open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
मुख्य पृष्ठ

अत्यावश्यक ज्ञान लेखहरू सुधार गर्नुहोस्

प्रमुख चित्र

__NOTOC____NOEDITSECTION__
साहित्य

[thumb|300px|[ऋग्वेद संसारको सबैभन्दा पुरानो साहित्य मध्ये एक हो।]]

**साहित्य** भन्नाले सम्भव भएसम्म कुनै पनि लिखित सामग्रीलाई बुझाउँछ। साहित्यलाई कलाविधाको एक रूप मानिन्छ, वा कुनै पनि लेखन जसले कलात्मकता वा बुद्धिमत्ताका सङ्केतहरू देखाउँछ, वा जुन सामान्य लेखनभन्दा कुनै विशेष तरिकाले फरक हुन्छ। छोटकरीमा भन्नुपर्दा, साहित्य भनेको सांसारिक वा ब्रह्माण्डीय विचार, भावना, सौन्दर्य र कलाको इन्द्रियहरू मार्फत वा लेखकको वास्तविक जीवनका भावनाहरूको लिखित अभिव्यक्ति हो।

## साहित्यका प्रकार 
### कविता 
कवितालाई परम्परागत रूपमा गद्यबाट अलग गरिएको छ, जसमा भाषाको सौन्दर्यात्मक गुणहरूको अधिक प्रयोग समावेश छ, जसमा सङ्गीत उपकरणहरू जस्तै ,अनुप्रास, कविता, र लय, र अनुच्छेदको सट्टा रेखा र पदहरूमा सङ्कलन गरिएको छ।

### गद्य 
माथि उल्लेख गरिएझैँ, गद्यले सामान्यतया कविताको तुलनामा भाषाको सौन्दर्य गुणहरूको धेरै कम प्रयोग गर्दछ। यद्यपि, मुक्त पद्य र गद्य कविता सहित आधुनिक साहित्यमा भएका विकासहरूले भिन्नताहरूलाई धमिलो पारेको छ।

### उपन्यास 
उपन्यास भनेको कथात्मक कथाको विस्तारित कृति हो जुन सामान्यतया गद्यमा लेखिन्छ र पुस्तकको रूपमा प्रकाशित हुन्छ। उपन्यास भनेको लामो, काल्पनिक कथा हो। आधुनिक युगमा उपन्यासले सामान्यतया साहित्यिक गद्य शैलीको प्रयोग गर्दछ। यस समयमा गद्य उपन्यासको विकासलाई मुद्रणमा आविष्कार र १५औँ शताब्दीमा सस्तो कागजको परिचयले प्रोत्साहित गरेको थियो।

### नाटक 
नाटक एक प्रकारको साहित्य हो जसको मुख्य उद्देश्य प्रदर्शन गर्नु हो। साहित्यको यस विधामा प्रायः सङ्गीत र नृत्य समावेश हुन्छ, जस्तै सङ्गीत नाटक र सङ्गीत थिएटर। रंगमञ्च नाटक नाटकको एक उप-विधा हो, जहाँ नाटककारद्वारा लिखित नाटकीय कार्य मञ्चमा प्रदर्शन गरिन्छ। यसमा पात्रहरूको संवाद समावेश छ र यसलाई पढ्नुको सट्टा नाटकीय वा नाटकीय तरिकाले प्रस्तुत गरिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
चन्द्रगुप्त

**चन्द्रगुप्त** प्रथम गुप्त वंशको एउटा राजा थिए, जसले उत्तरी भारतमा शासन गरेका थिए। उनको शीर्षक महाराजाधिराज ("महान राजाहरूका पनि राजा") बताइने गरिन्छ कि वहाँ राजवंशको पहिला सम्राट थिए। यो कुराको निश्चितता छैन कि वहाँले आफ्ना साना पैतृक साम्राज्यलाई एउटा साम्राज्यमा कसरी परिवर्तन, यद्यपि आधुनिक इतिहासकारहरूका बीचमा व्यापक रूपले स्वीकृत सिद्धान्त यो रहेको छ कि लिच्छवी राजकुमारी कुमारदेवीसँग वहाँको विवाहले वहाँलाई राजनीतिक शक्तिलाई विस्तार गर्नमा मदत गरे। उनका पुत्र समुद्रगुप्तले गुप्त साम्राज्यलाई अझै धेरै विस्तार गरे।

## शासनकाल
चन्द्रगुप्त, गुप्त राजा घटोत्कचका पुत्र थिए र राजवंशका संस्थापक गुप्तका पुत्र, दुवैलाई इलाहाबाद स्तम्भ शिलालेखमा महाराजा ("महान राजा") भनेर भनिने गरिन्छ। चन्द्रगुप्तले महाराजाधिराजलाई "महान राजाहरूका राजा" को उपाधि दिएका थिए र सुनको सिक्का जारी गरे, जसले यो कुरो पत्ता लाग्दछ कि वहाँ राजवंशका पहिला शाही शासक थिए। चन्द्रगुप्तले ४औं शताब्दी ईस्वीको पहिलो त्रैमासिकमा निश्चित रूपले शासन गरे, तर उनको शासनकालको स्पष्ट अवधि अनिश्चित रहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भारतीय इतिहास
श्रेणी:भारतीय इतिहास
श्रीमान् गम्भीर

नेपालको राष्ट्रिय गानको इतिहास

२०६३ सालअघि विद्यालय जानेहरूलाई प्रायः “श्रीमान गम्भीर नेपाली” भन्ने धुन परिचित छ। यस धुनलाई विद्यालयमा पनि घोक्रो सुक्ने गरी गाउन लगाइन्थ्यो।

तर, यो धुन मूल रूपमा राष्ट्रिय गान होइन, राणाकालीन समयमा राजाहरूलाई दिने सलामीको धुन थियो। वि.सं. १९५५ मा भक्तबहादुर बुढाप्रेतिले यो धुन तयार पारेका थिए। यसको शब्द भने २५ वर्षपछि चक्रवाणी चालिसे ले लेखेका थिए।

सुरुवातमा यस धुनमा “श्रीमान गम्भीर गोर्खाली” भनिन्थ्यो र मुख्यतया राजाहरूलाई सलामी दिने क्रममा बजाइन्थ्यो। राणा शासनको अन्त्यपछि यसलाई परिमार्जन गरेर “श्रीमान गम्भीर नेपाली” राखियो र वि.सं. २०१८ मा यसलाई औपचारिक रूपमा राष्ट्रिय गान घोषणा गरियो।

तर, गणतन्त्र स्थापना भएपछि यो धुन निलम्बन गरी वि.सं. २०६४ मा नयाँ राष्ट्रिय गान “सयौं थुँगा फूलका हामी” लागु गरियो।

सुरुवाती धुनमा गाउँदा उत्साह उत्पन्न हुन्थ्यो, तर यसमा मुख्यतया राजाहरूको गुणगान समेटिएको थियो र देश तथा जनताको हितमा स्पष्ट सन्देश कमै मात्र थिए। त्यसैले, यद्यपि यो धुन लोकप्रिय थियो, यसलाई राष्ट्रिय गानको रूपमा कायम राखिन सक्दैन भन्ने विचार थियो।

Copyright©️anuj Neupane

## महाराजधिराजको सलामी 
## पूरा पाठ
:श्रीमान् गम्भीर नेपाली प्रचण्ड प्रतापी भूपति
:श्री ५ सरकार महाराजाधिराजको सदा रहोस् उन्नति
:राखुन् चिरायु ईशले प्रजा फैलियोस्
:पुकारौ जय प्रेमले हामी नेपाली साराले 

यस गीतमा पहिले कायम भएका २ वटा परिच्छेद मध्ये पछिल्लो परिच्छेद हटाइएको थियो। जुन यस प्रकार थियो।

:बैरी सरु हराउन, शान्त हुन सबै बिघ्न ब्यथा
:गाउन सारा दुनियाँले सहर्ष नाथको स्वीकृती कथा
:राखौं कामना भरी वीरताले नेपालीमाथि सधैं नाथको
:शिर होस् ठुलो हामी गोर्खालीको 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका गीतहरू
भूगोल

**भूगोल** दुई शब्द *भू* अनि *गोल*बाट मिलेर बनेको छ, अर्थात गोलो भूमि अथवा जमीन/पृथ्वी। ग्रीस भाषाका दुई शब्द geo र graphia बाट अङ्ग्रेजी शब्द Geography बनेको हो।
 पृथ्वी, भूमि र पृथ्वीमाथी अथवा पृथ्वी मुनी रहेको विभिन्न अवयव र तत्वहरूको विश्लेशण गराउने शास्त्र नै **भूगोल शास्त्र** अथवा भूगोल भनिन्छ। अङ्ग्रेजीमा भूगोललाई Geography भनिन्छ। शब्दले नै स्पष्ट पारेको छ Geo अर्थात भूमि Graphy अर्थात अध्ययन। भूमिको अध्ययनलाई भूगोल भनिएको छ। भूगोलको अध्ययनमा नदी-नाला, पहाड-झरना, माटो-जंगल, ढुंगा-मूढा आदि आउदछन।
ती विषयहरूलाई विभिन्न शीर्षकमा अध्ययन गरिन्छ।

* भौतिक भूगोल
* आर्थिक भूगोल
* मानव भूगोल

विश्वका राष्ट्र र भूगोल

## राष्ट्र 
[thumb|290px|right|[पृथ्वीको चित्र]]

### अफ्रिका
अल्जेरिया, एङ्गोला, बेनिन, बोत्स्वाना, बुर्किना फासो, बुरुन्डी, क्यामेरून, केप भर्डे, मध्य अफ्रीकी गणतन्त्र,चाड, कोमोरोस, प्रजातान्तृक गणतन्त्र कंगो, गणतन्त्र कंगो, कोत दिभ्वार, जिबुटी, मिश्र, इक्वेटोरियल गिनिया, एरितृया, इथियोपिया, गाबोन, गाम्बिया, घाना, गिनिया, गिनिया बिसाउ, केन्या, लेसोथो, लाईबेरिया, लिबिया, माडागास्कर, मलावी, माली, ईस्लामी गणतन्त्र माउरीतानीया, मौरिसस, मोरक्को, मोजाम्बिक, नामिबिया, नाईजर, नाईजेरिया, रुवान्डा, साओ तोमे र प्रिन्सिपी, सेनेगल, सीशील्स, सीयेरा लीओन, सोमालिया, दक्षिण अफ्रिका, सुडान, स्वाजिल्याण्ड, तान्जानिया, टोगो, ट्युनिसिया, युगान्डा, जाम्बिया, जिम्बाब्वे

### एसिया 
अफगानिस्तान, आर्मेनिया, अजरबैजान, बहरिन, बङ्गलादेश, भूटान, ब्रुनाई, क्याम्बोडिया, चीन, साईप्रस्, पूर्व टिमोर, ज्योर्जिया, भारत, गणतन्त्र ईन्डोनेसिया, ईरान, ईराक, ईजराईल, जापान, जोर्डन, कजाख्स्तान, उत्तर कोरिया, दक्षिण कोरिया, कुवेत, कीर्गीस्तान, लाओस, लेबानन्, मलेसिया, मालद्विप, मंगोलिया, बर्मा, नेपाल, ओमान, पाकिस्तान, फिलिपिन्स, कतार, रुस, साउदी अरबिया, सिंगापुर, श्रीलङ्का, सीरिया, ताजिकिस्तान, थाईल्याण्ड, टर्की, टर्कमेनिस्तान, संयुक्त अरब इमिरेट्स, उज्बेकिस्तान, भियेत्नाम, गणतन्त्र यमन

