open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
मीनाक्षी

**मीनाक्षी**, **मिनाक्षी**  वा **तदादकै**, एक हिन्दु देवी हुन्। उनलाई देवी पार्वतीको रूप मानिन्छ र उनी मदुरैकी कुलदेवी पनि हुन्। कामाक्षी र विशालाक्षीका साथमा उनलाई आदिशक्तिका तीन अवतारहरूमध्ये एक मानिन्छ: उत्तरमा विशालाक्षी, उनलाई शिवको रूप सुन्दरेश्वरको दैवी जीवनसाथी र विष्णुको रूप अलगारकी दिदीको रूपमा चित्रण गरिन्छ।

मीनाक्षीको उल्लेख तामिल साहित्यमा प्राचीन पाण्ड्य राज्यकी योद्धा रानीको रूपमा पाइन्छ र पछि उनलाई देवीको रूपमा पुज्न थालिएको थियो। उनको मुख्यतया दक्षिण भारतमा पूजा गरिन्छ र मदुरैमा उनीप्रति समर्पित एउटा विशाल मन्दिर रहेको छ। उनको प्रतिमामा सामान्यतया दाहिने हातले कमल समातेको देखाइन्छ, जसमा हरियो सुगा बसेको हुन्छ भने देब्रे हात तल झुण्डिएको हुन्छ। मीनाक्षी र शिवको विवाहको उत्सवलाई मीनाक्षी तिरुकल्याणमको रूपमा एक प्रमुख चाडको रूपमा मनाइन्छ। उनलाई आदि शङ्कराचार्यले श्री विद्याको रूपमा पनि स्तुति गरेका थिए।

## ग्रन्थहरू
८औँ शताब्दीमा आदि शङ्कराचार्यद्वारा रचना गरिएको *मीनाक्षी पञ्चरत्नम्* (मीनाक्षीका पाँच रत्न) मीनाक्षीको एक स्तुति हो। प्रारम्भिक आधुनिक कालमा नीलकण्ठ दीक्षित जस्ता धेरै सन्त र विद्वानहरूले देवीका बारेमा धेरै महान् भजनहरू रचना गरेका थिए। तमिल साहित्यले मीनाक्षीलाई पारिवारिक जीवन र दिव्यताको सङ्गमको रूपमा चित्रण गर्दछ।

## पौराणिक कथा
[thumb|[मीनाक्षी मन्दिरको भित्तामा मीनाक्षीको पौराणिक कथा चित्रण गरिएको चित्रकला]]

१६औँ शताब्दीको तामिल ग्रन्थ *तिरुविलैयादल पुराणम* अनुसार, राजा मलयध्वज पाण्ड्य र उनकी पत्नी काञ्चनमालैले उत्तराधिकारीका रूपमा छोरा प्राप्त गर्ने उद्देश्यले यज्ञ गरेका हुन्छन्। यज्ञको अग्निबाट तीन वर्षकी बालिका प्रकट हुन्छिन् जसका तीनवटा स्तन थिए। जब अभिभावकहरूले भगवान शिवसँग प्रार्थना गरे, तब एउटा आकाशवाणीले उनीहरूलाई ती बालिकालाई हुर्काउन सल्लाह दिन्छ र यो जब उनले आफ्नो भावी पतिलाई भेट्नेछिन् तब उनको तेस्रो स्तन हराउनेछ भन्ने सन्देश दिन्छ। ती बालिका दरबारमा हुर्किन्छिन् र राजाले उनलाई आफ्नो उत्तराधिकारीको रूपमा राज्याभिषेक गरिदिन्छन्। जब उनले अन्ततः सुन्दरेश्वरको रूप धारण गरेका शिवलाई भेट्छिन् तब उनले पार्वतीको अवतार मीनाक्षीको वास्तविक रूप धारण गर्छिन्। मीनाक्षी र शिवको विवाह (मीनाक्षी तिरुकल्याणम) एक भव्य उत्सव हो जसमा विभिन्न हिन्दु देवी-देवताहरू अन्य दिव्य र जीवित प्राणीहरूको उपस्थिति रहेको हुन्छ।

धार्मिक विद्वान विलियम पि हार्मनका अनुसार, यो कथाले त्यस समयमा दक्षिण भारतमा प्रचलित मातृसत्तात्मक परम्पराहरू र क्षेत्रीय विश्वासहरूलाई प्रतिबिम्बित गर्न सक्छ जसमा आध्यात्मिक शक्तिहरू महिलाहरूमा निहित हुन्छन्। देवताहरूले आफ्ना जीवनसाथीको कुरा सुन्छन् भने राज्यको भाग्य महिलाहरूमा निर्भर हुन्छ भन्ने मानिन्थ्यो। इतिहासकार सुसान बेलीका अनुसार, मीनाक्षीप्रतिको श्रद्धा हिन्दु देवी परम्पराको एक अंश हो जुन हिन्दु समाजसँग एकाकार हुन्छ जहाँ "महिला सामाजिक सम्बन्धको प्रणालीको मेरुदण्ड" बन्छिन्। मानवशास्त्री क्रिस फुलरका अनुसार, यो विवाहले त्यस समयका मानवीय विवाहहरूको लागि एक प्रतीकात्मक नमुना प्रस्तुत गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु देवीदेवताहरू
श्रेणी:पार्वतीका रूपहरू
मीनाक्षी शिरोडकर

**मीनाक्षी शिरोडकर** (जन्म नाम: **रतन पेडणेकर**; ११ अक्टोबर १९१६ – ३ जुन १९९७) एक भारतीय अभिनेत्री थिइन् जसले मुख्यतया मराठी चलचित्र, मराठी रङ्गमञ्च र टेलिभिजनहरूमा काम गरेकी थिइन्। सन् १९३८ मा आफ्नो अभिनय यात्रा सुरु गरेकी शिरोडकरले सन् १९७० को दशकको सुरुवातसम्म चलचित्र क्षेत्रमा सक्रिय रहेकी थिइन्। *ब्रह्मचारी* (सन् १९३८) नामक एक मराठी चलचित्रमा मास्टर विनायकसँग पौडी खेने लुगामा देखिएपछि उनले तत्कालीन परम्परावादी दर्शकहरूलाई स्तब्ध बनाएकी थिइन्। उनी बलिउड अभिनेत्रीहरू नम्रता शिरोडकर र शिल्पा शिरोडकरकी हजुरआमा हुन्।

शिरोडकरको जन्म ११ अक्टोबर १९१६ मागोवान मूलको एक मराठी परिवारमा रतन पेडणेकरको रूपमा भएको थियो। उनले सानै उमेरदेखि भारतीय शास्त्रीय सङ्गीत सिक्न थालेकी थिइन्। सन् १९३६ मा उनले डा. शिरोडकरसँग विवाह गरेकी थिइन्। उनीहरूका एक छोरा थिए, जसले मराठी अभिनेत्री गङ्गु बाईसँग विवाह गरेका थिए। उनीहरू चलचित्र अभिनेत्री नम्रता शिरोडकर र शिल्पा शिरोडकरका आमाबुबा हुन्। नम्रताले सन् १९९३ मा मिस इन्डियाको उपाधि जितेकी थिइन् र उनले टलिउड अभिनेता महेश बाबुसँग विवाह गरेकी छिन्। उनीहरूका दुई सन्तान छन्। ४ जुन १९९७ मा ८० वर्षको उमेरमा मुम्बईमा शिरोडकरको निधन भएको थियो।

## अभिनय जीवन 
सन् १९३५ मा, शिरोडकर अल इन्डिया रेडियोमा आवद्ध  भएर उनले रेडियो नाटकहरूमा काम गर्न थालेकी थिइन्। सन् १९३६ मा उनको विवाहपछि, उनले 'हंस पिक्चर्स' नामक चलचित्र कम्पनीका साझेदारहरूमध्ये एक पाण्डुरङ्ग नायकबाट चलचित्रको प्रस्ताव प्राप्त गरेकी थिइन्। सुरुमा शिरोडकरले प्रस्ताव अस्वीकार गरेतापनि नायकले शिरोडकरका श्रीमान्‌लाई उनले चलचित्रमा अभिनय गर्नुपर्छ भनेर मनाएका थिए।

शिरोडकरले सन् १९३८ को मराठी चलचित्र *ब्रह्मचारी* बाट मास्टर विनायकको विपरीत भूमिकामा चलचित्र पर्दापण गरेकी थिइन्। चलचित्रका लेखक प्रल्हाद केशव अत्रेले उनले उनको ठूला आँखा सुहाउँदो हुने गरी नाम "रतन" बाट बदलेर "मीनाक्षी" राखिदिएका थिए। परम्परागत दर्शकहरूलाई स्तब्ध पारेकी थिइन्। र गीतमा उनको दुई-चुल्ठी भएको कपालको शैलीका कारण चर्चित बनेतापनि उनले ठूलो आलोचना खेप्नुपरेको थियो। यो गीत शिरोडकर आफैँले गाएकी थिइन् र यसले ठूलो चर्चा पाएको थियो। पनि यसलाई सोही नामको नाटकमा पनि पुन: प्रयोग गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:मराठी चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:सन् १९१६ मा जन्म
श्रेणी:सन् १९९७ मा मृत्यु
श्रेणी:महाराष्ट्रका अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू
पृथ्वी (देवी)

**पृथ्वी** ("विशाल", जसलाई **पृथ्वी माता** पनि भनिन्छ), पृथ्वी को संस्कृत नामका साथै हिन्दु धर्म मा यसको मानवीकरण गरिएको देवीको नाम पनि हो। देवी पृथ्वी एक आद्य मातृदेवी र ऐतिहासिक वैदिक धर्मका सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण देवीहरू मध्ये एक हुन्।

हिन्दु धर्म बाहेक, पृथ्वीको बौद्ध धर्म मा पनि महत्त्वपूर्ण स्थान छ जसले पृथ्वीले सम्पूर्ण जीवनलाई प्रदान गर्ने विशालता र सहाराको प्रतीक मानिन्छ। बौद्ध परम्परामा उनको उपस्थिति बुद्धको ज्ञान प्राप्तिको क्षणसँग जोडिएको छ र उनलाई बौद्ध देवमण्डलको पहिलो देवी मानिन्छ।

## उत्तर-वैदिक ग्रन्थहरूमा 
'' को एक चित्रण जसमा पृथ्वी देवीले गाईको रूपमा अन्य देवताहरूसँग मिलेर विष्णु (आफ्नी पत्नी लक्ष्मी सँग शेषनागमा विराजमान) सँग पृथ्वीमा व्याप्त खराबी नष्ट गरी आफ्नो कष्ट कम गर्न प्रार्थना गरिरहेकी छिन्।]]

