open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
भुवनेश्वरी

**भुवनेश्वरी** एक हिन्दु देवी हुन्। उनी शाक्त धर्ममा दश महाविद्या देवीहरूमध्ये चौथो स्थानमा पर्छिन् र महादेवीको सर्वोच्च पक्षहरूमध्ये एक हुन्। भुवनेश्वरीको शाब्दिक अर्थ संसारकी ईश्वरी हुने भएकाले उनलाई सम्पूर्ण ब्रह्माण्डकी अधिष्ठात्री देवी मानिन्छ। शाक्त दर्शन अनुसार भुवनेश्वरीको निवास स्थान ब्रह्माण्डको सबैभन्दा उच्च लोक मानिन्छ।'मणिद्वीप' हो। भुवनेश्वरीलाई आफ्नो हातमा पाश र अङ्कुश धारण गरेको भनी चित्रण गरिन्छ जसले नियन्त्रण र अनुशासनलाई सङ्केत गर्दछ। *देवीभागवत पुराण*मा उनलाई आदि पराशक्तिको स्वरूपको रूपमा चिनिन्छ।

भुवनेश्वरी शब्द *भुवन* र *ईश्वरी* शब्दहरू मिलेर बनेको एक संस्कृत संयुक्त शब्द हो। यसको अर्थ "विश्वकी देवी" वा "ब्रह्माण्डकी रानी" भन्ने हुन्छ। यहाँ 'भुवन' भन्नाले *त्रि-भुवन* अर्थात् तीन क्षेत्रहरू: *भू:* (पृथ्वी), *भुव:* (वायुमण्डल) र *स्व:* (स्वर्ग) लाई बुझाउँछ।
देवी भुवनेश्वरीलाई प्रायः उज्यालो रातो वर्णकी, तीनवटा आँखा भएकी र टाउकोमा अर्धचन्द्र धारण गरेकी देवीको रूपमा वर्णन गरिन्छ भने उनका चार हातहरू छन्। देवीका चार हातहरू मध्ये दुईवटामा पाश र अङ्कुश धारण गरिएको हुन्छ भने बाँकी दुई हातहरू वरदान दिने र सुरक्षा दिने मुद्रा राखिएका हुन्छन्।

## पौराणिक कथा 
डेभिड किन्सलेका अनुसार, भुवनेश्वरीको बारेमा एक समकालीन हिन्दी भाषाको स्रोतमा एउटा उत्पत्ति कथा उल्लेख छ। यश कथा अनुसार, ऋषिहरूले सोमरस अर्पण गरी तत्कालीन मुख्य शक्ति त्रिपुरसुन्दरीबाट शक्ति प्राप्त गरेपछि सूर्यले त्रैलोक्य (तीन लोक) को सिर्जना गर्छन्। सूर्यलाई लोकहरू सिर्जना गर्न शक्ति प्रदान गरिसकेपछि देवीले "एक उपयुक्त रूप धारण गरिन् र ती तीनै लोकहरूमा व्याप्त भई तिनलाई निर्देशित गरिन्"। उनको यही स्वरूप 'भुवनेश्वरी' नामले प्रसिद्ध हुन पुग्छ, जसको अर्थ "विश्वकी देवी" भन्ने हुन्छ। यो कथाले भुवनेश्वरी त्रिपुरसुन्दरीकै एक स्वरूप हुन् भन्ने कुरामा जोड दिन्छ।

## मन्दिरहरू 
भुवनेश्वरी देवीका लागि समर्पित धेरै मन्दिरहरू रहेका छन्।

भुवनेश्वरीलाई कर्नाटकको राज्य देवीको रूपमा पुजिन्छ। कर्नाटक स्थित भुवनेश्वरीको मन्दिर एक ऐतिहासिक स्थान हो र यो कर्नाटकको उत्तर कन्नड जिल्लाको सिद्धापुर तालुकाको भुवनागिरीमा अवस्थित छ।

* विरुपाक्ष मन्दिर परिसरमा अवस्थित भुवनेश्वरी मन्दिर
राजधानी बेङ्गलुरुमा देवीको एक विशाल मूर्ति निर्माणाधीन अवस्थामा छ।
* श्री श्री सन्तानन्द स्वामीजीद्वारा स्थापित देवी भुवनेश्वरीको एक शक्तिशाली तीर्थस्थल तमिलनाडुको पुदुकोट्टाईमा अवस्थित छ। ([https://www.sribhuvaneshwari.org/ ] )
* भुवनेश्वरी देवीका लागि समर्पित अञ्चुमना देवी मन्दिर https://www.google.com/maps/dir//Anchumana+Temple+Rd,+Padivattom,+Edappally,+Ernakulam,+Kerala+682024,+India/@10.0131607,76.2274528,12z/data=!4m8!4m7!1m0!1m5!1m1!1s0x3b080d069a54b5a1:0x936bd3c4cde77b03!2m2!1d76.3098752!2d10.0131743?entry=ttu केरलाको एर्नाकुलममा अवस्थित छ।
* भुवनेश्वरी देवीको अर्को समर्पित मन्दिर गुजरातको गोन्डलमा अवस्थित छ जसलाई सन् १९४६ मा स्थापना गरिएको थियो।
* उत्तर अमेरिकामा, मिसिगनको पोन्टियाकस्थित पराशक्ति मन्दिरमा भुवनेश्वरीको पूजा गरिन्छ।
* अस्ट्रेलियाको सिड्नीमा, मिन्टो स्थित श्री शिव मन्दिरमा भुवनेश्वरीको पूजा गरिन्छ।
* महाराष्ट्रको साङ्गली जिल्ला, पलुस तालुकाको भिलावडी गाउँमा कृष्ण नदीको किनारमा, श्रीक्षेत्र औदुम्बरको विपरित दिशामा भुवनेश्वरी वाडीमा लगभग ८०० देखि १००० वर्ष पुरानो भुवनेश्वरी मन्दिर अवस्थित छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु देवीदेवताहरू
छिन्नमस्ता

**छिन्नमस्ता** (अर्थ; "जसको शिर काटिएको छ"), जसलाई प्रायः **छिन्नमस्तिका**, **छिन्नमस्ता काली**, **प्रचण्ड चण्डिका** र भारतका पश्चिमी राज्यहरूमा **जोगनी मा** पनि भनिन्छ, एक हिन्दु देवी हुन्। उनी तन्त्रको गूढ परम्पराका दश महाविद्याहरूमध्ये एक र हिन्दु देवीमाता महादेवीको एक भयानक स्वरूप मानिन्छ। आफ्नो शिर आफैँले काटेकी यी नग्न देवी, प्रायः मैथुनरत दिव्य जोडी कामदेव र रतिमाथि उभिएकी वा बसेकी हुन्छिन्। उनले एक हातमा आफ्नै काटिएको टाउको र अर्को हातमा खड्ग समातेकी हुन्छिन्। उनको काटिएको घाँटीबाट रगतका तीनवटा फोहोराहरू निस्किएका छन् जसलाई उनको काटिएको टाउको र दुई सहायकहरू डाकिनी र वर्णनीले पिइरहेका हुन्छन्।

छिन्नमस्ताले देवीका जीवनदाता र जीवन-संहारकर्ता
जस्ता पक्षहरूलाई एकैसाथ प्रतीकका रूपमा प्रस्तुत गरिएको हुन्छ। व्याख्याका आधारमा, उनलाई यौन आत्म-नियन्त्रणको प्रतीक र यौन ऊर्जाको अवतार दुवै मानिन्छ। उनले मृत्यु, अनित्यता र विनाशका साथै जीवन, अमरता र पुनर्संरचनाको प्रतिनिधित्व गर्दछिन्। यी देवीले आध्यात्मिक आत्म-साक्षात्कार र कुण्डलिनी शक्तिको जागरणको सन्देश दिन्छिन्। छिन्नमस्ताका किंवदन्तीहरूले उनको आत्म-त्याग, कहिलेकाहीँ मातृत्वको भावनासँग जोडिएको यौन प्रभुत्व र आत्म-विनाशकारी क्रोधमा जोड दिन्छन्।

छिन्नमस्ताको पूजा हिन्दु धर्मको देवी-केन्द्रित परम्परा शाक्त धर्मको कालीकुल सम्प्रदायमा गरिन्छ। महाविद्याको रूपमा छिन्नमस्ताले ठूलो मान्यता पाएतापनि उनलाई मात्र समर्पित मन्दिरहरू (प्रायः नेपाल र पूर्वी भारतमा पाइने) र उनको सार्वजनिक पूजा भने दुर्लभ नै छ। यसको बाबजुद उनी एक महत्त्वपूर्ण तान्त्रिक देवता हुन् जो गूढ तान्त्रिक साधकहरूमाझ निकै प्रसिद्ध र पूजित छिन्। छिन्नमस्ताको सम्बन्ध तिब्बती बौद्ध देवी वज्रयोगिनीको शिर काटिएको स्वरूप छिन्नमुण्डासँग निकट रहेको छ।

## प्रतिमा लक्षण 
छिन्नमस्ताको प्रतिमा लक्षणको वर्णन *त्रिशक्ति तन्त्र* (१६औँ शताब्दी अघि), *तन्त्रसार* (*प्रचण्डचण्डिका* खण्ड), र *मन्त्र महोदधि* (१५८९ ईस्वी) मा गरिएको छ।

छिन्नमस्तालाई जवा कुसुम जस्तै रातो वा लाखौँ सूर्य जस्तै चम्किलो रूपमा वर्णन गरिएको छ। उनलाई सामान्यतया रातो वा सुन्तला रङ्गको वर्णमा र कहिलेकाहीँ कालो रूपमा चित्रण गरिन्छ। उनलाई धेरैजसो नग्न अवस्थामा देखाइन्छ; यद्यपि, उनको आसन वा कम्मरमा बेरिएको बहु-फणा भएको नाग वा गहनाहरूले उनको यौनाङ्गलाई ढाकेको हुन्छ। उनलाई जवान र पातलो शरीर भएको रूपमा चित्रण गरिएको छ। उनलाई पुष्ट स्तन भएकी १६ वर्षीया किशोरीको रूपमा वर्णन गरिनुकासाथै कमलका फूलहरूले उनको श्रिङ्गा गरिएको र उनको हृदय नजिकै एउटा नीलो कमल रहेको हुन्छ। कहिलेकाहीँ, उनलाई आंशिक वा पूर्ण रूपमा वस्त्र लगाएको रूपमा पनि देखाइन्छ।

देवीले आफ्नो देब्रे हातमा आफ्नै काटिएको शिर—कहिलेकाहीँ थालीमा वा कपाल-पात्रमा बोकेकी हुन्छिन्। यद्यपि कुनै पनि किंवदन्तीले शिर काट्न प्रयोग गरिएको विशेष हतियारको उल्लेख गरेको छैन। उनले आफ्नो दाहिने हातमा एक खड्ग, चक्कु वा कैँची जस्तो वस्तु समातेकी हुन्छिन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु देवीदेवताहरू
तारा (महाविद्या)

**तारा** दस महाविद्याहरू मध्ये दोस्रो हुन्।
हिन्दु धर्मका शैव र शाक्त साम्प्रदायिक परम्परा अनुसार उनलाई आदिशक्ति मानिएको छ जुन पार्वतीको तन्त्रिकी प्रकटीकरण हो। उनको सबैभन्दा प्रसिद्ध तीन रूपहरू छन्: एकजटा, उग्रतारा, र नीलसरस्वती (जसलाई नीलसरस्वती, नीला सरस्वती वा नीलसरस्वती पनि भनिन्छ)। उनको सबैभन्दा प्रसिद्ध पूजा केन्द्र भारतको पश्चिम बङ्गालस्थित तारापीठ मन्दिर र दाहसंस्कार गर्ने क्षेत्रहरू हुन्।