### युरोप 
अल्बानिया, एण्डोरा, अष्ट्रीया, बेलारुस, बेल्जियम, बोस्निया र हर्जगोविना, बुल्गेरिया, क्रोएसिया, चेक रिपब्लिक, डेनमार्क, ईस्टोनिया, फिनल्यान्ड, फ्रान्स, जर्मनी, ग्रीस, हङ्गेरी, आईसल्याण्ड, आयरल्यान्ड, ईटाली, लात्भिया, लीश्टेनस्टाईन, लिथुआनिया, लक्जेम्बर्ग, म्यासेडोनिया, माल्टा, मोल्दोवा, मोनाको, नेडरल्याण्ड, नर्वे, पोल्यान्ड, पोर्चुगल, रोमानिया, रुस, सान मरिनो, सर्बिया, स्लोभाकिया, स्लोभेनिया, स्पेन, स्विडेन, स्वीट्जरल्याण्ड, टर्की, युक्रेन, बेलायत, भेटिकन सिटी, सङ्घीय गणतन्त्र युगोस्लाभिया

## उत्तर अमेरिका 
संयुक्त राज्य अमेरिका, क्यानाडा, मेक्सिको, बेलिज, कोस्ता रिका, क्युबा, एल साल्भादोर,होन्डुरस, निकाराग्वा, पानामा, ग्वातेमाला

## दक्षिण अमेरिका 
अर्जेन्टिना, एक्वादोर, चिले, ब्राजिल, बोलिभिया, कोलोम्बिया, पेरु, पाराग्वाइ, उरुग्वाइ, भेनेजुयेला

## अन्य 
अस्ट्रेलिया, न्युजिल्याण्ड

श्रेणी:श्रेणी
श्रेणी:भूगोल
सयौँ थुङ्गा फूलका हामी

**सयौँ थुङ्गा फूलका हामी**, नेपालको राष्ट्रिय गान हो। यसलाई २०६४ साल साउन १८ गते लागू गरिएको थियो। यसलाई अन्तरिम संसदका सभामुख सुवासचन्द्र नेम्वाङ सिंहदरबार भित्र रहेको राष्ट्रिय योजना आयोगको सम्मेलन भवनमा आयोजित समारोहको बीच २०६४ साउन १८ मा औपचारिक रूपमा राष्ट्रिय गानको रूपमा लिइएको घोषणा गरेका थिए। तत्कालीन शाही परिवारलाई समर्पित भई गाइएको राष्ट्रिय गान (राज गान) श्रीमान् गम्भिर नेपालीलाई वि.सं. २०६३ साल जेष्ठ ५ गते शुक्रबार बसेको तत्कालीन प्रतिनिधि सभा घोषणाले नयाँ राष्ट्रिय गानको साथ प्रतिस्थापन गरेको थियो। अम्बर गुरुङले सङ्गीत दिएको र ब्याकुल माइलाको शब्द सिर्जना रहेको राष्ट्रिय गान "सयौँ थुङ्गा फुलका हामी" शीर्षकको राष्ट्रिय गानलाई नेपालको संविधान २०७२ ले पनि आधिकारिक मान्यता दिइसकेको छ। यो मान्यता दिएको २०८२ थियो

## इतिहास 
६२/६३ को जनआन्दोलन सफल भए पश्चात्, गिरिजाप्रसाद कोइरालाको नेतृत्वमा बनेको सरकारले नेपालमा आएको राजनैतिक परिवर्तनहरूसँगै चलिआएका पुरानाशैलीहरूलाई पनि परिवर्तन गर्ने निर्णय गरेको थियो जहाँ राष्ट्रिय गानका कुरा समेत समावेश गरिएको थियो। सरकारले देशभरि रहेका कलाकारहरूलाई राष्ट्रिय गान लेख्नका लागि प्रेरित गरेको थियो र नयाँ राष्ट्रिय गान छनोट समिति पनि गठन गरेको थियो जसमा चौध सदस्यीय टोली रहेका थिए।*सयौं थुङ्गा फूलका हामी* बोलको गीतलाई सर्बोत्कृष्ट मानेर १४ सदस्यीय राष्ट्रिय गान छनोट कार्यदलले १,२९२ रचनाहरू मध्यबाट नेपालको राष्ट्रगानको रूपमा छनोट गरेको थियो। यो गानका रचनाकार कवि व्याकुल माइला हुन् भने सङ्गीतकार अम्बर गुरुङ हुन्। यस गीतमा २० भन्दा बढी चर्चित गायक/गायिकाहरूले स्वर दिएका छन्। २०६२/६३ सालको परजिवितान्त्रिक आन्दोलनबाट शाही शासन अन्त्य भएपछि यो गीतलाई राष्ट्रिय गानको रूपमा अन्तरिम संसदले स्वीकृत गरेको थियो। यो गान राष्ट्रिय गान छनोट समितिले २०६३ मङ्सिर १४ मा नेपाल सरकारलाई हस्तान्तरण गरेको थियो जुन २०६४ वैशाख ७ गते राष्ट्रिय गानका रूपमा छानिएको छ। 

### शब्द 
'''
:सयौं थूंगा फूलका हामी, एउटै माला नेपाली
:सार्वभौम भई फैलिएका, मेची-महाकाली।

:प्रकृतिका कोटी-कोटी सम्पदाको आँचल
:वीरहरूका रगतले, स्वतन्त्र र अटल

:ज्ञानभूमि, शान्तिभूमि तराई, पहाड, हिमाल
:अखण्ड यो प्यारो हाम्रो मातृभूमि नेपाल।

:बहुल जाति, भाषा, धर्म, संस्कृती छन् विशाल
:अग्रगामी राष्ट्र हाम्रो, जय जय नेपाल।

## तथ्यसूत्र 
## बाह्य कडीहरू 
* नेपालको राष्ट्रिय गान 

श्रेणी:राष्ट्रिय गानहरू
श्रेणी:नेपाली गीतहरू
श्रेणी:नेपाली भाषाका गीतहरू
मिश्रका पिरामिडहरू

मिश्रका पिरामिडहरू, जस मध्ये केही सैबै भन्दा ठूला मानव निर्मित संरचना कहल्लिएका छन, प्राचिन मिश्र सभ्यताका सबैभन्दा अटल एवम् बलिया प्रतिक हुन्।

सामान्यतया धेरैजसो पुरातत्वविदहरू के मान्छन् भने, यिनीहरूको निर्माण राजकिय, सौर्य र ज्योतिष चलनहरू सँग सम्बन्धित अन्त्येष्ठी (लाश गाढ्ने) स्मारकहरूको रूपमा गरिएको हो। र धेरैजसोको निर्माण पुरानो र मध्य अधिराज्यको समयमा गरिएको हो। 

## पिरामिडका प्रतिक 
मिश्रका पिरामिडहरूको आकारले घामबाट खसिरहेका किरणहरूलाई जनाउने विश्वाश गरिन्छ। धेरैजसोलाई अत्यन्त टल्किने सेतो चुनठुङ्गाले लेपिएको थियो जसका कारण टाढाबाट हेर्दा चम्किलो देखिन्थ्यो। अक्सर पिरामिडहरूको नामाकरण पनि सूर्यको चमकलाई जनाउनेगरी गरिन्थ्यो। उदाहरणको लागि: दशुरको ढल्केको पिरामिडको औपचारिक नाम *दक्षिणको चम्किलो पिरामिड* थियो, र अल-लहुनको सेन्वोस्रेतको नाम *सेन्वोस्रेत चम्किरहेछ* थियो।

## ऐतिहासिक विकासक्रम 
## यो पनि हेर्नुस् 
## बाहिर links 
* Pyramids of Egypt – Comprehensive site by an Egyptian archaeology enthusiast that includes spectacular photographs of dozens of pyramids.
* Ancient Authors – A site that quotes descriptions of the "Labyrinth" of Amenemhet III's pyramid at Il Lahun by various ancient authors.
* Pyramids of Nubia – A site detailing the major pyramid sites of ancient Nubia (Sudan).

श्रेणी:प्राचिन मिश्र
न्यायालय

**अदालत** (प्रायः सरकारी) निकाय हो जसले कानुनको शासन अनुसार न्यायिक प्रशासनले नागरिक, आपराधिक र प्रशासकीय मामिलामा कार्य गर्दछ। अदालतको व्याख्या र लागू गर्ने अदालतहरूको प्रणालीलाई सामूहिक रूपमा न्यायपालिका भनिन्छ ।    

## नेपाली 
thumb|अदालत
### मूल 
संस्कृतबाट

### नाम 
**अदालत**

# न्यायालय; न्याय इन्साफ गरिने ठाउँ
# न्यायाधीश वा मुद्दा-मामिला फैसला गर्नेहरूको इजलास

#### समानार्थी 
#### अनुवाद 
# अङ्ग्रेजी: Court

#### सम्बन्धित लेख 
कानुन
न्याय
वकालत

श्रेणी:अदालतहरू
हिमालय

**हिमालय** एसियाको एक हिमशृङ्खला हो, जसले भारतीय उपमहाद्वीपको मैदानलाई तिब्बती पठारबाट अलग गर्छ। यस हिमशृङ्खलामा पृथ्वीका केही अग्लो चुचुराहरू छन्, जसमा सबैभन्दा अग्लो, सगरमाथा पनि समावेश छ। भन्दा बढी उचाइमा १०० भन्दा बढी चुचुराहरू हिमालयमा अवस्थित छन्। 

भुटान, भारत, नेपाल, चीन र पाकिस्तान: हिमालयले पाँच देशहरू पार गरेको छ। कश्मीर क्षेत्रको दायराको सार्वभौमसत्तालाई लिएर भारत, पाकिस्तान र चीनबीच विवाद छ। हिमालय शृङ्खलाको उत्तरपश्चिममा काराकोरम र हिन्दुकुश पर्वतशृङ्खलाहरू, उत्तरमा तिब्बती पठार र दक्षिणमा सिन्धु-गङ्गा मैदानको समतल क्षेत्रहरू छन्। विश्वका केही प्रमुख नदीहरू, सिन्धु, गङ्गा, र ब्रह्मपुत्र नदी, हिमालयको छेउछाउमा बग्छन्, र तिनीहरूको संयुक्त जलाधार लगभग ६० करोड मानिसहरूको घर हो; हिमालयमा ५.३ करोड मानिस बस्छन्। हिमालयले दक्षिण एसिया र तिब्बतको संस्कृतिलाई गहिरो रूपमा आकार दिएको छ। हिन्दु, जैन र बौद्ध धर्ममा धेरै पवित्र हिमालय चुचुराहरू छन्। कञ्चनजङ्घा (भारत तर्फबाट), गङ्गखर पुएन्सम, माछापुच्छ्रे हिमाल, नन्दा देवी पर्वत, र तिब्बती पारहिमालयमा कैलाश पर्वत लगायत अन्य धेरै शिखरहरू पर्वतारोहीहरूका लागि बन्द छन्।

