open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
पाकिस्तानमा बोलिने भाषाहरू

**पाकिस्तान एक बहुभाषी देश** हो जहाँ ७० भन्दा बढी भाषाहरू पहिलो भाषाको रूपमा बोलिने गरिन्छ। पाकिस्तानका अधिकांश भाषाहरू भारोपेली भाषा परिवारको आर्य इरानेली समूहसँग सम्बन्धित छन्।

उर्दु पाकिस्तानको राष्ट्रिय भाषा र सम्पर्क भाषा भाषा हो, र अङ्ग्रेजीसँग आधिकारिक स्थिति साझेदारी गर्दा, यो विभिन्न जातीय समूहहरू बीच अन्तर-सञ्चारको लागि प्रयोग गरिने मनपर्ने र प्रमुख भाषा हो। पाकिस्तानका विभिन्न जातीय भाषिक समूहहरूले धेरै क्षेत्रीय भाषाहरूलाई पहिलो भाषाको रूपमा बोल्दछन्। १० लाखभन्दा बढी वक्ता भएका भाषाहरूमा पन्जाबी, पस्तो, सिन्धी, सराइकी, उर्दु, बलोची, हिन्दको, पहाडी-पोथवारी र ब्राहुई समावेश छन्। त्यहाँँ लगभग ६० स्थानीय भाषाहरू छन् र १० लाख भन्दा कम वक्ताहरू छन्।

## भाषाहरू 
एथ्नोलगको सन् २०२२ को संस्करणमा पाकिस्तानमा ७७ स्थापित भाषाहरूको सूची छ। तीमध्ये ६८ जना आदिवासी र ९ वटा गैरआदिवासी रहेका छन्। उनीहरूको जीवनशक्तिको आधारमा ४ लाई 'संस्थागत', २४ लाई 'विकासशील', ३० लाई 'सशक्त', १५ लाई 'समस्यामा' र ४ लाई 'मर्दै' भनेर वर्गीकरण गरिएको छ।

## आधिकारिक भाषाहरू 
### उर्दु (आधिकारिक भाषा) 
उर्दु पाकिस्तानको राष्ट्रिय भाषा र भाषा हो। यद्यपि लगभग ७% पाकिस्तानीहरूले मात्र यसलाई आफ्नो पहिलो भाषाको रूपमा बोल्दछन्, तर यो व्यापक रूपमा बोलिन्छ र दोस्रो भाषाको रूपमा बुझिन्छ।

सन् १९४७ मा पाकिस्तानको नयाँ राज्यको लागि एकताको प्रतीकको रूपमा उर्दुलाई चुनिएको थियो, किनकि यसले उत्तर र उत्तर-पश्चिम ब्रिटिस भारतका मुसलमानहरूको बीचमा एक सम्पर्क भाषाको रूपमा सेवा गरिसकेको थियो। यो पाकिस्तानका सबै प्रान्तहरू / क्षेत्रहरूमा लेखिएको, बोलिने र प्रयोग गरिन्छ, र अङ्ग्रेजीलाई शिक्षाको मुख्य भाषाको रूपमा सँगै प्रयोग गरिन्छ, यद्यपि फरक प्रान्तका मानिसहरूको फरक-फरक मातृभाषाहरू हुन सक्छन्।

अङ्ग्रेजी र उर्दु माध्यम स्कूल प्रणालीदुवैमा उच्च माध्यमिक विद्यालयसम्म अनिवार्य विषयको रूपमा पढाइन्छ, जसले लाखौं दोस्रो-भाषा उर्दु भाषीहरू उत्पादन गरेको छ जसको मूल भाषा पाकिस्तानको अन्य भाषाहरू मध्ये एक हो - जसले बदलेमा विभिन्न क्षेत्रीय पाकिस्तानी भाषाहरूबाट शब्दावलीको अवशोषणको नेतृत्व गरेको छ।  जबकि केही उर्दु शब्दावलीहरू पनि पाकिस्तानका क्षेत्रीय भाषाहरूले आत्मसात गरेका छन्।

