बालकाण्ड

**बालकाण्ड** वाल्मीकि कृत रामायण र गोस्वामी तुलसीदास कृत श्री राम चरित मानसको एक भाग (काण्ड वा सोपान) छ।

अयोध्या नगरीमा दशरथ नामका राजा थिए जसको कौसल्या, कैकेयी र सुमित्रा नामक पत्नीहरू थिए। सन्तान प्राप्ति हेतु अयोध्यापति दशरथले आफ्नो गुरु श्री वशिष्ठको आज्ञाले पुत्रकामेष्टि यज्ञ गराए जसलाई ऋंगी ऋषिले सम्पन्न गरे। भक्तिपूर्ण आहुतिहरू पाएर अग्निदेव प्रसन्न भए र उनले स्वयं प्रकट भएर राजा दशरथलाई हविष्यपात्र (खीर, पायस) दिए जसलाई कि उनले आफ्नो तीनै पत्नीहरूमा बाँढिदिए। खीर सेवनको परिणामस्वरूप कौसल्याका गर्भबाट राम , कैकेयीका गर्भबाट भरत तथा सुमित्राका गर्भबाट लक्ष्मण र शत्रुघ्नको जन्म भयो।

thumb|right|सीता स्वंयवर (चित्रकार: रवी वर्मा)

राजकुमारहरूका ठूला भएमा आश्रमको राक्षसहरूदेखि रक्षा हेतु ऋषि विश्वामित्र राजा दशरथदेखि राम र लक्ष्मणलाई मांग गर्न आफ्नो साथले गये। रामले ताडका र सुबाहु जस्तै राक्षसहरूलाई मार डाला र मारीचलाई बिना फल भएका बाणदेखि मार गर्न समुद्रका पार पठाई दिए। उता लक्ष्मणले राक्षसेको सारा सेनाको संहार गर्न डाला। धनुषयज्ञ हेतु राजा जनकका निमंत्रण मिलनमा विश्वामित्र राम र लक्ष्मणका साथ तिनको नगरी मिथिला (जनकपुर) आए। बाटाहरूमा रामले गौतम मुनिको स्त्री अहल्याको उद्धार गरे। मिथिलामा राजा जनकको पुत्री सीता जसलाई कि जानकीका नामले पनि जानिन्छको स्वयंवरको पनि आयोजन थियो जहाँ कि जनकप्रतिज्ञाका अनुसार शिवधनुषलाई तोड गर्न रामले सीतादेखि विवाह गरे| राम र सीताका विवाहका साथै साथ गुरु वशिष्ठले भरतको माण्डवीबाट, लक्ष्मणको उर्मिलादेखि र शत्रुघ्नको श्रुतकीर्तिदेखि गरवा दिए।
## सम्बन्धित कडीहरू
*बालकाण्ड
*अयोध्याकाण्ड
*अरण्यकाण्ड
*किष्किन्धाकाण्ड
*सुन्दरकाण्ड
*लंकाकाण्ड
*उत्तरकाण्ड
*रामचरितमानस (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - बालकाण्ड (१-५०)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - बालकाण्ड (५१-१००)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - बालकाण्ड (१०१-१५०)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - बालकाण्ड (१५१-२००)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - बालकाण्ड (२०१-२५०)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - बालकाण्ड (२५१-३००)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - बालकाण्ड (३०१-३५०)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - बालकाण्ड (३५१-३६१)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - अयोध्याकाण्ड (१-५०)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - अयोध्याकाण्ड (५१-१००)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - अयोध्याकाण्ड (१०१-१५०)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - अयोध्याकाण्ड (१५१-२००)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - अयोध्याकाण्ड (२०१-२५०)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - अयोध्याकाण्ड (२५१-३००)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - अयोध्याकाण्ड (३०१-३२६)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - अरण्यकाण्ड (१-४६)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - किष्किन्धाकाण्ड (१-३०)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - सुन्दरकाण्ड (१-५०)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - सुन्दरकाण्ड (५१-६०)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - लंकाकाण्ड (१-५०)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - लंकाकाण्ड (५१-१००)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - लंकाकाण्ड (१०१-१२१)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - उत्तरकाण्ड (१-५०)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - उत्तरकाण्ड (५१-१००)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#रामचरितमानस - उत्तरकाण्ड (१०१-१३१)को मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
*रामायण आरती (रामचरितमानस)
*रामचरितमानस - रामायण आरतीको मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
*तुलसीदास
*वाल्मीकि रामायण
*वाल्मीकि रामायण (विकीस्रोत मा)
#वाल्मीकि रामायण - बालकाण्डको मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#वाल्मीकि रामायण - अयोध्याकाण्डको मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#वाल्मीकि रामायण - अरण्यकाण्डको मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#वाल्मीकि रामायण - किष्किन्धाकाण्डको मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#वाल्मीकि रामायण - सुन्दरकाण्डको मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#वाल्मीकि रामायण - युद्धकाण्डको मूल पाठ (विकीस्रोत मा)
#वाल्मीकि रामायण - उत्तरकाण्डको मूल पाठ (विकीस्रोत मा)

श्रेणी:रामायण