यूरेसियन प्रस्तर अन्तर्गत भारतीय प्रस्तरको सबडक्सनद्वारा उठाइएको, हिमालय पर्वत शृङ्खला  लामो चापमा पश्चिम-उत्तरपश्चिमदेखि पूर्व-दक्षिणपूर्वसम्म दौडन्छ। यसको पश्चिमी लंगर, नङ्गा पर्वत, सिन्धु नदीको उत्तरी मोडको दक्षिणमा अवस्थित छ। यसको पूर्वी लंगर, नमचा बरवा, ब्रह्मपुत्र नदीको ठूलो मोड़को तुरुन्तै पश्चिममा अवस्थित छ। यो दायरा पश्चिममा  देखि पूर्वमा  चौडाइमा भिन्न हुन्छ।

## हिमालयको उत्पति 
## हिमाल 
हिमालले नेपालीमा शिखर वा हिमशृङ्खलालाई जनाउँछ। नेपालका केही हिमशृङ्खलाहरू:

* अन्नपूर्ण हिमाल
* गणेश हिमाल
* खुम्बु हिमाल
* लाङ्टाङ हिमाल
* मनाङ हिमाल
* रोल्वालिङ् हिमाल

## उल्लेख्य शिखरहरू 
* सगरमाथा ८,८४८ मि - संसारकै सर्बोच्च शिखर
* के२ ८,६११ मि
* कञ्चनजङ्घा ८,५८६ मि
* ल्होत्से ८,५१६ मि
* मकालु ८,४६३ मि
* चो यु ८,२०१ मि
* धौलागिरि ८,१६७ मि
* मनास्लु ८,१६३ मि
* नङ्गा पर्वत ८,१२६ मि
* अन्नपूर्ण ८,०९१ मि
* ग्यासरब्रम १ ८,०६८ मि
* ब्रोड शिखर ८,०४७ मि
* ग्यासरब्रम २ ८,०३५ मि
* शिशापाङ्मा ८,०२७ मि
* ग्याचुङ काङ ७,९२२ मि
* नन्दा देवी ७,८१६ मि
* काब्रु ७,३३८ मि - कञ्चनजङ्घाको दक्षिण तिर
* पुमोरी ७,१६१ मि - चर्चित अरोहण हिमाल

## ग्यालरी

चित्र:Mountains of Langtang (2).JPG|हिमालयको एक मनोरम दृश्य
चित्र:Mountain of Langtang (24).JPG|हिमालयको एक मनोरम दृश्य
चित्र:Mountain of Langtang (9).JPG|हिमालयको एक मनोरम दृश्य
चित्र:Mountain of Langtang (12).JPG|हिमालयको एक मनोरम दृश्य

## अरु हेर्नुहोस् 
* बृहत हिमालय पदमार्ग

## बाह्य कडीहरू
* हिमालयको भूगोल 
* हिमालयको जन्म
* हिमालयको उत्पति सम्बन्धि केही जानकारी 

श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:हिम शृङ्खला
गुगल

**गुगल** संयुक्एक बहुराष्ट्रीय सार्वजनिक कम्पनी हो, जसले ईन्टरनेट सर्च, क्लाउड कम्प्युटिङ र विज्ञापनको क्षेत्रमा अत्याधिक लगानी गरेको छ । इन्टरनेटमा आधारित बहुसङ्ख्यक सेवा तथा उत्पादनहरूको आयोजना तथा विकास गरेर आफ्नो विज्ञापन प्रोग्राम एडवर्ड्सको माध्यमबाट नै गुगलले नाँफा कमाउँदछ । यो कम्पनी स्ट्यानफोर्ड विश्वविद्यालयबाट  गरेका दुई छात्रहरू ल्याद्वारा मेन्लो पार्क, क्यालिफोर्निया स्थित सेप्टेम्बर ४, १९९८ मा  स्थापना गरिएको थियो । हाल यिनलाई "गुगल गाइज"को नामले सम्बोधन गरिन्छ । यसको पहिलो सार्वजनिक कार्य, सेवा १९ अगस्ट २००४ मा प्रारम्भ भएको थियो । सोही दिन ल्यारी पेज, सर्गेई ब्रिन र एरिक स्मिटले गुगलमा अर्को बिस वर्ष (२०२४) सम्म एकैसाथ सँगसँगै काम गर्ने सम्झौता गरेका थिए। कम्पनीको आरम्भ देखि नै "संसार भरी ज्ञानको व्यवस्थित तथा सर्वत्र उपलब्ध र लाभप्रद गर्नु" कथित उदेश्य रहेको छ ।

## इतिहास
**गुगल** आधिकारिक रूपमा १९९८ मा ल्यारी पेज र सर्गेई ब्रिनले गुगल सर्चलाई बजारमा ल्याउनको लागि सुरु गरेका थिए, जुन अहिले सबैभन्दा धेरै प्रयोग हुने वेब-आधारित सर्च इन्जिन बनेको छ। सुरुमा खोज इन्जिनले स्ट्यानफोर्डको वेबसाइटलाई google.stanford.edu र z.stanford.edu डोमेनहरू प्रयोग गर्थ्यो। अगस्ट १९, २००४ मा, गुगल प्रारम्भिक सार्वजनिक प्रस्ताव मार्फत सार्वजनिक कम्पनी बन्यो।

## उत्पादन र सेवाहरू 
### खोज 
### विज्ञापन 
### जेनेरेटिभ आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स 
### उपभोक्ता सेवाहरू 
### उद्यम सेवाहरू 
### इन्टरनेट सेवाहरू 
### वित्तीय सेवाहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* 
** 
** 
** 
** 
** 
* 
* 

श्रेणी:बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरू
श्रेणी:अमेरिकी कम्पनीहरू
श्रेणी:इन्टरनेट कम्पनीहरू
विमान चालक

**विमान चालक** पेशा वा मनोरन्जनकोलागि हवाईजहाज वा वायुयान उडाउने व्यक्ति वा एयरलाईन्सको कर्मचारी हो ।

## संराअ विमान चालक प्रमाणपत्र 
### निजि विमान चालक प्रमाणपत्र 
संयुक्त राज्य अमेरिकाको सङ्घिय उड्डयन् प्राधिकरणबाट **निजि विमान चालक प्रमाणपत्र** प्राप्त गर्न यी आवश्यक छन्:
* उमेर कम्तिमा १७ वर्ष हुनुपर्ने
* अंग्रेजिमा पढ्न, बोल्न र लेख्न जान्नु पर्ने
* अमेरिकि सङ्घिय उड्डयन् प्राधिकरणबाट तेस्रो दर्जाको चिकित्सा प्रमाणपत्र प्राप्त हुनुपर्ने
* कम्प्युटरकृत हवाइ ज्ञान परीक्षा उतिर्ण हुनुपर्ने
* कम्तिमा ४० घण्टा उडान समय आर्जन गर्नुपर्ने, जस मध्ये २० घण्टा उडान प्रशिक्षक र १० घण्टा एकल-उडान समय हुनुपर्ने
* सङ्घिय उड्डयन् प्राधिकरणको नियमानुसार उडान परीक्षा उतिर्ण हुनुपर्ने

### खेलकुद विमान चालक प्रमाणपत्र 
जुलाई २००४मा सङ्घिय उड्डयन् प्राधिकरणले नया **खेलकुद विमान चालक** नियम स्विकृत गर्‍यो।. यो प्रमाणपत्र माथि उल्लेख गरिएको **निजि विमान चालक प्रमाणपत्र** प्राप्त गर्न भन्दा सजिलो छ। तर यसका सिमितता **निजि विमान चालक प्रमाणपत्र**का भन्दा पनि बढि छन्।
* सङ्घिय उड्डयन् प्राधिकरणबाट चिकित्सा प्रमाणपत्र प्राप्त हुनुनपर्ने। सवारि चालक अनुमतिपत्रका आधारमा विमान चालकलाई उडानको निम्ति चिकित्सा योग्यता दिन सकिने।
* कम्तिमा २० घण्टा उडान समय आर्जन गर्नुपर्ने, जस मध्ये १५ घण्टा उडान प्रशिक्षक र ५ घण्टा एकल-उडान समय हुनुपर्ने।
* सङ्घिय उड्डयन् प्राधिकरणको नियमानुसार उडान परीक्षामा उतिर्णाङ्क प्राप्त गर्नुपर्ने।
* सङ्घिय उड्डयन् प्राधिकरणले तोकेको परिक्षकसँग प्रयोतात्मक उडान परीक्षा उतिर्ण हुनुपर्ने।

**खेलकुद विमान चालक**माथि लगाईएको सबैभन्दा उल्लेख्य प्रतिबन्धहरू:
* रात्री उडान गर्न नपाईने
* १०,००० फिटमाथि उडान गर्न नपाईने
* नियन्त्रित हवाईक्षेत्र श्रेणी (श्रेणी ए, बि, सि वा डि)मा उडान गर्नु पूर्व अतिरिक्त निर्देषन नभई नपाईने।

### उच्चस्तरिय प्रमाणपत्रहरू 
**निजि विमान चालक प्रमाणपत्र** प्राप्त गरेपछि विमान चालकले यी प्रमाणपत्रहरूको निम्ति आवेदन दिनसक्छन्:
* **उपकरण** प्रमाणपत्रले जमीनसँग दृष्य सम्पर्कविना विमानलाई उपकरणहरूबाट सञ्चालन गर्ने अनुमति दिन्छ।
* **व्यापारी** प्रमाणपत्रले विमान चालकलाई कमाईको निम्ति विमान सञ्चालन गर्ने अनुमति दिन्छ।
* **उडान प्रशिक्षक** प्रमाणपत्रले अरु विमान चालकलाई प्रशिक्षण गर्न अनुमति दिन्छ।
* **वायु यातायात विमान चालक** प्रमाणपत्रले ठूलो क्षमताको परिवहन वा वायुसेवाको निम्ति उडान गर्ने अनुमति दिन्छ।

### अन्य प्रमाणपत्रहरू 
अमेरिकी सैन्य विमान चालकहरूले उडान प्रशिक्षण पुरागरि विमान चालक प्रमाणपत्र प्राप्त गरेपछि विमान चालक पदक प्रदान गरिन्छ।

## क्यानेडाली विमान चालक अनुमतिपत्र 
### निजि विमान चालक प्रमाणपत्र 
क्यानेडाको क्यानेडा यातायातबाट **निजि विमान चालक** (उच्च कार्यक्षमता नभएको एकल-इन्जिन् वायुयान अवतरण) अनुमतिपत्रको निम्ति आवश्यकता:

* अनुमतिपत्र लिँदा उमेर कम्तिमा १७ वर्ष हुनुपर्ने
* तेस्रो वा पहिलो दर्जाको चिकित्सा प्रमाणपत्र प्राप्त हुनुपर्ने
* उल्लेखित बिषयमा कम्तिमा ४० घण्टा जमीन अध्ययन् हुनुपर्ने

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* प्रसिद्ध एरोस्पेस इन्जिनियरहरूको नामावली

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:विमानका कर्मचारीहरू
चलचित्र

विषेशत चलचित्रलाई यसरी परिभाषित गर्न सकिन्छ चलचित्र भनेको मनोरञ्जनको सञ्चारमा मात्र  सिमित नरही कुनैपनि ब्यक्तिमा लुकेर रहेको अन्तरनिहित प्रतिभालाई क्रमश प्रस्टफुटित गर्ने माध्यमलाई चलचित्र भनिन्छ। - 

- 

'चलचित्र''', सिनेमा वा फिल्म एक प्रकारको सञ्चार माध्यम हो जसमा चल्ने चित्र र आवाजको प्रयोग गरेर कथालाई प्रस्तुत गरिन्छ। संसारभरका मानिसहरू मनोरञ्जनका लागि चलचित्र हेर्दछन्। धेरैजसो चलचित्रहरू यसरी बनाइन्छ कि ठुला पर्दा भएका सिनेमाघर वा चलचित्र भवनमा देखाउन सकियोस।

