open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
गङ्गोत्री

भारतको उत्तराखंड प्रदेश अन्तरगत उत्तरकाशी जिलामा अवस्थित एक तीर्थस्थल जहाँ राजा भगीरथले तपस्या गरेर गङ्गाजीलाई धर्तीमा ल्याएका थिए । यो हिन्दूहरूको चार धाम मध्येको एक हो । राजा भगीरथले ल्याएको हुनाले गङ्गाजीलाई भागीरथी पनि भनिन्छ । 
गंगोत्री गंगा नदी को उद्गम स्थान हो । गङ्गाजी को मन्दिर, समुद्र सतहबाट
३०४२ मीटर को उचाईमा स्थित छ ।

भागीरथीको दाहिने तर्फको परिवेश अत्यन्त आकर्षक एवं मनोहारी छ । यो स्थान उत्तरकाशीबाट १००
कि.मी. को दूरीमा स्थित छ । गंगोत्री मन्दिरको निर्माण गोर्खा कमाण्डर अमरसिँह थापाले १८औ शताब्दीको प्रारम्भमा गराएका थिए । जो नेपालको परम्परागत शैली, पगोडा शैलीमा थियो । वर्तमान मन्दिरको पुनर्निर्माण जयपुरको
राजघरान द्वारा गरिएको हो । प्रत्येक वर्ष वैशाख(अक्षय तृतीया) देखि कार्तिक(दीपावली)  का महीनाका बीच पतित
पावनी गंगा माताको दर्शन गर्नका लागि लाखौँ श्रद्धालु तीर्थयात्री यहाँ आउँछन् ।
हालको गंगोत्री मन्दिरबाट १८ किमी को दुरीमा गङ्गाजी को उद्गमस्थल गोमुख पर्दछ जहाँ जानको लागि पैदल यात्रा तय गर्नुपर्ने हुन्छ । मानिन्छ हालको मन्दिर नै राजा भगीरथको तपस्थली हो र गङ्गाजी को उद्गमस्थल पनि त्यही को किन्तु कालान्तरमा हिउँ पग्लिदै गएका कारण हाल १८ किमि टाढा पुगेको हो ।

श्रेणी:गङ्गा नदी
सन् १९९०

**सन् १९९०** ग्रेगोरियन पात्रोको सोमबारदेखि प्रारम्भ भएको सामान्य वर्ष थियो। हिन्दू पञ्चाङ्ग अनुसार यो विक्रम सम्वत्-को २०४६-४७ वर्ष रहेको थियो। यस वर्षको महत्त्वपूर्ण घट्नाहरूमा जर्मनीको पुन:एकीकरण, यमनको एकीकरण, हबल अन्तरिक्ष दूरदर्शी प्रक्षेपण, दक्षिण अफ्रिकाबाट नामिबिया छुट्टिनु, खाडी युद्धको विजारोपण, नेल्सन मन्डेलालाई जेलबाट रिहा गरिनु र ११ वर्षको लामोसमयसम्म संयुक्त अधिराज्यको प्रधानमन्त्रीको पदमा रहेकी मार्गरेट थ्याचरद्वारा राजिनामा दिनु रहेको थियो।

यो वर्ष इन्टरनेटको प्रारम्भिक इतिहासको लागि ज्यादै महत्त्वपूर्ण वर्ष रहेको थियो। यस वर्षको अन्त्यतिर टिम बर्नर्स लीले पहिलो वेब सर्भर बनाउनुका साथै वर्ल्ड वाइड वेबको जग बसालेका थिए।

## घटनाक्रम
### जनवरी
* ७ जनवरी&ndash; इटालीमा रहेको पिसाको लेनिङ टावर आम जनताको लागि खतरापूर्ण रहेको भन्दै बन्द गरिएको थियो। लगभग ८०० वर्षको इतिहासमा पहिलो पटक यस्तो गरिएको थियो।
* २५ जनवरी&ndash;पाकिस्तानको प्रधानमन्त्री बेनजिर भुट्टोले छोरी जन्म दिएकी थिइन्, आधुनिक समयमा सरकार प्रमुख रहेकै समय यसो गर्ने उनी पहिलो महिला बनेकी थिइन्।
* ३१ जनवरी&ndash; विश्वव्यापीकरण— म्याकडोनाल्ड्सले रुसको मस्कोमा आफ्नो शाखा विस्तार गरेको थियो।

### फेब्रुअरी
* फेब्रुअरी/मार्च&ndash;भारतीय राज्य जम्मु काश्मिरबाट १ लाख भन्दा बढी रैथाने कश्मीरी पण्डितहरू इस्लामिक कट्टरपन्थीको विद्रोहको कारण पलायन भएका थिए।
* फेबुअरी&ndash;संयुक्त राज्य अमेरिकाको सबै अन्तर देशीय हवाई सेवामा धुम्रपानमाथि प्रतिबन्ध लगाइएको थियो।
* १० फेब्रुअरी&ndash; दक्षिण अफ्रिकाको राष्ट्रपति फ्रेडरिक विलेम डी क्लार्कले अघिल्लो दिन नेल्सन मन्डेलालाई जेलमुक्त गरिने घोषणा गरेका थिए।
* ११ फेब्रुअरी&ndash; दक्षिण अफ्रिकाको केप टाउन नजिकै रहेको भिक्टर भर्स्टर जेलबाट २७ वर्षको लामो जेल जीवनपछि नेल्सन मन्डेला जेलमुक्त भएका थिए।
* १३ फेब्रुअरी&ndash; जर्मनी पुन:एकीकरण: जर्मनीलाई एकीकरण गर्ने दुई चरणको योजनाको लागि सहमति भएको थियो।
* २६ फेब्रुअरी&ndash; सोभियत सङ्घद्वारा चेकोस्लोभाकियाबाट आफ्नो ७३,५०० सेनालाई जुलाई, १९९१सम्म फिर्ता बोलाउने घोषणा गरेको थियो।

### मार्च
* १ मार्च&ndash; इजिप्टको कायरोस्थित सेराटन होटलमा आगलागी हुँदा १६ जनाको मृत्यु भएको थियो।
* १५ मार्च&ndash; सोभियत सङ्घको पहिलो कार्यकारी राष्ट्रपतिको रूपमा मिखाइल गोर्भाचेभ निर्वाचित भएका थिए।
* १८ मार्च&ndash; अमेरिकाको बोस्टन अवस्थित इसाबेला स्टिवर्ट गार्डनर सङ्ग्रहालयबाट २ चोरहरू प्रहरीको भेषमा आई जम्माजम्मी १०० देखि ३०० मिलियन अमेरिकी डलर बराबरको १२ चित्र र साङ वंशको एउटा फुलदानी चोरेर लागेका थिए। यो हालसम्मको अमेरिकी इतिहासको सबैभन्दा ठुलो कला चोरी हो र सन् २०१८ सम्म सो चित्रहरू फेला पार्न सकिएको छैन।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:वर्ष
सन् २००४

**सन् २००४** (MMIV) ग्रेगोरियन क्यालेन्डरको एक अधिवर्ष थियो।

## घटनाक्रम
### फेब्रुअरी
* ४ फेब्रुअरी - मार्क जुकरबर्गले सामाजिक सञ्जालयुक्त साइट फेसबुक (त्यस समयमा हार्वर्ड विश्वविद्यालयका लागि मात्र) सिर्जना गरे।

### जुन
* १२ जुन &ndash; ४ जुलाई &ndash; पोर्चुगलले यूइएफए यूरो २००४ आयोजना गरेको थियो। यो प्रतियोगिता ग्रीसले जितेको थियो।

### अगस्ट
* १३&ndash;२९ अगस्ट &ndash; २००४ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक ग्रीसको एथेन्समा आयोजना भयो।

### नोभेम्बर
* २ नोभेम्बर - जर्ज डब्लू बुस पुन: अमेरिकाको राष्ट्रपति निर्वाचित भएको थियो।

## जन्म
]]
* १९ फेब्रुअरी &ndash; मिली बबी ब्राउन, अङ्ग्रेजी अभिनेत्री तथा निर्मात्री
* १ मे &ndash; चार्ली डमेलियो, अमेरिकी नर्तकी तथा सामाजिक सञ्जाल व्यक्तित्व

## मृत्यु 
]]
]]
* ५ जुन &ndash; रोनाल्ड रेगन, अमेरिकी राजनीतिज्ञ तथा अभिनेता, संयुक्त राज्य अमेरिकाका ४०औँ राष्ट्रपति (जन्म सन् १९११)
* ११ नोभेम्बर &ndash; यासेर अराफात, प्यालेस्टिनी राजनीतिक नेता (जन्म सन् १९२९)
* २३ डिसेम्बर &ndash; पी. वी. नरसिंह राव, भारतीय राजनीतिज्ञ, भारतका १०औँ प्रधानमन्त्री (जन्म सन् १९२१)

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सन् २००४
श्रेणी:वर्ष
जाँतो

**जाँतो** दाल, गहुँ, कोदो आदि पिस्न प्रयोग गरिने दुई चेप्टा ढुङ्गाद्वारा निर्मित हातले चलाईंने प्राचिन उपकरण हो[www.blastkhabar.com/news/2019/03/06/103585.html लोप हुँदै ढिकी(blastkhabar.co फाल्गुन २२, २०७५ जाँतो।  

## तस्बिरहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:उपकरण
श्रेणी:कृषि औजारहरू
श्रेणी:घरेलु सामग्रीहरू
श्रेणी:खाद्यपदार्थ पिस्ने उपकरणहरू
श्रेणी:घरेलु उपकरणहरू
दान

मा रहेको एक मूर्तिमा बुद्ध र एक भिक्षु भिक्षादानका लागि निस्किएको देखाइएको छ।]]

**दान** एक संस्कृत र पाली शब्द हो, जसले भारतीय धर्म र दर्शनहरूमा उदारता, परोपकार वा भिक्षा दिने सद्गुणलाई जनाउँछ।

हिन्दु धर्म, बौद्ध धर्म, जैन धर्म र सिख धर्ममा दान उदारताको विकास गर्ने एक अभ्यास हो। यो सङ्कट वा आवश्यकतामा परेका व्यक्तिलाई गरिने सहयोग,

दान भारतीय परम्पराहरूमा एक प्राचीन अभ्यास हो, जसको जरा वैदिक परम्परासम्म पुग्छ।

## हिन्दु धर्म 
**दान**को अर्थ अर्पण गर्नु हो, जुन प्रायः चन्दा र परोपकारको सन्दर्भमा प्रयोग गरिन्छ। अन्य सन्दर्भमा, जस्तै अनुष्ठानहरूमा, यसले केवल कुनै वस्तु दिने कार्यलाई जनाउन सक्छ। दक्षिणा (आफूले सकेको शुल्क वा भेटी), र भिक्षा (मागेर प्राप्त गरिने दान) जस्ता अवधारणाहरूसँग सम्बन्धित गराई उल्लेख गरिएको छ।

परम्परागत ग्रन्थहरूमा दानलाई आफ्नो मानिएको वा आफ्नो भनेर पहिचान गरिएको वस्तुको स्वामित्व त्याग्ने र बदलामा केही पनि आशा नगरी प्राप्तकर्तालाई हस्तान्तरण गर्ने कार्यको रूपमा परिभाषित गरिएको छ।

