open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
सूर्यविनायक मन्दिर

भक्तपुर **सूर्यविनायक** भगवान गणेशको एक प्रसिद्ध मन्दिर हो। यो काठमाडौ‌ उपत्यकामा रहेका प्रमुख चार गणेशस्थान मध्ये एक हो। यो क्षेत्र धार्मिक एवं ऐतिहासिक दृष्टिकोणवाट अति महत्त्वपूर्ण छ। यो भक्तपुर नगरबाट २ कि.मी. दक्षिण सिपाडोल गाविसमा पर्दछ। यहाँको प्रसिद्ध सूर्यविनायक (गणेश) मन्दिर लिच्छवि कालमा शिखर शैलीमा निर्माण भएको पाइन्छ। काठमाडौँ, पाटन, बनेपा, भक्तपुर जिल्लाका भक्तजनहरू हरेक मंगलवार र माघ महिनामा ठूलो र्घुइंचोका साथ यस गणेश मन्दिरको दशनार्थ आउने गरेको पाइन्छ। सूर्यविनायकको पूजावाट भाग्य निर्माण हुने र सद्बुद्धि आउने आम धारणा रहेको छ। हरियाली रमणीय डाँडा रहेको कारणले यो क्षेत्र पर्यटकीय एवं वनभोज स्थलको रूपमा पनि प्रख्यात छ। सूर्यविनायकको जंगलमा ९९ प्रजातिका चराचुरुङ्गी पाइने हुनाले यो स्थलले चरा अवलोकनको लागि पनि क्रमशः प्रसिद्धि पाउँदै आएको छ।

काठमाडौँं उपत्यकामा रहेका चार विनायकहरू छन। यि मध्ये एक हो- सूर्यविनायक। यो मन्दिर अरनिको राजमार्गको सूर्यविनायक चोकबाट करिब २ किलोमिटर दक्षिणमा छ। भक्तपुर दरबार क्षेत्रदेखि दक्षिण दिशामा घना जंगलको बीचमा रहेको यो मन्दिर पुग्न केही उकालो चढ्नुपर्छ। मन्दिरको द्वार अगाडिको अग्लो सिँढी चढेपछि मूल मन्दिर भएको स्थानमा पुगिन्छ। पूर्वतिर फर्केर रहेको मन्दिर अगाडि फराकिलो ढुंगा छापिएको खाली भाग छ, जहाँ दर्शनार्थीहरू लाममा बस्छन्। मन्दिरको बायाँ भागमा रहेको सत्तलमा दैनिक भजनकीर्तन गरिन्छ। मन्दिरको दाहिने भागमा रहेको ढुङ्गेधारा सूर्यविनायकलाई जल चढाउने कार्यमा प्रयोग गरिन्छ। यो मन्दिरको अगाडि रहेको मुसाको स्तम्भ आकर्षक छ।

इँट्टाद्वारा निर्मित सूर्यविनायकको मन्दिर शिखर शैलीमा निर्माण भएको छ। सेतो रंगको स्तम्भको गजुरबाट चारैतर्फफर्किएका धातुका र्सपका कारण मन्दिर शोभायमान देखिन्छ। मन्दिरको दायाँबायाँ धातुका चन्द्रसूर्य अङ्कित झन्डा छन्। सूर्यविनायक मन्दिरको निर्माण विक्रम संवत् १८९०को पौषशुक्ल सप्तमीमा पूरा भएको शिलालेखबाट प्रस्ट हुन्छ। मन्दिरअगाडि रहेका दुई सत्तलमा केही शुल्क तिरेर विवाह, बेलविवाह, व्रतबन्धजस्ता मांगालिक कार्य गर्न पाइन्छ। विवाह-व्रतबन्ध गर्नका लागि शुल्क तोकिएको भए पनि भक्तजनले इच्छाअनुसार दिने गरेका छन्। 

मन्दिरको गर्भभित्र शिलारूपी गणेशको मूर्ति छ। त्यही मूर्तिलाई भक्तजनहरू सूर्यविनायकका रूपमा पूजा गर्छन्। गणेशको मूर्तिलाई धातुकलाको उत्कृष्ट रूपमा सिंगारिएको छ। मन्दिरको दाहिनेतिर विभिन्न देवीदेवताका मूर्ति छन्। दर्शनार्थीहरूलाई समेत घामपानी आदिबाट बचाउने गरी राखिएको पित्तले छानाको तल्लो भागमा विभिन्न बुट्टासँगै गणेशको आकर्ष मूर्ति छ। सूर्यविनायकबाट केहीमाथि डाँडामा माताको मन्दिर छ। बोली नफुटेका कतिपय शिशुलाई माताको दर्शन गराएपछि बोली फुट्छ भन्ने विश्वास छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* मरु गणेश
* चन्द्रविनायक
* सूर्यविनायक
* कार्यविनायक

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडीहरु
श्रेणी:गणेश मन्दिरहरू
श्रेणी:नेपालका मन्दिरहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका हिन्दु मन्दिरहरू
मौरिसस

**मौरिसस**, आधिकारिक रूपमा **मौरिसस गणतान्त्र**, हिन्द महासागरमा अवस्थित एक टापु देश हो, जुन पूर्वी अफ्रिकाको दक्षिणपूर्वी तटबाट लगभग २,००० किलोमिटर (१,१०० समुद्री माइल) टाढा, माडागास्करको पूर्वमा अवस्थित छ। यसमा मुख्य टापु (मौरिसस पनि भनिन्छ), साथै रोड्रिग्स, अगालेगा र सेन्ट ब्रान्डन (कार्गाडोस काराजोस शोल्स) समावेश छन्। मौरिसस र रोड्रिग्स टापुहरू, नजिकैको रेयुनियोँ (फ्रान्सेली विदेश विभाग) सहित, मास्करेन टापुहरूको भाग हुन्। मौरिससको मुख्य टापु, जहाँ जनसङ्ख्या केन्द्रित छ, राजधानी र सबैभन्दा ठुलो सहर, पोर्ट लुइस होस्ट गर्दछ। देश २,०४० वर्ग किलोमिटर (७९० वर्ग माइल) फैलिएको छ र लगभग २०,००,००० वर्ग किलोमिटर (५८०,००० वर्ग समुद्री माइल) फैलिएको एक विशेष आर्थिक क्षेत्र छ।

भौगोलिक स्थान र औपनिवेशिक विगतलाई ध्यानमा राख्दै, मौरिससका मानिसहरू जातीय, संस्कृति, भाषा र विश्वासमा विविध छन्। यो अफ्रिकाको एक मात्र देश हो जहाँ हिन्दु धर्म सबैभन्दा बढी अभ्यास गरिएको धर्म हो। यो अफ्रिकी क्षेत्रको सबैभन्दा प्रतिस्पर्धी र सबैभन्दा विकसित अर्थतन्त्रहरू मध्ये एक हो। यो देश एक कल्याणकारी राज्य हो। सरकारले नि:शुल्क विश्वव्यापी स्वास्थ्य सेवा, तृतीयक तहसम्म नि:शुल्क शिक्षा, र विद्यार्थी, ज्येष्ठ नागरिक र अपाङ्गता भएकाहरूका लागि नि:शुल्क सार्वजनिक यातायात प्रदान गर्दछ। मौरिससलाई निरन्तर अफ्रिकाको सबैभन्दा शान्तिपूर्ण देशको रूपमा दर्जा दिइएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मौरिसस
श्रेणी:हिन्द महासागरका द्वीपीय देशहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
श्रेणी:फ्रान्सेली भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
लाइब्रेरी पर्व

alt=Laxmi prasad devkota 2.gif|thumb|Laxmi prasad devkota 2
वि.सं. १९८७/८८ ताका जोगवीर सिंह, हरेकृष्ण श्रेष्ठ, बैकुण्ठप्रसाद श्रेष्ठ, लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा, कृष्णप्रसाद खतिवडा, धर्मराज थपलिया, चित्तघर उपासकलगायत ४५/४६ जनाको प्रयासमा लाईब्रेरी खोल्न सहमतिको माग गरे। आखिर रामचन्द्र अधिकारीद्वारा राणा प्रधानमन्त्री भीमशमशेरलाई सूचना मिल्यो र रोक लगाई प्रत्येकलाई १० रूपैयाँ दण्ड गरियो र आधा रकम सूचना गर्ने रामचन्द्रलाई पुरस्कार दिइयो।

## पृष्ठभूमी 
१९८३ मा चन्द्र शमशेरको निधन भएपछि भीम शमशेर श्री ३ महाराज तथा प्राइममिनिस्टर भएका थिए। राणा शासकहरूमध्ये पनि भीमशम्शेर कठोर मानिन्थे तथापि उनैले देशमा नेपाली, हिन्दी, अङ्ग्रेजी र नेवारीमा भाषाको उन्नति गर्न भनेर इस्तिहार जारी गरे । यो खबर पाएर काठमाडौंका केही युवाहरूले पठन संस्कृतिको विकास तथा देशविदेशका कुरा थाहा पाउन एउटा पुस्तकालयको आवश्यकता महसुस गरे ।

त्यसरी छलफलमा सहभागी युवाहरूबीच सरस्वती गुठी नामक संस्था खोली सामाजिक कार्य गर्ने अनि भारतमा भइरहेको क्रान्तिबारे काठमाडौंका युवाहरूलाई सुसूचित गर्ने उद्देश्यमा पनि छलफल भयोे । उनीहरूले त्रिचन्द्र कलेजका साथै भारतबाट अध्ययन गरेर फर्केका अन्य पढेलेखेका युवाहरूलाई पनि पुस्तकालय स्थापना गर्ने उक्त अभियानमा सामेल गराउन चाहे । त्यस्तो पुस्तकालय महेन्द्रबहालमा राख्ने योजनासहित ४५ जना युवाहरूले श्री ३ भीम शम्शेरसमक्ष निवेदन पेस गर्न हस्ताक्षर अभियान चलाए । हस्ताक्षर गराउने मुख्य जिम्मा बैकुण्ठप्रसाद लाकौलले पाएका थिए । पुस्तकालय खोल्न पाऊँ भनी पत्रमा हस्ताक्षर गर्ने ४५ जना युवाहरूमा महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा, सिद्धिचरण श्रेष्ठ, कृष्णप्रसाद कोइराला, चित्तधर हृदय, योगवीरसिंह कंसाकार, वैकुण्ठप्रसाद लाकौल, तुलसी मेहर, शंकरप्रसाद नेपाल, महेन्द्रविक्रम शाह, शंकरदेव पन्तजस्ता साहित्य, भाषा, शिक्षा तथा सामाजिक सांस्कृतिक क्षेत्रमा प्रसिद्ध युवाहरू थिए ।