### अङ्ग्रेजी (सह-आधिकारिक भाषा) 
अङ्ग्रेजी पाकिस्तानको एक सह-आधिकारिक भाषा हो र व्यापक रूपमा कार्यकारी, विधायी र न्यायिक शाखाहरूमा साथै केही हदसम्म पाकिस्तानको सशस्त्र बलको अधिकारी श्रेणीहरूमा प्रयोग गरिन्छ। पाकिस्तानको संविधान र कानूनहरू अङ्ग्रेजीमा लेखिएका थिए र अहिले स्थानीय भाषाहरूमा पुन: लेखिएका छन्। यो शिक्षाको माध्यमको रूपमा विद्यालय, कलेज र विश्वविद्यालयहरूमा पनि व्यापक रूपमा प्रयोग गरिन्छ। अङ्ग्रेजीलाई माथिको गतिशीलताको भाषाको रूपमा हेरिन्छ, र यसको प्रयोग उच्च सामाजिक सर्कलहरूमा अधिक प्रचलित हुँदै गएको छ, जहाँ यो प्रायः मूल पाकिस्तानी भाषाहरूको साथ बोलिन्छ। सन् २०१५ मा, यो घोषणा गरिएको थियो कि आधिकारिक व्यवसायमा उर्दुलाई बढावा दिने योजना थियो, तर पाकिस्तानका योजना मन्त्री अहसान इकबालले भने, "उर्दु भाषाको दोस्रो माध्यम हुनेछ र सबै आधिकारिक व्यवसाय द्विभाषी हुनेछ। उनले विद्यालयमा उर्दुसँगै अङ्ग्रेजी पनि पढाउने बताए।

## तथ्याङ्क 
* सन् १९५१ र १९६१ को जनगणनामा सराइकीलाई पन्जाबीसँगै समावेश गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* पाकिस्तानको भाषिक नक्सा
* जनसङ्ख्या अनुसार पाकिस्तान जनगणना तथ्याङ्क
* पाकिस्तानी भाषाहरूको सूची
मितन्नी

**मितन्नी** उत्तरी सिरिया र दक्षिणपूर्वी एनातोलिया (आधुनिक टर्की) मा आर्य भाषा परिवारको प्रभाव भयको साथ एक हुरियन-भाषी राज्य थियो। यसको उत्खनन गरिएका स्थलहरूमा कुनै इतिहास, शाही इतिहास वा इतिहास हरू फेला नपरेकाले, मितन्नीको बारेमा ज्ञान यस क्षेत्रका अन्य शक्तिहरूको तुलनामा कम छ, र यसको छिमेकीहरूले उनीहरूको ग्रन्थहरूमा के टिप्पणी गरे त्यसमा निर्भर गर्दछ।

मितन्नी साम्राज्य उत्तरमा हिट्टेलीहरू, पश्चिममा मिस्रहरू, दक्षिणमा कासीहरू र पछि पूर्वमा अश्शूरीहरूले सीमित गरेको एक बलियो क्षेत्रीय शक्ति थियो। यसको अधिकतम सीमामा मितन्नी पश्चिममा वृषभ पर्वतद्वारा किज्जुवात्ना, दक्षिणमा टुनिप, पूर्वमा अराफे र उत्तरमा लेक वानसम्म फैलिएको थियो।

मितन्नी साम्राज्यको अन्तिम पतनसँगै यसको इलाकाको पश्चिमी भाग हित्तीहरूको प्रत्यक्ष नियन्त्रणमा आयो र पूर्वी भाग अश्शूरीहरूको प्रत्यक्ष नियन्त्रणमा आयो। बीचको भाग हनिगालबातको रम्प राज्यको रूपमा जारी रह्यो। अन्तमा, शल्मानेसर प्रथमको अधीनमा, पहिलेको मितन्नी इलाकाको बाँकी भाग अश्शूरको प्रत्यक्ष नियन्त्रणमा आयो। टुकुल्टी-निनुर्ता प्रथमको मृत्युपछि मध्य अश्शूरी शक्तिको पतन नहुञ्जेलसम्म यो क्रम जारी रह्यो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मितन्नी
श्रेणी:आर्य जातिहरू
सिथियाली

**सिथियालीहरू** र कहिलेकाहीँ **पोन्टिक सिथियालीहरू**को रूपमा पनि चिनिन्छ, एक प्राचीन पूर्वी इरानी अश्वारोही घुमन्ते मानिसहरू थिए जो ईसापूर्व ९औँ देखि ८औँ शताब्दीको दौडान मध्य एसियाबाट आधुनिक युक्रेन र दक्षिणी रूसको पोन्टिक मैदानमा बसाइँ सरेका थिए, जहाँ उनीहरू ईसापूर्व सातौँ शताब्दीदेखि ईसापूर्व तेस्रो शताब्दीसम्म स्थापित रहे।