दान सामान्यतया एक व्यक्ति वा परिवारलाई दिइने भए तापनि, हिन्दु धर्ममा सार्वजनिक हितका लागि गरिने दानको पनि चर्चा गरिएको छ, जसलाई कहिलेकाहीँ उत्सर्ग भनिन्छ। यस अन्तर्गत धर्मशाला, विद्यालय निर्माण, खानेपानी वा सिँचाइका लागि इनार खन्ने, वृक्षारोपण गर्ने, वा स्वास्थ्य उपचार केन्द्र बनाउने जस्ता बृहत् परियोजनाहरू पर्दछन्।

### हिन्दु ग्रन्थहरूमा दान 
*ऋग्वेद*मा दानको सबैभन्दा प्रारम्भिक चर्चा पाइन्छ। ऋग्वेदले यसलाई 'सत्य'सँग जोड्दछ र अर्को एक सूक्तमा खाँचोमा परेकाहरूलाई दान नदिँदा महसुस हुने आत्मग्लानितर्फ सङ्केत गर्दछ।

## बौद्ध धर्म 
हरू।]]

एक औपचारिक धार्मिक कार्यका रूपमा दान विशेष गरी बौद्ध गृहस्थहरूद्वारा भिक्षु वा आध्यात्मिक रूपमा विकसित व्यक्तिलाई अर्पण गरिन्छ। बौद्ध दर्शनमा, दानले दाताको मनलाई शुद्ध र रूपान्तरण गर्ने प्रभाव राख्दछ।

दानको माध्यमबाट विकसित गरिएको उदारताले भौतिक सम्पन्नताको अनुभव गराउँछ र सम्भवतः सुगतिका लोकहरूमा पुनर्जन्म गराउन मद्दत गर्दछ। पाली त्रिपिटकको *दीघजानु सुत्त*मा, उदारता (जसलाई पालि शब्द 'चाग'द्वारा जनाइएको छ र यो 'दान'को पर्यायवाची हुन सक्छ) लाई अर्को जन्ममा सुख र धन प्राप्तिका लागि आवश्यक चार गुणहरूमध्ये एकको रूपमा पहिचान गरिएको छ। यसको विपरीत, दानको अभावले दुर्गति र गरिबीतर्फ डोर्‍याउँछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु दार्शनिक धारणाहरू
क्यान्सर

**क्यान्सर** (चिकित्सकीय पद: घातक नियोप्लास्म) रोगहरूको एक वर्ग हो जसमा कोशिकाहरूको एक समूहको *अनियन्त्रित वृद्धि* (सामान्य सीमा भन्दा अधिक विभाजन), *रोग आक्रमण* (आस-पासको उतकहरूको विनाश आक्रमण) र कहिलेकाँही *मेटास्टेसिस* (लसिका या रक्तको माध्यमले शरीरको अन्य भागहरूमा फैलन्छ)को रूपमा देखिन्छ । क्यान्सर गम्भिर प्रकारको रोग हो। जुनसुकै क्यान्सर लागेपनि पैसा र शरीर दुवैको क्षति हुन्छ । तर क्यान्सरलाई बेलैमा पहिचान गर्न सकियो भने रोकथाम पनि गर्न सकिन्छ । क्यान्सरका लक्षण देखिए भने पनि आत्तिइ हाल्नु हुँदैन तर नियमितरूपमा जाँच र चिकित्सकको परामर्स भने लिनु पर्छ । 

## यसका लक्षणहरु
* दुखाइ

शरीरको कुनै पनि अङ्ग वा भागमा निरन्तर दुखाइ महसुस भयो भने यसलाई वेवास्ता नगर्नुस् । पेन किलर खाएर दुखाइ कम गर्ने मुर्खता पनि नगर्नुस् । महिलामा हुने स्तन क्यान्सर शुरुमा पत्ता लगाउन निक्कै गाह्रो हुन्छ । 

* ज्वरो
ज्वरो आउनु पनि शरीरमा सञ्चो नभएको सङ्केत हो । नियमितरूपमा ज्वरो आउनु पनि क्यान्सरको लक्षण हुन सक्छ । क्यान्सर रोग लाग्ने समयमा विभिन्न प्रकारले लामो समय सम्म ज्वरो आउने समस्या हुन सक्छ । कहिले काँहि सिजलन ज्वरो आएको भनेर लापर्वाही गर्दा गम्भिर समस्या पनि हुन सक्छ ।

* दुब्लाउँदै जानु वा वजन कम हुनु
यदि तपाइँ एकाएक दुब्लाउन थाल्नु भो वा शरीरको बजन १ वा डेढ सातामै १० प्रतिशत सम्म कम भएमा तत्काल जाँच गराउनुस्। कुनै शारीरक अभ्यास नै नगरीकन तौल घट्नु वा दुब्लाउनु राम्रो सङ्केत होइन। डाइटिङ नै गर्दा पनि एकाएक तौल घट्नु राम्रो सङ्केत होइन।

* थकान
जतिबेला पनि थकान र कमजोर अनुभव गर्न थाल्नु भो भने बुझ्नुस् शरीर अस्वस्थ छ । क्यान्सरका शुरुवाती लक्षणमा थकान र कमजोर हुनु पनि पर्छन् । खासगरी चुरोट वा खैनी सेवन गर्नेहरूलाई यसमा विशेष ध्यान दिनु पर्छ । कतिपय अवस्थामा रक्तचाप कम हुँदा पनि थकाइ लाग्ने र कमजोर महसुस हुने हुन्छ ।

* तनाव
जतिबेला पनि तनाव हुन्छ । दिशा र पिसावको रंग बदलिएको छ भने सतर्क बन्नुस् । यस्तो अवस्थामा सके सम्म छिटो डाक्टरकोमा जानु राम्रो हुन्छ । अधिकाँश मानिस ब्यस्त जीवन नै तनावको कारण भन्ने ठान्छन् तर कहिले काँही यस्तो हुनु गम्भिर समस्याको सङ्केत हुन सक्छ । क्यान्सका लक्षण मध्ये अत्याधिक तनाव र शरीर चिलाइरहने समेत पर्छन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:रोग
नयाँगाउँ, प्युठान

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, प्युठान जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३४६२ रहेको थियो जसमध्ये १४९६ पुरुष र १९६६ महिला रहेका थिए भने यहाँ ७६० घरधुरी रहेको थियो। यो हाल माण्डवी गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो माण्डवी गाउँपालिकाको वडा नम्बर ३ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:प्युठान जिल्लाका ठाउँहरू
औँसी

लेखक: श्रीराम खड्का 
-----

## औँसी के हो? 
**औँसी** चन्द्रमाको एक खगोलीय घटना हो, जसलाई 'नयाँ चन्द्रमा' पनि भनिन्छ। यस दिन पृथ्वी र सूर्यको बीचमा चन्द्रमा आउँछ। यस दिन चन्द्रमा पृथ्वीबाट देखिन्न, किनभने चन्द्रमा आफ्नो अन्धकार पक्ष पृथ्वी तर्फ देखाउँछ। **औँसी** प्राचीन वैदिक परम्परादेखि धार्मिक तथा खगोलीय दृष्टिले महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।

## औँसीको खगोलीय परिभाषा 
*औँसी* चन्द्रमाको कक्षीय स्थितिको एउटा विशेष अवस्था हो। जब सूर्य, चन्द्रमा र पृथ्वी लगभग एउटै रेखामा हुन्छन्, चन्द्रमा पूर्ण रूपमा अन्धकार देखिन्छ। यो घटना सिनोडिक मासको हिस्सा हो, जुन चन्द्रमाको नयाँ अवस्थाबाट अर्को नयाँ अवस्थासम्मको समय हो।

## हिन्दू धर्ममा औँसीको महत्त्व 
**औँसी**लाई हिन्दू धर्ममा अत्यन्त पवित्र दिन मानिन्छ। यो दिन पितृ तर्पण र श्राद्ध कर्मका लागि महत्त्वपूर्ण छ। पौराणिक कथाहरू अनुसार, औँसीको दिनमा गरिएका धार्मिक अनुष्ठानहरूले पितृ आत्माहरूलाई शान्ति मिल्छ।

## औँसी र चन्द्रग्रहण 
चन्द्रग्रहण प्रायः औँसीकै दिनमा हुने सम्भावना हुन्छ, किनभने चन्द्रमा, पृथ्वी र सूर्य एउटै रेखामा आउँछन्। यद्यपि, औँसीको दिन सबै पटक चन्द्रग्रहण हुँदैन। यो पृथ्वीको कक्षीय झुकावका कारण हो।

## औँसीको वैज्ञानिक अध्ययन 
औँसीको घटना वैज्ञानिक दृष्टिकोणले निकै रोचक छ। खगोलविदहरूले चन्द्रमाको कक्षा र यसको पृथ्वीसँगको सम्बन्ध अध्ययन गर्न औँसीलाई महत्त्व दिन्छन्। साथै, औँसीको समयमा ज्वारभाटा (tidal effects) उच्च हुन्छ।

## हिन्दू पात्रोमा औँसी 
हिन्दू पात्रोमा प्रत्येक महिना **औँसी**को दिन विशेष रूपमा चिन्हित गरिन्छ। यस दिनलाई *आमावस्या* पनि भनिन्छ। हिन्दू महिना औँसीबाट नयाँ चन्द्रमास सुरु हुने संकेत गर्दछ।

## औँसी र लोककथा 
औँसीसँग जोडिएका थुप्रै लोककथा छन्। प्राचीन कथाहरूमा औँसीलाई भयावह र अन्धकारसँग तुलना गरिएको छ। तर, यसलाई शक्ति र पुनर्जन्मको प्रतीकको रूपमा पनि मानिन्छ।

## औँसीको ज्योतिषीय प्रभाव 
*औँसी* ज्योतिषमा महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। यो दिन ग्रहहरूको प्रभावले व्यक्तिहरूको जीवनमा सकारात्मक तथा नकारात्मक प्रभाव पर्छ भन्ने विश्वास छ।

## औँसीको प्रकृति र वातावरणमा प्रभाव 
औँसीको समयमा पृथ्वीमा गहिरो अन्धकार छाउँछ, जसले जनावरहरूको प्राकृतिक व्यवहारमा परिवर्तन ल्याउँछ। यो समय जङ्गली जनावरहरूको गतिविधि उच्च हुन्छ।

## निष्कर्ष 
औँसी खगोलीय, धार्मिक, तथा सांस्कृतिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण घटना हो। ***औँसीको खगोलीय र धार्मिक महत्त्व***लाई बुझ्नु हाम्रो परम्परा र विज्ञान दुवैको अध्ययनका लागि उपयोगी छ।
सोलोमन द्वीप

**सोलोमन द्वीप** पपुवा न्युगिनीको पूर्वमा मालेनेसियामा करीब एक हजार द्वीपहरू समेटिएको एउटा देश हो । करीब २८,४०० वर्ग किलोमीटर (१०,९६५ वर्ग माइल)मा फैलिएको यस देशको राजधानी गुआडल क्यानल द्वीप स्थित होनिअरा हो । मानिन्छ कि सोलोमन द्वीपमा हजारौं साल पहिले मेलोनेशियाई मान्छे बसोबास गर्दथे । संयुक्त अधिराज्यले सन् १८९० मा सोलोमन द्वीपमा एक संरक्षित राज्यको स्थापना गर्यो । द्वितीय विश्व युद्धको सबैभन्दा संघर्षपुर्ण लडाई सन् १९४२-४५ को सोलोमन द्वीप अभियानको समयमा लडिएको थियो, जसमा गुआडलकैनालको लडाई पनि सामेल  छ । सन् १९७६ मा मान्छेहरूले स्वशासन र दुइ वर्ष पछि स्वतन्त्रता प्राप्त गरेका थिए । सोलोमन द्वीप एक संवैधानिक राजतन्त्र हो, जसको प्रमुख महारानी एलिजाबेथ द्वितीय हुन् ।

