open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
अनुष्का शङ्कर

**अनुष्का हेमाङ्गिनी शङ्कर** (, जन्म: ०९ जुन १९८१) भारतीय मूलकी एक बेलायती अमेरिकी सितार वादक, सङ्गीतकार, लेखिका तथा अभिनेत्री हुन्। अनुष्काले शास्त्रीय र समकालीन, श्रावणिक र इलेक्ट्रोनिक जस्ता विभिन्न साङ्गीतिक विधा तथा शैलीहरू प्रस्तुत गर्ने गर्दछिन्। विभिन्न सङ्गीतकारहरूसँग सहकार्य गरिसकेकी अनुष्काले सन् १९९८ मा *अनुष्का* नामक पहिलो साङ्गीतिक सङ्गालो सार्वजनिक गरेकी थिइन् भने सहकार्य गरि सार्वजनिक गरिएको उनको सङ्ग्रहमा कर्ष कालेको साथमा *ब्रिदिङ अन्डर वाटर* (सन् २००७) र उनका पिता रवि शङ्कर पनि समावेश छन्। उनी ग्रामी पुरस्कारमा चौधपटकसम्म नामाङ्कन प्राप्त गरि उक्त समारोहमा प्रत्यक्ष प्रस्तुति दिने र प्रस्तोता रूपमा काम गर्ने भारतीय मूलकी प्रथम सङ्गीतकार हुन्।

बेलायतको लन्डनमा जन्मिएकी शङ्करले आफ्नो [बाल्यकाल लन्डन र भारतको दिल्ली बिताएकी थिइन्। उनी तमिल आमा सुकन्या राजन र बङ्गाली बुबा तथा वरिष्ठ सितारवादक रवि शङ्करकी छोरी हुन् जो उनको जन्मको समयमा ६१ वर्षका थिए। उनका बुबाको तर्फबाट उनी अमेरिकी गायिका नोरा जोन्स (जन्मनाम; गीताली नोरा शङ्कर) र सन् १९९२ मा निधन भएका शुभेन्द्र "शुभो" शङ्करकी सौतेनी बहिनी पनि हुन्। किशोरावस्थामा शङ्करले क्यालिफोर्नियाको एन्किनितासमा बसोबास गरि सान डिगुटो हाई स्कुल एकेडेमीमा अध्ययन गरेकी थिइन्। सन् १९९९ मा स्नातक सम्पन्न गरेकी उनले थप अध्ययन गर्नुको सट्टा सङ्गीत क्षेत्रलाई अङ्गालेकी थिइन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 
* अनुष्का शङ्कर – सितार र वाद्यमण्डलका लागि रवि शङ्करको साङ्गीतिक कार्यक्रम नं. ३ प्रदर्शनबारे गरिएको एक भिडियो अन्तर्वार्ता।
* 

श्रेणी:सन् १९८१ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:अमेरिकी गायिका-गीतकारहरू
श्रेणी:बेलायती चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी गायिका-गीतकारहरू
पूर्व माननीय

प्रतिनिधि सभा, राष्ट्रिय सभा वा प्रदेश सभाका सदस्यहरूलाई माननीय भनिन्छ। अथवा नेपाल सरकारका मन्त्रीहरूका अगाडि पनि माननीय भनेर सम्बोधन गरिन्छ ।  संवैधानिक, न्यायीक आयोग र निकायहरूका प्रमुख र सदस्यहरूलाई पनि माननीय भनिन्छ । सम्माननीय भने राष्ट्रपति,उपराष्ट्रपति,प्रधानमन्त्री, प्रधानन्यायाधिश, प्रतिनिधिसभाका सभामुख, राष्ट्रिय सभाका अध्यक्षलाई सम्बोधन गर्दा लगाइन्छ । 

त्यसैले यिनीहरूको पदावधि सकिएपछी यिनैलाई पूर्व माननीय भनिन्छ ।
कोनार्ट आडनावर

**कोनार्ट हेरमान योजेफ आडनावर** (५ जनवरी १८७६ – १९ अप्रिल १९६७), ) सन् १९४९ देखि १९६३ सम्म पश्चिम जर्मनीको प्रथम चान्सलरको रूपमा कार्यभार सम्हालेका एक जर्मनेली राजनेता तथा राजनीतिज्ञ थिए। सन् १९४६ देखि १९६६ सम्म उनी जर्मनेली इसाई गणतान्त्रिक सङ्घका प्रथम नेता थिए भने उनको नेतृत्वमा देश प्रभुत्वशाली शक्ति बनेको थियो। आडनावरलाई युरोपेली सङ्घका संस्थापकहरू मध्ये एक मानिन्छ।

एक क्याथोलिकको रूपमा आडनावर, भाइमर गणराज्यमा जर्मनेली क्याथोलिक केन्द्र पार्टीका (डोयच चेन्ट्रुम्स पार्टी) एक प्रमुख राजनीतिज्ञको साथसाथै कोलोनका नगरप्रमुख (सन् १९१७–१९३३) र प्रशिया राज्य परिषद्को अध्यक्षको रूपमा काम गरेका थिए। सङ्घीय गणतन्त्रात्मक राज्यको प्रारम्भिक वर्षहरूमा उनले देशलाई नाजीकरणबाट बाहिर निकाल्न र देशको पुनरुत्थानका लागि फ्रान्स, बेलायत र संयुक्त राज्यसँग नजिकको सम्बन्ध कायम गर्न प्रमुख भूमिका निर्वाह गरेका थिए। सत्तामा रहँदाका वर्षहरूमा उनले दोस्रो विश्वयुद्धको विनाशबाट पश्चिम जर्मनीको अर्थतन्त्रलाई पुनर्स्थापन गरी यसलाई बजार-आधारित उदार लोकतन्त्र, स्थिरता, अन्तर्राष्ट्रिय सम्मान र आर्थिक समृद्धि सहित देशलाई युरोपमा केन्द्रीय स्थानमा पुर्‍याउने प्रयास गरेका थिए।

## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 
* 
* 

श्रेणी:जर्मनीका चान्सलरहरू
श्रेणी:शीत युद्धकालीन व्यक्तिहरू
उकु कोट

thumb|मध्यकालीन डोटी क्षेत्रको कार्तिकेयपुर् वंशज निरयपाल राजाको कोट स्थल

**उकु कोट** दार्चुला जिल्लाको मालिकार्जुन गाउँपालिकामा अवस्थित एक ऐतिहासिक एवम् पुरातात्त्विक महत्व बोकेको एक प्रचाीन स्थान हो।

## दरवार 
दार्चुला जिल्लाको मलिकार्जुन गाउँपालिका अन्तर्गत महाकाली किनारमा अवस्थित उकु एउटा ऐतिहासिक स्थल र मध्यकालिन कत्युरी राजाहरूको राजधानी थियो। यहाँ कोटघर, देवस्थल, दरवारका पक्का किल्लाहरू, ढुङ्गामा कुदिएका विभिन्न भगवानको मुर्तिहरू रहेका छन्। महाकाली नदीको पूर्वीतटमा कलाकृतिपूर्ण ढुङ्गाहरूबाट निर्मित उकु कोटको खण्डहर छ। यो कोट १२औँ शताब्दी पूर्व निर्माण भएको मानिन्छ। त्यहाँको अवस्था र देवी देवताहरूको मान्यता अनुसार कार्तिकेयपुर राज्य कब्जागर्न क्राचल्ल राजाको नेतृत्वमा दुल्लुबाट गएको सैन्य वलले उकु दरवार ध्वस्त गरेको अनुमान गर्न सकिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:ऐतिहासिक स्थलहरू
श्रेणी:नेपालका गढीहरू
मदन भण्डारी स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान

मदन भण्डारी स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान नेपालको हेटौंडा, मकवानपुर (बागमती प्रदेश) मा अवस्थित एक सार्वजानिक/प्रादेशिक स्वास्थ्य विधि शिक्षण संस्थान हो। यो प्रतिष्ठान स्वास्थ्य शिक्षा, अनुसन्धान र स्वास्थ्य सेवा क्षेत्रमा गुणस्तरीय वातावरण प्रदान गर्ने उद्देश्यले स्थापित गरिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
सन् २०२५-२०२६ को इरानी आन्दोलन

**सन् २०२५-२०२६ को इरानी आन्दोलन**ले () सन् २०२५ को अन्तिम दिनहरूबाट इरानी सरकार विरुद्ध गरिएको जनविद्रोहको शृङ्खलालाई जनाउँदछ। डिसेम्बर २८ देखि गहिरो आर्थिक सङ्कट र सरकारप्रति व्यापक असन्तोषको पृष्ठभूमिमा इरानका थुप्रै सहरहरूबाट जनआन्दोलन सुरु भएको थियो। यी आन्दोलनहरूलाई १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिकापछि सबैभन्दा ठूलो विद्रोहको रूपमा वर्णन गरिएको छ। यस आन्दोलनको प्रमुख कारणहरूमा मुद्रास्फीति, खाद्यान्नहरूमा अत्याधिक मूल्य वृद्ध‍ि र इरानी रियालको तीव्र अवमूल्यन रहेतापनि केही समयमै आन्दोलन अझ व्यापक बन्दै जाँदा इस्लामी प्रजातान्त्रिक शासनको अन्त्यको गर्न जोडदार रूपमा माग उठेको थियो। तेहरानका व्यापारी र बजार व्यवसायीहरूको सहभागिताबाट सुरु भएको यो आन्दोलन छिट्टै विश्वविद्यालयहरूमा फैलिन पुग्दा देशभरीबाट ठूलो सङ्ख्यामा विद्यार्थीहरू पनि यसमा सहभागी हुन आउँछन्। प्रदर्शनकारीहरूले "तानाशाहको मृत्यु", "पाहलवी फर्कनेछन्" र "शाह दीर्घायु रहून"—जस्ता सरकारविरोधी नाराहरू लगाएका थिए। यी नाराहरू मार्फत उनीहरूले आर्थिक सङ्कटका लागि जिम्मेवारहरूप्रति रिस व्यक्त गर्नुका साथै अझ व्यापक राजनीतिक माग पनि उठाएका थिए। अली खामेनेईको प्रत्यक्ष आदेशअनुसार प्रदर्शनकारीहरूमाथि प्रत्यक्ष रूपमा गोली प्रहार गरिएको र त्यसपछि भएको दमनले दर्जनौँ हजार प्रदर्शनकारीहरूको मृत्यु भएसँगै यो दमनलाई आधुनिक इरानी इतिहासमा सबैभन्दा ठूलो हत्याकाण्डहरू मध्ये एकको रूपमा हेरिएको छ।