केही समयपश्चात हस्ताक्षर संकलन समेत भईवरी दरबारमा पत्र बुझाइयो । तर हस्ताक्षर नगर्ने रामचन्द्र अधिकारी (मनमोहन अधिकारीका पिता) नामक अर्का युवाले हस्ताक्षरकर्ता युवाहरूको अभियान राजनीतिक उद्देश्यको भएको र उनीहरूले श्री ३ को गाथगादी ताकेका छन् भन्ने उजुरी दरबारमा चढाए । यसरी सरस्वती गुठी नामक संस्था स्थापना गरी त्यसमार्फत् पुस्तकालय खोल्ने कार्यलाई राजनीतिक आवरणको आरोप लागेपछि दरबारले पत्रका हस्ताक्षरकर्ता सबैलाई पक्राउ गर्न उर्दी जारी गर्‍यो । अधिकांश हस्ताक्षरकर्ताहरूलाई पक्राउ गरी बयान लिने क्रममा उक्त घटनालाई 'लाइब्रेरी पर्व' भनी मुद्दा जाहेर भयो । बि‍. सं १९८७ साल वैशाख १६ र १७ गते दुई दिन गरी पुस्तकालय खोल्ने अभियानका युवाहरूलाई पक्राउ गरियो ।

## सजाय 
त्यसरी पक्राउ परेका युवाहरूलाई दरबारबाट बिभिन्न सजाय तोकियो । ती मध्ये उमेश शाहलाई देश निकाला र मैनाबहादुर, खड्गमान, रंगनाथ आदिलाई जन्मकैदको सजाय सुनाइएको थियो । लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा, सिद्धिचरण श्रेष्ठ, कृष्णप्रसाद कोइरालालगायतलाई रु. १०० जरिवाना र अबका १२ वर्ष जनस्तरका कुनै कार्य गर्ने छैन भन्ने कागज गराई छोडिएको थियो । राज खानदानका भएर पनि दुनियाँका छोराहरूका साथ हिँडेको भनी जितेन्द्र बहादुर शाह र पद्म शाहलाई जनही रु. १००० जरिवाना गरिएको थियो । 

## राष्ट्रिय लेखक दिवस 
नेपाली लेखक संघ, केन्द्रीय सचिवालयको बैठकले ‘लाइब्रेरी पर्व’ का दिनलाई राष्ट्रिय लेखक दिवस मनाउने निर्णय गरेको छ। हरेक वर्ष वैशाख १६ लाई लेखक दिवसका रूपमा मनाउन सम्पूर्ण लेखकलाई आग्रह गरेको छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपालको इतिहासका प्रमुख काण्ड तथा पर्वहरु
* मकैको खेती
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालको इतिहास
प्रचण्ड गोर्खा पर्व

भीम शमशेरको शासनकालमा वि.सं. १९८८मा खण्डमानसिंह बस्न्यात, मैनाबहादुर, खड्गमानसिंह बस्नेत, उमेशविक्रम शाह, रङ्गनाथ शर्मा, लक्ष्मण राजा, चन्द्रविक्रम शाह आदि सदस्य रहेको पहिलो राजनीतिक पार्टी 'प्रचण्ड गोर्खा' खुल्यो। उनीहरूको उद्देश्य नेपालमा संसदीय प्रणाली, संसदीय राजतन्त्र र बहुदलीय प्रजातन्त्र स्थापना गर्ने थियो।  सदस्यमध्येकै लक्ष्मण राजाले पोल खोलिदिएकाले सबै गिरफ्तार भए। यस पर्वमा रङ्गनाथलाई ११ वर्ष र अरूलाई आजीवन काराबास पठाइयो।

'प्रचण्ड गोर्खा' लाई नेपालको पहिलो राणाविरोधी राजनीतिक पार्टीका रूपमा लिइएको छ। यसले सशस्त्र क्रान्तिमा विश्वास गर्थ्यो। यिनीहरूले तिहारका बेलामा बम पड्काएर सबै राणाहरूलाई मार्ने योजना बनाएकोमा पोल खुल्न गई यिनीहरूमाथि ठूलो दमन गरियो। आजीवन कारावास पाएका केहीको जेलमै मृत्यु भयो भने केही २००७ सालपछि मुक्त भए।

## सन्दर्भ 
श्रेणी:राणाबिरोधी अभियान
चर्खा प्रचार

महात्मा गान्धीद्वारा भारतमा गरिएको चर्खाप्रचार अभियानबाट अभिप्रेरित भई वि.सं. १९८७/८८ तिर तुल्सी मेहरले चर्खा प्रचार सुरू गरे। यो कार्यमाथि 'आर्य समाजी' आरोप लगाई राणा प्रधानमन्त्रीले चर्खा प्रचारमा प्रतिबन्ध लगाए। 

स्मरणीय छ, मेहरले सन् १९७७मा भारतको नेहरू पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए।
गोपाल पाण्डे

राणा शासनको अन्धकारमा पनि एउटा बलियो प्रतिभाका रूपमा गेहेन्द्र शमशेरभन्दा बीसौं वर्षअगाडि जन्मेका पण्डित गोपाल पाण्डेले मूलरूपमा गणितको क्षेत्रमा ठूलो योगदान दिएका थिए। साधारणतया वर्गमूल गर्ने विधि भएको अंकगणितमा उनले घनमूल ल्याउने सरल र उपयुक्त विधि निकालेका थिए। भारतका प्रख्यात गणितज्ञ वायूदेव शास्त्रीबाट गणितको शिक्षा पाएका गोपाल पाण्डेले वर्गमूल र घनमूल निकाल्ने सरल र बढी उपयुक्त विधि निकालेर १९४० सालमा 'व्यक्तचर्न्द्रीका' नामक गणितसम्बन्धी पुस्तक प्रकाशित गरेका थिए। 

वि.सं. १९०४ तिर जन्मेका पाण्डेले हिन्दी भाषामा इहलौकिक र परलौकिक बिषयमा विभिन्न मत-मतान्तरको चर्चा गर्दै 'लोकानुस्मृति' नामक पुस्तिका पनि प्रकाशित गरेका थिए। उनी परलोक र इहलोकबारे वैज्ञानिक विचार राख्दथे। उनले 'भूभ्रमण विचार' नामक पुस्तिका लेखी 'पृथ्वी घुम्छ' भन्ने कुरालाई पुष्टि गरेका थिए। सूर्यले पृथ्वीलाई चक्कर काट्छ भन्ने धार्मिकहरूको विचारलाई खण्डन गर्दै उनले यो पुस्तिका लेखेको देखिन्छ। शिल्पकला र ज्योतिषशास्त्रका सिद्धहस्त व्यक्ति पाण्डेले स्थापित (इन्जिनियर) भएर राणाशासक रणोद्वीपको पालामा महाकालदेखि उत्तरतिरको खेतलाई पुरेर टुँडिखेल बनाएका थिए। 

यसरी गणितको क्षेत्रमा अविस्मणीय योगदान दिएर पाण्डेको वि.सं. १९८७को माघ शुक्ल पक्षको एकादशीका दिन काशीमा मृत्यु भएको थियो।
निष्ठानन्द बज्राचार्य

**निष्ठानन्द बज्राचार्य** नेपालभाषा पुनर्जागरण कालका प्रमुख लेखक मध्ये एक हुन्। उनीलाई नेपालभाषा वाङ्मयमा गद्यगुरु र पुनर्जागरणकालका चार खम्ब (प्यम्ह थां) मध्ये एकका रूपमा लिइने गरिन्छ। खानी विशेषज्ञ देवराज शाक्यको संगत भएका शिक्षित वैज्ञानिक एवं प्राविधिज्ञमा काठमाडौंका पण्डित निष्ठानन्द बज्राचार्य पनि थिए। निष्ठानन्द बज्राचार्यले नेपालमा पहिलोपटक हातेप्रेस अर्थात् लिथो मेसिन निर्माण गरेका थिए। उनले वि.सं. १९६७-६८ तिर निर्माण गरेको उक्त लिथो मेसिन कन्तुर आकारको थियो। त्यसमा कम्पोज गरिएको अक्षर राखी रोलरले मसी दली त्यसमाथि कागज राखेर छापिन्थ्यो। नेपाल भाषामा लिखित आफ्नो गद्यग्रन्थ 'ललित विस्तार' मुद्रण गर्ने इच्छाअनुसार कलकत्ता गएर अक्षर छाप्ने टाइप किनेर उनले यो मेसिन आप्नै बुद्धिवर्कत लगाएर बनाएका थिए। 

छापाखानाको स्थापना र पुस्तकको प्रकाशनबिना साँस्कृतिक सामाजिक, धार्मिक ज्ञानको प्रचार-प्रसार हुनसक्दैन भन्ने ठानेर आफ्नो अदम्य साहस, उत्साह र जाँगरको बल लिथोमेसिन बनाएर उनले एकातिर आफ्नो प्राविधिक क्षमताको परिचय दिए भने अर्कोतिर उनले नेपाल भाषा र बौद्धधर्मको जागरणमा ठूलो योगदान दिए। उनले ठूलो साहसका साथ नेपाल भाषाका रचना लेख्ने, छाप्ने र प्रचार-प्रसार गर्ने कार्य गर्दै आफ्नो जीवन बिताए।

## हेर्नुहोस्
*नेपालभाषा

श्रेणी:नेवारी भाषा
गोरखाकाण्ड

२०१७ सालतिर योगी नरहरिनाथले गोरखामा स्थानीय जनतालाई भड्काई कर नर्तिन, वन राष्ट्रियकरण गर्न नदिने, स्थानीय प्रशासन उल्ट्याउने आदि गरिएको कर्मको परिणति 'गोर्खा काण्ड' हो। त्यसबखत कर्मवीर महामण्डलमार्फत यस्ता कार्य भएको र बडाहाकिमले कार्यालयमा छापा मारे। यस काण्डमा प्रहरीद्वारा चलाईएको गोलीबाट ७ जनाको मृत्यु भएको थियो।
गेहेन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा

**जनरल श्री श्री श्री महाराजकुमार गेहेन्द्र शमशेर**  राणा प्रधानमन्त्री वीर शमशेरका जेठा छोरा हुन्। उनले विज्ञान र प्रविधिको क्षेत्रमा निकै ठूलो योगदान दिएका थिए।गेहेन्द्र शमशेरलाई नेपाल को पहिलो वैज्ञानिक मानिए पनि उनी केवल प्राविधिक मात्र थिए।

## प्रारम्भिक जीवन
 र पत्नी र छोराहरू]]
वीर शमशेरको विवाह श्री ५ माहिला साहेब ज्यू उपेन्द्रकी छोरीसँग भएको थियो। र गेहेन्द्रशमशेर, धर्मशमशेरको जन्म भयो। उनको जन्म कलकत्तामा वि.सं. १९२८ मा भएको थियो जहाँ उनका पिता वीर शमशेर नेपालको वकिल (Diplomatic Envoy) थिए। वीर शमशेरले जेठी पत्नीलाई माया नगर्ने हुँदा नजरबन्दमा राखेका थिए। गेहेन्द्र शमशेरले वैज्ञानिक तरक्की गरेर बाबुलाई खुसी पारे। त्यहीँ खुसीयालीमा "के माग्छस् दिन्छु" भन्दा गेहेन्द्रले "मेरी मामुलाई नजरबन्दबाट मुक्त गरिपाऊँ" भनी मुक्त गराए।