सन् १९९८ मा भएको जातीय हिंसा, सरकारी भ्रष्ट व्यवहार र अपराधले देश र समाजको स्थिरतालाई प्रभावित गरेको छ । सन् २००३ जुनमा अस्ट्रेलियाली बहुराष्ट्रीय बल क्षेत्रीयको सहायता मिशनले सोलोमन द्वीपमा शांति बहाल गराउन, जातीय उछ्र्रिंखलमा लगाम लगाउन र नागरिक प्रशासनमा सुधारको उद्देश्य प्राप्त गरेको छ ।

श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:ओसिनिया
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
नाइट्रोजन

**नत्रजन** वा **नत्रवायु** (अंग्रेजिःNitrogen) एक भौतिक तत्त्व हो। यो वायु बल्न मा सहायक हुदैन । नत्रजन वायुमण्डलमा कुनै पनि वायु (ग्यास) भन्दा धेरै प्रचुर मात्रामा हुन्छ। यद्यपि नत्रजन जीवित चीजहरूले प्रत्यक्ष रूपमा प्रयोग गर्दैनन । तथापी यो जीवित चीजहरूको वृद्धिको लागि एक धेरै महत्त्वपूर्ण ग्यास हो। कोठाको तापक्रममा यस वायुका अणुहरू अव्यवस्थित हुन्छन् र यो वायु रंगहीन र गन्धहीन हुन्छ। नत्रजन ब्रह्माण्डमा सबैभन्दा सामान्य तत्वहरू मध्ये एक हो, जुन हाम्रो आकाशगंगा र सौर्यमण्डलको लगभग एक-सातौं भाग हो। यो पृथ्वीमा वायुको रूपमा पाइन्छ। यसले पृथ्वीको वायुमण्डलको लगभग ७८% ओगटेको छ। पश्चिमा भाैतिकशास्त्रमा, हावाका यौगिकहरू विघटन गर्न १७६२ ईस्वीमा सोडियम पत्ता लगाएका स्कटिश भौतिकशास्त्री डेनियल रदरफोर्डलाइ नत्रजन खोजको श्रेय दिइन्छ ।

## रसायनिक गुणहरू 
## भौतिक गुणहरू
## यो पनि हेर्नुहोस् 
*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र

श्रेणी:तत्व
श्रेणी:नाइट्रोजन
फिडेल क्यास्ट्रो

**फिडेल ऐलेजेन्ड्रो क्यास्ट्रो रूस**  (;  अनु. फिदेल ऐलेजेन्द्रो कास्त्रो रूस; सन् १९२६ अगस्ट १३ – सन् २०१६ नोभेम्बर २५) क्युबाको राजनीतिज्ञ तथा क्युबा क्रान्तिका प्राथमिक नेताहरू मध्येका एक थिए। उनी सन् १९५९ फेब्रुअरीदेखि सन् १९७६ डिसेम्बरसम्म क्युबाको प्रधानमन्त्री र फेरि क्युबाको राज्य परिषदको अध्यक्ष (राष्ट्रपति) भएका थिए। उनले सन् २००८ फेब्रुअरीमा आफ्नो पदबाट राजिनामा दिएका थिए।

## जीवनी
उनी एउटा धनी परिवारमा जन्मिएका थिए र उनले कानुनमा स्नातकोत्तर प्राप्त गरेका थिए। हबाना विश्वविद्धालयमा अध्ययन गर्दा उनले आफ्नो राजनीतिक जीवनको सुरूवात गरेका थिए र क्युबाको राजनीतिमा एक मान्यता प्राप्त व्यक्ति बनेका थिए। उनको राजनीतिक जीवन फुल्गेङ्कियो बतिस्ता शासन र संयुक्त राज्य अमेरिकाको क्युबाको राष्ट्रहितमा राजनीतिक र कारपोरेट कम्पनीहरूको प्रभावको आलोचक रहेको छन् । उनलाई उत्साहजनक रूपमा, तर सीमित, समर्थक मिले र उनले अधिकारीहरूको ध्यान आकर्षित गर्‍यो । उनले मोंकाडा बैरकोंमा १९६३ मा असफल हमलाको नेतृत्व गरे जसपछि उनी गिरफ्तार भए, उनीमा मुद्दा चला, उनी जेलमा रहे र त्यस पछि रिहा गरिए.इसपछि बतिस्ताको क्युबामा हमलाको लागि मान्छेहरूलाई संगठित र प्रशिक्षित गर्नको लागि उनी मेक्सिको पुगे । उनी र उनको क्रान्तिकारी साथीहरूले डिसेम्बर १९५६ मा मेक्सिको छोडिदिए दिए र पुन: क्युबा फर्किए ।

कास्त्रो क्युबाको क्रान्तिको माध्यमले अमेरिका  समर्थित फुल्गेंकियो बतिस्ताको तानाशाहीलाई फाली सत्तामा आए र उसपछि शीघ्र नै क्युबाको प्रधानमन्त्री बने। सन् १९६५ मा उनी क्युबाको कम्युनिस्ट पार्टीका प्रथम सचिव बने र क्युबाको एक-दलीय समाजवादी गणतन्त्र बनाउनमा नेतृत्व दिए। १९७६ मा उनी क्युबाको राज्य परिषदराज्य परिषद र मन्त्रिपरिषदको अध्यक्ष (राष्ट्रपति) बने।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू

श्रेणी:कम्युनिष्ट शासक
श्रेणी:क्युबाका राष्ट्रपतिहरू‎
श्रेणी:क्युबाका प्रधानमन्त्रीहरू
श्रेणी:शीत युद्धकालीन व्यक्तिहरू
श्रेणी:मार्क्सवादी लेखकहरू
श्रेणी:साम्राज्यवाद विरोधी
श्रेणी:सन् २०१६ मा मृत्यु
श्रेणी:सन् १९२६ मा जन्म
मुक्केबाजी

**मुक्केबाजी** लडाइँको एक खेल र एक मार्शल कला हो, जसमा दुई मान्छे आफ्नो मुड्की प्रयोग गरेर लड्छन्। विशिष्ट रूपले मुक्केबाजीको सञ्चालन एक-देखि तीन-मिनेटको अन्तराल, जसलाई राउन्ड भनिन्छ,को एक शृङ्खलाको समयमा एक रेफ्रीद्वारा गरिन्छ, तथा मुक्केबाज सामान्यतः बराबर तौल वाला हुन्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:खेल
भारतीय रेल

**इण्डियन रेल** (आईआर) **एसिया**को सबभन्दा ठूलो रेलवे सञ्जाल हो तथा एकल व्यवस्थापन अन्तरगतको यो विश्वको दोस्रो सबभन्दा ठूलो रेलवे सञ्जाल हो। यो १५० वर्ष भन्दा पनि धेरै समयसम्म भारतको यातायात क्षेत्रको मुख्य संघटक रहेकोछ। यो विश्वको सबभन्दा ठूलो नियोक्ता हो, यसका १६ लाखभन्दा पनि धेरै कर्मचारी छन्। यसले न केवल देश्को मूल संरचनात्‍मक आवश्यकताहरूलाई पूरा गर्नमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाएकोछ अपितु छरिएका  क्षेत्रलाई एक साथ जोडनमा र देश राष्ट्रिय अखण्डताको पनि संवर्धन गर्दछ। राष्‍ट्रीय विपत्तीको समयमा विपत्ती ग्रस्त क्षेत्रहरूमा राहत सामग्री पुर्‍याउनेमा भारतीय रेल अग्रणी रहेको छ
अर्थव्यस्थामा अन्तरदेशीय यातायातको रेल मुख्य माध्यम हो। यो ऊर्जा सक्षम यातायात मोड, जो बडी मात्रामा जनशक्तिको आवागमनको लागि अति उपयुक्त भएकोछ, बडी मात्रामा वस्तुहरूलाई लाने ल्याउने तथा लामो दूरीको यात्राको लागि अत्यन्त उपयुक्त छ। यो देशको जीवन धारा हो र यसको सामाजिक-आर्थिक विकासको लागि यसको महत्त्वपूर्ण स्थान छ। सुस्थापित रेल प्रणाली देशको टाढा टाढाका ठाउँहरूबाट मानिसलाई एक साथ मिलाउँछ र व्यापार गर्न, दृश्य दर्शन, तीर्थ र शिक्षा संभव बनाएकोछ। यसले जीवन स्तरलाई सुधारेकोछ र यस प्रकारले उद्योग र कृषिको  चाँडोसित विकास गर्न सहायता गर्दछ। 

### इतिहास
भारतमा रेलको शुरुवात १८५३ मा अंग्रेजहरूद्वारा  प्राशासनिक सुविधाको लागि गरिएको थियो। तर आज भारतका धेरै जसो भागहरूमा रेलको जाल बिछाइएकोछ र रेल यातायातको सस्तो र मुख्य साधन बनेको छ। सन् १८५३ मा धेरै नै मामूली शुरूआतसित जब पहिलो अप रेलले मुम्बई देखी थाणेसम्म (३४ कि.मी.को दूरी) दूरी तय गरेको थियो, अब भारतीय रेल विशाल नेटवर्कमा विकसित भैसकेकोछ यसका **६३,४६५** कि.मी. मार्गको लम्बाईमा ** ७,१३३** स्‍टेशनहरू छन्। भारतीय रेलका ७,९१० इन्जिनहरूको बेडा छ; ४२,४४१ सवारी सेवाधान, ५,८२२ अन्‍यलाईच यान, २,२२,३७९ वैगन (३१ मार्च, २००५को स्थिति अनुसार)।[ भारतीय रेल बहुल गेज प्रणाली] हो;जसको ब्रोड गेज (१.६७६ मि मी) मीटर गेज (१.००० मि मी); र नैरो गेज (०.७६२ मि मी. र ६१० मि. मी)छ, यसका पटरिहरूको लम्बाई क्रमश: ८९,७७१ कि.मी; १५,६८४ कि.मी. र ३,३५० कि.मी. छ। जबकि गेजवार मार्गको लम्बाई क्रमश: ४७,७४९ कि.मी; १२,६६२ कि.मी. र ३,०५४ कि.मी. छ। कुल चालू पटरिहरूको लम्बाई ८४,२६० कि.मी. छ जसमध्ये ६७,९३२ कि.मी. ब्रोड गेज, १३,२७१ कि.मी. मीटर गेज, र ३,०५७ कि.मी. नैरो गेज छन्। लगभग मार्ग किलो मीटरको २८ प्रतिशत, चालू पटरी ३९ प्रतिशत र ४० प्रतिशत कुल पटरिहरूको विद्युतीकरण गरिएकोछ।