उत्तर-वैदिक हिन्दु पौराणिक कथाहरूमा, पृथ्वी देवीको भूमिकामा केही परिवर्तन आएतापनि उनको उपस्थिति महत्त्वपूर्ण रहिरहन्छ। वैदिक कालमा पृथ्वीलाई शाब्दिक रूपमा धर्ती र स्थिरता, उर्वरता तथा जीवनको पोषण गर्ने आधारका रूपमा एक दिव्य अस्तित्वको रूपमा पूजा गरिन्थ्यो। हिन्दु परम्पराको विकाससँगै, पृथ्वीलाई सामान्यतया भूमि वा भूदेवीको नामले चिनिन थालियो जसको अर्थ "पृथ्वी स्वरूपिणी देवी" हुन्छ। वैष्णव पौराणिक कथाहरूमा भूदेवीको भूमिका केन्द्रमा छ जहाँ उनलाई प्रायः दुष्ट शक्ति, राक्षसहरू वा भ्रष्ट शासकहरूद्वारा उत्पीडित र प्रार्थना गरिरहेकी पात्रको रूपमा चित्रण गरिन्छ। यी कथाहरूमा उनले प्रायः सहयोगका लागि विष्णुलाई पुकार्छिन् र त्यसको प्रतिक्रियामा विष्णुले विभिन्न अवतारहरू लिएर उनको कष्ट निवारण गर्छन्। यसले पृथ्वी देवी र ब्रह्माण्ड संरक्षक (विष्णु) बीचको सम्बन्धलाई पुन: पुष्टि गर्दछ। मूर्तिपूजा र कलामा, भूदेवीलाई प्रायः विष्णुको वराह अवतारको दाह्रामा टाँसिएको एक सुन्दरी स्त्रीको रूपमा देखाइन्छ। विकल्पमा, विष्णुलाई प्रायः भूदेवी र श्री-लक्ष्मी को बीचमा उभिएको देखाइन्छ जसले उनले पृथ्वी र समृद्धि दुवैको रक्षा गर्ने प्रतीक झल्काउँछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु देवीदेवताहरू
श्रेणी:हिन्दु पौराणिक कथामा स्थानहरू
बुँइगल

[अङ्गुठाकार|बुँइगलबासीको सुत्ने कोठा, स्कोगर, [आइसल्यान्ड]]
[अङ्गुठाकार|[बर्लिन, जर्मनीको एउटा घरमा रहेको बुँइगल]]
**बुँइगल** भनेको घर वा अन्य भवनको ठाडो छानाको मुनी पाइने ठाउँ वा कोठा हो। यो भवनको माथिल्लो तल्ला र कौसीको बीचमा हुने भएकाले बुँइगल प्रायः साँघुरो र गुम्सिएको आकारको हुन्छ। प्रायः बुँइगलबाट छाना अड्याउने थामहरूको हेरचाह गरिन्छ।

बुँइगललाई कहिलेकाहीँ बैकाल तला पनि भनिन्छ, तर जहाँ बैकाल तला भनेको पुरै तला हुन्छ, बुँइगल भनेको एउटा कोठा मात्र हो।

## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:कोठाहरू
अलकत्रा

[अङ्गुठाकार|[मृत सागर प्राकृतिक अलकत्रा]]
अङ्गुठाकार|परिष्कृत अलकत्रा
**अलकत्रा** भनेको बाटो पक्की बनाउँदा गिट्टी आदिसँग मोलेर ओछ्याइने कालो लेदो हो।  तारपिन आदिको तेल निकाल्दा खेरी आएको च्याटच्याट पदार्थ हो। विश्वमा अलकत्राको सबैभन्दा ठूलो प्राकृतिक भण्डार भनेको दक्षिणपश्चिम त्रिनिदादको पिच तालमा छ, जसमा १ करोड टन अलकत्रा रहेको अनुमान गरिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:रासायनिक मिश्रणहरू
श्रेणी:सडक निर्माण सामग्रीहरू
श्रेणी:पेट्रोलियम पदार्थहरू
कालोपत्र

अङ्गुठाकार|कालोपत्र मिक्सर
**कालोपत्रा** एउटा निर्माण सामग्री हो, जुन प्रायः सडक, गाडी बिसौना, विमानस्थल, तथा बाँधहरूका सतह बनाउन प्रयोग गरिन्छ। कालोपत्राका मिश्रणहरू उन्नाइसौँ शताब्दीदेखि सडक निर्माणमा प्रयोग हुँदै आएका छन्।

यो खनिज कणहरूको समुच्चय अलकत्राले टाँसिकन बनाएको हुन्छ।

श्रेणी:सडक निर्माण सामग्रीहरू
श्रेणी:कङ्क्रिट
शीतला

**शीतला** (अर्थ:शीतलता), मुख्यतया उत्तर भारत मा पुजिने एक हिन्दु देवी हुन्। उनलाई देवी पार्वती को अवतार मानिन्छ। उनले ठेउला, घाउखटिरा पिनास र विभिन्न रोगहरू निको पार्ने विश्वास गरिन्छ र विशेषगरी उनलाई बिफर रोगसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको छ। शीतला देवीको पूजा मङ्गलबार, सप्तमी र अष्टमी (हिन्दु महिनाको सातौँ र आठौँ दिन) मा गरिन्छ जुन विशेषगरी होली पछि चैत महिना पर्दछ। हिन्दु महिनाको सातौँ र आठौँ दिनमा गरिने शीतला देवीको उत्सवलाई क्रमशः शीतला सप्तमी र शीतला अष्टमी भनिन्छ।

## पौराणिक कथा 
यी देवीलाई सामान्यतया एक माताको रूपमा चित्रण गरिन्छ जसले बालबालिकाहरूलाई बाल्यकालका रोगहरू, जस्तै छालाका बिमिरा र बिफरबाट रक्षा गर्छिन्। उनलाई प्रजननकी देव रूपमा पनि पुजिन्छिन् जसले महिलाहरूलाई राम्रो पति पाउन र स्वस्थ सन्तान जन्माउन मद्दत गर्छिन्। उनको शुभ उपस्थिति घरपरिवारको कल्याणको प्रतिज्ञा मानिन्छ र भक्तहरूको जीविकोपार्जनका स्रोतहरूको रक्षा गर्ने विश्वास गरिन्छ। साथै, स्फूर्तिदायी वर्षा सुनिश्चित गर्न र अनिकाल, खडेरी तथा गाईवस्तुका रोगहरू रोक्नका लागि पनि शीतला देवीको आह्वान गरिन्छ।

*स्कन्द पुराण*को काशी खण्ड अन्तर्गत वाराणसी सम्बन्धी १६औँ शताब्दीका केही प्रतिलिपिहरूमा शीतला देवीले बिफरका फोका जस्ता रोगहरू निको पारेको वर्णन गरिएको छ:

शीतला देवीका बारेमा प्रारम्भिक बङ्गाली भाषाका कविताहरू सन् १६९० मा सप्तग्राममा रचिएका थिए। १८औँ शताब्दीमा मिदनापुर, पश्चिम बङ्गालबाट भएका रचनाहरूले धार्मिक पूजामा शीतलाको महत्त्व अझ बढाएको थियो। यस अवधिमा मराठा साम्राज्य र ब्रिटिस इस्ट इन्डिया कम्पनी बीचको द्वन्द्वका कारण अनिकाल पर्छ जसले गर्दा बिफरबाट हुने मृत्युदरमा वृद्धि भएको थियो।

## शीतला पूजा 
शीतला देवीको पूजा मुख्यतया महिलाहरूद्वारा शीतलाष्टमीको दिन गरिन्छ। यो तिथि हिन्दु चन्द्र पात्रोको एघारौँ महिना फागुनको कृष्ण पक्षको अष्टमीमा पर्दछ जुन सामान्यतया फेब्रुअरीको मध्यदेखि मार्चको अन्त्यसम्ममा पर्छ। रघुनन्दनका अनुसार, यस समयका लामा र सुख्खा रातहरू बिफरबाट हुने मृत्युसँग सम्बन्धित हुने भएकाले यो समयमा पूजा गर्ने विधान स्थापना गरिएको हो।

thumb|घरमा गरिएको शीतला माताको पूजा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु देवीदेवताहरू
भृङ्गी

स्वरूपको पूजा गर्दै।|260x260px]]
**भृङ्गी** हिन्दु धर्मका एक ऋषि हुन् जसलाई विनाशका देवता शिवका महान् भक्तको रूपमा वर्णन गरिएको छ।

भृङ्गी ऋषिको मूर्तिमा प्रायः तीनवटा खुट्टा देखाइन्छ भने उनलाई एक कुशल नर्तकको रूपमा पनि प्रस्तुत गरिएको छ। उनको शरीरमा मासु नभएकाले उनलाई छाला र हड्डी भएका ऋषिको रूपमा वर्णन गरिन्छ। शिवको ताण्डव नृत्यको समयमा भृङ्गीले आफ्नो तीनवटा खुट्टाको मद्दतले अद्भुत लयमा नृत्य गर्ने गर्छन्। पौराणिक कथा अनुसार, उनले शिवको मात्र परिक्रमा गर्न खोज्दा र पार्वतीलाई बेवास्ता गर्दा पार्वतीले उनलाई श्राप दिएकी हुन्छिन् जसका कारण उनको शरीरको मासु र रगत हटाइएपछि उभिनका लागि उनलाई शिवले तेस्रो खुट्टा प्रदान गरिन्छ।

## पौराणिक कथा 
शिव पुराण र तमिल स्थल पुराणहरूका अनुसार, शिवलाई श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्ने सबै ऋषिहरूले शिवकी अर्धाङ्गिनी पार्वतीलाई पनि वन्दना गर्दथे। एक दिन, ऋषि भृङ्गी शिवको निवासस्थान कैलास गएर उनले शिवको मात्र परिक्रमा गर्ने इच्छा व्यक्त गर्छन्। उनले शिवको वरिपरि घुम्न सुरु गर्दा पार्वतीले उनीहरू एउटै अस्तित्वका दुई आधा भाग हुन् भन्दै आफ्नो पनि परिक्रमा गर्न आग्रह गर्छिन् तर भृङ्गी शिवमा अत्याधिक एकाग्र भएकाले उनमा पार्वतीको परिक्रमा गर्ने कुनै इच्छा जाग्दैन। यो देखेर पार्वती शिवको काखमा बस्छिन् जसले गर्दा भृङ्गीलाई शिवको मात्र परिक्रमा गर्न गाह्रो हुन्छ। तैपनि विचलित नभई, भृङ्गीले एउटा पोथी भमरा रूप धारण गरी दुईको बीचबाट उड्ने प्रयास गर्छन्। यसबाट क्रोधित भई पार्वतीले ऋषिलाई शारीरिक रूपमा कमजोर हुने श्राप दिन्छिन् जसकारण उनी ढल्छन् आफ्नो शरीरलाई थाम्न असमर्थ बन्छन्। भृङ्गीले शिवको प्रार्थना गरे र उनले तेस्रो खुट्टा प्राप्त गर्न सफल हुन्छन्। यसरी, भृङ्गी अन्ततः एक महर्षि बनेको वर्णन गरिएको छ।

यस कथाका स्थानीय भिन्नताहरूका अनुसार, शिव र पार्वती मिलेर अर्धनारीश्वर नामक संयुक्त स्वरूप धारण गर्छन्। जब भृङ्गीले शिवको मात्र परिक्रमा गर्नका लागि उनीहरूको बीचमा प्वाल पार्ने प्रयास गर्छन् तब पार्वतीले उनलाई पुरुषमा हुने स्त्रीत्वको प्रतीक मासु र रगतबाट वञ्चित हुने श्राप दिन्छिन्। भृङ्गीले आफ्नो गल्ती महसुस गरेपछि उनलाई उचित दण्ड मिल्छ। उनलाई सीधा उभिन सक्षम बनाउनका लागि तेस्रो खुट्टा दिइन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:पौराणिक पात्रहरू
सेइना बेज्लर

**सेइना एन्ड्रिया बेज्लर** (जन्म; ८ अगस्ट १९८०) एक अमेरिकी व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी तथा पूर्व किक बक्सर र मिश्रित मार्सल कलाकार हुन्। उनी हाल स्वतन्त्र सर्किट कुस्ती खेल्छिन्। उनी मुख्यतया डब्ल्युडब्ल्युईमा बिताएको समयका लागि परिचित छिन् जहाँ उनी दुईपटक र सबैभन्दा लामो समयसम्म एनएक्सटी महिला विजेता र तीनपटक डब्ल्युडब्ल्युई महिला ट्याग टिम विजेता बनेकी थिइन्।