सर्वसाधारणहरूद्वारा सरकार विरुद्ध गरिएको जनआन्दोलन धेरै हदसम्म नेतृत्वविहीन भएतापनि जनवरी ८ का दिनबाट पूर्व राजकुमार रेजा पहलावी र इरानी कुर्दिस्तानका सात राजनीतिक दलहरूले प्रदर्शन र हड्तालको आह्वान गरेपछि
प्रदर्शनहरू उग्र बन्दै गएको देखिन्छ। थुप्रै प्रदर्शनकारीहरूले पहलावी शाह वंशले इरानको शासनसत्ता सञ्चालन गर्नुपर्ने माग गर्दै आएका छन्। उनीहरूले शान्तिपूर्ण रूपान्तरण र भविष्यको राजनीतिक प्रणाली कस्तो रहने भन्ने कुरालाई निर्णय गर्न जनमत सङ्ग्रहको पनि आह्वान गर्दै आएका छन्। इरानी सरकारले प्रदर्शनकारीहरूलाई सङ्गठित हुनबाट रोक्न इन्टरनेट र टेलिफोन जस्ता सेवाहरू बन्द गर्दै संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलले प्रदर्शनलाई प्रोत्साहित गरेको आरोप लगाएको थियो।

९ जनवरीसम्म देशका सबै ३१ प्रदेशबाट लाखौँ मानिसहरू प्रदर्शनका लागि सडकमा निस्किएका थिए। इरान इन्टरनेसनलले १० जनवरीका दिन सार्वजनिक गरेको एक प्रतिवेदन अनुसार देशमा इन्टरनेट पहुँच कटौतीको बीच र पछिल्ला ४८ घण्टामा इरानी सुरक्षा बलले प्रदर्शनकारीहरूमा प्रत्यक्ष गोली प्रहारको प्रयोग बढाउँदा कम्तीमा २,००० प्रदर्शनकारीहरू मारिएका थिए। तेहरान र सिराजका अस्पतालहरू घाइते प्रदर्शनकारीहरूले भरिएको र धेरैलाई गोली प्रहारबाट चोट लागेको थियो। इरानको परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रवक्ताले सुरक्षा बलहरूले प्रदर्शनकारीहरूमाथि गोली चलाएको पुष्टि गर्दा यसले मानव अधिकारको विषयमा अन्तर्राष्ट्रिय चिन्ता बढाएको थियो। त्यस्तै, हिंसात्मक दमनको क्रममा हजारौँलाई पक्राउ गरिएको थियो। इन्टरनेट र टेलिफोनको बन्दका बाबजुद पनि १० जनवरीका दिन द गार्डियन नामक एक पत्रिकाले निकालेको एक प्रतिवेदन अनुसार सुरक्षा बलले प्रदर्शनहरूमाथि ठूलो मात्रामा गोली चलाएको थियो भने एक प्रत्यक्षदर्शीले तेहरानभरि सयौँ शवहरू देखेको बताएका थिए। ११ जनवरीमा सार्वजनिक टाइम्स पत्रिकाको एक प्रतिवेदनले मृत्यु सङ्ख्या ६,००० अनुमान गरेको थियो। १३ जनवरीका दिन इरान इन्टरनेसनलले कम्तीमा १२,००० जनाको मृत्यु भएको भनिरहँदा सोही दिन सिबिएस न्युजले कम्तीमा १२,००० सम्भवतः २०,००० जनाको मृत्यु भएको भनी प्रतिवेदन निकालेको थियो।

## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
श्रेणी:इरान
योगमाया आयुर्वेद विश्वविद्यालय

विदुषी योगमाया हिमालयन आयुर्वेद विश्वविद्यालय नेपाल सरकारद्वारा आयुर्वेद विश्वविद्यालय ऐन, २०७९ अनुसार स्थापना गरिएको राष्ट्रिय सार्वजनिक विश्वविद्यालय हो।  यस विश्वविद्यालयको उद्देश्य आयुर्वेद, हिमालयन जडीबुटी, योग, ध्यान तथा परम्परागत चिकित्सा पद्धतिमा उच्च शिक्षा, अनुसन्धान र स्वास्थ्य सेवा प्रवर्द्धन गर्नु हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
महोद्दामकीर्ति शाह

**महोद्दामकीर्ति शाह** गोर्खा राज्यका राजकुमार थिए। उनी आफ्ना दाइ राजा पृथ्वी नारायण शाहको नेतृत्वमा नेपालको एकीकरण सैन्य अभियानको क्रममा सक्रिय थिए।

उनले चौतारिय पदमा नियुक्त भएका थिए। १८०१ मा उनले नुवाकोटको युद्धमा कालू पाण्डे र पृथ्वी नारायण शाहको साथ साथ नेतृत्व गरेका थिए।
## मकवानपुरको हाकिम
गोर्खाले मकवानपुर दखल गरेपछि महोद्दामकीर्ति शाहलाई हाकिम बनाएर राखेका थिए। उनले त्यहाँ स्वतन्त्र राजा बन्ने चेष्टा गरेको गन्ध पाएर जङ्गी कामबाट झिकी निजामती काममा लगाएका थिए।

मकवानपुरले चर्चेको तराई भेगको प्रशासक भएर बसेका महोद्दामकीर्ति शाहले मकवानपुरको राजा हुने दाबीलाई पृथ्वीनारायणले भाइभतिजालाई श्रीपेच बाँड्न विभाजित र टुक्रे राज्यलाई एउटै राज्यमा मिलाएको होइन भनेर सातो लिए पनि उनले राजा हुन्छु भनेर श्रीपेच नै बनाएको खबर केहरसिंह बस्नेतले पृथ्वीनारायणलाई पठाइदिएपछि ‘*त्यसो गरिस् भने तेरा आँखा झिकिदिन्छु*’ भनेर गाली गरेपछि महोद्दामकीर्ति बिभिन्डिएर हिँडेपछि उनलाई खुसी पार्न रोजेको बाग दरबार दिइएको थियो ।
## कास्कीमा नेपाली दूत
कास्की राज्यमाथि पर्वत र लमजुङ राज्यले मौका मौकामा आक्रमण गरी लुट मच्चाएका थिए। त्यसैले कास्की राज्य छिमेकीहरूबाट असुरक्षित थियो। त्यसको सुरक्षा गोरखाले मात्र गर्न सक्थ्यो। कास्कीका राजाले सहयोग मागेपछि पृथ्वीनारायण शाहले १८३१ मा चौतारिया महोद्दामकीर्ति शाहलाई कास्कीतिर पठाई कास्कीको सुरक्षाको जिम्मा लिए।

## राजेन्द्रलक्ष्मी-बहादुर शाहको झगडा 
प्रतापसिंह शाहको मृत्युपछि राजेन्द्रलक्ष्मीले नायवी लिइन्। उनले महोद्दामकीर्ति शाह र दलमर्दन शाहलाई काशीबास तोकिदिइन्। महोद्दामकीर्तिका छोरा बलभद्र शाह र कृष्ण शाहलाई दरबारमा बोलाइन् र बहादुर शाहसँग राजकाजको सल्लाह लिई काम गर्न थालिन्। 

देवर भाउजू बीच विवाद हुन थाल्यो। राजेन्द्रलक्ष्मीले बहादुर शाहलाई नजरबन्दमा राखिन्। पछि बहादुर शाह मुक्त भएर राजेन्द्रलक्ष्मीलाई नजरबन्दमा राखे।

त्यसैबेला चौबीसीहरूले गोरखामाथि आक्रमण गरेको हुँदा बहादुर शाहले दरबारको संरक्षक बलभद्र शाह र दलजित शाहलाई छोडी आफू गोरखा तिर लागे। त्यही मौकामा नजरबन्दबाट राजेन्द्रलक्ष्मीले महोद्दामकीर्ति शाहलाई बनारसबाट बोलाइन्। उनी आएपछि बहादुर शाह बाहिर रहेको मौका पारेर राजेन्द्रलक्ष्मीलाई छुटाए। केही दिनपछि महोद्दामकीर्ति शाहलाई एक ब्राह्मणलाई मारेको आरोपमा देश निकाला भएर काशी जानु पर्‍यो।

## सन्तान 
उनका दुई छोरा बलभद्र शाह र श्रीकृष्ण शाह पनि चौतारिया नियुक्त भएका थिए।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालको एकीकरणका मानिसहरू
श्रेणी:गोरखा जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली राजकुमारहरू
श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू
मुनरो सिद्धान्त

अङ्गुठाकार|अमेरिकी विस्तारवादबारे लुइस डालरिम्पलद्वारा बनाइएको राजनीतिक कार्टुन; यसमा अंकल स्याम अमेरिकाका महादेशहरूमा फैलँदै उभिएका छन् र “मोन्रो सिद्धान्त १८२४–१९०५” लेखिएको ठूलो लठ्ठी बोकेका छन्। उक्त लठ्ठी सैन्य शक्तिको चिन्ह हो।
**मुनरो सिद्धान्त** संयुक्त राज्य अमेरिकाको एक वैदेशिक नीति अवधारणा हो, जसले पश्चिमी गोलार्धमा कुनै पनि विदेशी हस्तक्षेपको विरोध गर्दछ। मूलतः युरोपेली उपनिवेशवादसँग सम्बन्धित यस सिद्धान्तअनुसार अमेरिकाका भूभागहरूमा विदेशी शक्तिहरूद्वारा गरिने राजनीतिक हस्तक्षेपलाई संयुक्त राज्य अमेरिकाविरुद्धको सम्भावित शत्रुतापूर्ण कार्य मानिन्छ। यो सिद्धान्तमा केन्द्रीय स्थानमा २०औँ शताब्दीमा अमेरिकी व्यापक रणनीति रहेको थियो। 

राष्ट्रपति जेम्स मुनरोले पहिलो पटक सन् १८२३ डिसेम्बर २ मा काँग्रेससमक्ष प्रस्तुत गरिएको आफ्नो सातौँ वार्षिक *स्टेट अफ द युनियन* सम्बोधनका क्रममा यो सिद्धान्त प्रस्तुत गरेका थिए (यद्यपि सन् १८५० सम्म यसलाई उनको नामबाट चिनिने गर्दथ्यो)। त्यस समयमा अमेरिकाका प्रायः सबै स्पेनी उपनिवेशहरूले स्वतन्त्रता प्राप्त गरिसकेका वा स्वतन्त्रताका नजिक थिए। मुनरोले नयाँ विश्व र पुरानो विश्व अलग–अलग प्रभाव क्षेत्रका रूपमा रहनुपर्ने दाबी गरेका थिए, र त्यसैले उक्त क्षेत्रमा युरोपेली शक्तिहरूद्वारा कुनै पनि सार्वभौम राज्यलाई नियन्त्रण गर्ने वा प्रभाव पार्ने थप प्रयासलाई संयुक्त राज्य अमेरिकाको सुरक्षामाथिको खतरा मानिने बताए। यसको बदलामा, संयुक्त राज्य अमेरिकाले युरोपका विद्यमान उपनिवेशहरूलाई मान्यता दिने र तिनमा हस्तक्षेप नगर्ने, साथै युरोपेली देशहरूको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप नगर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको थियो।