## पौराणिक कथा 
सामान्यतया ताराको ज्ञात उत्पत्ति *रुद्रयामल*को १७औँ अध्यायबाट भएको हो। ऋषि वशिष्ठले ताराको उपासना गर्दा सुरुमा गरेका असफल प्रयासहरू र पछि महाचीन (तिब्बत) भनिने क्षेत्रमा विष्णुसँग बुद्धको रूपमा भएको भेट र अन्ततः *कौल* विधिद्वारा प्राप्त सफलताको वर्णन गर्दछ। उनलाई *अथर्ववेद*को स्वरूपको रूपमा पनि वर्णन गरिएको छ। *स्वतन्त्रतन्त्र*का अनुसार, ताराले आफ्ना भक्तहरूलाई ठूलो खतराहरूबाट रक्षा गर्छिन् त्यसैले उनलाई उग्रतारा पनि भनिएको हो। देवी तारा सर्वव्यापी भएकाले उनको उपस्थिति पृथ्वीमा पनि हुन्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु देवीदेवताहरू
द बेला ट्विन्स

**द बेला ट्विन्स** () जुम्ल्याहा दिदीबहिनी ब्रि बेला र निकी बेलाको एक व्यावसायिक कुस्ती टोली हो। द बेला ट्विन्स डब्ल्युडब्ल्युईसँग आबद्ध छन् भने उनीहरूले हाल *डब्ल्युडब्ल्युई र* ब्रान्ड अन्तर्गत व्यावसायिक कुस्ती खेल्ने गर्दछन्। कम्पनीसँगको आफ्नो पहिलो खेलजीवनमा उनीहरू पूर्व डिभास विजेता हुन्। ब्रि बेलाले यस उपाधि निकीले भन्दा अगाडि जितेकी थिइन् भने त्यसपछि निकीले यसलाई दुई पटक जितेकी थिइन्। हाल निष्क्रिय रहेको यस उपाधिकी पूर्व विजेता निकीले यस उपाधि आफूसँग ३०१ दिनसम्म कायम राखी सर्वाधिक लामो समयसम्म उपाधि यथावत् राख्ने प्रथम महिला खेलाडी बनेकी थिइन्। 

बेला ट्विन्सले सन् २००७ मा डब्ल्युडब्ल्युईसँग सम्झौता गरेपछि उनीहरूलाई यस कम्पनीको विकासशील क्षेत्र, फ्लोरिडा च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा पठाइएको थियो। सर्वप्रथम ब्रिलाई सन् २००८ मा डब्ल्युडब्ल्युईको मुख्य प्रदर्शन केन्द्रमा बोलाइएको थियो भने सुरुवाती प्रदर्शनहरूमा उनले खेलहरू जित्नको लागि गोप्य रूपमा आफ्नी बहिनीसँग ठाउँ साटासाट गर्ने गर्थिन्। केही हप्ता पछि निकी उनको जुम्ल्याहा दिदीको रूपमा खुलासा भएकी थिइन्। अर्को केही वर्षहरूमा उनीहरूले ट्याग टिमको रूपमा र व्यक्तिगत रूपमा पनि कम्पनीसँग काम गरेका थिए। सन् २०१२ मा कम्पनी छोड्नु अघि दुवै दिदीबहिनीले एक-एक पटक डब्ल्युडब्ल्युई डिभास विजेता बनेका थिए। उनीहरू सन् २०१३ मा कम्पनीमा पुन: फर्किएका थिए भने उनीहरूको आफ्नै व्यक्तिगत कार्यक्रम *टोटल बेलाज* सुरु हुनु अघि वास्तविक कार्यक्रम *टोटल डिभाज* मा देखिएका थिए। उनीहरूलाई सन् २०२१ को डब्ल्युडब्ल्युई हल अफ फेममा एक टोलीको रूपमा समावेश गरिएको थियो। पछिल्ला केही वर्षहरूमा यी जुम्ल्याहा दिदीबहिनीले डब्ल्युडब्ल्युईमा कहिलेकाहीँ मात्र उपस्थिति जनाएको भएतापनि सन् २०२३ मा उनीहरूको सम्झौता समाप्त नभएसम्म कम्पनीको दूतको रूपमा काम गरेका थिए। त्यसपछि, उनीहरूले "बेला" नाम त्याग गरी आफ्नो जन्मजात थर अनुसार "द गार्सिया ट्विन्स" को रूपमा आफूलाई पुन: चिनाएका थिए। यद्यपि सन् २०२५ मा निकी र सन् २०२६ को रोयल रम्बलमा ब्रिको डब्ल्युडब्ल्युईमा पुनरागमनसँगै "बेला" नामलाई पुन: ब्युँताइएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
*
*
*
*
*
*

श्रेणी:व्यावसायिक कुस्ती टोलीहरू
ङ्याउरो

अङ्गुठाकार|एउटा ङ्याउरो
**ङ्याउरो**, अथवा **न्याउरो**, बच्चा बिरालोलाई भनिन्छ। घरेलु ङ्याउरोहरू सामाजिक जनावर हुन् र मानिसहरूको साहचर्यमा आनन्द लिन्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बिरालाहरू
अलक्ष्मी

**अलक्ष्मी** (मूल शब्द *अ*: "नभएको" र *लक्ष्मी*: "भाग्यकी देवी" बाट बनेको, जसको प्रतिकात्मक अर्थ "दुर्भाग्यकी देवी" हुन्छ भने यसलाई विस्तारित रूपमन "लक्ष्मी नभएकी" वा "लक्ष्मीको विपरीत" भन्ने बुझिन्छ) एक हिन्दु देवी हुन्। उनी लक्ष्मीको छाया र दुर्भाग्यकी देवी हुन्। अलक्ष्मी कल्कि पुराण र महाभारतमा उल्लेखित दैत्य कलिकी दोस्रो पत्नी हुन्। अलक्ष्मीलाई "गाईलाई धपाउने, मृगको जस्तो खुट्टा भएकी र साँढेको जस्तो दाँत भएकी" भनेर वर्णन गरिएको छ। कतै उनलाई "सुकेको शरीर, गाडिएको गाला, बाक्लो ओठ र मसिना आँखा भएकी तथा आफ्नो वहान गधाको सवारी हुने" देवीको रूपमा पनि चित्रण गरिएको छ।

वैदिक, उपनिषद् वा प्रारम्भिक पौराणिक साहित्यहरूमा उनको नाम स्पष्ट रूपमा उल्लेख गरिएको नभएतापनि अलक्ष्मीका सबै पक्षहरू ऋग्वैदिक देवी निर्ऋतिसँग मेल खान्छन्।*पद्म पुराण*को सृष्टि विज्ञान अनुसार, समुद्र मन्थनबाट उत्पन्न भएका प्रत्येक वस्तुमा राम्रो र नराम्रो दुवै पक्ष छन् जसअनुसार अशुभ र खराब कुराहरू सुरु प्रकट हुन्छन् भने लामो प्रयास पछि मात्र शुभ र राम्रो कुराहरू उत्पन्न हुन्छन्।

## उपाख्यान 
अलक्ष्मीको जन्मसँग सम्बन्धित धेरै उपाख्यानहरू छन्। एउटा उपाख्यानअनुसार, लक्ष्मी प्रजापतिको मुखको आभाको माध्यमबाट प्रजापतिको पृष्ठभागबाट जन्म लिन्छिन्। अर्को उपाख्यानअनुसार, लक्ष्मीको जन्म समुद्रमन्थनको समयमा भएको मानिन्छ। यस समयमा वासुकी नागको मुखबाट निस्केको कालकूट विषबाट अलक्ष्मीको जन्म हुन्छ। अर्को कथाअनुसार, अलक्ष्मी घरमा प्रवेश गरेपछि उनले त्यस घरमा ईर्ष्या र अमङ्गल ल्याउँछिन्। उनले दाजुभाइ र दिदीबहिनीहरूबीच द्वन्द्व ल्याएर कुलविनाश गराउँछिन्।”अर्को उपाख्यानअनुसार, अलक्ष्मीले आफ्नी कान्छी बहिनीलाई विष्णुजस्तो पतिसँग वैकुण्ठमा बसिरहेको देखेर मन खिन्न बनाउँछन्। किनकि उनको आफ्नो पति वा बस्ने ठाउँ केही पनि थिएन। कलियुगमा कलि अलक्ष्मीको पति हुनेछन् र अपरिच्छन्न, कुरूप, आलस्य, अत्याचार, ईर्ष्या, क्रोध, भण्ड, लोभ तथा काममा उनी बस्नेछिन् भनी लक्ष्मीले वर दिएकी थिइन्।”

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु देवीदेवताहरू
बियाङ्का बालेयर

**बियाङ्का निकोल क्रफोर्ड** (**बालेयर**; जन्म; अप्रिल ९, १९८९) एक अमेरिकी व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी तथा फिटनेस एन्ड फिगरकी प्रतियोगी हुन्। सन् २०१६ देखि उनी डब्ल्युडब्ल्युईसँग आबद्ध छिन् जहाँ उनले रिङ नाम **बियाङ्का बालेयर** अन्तर्गत स्म्याकडाउन ब्रान्डमा प्रदर्शन गर्छिन्। बालेयर रेसलमेनियाको मुख्य प्रतिस्पर्धा जित्ने दुई महिलाहरू खेलाडीहरू मध्ये एक हुन्। उनको ४२० दिन सम्म *र* महिला उपाधिलाई आफूसँग यथावत् राख्न सफल भएर सर्वाधिक लामो समयसम्म उपाधि यथावत् राख्न सफल महिला खेलाडीको रूपमा आफूलाई उभ्याउन सफल भएकी थिइन्। 

क्रफोर्डले सन् २०१६ मा डब्ल्युडब्ल्युईको विकासशील ब्रान्ड एनएक्सटी मार्फत आफ्नो व्यावसायिक कुस्ती यात्रा सुरु गरेकी थिइन् भने उनी त्यहाँ कार्यरत रहँदा उनले धेरै पटक एनएक्सटी महिला च्याम्पियनसिपका लागि प्रतिस्पर्धा गरेकी थिइन्। स्म्याकडाउनमा प्रवेश गरेपछि उनले सन् २०२१ को महिला रोयल रम्बल खेल जितेकी थिइन् जसकारण उनी द रक पछि रोयल रम्बल जित्ने दोस्रो अफ्रिकी अमेरिकी खेलाडी बन्न सफल भएकी थिइन्। उनले रेसलमेनिया ३७ – पहिलो रातको मुख्य प्रतिस्पर्धामा सासा बेङ्क्सलाई हराउँदै स्म्याकडाउन महिला उपाधि जितेकी थिइन्। यो रेसलमेनियाको मुख्य प्रतिस्पर्धामा महिलाहरूको खेल समावेश गरिएको दोस्रो पटक थियो र दुई अफ्रिकी-अमेरिकीहरूले डब्ल्युडब्ल्युई को यस प्रमुख कार्यक्रमको मुख्य प्रतिस्पर्धामा भाग लिएको पहिलोपटक थियो। सन् २०२१ मा उनलाई *प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड*द्वारा शीर्ष १५० महिला कुस्ती खेलाडीहरूमध्ये पहिलो स्थानमा राखिएको थियो।