श्री ३ वीरले आफ्ना छोरा गेहेन्द्रशमशेरको नेतृत्वमा जङ्ग नरसिंह, देवनरसिंह, दीपनरसिंह राणा, भक्तबहादुर बस्न्यात, बालनरसिंह रायमाझी, हेमबहादुर राजभण्डारीहरूलाई जापान र भारतको रुड्कीमा पढ्न पठाए।

श्री ३ देवले गुप्तचर विभागको प्रमुखमा वीरका जेठा छोरा गेहेन्द्रशमशेरलाई नियुक्त गरेका थिए।

## निर्माण 
उनले वि.सं. १९५६ मा फोर्ड मोटर कम्पनीबाट उनले मोटर कार आयात गरी त्यसलाई खोलखाल गरी नयाँ गाडी बनाउने प्रयास गरे।

आफ्नो छोटो जीवनकालमा उनले गेहेन्द्र राइफल, गे-गन, पिताको नाममा वीरगन, ज्यु बुबा धीर शमशेर राणाको नाममा  धीरगन, तोप, मेसिनगन, गोली, गोला, कार्टिज, चारनाले तोप जस्ता हातहतियार र खर-खजाना निर्माण गरेका थिए। यसबाहेक उनले धान कुट्ने मिल, हावाबाट चल्ने मिल र बालाजुमा छाला प्रशोधन कारखाना स्थापना गरेका थिए। त्यसैबेला अत्यन्त चमत्कारपूर्वक पानीमुनि बिजुली बत्ती बालेर नेपालीहरूलाई आश्चर्यचकित पारेका थिए। उनले आफ्ना सहयोगीहरू डस्नर, काजीमान, हल्मारत्न, वीरमान, कुलमान, कालू, लाल, चीता एवम् मुसे थापा र टेकबहादुरको सहायता लिई जमल (सेतो दरबार) सुन्दरी जल र बालाजुमा स्थापित प्रयोगशालाबाट व्यवस्थित वैज्ञानिक अनुसन्धान र आविष्कारको कार्य थालेको देखिन्छ।
## मृत्यु
वि.सं. १९६४ भदौ सुदि ४ मा द.क.ज. गेहेन्द्रशमशेर राणालाई मदिरामा विष मिसाई पिउन दिने षड्यन्त्र गरी मृत्यु गराइएको थियो। ३६ वर्षको युवा उमेरमै गेहेन्द्र शमशेरको असामयिक र दुःखद् मृत्यु भयो। 

आफ्नै काका तथा तानाशाह चन्द्र शमशेरको शासनकालमा ठूलो दमन र प्रहार सहँदै नेपालको वैज्ञानिक विकासमा लागिपरेका गेहेन्द्र शमशेरको मृत्युपछि चन्द्र शमशेरको दमन अभियान निकै चर्कियो। यसैको मारमा परेर गेहेन्द्र शमशेरका सहयोगी वैज्ञानिक प्रतिभा कोही जेलमा सडे, कोही देश निकालामा परे। मूसे थापा र टेकबहादुरलाई चन्द्र शमशेरले देश निकाला गर्‍यो भने कालू नामक मिस्त्री **आयल इन्जिन**को लोतामा परेर मर्‍यो। कतिले जेलको सजाय भोग्नुपर्‍यो। विज्ञान र प्रविधिमाथि शासकको यो प्रहारमा नेपालमा सर्वप्रथम हवाईजहाज र रेल बनाउने विमान पण्डितजस्ता गेहेन्द्र शमशेरका समकालीन वैज्ञानिकमाथि पनि परेको थियो। 

त्यसबेला गेहेन्द्र शमशरेरजस्तै विज्ञान र प्रविधि क्षेत्रमा कार्यरत विमान पण्डित, प्रसिद्ध गणितज्ञ गोपाल पाण्डे र धातु विशेषज्ञ देवराज शाक्य एवम् नरबहादुर भारती जस्ता ग्रामोफोन रेकर्डका निर्माता वैज्ञानिक प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा शासकको प्रहारको शिकार भएका देखिन्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली वैज्ञानिकहरू
श्रेणी:नेपाली शाहीसेनाका जर्नेलहरू
श्रेणी:वीरशमशेर खलक
श्रेणी:नेपालका प्रधानमन्त्रीका सन्तानहरू
श्रेणी:नेपाली सैन्य कर्मचारीहरू
कम्प्युटर एसोसिएसन अफ नेपाल

**कम्प्युटर एशोसिएसन अफ नेपाल** (क्यान) नेपालका कम्प्युटर सम्बन्धि व्यावसाय गर्ने व्यक्ति तथा संस्थाहरूको साझा संस्था हो। यसको स्थापना सन् १९९२ डिसेम्बरमा एउटा स्वायत्त, गैरराजनीतिक, गैरनाफामुखी र सेवामुलक संस्थाका रूपमा भएको हो। सूचना-प्रविधिको क्षेत्रमा कार्यरत यो संस्था काठमाडौँ जिल्ला प्रशासनमा दर्ता भएको छ।

यस संस्थाले राजधानीलगायत देशका विभिन्न शहरहरूमा कम्प्युटरबारे प्रदर्शनी क्यान इन्फोटेक गर्दै आएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
कम्प्युटर एशोसिएसन नेपालको आधिकारिक वेवसाइट

श्रेणी:कम्प्युटर
श्रेणी:नेपालका सामाजिक संस्थाहरू
एभरेस्ट बैङ्क

**एभरेष्ट बैङ्क** लिमिटेडको स्थापना सन् १९९४ अक्टोबरमा भएको हो। सञ्चालनका लागि यस बैङ्कले सन् १९९७ फेब्रुअरीदेखि भारतको पञ्जाब नेशनल बैङ्कको व्यवस्थापन-सहयोग प्राप्त गर्दै आएको छ। सन् २००६मा यो बैङ्क 'बैङ्क अफ द एयर २००६, नेपाल' भयो। यस बैङ्कले समाजका विभिन्न क्षेत्रमा आफ्ना सेवाहरू प्रदान गर्दै आएको छ। जीवनका सबै क्षेत्रका ग्राहकहरूसँग बैङ्कले राष्ट्रलाई कर्पोरेट,कृषि र औद्योगिक विकास गर्न मद्दत गरेको छ। एभरेष्ट बैेंक लिमिटेडले एवीवीएस प्रणाली मार्फत जडान गरिएको यसको विस्तृत नेटवर्क मार्फत ग्राहक-मैत्री सेवाहरू प्रदान गर्दछ,जस्ले ग्राहकहरूलाई कुनै पनि शाखाबाट परिचाल लेनदेनको लागि सक्षम गर्दछ। एभरेष्ट बैङ्कले लेखा चालित टेलर मेसिनको विस्तृत नेटवर्क मार्फत आफ्ना ग्राहकहरूलाई बैङ्किङ सेवाको क्रममा नगद ड्रइङका लागि चौबिसै घण्टा एटिएम सेवा प्रदान गर्न प्रतिबद्ध रहेको छ। सुविधाको लागि,ईबिएल एटिएमहरु विभिन्न शाखा परिसर र अफसाइट स्थानहरूमा गरिएको छ,जुन नेपालभर छरिएर रहेको छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली बैङ्कहरू
जनकपुर चुरोट कारखाना लिमिटेड

**जनकपुर चुरोट कारखाना लिमिटेड** नेपालको धनुषा जिल्लाको सदरमुकाम जनकपुरमा तत्कालिन सोभियत सङ्घको प्राविधिक सहयोगमा स्थापित भएको हो। यसको उद्घाटन वि.सं. २०२१ साल पौष २९ गतेका दिन राजा महेन्द्रबाट भएको हो। सुरुमा अधिकृत पूँजी रु. ८ करोड र जारी तथा चुक्ता पूँजी रु. ४ करोड ८ लाख ३७ हजार थियो। सुरुमा वार्षिक २ अर्ब खिल्ली चुरोटको उत्पादन गरिन्थ्यो भने ३ सय ६६ जनाले रोजगारी पाएका थिए।

## संरचना
जनकपुर चुरोट कारखाना ३३ बिघा ९ कट्ठा क्षेत्रफलमा फैलिएको छ। कारखानाको कुल क्षेत्रफललाई तीन भागमा छुट्याइएको छ। कारखानाको भवन ८ बिघामा रहेको छ भने २० बिघामा आवास भवन र ५ बिघामा गोदाम रहेको छ। कारखाना सञ्चालनमा रहेको समयमा कर्मचारी आवासको लागि २५ वटा भवन निर्माण गरिएका थिए। भवनमा १०० भन्दा बढी कोठाहरू रहेका छन्। कारखाना बन्द भएपछि वर्तमान समयमा यो क्षेत्रलाई मधेश प्रदेश सरकारले प्रयोग गरिरहेको छ।

## उत्पादनहरू
मुख्यतया यस चुरोट कारखानामा देउराली, याक र गैँडा गरि तीन प्रकारका चुरोटहरू उत्पादन गरिन्थ्यो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घ

**नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घ** नेपालका उद्योग वाणिज्य क्षेत्रमा संलग्न उद्यमी तथा व्यापारीहरूको पेशागत हकहित संरक्षण एवम् उद्योग वाणिज्य क्षेत्रको विकासमा सहयोग पुर्‍याउने उद्देश्यले स्थापित महासङ्घ हो। यो सङ्घ वि.सं. २०२२ साल पुस ११ देखि १४ गतेसम्म काठमाडौंमा आयोजित एवम् राजा महेन्द्रबाट समुद्घाटित 'प्रथम नेपाल वाणिज्य तथा औद्योगिक सम्मेलन'को निर्णयानुसार उद्योग वाणिज्य क्षेत्रको सङ्घीय संस्थाका रूपमा वि सं २०२२ साल पुस १४ गते स्थापना भएको हो। स्थापनाकालमा २४ वटा मात्र सदस्य थिए। काठमाडौंको टेकू शहीद शुक्रमिलन मार्गस्थित महासङ्घको भव्य र आधुनिक भवनको समुद्घाटन २०५२ साल मार्ग २५ गते भएको हो।

नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घले नेपालको उद्योग वाणिज्यको प्रवर्द्धन गर्नुको साथै नेपाली उत्पादनको वैदेशिक व्यापार प्रवर्द्धनमा पनि काम गर्दछ। यसले अन्य मुलुकका उद्योग वाणिज्य महासङ्घहरूसँग सम्पर्क गरी काम गर्ने गर्दछ।

कृषि उद्यम केन्द्र मार्फत यसले देशको कृषि उद्यमशीलतालाई प्रवर्द्धन गर्दछ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
*नेपाल उद्योग परिसङ्घ
* नेपाल चेम्बर अफ कमर्स

