open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
बूढी पोल्ने पर्व

विभिन्न टाकुरामा बनाइराखेका 'बूढी' बालेर दिपायल लगायत नेपालको पश्चिमी जिल्लामा असोज संक्रान्तिका दिन साँझ रमाइलो गरी **बूढी पोल्ने** पर्व मनाइन्छ । यहाँ बूढी भन्नाले काँडाको झाङ तथा अन्य बोटबिरुवा काटेर एक ठाउँमा थुप्रो बुझिन्छ । रमाइलो गर्दै युवायुवतीले देउडा खेल्छन् । यस दिन मीठो-मीठो परिकारसमेत बनाएर खाने गरिन्छ । भाद्र सक्रान्तिका दिन ओल्के पर्वका उपलक्ष्यमा दीपायललगायत नेपालका विभिन्न जिल्लाका गाउँ नजीकका विभिन्न उचाईंमा रहेका टाकुरामा स्थानीय बासिन्दा मिलेर रुखका हाँगा, काँडाका झाङ एक ठाउँमा थुप्रो बनाएर बूढी स्थापना गर्छन् । उक्त बूढी असोज संक्रान्तिका साँझ प्रत्येक घर-घरबाट आगोको राँको एकैपटक निकालेर एकैसाथ पोलेर **बूढी पोल्ने** पर्व मनाउने परम्परागत चलन छ । नेपालको सुदूरपश्चिम तथा मध्यपश्चिमका पहाडी जिल्लामा यो 'बूढी पोल्ने' पर्व मनाइनुका साथै उत्तराखंडको कुमाउँ मण्डलमा यो पर्व मनाइने गरिन्छ । कुमाऊँमा यस पर्वलाई खतडुवा भनिन्छ । घरबाट आगोको राँको निकाल्दा पूरै घरलाई घुमाएर निकाल्ने गरिन्छ । घरबाट चामलसमेत लगेर पोलेको बूढीमा चपाएर थुक्नेसमेत गरिन्छ । यसरी बूढी पोलेमा वर्षभरि लुतोलगायतका रोग-व्याधीबाट परिवारजन मुक्त हुने मान्यता छ ।
## धार्मीक मान्यता
पौराणीक कालमा भगवान कृष्णलाई बालक अवस्थामै बिषाक्त दुध चुसाएर मार्न खोज्ने पुतना नामकी राक्षसीलाई भगवान कृष्णले मारेको उपलक्षमा गोकुल निवासी गोठालाहरूले खुसी हुँदै असोज एक गतेका दिन पुतनाको शव जलाएका थिए । त्यसै दिन देखि यो पर्वको सुरुवात भएको हो भन्ने मान्यता रहेको छ ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालका चाडपर्वहरू
सात गाउँले जात्रा

**सात गाउँले जात्रा** काठमाडौँको दक्षिण पश्चिम क्षेत्रमा रहेको चन्द्रागिरी नगरपालिका र कीर्तिपुर नगरपालिका क्षेत्र भित्र रहेका केही गाउँहरूमा प्रत्येक वर्ष मनाइन्छ। यो जात्राको पुरानो नाम 'बखुमल:' तथा 'बखुमद:' भएता पनि पछिल्लो समयमा यस जात्रालाई नेपाली नामाकरण गरि 'सात गाउँले जात्रा' भन्ने गरेको छ। 'सात गाउँ' नेपाल भाषा शब्द 'न्हय्‌गां' बाट आएको हो जसको अर्थ सात गाउँ हुन्छ। एकै समय, एउटै जात्रा सात गाउँमा मनाइने भएकाले यसलाई न्हय्‌गां जात्रा भन्ने गरिन्छ। काठमाडौंको दक्षिण पश्चिममा कीर्तिपुर, पाँगा, नगाउँ, ल्होँखा: (ल्ह्वःकोट), बोसीगाउँ, सतुङ्गल र मच्छेगाउँमा बस्नेहरूलाई सात गाउँले भन्ने गरिएको छ। यो जात्रा नगरपालिका क्षेत्रका सात स्थानमा पटकपटक गरेर मनाइन्छ। पछिल्लो ३ दशक यता नैकाप समेत यस जात्रामा सहभागी भएको छ। बखु (विष्णुदेवी मन्दिर परिसर)मा सबै गाउँको देवी देवता ल्याई हर्षोल्लासका साथ यो जात्रा मनाइन्छ। बखुको विष्णु देवीलाई आमा मानिन्छ भने त्यहाँ ल्याइने बोसीगाउँ, ल्होँखा:, सतुङ्गल र मच्छेगाउँको देवी देवतालाई उस्को सन्तानको रूपमा लिइन्छ।

## इतिहास
मल्ल कालदेखि नै नगरक्षेत्रमा सात गाउँले जात्रा 'लाखेपा' मनाउने गरिन्छ। मल्लकालमा एक राजकुमार कीर्तिपुरमा बास बस्न आउँदा लाखेपा नामको दैत्यसँग झगडा गरि राजकुमारले उक्त क्षेत्रबाट हटाएपछि स्थानीय जनताले खुसियाली मनाएको किम्वदन्ती छ। मङ्सिर शुक्ल चतुर्थीका दिनदेखि लाग्ने यो जात्रा कीर्तिपुर र यस आसपासका सात गाउँमा सात दिन सम्म लाग्छ।

## जात्रा
* पाँगा - वैष्णवीदेवीको जात्रा
* कीर्तिपुर- इन्द्रायणी जात्रा - इन्द्रायणी पीठमा विशेष पूजाआजाका साथ सुरु हुने इन्द्रायणीदेवीको खटयात्रा देवढोकाबाट सुरु भई समल, लायकु, इटाछें, तननी, सिंहदुबालहुँदै बाघभैरवमा आएर सम्पन्न हुन्छ।
* नँगाउँ
* सतुङ्गल - विष्णु देवीको मुख्य जात्रा गरिन्छ। जेठी छोरीको रूपमा लिइन्छ।  
* ल्ह्वःकोट - भैरवको मुख्य जात्रा गरिन्छ। कान्छो छोरा। 
* बोसीगाउँ - न्हय्‌गां (सात गाउँ) जात्रा अन्तर्गत बोसीगाउँमा भैरव देवताको मुख्य जात्रा गरिन्छ। यसलाई भेलु क्वोँ द्य: पनि भन्ने गरिन् । यसको रथको संरचना अन्य रथ वा खट भन्दा अलि भिन्न हुन्छ, अन्य रथमा दुईवटा न्व: (रथ बोक्न प्रयोग गरिने बाँस) हुन्छ भने बोसीगाउँको भैरब रथमा एउटा मात्र न्व: प्रयोग गरिन्छ। बोसीगाउँको भैरबलाई जेठो भैरब भन्ने गरिन्छ भने ल्होँखा: (ल्ह्व:कोट)को भैरवलाई कान्छो भैरब मानिन्छ। 
* मच्छेगाउँ - विष्णु देवीको मुख्य जात्रा गरिन्छ। कान्छी छोरीको रूपमा लिइन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका चाडपर्वहरू
रमजान

**रमजान** इस्लाम धर्मावलम्बीहरूको महत्त्वपूर्ण चाड हो । रमजान महिना मुसलमानका लागि शुभ-लाभको महिना हो । रमजान महिनालाई कुरानले धेरै ठूलो स्थान दिएको छ । एक महिनासम्म मनाइने यो चाडमा सात वर्षदेखिका सबै व्यक्ति अनिवार्य रोजा (उपवास) बस्नुपर्ने हुन्छ । मुसलमानहरूको पाँच महत्त्वपूर्ण कार्य रोजा, नमाज, हज, जकात र फित्तरा नियामानुसार गर्नुपर्ने तथा तिर्नुपर्ने भए पनि हजबाहेक सबै कार्य रमजान महिनामा प्राप्त गर्ने अवसर पाउने भएकाले पनि यो महिनालाई मुसलमानहरूले महत्त्वपूर्ण महिनाका रूपमा लिने गरेका छन् । घाम उदाउनुभन्दा डेढ घण्टाअगावै सरगाही (खानेकुरा) खाएर प्रारम्भ गरिने रोजा घाम अस्ताएपछि फलफूल तथा मिठाइ खाएर समाप्त गरिन्छ । यो समयलाई रोजा खोल्ने समय भनिन्छ । दिनभर केही पनि खान नहुने यो पर्वमा मुसलमानहरूले आ-आफ्नो गच्छेअनुसार विभिन्न किसिमका परिकार बनाई रोजा खोल्ने गर्छन् । रोजाको समयमा कुनै पनि खानेकुरा मुखमा हाल्नु हुँदैन, जानेर थुक पनि निल्नु हुँदैन भने दिउँसो सबै मानिसले दतिवन गरी मुख धुनु पर्छ । दिनभर केही पनि खान नहुने भएकाले ठूला मानिसहरूले सजिलै रोजा पूरा गरे पनि उमेर नपुगेकाले धेरै कठिनाइ भोग्नु पर्ने हुन्छ । जसले जति कठिनाइ महसुस गर्छ, त्यसले त्यति सवाव (धर्म) पाउँछ भनेर ठूला मानिसहरूले बालबालिकालाई रोजा बस्न प्रेरित गर्छन् । शरीर र मन दुवै शुद्ध रहनु पर्ने रोजामा महिलाहरूको महिनावारी सुरू भएमा त्यो महिलाको रोजा हुँदैन र महिनावारी रोकिएपछि पुनः रोजा बस्नु पर्ने हुन्छ । रोजाको समयमा श्रीमान् र श्रीमतीबीच शारीरिक सम्पर्क गर्न हुँदैन । मुसलमानहरूले रोजा अवधिभर नियमित नमाज पढ्छन् भने रातीको नमाजपछि कतिपय मस्जिदमा तरावी नमाज पढ्ने गर्छन् । तरावी नमाज मुसलमानहरूको विशेष प्रार्थना हो । यो दुई किसिमको हुन्छ- तरावी र खत्तम तरावी । यी दुवै नमाज २० रिकातको हुन्छ, जसमा इस्लामी ग्रन्थ कुरानको अक्षरसः पढनुपर्छ । खत्तम तरावी कुरानका पूरै हरफहरू कण्ठस्थ पारेर पढ्नु पर्छ । तरावी कुरान कण्ठस्थ भएका मौलाना वा हाफिज दुवैले पढाउन पाउँछन् । आर्थिक रूपमा सम्पन्न मुसलमानले रोजाको समयमा गरीब, दीनदुखीहरूलाई दान गर्नु पर्छ । दान धार्मिक नियमानुसार गर्नु पर्ने हुन्छ, यसमा कसैले कम, कसैले बढी भने हुँदैन । रोजाको समयमा मुसलमानहरूले आफ्नो सम्पतिको अढाइ प्रतिशत जकात (कर) निकाल्नु पर्छ । यस अतिरिक्त रोजाको अवधि पूरा गरिसकेपछि "इद"को नमाज पढ्नुभन्दा पहिले जनही एक किलो ७ सय ५० ग्राम गहुँको दाम निकाल्नुपर्छ, जसलाई फित्तरा भनिन्छ । यो नियम संसारभरीका मुसलमानमा लागू हुन्छ । यसरी निकालिएको रकम गरीब दीनदुःखीहरूलाई बाँड्नुका साथै फित्तरा र जकात मुसलमानहरूको पाठशाला (मदरशा) सञ्चालनमा प्रयोग गरिन्छ । तीस दिनको रोजा पूरा गरेपछि पुरूषहरू इदगाहमा र महिलाहरू एकान्त ठाउँमा गएर सामूहिकरूपमा नमाज पढ्ने गर्छन् र अन्त्यमा एक आपसमा अँगालो मारेर इदमुवारक भन्दै बधाई साटासाट गर्छन्। नमाजको समयमा शरीरसँगै लुगाफाटो पनि शुद्ध राख्नु पर्ने कडा धार्मिक नियम छ । नेपालमा लगभग १० लाख रहेका मुसलमान राजधानी, पहाडी जिल्ला गोरखा र तराईका विभिन्न जिल्लामा छरिएर बसेका छन् ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## स्रोत
श्रेणी:चाडपर्वहरू
श्रेणी:नेपालका चाडपर्वहरू
नवदुर्गा नाच