सिद्धान्त घोषणा गरिएको समयमा संयुक्त राज्य अमेरिकासँग विश्वासयोग्य नौसेना र बलियो स्थलसेनाको अभावमा  उपनिवेशवादी शक्तिहरूले यसलाई प्रायः बेवास्ता गरेका थिए। यद्यपि संयुक्त अधिराज्यले आफ्नो *प्याक्स ब्रिटानिका* नीतिलाई कार्यान्वयन गर्ने अवसरका रूपमा प्रयोग गर्दै आंशिक रूपमा यसलाई सफलतापूर्वक लागू गर्‍यो। तर १९औँ शताब्दीभरि यस सिद्धान्तलाई विशेषगरी मेक्सिकोमा भएको दोस्रो फ्रान्सेली हस्तक्षेपका क्रममा लगायत पटक–पटक बेवास्ता गरिएको थियो। २०औँ शताब्दीको सुरुवातसम्म आइपुग्दा संयुक्त राज्य अमेरिका स्वयं यस सिद्धान्तलाई प्रभावकारी रूपमा लागू गर्न सक्षम भयो र यो अमेरिकी वैदेशिक नीतिको एक निर्णायक मोड तथा सबैभन्दा दीर्घकालीन आधारभूत सिद्धान्तहरूमध्ये एकका रूपमा मानिन थाल्यो। यस सिद्धान्तलाई युलिसिस एस. ग्रान्ट, थियोडोर रूजवेल्ट, जोन एफ. केनेडी, रोनाल्ड रेगन लगायत धेरै अमेरिकी नेताहरू तथा राष्ट्रपतिहरूले उल्लेख गरेका थिए र २०२० को दशकमा डोनाल्ड ट्रम्पद्वारा यसको महत्वपूर्ण रूपमा पुनःव्याख्या गर्दै आएको छ।

सन् १८९८ पछि मुनरो सिद्धान्तलाई वकिलहरू र बौद्धिकहरूले बहुपक्षीयता र अहस्तक्षेपवादको प्रवर्द्धन गर्ने अवधारणाका रूपमा पुनःव्याख्या गरेका थिए। सन् १९३३ मा राष्ट्रपति फ्रान्कलिन डी. रूजवेल्टको कार्यकालमा, अमेरिकी राष्ट्र संगठनको सह–स्थापनामार्फत संयुक्त राज्य अमेरिकाले यस नयाँ व्याख्यालाई पुनः पुष्टि गर्‍यो। २१औँ शताब्दीमा पनि यो सिद्धान्त कहिले निन्दित, कहिले पुनःस्थापित, त कहिले पुनःव्याख्या हुँदै आएको छ। सन् २०२५ मा संयुक्त राज्य अमेरिकाले भेनेजुएलामा आक्रमण गर्न डोनाल्ड ट्रम्पले मुनरो सिद्धान्तको प्रयोग गरेको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:Articles with hAudio microformats
श्रेणी:भूराजनीति
साँसनली

अङ्गुठाकार|साँसनली र त्यससँग सम्बन्धित अंगहरू
मान्छे, जनावर र चराहरूमा, **साँसनली** भनेको घाँटीको स्वरतन्त्रलाई फोक्सोसँग जोड्ने **नली** हो र यो मुखबाट फोक्सोसम्मको वायुमार्गको एउटा महत्त्वपूर्ण भाग हो। **साँसनली** भित्र सतह विशेष कोषहरूले घेरिएको हुन्छ जसले खकार बनाउने गर्छ। धेरैजसो कीटाणु, धुलो र अन्य हानिकारक कणहरू जुन सासबाट शरीरमा छिरछन्, खकारमा टाँसिएर अड्किन्छन, जसले गर्दा तिनीहरू फोक्सोमा पुग्न सक्दैनन्। अशुद्धतासँग मिसिएको यो खकार कि त निलेर पेटमा पाचन रसायनहरूद्वारा नष्ट हुन्छ, कि त खोकीबाट मुखमा पुगिन्छ, जहाँ यसलाई थुक्न वा निल्न सकिन्छ।
अन्ननली

दायाँ|अङ्गुठाकार|313x313पिक्सेल|मानव अन्ननली
**अन्ननली** लगभग २५ सेन्टिमिटर लामो **साँघुरो**, मांसपेशीयुक्त नली हो जुन मुखको पछाडिको खाद्यनलीमा सुरु हुन्छ, साँसनली माध्यमबाट र मुटुको पछाडि, डायाफ्राम हुँदै जान्छ र माथिल्लो भागमा पेटसँग मिल्छ। **अन्ननली** खाद्यनलीमा जोडिएको र तल पेटमा खुल्ने नली हो। खाना यस नली मार्फत भुँडीमा पुग्छ।
सौर्य चुलो

अङ्गुठाकार|पाराबोलिक सौर्य चुलो
**सौर्य कुकर**  वा **सौर्य चुल्हो** भनेको सूर्यको प्रकाश र ताप ऊर्जा प्रयोग गरेर खाना पकाउने उपकरण हो। हाल प्रयोगमा रहेका धेरै सौर्य कुकरहरू तुलनात्मक रूपमा सस्तो, कम प्रविधियुक्त उपकरणहरू हुन्, यद्यपि केही परम्परागत चुलो जत्तिकै शक्तिशाली वा महँगो हुन्छन्। र उन्नत, ठूला स्तरका सौर्य कुकरहरूले सयौं मानिसहरूको लागि खाना पकाउन सक्छसौर्य चुल्होलाई इन्धन चाहिँदैन र सञ्चालन गर्न लागत-प्रभावी हुने भएकाले, वन फँडानी र मरुभूमिकरण कम गर्न मानवीय संस्थाहरूले सुपथ मूल्यमा सौर्य चुलो वितरण गरिरहेका छन्। 

The HotPot cooking vessel consists of a dark pot suspended inside a clear pot with a lid
===इतिहास ==
## कार्य सिद्धान्त 
## प्रकार
## फाइदा तथा सिमितता
### फाइदा
* उच्च-कार्यक्षमता भएका प्याराबोलिक सौर्य चुलो र भ्याकुम ट्यूब चुलोले २९० °सेल्सियस (५५० °फह्रेन्हाइट) भन्दा माथिको तापक्रम हासिल गर्न सक्छन्। यसको प्रयोग मासु ग्रिल गर्न, तरकारीहरू फ्राइ गर्न, सुप बनाउन, रोटी पकाउन र केही मिनेटमा नै पानी उमाल्न प्रयोग गर्न सकिन्छ। भ्याकुम ट्यूब प्रकारका चुलोहरू चिसो र बादल लागेको मौसममा पनि तातो हुन सक्छन्।

### सिमितता
### भारतको सौर्य ऊर्जा गाउँ 
आन्ध्र प्रदेशको तिरुपतिबाट १२५ किलोमिटर उत्तरपश्चिममा अवस्थित ब्यासनिवारीपल्ले गाउँ भारतको पहिलो गाउँ हो जहाँ पूर्ण रूपमा सौर्य ऊर्जामा खाना पकाइन्छ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नवीकरणीय उर्जा
माड

**माड** वा **स्टार्च** एउटा पदार्थ हो जसमा ग्लाइकोसिडिक बन्धन जोडिएका धेरै ग्लुकोज एकाइहरू हुन्छन्। यो एउटा किसिमको कार्बोहाइड्रेट हो। यो पदार्थ भण्डारणका लागि अधिकांश हरियो बिरुवाहरू उत्पादन गर्छन्। सबै बोटबिरुवाको बीउ र खोस्टामा एमाइलोज वा एमाइलोपेप्सिनको रूपमा माड हुन्छ। बोटबिरुवाको माडमा सामान्यतया २० देखि २५ प्रतिशत एमाइलोज र ७५ देखि ८० प्रतिशत एमाइलोपेप्सिन हुन्छ। यसलाई सामान्यतया माड भनिन्छ (जस्तै, चामलको माड)। 

उद्योगमा, माड प्रायः चिनीमा परिणत हुन्छ, उदाहरणका लागि माल्टिङ यी चिनीहरूलाई बियर र अरू अन्य मदिरा पदार्थ बनाउनमा इथानोल उत्पादन गर्न सडाउन सकिन्छ। थप रूपमा, प्रशोधन गरिएको स्टार्चबाट उत्पादित चिनीहरू धेरै प्रशोधन गरिएका खाद्य पदार्थहरूमा प्रयोग गरिन्छ।
श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू
रिँगटा

**रिँगटा लाग्नु** भनेको स्थानिय धारणा र स्थिरताको हानि हो। यसले चक्कर लाग्ने, मस्तिष्क इस्केमिया, कि त असंतुलन जस्ता गैर-विशिष्ट संवेदनालाई जनाउन सक्छ। रिँगटा लाग्नु एक सामान्य चिकित्सकीय समस्या हो, जसले २०–३०% मानिसहरूलाई असर गर्छ। रिँगटा लाग्ने अवस्थालाई चार मुख्य उपप्रकारमा वर्गीकरण गरिन्छ: भर्टिगो (लगभग २५–५०%), असन्तुलन (१५% भन्दा कम), प्रि–सिन्कोप (१५% भन्दा कम), र गैर–विशिष्ट चक्कर (लगभग १०%)।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:स्नायु सम्बन्धी समस्या
सिन्धुलीमाढी

**सिन्धुलीमाढी**, जसलाई सामान्यतया **सिन्धुली** वा **सिन्धुली बजार** पनि भनिन्छ, नेपालको बागमती प्रदेश अन्तर्गत पर्ने सिन्धुली जिल्लाको सदरमुकाम तथा कमलामाई नगरपालिकाको प्रशासनिक केन्द्र हो। यसको कुल क्षेत्रफल ८८.६८ वर्ग किलोमिटर रहेको छ। वि.सं २०७८ सालको जनगणना अनुसार यहाँको जनसंख्या ३६,४३६ रहेको छ। वि.सं. २०२३ कार्तिक ३ गते तत्कालिन श्री ५ को सरकार गृह पञ्चायत मन्त्रालयद्वारा गरिएको निर्णय र वि.सं. २०२३ पुष १८ गते नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचना अनुसार सदरमुकाम सिन्धुलीमाढी कायम गरिएको थियो। वि.सं. २०५३ चैत १३ गतेसम्म सिद्धेश्वर गाउँ विकास समितिको भाग रहेको सिन्धुलीमाढी नेपाल सरकारको निर्णय बमोजिम वि.सं. २०५३ चैत १४ गते सिद्धेश्वर र भिमान गाउँ विकास समिति गाभिएर बनेको कमलामाई नगरपालिकाको भाग भएको थियो।