सन् २०२३ मा उनी ४२० दिनसम्म उपाधि धारक बनी सबैभन्दा लामो समयसम्म 'र महिला च्याम्पियन' रहने खेलाडी बनेकी थिइन्। यो सन् २००६ पछिको कुनै पनि डब्ल्युडब्ल्युई महिला उपाधिको सबैभन्दा लामो धारणकाल थियो जसकाकारण डब्ल्युडब्ल्युईले उनलाई आधुनिक युगको सबैभन्दा लामो समयसम्म रहने महिला विजेताको रूपमा प्रचार गरेको थियो। यस उपाधि धारणकालले डब्ल्युडब्ल्युई भित्र अन्य धेरै कीर्तिमानहरू पनि तोडेको थियो जसमा सबैभन्दा लामो समयसम्म रहने अफ्रिकी-अमेरिकी विश्व विजेता (पुरुष वा महिला) र कुनै पनि एकल उपाधिका लागि सबैभन्दा लामो समयसम्म रहने अफ्रिकी-अमेरिकी खेलाडीको कीर्तिमान समावेश छ। सन् २०२४ मेमा जेड कारगिलसँग  महिला ट्याग टिम च्याम्पियनसिप जितेपछि उनी नवौँ डब्ल्युडब्ल्युई महिला ट्रिपल क्राउन विजेता बनेकी थिइन्।

## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 
* 

श्रेणी:महिला कुस्ती खेलाडीहरू
कुचिसाके-ओन्ना

**कुचिसाके-ओन्ना** (口裂け女; 'मुख च्यातिएकी महिला') जापानी सहरी दन्त्यकथा र लोककथाको एक दुष्ट पात्र हुन्। उनलाई एक महिलाको प्रतिशोधी आत्मा वा ओन्र्यो (Onryō) को रूपमा वर्णन गरिएको पाइन्छ, जसले आफ्नो अनुहारको केही भाग मास्क वा अन्य वस्तुले छोपेकी हुन्छिन्। उनको हातमा कैंची, चक्कु वा अन्य कुनै धारिलो हतियार लिइएकी प्रायः १७५ देखि १८० सेन्टिमिटर अग्ली महिलाको रूपमा चित्रण गरिन्छ। यद्यपि, कसै-कसैले उनी ८ फिटसम्म अग्ली छिन् भन्ने विश्वास गर्छन्। उनको लामो, सीधा कालो कपाल, सेता हात, फिक्का छाला हुन्छ र (त्यो चोट बाहेक) उनी निकै सुन्दरी देखिन्छिन्। उनलाई एक समकालीन योकाई (Yōkai) वा आत्माका रूपमा पनि वर्णन गरिएको छ।

लोक मान्यता अनुसार, उनले आफ्ना सम्भावित पीडितहरूलाई "के म सुन्दरी छु?" भनी सोध्छिन् र "छैनौ" भनेमा उनले आफ्नो लामो मेडिकल कैंचीले पीडितलाई तत्कालै मार्छिन् वा रात नपर्दासम्म पर्खेर उनीहरू सुतेको बेला हत्या गर्छिन्। "छौ" भनेमा उनले आफ्नो मुख छोपेको चिज हटाउँछिन् र कानदेखि कानसम्म च्यातिएको आफ्नो विभत्स मुख देखाउँछिन्। त्यसपछि फेरि सोध्छिन्— "अहिले नि?" यदि व्यक्तिले फेरि "छैनौ" भन्यो भने, उनले आफ्नो हतियारले हत्या गर्छिन्। यदि व्यक्तिले हिचकिचाउँदै "छौ" भन्यो भने, उनले पीडितको मुख पनि आफ्नै जस्तै गरी कानसम्म कैंचीले काटिदिन्छिन्। बच्ने उपाय: कुचिसाके-ओन्नासँगको मुठभेडबाट बच्ने एउटा उपाय भनेको उनको प्रश्नको उत्तरमा उनलाई "औसत" वा "ठिक्ककी" देखिन्छौ भन्नु हो। यसो गर्दा उनी अलमलिन्छिन् र पीडितलाई भाग्ने समय मिल्ने बताइन्छ।

कुचिसाके-ओन्नाको दन्त्यकथा १७ औं देखि १९ औं शताब्दीको जापानको एडो काल (Edo period) अघि देखि नै  भएको मानिन्छ। यसको आधुनिक कथा भने सन् १९७८ बाट सुरु भएको हो, तर सन् १९७९ को गर्मीयाममा मात्र यो व्यापक रूपमा लोकप्रिय भयो। त्यस समयमा धेरै पत्रपत्रिका र म्यागजिनहरूले यस दन्त्यकथाको बारेमा रिपोर्ट छापेका थिए र यो हल्ला देशभर फैलियो। यसको प्रभाव यति धेरै थियो कि साना बालबालिकाहरू स्कूलबाट घर फर्किँदा वयस्कहरूको समूहले साथ दिएर मात्र हिँड्ने गर्थे।

## लोकप्रिय संस्कृतिमा 
कुचिसाके-ओन्ना विभिन्न प्रत्यक्ष-अभिनय चलचित्रहरूका साथै मङ्गा, एनिमे र भिडियो गेमहरूमा देखा परेकी छिन्।

### चलचित्र र एनिमेसन: 
* पम पोको (1994): स्टुडियो गिब्लीद्वारा निर्मित यो एनिमेटेड चलचित्रमा कुचिसाके-ओन्नाको चरित्र देखा पर्दछ।
* कुचिसाके-ओन्ना (1996): तेरुयोशी इशीद्वारा निर्देशित यस छोटो लाइभ-एक्सन चलचित्रमा उनलाई प्रस्तुत गरिएको छ।
* रिङ (1998): हिदेओ नाकाताद्वारा निर्देशित यो प्रसिद्ध हरर चलचित्रमा पनि कुचिसाके-ओन्नाको चर्चा गरिएको छ।
* कार्भ्ड (Carved: The Slit-Mouthed Woman, 2007): कोजी शिराइशीद्वारा निर्देशित यस चलचित्रमा मिकी मिजुनो कुचिसाके-ओन्नाको भूमिकामा देखिएकी छिन्। यस चलचित्रका 'कार्भ्ड २' र 'द स्लिट-माउन्थेड ओमन: द बिगिनिङ' (२००८) जस्ता श्रृङ्खलाहरू पनि निर्माण भएका छन्।
* अन्य उपस्थिति: सन् २०१२ मा 'कुचिसाके-ओन्ना रिटर्न्स' र 'मोकुमेन्टरी' (हास्य) शैलीको चलचित्र 'सेन्रित्सु काइकी फाइल' मा पनि यो चरित्र देखाइएको छ।

### मङ्गा (Manga): 
* कान्नाको इनुकीको हरर मङ्गा 'कुचिसाके-ओन्ना देन्सेत्सु' र यसको सिक्वेल 'मामा वा कुचिसाके-ओन्ना' मा उनी मुख्य खलपात्रको रूपमा छिन्। यी कथाहरू 'सस्पेन्स एन्ड हरर' म्यागजिनमा प्रकाशित भएका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:जापानी लोककथा
भैरवी

**भैरवी** एक हिन्दु देवी हुन्, जसलाई देवीमाताका दस अवतारहरू अर्थात् महाविद्याहरूमध्ये एकको रूपमा वर्णन गरिएको छ।तन्त्र शास्त्रमा भैरवीलाई कुण्डलिनी जागरणको प्रमुख देवी मानिन्छ। दस महाविद्याहरूको क्रममा उनको स्थान पाँचौँमा रहेको छ भने उनको स्वरूपले ब्रह्माण्डको विनाशकारी तर परिवर्तनकारी शक्तिलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ। उनी भैरव (शिवको एक रूप) की अर्धाङ्गिनी हुन्।

'भैरवी' को अर्थ "भयानक" वा "भय उत्पन्न गर्ने" हुन्छ। उनी विनाश र सृजना दुवैकी शक्ति हुन्।

## प्रतिमा लक्षण 
देवी महात्म्यमा उल्लेखित उनको ध्यान श्लोकले उनको स्वरूपको वर्णन गर्दछ। उनले रातो वस्त्र लगाएकी हुन्छिन् र उनको घाँटीमा काटिएका टाउकोहरूको माला (मुण्डमाला) हुन्छ। उनका तीनवटा आँखाहरू छन् र उनको शिरमा अर्धचन्द्र सुशोभित छ। वैकल्पिक रूपमा, उनी तीनवटा आँखा भएकी एक सुन्दर स्त्री हुन् जो तान्त्रिक देवीहरूको विशिष्ट रातो रङ्गको पहिरनमा सजिएकी छिन्। उनको शिरमा मुकुट वा अर्धचन्द्र छ र उनका कपालहरू खुला छन्। उनलाई जपमाला, पाण्डुलिपि, त्रिशूल, तरवार, पाश, धनुष आदि धारण गरेको अवस्थामा देखिन सक्छिन्। उनका स्तनहरूमा रगतका दागहरू छन् र उनले मानव टाउको वा खप्परको माला लगाएकी छिन्। त्रिपुरसुन्दरी र त्रिपुर भैरवी एकअर्कासँग निकट रूपमा सम्बन्धित भएतापनि उनीहरू फरक हुन्।

## पौराणिक कथा 
भैरवी कुण्डलिनी र तान्त्रिक विधामा सिद्ध प्राप्त महिला साधकका लागि प्रयोग गरिने एक पदवी पनि हो। योगिनी भन्नाले तन्त्रकी विद्यार्थी वा आकाङ्क्षीलाई बुझिन्छ। ६४ योगिनीहरूको सहयोगमा तन्त्रमा सफलता प्राप्त गरेकी साधिकालाई 'भैरवी' भनिन्छ। योगिनी वा जोगिनीहरूको सङ्ख्या ६४ हुन्छ, जो भैरवीका सहायक देवीहरू हुन्। भैरवी ती सबै ६४ योगिनीहरूको सर्वोच्च नेतृ हुन्। त्यसैगरी, भैरवका पनि ५२ सहायक शक्तिहरू हुन्छन् जसलाई *५२ भैरव* भनिन्छ। पुराण र तन्त्र शास्त्रका अनुसार भैरवी भैरवकी अर्धाङ्गिनी हुन्। तन्त्र शास्त्रमा ६४ योगिनी, ५२ भैरव र ५६ कलवाहरू मिलेर कार्य गर्दछन्।

भैरवीलाई शुभङ्कारी पनि भनिन्छ, जसको अर्थ उनी आफ्ना भक्तहरूका लागि शुभ कार्य गर्ने एक असल आमा हुन्। अधर्मी र क्रूर व्यक्तिहरूका लागि उनी हिंसा, दण्ड र रक्तपातलाई प्रश्रय दिन्छिन् जसको अर्थ उनी तिनीहरूका लागि सम्पूर्ण हिंसाकी जननी हुन्। उनलाई हिंस्रक र भयानक रूपमा देखिने भनिए तापनि आफ्ना सन्तानहरूका लागि उनी एक दयालु आमा हुन्।

File:The Goddess Bhairavi Devi with Shiva MET DP257990 (cropped).jpg|तान्त्रिक देवी भैरवी र उनका पति शिवलाई कापालिक योगीको रूपमा मसानघाटमा बसिरहेको चित्रण गरिएको छ। १७औँ शताब्दीको पाण्डुलिपि (सन् १६३०-१६३५ तिर) बाट पयागले बनाएको चित्र, मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालय, न्युयोर्क।
File:Tripura-bhairavi yantra color.jpg|भैरवी यन्त्र