भक्तपुर जिल्लाको प्रसिद्ध लिच्छविकालीन नवदुर्गा ङालाकेगु नाच माघे संक्रान्तिको भोलिपल्टदेखि आषाढ कृष्ण अष्टमीसम्म लगातार छ महिना प्रदर्शन गरिन्छ ।

## इतिहास
राजा आनन्ददेवले भक्तपुर सहरलाई राजधानी सहरका रूपमा प्रतिष्ठा गर्दा सदाकाल शत्रु, दैवी विपत्ति आदि अनिष्टकारी तत्वबाट रक्षार्थ एवं सुख, शान्ति एवं समृद्धि प्रदान गर्ने शक्तिसहित तान्त्रिक देवदेवीहरूका साथ नवदुर्गा गणको ङालाकेगु नाच सञ्चालनमा ल्याएको किम्वदन्ती छ । यो नाच प्रारम्भकालदेखि गाथा वनमाला जातिले प्रदर्शन गर्दै आएको छ । माघे संक्रान्तिको राति तन्त्रविधिद्वारा अष्टमातृकाका देवदेवीलाई आहवान गरी श्वेत भैरवले सूर्यमढीको वाकुपति नारायणको मन्दिरमा रहेको मूर्तिलाई विधिवत पूजाअर्चना गरेपछि भोलिपल्टदेखि सार्वजनिक प्रदर्शनमा ल्याउने परम्परा छ । तान्त्रिक विधिबाट प्रदर्शनी हुने नवदुर्गा नाच १६ औँ शताब्दीमा प्रादुर्भाव भएको हो । तत्कालीन राजा भुवन मल्लको राज्यकालमा नेपाल संवत् ६३३ तिर देशमा अनिकाल परेको हुँदा सहकाल ल्याउन उनले नाचको प्रारम्भ गरेको वंशावलीमा उल्लेख छ । महिषासुरसँगको संग्राममा दैत्य संहार गर्न नवदुर्गाले नौ प्रकारका भिन्नभिन्न रूप धारण गरेको कथा प्राचीनकालदेखि नै प्रसिद्ध छ । नवदुर्गा देवगण परिवारमा सिफोद्यो, भैरव, महाकाली, वाराही, ब्रह्मायणी, महेश्वरी, कुमारी, वैष्णवी, इन्द्रायणी, गणेश, महादेव, श्वेतभैरव, सिम्बः, दुम्बः, खिँबाजा, तः बाजा, कामँबाजा, महापात्र, नकीँ सम्मिलित हुन्छन् । यस नवदुर्गा ङालाकेगु नाच भने दुम्बः र सिती भैलद्यौ (श्वेत भैरव)ले मात्र प्रदर्शन गर्ने प्रचलन छ ।

## नृत्य परम्परा
यो नाच प्रदर्शनीका क्रममा नवदुर्गा देवगणका नकींले बिहानपख विधिपूर्वक नित्यपूजा गरी गणेशले नृत्य आरम्भ गर्ने, त्यसपछि क्रमशः ब्रहृमायणी, महेश्वरी, कुमारी, विष्णुवीरलगायतका देवगणहरूले नाच प्रदर्शन गर्ने प्रचलन छ । त्यसपछि ङालाकेगु नाच प्रदर्शनका लागि सिम्बः, हुम्बः देखा पर्छन् । पहिलो चरणमा हुम्बःले मात्र ङालाकेगु गर्ने गर्दछ र दोस्रो चरणमा साँझपख श्वेतभैरवको ङालाकेगु नाच प्रदर्शन हुन्छ । नाच प्रदर्शनका क्रममा देवगणले मान्छेरूपी माछा समात्न खोज्छन् । त्यसबेला बालक, युवा, पाको उमेर समूहका व्यक्तिहरू मुखमा थपथपाएर "आवावा...आवावा.." गर्दै देवणलाई जिस्क्याउने गर्छन् र देवगणले ती जिस्क्याउने व्यक्तिहरूलाई पक्रन खोज्छन् । 
## नृत्य स्थान
भक्तपुरवासीहरूका लागि मनमोहक र प्रसिद्ध नवदुर्गा ङालाकेगु नाच पहिलोपटक सार्वजनिक प्रदर्शनी नगरको सुर्जम्हारी टोलबाट प्रारम्भ हुन्छ र त्यसपछि क्रमशः नगरको २१ स्थानमा प्रदर्शन गरिन्छ । नवदुर्गा नाच भक्तपुरमा मात्र सीमित नभई ग्वल, थिमी, नगदेय्, बोदेय्, तुप्चा, मुलाकेचा, ग्रेखा, कविला, चपरिंगु, गोकर्ण, साँक्व, चाँगु, साँगा, नाला, धुलिखेल, बनेपा, पनौती आदि विभिन्न १९ स्थानमा प्रदर्शन गरिन्छ । समय बित्दै जाँदा विभिन्न समस्याहरूले गर्दा केही वर्षदेखि टोखा, तुप्चा, बुढानिलकण्ठ, दोलखा, गोकर्णलगायतका स्थानमा नाच बन्द भइसकेको गणका नकीँ मुक्तिमाया र गणेश देवगण भई नाच्ने गरिन्छ । नवदुर्गा नाच प्रदर्शन गर्नुभन्दा आठदिन अघि नै निम्तोका रूपमा "दिँ छु वानेगु" भनेर आगमनको दिन निर्धारण गर्न जाने प्रचलन छ ।

वाराही देवगण भई नाच्ने दयाराम र गणेश भई नाच्ने मोहनवीर वनमाला नवदुर्गा नाच सञ्चालन गर्न अहिले अलि अप्ठ्यारो हुन थालेको छ । देवगणहरूलाई मुटुको समस्या भएको र राम्रो आयस्ता नभएकाले नयाँ पुस्ताका वनमालाहरूलाई देवगणमा आकर्षित गर्न गाह्रो पर्दै गएको छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:लोकसंस्कृति
श्रेणी:नेपालका परम्परागत नृत्यहरू
लङ्केश्वर मेला

प्रत्येक वर्ष हरिबोधनी एकादशीमा ऐतिहासिक **लङ्केश्वर मेला** काभ्रेपलाञ्चोकको बल्थलीमा भव्यताका साथ मनाइन्छ। सत्ययुगमा सतीदेवीको मृत्युपछि महादेवले सतीदेवीलाई बोकेर भौँतारिने क्रममा सतीदेवीको नाभी बल्थली गाविस- ५ स्थित सो ठाउँमा पतन भएपछि उक्त मेला मनाइँदै आएको जनविश्वास छ। महादेवको मन्दिर र सतिदेवीको नाभी मात्र नभई उक्त स्थलमा बसाहाहरूको साथै करिब १.५ फिटको जललहरी र तीन वटा शिवलिङ्ग छन् भने गौमाताको थुनजस्तो र अन्य देवदेवीको मूर्तिजस्तो देखिने ढुङ्गाका अनेकौ आकृतिहरूको दृश्यले दर्शनार्थीहरूका साथै पर्यटकहरूलाई समेत लोभ्याउने कलात्मक रूप पाइन्छ।

मेलामा जिल्लाका मात्र नभई काठमाडौँ सिन्धुपाल्चोक, भक्तपुर, ललितपुर, दोलखालगायतका जिल्लाहरूका दर्शनार्थी आउँछन्। काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको सदरमुकाम धुलिखेलदेखि दक्षिण-पूर्व १५ किलोमिटरको दुरी (पनौती नगरपालिकाबाट करिब २२ कि.मि.पूर्व)मा समुद्री सतहदेखि एक हजार तीनसय ५० मिटर उचाईमा रोशी र लड्कु खोलाको सङ्गमस्थलमा अवस्थित चुनढुङ्गाभित्र लङ्केश्वर महादेव मन्दिर छ। धार्मिक किम्वदन्तीअनुसार भक्तपुरका राजा भूपतेन्द्र मल्लले वि. सं. १७६८ माघ कृष्ण दशमीका दिन बल्थली गाविसमा रहेको उक्त स्थानमा बास बसी लङ्केश्वर महादेवको दर्शन गरेका थिए। मेलामा पापी र धर्मात्माको पहिचानसमेत गर्ने गरिएको छ।

रोशी र लड्कु खोलाको सङ्गमस्थलनजिकचुनढुङ्गाभित्र रहेको उक्त स्थानमा पाप र धर्मद्वार छ भने उक्त द्वारमा रहेको एउटा सानो प्वाल र ठूलो प्वालमध्ये साना प्वालमा छिरी निस्कन सक्ने धर्मात्मा र निस्कन नसकी अड्कने पापी हुने जनविश्वास छ। पाप र धर्मद्वार भएका कारण यस मन्दिरलाई स्वर्ग र नर्कको मापन गर्ने स्थानका रूपमा समेत लिइने गरिएको छ। लङ्केश्वर मेलामा स्थानीय महिला र पुरूषहरूले धार्मिक मान्यताअनुसार रातभर जाग्राम बसेर नाचगानका साथै भजनकीर्तन गर्छन् भने भोलिपल्ट पूर्णिमासम्म पूजारीहरूद्वारा रूद्रीपाठ र पूजाअर्चना गरी सोही दिन मेला समापन गरिन्छ।