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* आधिकारिक वेवसाइट
* नेपाल व्यापार मेला 
* कृषि उद्यम केन्द्र 

श्रेणी:नेपालका पेशागत सङ्गठनहरू
श्रेणी:नेपालका सामाजिक संस्थाहरू
नेपाल गुणस्तर तथा नापतौल विभाग

**नेपाल गुणस्तर तथा नापतौल विभाग** नेपालको औद्योगिक उत्पादनहरूको गुणस्तरमा सुधार ल्याई परिमाणात्मक वृद्धि गर्ने उद्देश्यले वि.सं. २०३३ सालमा उद्योग मन्त्रालय अन्तर्गत गुणस्तर निर्धारण समितिको गठन भएको थियो। उद्योगसँग सम्बन्धित उद्देश्य कार्यान्वयन गर्न नेपाल सरकारद्वारा नेपाल गुणस्तर (प्रमाणचिह्न) ऐन, २०३७ को तर्जुमा भएपछि गुणस्तर निर्धारण समितिलाई विभागीय स्तरको नेपाल गुणस्तर कार्यालयमा परिणत गरिएको थियो। यस निकायले वि.सं. २०३७ सालदेखि गुणस्तर चिह्न प्रदान गर्न थालेको हो। गुणस्तरको आधारस्तम्भका रूपमा रहेको औद्योगिक नापतौल तथा उपभोक्ताहरूको हितमा अति महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाउने कानुनी नापतौलसमेत एकै छानामुनिबाट कार्यसञ्चालन गर्ने उद्देश्यले नेपाल गुणस्तर कार्यालय तथा नापतौल विभागलाई समायोजन गरि वि.सं. २०४४ साल श्रावण १ गतेदेखि नेपाल 'गुणस्तर तथा नापतौल विभाग' स्थापना गरिएको हो।

नेपाल गुणस्तर (प्रमाणचिह्न) ऐन २०३७, नेपाल गुणस्तर (प्रमाणचिह्न) नियमावली, २०४० तथा स्टान्डर्ड नाप तौल ऐन, २०२५ र स्टान्डर्ड नाप र तौल नियमहरू, २०२७को अधीनमा रहेर यस विभागले हालसम्म विभिन्न कार्यहरूको माध्यमबाट उद्यमी, व्यापारी तथा उपभोक्ताहरूमा सेवाका साथै औद्योगिक उत्पादन तथा व्यापारिक लेनदेनमा सेवा प्रदान गर्दै आइरहेको छ।

## कार्यक्षेत्र
## महाशाखाहरू 
१. वैज्ञानिक नापतौल महाशाखा

२.गुणस्तर निर्धारण तथा  प्रयोगशाला महाशाखा

३.प्रमाणीकरण महाशाखा

## शाखाहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका विभागहरू
नेपाल खाद्य संस्थान

संस्थागतरूपमा खाद्यान्न आपूर्तिकार्यमा संलग्न रहेको **नेपाल खाद्य संस्थान** २०३१ साल मंसिर १७ गते स्थापना भएको हो। नेपाल खाद्य संस्थानको गठन हुनुअगाडि २०२१ सालमा खाद्य व्यवस्था संस्थान र २०२९ सालमा कृषि खरीदबिक्री संस्थानमार्फत खाद्यान्न आपूर्ति हुने गरेको थियो। नेपाल खाद्य संस्थानको कार्य प्रणाली श्री ५ को सरकारबाट स्वीकृत विनियमावलीद्वारा व्यवस्थित गरिएको छ। संस्थानको नीति तथा कार्यक्रम संचालक समितिले स्वीकृत गरेबमोजिम हुन्छ। संस्थानको काम कारोबार व्यवस्थित गर्ने, रेखदेख र नियन्त्रण गर्ने, मूल्यांकन तथा अनुगमन गर्नेजस्ता कार्यहरू प्रधान कार्यालयले गर्दछ। 

नेसनल ट्रेडिङ लिमिटेड र नेपाल खाद्य संस्थानलाई गाभेर नयाँ सरकारी कम्पनीका रुपमा “खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनी लिमिटेड ” गठन गर्ने नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषदको मिति २०७६/०२/१०को निर्णयअनुसार मिति २०७६ श्रावन २८ गते कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालयमा दर्ता भई औपचारिक रुपमा “खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनी लिमिटेड ” स्थापना भएको छ । 

## इतिहास 
नेपालमा खाद्यान्न कारोवार र त्यसको आपूर्तिको संस्थागत व्यवस्था सरकारी स्तरमा तत्कालिन राणा प्रधानमन्त्री जंग बहादुरको पालामा भएको पाइन्छ । गुठी र रैकर जग्गाहरूबाट तिरो भरोका रूपमा त्यसवेला जिन्सी धाननै सङ्कलन हुने प्रचलन थियो । संकलित धान जभी र निजामति कर्मचारीहरुका अतिरिक्त धार्मिक कार्यहरु र पाकशालामा उपलब्ध गराउनको लागि थापाथलीमा रशद गोदाम अड्डा -हाल अञ्चल कार्यालय रहेको स्थानको स्थापना गरी त्यसको प्रमुखमा प्रधान सेनापति रहने ब्यवस्था भएको देखिन्छ ।

## कार्यहरु 
* खाद्य सुरक्षाको सुनिश्चिततामा योगदान गर्ने,

## सन्दर्भ 
श्रेणी:नेपालका अर्थतन्त्रहरू
श्रेणी:सरकारी संस्थानहरू
श्रेणी:नेपाली खाना
सर्वनाम नाट्य समूह

**सर्वनाम नाट्य समूह** वि. सं. २०३९ साल चैत्र १८ गते स्थापना भएको नेपाली नाट्यसमूह हो । यस नाट्य समुहको स्थापना अशेस मल्लले गरेका थिए ।  स्थापनाको केही समयपछि दुईजना एक कोरि उमेर पूरा गरेका आ-आफ्नो खल्तीबाट पैसा झिकेर पाँचसय रूपियाँको 'सर्वनाम' पुरस्कार पहिलोपटक नीर शाहलाई प्रदान गरिएको थियो। २०४६ सालबाहेक प्रदान गरिदै आएको यो पुरस्कारको हालको धनराशि १० हजार रूपैयाँ र साथमा प्रतिक चिह्न छ। अहिले सर्वनाम नाट्य समूहकाे अाफ्नै भवन (नाटकघर) समेत छ। जुन सर्वनाम थिएटरका काे नामले परिचित छ। नाटक मञ्चन, अभिनय प्रशिक्षणकाे रूपमा ख्याती कमाएकाे सर्वनाममा पछिल्लाे समय राज शाह कला निर्देशककाे रूपमा समेत अाबध्द छन् ।
## बाह्य कडी
*सर्वनामको वेबसाइट
सिद्धार्थ वनस्थली स्कूल

सन् १९५२मा स्व.प्रा. भुवनलाल जोशी र शिक्षाविद् स्व. विजयानन्द जोशीद्वारा संयुक्तरूपमा स्थापना भएको सिद्धार्थ वनस्थली इन्स्टीच्युटको शुरुको नाम 'वनस्थली विद्याश्रम' थियो। खरको छाना भएको दुईतले माटोको भवनबाट थालनी भएको उक्त इन्स्टीच्युटमा संस्थापक सदस्यका छोराछोरीलगायत छिमेकी र नातागोताहरू नै यस विद्यालयका पहिलो समूहका विद्यार्थी थिए। इन्स्टीच्युटका लागि जग्गा स्व. मार्सल जनरल हरिशमशेर ज.ब.रा.बाट सहयोगस्वरूप प्राप्त भएको थियो। स्व.प्रा. भुवनलाल जोशी अमेरिकाबाट उच्च शिक्षा हासिल गरेर फर्किएपछि उहाँकै सक्रियतामा इन्स्टीच्युटको स्थापना भयो भने उहाँले नै लगभग धेरैजसो विषयको प्राध्यापनको दायित्व लिनुभएको थियो। 

सन् १९७३ मा आएर सुरुको सिद्धार्थ अङ्ग्रेजी बोर्डिङ स्कूलको नामलाई पुनः वनस्थली विद्याश्रम बनाई सिद्धार्थ वनस्थली माध्यमिक विद्यालय नामकरण गरियो र सोही वर्षदेखि लक्ष्मण राजवंशीले स्कूलको सम्पूर्ण जिम्मेवारी वहन गर्दै आउनुभएको छ।
## बाह्य कडीहरू
* वेवसाइट
श्रेणी:काठमाडौँका विद्यालयहरू
राष्ट्रिय समाचार समिति

**राष्ट्रिय समाचार समिति** (**रासस**) नेपालको सबैभन्दा पुरानो र देशव्यापी रूपमा रहेको समाचार समिति हो। समाचारपत्र प्रेषण र समाचार प्रसारण गर्न दुई वटा निजी समाचार समिति गाभिएर वि. सं. २०१८ मा राष्ट्रिय समाचार समिति ऐन, २०१९ बमोजिम यसको स्थापना गरिएको थियो।

## इतिहास
नेपालमा वि.सं. २०१६ भन्दा पूर्व कुनै संवाद समितिहरू थिएनन्। २०१६ साल पुस १ गते 'निष्पक्ष तवरमा समाचारको सङ्कलन र वितरण गर्ने' उद्देश्यले 'नेपाल संवाद समिति'को स्थापना भएको थियो। यो संवाद समिति २०१७ साल फागुन ६ सम्म चालू रह्यो। निष्पक्ष तवरमा समाचारको सङ्कलन र वितरण गर्ने उद्देश्यले पुनः २०१७ साल वैशाख ३० गते 'सगरमाथा संवाद समिति'को स्थापना भएको थियो। यो संवाद समिति पनि २०१७ साल फागुन ६ सम्म चालू रह्यो।

२०१८ साल फागुन ७ गते राष्ट्रिय संवाद समितिका नामले हालको राष्ट्रिय समाचार समिति (रासस)को स्थापना भएको हो। तर राष्ट्रिय समाचार समिति ऐन, २०१९ भने २०१९ साल मंसिर १९ गते मात्र लागू भएको हो। राष्ट्रिय समाचार समिति ऐन, २०१९मा राष्ट्रिय समाचार समितिको उद्देश्य यसरी व्याख्या गरिएको छ- 'नेपाल अधिराज्य भित्रका र विदेशका समेत निष्पक्ष एवं आधिकारिक समाचार तथा सूचना देशबासी तथा विदेशीले पनि जानकारी पाउन र अधिराज्यमा एकताको भावनाको वृद्धिको साथै ठोस जनमतको सृजनामा मद्दत होस् भन्ने हेतुले देश तथा विदेशमा पूर्ण तथा वास्तविक समाचार एवं सूचनाको खोजी गरी प्राप्त भएका समाचार र सूचना प्रयोगकर्ताहरूमा वितरण गर्नुका साथै समाचारहरूको समुचित आदान-प्रदानसमेत गर्न एक राष्ट्रव्यापी राष्ट्रिय समाचार समितिको गठन र त्यसको स्वस्थ एवं मजबूत जग बसाल्न व्यवस्था गर्ने।

## स्वर्ण महोत्सव
वि.सं. २०१८ मा स्थापना भएको राष्ट्रिय समाचार समितिले वि.सं. २०६८ मा ५० वर्ष पुरा गरेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* आधिकारिक वेबसाइट
* राष्ट्रिय समाचार समिति 

श्रेणी:आम सञ्चार
फिजी

**फिजी**  (; ), आधिकारिक नाम **गणतन्त्र फिजी** (; ) प्रशान्त महासागरको दक्षिणमा अवस्थित टापु राष्ट्र हो ।

## नामाकरण 
**फिजी द्वीप**को मुख्य द्वीप विती लेवुको नामबाट जानिन्छ र यही नामको उच्चारण यसको छिमेकी द्वीप टोंगाको निवासी " फिसी "को रूपमा गर्थे जसको कारण यसको नाम फिजी रहेको हो। 
यूरोपियहरूलाई फिजीवासीहरूको बारेमा सर्वप्रथम कैप्टन कुकको महासागरिय अभियानको बेलामा उनको दलको सदस्य रहेको लेखकहरूको लेखहरू द्वारा जानकारी भयो । यो लेखक फिजीवासीहरूसित पहिला पहिला टोंगा द्वीपमा भेटेको थिए। यस लेखहरूमा फिजीको मूल निवासीहरूको दुर्जेय योद्धा र क्रूर आदमखोरहरूको रूपमा वर्णित गरिएको थियो साथै उनिहरूलाई प्रशांत क्षेत्रमा श्रेष्ठ पोतहरूको निर्माता तर औसत नाविकको रूपमा पनि दर्शायेको छ। उनीहरू आफ्नो घरलाई विती भन्थे, तर टोंगाहरूले यसलाई फिसी भन्यो र कैप्टन कुकले जुन कि एक विदेशी थियो यसको उच्चारण फिजी गर्‍यो र अब यस द्वीपहरूको नाम यही नामबाट जानिन्छ।

## जनसङ्ख्या एकदम थोरै रहेछ त्यसैले अलि धेरै बढाउनु प‍‍‌‍‍‍‍र्यो  । 
## इतिहास 
## भूगोल 
## राज्यनीति 
## अर्थतन्त्र 
## धर्म 
## जीवनशैली 
## अरु सम्बन्धित विषयहरू 
## सन्दर्भ सूची 
## बाहिरी लिङ्कहरू 

श्रेणी:ओसिनियाका राष्ट्रहरू
श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:मलेसिया
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
राष्ट्रिय गान

**राष्ट्रिय गान** कुनै पनि राष्ट्रको राष्ट्रभक्तिले ओतप्रोत भएको आधिकारिक गीत हो। यो देश प्रेमले भरिएको एउटा यस्तो संगीत रचना हो, जसले उक्त देशको इतिहास, सभ्यता, संस्कृति र त्यहाँका जनताको संघर्षको व्यख्या गर्छ। यो संगीत रचना कि त त्यस देशको सरकार द्वारा स्वीकृत गरिएको हुन्छ या त परम्परागत रूपमा प्रचलित भइआएको हुन्छ।

## विभिन्न देशका राष्ट्रिय गानहरू
*नेपालको राष्ट्रिय गान  - नेपाल (नेपाली भाषामा)
*आमार सोनार बांग्ला - बङ्गलादेश (बङ्गाली भाषामा)
*जन गण मन - भारत (बङ्गाली भाषामा)
*गड सेभ द क्वीन - बेलायत (अङ्ग्रेजी भाषामा)
*द स्टार–स्प्याङ्गल्ड ब्यानर - संयुक्त राज्य अमेरिका(अङ्ग्रेजी भाषामा)

श्रेणी:राष्ट्रिय गानहरू
## बाह्य सूत्र
*अन्य विभिन्न देशहरूका राष्ट्रगान (मिडी प्रारूपमा) 
*विश्वका सबै राष्ट्रिय गानहरूको सङ्गीत लिपि
*विश्वका सबै राष्ट्रिय गानहरूको सङ्गीत, शब्द र सङ्गीत लिपि
*विश्वका सबै राष्ट्रिय गानहरूको सङ्ग्रह (संयुक्त राज्य अमेरिकी जलसेनाको बैण्डद्वारा बजाइएको)
*राष्ट्र र अन्य क्षेत्रहरूको राष्ट्रिय गानहरूको सङ्ग्रह एमपी३ प्रारूपमा, Vocal renditions are included. 

श्रेणी:राष्ट्रिय गानहरू
एन्टिगुआ र बार्बुडा

**एन्टिगुआ र बर्बुडा** (; स्पेनीमा "प्राचीन समयमा" र "दाढी वाला") क्यारिबियन सागर र एटलान्टिक महासागरको बिचमा अवस्थित द्वि-दिपिय राष्ट्र हो ।

## जनसङ्ख्या 
## इतिहास 
## भूगोल 
## राज्यनीति 
## अर्थतन्त्र 
## धर्म 
## जीवनशैली 
## अरु सम्बन्धित विषयहरू 
## सन्दर्भ सूची 
## बाहिरी लिङ्कहरू 
* 
* 
* 
* Antigua and Barbuda, United States Library of Congress
* 
* Antigua and Barbuda  from *UCB Libraries GovPubs*
* 
* Antigua and Barbuda from the BBC News
* World Bank's country data profile for Antigua and Barbuda
* ArchaeologyAntigua.org  – २०१०March१३ source of archaeological information for Antigua and Barbuda

श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:अमेरिका
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्रसङ्घका सदस्य राष्ट्रहरू
श्रेणी:द्वीपीय देशहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
ललितकला क्याम्पस

**ललितकला क्याम्पस** नेपालको काठमाडौँमा रहेको ललितकला विषयको अध्ययन अध्यापन गराउने पहिलो कलेज हो। आधिकारिकको रूपमा वर्तमान नामले यो क्याम्पसको स्थापना वि.सं. २०३१ साल साउन २१ गते भएको हो। वि.सं. १९९१ चैत्र ३१ गते नेपाल आर्ट स्कूल र सोभन्दा अघि टेक्निकल स्कूल सञ्चालन भएको स्थानमा वि.सं. १९९५ देखि जुद्धकला पाठशाला र वि.सं. २०२४ साल कात्तिक २४ गतेदेखि ललितकला महाविद्यालयको नामले यो क्याम्पस सञ्चालित हुँदै आएको थियो।

## इतिहास
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:काठमाडौँका शैक्षिक संस्थाहरू
युनेस्को

संयुक्त राष्ट्रको यो विशेष संस्था १६ नोभेम्बर १९४५ मा गठित भएको हो । यसको निश्चित उद्देश्य हो शांति र सुरक्षाको लागि योगदान, जुन कि शिक्षा, विज्ञान एवं संस्कृतिको अन्तरराष्ट्रिय सहयोग द्वारा हुन्छ। जसले कि अगाडि न्याय, विधिको नियम एवं मानवाधिकार तथा मूलभूत स्वतन्त्रता हेतु वैश्विक विचार स्थापित हुन सकोस। यस्तो संयुक्त राष्ट्रको राजपत्रमा घोषित भएको थियो । यो *लीग अफ नेशन्स*को प्रज्ञावान सहयोगमा अन्तराष्ट्रिय आयोगको उत्तराधिकारी हो । यसको मुख्यालय पेरिस, फ्रान्समा स्थित छ । हाल युनेस्कोमा जम्मा १९५ सदस्य राष्ट्र रहेका छन् साथै  ९ सहयोगी राष्ट्र समेत रहेका छन् ।

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडीहरू
*  आधिकारिक युनेस्को वेबसाइट
*युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्र

श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घ
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घका विशेषज्ञ समितिहरु
साझा प्रकाशन

**साझा प्रकाशन** नेपालको पुरानो प्रकाशन गृह हो । यस संस्थामा नेपाल सरकारको ६०% सेयर लगानी भएको छ भने बाँकी ४०% सेयर साहित्यकार, पत्रकार, शिक्षासेवीसहित सर्वसाधारण नेपाली नागरिक विभाजन गरिएको छ ।

## स्थापना
यसको स्थापना वि.सं. १९७० मा गोर्खा भाषा प्रकाशिनी समितिको नाममा भएको हो । उक्त समितिको नाम वि.सं. १९९० मा नेपाली भाषा प्रकाशिनी समिति भएको थियो। वि.सं. २०२१ साल मंसिर १७ गतेदेखि उक्त संस्था साझा प्रकाशनको नामबाट सञ्चालन हुँदै आएको छ। 

यस प्रकाशनले २०३९ साल पुस महिनादेखि नियमितरूपमा गरिमाको प्रकाशन गर्दै आएको छ।

## वर्तमान स्थिति
साझा प्रकाशनका वर्तमान अध्यक्ष **प्रदिप गिरी** हुन् । साझा प्रकाशनको निमित्त महाप्रबन्धकको रूपमा कर्मचारी एवं प्रवक्ता भेषराज घिमिरे छन्।

सहकारी नियमावली २०७५ को व्यवस्थाअनुसार ९ जनाको सञ्चालक समितिमा अध्यक्षसमेत ४ जना अंशियारहरूको साधारण सभाबाट निर्वाचित हुने व्यवस्था छ भने भूमिव्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालयका सहसचिव, अर्थ मन्त्रालयका सहसचिव, शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयका सहसचिव,  राष्ट्रिय सहकारी विकास बोर्डका प्रतिनिधि तथा नेपाल सरकारले तोकेको एक जना विज्ञसमेत ५ जना रहने व्यवस्था छ । सहकारी ऐन २०७४ को व्यवस्थाअनुसार साझा प्रकाशनको साधारण सभाले १ संयोजक र २ सदस्य रहेको लेखा सुपरिवेक्षण समितिको चयन गरेको छ ।

## पुरस्कारहरू 
यस् प्रकाशनले २०२६ सालदेखि साझा प्रकाशनले वर्षभरि आफूले प्रकाशित गरेका कृतिहरूमध्ये सर्वोत्कृष्ट ठहरिएको कुनै एक कृतिलाई प्रत्येक वर्ष साझा पुरस्कार दिने गरेको छ। 
यसका सबै पुरस्कारहरूः
* साझा पुरस्कार
* लोकसाहित्य पुरस्कार
* गरिमा सम्मान पुरस्कार
* साझा बालसाहित्य पुरस्कार
*साझा लोकसंस्कृति पुरस्कार

## प्रकाशित कृतिहरू
**साझा प्रकाशनद्वारा प्रकाशित केही उत्कृष्ट कृतिहरू:-**

**मुना मदन*
**शिरीषको फूल*
**सुम्निमा*
**घुम्ने मेचमाथि अन्धो मान्छे*
**एब्स्ट्रयाक्ट चिन्तन: प्याज*
**आमाको सपना*
**माधवी(उपन्यास)*
**वसन्ती (उपन्यास)*
**सेतो बाघ (उपन्यास)*
**भानुभक्तको रामायण*
**अलिखित(उपन्यास)*
**घामका पाइलाहरू(उपन्यास)*
**गौरी (शोककाव्य)*
**राधा (उपन्यास)*
**पागल बस्ती(उपन्यास)*
**आज रमिता छ (उपन्यास)*
**नासो कथासङ्ग्रह* 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* साझा प्रकाशनको वेबसाइट 
* **साझा प्रकाशन संचालक समिति** 

श्रेणी:संस्था
श्रेणी:प्रकाशक
नेपालमा इन्जिनियरिङ

**नेपालमा इन्जिनियरिङ** विधाको प्रयोग र प्रवेश कहिलेदेखि भएको हो, यकिन छैन। युरोपको आधुनिक क्रान्तिसँगै विश्वव्यापी रूपमा प्रविधिप्रतिको आकर्षण वृद्धि भएको कारणले राणाकालीन नेपालमा आधुनिक इन्जिनियरिङ ज्ञानबारे चासो राखिएको देखिएको छ।

इतिहास खोतल्दा सन् १८९५ले विशेष महत्त्व राख्छ। पहिलोपटक यस मितिमा नेपाली इन्जिनियर किशोर नरसिंह राणा र इन्जिनियर कुमार नरसिंह राणाहरूले आधुनिक इन्जिनियरिङ शिक्षा प्राप्त गरेका थिए। राणाकालीन समयमा निर्माण भएका अधिकांश पूर्वाधार यी राणा दाजुभाइको उपलब्धि मानिन्छ। नेपालभित्रै इन्जिनियरिङ शिक्षा दिने कार्यको सुरुवात सन् १९४२ देखि भएको हो र यसको श्रेय कुल रत्न तुलाधरलाई जान्छ। उहाँले नेपालमा ट्रेड लेभलको इन्जिरियरिङ शिक्षाबाट सुरु गरेको संस्था इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थानका रूपमा देश-विदेशमा ख्याति कमाउन सफल भएको छ।

नेपालमा इन्जिनियरिङ संरचना सुरुवातको सवालमा पनि ठयाक्कै तिथिमिति किटान गर्न गार्‍हो छ। एक सय आठ वर्षअघि थानकोटसम्म पैदल आइपुगेका फ्रान्सेली इतिहासकार सिल्भेन लेभीले त्यहाँबाट काठमाडौंसम्म पुग्ने १४ किलोमिटर सडकको बयान गरेका छन्। त्यस अघिदेखि मन्दिर, भवन निर्माणका लागि नेपाली कलाकारहरूले नाम कमाएका थिए। आधुनिक इन्जिनियरिङको प्रवेशचाहिँ सन् १९०० पछि भएको मानिन्छ। सन् १९०० देखि १९३० सम्म (चन्द्रशमशेरको शासनकाल)मा नेपालमा आधुनिक प्रविधिको प्रयोगबाट धेरै काम सुरु भएको मानिन्छ। जस्तै- सन् १९११मा तयार भएको फर्पिङ जलविद्युत केन्द्र, सन् १९२७मा सञ्चालन भएको अमलेखगन्ज-रक्सौल रेलमार्ग, त्यही अवधिमा बनेको १४ माइल लामो धुर्सिङ रोपवे, त्रिचन्द्र कलेज निर्माण, टेलिफोन सेवाजस्ता इन्जिनियरिङ प्रयोगसँग सम्बन्धित सेवा सुरु भएका हुन्। त्यसपछि नेपाली इन्जिनियरहरूले निजामती सेवामा प्रवेश पाए।

२०१५-२०१६ देखि इन्जिनियरहरू सङ्गठित हुने प्रयास गरेका थिए। फलस्वरूप २०२४ सालमा नेपाल इन्जिनियर्स एसोसियसनको जन्म हुन पुग्यो। पञ्चायतकालमै इन्जिनियरहरूले परामर्श सेवा दिने काम थालेका हुन्। त्यही बेलादेखि नेपालको विकासमा दातृसंस्थाहरू हावी देखिन थाले। त्यसपछिको सुस्त गतिमा ०४०को दशकको सुरुवातसँगै नेपालको इन्जिनियरिङ क्षेत्रमा अनुसन्धान कार्य सुरु भएको हो। तत्कालीन युवा पुस्तामा इन्जिनियरहरू अनुसन्धानमा समेत संलग्न भएपछि नेपाल विकासमा दाताहरूको भूमिकामाथि प्रश्न उठ्न थाल्यो र विकासको वैकल्पिक अवधारणाको बहस सुरु भयो। अरुण तेस्रो जलविद्युत आयोजनामा दातृसंस्थाहरूको अव्यावहारिक सर्त र त्यसको विरोध, त्यसपछि चिलिमेजस्ता आयोजनाहरूको जन्म त्यही कालका बहसको योगदान हो।

०४६को जनआन्दोलनपछि निजामती सेवा इन्जिनियरहरूका लागि फराकिलो हुनुका साथै चुनौतीपूर्ण पनि हुन थाल्यो। निजामतीमा राजनीतीकरण भएपछि भ्रष्टाचारमा वृद्धि हुन थालेलगत्तै आमसरकारी इन्जिनियरमाथि घुस्याहाको आरोप सामान्य हुन पुग्यो। त्यही अवधिमा नेपाली इन्जिनियरहरूको बजार पनि विस्तार भएको हो। प्रजातन्त्र पुनःस्थापनापछि (सन् १९९०) इन्जिनियरिङ शिक्षामा निजी क्षेत्रको प्रवेश भयो। यसको श्रेय हालको नेपाल इन्जिनियरिङ कलेज र तिनका प्रवर्तकहरूलाई जान्छ। आज देशमा २५ वटाभन्दा बढी निजी इन्जिनियरिङ कलेज छन्। वर्षेनि दुई हजारभन्दा बढी इन्जिनियर उत्पादन हुन्छन्। नेपालभित्रै विभिन्न इन्जिनियरिङ विषयमा स्नातकोत्तर, विद्यावारिधीसम्म पढाइ सुरु भएको छ।
अङ्गोला

**अङ्गोला**, () दक्षिणी अफ्रिकाको पश्चिमी तटमा अवस्थित एक देश हो। यो कुल क्षेत्रफल र जनसङ्ख्या दुवैमा दोस्रो सबैभन्दा ठूलो लुसोफोन (पोर्तुगाली भाषी) देश हो (दुबै अवस्थामा ब्राजिल पछि), र अफ्रिकाको सातौँ सबैभन्दा ठूलो देश हो। यसको दक्षिणमा नामिबिया, उत्तरमा प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कङ्गो, पूर्वमा जाम्बिया र पश्चिममा आन्ध्र महासागर पर्लछ। अङ्गोलाको काबिन्दा नामक प्रदेशको गणतन्त्र कङ्गो र प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कङ्गोसँग सीमा जोडिएको छ। यसको राजधानी र सबैभन्दा धेरै जनसङ्ख्या भएको सहर लुवान्डा हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 
*अङ्गोला । *द वर्ल्ड फ्याक्टबुक*। केन्द्रीय गुप्तचर संस्था।
*
*अङ्गोला *युसिबी पुस्तकालय*बाट।
*अङ्गोला जानकारी पृष्ठ बीबीसी समाचारबाट।
*
*
*अङ्गोलाको लागि विकास पूर्वानुमान इन्टरनेसनल फ्युचर्सबाट।
*बार्तेस्मेन स्थानान्तरण सूचकाङ्क – अङ्गोला देशको प्रतिवेदन
*अङ्गोलामा संयुक्त राष्ट्रसङ्घको शान्ति स्थापना कार्यमा हङ्गेरी सैनिकहरूको सहभागिता


श्रेणी:मध्य अफ्रिकी राष्ट्रहरू
श्रेणी:अफ्रिकी राष्ट्रहरू
श्रेणी:अल्पविकसित देशहरू
श्रेणी:अफ्रिकी सङ्घका सदस्य राष्ट्रहरू
श्रेणी:पोर्तुगाली भाषी देश तथा क्षेत्रहरू
श्रेणी:गणतन्त्रहरू
श्रेणी:दक्षिण अफ्रिकी राष्ट्रहरू
श्रेणी:अफ्रिकाका देशहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्रसङ्घका सदस्य राष्ट्रहरू
नेदरल्यान्ड एन्टिलस

**नेदरल्यान्डस एन्टिलस** (डच: *Nederlandse Antillen* , पपियामेन्टु: *Antia Hulandes*) एक नेदरल्यान्डको स्वशासित राष्ट्र हो । यसलाई पहिला नेदरल्यान्ड वेस्ट इंडीज अथवा डच एंटीलस/ वेस्ट इंडीज को नामबाट पनि चिनिन्थ्यो | यो राष्ट्र क्यारेबियन सागरमा कुरासाओ र बोनेर नामका दुई द्विप समूहहरू मिलेर बनेको छ | यो भेनेजुएलियाई तटको दक्षिण पूर्वमा स्थित छ | यस द्विपको अर्थव्यवस्था पर्यटन, अन्तरराष्ट्रिय वित्तीय सेवाहरू, अंतर्राष्ट्रिय वाणिज्य र शिपिंग र पेट्रोलियम माथि निर्भर गर्दछ |

## जनसङ्ख्या 
## इतिहास 
## भूगोल 
## राज्यनीति 
## अर्थतन्त्र 
## धर्म 
## जीवनशैली 
## अरु सम्बन्धित विषयहरू 
## नोटहरू
## सन्दर्भ सूची 
* Borman, C. (२००५) *Het Statuut voor het Koninkrijk*, Deventer: Kluwer.
* Oostindie, G. and Klinkers, I. (२००१) *Het Koninkrijk inde Caraïben: een korte geschiedenis van het Nederlandse dekolonisatiebeleid १९४०-२०००*. Amsterdam: Amsterdam University Press.