## चित्र दिर्घा

File:रेल जोगबनी.jpg|alt=भारतको बिहार राज्य अन्तर्गत जोगबनीमा प्रदशनीको लागि राखिएको एक पुरानो रेल !|इन्डियाको  बिहार राज्य अन्तर्गत जोगबनीमा प्रदशनीको लागि राखिएको एक पुरानो रेल !
File:Train 4.jpg|इन्डियाको बिहार राज्य अन्तर्गत जोगबनीमा चल्ने रेल
File:Toy Train Darjeeling West Bengal India.jpg|thumb|दार्जलिंग हिमालय रेल
File:Gatimaan express.jpg|alt=Train in a station|गतिमान एक्सप्रेस, सन् 2016

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
* भारतीय रेलको आधिकारिक जालस्थल-हिन्दीमा
* भारतीय रेलको टिकट आनलाईन किन्नेको जालस्थल 
* भारतीय रेल: रेल समय सारिणी, आरक्षण स्थितिको जाँच इत्यादि-रेडिफ डाटकोम द्वारा 
* भारतीय रेलमा PNR Status स्थिति पूछताछ
* रेल PNR स्थिति समर्थन वेबसाइट  https://www.onlinepnrstatus.in/
* रेलवेको बारेमा धेरै 
श्रेणी:भारतीय रेलवे
कोबाल्ट

**कोबाल्ट** एक पेरियोडीक टेबलमा पर्ने रासायनिक तत्त्व हो।यस तत्वको रसायनिक सङ्केत Co हो र यसको आणविक संख्या २७ हो। यो प्राकृतिक रूपमा यौगिक रूपमा मात्र भेटिन्छ।

## रसायनिक गुणहरू
## भौतिक गुणहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र

श्रेणी:तत्व
नियोन

'**नियोन**' (मराठी: निऑन) एक रासायनिक तत्त्व हो जसको रसानिक सङ्केत  Ne र आण्विक संख्या (यटोमिक नम्बर) १० हो । यो पिरियोडिक टेबलको समूह १८ मा रहेको छ । नियोन रंगहीन , गन्धहिन र निष्क्रिय सामान्य स्थितीमा एकाणु ग्यास हो , यसको घनत्वस सामान्य वायुको तुलनामा २/३ हुन्छ ।

## रसायनिक गुणहरू
## भौतिक गुणहरू
## सन्दर्भ 
## रसायनिक गुणहरू
## भौतिक गुणहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र

श्रेणी:तत्व
क्लोरिन

**क्लोरिन** समुह VII'A' या ह्यालोजन समूहको एक सदस्य तत्व हो। यसको रसायनिक सङ्केत Cl हो, भने यसको आणविक संख्या १७ हो।

यो विषालु हुन्छ र यसलाई विषाणु र जीवाणु मार्न र निर्मलीकरणमा उपयोगमा ल्याइन्छ। नेपालमा पानीमा राखेर निर्मलीकरण गर्ने घोल "पियुस"को नामले पानी यसलाई चिनिन्छ।

## रसायनिक गुणहरू
## भौतिक गुणहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*

श्रेणी:तत्व
क्याल्सियम

**क्याल्शियम ** (मराठी: कॅल्शियम) एउटा भौतिक तत्त्व हो। यो जीवित प्राणीहरूका लागि अत्यावश्यक हुन्छ। भोजनमा यसको समुचित मात्र हुनुपर्छ। खाने योग्य कॅल्शियम दूध सहित धेरै मल्य पदार्थोमा मिल्दछ। खान-पानका साथ-साथ क्याल्शियमका धेरै औद्योगिक प्रयोग पनि छन् जहां यसको शुद्ध रूप र यसका धेरै यौगिकहरूको प्रयोग गरिन्छ। पेरियोडिक टेबलमा कॅल्शियमको अणु क्रमांक २० छ र यसलाई अङ्ग्रेजी शब्दहरू ‘सीए’देखि इंगित गरिएको हो। १८०८मा सर हम्फ्री डैवीले यसलाई खोजा थियो। उनले यसलाई कॅल्शियम क्लोराइडदेखि अलग गरेको थियो। कॅल्शियमको नाम लॅटिन भाषाका शब्द ‘कॅल्क्स’मा रखिएको छ जसको मतलब छ चूना पत्थर जसमा ठूलो मात्रमा कॅल्शियम पाइन्छ। बोटहरूमा पनि कॅल्शियम पाइन्छ।

आफ्नो शुद्ध रूपमा कॅल्शियम चमकिला रंगको हुन्छ। यो आफ्नो अन्य साथी तत्वहरूका बजाय कम क्रियाशील हुन्छ। जलानमा यसबाट पहेंलो र रातो धुआं उठ्दछ। यसलाई आज पनि कॅल्शियम क्लोराइडदेखि त्यसै प्रक्रियादेखि अलग गरिन्छ जो सर हम्फ्री डैवीले १८०८मा प्रयोगको थियो। कॅल्शियमदेखि जोडिएका नैं एउटा अन्य यौगिक , कॅल्शियम कार्बोनेटलाई काँक्रीट, सिमेण्ट, चूना इत्यादि बनाउनको लागि प्रयोग गरिन्छ। अन्य कॅल्शियम कम्पाउण्ड अयस्कहरू, कीटनाशक, डियोड्रहरूट, मल, कपडा उत्पादन, कॉस्मेटिक्स, लाईटिंग इत्यादिमा प्रयोग गरिन्छ। जीवित प्राणीहरूमा कॅल्शियम हड्डीहरू, दातहरू र शरीरका अन्य भागहरूमा पाइन्छ। यो रक्तमा पनि हुन्छ र शरीरको भित्री देखभालमा यसको विशेष भूमिका हुन्छ।

Image:FlammenfärbungCa.png|Flame test
Image:Calcium unter Argon Schutzgasatmosphäre.jpg
Image:Calcium 1.jpg
Image:Vápenec.PNG|Vápenec - CaCO3

## सन्दर्भ 
## बाह्य सूत्र 
## रसायनिक गुणहरू
## भौतिक गुणहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र

क्याल्शियम
क्याल्शियम
रेडियम

**रेडियम** आधुनिक पेरियोडीक तालिकामा समावेश गरिएको एक रसायनिक तत्त्व हो, यसको सङ्केत Ra हो र यसको आणविक संख्या ८८ हो। यो पेरियोडिक तालिकाको दोस्रो तत्त्व हो जसले अल्कालाइन अर्थ धातु पनि भनिन्छ। शुद्ध र्‌याडियम चाँदी जस्तै चम्किलो सेतो हुन्छ तर यसले तुरन्तै नाइट्रोजनसँग (अक्सिजनसँग भन्दा पनि) प्रतिकृया गर्दछ र सतहमा कालो र्‌याडियम नाइट्राइडको (Ra3N2) तह बनाउँछ। र्‌याडियमका सबै आइसोटपहरू रेडियोधर्मी हुन्छन् जसमध्ये र्‌याडियम-२२६ सबै भन्दा स्थाइ हुन् जसको अर्ध-जीवन (half-life) १६०० वर्षको हुन्छ र पछि र्‌याडन ग्यासमा विलय हुन्छ विशेष रूपमा र्‌याडन - २२२। जव र्‌याडियम विलय हुँदै जान्छ आयोनिकरण गर्ने विकिरणको उत्पादन हुन्छ जसले प्रकाशसंवेदनशील (fluorescent) रसायनहरूलाई उत्साहित गरेर रेडियोलुमिनेसेन्स उत्पन्न गर्दछ।

## रसायनिक गुणहरू
## भौतिक गुणहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र

श्रेणी:तत्व
महामारी विज्ञान

'''''' जीव विज्ञान, चिकित्साशास्त्र र तथ्यांक शास्त्रसित सम्बन्धित छ। इपिडीमीअलजि (Epidemiology) भनेर नेपालीमा समेत प्रयोग हुदै आएको यो बिषयमा कुनै जनसन्ख्याको रोग, त्यसका कारक, प्रकोपको सन्ख्यत्माक स्थिति, मात्रा, फैलावट एबम् रोग के बाट, कसरि सुरु भयो, के - कसरि फैलदै छ, र पछि के होला अदि कुराहारुलाई समेटेर अध्ययन गरिन्छ। यो जनस्वस्थ्य र विशेष गैर-उपचारात्मक स्वस्थ्य प्रवन्धनको अत्याबश्यक आधारशीला हो।
थोरियम

**थोरियम** (Thorium) आवर्त सारणीका ऐक्टिनाइड श्रेणी (actinide series)को प्रथम तत्व]] छ। पहिले यो चतुर्थ अंतर्वर्ती समूह (fourth transition group)को अन्तिम तत्व माना जान्थ्यो, तर अब यो ज्ञात छ कि जस प्रकार लैथेनम (La) तत्वका पश्चात् १४ तत्वहरूको लैथेनाइड शृङ्खला (lanthanide series) प्रांरभ हुन्छ, त्यसै प्रकार ऐक्टिनियम (Ac)का पश्चात् १४ तत्वहरूको दोस्रो शृङ्खला आरम्भ हुन्छ, जसलाई एक्टिनाइड शृङ्खला भन्दछन्। थोरियमका अयस्कमा केवल एक समस्थानिक(द्रव्यमान संख्या २३२) पाइन्छ, जुन यसको सबै भन्दा स्थिर समस्थानिक (अर्ध जीवन अवधि १.४ ज्र् १०१० वर्ष) छ। तर यूरेनियम, रेडियम तथा ऐक्टिनियम अयस्कहरूमा यसका केही समस्थानिक सदैव वर्तमान रह्दछन्, जसको द्रव्यमान संख्याहरू २२७, २२८, २३०, २३१ तथा २३४ छन्। यिनका अतिरिक्त २२४, २२५, २२६, २२९ एवं २३३ द्रव्यमाने समस्थानिक कृत्रिम उपायहरू द्वारा निर्मित भएका छन्।

थोरियम धातुको खोज १८२८ ईमा बर्जीलियसले थोराइट अयस्कमा गरिएको थियो। यद्यपि यसका अनेक अयस्क ज्ञात छन्, तर मोनेजाइट (monazite) यसको सबै भन्दा महत्त्वपूर्ण स्त्रोत छन्, जसमा थोरियम तथा अन्य विरल मृदाहरूका फस्फेट रह्दछन्। संसारमा मोनेजाइटको सबै भन्दा ठूलो भंडार भारतका केरल राज्यमा छन्। बिहार प्रदेशमा पनि थोरियम अयस्कको उपस्थिति ज्ञात भएको छ। यिनका अतिरिक्त मोनेजाइट अमरीका, आस्ट्रलिया, ब्राजिल र मलायामा पनि प्राप्त छ।

मौनेजाइटलाई सांद्र सल्फ्यूरिक अम्लको प्रक्रिया गरेर आंशिक क्षारीय विलयन मिलानबाट थोरियम फस्फेटको अवक्षेप बन्दछ। यसलाई सल्फ्यूरिक या हाइड्रोक्लोरिक अम्लमा घुला गरेर फेरि फस्फेट अवक्षिप्त गर्दछन्। यस क्रियालाई दोहरानेमा थोरियमको शुद्ध फस्फेट मिल्दछ।