## विभाजन 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
सेडी सिङ्क

**सेडी एलिजाबेथ सिङ्क** (जन्म १६ अप्रिल, २००२) एक अमेरिकी अभिनेत्री हुन्। उनले आफ्नो करियर रङ्गमञ्चबाट सुरु गरेकी थिइन्, जहाँ उनले सङ्गीतमय *एनी* (२०१२-१४) मा शीर्ष भूमिका र ब्रोडवेमा ऐतिहासिक नाटक *द अडियन्स* (२०१५) मा युवती एलिजाबेथ द्वितीयको भूमिका निभाएकी थिइन्। २०१६ मा, उनले जीवनी खेलकुद नाटक *चक* मार्फत आफ्नो चलचित्र करियरको सुरुवात गरेकी थिइन्। त्यसपछि, सिङ्कले नेटफ्लिक्सको विज्ञान काल्पनिक शृङ्खला *स्ट्रेन्जर थिङ्स* (२०१७–२०२५) मा म्याक्स मेफिल्डको भूमिका निभाएर सफलता हासिल गरेकी थिइन् र चौथो सिजनमा उनको प्रदर्शनको लागि आलोचनात्मक प्रशंसा प्राप्त गरेकी थिइन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* 
* 

श्रेणी:सन् २००२ मा जन्म
श्रेणी:अमेरिकी बाल अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:अमेरिकी मञ्च अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:अमेरिकी टेलिभिजन अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:अमेरिकी नारीवादीहरू
अंकित बाबु अधिकारी

**अंकित बाबु अधिकारी** (जन्म: २०४७ माघ ८) नेपाली लेखक तथा सङ्गीतकर्मी हुन्। उनको बहुचर्चित गैरआख्यान पुस्तक 'शेर्पा' अंग्रेजी, इटलियन र चेक भाषामा प्रकाशित छ। उनको संगीत यात्रालाई लिएर द डिप्लोम्याट म्यागेजिनले उनलाई 'नेपालका कथावाचक गायक' भनेर उल्लेख गरेको छ।   

## करियर 
उनी अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा चर्चित गैरआख्यान पुस्तक ‘शेर्पा: स्टोरीज अफ लाइफ एण्ड डेथ फ्रम द फर्गटन गार्डियन्स अफ एभरेस्ट’का सह-लेखक हुन्। ह्याचेट, यूकेले प्रकाशन गरेको यस पुस्तक बेलायतको प्रतिष्ठित ‘बोर्डमन टास्कर अवार्ड फर माउन्टेन लिटरेचर’ मा सर्टलिस्ट भएको थियो। नेपाल सरकारले उनलाई २०८२ सालमा तेन्जिङ-हिलारी पुरस्कारबाट सम्मानित गरेको थियो। विसं २०८१ मा अनलाइन खबरले अधिकारीलाई उक्त वर्षको नेपालका ४० वर्ष मुनिका ४० प्रभावशाली युवाहरूको सूचीमा समेटेको थियो। ‘नेपाली तारा’ साङ्गतिक कार्यक्रममा देखा परेसँगै व्यापक प्रशंसक बटुलेका अधिकारी गायक, सङ्गीतकार तथा गीतकार हुन। पत्रकारितातर्फ उनले विगतमा नेपालका अङ्ग्रेजी दैनिक पत्रिकाहरू द काठमान्डू पोस्ट र द हिमालयन टाइम्समा काम गर्नुका साथै अमेरिकी अखबर द वासिङ्टन पोस्टका लागि समेत रिपोर्टिङ गरेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडीहरू
* आधिकारीक वेवपेज

श्रेणी:नेपाली लेखकहरू
श्रेणी:नेपाली सङ्गीतकारहरू
श्रेणी:सन् १९९१ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
स्वरतन्त्री

अङ्गुठाकार|स्वरतन्त्री र यसका आन्तरिक अङ्गहरू, जस्तो गरी स्वर-डोरी
**स्वरतन्त्री** मान्छे र अन्य स्तनधारी प्राणीहरूको घाँटीमा रहेको श्वासप्रस्वास प्रणालीको अङ्ग हो जसले तिनीहरूलाई भिन्न प्रकारका आवाजहरू उत्पादन गर्न सघाउछ। स्वरतन्त्री भित्र धेरै अरू यन्त्रहरू हुन्छन्। जब हावाको बलियो प्रवाह यी यन्त्रहरूमाथिबाट जान्छ, तिनीहरू कम्पन हुन्छन्, विभिन्न ध्वनिहरू उत्पादन गर्छन्, जस्तै सितारको तारहरूको कम्पनले विभिन्न स्वरहरू उत्पादन गर्दछ।

## यी पनि हेर्नुहोस् 
* साँसनली
२०२६ बङ्गलादेश प्रिमियर लिग

**२०२६ बङ्गलादेश प्रिमियर लिग** बङ्गलादेश प्रिमियर लिगको १२औँ संस्करण हो।

## टिम
२०२६ बङ्गलादेश प्रिमियर लिगमा सहभागी टिमहरू ढाका क्यापिटल्स, रङपुर राइडर्स, शिलेट टाइटान्स, राजशाही वारियर्स, चट्टोग्राम रोयल्स, र नोवाखाली एक्सप्रेस रहेका छन।

## खेल स्थान
## अङ्क तालिका
## प्ले अफ

## अवार्ड
## सन्दर्भ सामाग्री
राष्ट्रिय रक्षा विश्वविद्यालय

प्रस्तावित राष्ट्रिय रक्षा विश्वविद्यालयले सुरक्षा र रणनीतिक अध्ययनमा नेपालको उदाउँदो ध्यान केन्द्रित गर्दछ, जुन रक्षा व्यवस्थापन र राष्ट्रिय सुरक्षामा सैन्य र नागरिक कर्मचारीहरूलाई तालिम दिने उद्देश्यले गरिएको छ। संसदीय ऐन मार्फत स्थापित, यो २०२२ मा सुरु गरिएको आधारभूत कार्यको साथ योजना चरणमा छ, सम्भावित रूपमा सञ्चालनमा आएपछि रक्षा विज्ञानमा उन्नत कार्यक्रमहरू प्रदान गर्दछ। अहिलेसम्म कुनै पीएचडी विवरण उपलब्ध छैन।
घिन

**घिन**, अथवा घृणा भनेको एउटा मानवि भावना हो जसमा एक जना व्यक्तिले कुनै चीजप्रति अस्वीकृतिको भावना महसुस गर्छ, विशेष गरी जब त्यो चीज फोहोर वा संक्रमित हुन्छ, अर्थात् यस भावनाको समयमा व्यक्ति अनैतिक, फोहोर वा अशुद्ध चीजबाट टाढा रहन चाहन्छ। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
# 

श्रेणी:भावना
चाँदनी फूल

**चाँदनी फूल** *(Tabernaemontana divaricata)* दक्षिण एसिया, दक्षिणपूर्व एसिया र चीनमा पाइने सदाबहार झाडीदार फूल फुल्ने वनस्पति हो। यसलाई आकर्षक फूल र पातहरूको लागि घर बगैँचाहरूमा रोप्ने गरिन्छ।

## तस्वीर सङ्ग्रह

File:Tabernaemontana divaricata by kadavoor.jpg|
File:Crape jasmine bunch.jpg|
File:Crepe Jasmine flower yet to blossom.jpg|
File:Flower bud of crape jasmine (Tabernaemontana divaricata).jpg|
File:Seeds of Tabernaemontana divaricata.jpg|

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने फुलहरू
छ्यापी फूल

**छ्यापी फूल**  *(Zephyranthes candida)* बर्खे लिलीको प्रजातिको फूल हो। यो फूल दक्षिण अफ्रिका, भारतीय उपमहाद्वीप, जिम्बाब्वे, सेसेल्स, मध्य र दक्षिणी चीन, कोरिया, नान्सेई-शोटो (र्युक्यु टापुहरू), सोलोमन टापुहरू, क्विन्सल्यान्ड, नाउरु, टोङ्गा, सोसाइटी टापुहरू, मारियाना टापुहरू, दक्षिणपूर्वी संयुक्त राज्य अमेरिका (टेक्सासदेखि उत्तरी क्यारोलिनासम्म), लेसर एन्टिल्स र पेरु लगायतका स्थानहरूमा प्राकृतिक रूपमा पाइने गर्छ तथा सजावटको लागि व्यापक रूपमा खेती पनि गरिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*Efloras.org
*IPNI Listing
*Kew Plant List

श्रेणी:नेपालमा पाइने फुलहरू
नेपाल विश्वविद्यालय

**नेपाल विश्वविद्यालय** नेपाल विश्वविद्यालय ऐन, २०८१ द्वारा स्थापित एक सार्वजनिक विश्वविद्यालय हो। २०८१ असोज २३ मा नेपाल विश्वविद्यालय ऐन, २०८१ को राष्ट्रपति प्रमाणीकरण पछि यो नेपालको १४ औं विश्वविद्यालय बनेको हो। विश्वविद्यालयको आधिकारिक मिसन स्टेटमेन्टले विदेशमा अध्ययन गर्ने नेपाली विद्यार्थीहरूको संख्या घटाउनु यसको उद्देश्यहरू मध्ये एक हो भनी उल्लेख गरेको छ। यसको संरक्षक परिषदमा ११ जना सदस्य रहेका छन्।

## संरक्षक परिषद् 
* विन्दु नाथ लोहनी
* विमला राई पौड्याल
* विपिन अधिकारी
* चाँदनी जोशी
* जगदिश पोखरेल
* लाल कृष्ण के.सी.
* लक्ष्मी देवी पाण्डे
* माधव पौडेल
* रामेश्वर खनाल
* राम श्रेष्ठ
* शिव थापा

श्रेणी:विश्वविद्यालयहरू
डोनकरवोर्ट

डोनकरवोर्ट नेदरल्यान्ड को स्पोर्स कार निर्माण कम्पनी हो । जसले हातबाट निर्मित हलुका खालका स्पोर्ट्स कार उत्पादन गर्दछ ।

## उत्पादित मोडलहरू
## सन्दर्भ सामाग्री
आम जनता पार्टी

**आम जनता पार्टी** नेपालको एक राजनीतिक दल हो। यस दलले प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९ देखि नेपालको सङ्घीय संसदमा प्रतिनिधित्व गर्दै आएको छ।

पूर्व मन्त्री प्रभु साह यस दलको अध्यक्ष हुन्।

### गठन 
यस दलको गठन २०७९ पुस १४ मा पूर्व मन्त्री प्रभु साहद्वारा गरिएको थियो। २०७९ को प्रनितिधि सभा निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा निर्वाचित भएपछि, नेकपा (एमाले)ले आम जनताका समस्याहरू समाधान गर्न नसक्ने घोषणा गर्दै साहले यस नयाँ दलको स्थापना गरेका थिए।

साहलाई पूर्व मन्त्री रामवीर मानन्धर र बद्री न्यौपानेले समर्थन गरेका थिए, जो पहिले नेकपा (एमाले)को पृष्ठभूमिबाट आएका थिए।

## नेतृत्व 
### अध्यक्ष 
* प्रभु साह (वि.सं २०७९–हाल)

## भ्रातृ सङ्गठनहरू 
* आइटी आर्मी 
* आम दलित मोर्चा
* आम महिला मोर्चा
* आम विद्यार्थी मोर्चा
* आम किसान मोर्चा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू
नविन अधिकारी