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु देवीदेवताहरू
योकाई

**योकाई** (Yōkai) जापानी लोककथामा पाइने अलौकिक शक्ति, प्राणी र आत्माहरूको एउटा विशाल समूह हो। यी योकाईहरू विभिन्न रूपमा देखा पर्छन्, जसमा रूप परिवर्तन गर्न सक्ने, भूत-प्रेत, राक्षस र मानिसलाई छक्याउने चतुर जीवहरू समावेश हुन्छन्। यिनीहरूको स्वभाव निकै फरक हुन्छ—कतिपय योकाईहरू मानिसलाई सहयोग गर्ने वा ठट्टा गर्ने प्रकृतिका हुन्छन् भने कतिपय निकै दुष्ट र खतरनाक हुन्छन्। यिनीहरू प्रायः जनावर जस्तै देखिने आकृति, जीवित भएका निर्जीव वस्तुहरू वा मानिस जस्तै देखिने स्वरूपमा प्रकट हुने गर्छन्। योकाईहरूले मुख्यतया प्रकृतिमा लुकेका रहस्यमय पक्षहरू र मानवीय भावनाका अनौठा तथा डरलाग्दा अनुभूतिहरूलाई प्रतिनिधित्व गर्छन्।

योकाईलाई आयाकासी (Ayakashi), मोनोनोके (Mononoke) वा मामोने (Mamono) को नामले पनि चिनिन्छ। केही शिक्षाविद् र शिन्तो (Shinto) धर्मका अनुयायीहरू योकाई र कामी (Kami - देउता) बीचको भिन्नतालाई एउटै प्रकृतिको दुई पाटोका रूपमा स्वीकार गर्छन्। सामान्यतया 'कामी' लाई 'योकाई' को तुलनामा बढी परोपकारी र हितकारी मानिए तापनि, दुवैलाई अन्ततः प्रकृति वा पौराणिक संसारका एकै प्रकारका आत्माहरूको रूपमा वर्गीकरण गर्ने गरिन्छ। यिनीहरूको व्यवहार मानिसहरूका लागि हानिकारक वा शरारतीदेखि लिएर अत्यन्तै सहयोगी र कल्याणकारीसम्म हुन सक्छ।

योकाईहरू प्रायः जनावर जस्तै देखिने विशेषता भएका हुन्छन्; जस्तै काप्पा (Kappa) लाई कछुवा जस्तो देखिने गरी चित्रण गरिन्छ र तेन्गु (Tengu) लाई पखेटा भएको रूपमा देखाइन्छ। यद्यपि, कतिपय योकाईहरू मानिस जस्तै पनि देखिन्छन्, जस्तै कुचिसाके-ओन्ना (Kuchisake-onna)। केही योकाईहरू निर्जीव वस्तुहरू जस्तै देखिन्छन् (जसलाई त्सुकुमोगामी भनिन्छ), भने कतिपयको कुनै निश्चित आकार नै हुँदैन। योकाईहरूलाई सामान्यतया आध्यात्मिक वा अलौकिक शक्ति भएका प्राणीका रूपमा वर्णन गरिन्छ, जसमा रूप परिवर्तन गर्न सक्ने क्षमता (shapeshifting) सबैभन्दा साझा विशेषता हो। यसरी रूप परिवर्तन गर्न सक्ने योकाईहरूलाई बाकेमोनो (Bakemono) वा ओबाके (Obake) भनेर चिनिन्छ।

जापानी लोकसंस्कृतिविद् र इतिहासकारहरूले योकाईलाई "पहिचान नभएका वा व्याख्या गर्न नसकिने अलौकिक घटनाहरूको मानवीकरण" को रूपमा व्याख्या गरेका छन्। एडो काल (सन् १६०३ देखि १८६८) मा तोयियामा सेकिएन (१७१२-१७८८) जस्ता धेरै कलाकारहरूले लोककथाहरूबाट प्रेरित भएर वा पूर्ण रूपमा आफ्नै कल्पनाबाट नयाँ योकाईहरूको सिर्जना गरे। आजका दिनमा, त्यस्ता धेरै योकाईहरू (जस्तै अमिकिरी) लाई झुक्किएर प्राचीन वा परम्परागत लोककथाबाटै आएका हुन् भन्ने विश्वास गरिन्छ। 'योकाई' शब्दको कान्जी (जापानी लिपि) संरचनामा दुईवटा अक्षरहरू छन्, जसको अर्थ "शंकास्पद" वा "सन्दिग्ध" भन्ने हुन्छ। यद्यपि यो जापानी नाम चिनियाँ शब्द याओगुई (Yāoguài) को जापानी उच्चारण वा रूपान्तरण मात्र हो (जसले यस्तै अनौठा प्राणीहरूलाई बुझाउँछ), केही जापानी टिप्पणीकारहरू भने योकाई शब्दले जापानी संस्कृतिमा धेरै फरक र विशिष्ट अर्थहरू बोकेको तर्क गर्छन्। यसमा जापानका आफ्नै मौलिक र अद्वितीय प्राणीहरूलाई समेत समेटिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:जापानी लोककथा
नीम करोली बाबा

**नीम करोली बाबा** (हिन्दी: नीम करौली बाबा, रोमनाइज्ड: *nīm karaulī bābā*) वा नीब करौरी बाबा (हिन्दी: नीब करौरी बाबा, रोमनाइज्ड: *nīb karaurī bābā*) (जन्म: लक्ष्मण नारायण शर्मा; करिब सन् १९०० – ११ सेप्टेम्बर १९७३), आफ्ना अनुयायीहरूद्वारा महाराज–जीका रूपमा परिचित, एक हिन्दू गुरु तथा हिन्दू देवता हनुमानका भक्त थिए।

## जीवनी 
बायाँ|अङ्गुठाकार|सन् १९६४ मा नीम करोली बाबाद्वारा स्थापित कैन्ची धाम आश्रम।
लक्ष्मण नारायण शर्मा करिब सन् १९०० तिर भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको फिरोजाबाद जिल्लास्थित अकबरपुर गाउँमा एक सम्पन्न ब्राह्मण परिवारमा जन्मिएका थिए। ११ वर्षको उमेरमा अभिभावकद्वारा विवाह गराइएपछि उनले घर छोडेर एक भ्रमणशील साधु (धार्मिक तपस्वी) बनेका थिए। 

नीम करोली बाबा, जो त्यस समयमा बाबा लक्ष्मण दास (कहिलेकाहीँ “लक्ष्मण दास” पनि लेखिन्छ)का नामले परिचित थिए, सन् १९५८ मा घर छोडी उत्तर भारतभरि भ्रमणमा निस्किएका थिए। पछि पिताको अनुरोधमा उनी घर फर्किए र व्यवस्थित वैवाहिक जीवन बिताउन थालेका थिए। उनका दुई छोरा र एक छोरी थिए।

उनको जीवनकालमा  कैंची र वृन्दावनमा दुई प्रमुख आश्रमहरू निर्माण गरेका थिए। उनको जीवनको अन्तिम दशकमा बसेको कैंची धाम सन् १९६४ मा हनुमानजीको मन्दिरसहित निर्माण गरिएको थियो। समयसँगै उनका नाममा १०० भन्दा बढी मन्दिरहरू निर्माण गरेका थिए।

हरेक वर्ष जुन १५ मा, सन् १९६४ मा कैंची धामको स्थापना दिवसको स्मरणमा ‘कैंची धाम मेला’ नामक ठूलो मेला आयोजना गरिन्छ, जसमा हजारौँ भक्तजन तथा तीर्थयात्रीहरू सहभागी हुन्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु धर्मगुरुहरू
कच (ऋषि)

**कच** हिन्दु पौराणिक कथामा उल्लिखित एक एक ऋषि हुन्। उनी बृहस्पति र ताराका छोरा हुन्। कचको वृत्तान्त महाभारत, मत्स्य पुराण र अग्नि पुराणमा उल्लेख गरिएको छ। उनी आफ्ना गुरु शुक्रबाट 'मृतसञ्जीवनी विद्या' (मृतकलाई पुनर्जीवित गर्ने मन्त्र) सिक्नका लागि परिचित छन्। यद्यपि, शुक्रकी छोरी देवयानीको श्रापका कारण उनी देवताहरूलाई पुनर्जीवित गर्न असमर्थ बन्छन्।

## पौराणिक कथा 
कचलाई बृहस्पतिका सुपुत्र र अत्यन्त रूपवान् व्यक्तिको रूपमा वर्णन गरिएको छ। उनलाई देवताहरूले शुक्रको आश्रममा 'मृतसञ्जीवनी विद्या' मन्त्र सिक्नका लागि पठाएका हुन्छन् जुन ज्ञानले मृत्युपछि जीवन पुनर्जीवित गर्न अनुमति दिन्छ। शुक्रले उनलाई आफ्नो शिष्यको रूपमा स्वीकार गर्छन् र कचले पनि गुरुको एक हजार वर्षसम्म सेवा गर्ने कार्य स्वीकार गर्छन्। शुक्रकी छोरी देवयानी ती युवक (कच) प्रति मोहित हुन्छिन् र ती दुवै एक अविभाज्य जोडी बन्छन्। यद्यपि, असुरहरू कचको मनसायप्रति शङ्कालु हुन्छन् र उनले जीवन-पुनर्जीवन मन्त्रको रहस्य जान्न चाहेको कुरा सही रूपमा अनुमान लगाउँछन्। असुरहरूले कचलाई पहिलोपटक घना जङ्गलमा लगेर मारी ब्वाँसोहरूलाई खुवाउँछन् भने दोस्रोपटक उनको शरीर पिसेर लेदो बनाई समुद्री पानीमा मिसाइदिएर दुई पटकपटकसम्म फरकफरक अवसरमा कचको हत्या गरेका हुन्छन्। दुवै पटक, आफ्नी छोरीको जिद्दीपूर्ण आग्रहमा शुक्रले सञ्जीवनी विद्याको प्रयोग गरी कचलाई पुनर्जीवित पार्छन्। तेस्रो प्रयासमा असुरहरूले कचको शरीर जलाउँछन् र निस्किएको खरानीलाई मदिरामा मिसाएर शुक्रलाई पिउन दिन्छन्। साँझ परिसक्दा पनि शिष्य अझै नफर्किएको थाहा पाएपछि कच आफ्नो पेटभित्र रहेको कुरा शुक्रले पत्ता लगाउँछन्। धर्मसङ्कटमा परेर पनि आचार्यले कचलाई पेट भित्रै 'मृतसञ्जीवनी' मन्त्र सिकाउँछन्। कच शुक्रको पेट चिरेर बाहिर निस्किएपछि शुक्रको मृत्यु हुन्छ। कचले सोही मन्त्र जपेर आफ्ना आचार्यलाई पुनर्जीवित गरिदिन्छन्। आफ्नो उद्देश्य पूरा भएपछि, उनी आफ्नो शिक्षा पूरा नभएसम्म शुक्रकै संरक्षणमा रहन्छन्।