थोरियम क्लोराइडलाई सोडियम सहित निर्वातमा गरम गर्नबाट थोरियम धातु मिलन्छ। थोरियम आयोडाइड (Th I४)का वाष्पलाई गरम टंग्स्टन तंतु (filament)मा प्रवाहित गर्न से, या थोरियम औक्साइड (ThO२)मा क्याल्सियमको प्रक्रिया द्वारा पनि, थोरियम धातु प्राप्त हुनसक्छ।

## गुण धर्म 
थोरियम भूरे रंगको धातु छ,

सङ्केत - (Th),

परमाणु संख्या - ९०,

परमाणु भार - २३२.०४,

गल्नुंक - १८५० डिग्री से,

घनत्व ११.७ ग्रा/सेंमी,

परमाणु ब्यास ३.६ ऐंग्स्ट्रम

विद्युत् प्रतिरोधकता १९ माइक्रोओम सेंमी।

थोरियम धातु वायुमा गरम गरे पछि चिनगारी दिएर जलन्छ। लगभग ४५० डिग्री सेंमा यो हैलोजन तत्वहरू सहित क्रिया गर्छ। थोरियम सांद्र हाड्रोक्लोरिक अम्ल अथवा अम्लराजमा विलेय छ।

थोरियम चार संयोजकता वाला यौगिक बनाउँछ। थोरिया (ThO२), थोरियम क्लोराइड (Th Cl४), थोरियम सल्फेट झ्र्च्र्ण् (SO४)२ट आदि यसका उपयोगी यौगिक छन्।

## उपयोग 
थोरियम औक्साइड अथवा थोरिया (ThO२)को अत्यधिक उपयोग उद्दीप्त (incandescent) ग्याँस मैटलहरूमा हुन्छ। यसका अतिरिक्त यो उत्प्रेरक (catalyst)का रूपमा पनि प्रयुक्त भएको छ। थोरियमका कार्बनिक यौगिक चर्म रोगहरूको चिकित्सामा काम आए छन्। थोरियममा रेडियधर्मिताको गुण छ। यसको द्रव्यमान संख्या २३२, वाला समस्थानिक न्युट्रन आक्रमण द्वारा यूरेनियम २३३ (U-२३३)मा परिणत हुन जान्छ। यूरेनियम २३३को शिथिल न्यूट्रान (slow neutrons) आक्रमण द्वारा खंडन संभव छ र यो परमाणु ऊर्जा सम्बन्धी उपयोगहरूमा काम आ सक्दछ। यस प्रकार थोरियम पनि एक ऊर्जाशील पदार्थ छ। भविष्यमा, विशेष गरी भारतमा, परमाणु ऊर्जाको लागि यसको धेरै उपयोग संभव छ।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* भारतमा परमाणु उर्जा

## बाह्य कडीहरू 
* थोरियमबाट बिजुली बनाउनमा मिली सफलता 

## रसायनिक गुणहरू
## भौतिक गुणहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र

श्रेणी:तत्व
श्रेणी:हिन्दीबाट अनुवादित
गन्धक

**सल्फर**( ) लाई नेपालीमा गन्धक भनिन्छ। यस रसायनिक तत्वको सङ्केत S हो भने , यसको आणविक संख्या १६ हो। यो प्रशस्त मात्रामा पाईने एक अधातु पदार्थ हो।

## औषधोपचार
* दाद आएमा
:पाँच भाग कपुर एक भाग गन्धक, मट्टितेलमा मिसाएर मलहम बनाउने र नियमित लगाउने गरे दाद आएका ठिक हुन्छ ।

## रसायनिक गुणहरू
## भौतिक गुणहरू
## रसायनिक गुणहरू
## भौतिक गुणहरू
## सन्दर्भ सूची
## यो पनि हेर्नुहोस्
*कपुर
*फिट्कीरी
*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र

श्रेणी:तत्व
बेरिलियम

बेरिलियम रसायनिक तत्त्व हो जसको  रसायनिक सङ्केत Be र आणविक संख्या (ऍटॉमीक नंबर) ४ हुन्छ । ताराहरूमा बन्ने बेरिलियमको आयु क्षणिक हुने हुनाले यो ब्रह्माण्डमा बिरलै पाइने रसायनहरू मध्येमा पर्दछ ।

## सन्दर्भ सामग्री 
## रसायनिक गुणहरू 
## भौतिक गुणहरू
## यो पनि हेर्नुहोस् 
*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र

श्रेणी:तत्व
कुम्भ राशि

**कुम्भ राशि** (''''*) (ग्रिक: *Ύδροχόος'', "Hudrokhoös", ल्याटिन: "Aquārius")बाह्र राशिहरू मध्येको एघारौँ राशि हो । उष्णकटिबंधीय राशिफल अन्तर्गत सूर्य कुम्भ राशिमा लगभग २१ जनवरी र २० फेब्रुअरीको बीचमा हुन्छ ।

## सन्दर्भहरू
श्रेणी:ज्योतिष
श्रेणी:राशिहरू
खाद्य सुरक्षा

**खाद्य सुरक्षा**भन्नाले खाद्य पदार्थहरूको तैयारी, प्रयोग, भण्डारण जसद्वारा खाद्यपदार्थहरूको सुरक्षा खाद्य जनित बीमारीबाट बचाउ आदिको वैज्ञानिक पद्धति अनुसार बर्णन गराउने भनेर बुझिन्छ 

[[श्रेणी:खाद्य सुरक्षा       खाद्य सुरक्षा भन्नाले खाद्य पदार्थको उत्पादन त्यसको ब्यस्थित भन्डारण उपयोग र पहुचको समग्र अवस्थालाइ बुझाउछ। यसले खाद्य सुरक्षााको जोिखममा रहेका ब्यक्ती लाइ खाद्य सुरक्षाको अभावबाट मर्नुपर्दैन र उनीहरूले पनि खाद्यान्नको सरल सहज रूपमा उपभोग गर्न पाउनुपर्छ भन्ने मान्यता राखेको हुन्छ । तर यसले सबैलाइ बाह्रै महिना खाद्यन्न पुग्नुपर्छ भन्ने मान्यता राख्दैन । 
       खाद्य सुरक्षाा आभारभूत मानव अधिकार भित्र पर्दछ ।आजको एक्कासौ‍ सताब्दीको िवश्वमा आद्यान्न अभाव जस्तो साधारण समस्याले कसैले पनि अकालमा ज्यान गुमाउनु पर्दैन । खा्द्य सुरक्षाको पर्त्याभूतीका लागि सन्सारका विभिन्न देशहरूले स‍म्बैधािनक कानुनी तथा स‌स्थागत ब्यवस्था गरेको छ ।खाद्य सुरक्षा कुनै पनि मानिसको समािजक आर्थिक राजनैितक जस्ता विषयले समेत प्रभवित गर्ने गर्छ ।
अनुकूलन

जीवविज्ञान मा, *अनुकूलन* को तीन सम्बन्धित अर्थहरू छन्। पहिलो, यो प्राकृतिक चयन को गतिशील विकास प्रक्रिया हो जसले जीव लाई तिनीहरूको वातावरणमा फिट गर्छ, तिनीहरूको विकासवादी फिटनेस लाई बढाउँछ। दोस्रो, यो त्यो प्रक्रियाको क्रममा जनसंख्याले प्राप्त गरेको अवस्था हो। तेस्रो, यो एक फेनोटाइपिक विशेषता वा *अनुकूलनशील विशेषता* हो, जसको प्रत्येक व्यक्तिगत जीव मा कार्यात्मक भूमिका हुन्छ, जुन प्राकृतिक चयन मार्फत कायम राखिएको छ र विकसित भएको छ। 

ऐतिहासिक रूपमा, एम्पेडोकल्स र अरिस्टोटल जस्ता प्राचीन ग्रीक दार्शनिकहरूको समयदेखि नै अनुकूलनको वर्णन गरिएको छ। १८ औं र १९ औं शताब्दीमा प्राकृतिक धर्मशास्त्र मा, अनुकूलनलाई देवताको अस्तित्वको प्रमाणको रूपमा लिइएको थियो। चार्ल्स डार्विन र अल्फ्रेड रसेल वालेस ले यसको सट्टा यो प्राकृतिक चयनद्वारा व्याख्या गरिएको हो भन्ने प्रस्ताव गरे।
कुनै विशेष वातावरणमा सुगमता पूर्वक जीवन व्यतीत गर्न एवं वंशवृद्धिको लागि जीवहरूको शरीरमा जो रचनात्मक एवं क्रियात्मक स्थायी परिवर्तन उत्पन्न हुन्छ, त्यसलाई अनुकूलन भनिन्छ। अनुकूलन जैविक फिटनेस सँग सम्बन्धित छ, जसले एलील फ्रिक्वेन्सीहरू मा परिवर्तनहरू द्वारा मापन गरिएको विकास दरलाई नियन्त्रण गर्दछ। प्रायः, दुई वा बढी प्रजातिहरू सह-अनुकूलन र सह-विकास गर्छन् जब तिनीहरूले अन्य प्रजातिहरूको अनुकूलनहरू विकास गर्छन् जुन फूल फुल्ने बिरुवा र परागकण गर्ने कीरा सँग अन्तर्क्रिया गर्दछ। नक्कल मा, प्रजातिहरू अन्य प्रजातिहरूसँग मिल्दोजुल्दो हुन विकसित हुन्छन्; नक्कल मा यो एक पारस्परिक रूपमा लाभदायक सह-विकास हो किनकि दृढ रूपमा संरक्षित प्रजातिहरूको समूह (जस्तै डंक गर्न सक्षम बारुलाहरू) ले उस्तै तरिकाले आफ्नो प्रतिरक्षाको विज्ञापन गर्न आउँछन्। एउटा उद्देश्यको लागि विकसित विशेषताहरू सह-अप्टेड फरकको लागि हुन सक्छ, जस्तै जब डायनासोरहरूको इन्सुलेट गर्ने प्वाँख लाई चरा उडान को लागि सह-अप्ट गरिएको थियो।

अनुकूलन जीव विज्ञानको दर्शन मा एक प्रमुख विषय हो, किनकि यो कार्य र उद्देश्यसँग सम्बन्धित छ (टेलियोलोजी)। केही जीवविज्ञानीहरूले अनुकूलनमा उद्देश्यलाई संकेत गर्ने शब्दहरूबाट बच्न खोज्छन्, कम्तिमा किनभने तिनीहरूले देवताको मनसायलाई संकेत गर्छन्, तर अरूले टिप्पणी गर्छन् कि अनुकूलन अनिवार्य रूपमा उद्देश्यपूर्ण हुन्छ।'s two factors (the first being a complexifying force) was an adaptive force that causes animals with a given body plan to adapt to circumstances by inheritance of acquired characteristics, creating a diversity of species and genera.]]