**नबिन अधिकारी** (जन्म १९९६) क्यानबेरामा आधारित एक नेपाली-अष्ट्रेलियाली श्रम संगठक र अधिवक्ता हुन्। उनलाई *फेयर वर्क लेजिस्लेसन एमेन्डमेन्ट (क्लोजिङ लुपहोल्स) विधेयक २०२३* को लागि अभियान र वकालत गरेको र अष्ट्रेलियामा गिग इकोनोमी श्रमिकहरूका लागि विश्व-मै पहिलो पटक सुरक्षा र पारिश्रमिक मापदण्डहरू सुरक्षित गर्न भूमिका खेलेको रूपमा चिनिन्छ। अधिकारीको कार्यलाई इतिहासकार डा. लियाम बायरनद्वारा लिखित २०२५ को ऐतिहासिक पुस्तक 'नो पावर ग्रेटर: ए हिस्ट्री अफ युनियन एक्सन इन अष्ट्रेलिया' मा आधुनिक घटना अध्ययनको रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।

## प्रारम्भिक जीवन र आप्रवासन 
अधिकारीको जन्म नेपालमा भएको थियो र उनी २०१८ मा अष्ट्रेलिया बसाइँ सरेका थिए। "अत्यावश्यक तर असुरक्षित" भएको यो अनुभवले नै उनलाई श्रम सक्रियतामा प्रवेश गर्न प्रेरित गर्‍यो।

## युनियन करियर र सक्रियता 
अधिकारीले आप्रवासी गिग श्रमिकहरू र परम्परागत युनियन संरचनाहरू बीचको सांस्कृतिक र भाषिक खाडललाई कम गर्दै श्रम आन्दोलनमा प्रवेश गरे। २०२१ मा, उनी ट्रान्सपोर्ट वर्कर्स युनियन अफ अष्ट्रेलिया (TWU) को लागि प्रतिनिधि (डेलीगेट) नियुक्त भए। यस विजयले गिग श्रमिकहरूका लागि श्रमिकहरू बीचको निर्वाचनमार्फत आवाज उठाउने पहिलो सुरक्षा संयन्त्र स्थापना गर्‍यो।
७ फेब्रुअरी २०२४ मा, प्रतिनिधि डेभिड स्मिथले औपचारिक रूपमा गिग यातायात क्षेत्रमा काम गरेको अधिकारीको अनुभवलाई संसदमा हाइलाइट गरे।

## सञ्चार माध्यम र सार्वजनिक वकालत 
अधिकारी आप्रवासी कार्यबलको अधिकारका लागि बारम्बार राष्ट्रिय प्रवक्ताको रूपमा देखा परेका छन्:
* **राष्ट्रिय प्रसारणकर्ताहरू**: ABC 7:30, Triple J (Hack) र SBS News मा नियमित फिचर।

## ऐतिहासिक मान्यता 
अधिकारीलाई डा. लियाम बायरनको २०२५ को पुस्तक 'नो पावर ग्रेटर' मा प्रमुखताका साथ चित्रित गरिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
राष्ट्रिय सहकारी नियमन प्राधिकरण

राष्ट्रिय सहकारी नियमन प्राधिकरणको स्थापना सहकारी क्षेत्रलाई व्यवस्थित, पारदर्शी र विश्वसनीय बनाउने उद्देश्यका साथ वि.सं. २०८१ मा गरिएको थियो। संघ, प्रदेश र स्थानीय तहको कार्यक्षेत्रभित्र बचत तथा ऋणलाई मुख्य कारोबारका रूपमा सञ्चालन गर्ने सहकारी संस्थाको नियमन, अनुगमन र सुपरीवेक्षण गर्ने प्रमुख जिम्मेवारी यस प्राधिकरणलाई दिइएको छ। प्राधिकरणको केन्द्रीय कार्यालय हरिहरभवन, ललितपुरमा अवस्थित छ। संगठनात्मक संरचनाअन्तर्गत प्राधिकरणमा एक अध्यक्षसहित चार सदस्य रहने व्यवस्था गरिएको छ।

श्रेणी:नेपालका नियमनकारी निकायहरू
ठेउला

**ठेउला** (अंग्रेज़ी: चिकन*पक्स*) भेरीसेल्ला जोस्टर भाइरस गर्दा सामान्य रुघाखोकीबाट फैलिने संक्रामक रोग हो। यो अत्यधिक संक्रामक छ र संक्रमित दिसाको सास फेर्दा फैलिन्छ। ठेउलाको संक्रमणले जिउभरि फोका जस्तो दाग निम्त्याउँछ जुन दादुरा जस्तै हुन सक्छ। यो रोगले शरीरभरि चिलाउने तीव्र इच्छा निम्त्याउँछ। ठेउलाको संक्रमण महामारी जस्तै फैलिन्छ। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
*ज्वरो
*रेबिज

श्रेणी:रोगहरू
श्रेणी:रोगका लक्षण
वनझाँक्री र बनझँक्रिनी

**बनझाँक्री र बनझाँक्रिनी** नेपालका किराँत समुदायका साथै भारतको सिक्किम, दार्जीलिङ र कालिम्पोङ क्षेत्रको झाँक्री परम्परामा पुजिने देवताहरू हुन्। उनीहरू एक दम्पती हुन् र सम्भवतः एउटै शक्तिका दुई फरक स्वरूप हुन्। उनीहरू जङ्गलका अलौकिक झाँक्री हुन्। नेपाली भाषामा 'वन' को अर्थ जङ्गल, 'झाँक्री' को अर्थ तान्त्रिक गुरु र 'झाँक्रिनी' को अर्थ महिला झाँक्री हुन्छ। बनझाँक्रिनीलाई **लेमलेमेय** नामले पनि चिनिन्छ।

बनझाँक्री होचो कदका, वनमान्छे जस्तो देखिने र सूर्यका वंशज मानिने एक चतुर देवता हुन्। र उनले सुनको ढ्याङ्ग्रो बजाउँछन्। ढ्याङ्ग्रो नेपाली झाँक्रीहरूले बजाउने एक विशेष प्रकारको बाजा हो।

बनझाँक्रीले भविष्यमा महान् झाँक्री बन्न सक्ने क्षमता भएका मानव बालबालिकाहरूलाई अपहरण गरेर तालिमका लागि आफ्नो ओडारमा लैजान्छन्। त्यहाँ ती बालबालिकाहरू बनझाँक्रिनीबाट खाइने डरमा हुन्छन्। बनझाँक्रिनी भालु र मानिसको मिश्रित रूप जस्तो देखिन्छिन्; उनको टाउकोमा लामो कपाल, लामा र झुण्डिएका स्तनहरू, र पछाडि फर्किएका खुट्टाहरू हुन्छन्। उनलाई प्रायः क्रूर र रक्तपिपासुको रूपमा वर्णन गरिन्छ। उनले साङ्केतिक रूपमा सुनको हँसिया बोकेकी हुन्छिन्।

कतिपय किंवदन्ती अनुसार वनमा धेरै बनझाँक्री र बनझाँक्रिनीहरू हुन्छन्। जे भए पनि, नेपालका झाँक्रीहरूले मूल बनझाँक्रीलाई नै नेपाली झाँक्री विद्याको संस्थापक मान्छन्। बनझाँक्रीलाई जङ्गलको देवता र महान् गुरुको रूपमा सम्मान र पूजा गरिन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपाली लोककथा
श्रेणी:नेपाली काल्पनिक जीवहरू
मनाल अल सरिफ

**मनाल अल-सरिफ** (, जन्म २५ अप्रिल १९७९) एक साउदी महिला अधिकारकर्मी कार्यकर्ता हुन्, जसले सन् २०११ मा महिलाहरूलाई गाडी चलाउन पाउने अधिकारको लागि अभियान सुरु गर्न मद्दत गरेकी थिइन्। वाजेह अल हुवाइदर ले अल-सरिफले गाडी चलाउँदै गरेको भिडियो खिचेकी थिइन्, जुन यस अभियानको एक भाग थियो। उक्त भिडियो युट्युब र फेसबुकमा साझा गरिएको थियो।

अल सरिफको पहिलो पुस्तक, *डेयरिङ टु ड्राइभ*, जुन २०१७ मा साइमन एन्ड सुस्टरद्वारा प्रकाशित गरिएको थियो। यो पुस्तक जर्मनेली, अरबी, तुर्केली र डेनिस भाषाहरूमा पनि उपलब्ध छ।

## महिला अधिकार अभियानहरू 
उनले धेरै वर्षदेखि साउदी अरबमा महिला अधिकारका लागि अभियान चलाउँदै आएकी थिइन्। सन् १९९० मा, रियादका दर्जनौँ महिलाहरूले विरोधस्वरूप आफ्ना कारहरू चलाएका थिए, जसका कारण उनीहरूलाई एक दिनका लागि जेल हालिएको थियो, उनीहरूको राहदानी जफत गरिएको थियो र केहीले जागिर समेत गुमाएका थिए। सन् २००८ को अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवसमा, हुवैदरले आफैँले गाडी चलाएको भिडियो खिचेकी थिइन् र युट्युबमा साझा गरेपछि यसले अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमको ध्यान खिचेको थियो।

### २०११ महिला ड्राइभिङ अभियान 
द्वारा साउदी महिला आन्दोलनको बारेमा बनाइएको एक राजनीतिक कार्टुन।]] 
सन् २०११ मा, मनाल अल सरिफ सहितका महिलाहरूको समूहले फेसबुकमा "मलाई गाडी चलाउन सिकाउनुहोस् ताकि म आफ्नो रक्षा गर्न सकूँ" वा "विमिन टु ड्राइभ" २२ मे मा, अल-शरीफलाई फेरि हिरासतमा लिइएको थियो।

## व्यक्तिगत जीवन 
अल सरिफका दुई छोरा छन्। उनको पहिलो छोरा हजुरआमासँग साउदी अरबमा बस्छन्, र उनको दोस्रो छोरा अल-शरीफसँग अस्ट्रेलियामा बस्दछन्। अल सरिफको दोस्रो विवाहबाट सन् २०१४ मा अर्को छोरालाई जन्म दिएकी थिइन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 
* 

श्रेणी:सन् १९७९ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:साउदी अरबका नारीवादीहरू
पिशाच

**पिशाच** भारतीय धर्महरूमा मासु खाने राक्षसहरू हुन्, जुन हिन्दु र बौद्ध धर्ममा देखा पर्दछन्। पिशाच एक दुष्ट प्राणी हो जसलाई प्रायः दुष्टताको प्रकटीकरणको रूपमा उल्लेख गरिएको छ।

## किंवदन्ती 
महाभारतका अनुसार मूल पिशाचहरूको सृष्टि ब्रह्माले गरेका हुन्। यस महाकाव्यले पिशाचका विभिन्न व्याख्याहरू प्रस्तुत गरेको छ, जसमा उनीहरू कुबेर वा ब्रह्माको सभामा बस्ने, आफ्ना अधिपति देवताहरूको आराधना गर्ने र शिव तथा पार्वतीको पूजा गर्ने कुरा उल्लेख छ। युद्धको सन्दर्भमा, पिशाचहरूले घटोत्कचको पक्षमा रहेर कर्ण विरुद्ध लडेको वर्णन पाइन्छ। यद्यपि, उनीहरूले कौरवहरूको सेवा गरेको र अलम्बुषको रथको घोडा बनेको पनि बताइएको छ। उनीहरूलाई प्रजापति कश्यपका सन्तान मानिन्छ।

प्रसिद्ध वृहत्कथा, जसमा भारतीय पौराणिक कथाहरूको ठूलो सङ्ग्रह छ, ७औँ शताब्दीका लेखक गुणाढ्यद्वारा पैशाची भाषामा लेखिएको थियो।

## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:भारतीय काल्पनिक प्राणीहरू
सानुमाया

**सानुमाया** (मूलरूपमा: , *लिला मे*) फिनल्यान्डकी स्विडेनी भाषी लेखिका तुभे यानसनको मुमिन पुस्तक सङ्ग्रहहरूमा देखा पर्ने एक महिला पात्र हुन्। *मुमिन बाबाको संस्मरण* (सन् १९५०) नामक लेखिकाको चौथो पुस्तकमा यस पात्र पहिलोपटक भित्रिएकी थिइन्। आकारमा निकै सानो कदकी सानुमाया दृढसङ्कल्पी र स्वतन्त्र पात्र हुन्। सानुमायाको स्वभाव उग्र, आक्रामक, चञ्चले र उनका बोली आपत्तिजनक भएतापनि उनी तर चाहेको बेला राम्रो साथी पनि बन्न सक्छिन्। मुमिन परिवारले सानुमायालाई धर्म सन्तानको रूपमा पाल्ने गर्दछ।

मुमिन पुस्तक सङ्ग्रहहरूमा सानुमायालाई आकारमा निकै सानो र कठोर स्वभाव भएको पात्रको रूपमा वर्णन गरिएको छ। उनी मिम्बल परिवारको सदस्य र सानुमाया भन्दा थोरै अग्लो र कोमल पात्र *मिम्बलकी छोरी*को कान्छी बहिनीका साथै स्नुफकिङ्की सौतेनी बहिनी पनि हुन्। उनी आफ्ना तर्कहरूले सधै ठीक हुन्छन् र ती कुराहरू सबैले स्वीकार गर्नुपर्छ भनी अन्य व्यक्तिहरूलाई मनाउने कोशिश गर्दछिन्। उनी वार्तालाप गर्न सधैँ अग्रसर हुन्छिन्। एक कुशल वक्ता भएको नाताले उनले आफ्ना ठम्याइहरू सही भएको पुष्टि गर्न भावनात्मकता र तर्क सहितका भनाइहरू प्रयोग गर्ने गर्दछिन्। उनले प्रायः छलफलमा सहभागी व्यक्तिहरूलाई व्यक्तिगत आक्रमण गरी आफ्ना अप्रमाणित निष्कर्षहरू राख्ने गर्छिन्। 

उमेरको बाबजुद (उनको उमेर अस्पष्ट भएतापनि सामान्यतया मुमिन भन्दा जेठी) उनी दूध राख्ने भाँडो वा तरकारीहरू राख्ने टोकरी भित्र सजिलै अटाउन सक्छिन्। उनले सुन्तला रङ्गको कपाललाई प्याज जस्तो आकारमा कसिलो गरि गाँठो पार्ने गर्दछिन् भने उनले प्रायः रातो रङ्गको कपडा लगाउने गर्दछिन्।

## उपस्थिति 
सर्वप्रथम सन् १९५० मा प्रकाशित र त्यसपछि सन् १९६८ मा *मुमिनबाबाको संस्मरण* नामक सोही पुस्तकको संशोधित संस्करणमा सानुमायालाई पहिलोपटक एक पात्रको रूपमा उपस्थित गराइएको छ।  उक्त पुस्तकका अनुसार, मुमिनबुबा अर्धवैँश अवस्थाको हुँदा र ग्रीष्मऋतु चलिरहँदा सानुमायाको जन्म हुन्छ भने उनी मेम्बल परिवारका सन्तानहरूमध्ये सबैभन्दा सानो र कान्छो सदस्य बन्छिन्। सानुमाया पात्रको भूमिका उक्त पुस्तकमा थोरै भएतापनि कहिलेकाहीँ उनले आफ्नो चञ्चले मनोभाव कारण विनाशप्रति रुचि देखाउने गर्दछिन्।  सानुमायालाई नोभेम्बरमा मुमिन उपत्यका नामक पुस्तकमा धेरै पटक उल्लेख गरिएको छ भने यसबाहेक मुमिनसँग सम्बन्धित अधिकांश मिडिया, कमिक्स, चलचित्र र टेलिभिजन शृङ्खलाहरूमा उनको उपस्थिति मुख्य पात्रको रूपमा हुने गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:मुमिन पात्रहरू
दन्त्य कथा

' र ब्वाँसोको चित्र।]]

**दन्त्यकथा** वा **परिकथा** भन्नाले लोककथा विधा अन्तर्गत पर्ने एक लघुकथालाई बुझिन्छ। यो आफैँले कल्पना गरेर भनिने कथा हो। यस्ता कथाहरू धेरै पहिला देखि नै हाम्रो घरगाउमा भनिँदै आएका हुन्छन्। यस्ता कथाहरूमा प्रायः जादू, मन्त्र र काल्पनिक वा तल्लो तहका देवताहरू जस्ता पात्रहरूको प्रयोग हुन्छन्। धेरै संस्कृतिहरूमा मिथक र लोककथा वा परीका कथाबीच कुनै स्पष्ट भिन्नता हुँदैन; यी सबै मिलेर साक्षरता पूर्वको समाजको साहित्य बन्दछ। 

यसलाईलाई अन्य लोक कथाहरू जस्तै दन्त्यकथा (किंवदन्ती, जसमा घटनाहरू सत्य हुन् भन्ने विश्वास गरिन्छ) र स्पष्ट नैतिक सन्देश दिने पशु-कथाहरूबाट अलग गर्न सकिन्छ। यस विधामा प्रचलित तत्वहरूमा ड्रागन, बाउन्ने, परी, राक्षस, पिशाच, बोक्सी, वनमान्छे, लुटेरा, दानव, बोल्ने जनावर आदी पर्दछन्।

सामान्य सन्दर्भमा, यो शब्द कुनै असाधारण खुसीको वर्णन गर्न पनि प्रयोग गरिन्छ। कथाहरू भन्दा फरक, दन्त्यकथाहरूलाई उनीहरूको संस्कृतिमा वास्तविक मानिन्छ; तर यसमा धर्म वा वास्तविक स्थान र मानिसहरूको सन्दर्भ अति नै कम हुन्छ। यिनीहरू वास्तविक समयको सट्टा धेरै समय पहिले वा **एकादेश**मा को सन्दर्भमा हुन्छन्।

दन्त्यकथा हरू मौखिक र लिखित दुवै रूपमा पाइन्छन्। यो शब्द (फ्रान्सेलीमा "conte de fées") भन्ने नाम १७औँ शताब्दीको अन्त्यमा मदाम दे औलनोयले पहिलो पटक प्रयोग गरेकी थिइन्। डरहम र लिस्बनका विश्वविद्यालयहरूका अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार यस्ता कथाहरू हजारौँ वर्ष पुराना, सम्भवतः कांस्य युग देखिका हुन सक्छन्।

मूल रूपमा, वयस्कहरू पनि बालबालिकाहरू जत्तिकै परी कथाका श्रोता थिए। साहित्यिक दन्त्यकथाहरू वयस्कहरूका लागि बनाइएका कृतिहरूमा देखा पर्दथे, तर १९औँ र २०औँ शताब्दीमा यस्ता कथाहरू बाल साहित्यसँग सम्बन्धित भएको थियो।

## परिभाषा 
नेपाली बृहत् शब्दकोशका अनुसार, दन्त्यकथा भनेको लोकले युगौँदेखि परम्परागत रूपमा संरक्षित गर्दै आएको, मौखिक तथा काल्पनिक कथा भनेर परिभाषित गरेको छ।

## इतिहास 
यस प्रकारको कथाको मौखिक परम्परा लिखित भन्दा धेरै अघिदेखि नै आएको थियो। कथाहरू लेख्नुको सट्टा नाटकीय रूपमा भनिन्थ्यो वा अभिनय गरिन्थ्यो, र पुस्तादेखि पुस्तासम्म हस्तान्तरण पनि गरिन्थ्यो। यस कारणले गर्दा, तिनीहरूको विकासको इतिहास अनिवार्य रूपमा अस्पष्ट  छ। दन्त्य कथाहरू, कहिलेकाहीँ, साक्षर संस्कृतिभरि लिखित साहित्यमा देखा पर्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 

श्रेणी:लोककथा
श्रेणी:परम्परागत कथाहरू
हल्क

**हल्क** मार्भल कमिक्सद्वारा प्रकाशित अमेरिकी कमिक पुस्तकमा देखिने एक सुपरहिरो हो।
लेखक स्ट्यान ली र कलाकार ज्याक किर्बीद्वारा सिर्जित  यस पात्र पहिलोपटक 'द इन्क्रेडिबल हल्क' (मे १९६२) को पहिलो अङ्कमा देखा परेको थियो। हल्क बहुव्यक्तित्व विकार भएको काल्पनिक पात्र हो। हल्कलाई विशाल आकार, हरियो छाला भएको, हृष्टपुष्ट शारीरिक बनावट र अत्यधिक शारीरिक शक्ति भएको पात्रको रूपमा वर्णन गरिएको छ भने अर्कोतर्फ उसको वास्तविक परिचय वा अर्को नाम डा रोबर्ट ब्रुस बेनर हो, जो शारीरिक रूपमा कमजोर, सामाजिक रूपमा पिछडिएको र संयमित स्वभावको भौतिकशास्त्री हो। दुवैजनालाई एक-अर्काको अस्तित्वबारे अवगत रहन्छ। लेखक *लि*का अनुसार हल्कको सिर्जना फ्रेन्केन्स्टाइनको राक्षस र डाक्टर जेकिल र मिस्टर हाइडको संयोजनबाट प्रेरित भएको हो। 

रिक जोन्सको ज्यान बचाउने क्रममा एउटा प्रयोगात्मक बमको विस्फोट हुँदा गामा किरणको आकस्मिक सम्पर्कमा आएपछि ब्यानर भावनात्मक तनावमा परेमा वा आफ्नो इच्छाविरुद्ध, शारीरिक रूपमा हल्कमा रुपान्तरित हुन्छन्।
यो रूपान्तरण प्रायः विध्वङ्सकारी आतङ्क र सङ्घर्षतर्फ उन्मुख हुन्छ जसले ब्यानरको सामान्य जीवनलाई जटिल बनाउँदछ। हल्कको शक्ति स्तरलाई प्रायः उसको क्रोध स्तरसँगको अनुपातमा वर्णन गरिन्छ। सामान्यतया रिसाएको जनावरको रूपमा चित्रित गरिने हल्कलाई अन्य वैकल्पिक व्यक्तिगत रूपहरूसँग पनि प्रस्तुत गरिएको छ जसमा ग्याङस्टर (जो फिक्सिट), सम्मिलित व्यक्तित्व (मर्ज्ड हल्क), विनाशकारी शक्ति (वार), प्रतिभाशाली योद्धा (वर्ल्ड-ब्रेकर), आत्म-घृणित रक्षक (राक्षस हल्क), प्रतिभाशाली वैज्ञानिक (डक ग्रिन) र केही साना वैकल्पिक रूपहरू समावेश छन्।