## बाहिरी लिङ्कहरू
; सरकार
* GOV.an&nbsp;– Main governmental site
* Chief of State and Cabinet Members 
* Antillenhuis &nbsp;– Cabinet of the Netherlands Antilles' Plenipotentiary Minister in the Netherlands
* Central Bank of the Netherlands Antilles
; सामान्य विबरण
* 
* Netherlands Antilles from *UCB Libraries GovPubs*
* 
* 
* 

श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
अमेरिकी सामोआ

**अमेरिकी सामोआ** (; ) एक उत्तर अमेरिकी स्वशासित राष्ट्र हो ।
## जनसङ्ख्या 
## इतिहास 
## भूगोल 
## राजनीति 
## अर्थतन्त्र 
## धर्म 
## जीवनशैली 
## अरु सम्बन्धित विषयहरू 
## सन्दर्भ सूची 
## बाहिरी लिङ्कहरू
*Samoan Bios 
* 
* Government of American Samoa
* 
* 
* NOAA's National Weather Service - American Samoa

श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:अमेरिका
श्रेणी:द्वीपीय देशहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
दक्षिण अमेरिका

[thumb|250px|[विश्व नक्शामा दक्षिण अमेरिकाको स्थिति]]
thumb|250px|
**दक्षिण अमेरिका** उत्तर अमेरिका महादेशको दक्षिणमा स्थित छ। पनामा नहरले यि दुबै महादेशलाई छुट्याउँछ । यसको पश्चिममा प्रशान्त महासागर (Pacific Ocean ) छ र पूर्वमा आन्ध्र महासागर (Atlantic Ocean)  पर्दछ । 
दक्षिण अमेरिकाको केही महत्त्वपूर्ण भौगोलिकहरू: 

* एन्डिज पर्वत माला
* अमेजन नदी
* [रियो डी जेनेरियो]]को शहर, ब्राजिल
* लिमा, पेरुको शहर
* केप हर्न, चाईल/अर्जेण्टाईना

## भौगोलिक अवस्था 
दक्षिण अमेरिका महादेश १२० उत्तरी अक्षांशदेखि ५५० दक्षिणी अक्षांशसम्म फैलिएको छ । यो उत्तर अमेरिका महादेशको दक्षिणी खण्ड पनामासँग जोडिई दक्षिणतर्फ निरन्तर फैलिएको छ । यस महादेशको उत्तरी भूभागमा भूमध्य रेखा पर्छ । दक्षिणको भूमि दक्षिण ध्रुवको नजिकैसम्म फैलिएको छ । दक्षिण अमेरिका महादेशको पश्चिमपट्टि उत्तरदेखि दक्षिणसम्म विशाल पर्वत माला रहेको छ । एन्डिज नामले प्रसिद्ध यो मोडदार पर्वतमाला विश्वकै सबैभन्दा लामो पर्वत शृङ्खला (७,००० कि.मि.) पनि हो । एन्डिज पर्वत मालाको सबैभन्दा अग्लो टाकुरा ६,९६० मि. अग्लो माउन्ट अकान्नकागुवा हो । ६,००० मि. भन्दा अग्ला धेरै चुचुराहरू रहेको यो पर्वत मालामा उच्च समस्थलीहरूसमेत छन् । यो क्षेत्र प्रशान्त अग्निको घेराभित्र पर्ने हुँदा निरन्तर भूकम्प र ज्वालामुखी गइरहन्छन् । 

यस महादेशको सर्वाधिक उचाइमा रहेको टिटिकाका ताल पनि एन्डिज पर्वत मालामा नै रहेको छ । दक्षिण अमेरिका महादेशको पूर्वी भागमा पुरानो कडा चट्टान युक्त उच्चभूमि छ । पूर्वोत्तर क्षेत्रमा गायनाको उच्चभूमि पर्छ । महादेशको पश्चिमको एन्डिज र पूर्वी उच्चभूमिको बिचमा संसारकै सबैभन्दा ठुलो नदी अमेजन र अर्को ओरिनको नदीले बनाएको विशाल मैदानी क्षेत्र छ । मध्य र दक्षिण पूर्वी क्षेत्रमा पाराना र पाराग्वे नदी एवम् तिनले बनाएको पम्पास भनिने घाँसे मैदानी क्षेत्र रहेको छ । यो महादेशको सुदूर दक्षिण पूर्वी क्षेत्रमा चिसो पाटागोनिया मरुभूमि पर्छ । त्यस्तै चिलीको उत्तर पश्चिमी भागमा अटकामा मरुभूमि पर्छ ।

## हावापानी 
अमेजन बेँसी क्षेत्रमा बर्सैभरि गर्मी हुन्छ । यहाँ ओसिलो हावापानी पाइन्छ । भूमध्य रेखीय क्षेत्र हुनाले दैनिक घनघोर वर्षा हुन्छ र बाढी आइरहन्छ । त्यस्तै महादेशका किनारी क्षेत्रमा पनि सामुद्रिक प्रभावले बर्सैभरि वर्षा भइरहन्छ । यस महादेशको मध्य क्षेत्रका कतिपय भूभागमा अनिश्चित वर्षा हुन्छ । यस क्षेत्रमा लामो खडेरी भइरहन्छ । यस महादेशको पूर्वोत्तर क्षेत्रमा असामयिक वर्षा र बढी गर्मी हुन्छ । यहाँ निरन्तर हावाहुरीको प्रकोप भइरहन्छ । यसरी यो महादेशमा हावापानीको विविधता रहेको छ ।

## वनस्पति 
अमेजन बेँसीमा घना उष्ण सदावहार जङ्गल फैलिएको छ । ‘सेल्भास’ नामले चिनिने यो संसारकै सबैभन्दा विस्तृत क्षेत्रमा फैलिएको जङ्गल पनि हो । यो क्षेत्रको जङ्गलमा कडा काठका अग्ला वनस्पतिहरू पाइन्छन् । पूर्वोत्तर क्षेत्रको उच्च भूमिमा घाँस पाइन्छ । मध्य र दक्षिण पूर्वीक्षेत्रमा पम्पास भनिने घाँसे मैदानी क्षेत्र छ । सबैजसो मरुस्थलीय क्षेत्रहरू वनस्पति विहीन छन् ।

## दक्षिण अमेरिकामा निम्न देशहरू शामेल छन
१. अर्जेण्टाईना
२. बोलिविया
३. ब्राजिल
४. चाईल
५. कोलम्बिया
६. इक्युवेडर
७. गुयाना
८. पनामा
९. परागुवे
१० पेरु
११. सुरिनामा
१२.उरुगुवे
१३. भेनेजुएला
निम्न क्षेत्रहरूमा अहिले पनि युरोपियन देशहरूले आफ्नो अधिकार जनाउदछन:

* फाकल्याण्ड्स द्वीप (संयुक्त राज्य)
* फ्रेँच गुयाना (फ्रांस)
* दक्षिण जर्जिया र दक्षिण सैँडविच द्वीप (संयुक्त राज्य)


श्रेणी:महादेशहरू
ग्रह

thumb|right|350px|हाम्रो सौरमण्डलको ग्रह - देब्रेबाट दाहिने - बुध, शुक्र, पृथ्वी, मङ्गल, बृहस्पति, शनि, अरुण र वरुण

thumb|200px|सौर्य मंडलको ग्रहहरू, सूर्य र अन्य पिंडहरूको तुलनात्मक चित्र

सूर्य अथवा कुनै अन्य ताराहरूको चारै तिर परिक्रमा गर्ने खगोल पिण्डहरूलाई **ग्रह** भन्छन्। अन्तरराष्ट्रिय खगोल सङ्घको परिभाषा अनुसार हाम्रो सौरमण्डलमा आठ ग्रहहरू छन - बुध, शुक्र, पृथ्वी, मङ्गल, बृहस्पति, शनि, अरुणग्रह र बरुणग्रह। यस बाहेक अतिरिक्त तीन शिशुग्रहहरू अझ छन - सीरिस, प्लूटो र एरीस। प्राचीन खगोलशास्त्रिहरूले तारा र ग्रहहरू बीचमा अन्तर यस प्रकार स्पष्ट गरे - राति आकाशमा चमकने धेरै पिण्डहरू सधै पूर्ब दिशाबाट उठछन, एक निश्चित गति प्राप्त गर्छन र पश्चिम दिशामा अस्त हुने गर्छन। यस पिण्डहरूको आपसमा एक अर्काको सापेक्ष कुनै पनि परिवर्तन हुंदैन। यस्ता पिण्डहरूलाई तारा भनिएको छ।

तर केही यस्तो पनि पिण्ड छन जुन बाकी पिण्डहरूको सापेक्षमा कहिले अगाडि र कहिले पछाडि हुन्थ्यो - यानी कि ति ग्रहहरू घुमक्कड थिये। Planet एक ल्याटिन शब्द हो जसको अर्थ यता-उता घूमने हुन्छ। यसलागि यस पिण्डहरूको नाम Planet र नेपालीमा ग्रह राखियो। शनिग्रहको टाढाको ग्रह दूरबीनको बिना हेर्न सकिन्न, यसैले प्राचीन वैज्ञानिकहरूलाई मात्र पाँच ग्रहहरूको ज्ञान थियो, पृथ्वीलाई त्यति बेला ग्रह नहीं मानिन्दैन थियो।

ज्योतिषहरूको अनुसार ग्रहको परिभाषा अलग्गै छ। हाम्रो देशको ज्योतिष र पौराणिक कथाहरूमा नौ ग्रह गनिन्छन, सूर्य, चन्द्रमा, बुध, शुक्र, मङ्गल, गुरू, शनि, राहु र केतु।

* नव ग्रह

श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:सौर्यमण्डल
श्रेणी:खगोलशास्त्र
श्रेणी:ज्योतिष
गण्डकी नदी

**गण्डकी नदी** नेपालको एक प्रमुख नदी हो। नेपालको सबैभन्दा गहिरो नदी गण्डकी नदी हो। यसका सहायक नदीहरू कालीगण्डकी, बुढीगण्डकी, सेतीगण्डकी, मादी, दरौंदी, मर्स्याङ्दी र त्रिशुली हुन्। गण्डकी नदीलाई चितवन प्रवेश गरेपछि 'नारायणी' भनिन्छ। यसको लम्बाई ३३८ कि.मी. र जलप्रवाह क्षेत्रफल २६,००० वर्ग कि.मी. भूमि छ। यसलाई भारतमा गण्डक  नामले चिनिन्छ।

चितवन जिल्लाको देवघाटमा पश्चिमबाट बगेर आउने कालीगण्डकी नदी, उत्तर पश्चिमबाट बगेर आउने सेतीगण्डकी नदी तथा उत्तर तर्फबाट बगेर आउने त्रिशूली नदी र बुढीगण्डकी) मर्स्याङ्दी, मिसिएर बन्नेको नदीलाई **नारायणी नदी** भनिन्छ। यसनदीलाई सप्तगण्डकी समेत भनिन्छ देबघाट धाम तथा भरतपुर नगरलाई देब्रे पार्दै बगेको यो नदी माथी नारायणगढमा पक्की पुल रहेको छ। यो नदीले चितवन तथा नवलपरासी जिल्ला तथा लुम्बिनी र नारायणी अन्चललाई छुट्याएको छ। नवलपरासीको त्रिबेणीबाट यो नदी भारत प्रवेश गर्दछ। भारतमा यसलाई गण्डक भन्ने गरिन्छ। यो नदीले चितवन राष्ट्रिय निकुन्जको पश्चिमी सिमानाको समेत काम गर्ने भएकाले जैविक विविधतामा समेत यसको महत्त्व छ। यो नदीमा दुर्लभ मानिने मगर गोही र घडीयाल गोहीहरू पाईन्छन्।। भारतको बिहार प्रदेशमा गङ्गाको मैदान हुँदै दक्षिण पूर्व तर्फ मोडिएर पटना नजीकै गंगा नदीसँग मिल्दछ। 