१९औं शताब्दीबाट नै ग्रीक चलचित्रको निर्माणका लागि विभिन्न अनुसन्धान भएतापनि चलचित्रको शुरुवात सन् १९९५ मा फ्रान्सबाट भएको हो। जसको निर्माण अगष्ट लुमिएर र लुई लुमिएर नाम गरेका दुई फ्रान्सेली दाजुभाईहरूले गरेका थिए। सन् १८२४ मा पिट् मार्क रोगटले फोटोहरूलाई नै छिटो–छिटो घुमायो भने वास्तवमै चलिरहेको (मूभ) भ्रम दिन सक्छ भन्ने धारणा राखेपछि चलचित्रको बारे सोच्न र काम गर्न थालियो। सन् १८९५ मा यसै सिद्धान्तमा आधारित रहेर लुमियर दाजुभाइले एउटा कारखानाको तस्वीरहरू खिचेर मूभिङ इमेजका रूपमा प्रस्तुत गरे। शुरूका यस्ता चलचित्रमा ध्वनि हुँदैन थियो । and its sexist treatment of women. १९२७ मा बनेको द ज्याज् सिंगर ध्वनिसहितको पहिलो चलचित्र हुन पुग्यो। त्यसअघि नै सन् १९१३ मा भारतमा दादा साहेब फाल्केले राजा हरिश्चन्द्र नामक अमूक(ध्वनि नभएको) चलचित्र बनाएर एसियामा सिनेमा सम्बन्धी उत्सुकता बढाइसकेका थिए।

नेपाली भाषामा वि सं २००६ मा मात्रै चलचित्र बने पनि, नेपाली लाई चलचित्रको परिचय गराउने श्रेय तत्कालिन प्रधान मन्न्री देव शमसेर लाई जान्छ । वि सं १९५८ तिर नै टुडिखेलमा उन्ले तमासाको रूपमा 'मुभी' देखाउन लगाएका प्रमाणहरू देखिन्छ । यसको विग्यापन गोर्खापत्रको पहिलो अंकमा देख्न पाईन्छ ।

## नेपाली चलचित्रको इतिहास 
भारतमा 'राजा हरिश्चन्द्र' बनेको ३७ वर्षपछि सन् १९५० मा डीबी परियारले त्यही धार्मिक कथामा नेपाली भाषाको चलचित्र 'सत्य हरिश्चन्द्र' बनाए। कलकत्तामा त्यो चलचित्र बनाउन उनलाई सघाउनेमा ठाकुरप्रसाद, पीके बनर्जी र हरिप्रसाद मुखर्जी थिए। यसको सफलताबाट उत्साही परियारले सन् १९५१ मा 'नेपाली फिल्म कम्पनी' खोलेर पाँच वटा फिल्मका लागि आवश्यक लगानीकर्ता खोजेका थिए। यसका लागि परियारको कम्पनीले प्रभात साहित्यिक मासिकको १९५१ मार्च अङ्कमा 'नयाँ युगको सबभन्दा ठूलो खबर, नेपाली जनताले गर्व गर्नुपर्ने कुरा' भन्दै विज्ञापन छापेको थियो।

नेपालमा पहिलोपटक निर्मित चलचित्रको **आमा**को प्रदर्शन विक्रम संवत २०२२ सालको असोजमा भयो।तर सरकारी लगानीमा निर्मित यो चलचित्र निर्माण हुनु अगावै विक्रम संवत २०१८ सालमा निजि लगानीमा निर्माण थालिएको चलचित्र **माइतीघर** भने आमा भन्दा पछाडी मात्र सार्वजनिक भयो।

नेपाली चलचित्रले चार दशक भन्दा लामो इतिहास बनाईसकेको छ।धेरै संख्याका दर्शकको भने थुप्रै कारणले मन जित्न सकेको छैन्। नेपाली चलचित्र सम्बन्धि जानाकारी प्राप्त गर्न सहज छैन। विश्व सन्जाल बनेको इन्टरनेटमा पनि यस्ता सामग्रीको उपस्थिति न्यून छ तर हाल आएर केही वेबसाइटहरूले यसको अभाव खड्किन नदिने कोसिस गरेका छन्। सिनेकर्मीको इन्टरनेटमा कम पहुच र रुचिका कारण यसले अझै व्यवसायिक रूप लिन सकेको छैन।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस् 
नेपाली चलचित्र

## बाह्य कडीहरू
* फिल्म नेपाल, इन्टरनेट पत्रिका 
* गोर्खापत्रमा सिनेमा

श्रेणी:चलचित्रहरू
सङ्गीत

thumb
**गायन, वादन र नृत्यको सामूहिक रुपलाई सङ्गीत भनिन्छ** । गायनको आधारमा वादन, गायन-वादनको आधारमा नृत्य हुने भएकाले यी तिनै पक्ष एक अर्काका परिपूरक हुन् ।

सामवेदमा सङ्गीतशास्त्रका विषयमा संसारका  सबभन्दा प्राचीन ग्रन्थहरु पाइन्छन् । ब्रह्मा, विष्णु र शिव शाशवत त्रिदेव प्रथम संगीतज्ञ थिए । ज्ञानकी देवी सरस्वतीका हातमा वीणा छ जो सम्पूर्ण संगीतको प्रतिक हो । भगवान् श्रीकृष्ण को हातमा मुरली छ जसको धूनले भक्तहरूलाई परम तर्फको अनन्तयात्रामा जान लालायित गराउँछ ।

## यी पनि हेर्नुहोस् 
* शास्त्रीय संगीत
* पप संगीत (Popular संगीत)
* ज्यज संगीत
* रक संगीत
* संगीत उपकरण

## बाह्य कडीहरू
* रक एन्ड रोल हल अफ फेम र संग्राहलय

*
अधिवक्ता

अधिवक्ता वा वकील एक त्यस्तो व्यक्ति हो जसले कानूनको अभ्यास गर्छ। एक वकील एक कानून मा डिग्री प्राप्त गरेको छ, र एक विशेष क्षेत्र मा कानून अभ्यास गर्न लाइसेन्स छ।

यदि व्यक्ति कानून सम्बन्धी कुनै समस्या छ भने, तिनीहरू सल्लाहका लागि वकीललाई सम्पर्क गर्न सक्दछन्। कानुनी समस्यालाई केसको रूपमा सन्दर्भित गरिन्छ। एक व्यक्ति वकीललाई अरु कसैको बिरुद्द मुद्दा चलाउन वा उनीहरू विरुद्ध शुरू भएको मुद्दामा सहयोग पुर्‍याउन सक्दछ। यदि मुद्दा अदालतमा जान्छ भने वकीलले उनीहरूको क्लाइन्टलाई अदालतमा प्रतिनिधित्व गर्दछ। वकीलले कानूनको आफ्नो ज्ञानको प्रयोग ग्राहकलाई तर्कको दायाँ पट्टि छ भनेर अदालतलाई विश्वस्त गराउन प्रयोग गर्दछ। वकीलहरूले पनि मानिसहरूलाई "अदालतबाट बाहिर बस्न" मद्दत गर्छन्, जसको अर्थ हो कि बहसका दुबै पक्षहरू अगाडि सजाय दिन सहमत हुन्छन् ताकि उनीहरू मुद्दा चलाउन नपरोस्।thumb|अधिवक्ता

## नेपाली 
### मूल 
संस्कृतबाट

### नाम 
**अधिवक्ता**

# अदालतमा वादी वा प्रतिवादीका पक्षमा वकालत गर्ने अधिकार प्राप्त व्यक्ति; कानुन व्यवसाय

#### समानार्थी 
#### अनुवाद 
# अङ्ग्रेजी: Advocate

#### सम्बन्धित लेख 
कानुन
अदालत
वकालत
टम ह्याङ्क्स

thumb|फेब्रुवरि २००४मा टम ह्याङ्क्स

**थोमस जेफरी ह्याङ्क्स** (जन्म जुलाई ९ १९५६) एक अमेरिकी अभिनेता हुन् जो लोकप्रिय एवम् उत्कृष्ठ समालोचित चलचित्रहरूमा उल्लेख्य भूमिका खेलेर सुप्रसिद्द छन्। उनले आफ्नो अभिनय क्षमताका लागि प्रसिद्दि पाएका छन्, र उनी *फरेस्ट गम्प*को निमुखो देखि, *फिलाडेल्फिया*को प्रेरणादायी नेत्रित्व र, *अपोलो १३*को डटि रहने कमाण्डर सम्मका धेरै प्रकारका भूमिका निभाउन सक्षम छन्। ह्याङ्क्स सामान्यतया प्रेरणादायी *असल ब्यक्ति*को भूमिका न्यानोपनका साथ निभाउन सक्षम छन्, तर *रोड टु पर्डिशन*मा ज्यानमाराको भूमिका खेल्न पनि उत्तिकै सक्षम छन्।

ह्याङ्क्सले सुरु सुरुमा धेरैजसो हास्यहरूमा अभिनय गरेता पनि, पछि हास्यबाट टाढिदै बढि गम्भिर नाट्य बनाउन सुरुगरे। तैपनि, हालसालका वर्षहरूमा उनी आफ्नो पुरानै हास्यव्यङ्गको जरो तिर फर्कँदै, धेरै हास्यहरूमा खेल्न पुगेका छन्।

ह्याङ्क्स अहिलेका सबैभन्दा खोजिने मुख्य अभिनेताहरू मध्येका एक हुन्। हालैका दुई चलचित्रका लागि उनको पारिश्रमिक प्रत्येकको २ करोड अमेरिकी डलर (लगभग, रु १ अर्ब ४० करोड) थियो। *फरेस्ट गम्प*को लोकप्रिय मुख्य भूमिकाको लागि उनले ७ करोड अमेरिकी डलर (लगभग रु. ५ अर्ब) आम्दानि गरे।

कङ्कर्ड, क्यालिफोर्नियामा जन्मेका ह्याङ्क्सले, पछि क्यालिफोर्निया राज्य विश्वविद्यालय, साक्रामेन्टोमा रङ्गमञ्च अध्ययन गरे। उनले कलेजको नाटकमा भाग नपाए पछि, सामुदायिक रङ्गमञ्चमा जाँच दिए। निर्देशकले क्लिभल्यान्ड, ओहायो जान उनलाई बोलाए, र त्यहिँबाट उनको अभिनय इलम सुरु भयो।

ह्याङ्क्स राष्ट्रिय अन्तरिक्ष समाजका सदस्य हुन् र उनले अन्तरिक्षयात्रीहरूलाई चन्द्रमा पुर्याउने *अपोलो कार्यक्रम* सम्बन्धि, एचबिओको लघुश्रीङ्खला *फ्रम द अर्थ् टु द मुन*को निर्माण गरे। 

सन् १९८८देखि ह्याङ्क्स अभिनेत्री रिटा विल्सनसँग विवाहित छन्। उनिहरूको भेट चलचित्र *भोलेन्टियर्स* (१९८५)मा काम गर्दा भएको हो। उनिहरूका दुई सन्तान छन्। ह्याङ्क्सको अघिल्लो विवाह १९७८ देखि १९८७ सम्म समान्था लिविससँग भएको थियो। त्यस विवाह बन्धनले पनि दुई सन्तान जन्मायो (जसमध्येका एक, अभिनेता कलिन ह्याङ्क्स हुन्)।

