open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
पुननिर्माण तथा विकासको लागि अन्तराष्ट्रिय बैङ्क

**पुननिर्माण तथा विकासको लागि अन्तराष्ट्रिय बैङ्क**  एक अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय संस्था हो, जसको स्थापना सन् १९४४ मा भएको थियो र यसको मुख्यालय वासिङ्टन, डी.सी., संयुक्त राज्य अमेरिकामा रहेको छ, यो विश्व बैङ्क समूहको ऋण दिने शाखा हो। बैङ्कले मध्यम आय भएका विकासोन्मुख देशहरूलाई ऋण प्रदान गर्दछ। यो विश्व बैङ्क समूह बनाउने पाँच सदस्य संस्थाहरूमध्ये पहिलो हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:विश्व बैङ्क समूह
सोइचिरो होन्डा

**सोइचिरो होन्डा** (जापानी: 本田 宗一郎) जापानी इन्जिनियर र उद्योगपति थिए। सन् १९४८ मा, उनले होन्डा मोटर कम्पनी लिमिटेडको स्थापना गरेका थिए। सुरुवाती चरणमा काठको साइकल निर्माता रहेको कम्पनी पछि गएर बहुराष्ट्रिय मोटरगाडी र मोटरसाइकल निर्माता बनेको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
श्रेणी:जापानी उद्योगपतिहरू
जापान पोस्ट होल्डिङ्स

जापान पोस्ट होल्डिङ्स जापानी कम्पनीहरूको एक समूह हो जसको मुख्यालय कासुमिगासेकी, चियोडा, टोकियोमा छ ।  , यो वाणिज्यिक र वित्तीय विन्डो, बैंकिंग व्यवसाय, बीमा व्यवसाय, टिकट, ऋण र हुलाक टिकटमा विशेषज्ञता प्राप्त छ.

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
वैद्यनाथ धाम (नेपाल)

**वैद्यनाथ धाम**, नेपालको चार तीर्थहरू मध्येको एक धाम हो।   यो धाम अछाम जिल्लाको बुढीगङ्गा र सरस्वती नदीको दोभानमा अवस्थित छ। यहाँ  शिवको स्थापना गरिएको छ।  मन्दिरमा वेद पढाउने विद्यालय पनि रहेको छ जसलाई *वेद विद्याश्रम* भनिन्छ।  २०२० मा, सरकारले वेद विद्याश्रमको स्तरोन्नति गर्न वैद्यनाथ धामलाई २० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेको थियो। 

शिवरात्रिमा नेपाल र भारतका तीर्थयात्रीहरू यहाँ आउने गर्छन्।  रावणले कैलाश पर्वतमा तपस्या गरेर शिवको दर्शन गर्न नसकेपछि उनी तपस्याको लागि वैद्यनाथमा आएका थिए। यहाँ शिवले रावणलाई ९ वटा टाउको जोड्ने इच्छा पुरा गरिदिएका थिए। शिवले *वैद्य* (चिकित्सकको) रूपमा काम गरेकोले यस ठाउँलाई बैद्यनाथ भनिन्छ।  
## इतिहास 
विसं १४४० मा अछामका राजा अभय मल्लले उक्त ठाउँको उल्लेख गरेका छन्। यस ठाउँमा सबै रोग निको पार्ने क्षमता रहेको उनले बताएका थिए। १७ औँ शताब्दीको शिलालेखमा शाह राजाहरूको उल्लेख पनि पाइएको छ। अभय मल्लको पालादेखि नै *बैजु कुमाललाई* द्वारपाल र *जलखर जोशी वैद्यलाई* यस मन्दिरको पुजारीको रूपमा नियुक्त गरिएको हो।

यस ठाउँमा गोर्खा सेनाले *नेपाल एकिकरणका* क्रममा छोडेका हतियार पनि राखिएको छ। गोर्खा सेना यस ठाउँमा आएपछि अन्धो भएर पछि हट्नुपरेको किंवदन्ती रहेको छ। 

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका शिव मन्दिरहरू
होन्डा

**होन्डा मोटर कम्पनी लिमिटेड** (जापानी: 本田技研工業株式会社) एक जापानी सार्वजनिक बहुराष्ट्रिय बहु-उद्योग निर्माता कम्पनी हो जसले मोटरगाडी, मोटरसाइकल, र ऊर्जा औजार जस्ता उत्पादनहरूको निर्माण गर्दछ। कम्पनीको प्रधान कार्यालय मिनातो, टोकियोमा रहेको छ। 

होन्डा सन् १९५९ देखि विश्वको सबैभन्दा ठूलो मोटरसाइकल निर्माता कम्पनी हो। सन् २०१९ को अन्त्यसम्ममा यसको उत्पादनको सङ्ख्या ४० करोड पुगेको थियो। यो आयतनद्वारा मापन गरिएको आन्तरिक दहन इन्जिनहरूको विश्वको सबैभन्दा ठूलो निर्माता पनि हो, जसले प्रत्येक वर्ष १.४ करोड भन्दा बढी आन्तरिक दहन इन्जिन उत्पादन गर्दछ। होन्डा सन् २००१ मा दोस्रो सबैभन्दा ठूलो जापानी अटोमोबाइल निर्माता कम्पनी बनेको थियो।  सन् २०१५ मा, होन्डा विश्वको आठौँ ठूलो मोटरगाडी निर्माता कम्पनीको रूपमा रहेको थियो।

होन्डा सन् १९८६ मा एक समर्पित विलासी ब्रान्ड अकुरा जारी गर्ने पहिलो जापानी अटोमोबाइल निर्माता कम्पनी थियो। आफ्नो मुख्य अटोमोबाइल र मोटरसाइकल व्यवसायहरू बाहेक, होन्डाले बगैँचा उपकरणहरू, समुद्री इन्जिन, व्यक्तिगत जलयान, पावर जेनेरेटरहरू र अन्य उत्पादनहरू पनि निर्माण गर्दछ। सन् १९८६ देखि होन्डा कृत्रिम बौद्धिकता/यन्त्रमानव अनुसन्धानमा संलग्न छ र कम्पनीले सन् २००० मा आफ्नो एएसआइएमओ यन्त्रमानव सार्वजनिक गरेको थियो। 

सन् २०१३ मा, होन्डाले आफ्नो राजस्वको लगभग ५.७% (६.८ अर्ब अमेरिकी डलर) अनुसन्धान र विकासमा लगानी गरेको थियो। सन् २०१३ मा, होन्डा संयुक्त राज्य अमेरिकाबाट शुद्ध निर्यातकर्ता बन्ने पहिलो जापानी कम्पनी बनेको थियो, जसले १०८,७०५ होन्डा र अकुरा मोडेलहरू निर्यात गरेको थियो, जबकि यसले केवल ८८,३५७ आयात गरेको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 
* 
* होन्डा प्रेस  (कार र मोटरसाइकलका मोडलहरू)
* 
* 
*  होन्डामा ग्रन्थसूची कार्यहरूको विकि सङ्ग्रह


श्रेणी:जापानी बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरू
श्रेणी:जापानका मोटरसाइकल निर्माताहरू
श्रेणी:डिजेल इन्जिन निर्माताहरू
शिन्कान्सेन

अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल| शिन्कान्सेन रेलगाडिहरू
, अङ्ग्रेजी बोलचालमा 'बुलेट ट्रेन' पनि भनेर चिनिने जापानको उच्च गति रेल मार्गको संजाल हो।  यो टाढा-टाढा रहेका जापानी क्षेत्रहरूलाई राजधानी टोकियोसँग जोड्नको लागि बनाइएको थियो।  यो *जापान रेलवे निर्माण, यातायात र टेक्नोलोजी एजेन्सी*को स्वामित्वमा संचालित छ।

टोकियो, नागोया र ओसाका, जापानका तीन ठूला सहरहरू जोड्ने मूल टोकाइदो शिन्कानसेन, विश्वको सबैभन्दा व्यस्त उच्च गति रेल मार्गहरु मध्ये एक हो। २०७३ चैत्र अघिको एक वर्षको अवधिमा, यसले १०.५९ करोड यात्रुहरू बोकेको थियो। 

## इतिहास 
पहिलो शिन्कान्सेनको निर्माणको श्रेय प्रमुख व्यक्तिहरूमध्ये मुख्य इन्जिनियर हिदेओ शिमा र जापानी राष्ट्रिय रेलवे (जे. एन. आर.) का पहिलो अध्यक्ष शिन्जी सोगो हुन् जसले राजनीतिज्ञहरूलाई योजनालाई समर्थन गर्न सफल भए। यसको प्राविधिक विकासका लागि ताडानाओ मिकी, तादाशी मात्सुदाइरा, र हाजिमे कावानाबे मुख्य थिए। तिनीहरू तीनै जनाले दोस्रो विश्वयुद्धमा विमानको डिजाइनमा काम गरेका थिए। 

अङ्ग्रेजीमा 'बुलेट ट्रेन' नामले समेत परीचित जापानी शब्द   को शाब्दिक अनुवाद हो, यो नाम १९३० को दशकमा परियोजनाको सुरुवातमा छलफल भएको थियो।  *शिन्कान्सेन* नाम पहिलो पटक १९४० मा मालवाहक लाइनको रुपमा प्रस्तावित गरिएको थियो। र यो रेल बेइजिङ  र सिङ्गापुरसम्म  सुरुङमार्फत विस्तार गर्ने योजना रहेको थियो। यी योजनाहरू १९४३ मा दोस्रो विश्वयुद्धमा जापानको स्थिति बिग्रिएको कारणले परित्याग गरिएको थियो।  

### निर्माण 
डिसेम्बर १९५८ मा सरकारले यो योजना स्वीकृति गर्यो, र टोकियो र ओसाका बीचको टोकाइडो शिन्कान्सेनको पहिलो खण्डको निर्माण अप्रिल १९५९ मा सुरु भयो। शिन्कानसेन निर्माणको लागत सुरुमा करिब २०० अर्ब येन अनुमान गरिएको थियो, जुन सरकारी ऋण, रेलवे ऋणपत्र र विश्व बैंकबाट ८ करोड अमेरिकी डलरको न्यून ब्याज ऋणको रूपमा उठाइएको थियो। प्रारम्भिक अनुमानहरू, तथापि, जानाजानी कम गरिएको थियो र वास्तविक लागत लगभग ४०० बिलियन येन थियो।  
‍
## सन्दर्भ सामाग्री
श्रेणी:रेल यातायात
जापानको संविधान

**जापानको आधुनिक संविधान** (Shinjitai: , Kyūjitai: , Hepburn: ) मेइजी युगमा बनाइएको थियो। सो संविधान प्रसिया र ब्रिटिश मोडेल मा आधारित थियो र १८९० देखि १९४७ सम्म प्रयोग गरिएको थियो। त्यो संविधान अनुसार जापानका सम्राट सर्वोच्च थिए र मन्त्रिपरिषद् र प्रधानमन्त्री उनका अनुयायी थिए। 

जापानको वर्तमान संविधान, दोस्रो विश्व युद्ध पछि लेखिएको थिए। उक्त संविधान अमेरिकी अधिकारीहरूले लेखेका थिए र  १८९० को मेइजी संविधान को संशोधन को रूपमा ३ नोभेम्बर १९४६ मा जारी गरि ३ मे १९४७ देखी लागू गरिएको थियो।  यस संविधानमा सम्राटलाई प्रतीकात्मक रूपमा चित्रण गरिएको छ भने वास्तविक राजनीतिक शक्ति सदन र मन्त्रि परिषदलाई दिइएको छ। संविधानले व्यक्तिगत अधिकारको संरक्षण र न्याय प्रशासन गर्न स्वतन्त्र न्यायपालिकाको स्थापना पनि परिकल्पना गरेको छ ।

जापानी संविधान संसारको सबैभन्दा पुरानो असंशोधित संविधान पनि हो। ७० वर्षमा यसमा कुनै संशोधन गरिएको छैन। यो संसारको छोटो संविधान मध्य एक पनि हो । 
## सन्दर्भ सामाग्री
शिवपुरी बाबा

अङ्गुठाकार| शिवपुरी बाबाको मुर्ति
**शिवपुरी बाबा**  एक हिन्दु सन्त थिए। उनको जन्मको नाम **जयन्थन नम्बुदिरिपाद** थियो र ***स्वामी गोविन्दनाथ भारती***को नामले पनि चिनिन्थे। उनको मृत्यु २८ जनवरी १९६३ मा नेपालको पशुपतिनाथ मन्दिर नजिकैको ध्रुबस्थलीमा भएको थियो। उनको जन्म दक्षिण भारतको,  केरलमा सन् १८२६    

## जीवनी 
[अङ्गुठाकार| [शिवपुरी नागार्जुन राष्ट्रिय निकुञ्ज|शिवपुरी राष्ट्रिय निकुञ्जमा शिवपुरी बाबाको कुटी]]
उनी ९ वर्षको उमेरमा अनाथ भएका थिए र उनका हजुरबुवा अच्युतमले उनलाई हुर्काएका थिए। अच्युतम, टिपु सुल्तानको दरबारमा ज्योतिषी थिए र उनको गहना र मसलाको व्यापार थियो। आफ्नो हजुरबुवाको मृत्यु पछि, शिवपुरी बाबा ध्यान गर्न नर्मदा वन गएका थिए। त्यसपछि उनी ज्ञान फैलाउन संसारभरि यात्रामा गएका थिए। 

उनले ५० भन्दा बढी देशको भ्रमण गरेका थिए। उनले महारानी भिक्टोरिया, लियो टोलस्टोय र अल्बर्ट आइन्स्टाइन लगायतका त्यस समयका धेरै प्रमुख व्यक्तिहरूसँग भेट गरेका थिए।

आफ्नो जीवनको पछिल्लो चरणमा शिवपुरी बाबा नेपाल आए र  काठमाडौँको शिवपुरीको जङ्गलमा ध्यान गरेर बिताए।  

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:हिन्दु सन्तहरू
मध्य मर्स्याङ्दी जलविद्युत केन्द्र

**मध्य मर्स्याङ्दी जलविद्युत केन्द्र**  लमजुङ जिल्लामा अवस्थित रहेको छ।  यो आयोजनामा मर्स्याङ्दी नदीको पानी प्रयोग गरेर ७० मेगावाट विद्युत् उत्पादन हुने गरेको छ ।   यो आयोजना सन् २००४ मा सञ्चालनमा आउने तय भएपनि चार वर्ष ढिलो सुरु भएको थियो । 

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका बाँधहरू
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
द्यावापृथिवी

**द्यावापृथिवी** ऋग्वेदमा उल्लेखीत एक द्वैध देवताको नाम हो । आमा र बुबाको प्रतीक यी देवता सधैं वेदहरूमा एकअर्कासँग संयोजनमा उल्लेख गरिएको छ। यस देवतासँग सम्बन्धित ऋग्वेदमा छवटा सुक्तहरू छन्। देवताहरूको यो जोडीलाई विभिन्न उपनामहरू र विशेषणहरूद्वारा चिनिन्छन् जसको अर्थ देवताहरूको अभिभावक हो। यस देवताका नामहरू 'पितृ', 'मातरा', 'जनित्री' हुन्। दिउको अर्थ आकाश पुरुष तत्व र पृथ्वी नारी तत्व हो भन्ने मान्यता पनि छ । यिनीहरूको संयोजनबाट नै विभिन्न देवताहरूको उत्पत्ति भएको छ। द्युला आदित्य, अग्नि, अंगिरस, अश्विनौ, इन्द्र, पर्जन्य, सूर्य र उषाका पिता मानिन्छन्।त्यसैगरी, यी दुवै शाश्वत र अमर छन्। तिनीहरूले प्रचुरता र प्रचुरताको प्रतीक गर्छन् र सृष्टिमा धन, अन्न, र प्रशस्तता प्रदान गर्छन्। दैवपृथ्वी देवताका विद्वान हुन् र सधैं विवेकलाई प्रोत्साहित गर्छन्। आमाबाबु भएकोले, तिनीहरू सधैं दुष्टबाट देवताहरूको रक्षा गर्छन्।
## वेदोल्लेखीत संदर्भ
ऋग्वेदमा उल्लेख भएअनुसार पवित्र र उज्यालो सूर्यको उत्पत्ति यीनै देवताबाट भएको हो। ऋग्वेदको एक सुक्तमा, द्यवपृथिवीलाई स्त्री देवताको रूपमा उल्लेख गरिएको छ। उनीहरू एकअर्काका दिदीबहिनी हुन् (सामन्ते स्वासरा) र उनीहरूले भक्तहरूलाई भयानक विपत्तिबाट जोगाउन प्रार्थना गरेका छन्। 
त्यस्तै द्यावापृथिवी घ्यू र अमृतले भरिएका छन । 'इमौ वै लोकौ रेत्सिचौ' (शत. ब्रा. १.८.१.२९) अर्थात् यी दुईवटा वीर्य संसार हुन् । साथै ती दुवै प्राण र उडान वायु जस्तै छन् (शत. ब्रा. ४.३.१.२२)। आश्वलायन श्रौतसूत्र (२.१४) ले काम्य यागलाई व्यावपृथ्व्योरायनको रूपमा वर्णन गर्दछ। ऋग्वेदका केही ग्रन्थहरूमा द्युलालाई आदित्यको पिता मानिएको छ।

## उपासनाको वर्तमान अवस्था 
वर्तमान समयमा द्यावापृथ्वीबाट पृथ्वी अर्थात् धरती माताको अवधारणा प्रचलनमा आएको र आज पनि पूर्विय संस्कृति र कृषि संस्कृतिमा उनको पूजाको असाधारण महत्त्व रहेको छ । वेदोत्तर कालमा यि युगल देवताको पूजा घट्यो। तर समय बित्दै जाँदा द्यावापृथ्वी सन्निहित पार्थिव प्रकृतिलाई विभिन्न चाडपर्व र व्रतका माध्यमबाट पूजा/उपासना गरिन्छ ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:देवताहरू
श्रेणी:देवी-देवताहरू
श्रेणी: द्वैध देवताहरू
सुनकोशी लघु जलविद्युत केन्द्र

**सुनकोशी लघु जलविद्युत आयोजना** मध्य नेपालको सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको धुस्कुनमामा सुनकोशी र भोटेकोशीको दोभानमा रहेको छ। यस आयोजनाको निर्माण सन् २००३ मा शुरू भई २००५ मा सम्पन्न भएको थियो।

यस आयोजनाको क्षमता २.४ मेगावाट रहेको छ भने, २.७ m3/s को प्रवाह र १२४.५ मि. को पानीको चाँप (हेड) प्रयोग भएको छ। नेपालमा ग्लास फाइबर रिइन्फोर्स्ड प्लास्टिक (GRP) पाइप प्रयोग गर्ने यो मात्र परियोजना हो। आयोजनामा टर्गो टर्बाइनका (१२५० किलोवाटका)  दुई इकाइहरू छन्। 

२०७१ को सुनकोशी पहिरोमा यो केन्द्र पूर्ण रूपमा डुबेको थियो। 

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका बाँधहरू
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
सुनकोशी पहिरो

अङ्गुठाकार| सुनकोशी पहिरोले बनेको ताल।
अङ्गुठाकार| पहिरो पछि जुरे क्षेत्र
२०७१ साउन १७ गते भारी वर्षाका कारण सुनकोशी नदी को जुरे क्षेत्रमा पहिरो खस्दा १ सय ५६ जनाको ज्यान गएको थियो र  सुनकोशी नदी अवरुद्ध भएको थियो ।   पानीको सतह बढे पछिअरनिको राजमार्ग पनि अवरुद्ध भएको थियो।

यो पहिरो ५.५ मिलियन घनमिटरको रहेको अनुमाग गरीन्छ।  पहिरोले स्थानीय क्षेत्रमात्र नभई धेरै टाढा सम्म ठूलो प्रभाव पारेको थियो। नदीलाई नेपाली सेना डाइनामाइटको प्रयोग गरेर खोलेका थिए।   यो ताल ४७ मिटर गहिरो र ४०० मिटरभन्दा लामो थियो।  

## सन्दर्भहरू
खिम्ती १ जलविद्युत केन्द्र

**खिम्ती १ जलविद्युत केन्द्र** (Khimti 1 Hydropower  station) ६० मेगावाटको क्षमता भएको रन अफ द रिभर जलविद्युत आयोजना हो। यो आयोजनाको जलप्रवाह ११.६५ m3/s र पानीको चाँप ६६०m रहेको छ। जलविद्युत गृह दोलखा जिल्लामा भूमिगत रुपमा रहेको छ।   यो आयोजना विक्रम सम्वत २०७४ वैशाख १० गतेदेखि पूर्ण रुपमा सञ्चालनमा आएको थियो । 

खिम्ती 1 जलविद्युत् आयोजना निजी क्षेत्रको लगानीमा "BOOT" सम्झौता (निर्माण, स्वामित्व, सञ्चालन, र स्थानान्तरण) अन्तर्गत नेपाल सरकारसँगको सहकार्यमा निर्माण गरिएको हो। यसको निर्माण कार्य २६ जून १९९६ मा सुरु भएको थियो र व्यावसायिक सञ्चालन ११ जुलाई २००० मा सुरु भएको थियो। यो आयोजना हिमाल पावर लिमिटेडद्वारा सञ्चालित छ र उत्पादित विद्युत् नेपाल विद्युत् प्राधिकरण (NEA) लाई बिक्री गरिन्छ। आयोजना सञ्चालनको ५० वर्षे इजाजत अवधि समाप्त भएपछि यो नेपाल सरकारलाई हस्तान्तरण गरिनेछ। पहिलो विद्युत् खरिद सम्झौता (PPA) समाप्त भए पश्चात नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले खिम्ती जलविद्युत् आयोजनाको ५०% सेयर नाममात्रको शुल्कमा खरिद गर्ने प्रावधान रहेको छ।

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत उर्जा केन्द्रहरू
नेपाली इतिहासको समयरेखा

यो **नेपाली इतिहासको समयरेखा** हो, जसमा नेपाल र यसका पूर्ववर्ती राज्यहरूमा भएका महत्त्वपूर्ण कानुनी र क्षेत्रीय परिवर्तनहरू र राजनीतिक घटनाहरू समावेश छन्। यी घटनाहरूको पृष्ठभूमि बारे पढ्नको लागि, नेपालको इतिहास हेर्नुहोस्। समयरेखामा विक्रम सम्वत् र इस्वी सम्वत् को उल्लेख गरिएका छन्।

## ईपूर्व 
## तेस्रो शताब्दी 
## चौथो शताब्दी 
## ५औँ शताब्दी 
## ६औँ शताब्दी 
## ७औँ शताब्दी 
## ८औँ शताब्दी 
## ११औँ शताब्दी 
## १२औँ शताब्दी 
## १३औँ शताब्दी 
## १४औँ शताब्दी 
## १५औँ शताब्दी 
## १६औँ शताब्दी 
## १७औँ शताब्दी 
## १८औँ शताब्दी 
## १९औँ शताब्दी 
## २०औँ शताब्दी 
## २१औँ शताब्दी 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालको इतिहास
गोर्खा पल्टन

**गोर्खा पल्टन** वर्ष २०६७ मा प्रदर्शित नेपाली लाहुरे चलचित्र हो। प्रशान्त तामाङ, रन्जिता गुरुङ, सोनिया क्षेत्री, गोपाल थापा,सुनील थापा आदी अभिनित यस चलचित्रमा लेखन, सह-निर्माण र निर्देशन नारायण रायमाझीको रहेको थियो भने राजेश वंशल कार्यकारी निर्माता रहेका थिए। यस्को कथा नेपालका पहाडी ग्रामीण क्षेत्रमा युवाहरू रोजगारीका लागि लाहुरे बन्ने चलन र त्यससँग गाँसिएका सामाजीक यतार्थमा आधारित छ। गोर्खा पल्टन २०६७ कात्तिक २९ मा प्रदर्शन भएको थियो जुन चलचित्र-घरहरूमा निकै सफल भएको चलचित्र मानिन्छ। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू 
श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू 
श्रेणी:वर्ष २०६७ का चलचित्रहरू 
श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू
तिलकसिंह पेला

सुदूरपश्चिमको बैतडीको दशरथचन्द नगरपालिकामा जन्मेका तिलकसिंह पेला गायक, सङ्गीतकारका साथै तथा शास्त्रीय सङ्गीतमा क्रियाशील रहेका छन्।

## बाल्यकाल
पेला बि. सं. २०३५ सालमा बैतडी जिल्लाको दशरथचन्द नगरपालिकामा जन्मेका हुन। उनका बुवा भारतीय सेनाबाट अवकाश प्राप्त ब्यक्ति थिए। उनका तीन जना दाजु छन् भने तिलकसिंह ६ वर्षका हुँदा प्यारलाइसिसका कारण उनरा बुवाको निधन भएको थियो।

## सङ्गीतिक यात्रा
बि. सं. २०५३ सालमा तिलकसिंहले आफ्ना दाई कृष्णसिंहको सहयोगमा गीत रेकर्डिङ गर्न काठमाडौं आएका थिए।  उनको रेकर्ड भएको पहिलो गीत ‘कहानी बनेन मेरो केही यस्तै भयो जिन्दगी मेरो…’  हो। जो गीत आँशु एल्बममा समावेश गरिएको थियो। यो गीत कृष्णसिंहले नै लेखेका हुन् भने तिलकसिंहले संगीत भरेका हुन्।
*१. ‘आँसु’ एल्बम - बि. सं. २०५३
*२. आँसु भाग २
*३. आँसु भाग ३
*४. के लत बस्यो - गजल (बि. सं. २०७९)

:: गीतहरू
*लुकाउन खोज्दा पनि आँसु नखसेको हैन 
*के गर्नु र निधारमा हाँसो त लेखेकै छैन 
*फेरि पनि आफ्नो व्यथा कसैलाई भनेकै छन् 

*उदाश उदाश साँझमा तस्बिर लिएर हातमा
*गाउँदैछु यौटा गीत प्रियसीको यादमा

*निर्जन किनारसँग सोधिरहन्छु म 
*मेरो ओठबाट उनको नाम 
*खोसेर लग्यो कसले 

*कथा यौटै तिम्रो मेरो विवशताले बुनिएको 
*नियतिको आँधिहुरी कलेजीमै खनिएको

::के लत बस्यो - गजल
*के लत बस्यो मलाई कहिले सुधार हुन्छ
*एक दिन तिमी नबोल्दा यो दिल बिमार हुन्छ 

*साथी रहेछ दुःख हरपल सवार हुन्छ
*सुख पाहुना रहेछन् छुट्टै हतार हुन्छ

*पानी परेर धर्ती आकाश हुन्छ सुन्दर
*धर्ती बनेर तिम्रो के नै बिगार हुन्छ ?

*खोला नदी समुद्र जे नाम होस् न आखिर
*अस्तित्व राखिराख्ने मात्रै किनार हुन्छ

## सम्मान तथा पुरस्कार
* शिलापत्र वर्षकलाकार २०७९

## चित्र दीर्घा

File:Tilak Pela Pradip Mainali.jpg|thumb|गायक तिलकसिंह पेला र गजलकार प्रदिप कुमार मैनाली
File:Tilak Singh Pela 3.jpg|तवलामा पेला
File:Tilak Singh Pela and Kamal Bista 2.jpg|तिलकसिंह पेला र कमल बिष्ट
File:Tilak Singh Pela and Kamal Bista 3.jpg|तिलकसिंह पेला र कमल बिष्ट

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* यो त बैतडी झाने बाटो जस्तै छ - ब्रेकलिंकस् डटकम
* अनि चर्चित भयो तिलकसिंह पेलाको गजल ‘के लत बस्यो...’ - लोकान्तर डटकम
* पैसामा कहिल्यै सङ्गीत नबेच्ने शुद्ध सङ्गीत साधक - TV Today HD
* साधनाको तपस्यापछि सुरसँग मिलेको तिलक पेलाको तालमेल | Ke Lat Basyo | Tamasoma Jyotirgamaya | AP1HD

श्रेणी:नेपाली सङ्गीत
श्रेणी:गायकहरू
बतासिया लुप

अङ्गुठाकार| कञ्चनजङ्घाको साथ बतासिया लुप युद्ध स्मारक।
**बतासिया लुप** भारतको पश्चिम बंगालको दार्जिलिङ जिल्लामा रहेको दार्जिलिङ हिमालयन रेलवेको आरोहणको ढाँचालाई कम गर्न घुम्दै मास्तिर गएको रेलवे हो। यस बिन्दुमा, ट्र्याक सुरुङको माध्यमबाट र पहाडको टुप्पोमा घुम्छ। यो १९१९ मा कमिसन भएको थियो। 

## स्थान 
यो दार्जिलिङबाट   दुरीमा छ, घुम मुनि । त्यहाँ सन् १९४७ मा भारतको स्वतन्त्रता पछि   आफ्नो ज्यान बलिदान दिने भारतीय सेनाका गोर्खा सैनिकहरूको पनि स्मारक छ।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* चौरस्ता
* बेलुन लुप
* दार्जिलिङ हिमालयन रेलवेको इतिहास
* Zig Zag (रेलवे)

## सन्दर्भहरू 
## बाह्य लिङ्कहरू 
* Batasia Loop को बारेमा
* बतासिया लूप यात्रा जानकारी उत्तर बंगाल पर्यटन
मर्स्याङ्दी जलविद्युत केन्द्र

**मर्स्याङ्दी जलविद्युत केन्द्र**  नेपालको तनहुँ जिल्लाको आबुखैरेनीमा अवस्थित जलविद्युत आयोजना हो। मर्स्याङ्दी नदीको बहावबाट ६९ मेगावाट बिजुली र वार्षिक ४६२.५ गिगावाट घण्टा विद्युत् उत्पादन हुने गरेको छ । पानीको चाप ९०.५ मिटर र पानीको प्रवाह ३०.५ m 3 /s रहेको छ। उक्त केन्द्र नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको स्वामित्वमा रहेको छ । केन्द्रले सन् १९८९ देखि बिजुली उत्पादन गर्न थालेको हो । 

नेपाल सरकारद्वारा IDA, KFW, KFED, SFD, ADB र GON को सहयोगमा २ करोड २० लाख अमेरिकी डलरको लागतमा यो आयोजना सम्पन्न भएको हो । 

## सन्दर्भ 
श्रेणी:नेपालका बाँधहरू
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
माथिल्लो मर्स्याङ्दी ए जलविद्युत केन्द्र

**माथिल्लो मर्स्याङ्दी जलविद्युत केन्द्र** पश्चिम नेपालको लमजुङ जिल्लाको भुलभुलेमा अवस्थित रहेको छ।  मस्र्याङ्दी नदीको पानीबाट ५० मेगावाट विद्युत् उत्पादन हुने गरेको छ।  भोर्टेक्स प्रकारको सेटलिंग बेसिन प्रयोग गर्ने यो पहिलो परियोजना हो। 

चीनको प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानीमा निर्माण भएको यो नेपालको पहिलो आयोजना हो ।  पावर चाइना रिसोर्सेस लिमिटेड र सिनो–सगरमाथा पावर कम्पनी नेपालको संयुक्त लगानीमा आयोजना निर्माण भएको हो ।   सिनो–सगरमाथाको १० प्रतिशत सेयर छ । आयोजनामा ९० प्रतिशत शेयर रहेको पावर चाइना रिसोर्सेज लिमिटेडले ७५ प्रतिशत ऋण र २५ प्रतिशत इक्विटी प्रयोग गरेको छ। परियोजनाको भुक्तानी अवधि १० वर्ष हो। नेपाल विद्युत प्राधिकरणले यस आयोजनाबाट प्रति युनिट ०.०५९ अमेरिकी डलरमा ऊर्जा खरिद गर्छ। 

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका बाँधहरू
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
चिलिमे जलविद्युत केन्द्र

**चिलिमे जलविद्युत केन्द्र** नेपालमा रहेको जलविद्युत केन्द्र हो। यो कन्द्रमा २२.१ मेगावाट विद्युत उत्पादन हुन्छ। 

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका बाँधहरू
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
भोटे कोशी जलविद्युत केन्द्र

**भोटे कोशी पावर प्लान्ट** ( **माथिल्लो भोटे कोशी परियोजना** पनि भनिने) नेपालको सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित छ। यो सन् १९९७ र २००० को बीचमा निर्माण भएको थियो र जनवरी २००१ मा विद्युत उत्पादन सुरु गरिइको थियो। परियोजना लागत लगभग अमेरिकी $ ९८&nbsp;मिलियन रहेको थियो।  

आयोजनाको क्षमता ४४ मेगावाट भएपनि अधिकतम ३६ मेगावाट उत्पादनका लागि मात्र नेपाल विद्युत प्राधिकरणसँग विद्युत खरिद सम्झौता (पीपीए) भएको छ । 

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
श्रेणी:नेपालका बाँधहरू
गण्डक जलविद्युत केन्द्र

**गण्डक जलविद्युत केन्द्र** नेपालको नवलपरासी जिल्लाको प्रतापपुरमा अवस्थित रहेको छ।  नारायणी नदीको पानीबाट १५ मेगावाट बिजुली उत्पादन गरि वार्षिक  १०६.३८ गीगावाट घण्टाको ऊर्जा निकास गरिन्छ।  यो केन्द्र भारत-नेपाल गण्डक नदी सम्झौताको एक भाग हो।  नारायणी नदीमा रहेको बाधले सिँचाइका लागि भारत  तर्फ पूर्वी नहर (२४.१ m 3 /s) र नेपालतर्फ (पश्चिमी नहर) ८.५ m 3 / s पानी प्रवाह गर्छ। यो केन्द्र नेपाल तर्फको पश्चिमी नहरमा रहेको छ। 

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
मोदी खोला जलविद्युत केन्द्र

**मोदी खोला जलविद्युत केन्द्र**  पर्वत जिल्लामा अवस्थित रहेको छ। मोदी नदीको प्रवाहबाट १४.८ मेगावाट विद्युत् उत्पादन हुने गरेको छ ।  वार्षिक रुपमा ९२.५ GWh ऊर्जा उत्पादन हुने गरेको छ। सन् २००० मा सञ्चालनमा आएको यो विद्युत् केन्द्र नेपाल विद्युत प्राधिकरणको स्वामित्वमा रहेको छ । 

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका बाँधहरू
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
कोसेली

thumb|300px|बङ्गलादेशमा आधुनिक संलग्नता कोसेली टोकरी।**कोसेली**, अर्थात उपहार, भनेको कसैलाई भुक्तानी वा कुनै पनि कुराको अपेक्षा नगरी दिइने वस्तु हो। कुनै वस्तु कोसेली होइन यदि त्यो वस्तु पहिले नै जसलाई दिइएको छ उसको स्वामित्वमा छ। यद्यपि कोसेली दिनेमा पारस्परिकताको अपेक्षा समावेश हुन सक्छ, कोसेली भनेको नि:शुल्क हुनु हो। धेरै देशहरूमा, पारस्परिक रूपमा पैसा, वस्तुहरू, इत्यादिको आदानप्रदानको कार्यले सामाजिक सम्बन्धलाई कायम राख्न र सामाजिक एकतामा योगदान दिन सक्छ।

अर्थशास्त्रीहरूले कोसेली दिने अर्थशास्त्रलाई कोसेली अर्थतन्त्रको अवधारणामा व्याख्या गरेका छन्। विस्तारद्वारा कोसेली शब्दले कुनै पनि वस्तु वा सेवाको कार्यलाई जनाउन सक्छ जसले अरूलाई खुसी वा कम दुखी बनाउँछ, विशेष गरी क्षमा र दया सहितको पक्षमा। कोसेलीहरू पनि पहिलो र प्रमुख अवसरहरू जस्तै जन्मदिन र बिदाहरूमा प्रस्तुत गरिन्छ।

## प्रस्तुतीकरण 
धेरै संस्कृतिहरूमा कोसेलीहरू परम्परागत रूपमा कुनै न कुनै रूपमा प्याकेज गरिन्छ। उदाहरणका लागि, पश्चिमी संस्कृतिहरूमा, कोसेलीहरू प्रायः कगत कि प्लास्टिकको पान्नामा बेरिन्छन् र कोसेली नोटको साथमा अवसर, प्राप्तकर्ताको नाम र दिनेको नाम उल्लेख गर्न सकिन्छ। चिनियाँ संस्कृतिमा, रातो कागतले सुभाग्य जनाउँछ। सहकर्मीहरू, सहयोगीहरू र परिचितहरू बीच सस्तो कोसेलीहरू सामान्य भए तापनि, महँगो वा मायालु कोसेलीहरू नजिकका साथीहरू, प्रेमका रुचिहरू वा नातेदारहरू बीच बढी उपयुक्त मानिन्छ।

## कोसेली दिने अवसरहरू 
कोसेली दिने अवसरहरू निम्न हुन सक्छन्:

* प्रेम वा मित्रताको अभिव्यक्ति
* प्राप्त कोसेलीको लागि कृतज्ञताको अभिव्यक्ति
* धर्मपरायणता को एक अभिव्यक्ति, दानको रूपमा
* एकताको अभिव्यक्ति, आपसी सहायताको रूपमा
* अनुकूलन, अवसरहरूमा (प्रायः उत्सवहरू) जस्तै
** जन्मदिन (जसको जन्मदिन छ उसले केक इत्यादि दिन्छ र/वा कोसेलीहरू पाउँछ)।
** नेपालमा खास गरी भाइटीकाको समयमा कोसेली आदानप्रदान गरिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सामाजिक प्रभाव
श्रेणी:साधारण जीवन
सिक्किमको सङ्गीत

[alt=|thumb|[हीरादेवी वाइबा, भारतमा भारतीय लोक गीतको अग्रगामी]]

**सिक्किमको सङ्गीत** परम्परागत नेपाली लोक सङ्गीतदेखि पश्चिमाकृत पप सङ्गीतसम्म रहेको छ। लेप्चा, लिम्बू, भुटिया, किराँती र नेपाली समुदायले सिक्किमे संस्कृतिको अभिन्न अङ्ग हो। मुख्य परम्परागत शैली तामाङ सेलो भनेर चिनिने भारतीय लोक सङ्गीत हो, तामाङ समुदायको यो सङ्गीत एक सङ्गीत वाद्य "डम्फु" को लयबद्ध आवाजमा प्रस्तुत गरिन्छ। पश्चिमी शैलीको पप असम र सिक्किमको क्षेत्रमा लोकप्रिय छ, साथै पश्चिमी शैलीको विदेशी सङ्गीत शैलीहरू।

## तामाङ सेलो 
यो तामाङ जातिको सांगीतिक विधा हो र भारत र विश्वभर पश्चिम बङ्गाल र सिक्किमका नेपाली भाषी समुदायहरूमाझ लोकप्रिय छ। यसमा तामाङ वाद्ययन्त्र, मादल, डम्फु र तुङ्नाको साथ छ, तर आजकल सङ्गीतकारहरू आधुनिक यन्त्रहरूमा लागेका छन्। तामाङ सेलो आकर्षक र जीवन्त वा ढिलो र मधुर हुन सक्छ र सामान्यतया दु:ख, प्रेम, खुशी वा दिनहुँका घटनाहरू र लोककथाका कथाहरू व्यक्त गर्न गाइन्छ।

## पश्चिमी प्रभाव 
सिक्किम र अन्य उत्तरपूर्वी राज्यहरू भारतमा पश्चिमी शैलीको सङ्गीतको केन्द्र हो। ट्राइबल रेन, एक अत्यधिक लोकप्रिय नेपाली ध्वनिक प्रयोगात्मक ब्यान्ड सिक्किमे शहर नाम्चीको हो।

हिप-हप, के-पप र र्‍याप सङ्गीत किशोर र सिक्किमका युवाहरूमाझ सबैभन्दा लोकप्रिय छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमको संस्कृति
श्रेणी:नेपाली सङ्गीत
सिक्किम राज्य दिवस

**सिक्किम राज्य दिवस** मे १६ मा मनाइन्छ, सिक्किमलाई सन् १९७५ मा भारतको २२औँ राज्यको रूपमा गठन भएको सम्झनामा।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भारतीय राज्य स्थापना दिवसहरू
श्रेणी:सिक्किमको संस्कृति
रानीखोला

**रानीखोला** भारतको सिक्किमको एउटा नदी हो जुन राज्यको राजधानी गान्तोक नजिकै बग्छ। यो टिस्टा नदीको सहायक नदी हो। सन् १६४२ मा मगरजोङमा श्रीमान्को मृत्यु भएपछि  मगर रानीले यसै नदीमा आत्महत्या गरेपछि यस नदीको नाम रानीखोला राखिएको हो।

रानीखोला हिमालयबाट निस्कन्छ र गान्तोक मुनि बग्छ जहाँ यो राते नदीसँग मिल्छ र रानीपुलतिर बग्छ जहाँ यो फेरि रोरो नदी भनिन्छ, नदीले गान्तोक जिल्लाको गान्तोक उपविभागका गाउँहरू र पाक्योङ जिल्लाको पाक्योङ उपविभागको सिमानाहरू भन्दा बढी छ। राष्ट्रिय राजमार्ग १० रानीपुलदेखि सिङ्तामसम्म रानीखोलासँग समानान्तर बग्छ र त्यसपछि सिङ्ताममा टिस्टामा बग्छ।

सिक्किममा सुरु गरिएको पहिलो जलविद्युत परियोजना सन् १९२७ मा गान्तोक तल रानीखोलामा एक माइक्रो-हाइडल थियो। यो ५० किलोवाटको स्थापित क्षमता थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका नदीहरू
श्रेणी:टिस्टा नदीका सहायक नदीहरू
रङ्गली

**रोङ्ली** वा **रङ्गली** भारतको सिक्किम राज्यको पाक्योङ जिल्लाको एउटा सहर हो। यो राज्यको राजधानी गान्तोकको दक्षिणमा सडकबाट करिब ६९ किलोमिटर (४३ माइल) राङ्पो नदीको किनारमा अवस्थित छ। रङ्गली पाक्योङ जिल्लाको रङ्गली उपविभागको मुख्यालय पनि हो। रङ्गली सिक्किमको सबैभन्दा पुरानो बजार हो जुन कालिम्पोङ र तिब्बत बीचको व्यापार मार्गमा पर्छ।

## जनसाङ्ख्यिकी 
भारतको २०११ को जनगणना अनुसार, रङ्गलीमा ६,०५४ परिवारहरू थिए जसको कुल जनसङ्ख्या २७,७४१ थियो। यो सङ्ख्यामा पुरुष १४,४०८ र महिला १३,३३३ छन् भने छ वर्षभन्दा कम उमेरका २,९६६ व्यक्ति थिए।

## यातायात 
### सडक मार्गहरू 
रङ्गली राष्ट्रिय राजमार्ग ७१७ ख मा अवस्थित छ जसले रिनाक र मेन्ला, शेराथाङ लाई जुलुक हुँदै जोड्छ।

यो शहर पूर्वी सिक्किम र यसको छिमेकी राज्य पश्चिम बङ्गालका धेरै भागहरूसँग राम्रोसँग जोडिएको छ। सीधा ट्याक्सी सेवाहरू गान्तोक, पाक्योङ, कालिम्पोङ, रिनाक, पेडोङ, अलगढा, सिङ्ताम, राङ्पो, रोराथाङ, रानीपुल, शेराथाङ, पानीटाङ्की र सिलिगुडी पहुँच गर्छन्।

**बसहरू:**

सिक्किम राष्ट्रियीकृत यातायात बस सेवा रङ्गलीबाट सुरु हुन्छ र सिक्किम राष्ट्रियीकृत यातायात बस टर्मिनस (सिलिगुडी) मा रोराथाङ, राङ्पो, मेल्ली, सेवोके आदि हुँदै समाप्त हुन्छ। अर्को एसएनटी बस सेवा शहरबाट सुरु हुन्छ र रोराथाङ, पाक्योङ र रानीपूल हुँदै गान्तोक जोड्छ।

### वायुमार्ग 
निकटतम विमानस्थल पाक्योङ विमानस्थल २४ किलोमिटर टाढा छ। बागडोगरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल ११० किलोमिटर टाढा छ।

## भूगोल 
यो सहर पाक्योङ जिल्लामा अवस्थित छ जुन राङ्पो नदीको किनारमा अवस्थित छ र शहर र वरपरका क्षेत्रहरूलाई प्रशस्त पानी भएको राम्रो कृषि क्षेत्रको रूपमा बनाउँछ। पूर्वी सिक्किममा राङ्पोदेखि नाथुला जोड्ने सडकमा रहेको यो सहर सिक्किम र भुटान र सिक्किम र चीनको सिमाना नजिक पनि छ। यसको आर्द्र उपोष्णकटिबंधीय प्रकारको हावापानी जाडोमा २ डिग्री सेल्सियसदेखि गर्मीमा ३० डिग्री सेल्सियससम्म हुन्छ। जाडोमा सामान्यतया सुख्खा हुन्छ तर वर्षभरि वर्षा हुन्छ। मनसुन सिजन जुनको दोस्रो सातादेखि सेप्टेम्बरसम्म सुरु हुन्छ जसमा भारी वर्षा, पहिरो र बाक्लो कुहिरोले यस दिनको यात्रामा बाधा पुर्‍याउन सक्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पाक्योङ जिल्लाका सहर र नगरहरू
श्रेणी:पाक्योङ जिल्ला
रम्फु नदी

**रम्फु नदी** भारतको सिक्किम राज्यको एउटा नदी हो। टिस्टा नदीको सहायक नदी, यो जुलुक नजिकैको मेन्मेचो तालबाट निस्कन्छ र पाक्योङ जिल्लाको रोङ्ली र पाक्योङ उपविभागका गाउँहरू हुँदै रोराथाङ, कुम्रेक र रम्फु तिर बग्छ। नदीले सिक्किमको पाक्योङ जिल्ला र पश्चिम बङ्गालको कालिम्पोङ जिल्लाको रोराथाङदेखि रम्फुसम्मको सिमानालाई छुट्याउँछ। रम्फु शहरमा नदी टिस्टा नदीमा मिल्छ। रम्फु नदी टिस्टा र रङ्गीत नदी पछि सिक्किमको तेस्रो ठुलो नदी हो। अटल सेतु ब्रिज सिक्किमको सबैभन्दा लामो रोडवे पुल रम्फु नदीमा अवस्थित छ। मनसुन मौसममा विशेष गरी जुनदेखि सेप्टेम्बरसम्म, सिक्किममा निरन्तर वर्षाका कारण नदी र यसका सहायक नदीहरूमा पानीको मात्रा अत्यधिक बढ्छ।

## मार्ग 
नदी सिक्किमको गान्तोक जिल्लाको जुलुक नजिकैको मेनमेचो तालबाट निस्कन्छ। यो पाक्योङ जिल्लाका लाटुक, रोलेप, लूसिङ, चोचेनफेरी, चुजाचेन जस्ता गाउँहरूतिर बगेर रोङ्ली सहरमा पुग्छ, जहाँ यो रोङ्ली खोला नामक खोलाले मिल्छ। यो सुदुङलाखा, मुलुके, बेरिङ, तारेथाङ, तारपिनका गाउँहरू हुँदै बग्छ जहाँ खोलाले मेरा धेरै सहायक नदीहरू जस्तै रिचु, डोनोक नदी, रालाङ, पाछे खोला, खारे खोला बगाएर रोराथाङ सहरमा पुग्छ। यसको सबैभन्दा ठुलो सहायक नदी - रेशी नदी द्वारा।

यहाँँबाट नदीले सिक्किमको पाक्योङ जिल्ला र पश्चिम बङ्गालको कालिम्पोङ जिल्लाको बीचमा सिमाना बनाउँछ, भस्मे, काश्योङ, कुम्रेक, तल्लो मानसोङ, चानाटार जस्ता गाउँहरू हुँदै कुम्रेक खोला, पूल खोला जस्ता अन्य साना नदीहरू बग्छ र त्यसपछि नदी जोडिन्छ। अन्तमा रम्फु सहर पुग्छ, जहाँ यो टिस्टा नदीमा मिल्छ।

## जलविद्युत आयोजना 
* ११० मेगावाटको गति जलविद्युत परियोजना रम्फु नदीमा अवस्थित छ, परियोजना स्थल सिक्किमको पाक्योङ जिल्लाको रोराथाङ र रोङ्लीको बीचमा छ।
* ९६ मेगावाटको मध्य भारत पावर कर्पोरेशन प्रोजेक्ट पावर हाउस रम्फु नदीको दाहिने किनारमा कुम्रेकमा अवस्थित छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका नदीहरू
श्रेणी:पाक्योङ जिल्ला
श्रेणी:पश्चिम बङ्गालका नदीहरू
लाचेन नदी

**लाचेन नदी** भारतको सिक्किम राज्यको टिस्टा नदीको सहायक नदी हो। यो छिमेकी भुटानको डोंगा दायराको विपरित छेउमा उभिएर मङ्गन जिल्लाको चुङ्थाङमा मिल्ने लाचुङ नदीसँगै टिस्टाका दुई मुख्य सहायक नदीहरू मध्ये एक हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:सिक्किमका नदीहरू
लाचुङ नदी

**लाचुङ नदी** पूर्वी भारतीय राज्य सिक्किममा अवस्थित टिस्टा नदीको सहायक नदी हो। यो टिस्टाको मुख्य सहायक नदी हो, जुन सिक्किमको रङ्गीत नदीसँगै एक महत्वपूर्ण नदी हो। लाचुङ चुङ्थाङ गाउँबाट करिब २३ किलोमिटर (१४ माइल) नदीको किनारमा अवस्थित छ। यो चुङ्थाङमा छ जहाँ लाचुङ र लाचेन नदीहरू मिल्छ र टिस्टाको जन्म दिन्छ। यो नदी समुद्री सतहबाट २,५०० मिटर (८,२०० फीट) उचाइमा छ।

## मार्ग 
नदीको मुहान भारत-चीन सीमा नजिकै हिमालयको गहिरो तालमा छ। पहाडको टुक्रा टुक्राले ठाउँलाई लगभग दुर्गम बनाउँछ। यहाँबाट नदी दक्षिण-पश्चिम दिशामा बगेर लाचुङ गाउँको ठीक माथिको ठाउँमा अर्को अज्ञात खोलासँग मिल्छ। सहायक नदी पनि जाडोमा थोरै पानी भएको पातलो छ। यो नदी लाचुङ उपत्यका हुँदै चुङ्थाङ नजिकै लाचेन नदीसँग मिल्दासम्म तलतिर बग्छ। सङ्गम पछि, यो टिस्टा नदीको नाम लिन्छ र अझै तल बग्छ। यो सिंहिक यात्रा गर्दा फराकिलो हुन्छ र १,५५० देखि ७५० मिटर (५,०९० देखि २,४६० फीट) को उचाइबाट खस्छ।

सिंघिकमा अर्को सहायक नदी मिल्छ, जसलाई तलुङ चुग भनिन्छ। यस बिन्दु पछि नदी गहिरो खाडल हुँदै डिक्चुमा बग्छ र ५५० मिटर (१,८०० फीट) को उचाइमा झर्छ। त्यसपछि यो क्याम्बर गरेर सिङ्ताम पुग्छ, जुन २०० मिटर (६६० फिट) को उचाइमा छ। राङ्पो पछि, टिस्टा चौडा हुन्छ र मेल्ली बजारमा रङ्गीत नदीमा मिल्छ।

## सहायक नदीहरू 
लाचुङको एउटा मुख्य सहायक नदी छ, जससँग यो लाचुङ गाउँ नजिकै मिल्छ। नदीको पानी स्फटिक र शुद्ध छ। चम्किलो पानी वरपरका गाउँहरूमा बस्ने प्रमुख स्रोत हो। यस नदीमा धेरै झरनाहरू र सहायक धाराहरू छन्। लाचुङ सहरमा प्रतिबन्धित प्याकेज पिउने पानी र प्रयोगका लागि कुल प्रतिबन्धहरू छन्। क्रिस्टल क्लियर लाचुङ पानी पिउन प्रयोग गरिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका नदीहरू
लोनाक नदी

**लोनाक नदी** भारतको सिक्किम राज्यको टिस्टा नदीको सहायक नदी हो। लोनाक उत्तरी सिक्किमको हिउँको फोहोरमा रहेको हिमनदीबाट एउटा सानो धाराको रूपमा उत्पत्ति भएको हो। यो सामान्यतया दक्षिणतिर बग्छ जबसम्म यो टिस्टामा मिल्छ।

## मार्ग 
मुख्य हिमालय पर्खालले यसको उच्च हिउँले ढाकिएको चुचुराहरूले जलग्रहणको उत्तरी सीमा बनाउँछ। साना हिमनदीहरू वा चिरस्थायी बरफका जीव्रोहरू चट्टानहरू बीचको अवसादबाट उपत्यकाहरूमा झर्छन्। यिनीहरूले लोनाकको मुख्य नालामा मिल्ने साना खोलाहरू जन्माउँछन्। माथिल्लो मार्ग एक प्राचीन हिमनदी उपत्यका संग छ। 

मध्य र तल्लो पाठ्यक्रमहरू बरफ र बग्ने पानीको कार्यद्वारा कोरिएका छन्, तर छेउका उपत्यकाहरू मुख्य उपत्यकामा पग्लिएको बरफले बनेका छन्। माथिल्लो भागमा कुनै वनस्पति पाइँदैन। हिम रेखाको छेउमा अल्पाइन चरनहरू हुन्छन्। सबलपाइन र समशीतोष्ण वनहरू तल्लो उचाइमा पाइन्छ। ल्होमक उपत्यकामा मानव बसोबास निकै कम छ। यसलाई चराउनेहरू द्वारा भ्रमण गरिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका नदीहरू
सिक्किम विधान सभा

**सिक्किम विधान सभा** उत्तर-पूर्वी भारतको सिक्किम राज्यको एक सदनात्मक राज्य विधायिका हो। विधान सभाको सीट सिक्किम राज्यको राजधानी गान्तोकमा छ।

## इतिहास 
सन् १९७५ मा भारतीय संविधानको ३६औँ संशोधनद्वारा सिक्किम भारतको २२औँ राज्य बन्यो। यस ऐनले सिक्किमको विधान सभामा कम्तीमा बत्तीस सदस्य नहुने र "निर्वाचनको परिणाम स्वरूप सिक्किमको विधानसभा गठन भएको" व्यवस्था गरेको छ। अप्रिल १९७५ मा सिक्किममा भएको उक्त निर्वाचनमा ३२ सदस्यहरू निर्वाचित भएकालाई संविधान अन्तर्गत विधिवत रूपमा गठन गरिएको सिक्किम राज्यको विधान सभा मानिनेछ।"

सिक्किम भारतको उत्तर पूर्वमा अवस्थित छ र यसको भौगोलिक क्षेत्र ७,०९६ वर्ग किलोमिटर (२,७४० वर्ग मील) र ६.१ लाख जनसङ्ख्या छ। यो एउटा सानो हिमालयी राज्य थियो, जसमा १७ शताब्दी ईस्वीदेखि १९७५ सम्म करिब ३ शताब्दीसम्म वंशानुगत राजतन्त्रले शासन गरेको थियो। सन् १९५० मा यो राज्य भारत सरकारको संरक्षणमा परिणत भयो र यसको आन्तरिक मामिलामा स्वायत्तता प्रदान गरिएको थियो। सञ्चार र बाह्य सम्बन्ध भारतको जिम्मेवारी बन्यो। राज्यले अन्ततः २६ अप्रिल १९७५ देखि भारतीय सङ्घको पूर्ण राज्य बन्न रोज्यो।

## संरचना 
व्यवस्थापिकामा ३२ सदस्य छन्। अनुसूचित जनजातिका लागि १२ सिट आरक्षित छन्। यी अनुसूचित जनजातिहरूमा भुटिया, लेप्चा (शेर्पा), लिम्बू, तामाङ र सिक्किम राज्य (राजतन्त्र) को भारतमा विलय हुँदा तोकिए अनुसार अन्य सिक्किमे नेपाली समुदायहरू समावेश छन्। २ सिट अनुसूचित जातिका लागि आरक्षित। एउटा सिट (सङ्घ) सिक्किमको बौद्ध भिक्षु समुदायका लागि आरक्षित गरिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:भारतका विधान सभाहरू
श्रेणी:सिक्किम सरकार
सिक्किम प्रहरी

**सिक्किम पुलिस** वा **सिक्किम प्रहरी** भारतमा सिक्किम सरकारको कानून प्रवर्तन निकाय हो। यसले सडकमा गस्ती गर्न धेरै मानिसहरूलाई रोजगार दिन्छ। यसको मुख्यालय राज्यको राजधानी गान्तोकमा रहेको छ। सिक्किम पुलिस पुलिस महानिदेशकको नेतृत्वमा हुन्छ र राज्य गृह विभागको कार्यक्षेत्र अन्तर्गत पर्दछ।

## इतिहास 
सिक्किम, सामान्यतया, कम अपराध दर छ। मार्च सन् २००७ मा, दिल्लीमा एक बैङ्कको सुरक्षा गर्ने सिक्किम पुलिस टुकडीमा एक भ्रातृहत्याको घटना भयो। यौन दुर्व्यवहारको प्रयासको बदला लिन एक युवालाई आफ्ना पाँच सहकर्मीको हत्या गरेको आरोप लागेको छ। तर, विवरण भने अझै अस्पष्ट छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किम सरकार
सिक्किम राज्य मानव अधिकार आयोग

**सिक्किम राज्य मानव अधिकार आयोग** १८ अक्टोबर २००८ मा गठन भएको थियो, त्यसपछि न्यायमूर्ति ए.एन. रे, पूर्व मुख्य न्यायाधीश, सिक्किम हाई कोर्टको अध्यक्ष नियुक्त गरिएको थियो।

## कार्यहरू 
आयोगलाई देहायका कुनै पनि कार्यहरू गर्नको लागि अधिकार छ:

* पीडित वा उसको तर्फबाट उजुरीको रूपमा दायर गरिएको निवेदनमा स्वायत्त रूपमा छानबिन गर्ने
*# मानव अधिकारको उल्लङ्घन र उक्साहट वा
*# कुनै पनि निजामती कर्मचारीको यस्तो उल्लंघनको रोकथाममा लापरवाही।
* उक्त अदालतको स्वीकृति लिएर अदालतमा विचाराधीन मानवअधिकार उल्लङ्घन वा आरोप अन्तर्गतको कुनै कारबाहीमा संलग्न हुन।
* कुनै पनि जेल वा राज्य सरकारको नियन्त्रणमा रहेको अन्य संस्थामा कैदीहरूको जीवन अवस्थाको निरीक्षण गर्नु जहाँ व्यक्तिहरूलाई उपचार, सुधार वा संरक्षणको उद्देश्यका लागि थुनामा राखिएको छ।
* मानव अधिकारको संरक्षण सुनिश्चित गर्नको लागि संविधान वा अन्य कुनै कानून लागु भएको समयको लागि प्रदान गरिएका सुरक्षा उपायहरूको समीक्षा गर्ने।
* मानव अधिकारको उपभोगमा बाधा पुर्‍याउने तत्वहरूको समीक्षा गर्ने
* मानवअधिकारको क्षेत्रमा अनुसन्धान र सचेतना कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्ने र प्रवर्द्धन गर्ने
* मानव अधिकार अभ्यास अन्तर्गत उपलब्ध संरक्षण र सुरक्षाका लागि साक्षरता अभियान, प्रकाशन, सेमिनार आदि मार्फत मानवअधिकार चेतनाको प्रवर्द्धन गर्ने।
* मानवअधिकार सचेतनाको क्षेत्रमा विस्तार कार्यका लागि गैरसरकारी संस्था र व्यक्तिहरूको संलग्नतालाई प्रोत्साहन गर्ने।
* मानव अधिकारको प्रवर्द्धनका लागि आवश्यक मानिने अन्य कार्यहरू गर्ने।

निजामती कर्मचारीले मानवअधिकार उल्लङ्घन (वा त्यसलाई उक्साएको) छानबिन गर्ने अधिकार आयोगसँग भए पनि स्पष्ट छ। निजी नागरिकबाट मानवअधिकार हनन भएको अवस्थामा त्यस्तो उल्लंघन हुन नदिन निजामती कर्मचारीको तर्फबाट असफलता वा लापरवाही भएमा आयोगले हस्तक्षेप गर्न सक्नेछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
मानव अधिकार आयोग
सिक्किमका राजनीतिक दलहरू

यो **सिक्किमका राजनीतिक दलहरू**को सूची हो।

## राष्ट्रिय स्तरका प्रमुख दलहरू 
* भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस
* भारतीय जनता पार्टी

## प्रमुख क्षेत्रीय दलहरू 
* सिक्किम क्रान्तिकारी मोर्चा
* सिक्किम प्रजातान्त्रिक मोर्चा

## साना क्षेत्रीय दलहरू 
* **सिक्किम प्रगतिशील गठबन्धन**
** सिक्किम सङ्ग्राम परिषद्
** सिक्किम राज्यमञ्च पार्टी
** सिक्किम नेशनल पीपुल्स पार्टी
** सिक्किम युनाइटेड फ्रंट पार्टी
* हाम्रो सिक्किम पार्टी

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमको राजनीति
गोर्खा बियर

**गोरखा बियर** नेपालमा उत्पादन हुने बियरको ब्रान्ड हो। यो एक प्रिमियम गुणस्तर बियर हो। यसको उत्पादन गोर्खा ब्रुअरी लिमिटेडले गर्दछ र पहिलोपटक सन् २००६ मा यसलाई सार्वजनिक गरिएको थियो।  यसमा अल्कोहलको मात्रा ५% रहेको छ। यो नेपालमा उत्पादन हुने थोरै बियर मध्येको एक हो। यसको नाम गोर्खालीबाट आएको हो।

गोर्खा ब्रुअरी (प्रा) लिमिटेडको स्थापना सन् १९८९मा भएको थियो। यो नेपाली खेतान ग्रुपको स्वामित्वमा रहेको छ।

अङ्गुठाकार|गोरखा स्ट्रङ बियर
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* गोर्खा ब्रुअरी, गोर्खा बियर
* गोर्खा बियर नयाँ उचाइमा पुग्यो, प्याकेजिङ म्यागजिन
* बर्लिनको धेरै आफ्नै बियर महोत्सव, ड्यूचे वेले

श्रेणी:गोर्खाली
श्रेणी:नेपाली पेय पदार्थहरू
रेखा जोशी

कञ्चनपुर जिल्लाको हल्दुखाल भन्ने ठाउँमा जन्मिएकि रेखा जोशीको पुर्ख्यौँली थलो बाजुरा हो। डेउडा गीत, लोक दोहोरी र तीज गीत समेत गरेर अहिलेसम्म ७०० भन्दा बढता गीत गाइ सकेकि छिन्।

## बाल्यकाल
रेखा जोशीको बाल्यकाल कञ्चनपुर जिल्लामा नै बित्यो।

## सङ्गीतिक यात्रा
वि. सं. २०७१ सालमा 'घुटुक्क बाडुली लाया' बोलको गीत गाएर गायन क्षेत्रमा रेखा जोशीले प्रवेश गरेकि हुन। उनले लोककदोहरीबाट डेउडाका धेरै भाका गाइसकेकि िछन्। उनी रेडियोमा पनि लोकगीत सम्बन्धी कार्यक्रम चलाउथिन्। उनले कुरूति र विसङ्गतिका बिरूद्ध जनचेतना फैल्याउन्यने गीतहरू पनि गाएकि छिन्। उनले स्वदेश तथा विदेश गरेर सय भन्दा बढी स्टेज प्रोग्रामहरू प्रस्तुत गरिसकेकि छिन्।
उनले गाएको केही गीतहरू
* घुटुक्क बाडुली लाया
* शिरफूल
* पूर्णिमाकी रात होइजाउ
* मैना
* मैना २

## सद्भावना राजदूत
‍‍ग्रामीण जलस्रोत व्यवस्थापन परियोजना (RVWRMP)नेपालले गायिका जोशीलाई सद्भावना राजदूतमा नियुक्त गरेको थियो। लोक तथा डेउडा गायिका रेखा जोशी सुदूरपश्चिम प्रदेशकि लाइ मर्यादित महिनावारी व्यवस्थापन सद्भावना राजदूतमा पनि नियुक्त भएकि हुन्।

## सन्दर्भअन
## भाईरा कडिअन
* सुदूरपश्चिम को सुपरहिट देउडा गायिका : रेखा जोशी - Janata Television
* ईन्द्रेणी डटकम युट्युब च्यानल

श्रेणी:कलाकार
श्रेणी:गायिका
लोनाक हिमनदी

**लोनाक हिमनदी** सिक्किमको तीन प्रमुख हिमनदीहरू मध्ये एक हो, भारतको उत्तर-पूर्वमा हिमालय शृङ्खलामा।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका हिमनदीहरू
जेमु हिमनदी

**जेमु हिमनदी** पूर्वी हिमालयको सबैभन्दा ठुलो हिमनदी हो। यो करिब २६ किलोमिटर (१६ माइल) लम्बाइमा छ र भारतको सिक्किमको हिमाली क्षेत्रमा कञ्चनजङ्घाको आधारमा अवस्थित छ। जेमु हिमनदीले संसारको तेस्रो अग्लो हिमाल कञ्चनजङ्घाको पूर्वी भागलाई बगाउँछ। हिमनदी धेरै नदीहरूको लागि पानीको स्रोत हो, किनकि यसले पग्लिँदा तिनीहरूलाई खुवाउँछ।

ती मध्येको एउटा हो, प्रस्तावित ३५०० मेगावाटको जलविद्युत प्लान्टका कारण विगत केही वर्षमा ठुलो ध्यानाकर्षण भएको टिस्टा नदी हो। अहिले सिक्किम सरकारले नदीमा ५१० मेगावाटको प्लान्ट मात्र चलाउन सकेको छ। नदीको स्थान भूकम्पीय जोखिममा रहेकाले जलविद्युत आयोजना नदीको रन परियोजना हुनेछ।

जेमु हिमनदी कम अध्ययन गरिएको र निगरानी गरिएको हिमनदी बनेको छ। डिजिटल इमेजरीको अध्ययनले देखाउँछ कि हिमनदी सन् १९६७-१९८४ बीच हरेक वर्ष २७ मिटर घटेको छ। हिमनदीको ठुलो लम्बाइलाई ध्यानमा राखेर रिट्रीट ठुलो छैन। हिमनदीमा फोहोरको बाक्लो तह छ, जसले पृथकीकरणलाई रोक्छ: यद्यपि, त्यहाँ साना तालहरू छन् जुन हिमनदीका यी मलबेले ढाकिएका खण्डहरूको सतहमा बनेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका हिमनदीहरू
घोषणापत्र

[thumb|[कम्युनिष्ट घोषणापत्र|कम्युनिस्ट घोषणापत्रको पहिलो पृष्ठ]]

**घोषणापत्र** भनेको व्यक्ति, समूह, राजनीतिक दल वा सरकार जारीकर्ताको नियत, उद्देश्य वा विचारको प्रकाशित घोषणा हो। एउटा घोषणापत्रले सामान्यतया अघिल्लो प्रकाशित राय वा सार्वजनिक सहमतिलाई स्वीकार गर्छ वा लेखकले विश्वास गर्नु पर्ने परिवर्तनहरू पूरा गर्नका लागि पूर्वनिर्धारित धारणासहितको नयाँ विचारलाई प्रवर्द्धन गर्दछ। यो प्रायः राजनीतिक, सामाजिक वा कलात्मक प्रकृतिको हुन्छ, कहिलेकाहीँ क्रान्तिकारी हुन्छ, तर व्यक्तिको जीवनको दृष्टिकोण प्रस्तुत गर्न सक्छ।

## उदाहरणहरू 
* कम्युनिस्ट घोषणापत्र (सन् १८४८) - साम्यवादका सिद्धान्तहरू रेखांकित गरियो र पुँजीवादको अन्त्य गर्न आह्वान गरियो। यसको प्रकाशन पछि विवादास्पद, यो समाजवाद र साम्यवाद को इतिहास मा एक धेरै प्रभावशाली दस्तावेज भएको छ।
* पोर्ट ह्युरन स्टेटमेन्ट (१९६२) - डेमोक्रेटिक सोसाइटीका लागि वामपन्थी विद्यार्थीहरूले बृहत्तर लोकतन्त्र, व्यक्तिगत स्वतन्त्रता र सामाजिक न्यायको लागि आह्वान गरे र संयुक्त राज्यमा युवा कार्यकर्ताहरूको पुस्तालाई प्रेरित गर्न मद्दत गर्यो।
* थियोडोर जोन काक्जिन्स्कीद्वारा अनबोम्बर घोषणापत्र - मानव-स्तरको समुदायहरू नष्ट गर्न, प्रकृतिलाई नष्ट गर्न, व्यक्तिगत स्वतन्त्रताहरू दमन गर्न र आधुनिक प्राविधिक अर्थतन्त्रहरूलाई उल्टाउनका लागि टेक्नोलोजीलाई दोष लगाउँदछ।
## व्युत्पत्ति
इटालियन शब्द , जुन ल्याटिन  बाट आएको हो, जसको अर्थ "स्पष्ट" वा "स्पष्ट" हो। अंग्रेजीमा यसको पहिलो रेकर्ड गरिएको प्रयोग १६२० बाट Nathaniel Brent ले Paolo Sarpi को *History of the Council of Trent* बाट इटालियन भाषाको अनुवादमा गरिएको हो: "यस उद्धरणको जवाफ उनले एक Manifesto द्वारा दिए" (p.&nbsp;१०२)। त्यस्तै गरी, "उनीहरू आफ्नो Manifesto बाट यति धेरै छक्क परे कि तिनीहरूले यसलाई कहिल्यै प्रकाशित हुन दिएनन्" (p.&nbsp;१०३)।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
राथोङ हिमनदी

**राथोङ** भारतको पश्चिम सिक्किम जिल्लाको एक हिमनदी हो। यो राथोङ नदीको स्रोत हो र उत्तरमा राथोङ लादेखि दक्षिणमा चौरिकियाङ उपत्यकाको माथिसम्म फैलिएको छ। यसलाई राथोङ पर्वत (६,६७८ मिटर (२१,९०९ फिट)) र काब्रु समूहका चुचुराहरूको हिउँ झरनाले खुवाइन्छ। दार्जिलिङको हिमालय पर्वतारोहण संस्थानले राथोङ हिमनदीमा आइसक्राफ्ट प्रशिक्षण दिन चौरिकियाङमा स्थायी आधार शिविर स्थापना गरेको छ। तसर्थ, हिमनदी विश्वभरका पर्वतारोहीहरूका लागि परिचित छ। हाल विश्वव्यापी तापमान वृद्धिका कारण हिमनदी द्रुत गतिमा घट्दै गएको छ र धेरै हिमतालहरू बनेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका हिमनदीहरू
सिक्किमी व्यञ्जन

[thumb|300px|[छुर्पी]]

**सिक्किमको व्यञ्जन**मा, उत्तरपूर्वी भारतमा, भात मुख्य खाना हो, र किण्वित खानाहरू परम्परागत रूपमा खानाको महत्त्वपूर्ण भाग हो। भारतीय व्यञ्जन लोकप्रिय छ, किनकि सिक्किम भारतको एक मात्र राज्य हो जहाँ जातीय भारतीय गोर्खा बहुमत छ। सिक्किमका धेरै रेस्टुरेन्टहरूले विभिन्न प्रकारका नेपाली व्यञ्जनहरू, जस्तै लिम्बू, नेवार र थकाली व्यञ्जनहरू पाउँछन्। तिब्बती व्यञ्जनले सिक्किमी खानामा पनि प्रभाव पारेको छ। विभिन्न व्यञ्जनहरूको संयोजनले एउटा विशिष्ट व्यञ्जनमा परिणत गरेको छ।

## कृषि 
सन् २०१६ मा, सिक्किम भारतको पहिलो "जैविक राज्य" बन्यो जसले आफ्नो कृषि भूमिलाई पूर्ण रूपमा दिगो खेती अभ्यासहरूमा रूपान्तरण गर्यो। सिक्किम भित्रको भूगोल र खाद्य उत्पादनको मोडले राज्य भित्रको खाद्य संस्कृतिलाई सूचित गर्दछ। सिक्किमको अर्थतन्त्र मुख्यतया कृषि प्रधान छ। राज्यको पहाडी भूभागका कारण धेरैजसो जमिन खेतीका लागि अनुपयुक्त भएकाले धानखेत, विशेषगरी धान खेती सामान्य मानिन्छ। धानको अतिरिक्त, सिक्किममा खेती गरिने अन्य अन्नबालीहरूमा गहुँ, मकै, जौ र कोदो समावेश छ। आलु, अदुवा, सुन्तला, चिया र अलैंची पनि खेती गरिन्छ।

## व्यञ्जन 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:राज्य वा केन्द्र शासित क्षेत्र अनुसार भारतीय व्यञ्जन
श्रेणी:उत्तरपूर्वी भारतीय व्यञ्जन
श्रेणी:नेपाली व्यञ्जन
श्रेणी:तिब्बती व्यञ्जन
सेनापति

[thumb|[पूर्णचन्द्र थापा, नेपालको ४३औँ प्रधान सेनापति]]

**सेनापति** सैन्य कमाण्डर वा सेनाको जनरलको दर्जालाई जनाउने उपाधि हो र यो ओडिशा, पश्चिम बङ्गाल र झारखण्ड, छत्तीसगढ, महाराष्ट्र र असमका केही भागहरूमा उपनाम पनि व्यापक रूपमा प्रयोग गरिन्छ। यो मराठा साम्राज्यमा प्रयोग हुने कुलीनताको वंशानुगत शीर्षक थियो। युद्धकालमा, एक सरदार सेनापति वा सरसेनापति (जसलाई बोलचालमा सरनौबत पनि भनिन्छ) सबै मराठा सेनाहरूको कमाण्डर-इन-चीफको रूपमा काम गर्थे, युद्धमा विभिन्न सरदारहरूको आदेशलाई समन्वय गर्दै।

सेनापति उपनामको रूपमा लगभग भारतमा सरदारहरू बराबर छ। भारत बाहिर पनि, यस प्रकारका समान थरहरू प्रयोग गरिन्छ जस्तै "इन्डोनेसिया" मा "सेनोपति", जर्मनीमा वाल्टर्स जसको अर्थ सेनाको कमाण्डर आदि हो। इन्डोनेसियामा, सेनापति शब्द पुरानो जाभानीज र अन्ततः जाभानी भाषामा "जनरल" वा "सेना कमाण्डर" लाई बुझाउन समाहित गरिएको छ। जाभानीजमा यसलाई सेनापति वा सेनोपति भनेर अनुवाद गर्न सकिन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपालको प्रधान सेनापति

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सेना
श्रेणी:हिन्दी शब्द र वाक्यांशहरू
डिलन रायन

**डिलन रायन** (जन्म अप्रिल २१, १९८१) सान फ्रान्सिस्को, क्यालिफोर्नियामा

## अश्लील चलचित्र करियर 
रायनले सन् २००४ मा आफ्नो अश्लील चलचित्र करियर सुरु गरेकी थिइन्। उनकी साथी तथा अश्लील चलचित्र अभिनेत्री साइन लुइस ह्युस्टनले एक अश्लील चलचित्र कम्पनी सुरु गरेकी थिइन्, र रयानले कम्पनीको लागि पहिलो चलचित्रमा अभिनय गरेकी थिइन् किनभने उनले त्यो वाचा ह्युस्टनलाई सानो छँदा गरेकी थिइन्। अश्लील चलचित्र उद्योगमा प्रवेश गर्नु अघि रायन एक नर्तक थिइन्  र उनले सबै लैङ्गिक पहिचान भएका व्यक्तिहरूप्रति आकर्षित भएको बताएकी छिन्।  

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
*
*
* 
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:अमेरिकी अश्लील चलचित्र अभिनेत्रीहरू
बटालियन

**बटालियन** एक सैन्य इकाई हो, जसमा सामान्यतया ३०० देखि १,०००  सिपाहीहरू हुन्छन्  र  लेफ्टिनेन्ट कर्नल द्वारा कमान्ड गरिन्छ । बटालियनमा धेरै कम्पनी हुन्छ जसलाई सामान्यतया मेजर वा क्याप्टेनद्वारा कमान्ड  गरिन्छ। सामान्यतया बटालियनमा तीन संचालन कम्पनी, एक हतियार कम्पनी र एक मुख्यालय कम्पनीबाट निर्माण गरिएको छ। केही देशहरूमा, बटालियनहरू विशेष रूपमा पैदल सेना हुन्, जबकि अरूमा बटालियनहरू एकाइ-स्तर संगठनहरू हुन्। 

बटालियन शब्द १६ औं शताब्दीमा फ्रान्सेली भाषाबाट  ( फ्रान्सेली : *ब्याटेलोन* जसको अर्थ "ब्याटल स्क्वाड्रन"; इटालियन : *ब्याटाग्लियोन* जसको अर्थ एउटै कुरा हो; भल्गर ल्याटिन शब्द *बटालियाबाट* ) र ल्याटिन शब्द *battuere* को अर्थ  "प्रहार गर्नु") बाट आएको हो जसको अर्थ "लडाई" हो । 

## नाटो 
नेटो परिभाषा बटालियन भनेको "कम्पनी भन्दा ठूलो, तर रेजिमेन्ट भन्दा सानो; दुई वा बढी कम्पनीहरू-, ब्याट्री-, वा सेनाको आकारको एकाइहरू र मुख्यालयहरू भएको सैन्य एकाई ।"  बटालियनको लागि मानक NATO प्रतीकमा फ्रेम गरिएको एकाइ आइकन माथि राखिएको ठाडो रेखाहरूको जोडी समावेश हुन्छ।  सदस्य राष्ट्रहरूले यस आकारका संगठनहरूको लागि प्रयोग गर्ने विभिन्न नामहरू तोकिएका छन्।

## भारतीय सेना 
भारतीय सेनाको एक बटालियनमा चार राइफल कम्पनीहरू हुन्छन्। प्रत्येक राइफल कम्पनीमा तीनवटा प्लाटुनहरू हुन्छन्। भारतीय सेनामा एक बटालियनलाई एक कर्णेलद्वारा कमान्ड हुन्छ।  सामान्यतया एउटा बटालियन पैदल सेनाको रेजिमेन्टमा संलग्न हुन्छ, जुन सामान्य नियमको रूपमा, धेरै बटालियनहरू र रेजिमेन्टल केन्द्र बटालियनहरूको संगठित हुन्छ।

= नेपाल =
नेपाली सेनामा **गण** भनेको बटालियन स्तरको सैन्य इकाई हो । गणमा ५०० देखि १००० जना जवान हुन्छन् जसको नेतृत्व (बटालियन कमान्डर/ गणपति) (प्रमुख सेनानी) ले गर्दछ।

## संयुक्त राज्य सशस्त्र बल 
### संयुक्त राज्य सेना 
अमेरिकी सेनाको बटालियनमा बटालियन कमाण्डर ( लेफ्टिनेन्ट कर्णेल ), कार्यकारी अधिकृत ( मेजर ), कमाण्ड सार्जेन्ट मेजर, मुख्यालयका कर्मचारी र सामान्यतया तीन देखि पाँच कम्पनीहरू हुन्छन्, जम्मा ३०० देखि १,०००  (तर सामान्यतया ५०० देखि ६००) सैनिक हुन्छन्।  एउटा रेजिमेन्टमा दुईदेखि छवटा बटालियनहरू हुन्छन् भने ब्रिगेडमा तीनदेखि सातवटा छुट्टाछुट्टै बटालियनहरू हुन्छन्।

### संयुक्त राज्य अमेरिका नौसेना 
संयुक्त राज्य अमेरिकाको नौसेनासँग निर्माण बटालियन construction battalions र नौसेना कार्गो ह्यान्डलिंग बटालियनहरू Navy Expeditionary Logistics Support Group (United States)" छन्। तिनीहरू समान ग्रेड र अनुभवका कर्मचारीहरू र कमान्डिङ अफिसरहरू सहित सेना वा मरीन कोर बटालियनसँग लगभग समान रूपमा संरचित छन्।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सैन्य विज्ञान
मडक्यु खोला जलविद्युत केन्द्र

**मडक्यु खोला जलविद्युत केन्द्र** कास्की जिल्लामा अवस्थित रहेको छ। यस आयोजनामा मडक्यु खोलाको प्रवाहबाट १३ मेगावाट विद्युत् उत्पादन हुने गरेको छ ।  यो आयोजना सिल्केस हाइड्रोपावर प्रालिको स्वामित्वमा रहेको छ । उक्त केन्द्रले २०७४-१२-१९ बाट विद्युत उत्पादन गर्न थालेको हो र उत्पादित बिजुली नेपाल विद्युत् प्राधिकरणलाई बिक्री गर्छ। 

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका बाँधहरू
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
किराँतेश्वर महादेव मन्दिर

**किराँतेश्वर महादेव मन्दिर** एक किरात मन्दिर हो, जसलाई किरात तथा हिन्दु तीर्थस्थलको रूपमा पहिचान गरिएको छ जुन लेगसेप, पश्चिम सिक्किम, भारत रङ्गीत नदीको किनारमा अवस्थित छ, जसमा महाभारतका धेरै भागहरू जोडिएका छन्। मन्दिरलाई किराँतेश्वर महादेव ठाँउ पनि किराँती समुदायले वा शिव मन्दिर भनेर चिनिन्छ।

## मुख्य आकर्षण 
मन्दिरको मुख्य आकर्षण प्रत्येक वर्ष नोभेम्बर-डिसेम्बरमा मनाइने बाल चतुर्दसीको पर्व हो र शिवरात्रिलाई महा शिवरात्रि पनि भनिन्छ जुन प्रत्येक वर्ष फेब्रुअरी वा मार्च महिनामा पर्दछ। यहाँ भगवान राम र दुर्गालाई समर्पित अन्य मन्दिरहरू छन् जसले यसलाई हिन्दुहरूको लागि महत्त्वपूर्ण तीर्थस्थल गन्तव्य बनाएको छ।

## ऐतिहासिक पृष्ठभूमि 
हिन्दु मान्यताका अनुसार अर्जुनको कठोर तपस्या र भक्तिबाट प्रसन्न भई भगवान शिव शिव किराँतेश्वर वा किराँतहरूका भगवानको रूपमा मन्दिर रहेको ठाँउमा उहाँसामु देखा पर्नुभयो र महाभारत युद्धमा सफलताको आशीर्वाद दिनुभयो। धेरै पहिले मानिसहरूले चमत्कारपूर्ण रूपमा शिवलिङ्ग प्रकट भएको ढुङ्गा फेला पारेका थिए। उक्त शिवलिङ्ग पूजाको मुख्य मूर्ति हो। यस मन्दिरमा साँचो भक्तिका साथ दर्शन गरेमा विशेष गरी छोरा छोरीको मनोकामना पूरा हुने र शान्ति सद्भाव र सुस्वास्थ्यको कामना गर्ने धेरैको विश्वास छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* किराँत जाति
* किराँत धर्म
* किराँत काल

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका हिन्दु मन्दिरहरू
श्रेणी:शिव मन्दिर
श्रेणी:गेजिङ जिल्ला
श्रेणी:सिक्किमका पर्यटक आकर्षणहरू
एक्सभिडियोज

**एक्सभिडियोज**, एक अश्लील भिडियो साझेदार गर्ने र हेर्ने वेबसाइट हो। सन् २००७ मा फ्रान्सको पेरिसमा स्थापित, वेबसाइट हाल चेक कम्पनी डब्ल्युजिसिजेट होल्डिङमा दर्ता गरिएको छ।  यो सबैभन्दा धेरै भ्रमण गरिएको अश्लील वेबसाइट हो र विश्वमा ११औँ सबैभन्दा धेरै भ्रमण गरिएको वेबसाइट हो। 

डब्ल्युजिसिजेट होल्डिङसँग ब्याङ ब्रोज, डिडिएफ नेटवर्क, पेन्टहाउस, प्राइभेट मिडिया ग्रुप, र एरोगेम्सको पनि स्वामित्व कायम छ र कानूनी अश्लील ब्रान्ड अन्तर्गत सङ्ग्रहित उत्पादनहरूमा नियन्त्रण गर्ने गर्दछ। 

## इतिहास 
एक्सभिडियोज फ्रान्सेली स्टेफिनी माइकल पाकाउडद्वारा सन् २००७ मा फ्रान्सको पेरिसमा स्थापित भएको थियो। एक्सभिडियोजले अश्लील चलचित्र सङ्ग्रहकर्ताको रूपमा काम गर्दछ। एक्सभिडियोजले युट्युबले सामान्य सामग्रीको लागि पहुँच प्रदान गरेजस्तै गरि, अश्लील सामग्रीहरूमा समान रूपमा पहुँच दिन्छ।  'माइन्ड गीक'का मालिक फाबियन थलमानले अश्लील वेबसाइटहरूको एकाधिकार सिर्जना गर्नका लागि सन् २०१२ मा एक्सभिडियोज खरिद गर्ने प्रयास गरेका थिए। एक्सभिडियोजका फ्रान्सेली मालिकले १२ करोड अमेरिकी डलर भन्दा बढीको बताइएको प्रस्तावलाई अस्वीकार गरेका थिए। सन् २०१४ मा, एक्सभिडियोजले विवादास्पद रूपमा सामग्री प्रदायकहरूलाई उनीहरूको खाताबाट भिडियोहरू मेटाउने वा उनीहरूको खाताहरू तुरुन्तै बन्द गर्ने अधिकार त्याग्न वाचा गर्न बाध्य पार्ने प्रयास गरेको थियो। 

## वेब ट्राफिक र ववयस्क वेबसाइटको बरीयता 
अगस्ट २०२१ सम्ममा, एक्सभिडियोज सबैभन्दा धेरै हेरिएको अश्लील वेबसाइट थियो र सिमिलर वेबद्वारा क्रमबद्ध रूपमा विश्वमा सबैभन्दा धेरै हेरिएको सातौँ वेबसाइट थियो।

एक्सएनएक्सएक्स, डब्ल्युजिसिजेट होल्डिङको स्वामित्वमा रहेको अर्को वेबसाइट, समग्रमा दशौँ सबैभन्दा धेरै भ्रमण गरिएको वेबसाइट हो र अश्लील श्रेणीमा दोस्रो सबैभन्दा धेरै भ्रमण गरिएको वेबसाइट हो।  एक्सभिडियोज र एक्सएनएक्सएक्स दुबै सन् २०२१ मा भर्चुअल रियालिटी भिडियोहरूको लागि विश्वको सबैभन्दा धेरै भ्रमण गरिएका वेबसाइटहरू थिए।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* धेरै भ्रमण गरिएका वेबसाइटहरूको सूची

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:प्रागका आधारित कम्पनीहरू
सुनकोशी जलविद्युत केन्द्र

**सुनकोशी जलविद्युत केन्द्र**  सिन्धुपाल्चोक जिल्लामा अवस्थित रहेको छ। सुनकोशी नदीको प्रवाहबाट १०.५ मेगावाट विद्युत् उत्पादन हुने गरेको छ । उक्त केन्द्र नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको स्वामित्वमा रहेको छ । यो केन्द्रले सन् १९७२ (२०२८) देखि विद्युत उत्पादन गर्न थालेको थियो ।  

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका बाँधहरू
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत केन्द्रहरू
झिमरुक खोला जलविद्युत केन्द्र

**झिमरुक खोला जलविद्युत केन्द्र** प्युठान जिल्लामा अवस्थित रहेको छ। पश्चिम राप्ती नदीको सहायक नदी झिमरुक नदीको प्रवाहबाट १२ मेगावाट बिजुली र वार्षिक ७२ गिगावाट घण्टा ऊर्जा उत्पादन गरिन्छ। यो योजनाको पावरहाउस माडी नदीको किनारमा अवस्थित रहेको छ।  यो आयोजना UMN को प्राविधिक सहयोगमा नेपालको  बुटवल पावर कम्पनी लिमिटेडले विकास गरिएको हो।  यो केन्द्रले २०५२-०१-२५ देखि विद्युत उत्पादन गर्न थालेको हो।

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालका बाँधहरू
श्रेणी:नेपालका जलविद्युत उर्जा केन्द्रहरू