युद्धमा निपुण, सिथियालीहरूले इसापूर्व आठौँ शताब्दीमा पश्चिमी युरेसियाली मैदानमा प्रमुख शक्तिको रूपमा अगाथिर्सी र सिमेरियनहरूलाई प्रतिस्थापन गरे। ईसापूर्व सातौँ शताब्दीमा सिथियालीहरूले ककेसस हिमशृङ्खला पार गरे र सिमेरियनहरूसँगै पश्चिम एसियामा बारम्बार आक्रमण गरे। मिडहरूद्वारा पश्चिम एसियाबाट निष्कासित भएपछि, सिथियालीहरू पोन्टिक मैदानमा फर्के र बिस्तारै सरमाटियनहरूद्वारा विजय प्राप्त गरे। ईसापूर्व दोस्रो शताब्दीको उत्तरार्धमा, क्रिमियाको सिथियाली नेपोलिसमा मुख्यतया हेलेनाइज्ड सिथियालीहरूको राजधानी मिथ्रिडेट्स छैटौँले कब्जा गरे र उनीहरूको क्षेत्रहरू बोस्पोरन राज्यमा समाहित भए।

सिथियालीहरूको लोप पछि, पुरातन, मध्ययुगीन र प्रारम्भिक आधुनिक कालका लेखकहरूले "सिथियाली" नाम प्रयोग गरेर तिनीहरूसँग असम्बन्धित मैदानका विभिन्न जनसङ्ख्यालाई सङ्केत गरे। ग्रीस, फारस, भारत र चीनलाई जोड्ने विशाल व्यापारिक सञ्जाल रेसम मार्गमा सिथियालीहरूले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए र सम्भवतः ती सभ्यताहरूको समृद्धिमा योगदान पुर्याएका थिए। व्यवस्थित धातुकर्मीहरूले सिथियालीहरूको लागि पोर्टेबल सजावटी वस्तुहरू बनाए, जसले सिथियाली धातुको इतिहास बनायो। यी वस्तुहरू मुख्यतया धातुमा जीवित रहन्छन्, एक विशिष्ट सिथियाली कला को गठन गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिथियाली
श्रेणी:ऐतिहासिक इरानेली मानिसहरू
युन्नान

**युन्नान** चीनको दक्षिण पश्चिम क्षेत्रमा पर्ने भूपरिवेष्ठित प्रदेश हो। यस प्रदेशको क्षेत्रफल लगभग ३,९४,००० वर्ग किलोमिटर (१,५२,००० वर्ग माइल) रहेको छ र यसको जनसङ्ख्या ४८.३ मिलियन (सन् २०१८ सम्म) रहेको छ। यस प्रदेशको राजधानी कुनमिङ हो। यस प्रदेशले चिनियाँ गुइझोउ, सिचुआन, गुआङ्सी र तिब्बतका स्वायत्त क्षेत्रहरू, साथै दक्षिणपूर्वी एसियाली देशहरू भियतनाम, लाओस र म्यानमारसँग सीमा नाघेको छ। सन् २०१४ मा प्रतिव्यक्ति खर्च योग्य आयका आधारमा युन्नान चीनको चौथो अति कम विकसित प्रदेश हो।

युन्नान एक पहाडी क्षेत्रमा अवस्थित छ, उत्तर पश्चिममा उच्च उचाइ र दक्षिण पूर्वमा कम उचाइको साथ। अधिकांश जनसङ्ख्या यस प्रदेशको पूर्वी भागमा बस्छन्। पश्चिममा, उचाइ पर्वतशिखरदेखि नदी बेंसीसम्म ३,० मिटर (९,८०० फिट) सम्म भिन्न हुन सक्छ। युन्नान प्राकृतिक स्रोतहरूमा धनी छ र चीनमा वनस्पति जीवनको सबैभन्दा ठुलो विविधता छ। चीनमा पाइने करिब ३०,००० प्रजातिका उच्च वनस्पतिहरूमध्ये युन्नानमा १७,००० वा त्योभन्दा बढी प्रजातिका वनस्पतिहरू पाइन्छन्। युन्नानको एल्युमिनियम, सिसा, जिंक र टिनको भण्डार चीनमा सबैभन्दा ठुलो छ, र त्यहाँँ तामा र निकेलको प्रमुख भण्डार पनि छ। ऐतिहासिक रूपमा, बङ्गलादेशको भितरगढसम्म दक्षिण-पश्चिमी रेसम मार्ग आधुनिक युन्नान हुँदै गएको थियो।