शिक्षा पूरा भएपछि, कचले देवयानी र उनका पितासँग बिदा लिई देवलोकतर्फको यात्रा सुरु गर्छन्। देवयानीले उनलाई लामो दूरीसम्म पछ्याउँछिन् र उनीसँग विवाह गर्न अनुरोध गर्छिन्। आचार्यको पेटबाट निस्किएकाले उनी आफ्नो बहिनी भएको कुरा कचले देवयाणीलाई सुनाउँछन्। आफ्नो प्रस्ताव अस्वीकार भएपछि रिसाएकी देवयानीले जीवन-पुनर्जीवन मन्त्रको कला प्रयोग गर्न असमर्थ हुनेगरि कचलाई श्राप दिन्छिन् भने त्यसको बदलामा कुनै पनि ऋषिका छोराहरूले उनीसँग विवाह गर्ने छैनन् भनी कचले देवयाणीलाई श्राप दिन्छन्। यस घटनापछि उनीहरू छुट्टिए र फेरि कहिल्यै पनि भेट गर्दैनन्। श्रापको बाबजुद पनि कचले त्यो मन्त्र प्रयोग गर्न र अरूलाई सिकाउन भने सक्थे।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:महाभारतका पात्रहरू
श्रेणी:ऋषिहरू
ग्रेस चाटो

**ग्रेस चाटो** (जन्म; १० डिसेम्बर १९८५) एक अङ्ग्रेजी सङ्गीतकार तथा विद्युतीय साङ्गीतिक समूह क्लिन बान्डिटकी सह-संस्थापक हुन्। सन् २००८ मा क्लिन बान्डिट नामक साङ्गीतिक समूहको स्थापना गरेकी चाटोले त्यसयता यसको नेतृत्व गर्दै आएकी छिन्। उनी यस समूहमा सङ्गीत उत्पादकको रूपमा गर्छिन्।

## प्रारम्भिक र व्यक्तिगत जीवन 
चाटोको जन्म र बाल्यकाल इङ्ल्याज्डको उत्तर लन्डनमा भएको थियो भने उनी पनि सोरडिचमा बसोबास गर्न थालेकी थिइन्। उनले ल्याटिमर विद्यालय र वेस्टमिनिस्टर विद्यालयका साथै रोयल एकेडेमी अफ म्युजिक मार्फत प्रारम्भिक शिक्षा हासिल गरेकी थिइन्। उनले जिसस कलेज, क्याम्ब्रिजबाट आधुनिक भाषाहरूको अध्ययन गरेकी थिइन्। चाटो सङ्गीतकार रिकी चाटोकी छोरी हुन् जो म्यासिभ भायोलिन्स नामक साङ्गीतिक समूहका सोलो वादक हुन्। चाटोले राम्रोसँग रूसी भाषा बोल्न सक्छिन्।

## पुरस्कार र उपलब्धिहरू 
क्लिन बान्डिटले सन् २०१० सार्वजनिक गरेको "मोजार्ट्स हाउस" बोलको एकल गीतलाई सन् २०१३ मा पुन: सार्वजनिक गरिँदा बेलायती एकल सङ्गीत तालिकामा यो गीत शीर्ष १७औँ स्थानमा पुग्न सफल भएको थियो। यो गीत पहिलो पटक सार्वजनिक हुँदा चाटोले एउटा विद्यालयमा सेलो नामक वाद्ययन्त्र सिकाउँथिन्। उक्त गीतको म्युजिक भिडियोमा उनी भित्री वस्त्रमा देखिएकी र एउटा भायोलिनले आफ्नो छाती ढाकेकाले एक अभिभावकको गुनासो पछि उनलाई विद्यालयको जागिरबाट निकालिएको थियो। सन् २०१४ को जनवरीमा, जेस ग्लिनसँगको सहकार्यमा तयार पारिएको "र्‍यादर बी" मार्फत उनीहरूले पहिलो पटक बेलायती सङ्गीत तालिकाको शीर्ष स्थान हासिल गरेको थियो। यस गीतमा शास्त्रीय र नृत्य सङ्गीत दुवैको मिश्रण रहेको थियो। यो गीत अमेरिकी *बिलबोर्ड* हट १०० को शीर्ष १० मा पुग्न सफल भएको थियो।

क्लिन बान्डिटका अन्य सदस्यहरू ज्याक प्याटरसन र लुक प्याटरसनसँगै उनले "र्‍यादर बी"को सङ्गीतका लागि सन् २०१५ को 'सर्वश्रेष्ठ नृत्य रेकर्डिङ' विधामा ग्रामी पुरस्कार जित्न सफल भएकी थिइन्। साथै, उनी सन् २०१५ र २०१७ मा दुईवटा ब्रिट पुरस्कारका लागि मनोनयनमा परेकी थिइन्।

चाटोले क्लिन बान्डिटको सन् २०१६ को एकल गीत "रकाबाई" को निर्देशन गरेकी थिइन्, जसमा र्‍यापर सान पल र गायिका आन-मेरी सहभागी थिए। यो गीत बेलायतमा उनीहरूको दोस्रो नम्बर-एक सफल गीत बन्नुका साथै लगातार सातौँ हप्तासम्म शीर्ष स्थानमा रहँदै यसले सन् २०१६ को क्रिसमस सर्वोत्कृष्ट एकल बन्न सफल भएको थियो। चाटोले सन् २०१७ को मार्चमा क्लिन बान्डिटको एकल गीत "सिम्फोनी" को भिडियोको पनि निर्देशन गरेकी थिइन्। यसमा एउटा पूरा वाद्य समूह समावेश गरिएको थियो जसमा क्लिन बान्डिटका सदस्यहरूले सरा लारसनसँगै वाद्ययन्त्र बजाएका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:सन् १९८५ मा जन्म
श्रेणी:अङ्ग्रेजी पप गायिकाहरू
श्रेणी:ग्रामी पुरस्कार विजेताहरू
विठोबा

**विठोबा** जसलाई **विट्ठल** र **पाण्डुरङ्ग** नामले पनि चिनिन्छ, मुख्यतया भारतीय राज्य महाराष्ट्र र कर्नाटकमा पुजिने एक हिन्दु देवता हुन्। उनी भगवान विष्णुको अवतार कृष्णका एक रूप हुन्। विठोबालाई प्रायः एक श्याम वर्णको युवा बालकको रूपमा चित्रण गरिन्छ जो एउटा इँटामाथि कम्मरमा हात राखेर उभिएका हुन्छन् भने कहिलेकाहीँ उनकी पत्नी रखुमाई पनि उनीसँगै हुन्छिन्।

विठोबालाई महाराष्ट्रमा कर्मकाण्डरहितको एकेश्वरवादी र भक्तिद्वारा सञ्चालित वारकरी सम्प्रदाय र कर्नाटकको द्वैत वेदान्तमा स्थापित हरिदास सम्प्रदायको केन्द्रविन्दु मानिन्छ। पन्ढरपुरमा अवस्थित विठोबा मन्दिर उनको मुख्य मन्दिर हो। विठोबाका पौराणिक कथाहरू उनका भक्त पुण्डलिकको वरिपरि घुम्छन् भने विठोबालाई पन्ढरपुर ल्याएको श्रेय पनि उनैलाई दिइन्छ। यसका साथै यी कथाहरू वारकरी आस्थाका सन्त-कविहरूको उद्धारकर्ताको रूपमा विठोबाको भूमिकामा आधारित छन्। वारकरी सन्त-कविहरू विठोबामा समर्पित र मराठीमा रचना गरिएका आफ्नो अनुपम भक्तिपूर्ण गीति विधा *अभङ्ग*का लागि परिचित छन्। विठोबामा समर्पित अन्य भक्ति साहित्यमा हरिदासहरूको कन्नड भजन र आरती अर्पण गर्ने अनुष्ठानसँग सम्बन्धित मराठी आरतीहरू समावेश छन्। विठोबाका सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण उत्सवहरू असार महिनाको शयनी एकादशी र कात्तिक महिनाको प्रबोधिनी एकादशीमा मनाइन्छ।

विठोबा र उनको सम्प्रदायको इतिहास लेखन अझै पनि निरन्तर बहसको विषय बन्दै आइरहेको हुँदा कहिलेकाहीँ उनको नाममा पनि विवाद भइरहन्छ। उनको सम्प्रदाय र मुख्य मन्दिर दुवैको उत्पत्तिको बारेमा बहस जारी रहेको भएतापनि १३औँ शताब्दीसम्ममा यी मन्दिरहरू अस्तित्वमा रहेको स्पष्ट प्रमाणहरू भेटिएका थिए।

## किंवदन्ती 
विठोबासँग सम्बन्धित पौराणिक कथाहरू मुख्यतया उनका भक्त पुण्डलीक वा वारकरी आस्थाका सन्त-कविहरूको उद्धारकर्ताको रूपमा विठोबाको भूमिकामा केन्द्रित छन्। विभिन्न भक्तिमूलक कार्यहरू खण्डमा उल्लेख भए अनुसार, पुण्डलीकको कथा संस्कृत शास्त्रहरू स्कन्द पुराण र पद्म पुराणमा पाइन्छ। यी कथाहरूलाई विभिन्न मराठी ग्रन्थहरूमा पनि लिपिबद्ध गरिएको छ: श्रीधर नामक ब्राह्मणद्वारा लिखित 'पाण्डुरङ्ग-माहात्म्य'; प्रह्लाद महाराजद्वारा लिखित सोही नामको अर्को कृति; र विभिन्न सन्त-कविहरूका 'अभङ्ग'हरूमा पनि यसको वर्णन पाइन्छ।

पुण्डलीकको कथाका तीनवटा संस्करणहरू छन्, जसमध्ये दुईवटा स्कन्द पुराण (१.३४–६७) का पाठ्य भिन्नताका रूपमा प्रमाणित छन्। पहिलो संस्करण अनुसार, तपस्वी पुण्डलीकलाई भगवान विष्णुको भक्त र आफ्ना आमाबाबुको सेवामा समर्पित व्यक्तिको रूपमा वर्णन गरिएको छ। भगवान विष्णुको एक रूप गोपाल-कृष्ण, गोवर्द्धन पर्वतबाट गाईवस्तु चराउँदै गोठालोको भेषमा पुण्डरीकलाई भेट्न आउँछन्। कृष्णलाई 'दिगम्बर' रूपमा वर्णन गरिएको छ, जसले 'मकर-कुण्डल', 'श्रीवत्स' चिन्ह, मयुरको प्वाँखको शिरपोस लगाएका छन् र आफ्नो हात कम्मरमा राखेर तिघ्राको बीचमा गोठालो लौरो राखेका छन्। पुण्डरीकले कृष्णलाई भीमा नदीको किनारमा यही स्वरूपमा रहन प्रार्थना गर्छन्। कृष्णको उपस्थितिले यो ठाउँलाई एक तीर्थ र क्षेत्र बनाउनेछ भन्ने उनको विश्वास हुन्छ। यो स्थानलाई हाफ पन्ढरपुरको रूपमा पहिचान गरिएको छ जुन भीमा नदीको किनारमा अवस्थित छ। कृष्णको यो वर्णन पन्ढरपुरमा रहेको विठोबाको मूर्तिको विशेषताहरूसँग मिल्दोजुल्दो रहेको पाइन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु देवीदेवताहरू
दानी रोड्रिक

दानी रोड्रिक (जन्म: अगस्त १४, १९५७) एक टर्किस अर्थशास्त्री हुन् र हार्वर्ड विश्वविद्यालय जोन एफ केनेडी स्कूल अफ गभर्नमेन्टमा अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक अर्थशास्त्रको फोर्ड फाउन्डेसन प्रोफेसरको रूपमा कार्यरत छन्। यसअघि  उनी पहिले प्रिन्सटन, न्यू जर्सी इन्स्टिच्युट फर एडभान्सड स्टडीमा सामाजिक विज्ञानका अल्बर्ट ओ. हिर्शम्यान प्रोफेसरको रूपमा कार्यरत थिए। 