श्रेणी:नेपालका चाडपर्वहरू
हरिमण्डी पर्व

**हरिमण्डी पर्व**भक्तपुरको सिपाडोल र काभ्रेको नासिका गाविसको सिमानामा अवस्थित धार्मिक तथा ऐतिहासिक दृष्टिले अत्यन्त महत्त्वपूर्ण आशापुरेश्वर महादेवस्थानमा प्रत्येक वर्ष कात्तिक शुक्ल पूर्णिमाको दिन लाग्ने एक मेला हो । उक्त दिन आशापुरेश्वर महादेवको पूजाअर्चना गर्नाले आफ्नो इच्छा पूर्ण हुने धार्मिक विश्वास छ । यसैगरी भक्तपुरको कटुञ्जे स्थित सुवर्णेश्वर महादेवस्थान र खरिपाटीको यातु महादेव (निष्कलंकेश्वर)मा पनि त्यसै दिन मेला लाग्छ । यसैबीच धार्मिक तथा साँस्कृतिक महत्त्व बोकेको हरिमण्डी पर्व कात्तिक शुक्ल पूर्णिमामा भक्तपुरमा विविध कार्यक्रमका साथ मनाइन्छ । प्रत्येक वर्ष कात्तिक शुक्ल पूणिर्माका दिन मनाइने उक्त पर्वमा भक्तपुरका सबै देवीदेवताका मन्दिर अगाडि 'नसा ब्वयेगु' भनेर नयाँ गेडागुडी भुटेर सोही गेडागुडीबाट सम्बद्ध देवीदेवताका मन्दिर, आकृति आदि बनाई प्रदर्शन गर्ने गरिन्छ । नेवारहरूमा 'सकिमा पुन्ही' नामले चर्चित यस पर्वमा सर्वसाधारणले देवीदेवतालाई मकै, भटमास, मास, पिँडालु, सखरखण्ड आदि चढाई देवीदेवताको दर्शन गरी खाने गर्छन् ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालका चाडपर्वहरू
नन्दकृष्ण जोशी

**नन्दकृष्ण जोशी** देउडा गायक हुन्। उनी नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको प्रज्ञा सभासद हुने पहिलो सुदुर पश्चिमेली व्यक्ति हुन्। जोशी नेपालको जनआन्दोलन दोस्रो लगायतका विभिन्न आन्दोलनमा सहभागिता जनाएर ३७ पटक जेल गइसकेका छन्। नेपालको राष्ट्रिय गान सयौं थुंगा फूलका हामीको चयन समितिमा रहेका जोशीले देउडा गायनलाई राष्ट्रियस्तरमा चिनाउन सफल बनेका छन्।

## जीवनी
नन्दकृष्णको जन्म वि.सं. २०१५ साल साउन १५ गते बझाङको तलकोटमा भएको हो। उनको पिताको नाम जगदीश जोशी र माताको नाम गंगमती जोशी हो। ती चार जना भाइमा नन्दकृष्ण एक हुन्। सानो छँदा उनलाई नन्दकिशोर भनेर बोलाइने गरिन्थ्यो।सप्ताह, नवाह, सत्यनारायण गराउने उनका पिताले उनको नाम फेरेर नन्दकृष्ण राखिदिए। तलकोट क्षेत्रबाट स्नातोकोत्तर बराबरको पढाइ सक्ने उनी पहिलो व्यक्ति हुन्।

## शिक्षा
बडीगाउँको विद्यालयमा पाँच कक्षासम्मको अध्ययनपछि उनले आठ कक्षासम्म तलकोटको दुर्गा भवानी निम्न माध्यमिक विद्यालयमा पढे। कक्षा ८ पछि उनले बझाङ सत्यवादी माध्यमिक विद्यालयमा भर्ना भएर उत्तीर्ण गरेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:देउडा
श्रेणी:नेपाली गायकहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू
टेकनाथ रिजाल

**टेकनाथ रिजाल** भुटानी नेता हुनुहुन्छ। उहाँको जन्म २००४ फागुन १३ गते दक्षिण भुटानको लामीडाँडामा भएको हो। भुटान पिपुल्स पार्टीका अध्यक्ष, वहा अहिले नेपालमा शरणार्थी हुनुहुन्छ।

वहाले भुटानमा सक्रिय हुदा, लामीडाँडा क्षेत्रबाट चुनाव जितेर प्रतिनिधि भई डेढ दशकसम्म भुटानको सेवा गर्नुभयो। उहाँ भुटानका लोकप्रिय नेता हुनुभयो। उहाँले भारतको बनारसबाट संस्कृतमा आचार्य गर्नुभएको छ। उहाँ भुटानी नरेशलाई शिक्षा र भ्रष्टाचार नियन्त्रणमा सल्लाह र सहयोग गर्ने मुख्य व्यक्ति हुनुहुन्थ्यो। 
 
भुटानमा भएको जनगणनाले भुटानी नागरिकलाई वंशज, बसाइ सरेर आएका र गैरभुटानी भनी तीन वर्गमा बाँढ्यो। नेपाली मूलका अधिकांश नागरिकलाई गैरभुटानी समूहमा राखिएकोमा उहाँले राजा समक्ष चित्त नबुझेको बताउनुभयो। तत्कालिन भूटानी राजाले त्यसपछि रिजाल आफ्नो बिरोधि हुनसक्ने शंका गरे। त्यसै बेला संसदको उपसभामुखमा राजाका मान्छेले हारे भने रिजाल समर्थित मान्छेले जिते। राजालाई शंका बढ्यो। भुटानी राजाका मान्छेले उहालाई खेदाए। उहाँलाई भुटानमा मार्न खोजियो। त्यसपछि भारतको आसाम हुँदै २०४५ भदौ अन्तिमतिर नेपाल आउनुभयो।
 
रिजाललाई सन् १९८९ मा त्यसबेलाको नेपालको पञ्चायती सरकारले झापा जिल्लाबाट पक्राउ गरेर भुटान सरकालाई बुझायो। रिजाललाई तुरुन्तै चेम्गांगको बन्दि गृहमा थुनियो. सन् १९९३ सम्म मुद्धा चलाई रिजाललाई जन्म कैद गर्ने फैसला सुनाइयो। दश वर्षपछि शरणार्थी समस्या भुटान-नेपाल बार्ताबाट गरिने भन्दै राजाको माफी पछि जेलबाट मुक्त गरियो । त्यसपछि राजासग भेट्न भनेर उहाँ दुई वर्ष भुटानको राजधानी थिम्पूमा बस्नुभयो तर भेट्न दिइएन। अनि भारतको सिलगुढी जानु भयो। सिलिगुढी, कोलकाता र दिल्लीमा औषधी-उपचार गर्नुभयो र नयाँ दिल्ली हुँदै २०६० असोज ३० गते काठमाडौँ आउनुभयो। 

२०६१ असोज १मा नेपाल सरकारले रिजाललाई संसार-भ्रमण गर्ने अनुमति दियो। पहिले अनुमति नदिएकाले उहाले अनसन बस्नुपरेको थियो। अनुमति दिएपछि उहाले जेनेभामा भएको राष्ट्रसंघीय शरणार्थी उच्च आयोगको बैठकमा भाग लिनुभयो। उहाँको आत्मकथाको पुस्तक 'निर्वासन' प्रकाशित छ। उहाँले प्रकाश काफ्ले अन्तर्राष्ट्रिय ऐक्यबद्धता पुरस्कार लगायत अन्य थुप्रै पुरस्कार पाउनुभएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:विश्व राजनीति
श्रेणी:भुटान
श्रेणी:भुटानी हिन्दुहरू
शङ्खु

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, ललितपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २२७७ रहेको थियो जसमध्ये ११०९ पुरुष र ११६८ महिला रहेका थिए भने यहाँ ४६२ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल कोन्ज्योसोम गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो कोन्ज्योसोम गाउँपालिकाको वडा नम्बर २ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:ललितपुर जिल्लाका ठाउँहरू
एस्पेरान्तो

**एस्पेरान्तो** (अङ्ग्रेजी: Esperanto) सबैभन्दा व्यापक रूपमा प्रयोगमा आएको अप्राकृतिक भाषा हो जुन साजिलैसङ्ग सिक्न सकिने तरिकाले बनाइएको छ। यो भाषा पोल्याण्डका लेइजेर लुद्भिक जामेनहोफले बनाएका हुन्। संसारको विभिन्न भागमा बस्ने मान्छे एक अर्कोसँग सजिलै कुरा गरुन्, सबैले सिक्न सक्ने भाषा होस् भनेर उनले एस्पेरान्तो बनाएका हुन्।

सन् १८८७ मा जामेनहोफ भाषाको पहिलो किताब लेख्दा, आफैलाई "दोक्तोरो एस्पेरान्तो" भन्ने नाम दिए। त्यस नामको मतलब "आशा गर्ने डक्टर" हो। त्यो नाम पछि भाषाको नाम पनि भयो। किताबको नाम *अन्तर्राष्ट्रिय भाषा :− परिचय तथा पूर्ण पाठ्यपुस्तक* (*Lingvo internacia: antaǔparolo kaj plena lernolibro*) थियो। 

## एस्पेरान्तोको प्रयोग 
हालसम्म कुनै देशले पनि एस्पेरान्तोलाई आफ्नो आधिकारिक भाषा नबनाए पनि यो भाषाका प्रयोगकर्ताहरू एक लाख देखि २० लाख सम्म भएको अनुमान छ र करिब एक हजार व्यक्तिहरूले यसलाई आफ्नो मातृभाषाको रूपमा प्रयोग गर्दै आएका छन्। हाल यो भाषालाई अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार तथा भ्रमणको लागि ज्यादा प्रोयग गरेको पाइन्छ। 

एस्पेरान्तो भाषामा किताब तथा पत्रिका प्रकाशित हुने गर्दछन्। यस भाषाको विकाषको लागि विभिन्न सम्मेलनहरू पनि हुने गर्दछन्। तीमध्ये सबभन्दा ठूलो बैठक हरेक वर्ष फरक फरक देशमा हुने "विश्व एस्पेरान्तो कङ्ग्रेस" (Universala Kongreso de Esperanto) हो जसमा ६० देशबाट आएको २,००० जना सहभागी हुन्छन्।

एस्पेरान्तो विकिपिडिया पनि छ।

## भाषागत विशेषता 
एस्पेरान्तोमा शब्द धेरै भाषाबाट आउँछन्। तीमध्ये प्रयाजसो ल्याटिन भाषा र अरू दक्षिण युरोपेली भाषाबाट आउँछन्। त्यसैले कुनै युरोपेली भाषा जानेको व्यक्तिलाई यो भाषा सिक्न निकै सजिलो पर्दछ।