श्रेणी:जीव विज्ञान
श्रेणी:विज्ञान
मांसाहारी

त्यो भोजन जसमा शाकाहार बाहेक मांस अथवा मासु आदि पशु-उत्पाद सम्मिलित हुन्छ त्यसलाई मांसाहार भनिन्छ र मांसाहार गर्नेलाई **मांसाहारी** भनिन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:मासु
पञ्चायती व्यवस्था

**पञ्चायती व्यवस्था** (पुष १२,२०१७-चैत्र २०४६) नेपालमा ३० वर्ष सम्म कायम भएको एउटा माैलिक राजनीतिक व्यवस्था थियो। बहुदलीय संसदीय व्यवस्था नेपालमा अफाप सिद्ध भएको भन्दै एक घोषणा मार्फत निर्वाचित संसद र विश्वेश्वर प्रसाद कोइरालाको मन्त्रीमण्डल बिघटन गरेपछि २०१७ सालमा पञ्चायती व्यवस्था सुरू गरिएको थियो। यो एकदलीय व्यवस्था थियो।

१९५९मा राजा महेन्द्रले लोकतान्त्रिक अभ्यास अन्त्य गरी "निर्दलिय" पञ्चायत व्यवस्था लागु गरी राज्य गरे। नेपालको संविधान २०१९ जारी गरियो जसले निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्थाको जग झन् मजबुत तुल्यायो। २०४६ को "जनआन्दोलन"ले राजतन्त्रलाई संबैधानिक सुधार गर्न र बहुदलिय संसद बनाउन बाध्य तुल्यायो फलत नेपालमा पञ्चायती व्यवस्थाको अन्त्य भै बहुदलीय प्रजातन्त्रको पुनर्स्थापना भयो।

## पञ्चायती व्यवस्थाका मुख्य घटनाहरू
पञ्चायती व्यवस्था लागू भैसकेपछि त्यसको जग मजबुत बनाउनका लागि राज्यका तर्फबाट विभिन्न कार्यक्रमहरू ल्याइएको थियो। त्यसैगरी पञ्चायती व्यवस्था हटाउनका लागि विभिन्न राजनीतिक पार्टीहरूबाट शसस्त्र तथा शान्तिपूर्ण आन्दोलनहरू पनि भैरहे।

* शाही घोषणाबाट निर्वाचित सरकार तथा संसद विघटन गरी निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्थाको घोषणा। दलमाथि प्रतिबन्ध, मुख्य राजनीतिक दलका प्रमुख नेताहरूलाई जेल हालियो - २०१७ पुष १
* राजा महेन्द्रको अध्यक्षतामा मन्त्रीमण्डल गठन २०१७ पुष १२
*नेपाली कांग्रेसको शसस्त्र विद्रोह २०१८
* महेन्द्र राजमार्ग निर्माण (सुरू २०१८ माघ उद्घाटन २०२२)
* नेपाल अधिराज्यको संविधान २०१९ लागू - २०१९ पुष १
* भूमिसुधार व्यवस्था लागू - २०२१
*नयाँ मुलुकी ऐन लागू -२०२० भाद्र ९
* गाउँ फर्क राष्ट्रिय अभियान - २०२४ पुष १
* बीपी लगायत केही राजनीतिक बन्दीहरू रिहा - २०२४
* जनकपुर बम काण्ड - २०१८ माघ ९
*राजा महेन्द्रको निधन र बीरेन्द्रको राज्यारोहण  - २०२८ माघ १७
* झापामा कम्युनिष्ट सशस्त्र बिद्रोह - २०२८/२९
* नेपाल शान्तिक्षेत्रको प्रस्ताव - २०३१ फाल्गुन १३
* निर्वासित प्रधानमन्त्री बीपी कोइराला मेलमिलापको नीति लिएर नेपाल फर्के - २०३३
* जनमत सङ्ग्रह - २०३७ जेठ १०
* कांग्रेस द्वारा सत्याग्रह - २०४२
* सिंहदरवार बम काण्ड - २०४२
* भारत द्वारा नाकाबन्दी - २०४५/४६
*संयुक्त जनआन्दोलन - २०४६
* बहुदलीय व्यवस्थाको घोषणा - २०४६ चैत्र २६

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पञ्चायती व्यवस्था
श्रेणी:नेपालको इतिहास (२००७–२०६५)
एभिन्युज टेलिभिजन

**एभिन्युज टेलिभिजन** नेपालको एक समाचार प्रधान टेलिभिजन च्यानल हो। सन् २००७ जुलाई १६ मा स्थापना भएको यस टेलिभिजन च्यानलको मुख्यालय काठमाण्डौमा छ । सुरुमा  राजावादी च्यानलको रूपमा चिनिएको यस च्यानलको संचालक भने हाल भाष्करराज राजकर्णिकार हुन् ।सूरुमा  भाष्करराज राजकर्णिकार, युनुस अन्सारी,  ललित कुमार अग्रवाल लगायतको संगलगतामा स्थापना भएको यस टेलिभिजन च्यानल पछि संचालक दोय युनुस अन्सारीले नेसनल टेलिभिजन र ललित कुमार अग्रवालले हिमालय टेलिभिजन  गरी आफ्नै छुट्टाछुट्टै टेलिभिजन च्यानल  संचालनमा ल्याई सकेका छन् । 

एभिन्युज टेलिभिजन व्यवस्थापन पत्रकारले पाउन बाँकी तलब तीन दिनभित्र दिन सहमत भयो। पत्रकारका पाँचवटै माग पुरा गर्न एभिन्युज टिभीका अध्यक्ष भाष्कराज राजकर्णिकार तयार भए।

## यो पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:नेपाली सञ्चारगृहहरू
श्रेणी:नेपाली टेलिभिजन च्यानलहरू
श्रेणी:नेपाली टेलिभिजन
श्रेणी:टेलिभिजन
श्रेणी:सञ्चार
जी पी आर एस

**जनरल पैकेट रेडियो सर्विस (GPRS)**  एउटा पैकेट उन्मुख मोबाइल डेटा सेवा हो, जो 2G सेल्युलार सञ्चार प्रणालीको मोबाइल सञ्चारको वैश्विक प्रणाली (GSM), साथै 3G प्रणालीमा उपयोगकर्ताहरूको लागि उपलब्ध छ. २G प्रणालीमा, GPRS, ५६-११४ kbit/sको डेटा दर प्रदान गर्छ 

GPRS डेटा अंतरणकोलागि, आम तौरमा प्रति मेगाबाईटको स्थानांतरित ट्रेफिक अनुसार शुल्क लिइन्छ, जबकि पारंपरिक सर्किट स्विचिंगको माध्यमद्वारा डेटा सञ्चार, प्रति मिनट संयोजन समयको हिसाबले देय हुन्छ, बिना यस कुराको ख्याल नगरि उपयोगकर्ता वास्तवमा क्षमताको उपयोग गर्दछ वा निष्क्रिय अवस्थामा छ. GPRS एक सर्वश्रेष्ठ प्रयास पैकेट स्विच्ड सेवा हो, सर्किट स्विचिंगको विपरीत, जसमा गैर मोबाइल उपयोगकर्ताहरूकोलागि कनेक्शनको बेला एक निश्चित सेवाको गुणवत्ता (QoS),को गारंटी दिइन्छ

### समर्थित प्रोटोकल  
### हार्डवेयर
## प्रयोज्यता 
## बाह्य लिंक 
* ३GPP AT command set for user equipment (UE)
* Introduction of high-speed data in GSM/GPRS networks
* GPRS security information (archive.org)
* Free GPRS resources 
* Free online tutorial.
* GSM World, the trade association for GSM and GPRS network operators.
* Palowireless GPRS resource center
* GPRS attach and PDP context activation sequence diagram 
* GPRS Tutorial  कैसे मशीनें GPRS नेटवर्क का उपयोग करती हैं
* GPRS developers  Dataflow Informática

श्रेणी:तेस्रो पीढी साझेदारी परियोजना मानक
श्रेणी:लिंक प्रोटोकल
श्रेणी:श्रेष्ठ लेख योग्य लेख
श्रेणी:गुगल परियोजना
गुन्द्रुक

**गुन्द्रुक** सागबाट बनाइने खाना हो।  गुन्द्रुक  रायोको साग, तोरीको साग, मुलाको साग आदिबाट बनाइने परम्परागत तरकारी हो ।यसलाई नेपालको वा नेपालीको विषेश खानाको रूपमा विदेशीहरूले समेत चिनेका छन्।  यो विशेष गरी जाडो याममा खाने गरिन्छ।
## बनाउने तरिका
छिप्पिएको रायो,तोरी,मूलाका पात टिपेर घाममा केही दिन सुकाइन्छ । गहिरो खाडल खनिन्छ । खाडलमा आगो बालेर तताइन्छ । माटो नलागोस् भनेर वरिपरि बाँसका ढ्वाग, पराल, कोदोको नल लगाएर बीचमा मुस्लीले (मोटो गोलो काठ) ले खाँदेर छोपिन्छ। कहिलेकाहीँ भाँडामा, सफा टिनमा पनि हाल्न सकिन्छ। प्राय: २२-२५ दिनपछि यो अमिलो हुन्छ अनि बाहिर निकालिन्छ। निकालेर निकै दिन घाममा सुकाएर राखिन्छ।

हावा नपस्ने गरी बिर्को लाएर कुनै बट्टामा राख्दा वर्षौंसम्म राख्‍न सकिन्छ। गुन्द्रुकको झोल खाइन्छ। दालको ठाउँमा गुन्द्रुकको झोल खाने चलन छ । 

## बाहिरी लिङ्कहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी

श्रेणी:पकवान
श्रेणी:नेपाली परम्परागत खानाका परिकारहरू
श्रेणी:साग-सब्जी
श्रेणी:खाद्य पदार्थ
श्रेणी:तरकारीहरू
उज्यालो एफएम

## परिचय
**उज्यालो रेडियो नेटवर्क** नेपालका पत्रकारहरूको प्रयासमा शुरु गरिएको नीजि क्षेत्रबाट सञ्चालित सूचना तथा समाचारमा आधारित एकमात्र एफ.एम. तथा स्याटलाईट रेडियो च्यानल हो। यस एफएमलाई सार्वजनिक प्रसारण माध्यमका मूल्य र मान्यतालाई प्राथमिकता दिने प्रसारण माध्यमको रूपमा पनि लिईन्छ ।

## फ्रिक्वेन्सी
यस एफएमको फ्रिक्वेन्सी ९० मेगाहर्ज हो।

## कार्यक्रम
यो रेडियो च्यानलले देशभरिका करोडौ श्रोतालाई २०० भन्दा बढी एफ.एम. स्टेशनहरू मार्फत हरेक दिन बिहान ५ बजेदेखि राती १० बजेसम्म समाचार, बिश्लेषण तथा विभिन्न समाजिक कार्यक्रम प्रस्तुत गर्ने गर्दछ। 

## सम्पर्क ठेगाना
उज्यालो रेडियो नेटवर्क 
शान्ती चोक, जाउलाखेल, ललितपुर
जि पि ओ: ६४६९  काठमाडौँ, नेपाल
टेलिफोन नं :+९७७ १ ५४५५८७०, ५४५५८७१, ५४५५८७२ र ५४५५८७३ 
फ्याक्स :+९७७ १ ५४४९३५७
ईमेल:info@unn.com.np

## न्यूज हटलाईन
+९७७ १ ५४५१७१६

## वेब
श्रेणी:नेपाली सञ्चारगृहहरू
श्रेणी:रेडियो
श्रेणी:एफएम रेडियो
श्रेणी:नेपाली रेडियो च्यानल
श्रेणी:सञ्चार

## बाहिरी लिङ्कहरू
जमरकट्टेल

**जमरकट्टेल** भारद्वाज गोत्री ब्राम्हणहरूको एउटा थर हो।

### भारद्वाज
भारद्वाज गोत्रका सगोत्रीहरू यसप्रकार छन् - चौलागाई, सुवेदी,चन्द,थपालिया, वैदवार, क्षेत्री, पन्थी, सिलवाल, बिष्ट (सिजापति), वाग्ले, लोहनी, पन्त, अधिकारी (थामी), दुधपोखरेल, शिवाकोटी, देवकोटा, निरौला, जमरकट्टेल, खड्का (लकाई), राउत, कर्णेल, शेर्पाली बस्नेत, पाँडे (कुलेटा), जोशी (लटौला)

