एक अर्कासँग बटारिन्छन् र बाहिर झुन्डिएको भाले प्रजनन अङ्गमार्फत शुक्रकिटको आदानप्रदान हुन्छ। संभोगको केही दिन पछि जमिनमा भएका प्वालहरूमा अथवा कुनै मुढाहरूको मुनि ओशिलो स्थानमा चिप्लेकीराहरूले ३०वटा जति फुल पार्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:किराहरू
धनुष्टङ्कार

**धनुष्टंकार**

धनुष्टंकार क्लस्त्रिडिउम टिटानी नामक ब्यक्टेरियाको सङ्क्रमणले हुन्छ। धनुष्टंकार प्राय : बच्चालाई लाग्ने रोग हो। मानिस  , गाई , घोडा , बाख्रा जस्ता जनावरको दिसा , खिया लागेका हतियार , प्रदुशित माटो वा बच्चाको नाइटोबाट शरीरभित्र जीवाणु प्रवेश गर्दछ । 

## रोगको लक्षण
(क) बच्चाले आमाको दुध चुस्न सक्दैन |

(ख) मुख र बङगराको वरीपरिको मासु कडा हुन्छ । 

(ग) शरीर पछाडितिर धनुष जस्ताइ बाङ्गिन्छ । 

(घ) खाना चपाउन र् निल्न सक्दैन , क्रमिक रूपमा श्वास प्रश्वासमा बाधा पुग्छ। 

(ङ) घाटीको मान्सपेशी खुम्चेर स्वर नखुल्ने हुन्छ। 

## सावधानी / बच्ने उपाय 
(क) बच्चालाई डिपिटी खोप लगाउनु पर्छ । 

(ख) महिललाई टिटी खोप लगाउनु पर्छ। 

(ग) घाउ भएको बेलामा धुलो, माटो र गोबरमा चल्नु हुँदैन ।

(घ) घाउमा सफा कपडा लगाउनु पर्छ।

(ङ) खिया परेको हतियारले घाउ भएमा २४ घण्टाभित्र टिटी खोप लगाउनु पर्छ । 

(च) घाउलाई साबुन पानीले धुनुपर्छ । 

(छ) नवजात शिशुहरूको साल काट्दा निर्मलिक्रित औजार प्रयोग गर्नु पर्छ । 

## उपचार
धनुष्टंकारको उपचार सम्भव छैन । यो रोग रेविज जस्तै लागेपछी निको हुँदैन । 
श्रेणी:रोग
वन रुपी

**सारौं** वा **वन रुपी**() *स्टार्लिङ* परिवारमा पर्ने एक प्रजातिको चरा हो।  यसलाई अङ्ग्रेजीमा *जङ्गल मैना* (Jungle myna) भनिन्छ।