युआन राजवंशदेखि, यो क्षेत्र दक्षिण-पश्चिम सीमामा केन्द्रीय-सरकार प्रायोजित जनसङ्ख्या आन्दोलनको एक भाग थियो, उत्तरी र दक्षिण-पूर्व चीनको हान-बाहुल्य क्षेत्रहरूबाट आप्रवासीहरूको दुई प्रमुख लहरहरू आएका थिए। चीनको दक्षिण-पश्चिमका अन्य भागहरू जस्तै, दोस्रो विश्वयुद्धको दौडान उत्तरमा जापानी कब्जाले हान मानिसहरूलाई यस क्षेत्रमा अर्को बसाइँसराइ गर्न बाध्य बनायो। बसाइँसराइका यी दुई लहरले युन्नानलाई चीनको सबैभन्दा जातीय विविधतायुक्त प्रदेशहरूमध्ये एक बनाउन योगदान पुर् यायो, जहाँ जातीय अल्पसङ्ख्यकहरूले यसको कुल जनसङ्ख्याको लगभग ३४ प्रतिशत हिस्सा ओगटेका थिए। प्रमुख जातीय समूहहरूमा यी, बाई, हानी, झुआङ, दाइ र मियाओ समावेश छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जनवादी गणतन्त्र चीनका प्रदेशहरू
नुरिस्तानी भाषा परिवार

**नुरिस्तानी भाषा परिवार**, जसलाई **काफिरी भाषा परिवार** पनि भनिन्छ, आर्य इरानेली भाषा परिवारका तीन समूहहरू मध्ये एक हो, साथै धेरै ठुलो आर्य र इरानेली समूहहरू पनि छन्। तिनीहरूसँग मुख्यतया पूर्वी अफगानिस्तानमा र पाकिस्तानको खैबर पख्तुनख्वाको चित्राल जिल्लामा केही नजिकैका घाटीहरूमा लगभग १३०,००० वक्ताहरू छन्। नुरिस्तानीहरूको बसोबास रहेको यो क्षेत्र दक्षिणी हिन्दुकुश पर्वतमा अवस्थित छ, र पश्चिममा अलिङ्गार नदी, केन्द्रमा पेच नदी, र पूर्वमा लान्दाइ सिन र कुनार नदीहरूले बगेको छ। अधिक व्यापक रूपमा, नुरिस्तान (वा काफिरिस्तान) क्षेत्र भारतीय उपमहाद्वीप र इरानेली पठारको उत्तरी चौराहामा अवस्थित छ। भाषाहरूलाई पहिले प्रायः आर्य (दरदेली उप-समूह) वा इरानेलीसँग समूहीकृत गरिएको थियो जबसम्म तिनीहरूलाई अन्ततः आर्य इरानेलीमा तेस्रो शाखाको रूपमा वर्गीकृत गरिएको थिएन।

दामेली प्रायः यसको शब्दावलीको आधारमा दरदेलीको सट्टा नुरिस्तानीको हो भन्ने सोचाइन्छ, तर यसको सर्वनाम प्रणाली र आकारविज्ञान विशेषता रूपमा दरदेली मूलको हो, जसले यो भाषा आर्य हो भन्ने सुझाव दिन्छ, भारी नुरिस्तानी प्रभावको साथ।

## भाषाहरू 
thumb|जर्ज मोर्गेन्स्टियर्नेद्वारा नुरिस्तानी भाषाहरूको नक्सा

* उत्तरी:
** कामकटविरी (बाशगली, काटा-वरी, कमविरी, शेखानी र मुमविरी बोलीहरू समावेश छन्) ४०,००० वक्ताहरू
** वासीवरी (प्रसुनी) ८,००० वक्ता
* दक्षिणी:
** अश्कुन (अशकुन) ४०,००० वक्ताहरू
** वैगाली (कलश-अला) १२,००० वक्ताहरू
** ट्रेगामी (गम्बिरी) ३,५०० वक्ताहरू
** जेमियाकी ५०० वक्ताहरू