श्रेणी: थरहरू
श्रेणी: भारद्वाज गोत्र
सगरमाथा टेलिभिजन

**सगरमाथा टेलिभिजन** नेपालको एक समाचार टेलिभिजन च्यानल हो। सन् २००७ जुलाई बाट प्रसारणमा आएको यस टेलिभिजनको केन्द्रिय कार्यलय भने काठमाण्डौको बबरमहलमा अवस्थित छ ।
**तपाईँको तेश्रो आँखा** भन्ने मूल नारालाई अघि सारेको यस टेलिभिजन नेपालको पहिलो समाचार च्यानल हो ।

## आधिकारिक वेबसाईट
श्रेणी:नेपाली टेलिभिजन च्यानलहरू
श्रेणी:सञ्चार
श्रेणी:टेलिभिजन
श्रेणी:नेपाली टेलिभिजन
१९५१ एसियाली खेल

**प्रथम एसियाई खेल** ४ मार्चदेखि ११ मार्च, १९५१मा दिल्ली, भारतमा भएको थियो। मूल रूपले यी खेलहरूको आयोजन १९५०मा भन निश्चय गरिएको थियो, तर तैयारीमा ढिलाई भएकोले यसलाई १९५१सम्म स्थगित गर्नु पर्‍यो। महाराजाधिराज महाराजा यादवेन्द्र सिंहले यी खेलहरूको सङ्गठनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाएका थिए। यद्धपि जापानलाई लण्डनमा आयोजित १९४८ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा खेल्न दिइएन र एसियाली खेल सङ्घको बैठकमा पनि बोलाईएन, तर अभिषेकात्मक एसियाली खेलहरूमा स्पर्धा गर्न दिइयो। कोरियाले कोरियाली युद्धको कारणले भाग लिन सकेन।

## प्रतिस्पर्धी देश 
राष्ट्रीय ओलम्पिक समितिहरू (राओस) आफ्ना आईओसी देश कूटका अनुसार क्रमित छन्।

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## पदक तालिका 
## यो पनि हेर्नुहोस् 
* १९८२ एसियाली खेल
* २०१० राष्ट्रमण्डल खेल

## बाहिरी कडिहरू 
* एसियाई खेलहरु को इतिहास 

श्रेणी:एसियाली खेल
श्रेणी:भारतमा खेलकूद
ओदान

**ओदान** वा **ओधान** भान्साघरमा अगेना माथी भाँडा अड्याउनको लागि प्रयोग गरिने तीन खुट्टा भएको फलामको साधन हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:भान्छाघर
सिरक

**सिरक** ओढ्ने कपडा हो । यो भित्र कपास, रुवा, भुवा आदि भरेर बाहिर कपडाले छोपी तगेर दोलाईं जस्तो बाक्लो बनाएको हुन्छ ।

श्रेणी:रुवा
श्रेणी:कपडा
जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला, दिल्ली

**जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला**, भारतको राजधानी नयाँ दिल्लीमा स्थित एक बहुउद्देशीय रङ्गशाला हो, जहाँ ठूलो स्तरमा खेल प्रतियोगिताहरू र संगीतको कार्यक्रम आयोजित गरिन्छ। भारतका प्रथम प्रधानमन्त्री पंडित जवाहरलाल नेहरूको नाममा स्थापित यस रङ्गशालाको निर्माण सन १९८२ मा नवौँ एसियाली खेलकुदको आयोजनको निम्ति गरिएको थियो, साथै ३ अक्टूबर देखि १४ अक्टूबर २०१०, सम्म भएकोप कमनवेल्थ खेलहरूको आयोजना पनि यही रङ्गशालामा भएको थियो। भारतीय ओलम्पिक सङ्घको मुख्यालय पनि यसै रङ्गशालामा रहेको छ। यस रङ्गशालामा कुनै खेल प्रतियोगिताको समयमा ६०,००० दर्शक अटाउँछन्, जबकि कुनै संगीतको कार्यक्रमको आयोजनाको समय यो क्षमता बढेर १००,००० हुन्छ। 

## आयोजित प्रमुख प्रतियोगिताहरू 
### नवौँ एसियाली खेल (१९८२) 
रङ्गशालाको निर्माण सन १८८२ मा नवौँ एसियाली खेलहरूको आयोजनको लागि गरिएको थियो। यहाँ यी खेलहरूको उद्घाटन र समापन समारोहको अतिरिक्त एथेलेटिक्स प्रतियोगिताहरू पनि आयोजना गरिन्छ। 

### एसियाली एथेलेटिक्स प्रतियोगिता (१९८९) 
सन १९८९मा यस रङ्गशालामा एसियाली एथेलेटिक्स प्रतियोगिताको आयोजना गरिएको थियो जसमा कुल २२ पदक जीतेर भारत दोस्रो स्थानमा रहेको थियो।
 
### क्रिकेट 
यस रङ्गशालामा आजसम्म मात्र दुईवटा क्रिकेट खेल खेलिएका छन्, जसमा एउटा सन १८८४ मा भारत बिरुद्ध अस्ट्रेलिया र दोस्रो सन १९९१ मा भारत बिरुद्ध दक्षिण अफ्रीकाका बीच खेलियो जुन एक दिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगिता थियो। केप्लर वैसल्सले यी दुईटै मुकाबलाहरूमा भाग लिएका थिए तर, दुवै पल्ट अलग अलग देशहरूबाट खेलेका थिए। पहिलो मुकाबलामा उनले अस्ट्रेलिया तर्फबाट खेल्दै १०७ रन बनाए जबकि दोस्रो मुकाबलामा उनले दक्षिण अफ्रीकाको पारीमा ९० रनहरूको योगदान दिए।

### राष्ट्रमण्डल खेल २०१० 
सन २०१०मा ३ अक्टोबर देखि १४ अक्टोबरको मध्यसम्म आयोजित राष्ट्रमण्डल खेलहरूको केही खेल प्रतियोगिताहरूको अतिरिक्त यी खेलहरूको उद्घाटन र समापन समारोह पनि यसै रङ्गशालामा आयोजना गरियो। यी खेलहरूको लागि यस रङ्गशालाको पुनर्निर्माण गरिएको थियो, जसमा धेरै भ्रष्टाचारका आरोपहरू पनि लागे।

## दर्शक क्षमता 
जवाहरलाल नेहरू रङ्गशालाको दर्शक क्षमता ६०,००० दर्शकहरूको छ। यो भारतको तेस्रो र विश्व वरियतामा ५१औं स्थानमा पर्ने रङ्गशाला हो। २०१०मा आयोजित भएको राष्ट्रमण्डल खेलहरूको लागि रङ्गशालाको पुनर्निर्माण गरिएको छ र यसको कारण यसको दर्शक क्षमता आफ्नो मूल क्षमता ७८,०००बाट घटेर ६०,००० पुगेको छ।

## सन्दर्भ 
## बाहिरका लिङ्कहरू 
* फुटबल टेम्पल्स अफ वर्ल्ड - इन्डिया
* क्रिक इन्फो - ग्राउंड
## हवाई दृश्य 
हेर्न यहाँ क्लिक गर्नुहोस्।

यो दिल्ली मेट्रो रेलको दक्षिण विस्तार भएको येलो लाईन शाखाको एउटा प्रस्तावित स्टेशन पनि छ।

श्रेणी:विश्वको प्रमुख खेल मैदान
श्रेणी:भारतको प्रमुख खेल मैदान
श्रेणी:दिल्ली मेट्रो ब्लूलाईन
विश्व एड्स दिवस

**विश्व एड्स दिवस** हरेक वर्ष डिसेम्बर महिनाको १ तारिखका दिनमा मनाइन्छ । यो दिवस मनाउने निर्णय सन् १९८८ मा संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय महासभाले गरेको हो । 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दिवसहरू
संविधान दिवस

देशले इतिहासमैं प्रथम पटक जनप्रतिनिधि सम्मिलित संविधानसभाबाट २०७२ अशोज ३ गते नेपालका प्रथम राष्ट्रपति रामवरण यादवले "नेपालको संविधान २०७२" लाई हस्ताक्षर गरी अनुमोदन गरेसंगै जनताले चुनेका जनप्रतिनिधि  मार्फत संविधान बनाउने ६५ वर्ष पुरानो जनताको आकांक्षा साकार भएको हो । **संविधान दिवस** संविधान जारी भएको दिनको सम्झनामा मनाइने दिवस हो। नेपालमा हालसम्म विभिन्न समयमा गरी ६ वटा संविधानहरू लागू भएका छन्। त्यस अनुसार नै संविधान दिवस मनाइएको पाइन्छ। पछिल्लो समय नेपालको संविधान २०७२जारी भएकोदिन  संविधान दिवस असोज ३ गते मनाइन्छ।  

## सन्दर्भ सामग्री
## संविधान सम्बन्धी 12 महोत्तोपुर्ण सूत्र
श्रेणी:राष्ट्रिय दिवस
श्रेणी:दिवसहरू
मानव अधिकार दिवस

**मानव अधिकार दिवस** प्रत्येक वर्ष डिसेम्बर १० का दिन मनाइन्छ । सन् १९४८ डिसेम्बर महिनाको १० तारिखका दिन विश्वव्यापी मानव अधिकारहरूको घोषणा भएको संस्मरण गर्दै प्रत्येक वर्ष यो दिवस मनाइने गरिन्छ । सन् २०१८ को नारा दिगो विकास र मानव अधिकार मूल आधार भन्ने रहेको । यो मानव अधिकारको विश्वव्यापी घोषणापत्र जारी भएको दिन सन् १९४८ डिसेम्बर १० लाइ आधार मानेर मनाउने गरिन्छ । यो घोषणापत्र सबैभन्दा बढी ५०० भाषामा अनुवाद गरिएको घोषणापत्र हो ।

श्रेणी:दिवसहरू
सन् १९८२ एसियाली खेल

**नवौँ एसियाली खेल** १९ नवम्बरदेखि ४ दिसम्बर, १९८२सम्म दिल्ली, भारतमा आयोजित गरिएको थियो। दिल्लीमा दोस्रो पल्ट यी खेलहरूको आयोजना गरिएको थियो र यो भन्दा पूर्व १९५१को अभिषेकात्मक एसियाली खेल पनि यहाँ आयोजित गरिएको थियो। नयाँ दिल्ली, बैङ्कक पछिको यस्तो अर्को नगर बन्यो जसले यी खेलहरूको एक पटक भन्दा बढी पटक आयोजना गरेकोछ।

दिल्लीको एसियाली खेल प्रथम एसियाड हो जो एसियाई ओलम्पिक परिषद (एओप)को संरक्षणमा आयोजित भैरहेको थियो। एसियाई खेल सङ्घ, जसको न्यायाधिकारमा प्रथम आठ एसियाई खेल आयोजित भए, यसलाई भंग गरी एओप बनाइएको हो।