बेज्लरले पूर्व युएफसी खेलाडी जोस बार्नेटबाट मिश्रित मार्सल कला र बिली रबिन्सनबाट कच कुस्तीको प्रशिक्षण लिएकी थिइन्। उनले सन् २००६ मा आफ्नो पहिलो व्यावसायिक एमएमए लडाइँ लडेपछि  सबमिसन ग्राप्लरको रूपमा आफ्नो सीपका लागि पहिचान बनाएकी थिइन्। सन् २०१३ मा, बेज्लरलाई युएफसीले वास्तविक टेलिभिजन शृङ्खला *द अल्टिमेट फाइटर* का लागि अनुबन्ध गरेको थियो जहाँ उनले दुईवटा व्यावसायिक भिडन्तहरू (०–२) गरेकी थिइन्। सन् २०१५ मा उनलाई युएफसीबाट हटाइयो र सोही वर्ष उनले बार्नेटबाट पुनः प्रशिक्षण लिँदै आफ्नो व्यावसायिक कुस्ती खेल जीवनको सुरुवात गरेकी थिइन्। स्वतन्त्र सर्किट र वर्ल्ड वन्डर रिङ स्टारडममा केही समय बिताएपछि, बेज्लरले सन् २०१७ मा डब्ल्युडब्ल्युईसँग सम्झौता गरेकी थिइन्। उनी दुई पटकको एनएक्सटी महिला विजेता र तीन पटकको डब्ल्युडब्ल्युई महिला ट्याग टिम च्याम्पियन बनेकी थिइन्। सन् २०२५ मा उनलाई डब्ल्युडब्ल्युईले आफ्नो अनुबन्धबाट मुक्त गरेको थियो।

## व्यावसायिक कुस्ती खेलजीवन 
#### कुस्ती बाहेकका भूमिकाहरू र फाट्टफुट्ट उपस्थिति (सन् २०२५) 
९०-दिने प्रतिस्पर्धा नगर्ने सम्झौता फुकुवा भएतापनि बेज्लरलाई जुलाई ९ को *एनएक्सटी* शृङ्खलामा निर्माताको रूपमा सूचीबद्ध गरिएको बताइएको थियो जहाँ उनले क्रिस्टोफर गिरार्डसँगै एउटा खेल निर्माण गरेकी थिइन्। सेप्टेम्बर १६ को *एनएक्सटी*: होमकमिङ शृङ्खलामा, बेज्लर पर्दा पछाडिको एक खण्डमा देखा पर्दै सोल रुका र जारियालाई ट्याग टिमको रूपमा पुनः एकताबद्ध हुन प्रोत्साहित गरेकी थिइन्। डिसेम्बर २०२५ मा क्रिस भान भिलेटसँगको एक अन्तर्वार्तामा, बेज्लरले आफू डब्ल्युडब्ल्युई पर्फर्मेन्स सेन्टरमा अतिथि प्रशिक्षकको रूपमा कहिलेकाहीँ काम गरिरहेको खुलासा गरेकी थिइन्। उनले मार्च ३, २०२६ मा केलानी जोर्डन सँग एक एनएक्सटी प्रोमोमा उपस्थिति जनाउँदै जोर्डनलाई एनएक्सटी भेनगेनेस डे, २०२६ मा लोला भाइस विरुद्ध हुने उनको अन्डरग्राउन्ड म्याचका लागि प्रशिक्षण दिइरहेकी थिइन्।

### स्वतन्त्र सर्किट (२०२५–वर्तमान) 
अक्टोबर ५, २०२५ मा, बेज्लरले डब्ल्युडब्ल्युई पछिको आफ्नो पहिलो उपस्थिति प्रेस्टिज रेस्लिङको *रेजल्यान्ड एक्सआइआइ* मा जनाइन् जहाँ उनले दानी लुनालाई पराजित गरेकी थिइन्। नोभेम्बर २ मा, बेज्लरले *नोभेम्बर नकडाउन* मार्फत बोका राटोन च्याम्पियनसिप रेस्लिङमा पर्दापण गरेकी थिइन् जहाँ उनले लेसी लेनलाई हराउँदै रिक्त रहेको 'बिआरसिडब्ल्यु महिला उपाधि' जित्न सफल भएकी थिइन्। नोभेम्बर १५ मा, बेज्लरले हाउस अफ ग्लोरीको *सुपरक्ल्यास* मा पर्दापण गर्दै माकी इतोलाई पराजित गरेकी थिइन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:अमेरिकी महिला व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू
श्रेणी:सन् १९८० मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
डाकू ओमपुरी

**डाकु ओमपुरी** (अज्ञात जन्म – अज्ञात मृत्यु) भारतको पश्चिमी क्षेत्रमा कथित रूपमा सक्रिय एक लोककथामा प्रसिद्ध डकैत थिए। उनलाई राजस्थान र वरपरका क्षेत्रहरूमा ‘बाबा ओमपुरी’को नामले पनि चिनिन्थ्यो।  

## जीवन र पृष्ठभूमि 
डाकु ओमपुरीको जीवनबारे प्रमाणित ऐतिहासिक दस्तावेज उपलब्ध छैनन्।

लोककथाअनुसार:  
* उनी राजस्थानका ग्रामीण क्षेत्रमा सक्रिय थिए।  
* उनी साहस र खतरनाक अपराधका लागि परिचित थिए।  
* कथाहरूमा भनिन्छ कि उनले आफ्नो परिवार वा साथी डाकूहरूसँग धेरै डकैती गरेका थिए।  
* केही कथाअनुसार उनले आफ्नो बाबालाई कुनै कारागारबाट मुक्त गराउन पनि कदम चाल्दै थिए।  

## गतिविधिहरू 
ओमपुरीका गतिविधिहरूको विवरण मुख्यत: लोककथा र सामाजिक सञ्जाल सामग्रीमा आधारित छन्। प्रमुख कथाहरू यसप्रकार छन्:  
* ग्रामीण क्षेत्रमा बासिन्दा र अधिकारीबाट डकैती।  
* साथी डाकूहरूसँग क्षेत्रको प्रभाव कायम गर्नु।  
* स्थानीय जनताबीच उनको डर र सम्मान।  

## लोककथामा स्थान 
ओमपुरीलाई भारतीय लोककथामा त्यस्ता डकैतहरूको श्रेणीमा राखिन्छ, जसको कथाहरू पुस्तौंपुस्ताले सुनाइरहेका छन्। केहीले उनलाई रॉबिन हुड जस्तो छवि दिन्छन् भने केहीले उनलाई खतरनाक अपराधी मान्छन्।  

## लोकप्रिय संस्कृति 
सामाजिक र लोक कथामा डाकु ओमपुरीको चर्चा अक्सर हुन्छ। उनलाई “बाबा ओमपुरी”को नामले पनि सम्बोधन गरिन्छ।

## आलोचना र ऐतिहासिक सटीकता 
* डाकु ओमपुरीबारे उपलब्ध जानकारी मुख्यत: **लोककथा र अर्ध-विश्वसनीय स्रोतहरू**मा आधारित छ।  
* कुनै सरकारी रेकर्ड, न्यायालय दस्तावेज वा प्रमाणित ऐतिहासिक स्रोत उपलब्ध छैन।  
* त्यसैले यसलाई **लोककथा आधारित इतिहास**को रूपमा हेर्नु पर्छ।  

## सन्दर्भ 
* Facebook – बाबा ओमपुरी कथाहरू
* YouTube – डाकु ओमपुरी इतिहास
* Pratilipi Hindi – डाकु ओमपुरी कहानी

श्रेणी:भारतीय डकैत
श्रेणी:लोककथाका पात्र
श्रेणी:राजस्थानका लोककथा पात्र
नरेन्द्र प्यासी

**नरेन्द्र प्यासी** एक लोकप्रिय गायक, संगीतकार र लामो समयसम्म सांगीतिक क्षेत्रमा सक्रिय कलाकार हुन्। उनले आधुनिक, लोक तथा सुगम संगीतका गीतहरू मार्फत नेपाली श्रोता माझ लोकप्रियता पाउनुभएको छ।

## करियर 
नरेन्द्र प्यासीले आफ्नो सांगीतिक करियर 1994 मा नेपाली चलचित्र *Sauta* का गीतहरूमा स्वरदायी काम गर्दा सुरु गर्नुभएको थियो। त्यसपछि उहाँले विश्वस्तरिय गीतहरू र एल्बमहरूमा काम गर्नुका साथै केही चलचित्रहरूमा सङ्गीत निर्देशन तथा स्वर दिइसक्नु भएको छ।

## संगीत र चर्चित गीतहरू 
उहाँले बहु विधाका गीतहरू गाउनुभएको छ जसमा प्रेम, जीवन र भावनात्मक विषय समावेश छन्। केही चर्चित गीत/ट्रयाकमध्ये:  
* **Timi Bina Ko Jeevan**  
* **Aanshu Jhare**  
* **Kathmandu Chhutyo**  
* **Dev Ko Pani Dev**  
* **Jay Bajrangbali**  
* **Mero Name Line Othle** (सङ्गीत र आवाज) 

## एल्बम र संगीत रिलीज 
नरेन्द्र प्यासीले विभिन्न गीतहरूलाई एल्बम तथा सिंगल रूपमा बजारमा ल्याउनु भएको छ र Apple Music लगायत डिजिटल प्लेटफर्ममा उपलब्ध छन्। 

## सांगीतिक शैली 
प्यासीको संगीत शैलीमा आधुनिक, लोक तथा भावनात्मक शैलीहरूको मिश्रण पाइन्छ, जसले नेपाली संगीतप्रेमीहरूको मन जितेको छ। 

## उल्लेखनीय कार्यक्रम 
उहाँले काठमाडौं लगायत विभिन्न स्थानमा “एकल साँझ” तथा सांगीतिक कार्यक्रमहरूमा प्रस्तुति दिइसकेको खबर पनि प्रकाशित भएको छ। 

## सन्दर्भ
त्रिपुरा रहस्य

**त्रिपुरा रहस्य**, जसलाई **हारीतायन संहिता** पनि भनिन्छ, एक मध्यकालीन (११औँ-१७औँ शताब्दी ईस्वी) तान्त्रिक शाक्त संस्कृत ग्रन्थ हो। यसको शीर्षकको अर्थ बहुआयामिक छ जसलाई विभिन्न रूपमा 'तीन सहरहरू भन्दा परको रहस्य', 'त्रिमूर्ति भन्दा परको रहस्य' वा 'परम देवीको रहस्य' भनेर अनुवाद गरिएको छ। त्रिपुराले चेतनाका 'तीन सहरहरू' अर्थात् जाग्रत, स्वप्न र सुषुप्तिका साथै यसले देवी त्रिपुरसुन्दरीलाई पनि जनाउँछ जुन यी तीन अवस्थाहरूको आधारभूत परम चेतनाहरू हुन्। यसमा दत्तात्रेयले परशुरामलाई सिकाएको मुक्तिको मार्गको विस्तृत वर्णन गरिएको छ।