ह्याङ्क्सले एकपछि अर्को *सर्बोत्कृष्ठ अभिनेता*का लागि ओस्कार जिते, *फिलाडेल्फिया* (१९९३) र *फरेस्ट गम्प* (१९९४)मा गरेको अभिनयका लागि। उनी अहिलेसम्मकै कम उमेरका *अमेरिकन फिलिम इन्स्टिच्युट*को *लाईफ अचिभमेन्ट अवार्ड* २००२ पाउने ब्यक्ति हुन्।

ह्याङ्क्स, अमेरिकी राष्ट्रपति अब्राहम लिङ्कनकी आमा, न्यन्सि ह्याङ्क्सको एक सम्भावित पिता, जेम्स ह्याङ्क्सको नातेदार हुन भन्ने दावि गर्छन। उनको एक बंशावलीले त्यो सम्बन्ध देखाउन खोजेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:एकेडेमी पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:सन् १९५६ मा जन्म
श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र निर्माताहरू
श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र अभिनेताहरू
श्रेणी:अमेरिकी आवाज अभिनेताहरू
श्रेणी:अमेरिकी टेलिभिजन अभिनेताहरू
श्रेणी:प्राइमटाइम एमी पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
वर्षा

[alt=Black storm clouds under which a grey sheet of rain is falling on grasslands.|thumb|right|upright=1.4|कालो [बादल सहितको वर्षा]]

**वर्षा** वायुमण्डलमा संकलित जलवाष्प अत्यधिक गह्रौ भएर पृथ्वीको गुरुत्वाकर्षण बलको कारण आकाशबाट पानी थोपाको रूपमा जमिनमा खस्ने प्रक्रिया हो। तर सबै वर्षा जमिनसम्म पुगदैनन, केही त सुख्खा हावा भएर खस्दा वाष्पीभूत हुन्छन। कुनै कुनै बेला त सबै वर्षा हावामा नै वाष्पीभूत हुन्छन। जल चक्रमा वर्षाको प्रमुख भूमिका हुन्छ, जसमा सागरहरूका ओस वाफिएर गई वादलमा चिसिन पुग्छ, अनि पृथ्वीमा खसेर अन्ततोगत्वा खोलानालाका माध्यमबाट सागरमै पुग्छ र यो चक्र दोहोरिन्छ।

वर्षाको परिमाण नाप्न वर्षामापक प्रयोग गरिन्छ। यसलाई एक समथल सतहमा जम्मा भएको पानीको गहिराइको आधारमा नापिन्छ। यो नाप सामान्यतया नजीकैको ०.२५ मिलिमिटर (मिमि) वा ०.०१ इन्चको आधारमा नापाङ्कन गरिन्छ। कहिलेकाँहि यसलाई लिटर प्रति बर्गमिटरको आधारमा नापिन्छ (१ लि/मि² = १ मिमि)।

झरिरहेको पानीको थोपालाई कार्टुनचित्रहरूमा आँसु-आकार (तलतिर गोलो र माथितिर चुच्चो)मा प्रस्तुत गरिन्छ। तर यो गलत हो (मात्र केही केही थोपा, स्रोतबाट खस्दाको क्षणमा आँसु-आकारको हुन्छ)। सानो थोपा लगभग पूर्ण गोलाकार हुन्छ। ठुलो थोपा चेप्टो बन्दै जान्छ। धेरै ठुलो थोपा प्यारासुट आकारको हुन्छ। सालाखाला, वर्षाको थोपा १ वा २ मिलिमिटरको हुन्छ। पृथ्वीकै सबैभन्दा ठुला थोपाहरू ब्राजिल र मार्सल टापुहरूमा अभिलेख गरिएका छन्, जसमध्ये केही १०मिलिमिटर सम्म ठुला थिए। ठुलो हुनुको कारण, ठुला धुवाँका कणहरूमा बाफ जम्न पुगेर अथवा धेरै तरल पानी भएको सानो क्षेत्रमा थोपाहरू एकआपसमा ठोक्किन पुगेर हो।

## संस्कृति 
वर्षाप्रतिको सांस्कृतिक धारणा विश्वभर फरक छ। पश्चिमेलि संस्कृतिमा यसलाई हेर्ने परम्परागत दृष्टिकोण दुख र नकारात्मक रहेको छ, जसको विपरित घामलाई खुसी र उज्यालोको प्रतिकमा लिइन्छ। सुख्खा ठाउँ, जस्तै भारत,मा यसलाई हर्षले स्वागत गर्छन।

धेरै मानिसहरू वर्षाको बास्ना मनपर्दो र अलग्गै पाउँछन। यस गन्धको स्रोत पेट्रिकोर हो, जुन बनस्पतिहरूले उत्पादन गर्ने एक तेल हो, जसलाई माटो र ढुङ्गाहरूले सोसेर पानीपर्दा हावामा छाड्दछन।

## यो पनि हेर्नुहोस 
* बादल
* जलचक्र
* जलस्रोत
* मौसम
* हावापानी
* जीववृष्ठी

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मौसम तथा हावापानी
केल्भिन

**केल्भिन** (अङ्ग्रेजीमा **kelvin**, symbol: **K**)  तापक्रम नाप्ने एस्.आई. ईकाई हो, र सात एस्.आई. आधार ईकाई मध्येको एक हो। यसलाई दुई तथ्यले ब्याख्या गर्दछ । यसको नामकरण बेलायतका प्रसिद्ध गणिताशास्त्री तथा भौतिकशास्त्री वैज्ञानिक केल्भिन थमसनको नामबाट गरिएको हो  ।

## सन्दर्भ 
## बाहिरी लिन्क 
* BIPM brochure on the kelvin 

श्रेणी:भौतिक शास्त्र
श्रेणी:एसआइ एकाइ
दूरदर्शन

**अहिले नेपालमा सञ्चालित टेलिभिजन च्यानलहरू**:-

१. नेपाल टेलिभिजन (सरकारी स्वामित्व रहेको च्यानल॒

२. नेपाल टेलिभिजन २ (मेट्रो)

३. च्यानल नेपाल (निजी टेलिभिजन च्यानल)

४. कान्तिपुर टेलिभिजन

५. ईमेज च्यानल 

६. नेपाल १ (भारतबाट सञ्चालित नेपाली भाषाको च्यानल)
ध्वनि

। रातो: इयरड्रम। पहेँलो: कोक्लिया। हरियो: अडिटोरी रिसेप्टर कोष। प्याजी: हियरिङ रेस्पन्सको फ्रिक्वेन्सि स्पेक्ट्रम। सुन्तला: नर्भ इम्पल्स।)]]

**ध्वनी** कम्पन हो, जसलाई सुन्ने ईन्द्रीय, कानले महसुस् गर्छ। मेकानिकल कम्पन र हावाको चाप द्वारा ध्वनी उत्पादन हुन्छ। हामीले ध्वनि कसरी सुन्छौ त? ध्वनि सुनिनको लानि ध्वनिको स्रोतबाट हाम्रो कान सम्म ध्वनिको स्थान्तरण हुन जरुरी हुन्छ|
ध्वनिको स्रोतबाट उत्त्पन्न भएको तरन्ग हावामा अवस्थित शुक्ष्म molecules हरू एक आपसमा एक पछि अर्को गर्दै ठोकिएर हाम्रो कान सम्म पुग्छ| र ती molecules हरूको मात्रा जति धेरै हुन्छ त्यतिनै तरङ्गको गति उतिनै छिटो हुन्छ|

ध्वनी ठोस, तरल र वायुबाट हिड्न सक्छ तर भ्याक्युमबाट भने सक्दैन। हावामा ध्वनीको गति ३३१.५ मिटर प्रति सेकेण्ड (०° सेल्सियसमा) हुन्छ। हावाको तापक्रम बढ्दै जाँदा ध्वनीको गति बढ्दै जान्छ। किनकि हावाको तापक्रम बढ्दै जादा मोल्युकल्सहरू छुट्टिदै जान्छ |
ध्वनी एक लङ्गिच्युडनल् तरङ्ग हो। यसले रिफ्लेक्सन, रिफ्र्याक्सन, डिफ्र्याक्सन र इन्टरफरेन्स जस्ता गुणहरू देखाउँछ।
## ध्वनीका प्रकारहरु
मानिसको कानले २० हर्ज देखि २० किलोहर्ज फ्रिक्वेन्सि सम्मका ध्वनीलाई सुन्न सक्छ। फ्रिक्वेन्सि २० किलोहर्ज भन्दा बढि भएका ध्वनीलाई अल्ट्रासाउण्ड तरङ्ग भनिन्छ। फ्रिक्वेन्सि २o हर्ज भन्दा कम भएका ध्वनी तरङ्गलाई इन्फ्रसाउण्ड तरङ्ग भनिन्छ। मानिसको कानले अल्ट्रासाउण्ड र इन्फ्रसाउण्ड तरङ्गलाई सुन्न सक्तैन। तर जनावरहरू सँग अल्ट्रासाउण्ड र इन्फ्रसाउण्ड सुन्न सक्ने क्षमता हुन्छ| अल्ट्रासाउण्ड सुन्ने जनावरहरूमा कमेरो, ह्वेल,मुसा आदि पर्छन भने इन्फ्रसाउण्ड सुन्ने जनावरहरूमा कुकुर्,हात्ती,कुखुरा,गाई आदि पर्द्छ्न्|
भुइचलो पनि इन्फ्रासाउण्ड अन्तर्गत पर्दछ|त्येसैले भुइचलो आउनु भन्द केही क्षीण् अगाडि यी जनावरहरू कराउने गर्दछ| यिनि हरूले भुक्म्पको कम्पन् सुनिसकेको हुन्छ्न्|

## ध्वनीका गुणहरू 
ध्वनीका गुणहरू हुन् फ्रिक्वेन्सि, तरङ्गलम्बाई, एम्प्लिच्युड र गति।

*तुलना:* प्रकाश
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* Sounds Amazing; a KS3/4 learning resource for sound and waves 
* HyperPhysics: Sound and Hearing
* Introduction to the Physics of Sound
* Hearing curves and on-line hearing test
* Audio for the 21st Century 
* Conversion of sound units and levels
* Sound calculations
* Audio Check: a free collection of audio tests and test tones playable on-line
* More Sounds Amazing; a sixth-form learning resource about sound waves 

श्रेणी:भौतिक शास्त्र
नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची

नेपालमा प्रधानमन्त्री पद भारदारी समयमा विभिन्न नामले चिनिन्थ्यो। शाहकालीन चौबिसे गोरखा राज्यमा *काजी* प्रधानमन्त्रीको भूमिका निर्वाह गर्दथे। नेपाल अधिराज्यको निर्माण पश्चात देवान, मूलकाजी तथा मूलचौतारिया (बहादुर शाह मात्र)ले प्रधानमन्त्रीको भूमिका निर्वाह गरेका थिए। इतिहासकारहरू नेपालको प्रथम प्रधानमन्त्री मूलकाजी दामोदर पाँडे तथा मुख्तियार भीमसेन थापाको बीचमा विवादित रहेको मान्दछन्। 

मूलकाजी दामोदर पाँडे राजा रणबहादुर शाहको अनुपस्थितिमा सुरूमा सन् १८०० देखि अनौपचारिक प्रमुख प्रशासक तथा सन् १८०३ फेब्रुअरीदेखि नयाँ भारदारीसभाको मूलकाजी भई सशक्त एकलौटी शासन चलाएका थिए। मूलकाजी पाँडेको सन् १८०४ मार्च (वि.सं. १८६०) मा मृत्युदण्ड गराएपछि रणबहादुर शाहले शासनशक्ति लालमोहर गराई मुख्तियार भएका थिए। रणबहादुर शाहको हत्यापश्चात भीमसेन थापा मुख्तियार पदमा नियुक्त भएका थिए। अङ्ग्रेजी परम्परागत रूपमा *प्राइम मिनिस्टर* वि.सं. १९०० मा पहिलो पटक प्रधानमन्त्रीको श्रीपेचसहित माथवरसिंह थापालाई प्रदान गरिएको थियो।

## नेपाल एकीकरण पश्चात् वि.सं १८२४ देखि १८५९ सम्मका प्रधानमन्त्री सरहका व्यक्तित्वहरू
## नेपाल अधिराज्यका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची (बिसं १८५९ - २०६५)
नेपालको पहिलो महिला प्रधानमन्त्री -सुशीला कार्की ( बि.स २०८२-०५- २७ गते बाट ) 
### भारदारीसभाकालीन मूलकाजी/मुख्तियार/प्रधानमन्त्रीहरू (वि.सं. १८५९ - १९०३) 
### राणा शासनकालका प्रधानमन्त्रीहरू (वि.सं. १९०३-२००७)
### प्रजातन्त्र कालमा भएका प्रधानमन्त्रीहरू (वि.सं. २००७-वि.सं. २०१७) 
### पञ्चायत कालमा भएका प्रधानमन्त्रीहरू (वि.सं. २०१७-वि.सं. २०४७) 
### प्रजातन्त्र पुनर्स्थापना पश्चात्‌का प्रधानमन्त्रीहरू (वि.सं. २०४७-वि.सं. २०६५) 
## सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र कालका प्रधानमन्त्रीहरू (वि.सं. २०६५ पछि)
## यो पनि हेर्नुहोस् 
*नेपालका राजाहरूको सूची
*नेपालका प्रधान सेनापतिहरू
*नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू
*नेपालको प्रधानन्यायाधीश

## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू 
* प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय 

 

श्रेणी:नेपालका प्रधानमन्त्रीहरू
श्रेणी:देश अनुसार प्रधानमन्त्रीहरूको सूची
श्रेणी:नेपालका राजनीतिक पदाधिकारीहरूको सूची
टेलिभिजन

पुरानो पोर्टेबल टेलिभिजन|thumb

**टेलिभिजन** (अङ्ग्रेजी **television**, छोटकरीमा **TV** वा **telly**) दृश्य पर्दा भएको एक उपकरण हो, जसले प्रसारण गरिएको सङ्केत लाई दृश्य र ध्वनीमा परिवर्तन गर्छ। नेपाली भाषामा यसलाई दुरदर्पण र दृष्यवाहिनी भनिन्छ, तर यी शब्दहरू सामान्य प्रचलनमा छैनन्, र सामान्यतया **टिभि** भनिन्छ। *टेलिभिजन*  शब्दको उत्पति *टेलि* (युनानी भाषामा *धेरै टाढा*) र *भिजन* (अङ्ग्रेजीमा *हेर्नु*)बाट भएको हो।

टेलीभिजन प्रविधिको अाविष्कारका धेरै वैज्ञानिकको नाम जोडिएको छ। सन् १८८४ मा जर्मनका निप्को भन्ने वैज्ञानिकले –क्याथर्ड रे ) भन्ने एक किसिमको स्क्रिनको आविष्कार गरेका थिए। यसमा तार द्धारा किरणहरू सहित चित्र पठाउन कसिन्थ्यो। यसैबाट टेलिभिजन उत्पन्न हुनसक्ने सङ्केत मिलेको थियो। सन् १९२३ मा भ्लादिमिर जोरकिनले आरकोनोस्कोप ट्यूबको आविष्कार गरेपछि उनीद्धारा नै तस्बीरको आविष्कार भयो। सन् १९३८ मा फोटो सेलद्धारा स्क्यान गर्ने प्रथाको सुरुवात भयो।

सामान्यतया टिभि एक बाक्सा जस्तो देखिन्छ। पुराना टिभिहरूमा ठूला काठका ढाँचाहरू हुन्थे र कुनै फर्निचरलाई झैं भुँईमा राखिन्थ्यो। नया टिभिहरू साना बन्दै गएर दराजको तखतामा अट्न थाले। अझ यति छरितो भइसकेका छन कि, टिभिलाई आफूसङ्गै बोकेर हिँड्न सकिन्छ। सबैभन्दा साना टिभि त, हत्केलामा नै अट्छ। ठूला ठूला टिभिले त, घरको कुनै भित्तालाई पुरै ढाक्न सक्छ, र भुँईमा राख्न वा भित्तामा अड्काउन सकिन्छ। हाल धेरै टिभिलाई चलचित्रघरको पर्दा जस्तै देखिने *फराकिलो-पर्दा*मा बनाईन्छ, जुन पुराना टिभि जस्तो वर्गाकार हुँदैन।

टिभिमा एक स्पर्शेन्द्रीय (antenna) (अथवा वाहक (aerial)), वा तार हुन्छ। त्यसले हावाबाट वा तार-प्रदायक (cable-provider)बाट सङ्केतलाई टिभि सम्म पुर्याउँछ। टिभिले डिभिडि वा भिसिआरबाट पनि चलचित्र देखाउन सक्छ। टिभि केही कम्प्युटर वा गेम-कन्सोल सँग पनि जोड्न सकिन्छ।  देश विदेशमा घटेको घटना हेर्न सकिन्छ। ‌‌‌‌‌‌

## पनि हेर्नुहोस् 
* नेपालमा टेलिभिजन
* रङ्गीन टेलिभिजन
* स्याम-स्वेत टेलिभिजन
* टेलिभिजन स्टेसन
* बिबिसि
* टेलिभिजन शृङ्खला

चित्र:Television icon.png **टेलिभिजन** सम्बन्धित यो लेख अपूर्ण छ अर्थात आधार मात्र हो। कृपया यस लेखलाई बढाउन मद्दत गर्नुहोस।

श्रेणी:टेलिभिजन
श्रेणी:सञ्चार
श्रेणी:टेलिभिजन शब्दावलीहरू
इलेक्ट्रोनिक्स

इलेक्ट्रोन र अन्य विद्युतिय आवेशित अणुहरूको प्रवाहलाई नियन्त्रण गरी सञ्चालन हुने विद्युतिय उपकरणहरूको अध्ययन र प्रयोगलाई **इलेक्ट्रोनिक्स** भनिन्छ। यस्ता उपकरणहरूमा भ्याक्युम, भ्याक्युम ट्युब र सेमाइकन्डक्टरहरू पर्दछन्। केही मानिसहरूले त्यस्तो उपकरणले सामान्यतया कसरी काम गर्छ भन्ने कुरा भौतिकशास्त्रमा पनि पढ्दछन्।

समस्याको प्रयोगात्मक समाधानको लागि इलेक्ट्रोनिक सर्किटको निर्माण गरिन्छ। यस्तो कार्य इलेक्ट्रिकल, इलेक्ट्रोनिक र कम्प्युटर इन्जिनियरिङ भित्र पर्दछ।

धेरै जसो इलेक्ट्रोनिक प्रणाली, यी दूई वर्गमा पर्दछन्:
* केही इलेक्ट्रोनिक प्रणालीले जानकारी (वा सूचना) लाई प्रोसेस र वितरण गर्दछन्। यी सञ्चार प्रणाली हुन्।
* अरु इलेक्ट्रोनिक प्रणालीले ऊर्जालाई परिवर्तन र वितरण गर्दछन्। यी नियन्त्रण प्रणाली हुन्।

## एन्टेना 
* रेडियो एन्टेना

## डिजिटल सर्किट 
कम्प्युटर र इलेक्ट्रोनिक क्वार्ज घडिहरू डिजिटल सर्किटबाट बनाइन्छ।

जटिल उपकरणहरू:
* माइक्रोप्रोसेसर

## यो पनि हेर्नुहोस्
*ट्रान्जिस्टर
*डायोड
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:इलेक्ट्रोनिक्स
सञ्चार

**सञ्चार** भनेको विचार र जानकारी (वा सूचना)को आदानप्रदान गरिने प्रक्रिया हो। वास्तवमा सञ्चार सुचना, तथ्यान्क एबम जानकारी प्रबाह गर्ने प्रणाली तथा प्रकृया दुबै हो । यो शब्द ल्याटिन भाषाको शब्द [communis]बाट आएको हो । जसको अर्थ साझापन commonness वा ब्यक्तिहरूको साझा अनुभव भन्ने हुन्छ ।  सञ्चारका सबै भन्दा सुलभ रूपहरू यी हुन्:

* बोल्नु/सुन्नु
* पढ्नु/लेख्नु
* शरीरको हाऊभाऊ
* अनुभुति प्रकट गर्नु
* To be polite

साथीसँग कुरा गर्नु, किताब पढ्नु, माया गर्नेलाई अँगालो हाल्नु सञ्चारका सामान्य रूप हो।

पत्रपत्रिका, इन्टरनेट, इमेल, टेलिफोन (फोन कुराकानी), कम्प्युटर, रेडियो र टेलिभिजन प्रबिधिको प्रयोगले गरिने सञ्चारका केही उदाहरणहरू हुन्

श्रेणी:सञ्चार
इन्जिनियरिङ

(industrial revolution) अघि बढेको थियो, जसको नमूना मेड्रिड, स्पेनको ETSIIM भवनमा सजाइएको छ]]

**इन्जिनियरिङ** (अभियान्त्रिकीशास्त्र) भनेको मानविय समस्या समाधानका लागि प्रबधिको प्रयोग गरिने विज्ञान हो। बास्तवमा, इन्जिनियरिङ एक ब्यबसायिक कार्य हो जसमा सोच, फैसला गर्ने क्षमता , र बौदिक ज्ञान प्रयोग हुन्छ, जसमा विज्ञान, प्रविधि, गणित, र प्रयोगात्मक अनुभव प्रयोग गरी परिक्लपना, उत्पादन, र उपयोगि वस्तुको प्रयोग अथवा क्रम हो जसले मानबताको आवस्यकता र रहर पुरा गर्ने विषय हो. इन्जिनियरिङको ब्यबसायिक प्राविधिकलाई इन्जिनियर भनिन्छ। 

नेपालमा इन्जिनियरिङ अध्ययनको श्रेय त्रिभुवन विश्वविद्यालयको इन्स्टिच्युट अफ इन्जिनियरिङलाई जान्छ जहाँबाट नेपालमा इन्जिनियरिङका विविध विषयमा अध्यापन सुरु गरिएको थियो| हाल इन्जिनियरिङको क्षेत्र बढ्दै गैरेह्को छ, सामाजिक अध्ययन देखि राजनीतिक शास्त्र देखि समाजका हरेक अङ्गमा इन्जिनियरिङ प्रयोग भरहेको छ |
## यो पनि हेर्नुहोस्
* मेकानिकल इन्जिनियरिङ
* विद्युतीय इन्जिनियरिङ
*सिभिल इन्जिनियरिङ

श्रेणी:इन्जिनियरिङ
कम्प्युटर विज्ञान

**कम्प्युटर विज्ञान** गणित, विज्ञान र समस्या समाधान गर्ने खुबीको प्रयोग गरेर कम्प्युटरको निर्माण र प्रयोग सम्बन्धि अध्ययन हो। यसले गर्दा विश्व हाम्रो सामु सानो भएको छ। कम्प्युटर विज्ञान २०औँ शताब्दीको अन्त्य तिर मात्र छुट्टिएको हो र यसले कार्य सम्पादनमा आफ्नै तरिका अपनायो अनि आफ्नै शाब्दिक व्याख्या पनि। यसका जराहरू इलेक्ट्रिक इन्जिनियरिङ, गणित र भाषा विज्ञानमा रहेका छन्। तपाईँले यसलाई विज्ञान, इन्जिनियरिङ र कलाको सम्मिश्रणको रूपमा लिन सक्नुहुन्छ।

कम्प्युटर विज्ञनले साध्यात्मक गणितीय आदर्शमा रहेर कम्प्युटरका अवयवहरूको अध्ययन गर्दछ, कम्प्युटर इन्जिनियरिङले वा स्तविक कम्प्युटरका पाटपुर्जाहरूको अध्ययन गर्दछ (जसलाई हामी छुन र हेर्न सक्छौँ), र सफ्टवेयर इन्जिनियरिङले कम्प्युटर कार्यक्रमहरू कसरी प्रभावकारी, सहज बनाउन सकिन्छ भनेर र तिनीहरूको निर्माणमा ध्यान दिन्छ।

## कम्प्युटर विज्ञानका अङ्गहरू
### भित्री गणित 
* बूलियन अल्जेब्रा (जहाँ केही कुरा सही वा गलत मात्र हुन सक्छ)
* कम्युटर सांखिकरण (कम्प्युटरले कसरी गणना गर्दछ)
* डिस्क्रेट गणित ( संख्या सहितको गणित जसलाई गणना गर्न सकिन्छ)
* सांकेतिक लजिक (गणितको बारेमा सोच्ने र बोल्ने तरिका)

### कम्प्युटर विज्ञान कार्यक्षेत्र 
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:कम्प्युटर
पुस्तक

[thumb|right|300px|[अक्सफोर्ड विश्वविद्यालय|अक्सफर्ड विश्वविद्यालयको मर्टन कलेज पुस्तकालयमा रहेको ऐतिहाँसिक पाण्डुलिपी।]]

**पुस्तक** वा **किताब** शव्दहरू, चित्रहरू, लगायत विभिन्न चिजहरू छापिएका कागजहरूको समूह हो। आजको नया समयमा किताब बिधुतीय पनि हुन सक्छ जसलाई (इ-बूक्) भनिन्छ . 
केही पुस्तकहरूमा तस्बीर पनि हुन्छन् त केहीमा हुँदैनन्। सामान्यतया पुस्तकमा धेरै पानाहरू हुन्छन् जसलाई एकापट्टी बाँधेर बाहिर दुई जिल्लाले ढाकिन्छ। पुस्तकहरूका ठूला समूहलाई पुस्तकालय भनिन्छ। कुनै साहित्यिक कार्य वा त्यस्तो कामको मुख्य शाखालाई पनि किताब भनिन्छ। 
### विभाजन
पुस्तकहरूलाई दुई मुख्य श्रेणीहरूमा बिभाजन गरिन्छ, परिकथा र गैरपरिकथा। कथाहरू सत्य होइनन्, कपोलकल्पित हुन भने त्यसलाई परिकथा भनिन्छ। सत्य घटनामा आधारित पुस्तक तर काल्पनिक पात्रहरू वा संबादहरू भएका छन् भनेपनि सामान्यतया त्यो मात्र परिकथा हुन जान्छ। गैरपरिकथा सत्य तथ्य, जस्तै इतिहास, विज्ञान, वा जीवनीको बारेमा पुस्तक हो।
### विषय
पुस्तकहरू कुनैपनि विषयमा हुन सक्छन्, बगैंचा देखि मानव शरीर सम्म। कुराकानी पछिको सञ्चारको सबैभन्दा पुरानो माध्यम यहि हो। पुस्तक ठूलो श्वरले पढ्न वा आफैमात्र पढ्न सकिन्छ। पुस्तक एक ब्यक्ति वा धेरै ब्यक्तिहरू मिलेर लेख्न सकिन्छ। पुस्तकहरू आनन्दको लागि पढ्न सकिन्छ वा आवश्यक विषय, जस्तै गणित,को जानकारीका लागि प्रयोग गरिन्छ।

## किताबी किरो 
किताब साह्रै मन पराउने र जहिले पनि किताब पढि रहने लाई किताबी किरो भनिन्छ। 

## पुस्तक पसल 
किताब बेच-बिखन गर्ने ठाउँलाई पुस्तक पसल भनिन्छ। यहाँ पुराना नया सबै किसिमका किताबहरु पायिन्छं। 

## किताबको ढाँचा 
किताब खास गरी बहिरी जिल्ला अथवा खोल, अगाडिको खालिपना, लेखकको भनाइ, विषयसूची, मुख्य लेख, आन्तिमको खाली पन्ना, पछाडिको जिल्ला मिलेर बनेको हुन्छ।

## बहिरि जिल्ला 
किताब / पुस्तकको बाहिर हुने खोल / जिल्लालाई बहिरि जिल्ला भनिन्छ। बहिरी जिल्ला किताबको भित्री लेखको बयान गर्ने अथवा झल्कौने हुनुपर्छ। साधारणतया यो राङगिन र आकर्सक हुन्छ। 
 
संसारमा पुस्तक पढ्न नजान्ने मानिसहरू पनि छन्। यस्ता मानिसहरूलाई निरक्षर भनिन्छ।

## उखान 
* पुरानो कोट लगाउ, नया पुस्तक किन।
* खाने मुख लाई जुँगा ले छेक्दैन , बादरको पुच्छर लौरो न हतियार । नाच्न नजान्ने आगन टेडो ।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* साहित्य
* पठन

श्रेणी:शिक्षा
जीव विज्ञान

**जीवशास्त्र** बिज्ञानको एक विधा हो जसमा बनस्पति र जनावर जस्ता जीवहरूको अध्ययन गरिन्छ। यस विधाका बैज्ञानिकहरूलाई जीवशास्त्री भनिन्छ। यस शास्त्रमा जीवहरूको गुण र स्वभाव, जीवहरूको उत्तपति र विकासक्रमका बारेमा अध्ययन गरिन्छ। जीवशास्त्र एक विशाल विज्ञान हो र यसको सुरुवात धेरै अघिदेखि भएको हो। यसका थुप्रै शैक्षिक हाँगाहरू छन् र तिनमा जीवहरूका विभिन्न बिषयहरूमा अध्ययन हुन्छ।

जीवशास्त्र

### जीवशास्त्रका हाँगाहरू 
* शरीरविज्ञान
* Arachnology
* खगोलजीवशास्त्र
* वनस्पति शास्त्र
* जीवरसायन शास्त्र
* Biogeography
* Bioinformatics
* Biophysics
* कोषशास्त्र
* Cytology
* Dendrology
* Developmental biology
* पर्यावरण विज्ञान
* Entomology
* Ethology
* विकासवादी जीवशास्त्र
* भ्रूणशास्त्र
* Genetics / Genomics / Proteomics
* Herpetology
* तन्तुशास्त्र
* मानव जीवशास्त्र / Anthropology / Primatology
* Ichthyology
* Limnology
* Malacology
* Mammalogy
* समुद्री जीवशास्त्र
* सुक्ष्म जीवशास्त्र / Bacteriology
* Molecular Biology
* Mycology / Lichenology
* Nematology
* Neurobiology / Neuroscience
* चराशास्त्र
* Palaeontology
* Phycology
* Phylogenetics
* Physiology
* Plant pathology
* Taxonomy
* Virology
* पशु शास्त्र

##  

File:Guriezo Adino vaca toro terneras.jpg|Animalia - Bos primigenius taurus
File:Zboże.jpg|Planta - Triticum
File:Morchella esculenta 08.jpg|Fungi - Morchella esculenta
File:Fucus serratus2.jpg|Stramenopila/Chromista - Fucus serratus
File:Gemmatimonas aurantiaca.jpg|Bacteria - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer)
File:Halobacteria.jpg|Archaea - Halobacteria
File:Gamma phage.png|Virus - Gamma phage

*
स्वास्थ्य

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनका अनुसार "स्वास्थ्य भनेको रोग तथा दुर्बलताबाट मुक्त हुनु मात्र नभई सम्पूर्ण शारीरिक, मानसिक तथा सामाजिक अवस्था तन्दुरुस्त हुनु पनि हो ।"
'*रोग र दुर्बलताबाट मुक्त हुनु मात्र नभई शारीरिक, मानसिक तथा सामाजिक तवरले पुर्ण तन्दुरूस्तिको अवस्थालाई नै स्वास्थ्य भनिन्छ ।" (डब्लु.एच.ओ, १९४६)

## सन्दर्भ स्रोत
*World Health Organization, Constitution, World Health Organization, Geneva, १९४६. Available online at http://w3.whosea.org/aboutsearo/pdf/const.pdf . Accessed October २४, २००५.
*WHO (१९७९) *Health for All'', Sr. Nos. १, २

## बाह्य कडीहरू
*The Child Health Site 
*World Health Organization
*Healthy Living Site  NHS Health Scotland र the Scottish Executive Health Site (UK)
*National Center for Health Statistics (USA)
*National Institute of Health (USA)
*Centers for Disease Control र Prevention (USA)


श्रेणी:Personal life
श्रेणी:School subjects
इमेल

**इलेक्ट्रोनिक मेल** वा **इमेल** (email वा e-mail) इन्टरनेटको सबै भन्दा बढी प्रयोग हुने सेवा मध्येको एक हो। यो सेवा प्रयोग गरेर इमेल ठेगाना भएका ब्यक्तिहरू बीच आपसमा विद्युतिय माध्यमबाट पत्राचार गर्न सकिन्छ। यो सेवा हुलाक चिठ्ठि जस्तै हो, तर यसको गति धेरै नै छिटो हुन्छ। यसबाट विद्युतिय रूपमा सन्देशहरू पठाइने हुँदा, भौतिक रूपमा पाउनको लागि मुद्रण गर्नुपर्ने हुन्छ। मुख्यतः सन्देशरू टाइप गरिएका अक्षर, चित्र, श्रवण सामग्री, चलचित्र आदि हुनसक्छन्। यो सेवा धेरै जसो नि:शुल्क हुन्छ। इमेल प्रयोग गर्न कम्प्युटर, इन्टरनेट र इमेल प्रोग्रम चाहिँन्छ। कम्प्युटरको विकल्पमा मोबाइलबाट पनि इमेल सेवा प्रयोग गर्न सकिन्छ। 

ईमेल ठेगानाको धेरै रूपहरू रहेका हुन्छन्। सर्वमान्यरूपमा रहेको RFC २८२२ मा इमेल ठेगाना user@domain.tld जस्तो देखिन्छ। ईमेल संन्देशहरू सामान्यतया साधा पाठ या HTML शैली प्रयोग गरी पठाइन्छ। 

वास्तविक पत्राचारमा जस्तै यसमा पनि नचाहिँँदा ईमेलहरू प्राप्त हुनसक्दछन्। इमेलमा यसलाई स्पाम भनिन्छ। ईमेल पठाउन प्रयोग गरिने केही अनुप्रयोगहरूले स्पामलाई चिनेर नष्ट गर्न सक्ने क्षमता रहेको हुन्छ। यसरी छानिएर आएका इमेल मात्रै प्रयोगकर्ताले आफ्रनो इमेल पत्राचार बक्समा पाउन सक्छन। 