उनले अन्तर्राष्ट्रिय अर्थशास्त्र, आर्थिक विकास तथा राजनीतिक अर्थशास्त्रका क्षेत्रमा व्यापक रूपमा प्रकाशन गरेका छन्। राम्रो आर्थिक नीति के हो र किन केही सरकारहरू त्यसलाई अपनाउन अरूभन्दा बढी सफल हुन्छन् भन्ने प्रश्न उनको अनुसन्धानको केन्द्रमा रहेको छ। उनका कृतिहरूमध्ये अर्थशास्त्र नियमहरूः अव्यवस्थित विज्ञानको अधिकार र गल्तीहरू र भूमण्डलीकरण विरोधाभासः लोकतन्त्र र विश्व अर्थतन्त्रको भविष्य समावेश छन्।

## जीवनी 
रोड्रिक सेफार्डिक यहूदीहरू परिवारबाट आएका हुन्।

इस्तानबुलको रोबर्ट कलेजबाट स्नातक गरेपछि उनले १९७९ मा हार्वर्ड कलेजबाट सरकार तथा अर्थशास्त्र विषयमा A.B. उपाधि (सुम्मा कम लाडे सहित) प्राप्त गरे। त्यसपछि उनले १९८१ मा प्रिन्सटन स्कूल अफ पब्लिक एन्ड इन्टरनेशनल अफेयर्सबाट  एम. पि. ए. डिग्री उपाधि हासिल गरे र १९८५ मा प्रिन्सटन विश्वविद्यालयबाट अर्थशास्त्रमा Ph.D. प्राप्त गरे।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
* दानी रोड्रिकको गृहपृष्ठ 
* दानी रोड्रिकको पछिल्लो अनुसन्धान
* दानी रोड्रिकको वेबलग
* "समृद्धिको बाटो" 

श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:सन् १९५७ मा जन्म
अञ्जना

**अञ्जना** (जसलाई **अञ्जनी** र **अञ्जली** पनि भनिन्छ), हिन्दु धर्मग्रन्थ *रामायण* का प्रमुख पात्रहरूमध्ये एक हनुमानकी आमा हुन्। उक्त ग्रन्थका अनुसार उनी किष्किन्धाकी निवासी हुन्।

अञ्जना वानर राजा केसरीकी पत्नीका साथै हनुमान , मतिमान , श्रुतिमान , गतिमान , धृतिमान र केतुमान की माता हुन्। उनी पूर्वजन्ममा देवराज इन्द्रको एक अप्सरा पुञ्जिकथला थिइन् जसले श्राप पाएर वानर जातिमा जन्म लिएर वानरसँगै विवाह गर्नु परेको थियो। अञ्जनालाई महादेवको भक्त मानिन्छ।

## पौराणिक कथा
एक पौराणिक कथा अनुसार, अञ्जना पुञ्जिकस्थला नामकी एक अप्सरा हुन् जो वृहस्पतिको श्रापका कारण पृथ्वीमा वानर राजकुमारीको रूपमा जन्मिएकी हुन्छिन्। अञ्जनाको विवाह केसरीसँग हुन्छ जो एक शक्तिशाली वानर, वृहस्पतिका पुत्र र मेरु पर्वतका शासक हुन्।

अञ्जना हनुमानकी आमा हुन्। अञ्जनाको पुत्र भएकाले हनुमानलाई *अञ्जनेय* वा *अञ्जनायर* पनि भनिन्छ। हनुमानको जन्मका बारेमा धेरै पौराणिक कथाहरू प्रचलित छन्। एकनाथको 'भावार्थ रामायण'का (१६औँ शताब्दी) अनुसार, अञ्जनाले भगवान शिवको आराधना गर्दै गर्दा अयोध्याका राजा दशरथ सन्तान प्राप्तिका लागि पुत्रकामेष्टि यज्ञ गरिरहेका हन्छन्। फलस्वरूप, उनले आफ्ना तीन रानीहरूलाई बाँड्नका लागि केही पवित्र खीर (पायसम) प्राप्त गर्छन् जसबाट राम, लक्ष्मण, भरत र शत्रुघ्नको जन्म हुन्छ। दैवी विधान अनुसार, एउटा चीलले खीरको एक अंश खोसेर लगी अञ्जना शिवको पूजामा मग्न रहेको जङ्गलमा उड्दै गर्दा त्यसलाई खसालिदिन्छ। हिन्दु देवता वायुले उक्त खसिरहेको खीरलाई अञ्जनाको फैलाइएको हातमा पुर्‍याइदिन्छन् र अञ्जनाले उक्त त्यसलाई खान्छिन्। यसकै फलस्वरूप हनुमानको जन्म हुन्छ। अञ्जना र केसरीले वायुलाई आफ्नो सन्तानको रूपमा प्राप्त गर्न घोर तपस्या गरेका हुन्छन्। उनीहरूको भक्तिबाट प्रसन्न भई वायुले उनीहरूले मागेको वरदान दिन्छन्।

## पूजा अर्चना 
हिमाचल प्रदेशमा देवी अञ्जनालाई कुलदेवीको रूपमा पूजा गरिन्छ। धर्मशाला नजिकै 'मसरर'मा उनको एउटा मन्दिर छ। श्री अञ्जना कुनै समय त्यहाँ आएर केही समय बसेकी थिइन् भन्ने जनविश्वास रहेको छ। उनको इच्छा विपरीत, एक स्थानीय व्यक्तिले उनको वास्तविक पहिचान अन्य गाउँलेहरूलाई बताइदिन्छन्। उनले चाँडै सो ठाउँ छोडिन्, तर जानुअघि उनले ती गाउँलेलाई ढुङ्गामा परिणत गराएको मानिन्छ जुन आज पनि उनको मन्दिर बाहिर अवस्थित छ। उनको वाहन बिच्छी भएकाले बिच्छीले टोकेका भक्तजनहरूले अञ्जनाको पूजा गर्ने गर्दछन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु देवीदेवताहरू
बाबा यागा

**बाबा यागा** स्लाभिक लोककथाकी एक प्रख्यात महिला पात्र हुन्, जो दुईवटा विपरीत भूमिकामा देखिन्छिन्। केही कथाहरूमा उनलाई बालबालिकाहरूलाई मारेर खाने एक भयानक र क्रूर वृद्धाको रूपमा वर्णन गरिएको छ भने, अन्य कथाहरूमा उनलाई नायकलाई सहयोग गर्ने एक दयालु वृद्धाको रूपमा चित्रण गरिएको छ। यी दुवै संस्करणहरूमा उनलाई अक्सर एक शक्तिशाली बोक्सीको रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ र उनी प्रायः जंगलका वन्यजन्तुहरूसँग जोडिएकी हुन्छिन्। उनको सबैभन्दा विशिष्ट पहिचान भनेको काठको ठूलो ओखलमा बसेर आकाशमा उड्नु, हातमा मुसल बोक्नु र जंगलको बीचमा कुखुराका खुट्टा भएको अनौठो झुपडीमा बस्नु हो।

## व्युत्पत्ति 
'बाबा यागा' नामका विभिन्न रूपहरू धेरै स्लाभिक भाषाहरूमा पाइन्छन्। सर्बियाली, क्रोएसियाली, म्यासेडोनियाली, रोमानियाली र बुल्गेरियाली भाषाहरूमा 'बाबा' को अर्थ 'हजुरआमा' वा 'वृद्धा' भन्ने हुन्छ। आधुनिक पोलिश र रुसी भाषामा भने यो शब्द वृद्ध, फोहोर वा मूर्ख महिलाका लागि प्रयोग गरिने एक प्रकारको अपमानजनक सम्बोधन पनि हो। अर्कोतर्फ, 'यागा' को व्युत्पत्ति भने कम स्पष्ट छ र यसको अर्थका बारेमा विद्वानहरूबीच एकमत छैन। १९ औं शताब्दीमा, अलेक्जेन्डर अफनास्येभले यसलाई 'प्रोटो-स्लाभिक' शब्द र संस्कृतको 'अहि' (ahi) अर्थात् 'सर्प' सँग सम्बन्धित रहेको प्रस्ताव गरेका थिए, जसबारे २० औं शताब्दीका विद्वानहरूले पनि अध्ययन गरेका छन्। यससँग सम्बन्धित अन्य शब्दहरूमा सर्बियाली र क्रोएसियाली 'जेजा' (जसको अर्थ 'डर' वा 'कम्पन' हुन्छ), स्लोभेनी भाषाको 'क्रोध', र पुरानो चेक भाषाको 'बोक्सी' जस्ता शब्दहरू पर्दछन्। पुरानो चर्च स्लाभोनिकमा यसलाई 'रोग' को रूपमा व्याख्या गरिएको छ। अन्य भारोपेली भाषाहरूमा यो शब्दलाई 'दुर्व्यवहार गर्नु', 'शंका', 'चिन्ता' वा 'पीडा' बुझाउने शब्दहरूसँग जोडिएको पाइन्छ।

## अन्य पात्रहरू र समान स्वरूपहरू 
पश्चिम स्लाभिक जातिहरूको लोककथामा 'जेजिबाबा' (Ježibaba) नामक पात्र पाइन्छ, जो बाबा यागासँग निकै मिल्दोजुल्दो छिन्। यी दुवै पात्रहरूको उत्पत्ति मध्ययुग वा सोभन्दा अघिको कुनै साझा पात्रबाट भएको हुन सक्छ। जेजिबाबा र बाबा यागा दुवैको स्वभाव रहस्यमय र दोधारे (कहिले राम्रो, कहिले नराम्रो) भए तापनि उनीहरूको रूप र कथाहरूमा केही भिन्नता पाइन्छ। पोल्याण्डको लोककथामा भने 'जेन्जा' (Jędza) नामक अर्को सम्बन्धित पात्र पाइन्छ। मध्य र पूर्वी युरोपका अन्य संस्कृतिहरूमा पनि यस्तै खालका पात्रहरू छन्; जस्तै हङ्गेरीमा 'आइरन-नोज्ड बावा', सर्बियामा 'बाबा रोगा' (जसलाई बालबालिका डराउन प्रयोग गरिन्छ), र रोमानियामा 'मुमा पादुरुई' (वन माता)। त्यस्तै, जर्मन लोककथाका 'पेर्च्टा' र 'होल्डा' सँग पनि बाबा यागाको समानता देखिन्छ।

कतिपय विद्वानहरूका अनुसार, बाबा यागाको अवधारणा फिनो-उग्रिक र साइबेरियाली जातिहरूसँगको सांस्कृतिक सम्पर्कबाट प्रभावित भएको हुन सक्छ। विशेष गरी बाबा यागाको "जंगलको बीचमा रहेको कुखुराको खुट्टा जस्तो टेको भएको झुपडी" फिनो-उग्रिक जातिहरूले प्रयोग गर्ने परम्परागत खाद्यान्न भण्डार गृह (Storehouse) सँग ठ्याक्कै मिल्छ। यस्ता भण्डार गृहहरूलाई भुइँमा किरा-फट्याङ्ग्रा र जनावरबाट बचाउनका लागि रुखका ठुटा वा जरासहितका खुट्टाहरूमा ठड्याएर बनाइन्थ्यो, जुन गाउँभन्दा टाढा जंगलमा हुन्थे। करेलियन लोककथाको 'स्योजातार' (Syöjätär) नामक पात्रमा पनि बाबा यागाका केही नकारात्मक गुणहरू पाइन्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
घमन्ड

**घमन्ड** एउटा मानव भावना हो, जस्ले आफनो बुद्धि, बल र सामर्थ्यलाई बेसी महत्त्व दिएर अरूलाई हेय ठानिने अहंभावनाको अनुचित तथा उग्र रूप जनाउछ। यसलाई अभिमान, सेखी, तुजुक, अहङ्कार, वा मैमत्ता भनेर पनि चिनिन्छ।

श्रेणी:भावनाहरू
केसरी (रामायण)

**केसरी** हिन्दु धर्मग्रन्थ रामायणमा उल्लिखित एक पुरुष *वानर* र हिन्दु धर्मका एक पौराणिक पात्र हुन्। *अग्नि पुराण* र *ब्रह्म पुराण*का केही अंशहरूमा केसरीलाई देवगुरु बृहस्पतिका मानस पुत्र वा उनका अंशका रूपमा उल्लेख गरिएको छ। उनी हनुमानका पिता र अञ्जनाका पति हुन्।

हिन्दु धर्मग्रन्थहरूमा केसरीलाई प्रायः 'गुणवान्' र 'तपस्वी' वानरको रूपमा चित्रण गरिएको छ। हनुमानलाई प्रायः केसरी-नन्दन (केसरीका पुत्र) भनेर सम्बोधन गरिएतापनि हनुमानलाई वायुपुत्र मानिन्छ तर केसरीले उनलाई पिताको रूपमा संस्कार र सुरक्षा प्रदान गरेका हुन्।
केसरी आफैंमा एक हात्ती जत्तिकै बलिया र सिंह जस्तै पराक्रमी भएकोले उनको नाम 'केसरी' (सिंह) रहन गएको मानिन्छ।

## किंवदन्ती 
शक्तिशाली केसरीले सुमेरु पर्वतमा शासन गरिरहेका बेला, ब्रह्माले मनगर्भा नामक एक अप्सरालाई श्राप दिएर वानर बनाइदिएका हुन्छन्। पछि उनैले अञ्जनाको नाममा केसरीसँग विवाह गर्छिन्। लामो समयसम्म यो दम्पती नि:सन्तान रहिरहेका बेला अञ्जनाले सन्तान प्राप्तिका लागि वायुको तपस्या गर्छिन्। शैव परम्परा अनुसार, रामको रूपमा अवतार लिन लागेका विष्णुलाई रावण वध गर्न मद्दत गर्ने छोरा जन्माउन अनुरोध शिव समक्ष गरिन्छ। शिव र पार्वतीले वानरको रूप धारण गरी संसर्ग गर्छन्। जब वायु प्रकट भए, दम्पतीले आफ्नो उपस्थिति जनाउँदा पार्वतीले भने आफ्नो गर्भमा रहेको सन्तानको बारेमा बताउँछिन्। पार्वतीले वानर रूपको भ्रूणलाई कैलाश लैजान अस्वीकार गर्छिन्। शिवको निर्देशन अनुसार, पार्वतीले उक्त सन्तान वायुलाई सुम्पिएपछि त्यसलाई अञ्जनाको गर्भमा स्थानान्तरण गरेपछि हनुमानको जन्म हुन्छ।

### पछिल्लो जीवन 
बाली र सुग्रीवका पिता, राजा ऋक्षराजको अनुरोधमा केसरी, अञ्जना र बालक हनुमान किष्किन्धा बसाइँसराइ गर्छन्। केसरी सुमेरु पर्वतमा शासन गर्नुका साथै त्यहाँका मुख्य सेनापति बन्छन्। उनी सुग्रिवको सेनाका एक प्रमुख सेनापति हुन् र एक सम्मानित व्यक्तित्वका साथै सबै वानरहरूद्वारा सम्मानित पात्र हुन्। उनी भालुहरूका राजा तथा ब्रह्माका पुत्र जाम्‍बवानका मित्र हुन्। आफ्नो जीवनको पछिल्लो कालखण्डमा, उनले देवी सीतालाई मुक्त गर्नका लागि रावण विरुद्ध भगवान रामको वानर सेनाको साथमा लडे र धेरै शक्तिशाली राक्षसहरूको वध गर्छन्। युद्धमा रामको विजय पश्चात् राम अयोध्या फर्केर राजा बन्छन् भने केसरीलाई पनि विशेष सम्मानका साथ बिदाइ गरिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:रामायणका पात्रहरू
अली खामेनेईको हत्याकाण्ड

सन् २०२६ फेब्रुअरी २८ का दिन इरानका द्वितीय सर्वोच्च नेता अली खामेनेईको इजरायली अमेरिकी हवाई हमलामा परि मृत्यु भएको थियो। यो घटना उच्च पदस्थ इरानी अधिकारीहरूलाई लक्षित गरी तेहरान वरपर इजरायलले गरेको क्षेप्यास्त्र आक्रमण शृङ्खला एक अंश थियो। खामेनेईको मृत्यु संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलको संयुक्त हवाई आक्रमणमा भएको थियो। यस अभियानमा अमेरिकी गुप्तचर निकायले धेरै नेताहरूको स्थानबारे रणनीतिक जानकारी उपलब्ध गराएको थियो। भू-उपग्रहबाट प्राप्त तस्वीरहरूका अनुसार उक्त आक्रमणमा सहरमा रहेको खामेनेईको निवासमा ठूलो क्षति पुगेको देखिएको छ।

इजरायली हवाई हमलामा खामेनेईको मृत्यु भएको भनी अधिकारीहरूले प्रारम्भिक प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुले खामेनेईको मृत्यु भएको पुष्टि गरेका थिए। इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमले भोलिपल्ट बिहान उनको सर्वोच्च नेताको मृत्युको पुष्टि गरेको र सरकारले ४० दिनको शोक र सात दिनको सार्वजनिक बिदा घोषणा गरेको थियो। सोही आक्रमणमा खामेनेईका परिवारका चार सदस्यको पनि मृत्यु भएको थियो। उनको मृत्युको खबर पुष्टि भएपछि धेरै इरानी नागरिकहरू सडकमा निस्किएर उत्सव मनाइरहेका देखिएका थिए। उनको मृत्युको शोकमा विभिन्न देशहरूमा विरोध प्रदर्शन र दङ्गाहरू पनि भएका छन्।

खामनेईको मृत्युको पुष्टि भएपछि, धेरै इरानी नागरिकहरू उत्सव मनाउन सडकमा उत्रिएका देखिएको थियो। इरानका अन्य स्थानहरूमा भने हजारौँ मानिसहरू शोक मनाउन सडकमा भेला हुँदै सामाजिक सञ्जालमा उनीहरूले नेताको मृत्युमा शोक व्यक्त गरिरहेको बताएका थिए।  नाम नखुलाइएका अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार, १५ जुन २०२५ मा, बाह्र दिने युद्ध को अंशको रूपमा इजरायली हत्याको योजनालाई ट्रम्पले भिटो अस्वीकार गरेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:अली खामेनेई
ॠ

नेपाली बर्णमालामा स्वरवर्णको तेस्रो अक्षर {अक्षरको पछाडी यो वर्णको मात्रा इकार (ॄ) दिएमा त्यस अक्षरको अन्त्यमा इ उच्चारण गरिन्छ जस्तो क+ॄ = (क+ॠ)कॄ } उच्चारण सङ्केत= ??

श्रेणी:स्वरवर्ण
भावनात्मक बुद्धिमत्ता

भावनात्मक बुद्धिमत्ता (EI), जसलाई भावनात्मक भागफल (EQ) पनि भनिन्छ, भावनाहरूलाई बुझ्ने, प्रयोग गर्ने, पहिचान गर्ने, व्यवस्थापन गर्ने र सम्हाल्ने क्षमता हो। उच्च भावनात्मक बुद्धिमत्तामा आफ्ना तथा अरूका भावनाहरूको पहिचान, सोच र व्यवहारलाई मार्गदर्शन गर्न भावनात्मक जानकारीको प्रयोग, विभिन्न भावनाहरूलाई छुट्याउने र नामकरण गर्ने, तथा वातावरणअनुसार भावनाहरूलाई समायोजन गर्ने क्षमता समावेश हुन्छ। यसमा भावनात्मक साक्षरतासमेत पर्छ।

यो शब्द पहिलो पटक सन् १९६४ मा प्रयोग भएको थियो र मनोवैज्ञानिक तथा विज्ञान पत्रकार ड्यानियल गोलम्यानको सन् १९९५ मा प्रकाशित चर्चित पुस्तक *Emotional Intelligence* पछि व्यापक रूपमा लोकप्रिय भयो। केही अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार भावनात्मक बुद्धिमत्ता सिक्न र सुदृढ गर्न सकिन्छ, जबकि अन्यले यसलाई जन्मजात गुण मान्छन्।

भावनात्मक बुद्धिमत्ता मापन गर्न विभिन्न मोडेलहरू विकास गरिएका छन्। गुण (Trait) मोडेलले व्यक्तिको आत्म-प्रतिवेदन, व्यवहारिक प्रवृत्ति र अनुभूत क्षमतामा ध्यान दिन्छ; क्षमता (Ability) मोडेलले भावनात्मक जानकारीलाई प्रशोधन गर्ने र सामाजिक वातावरणमा मार्गनिर्देशनका लागि त्यसको प्रयोग गर्ने व्यक्तिको क्षमतामा केन्द्रित हुन्छ। गोलम्यानको प्रारम्भिक मोडेललाई अहिले मिश्रित मोडेल मानिन्छ, जसले क्षमता-आधारित EI र गुण-आधारित EI दुवैलाई समेट्छ।

केही अध्ययनहरूले उच्च EI र सकारात्मक कार्यसम्पादनबीच सम्बन्ध रहेको देखाए पनि मनोवैज्ञानिकहरूबीच यस विषयमा पूर्ण सहमति छैन, र प्रत्यक्ष कारण-परिणाम सम्बन्ध पनि स्पष्ट रूपमा प्रमाणित भएको छैन। EI सामान्यतया सहानुभूति (Empathy) सँग सम्बन्धित मानिन्छ, किनकि यसले व्यक्तिलाई आफ्ना अनुभवलाई अरूका अनुभवसँग सम्बन्धित गर्न सक्षम बनाउँछ। पछिल्ला दशकहरूमा यसको लोकप्रियता र कार्यक्षेत्रको प्रदर्शनसँगको सम्बन्धका कारण, प्रभावकारी नेतृत्व विकास गर्न चाहने व्यक्तिहरूले EI विकास गर्ने तरिकाहरू खोज्न थालेका छन्।

हालको अनुसन्धानले विशेष रूपमा भावना पहिचान (Emotion Recognition) मा ध्यान दिएको छ, जसले दृश्य र श्रव्य गैर-मौखिक संकेतहरूको अवलोकनका आधारमा भावनात्मक अवस्थाको निर्धारणलाई जनाउँछ। साथै, स्नायुवैज्ञानिक अध्ययनहरूले भावनात्मक बुद्धिमत्ताका तन्त्रिकीय (न्यूरल) संयन्त्रहरूलाई पनि वर्णन गर्ने प्रयास गरेका छन्। EI सम्बन्धी आलोचनाहरूले यो IQ र ‘बिग फाइभ’ व्यक्तित्व गुणहरूभन्दा अतिरिक्त वैधता राख्छ कि राख्दैन भन्ने प्रश्नमा केन्द्रित छन्। मेटा-विश्लेषणहरूले भने IQ र व्यक्तित्वलाई नियन्त्रण गर्दा पनि EI का केही मापनहरू वैध हुने देखाएका छन्।
ऌ

नेपाली वर्णमालामा स्वरवर्णको पहिलो अक्षर (यो वर्णले हरेक व्यन्जन वर्णको पछाडी प्रयोग भएर त्यसलाई पूर्णता दिन्छ) उच्चारण कण्ठ्य हो । 

## सन्दर्भ सामग्री
जोर्नी

दायाँ|अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|काँधको जोर्नीको चल्ने चित्र
**जोर्नी** (अंग्रेज़ी: *Joints*) जिउको यी ती ठाउँहरू हुन् जहाँ दुई हड्डीहरू मिल्छन्, जस्तै काँध, कुहिना, वा कम्मरको जोर्नी। यी संरचनाहरू जिउलाई चलाउन र यान्त्रिक सहयोग प्रदान गर्न बनाइएका हुन्छन्। तिनीहरूको संरचना र कार्यहरूको आधारमा तिनीहरूलाई वर्गीकृत गरिन्छ।

## जोर्नीका प्रकार 
शरीरमा प्राय तीन थरीका जोर्नीहरू पाइन्छन्: अचल जोर्नी, अर्धचल जोर्नी र चलने जोर्नी।

श्रेणी:जोर्नीहरू
श्रेणी:कङ्काल प्रणाली
जाम्बवती

**जाम्बवती** हिन्दू देवता कृष्णकी क्रमानुसार दोस्रो *अष्टभार्या* हुन्। उनी भालुहरूका राजा जाम्बवानकी एक मात्र छोरी हुन्। चोरी भएको स्यमन्तक मणि फिर्ता ल्याउने क्रममा कृष्णले उनका पिता जाम्बवानलाई पराजित गरेपछि उनीसँग विवाह गरेका थिए।

## नामकरण
जाम्बवती एउटा पितृनाम हो जसको अर्थ जाम्बवन्तकी छोरी भन्ने हुन्छ। *भागवत पुराण*का एक टीकाकार श्रीधरले उनलाई कृष्णकी पत्नी रोहिणीसँग तुलना गरेका छन्। यद्यपि, अर्का टीकाकार रत्नगर्भ यसमा असहमत छन्। *हरिवंश*ले पनि रोहिणी जाम्बवतीको वैकल्पिक नाम हुन सक्ने सङ्केत गरेको छ। जाम्बवतीलाई नरेन्द्रपुत्री र कपीन्द्रपुत्र जस्ता उपाधिहरू पनि दिइएको छ। जाम्बवती, कृष्णका अष्टभार्या र अन्य कान्छी पत्नीहरूका साथै देवी लक्ष्मीको अवतार हुन्।

जाम्बवती र सत्यभामाको कृष्णसँगको विवाह बहुमूल्य रत्न स्यमन्तकको कथासँग नजिकबाट जोडिएको छ, जसको उल्लेख विष्णु पुराण र भागवत पुराणमा पाइन्छ। यो बहुमूल्य रत्न सुरुमा सूर्य देवताको थियो। सूर्यले आफ्ना भक्त—यादव कुलीन पुरुष सत्राजितसँग प्रसन्न भई उनलाई यो चम्किलो रत्न उपहारस्वरूप दिएका हुन्छन्। जब सत्राजित रत्न लिएर राजधानी द्वारका फर्किए, तब मानिसहरूले उनको चम्किलो चमकका कारण उनलाई नै सूर्य सम्झेर झुक्किएका थिए। कृष्णले त्यस तेजोमय ढुङ्गाबाट प्रभावित भई सत्राजितलाई सो रत्न मथुराका राजा तथा कृष्णका हजुरबुबा उग्रसेनलाई उपहार स्वरूप दिन आग्रह गरेतापनि सत्राजितले त्यसलाई अस्वीकार गर्छन्।

त्यसपछि, सत्राजितले स्यमन्तक मणि आफ्ना भाइ तथा परामर्शदाता प्रसेनलाई दिन्छन्। सधैँ उक्त मणि लगाएर हिँड्न प्रसेनलाई एक दिन जङ्गलमा शिकार गर्ने क्रममा एउटा सिंहले आक्रमण गर्छ। भीषण युद्धमा उनको मृत्यु हुन्छ र सिंहले मणि लिएर भाग्छ। युद्धको केही समयपछि नै त्यो सिंह जाम्बवानको पहाडी गुफामा प्रवेश गर्छ र त्यही मारिएपछि सिंहले त्यो मणि धेरै समयसम्म आफ्नो साथमा राख्न असमर्थ हुन्छ। सिंहको पञ्जाबाट त्यो चम्किलो मणि खोसेर जाम्बवन्तले आफ्ना साना छोरालाई खेल्नका लागि दिन्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:भागवत पुराणका पात्रहरू
श्रेणी:कृष्णका पत्नीहरू
जाम्बवान

**जाम्बवन्त** हिन्दु धर्मका ग्रन्थहरूमा उल्लिखित एक पौराणिक भालुहरूका राजा हुन्।

सृष्टिकर्ता देवता ब्रह्माले हाई गर्दा उनी ब्रह्माको मुखबाट प्रकट भएका हुन्। उनले विष्णुका सातौँ अवतार रामलाई उनकी पत्नी सीतालाई राक्षस राजा रावणबाट बचाउने अभियानमा सहयोग गर्छन्। जाम्बवन्त समुद्र मन्थनको समयमा पनि उपस्थित थिए। भगवान वामनले बलि राजाबाट तीन लोक प्राप्त गर्दै गर्दा उनले एकै छलाङ्गमा वामनलाई २१ पटक परिक्रमा गरेको मानिन्छ। उनलाई हिन्दु धर्मका सबैभन्दा शक्तिशाली दिव्य प्राणीहरूमध्ये एक मानिन्छ।

जाम्बवन्त, परशुराम र हनुमानलाई राम र कृष्ण दुवैको जन्मको समयमा उपस्थित रहने थोरै व्यक्तिहरूमध्ये एक मानिन्छ। उनकी छोरी जाम्बवतीको विवाह कृष्णसँग भएको हो।

## पौराणिक कथाहरू
### जन्म
सृष्टिको प्रारम्भमा ब्रह्मा विष्णुको नाभिबाट निस्किएको कमलमा बसिर ध्यान गरिरहेको अवस्थामा हाई गर्दा उनको मुखबाट एउटा भालुको जन्म हुन्छ जो पछि जाम्बवान बन्छ। जम्बूद्वीपमा जन्मिएका वा हाई गर्दा जन्मिएकाले उनको नाम जाम्बवान रहन गएको मानिन्छ।
विष्णुले मधु-कैटभसँग युद्ध गर्दा उनी उपस्थित थिए। रामायणको समयमा, उनी ६ मन्वन्तर पुराना मानिन्छन्।

### रामायण
हिन्दु धर्मग्रन्थ रामायणमा, जाम्बवन्तले रामलाई उनकी पत्नी सीता खोज्न र उनको अपहरण गर्ने रावणसँग लड्न मद्दत गर्छन्। उनले नै हनुमानलाई उनको अथाह क्षमताको महसुस गराउँछन् र लङ्कामा सीताको खोजी गर्न समुद्र पार गरेर उड्न प्रोत्साहित गर्छन्।
पछि, उनी लङ्काका राक्षसहरू विरुद्धको घातक युद्धमा वानर सेनाको साथमा जान्छन्। उनले एक रणनीतिकार र चिकित्सकको रूपमा युद्धको साक्षी बनी प्रत्यक्ष युद्धमा धेरै सहभागी नभए पनि रावण र उनका छोरा मेघनाद विरुद्ध आफ्नो शक्ति प्रदर्शन गर्छन्। मेघनादले जाम्बवन्तमाथि प्रहार गरेको त्रिशूलले उनले मेघनादकै छाती छेडिदिए र उनलाई लङ्कातर्फ फिर्ता पठाइदिए, जसले राम र लक्ष्मणलाई नागपाशले घाइते बनाएका थिए। उनले रावणको छातीमा लात्तीले हानेर मूर्छित पार्छन् जसले गर्दा रावणको सारथीहरू उसलाई लिएर भाग्न बाध्य बन्छन्। उनले विशाल रूखहरूले किचेर रावणका सेनापतिहरूको पनि वध गर्दछन्।

### महाभारत
महाभारतमा, जाम्बवन्तले प्रसेनको बध गरि स्यमन्तक मणिलाई लिएको एउटा सिंहलाई मारेका थिए। मणिको लागि कृष्णले प्रसेनलाई मारेको शंका गरिन्छ त्यसैले उनले प्रसेनका पाइलाहरू पछ्याउँदै जाँदा उनलाई एउटा सिंहले मारेको र पछि त्यो सिंहलाई एउटा भालुले मारेको थाहा पाउँछन्। कृष्णले जाम्बवन्तलाई उनको गुफासम्म पछ्याए पछि युद्ध सुरु हुन्छ। कृष्ण र जाम्बवन्त बीचको लडाइँ २७/२८ दिन (भागवत पुराण अनुसार) र २१ दिन (विष्णु पुराण अनुसार) सम्म चल्छ जसका कारण जाम्बवन्त थाक्न थाल्छन्। कृष्णको हुन् भन्ने महसुस गरेपछि जाम्बवन्तले आत्मसमर्पण गर्छन्। उनले मणि र आफ्नी छोरी जाम्बवतीलाई पनि उपहार स्वरूप कृष्णलाई दिन्छन् जो पछि कृष्णकी पत्नीहरूमध्ये एक बन्छिन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:पौराणिक पात्रहरू
इरानको सर्वोच्च नेता

**इरानको सर्वोच्च नेता** (), जसलाई **इस्लामी क्रान्तिको सर्वोच्च नेता** पनि भनिन्छ, आधिकारिक रूपमा **सर्वोच्च नेतृत्व अधिकारी** () इरानको राष्ट्राध्यक्ष र सर्वोच्च राजनीतिक तथा धार्मिक अधिकारीको लागि समर्पित एक इरानी सर्वोच्च पद हो। यो पदमा पदासिन व्यक्ति राष्ट्रपति भन्दा माथि रहन्छ। सशस्त्र बल, न्यायपालिका, राज्य रेडियो तथा टेलिभिजन सहित
अभिभावक परिषद् र द्रुत निर्णय परिषद् जस्ता अन्य प्रमुख सरकारी निकायहरू सर्वोच्च नेताको अधीनमा हुन्छन्।

संविधान अनुसार, सर्वोच्च नेताले इस्लामी गणतन्त्रका सामान्य नीतिहरू निर्धारण गरी (धारा ११०) व्यवस्थापिका, न्यायपालिका र कार्यपालिका शाखाहरूको निरीक्षण (धारा ५७) गर्दछन्। अघिल्ला सर्वोच्च नेता, अली खामेनेईले इरानको अर्थतन्त्र, वातावरण, परराष्ट्र नीति, शिक्षा, राष्ट्रिय योजना र शासनका अन्य पक्षहरूमा आदेश जारी गर्ने र अन्तिम निर्णय लिने गर्दथे। खामेनेईले चुनावको पारदर्शिताको मात्रामा पनि अन्तिम निर्णय लिई आफ्नो शासनकालमा उनले राष्ट्रपतिका मन्त्रीपरिषद्का नियुक्त सदस्यहरूलाई बर्खास्त गर्ने र पुनर्वहाली गर्ने काम पनि गरेका थिए।

## सर्वोच्च नेताहरूको सूची
## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
आँट

**आँट** भनेको कठिनाइ, खतरा, अनिश्चितता, वा डरको सामना गर्ने क्षेमता हो। यसलाई बीरता, बहादुरी, निडरता वा साहस पनि भनिन्छ। बीरता र बहादुरीले प्राय युद्धमा साहस र शक्ति प्रदर्शनलाई जनाउँछ।

श्रेणी:भावनाहरू