एसियाका ३३ देशहरूबाट कुल ४,५९५ खिलाडिहरूले यी खेलहरूमा भाग लिए। यी खेलहरूमा प्रथमोप्रवेश खेल घुडसवारी, गोल्फ, हैण्डबॉल, नौकायन, र महिला हकी थिए।

यी खेलहरूबाट नै चीनको पदक तालिकामा प्रभुत्व देखिन थालो । जापान ले  यसभन्दा अघिको   खेलहरूमा सर्वाधिक पदक जितेको थियो । चीनले जापानलाई पदक तालिकामा सर्वोच्च पदबाट अपदस्त गरेर खेलको संसारमा आफ्नो  उपस्थिति दर्ता गरायो।

नवौ एसियाली खेलको तैयारीमा नै भारतमा रंगीन टेलीभिजन ठूलो शानसँग ल्याईयो, किन भनें यी खेलहरूको आकर्षक प्रसारण गरीनु पर्ने थियो।

यो खेलकुदको शुभंकर **अप्पू** नामको एउटा शिशु हाथी थियो। वास्तविक जीवनमा "कुट्टिनारायणन" नामको यो हाथी एउटा दुर्घटनामा आफ्नो खुट्टा भच्चाएर बस्यो जब उ  एउटा सैप्टिक टंकीमा खस्यो र जसको कारण अततः उसको मृत्यु भयो। कुट्टिनारायणन १४ मे, २००५मा मर्‍यो।

१९८६को पछिल्लो एसियाली खेलकुद (१०औ) र १९८८को २४वें ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक खेलकुदको आयोजक दक्षिण कोरिया ले ४०६-सदस्यीय प्रतिनिधिमण्डलको साथ यी खेलकुद  भागमा लियो,  जसमा  एउटा पर्यवेक्षण दल पनि थियो जो सुविधा, व्यवस्थापान, र प्रतियोगिताहरूको बारेमा जानकारी सङ्कलन गर्नको लागि आएको  थियो।

## पदक तालिका 
स्रोत : जम्मा पदक स्थिति - नई दिल्ली १९८२ 

## बाह्य कडीहरू 
* एसियाई ओलम्पिक परिषदको वेबसाईटमा नवौ एसियाई खेल 

श्रेणी:एसियाली खेल
श्रेणी:भारतमा खेलकूद
एसियाली खेलकुद

**एसियाली खेलहरू**लाई **एसियाड**को नामले पनि जानिन्छ। यो प्रत्येक चार वर्षपछि आयोजित हुने बहु-खेल प्रतियोगिता हो जसमा केवल एसियाका विभिन्न देशहरूका खेलाडीहरूले भाग लिन्छन्।

यी खेलहरूको आयोजन एसियाली ओलम्पिक परिषदद्वारा अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक परिषदको पर्यवेक्षणमा गरिन्छ। प्रत्येक प्रतियोगितामा प्रथम स्थानको लागि स्वर्ण, दोस्रोकोनिम्ति रजत, र तेस्रोकोलागि कांस्य पदक दिइन्छ, यस परम्पराको शुभारम्भ १९५१मा भएको हो। 

प्रथम एसियाली खेलहरूको आयोजन दिल्ली, भारतमा गरिएको थियो, जसलाई सन् १९८२मा पुनः यो खेलको आयोजना गर्ने मौका प्राप्त भयो। आजसम्मको अन्तिम एसियाली खेल १ डिसेम्बर देखि १५ डिसेम्बर, २००६को बीच दोहा, कतारमा आयोजित गरियो। सोह्रौँ एसियाली खेलको आयोजन १२ नोभेम्बर देखि २७ नोभेम्बर, २०१०को बीच गरिएकोछ, जुन ग्वांगझोउ, चीनमा भइरहेछ। 

## खेल प्रतियोगिताहरू 
एसियाली खेलहरूमा निम्नलिखित खेल प्रतियोगिताहरू हुने गर्छन्:

* 20px|alt=|link= जलक्रीडा – गोताखोरी
* 20px|alt=|link= जलक्रीडा – तैराकी
* 20px|alt=|link= जलक्रीडा – लयबद्ध तैराकी
* 20px|alt=|link= जलक्रीडा – वाटर पोलो
* 20px|alt=|link= तीरंदाजी
* 20px|alt=|link= दंगल
* 20px|alt=|link= बैडमिंटन
* 20px|alt=|link= बेसबल
* 20px|alt=|link= बस्केटबल
* 20px|alt=|link= बोर्ड क्रीडाहरू
* 20px|alt=|link= बलबाजी
* 20px|alt=|link= बक्सिंग
* 20px|alt=|link= डोंगीयन
* 20px|alt=|link= क्रिकेट
* 20px|alt=|link= क्यू क्रीडाहरू

* 20px|alt=|link= साइक्लिंग
* 20px|alt=|link= नृत्य क्रीडाहरू
* 20px|alt=|link= ड्रैगन नौका
* 20px|alt=|link= घुडसवारी
* 20px|alt=|link= असिक्रीडा
* 20px|alt=|link= फुटबल
* 20px|alt=|link= गोल्फ
* 20px|alt=|link= जिम्नास्टिक
* 20px|alt=|link= हैण्बल
* 20px|alt=|link= हकी
* 20px|alt=|link= जूडो
* 20px|alt=|link= कबड्डी
* 20px|alt=|link= कराटे
* 20px|alt=|link= आधुनिक पञ्चक्रीडा
* 20px|alt=|link= रोलर क्रीडाहरू

* 20px|alt=|link= खेना
* 20px|alt=|link= रग्बी यूनियन
* 20px|alt=|link= पाल नौकायन
* 20px|alt=|link= सेपाक्टाक्रौ
* 20px|alt=|link= निशानेबाजी
* 20px|alt=|link= सफ्टबल
* 20px|alt=|link= सफ्ट टेनिस
* 20px|alt=|link= स्क्वैश
* 20px|alt=|link= टेबल टेनिस
* 20px|alt=|link= ताइक्वाण्डो
* 20px|alt=|link= टेनिस
* 20px|alt=|link= त्रीक्रीडा
* 20px|alt=|link= भलीबल
* 20px|alt=|link= भारोत्तोलन
* 20px|alt=|link= कुश्ती
* 20px|alt=|link= वूशू

## एसियाली खेलहरूको सूची 
### सूची 
## यो पनि हेर्नुहोस् 
* ओलम्पिक खेल
* एसियाली ओलम्पिक परिषद

## बाहिरी सूत्र 
* २००६ दोहा एसियाली खेलहरूको आधिकारिक जालस्थल
* २००६ ग्वांगझोउ एसियाली खेलहरूको आधिकारिक जालस्थल 
* एसियाली ओलम्पिक परिषद 

श्रेणी:एसियाली खेल
श्रेणी:खेल
गणतन्त्र दिवस (भारत)

**गणतन्त्र दिवस** भारत को एक राष्ट्रीय पर्व हो । जो प्रतेक वर्ष २६ जनवरीमा मनाउने गरिन्छ ।

## इतिहास
सन १९२९ को डिसेम्बरमा लाहोरमा भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसको अधिवेशन पण्डित जवाहर लाल नेहरूको अध्यक्षतामा भयो, जसमा प्रस्ताव पारित गरेर यस कुराको घोषणा गरिएको थियो कि यदि अङ्ग्रेज सरकारले २६ जनवरी, १९३० सम्म भारतलाई उपनिवेशको पद (डोमीनियन स्टेटस) प्रदान गरेन भने भारतले स्वयंलाई पूर्ण स्वतन्त्र राष्ट्र घोषित गर्नेछ। २६ जेनवरी, १९३० सम्म जब अङ्ग्रेज सरकारले केही गरेन तब कांग्रेसले त्यस दिन भारतको पूर्ण स्वतन्त्रताको निश्चयको घोषणा गरियो र सक्रिय आन्दोलन आरम्भ गरियो। त्यस दिनदेखि १९४७ मा स्वतन्त्रता प्राप्त नभएसम्म २६ जेनवरीमा स्वतन्त्रता दिवसको मनाइयो। तदनंतर स्वतन्त्रता प्राप्तिपछि वास्तविक दिन १५ अगस्ट लाई स्वतन्त्रता दिवसको रूपमा स्वीकार गरियो। २६ जेनवरीको महत्त्व बनाई राख्न संविधान सभा (कास्टीट्यूएंट असेंबली)द्वारा स्वीकृत संविधानमा भारतको गणतन्त्र स्वरूपलाई मान्यता प्रदान गरियो।

## यो पनि पढ्नुहोस्
*गणराज्य
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:भारतको प्रमुख दिवस
श्रेणी:दिवसहरू
क्रिसमस

**क्रिसमस** विश्वभरका इसाई धर्माबलम्बीहरूले इसा मसिह अथवा जिसस क्राइस्टको जन्मदिनको उपल्क्षयमा मनाइने पर्व हो । यो २५ डिसेम्बरमा पर्छ र यस दिन लगभग सम्पूर्ण विश्वमा सार्वजनिक विदा दिइन्छ। क्रिसमस देखि १२ दिनको उत्सव क्रिसमसटाइडको पनि शुरुवात हुन्छ।
## इतिहास 
### मिति 
जिससको जन्म महिना र मिति यहि नै हो भन्न सकिँदैन तर वेस्टर्न क्रिस्चियन चर्चले उनको जन्म डिसेम्बर २५ भनेर तोकेका छन् ; मिति जुन पुर्व भरी पनि अपनाइयो। उक्त मिति जिसस गर्भमा बसिसेकेपछिको नौ महिना पछि भएकाले छानिएको हुन सक्छ ।

### चाड 
रोममा इसाई पूर्व ३५४मा क्रिसमस मनाइन थालिएको देखिन्छ ।

## चलनचल्ती 
क्रिसमसमा विश्व भरीका अधिकांश देशहरूमा सार्वजनिक विदा दिइने गरिन्छ : जहाँ ईसाईहरूको बाहुल्यता छैन, त्यहाँ पनि विदा दिइएको पाइएको छ ।
thumb|center|300px|विश्व मानचित्र डिसेम्बर २४/२५ वा जनवरी ६/७ मा सार्वजिक विदा नदिइने देशहरू देखाउँदै (खैरोले सङ्केत गर्छ)
### सजावट 
### भजन (सङ्गीत) 
thumb|जिङ्गल बेल्स , धुन
### खाद्य परिकार 
### शुभकामना आदानप्रदान 
### कोसेली 
thumb|center|200px|सेन्ट निकोलस्, जसलाई वास्तविक सेन्टा क्लस पनि भनिन्छ ।

## अन्य 
### अर्थ, व्यापार 
### खण्डन 
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:पर्व
हाइटी

**हाइटी**  ( ; Haitian Creole *Ayiti* ), आधिकारिक नाम **गणतन्त्र हाइटी** (; ) एक क्यारेबियन राष्ट्र हो ।

## जनसङ्ख्या 
## इतिहास 
## भूगोल 
## राज्यनीति 
## अर्थतन्त्र 
## धर्म 
## जीवनशैली 
## अरु सम्बन्धित विषयहरू 
## सन्दर्भ सूची 
## बाहिरी लिङ्कहरू 
## यो पनि पढ्नुहोस् 
* हाइटी भूकंप २०१०

श्रेणी:क्यारेबियन राष्ट्र
श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:अमेरिका
श्रेणी:फ्रान्सेली भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू