open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
विलासपुर राज्य

250px|thumb|विलापुर स्थित विलासपुर वटुकभैरवको मन्दिर
**बेलास पुर** अथवा **विलासपुर** दैलेख जिल्लाको एक प्रशिद्ध ठाउँ हो यहाँ एक बेलास पुर मन्दिर रहेको छ। बेलास पुर दैलेख सदर मुकाम नजीकै पर्दछ। विलासपुर बाइसे राज्य कालको समयमा एक बलियो राज्य थियो। प्रख्यात खस राजा संसारी वर्माका छोरा श्री वम्मले वि.सं. १७७५ मा दुल्लु राज्यबाट टुक्य्राएर **विलासपुर राज्य** को स्थापना गरेका थिए। विलासपुर राज्यको सिमाना पूर्वमा जाजरकोट राज्य, पश्चिममा छामगाड खोला उत्तरमा साततला र जुम्ला राज्य तथा दक्षिणमा भेरीनदीसम्म रहेको थियो। संसारी वर्माले वि.सं. १४५३ मा दुल्लु राज्यको स्थापना गर्दा दुल्लु, दैलेख र अछाम एउटै राज्यमा पर्ने भएकोले धेरै जसो विद्वानका मत अनुसार विलापुर राज्यका संस्थाप पनि संसारी वर्मा नै थिए। संसारी वर्मापछी उनका छोरा श्री वम्म र भतिजा पर्वता वम्मले दुल्लु राज्यलाई आपसमा बाँडेर साँधसिमाना सहित छुट्याएकाले विलासपुर राज्यको स्थापना हुन गएको थियो। त्यसैले संसारी वर्माका छोरा श्री बम्मलाई नै विलासपुर राज्यका संस्थापक मानिन्छ। 

कर्ण शाहीको राज्यकालमा विलासपुर राज्यमा गोर्खाली सेनाले आक्रमण गरेका बेला बिजौराका चौतरिया सिंहरूले कर्णशाहीकी गर्भवती रानीलाई ओडारमा लुकाएकोले विलासपुरे राजाको वंश अवरुद्ध हुनबाट जोगिएको देखिन्छ। युद्धसमाप्तिपश्चात कर्ण शाहीका संतानहरू दैलेखको भुर्तिनजिक धारागाड भन्ने ठाउँमा बस्न थाले। उपलब्ध वंशक्रमको अनुसार कर्ण शाहीका छोरा प्रमान शाहीपछि भान शाही, भान शाही पछि लाला शाही भए। लाला शाहीको अर्काकी पत्नीसँग अनुचित सम्बन्ध भएकोले बिहानै धारामा नुहाउन गएको समयमा लाला शाही काटिएका थिए। त्यसपछि त्यो ठाउँको नाम "जारकाट" हुँदै "जारकोट" हुन गयो। धारामा लाला शाही काटिएकाले त्यो धारको पानी खान पनि बन्ध भयो। लाला शाहीपछी मान शाही भए। मान शाहीले जुम्लाको सिञ्जाबाट र डोटीबाट बिवाह गरेका थिए। दुईवटी पत्नीबाट मान शाहीका छ वटा छोराहरू जन्मिएपनि जेठा रत्नध्वज शाही, काँहिला अमरध्वज शाही र कान्छा गोराबहादुर शाहीको नाम मात्र ज्ञान हुन आएको छ।अमरध्वज शाहीका छोराका  र गोराबहादुर शाहीका छोराका सन्तानहरुका १०/१२ वटा घरहरू अहिले पनि दैलेखको धारागाड भन्ने ठाउँमा रहेका छन्। दैलेख जिल्लाको प्रसिद्ध मानिने विलासपुर मन्दिर यसै विलासपुर राज्यका प्रथम राजा श्री वर्माले आफ्नो कुल देवताको रूपमा स्थापना गरेका थिए भन्ने स्थानिय जन श्रुती रहेको छ। विलास पुर राज्यका अन्तिम राजा कर्ण शाही पछि यो राज्यको पतन भएकोले यो राज्यको अधिकांश भु-भाग हाल दैलेख जिल्लाको निर्वाचन क्षेत्र नं १ मा पर्दछ। वि.सं. २०१८ साल देखी वि.सं. २०५३ सम्म विलासपुरे राजाको राजधानी रहेको आसपासका गाउँहरूलाई जोडेर "बेलासपुर" नामको गा.वि.स. बनाएको थियो। पछि गएर वि.सं. २०५३ मा यो गा.वि.स.लाई नारायण नगरपालिकामा जोडेर नारायण नगपालिका स्थापना गरियो। गोर्खाली सेनाले आगजनी गरेर भत्काएको विलासपुरे राजाको दरबार अहिले पनि भग्नावशेषको रूपमा विलासपुर मन्दिर नजिकै देख्न सकिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:दैलेख जिल्ला
श्रेणी:नेपालको इतिहास
श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू
श्रेणी:बाइसे राज्यहरू
विजय लामा

विजय लामा -- विमान चालक/अभिनेता

जन्म:- वि.सं. २०२० फाल्गुन २४(७ मार्च १९६४)

ललितपुर , नेपाल

राष्ट्रियता:- नेपाली

पेशा:- विमान चालक, अभिनेता, गायक  ,                                                     * मन पर्ने गीतकार : हेमन्त खतिवडा 

विजय लामा जसलाई क्याप्टेन विजय लामा पनि भनिन्छ,एक वरिष्ठ नेपाली पाइलट हुन् र एयरबस ए३३० मा प्रशिक्षक बन्ने पहिलो नेपाली पाइलटहरू मध्ये एक हुन् । उनी एक गायक, अभिनेता, टेलिभिजन प्रस्तोता र सामाजिक कार्यकर्ता पनि हुन्। 

उनी नेपाल एयरलाइन्सको व्यावसायिक पाइलटको रूपमा उडान गर्छन् । 

अभिनय यात्रा 

उनले राँको र ट्रक ड्राइभर जस्ता ३० भन्दा बढी नेपाली चलचित्रहरूमा काम गरिसकेका छन्। उनको पहिलो चलचित्र नेपाली चलचित्र आदर्श नारी (सन् १९८४) थियो। उनी हलिउड चलचित्र एभरेस्टमा जोश ब्रोलिन र जेक गिलेनहाल सहितका कलाकारहरूको समूहले अभिनय गरेका थिए । उनले उद्धार पाइलट कर्नल मदन केसीको भूमिका निर्वाह गरेका थिए। विजया लामाले ३६५ नेपाली कलाकारहरूको मेलान्कोली गीतमा एकल गायकको रूपमा पनि भाग लिएका थिए जसले "गीत रेकर्डिङमा सबैभन्दा धेरै स्वर एकल" को लागि गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड स्थापित गरेको थियो। 

चलचित्रहरू 

चलचित्र - भुमिका - रिलिज मिती 

लाज शरणम - कलाकार - वि.सं. २०८१ चैत्र १३ गते

बार एण्ड बधु - कलाकार - वि.सं. २०८१ भदौ १४ गते

गोर्खा वारियर - कलाकार - वि.सं. २०८० फाल्गुन ११ गते

अन्तीम संस्कार - कलाकार - वि.सं. २०८० असार ०८ गते

स्कुल - कलाकार, संगीत निर्देशक - वि.सं. २०७६ चैत्र २९ गते

सरौटो - कलाकार - वि.सं. २०७६ मंसिर १३ गते

इन्टु मिन्टु लन्डनमा - कलाकार - वि.सं. २०७५ असोज ०५ गते

बबी - कलाकार - वि.सं. २०७५ असार २९ गते

म त तिम्रै हुँ - कलाकार - वि.सं. २०७३ साउन ०७ गते

होमवर्क - कलाकार - वि.सं. २०७३ जेष्ठ ०७ गते

फुलै फुलको मौसम तिमिलाई - कलाकार - वि.सं. २०७२ फाल्गुन २१ गते

षडङ्ग - कलाकार - वि.सं. २०७१ चैत्र १३ गते

अझै पनि - कलाकार - वि.सं. २०७१ फाल्गुन १५ गते

रण संग्राम - कलाकार - वि.सं. २०६७ जेष्ठ २१ गते

अल्पविराम - कलाकार - वि.सं. २०६२ भदौ २७ गते

बरमाला - कलाकार - वि.सं. २०६२ असोज २१ गते

आर्मी - कलाकार - वि.सं. २०५८ कार्तिक १५ गते

मन - कलाकार - वि.सं. २०५८ कार्तिक १० गते

राँको - कलाकार - वि.सं. २०५२ जेष्ठ २७ गते

ट्रक ड्राइभर - कलाकार - वि.सं. २०५० चैत्र १८ गते

चोखो माया - कलाकार - वि.सं. २०४९ चैत्र ०१ गते

कोसेली - कलाकार - वि.सं. २०४७ कार्तिक २४ गते

आदर्श नारी - कलाकार - वि.सं. २०४१ कार्तिक २१ गते 
## सन्दर्भहरु
श्रेणी:नेपाली विमान चालकहरू
भोला रिजाल

**डाक्टर भोला रिजाल** नेपालका एक बरिष्ठ चिकित्सक हुन्। स्त्रीरोग विशेषज्ञ रिजाल ओम अस्पतालका संस्थापक हुन्। उनले नेपालमा टेष्ट ट्युवबाट बच्चा जन्माउने प्रविधि भित्र्याएका हुन्।

बहुमुखी प्रतिभा भएका रिजाल गीत लेखन र गायनमा पनि उतिकै सकृय छन्। उनले गाएको *मेरो पौवा पाटीलाई* नामक गीत निकै चर्चित नेपाली गीत हो। साथै उनी गीत लेखनमा पनि सहभागी छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाली चिकित्सकहरू
श्रेणी:नेपाली गीतकारहरू
श्रेणी:नेपाली गायकहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू
श्रेणी:सुनसरी जिल्लाका मानिसहरू
योगेश्वर अमात्य

**योगेश्वर प्रसाद अमात्य** नेपाली गायक, संगीतकार, रेकर्ड निर्माता र फोटोग्राफर हुन्। दुई दशक देखि अमात्य नेपाली सफ्ट रकका स्रष्टा रहेका थिए। उनको रेकर्डहरू १० लाख भन्दा बढी विक्री भएका थिए।

*जब सन्ध्या हुन्छ*बाट गायन प्रारम्भ गरेका योगेश्वरले  सन् १९९८को करैकरलेबाट प्रचलित भए। अर्को एल्वम *अहिले द्रव्यको आशामा* सन् १९९८ मै निकाले जसमा *वाक्क दिक्क* गीत रहेको छ। 

उनकी आमा लामू अमात्य नेपालको पहिलो नर्स थिइन् र उनका बुवा भुवनेश्वर अमात्य चलचित्र उद्योग मा संलग्न थिए ।

## स्रोत 
श्रेणी:नेपाली अभिनेताहरू
संगीना वैद्य

**संगीना वैद्य** (जन्म डिसेम्बर २९, १९७४) नेपाली पूर्व तेक्वान्दो खेलाडी हुन् । उनी महिला फ्लाईवेट श्रेणीमा प्रतिस्पर्धा गर्ने गर्थिन । तेक्वान्दाकी पूर्व राष्ट्रिय खेलाडी संगीना वैद्य तेक्वान्दोको सहायक मुख्य प्रशिक्षमा नियुक्त भएकी छिन् । र अब उनी यसरी नै काम गर्ने छिन् । 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:महिला सम्पादनथन २०१५ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:खेलकुद
श्रेणी:सहायक मुख्य प्रशिक्षक
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
दीपाश्री निरौला

**दीपाश्री निरौला** नेपाली चलचित्रकी अभिनेत्री तथा हाँस्यकलाकार हुन । रेडियो नाटकबाट आफ्नो अभिनय सुरु गरेकी हाल उनी तीतो सत्य नामक हाँस्य टेलिचलचित्रमा अभिनय गरीरहेकी छिन । उनले छक्का पन्जा (चलचित्र) निर्देशन गरेकी हुन्  जुन् सर्वाधिक कमाइ गर्ने नेपाली चलचित्रहरूको सूचीमा प्रथम छ ।

## प्रारम्भिक जीवनी
## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपाली अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:नेपाली महिलाहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपालका हाँस्य कलाकारहरू
श्रेणी:रङ्गकर्मी
श्रेणी:विराटनगरका मानिसहरू
श्रेणी:कामना फिल्म अवार्ड विजेता
श्रेणी:नेपाली टेलिभिजन अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:नेपाली महिला चलचित्र निर्माताहरू
प्रकाश गुरुङ

**प्रकाश गुरुङ** नेपाली गायक तथा संगीतकार हुन् । उनकी छोरी रीमा गुरुङ होडा पनि गायिका हुन् **प्रकाश गुरुङ**एक प्रतीक्षइत कलाकार हुन। उनीले नेपाली तारा ३ को जज्मेन्ट को समेत भुमिका निभाइ सकेका छन।

श्रेणी:नेपाली गायकहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू
श्रेणी:भारतका नेपाली भाषाका गायकहरू
सत्यराज आचार्य

**सत्यराज आचार्य** नेपाली गायक हुन् । उनका बुबा भक्तराज र भाइ स्वरूपराज पनि गायक हुन् । गीतकार तथा संगीतकार भक्तराज आचार्यका जेठा छोरा उनी नेपाली गीतसंगीतको दुनियामा सदा चर्चा बटुल्न सफल गायक समेत  भएका छन्। दर्जनौ आधुनिक, पप, गजल तथा राष्ट्रिय गीत समेतमा उनले आफ्नो गायन प्रतिभा प्रस्तुत गरीसकेका छन्।
नेपाली गीतसंगीत बाहेक उनले नेपाली चलचित्रमा पनि आफ्नो अभिनय प्रतिभा प्रस्तुत गरीसकेका छन्। आचार्य नामको चलचित्रवाट नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा प्रवेश गरेका उनले कर्कस नामको चलचित्रबाट उनले नेपाली चलचित्रमा दोस्रो पटक अभिनय गरेका हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाली गायकहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू
श्रेणी:नेपाली कलाकारहरू
श्रेणी:सङ्गीतकारहरू
श्रेणी:नेपाली सङ्गीत
अरुणिमा लम्साल

**अरुणिमा लम्साल** नेपाली चलचित्रकी नायिका हुन् । 

## आंशिक चलचित्र सूची
### नायिका
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस
■ रेखा थापा

■ झरना थापा

■ करिश्मा मानन्धर

■ सञ्चिता लुईटेल

श्रेणी:नेपाली अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:नेपाली कलाकारहरू
श्रेणी:विराटनगरका मानिसहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली महिला मोडलहरू
श्रेणी:नेपाली चलचित्र अभिनेत्रीहरू
स्वरूपराज आचार्य

**स्वरूपराज आचार्य** नेपाली गायक हुन् । उनका बुबा भक्तराज गीतकार तथा संगीतकार हुन भने उनको भाइ सत्यराज गायक हुन् । वहाँ नेपाली गीतसंगीतको दुनियामा चर्चा बटुल्न सफल गायक मध्येका एक हुन ।
नेपाली गीतसंगीत बाहेक उनले नेपाली चलचित्रमा पनि आफ्नो अभिनय प्रतिभा प्रस्तुत गरीसकेका छन्। *आचार्य* नामको चलचित्रवाट उनले पहिलो पटक नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा प्रवेश गरेका हुन्।
दर्जनौ आधुनिक, पप गजल तथा राष्ट्रिय गीत समेतमा उनले आफ्नो गायन प्रतिभा प्रस्तुत गरीसकेका छन्।

## प्रारम्भिक जीवनी
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली गायकहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका गायकहरू
गङ्नम स्टाइल

**गङ्नम स्टाइल** (, ) कोरियाली गायक तथा संगितकार पार्क जि-साङ्गले गाएको २०१२को एक चर्चित एकल गीत हो । २१ डिसेम्बर २०१२ सम्ममा यो गीत युट्युबमा करोडौं दर्शकले हेरेको पहिलो भिडियो बन्न सफल भयो । यस संगीत भिडियो युट्युबमा ३.२ अरब पटक हेरिएको छ। 

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:सङ्गीत
श्रेणी:भाइरल भिडियोहरू
एकनाथ ढकाल

thumb|Ek Nath Dhakal meeting Bangladeshi President Mohammad Abdul Hamid in Dhaka
इ. स. १९७४ अगस्ट १३ का दिन गोर्खा जिल्लाको बोर्लाङ्ग गा. बि. स.मा जन्मनु भयकोएकनाथ ढकाल नेपालको प्रसिद्ध राजनीतिज्ञ हुनुहुन्छ ।  उहाँ  युनिभर्सल पिस फेडेरेसन नेपालको प्रमुख तथा नेपाल परिवार दलको अध्यक्ष पनि हुनुहुन्छ। ढकाल २००८को संबिधान सभा निर्बाचनबाट नेपाल परिवार दलको प्रतिनिधित्व गर्दै संबिधान सभामा सभासद बन्नु भयो र संबैधानिक समितिमा सदस्य रहनु भयो।  मे १६, २०१२ मा नेपाल सरकारको मन्न्री पदको सपथ ग्रहण गरी नेपालको प्रथम सहकारी तथा गरीबी निवारण मन्न्री बन्नु भयो। ढकालले नेपालको इतिहाँसमा प्रथम पटक राष्ट्रिय सहकारी नीति ल्याई सहकरिकर्मिलाई उत्साहित बनाउन सफल भय। ढकालले मन्न्री रहदा गोरखाबाट बिपन्न घर परिवार परिचय पत्र वितरण अभियान  सुरु गरेका थिय ।   नेपालको राजनीतिमा "अग्रपन्थी लोकतन्त्र (हेड-विङ्ग डेमोक्रेसी) नामक नया विचारको स्थापना गरी राजनीतिक-सामाजिक अभियान सञ्चालन गरिरहनु भएको ढकाल अन्तरास्ट्रिय ब्यक्तित्व पनि हुन्। उहाले विश्वका विभिन्न मुलुकका राष्ट्र प्रमुख र सरकार प्रमुख लगाएत सँग भेट गर्नु भएको छ। ढकालले राष्ट्र र जनता: पहिलो प्राथमिकता भन्ने अभियान पनि सञ्चालन गरी राजनीतिमा चर्चाको वरिपरि हुनुहुन्छ। चुनाबी सरकार गठन गर्ने गृहकार्यमा दलहरू लाग्दा एकनाथ ढकालको नाम प्रधानमन्त्री बन्ने सुचिमा चर्चामा आएको पनि थियो।  ढकालको पार्टीमा नेपालका बुद्धिजिबी बर्गको उल्लेख्य समर्थन रहेको छ  ढकाल नेपालको दोश्रो संबिधानसभामा समानुपातिक निर्बाचन प्रणालीवाट निर्बाचित हुनु भयको छ र उहाले  नेतृत्व गरेको नेपाल परिवार दलले संबिधान सभामा २ सिट हासिल गरेको छ ।  ढकालले प्रजातन्त्र र कम्युनिजम बाबु आमा बिनाको टुहुरो दाजुभाइ भएको टिप्पणी गर्दै आफ्नो पार्टी सवैखालका वादको मिलविन्दु हुनसक्ने बताउदै आयका छन ।  ढकालले भारतीय जनता पार्टीका  अध्यक्ष राजनाथ सिंह विच भेट गरी नेपाल र भारतको सम्बन्ध सुमधुर बनाउने प्रयास गरेका थिय ।

## श्रोत
सुधा त्रिपाठी

**सुधा त्रिपाठी** (वि.सं. २०१५ साल जेठ २८) नेपाली साहित्यकार तथा त्रिभुवन विश्वविद्यालयका डाइरेक्टर हुन् ।

## सङ्क्षिप्त जीवनी
सुधाको जन्म वि.सं. २०१५ साल जेठ २८ गते दार्जिलिङको मिरिकमा भएको हो। उनी साहित्यकार जगन्नाथ शर्मा त्रिपाठी र भवानीदेवी त्रिपाठीकी सुपुत्री हुन् । उनले दोलखाको सुनखानीस्थित श्रीकालीनाग नि.मा.वि.मा पढिन् । उनी १२ वर्षकी भएपछि काठमाडौंमा पढ्न आएकी हुन् । नेपाली एम्. ए. र विद्यावारिधि  सुधा त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा प्राध्यापक छिन्। हाल उनी त्रिभुवन विश्वविद्यालयको शिक्षाध्यक्ष पदमा आसीन छिन् । त्रिभुवन विश्वविद्यालयको यो ओहोदामा पुग्ने, उनी पहिलो नेपाली महिला हुन् ।

## कृतिहरू
उनको पहिलो रचना वि.सं. २०३४मा रेडियो नेपालको साहित्यिक कार्यक्रमबाट प्रसारण भएको थियो। सुधाले धेरै कविता, कथा, निबन्ध, नाटक, समालोचना, समसामयिक राजनीतिक एवं सांस्कृतिक रचना तयार पारेकी छन्। निबन्ध, नाटक, समालोचना आदि गरी उनका नौ पुस्तक प्रकाशित छन्। सुधाका निबन्ध, कथा, समालोचना, कविताहरू विभिन्न पत्र-पत्रिकामा प्रकाशित छन्। उनका कृतिहरूः
* बादल, धर्ती र आस्थाहरू	
* दृष्टि चौतारी	
* जीवनसूत्र र स्वप्नाभास
* सूट-टाई र सुँगुर	
* भूपिका कवितामा व्यङ्ग्यालङ्कार चेतना	
* अमर सिर्जना
* नि:श्वासका गुजुल्टाहरू	
* नारीवादको कठघरामा नेपाली साहित्य
* भाग्य

## संलग्नता
उनी अभ्युत्थान महिला साहित्य प्रतिष्ठानको अध्यक्ष, प्रगतिशील लेखक सङ्घ नेपालको उपाध्यक्ष साथै विभिन्न संस्थामा संलग्न छिन्।

## पुरस्कार
सुधाले पाएका पुरस्कारहरूः
* पारिजात सृजन पुरस्कार
* युद्धप्रसाद मिश्र पुरस्कार
* अन्तर्राष्ट्रिय साहित्य समाज उत्कृष्ट पुरस्कार

## बाहिरी लिङ्कहरू
* सुधा त्रिपाठी सानो छँदा 
* सुधा त्रिपाठीद्वारा लेखिएका पुस्तकहरू

श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
कोटिलास्थान

**कोटीला** पाँच थान पंचकोशी अंतर्गत पर्ने एक स्थान हो। तर कतिपय मान्छेको मत अनुसार यो स्थानलाई पञ्चकोशी क्षेत्रमा पर्दैन भन्ने पनि रहेको छ। पौराणिक कालमा महादेवकी पत्नी सतिदेवीको कोठी पतन भएकोले यो स्थानको नाम कोटिलास्थान पर्न गएको हो भन्ने भनाई रहेको छ। अर्को मत अनुसार यो स्थानमा दैवताका राजा इन्द्रले कोटीहोम चलाएकोले यो स्थानको नाम कोटिलास्थान पर्न गएको हो भन्ने भनाई रहेको छ। संसारको कुनै ठाउँमा पनि न पाइने इन्द्रजौ नामको वनस्पति यस ठाउँमा पाइन्छ। सिमीको कोसा जस्तै फलेको फलको भित्र जौका दानाहरू देखिने यो वनस्पती देवराज इन्द्रले चलाएको कोटीहोमबाट यहाँ उम्रेको हो भन्ने मत रहेको छ। यो स्थान दैलेख जिल्लाको नारायण नगरपालिकाको वडा नंवर ४ मा पर्छ। 
## भौगोलिक अवस्था तथा मन्दिरको वनोट
कोटिलास्थानको चारैतिर नदिले घेरिएकोले नदिले काटेर बनाएको डाँडोमा अवस्थित छ। डाँडाको उत्तर तर्फ बग्ने सिद्धिखोलाले र पश्चिम तर्फ बग्ने छामघाट खोलाले घेरेको हुनाने यो स्थान एक टापु झैं देखिन्छ। पूर्व तर्फबाट मन्दिर प्रवेस गर्दा वि.सं. १९७७ को घण्टी र शिवलिंग राखिएको छ। ढुंगा र काठले भनेको यस मन्दिरको छाना सिलेटले बनेको छ। यस मन्दिरको जिर्णोद्धार वि.सं. २०५१ मा गरिएको थियो। मन्दिर भित्र शिवलिंग रहेको छ। यसको अगाडि मञ्चमा दक्षिणतर्फ फर्कोर वि.सं. १९२२ को सर्पाकार मानक आकृती, कामधेनु गाई, गणेशजी तथा महाँदेवका मुर्तीहरू राखिएका छन्। मन्दिरमा १९८६, २०१३, २०३१ का घण्टहरू रहेका छन्। मन्दिर परिसरमा चारैतर्फ खुल्ला भएको स्लेटको छानो बनाएको होम गर्ने स्थान बनाएको छ। यो मन्दिर निर्माणमा विशालकाय शिलापट्टहरू प्रयोग भएको देखिएता पनि हाल त्यसका अवशेषहरू मात्र बाँकी छन्। मन्दिरको प्राचिनता नष्ट भइसकेको छ। मन्दिर क्षेत्रमा यत्रतत्र छरिएका शिलापट्ट र पाषाण अवशेषहरूलाई हेर्दा यो मन्दिरको स्थापना कत्युरी शासनकालमा भएको मानिन्छ। हालै गरिएको एक अध्यायनका क्रममा यस स्थानमा तिब्बती भाषामा "ॐ मणिपद्मे हुँ" उत्कृण गरिएको प्रस्तर अभिलेख फेला परेको छ। यस अभिलेखबाट खस खसमल्ल शासनकालमा यस स्थानमा पनि बौद्ध धर्मसँग सम्बद्ध क्रियाकलापहरू हुने गरेको अनुमान गर्न सकिन्छ। यसैगरि यहाँ पनि पादुकास्थान र शिरस्थानको जस्तै छोटा लामा अभिलेखहरू उत्कृण गरिएका केही ढुंगाहरू उपलब्ध भएका छन् । वि.सं. २०७२ साल बैशाख १ गते देखि ३० गतेसम्म पुरा एक महिना यस स्थानमा कोटी होम चलेको थियो ।

## हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ समाग्री
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:दैलेख जिल्ला
श्रेणी:नेपालका मन्दिरहरू
चम्सुरे घाँस

**चम्सुरे घाँस** पोथ्रा वर्गमा पर्ने गाईवस्तुलाई घाँसको रूपमा प्रयोग गरिने वनस्पति ।

श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:पोथ्रा
प्याउली (वनस्पति)

thumb|right|प्याउली
**प्याउली** पोथ्रा वर्गमा पर्ने एक प्रकारको घाँस हो । यो विभिन्न प्रकारको हुन्छ । झुप्पे प्याउली, सेतो प्याउली, रातो प्याउली, शङ्खे प्याउली आदि नेपालमा पाइन्छ ।

श्रेणी:पोथ्रा
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
खमारी

**खमारी** अथवा **गम्भारी** पीपलका जस्ता पात, सेतो बोक्रो, पहेँला फूल र  फल हुने, दूध निस्कने एक जातको रूख हो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:रूख
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
बाँझ (वनस्पती)

**बाँझ** वा **तिखे बाँझ** (*Quercus leucotrichophora*) खोलाका किनारतिर उम्रने, लाम्चा मसिना पात हुने एक प्रजातिको वनस्पति हो। यो फूल फुल्ने तथा सदाबहार वनस्पति हो।

## वितरण
बाँझ नेपाल लगायत उत्तरी भारत, म्यानमार, पाकिस्तान तथा श्रीलङ्कामा पाइने गर्छ। यो वनस्पति नेपालमा समुन्द्र सतहबाट १५०० देखी २७०० मिटरको उचाईका जङ्गलहरूमा पाइने गर्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:रूख
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
लारा दत्ता

**लारा दत्ता भुपती** (जन्म १६ अप्रिल १९७८) भारतीय चलचित्र क्षेत्रका एक बहुप्रसिद्ध अभिनेत्री हुन्।

## बाल्यकाल 
## व्यक्तिगत जीवन 
## प्रमुख चलचित्रहरू
*2016 फितूर

## प्रसिद्धि 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाहिरी लिङ्कहरू
* 
* 

## यी पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:सन् १९७८ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:बेङ्गलोरका अभिनेत्रीहरू
गोब्रेसल्लो

**गोब्रेसल्लो**  वा  **गोब्रेसल्ला** (वैज्ञानिक नाम:  *Pinus wallichiana*) रूख प्रजातिमा पर्ने कोणधारी वनस्पति हो। गोबरको थासोजस्तो फल लाग्ने भएकोले यसलाई गोब्रेसल्लो भनिएको हो।
## तस्विर सङ्ग्रह

File:Bhutan pine foliage.JPG
Bhutan-Paro-144-Abstieg vom Taktshang-Tigernest-Pinienzweig-gje.jpg
File:Pinus wallichiana at VanDusen Botanical Garden.jpg

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## वाह्य लिङ्कहरू 
श्रेणी:रूख
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
बर्मेसल्ला

**बर्मेसल्ला** अथवा **बर्मेसल्लो** रूख प्रजातिमा पर्ने कोणधारी वनस्पति हो ।

श्रेणी:रूख
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
नुनढिकी झार

**नुनढिकी** पोथ्रा वर्गमा पर्ने एक जातको भुईझाँर हो । टुप्पातिर फराकिलो लाम्चा पात हुने पहेँला फूल फुल्ने यो वनस्पतिमा हरिया साना फल फल्ने गर्दछ । आयुर्वेदमा नुनढिकी आँखाको रोग, खटिरा र कुष्ठरोग नाश गर्ने भनी बताइएको छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य लिङ्कहरू
श्रेणी:पोथ्रा
श्रेणी:जडीबुटी
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
जुरेसल्ला

**जुरेसल्ला** अथवा **जुरेसल्लो** रूख प्रजातिमा पर्ने कोणधारी वनस्पति हो ।

श्रेणी:रूख
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
वरुण

**वरुण** एक हिन्दु देवता हुन्। उनी हिन्दु देवमण्डलका प्राचीनतम देवताहरूमध्ये एक हुन्, जसको भूमिका वैदिक कालदेखि पौराणिक कालसम्म आइपुग्दा महत्त्वपूर्ण रूपमा परिवर्तन भएको छ। प्रारम्भिक वैदिक युगमा, वरुणलाई आकाशको शासक र दैवी अधिकारको प्रतीकका रूपमा हेरिन्थ्यो। उनलाई असुरहरूका राजाको रूपमा पनि उल्लेख गरिएको छ, जसले पछि देवको दर्जा प्राप्त गरेका छन् र आकाशीय देवताहरूको समूह आदित्यको प्रमुखका रूपमा सेवा गर्छन्। उनले 'ऋत' अर्थात् ब्रह्माण्डीय र नैतिक व्यवस्था कायम राख्छन्। उनलाई सर्वज्ञ नैतिक न्यायकर्ताका रूपमा पुकारिन्थ्यो, जहाँ ताराहरूलाई उनको सतर्क आँखा वा जासूसको प्रतीक मानिन्थ्यो। प्रायः मित्रसँग जोडीका रूपमा प्रस्तुत गरिने वरुणले सार्वभौमसत्ताको जादुई र दार्शनिक पक्षको प्रतिनिधित्व गर्छन्।

वैदिक कालबाट पछिल्लो कालखण्डमा प्रवेश गर्दा वरुणको कार्यक्षेत्र आकाशबाट जल तर्फ सर्न थाल्छ। उनी सुरुमा आकाशीय जलसँग जोडिए पछि इतिहास-पुराणको समयसम्म आइपुग्दा उनी महासागर, नदी, खोला र तालहरूका स्वामी बन्छन्। ग्रीक पौराणिक कथाका पोसाइडन जस्तै, उनलाई पानीमुनिको भव्य दरबारमा बस्ने देवताको रूपमा चित्रण गरिन्छ, जहाँ गङ्गा र यमुना जस्ता नदी देवीहरूले उनको सेवा गर्छन्। समयक्रममा उनको प्रारम्भिक सर्वोच्चता घट्दै जान्छ र उनलाई पश्चिम दिशाको रक्षक अर्थात् दिक्पालको सीमित भूमिकामा राखिन्छ। उनलाई मकर (गोही जस्तो जीव) मा सवार भएको, हातमा पाश र कलश लिएको युवकको रूपमा चित्रण गरिन्छ।

वरुणलाई प्राचीन तमिल व्याकरण ग्रन्थ *तोलकाप्पियम* मा समुद्र र वर्षाका देवता **कादलोन** () को रूपमा उल्लेख गरिएको छ। साथै उनी जैन धर्ममा पनि एक देवताका रूपमा उपस्थित छन्। जापानी बौद्ध पौराणिक कथामा वरुणलाई **सुइतेन** (जल देव) भनिन्छ र उनलाई बाह्र देवहरू मध्ये एक मानिन्छ।

## व्युत्पत्ति 
हिन्दु परम्परामा, 'वरुण'नामलाई संस्कृतको धातु 'वृ' ("घेर्नु, ढाक्नु" वा "संयमित गर्नु, बाँध्नु") बाट व्युत्पन्न भएको मानिन्छ, जसमा ('-उण') प्रत्यय लागेको हुन्छ। यसको अर्थ "जसले ढाक्छ वा बाँध्छ" भन्ने हुन्छ। यो अर्थले एकातिर संसारलाई घेर्ने ब्रह्माण्डीय महासागर वा नदीलाई बुझाउँछ भने अर्कोतिर विश्वव्यापी नियम वा 'ऋत'द्वारा बाँध्ने कार्यलाई पनि सङ्केत गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:असुर
श्रेणी:हिन्दु देवताहरू
वायु (देव)

**वायु**, जसलाई **वात** र **पवन**का नामले पनि चिनिन्छ, हिन्दु देवता हुन्। उनी हावाका देवताका साथै देवताहरूका दिव्य सन्देशवाहक पनि हुन्। वैदिक शास्त्रहरूमा वायु एक महत्त्वपूर्ण देवता हुन् र उनी देवराज इन्द्रसँग निकट रूपमा जोडिएका छन्। उनलाई सर्वोच्च सत्ता विश्वपुरुषको श्वासबाट जन्मेको र सोम रस पिउने पहिलो देवताको रूपमा उल्लेख गरिएको छ।

उपनिषद्हरूले उनलाई 'प्राण' वा 'संसारको जीवन श्वास'को रूपमा प्रशंसा गरेका छन्। पछिल्ला हिन्दु शास्त्रहरूमा, उनलाई एक दिक्पाल (दिशाको रक्षक) को रूपमा वर्णन गरिएको छ, जसले उत्तर-पश्चिम (वायव्य) दिशाको रेखदेख गर्छन्। हिन्दु महाकाव्यहरूमा उनलाई भगवान हनुमान र भीमका पिताको रूपमा वर्णन गरिएको छ।

१३औँ शताब्दीका सन्त मध्वका अनुयायीहरू आफ्ना गुरुलाई वायुको अवतार मान्छन्। उनीहरू वायुलाई **मुख्यप्राण**का रूपमा पूजा गर्छन् र उनलाई भगवान विष्णुको पुत्र मान्छन्।

## हिन्दु शास्त्र र दर्शन 
 शासक कनिष्क प्रथम र उनको सिक्काको उल्टो भागमा रहेका देवता 'ओआडो' (वायु-वात)। लगभग ईपू १२०-१५०।]]

**ऋग्वेद**मा वायुलाई बताससँग जोडिएको छ र मरुतहरू वायुको गर्भबाट जन्मेको वर्णन गरिएको छ। यज्ञ अनुष्ठानमा सोम रस प्राप्त गर्ने पहिलो देवता पनि वायु नै हुन्, र त्यसपछि उनी र इन्द्रले पहिलो पेय साझा गर्छन्। ऋग्वेदका ऋचाहरूमा वायुलाई "असाधारण सौन्दर्य" भएको र दुई वा ४९ वा १००० वटा सेता र बैजनी घोडाहरूले तानेको चम्किलो रथमा आवाजका साथ हिँड्ने देवताको रूपमा वर्णन गरिएको छ। 'सेतो ध्वजा' उनको मुख्य विशेषता हो। अन्य वायुमण्डलीय देवताहरू जस्तै उनी पनि एक 'योद्धा र संहारक', 'शक्तिशाली र वीर' हुन्।

**उपनिषद्**हरूमा वायुको महानताका बारेमा धेरै कथन र उदाहरणहरू छन्। बृहदारण्यक उपनिषद्का अनुसार शारीरिक कार्यहरू नियन्त्रण गर्ने देवताहरू बीच एक पटक को श्रेष्ठ हो भन्ने विषयमा प्रतिस्पर्धा भएको थियो। जब दृष्टि (आँखा) का देवताले मानिसको शरीर छोड्थे, तब त्यो मानिस अन्धो भएर पनि जीवितै रहन्थ्यो र ती देवता फर्किएपछि दृष्टि पुनः प्राप्त गर्थ्यो। यसरी पालैपालो सबै देवताहरूले शरीर छोडे, तर मानिस विभिन्न प्रकारले अशक्त भए पनि बाँचिरह्यो। अन्तमा, जब मुख्य प्राण (वायु) ले शरीर छोड्न लागे, तब अन्य सबै देवताहरू पनि जबरजस्ती आफ्नो स्थानबाट उखेलिन थाले, 'जसरी एक शक्तिशाली घोडाले आफू बाँधिएको किलालाई जमिनबाट उखेल्छ'। यसबाट अन्य देवताहरूले उनीहरू वायुद्वारा शक्ति प्राप्त भएमा मात्र काम गर्न सक्छन् भन्ने कुरा महसुस गर्छन् र वायुले उनीहरूलाई सजिलै पराजित गर्न सक्छन्। अर्को प्रसङ्गमा, वायुलाई मात्र पापका राक्षसहरूले आक्रमण गर्दा पनि प्रभावित गर्न नसकेको भनिएको छ। यो वायु नै "मुख्य प्राणवायु" हो। 

वायु आठ वसुहरूमध्ये एक पनि हुन्, जुन आठ देवताहरूको समूहको चर्चा रामायण, महाभारत र वेदहरूमा गरिएको छ। यस वर्गीकरण अन्तर्गत वायुलाई अनिल नामले पनि चिनिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
*

श्रेणी:हिन्दु देवताहरू
श्रेणी:हनुमान
चन्द्रघण्टा

नेपालीहरूको महान चाड बडा दशैंको तेस्रो दिन आज विभिन्न शक्तिपीठहरूमा माता भगवती दुर्गाको एक रुप चन्द्रघण्टाको पूजा आराधना गरिँदैछ ।

नवरात्रभर नवदुर्गा भवानीको पूजा गर्ने प्रचलन अनुसार आज चन्द्रघण्टाको पूजा गरिन्छ । पूजा आजाका लागि बिहानैदेखि शक्तिपीठहरूमा श्रद्धालु भक्तजनहरूको भीड लागेको छ । नवरात्रको अवधिभर विभिन्न देवी देवता र शक्तिपीठहरूमा एक चित्त र एकाग्र भइ ब्रत बस्नाले मनोकांक्षा पूरा हुने विश्वास गरिन्छ । घटस्थापनादेखि विजया दशमीसम्मको अवधिलाई नवरात्र पनि भनिन्छ । यस अवसरमा दुर्गादेवीको विशेष आराधना गरिन्छ ।

नवरात्रको अवधिभर पहिलो दिन शैलपुत्री, दोस्रो दिन ब्रह्मचारिणी, तेस्रो दिन चन्द्रघण्टा, चौथो दिन कुष्माण्डा, पाँचौँ दिन स्कन्दमाता, छैठौँ दिन कात्यायनी, सातौँ दिन कालरात्री, आठौँ दिन महागौरी र नवौँ दिन सिद्धिदात्रीको पूजा आराधना गरिन्छ । दशैँ पर्वलाई असत्यमाथि सत्य र आसुरी शक्तिमाथि दैवी शक्तिको विजयको प्रतीकका रूपमा मनाउने गरिन्छ ।

**चन्द्रघन्टा** नवदुर्गा मध्य तेस्री देवी हुन ।

श्रेणी:हिन्दु देवीहरू
स्कन्दमाता

**स्कन्दमाता**  हिन्दु देवी महादेवीको एक स्वरूप हुन्, जसलाई युद्धका देवता कार्तिकेय (स्कन्द) की माताको रूपमा पूजा गरिन्छ। उनी नवदुर्गा मध्येकी पाँचौँ देवी हुन् त्यसैले नवरात्रिको पाँचौँ दिनमा उनको उपासना गरिन्छ।

## प्रतिमा 
स्कन्दमाता चतुर्भुजा (चार हात भएकी), तीन आँखा भएकी र वाहनको रूपमा सिंह भएकी देवी हुन्। उनको एउटा हातले भय नाशक अभय मुद्रा प्रदर्शन गर्दछ भने अर्को हातले आफ्नो काखमा बालक स्वरूपका छोरा स्कन्दलाई समातेको देखाइन्छ। उनका बाँकी दुई तल्लो हातहरूमा सामान्यतया कमलको फूल हुन्छ। उहाँको वर्ण उज्यालो (गोरो) छ। उनलाई प्रायः कमलको फूलमा बसिरहेको चित्रण गरिने हुनाले, कतिपय अवस्थामा *पद्मासना* पनि भनिन्छ।

## पौराणिक कथा 
शिव पुराणका अनुसार, पार्वतीसँगको विवाहपछि शिव आफ्नो निवासस्थान कैलाशमा सन्न्यास लिई उनीसँग हजार वर्षसम्म रतिमा लीन हुन्छन्। यस अवधिमा, तारकासुर नामक असुरको वध गर्न सक्ने पुत्रको अझै जन्म नभएकोमा देवताहरू चिन्तित हुन्छन्। शिवलाई बाधा पुर्‍याउन हिचकिचाए तापनि, विष्णु र ब्रह्माको नेतृत्वमा उनीहरू शिवको दर्शन गर्न कैलाश पुग्छन्।

देवताहरूको प्रार्थना स्वीकार गर्दै शिवले आफ्नो वीर्य जमिनमा खसाल्छन्। देवताहरूको आग्रहमा, अग्निले ढुकुरको रूप धारण गरी त्यसलाई नष्ट हुन नदिन निल्छन्, तर त्यसको तेजले उनलाई जलन हुन थाल्छ। यस हस्तक्षेपबाट असन्तुष्ट भएकी पार्वतीले देवताहरूलाई स्वार्थी भएको आरोप लगाउँदै आफ्नो पतिसँगको मिलनमा बाधा पुर्‍याएकोमा रुष्ट हुन्छिन्। शिवको निर्देशन अनुसार, अग्निले उक्त वीर्य सात ऋषिहरूमध्येका छ ऋषिका पत्नीहरूले बिहानी स्नान गर्ने स्थानमा राखिदिन्छन्। ती पत्नीहरू गर्भवती हुन्छन् र त्यसको प्रभाव सहन नसकी उनीहरूले भ्रूणको रूपमा वीर्य त्याग गर्छन् जसलाई गङ्गा नदीले धारण गर्छिन्।

यही भ्रूणबाट मार्गशीर्ष महिनाको शुक्ल पक्षको षष्ठी तिथिका दिन कार्तिकेयको जन्म हुन्छ। पार्वतीले बालकलाई स्तनपान गराई पालनपोषण गर्छिन् र देवताहरूले यो जन्मको उत्सव मनाउँछन्। पार्वतीको यही ममतामयी र पालनपोषण गर्ने स्वरूपलाई **स्कन्दमाता** भनिन थालिन्छ। अन्ततः कार्तिकेयले तारकासुरको वध गरी ब्रह्माण्डमा पुनः सुव्यवस्था कायम गर्ने आफ्नो लक्ष्य पूरा गर्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु देवीहरू
श्रेणी:नवदुर्गाहरू
सिद्धिदात्री

**सिद्धिदात्री** वा **सिद्धिदात्री** (सिद्धि वा पूर्णता दिने) हिन्दु देवी महादेवीको एक रूप हुन्, जसलाई 'सिद्धि' (आध्यात्मिक उपलब्धि र शक्ति) को देवीको रूपमा पूजा गरिन्छ। उनी नवदुर्गाहरू मध्येको नवौँ तथा अन्तिम रूप भएकाले नवरात्रिको नवौँ दिनमा उहाँको पूजा गर्ने गरिन्छ।

देवी सिद्धिदात्रीलाई समर्पित सबैभन्दा सम्मानित मन्दिरहरूमध्ये एक उत्तराखण्डको नन्दा पर्वतमा अवस्थित सिद्धिदात्री मन्दिर हो।

## व्युत्पत्ति र नामको अर्थ 
'सिद्धिदात्री' नाम दुईवटा संस्कृत शब्दहरूबाट बनेको छ: 'सिद्धि', जसको अर्थ अलौकिक शक्ति वा आध्यात्मिक पूर्णता हुन्छ, र 'धात्री', जसको अर्थ 'प्रदान गर्ने' वा 'दिने' भन्ने हुन्छ। शास्त्रीय संस्कृतमा, 'सिद्धि' ले कठोर आध्यात्मिक साधनाद्वारा प्राप्त गरिने सफलताहरूलाई जनाउँछ, जसको विस्तृत वर्णन आधारभूत योग ग्रन्थहरूमा पाइन्छ। हिन्दु धर्मग्रन्थहरूमा, सिद्धिको अवधारणाले ऐतिहासिक रूपमा आठ शास्त्रीय योग उपलब्धिहरूलाई जनाउँछ, जसलाई 'अष्ट-सिद्धि' भनिन्छ। पतञ्जलिको योगसूत्रमा उल्लेख गरिए अनुसार, यसमा अणु जस्तै सूक्ष्म बन्न सक्ने (अणिमा) वा अनन्त आकारमा फैलिन सक्ने (महिमा) जस्ता क्षमताहरू समावेश छन्। उनले नै शिवलाई 'अष्ट सिद्धि' (आठ प्रकारका आध्यात्मिक शक्तिहरू) प्रदान गरेको विश्वास गरिन्छ।

शिवको देब्रे आधा भागबाट उत्पत्ति भएकाले देवीको यो स्वरूपलाई प्रायः अर्धनारीश्वरसँग जोडेर हेरिन्छ, जसमा देब्रे भागले पार्वतीको प्रतिनिधित्व गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु देवीहरू
श्रेणी:नवदुर्गाहरू
तोला

**तोला** (;  *tolā*) प्राचीन भारतीय महाद्वीप र दक्षिण एसियामा  सुन जस्ता बहुमुल्य धातु नाप्ने एकाइ हो । यसमा सय वा छयान्नब्बे लालको परिमाण वा तौल हुन्छ । खासगरी सुनको जोखाइमा सय लाल र चाँदीको जोखाइमा छयान्नब्बे लालको गणना हुन्छ । एक तोलामा 11.664 ग्ाम हुन्छ।

श्रेणी:नापतौल
मासा

**मासा** सुन जस्ता बहुमूल्य धातु नाप्ने एकाइ हो । आठ रत्तीको तौल वा परिमाण एक मासा हो । 

## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नापतौल १० मासा को १ तोला हुन्छ
रत्ती

**रत्ती** सुन जस्ता धातु बेचबिखनमा प्रयोग हुने एकाइ हो । यसको तुलना रातीगेडी वा लालगेडीसँग गरिन्छ । आधुनिक मापनमा एक रत्ती लगभग ०.१२१२५ ग्राम बराबर हुन्छ।

श्रेणी:नापतौल
चोभार

**चोभार** काठमाडौँ उपत्यकाको एक महत्वपूर्ण पर्यटकिय स्थल हो । यो कीर्तिपुर बागमती प्रदेश अन्तर्गत काठमाडौ जिल्ला अन्तर्गत पर्दछ । यस स्थान २०५३/चैत्र १४ गते अघि सम्म चोभार भूतखेल गाउँ विकास समिति थियो । अहिले उक्त साबिक चोभार भूतखेल गाउँ विकास समिती हाल कीर्तिपुर नगरपालिका वडा नं. ६ मा पर्दछ । 

यहाँ नेपालकै पहिलो हिमाल सिमेन्ट कारखाना खुलेको थियो । अहिले कारखाना बन्द भइ त्यही स्थानमा सुख्खा बन्दरगाह निर्माण भइ संचालनमा आएको छ ।   

चोभारको मुख्य आकर्षणमा मंजुश्री पार्क, पार्क भित्र रहो एसियाका लामा गुफा मध्येको एक मञ्जुश्री गुफा, संसारकै सबै भन्दा अग्लो मंजुश्रीको प्रतिमा, ऎतिहासिक चोभार गल्छी, नेपालाको पहिलो पुरातात्विक झोलुङ्गे पुल, जलविनायक मन्दिर, आनान्धादी लोकेश्वर (आदिनाथ) मन्दिर, जालपादेवी मन्दिर, टौदह , वभिन्न। बिहार तथा गुम्बा आदि यहाँका प्रसिद्ध, आकर्षक पर्यटकिय उपज हुन् । काठमाडौ उपत्यका भित्रको एक मात्र स्थान चोभार क्षेत्रबाट विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथाको अवलोकन गर्न सकिन्छ । भर्खरै मंजुश्री पार्क क्षेत्रमा नेपालकै पहिलो क्यानोपी जिप संचालनमा ल्याईएको छ भने गुफा भ्रमणको पनि ब्यबस्थापन गरिएको छ ।  

Chobhar-Terrassenlandschaft-18-2007-gje.jpg|Rice terrasses
Chobhar-10-wandelnder Strohballen-2007-gje.jpg|
Chobhar-Taudaha-See-04-2007-gje.jpg|Lake Taudaha
Chobhar-Taudaha-See-10-Vogel doppelt-2007-gje.jpg|
Chobhar-Jal Binayak-20-Innenhof-2007-gje.jpg|Jal Binayak
Chobhar-Jal Binayak-18-Lingam und Yoni-2007-gje.jpg|
Chobhar-Adinath Lokeshwar-06-2007-gje.jpg|Adinath Lokeshwar
Chobhar-Adinath Lokeshwar-14-Donnerkeil-2007-gje.jpg|

## बाहिरी लिङ्कहरू
* चोभार क्षेत्रमा पर्याप्त पर्यटकीय सम्भावना
* चोभार औद्योगिक सङ्ग्रहालय!

श्रेणी:काठमाडौँ उपत्यकाका ठाउँहरू
श्रेणी:काठमाडौँ जिल्लाका ठाउँहरू
श्रेणी:पर्यटकीय स्थलहरू
हिमाल सिमेन्ट कारखाना

**हिमाल सिमेन्ट कारखाना** नेपाल सरकारले काठमाडौंको चोभारमा खोलेको सिमेन्ट कारखाना हो । 

चोभार गाउँ पञ्चायतवासीलाई नाममात्रको मुआब्जा दिएर वि.सं.२०२८ सालमा उक्त कारखाना स्थापनाको कार्यारम्भ गरियो। संसदीय व्यवस्था साह्रै लाजमर्दो अवस्थामा पुगेको बेला वि.सं. २०५८ साल पुस ५मा मन्त्रिपरिषद्ले प्रदूषण फैलाएको ठहरसहित कारखाना बन्दको निर्णय गरेको थियो। 

अहिले कारखानाको भग्न भौतिक संरचनाभित्र मेशिनहरू कामै नलाग्ने भइसकेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* चोभार औद्योगिक सङ्ग्रहालय!

श्रेणी:संस्था
गर्भाधान

गर्भको सुरुवात पुरुषबाट निस्कने शुक्रकीट र स्त्रीमा विकसित भएका डिम्बको मिलनबाट हुन्छ। सामान्य रूपमा भन्नुपर्दा गर्भधारण हुनका लागि मुख्य रूपमा १. डिम्ब निष्कासन, २. यौनसम्पर्क, ३. वीर्य स्खलन, ४. डिम्ब निषेचन तथा ५. डिम्ब रोपणजस्ता कुरा हुनु आवश्यक छ। यौनसम्पर्कका बेला पुरुषको वीर्यस्लखलन हुँदा निस्केका करोडौं शुक्रकीटमध्ये केही पाठेघरको मुख हुँदै पाठेघर र त्यसपछि डिम्बवाहिनी नलीमा पुग्छन्। त्यहाँ परिपक्व भएको डिम्बको असंख्य शुक्रकीटमध्ये एकसँग मात्र मिलन हुन्छ। यसरी मिलन हुने प्रक्रियालाई निषेचन भनिन्छ। यसरी शुक्रकीट र डिम्बको मिलन भएको कोषलाई युग्मज भनिन्छ र यही नै पछि विकसित भएर शिशु बन्छ।
*http://www.ekantipur.com/nep/2070/1/18/full-story/367273.html 
*यौन स्पर्श

श्रेणी:जीव विज्ञान
श्रेणी:प्रजनन
अग्नि (देवता)

**अग्नि** जसलाई **अग्नि देव** (, 'अग्नि देवता') पनि भनिन्छ, हिन्दु अग्निका देवता हुन्। दक्षिण-पूर्वी दिशाका संरक्षक देवताका रूपमा, उनी सामान्यतया हिन्दु मन्दिरहरूको दक्षिण-पूर्वी कुनामा अवस्थित हुन्छन्। हिन्दु धर्मको शास्त्रीय ब्रह्माण्ड विज्ञानमा, अग्नि पाँचवटा जड तत्त्वहरू (पञ्चमहाभूत) मध्ये एक हो। आकाश, जल, वायु र पृथ्वीसँग मिलेर यसले भौतिक जगत (प्रकृति) को निर्माण गर्दछ।

वेदहरूमा, अग्नि इन्द्र र चन्द्रसँगै सबैभन्दा बढी पुजिने प्रमुख देवता हुन्। अग्निलाई देवता र देवीहरूको मुख र हवन (यज्ञ) मा अर्पण गरिएको तत्वहरूलाई उनीहरूसम्म पुर्‍याउने माध्यम मानिन्छ। प्राचीन हिन्दु ग्रन्थहरूमा उनलाई पृथ्वीमा आगोको रूपमा, वायुमण्डलमा बिजुलीको रूपमा र आकाशमा सूर्यको रूपमा गरी तीन तहमा अस्तित्व भएको परिकल्पना गरिएको छ। यो त्रिपक्षीय उपस्थितिले उनलाई वैदिक शास्त्रहरूमा देवता र मानिसहरूबीचको सन्देशवाहकको रूपमा स्थापित गरेको छ। प्राचीन जैन धर्ममा, अग्नि (आगो) मा आत्मा हुने र आगो-काय भएका जीवहरूको अस्तित्व रहने विश्वास गरिन्छ। पुनर्जन्मको सिद्धान्तमा उनीहरूलाई 'अग्निकुमार' को रूपमा पनि चर्चा गरिएको छ। जैन ग्रन्थहरूमा यसका लागि समकक्ष शब्द 'तेजसको पनि प्रयोग गरिएको छ।

## उत्पत्ति 
अग्नि देवको उत्पत्तिको बारेमा धेरै सिद्धान्तहरू छन्, जसमध्ये केहीले यसलाई भारोपेली पौराणिक कथासँग र केहीले हिन्दु पौराणिक कथासँग जोड्छन्।

धेरै भारोपेली संस्कृतिहरूमा पाइने उत्पत्ति सम्बन्धी एउटा कथा अनुसार एउटा बाजले देवताहरूबाट मानिसहरूसम्म आगो ल्याउँछ। यो सन्देशवाहकले स्वर्गबाट पृथ्वीमा अमरत्वको अमृत पनि ल्याउँछ। दुवै अवस्थामा, बाज हरेक दिन देवताहरूका लागि बलि अर्पण लिएर फर्कन्छ, तर कहिलेकाहीँ बाज लुक्छ र स्वर्गमा हराउँछ। अग्नि पनि यस्तै पौराणिक विषयवस्तुहरूमा ढालिएका छन्, केही सूक्तहरूमा उनलाई "उडिरहेको स्वर्गीय बाज" वाक्यांशले सम्बोधन गरिएको छ।

हिन्दु धर्मका वैदिक ग्रन्थहरूको सबैभन्दा पुरानो तह, जस्तै *काठक संहिता* (खण्ड ६.१) र *मैत्रायणी संहिता* (खण्ड १.८.१) मा ब्रह्माण्डको सुरुमा केही पनि थिएन, न रात थियो न दिन, केवल भगवान प्रजापति मात्र थिए भनी उल्लेख गरिएको छ। हिन्दु विचारधारामा अग्निको स्थान र महत्त्व समयसँगै विकसित हुँदै गएको छ।

शतपथ ब्राह्मणमा उल्लेख भए अनुसार यसअघि तीनवटा अग्निहरूको मृत्यु भइसकेको छ र वर्तमान अग्नि चौथो हुन्।

## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु देवताहरू
विलियम अलेक्जेन्डर

नेदरल्यान्डस का नरेश

नेदरल्यान्डसकी महारानी बिटि्रक्सले ३३ वर्षपछि मंगलबार राजगद्दी परित्याग गरेपछि विलियम अलेक्जान्डर(अप्रिल ३०, २०१३)मा नरेश बनेका हुन । 

महारानी बिटि्रक्सले टेलिभिजन मार्फत राष्ट्रव्यापी प्रसारण गरिएको कार्यक्रममा राजगद्दी परित्याग गरेको दस्तावेजमा हस्ताक्षर गरे पश्चात एम्स्टर्डमको 'डाम स्क्वायर' स्थित राजप्रासादमा अलेक्जान्डरले पनि उक्त दस्तावेजमा हस्ताक्षर गरे पछि नरेश भएका थिए । सो अवसरमा उनले आमाले ३३ वर्षको अभिप्रेरणात्मक राजगद्दीको नेतत्वपछि परित्याग गरेको र आफू गहन रूपमा कृतज्ञ भएको बताए ।उनको पत्नी ( अर्जेन्टिनामा जन्मिएकी) म्याक्सिमा महारानी भएकी छन् । उनी हरू का ३ छोरी मध्य जेठी छोरी क्याथरिना अमालिया राजगद्दीको पहिलो उत्तराधिकारीको रूपमा राजकुमारी बनेकी छन् । विलियम अलेक्जान्डरले जनतालाई एकतामा बाँध्न र प्रेरित गर्न सक्ने २१ शताब्दीको नरेश बन्न चाहेको बताएका छन । 

नयाँ राजा
सामसङ ग्यालेक्सी एस फो

**सामसङको एसफोर स्मार्टफोन**मा ५ इन्चको एमोलिड टचस्त्रि्कन छ। यसको रिजोलुसन १०८०–पी छ। ग्यालेक्सी एसथ्रीको ४.८ इन्चभन्दा केही ठूलो स्त्रि्कन यसमा छ। 

गुगलको एन्ड्रोइड अपरेटिङ सिस्टमको ४.२.४ जेलिबिन अपरेटिङ सिस्टम यसमा प्रयोग भएको छ। नयाँ स्मार्टफोनमा एक्जिनोस फाइभ ओक्टा–५४१० चिपसेटसहितको १.६ गिगाहर्जको ओक्टा कोर वा १.९ गिगहर्जको क्वाड कोर प्रोसेसर प्रयोग भएको छ। यसमा पावर भिआर एसजिएक्स ५४४ एमपिथ्री ग्राफिक्स प्रोसेसिङ युनिटको सुविधा छ। 
दुई गिगाबाइट र्यािम रहेको ग्यालेक्सी एसफोरका १६, ३२ र ६४ गिगाबाइट आन्तरिक मेमोरी रहेका मोडेल छन्। यसमा ६४ गिगाबाइटसम्मको मेमोरी विस्तार गर्न सकिन्छ। यसमा १३ मेगापिक्सेलको अटो फोकस क्यामेरा छ। अगाडिपट्टि भने २ मेगापिक्सेलको क्यामेरा छ। यसमा डुअल सट, एचडी भिडियो र तस्बिर रेकर्डिङ, जियो–ट्यागिङ, टच फोकस, फेस र स्माइल डिटेक्सनलगायत विशेषता छन्। 
२ हजार ६ सय एमएएचको ब्याट्री रहेको यो फोनमा आई ट्र्याकिङ, जेस्चर क्यापाबिलिटिज, एस हेल्थ, एस भ्वाइस ड्राइभरलगायत थप विशेषता छन्। कम्पनीले 'स्मार्ट स्टे' र 'स्मार्ट पज' लगायत नयाँ सुविधा यसमा थपेको जनाएको छ। 

यस किसिमका सुविधाका कारण उपभोक्ताले यसमा भिडियो हेरिरहेका बेला आँखाको गतिअनुसार मोबाइलले प्रतिक्रिया जनाउँछ। प्रयोगकर्ताले स्त्रि्कनबाट आँखा अन्यत्र घुमाए चलिरहेको भिडियो रोकिन्छ भने फेरि स्त्रि्कनमा हेरे भिडियो चल्न थाल्छ। यो सुविधा प्रयोग गरेर स्क्रोल तलमाथि सार्न पनि सकिन्छ। 
एस हेल्थले विभिन्न स्वास्थ्यसम्बन्धी गतिविधि र एस भ्वाइसले सवारीमा फोन गर्न सहायता गर्नेछन्। विभिन्नखाले एप्लिकेसनका माध्यमबाट उपभोक्ताले विशेष सुविधा लिन सक्नेछन्। यो स्मार्टफोनमा वाइफाई, ब्लुटुथ, जिपिएस, कल ब्लक मोड, क्विक रेस्पोन्सलगायत सुविधा पनि छन्। यसै गरी एस ट्रान्सलेटरको सुविधा पनि रहेको छ। 

नेपाली बजारमा सामसङ ग्यालेक्सी एसफोरको-१६ जिबी क्षमताको शुरुवाति मूल्य मूल्य ७१ हजार ९ सय रूपैयाँ तोकिएको छ। 

*सामसङ ग्यालेक्सी एस
*सामसङ ग्यालेक्सी एस 2
*सामसङ ग्यालेक्सी एस 3

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:उपकरण
कुशमन्दा

**कुशमन्दा** नवदुर्गा मध्य चौथी देवी हुन ।

## यी पनि हेर्नुहोस
श्रेणी:हिन्दु देवीहरू
मुख मैथुन

**मुख मैथुन** :मुख, जिब्रो,ओठ आदि अङ्गहरूको सहायताबाट यौन साथीलाई यौन सन्तुष्टि दिनको लागि गरिने यौनकार्य कार्य हो । सबैभन्दा पहिला पुरुष एउटा बेड मा उत्तानो भएर सुतेर मुख आँ गरेर जिब्रो बाहिर निकाल्न पर्छ। त्यसपछी महिला नग्न भएर पुरुषको जिब्रो मा आफ्नो योनि पारेर बस्न वा सुत्न पर्छ। महिला ले बसेर वा सुतेर आफ्नो योनि पुरुषको मुखमा घर्षण गर्न पर्छ। ति महिला केही समय पछि पुरुषको मुख भित्र स्खलन गर्छिन् ।

श्रेणी:यौन कार्य
श्रेणी:मुख मैथुन
सामसङ ग्यालेक्सी एस थ्री

यसमा ४ दशमलव ८ इन्चको एचडी सुपर एमोल्ड स्कीन छ ।यसमा पछाडिको क्यामेरा ८ मेगापिक्सलको छ । अगाडिको क्यामेरा १ दशमलव ९ मेगापिक्सलको छ । एन्ड्रोइडको पछिल्लो संस्करण ४.० आइसक्रिम स्यान्डविच यसमा छ । यो ८ दशमलव ६ मिलिमिटर पातलो छ । यसको तौल १ सय ३३ ग्राम छ । यसमा १६ जबीको इन्टरनल मेमोरी छ । यसमा ६४ जीबीसम्मको मेमोरी कार्ड लाग्छ ।

*सामसङ ग्यालेक्सी एस
*सामसङ ग्यालेक्सी एस 2
*सामसङ ग्यालेक्सी एस 4

श्रेणी:उपकरण
साँखु

**साँखु** नेपालको एक प्राचीन शहर हो। यो राजधानी काठमाडौँबाट ३० किलोमीटर उत्तरमा अवस्थित छ।
बज्रयोगिनी गाउँ विकास समिति अन्तरगत पर्ने साँखुमा हरेक माघ महिनामा एक महिना लामो श्रीस्वस्थानी ब्रत मेला लाग्ने गर्दछ। पौराणिक कालको शाली नदी यसै स्थानबाट बग्ने हालको मनोहरा खोला भएको विश्वास गरिएको छ।

## इतिहास 
श्रेणी:नेपालका पर्यटकीय स्थलहरू
साँखुमा पाइने सबैभन्दा पुरानो शिलालेख विक्रम सम्वत ५९४ को हो। शिलालेख राजा वामनदेवले लेखेका हुन्। यो सहर काठमाडौंदेखि तिब्बतसम्मको व्यापारिक मार्गमा बनेको थियो।

नेपालमा मल्ल वंश अघि साँखु छुट्टै राज्य मानिन्छ, तर यो अझै पनि बहस छ।मध्यकालमा भक्तपुरमा साँखुको शासन थियो । विक्रम सम्वत १२९८ मा युद्ध भएको र इचिमिस पराजित भएको ठाउँको रूपमा गोपालराज वंशावलीमा सखुलाई उल्लेख गरिएको छ। सन् १३३४ मा साँखु मुल्मी नामक व्यक्तिले ब्राह्मणका गहना चोरेको ठाउँको रुपमा साँखुको बारेमा उल्लेख छ । यस अवधिमा साँखु नेपालको एउटा बलियो किल्ला थियो भन्ने विश्वास गरिन्छ।राजा स्वर्ण मल्ल (१५६०-७५) ले साँखुलाई दुई भागमा बाँडेर आधा आफ्नै भाइलाई दिए। १५७६-८६ मा राजा सूर्य मल्लले साँखुलाई कब्जा गरे र त्यहाँ केही वर्ष शासकको रूपमा बसे। राजा जयप्रकाश मल्लले १७९२ देखि १८२४ सम्म साँखु शासन गरे। उनको शासनको अन्त्यमा, मल्लहरूलाई काठमाडौंबाट गोरखा राज्यद्वारा पृथ्वीनारायण शाहले पराजित गरे। पृथ्वीनारायण शाहको प्रारम्भिक योजना काठमाडौंमा आक्रमण गर्नु अघि साँकुलाई कब्जा गर्ने थियो किनभने यो तिब्बतको व्यापार मार्ग थियो। १७४६ मा उनले भक्तपुरका राजा रणजित मल्लको सहयोगमा साँखुमाथि आक्रमण गरे ।गोर्खाली राजाहरूले साँखुलाई जागिरमा परिणत गरेका थिए जसका लागि रानीले वार्षिक ४००० रुपैयाँ पुरस्कार दिएका थिए।राणाकालमा, एक दरबारे नियुक्त गरियो जसले नगर प्रमुखको रूपमा काम गर्थे र स्थानीय प्रशासनको हेरचाह गर्थे। १९५१ मा लोकतान्त्रिक प्रणालीमा संक्रमण संग प्रणाली समाप्त भयो।पञ्चायतकालमा साँखुमा स्थानीय तहका रूपमा तीनवटा गाउँ पञ्चायत थिए । १९९० मा, स्थानीय एकाइहरूलाई गाउँ विकास समितिको रूपमा नामकरण गरियो। २०११ मा नेपाल सरकारले यसलाई नगरपालिकामा परिणत गर्‍यो।
चामुण्डा, दैलेख

**चामुण्डा** नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको भेरी अञ्चल, दैलेख जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ११७८३ रहेको थियो जसमध्ये ५८८९ पुरुष र ५८९४ महिला रहेका थिए भने यहाँ २०६४ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल चामुण्डा बिन्द्रासैनी नगरपालिकामा पर्दछ। यसको साविकका १,९ वडाहरू चामुण्डा बिन्द्रासैनी नगरपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने २-३,८ वडाहरू वडा नम्बर २ हो र ६-७ वडाहरू वडा नम्बर ३ र ४-५ वडाहरू वडा नम्बर ४ हो।

यो गा.वि.स.मा रहेको चामुण्डा देवी को मन्दिरको नामबाट यो गा.वि.स.को नाम चामुण्डा गा.वि.स. राखिएको हो। चामुण्डा देबि मन्दिर दैलेखको चर्चित मन्दिर हो यस्तै अर्को भैरबी मन्दिर पनि यहाँको यक महत्त्वपूर्ण तिर्थस्थल हो। चमुण्डा गा.वि.स.को वडा नंवर ९, काफलगैरा दैलेखको सबैभन्दा बढी काफल पाइने ठाउँ भनेर चिनिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दैलेख जिल्लाका ठाउँहरू
जिब्रो

**जिब्रो** मानिसको पाचन प्रणालीमा भाग लिने एक अङ्ग हो ।

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
*University of Manitoba, Anatomy of the Vocal Tract

श्रेणी:शरीरका अङ्गहरू
समशाद बेगम

thumb
हिन्दी चलचित्र का गायिका (१४ अप्रिल १९१९–२३ अप्रिल २०१३)

बम्बईको फिल्मी पार्श्वगायनमा सन पचासको दशकमा एकछत्र राज गरेकि समसाद अति प्रसिद्ध गायिका हुन| नुरजहाँ, सुरैया र गीता दत्तको समकालिन समसाद सवै भन्दा शीर्षमा रहेकि थिन | संगीत निर्देशकहरू लता मंगेशकर र आशा भोसले दिदीबहिनीलाई समशाद बेगमको जस्तै हल्का नाके स्वरमा गाउन भन्थे रे! उसबेला पुरुष स्वरमा के एल सहगलकोनक्कल उतार्ने कोशिश हुन्थ्यो। मुकेशको मात्र होइन मोहम्मद रफीका पनि शुरू–शुरूका गीतहरूमा यसको झलक पाइन्छ।समशादले धेरै सङ्गीतकारसित काम गरिन्, तर उनको गायकीसित विशेषगरी नौशाद, सचिनदेव बर्मन, सी रामचन्द्र र ओ पी नैय्यरको नाम जोडिन्छ। ओ पीलाई त उनले शुरूदेखि नै टेवा दिइन्। मनमुटावका कारण लता मंगेशकरसित काम नगर्ने अठोट लिएका ओ पीका दुइटा बैसाखीमा गीता दत्त र समशाद बेगम थिइन्। ओ पीले आशा भोसले अघि यिनै दुईको सहारामा आफूलाई अघि बढाएका थिए। उनका धेरै हिट गीत समशादकै स्वरमा आए।समशाद बेगमले शास्त्रीय सङ्गीतको विधिवत् प्रशिक्षण पाएकी थिइनन्। उनीसित थियो त केवल कुदरती प्रतिभा। त्यसैको भरमा उनी सन् चालीसको दशकमा शीर्ष स्थानमा रहिन्।
*पार्श्वगायनकी जग

श्रेणी:पन्जाबी भाषाका गायकहरू
श्रेणी:भारतीय मुसलमानहरू
छाङदावा शेर्पा

विश्वका ८ हजार मिटर अग्ला १४ वटै हिमशिखर आरोहण गरेका नेपाली पर्वतारोहि|

संखुवासभाको मकालु हिमालको काखस्थित नुर्वुचौरका ३१ वषिर्य (वि सं २०७० मा) छाङदावा उस्तै किर्तिमानि मिङ्मा शेर्पा का भाइ हुन|

सगरमाथा (८८४८ मि), कन्चनजंघा (८५८६६मि.) मनास्लु (८१६३ मि.), चोयु (८२०१ मि.), मकालु (८४६३मि), लोत्से (८५११ मि.), अन्नपूर्ण (८०९१ मि) ब्रोड पिक (८०४७ मि), जि २ (८०३५ मि), के २ (८६११ मि), धौलागिरी (८१६७ मि), नंगा पर्वत (८१२५ मि) र जि १ (८०६५ मि.) , सिसापाङमा(८००८ मि)

*Dawa's १४th ८०००er Reported
*अग्ला चुचुरामा छाङदावाको पाइला

श्रेणी:सन् १९८२ मा जन्म
श्रेणी:सङ्खुवासभा जिल्लाका मानिसहरू
मिङ्मा शेर्पा

**मिङ्मा शेर्पा (जन्म : जुन १६, १९७८)**   एक नेपाली पर्वतारोही  हुन् । 

२० मे, २०११ मा 32 वर्षको उमेरमा शेर्पा विश्वका ८ हजार मिटर अग्ला १४ वटै हिमशिखर आरोहण गरेका पहिलो नेपाली   र पहिलो दक्षिण एसियाई   पर्वतारोहि  पहिलो व्यक्ति बने। 

मिङ्मा शेर्पाद्वारा आरोहन गरिएका हिमालहरू: 

## सन्दर्भ 
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:सङ्खुवासभा जिल्लाका मानिसहरू
विश्व प्रेस स्वतन्त्रता दिवस

संयुक्त राष्ट्रसङ्घको महासभाले मे ३ लाई विश्व प्रेस स्वतन्त्रता दिवसको रूपमा घोषणा गरेको छ। विश्व प्रेस दिवस, सन् १९९१ मा विन्डहोकमा अफ्रिकी समाचारपत्र पत्रकारहरूले संयुक्त रूपमा राखेको स्वतन्त्र प्रेस सिद्धान्तको वक्तव्य अनुरूप, प्रेस स्वतन्त्रताको महत्वको बारेमा जागरूकता बढाउन र सन् १९४८ को मानव अधिकारको धारा १९ अन्तर्गत निहित अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको अधिकारको सम्मान र समर्थन गर्न र विन्डहोक घोषणाको वार्षिकोत्सवको अवसरमा सरकारहरूलाई उनीहरूको कर्तव्य निभाउनका लागि उत्प्रेरित गर्दछ।

## इतिहास 
'''

]]

सन् २०१८ मा संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय सभ्यता गठबन्धनले प्रायोजन गरेको सम्मेलन रद्द गरिएको थियो। सन् २०१८ मा, धेरै समाचार संस्थाहरू एक विज्ञापन अभियानको लागि सामेल भएका थिए।  काबुलमा मारिएका पत्रकारहरूको सम्झना गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
*संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय विश्व प्रेस स्वतन्त्रता दिवस
*युनेस्को विश्व प्रेस स्वतन्त्रता दिवस
*युनेस्को विश्व प्रेस स्वतन्त्रता दिवस सन् २०१४

श्रेणी:युनेस्को
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय दिवसहरू
रातो मच्छिन्द्रनाथ

**रातो मच्छिन्द्रनाथ** काठमाडौँ उपत्यकामा वर्षा र सहकालका देवताका रूपमा प्रख्यात छन् । अन्नका देवता, सहकालका देवता, लोकेश्वर, बुंगद्य अनेकौँ नामले प्रख्यात रातो मच्छिन्द्रनाथ लिच्छविकालतिर देशभर अनिकाल र खडेरी लाग्दा मच्छिन्द्रनाथको प्रवेशले सहकाल ल्याएको र पानी पारेर लोककल्याण कार्य गरेको स्मरणमा प्रत्येकवर्ष वैशाख शुक्ल प्रतिपदादेखि लोकेश्वर अर्थात् रातो मच्छिन्द्रनाथको रथयात्रा गर्ने परम्परा रहिआएको छ । 

## इतिहास
जनश्रुतिअनुसार लिच्छविकालमा लामो समयसम्म वर्षा नभई अनिकाल फैलियो । गुरु गोरक्षनाथले नवनागलाई आशन बनाई नाग समाधिमा बसेकाले पानी नपरेको कुरा तान्त्रिक तथा गुरु बन्धुदत्तले राजा नरेन्द्रदेवलाई सुनाए । यसलाई समाधान गर्न रातो मच्छिन्द्रनाथ उपत्यकामा ल्याउनुपर्ने कुरा उठ्यो । त्यसपछि राजा, बन्धुदत्त आचार्य र रथचक्र -ललित ज्यापु)ले धार्मिक विधि र विविध कठिन परिस्थिति सामना गरेर परिश्रमका साथ रातो मच्छिन्द्रनाथ उपत्यकामा भित्र्याए । ऐतिहासिक भनाइअनुसार कलिगढ संवत् ३५८८, ईस्वी संवत् ६५९, सख् संवत् ५४४मा मच्छिन्द्रनाथ उपत्यकामा ल्याइएको हो । जब रातो मच्छिन्द्रनाथ बुंगमती ल्याइयो, तब गुरु गोरक्षनाथ उहाँको आदर स्वागतका लागि उठेपछि नागहरूले मुक्ति पाए । त्यसपछि घनघोर वर्षा भयो । रातो मच्छिन्द्रनाथबाट यस्तो लोकहित र लोककल्याणकारी कार्य सम्पन्न भएकोले रातो मच्छिन्द्रनाथलाई लोकेश्वर भनेर पुकारिनुको साथै प्रत्येक वर्ष रातो मच्छिन्द्रनाथ जात्रा मनाउन थालिएको हो । 
## रथ यात्रा
रातो मच्छिन्द्रनाथ रथयात्रा नेपालकै सबैभन्दा लामो जात्रा मानिन्छ । ललितपुरमा मनाइने यो जात्राले लिच्छवीकालदेखि निरन्तर चल्दै आएको छ । जात्रा अवधिभर ललितपुरका साथै काठमाडौँ र भक्तपुर तीनै सहरका भक्तजनको ओइरो लाग्ने गर्छ ।  

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
माइतीघर (चलचित्र)

**माइतीघर** नेपालमा बनेको तेश्रो नेपाली चलचित्र हो । तथा निजी क्षेत्रबाट लगानी गरी बनाइएको पहिलो चलचित्र हो । यस चलचित्रमा माला सिन्हा, सिपी लोहनी लगायत कलाकारले अभिनय गरेका छन् । यो चलचित्रमा पहिलाको नेपालको भौगोलिक स्थिति, विमान, विमानस्थल, कला, संस्कृति, न्यायालय, समाज लगायत चलचित्र बनाउने शैलीको अध्ययन गर्न सकिन्छ । दर्शकहरूले यस चलचित्रमा विदेशी शैलीको प्रभावलाई हटाएर हेर्ने हो भने अत्यन्त ऐतिहासिक, अद्वितिय र अनुकरणीय चलचित्र बनेकोमा दुई मत नहोला ।

## कथा सारंश
पोखराको एक जना महिलालाई ११ वर्ष कारावासको सजाय हुन्छ तर कारावासको समयावधि सकिए पनि उनी जेल छाडेर जादिनन्। त्यसपछि जेलरले एक जना मनोचिकित्सालाई बोलाएर उनको समस्या बुझ्न लगाउँछन्। त्यसपछि ती महिलाले आफ्नो कथा सुनाउछिन् ।

पोखरा नजिकका पात्रहरु माया र मोहनको प्रेम बसे पछि बिहे हुन्छ । मोहन बेलायतमा पढेर फर्के पछि सिकार खेल्न जान्छन् । घरमा उनको जन्म दिन मनाईरहँदा तीव्र वेगमा जिप चलाएकाले रुखमा ठोकिएर दुर्घटना हुन गइ मोहनको मृत्यु हुन्छ । यसको केहि समय पछि मायाले घर र समाजको वचन सुन्न नसकि २ वर्षको छोरा र घर छाडेर नयाँ चोला फेर्न हिंडछिन् । यसरी जाँदा अन्जान ठाँउमा वादि-वदिनीको घरमा थुनिन पुग्छिन तर पेटमा २ महिनाको बच्चा भएकोले आत्महत्या भन्दा पनि नाच-गान गरेर १८ वर्ष बिताउँछिन । यस बीचमा छोरालाई पढाइमा अदृश्य आर्थिक सहयोग गरिरहन्छिन भने छोरीलाई त्रिचन्द्र कलेजमा गोप्य रूपमा पढाउँदै हुन्छिन् । एकदिन एउटा साहूले छोरीको इज्जत लिने बताएपछि मायाले विष खुवाएर मार्दिन्छिन । त्यसपछि सर्वोच्च अदालतमा छोराले सरकारको तर्फबाट मुद्धा लड्दा "वेश्या" भने पछि यस्तो नभन भनेर आफ्नो वास्तविकता उजागर गर्छिन र बहिनीलाई दाजुको जिम्मा लगाएर कारावासमा जान्छिन।

कारावासमा आफ्नो कथा सुनाउदा सुनाउँदै उनको मृत्यु हुन्छ ।

## सङ्गीत
यस चलचित्रमा ख्यातीप्राप्त अनुभवी जयदेवले संगीत दिएका छन् । यस चलचित्रमा भारतीय गायक-गायिकाहरु लता मंगेशकर, आशा भोसले, उषा मंगेशकर, मन्ना डे र गीता दत्त ले नेपाली गायक-गायिकाहरु प्रेमध्वज प्रधान, सिपि लोहनी र अरुणा लामासँग गीत गाएका थिए । गीतकार किरण खरेलले गीत रचेका थिए। यस चलचित्रमा रहेको अन्तको एउटा गीत राजा महेन्द्रद्वारा लेखिएको गीतलाई लता मंगेशकरले गाएकी थिइन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* Songs of *Maitighar* 
* Maitighar Lyrics 

श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू
श्रेणी:मनोरञ्जन
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू
श्रेणी:पोखरामा छायाङ्कन गरिएका चलचित्रहरू
श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू
गल्लौडी

**गल्लौडी** नयाँ वर्ष आरम्भका बेला दैलेख जिल्लाको विभिन्न ठाउँहरूमा मनाईने एक जात्रा हो। दैलेखको तिलेपाटा र सिंगौडीमा बैसाख १ गतेका दिन रातभर ठुलो संख्यामा मान्छेहरू भेला भएर गल्लौडी मनाउने चलन छ । गल्लौडीमा देउडा गीतका साथै विभिन्न कार्यक्रमहरू गरी रमाइलो गरिन्छ ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
सामसङ ग्यालेक्सी एस टु

विश्वकै सबैभन्दा पातलो एन्ड्रोइड स्मार्टफोन दाबी गरिएको सामसङ ग्यालेक्सी एस-टुको मोटाइ ८.४९ मिलिमिटर छ।हलुका डिजाइनमा तयार पारिएको यो सेटको तौल १ सय १६ ग्राममात्र छ। सामसङ ग्यालेक्सी एस-टुमा गुगलको एन्ड्रोइड ओएस (२.३ जिन्जरब्रड) सफ्टवेयर र डुअल-कोर १.२ गिगाहर्ज एआरएम कोर्टेक्स-ए-नाइन प्रोसेसर प्रयोग गरिएको छ। यसमा एक गिगाबाइटको र्‍याम, तीब्र गतिको वेवपेज लोडिङ, सफ्टर युआई र अल्ट्राफास्ट पावरअपलगायतका विशेषता छन्। १६ गिगाबाइटको मेमोरी सित्तैमा पाइने यो सेटमा प्रयोगकर्ताले आफ्नो चाहनाअनुसार ३२ गिगाबाइटसम्म मेमोरी विस्तार गर्न सक्नेछन्।४.३ इन्चको डिस्प्लेयुक्त यो सेटमा उच्च गुणस्तरको भिडियो एवं फोटोलाई पनि प्राकृतिकरूपमा हेर्न सकिन्छ। यो सेटले एचडी गुणस्तरको भिडियो पनि सर्पोट गर्छ। वाइफाईको माध्यमबाट इन्टरनेट चलाउन सकिने यो सेटबाट आफ्नो व्यक्तिगत डाटालाई कम्प्युटर एवं ल्यापटमा सजिलै सार्न सकिन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
*सामसङ ग्यालेक्सी एस
*सामसङ ग्यालेक्सी एस 3
*सामसङ ग्यालेक्सी एस 4

## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी कडीहरू
श्रेणी:उपकरण
श्रेणी:सामसङ
भैले जात्रा

**भैले जात्रा**लाई भाँड भैलो भन्दा पनि फरक छैन । दशैंको अन्त तिर तिहार शुरू नहुनु अगावै दैलेख जिल्ला लगायत पश्चिम नेपालको विभिन्न ठाउँमा भैले जात्रा मनाइन्छ । भैले जात्रामा केटा मान्छेहरू बाजा गाजाका साथ अन्ट सन्ट (छाडा) भाषाको प्रयोग गर्दै भैलो खेल्ने गर्दछन् । विशेष गरेर कोजाग्रत पूर्णिमाको रात्रिमा भैलो खेलिने भएकाले दैलेख तिर यस पूर्णिमालाई भैले पुन्ही पनि भनिन्छ । अश्लील शब्दहरूको प्रयोग गरिने र हुदङ्ग मचाउने यस जात्राको छुट्टै विशेषता रहेको छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
भस्सि जात्रा

**भस्सी जात्रा** भस्सो अथवा **भुवा पर्व** पश्चिम नेपालको बाजुरा, बझाङ, दार्चुला लगायत भारतको उत्तराखंड लगायतका क्षेत्रको धार्मिक एवं सांस्कृतिक पर्व 'भुवा' हरेक वर्ष पुस महिनामा मनाइन्छ भने दैलेख र अछाममा यो पर्व लक्ष्मी पूजा औँशीको अघिल्लो राती अथवा कुकुर तिहारको रात्री मनाइने जात्रा  भस्सोलाई "भुवा" पनि भनिन्छ। यो जात्रामा केटा मान्छेहरू भैले जात्राको जस्तै बाजा गाजाका साथमा केटा मान्छेले अन्ट सन्ट (छाडा) भाषाहरूको प्रयोग गरी भस्सो खेल्ने गर्दछन्।

महाभारतको युद्धकालदेखि यो पर्व आरम्भ भएको विश्वास गरिन्छ। त्यो बेला भएको धर्मयुद्धमा पाण्डवको विजयी भएपछि खुसीयाली स्वरूप विजययात्राका रूपमा यो पर्व मनाइने प्रचलन रहेको किंबदन्ती छ। यो पर्वको मुख्य आकर्षक पक्ष 'भुवा नाच' हो। हातमा तरवार र ढाल लिई सामुहिक रूपमा बाजागाजासहित खेलिने यो नाचका सहभागीहरू यो पर्व मनाउने क्रममा घर-घरमा गई 'भोस्को' समेत खेल्ने गर्छन्। 'भोस्को' खेलका माध्यमबाट समाजका विकृति-विसंगतिको अन्त्य भई समतामूलक समाज निर्माण हुने विश्वास गरिन्छ। यो पर्व मनाएको स्थान वा खेतमा अर्को वर्ष अन्न उत्पादन बढने जनविश्वास छ। भुवा खेल्ने स्थानमा देवीलाई पूजा-आजा गरी बलीसमेत चढाई सकेपछि भुवा पर्वको विसर्जन गरिन्छ भुवा विसर्जन गर्ने कार्यलाई अछाममको स्थानीय भाषामा भुवो सेलाउने पनि भन्ने गरिन्छ । । पहिलेका दिनहरूमा राजा रजौटाहरूले आफ्ना भाइ भारदार लगाय जनताहरूलाई आत्म रक्षाको लागि खेतीको काम सकाएर फुर्सतको समयमा ढाल तरवार खेल्न सिकाउनको निमित्त भूओ अथवा भस्सो खेलाउने गरेको र हाल यो पर्व मनोरञ्जनको लागि मनाईएको पाइन्छ । 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपालका चाडपर्वहरू
भैनी

**भैनी** तिहार सिद्धिए पछि भाईटिकाको राती मनाइने एक जात्रा हो। दैलेख जिल्ला लगायत पश्चिम नेपालका निभिन्न ठाउँहरूमा भैनीको जात्रा लाग्दछ। भैनीमा रात भरी देउडा गीत लगायत विभिन्न कार्यक्रमहरूको साथमा रमाइलो गरिन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:जात्रा