त्रिपुरको अर्थ "तीन सहर" वा "तीन स्थान" वा "त्रिमूर्ति" भन्ने हुन्छ। चेतनाका तीन सहर वा अवस्थाहरू जाग्रत, स्वप्न र सुषुप्ति हुन्। यी सबैको आधारभूत चेतनालाई नै त्रिपुर भनिन्छ जुन देवी त्रिपुरसुन्दरी पनि हुन्। रहस्यको अर्थ "गोप्य" वा "मर्म" वा "गोप्य राख्नु" भन्ने हुन्छ जसले ती संस्कृत ग्रन्थहरू र तिनका ज्ञानलाई बुझाउँछ। यी ग्रन्थहरूलाई आश्रमहरूमा मात्र वाचन गरिन्थ्यो भने यिनलाई समाजमा खुला गरिएको थिएन। *त्रिपुरारहस्य*लाई यसका लेखक हरीतका छोरा हरीतयानको नामबाट *हारीतायन संहिता* पनि भनिन्छ।

## कालखण्ड, संरचना र विषयवस्तु 
*त्रिपुरा रहस्य* एक मध्यकालीन तान्त्रिक शाक्त ग्रन्थ हो जसको रचना ११औँ र १७औँ शताब्दीको बीचमा भएको मानिन्छ।

यो ग्रन्थ तीन खण्डहरूमा विभाजित १२,००० श्लोकहरूले बनेको बताइन्छ जसमा; *ज्ञान खण्ड* (परम ज्ञानको खण्ड), *माहात्म्य खण्ड* (देवीको महिमाको खण्ड), र *चर्या खण्ड* (आचरणको खण्ड) समावेश छन्। यीमध्ये पहिलो खण्डमा ६,६८७ श्लोक, दोस्रोमा २,१६३ श्लोक र तेस्रो खण्ड हालसम्म अप्राप्य खण्डहरू छन्।

त्रिपुरा रहस्य दत्तात्रेय र परशुराम बीचको संवाद हो जसले परम् आध्यात्मिक सत्यको शिक्षालाई व्याख्या गर्दछ। परम्परा अनुसार, यो सत्यलाई सर्वप्रथम पहिले शिवले विष्णुलाई सिकाएका हुन्। विष्णुले पृथ्वीमा अवधूतहरूका स्वामी दत्तात्रेयको रूपमा अवतार लिएका हुन्छन् जसले यो ज्ञान परशुरामलाई सिकाउँछन् र पछि परशुरामले हरीतयानलाई सिकाएका हुन्छन्।

## अनुवाद 
त्रिपुरा रहस्यलाई रमण महर्षिले अत्यन्तै सम्मान थियो भने उनले प्रायः यसका प्रसङ्गहरू उद्धृत गर्थे र उनले यो अङ्ग्रेजीमा उपलब्ध नभएकोमा खेद प्रकट गर्दथे। फलस्वरूप, मुनगाला वेङ्कटरामाया (जसलाई पछि स्वामी रमणानन्द सरस्वती भनियो) ले सन् १९३६ मा यसको अनुवादको काम सुरु गरेका थिए। यो पहिलोपटक बेङ्गलोर मिथिक सोसाइटीको जर्नल (त्रैमासिक) मा जनवरी १९३८ देखि अप्रिल १९४० सम्म विभिन्न भागहरूमा प्रकाशित भएको थियो र पछि यसलाई पुस्तकको रूपमा सङ्कलन गरिएको थियो।

अन्य अनुवादहरू:

"SAMVID" (२०००), *रमण महर्षि सेन्टर फर लर्निङ* (बेङ्गलोर)। श्रीनिवासको टीका (*तात्पर्यदीपिका*) मा आधारित।

टिबी लक्ष्मण राव (सन् २०११), *माहात्म्य खण्डम्*, श्री कैलासमणिद्वीप ट्रस्ट, बेङ्गलोर। संस्कृत पाठ र अङ्ग्रेजी अनुवाद सहित।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु ग्रन्थहरू
श्रेणी:संस्कृत ग्रन्थहरू
थिग्रो

अङ्गुठाकार|टाइबर नदीले समुद्रमा थिग्रो छार्दै
**थिग्रो** भनेको साना–साना लुलो कणहरूबाट बनेको लेदो पदार्थ हो, जसलाई पानी वा अरू तरल पदार्थले एउटा ठाउँबाट अर्को ठाउँमा ओसारेर थुपारिन्छ। यो प्राकृतिक रूपमा पाइन्छ र अपक्षय तथा क्षय का प्रक्रियाहरूका कारण चट्टानहरू फुटेर साना कणहरूमा विभाजित हुन्छन्। त्यसपछि यी कणहरू हावा, पानी, वा बरफको गतिद्वारा, वा गुरुत्वाकर्षणको प्रभावले अर्को स्थानमा सारिन्छन्।

उदाहरणका लागि, बालुवा र पाँगो नदीको पानीमा तैरिएर बग्न सक्छन् र समुद्रको भुइँमा पुग्दा थिग्रिने प्रक्रियाद्वारा जम्मा हुन्छन्। यदि यी थिग्राहरू पछि पुरिएर दबाबमा परे, भने समयसँगै शिलाकरण प्रक्रियाबाट बालुवापत्थर र पत्रे चट्टान जस्ता अवसादी चट्टानहरू बन्न सक्छन्।
हर्मेस

**Hermès International S.A.** ( er-MEZ, ), व्यापार नाम **Hermès Paris** वा सधैं **Hermès** भनेर चिनिने, फ्रान्सको लक्जरी वस्तु कम्पनी हो, जुन १८३७ मा Thierry Hermès द्वारा पेरिस, फ्रान्समा स्थापना गरिएको थियो। सुरुमा, यसले सडलरी र घोडा सवारी उपकरण उत्पादनमा विशेषज्ञता राख्थ्यो। पछि कम्पनीले छालाका सामान (हालको मुख्य व्यवसाय), रेशम, तत्काल प्रयोग लुगा, घडी निर्माण, गहना, फेशन सहायक उपकरण, र परफ्यूम उद्योगमा विस्तार गर्‍यो। २०२० मा, सौन्दर्य विभागले सो कम्पनीको १६औं व्यापार लाइन थप्यो।  

Hermès अझै पनि संस्थापक Thierry Hermès का वंशजहरूले नियन्त्रण गर्छन्। Hermès परिवार तीन शाखामा विभाजित छ – Dumas, Guerrand, र Puech cousins – जो H51 होल्डिंग कम्पनीमा एकीकृत छन्। २००३–२०१३ को अवधि बाहेक, जब Patrick Thomas CEO थिए, कम्पनी सधैं संस्थापकको वंशजद्वारा चलाइन्छ। आज, यसले करिब २५,००० जनालाई रोजगारी दिन्छ, जसमा ७,००० कारीगर र फ्रान्समा १५,००० कर्मचारी छन्, जहाँ ६० उत्पादन स्थलहरू छन्। २०२४ मा, Hermès ले १५.२ अर्ब युरोको बिक्री र ४.६ अर्ब युरोको शुद्ध नाफा उत्पादन गर्‍यो।
## सन्दर्भ
नेपालको तेस्रो सङ्घीय संसद

**नेपालको तेस्रो सङ्घीय संसद** वि.सं. २०८२ फागुन ‍२१ मा सम्पन्न आम निर्वाचनबाट निर्वाचित भएको थियो। निर्वाचनबाट प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणाली अन्तर्गत १६५ र समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली अन्तर्गत ११० गरी कुल २७५ सांसद प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भएका थिए।

## नेतृत्व
### पदाधिकारीहरू 
* प्रतिनिधि सभाका सभामुख: रिक्त 
* प्रतिनिधि सभाका उपसभामुख: रिक्त 

### संसदीय दलका नेताहरू 
* राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको संसदीय दलको नेता: रिक्त
* नेपाली काङ्ग्रेसको संसदीय दलको नेता: रिक्त
* नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)को संसदीय दलको नेता: रिक्त
* नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीको संसदीय दलको नेता: रिक्त 
* श्रम संस्कृति पार्टीको संसदीय दलको नेता: रिक्त
* राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीको संसदीय दलको नेता: ज्ञानबहादुर शाही

### सचेतकहरू 
* राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको मुख्य सचेतक: रिक्त
* नेपाली काङ्ग्रेसको मुख्य सचेतक: रिक्त
* नेकपा (एकीकृत मार्क्सवादी–लेनिनवादी)को मुख्य सचेतक: रिक्त
* नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीको मुख्य सचेतक: रिक्त
* श्रम संस्कृति पार्टीको मुख्य सचेतक: रिक्त
* राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीको मुख्य सचेतक: खुस्बु ओली

## प्रतिनिधि सभाका सदस्यहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालको सङ्घीय संसद
श्रेणी:नेपाल सरकार

श्रेणी:नेपालको राष्ट्रिय सभाका सदस्यहरू
मोज्तबा खामेनेई

**मोज्तबा हुसेनी खामेनेई** (जन्म: ८ सेप्टेम्बर १९६९) एक इरानी राजनीतिज्ञ तथा शिया धर्मगुरु हुन्, जो ८ मार्च २०२६ देखि इरानका सर्वोच्च नेता का रूपमा कार्यरत छन्। उनी खामेनेई परिवारका सदस्य तथा इरानका दोस्रो सर्वोच्च नेता अली खामेनेई का दोस्रो छोरा हुन्। उनले सन् १९९९ देखि २०२६ सम्म राजनीतिक तथा सुरक्षा मामिलामा सर्वोच्च नेताका उप–प्रमुख कर्मचारी (डेपुटी चिफ अफ स्टाफ) का रूपमा कार्य गरेका थिए।

मोज्तबाको जन्म मशहद मा अजेरी–फारसी खामेनेई परिवारमा भएको थियो। उनी नौ वर्षका हुँदा उनका पिता इरानको इस्लामी क्रान्ति मा प्रमुख व्यक्तित्वका रूपमा उदाएका थिए। उनले प्रारम्भिक शिक्षा सरदश्त र महाबाद मा प्राप्त गरे र तेहरान बाट माध्यमिक शिक्षा पूरा गरे। त्यसपछि उनले आफ्ना पिता तथा महमुद हाशेमी शाहरोदीको मार्गदर्शनमा इस्लामी धर्मशास्त्रको अध्ययन गरेका थिए।

मोज्तबा सन् १९८७ मा इस्लामिक रिभोल्युसनरी गार्ड कोर (आईआरजीसी) मा सामेल भएका थिए र इरान–इराक युद्ध मा सेवा गरेका थिए। सन् १९९९ मा धर्मगुरु बन्नका लागि उनले कुम मा आफ्नो अध्ययन जारी राखे र पछि कुम मदरसामा धर्मशास्त्रका शिक्षकका रूपमा कार्य गर्न थाले। सन् २००९ मा उनले बसिज अर्धसैनिक स्वयंसेवी मिलिसियाको नियन्त्रण सम्हाले।

२०२६ इजरायल–अमेरिका द्वारा इरानमा आक्रमण का क्रममा अली खामेनेईको हत्या भएपछि मोज्तबालाई इरानको विशेषज्ञ सभाले उनका उत्तराधिकारीका रूपमा चयन गरेको थियो। राजनीतिक विचारधारा र इस्लामी न्यायशास्त्रका दृष्टिले उनलाई इरानी सिद्धान्तवादीहरूमध्ये सबैभन्दा कट्टरपन्थी मानिन्छ। विश्लेषकहरूका अनुसार उनी आफ्ना पिताभन्दा पनि इरानको परमाणु हतियार कार्यक्रम विकास गर्न बढी अनुकूल मानिन्छन्, र उनले परमाणु हतियारविरुद्ध अली खामेनेईले जारी गरेको फतवाको पुनर्व्याख्या गर्न समर्थन गर्ने मानिन्छ।

## राजनीतिक तथा धार्मिक दृष्टिकोण 
### अहमदीनेजादलाई समर्थन 
खामेनेई इरानका पूर्व राष्ट्रपति महमुद अहमदीनेजाद सँग निकट सम्बन्धमा रहेका थिए, र उनले सन् २००५ तथा २००९ का विवादास्पद राष्ट्रपति निर्वाचनहरूमा अहमदीनेजादलाई समर्थन गरेका थिए। 

पत्रकारहरूका अनुसार उनले सन् २००९ मा अहमदीनेजादको निर्वाचन विजय सुनिश्चित गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए।

## व्यक्तिगत जीवन 
सन् २०२६ मा इरानी सरकारी स्रोतका अनुसार, उनकी पत्नी, उनका अभिभावक तथा उनका एक छोरा अमेरिका–इजरायलको आक्रमणमा मारिएका थिए।

## यी पनि हेर्नुहोस् 
* महमुद अहमदीनेजाद

## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ 
## बाह्य कडी 
|-

श्रेणी:सन् १९६९ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:इरानका सर्वोच्च नेताहरू
बर्बेरी

**Burberry Group plc** ब्रिटिश लक्जरी फेसन हाउस हो, जुन सन् 1856 मा Thomas Burberry द्वारा स्थापना गरिएको थियो र यसको मुख्यालय London, इङ्ल्याण्डमा रहेको छ। यसले ready to wear कपडा, trench coat, छालाका सामानहरू र जुत्ताको डिजाइन र वितरण गर्छ। यो London Stock Exchange मा सूचीकृत छ र FTSE 100 Index को सदस्य कम्पनी हो।

## सन्दर्भ
क्यारिसलिया रोड्रिगेज

**क्यारिसलिया बिट्रिज रोड्रिग्वेज रोड्रिग्वेज** भेनेजुएलाकी वकिल र राजनीतिज्ञ हुन् जसले भेनेजुएलाको सर्वोच्च अदालतको मजिस्ट्रेटको रूपमा सेवा गर्छिन्। निकोलस मादुरोको सरकारको समयमा, उनले सर्वोच्च अदालतको निर्वाचन कक्षको अध्यक्षको पद पनि एकै साथ सम्हालेकी थिइन्। उनी भेनेजुएलाको संयुक्त समाजवादी पार्टी (PSUV) की सदस्य हुन्, उनले यसअघि काराकासको कार्यवाहक मेयर, सरकारी सल्लाहकार र काराकास नगर परिषद्को अध्यक्षको रूपमा काम गरिसकेकी छिन्।

## क्यारियर 
क्यारिसलियाले भेनेजुएलाको केन्द्रीय विश्वविद्यालयबाट कानूनको डिग्री हासिल गरेकी छिन्।[1] उनले सार्वजनिक अधिकारीहरूको प्रशासनिक मुद्दा, सैन्य आपराधिक कानून, र राष्ट्रिय सुरक्षा तथा रक्षामा स्नातकोत्तर डिग्री हासिल गरेकी छिन्।[उद्धरण आवश्यक छ] जुन २, २०१४ मा, उनलाई भेनेजुएलाको हुलाक तथा टेलिग्राफ संस्थान (IPOSTEL) मा कानुनी सल्लाहकारको रूपमा नियुक्त गरिएको थियो। पछि, जनवरी ८, २०१८ मा, उनलाई राष्ट्रिय संविधान सभा (ANC) द्वारा काराकास महानगरीय स्तरको परिसमापन बोर्डको वैकल्पिक सदस्यको रूपमा पनि नियुक्त गरिएको थियो।
२०१८ को नगरपालिका चुनावमा, उनी राजधानी जिल्लाको लिबर्टाडोर नगरपालिकाको जिल्ला ३ को लागि काउन्सिलरको रूपमा निर्वाचित भइन्। फेब्रुअरी १ ​​देखि अगस्ट २६, २०२१ सम्म, उनले लिबर्टाडोर नगरपालिका परिषद्को अध्यक्षता गरिन्, र अगस्ट २६ देखि नोभेम्बर २१ सम्म, उनले एरिका फारियासको राजीनामा पछि काराकासको लिबर्टाडोर नगरपालिकाको कार्यवाहक मेयरको रूपमा काम गरिन्। उनी पहिले भेनेजुएलाको संयुक्त समाजवादी पार्टीको २०२१ को प्राथमिक चुनावमा मेयरको पूर्व-उम्मेदवार थिइन्।[1]
अप्रिल २६, २०२२ मा, उनलाई सरकार समर्थक बहुमत राष्ट्रिय सभाले सर्वोच्च अदालतको न्यायिक मजिस्ट्रेट र निर्वाचन कक्षको अध्यक्षको रूपमा नियुक्त गरेको थियो।[1] त्यसपछि, जनवरी १७, २०२४ मा, उनलाई सर्वोच्च अदालतको न्यायिक अध्यक्षको रूपमा नियुक्त गरिएको थियो।[2][3][4][5] पद ग्रहण गरेपछि रोड्रिगेजले आफ्नो पार्टी सदस्यताबाट राजीनामा दिए कि दिएनन् भन्ने कुरा अज्ञात छ।[6]
सेप्टेम्बर १२, २०२४ मा, संयुक्त राज्य अमेरिका सरकारले क्यारिसलिया रोड्रिगेज सहित १६ भेनेजुएला राज्य अधिकारीहरू विरुद्ध प्रतिबन्धको घोषणा गर्‍यो। यी उपायहरू जुलाई २८ मा भएको राष्ट्रपति चुनावमा निकोलस मादुरोको विवादास्पद विजयको सर्वोच्च अदालतका अध्यक्षले अनुमोदन गरेको प्रतिक्रियामा थिए। [१] डिसेम्बर १७ मा, उनी र चार अन्य भेनेजुएला अधिकारीहरूलाई क्यानाडाली सरकारले प्रतिबन्ध लगाएको थियो। प्रतिबन्ध लगाइएकाहरूलाई लोकतन्त्रलाई कमजोर पार्ने गतिविधिहरूमा भाग लिएको र जुलाई २८ मा भेनेजुएलाको राष्ट्रपति चुनावमा निकोलस मादुरोलाई विजेता घोषणा गरेको आरोप लगाइएको छ। [२]

## शिक्षा 
रोड्रिगेजले माराकेमा प्राथमिक र माध्यमिक विद्यालयमा पढिन्। [1] उनले १९९३ मा भेनेजुएला केन्द्रीय विश्वविद्यालयबाट स्नातक गरेकी थिइन्, जहाँ उनी मादुरोकी पत्नी सिलिया फ्लोरेसकी साथी थिइन्। [2] उनले सैन्य फौजदारी कानूनमा स्नातकोत्तर डिग्री हासिल गरिन् [3] र २०२४ मा नुएभा एस्पार्टा विश्वविद्यालयबाट विद्यावारिधि गरिरहेकी थिइन्।

## व्यक्तिगत जीवन 
उनले जुआन मिगुएल ओल्मोस इग्वारोसँग विवाह गरेकी छिन्, जससँग उनको लामो समयदेखिको मित्रता छ।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
https://es.wikipedia.org/wiki/Anexo:Magistrados_del_Tribunal_Supremo_de_Justicia_de_Venezuela

## सन्दर्भहरू 
https://poderopediave.org/persona/caryslia-beatriz-rodriguez/
ताण्डव

, भारतमा रहेको शिव नटराजको मूर्ति]]

**ताण्डव** (जसलाई **ताण्डव नृत्य** पनि भनिन्छ), हिन्दु देवता शिवद्वारा गरिने एक दिव्य नृत्य हो। प्रस्तुत कलासम्बन्धी संस्कृत ग्रन्थ *नाट्य शास्त्र*ले ताण्डवका विभिन्न पक्षहरूको वर्णन गरेको छ। यसलाई ब्रह्माण्डको सृष्टि, स्थिति र संहारको चक्रसँग जोडेर हेरिन्छ। जब शिव आनन्दित मुद्रामा हुन्छन् तब उनले 'आनन्द ताण्डव' र क्रोधित अवस्थामा 'रुद्र ताण्डव' गर्छन्।

## अन्य देवीदेवताहरूसँगको सम्बन्ध
 नागमाथि नृत्य गर्दै कृष्ण र उनका पत्नी नागिनीहरू कृष्णसँग दयाको याचना गर्दै। भागवत पुराणको पाण्डुलिपिबाट, ई.सं. १६४० तिर।]]

शिवका पुत्र गणेशलाई मन्दिरका मूर्तिहरूमा 'अष्टभुज ताण्डव नृत्य मूर्ति' (ताण्डव नृत्य गरिरहेका गणेशको आठ हात भएको स्वरूप) का रूपमा चित्रण गरिएको छ। *भागवत पुराण*मा कृष्णले कालिया नागको टाउकोमा ताण्डव नृत्य गरेको उल्लेख गरिएको छ। मैसूर राज्यका चौधौँ महाराजा चिक्क देवराजले आफ्नो राज्याभिषेकको स्मृतिमा "नृत्य गरिरहेका कृष्णको आकृति" (ताण्डव कृष्णमूर्ति देवराज) अङ्कित सुनका सिक्काहरू प्रचलनमा ल्याएका थिए। पुरन्दर दासले पनि नृत्य गरिरहेका कृष्ण ("नृत्य कृष्ण") लाई "ताण्डव कृष्ण" भनेका छन्। जैन परम्परा अनुसार, इन्द्रले ऋषभदेवको जन्मको अवसरमा उनको सम्मानमा ताण्डव नृत्य गरेको भनिन्छ। यस्तै प्रकारले बौद्ध देवता अचललाई केही चित्रणहरूमा विघ्नराज नामक राक्षसलाई ताण्डवको शैलीमा कुल्चिरहेको देखाइन्छ।

## भारतीय शास्त्रीय नृत्य
कथक नृत्यमा सामान्यतया तीन प्रकारका ताण्डवहरू: कृष्ण ताण्डव, शिव ताण्डव र रावण ताण्डव प्रयोग गरिन्छ, तर कहिलेकाहीँ चौथो प्रकार - कालिका ताण्डव पनि प्रयोगमा ल्याइन्छ। भरतनाट्यम र कुचिपुडीमा कृष्णले कालिया नागमाथि ताण्डव नृत्य गरेका विभिन्न स्वरूपहरू पाइन्छन्।

मणिपुरी नृत्यलाई "ताण्डव" (शक्तिशाली, सामान्यतया शिव, शक्ति वा कृष्णलाई योद्धा-रक्षकका रूपमा प्रस्तुत गरिने नाटकहरू) वा "लास्य" (कोमल, सामान्यतया राधा र कृष्णका प्रेम कथाहरू) मा वर्गीकृत गरिएको छ। मणिपुरी नृत्यको रासलीला प्रदर्शनमा कृष्ण ताण्डव अत्यन्तै शालीन हुनुका साथै तीव्र गति र शारीरिक सन्तुलन मिलाउने हाउभाउले भरिएको हुन्छ।

## मूर्ति कला 
ताण्डवका १०८ करणहरूले ईसा पूर्व पहिलो सहस्राब्दीका शिवका मूर्तिहरूलाई प्रेरित गरेका छन्, विशेषगरी ताण्डव शैली जसले यीमध्ये धेरैलाई एउटै संयुक्त आकृतिमा समाहित गर्दछ, जुन चिदम्बरमको नटराज मन्दिरमा पाइन्छ।

चोल कालका कास्य मूर्तिहरूमा नटराजका रूपमा शिव वा ताण्डव नृत्य गरिरहेका कृष्ण एक पुनरावृत्ति भइरहने विषय हुन्। दक्षिण भारतका विभिन्न शिव मन्दिरहरूमा नृत्य गरिरहेका नटराजको चित्रण गरिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नृत्य
श्रेणी:हिन्दु पौराणिक कथाहरू
राणा जंग बहादुर

**राणा जंग बहादुर** (जन्म: २३ नोभेम्बर १९५२) एक भारतीय अभिनेता, हास्य कलाकार तथा चरित्र कलाकार हुन्, जसले हिन्दी र पञ्जाबी चलचित्रका साथै टेलिभिजनमा पनि अभिनय गरेका छन्। आफ्नो उत्कृष्ट हास्य अभिनय र सहायक भूमिकाहरूका लागि परिचित उनी चार दशकभन्दा बढी समयदेखि भारतीय चलचित्र उद्योगमा सक्रिय छन् र १०० भन्दा बढी चलचित्रहरूमा अभिनय गरिसकेका छन्।

## प्रारम्भिक जीवन
राणा जंग बहादुरको जन्म २३ नोभेम्बर १९५२ मा भारतको पञ्जाब राज्यको पठानकोटमा भएको थियो। उनले आफ्नो विद्यालय शिक्षा चण्डीगढस्थित डी.ए.भी. मोडल स्कुलबाट पूरा गरेका थिए र पछि अभिनय क्षेत्रमा आफ्नो करियर सुरु गरे।

उनले आफ्नो करियर पञ्जाबी चलचित्र उद्योगबाट सुरु गरेका थिए र बिस्तारै बलिउडतर्फ प्रवेश गरे, जहाँ उनले हास्य, खलनायक तथा सहायक भूमिकाहरू निभाएर परिचितता हासिल गरे।

## करियर
बहादुरले आफ्नो अभिनय करियर पञ्जाबी चलचित्र “चन्न परदेसी” (१९८०) बाट सुरु गरेका थिए। उनको बलिउड प्रवेश “वारिस” (१९८८) चलचित्रमार्फत भयो।

१९९० र २००० को दशकमा उनले धेरै हिन्दी चलचित्रहरूमा अभिनय गरेका छन्, जसमा “डुप्लिकेट”, “गुंडा”, “नायक: द रियल हिरो”, र “धमाल” जस्ता चलचित्रहरू समावेश छन्।

उनले पञ्जाबी चलचित्र उद्योगमा पनि ठूलो लोकप्रियता हासिल गरेका छन् र “जट्ट एण्ड जुलियट”, “अम्बरसरिया”, तथा “अर्दास कराँ” जस्ता चर्चित चलचित्रहरूमा अभिनय गरेका छन्।

चलचित्र बाहेक उनले टेलिभिजन धारावाहिकहरूमा पनि काम गरेका छन्। विशेषगरी “महाभारत” धारावाहिकमा उनले जरासन्धको भूमिका निभाएका थिए।

## फिल्मोग्राफी (चयनित)
**हिन्दी चलचित्रहरू**

*डुप्लिकेट (१९९८)

*गुंडा (१९९८)

*दुल्हे राजा (१९९८)

*हमारा दिल आपके पास है (२०००)

*इन्डियन (२००१)

*नायक: द रियल हिरो (२००१)

*अखियों से गोली मारे (२००२)

*दीवानगी (२००२)

*खेल – नो अर्डिनरी गेम (२००३)

*धमाल (२००७)

*अजब प्रेम की गजब कहानी (२००९)

*चार दिन की चाँदनी (२०१२)

**पञ्जाबी चलचित्रहरू**

*साडी लभ स्टोरी

*जट्ट एण्ड जुलियट

*डबल दी ट्रबल

*अम्बरसरिया

*भलवान सिंह

*अफसर

*ब्लैकिया

*अर्दास कराँ

*तेरी मेरी जोड़ी

*ननका मेल

*यार अनमुल्ले रिटर्न्स

*पोस्ती

*निशाना

**टेलिभिजन**

*महाभारत – जरासन्ध

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
कङ्कालमूर्ति

(१२औँ शताब्दी), हाल तन्जावुर मराठा दरबार सङ्ग्रहालय]]

**कङ्कालमूर्ति** वा **कङ्काल-भैरव**, हिन्दु देवता शिवको एउटा प्रतिमागत स्वरूप हो। उनलाई प्रायः शिवको डरलाग्दो स्वरूप भैरवसँग जोडिन्छ र भैरवकै एक पक्षको रूपमा पनि मानिन्छ। कङ्कालमूर्ति दक्षिण भारतीय शिव मन्दिरहरूमा लोकप्रिय छ तर उत्तर भारतमा भने यो लगभग अपरिचित जस्तै छ। पौराणिक कथाहरूमा उनले विष्णुका सेनापति र द्वारपाल विष्वक्सेन वा विष्णुको अवतार वामनलाई पराजित गरी वध गरेको वर्णन गरिएको छ। उनलाई हातमा 'कङ्काल-दण्ड' (हाडखोरको लौरो) लिएको चतुर्भुज पुरुषको रूपमा चित्रण गरिन्छ जसको पछि-पछि 'भूतगण' र प्रेम-विह्वल महिलाहरू लागेका हुन्छन्।

## पौराणिक कथा 
कङ्कालमूर्ति भैरवका तीन सबैभन्दा लोकप्रिय स्वरूपहरूमध्ये एक हो; अन्य दुई स्वरूपहरू ब्रह्मशिरश्छेदक-मूर्ति र भिक्षानत-मूर्ति हुन्। शिवले भयानक भैरवको रूपमा सृष्टिकर्ता देवता ब्रह्माको पाँचौँ टाउको काट्छन् (यो कार्यलाई प्रतिमागत रूपमा ब्रह्मशिरश्छेदक-मूर्तिका रूपमा चित्रण गरिन्छ)। ब्रह्माको टाउको काटेको पाप (ब्रह्महत्या) का कारण त्यो टाउको/खप्पर भैरवको देब्रे हत्केलामा खप्पर कचौराको रूपमा टाँसिन्छ। यस पापको प्रायश्चित गर्न भैरवले कापालिकको व्रत लिनुपर्ने हुन्छ: जसमा उनी काटिएको खप्परलाई भिक्षा पात्र बनाएर संसारभर नग्न भिक्षुको रूपमा भौँतारिनु पर्छ। यो सौम्य भिखारी स्वरूप नै भिक्षाटन-मूर्ति हो।

*कुर्म पुराण* मा वर्णन गरिएअनुसार, देवदारु वनका ऋषिहरूसँगको भेटपछि भैरव विभिन्न देव र दानवका देशहरू घुम्दै अन्ततः भगवान विष्णुको निवास स्थानमा पुग्छन्। विष्णुका द्वारपाल विष्वक्सेनले उनलाई भित्र पस्न दिएनन्। क्रोधित भैरवले विष्वक्सेनको वध गरी उनको शवलाई आफ्नो त्रिशूलमा उनेर काँधमा बोक्छज् जसले गर्दा उनको पाप झनै बढ्न जान्छ। यसरी भिक्षाटन-मूर्ति 'कङ्काल-मूर्ति' (कङ्काल बोक्ने) मा परिणत हुन्छ। भैरवले त्यसपछि कङ्काल-मूर्तिको रूपमा विष्णुको निवासमा प्रवेश गरी भोजनको भिक्षा माग्छन्। एउटा संस्करण अनुसार विष्णुले भोजनको रूपमा आफ्नै रगत अर्पण गर्छन्। अर्को संस्करण अनुसार, विष्णुले भैरवको निधारको एउटा धमनी काटिदिन्छन् जसकारण रगतका धारा उनको भिक्षा पात्रमा भोजनको रूपमा खस्छ। त्यसपछि विष्णुले भैरवलाई पवित्र सहर वाराणसी जान निर्देशन दिन्छन् जहाँ उनको पाप मोचन हुने बताइन्छ। विष्णुका द्वारपालसँगको घम्साघम्सीको कथा केही भिन्नताका साथ *वामन पुराण* र *मत्स्य पुराण* मा पनि पाइन्छ। कङ्काल-मूर्ति हातमा भिक्षा पात्र र काँधमा शव वा कङ्काल बोकेर भौँतारिरहे।

सबै पुराणहरूले सहमत जनाएअनुसार वाराणसी पुगेपछि ब्रह्माको खप्पर भैरवको हत्केलाबाट खस्छ र विष्वक्सेनको शव लोप हुन्छ। विष्वक्सेन पुनर्जीवित हुन्छन् र पवित्र भएका भैरव शिवले कङ्काल-मूर्तिको स्वरूप त्याग गरी आफ्नो निवासमा फर्किन्छन्। अर्को व्याख्या अनुसार कङ्कालमूर्ति ब्रह्माण्डको संहारकको रूपमा शिवको स्वरूप हो र यसलाई हड्डीहरूले विनाशको प्रतीक मानिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शिवका रूपहरू
नटराज

**नटराज** जसलाई **आडल्वल्लन** पनि भनिन्छ, हिन्दु धर्मका मुख्य देवताहरूमध्ये एक शिवको चित्रण हो जसलाई ईश्वरीय ब्रह्माण्डीय नर्तकको रूपमा देखाइएको छ। यस प्रकारको नृत्यलाई ताण्डव भनिन्छ। भगवान शिवको नटराज मुद्रा र कलाकृतिको वर्णन धेरै हिन्दु ग्रन्थहरूमा गरिएको छ जसमा तमिल भाषामा *तेवारम* र *तिरुवासगम* तथा संस्कृतमा *अंशुमदागम* र *उत्तरकामिक आगम* तथा अन्य ग्रन्थहरू समावेश छन्। यस नृत्यको मूर्ति शैव धर्मका सबै प्रमुख हिन्दु मन्दिरहरूमा देखाइएको छ भने यो यो भारतमा  सुपरिचित मूर्तिकला प्रतीक तथा यसलाई भारतीय संस्कृतिको लोकप्रिय प्रतीकको रूपमा प्रयोग गरिन्छ। यसलाई हिन्दु कलाको उत्कृष्ट उदाहरणहरू मध्ये एक मान्न सकिन्छ। यो रूपलाई विभिन्न तमिल ग्रन्थहरूमा **कूथन** (), **सबेसन** () र **अम्बलवानन** () पनि भनिन्छ।

यो मूर्ति नाटकीय कला र नृत्यका देवताका रूपमा शिवको प्रतीकात्मक अभिव्यक्ति हो, जसको शैली र अनुपात कला सम्बन्धी हिन्दु ग्रन्थहरू अनुसार निर्माण गरिएको छ। तिरुमुराई (दक्षिण शैव धर्मका बाह्र पुस्तकहरू) जस्ता तमिल भक्ति ग्रन्थहरूले उल्लेख गरे अनुसार नटराज शिवको त्यो रूप हो जसमा उनले सृष्टि, विनाश र संरक्षणका कार्यहरू सम्पादन गर्छन्; साथै उनलाई माया र आफ्ना भक्तहरूलाई आशीर्वाद दिने कार्यसँग पनि जोडिएको छ। यसरी, नटराजलाई तमिलनाडुमा शिवको सर्वोच्च रूपहरू मध्ये एक मानिन्छ र नटराजको मूर्ति वा काँसको प्रतिमा तमिलनाडुका लगभग सबै शिव मन्दिरहरूमा पुजिन्छ। मूर्तिमा शिवले एक होचो दानव (अपस्मार वा मुयलक

छैटौँ शताब्दीमा महेन्द्रवर्मन प्रथमको समयमा निर्मित मूर्तिलाई भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण र तमिलनाडु पुरातत्व सर्वेक्षणले भारतकै सबैभन्दा पुरानो ज्ञात नटराज मूर्तिको रूपमा चिन्दछन्। छैटौँ शताब्दीको वरपरका एलोरा गुफा र बादामी गुफामा निर्मित ढुङ्गाका कलाकृतिहरू पनि भारतका पुराना नटराज मूर्तिहरूमध्येमा पर्दछन्। भक्ति आन्दोलनका क्रममा चार शैव सन्तहरू सम्बन्दर, अप्पर, माणिक्कवाचकर र सुन्दरर (जसलाई "नाल्वर" अर्थात् चार भनेर चिनिन्छ) ले रचना गरेका प्राचीन तमिल गीतहरूले नटराजको महिमा गान गर्दछन्। यी गीतहरूले नटराज मन्दिर, चिदम्बरमलाई नटराजको मुख्य वासस्थानको रूपमा वर्णन गर्छन् जसले नटराजको पूजा सातौँ शताब्दीभन्दा धेरै अघिदेखि भइरहेको पुष्टि गर्दछ।

आठौँ देखि दसौँ शताब्दीको वरपर तमिलनाडुमा चोल काँस मूर्तिहरूको रूपमा यसको सबैभन्दा परिपक्व र प्रसिद्ध स्वरूप देखा परेको थियो। यी मूर्तिहरूको उचाइ सामान्यतया चार फिटभन्दा कम हुन्छ,

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:शिवका रूपहरू
विष्वक्सेन

**विष्वक्सेन** वा वा **विश्वक्सेन** हिन्दु देवता विष्णुको सेनाका प्रधान सेनापति तथा विष्णुको निवास वैकुण्ठको द्वारपाल र प्रबन्धक हुन्। तन्त्रको अवतारको रूपमा, वैखानस र श्रीवैष्णव सम्प्रदायहरूमा कुनै पनि अनुष्ठान वा समारोह अघि विष्वक्सेनको पूजा गरिन्छ। वैखानस र पाञ्चरात्र मन्दिर परम्पराहरूमा उनको महत्त्वपूर्ण स्थान छ जहाँ मन्दिरका उत्सवहरू प्रायः उनको पूजा र शोभायात्राबाट सुरु हुन्छन्।

## प्रतिमाशास्त्र र सम्बन्धहरू 
*कुर्म पुराण*ले विष्वक्सेनलाई विष्णुको एक अंशबाट जन्मिएको वर्णन गरेको छ, जसले शङ्ख, सुदर्शन चक्र र गदा धारण गर्छन् भने आफ्ना स्वामी जस्तै पीताम्बर लगाउँछन्। *कालिका पुराण*मा उनलाई विष्णुको परिचारकको रूपमा वर्णन गरिएको छ जसका चार हात छन् र वर्ण रातो र खैरो (ताम्र) छ। उनी सेतो कमलमा बस्छन् भने उनको लामो दाह्री र जटाधारी कपाल छ। उनले आफ्ना हातहरूमा कमल, गदा, शङ्ख र चक्र बोक्छन्।

पाञ्चरात्र ग्रन्थ *लक्ष्मी तन्त्र*ले विष्वक्सेनलाई चार हात भएको र शङ्ख तथा कमल धारण गरेको उल्लेख गरेको छ। अर्को प्रसङ्गमा, उनले तरबार र मुङ्ग्रो बोक्ने, पहेँलो लुगा लगाउने र उनका आँखा, दाह्री र आँखी भौँहरू पहेँलो रङ्गका तथा चारवटा दाँत भएको बताइएको छ। वैष्णव धर्मको मध्व सम्प्रदायमा, विष्वक्सेनलाई व्यापक रूपमा वायु (मुख्यप्राण) को पुत्र मानिन्छ।

## साहित्य 
*वृहद् भागवतामृत* मा वैकुण्ठका विष्णुको सेवामा रहेका विष्वक्सेनको वर्णन यसरी गरिएको छ:

*गर्ग संहिता*का अनुसार विष्वक्सेनले दिनरात वैकुण्ठको उत्तरी ढोकाको रक्षा गर्छन्।

विष्वक्सेनको उल्लेख वेद वा धर्मशास्त्र ग्रन्थहरूमा नपाइएतापनि उनको पूजाको उल्लेख पाञ्चरात्र र अन्य आगम ग्रन्थहरूमा गरिएको छ।

## किंवदन्तीहरू 
को रूपमा भगवान शिव जसले विष्वक्सेनलाई पराजित गरेका थिए।]]

एउटा पौराणिक कथा अनुसार, वरुणका पुत्र विष्वक्सेनले आफ्नो सेनाको सेनापतिको उपाधि प्राप्त गर्नका लागि तिरुमालामा वेङ्कटेश्वरको प्रार्थना गरेका थिए।

*कूर्म पुराण* मा भगवान शिव श्रापित भिक्षु वा जोगी (भिक्षाटन, भैरवको एक रूप) को रूपमा वैकुण्ठ गएको चर्चा गरिएको छ। वैकुण्ठको ढोकामा विष्वक्सेनले पहरा दिइरहेका थिए जसले शिवलाई चिनेनन् र भित्र पस्न दिएनन्। भैरवले आफ्ना भयानक सेवक कालवेगलाई विष्वक्सेनसँग लड्न आदेश दिन्छन् यद्यपि, कालवेग विष्वक्सेनद्वारा पराजित हुन्छ। जब विष्वक्सेन भैरवतिर जाइलागे तब स्वयम् भैरवले आफ्नो त्रिशूलले विष्वक्सेनको बध गरी उनको शवलाई त्रिशूलमा उन्छन्। भैरवको यो स्वरूपलाई 'कङ्काल' वा *कङ्कालमूर्ति* ("कङ्काल धारण गर्ने") को रूपमा चिनिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु देवीदेवताहरू
श्रेणी:विष्णुका रूपहरू
दक्षिणामूर्ति

**दक्षिणामूर्ति**  हिन्दु देवता शिवको एक गुरुको रूपमा रहेको स्वरूप हो। उनलाई परम चेतना, बोध र ज्ञानको मूर्त रूप मानिन्छ। दक्षिणामूर्तिले शिवलाई योग, सङ्गीत र बुद्धिको शिक्षकको रूपमा प्रतिनिधित्व गर्छन् जसले *शास्त्र*हरूको व्याख्या गर्छन्। उनलाई ज्ञान र ध्यानका देवताको रूपमा पूजा गरिन्छ।

संस्कृतमा **दक्षिणामूर्ति** को शाब्दिक अर्थ 'दक्षिणतर्फ फर्केको' भन्ने हुन्छ। अर्को विचारधारा अनुसार संस्कृतमा 'दाक्षिण्य' को अर्थ करुणा वा दया (परोपकार) भन्ने बुझिन्छ। त्यसैले शिवको यो अवतार एक परोपकारी शिक्षकको रूपमा रहेको छ जसले मोक्षका खोजी गर्नेहरूलाई ज्ञान प्रदान गर्दछ। अधिकांश शिव मन्दिरहरूमा गर्भगृहको वरिपरि रहेको दक्षिणी प्रदक्षिणा पथमा दक्षिणामूर्तिको ढुङ्गे मूर्ति दक्षिणतर्फ फर्काएर स्थापना गरिएको हुन्छ।

## चित्रण 
ज्ञान दक्षिणामूर्तिको स्वरूपमा शिवलाई सामान्यतया चतुर्भुजको (चार हात भएका) रूपमा देखाइन्छ। उनलाई बरको रूखमुनि दक्षिणतर्फ फर्केर बसेको रूपमा चित्रण गरिएको छ। शिव मृग-सिंहासनमा विराजमान छन् र उनलाई उपदेश लिइरहेका ऋषिहरूले घेरेका छन्। उनको दाहिने खुट्टा पौराणिक अपस्मार (हिन्दु पौराणिक कथामा अज्ञानताको प्रतीक मानिने राक्षस) माथि रहेको र देब्रे खुट्टा काखमा खुम्च्याइएको देखाइन्छ। कहिलेकाहीँ उनलाई जङ्गली जनावरहरूले घेरेको पनि देखाइन्छ। उनको माथिल्लो हातहरूमा एउटामा सर्प वा रुद्राक्षको माला (वा दुवै) र अर्कोमा अग्नि ज्वाला हुन्छ; जबकि तल्लो दाहिने हात 'व्याख्यानमुद्रा' मा देखाइन्छ र तल्लो देब्रे हातमा कुशको मुठो वा शास्त्रहरू हुन्छन्। उनको दाहिने हातको चोर औँला झुकेर बूढी औँलाको टुप्पोलाई छोएको हुन्छ। बाँकी तीनवटा औँलाहरू फैलिएका हुन्छन्। यो प्रतीकात्मक हातको इसारा वा मुद्रा 'ज्ञान मुद्रा' हो, जुन ज्ञान र बुद्धिको प्रतीक हो। कहिलेकाहीँ, यो हात 'अभय मुद्रा' मा पनि हुन्छ, जसले आश्वासन र आशीर्वाद दिन्छ। मेलाकादम्बुरमा दक्षिणामूर्तिको मूर्ति एउटा कानदेखि अर्को कानसम्म प्वाल भएको अवस्थामा, बरको रूखमुनि साँढेमाथि बसेको देखिन्छ।

दक्षिणामूर्तिलाई निराकार ध्यानको योगिक अवस्थामा रहँदा निरन्तर प्रवाहित हुने आनन्द र सर्वोच्च हर्षले भरिपूर्ण एक शक्तिशाली स्वरूपको रूपमा चित्रण गरिएको छ। यस प्रतिमाका अन्य भिन्न रूपहरूमा वीणाधरा दक्षिणामूर्ति (वीणा समातेका) र ऋषभारुढ दक्षिणामूर्ति (ऋषभ अर्थात् साँढेमा सवार) पर्दछन्।

## महत्त्व 
भारतीय परम्परामा गुरु वा आध्यात्मिक शिक्षकलाई विशेष श्रद्धा गरिन्छ। दक्षिणामूर्तिलाई परम गुरु, ज्ञानको अवतार र अज्ञानताको विनाशक (देवताको खुट्टा मुनि कुल्चिएको राक्षसद्वारा प्रतिनिधित्व गरिएको) मानिन्छ। ज्ञान मुद्रालाई यसरी व्याख्या गरिएको छ:- बूढी औँलाले भगवानलाई बुझाउँछ र चोर औँलाले मानिसलाई बुझाउँछ। बाँकी तीनवटा औँलाहरूले मानिसका तीन जन्मजात अशुद्धिहरू अर्थात् अहंकार, भ्रम र विगतका जन्मका खराब कामहरूलाई जनाउँछन्। जब मानिसले आफूलाई यी अशुद्धिहरूबाट अलग गर्छ तब ऊ भगवानसम्म पुग्दछ। अर्को व्याख्या अनुसार अन्य तीन औँलाहरूले जीवनका तीन अवस्थाहरूलाई जनाउँछन्: जागृति (इन्द्रिय र मनमार्फत पूर्ण रूपमा ब्यूँझिएको अवस्था), स्वप्न (निद्राको अवस्था - जब मन जागृत हुन्छ) र सुषुप्ति (सत्य-स्वरूप - जब इन्द्रिय र मन आत्मामा विलीन हुन्छन् - आत्मा)। हातलाई तिघ्राभन्दा माथि उठाएर हत्केला बाहिर फर्काइएको र औँलाहरूले सङ्केत गरिएको 'अभय मुद्रा' लाई आफ्ना विद्यार्थीहरूमाथिको उहाँको अनुग्रहको रूपमा व्याख्या गरिएको छ। रुद्राक्षको माला वा सर्पले तान्त्रिक ज्ञानलाई बुझाउँछ। अग्निले अज्ञानताको अन्धकार हटाउने प्रकाश वा ज्ञानको प्रतीकलाई जनाउँछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु देवीदेवताहरू
श्रेणी:शिवका रूपहरू
अष्टलक्ष्मी

**अष्टलक्ष्मी** समृद्धि र धनकी हिन्दु देवी लक्ष्मीका आठ विशेष रूपहरूको समूह हो। उनले धनका आठवटा स्रोतहरूको प्रतिनिधित्व गर्दछिन् जसमा; अध्यात्म, भौतिक धन, कृषि, राजकीय सत्ता, ज्ञान, साहस, सन्तान र विजय समावेश छन्। मन्दिरहरूमा अष्टलक्ष्मीलाई सधैँ आठै रूपको समूहमा चित्रण र पूजा गरिन्छ।

## प्रतिमा चित्रण 
### आदि लक्ष्मी 
आदि लक्ष्मी (आदिम लक्ष्मी) लाई लक्ष्मीको सबैभन्दा प्रारम्भिक रूप मानिन्छ।

हिन्दु धर्मका अनुसार, समुद्र मन्थनको समयमा इन्द्र (देवताका राजा) ले गुमाएको शक्ति र वैभव गज लक्ष्मीले पुन: प्राप्त गराएकी थिइन्।

### धैर्य लक्ष्मी 
धैर्य लक्ष्मी (साहस लक्ष्मी) वा वीर लक्ष्मी (पराक्रमी लक्ष्मी), दुर्गाबाट प्रेरित लक्ष्मीको एक रूप हो। उनी युद्धका बेला वीरता
**वर लक्ष्मी**: वरदान प्रदान गर्ने देवीको स्वरूप। लक्ष्मीको यस रूपलाई वरलक्ष्मी व्रतमको अवसरमा पूजा गरिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु देवीहरू
श्रेणी:लक्ष्मीका रूपहरू
निलोतुथो

**निलोतुथो** , जसलाई **कपर सल्फेट** पनी भनिन्छ, एउटा अजैविक यौगिक हो जसको रासायनिक सूत्र CuSO4 हो। यो एउटा तामाको उपधातु, तथा तामाको निलो क्षार वा लवण हो। कपर सल्फेट धेरै यौगिकहरूमा पाइन्छ जसमा क्रिस्टलाइजेसनको पानीको मात्रा फरक हुन्छ। उदाहरणका लागि, यसको सुख्खा (जलीय) क्रिस्टलहरू सेतो वा फिक्का पहेंलो-हरियो रङको हुन्छन्, जहाँ पेन्टाहाइड्रेट (CuSO4·5H2O) चम्किलो नीलो रङको हुन्छ। यसको पेन्टाहाइड्रेट रूप सबैभन्दा सामान्य रूपमा पाइने रूप हो। निलोतुथो तामाको सबैभन्दा सामान्य रूपमा पाइने यौगिक हो।
श्रेणी:रसायान विज्ञान
श्रेणी:तामाको मिश्रधातु
हरिहर

**हरिहर** हिन्दु देवताहरू विष्णु (हरि) र शिव (हर) को संयुक्त स्वरूप हो। हरिहरलाई **शङ्करनारायण** ("शङ्कर" भन्नाले शिव र "नारायण" भन्नाले विष्णु) भनेर पनि चिनिन्छ।

हरिहर शब्द कहिलेकाहीँ विष्णु र शिवलाई एउटै परम् सत्य वा ब्रह्मको विभिन्न पक्षहरूको एकता बुझाउन दार्शनिक शब्दको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्छ। विभिन्न देवताहरूको समानता र "सम्पूर्ण अस्तित्वको एकात्मकता" को यो अवधारणालाई अद्वैत वेदान्तका ग्रन्थहरू र हिन्दु दर्शनको वीरशैव जस्ता शैव शाखाहरूमा हरिहरको रूपमा चर्चा गरिएको छ।

आधा भाग विष्णु र आधा भाग शिवको भएका हरिहरका प्रारम्भिक मूर्तिहरू भारतका जीवित गुफा मन्दिरहरूमा फेला परेका थिए भने छैठौँ शताब्दीका बादामी गुफा मन्दिरहरूका गुफा १ र गुफा ३ मा यस्ता मूर्तिहरूलाई देख्न सकिन्छ।

## धारणा
[thumb|[विष्णु (दायाँ, सुदर्शन चक्र समातेका) र शिव (बायाँ, त्रिशूल समातेका) हरिहरको रूपमा, यस स्वरूपलाई शिवकेशव र हर्यधामूर्ति पनि भनिन्छ।]]

हिन्दु धर्मभित्रको विविधताले विभिन्न प्रकारका विश्वास र परम्पराहरूलाई प्रोत्साहन दिन्छ जसमध्ये विष्णु र शिवसँग सम्बन्धित दुई महत्त्वपूर्ण र ठूला परम्पराहरू छन्। केही शाखाहरूले विष्णुलाई (राम र कृष्ण जस्ता उनका अवतारहरू सहित) सर्वोच्च भगवानका रूपमा मान्छन् भने अन्यले शिवलाई (महादेव र पाशुपत जस्ता उनका विभिन्न अवतारहरू सहित) केन्द्रमा राख्छन्। पुराणहरू र विभिन्न हिन्दु परम्पराहरूले शिव र विष्णु दुवैलाई एउटै ब्रह्मका विभिन्न पक्षहरूको रूपमा व्यवहार गर्छन्। हरिहर यसै विचारको प्रतीकात्मक प्रतिनिधित्व हो। हिन्दु धर्ममा यस्तै प्रकारको अर्को अवधारणालाई अर्धनारीश्वर वा 'नरनारी' भनिन्छ, जसले पुरुष र स्त्री देवताहरूलाई एकै र समान प्रतिनिधित्वको रूपमा जोड्दछ।

कुन धर्मशास्त्र (र अनुवाद) उद्धृत गरिएको छ भन्ने आधारमा विभिन्न तर्कहरूलाई समर्थन गर्ने प्रमाणहरू उपलब्ध छन्। धेरैजसो अवस्थामा यदि एउटा व्यक्तित्वलाई अर्कोभन्दा उच्च मानिए तापनि दुवैका उपासकहरूद्वारा विष्णु र शिव दुवैलाई उत्तिकै सम्मान गरिन्छ (उदाहरणका लागि, शिवको मात्र पूजा गर्ने शैवहरूले पनि विष्णुलाई सामान्य जीवको स्तरभन्दा माथि र 'सर्वश्रेष्ठ पाशुपत' को रूपमा सम्मान गर्छन्)।

स्वामीनारायण सम्प्रदायले विष्णु र शिव एउटै भगवानका विभिन्न पक्ष हुन् भन्ने मान्यता राख्दछ

## पौराणिक कथाहरू 
हरिहरको सबैभन्दा प्रारम्भिक उल्लेख सम्भवतः हरिवंशको 'विष्णु पर्व'मा पाउन सकिन्छ जहाँ मार्कण्डेयले यस स्वरूपको बारेमा चर्चा गरेका छन्।

एउटा पौराणिक कथा अनुसार, जब विष्णु शिवको अगाडि मोहिनीको रूपमा प्रकट हुन्छन तब उनीप्रति मोहित भई शिवले अङ्गालो हाल्ने प्रयास गर्छन्। त्यही क्षणमा, मोहिनी पुनः विष्णुको वास्तविक स्वरूपमा फर्किन्छन् र त्यसै बेला दुवै देवताहरू मिलेर एकै स्वरूप 'हरिहर' बन्छन्।

स्कन्द पुराणका अनुसार, शिवका भक्तहरू र विष्णुका भक्तहरूबीच आफ्ना आराध्य देवको सर्वोच्चतालाई लिएर विवाद भएको थियो। यस विवादलाई समाधान गर्न शिव र विष्णु दुवै मिलेर एकै स्वरूप 'हरिहर' बनेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु देवीदेवताहरू
श्रेणी:शिवका रूपहरू
श्रेणी:विष्णुका रूपहरू
जातक कथा

[thumb|पूर्वजन्ममा, [काठफोरको रूपमा बुद्धले सिंहको घाँटीमा अड्किएको हड्डी निकालेर जीवन बचाउँछन्। अमरावती शैली, लगभग १७५–२२५ ईस्वी]]

**जातक** (संस्कृतमा "जन्मको", "जन्मसँग सम्बन्धित" वा "जन्म कथाहरू") भारतीय उपमहाद्वीपमा मूल रूपमा रहेको विशाल साहित्यिक सङ्ग्रह हो जसले मुख्य रूपमा गौतम बुद्धका मानव तथा जनावर दुवै रूपमा पूर्वजन्महरूको वर्णन गर्दछ। जातक कथाहरूलाई स्तूपहरूको रेलिङ तथा तोरणहरूमा चित्रण गरिएका हुन्छन्। यी मध्ये केही ग्रन्थहरू आफैँमा उत्कृष्ट साहित्यिक कृति मानिन्छन्। विभिन्न भारतीय बौद्ध सम्प्रदायहरूमा जातकहरूका फरक–फरक सङ्ग्रहहरू थिए। सबैभन्दा ठूलो ज्ञात सङ्ग्रह थेरवाद सम्प्रदायको *जातकत्थवण्णना* हो, जुन पाली त्रिपिटकको खुद्दक निकाय अन्तर्गत सुत्त पिटकको एक खण्ड हो। प्रायः जातक कथाहरूमा विस्तृत पात्रहरूको समूह हुन्छ जसले विभिन्न समस्या उत्पन्न गर्छन्। त्यसपछि बुद्ध चरित्रले हस्तक्षेप गरी सबै समस्या समाधान गर्छन् र सुखद अन्त्य ल्याउँछन्। जातक विधा, बुद्धले आफ्ना सबै पूर्वजन्महरू सम्झन सक्दथे र यी स्मृतिहरूको प्रयोग गरेर कथा सुनाउँदै आफ्ना शिक्षाहरू चित्रण गर्दथे भन्ने विचारमा आधारित छ।

बौद्ध परम्पराहरूका लागि, जातक कथाहरूले बुद्धत्व प्राप्तिको लामो मार्गमा आवश्यक पर्ने धेरै जन्म, कार्य र आध्यात्मिक अभ्यासहरूलाई चित्रण गर्दछन्। जातक कथाहरूलाई सम्पूर्ण बौद्ध जगतका बौद्ध वास्तुकलाहरूमा पनि चित्रण गरिएको छ र यिनीहरू लोकप्रिय बौद्ध कलाको एक महत्त्वपूर्ण तत्वको रूपमा रहिआएका छन्।

जातक कथाहरू बौद्ध कथाको अर्को विधा अवदानसँग नजिकबाट सम्बन्धित छन् भने यो कुनै पनि कर्मिक रूपमा महत्त्वपूर्ण कार्य (बोधिसत्वद्वारा वा अन्य कारकहरूद्वारा) र त्यसको फलको कथा हो। नाओमी एप्लिटनका अनुसार, केही कथाहरूलाई (जस्तै *अवदानशतक* को दोस्रो र चौथो दशकमा पाइने कथाहरू) जातक र अवदान दुवैको रूपमा वर्गीकृत गर्न सकिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:बौद्ध धर्म