हल्क लोकप्रिय संस्कृतिमा सबैभन्दा प्रतिष्ठित पात्रहरू मध्ये हो भने हल्क पात्रलाई विभिन्न प्रकारका कपडा र सङ्ग्रहणीय वस्तुमा देख्न पाइनुका साथै यसलाई विभिन्न सञ्चार माध्यमहरूमा प्रस्तुत गरिएको छ। ब्यानर र हल्कलाई एनिमेसन र भिडियो खेल अवतारहरूमा रूपान्तरण गरिएको पाइन्छ। यो पात्र पहिलोपटक सन् १९७८ को टेलिभिजन शृङ्खला *द इन्क्रेडेबल हल्क* र यसको पछिल्ला टेलिभिजन चलचित्रहरू *द इनक्रेडिबल हल्क रिटर्न्स* (सन् १९८८), *द ट्रायल अफ द इन्क्रेडिबल हल्क* (सन् १९८९) र *द डेथ अफ द इन्क्रेडिबल हल्क* (सन् १९९०) मा देखा परेको थियो। सन् २००३ मा सार्वजनिक गरिएको *हल्क* नामक चलचित्रमा एरिक बनाले यस पात्रको भूमिकामा अभिनय गरेका थिए। मार्भल सिनेम्याटिक युनिभर्स अन्तर्गत यस पात्रलाई पहिलोपटक एडवर्ड नर्टनको चलचित्र द इन्क्रेडिबल हल्क (२००८) मा चित्रित गरिएको थियो।

## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 
* 
* हल्क इन्टरनेट चलचित्र डाटाबेसमा
*
अन्नपूर्णा

**अन्नपूर्णा**, **अन्नपूर्णेश्वरी** वा **अन्नदा** पार्वतीको एक अवतार हो र यसलाई खाना र खुवाउने हिन्दु देवी भनेर चिनिन्छ। हिन्द धर्ममा पूजा र भोजन अर्पणको अत्यधिक प्रशंसा गरिन्छ, र त्यसैले, देवी अन्नपूर्णालाई एक लोकप्रिय देवीको रूपमा मानिन्छ। भरतचन्द्र रायद्वारा बङ्गाली भाषामा लेखिएको कथा कविता अन्नदा मङ्गलमा उनको प्रशंसा गरिएको छ। अन्नपूर्णा सहस्रनाम देवीको लागि समर्पित छ र उनको एक हजार नामहरूको प्रशंसा गर्दछ, जबकि अन्नपूर्णा शतनाम स्तोत्रम उनको १०८ नामहरूमा समर्पित छ।

भारतमा उनी समर्पित केही मन्दिरहरू अवस्थित छन् जसमध्ये अगस्त्यद्वारा होरानाडुमा स्थापित अन्नपूर्णेश्वरी मन्दिर र वाराणसीमा अन्नपूर्णा देवी मन्दिर केही सबैभन्दा प्रमुख उदाहरणहरू हुन्। अक्षय तृतीयालाई अन्नपूर्णाको जन्मदिन मानिने भएकोले, यो दिन सुनका गहनाहरू किन्नको लागि धेरै शुभ मानिन्छ।

## प्रतिमा 
आगम (धार्मिक ग्रन्थहरू)ले अन्नपूर्णाको प्रतिमालाई रातो रङ्ग भएको, पूर्णिमा जस्तै गोलो अनुहार, तीन आँखा, उच्च स्तन र चार हात भएकी देवीका रूपमा वर्णन गर्दछ। तल्लो बायाँ हातमा स्वादिष्ट खानाले भरिएको भाँडो बोकेको चित्रण गरिएको छ। दायाँ हातमा विभिन्न रत्नहरूले सजाइएको सुनौलो डाडु छ। अन्य दुई हातमा अभय र वरद मुद्राहरू चित्रण गरिएको छ। उनको नाडी र छातीमा सुनौलो गहनाहरू लगाएको चित्रण गरिएको छ।
उनी शिरमा अर्धचन्द्रले सजिएको सिंहासनमा विराजमान छिन्।

## किंवदन्ती 
एक दिन, भगवान शिव र उनकी पत्नी पार्वती भौतिक संसारको बारेमा वादविवादमा परेका थिए। शिवले सबै भौतिकवादी कुराहरू केवल एक भ्रम हो, जसमा मानिसहरूले खाएको खाना पनि समावेश भएको बताएका थिए। यसले भौतिकवादी पक्षहरूलाई शासन गर्ने पार्वतीलाई रिस उठेको थियो। शिव र संसारलाई आफ्नो महत्त्व देखाउन, उनी गायब हुन्छिन् र उनी बिना संसार कसरी बाँच्नेछ भनेर हेर्न चाहेको बताउँछिन्।

पार्वती गायब भएसँगै, संसारमा खानाको अभाव हुन पुग्यो र अनिकाल देखा पर्दै गयो। शिवका अनुयायीहरूले उहाँसँग खानाको लागि भिक्षा माग्न पुगे। देवताहरू पनि खानाको लागि भिक्षा माग्न बाध्य भए, तर कुनै खाना पाएनन्। अन्ततः, शिव र उनका अनुयायीहरूले पृथ्वीमा वाराणसी (काशी) सहरमा एउटा मात्र भान्छा छ, जहाँ अझै पनि खाना उपलब्ध छ भन्ने सहसुस गर्न थाले।

शिव खाना माग्न काशी गए। उनलाई भान्साकोठा उनकी पत्नी पार्वतीको स्वामित्वमा रहेकाले उनी आश्चर्यमा परे र त्यहाँ पार्वती अन्नपूर्णाको बसेकी थिइन्। उनले आकाशीय बैजनी र खैरो वस्त्र लगाएकी थिइन्, जुन हल्का रूपमा गहनाहरूले सजाइएको थियो। उनी सिंहासनमा बसेकी थिइन्, भोका देवताहरू र पृथ्वीका भोका बासिन्दाहरूलाई खाना बाँड्दै र सेवा गर्दै थिइन्। अन्नपूर्णाले शिवलाई आफ्नो खाना भिक्षाको रूपमा चढाएकी थिइन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* अन्नपूर्णा सम्बन्धित कथा

श्रेणी:हिन्दु देवीहरू
श्रेणी:पार्वतीका रूपहरू
किंवदन्ती

द्वारा लिखित लेडी गोडिभा को यो सन् १८९७ को चित्र मा, प्रामाणिक ऐतिहासिक व्यक्ति पूर्ण रूपमा किंवदन्तीमा डुबेको छ, जसको कालावधि उच्च मध्ययुगीन तरिकाबाट प्रस्तुत गरिएको छ।]]

**किंवदन्ती** लोककथाको एक विधा हो जसमा मानव इतिहासमा भएका विश्वास गरिएका वा मानिएका मानवीय कार्यहरू प्रस्तुत गर्ने कथा समावेश हुन्छ। यस विधामा भएका कथाहरूले मानवीय मूल्यहरू प्रदर्शन गर्न सक्छन् र कथालाई सत्यता दिने केही गुणहरू हुन सक्छन्। किंवदन्तीमा यसको सक्रिय र निष्क्रिय सहभागीहरूको लागि, चमत्कारहरू समावेश हुन सक्छन्। किंवदन्तीहरूलाई समय सान्दर्भिक र जीवन्त राख्न समयक्रमसँगै परिमार्जन गर्न सकिन्छ। यो समाजमा परम्परादेखि चल्दै आएका र केही अन्धविश्वाससमेत भएका घटना, कथा वा कुरा; जनश्रुति हो।

धेरै किंवदन्तीहरू अनिश्चितताको घेराभित्र रहन्छन्, जसलाई सहभागीहरूले न त पूर्ण रूपमा विश्वास गर्छन्, न त दृढताका साथ शङ्का नै गर्छन्। किंवदन्तीहरू कहिलेकाहीँ मिथकहरूबाट छुट्याइन्छ किनभने तिनीहरू मानवहरूलाई मुख्य पात्रहरूको रूपमा चिन्छन् र आवश्यक रूपमा अलौकिक उत्पत्ति हुँदैनन्, र कहिलेकाहीँ तिनीहरूको कुनै प्रकारको ऐतिहासिक आधार हुन्छ भने मिथकहरू सामान्यतया त्यस्तो हुँदैनन्। ग्रिम दाजुभाईले किंवदन्तीलाई "ऐतिहासिक आधार भएको लोककथा" भनेर परिभाषित गरेका थिए। "मानवहरूसँगको चिन्ता"को उप-उत्पादन पौराणिक प्राणीहरूको लामो सूची हो, जसले किंवदन्तीहरू "ऐतिहासिक रूपमा आधारित" छन् भन्ने कुरामा कुनै "दृढ शंका" छोड्दैन। मानिसहरूसँगको चासोको एउटा प्रतिफल स्वरूप पौराणिक जीवहरूको लामो सूची तयार भएको छ, जसले किंवदन्तीहरू 'ऐतिहासिक रूपमा आधारित' छन् भन्ने कुरामा कुनै 'दृढ शङ्का' बाँकी राख्दैन।

एक आधुनिक लोकगीतकारको किंवदन्तीको व्यावसायिक परिभाषा सन् १९९० मा टिमोथी आर. टाङ्गेरलिनीले प्रस्ताव गरेका थिए:

"किंवदन्ती सामान्यतया एउटा छोटो (एक-प्रसङ्गयुक्त), परम्परागत र स्थानीय परिवेशमा घुलमिल भएको ऐतिहासिक आख्यान हो। यसलाई कुराकानीको शैलीमा प्रस्तुत गरिन्छ, जसले मनोवैज्ञानिक स्तरमा लोक-विश्वास र सामूहिक अनुभवहरूको प्रतीकात्मक प्रतिनिधित्व गर्दछ। साथै, यसले जुन समूहको परम्परासँग यो सम्बन्धित छ, त्यस समूहका साझा मूल्य-मान्यताहरूलाई पुनः पुष्टि गर्ने कार्य गर्दछ।"