## इतिहास 
नुरिस्तानीको प्रागितिहास अस्पष्ट छ, सिवाय यो कि यो स्पष्ट रूपमा आर्य इरानेली उपसमूहसँग सम्बन्धित छ। तथापि, आर्य इरानेली भित्र यसको वर्गीकरणमा बहस भएको थियो जबसम्म हालको अनुसन्धानले आर्य वा इरानेलीभन्दा फरक तेस्रो शाखाको रूपमा यसको स्थिति लाई स्थापित गरेन, यद्यपि व्यापक आर्य प्रभाव नुरिस्तानी भाषाहरूमा पत्ता लगाउन सकिन्छ, जसले लामो समयसम्म सम्पर्कलाई इंगित गर्दछ। जाकोब हाफम्यान (२०२३) का अनुसार नुरिस्तानीको पहिलो सहस्राब्दीमा बाह्लीकसँग सम्पर्क भएको हुन सक्छ।

१९औँ शताब्दीसम्म साहित्यमा नुरिस्तानी भाषाहरूको वर्णन गरिएको थिएन। यस क्षेत्रको पुरानो नाम काफिरिस्तान थियो र भाषाहरूलाई काफिरी वा काफिरिस्तानी भनिन्थ्यो, तर सन् १८९६ मा यस क्षेत्रलाई इस्लाममा रूपान्तरण गरेदेखि यी शब्दहरूलाई हालका शब्दहरूले प्रतिस्थापन गरेको छ। कलश जाति संस्कृति र ऐतिहासिक धर्मको दृष्टिले नुरिस्तानी जनतासँग धेरै नजिक छन्, र नुरिस्तानी भाषा, कलशा-अला, र एक आर्य भाषा, कला-मुनका वक्ताहरू बीच विभाजित छन्।

यी भाषाहरू हिन्दुकुशको अत्यन्त पृथक पहाडी क्षेत्रमा आदिवासीहरूले बोल्दछन्, जुन आधुनिक समयमा कुनै वास्तविक केन्द्रीय अधिकारको अधीनमा कहिल्यै थिएन। यो क्षेत्र हालको अफगानिस्तानको उत्तरपूर्वी सिमाना र हालको पाकिस्तानको उत्तर-पश्चिमको छेउछाउमा अवस्थित छ। यी भाषाहरूले भाषाविद्हरूले तिनीहरूलाई दिन चाहेको ध्यान पाएका छैनन्। तिनीहरूलाई बोल्न अनुमान गरिएको मानिसहरूको एकदमै थोरै सङ्ख्यालाई विचार गर्दा तिनीहरूलाई सङ्कटापन्न भाषाहरू मान्नुपर्छ।

धेरै नुरिस्तानी मानिसहरूले अहिले अन्य भाषाहरू बोल्छन्, जस्तै दारी र पस्तो (अफगानिस्तानका दुई आधिकारिक भाषाहरू) र खोवर।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:अफगानिस्तानमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:पाकिस्तानमा बोलिने भाषाहरू
न्यु डेभलपमेन्ट बैंक

**न्यु डेभलपमेन्ट बैंक** (**एनडीबी**; शाब्दिक अर्थः  नयाँ विकास बैंक वा पुरानो नामः **ब्रिक्स विकास बैंक**) ब्रिक्स देशहरू (ब्राजिल, रूस, भारत, चीन र दक्षिण अफ्रिका) द्वारा स्थापित बहुपक्षीय विकास बैंक हो। एनडीबी सम्बन्धी सम्झौता अनुसार, "बैंकले ऋण, ग्यारेन्टी, इक्विटी सहभागिता र अन्य वित्तीय साधनहरू मार्फत सार्वजनिक वा निजी परियोजनाहरूलाई सहयोग गर्नेछ।  यसबाहेक, एनडीबीले अन्तर्राष्ट्रिय संगठनहरू र अन्य वित्तीय संस्थाहरूसँग सहकार्य गर्नेछ, र बैंकले सहयोग गर्ने परियोजनाहरूको लागि प्राविधिक सहयोग प्रदान गर्नेछ।

बैंकको प्रारम्भिक अधिकृत पूँजी १०० अर्ब डलर रहेको छ जसलाई १० लाख शेयरमा विभाजित गरिएको छ जसमा प्रत्येक सेयर १००,००० डलर बराबरको मूल्य छ।  एनडीबीको प्रारम्भिक सदस्यता पूँजी ५० अर्ब डलर थियो, जुन भुक्तानी गरिएको शेयर (१० अर्ब डलर) र कल गर्न सकिने शेयर (४० अर्ब डलर) मा विभाजित रहेको थियो।  बैंकको प्रारम्भिक सदस्यता पूँजी संस्थापक सदस्यहरू (ब्राजिल, रुस, भारत, चीन, दक्षिण अफ्रिका) बीच समान रूपमा वितरण गरिएको थियो।  एनडीबी सम्बन्धी सम्झौतामा प्रत्येक सदस्यलाई एक मत हुने र कुनै पनि सदस्यलाई कुनै पनि भिटो अधिकार नहुने उल्लेख छ।

बैंकको मुख्यालय चीनको शंघाईमा छ। एनडीबीको पहिलो क्षेत्रीय कार्यालय जोहान्सबर्ग, दक्षिण अफ्रिकामा छ। दोस्रो क्षेत्रीय कार्यालय सन् २०१९ मा ब्राजिलको साओ पाउलोमा स्थापना भएको थियो, त्यसपछि भारतको गिफ्ट सिटी र रुसको मस्कोमा स्थापना भएको थियो। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
अरबी लिपि

**अरबी लिपि** अरबी र एसिया र अफ्रिकाका अन्य धेरै भाषाहरूको लागि प्रयोग गरिने लेखन प्रणाली हो। यो विश्वको दोस्रो सबैभन्दा व्यापक रूपमा प्रयोग गरिने वर्णमाला लेखन प्रणाली हो (रोमन लिपि पछि), यसलाई प्रयोग गर्ने देशहरूको सङ्ख्याद्वारा विश्वको दोस्रो सबैभन्दा व्यापक रूपमा प्रयोग गरिएको लेखन प्रणाली, र प्रयोगकर्ताहरूको सङ्ख्याद्वारा तेस्रो-सबैभन्दा बढी (रोमन र चिनियाँ लिपिहरू पछि)।

यस लिपिको प्रयोग सर्वप्रथम अरबी भाषामा ग्रन्थहरू लेख्नको लागि गरिएको थियो, विशेष गरी इस्लामको पवित्र पुस्तक कुरान। धर्मको फैलावटसँगै यसलाई धेरै भाषा परिवारहरूको लागि प्राथमिक लिपिको रूपमा प्रयोग गर्न थालियो, जसले गर्दा नयाँ अक्षरहरू र अन्य प्रतीकहरू थपिए। फारसी (फारसी र दारी), मलय (जावी), चाम (अखर सराक), उइगर, कुर्दी, पन्जाबी (शाहमुखी), सिन्धी, बाल्टी, बलोची, पस्तो , लुरीश, उर्दु, कश्मीरी, रोहिङ्ग्या, सोमाली, मन्डिन्का, र मूर आदि भाषाहरू अझै पनि प्रयोग गरिन्छ। १६औँ शताब्दीसम्म, यो केही स्पेनी पाठहरूको लागि पनि प्रयोग गरिन्थ्यो, र १९२८ मा लिपि सुधार गर्नु अघि- यो टर्कीको लेखन प्रणाली थियो।

लिपि दायाँदेखि बायाँसम्म एक कर्सिभ शैलीमा लेखिएको छ, जसमा अधिकांश अक्षरहरू अलि फरक रूपहरूमा लेखिएका छन् कि तिनीहरू एक्लै उभिएका छन् वा निम्न वा अघिल्लो अक्षरमा जोडेका छन्। तथापि, आधारभूत अक्षर फारम अपरिवर्तित रहन्छ। लिपिमा ठुलो अक्षर छैन। प्रायजसो अवस्थामा, अक्षरहरूले व्यञ्जन, वा व्यञ्जन र केही स्वरहरू लिपिबद्ध गर्दछ, त्यसैले अधिकांश अरबी वर्णमालाहरू अब्जादहरू हुन्, केही भाषाहरूको लागि प्रयोग गरिने संस्करणहरू, जस्तै सोरानी, उइघुर, मन्दारिन, र सर्बो-क्रोएसियाई, वर्णमाला हुन्। यो अरबी सुलेखको परम्पराको आधार पनि हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* युनिकोड कोलेसन चार्टहरू—आकार अनुसार क्रमबद्ध अरबी अक्षरहरू सहित
* "किन तपाईको दिमागको दाहिने भाग अरबी मन पर्दैन? "

श्रेणी:अरबी लिपि
श्रेणी:अब्जाद लिपिहरू
अत्यन्तै लोपोन्मुख प्रजातिहरू

**अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घ** (आइयुसिएन)ले **अत्यन्तै लोपोन्मुख प्रजाति**लाई जङ्गलमा लोप हुने उच्च जोखिमको रूपमा वर्गीकृत गरेको छ। सन् २०२३ को डिसेम्बरसम्म आइयुसिएनको रातो सूचीमा रहेका १,५७,१९० प्रजातिहरूमध्ये ९,७६० प्रजातिहरूलाई अत्यन्तै लोपोन्मुख प्रजातिहरूको सूचीमा सूचीकृत छन्, जसमध्ये १,३०२ सम्भवतः लोप र ६७ सम्भवतः वनबाट लोप भएका छन्। 

आइयुसिएनको रातो सूचीले जनावर, ढुसी र बोटबिरुवाका प्रजातिहरूको संरक्षण स्थितिको बारेमा जानकारी प्रदान गर्दछ। यसले विभिन्न प्रजातिहरूलाई संरक्षणको सात विभिन्न श्रेणीहरूमा विभाजन गर्दछ जुन वासस्थान दायरा, जनसङ्ख्याको आकार, वासस्थान, खतरा आदिमा आधारित छन्। प्रत्येक श्रेणीले विश्वव्यापी लोप हुने जोखिमको फरक स्तरको प्रतिनिधित्व गर्दछ।  अति सङ्कटापन्न मानिएका प्रजातिहरूलाई "खतरा"को श्रेणीमा राखिएको छ।

आइयुसिएनको रातो सूचीले व्यापक, लक्षित सर्वेक्षणहरू नगरेसम्म कुनै पनि प्रजातिलाई लोप मान्दैन, सम्भवतः लोप भएका प्रजातिहरू अझै पनि को रूपमा सूचीबद्ध छन्। सङ्घले "सम्भवतः लोप" र "सम्भवतः वनबाट लोप" प्रजातिहरूको सूची राख्दछ, जुन बर्डलाइफ इन्टरनेसनलले यी करहरूलाई वर्गीकृत गर्न प्रयोग गर्ने श्रेणीहरूमा सामेल गरिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घको रातो सूची
रहमत मिया

**रहमत मिया** (    ; जन्म ८ डिसेम्बर १९९९) एक बंगलादेशी पेशेवर फुटबलर हुन् जसले बंगलादेश प्रिमियर लिग क्लब अबहानी लिमिटेड ढाकाका लागि डिफेन्डरको रूपमा खेल्छन्, जसलाई उनी कप्तान गर्छन्, र बंगलादेश राष्ट्रिय टोली ।  

श्रेणी:सन् १९९९ मा जन्म
लोपोन्मुख प्रजातिहरू

, लोप हुनबाट जोगाइएको एक प्रजाति हो।]]

**लोपोन्मुख प्रजाति** भनेको यस्तो प्रजाति हो जुन निकट भविष्यमा, विश्वव्यापी वा कुनै विशेष राजनीतिक क्षेत्राधिकारबाट लोप हुने सम्भावना अधिक रहेको हुन्छ। लोपोन्मुख प्रजातिहरू बासस्थान गुम्ने, चोरी सिकार गर्ने र आक्रमणकारी प्रजातिहरू जस्ता कारकहरूका कारण जोखिममा पर्न सक्छन्। अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घ (आइयुसिएन)को रातो सूचीमा धेरै प्रजातिहरूको विश्वव्यापी संरक्षण स्थितिलाई सूचीबद्ध गरिएको छ, र विभिन्न अन्य आयोगहरूले विशेष क्षेत्रहरूमा प्रजातिहरूको स्थितिको मूल्याङ्कन गर्दछन्। उदाहरणका लागि, शिकार गर्न निषेध गर्ने, भूमि विकासलाई निषेध गर्ने वा संरक्षित क्षेत्रहरू सिर्जना गर्ने थुप्रै राष्ट्रहरूमा संरक्षणमा निर्भर प्रजातिहरूको संरक्षण गर्ने कानुनहरू छन्। केही लोपोन्मुख प्रजातिहरू व्यापक संरक्षण प्रयासहरूको लक्ष्य हुन सक्छन् जसमा बन्दी प्रजनन र वासस्थान पुनर्स्थापना समावेश छन्।