केही कम्पनीहरूले कुनै टाढाको स्थानमा रहेको वेभसाइट प्रयोग गरेर पनि इमेल पठाउने सुविधा प्रदान गर्दछन। जिमेल, आउटलुक र याहु!आदि यस प्रकारका सुबिधाहरू प्रदान गर्दछन् जसलाई "वेब मेल" भनिन्छ।

## अरु पनि हेर्नुहोस 
* अनुप्रयोग

## बाहिरी लिङ्कहरू 
* आरएफसि २८२२ *इन्टरनेट सन्देश स्वरूप* अप्रिल २००१
* इमेलको इतिहास

श्रेणी:कम्प्युटर
श्रेणी:इन्टरनेट
कृषि

**कृषि** बाली तथा पशुपालन, मत्स्यपालन्र खाद्य तथा गैर खाद्य उत्पादन गरिने तरिका हो। यो खेत वा बारीमा अन्न रोपी त्यसलाई गोडमेल गरेर अन्न उब्जाउने काम हो। पशुपालन्, बाली उत्पादन्, मत्स्यपालन्, र अन्य जिव-जन्तुको खेती वा पालन यस अन्तर्गत पर्दछन्। कृषि मानव सभ्यताको उदयमा प्रमुख विकास थियो, जहाँ विविध प्रजातिहरूको खेतीले खाद्य अधिशेष सिर्जना गर्यो जसले मानिसहरूलाई शहरहरूमा बस्न सक्षम बनायो।   

आधुनिक कृषि विज्ञान, वनस्पति प्रजनन, कृषि रसायन जस्तै कीटनाशक र मल, र प्राविधिक विकासले बालीको उत्पादनमा तीव्र वृद्धि गरेको छ, तर यसले पारिस्थितिक र वातावरणीय क्षतिमा पनि योगदान पुर्याएको छ। पशुपालनमा चुनिंदा प्रजनन र आधुनिक अभ्यासहरूले पनि मासुको उत्पादनमा वृद्धि गरेका छन्, तर पशु कल्याण र वातावरणीय क्षतिको बारेमा चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। वातावरणीय मुद्दाहरूमा जलवायु परिवर्तन, जलस्तरको क्षय, वन विनाश, एन्टिबायोटिक प्रतिरोध र अन्य कृषि प्रदूषणमा योगदान समावेश छन्।  कृषि वातावरणीय क्षतिको कारण र संवेदनशील दुवै हो, जस्तै जैविक विविधताको हानि, मरुभूमिकरण, माटोको क्षतिको कारण, र जलवायु परिवर्तन, जुन सबै बालीनालीमा कमी ल्याउन सक्छ। आनुवंशिक रूपले परिमार्जित जीवहरू व्यापक रूपमा प्रयोग गरिन्छ, यद्यपि केही देशहरूले तिनीहरूलाई प्रतिबन्धित गर्छन्।

## वाह्य सूत्र 
श्रेणी:कृषि
श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:अर्थ
श्रेणी:मानव सभ्यता
पाल्पा जिल्ला

**पाल्पा जिल्ला** नेपालको लुम्बिनी प्रदेशमा अवस्थित एक पहाडी जिल्ला हो। तानसेन मुख्यालय भएको जिल्लाले १,३७३ किमी २ (५३० वर्ग मील) क्षेत्रफल ओगटेको छ र जनसंख्या २४२, ४२३ छ। पाल्पा जिल्ला पोखराबाट धेरै टाढा छैन र बसबाट सजिलै पुग्न सकिन्छ।

## नामाकरण
इटालीका प्रसिद्ध विद्धान तथा इतिहासकार प्रो. जोशेफ टुचीको भनाई अनुसार यस जिल्लाको अस्तित्व ईसाको पाचौँ शताब्दी तिर थियो। त्यस समयमा भारतवर्ष र चीन प्रदेशको ठूलो क्षेत्र मंगोलियाको अधिपत्यमा रहेको अड्कल काटिएको छ। उनको भनाई अनुसार मंगोलियन शव्द "वाल्वा" यसको अर्थ "सीप कला र कालीगढ"बाट पाल्पा बन्न गएको हो।

## इतिहास
भारतमा मुगलहरूको आक्रमण सहन नसकी तुथारय सेन पैयागबाट धपिएर बुटवलको बाटो भएर रिसिङ हालको फेक गाविस वडा नम्बर ४मा लामो समयसम्म बसी पछि रिब्दीकोट कुसुमखोला पालुङमैनादी र ठिमुरे गाविसको साँधमा पर्नेमा आपुनो स्वतन्त्र राज्य स्थापना गरे। तानसेन आउनु अघि सेनवंशीय राजाहरू शिलाङथोकको नजिकहेको पुरानकोट हाल भैरवस्थान गा।वि।स। लाई राजधानी बनाई शासन गरेको इतिहासमा उल्लेख गरेको पाइन्छ। वि.सं. १३६३मा तुथारय सेन देखि प्रारम्भ भइ पाल्पा राज्यको संस्थापक मानिने रुद्र सेनले १५६६मा पाल्पा राज्यको स्थापना गरेका थिए। झण्डै ४९८ वर्षसम्म शासन गर्ने पाल्पाली सेन राजहरू मध्ये पछिल्ला पृथ्वीपाल सेनको पालमा रणबहादुर शाह र भीमसेन थापाको रणनैतिक षड्यन्त्र चतुर् याइले पाल्पा राज्य विसं १८६१मा नेपाल राज्यमा गाभियो। मुकुन्द सेन प्रथमको नेतृत्वमा पाल्पाले काठमाडौँ, धनकुटा र भोजपुरसम्म राज्य विस्तार गरेको पाईन्छ।

अङ्गुठाकार|पाल्पा जिल्लाका पूर्व गाविसहरूको नक्सा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका जिल्लाहरू
राष्ट्रभाषा

**राष्ट्रभाषा**, **राष्ट्र भाषा** वा **राष्ट्रिय भाषा** एउटा सार्वभौम सम्पन्न राष्ट्रको वास्तविक 'डी फ्याक्टो' वा कानुनी र औपचारिक 'डी जुरी' रूपमा प्रचलित तथा सो राष्ट्रका बहुसङ्ख्यक जनताले बोल्ने प्रमुख भाषा हो। यस शब्दको उपयोगमा भने केही स्थिरता छ। कुनै देशको एउटा क्षेत्रमा पहिलो भाषाको रूपमा बोलिने एउटा वा सो भन्दा बढी भाषाहरूलाई देशको राष्ट्रिय भाषाको रूपमा अनौपचारिक वा संविधानमा निर्दिष्ट गर्न सकिन्छ। १५० भन्दा बढी देशको संविधानमा राष्ट्रिय भाषाको उल्लेख गरिएको छ।

## आधिकारिक भाषा र राष्ट्रभाषा
## राष्ट्रभाषा
### दक्षिण एसियाली देश
दक्षिण एसियामा रहेका आठ वटा राष्ट्रहरूको राष्ट्रभाषाको विवरण निम्नानुसार रहेको छ।
 
; नेपाल
नेपालको संविधान २०७२ को धारा ६ अनुसार नेपालमा बोलिने सबै मातृभाषाहरूलाई राष्ट्रभाषा मानिएको छ। नेपालको जनगणना २०६८ अनुसार नेपालमा १२३ वटा भाषा मातृभाषाको रूपमा बोल्ने गरिन्छ। नेपालको संविधान २०७२ को धारा ७ को दफा १ बमोजिम नेपालको सरकारी कामकाजको भाषा नेपाली भाषालाई कायम गरेको छ।
; भारत
भारतीय संविधानमा कुनै पनि भाषालाई राष्ट्रभाषाको रूपमा मानिएको छैन। भारत सरकारले भारतमा बोलिने २२ वटा भाषाहरूलाई आधिकारिक भाषाको रूपमा स्थान दिएको छ। जसमा केन्द्र सरकार वा राज्य सरकारले आफ्नो क्षेत्र अनुसार कुनै पनि भाषालाई आधिकारिक भाषाको रूपमा चयन गर्न सक्छ। केन्द्र सरकारले आफ्नो कार्यहरूको लागि हिन्दी र अङ्ग्रेजी भाषालाई आधिकारिक भाषाको रूपमा राखेको छ। यस बाहेक छुट्टा छुट्टै राज्यहरूमा स्थानीय भाषा अनुसार भिन्न भिन्न आधिकारिक भाषाहरूलाई छानिएको छ। वर्तमान समयमा २२ वटा आधिकारिक भाषाहरूमा असामी, उर्दु, कन्नड, कश्मीरी, कोङ्कणी, मैथिली, मलयालम, मणिपुरी, मराठी, नेपाली, ओडिया, पन्जाबी, संस्कृत, सन्थाली, सिन्धी, तमिल, तेलगु, बोडो, डोगरी, बङ्गाली र गुजराती छ।
सन्  २०१० मा भारतको गुजरात उच्च अदालतले सबै भाषाहरूलाई समान अधिकार दिएर राख्नुपर्ने भनेको थियो, यद्यपि अदालत र अन्य केही स्थानहरूमा मात्रै अङ्ग्रेजी भाषालाई स्थान दिइएको छ।
; पाकिस्तान
; अफगानिस्तान
; भुटान
; बङ्गलादेश
बङ्गलादेशको एक मात्र आधिकारिक र वास्तविक भाषा बङ्गाली भाषा हो।
; श्रीलङ्का
; मालदिभ्स
; बङ्गलादेश

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भाषा नीति
राजनीति

राजनीतिक अवस्था
२०५८ :राजदरबार हत्याकाण्ड
१९ जेठ २०५८ मा भएको दरबार हत्याकण्ड शाही परिवारका सदस्यहरू राजा वीरेन्द्र, रानी ऐश्वर्य, युवराज दीपेन्द्र, अधिराजकुमार निराजन लगायत अन्य धेरैजना हत्याकण्डमा मारिए। यद्यपि, नरसंहार पछि, युवराज कोमामा केहि समयको लागि बाँचे।

यद्यपि युवराजले मर्नु भन्दा पहिले कहिलै होसमा थिएनन्, युवराज दीपेन्द्र नेपाली शाही उत्तराधिकारको कानून अनुसार राजा थिए। उनको मृत्युको दुई दिन पछि राजाको बाँचेको भाइ ज्ञानेन्द्रलाई राजा घोषणा गरियो।

२०६०-२०६४ : संसद भङ्ग र लोकतन्त्र आन्दोलन
२०६१ माघ १९ मा राजा ज्ञानेन्द्रले २०६१ माघ १९ गते दिउसो एक घोषणा गरी शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको मन्त्रीमण्डल विघटन गरी आफ्नै अध्यक्षतामा मन्त्रीमण्डल गठन गरेको घोषणा गरे। र मार्शल कानून लागू गरे । राजाले माओवादी विद्रोह सम्हाल्न सरकार असफल भएको कुरा राखे। टेलिफोन लाइन काटियो र प्रमुख राजनैतिक दलका मुख्य नेताहरूलाई घरमा नै नजरबन्द राखि, धेरै उच्च राजनीतिक नेताहरू पक्राउ गरियो। अन्य विपक्षी नेताहरू भारत भागे र त्यहाँ फेरि समूहित भए। शाही कदमको विपक्षमा पुरानो, विघटित संसदमा ९०% सिट प्रतिनिधित्व गर्ने सात दलको गठबन्धन बन्यो ।