## मौखिक परम्पराहरू 
मौखिक परम्पराहरू विभिन्न संस्कृतिहरूमा किंवदन्तीहरू  सिर्जना, अनुकूलन र संरक्षण गर्ने प्रमुख संयन्त्रका रूपमा कार्य गर्छन्, जसले लिखित अभिलेखहरूमा निर्भर नभई मौखिक सञ्चारमा आधारित हुन्छ। यी कथाहरू, प्रायः लोककथाहरू समावेश हुन्छन्। कथावाचकहरूद्वारा पुस्तौँपुस्ता हस्तान्तरण गरिन्छन्। उनीहरूले दोहोर्‍याइ, लय, र सूत्रबद्ध वाक्यांशहरू जस्ता स्मरण सहायता गर्ने प्रविधिहरू प्रयोग गर्छन् जसले मुख्य तत्वहरूको स्मरणमा सहयोग पुर्‍याउँछ र मूल तत्वहरूप्रति निष्ठा कायम राख्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 

श्रेणी:लोककथा
श्रेणी:साहित्यका विधाहरू
श्रेणी:परम्परागत कथाहरू
तुभे यानसन

**तुभे  मारिका यानसन** (; ९ अगस्ट १९१४ – २७ जुन २००१) फिनल्यान्डकी स्विडेनी भाषी लेखिका, उपन्यासकार र कमिक स्ट्रिप लेखकका साथै चित्रकार र व्याख्यानकार पनि थिइन्। कला क्षेत्रमा लागेका अभिभावकहरूसँग हुर्काएकी यानसनले सन् १९३० देखि १९३८ सम्म हेलसिङ्की, स्टकहोम र पेरिसमा कला अध्ययन गरेकी थिइन्। उनले सन् १९४३ मा आफ्नो पहिलो एकल कला प्रदर्शनी आयोजना गरेकी थिइन् भने त्यसपछिका दिनहरूमा उनले प्रकाशनको लागि छोटो कथा, लेख र पछि गएर पुस्तकको आवरण, विज्ञापन र डाकटिकटको लागि चित्रहरू बनाएकी थिइन्। 
मुमिनको सृजना गरेर अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा ख्याति प्राप्त गरेकी यानसनको साहित्यिक विरासतले बालसाहित्य सहित चित्रकला, राजनीतिक कार्टुनि र प्रौढ कथासाहित्यहरूमा पनि प्रभाव पार्दछ। उनले आफ्नो सम्पूर्ण जीवन कला क्षेत्रलाई समर्पण गरेकी थिइन्।

यानसनले सन् १९४५ मा प्रकाशित 'मुमिन र विशाल बाढी' नामक कृतिबाट मुमिन उपन्यास शृङ्खला लेख्न सुरु गरेकी थिइन् भने यो एक उत्कृष्ट बालसाहित्यिक लेखन थियो। त्यसपछि सन् १९४६ र सन् १९४८ मा क्रमशः प्रकाशित 'मुमिन उपत्यकामा पुछ्रेतारा' र 'जादुगरको टोपी' नामक मुमिन उपन्यासका दुई शृङ्खलाहरू अत्यन्त सफल हुँदा पहिलो पुस्तकको बिक्री पनि त्यसै अनुसार बढ्न थालेको थियो। बालसाहित्यलाई केन्द्रमा राखेर सफल लेख्न कार्य गरेको सम्मानमा उनलाई सन् १९६६ मा हान्स क्रिस्चियन एन्डरसन पदकद्वारा सम्मानित गरिएको थियो। उनका पछि प्राप्त गरेका कयौँ पुरस्कारहरू मध्ये सन् १९९२ मा सेल्मा लागरलफ पुरस्कार पनि एक हो। उनका मुमिन कथाहरूलाई रङ्गमञ्च, सिनेमाघर र ओपेरामा मञ्चन गरिएको पाइन्छ।

उनले सन् १९५५ मा चित्रकला प्रदर्शनीको आयोजना गरी सन् १९६० देखि सन् १९७० सम्म पाँचवटा थप प्रदर्शनीहरू गरेकी थिइन्। उनले सन् १९४५ देखि १९८४ सम्म फिनल्यान्डका सार्वजनिक भवनहरूमा भित्तेचित्र बनाउनका लागि विभिन्न आयोगमा पुगेकी थिइन्। उनले आफ्ना पुस्तकहरूका  मात्र नभई *एलिस इन वन्डरल्यान्ड* र द हबिट जस्ता बालसाहित्यिक उपन्यासहरूका लागि पनि चित्र बनाएकी थिइन्। सन् १९६८ मा प्रकाशित *मूर्तिकारकी छोरी* नामक अर्ध-आत्मकथात्मक उपन्यास बाट सुरु गरेर यानसनले छ वटा उपन्यासहरू लेखेकी थिइन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* तुभे यानसन मुमिन डटकममा 
* तुभे यानसन 
* तुभे यानसन 
* तुभे यानसन: लेखसका, चित्रकार र व्याख्याता
* मुमिनत्रोलन तुभे यानसनका मुमिन पुस्तकहरूको समग्र सूची
* तुभे यानसन र मुमिन
* *मुमिन उपत्यकाका कथाहरू: तुभे यानसनको जीवन* (बीबीसी)
* 
* 
* यानसन, तुभे (सन् १९१४–२००१) फिनल्यान्डको राष्ट्रिय जीवनी सङ्ग्रहमा

श्रेणी:सन् २००१ मा मृत्यु
श्रेणी:लेखकहरू
श्रेणी:उपन्यासकारहरू
हिन्दु पौराणिक कथा

(ब्रह्मा, विष्णु, र शिव) उनीहरूका पत्नीहरू, त्रिदेवी (सरस्वती, लक्ष्मी, र पार्वती)सँग कमलमा विराजमान छन्।]]

 राजकुमारी रुक्मिणी]सँग भाग्दै गरेको]]
ले गजासुरलाई मारेको।]]
को मत्स्य अवतार, एक प्रमुख हिन्दु मिथक।]]

**हिन्दु पौराणिक कथाहरू**ले हिन्दु धर्मसँग सम्बन्धित मिथकहरूको सङ्ग्रहलाई जनाउँछ, जुन विभिन्न हिन्दु धर्मग्रन्थहरू र परम्पराहरूबाट लिइएको हो। यी मिथकहरू वेद, इतिहास (महाभारत र रामायण), र पुराण जस्ता पवित्र ग्रन्थहरूमा पाइन्छन्। तिनीहरू बङ्गाली मङ्गल काव्य र तमिल पेरिया पुराणम र दिव्य प्रबन्धम् सहित क्षेत्रीय र जातीय भाषिक ग्रन्थहरूमा पनि देखा पर्दछन्। यसका अतिरिक्त, हिन्दु मिथकहरू पञ्चतन्त्र र हितोपदेश जस्ता व्यापक रूपमा अनुवादित कथाहरूमा, साथै हिन्दु परम्पराहरूबाट प्रभावित दक्षिणपूर्वी एसियाली ग्रन्थहरूमा पनि पाइन्छन्।

## मिथकको अर्थ 
मिथक लोककथा वा धर्मशास्त्रको एउटा यस्तो विधा हो जसमा मुख्यतया ती कथाहरू समावेश हुन्छन् जसले समाजमा आधारभूत भूमिका खेल्छन्।
लोककथाविद्, इतिहासकार, दार्शनिक वा धर्मशास्त्रीहरूका लागि यो "मिथक" शब्दको त्यो सामान्य प्रयोगभन्दा निकै फरक छ, जसले कुनै कुरा "सत्य होइन" भन्ने मात्र बुझाउँछ। यसको सट्टा, कुनै मिथक सत्य हो वा होइन भन्ने कुरा यसलाई परिभाषित गर्ने कसी होइन। हिन्दूहरू यसलाई केवल दन्त्यकथाको रूपमा मात्र नभई साहित्यिक रूपमा हस्तान्तरण गरिएको आफ्नो इतिहास र परम्पराको रूपमा हेर्छन्।

हिन्दू मिथकहरू वेद, इतिहास (रामायण र महाभारत), र प्रमुख पुराणहरूमा पाउन सकिन्छ। अन्य स्रोतहरूमा मङ्गल-काव्य जस्ता बङ्गाली साहित्य र दिव्यप्रबन्ध, तिरुमुरै र पाँच महान महाकाव्यहरू जस्ता तमिल साहित्य समावेश छन्। यी कथाहरूले हिन्दु परम्परामा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन् र तिनीहरूको सांस्कृतिक र आध्यात्मिक सन्दर्भ भित्र वास्तविक र महत्त्वपूर्ण मानिन्छन्, जसले हिन्दु धर्मको विश्वास र मूल्यहरूमा गहिरो अन्तर्दृष्टि प्रदान गर्दछ।

## उत्पत्ति र विकास 
### सिन्धु घाटीको सभ्यता 
जोसेफ क्याम्पबेलका अनुसार, सिन्धु घाटी सभ्यता (ई.पू. २६००–१९००) ले हिन्दू धर्मका विश्वास र परम्पराहरूमा आफ्ना अवशेषहरू छोडेको हुन सक्छ। पुरातात्विक अवशेषहरूले त्यस्ता आकृति र शैलीहरू उजागर गरेका छन्। यी विषयवस्तुहरू ई.पू. १८०० तिर यसको मूल सभ्यताको पतन भएपछि पनि द्राविड लोक धर्मद्वारा निरन्तर कायम राखिएका थिए।

### वैदिक काल
हिन्दू धर्मको विकासमा एक प्रमुख कारक वैदिक धर्म थियो। हिन्द-आर्यन बसाइँसराइले उनीहरूको विशिष्ट विश्वासलाई भारतीय उपमहाद्वीपमा ल्याएको थियो, जहाँ वेदहरू लगभग १५०० ईसा पूर्वमा रचिएका थिए। हिन्द-आर्यन वैदिक देवताहरूमा प्रमुख देवता इन्द्र, सूर्य देवता सूर्य, उषा, साथै अग्नि लगायत थिए।

### ब्राह्मण काल 
यस अवधिमा 'ब्राह्मण' भनिने व्याख्यात्मक ग्रन्थहरूको रचना भएको देखिन्छ।

### उपनिषद् काल 
विलियम्सका अनुसार, ई.पू. ९०० देखि ६०० सम्ममा, वैदिक देवताहरूका लागि गरिने बलि प्रथा विरुद्ध सर्वसाधारणको विरोध र ब्राह्मण वर्ग विरुद्धको विद्रोहले गर्दा ब्राह्मणहरूले सुधारका मार्गहरू अपनाउनु परेको थियो। यसैको परिणाम स्वरूप चौथो वेद (अथर्ववेद) र वेदान्त ग्रन्थहरूको रचना भएको थियो। उपनिषद्हरूमध्ये लगभग आधा रहस्यमय र अद्वैत थिए, जसले ईश्वरलाई 'एक' (एकम्) को रूपमा अनुभव गर्ने भनि व्याख्या गर्दथ्यो भने बाँकी आधाले एक वा धेरै देवी-देवताहरूप्रतिको भक्तिलाई बढावा दिएका थिए। यस समयमा नयाँ देवी-देवताहरूको महिमा गायन सुरु हुँदै भक्ति परम्पराहरूको सुरुवात हुन पुगेको थियो।

## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु पौराणिक कथाहरू