## क्षेत्र
सारौं नेपाल, भारत, बङ्गलादेश, पाकिस्तान, बर्मा र इन्डोनेशिया लगायतका दक्षिण एसियाली राष्ट्रहरूमा पाइने गर्छ।

## वासस्थान
सारौं जंगल तथा घर दुबैमा बस्ने गर्छन्। यसले घर तथा चट्टानका प्वालमा गुँड बनाउने गर्छ।

## तस्विर सङ्ग्रह

Image:Acridotheres fuscus south.jpg|Jungle myna of the south Indian race showing blue iris
Image:Jungle Myna (Immature) I IMG 7865.jpg|Immature in Kolkata, West Bengal, India
Image:Jungle Myna (Acridotheres fuscus) calling in Kolkata W IMG 3993.jpg| calling on Kapok *Ceiba pentandra* in Kolkata, West Bengal, India.
Image:Jungle Myna (Acridotheres fuscus) on Kapok (Ceiba pentandra) in Kolkata W IMG 3960.jpg| On Kapok *Ceiba pentandra* in Kolkata, West Bengal, India.
Image:Jungle Myna on Vilaiti Siris (Samanea saman)- Calling I IMG 9420.jpg| Jungle Myna on Vilaiti Siris *Samanea saman* - Calling in Kolkata, West Bengal, India.
Image:Jungle Myna (Acridotheres fuscus) preening after bath in Kolkata I IMG 3897.jpg| preening after bath in Kolkata, West Bengal, India.
Image:Jungle Myna (Acridotheres fuscus) preening after bath in Kolkata I IMG 3890.jpg| preening after bath in Kolkata, West Bengal, India.
Image:Jungle Myna (Acridotheres fuscus) preening after bath in Kolkata I IMG 3875.jpg| preening after bath in Kolkata, West Bengal, India.
Image:Jungle Myna (Acridotheres fuscus) preening after bath in Kolkata I IMG 3870.jpg| preening after bath in Kolkata, West Bengal, India.
Image:Jungle Myna (Acridotheres fuscus) on Kapok (Ceiba pentandra) in Kolkata I IMG 1340.jpg| On Kapok *Ceiba pentandra* in Kolkata, West Bengal, India.
Image:Jungle Myna (Acridotheres fuscus) feeding on Kapok (Ceiba pentandra) in Kolkata I IMG 1339.jpg| Feeding on Kapok *Ceiba pentandra* in Kolkata, West Bengal, India.
Image:Jungle Mynas- Looking for insects on a buffalo's back with a Black Drongo I Picture 278.jpg| Looking for insects on a buffalo's back with a Black Drongo in Kolkata, West Bengal, India.
Image:Jungle Myna- Taking off I3 IMG 2369.jpg|Taking off in Kolkata, West Bengal, India.
Image:Jungle Myna Preening on Vilaiti Siris (Samanea saman) Im IMG 9393.jpg|Preening on Vilaiti Siris *Samanea saman* in Kolkata, West Bengal, India.
Image:Jungle Myna- Preening I IMG 4964.jpg| Preening in Kolkata, West Bengal, India.
Image:Jungle Myna- Preening & Sunning I - Kolkata IMG 4453.jpg| Preening & Sunning in Kolkata, West Bengal, India.
Image:Jungle Myna- Picked up a Grasshopper I2 IMG 5010.jpg|Picked up a Grasshopper in Kolkata, West Bengal, India.
Image:Jungle Myna- Looking out from its nest inside a pipe I IMG 2413.jpg|Looking out from its nest inside a pipe in Kolkata, West Bengal, India.
Image:Jungle Myna I3 IMG 2224.jpg| In Kolkata, West Bengal, India.
Image:Jungle Myna I2 IMG 5014.jpg| In Kolkata, West Bengal, India.
Image:Jungle Mynah.jpg| In Pune, Maharashtra, India.

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी कडीहरू
श्रेणी:चराहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
स्वाइन फ्लू

## परिचय
**स्वाइन फ्लू** एक खतरनाक भाइरस हो जुन सुँगुरको कारण फैलिने गर्दछ। सबैभन्दा यसको संक्रमण मेक्सिकोको वेराक्रूज ईलाकाको सुगुँर फार्ममा सबैभन्दा पहिले देखिएको थियो। यस लाई कतै-कतै सुँगुर ज्वरो पनि भन्ने गरीन्छ र यो रोग फैलाउन मुख्यतया ४ प्रकारका भाइरसहरु जिम्मेबार हुन्छन।
* H1N1
* H1N2
* H3N2 र
* H3N1
जस मध्ये अहिले H1N1 जुन सबैभन्दा खतरनाक भाइरस हो त्यसैको संक्रमण संसारका करिब दुई सय देशहरूमा देखिईसकेको छ। प्रयोगशालामा गरिएको परीक्षणहरूबाट यो रोगको भाइरसको जीन उत्तरी अमेरिकाका सुंगुरमा पाइने जीनजस्तो भएको पत्ता लागेको थियो। जसका कारण यसलाई स्वाइन फ्लू भन्न थालिएको हो।

## बच्ने उपाय
यदी शुरुवाती दिनहरूमा नै यस रोगको पहिचान हुन सकेमा यस रोगको उपचार केही हद सम्म सम्भव छ। यदी नेपालमा यसको संक्रमण भेटिएमा नेपाल सरकारले काठमाडौमा यसको उपचारका लागि विशेष प्रबन्ध गरेको छ। यसबाट बच्ने सर्वोत्तम उपाय भनेको संक्रमितहरूको सम्पर्कबाट बच्नु र सफा-सुग्गर रहनु नै हो। सार्वजनिक स्थानहरूमा जाँदा रोग प्रतिरोधक स्तरिय मास्क प्रयोग गर्नु खोक्दा, हाच्छिउँ गर्दा रुमालले मुख छोप्नु र साबुन पानीले हातमुख धुनु नै प्रमुख केही उपायहरु हुन किनकी फोहोरबाट भाईरस छिटै फैलिन सक्छ ।
## लक्षणहरु
नाकको समस्या
रुघा खोकी
भोक नलाग्ने
इच्छाशक्ती नभएको बानी
शिथिल
सामान्य ज्वरो(१०० F वा सो भन्दा माथि)
टाउकोको दुखाई
केही रोगीहरूमा त घाटी दुख्ने,जिउ चिलाउनु,टाउको दुख्नु,वाकवाक लाग्नु अनि झाडापखाला जस्ता लक्षणहरु देखिन्छ
यसको लक्षण सामान्य रुघा खोकी सँग मिल्दो जुल्दो हुन्छ तर रगतको परीक्षण बाटमात्र यो पत्ता लगाउन सकिन्छ। स्वाइन फ्लु भए ज्वरो आउने, घाँटी दुख्ने, जीउ दुख्ने, थकाइ लाग्नेजस्ता लक्षण देखिन्छ । सास लिन कठिनाइ, वान्ता, झाडापखाला समेत हुन सक्छ
## कसरी फैलन्छ स्वाइन फ्लू
सर्वप्रथम त सुँगुर को सम्पर्कमा नियमित रहिरहने मानिसहरूमा सुँगुरबाट यो भाईरस सर्ने गर्दछ। त्यस पछि स्वाइन फ्लू प्रभावित व्यक्तीहरूको सम्पर्कमा आउँदा हावाबाट सर्ने गर्दछ । स्वाइनफ्लुको विषाणु सामान्य रुघाखोकीजस्तै फैलिन्छ । रोगीले कुरा गर्दा, खोक्दा वा हाँच्छिउ गर्दा विषाणु युक्त स-साना पानीको नदेखिने कण वातावरणमा फैलिन्छ । यस बाहेक घर वा सार्वजनिक स्थानमा दिनहुँ उपयोगमा आउने वस्तुमा समेत विषाणु हुन सक्छन् । ढोकाको हेन्डिल, टी.भी.को रिमोट कन्ट्रोल, हात राखेर हिँडने रेलिङ, बसको गेटमा भएको हेन्डिल, कम्प्युटरको कि-बोर्ड, आदि सतहमा विषाणु घन्टौं जीवित रहन सक्छन् ।
## सावधानी
धेरै मानिसको भिँडभाड नबस्ने ।
रुघाखोकीलागेको मान्छेसँग टाढै बस्ने ।हात नमिलाउने अंगालो नमार्ने ।
संक्रमित क्षेत्र नजाने जानुपर्दा उच्च सतर्कता अपनाउने ।
मुखमा मास्क लगाएर हिंड्ने ।
साबुन पानीले हात धुने ।
स्वाईन फ्लुको सम्भाबित संक्रमण भएको ब्याक्ती लाई छिटो भन्दा छिटो नजिकैको अस्पताल वा स्वास्थ्य चौकिमा पुर्याउने । 
## उपचार
श्रेणी:पशुरोगउपचारलाइ स्वास्थ्य केन्द्र जाने ा

श्रेणी:पशु स्वास्थ्य
व्यक्ति

कुनै एक जना मानिस बुझाउनलाई व्यक्ति भनिन्छ। तर दर्शनशास्त्रले सजीव वा निर्जिव दुवैलाई व्यक्ति मानेको छ।
दन्त रोग

**दन्तरोग** 

## बच्ने उपाय
## रोगको लक्षण
दात बात रगत् आइरख्ने र स्वस् पनि गनाउने प्राय गरेर दात माज्द रगत् आउछ सयेद् हर्सले  नै होला यसको निको पर्ने उपये क् होला र के खनु हुदैन यो बेलामा पिलिज् एन्सामि

दीन्हू दाँत माजनु परछ ==सावधानी==
कडा खाल र सारो खाना खानु     हूदैन हउपचार==

श्रेणी:रोग
अधिकार

**अधिकार** स्वतन्त्रता वा कानूनी हकको, सामाजिक वा नैतिक सिद्धान्त हो। यसको अर्थ, कुनै कानुनी प्रणाली, सामाजिक अधिवेशन वा नैतिक सिद्धान्त अनुसार मानिसहरूलाई के गर्न अनुमति दिइएको छ वा मानिसहरूलाई के गर्न दिइएको छ भन्ने सन्दर्भमा अधिकार नै आधारभूत नियम हो। कानून र नीतिनियम, विशेष गरी न्याय र देवत्वशास्त्रका सिद्धान्तजस्ता विधाहरूमा अधिकारको अनिवार्य महत्व रहेको छ।

कुनै पनि सभ्यताको लागि अधिकार आधारभूत हुन्छ र सामाजिक द्वन्द्वको इतिहासलाई परिभाषित गर्ने र त्यसलाई पुनः परिभाषित गर्ने प्रयाससित प्रायः गाँसिएका हुन्छन्। नेपाली बृहत् शब्दकोश अनुसार, अधिकार भनेको कानुनी, परम्परागत वा नैतिक रूपमा प्राप्त न्यायोचित दावी हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
श्रेणी:सामाजिक अवधारणाहरू
श्रेणी:कानुनको सिद्धान्त
रुगा

**रुघाखोकी** एक सामान्य सरूवा रोग हो।

## रुघा
रुघा एक सरुवा रोग  हो ।यो दुषीत हावा,पानी आदिका माध्यमबाट एक व्यक्तिबाट अकों व्यक्तिमा सनें गर्दछ।रुघा राइनो भाईरसको माध्यमबाट लाग्ने रोग हो ।

## बच्ने उपाय
रोगीबाट कम्तिमा एक मि. को दुरिमा बस्ने,सफा खानेकुरा खाने एवम सफा पानी पिउने हो भने यो रोग लाग्ने जोखिम निकै कम हुन्छ।

## रोगको लक्षण
सिँगान आउनु,ज्वरो आउनु आदि यसका लक्षणहरु रहेका छन्  ।
## सावधानी
## उपचार
श्रेणी:रोग
शरीर

**शरीर** जीवित ब्यक्ति अथवा पशुको भौतिक संरचना हो। 

मृत ब्यक्तिको शरीरलाई लाश अथवा मुर्दा भन्छन्।

मानव शरीरमा आँखा, नाक, कान, मुख, हात, खुट्टा, टाउको, औंला, घाँटी, जीभ्रो, गुप्ताङ्ग, पेट, आदि अङ्ग हुन्छन्।
[
## हेर्नुहोस 
* मानव शरीरका अङ्गहरू

श्रेणी:शरीर
चौबन्दी चोलो

**चौबन्दी चोलो** नेपालीको राष्ट्रिय पोशाकमध्येको एक हो । चोलो महिलाले घाँटीदेखि कम्मरका भागसम्म लगाउने भोटाको आकारको वस्त्र हो । स्त्रीजातिले लगाउने चौबन्दी (चार ठाउँमा तुना भएको) चोलो हो । यसमा आठ वटा तुना हुन्छन् । ती तुनालाई चार ठाउँमा बाँध्ने भएकाले चोलोलाई चौबन्दी चोलो भनिन्छ । जामा, घाँगर आदिको कम्मरमाथिको अवयव चोलो हो । अङ्ग्रेजीमा यसलाई ब्लाउज भनिन्छ । चोली भनेको चोलाको सानो रूप हो । चोलो ठूलो र लामो बाहुला भएको हुन्छ भने चोली सानो हुन्छ र यसको बाहुला छोटा हुन्छन् । मखमल, ढाकाजस्ता कपडाबाट बनेका चोला धेरै महिलाले मन पराउँछन् । यस्ता कपडाले बनेका चोला न्याना हुन्छन् । 

## सन्दर्भ सामग्री
## बाहिरी लिङ्कहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पहिरन
श्रेणी:पोषाक
फरिया

**फरिया** महिलाको वस्त्र हो । यसलाई स्त्रीहरूले कम्मरदेखि गोलीगाँठासम्म ढाक्ने गरी लगाउँछन् । यो वस्त्र अगाडि मास्तिरपट्टी घुमाएर काँधमा वा शिरमा ढाक्ने धोती विशेष हो । देख्नमा फरिया र गुन्यु उस्तै हुन्छ । फरिया लगाउँदा यसको एक छेउ काँधमा राख्ने र त्यसले शिर ढाक्ने गरिन्छ ।

श्रेणी:पहिरन
श्रेणी:पोषाक
बख्खु

**बख्खु** शेर्पा, ह्योल्मो आदि जातिले लाउने लामो कोट हो। बाक्लो कपडा वा भेडाको ऊनबाट बुनिएको कपडाबाट बख्खु बनाइन्छ । प्रायः उच्च पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा पालिने भेंडाको ऊनबाट बख्खु तयार हुन्छ । बख्खु घाँटीदेखि खुट्टासम्म लामो हुन्छ । न्यानोका लागि बख्खु लगाइन्छ । यसलाई कहींकहीं बक्खु पनि लेखेको पाइन्छ ।

## बाहिरी लिङ्कहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पहिरन
श्रेणी:पोषाक
कछाड

**कछाड** कम्मरबाट घुँडासम्म बेरेर लगाउने वस्त्र हो । यो धोतीको सानो रूप हो । कछाडलाई कतै-कतै लगौंटी भनेको सुनिन्छ । तर यो धेरै सानो भए, त्यसलाई लगौंटी भने हुन्छ । लोग्नेमान्छेले कछाड लगाउँछन् । कछाड सेतो रंगको हुन्छ । प्रायः मगर, गुरुङ, कुमाल, धिमाल, दुरा जातिका लोग्नेमान्छेले कछाड लगाउँछन् ।

## बाहिरी लिङ्कहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पहिरन
श्रेणी:पोषाक
शिरफूल

**शिरफूल** एक प्रकारको सुनको गहना हो । नारीले शिरमा लाउने, फूलका आकार हुने भएकाले शिरफूल भनिएको हो । यो गोलाकार हुन्छ । यसलाई बनाउँदा सुन्दर रूपले खोपिएको हुन्छ र बीचमा पत्थर जडिएको हुन्छ । 

## बाहिरी लिङ्कहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पहिरन
श्रेणी:गहनाहरू
नौगेडी

**नौगेडी** नेपाली महिलाको गहना हो । यो नौवटा वा त्योभन्दा कम-बेसी सुन वा मुगाका काँडादार गेडी पोते, धागो आदिका बीचबीचमा उनिएको माला हो । यी गेडी सामान्यतः मट्याङ्ग्राभन्दा केही ठूलामात्र हुन्छन् । विवाहित महिलाले गलामा नौगेडी लगाउँछन् । 

## बाहिरी लिङ्कहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पहिरन
श्रेणी:गहनाहरू
गुन्यू

**गुन्यू** स्त्रीहरूले लाउने वस्त्र हो । यसको वर्धित रूप साडी हो । 

## बाहिरी लिङ्कहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पहिरन
श्रेणी:पोषाक
नत्थी

**नत्थी** महिलाले लगाउने गहना हो । यो नाकको देब्रे प्वालमा लगाइन्छ। यसलाई नथिया, नत्था: वा फुली पनि भनिन्छ ।

## बाहिरी लिङ्कहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पहिरन
श्रेणी:गहनाहरू
मुद्रण

# छापा किताब छाप्ने।
# लुगा मुद्रण लुगामा बुटा भर्ने।
चुरा

**चुरा** एक प्रकारको गहना हो । चुरा सुन, चाँदि, पित्तल, काँच, प्लास्टिक आदिबाट बनेको हुन्छ । सामान्यतया महिलाहरूले गहनाका रूपमा नाडीमा लगाउने गर्छन् । यी गोलाकार हुन्छन् । यो महिलाहरूको प्रमुख गहना हो । चुरा विभिन्न रंगका पाइन्छन् । यी जडिएका र साधारण दुवै हुन्छन् । हिन्दू परम्पराअनुसार विधवाहरूले काँच वा प्लास्टिकका रंगीन चुराहरू लगाउँदैनन् । चुरालाई चुरी पनि भनिन्छ। तिजमा हिन्दुहरू यसको प्रयोग गर्छन्| तिजमा महिलाहरूले यसलाई नाडीमा लगाउँछन्| तिजको मुख्य पहिरन मध्य एक पहिरनमा हरीयो चुरा पर्छl

## बाह्य कडीहरू
* केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पहिरनहरू
श्रेणी:पहिरन
श्रेणी:गहनाहरू