यस नदीको किनारमा रहेका प्रमुख बस्ती तथा शहरहरू यस प्रकार छन् : लोमान्थाङ, जोमसोम, बेनी, बाग्लुङ, कुश्मा, रिडी, देवघाट, नारायणघाट तथा त्रिबेणी।

यस नदीको किनारमा रहेका जलविद्युत परियोजनाहरू यस प्रकार छन् : 
* ***कालीगण्डकी जलविद्युत आयोजना***
कालीगण्डकी जलविद्युत परियोजना नेपालको सबैभन्दा ठूलो परियोजनाहरू मध्ये पर्दछ। यसबाट उत्पादित बिजुली प्रसारण लाईन मार्फत सिधै बुटवल तथा नेपालको मुख्य प्रसारण लाईनमा जोडीएको छ। यसबाट भारतमा पनि बिद्युत प्रसारण गरिन्छ। कालिगण्डकी परियोजनाले मिर्मी तथा बेल्टारीको जनजीवन उकास्नमा राम्रो सहयोग पुर्‍याएको छ, नयाँ बाटोघाटो, निर्माणहरू तथा दर्पुक बेल्टारी पुल पनि बनेको छ।

## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:नेपालको जलश्रोत
श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका नदीहरू
श्रेणी:बिहारका नदीहरू
श्रेणी:एसियाका अन्तर्राष्ट्रिय नदीहरू
भकुण्डे

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको धवलागिरी अञ्चल, बागलुङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३४८३ रहेको थियो जसमध्ये १५२० पुरुष र १९६३ महिला रहेका थिए भने यहाँ ८६७ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल बागलुङ नगरपालिकामा पर्दछ। 

यो बागलुङ नगरपालिकाको वडा नम्बर १० हो।

सदरमुकाम बाग्लुङ बजारबाट करिब ४ कोसको दुरिमा अवस्थित एक गाउँ विकास समितीको नाम हो भकुण्डे। बाग्लुङ बजारबाट दक्षिण तिर फर्केर हेर्दा झट्ट देखिन्छ यो गाउ विकास समिती। यो गाउँ विकास समितीको पुर्बमा बलेवा पश्चिममा तित्याङ उत्तरमा कालिगण्डकि र बाग्लुङ नगर पालिका दक्षिणमा रायडाँडा अवस्थित छन्। यो गाउँ विकास समिती सानो भएपनि घना बस्तीले सजिएको छ। यहाँ बिधिध जात जाति, धर्म तथा पेशाका मान्छेहरूको बसोबास रहेको छ।मुख्य गरी मगर,बाहुन,क्षेत्रि,ठकुरि,कामि(विश्व कर्मा),दमाई र सार्की जातको बसोबास छ। कृषिको क्षेत्रमा हेर्दा यहाँ अमिला जातका फलफुल प्रसस्त मात्रामा पाइन्छ भने आलु, मुला, धान, कोदो, मकै, गँहु, जौ आदिको खेति गर्ने गरिन्छ। यो क्षेत्र माहुरि पालन, भेडा-बाख्रा, गाइ-बस्तु, हाँस-कुखुरा आदि पशु-पन्छिको लागिपनि उपयुक्त मानिन्छ। पर्यतकिय सम्भावना बोकेको यो गाँउबाट चारवटा ठूला हिमश्रिङ्खला देख्न सकिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बागलुङ जिल्लाका ठाउँहरू
लगन

**लगन** वा **साइत** वा **मुहुर्त** ((संस्कृत '''')) धार्मिक मान्यता अनुसार ग्रह या नक्षत्रको प्रभाव हेरी किटान गरिने समय। यो समयमा कुनै पनि कार्य जस्तै विवाह, ब्रतबन्ध, व्यवसायको थालनी इत्यादिको शुभारम्भ गर्नको लागि उपयुक्त हुने जनविश्वास साथै शास्त्रीय मत रहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
वेब ब्राउजर

### वेब ब्राउजर 
**वेब ब्राउजर** एक प्रकारको सफ्टवेयर एप्लिकेशन हो जसले इन्टरनेटमा उपलब्ध वेब पेजहरू र अन्य सामग्रीहरूको पहुँच प्रदान गर्दछ। यसले प्रयोगकर्ताहरूलाई वेब पेजहरूको भर्चुअल नेभिगेशन, सामग्री प्रदर्शन, र अन्तरक्रिया गर्न सक्षम बनाउँछ।

#### प्रमुख विशेषताहरू 
# **वेब पेज ल्याउने**:वेब ब्राउजरले यूआरएल (Uniform Resource Locator) मार्फत वेब पेजहरूलाई ल्याउँछ र प्रदर्शन गर्दछ। यसले HTML (HyperText Markup Language), CSS (Cascading Style Sheets), र JavaScript (JS) को आधारमा पृष्ठहरू प्रस्तुत गर्दछ।
# **ट्याब व्यवस्थापन**:प्रयोगकर्ताहरूलाई विभिन्न वेब पृष्ठहरूलाई एकै साथ ट्याबमा खोल्न र व्यवस्थापन गर्न अनुमति दिन्छ, जसले मल्टिटास्किङ सजिलो बनाउँछ।
# **बुकमार्क र इतिहास**:प्रयोगकर्ताले प्रायः प्रयोग गर्ने वेब पृष्ठहरूको लिंकलाई बुकमार्क गर्न र सर्भरमा हालको वेब ब्राउजिङ इतिहासलाई ट्र्याक गर्न मद्दत गर्दछ।
# **एक्सटेन्सन र प्लगइनहरू**:अतिरिक्त कार्यक्षमताहरू थप्नको लागि विभिन्न एक्सटेन्सन र प्लगइनहरूको समर्थन गर्दछ, जस्तै विज्ञापन ब्लकर, पासवर्ड प्रबन्धक, र टेम्पररी फाइल सफा गर्ने उपकरणहरू।
# **सुरक्षा र गोपनीयता**:वेब ब्राउजरले विभिन्न सुरक्षा विशेषताहरू, जस्तै HTTPS (HyperText Transfer Protocol Secure), इनकाग्निटो मोड, र एंटी-फिशिंग प्रोटेक्शन प्रदान गर्दछ।

#### प्रमुख वेब ब्राउजरहरू 
# **गूगल क्रोम** **(Google Chrome)**:Google Inc द्वारा विकसित, यो उच्च प्रदर्शन र लचीलापनका लागि प्रसिद्ध छ।
# **मोजिला फायरफक्स** **(Mozilla Firefox)**:Mozilla Foundation द्वारा विकसित, यो खुला स्रोत र अनुकूलन क्षमताका लागि परिचित छ।
# **सफारी** **(Safari)**:Apple Inc द्वारा विकसित, यो मुख्यतया macOS र iOS उपकरणहरूमा प्रयोग गरिन्छ।
# **माइक्रोसफ्ट एज**:Microsoft द्वारा विकसित, यो विशेषगरी Windows 10 र Windows 11 का लागि डिजाइन गरिएको छ।

#### उपयोग 
* **इन्टरनेट नेभिगेशन**: वेब पेजहरू हेर्न र विभिन्न वेबसाइटहरूको पहुँच गर्न।
* **सामग्री खोजी**: जानकारी खोज्न र विभिन्न वेब सेवाहरूको प्रयोग गर्न।
* **अनलाइन फॉर्म भर्ना**: विविध अनलाइन सेवाहरूमा डेटा प्रविष्ट गर्न र फॉर्महरू भर्न।

#### लाभ 
* **सुलभता**: इन्टरनेटमा उपलब्ध विभिन्न प्रकारका सामग्रीहरूको सहज पहुँच।
* **लचीलापन**: विभिन्न वेब सेवाहरू र उपकरणहरूको अनुकूलन गर्न सकिन्छ।
* **प्रदर्शन**: तेज र प्रभावकारी वेब पृष्ठ लोड समय र अन्तरक्रिया।

#### चुनौतीहरू 
* **सुरक्षा जोखिम**: मालवेयर, फिशिंग, र अन्य साइबर खतराहरूको सम्भावना।
* **प्रदर्शन समस्या**: विभिन्न वेब पेजहरूको प्रदर्शनमा असमानता।

#### निष्कर्ष 
वेब ब्राउजरले इन्टरनेटमा सामग्रीहरूको पहुँच र अन्तरक्रिया गर्नको लागि आवश्यक उपकरण हो। यसको विविध विशेषताहरू र कार्यक्षमताले प्रयोगकर्ताहरूलाई वेबमा खोजी, सर्फिङ, र अनलाइन सेवाहरूको प्रयोग गर्न सहजता प्रदान गर्दछ।।

अचेल चलनमा रहेको केही वेब ब्राउजरहरू:

* कैमिनो (Camino)
* इन्टरनेट एक्सप्लोरर (Internet Explorer)
* मोजिला फायरफक्स (Mozilla Firefox)
* नेटस्केप नेभिगेटर (Netscape Navigator)
* ओपेरा (वेब ब्राउजर) (Opera)
* सफारी (Safari)
* गूगल क्रोम (Google Chrome)

श्रेणी:कम्प्युटर
श्रेणी:वेब ब्राउजरहरू
वरुणग्रह

[thumb|right|[हब्बल अन्तरिक्ष दुरविनले खिचेको बरुणको तस्बीर]]

**वरुणग्रह** सौर्यमण्डलको सूर्यबाट आठौँ ग्रह हो। यो ग्रह पनि एक ग्यास् पिण्ड हो जसको वरिपरि चारवटा मुस्किलले देखिने खालका घेराहरू छन। Urbain Le Verrier र John Couch Adamsलाई वरुण ग्रहको आविश्कारकको रूपमा चिनिन्छ। यो ग्रहलाई पृथ्वीबाट बाइनाकुलर र दूरदर्शकयन्त्रको मद्दतले सजिलै हेर्न सकिन्छ। भोयजर २ नामक अन्तरिक्षयानले १९८९मा पत्तालगाएअनुसार यसमा "The Dark Spot" नाम गरेको आँधी रहेको छ। यद्यपी १९९४मा उक्त आँधी देखिएको थिएन।
बरुण ग्रहका १३ वटा उपग्रहहरू छन। ती मध्ये सबैभन्दा ठूलो उपग्रह Triton हो ,जुन् उपग्रह वरुणग्रहको एकमात्र गोलो उपग्रह हो। **Trition** पृथ्वीको चन्द्रमा भन्दा केही सानो छ। अङ्ग्रेजीमा यसलाई नेप्च्युन भनिन्छ, नेप्च्युन, प्राचीन रोमन धर्मको प्रमुख देवताहरू मध्ये एउटा थिए। उनी समुद्रको देवता थिए। उनकै समतुल्य प्राचीन यूनानी धर्मको देवता थिए पोसाइडन। उनकै नामबाट सौर्य परिवारको आठौँ ग्रहको नाम नेप्च्युन राखिएको हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## यो पनि हेर्नुहोस 
* List of planets

श्रेणी:ग्रह
श्रेणी:खगोलशास्त्र
श्रेणी:सौर्यमण्डल