एस्पेरान्तोको वर्णमालामा २८ वटा अक्षर हुन्छ। कुनै अक्षर टोपी लगाउँछन्। एस्पेरान्तो भाषामा Q, W, X, Y अक्षर हुँदैन्। हरेक अक्षरको स्थिर उच्चारण हुन्छ। त्यसकरणले, एस्पेरान्तोमा अन्य युरोपेली भाषाहरूमा जस्तो हिज्जे सिक्नु पर्दैन। यो भाषा जसरी बोलिन्छ, त्यसरी नै लेखिन्छ।

उदाहरणको लागी, Mi lernas Esperantonको उच्चारण *मी लेर्नास एस्पेरान्तोन* हुन्छ। त्यसको अर्थ म एस्पेरान्तो सिक्छु भनेर हो।

Esperanto estas pli facila ol la anglaको उच्चारण *एस्पेरान्तो एस्तास प्ली फात्सीला ओल ला आङ्ग्ला* हुन्छ। त्यसको अर्थ अङ्ग्रेजीभन्दा एस्पेरान्तो सजिलो हुन्छ भनेर हो।

## वाह्य सूत्र 
* नेपाली-एपेरान्तो सङ्घ
* नेपाली-एस्पेरान्तो शब्दकोश
* Nepali Esperanto Dictionary

श्रेणी:युरोपेली भाषा
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय सहायक भाषाहरू
श्रेणी:रोमन लिपिमा लेखिने भाषाहरू
देवता

**देवता** हिन्दू धर्मका आलौकिक शक्ति अथवा पात्र हुन जसलाई परमेश्वर (ब्रह्म)को लौकिक रूपम मानिन्छ त्यसैले तिनको पूजा गरिन्छ। देवता शव्द संस्कृत भाषाको *दिव्* धातुबाट बनेको हो जसको अर्थ हुन्छ **प्रकाशमान हुनु**। देवताको पुरूष रूपलाई **देव** भनिन्छ भने स्त्री रूपलाई **देवी** भनिन्छ। 

बृहदारण्य उपनिषद्मा कति देवताहरू छन् भन्ने प्रश्नको उत्तरमा भनिएको छ, वास्तवमा देवता एकैछन् तर तिनका अनेक रूपहरू छन्। त्यस प्रश्नको पहिलो उत्तरमा ३३ करोड, दोस्रो उत्रमा ३३३९, तेस्रो उत्तरमा ३३, चौथो उत्तरमा ३, पाचौँ उत्तरमा डेढ र अन्तयमा केवल एक देवता छन् भनिएको छ। 

वेद मन्त्रहरूका विभिन्न देवताहरू हुन्छन्। वेदको प्रत्येक मन्त्रको ऋषि, कीलक तथा देवता हुन्छन्।

## वेद परम्पराका अनुसार प्रमुख देवताहरू
* इन्द्र
* गणेश
*शिव
* लक्ष्मी
* विष्णु
* सरस्वती
* दुर्गा
* सूर्य
पृथ्वीनारायण (स्पष्टता)

पृथ्वीनारायण सम्बन्धि लेखहरू
* पृथ्वीनारायण शाह - नेपाललाई एकिकरण गर्ने राजा
* पृथ्वीनारायण नगरपालिका - नेपालको एक नगरपालीका
कुश्मा नगरपालिका

**कुश्मा** पर्वत जिल्लाको एक नगरपालिका हो। कुश्माको मुख्य व्यापारिक केन्द्र शिवालयचोक हो। यो समुन्द्र सतहबाट झण्डै ९५३ मिटर माथी छ। २५ वैशाख २०७१ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका पर्वत जिल्लामा साविकका ७ वटा गाविसहरू पाङ्ग, खुर्कोट, दुर्लुङ, शिवालय, कटुवा चौपारी, पिपलटारी र पकुवा समेटेर नगरपालिका बनाइएको थियो भने
२७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा ठूलीपोखरी, खौलालाँकुरी र आर्थर डाँडाखर्क गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए। कुश्मा नगर पोखराबाट ५७ किलोमिटर टाढा छ। यो नगरपालिका पर्वत जिल्लाको मुख्य व्यापारिक केन्द्र हो। धार्मीक तथा ऐतिहासिक महत्त्व बोकेको मोदिबेनी दिव्यधाम, गुप्तेस्वर गुफा, कुश्मा ज्ञादी झोलुङ्गेपुल, अलपेस्वर गुफा, दुर्लुङ्ग कोट यहाँका मुख्य पर्यटकिय आर्कषण हुन् । नेपालको सबैभन्दा ठूलो झोलुङ्गे पुल कुश्मा नगरपालिकामा अवस्थित छ। 

पर्वत जिल्लाको जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय कुश्मालाई प्रचिनकालमा कुशुमपुर भन्ने गरिन्थो । प्रशस्त कुश तथा फलफुल पाईने स्थान भएको हुनाले माता पार्वतीले गङ्गामा स्नान गरी कुशुमपुरबाट फलफुल टिपी गुप्तेश्वर गुफामा तपस्या गर्नु भएको बखतमा शिवजीले बरदान दिएको भन्ने भनाई रहेको छ । कालान्तरमा कुशुमपुरबाट नाम बिस्तारै रूपान्तरित भई यस ठाउको नाम कुश्मा हुन पुगेको हो।

यसको क्षेत्रफल ९३.१८ वर्गकिलोमिटर रहेको छ । यस नगरपालिकालाई १४ वडामा विभाजन गरिएको छ। यस नगरपालिकाको सिमाना पूर्वमा मोदी गाउँपालिका, कास्की
र स्याङ्जा जिल्ला, पश्चिममा बागलुङ जिल्ला, उत्तरमा जलजला र मोदी गाउँपालिका तथा दक्षिणमा फलेवास नगरपालिका र स्याङ्जा जिल्लासम्म फैलिएको छ।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ३८,१०१ रहेको छ भने यहाँ १०,९६२ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, पर्वत 

श्रेणी:पर्वत जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू
श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
मेचीनगर नगरपालिका

**मेचीनगर नगरपालिका** पूर्वी नेपालको कोशी प्रदेशमा पर्ने झापा जिल्लाको पूर्वी भागमा अवस्थित एक नगरपालिका हो। झापा जिल्लाका दुई प्रमुख बजारहरू काँकडभिट्टा र धुलाबारीलाई वि.सं. २०५३ माघ ११ गते मिलाएर घोषणा गरिएको मेचीनगर पूर्वी नेपालको प्रमुख उद्योगिक तथा वाणिज्य केन्द्र हो। यस नगरपालिका अन्तर्गत रहेको काँकडभिट्टा नाका नेपालको भारत तथा बङ्गलादेशसँग व्यापार गर्ने एक प्रमुख नाका हो। वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ मा धाइजन, दुवागढी, बाहुनडाँगी र ज्यामिरगढी गाविसहरू समेत यसमा गाभेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो। कुल १५ वडामा विभाजित यो नगरपालिकाको जनसङ्ख्या वि.सं. २०६८ सालको जनगणना अनुसार १,११,७३७ रहेको छ।

## इतिहास 
वि.सं. २०५४ को पहिलो चुनावमा नेकपा (एमाले) का रविन कोइराला र चन्द्र भण्डारी क्रमशः नगरप्रमुख र उपप्रमुखमा निर्वाचित भई वि.सं. २०५९ को असार मसान्तसम्म पदमा बहाल रहेका थिए। वि.सं. २०६० असोज १४ गते कल्यान खड्का र जितन राजवंशी क्रमशः नगरप्रमुख र उपप्रमुख मनोनित भएर वि.सं. २०६१ असार मसान्तसम्म पदमा आसिन रहेका थिए। पूर्वी नेपालको हङकङ बजारको नामले चर्चित धुलावारी तथा पूर्वको मुख्यद्वार मानिने काँकडभिट्टा गाविसलाई एकैठाउँमा गाभेर र धाइजन, दुहागढी, ज्यामिरगढी र बाहुनडाँगी गाविसका केही भाग समेटेर नेपाल भारतको सिमानामा पर्ने मेची नदी तथा तत्कालिन मेची अञ्चलकै नामबाट 'मेचीनगर नगरपालिका' नामकरण गरि वि.सं. २०५३ माघ ११ गते यसलाई सरकारद्वारा नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो।
नेपालमा सङ्घीय शासन व्यवस्था लागू भएपछि वि.सं. २०७४ मा सम्पन्न भएको पहिलो स्थानीय तह निर्वाचनमा नेपाली काँग्रेसका बिमल आचार्य नगर प्रमुख पदमा र नेकपा एमालेकी मिना उप्रेती नगर उप-प्रमुख पदमा निर्वाचित भएका थिए। वि.सं. २०७९ मा सम्पन्न दोस्रो स्थानीय तह निर्वाचनबाट नेकपा (एमाले)का गोपालचन्द्र बुढाथोकी र मीना उप्रेती क्रमशः नगर प्रमुख र नगर उप-प्रमुख पदमा निर्वाचित भएका छन्।

## जनसङ्ख्या 
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या १,३३,०७३ रहेको छ भने यहाँ ३२,६९५ घरधुरी रहेका छन्।

## भौगोलिक स्थिति 
कुल १९२ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको यस नगरपालिकाको पूर्वमा भारत, पश्चिममा अर्जुनधारा नगरपालिका र विर्तामोड नगरपालिका, उत्तरमा बुद्धशान्ति गाउँपालिका र इलाम जिल्ला र दक्षिणमा भद्रपुर नगरपालिका पर्दछन्। यस नगरपालिकामा हिन्दू, किरात, बुद्ध, श्रीकृष्ण प्रणामी, मुस्लिम, शैव, वैष्णव, साई, यशु तथा मानव धर्म मान्नेको वाहुल्य पाइन्छ। नेपाल अधिराज्यमा मात्र नभएर विश्वमै लोपोन्मुख किसान जाति यो नगरमा मात्र बसोबास गरेको पाइन्छ। यस बाहेक यहाँ धिमाल, दनुवार, मेचे, थारू चौधरी, सुनुवार, राई, लिम्बु, भोटे, तामाङ्ग, शेर्पा, नेवार, मगर, गुरुङ्ग, भुजेल, राजवंशी, जोगी, ब्राम्हण, क्षेत्री, माझी र कुमाल जातिको बसोवास रहेको छ।

## रितिथिति 
पातालगङ्गा, बौद्ध गुम्बा, विश्वनाथ मन्दिर, पञ्चमुखी हनुमान मन्दिर, दुर्गा मन्दिर, काली मन्दिर, पशुपतिनाथ मन्दिर, कृष्ण प्रणामी मन्दिर यहाँका प्रमुख पर्यटकीय स्थल हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*मेचीनगर नगरपालिका 

श्रेणी:तराईका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:झापा जिल्लाका नगरपालिकाहरू
माघ
श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:नेपाल–भारत सीमामा स्थित पारवहन र भन्सार चौकीहरू
कृष्ण जन्माष्टमी

**कृष्ण जन्माष्टमी**लाई *सातम आठम*, *गोकुलष्टमी*, *अष्टमी रोहिनी*, *श्रीकृष्ण जयन्ती*, *श्री जयन्ती* वा कहिलेकाही साधारण भाषामा *जन्माष्टमी* भन्ने गरिन्छ । यो भगवान विष्णुको आठौँ अवतारको रूपमा श्री कृष्णको जन्मदिनको अवसरमा हिन्दूहरूले मनाउने वार्षिक पर्व हो। कृष्ण जन्माष्टमी हिन्दूहरूले भगवान श्री कृष्णको पूजा-आराधना गरी श्रद्धा-भक्तिपूर्वक मनाउँछन् । ज्ञानयोग, कर्मयोग र भक्तियोगका प्रणेता भगवान श्रीकृष्णको जन्म द्वापरयुगमा हिन्दू पञ्चाङ्ग अनुसार भाद्रकृष्ण अष्टमीको मध्यरातमा भएकाले उक्त दिनलाई श्रीकृष्ण जन्माष्टमी र रातलाई मोहरात्री भनिन्छ। जन्माष्टमीका दिन अधिराज्यका कृष्ण मन्दिरहरूमा भगवान् श्रीकृष्णको पूजा-आराधना, प्रवचन, भजन-कीर्तन गर्नुका साथै विशेषगरी महिलाहरू व्रत बसी रातभर जाग्राम बस्ने चलन छ। अन्याय, अत्याचार र राक्षसी प्रवृत्तिबाट मानवमात्रको संरक्षण गर्न भगवान् विष्णुको आठौँ अवतारको रूपमा जन्मेका श्रीकृष्णले आजीवन सत्यको पक्षमा रही सत्कर्मका लागि मानव समुदायलाई प्रेरित गरेका थिए। कुरुक्षेत्रमा कौरवहरूसँगको लडाइँमा संलग्न पाण्डवहरू मध्येका अर्जुनलाई उपदेश दिने क्रममा स्वयं उनका मुखारविन्दबाट व्यक्त श्रीमद्‍भागवत गीता हिन्दूहरूको पवित्र ग्रन्थ मानिन्छ। बाल्यकालदेखि नै आफ्ना विचित्र लीला देखाएका श्रीकृष्णले पुतना, कंस, जरासन्ध, शिशुपालजस्ता दानवी प्रवृत्तिको संहार गरेका थिए। जन्माष्टमीमा पाटनको मंगलबजार स्थित प्रसिद्ध कृष्ण मन्दिरमा ठूलो मेला लाग्छ। यसै उपलक्ष्यमा काठमाडौंलगायत मुलुकका विभिन्न नगरका विभिन्न धार्मिक सङ्घ/संस्थाहरूद्वारा श्रीकृष्णको झाँकीसहित शोभायात्रा निकालिने चलन छ। भारतमा समेत विभिन्न समुदायका हिन्दू धर्मावलम्बीहरू कृष्णाष्टमी हर्षोल्लासका साथ मनाउने गर्छन्।

## किंवदन्ती
देवकी तथा वसुदेवका आठौँ सन्तानको रूपमा कृष्णको जन्म भएको थियो। प्राचीन अभिलेखहरूको आधारमा तथा खगोलीय गणनाको आधारमा कृष्णको जन्म जन्माष्टमी, १८ जुलाई ३२२८ इसापूर्वमा भएको थियो र उनी १८ फेब्रुअरी ३१०२ इसापूर्वसम्म धर्तीमा रहेका थिए । कृष्ण मथुराका यादवको भृष्नी कुलका थिए।

मथुरा (वर्तमान समयमा मथुरा जिल्ला, उत्तर प्रदेश) यादवहरूको राजधानी रहेको थियो। देवकीको भाइ राजा कंशले आफ्ना बुवा उग्रसेनलाई जेलमा राखी आफूले राज्यसत्ता कब्जा गरेका थिए। एउटा भविष्यवाणीबाट डराएर उनले दुवै देवकी र उनको पतिलाई जेलभित्र कैद गरेर राखेका थिए। भविष्यवाणी अनुसार उसको मृत्यु देवकीको आठौँ सन्तानको हातबाट हुने भन्ने थियो। कंशले सुरूका छ सन्तानलाई मारेपछि देवकीले सातौँ सन्तानलाई गायब पारेकी थिइन्। (यथार्थमा देवकीले गोप्यरूपले सो बच्चा रोहिणीलाई दिएकी थिइन् जो बलराम थिए।) आठौँ सन्तानको रूपमा कृष्णको जन्म भयो।

जन्मिने बित्तिकै विष्णुले वासुदेवलाई कृष्णलाई नन्दगोप र यशोदा बसोबास गर्ने स्थान गोकुल पुर्‍याउन लगाए, कृष्ण गोकुलमै आफ्ना दाइ बलरामसँग हुर्केका थिए। पछि उनी मथुरा फर्के र बलरामको सहायताले कंशको संहार गरे।

## उत्सव
## चित्रहरू
श्री कृष्णसंग सम्बन्धित केही चित्रहरू यस प्रकार छन् :-

Image:Decoration of Janmashtami.jpg|कृष्ण जन्माष्टमीको सजावट
Image:Krishna Temple 01.jpg|जन्माष्टमीमा भक्तजन
Image:Krishna Temple 02.jpg|जन्माष्टमीमा पाटनको कृष्ण मन्दिरमा भक्तजन
Image:Sri_Mariamman_Temple_Singapore_2_amk.jpg|श्री कृष्ण
Image:Baby_Krishna_Sleeping_Beauty.jpg|श्री कृष्ण

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
# श्री कृष्ण

## बाह्य कडीहरू
* 

श्रेणी:नेपालका चाडपर्वहरू
श्रेणी:नेपालका हिन्दु चाडपर्वहरू
श्रेणी:असमका पर्वहरू
श्रेणी:व्यक्ति अनुसार जन्मदिनहरू
मुग्लिङ

**मुग्लिन** पृथ्वी राजमार्ग र मदन आश्रित राजमार्गको चोक रहेको चितवन जिल्लाको पहाडी क्षेत्रको प्रमुख बजार हो। यो स्थान भरतपुरबाट ३६ किलोमिटर, सङ्घीय राजधानी काठमाडौँबाट ११० किलोमिटर तथा गण्डकी प्रदेशको राजधानी सहर पोखराबाट ९० किलोमिटरको दुरीमा रहेको छ।

## भुगोल
मुग्लिङ त्रिशुली नदि र मर्स्याङ्दी नदिको सङ्गमस्थलमा अवस्थित छ।

## विगत
### सडक बन्नु अघि
मुग्लिन भेग त्रिपाठी, सिलवाल र सापकोटा समुदायको धान लगाउने फाँटको रूपमा चिनिन्थ्यो । सामान किन्न आउने हटियाजस्तो मात्रै थियो । दिउँसो सामान्य चहलपहल चल्थ्यो, राति सुनसान हुन्थ्यो । ट्रक चढेर अन्यत्र जाने बाटोका रूपमा ‘मुग्लिन’ चिनिन्थ्यो ।

मुग्लिन झरेसी,
मज्जा आउला रेलीमाई टडक चढेसी...’

चलचित्र ‘ट्रक ड्राइभर’ को यहीे गीतले मुग्लिन पुगेपछि ट्रक चढ्न पाइन्छ भन्ने सन्देश दिन्थ्यो। त्यो बेला मुग्लिनबाट ट्रक चढेर गन्तव्यमा पुग्नुको विकल्प हुँदैन थियो। गाडी पाउन मुस्किल पथ्र्यो। ट्रक चढ्न पाउनु नै भाग्यमा लेखे बराबर मानिन्थ्यो।

### राजमार्ग निर्माण 
२०२७ सालमा पोखरा जाने सडक पृथ्वी राजमार्ग खुलेको थियो ।

जब चाइनिज टोली आएर नारायणगढ–मुग्लिन सडकको सर्भे थाल्यो, तब सबैको ध्यान मुग्लिनतिर तानियो । मुग्लिनमा जग्गा किन्ने बढ्दै गए, व्यापार–व्यवसाय थपिंदै गयो । ०३६ सालमा यहाँ ट्रयाक खुल्यो, ०३८ सालमा पिच भयो । सेवा–सुविधा विस्तारको आकर्षणमा धेरै जिल्लाका बासिन्दाले मुग्लिनलाई बसोबास केन्द्र बनाए । दुईतिर सडक खुलेपछि मुग्लिन एकाएक चम्कियो । मुग्लिन खेतको फाँटमा बिस्तारै पक्की घर ठडिँदै गए ।

पृथ्वी राजमार्ग खुलेपछि टाढाको बाटोबाट आउने चालकले खानपिन, चिया–नास्ताको मुकाम रूपमा मुग्लिन रोज्न थाले । मुग्लिनलाई प्रायः चौबीसै घण्टा चुल्हो बलिरहने ठाउँ भनेर चिनिन्थ्यो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका प्रमुख स्थानहरू
बर्दघाट नगरपालिका

**बर्दघाट** नेपालको लुम्बिनी प्रदेश अन्तर्गत नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्लामा पर्ने एक नगरपालिका हो। बर्दघाट बजार नगरपालिकाको केन्द्र हो। यो नगरपालिका २०६८ साउन १ देखि लागू हुने गरी बनाइएको हो तर कार्यन्वयनमा हाल २०७१ वैशाख २५ देखि आएको थियो। यसलाई नगरपालिका घोषणा गर्दा माकर र पञ्चनगर गाउँ विकास समितिहरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गर्दा धुर्कोट (७,८), जहदा, जमुनिया (१,८), दाउन्ने देवी र रुपौलिया (१,२) गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## परिचय
चितवन उपत्यकाबाट दाउन्ने पहाड भएर पश्चिम लाग्दा दाउन्ने पहाड सकिने बित्तिकै आउने नवलपरासी जिल्लाको प्रमुख वाणिज्य केन्द्र बर्दघाट हो। यो त्रिवेणी धाम जाने सडक र महेन्द्र राजमार्गको चोक बजार हो। बढदै गएको सञ्चार, खानेपानी तथा विद्युतको उपलब्धताले बर्दघाट द्रुततर गतीमा सहरीकरण तर्फ अघि बढीरहेको छ। बर्दघाटबाट सदरमुकाम परासी ३० कि.मी.को दुरीमा रहेको छ भने त्रिवेणी धाम २५ कि.मी.को दुरीमा रहेको छ। भरतपुर ७७ कि.मी. छ भने बुटवल ३८ कि.मी. रहेको छ।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार रामग्राम नगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या ७६,७०३ रहेको छ भने यहाँ १८,५०१ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समिति, नवलपरासी 

श्रेणी:नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
डाइमस

सौर्यमण्डलमा सबभन्दा सानो चन्द्रमा **डाइमस** हो। त्यसको औसत लम्बाई १२  कि.मी. हो। 

मङ्गलग्रहको वरिपरि घुम्नलाई १.२६२४४ दिन लाग्छ। 

डाइमस मङ्गलग्रहले कब्जा भएको क्षुद्रग्रह भएको विश्वास छ। 

डाइमस ढुङ्गा र बरफबाट बन्छ। त्यसको तौल झण्डै २ पद्म (१.८ x १० १५) कि.ग्रा. हो।

अगस्ट १८, १८७७ अमेरिकाली खगोलशस्त्री एसफ हलले डाइमस पत्ता लगाए।

प्रचीन युनानी धर्ममा युद्धको देउताको दुइजना छोरा थिए :- डर र आतङ्क। युरोपेली भाषामा मङ्गलग्रहलाई युद्धको देउताको नाम दिइएकोले, त्यसको उपग्रह छोराको नाम दिइए। डाइमस भन्ने नामको मतलब "आतङ्क" हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सौर्यमण्डल
श्रेणी:अन्तरिक्ष विज्ञान
फोबस

मङ्गलग्रहका दुइटा उपग्रहमाध्य ठूलो र नजिक**फोबस** हो। ग्रह धेरै नजिकभएकोले धेरै छिठोसङ्ग घुम्छ। एक पटक घुम्नलाई ७ घण्टा ३९.२ मिनेट मात्रै लागेकोले, हरेक दिन फोबस २ पटक पश्चिममा उदाएर पूर्वमा अस्ताउँछ।  

फोबस मङ्गलग्रहले कब्जा भएको क्षुद्रग्रह भएको विश्वास छ। हरेक शतब्दी फोबसको कक्षा १.८ मी. डुब्छ। अहिले ग्रहको सतहबाट ६००० कि.मी. माथी घुम्छ। ५ करोड वर्षपछि  ग्रहसङ्ग ठोक्न पनि सक्छ, गुरुत्वको बलले  फुटेर ग्रहीय चक्का हुन पनि सक्छ।

फोबस ढुङ्गा र बरफबाट बन्छ। त्यसको तौल झण्डै १० पद्म (१.०८ x १० १६) कि.ग्रा. हो।

अगस्ट १८, १८७७ अमेरिकाली खगोलशस्त्री एसफ हलले फोबस पत्ता लगाए।

प्रचीन युनानी धर्ममा युद्धको देउताको दुइजना छोरा थिए :- डर र आतङ्क। युरोपेली भाषामा मङ्गलग्रहलाई युद्धको देउताको नाम दिइएकोले, त्यसको उपग्रह छोराको नाम दिइए। फोबस भन्ने नामको मतलब "डर" हो।
गोरखाली

:[thumb|नेपालका [मगर जाति|मगर, गुरुङ,खस छेत्री र खस ठकुरी मात्र पहिलो गोर्खाली हुन्]]यो लेख गोर्खा ब्यक्ति समूहको बारेमा छ, अन्य विकल्पको लागि हेर्नुस: गोर्खा (बहुविकल्प)
 ]]

मा एक गोर्खाको प्रतिमा, जुन रक्षा मंत्रालयको बाहिर छ, वेस्टमिन्सटर सहर, लण्डनमा.]]
[thumb|नेपालका [मगर जाति|मगर , गुरुङ्, खस छत्री , खस ठकुरी,  पहिलो गोर्खाली हुन्]]
**गोर्खाली** वा **गोरखाली** () नेपालमा बसो बास गर्ने बासिन्दा हुन।  यो नाम गोर्खालीहरूले ८ औँ शताब्दीको हिन्दू योद्धा संत श्री गुरु गोरखनाथबाट प्राप्त गरेका थिए। उनका शिष्य बप्पा रावलले राजकुमार कलभोज/राजकुमार शैलाधिशलाई जन्माको थिए, उनिहरूको घर मेवाड, राजस्थान (राजपुताना)मा पाइयेको थियो। पछि बप्पा रावलका वंशहरू सुदूर उत्तरतिर बढ्दै गये र गोरखामा आफ्नो घर स्थापित गरे र पछि उनीहरूलेनै नेपाल अधिराज्य स्थापित गरे। गोरखा जिल्ला आधुनिक नेपालको ७७ जिल्लाहरू मध्य एक हो।
गोर्खालीहरू आफ्नो साहस र हिम्मतको लागि विख्यात छन् र उनीहरू नेपाली आर्मी, भारतीय आर्मी को गोरखा रेजिमेन्ट र ब्रिटिश आर्मी को गोरखा ब्रिगेज को लागि पनि खुबै जानिन्छन्। गोर्खालीहरूलाई ब्रिटिस भारतका अधिकारीहरूले **मार्शल रेश** भनेर उपाधी दियेका थिए। उनीहरूका अनुसार गोर्खाली प्राकृतिक रूपमै योद्धा हुन्छन् र युद्धमा आक्रमक हुन्छन, वफादारी र साहसको गुण   गोर्खालीहरूमा, आत्म निर्भर हुन्छन, भौतिक रूपबाट बलियो र फुर्तीलो, सुब्यवस्थित हुन्छन, लामो समय सम्म कडा मेहनत गर्ने, हठी योद्धा, मिलेट्री रणनैतिकार हुन्छन् गोर्खालीहरू। नेपालका खस छेत्री , खस ठकुरी, मगर र गुरुङ पहिलो गोर्खाली हुन्। किनकी गोर्खाली महाराज पृथ्वी नारायण शाह को आफ्नु गोर्खाली सेना मा मगर, गुरुङ क्षेत्री र ठकुरी बाहेक अरु जाती लाई सेना मा लिनु मनाही थियो खास गरी तामाङ, शेर्पा, नेवार, थारु र बाहुन लाई भर्ना लिइदैन थियो । अनि इ ४ जाती मगर , गुरुङ् , क्षेत्री जातिको सेना द्वारा सम्पुर्ण नेपाल एकिकरण, सिक्किम कब्जा , अनि तिब्बत भोट आक्रमन अनि हिमाचल को काङ्रा सम्म इ ४ जात को सेना ले नैै युद्ध गरेको थिए। आज पनि भारतिय सेना मा 1  र 4 गोर्खा रेजिमेन्त मगर गुरुङ को लागि, 3 र 9 गोर्खा रेजिमेन्त छेत्री ठकुरी को लागि आरक्षित छ। 1950 मा मात्र राई र लिम्बू लाई सेना मा लियेको र उनिहरूको लागि 11 गोर्खा राइफल बनाइयो, गोर्खाली सेना मा पनि   पछि पछि मात्र  लिम्बू, राई, सुनुवार जाती थपिएका हुन्।

ब्रिटिस भारतीय आर्मीमा यी "मार्शल रेश" हरूलाई भारी मात्रामा भर्ना गरिएको थियो। भारतीय आर्मीको भूतपूर्व चीफ अफ स्टाफ सैम मानेकशाले एक चोटी प्रख्यात रूपमा भनेका थिए:-

अर्थात: **"जुन ब्यक्तिले भन्छ कि मलाई मर्नुबाट डर लाग्दैन, उ ब्यक्ति कि त झुटो बोल्दैछ कि त गोर्खा हो।"**

## स्त्रोतहरू 
श्रेणी:गोर्खाली
शुक्रराज शास्त्री

अङ्गुठाकार|**‘शुक्रराज शास्त्री जसको शव दुई दिनसम्म रुखमा झुण्ड्याइएको थियो’ -Har Samaya**
**शुक्रराज शास्त्री** (जन्मनामःशुक्रराज जोशी) नेपालका शहीद तथा नेपालभाषाका प्रमुख साहित्यकार थिए। उनी आर्य समाजका एक सक्रिय सदस्य थिए। भारतकै देहरादुनस्थित अच्युतानन्दको गुरुकुलबाट प्रारम्भिक शिक्षा शुरू गरेका शास्त्रीले इलाहवादकै आर्य समाज विद्यालयमा केही समय प्रधानाध्यापकका रूपमा काम गरेका थिए । १९९७ माघ ७ गते सिंहदरबारमा राणा प्रधानमन्त्री जुद्ध शमसेर सहितको इजलासले शुक्रराज शास्त्री, धर्मभक्त माथेमा, गंगालाल श्रेष्ठ, दशरथ चन्द र पूर्णनारायण प्रधान गरी ५ जनालाई सर्वस्वसहित ज्यान सजायको फैसला सुनाइएको थियो । उनलाई राणाहरूले वि.सं. १९९७ साल माघ १० गते (नेपाल सम्बत १०६१) मा टेकुमा रुखमा झुण्ड्याएर मारेको थियो।

## व्यक्तिगत जीवन
उनको जन्म नेपाल सम्बत १०१३ गुंलाथ्व गुंपुन्हि (वि.सं. १९५०) मा माधवराज जोशी र रत्नमाया जोशीका छोराको रूपमा काठमाडौँको खिउँलँ, थाय्‌मदुमा भएको थियो। नेवार समुदाय अन्तर्गत को क्षत्रीय (छथरी) जात भित्र पर्ने जोशी कूल मा जन्मिएका भएर उनले पिताले जस्तै संस्कृत पढनुभएको थियो। उनका पिता आर्य समाजका नेता थिए। उनको विवाह मेनका देवी माथेमा (धर्मभक्त माथेमाको बहिनी)सँग भएको थियो। उनले पछि उच्च श्रेणीमा संस्कृत भाषामा शास्त्री उत्तीर्ण गरेकाले उनलाई 'शास्त्री' भनिएको हो। शास्त्रीले भारतको इलाहाबाद स्थित दयानन्द आर्य समाजी विद्यालयका प्रधानाध्यापक भई काम गर्नुका साथै सामाजिक सुधारका क्षेत्रमा भारतका मदनमोहन मालवीयसँग काम गर्नु भएको थियो। पञ्जाब विश्वविद्यालयबाट अङ्ग्रेजी विषयमा स्नातक गरेपछि उनी नेपालमा पस्नुभयो।

## साहित्यिक योगदान
नेपाल भाषा, नेपाली, हिन्दी, संस्कृत र अङ्ग्रेजी भाषाका ज्ञाता स्व. शास्त्रीका ६ वटाभन्दा बढी पुस्तकहरू प्रकाशित छन्। ब्रह्मसूत्र शाङ्कर भाष्य,स्वर्गको दरबार, नेपाल भाषा व्याकरण, संस्कृत प्रदीपलगायत उनका थुप्रै पुस्तक प्रकाशित छन्।
### नेपालभाषा
उनलाई नेपाल भाषाको पुनर्जागरणकालका एक महान् लेखकका रूपमा लिने गरिन्छ। उनले नेपालभाषाको व्याकरण प्रथम पटक प्रकाशित गरे/गरिन्। 
नेपाल भाषामा वैज्ञानिक रूपले लेखिएको यो पहिलो व्याकरण थियो। यो बाहेक उनले नेपाल भाषा रिडर नामक एक रिडर पुस्तक पनि प्रकाशित गरे/गरिन्। उनका नेपाल भाषाका अन्य कार्यहरू उनको शहादत्त्वले गर्दा प्रकाशित गर्न सकिएन। 
## राजनीति
काठमाडौँ आएपछि क्रान्तिकारीहरूसँग उनको सम्पर्क भयो। वि.सं. १९९३ मा 'नागरिक अधिकार समिति'मा बसी राणा शासन विरोधी अभियानमा लाग्नुभयो। शहीद शास्त्रीले भारतका महात्मा गान्धीसँग भेट गरी नेपालका बारेमा कुरा गरेका कारण काठमाडौँ फर्केपछि उनलाई राणा सरकारले नजरबन्द गर्‍यो। नजरबन्द तोडेर आफ्ना मातापिताका माहिला छोरा शुक्रराजले वि.सं. १९९५ मार्ग १३ गते काठमाडौँ इन्द्रचोकमा राणा शासकहरूको विरुद्धमा उनको सबैभन्दा पहिलो आमसभामा एकजुट हुन आह्वान गरेका थिए। त्यसपछि राजद्रोहको अभियोग लगाई उनलाई पक्राउ गरी तीनवर्षे कैद सुनाइयो। आठवटा मुद्दामा फसाई वि.सं. १९९७ साल माघ ६ गते दिउँसो १०-११ बजे सर्वस्वहरणसहित फाँसीको सजाय सुनाइयो र वि.सं. १९९७ साल माघ १० गते राती झुण्ड्याएर मारियो।

## शालिक 
* ललितपुर कुपन्डोल
* शहिद गेट
* टेकु चोक

## यो पनि हेर्नुहोस्
* धर्मभक्त माथेमा
* दशरथ चन्द
* गङ्गालाल श्रेष्ठ
* शहिद गेट

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाली सहिदहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:मृत्युदण्ड पाएका नेपाली मानिसहरू
दशरथ चन्द

**दशरथ चन्द**को जन्म वि.सं. १९६० असार १७ गते  बैतडी जिल्लाको बस्कोटमा पिता शेरबहादुर चन्द र आमा ओजकुमारी चन्दको कोखमा माहिला छोराका रूपमा भयो। शहीद माइला भन्नाले दशरथ चन्द बुझिन्छ। उहाँमा पितालाई सुर्खेतमा टुँडिखेल बनाउने लेफि्टनेन्ट शेरबहादुर चन्दका नामले चिनिन्छ। राणाशासनका विरोधीहरूमा सबैभन्दा सशक्त व्यक्तित्व स्व. चन्दले मानविकी तथा समाजशास्त्र विषयमा बनारसबाट प्रमाणपत्र तह उत्तीर्ण गर्नुभएको थियो। त्यसअघि उहाँले नेपालगञ्ज, अल्मोडा, कुमाउँ, नैनीताल जस्ता ठाउँमा पढनुभयो।
## राजनैतिक विकास 
त्यहीबेला उहाँ काशी नागरिक प्रचारिणी सभामा रहेर राजनीति गर्न थाल्नुभयो। महात्मा गान्धीले भारतमा प्रारम्भ गर्नुभएको सत्याग्रहमा उहाँले सक्रियरूपमा भाग लिनुभएको थियो। वि.सं. १९९० साल बारा जिल्लाको मौवादहमा टंकप्रसाद आचार्यसँग दशरथको पहिलो पटक भेट भयो। वि.सं. १९९१ मा उहाँ सहयोगी शिवदत्त भट्टका साथ बर्मा पुग्नुभयो। त्यसपछि थाइल्याण्ड पुगेर नेपालमा सशस्त्र क्रान्ति गर्ने योजना बनाउनु भयो। उहाँ नेपाल प्रजापरिषद्को कार्यकर्ता हुनुहुन्थ्यो। उहाँ सेवासिंह भन्ने छद्मनामबाट राणा विरोधी लेख छाप्नुहुन्थ्यो। दशरथ चन्द र गङ्गालाल श्रेष्ठ एउटै जेलको कोठामा पर्नुभएको थियो। तत्कालीन राणा सरकारले वि.सं. १९९७ माघ १५ गते दशरथ चन्दलाई शोभा भगवतीमा गोली हानी मृत्युदण्ड दियो। 
## व्यक्तिगत जीवन 
उहाँ अविवाहित नै शहीद हुनुभयो। दशरथका जेठा बुबा रबी चन्द र कान्छा बुबा सुबेदार दलबहादुर चन्द थिए भने माइलाका दाइ गोकर्ण चन्द थिए। भाइ ललित चन्द पनि २०५१ सालमा बिते। चश्मा लगाउने दशरथ चन्द गाउँमा प्रत्येक घरमा जानुहुन्थ्यो। दिदी, बहिनी, भाउजूहरूसँग ख्याल-ठट्टा गर्नुहुन्थ्यो। उहाँलाई भोक लागेमा जुन घरकी भाउजूसँग पनि मागेर खान हिच्किचाउनु हुन्थ्यो। मोही दशरथलाई खुब मनपर्थ्यो।

बनारसमा स्नातक सकेर आउनु भएका युवा दशरथको विवाह काठमाडौंको राणा खानदानकी जुलिया मैयासँग गर्न भनेर दुईपटक जन्ती गए तर केटीको परिवारमा 'जुठो सुत्केरो' परेकाले विवाह हुन सकेन, जन्ती रित्तै फर्क्यो।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* धर्मभक्त माथेमा
* गङ्गालाल श्रेष्ठ
* शुक्रराज शास्त्री

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपाली सहिदहरू
श्रेणी:मृत्युदण्ड पाएका नेपाली मानिसहरू
श्रेणी:बैतडी जिल्लाका मानिसहरू
वासु शशी

**वासु शशी** (वि. सं. १९९३ साल चैत १३ - २०३९) नेपाली कवि थिए ।

## सुरुवाती जीवन
उनका बाबुको नाम भूमिमानन्द र आमाको नाम हितकुमारी हो । उनको न्वारनको नाम वासुदेव वैद्य थियो । वासु शशीले सानै उमेरमा घरैमा अक्षर चिनेका थिए। अलि ठूला भएपछि बम भोलासँग केही समय पढेपछि उनी पद्मोदय हाई स्कूलमा पढ्न थाले । त्यहाँ पढ्दापढ्दै नौ वर्षको उमेरमा उनले 'विद्यार्थी' शीर्षकको कविता लेखे। त्यो कविता 'विद्यार्थी' नामक पत्रिकामा छापियो । १४ वर्षको उमेरमा उनले एस.एल.सी. पास गरे । १६ वर्षमा उनले आई.ए. पास गरे। त्यसपछि उनी बी.एड्. पढ्नका लागि भर्ना भए।
## साहित्यिक यात्रा
वि.सं. २०१४मा नन्दीरात्रि हाई स्कूलबाट आयोजित प्रतियोगितात्मक कविसम्मेलनमा 'वसन्त-कोकिल' शीर्षकको कविता पाठ गरेर उनले स्वर्णपदक प्राप्त गरे । २०१३ सालमा उनले 'नवनिर्माण' नामको साहित्यिक त्रैमासिक
पत्रिका निकाले । २०१४ सालमा 'गोरेटो ' र 'लोकदूत' पत्रिकाको सम्पादन पनि गरे । बी.एड. प्रथम वर्षमा पढ्दा-पढ्दै साहित्यिक प्रतिभाका आधारमा उनले भारतको भ्रमण गर्ने अवसर पाए । उनकी आमा सितार बजाउँथिन् । उनले आमाकै।प्रेरणाले तबला बजाउन सिके। उनले कविता लेख्ने प्रेरणा युगकवि सिद्धिचरण श्रेष्ठबाट पाएका थिए। 
## अन्य
वि.सं. २००४ मा स्थानीय परोपकार संस्थाको कार्यकर्ताका रूपमा उनले समाजसेवी कार्य गरे । २००८ सालमा उनले जयवागेश्वरी पुस्तकालयको स्थापना गरे । यसै पुस्तकालयको
आयोजनामा उनले साहित्यिक कार्यक्रम गर्न थाले । उनको कार्यक्रममा महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा, नाटककार बालकृष्ण सम, कवि केदारमान व्यथित, इतिहासकार बालचन्द्र शर्मा आदि आउने गर्थे। २००९ सालमा उनले महाकवि देवकोटाको सभापतित्वमा विराट् साहित्य सम्मेलनको आयोजना गरे । वि. सं. २००८ मा स्थापना भएको शारदा मिडिल स्कूलमा उनले २००९ सालदेखि
प्रधानाध्यापक भएर सेवा गरे। नेवारी भाषामा नाटक-लेखन र मञ्चन पनि उनले त्यसै बेलादेखि थाले। २०१५ सालदेखि २०१६ सालसम्म उनले फर्पिङ बोर्डिङ हाई स्कूलमा पढाए । त्यस बेलाचाहिँ उनले नेपाली भाषामा नाटक लेखे। उनले
नेवारी भाषामा चारवटा नाटक लेखे ।

वि.सं. २०१६ मा भूपी शेरचन, कृष्णभक्त श्रेष्ठ आदि साथीहरूसित मिलेर उनले 'रोदीघर' साहित्यिक संस्था खोले। त्यो संस्थाबाट साहित्यक कार्यक्रमहरूको आयोजना गरेर उनले साहित्यकारहरूका लागि नयाँ वातावरणको
सिर्जना गराए। त्यसै वर्षदेखि उनी नेपाल राजकीय प्रज्ञा-पतिष्ठानमा जागीर खान थाले। २०१७ सालमा उनकी आमाको मृत्यु भयो ।

## साहित्यिक रचना
२०१९ सालदेखि नेपाली शब्दकोश छाप्ने सिलसिलामा उनी तीन वर्षसम्म भारतको बनारसमा बसे । २०३८ सालमा उनले 'सञ्चय प्रेस' कोस्थापना गरे । उनका प्रकाशित कृतिहरू 'मेरी उषा', 'वासु शशिका कविता', 'यौटा नदी छ म आफैँभित्र', 'बाँसुरीमा
नअटाएका धुनहरू', 'विश्वका श्रेष्ठ कथा' आदि हुन् ।

## मृत्यु 
२०३९ साल चैतमा उनको निधन भयो।
## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
गङ्गालाल श्रेष्ठ

**गङ्गालाल श्रेष्ठ(वि.सं. १९७५-१९९७)** नेपालका शहीद हुन् जसले राणा शासन विरुद्धको आन्दोलनमा ज्यान गुमाएका थिए।

स्व. भक्तलाल श्रेष्ठ र माता तुलसीमाया श्रेष्ठका छोरा गङ्गालालको जन्म वि.सं. १९७५ सालमा रामेछाप जिल्लाको भँगेरी गाउँमा भएको थियो। आफ्ना काकासँगै भारतको कोलकातामा बसी २-३ वर्ष पढेपछि उहाँ काठमाडौँ फर्किए। वि.सं. १९९४मा उहाँले दरबार हाई स्कूलबाट पहिलो श्रेणीमा एस्.एल्.सी. उत्तीर्ण गर्नुभयो र त्रि-चन्द्र कलेजमा आई.एस्सी.पढ्दै हुनुहुन्थ्यो। गङ्गालाल कलाकार तथा महावीर संस्थाका कार्यकर्ता हुनुहुन्थ्यो। महावीर संस्थामा राणाविरोधी प्रवचन र क्रियाकलापहरू हुन्थे। राणा सरकारले गङ्गालाललाई शुक्रराजको सभामा (वि.सं.१९९५ सालमा असन र इन्द्रचोकमा) राणा शासन विरुद्ध बोले बापत पक्राउ परि छुट्नुभयो। दशरथ चन्दको संगतबाट प्रजापरिषदको सदस्यता लिनुभई राणा शासन विरोधी गतिविधिमा सक्रिय हुनुभयो। प्रजापरिषद्को गतिविधिमा लागे बापत १९९७ साल कात्तिक २ गते पक्राउ गर्‍यो। उहाँलाई १९९७ साल माघ १५ गते दशरथ चन्दसँगै सेन्ट्रल जेलबाट घरछेउको बाटोबाटै लगी बिष्णुमतीको बगरमा रहेको शोभा भगवतीमा गोली हानी मृत्युदण्ड दिइयो। उहाँ विवाहित हुनुहुन्थ्यो। पत्नीको नाम हसिनादेवी हो।
thumb|शोभा भगवतीमा रहेको दशरथ चन्द र गङ्गालाल श्रेष्ठका प्रतिमा

## चित्र दिर्घा

File:Shahid Gangalal National Heart Centre3.jpg|thumb|शहिद गङ्गालाल राष्ट्रिय हृदय रोग केन्द्र
File:Statue of Gangalal Shrestha.jpg|thumb|शहिद गङ्गालाल राष्ट्रिय हृदय रोग केन्द्रमा रहेको गङ्गालाल श्रेष्ठको अर्धकदको शालिक
File:Statue of Gangalal Shrestha1.jpg|thumb|शहिद गङ्गालाल राष्ट्रिय हृदय रोग केन्द्रमा रहेको गङ्गालाल श्रेष्ठको अर्धकदको शालिक
File:Shahid Gangalal National Heart Centre1.jpg|thumb|शहिद गङ्गालाल राष्ट्रिय हृदय रोग केन्द्र

## यो पनि हेर्नुहोस्
* धर्मभक्त माथेमा
* दशरथ चन्द
* शुक्रराज शास्त्री

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाली सहिदहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:राणाबिरोधी अभियान
श्रेणी:मृत्युदण्ड पाएका नेपाली मानिसहरू
श्रेणी:रामेछाप जिल्लाका मानिसहरू
खाँदबारी नगरपालिका

**खाँदबारी नगरपालिका** (खाँदवारी) नेपालको कोशी प्रदेश मा पर्ने सङ्खुवासभा जिल्लाको सदरमुकाम तथा एक नगरपालिका हो। सङ्खुवासभा जिल्लाको ऐतिहासिक बजार चैनपुरमा पहिले यस जिल्लाको सदरमुकाम रहेकोमा वि.सं. २०२४ जेठ ८ गतेको सरकारी निर्णयबाट तत्कालिन खाँदबारी बजारमा सदरमुकाम सारिएको थियो। सङ्खुवासभा जिल्लाका तत्कालिन मनकामना, पाङ्मा र मालटा गाउँ विकास समितिहरूलाई वि.सं. २०५३ माघ ११ गते मिलाएर खाँदबारी नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो। वि.सं. २०७३ फाल्गुन २२ मा नेपाल सरकारको निर्णय अनुसार सित्तलपाटी गाविस समेत यसमा गाभेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो। यो नगरपालिका ११ वडामा विभाजित छ।

## जनसङ्ख्या 
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ३५,५६५ रहेको छ भने यहाँ ९,३०९ घरधुरी रहेका छन्।

## ऐतिहासिक, धार्मिक तथा पर्यटकिय स्थलहरू
* मनकामना मन्दिर
* चारधाम मन्दिर
* सतीढुङ्गा
* फेक्मालुङ (ठूलो ढुङ्गा)
* पोखरी पार्क
* शान्ति वाल उद्यान
* तुम्लिङ्टार एयरपोर्ट
* लहरीखर्क बनभोज स्थल
* चेवा स्थीत भ्यू टावर 
* कोकले बजार (खोरण्डे)

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, सङ्खुवासभा

श्रेणी:पहाडी नगरपालिकाहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
माघ
श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
रत्ननगर नगरपालिका

**रत्ननगर नगरपालिका** नेपालको बागमती प्रदेशमा पर्ने चितवन जिल्लाको एक नगरपालिका हो। चितवन जिल्लाका तत्कालिन रत्ननगर र पञ्चकन्या गाउँ विकास समितिलाई वि.सं. २०५३ माघ ११ गते मिलाएर रत्ननगर नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो। चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको प्रवेशद्वारा भनेर चिनिने यो नगरपालिकाभित्र नेपालको तेस्रो सबैभन्दा बढी पर्यटकहरूद्वारा भ्रमण गरिने सौराहा रहेको छ।  वि.सं. २०७१ मङ्सिर १६ मा नेपाल सरकारको निर्णय र वि.सं. २०७१ पुस २८ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित भएअनुसार पिठुवा र बछ्यौली गाविसहरू समेत यसमा गाभेर यो नगरपालिकाको क्षेत्र विस्तार गरिएको थियो। कुल १६ वडामा विभाजित यो नगरपालिकाको राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना यहाँको जनसङ्ख्या ८९,९०५ रहेको छ भने यहाँ २२,४०३ घरधुरी रहेका छन्।

## भूगोल
रत्ननगर नगरपालिकाको पूर्वमा खैरहनी नगरपालिका, पश्चिममा भरतपुर महानगरपालिका, उत्तरमा कालिका नगरपालिका र दक्षिणमा चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज रहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
माघ
श्रेणी:चितवन जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:नेपालका राजारानीहरूको नामबाट नामकरण गरिएका ठाउँहरू
श्रेणी:बागमती प्रदेशका नगरपालिकाहरू
बराल

**बराल** नेपालमा बाहुन-क्षेत्री तथा बाहुन (ब्राम्हण) जातीमा पाइने थर हो। खास गरी नेपाली बाहुन बरालहरू विश्वामित्र ऋषिका सन्तान भएको विश्वास गर्दछन। विश्वमित्र ऋषी जातको क्षेत्री भएपनि पछि अध्ययन, तप र कर्मका आधारमा ब्राम्हण भएको मानिन्छ। बरालहरू घृतकौशिक गोत्र भित्र पर्दछन। यिनी हरूसंगै नेपालको जुम्लाबाट छुट्टीएका खनाल, नेपाल र सुतार कार्की समेत घृतकौशिक गोत्रमै रहेका हुन्छन्।

## मुख्य बसोवास तथा उद्गम
सबै भन्दा पहिला बराल नामको शुरूवात जयभद्र बराल (कतै कतै जयन्त बराल पनि भनिएका )बाट पाइन्छ । यिनी अछाम जिल्लाको बारला गाउँका निवासी थिए। यसैले अछामको बारलालाई बरालहरूको उद्गम स्थल मानिएको छ। कतै कतै बरालहरूको उद्गम दैलेखको बड गाउँबाट भएको भन्ने पनि छ । बडबाट उद्गम भएका बडालहरूलाई पछि बराल भनिएको हो भन्ने पनि छ । कुरा जे सुकै भएपनि बरालहरूको उद्गम प्राचिन खस प्रदेसबाट नै भएको मानिन्छ । तर नेपालमा बराल हरूको मुख्य थलो भनेको कास्की र लमजुङ हुन मादी नदी र सेती नदीका किनारका फांट तथा गराहरूमा अन्य जाती हरू सँग मिली खेती गर्नु पशुपालन गर्नु यिनीहरूको मुख्य पेशा थियो। कास्कीमा हांसु बरालको इतिहासमा समेत चर्चा पाइन्छ। हाल बरालकोहरू नेपालमा एक लाखको हाराहारी संख्यामा रहेको अनुमान गरिएको छ र नेपालका झण्डै पैतिस जिल्लामा बसोबास गरिरहेका भेटीन्छन् भने नेपाल बाहेक बृहत नेपालको अंगका रूपमा रहेका तर हाल भारतमा रहेका कुमाउँ, गढवाल, देहरादुन, सिमला, (भारतका उत्तराञ्चल  तथा हिमाञ्चल प्रदेस) दार्जलिङ, खर्साङ, कालीम्पोङ, सिक्किमका साथै भारतका अन्य ठाउँ लगायत भुटान तथा म्यानमारमा बर्मा पनि ऐतिहासिक रूपमै बसोबास गरिरहेको पनि पाइएको छ। हालको विश्वव्यापीकरणले बरालहरू पनि संसारका धेरै जसो देशहरूमा छरीएर रहेका छन। बरालहरूले बन्धुत्वको जानकारी र पहिचानका खातिर हालै "बराल वंश प्रतिस्ठान" नामक संस्था पनि खोलिएको छ।
बरालका सगोत्री, प्रवर शाखा ,धर्म सुत्र 
“सुतार्कार्कि बराल पण्डित खनाल् नेपाल नेमी अनी    -
काशीया र कुशे विंडाल र जिरे पाण्डे कुशौला पनि     -
घृतकौशिक गोत्र तीन् प्रवर हो सन्तान  गाधेयको        
शाखा वाजसेन सूत्र यिनको  ता आपस्तम्वेय हो “     

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:थरहरू