कुनै-कुनै प्रजातिहरू लोपोन्मुख हुनुमा मानवीय गतिविधि एउटा महत्त्वपूर्ण कारण हो।

## संरक्षण स्थिति 
कुनै पनि प्रजातिको संरक्षणको अवस्थाले उक्त प्रजाति लोप हुने सम्भावनालाई सङ्केत गर्छ। एक प्रजातिको स्थितिको मूल्याङ्कन गर्दा धेरै कारकहरूलाई विचार गरिन्छ; उदाहरणका लागि, बाँकी सङ्ख्या, समयको साथ जनसङ्ख्यामा समग्र वृद्धि वा कमी, प्रजनन सफलता दर, वा ज्ञात खतराहरू जस्ता तथ्याङ्कहरू यसमा पर्दछन्। खतरामा परेका प्रजातिहरूको आइयुसिएनको रातो सूची विश्वव्यापी संरक्षण स्थिति सूची र वरियता प्रणाली हो।

विश्वका ५०% भन्दा बढी प्रजातिहरू लोप हुने खतरामा रहेको अनुमान गरिएको छ, तर 'सङ्कटापन्न', 'दुर्लभ', वा 'स्थानीय रूपमा लोप' प्रजातिहरू जस्ता श्रेणीहरू बीचको सीमारेखा कोर्न प्रायः गाह्रो हुन्छ।

अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा १९५ देशहरूले लोपोन्मुख र अन्य संकटापन्न प्रजातिहरूको संरक्षण गर्ने जैविक विविधता कार्य योजनाहरू सिर्जना गर्न एक सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका छन्। संयुक्त राज्य अमेरिकामा, यस्ता योजनाहरूलाई सामान्यतया प्रजाति पुनर्प्राप्ति योजनाहरू भनिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* लोपोन्मुख प्रजातिहरूको सूची अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घले गरेको पहिचान।
* लोपोन्मुख प्रजातिहरू *युसिबी लाइब्रेरिज गोभपब्स*बाट

श्रेणी:लोपोन्मुख प्रजातिहरू
श्रेणी:वातावरणीय संरक्षण
श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण सङ्घको सूची
इन्द्रराज्यलक्ष्मी प्रज्ञा–पुरस्कार

**इन्द्रराज्यलक्ष्मी प्रज्ञा–पुरस्कार**   नेपालको सेवाको लागि प्रदान गरिने प्रतिष्ठित पुरस्कार हो । यो पुरस्कार देशको नाटक, नृत्य क्षेत्रमा योगदान दिने ब्यक्तिहरुलाई वार्षिक रुपमा प्रदान गरिन्छ । पहिले यो पुरस्कार श्री ५ को सरकार तथा हाल राष्ट्रपतिदारा प्रदान गरिन्छ ।

## ईतिहास
ईन्द्रराज्यलक्ष्मी–प्रज्ञा पुरस्कार राजा महेन्द्रका पत्नि तथा यूवरानी ईन्द्रराज्यलक्ष्मी देवी शाहको नामबाट राखिएको हो । यस्को स्थापना वि.सं. २०१६ सालमा तत्कालिन राजा श्री ५ महेन्द्र विर विक्रम शाहबाट स्थापना गरिएको थियो । शुरुवातमा यस्को नाम ईन्द्रराज्यलक्ष्मी पुरस्कार राखिएको थियो । वि.सं. २०३१ सालमा आएर यस पुरस्कारको नाम ईन्द्रराज्यलक्ष्मी प्रज्ञा पुरस्कारको नाममा परिवर्तन गरियो भने वि.सं. २०४४ मा यस पुरस्कारको धनराशी नगद रु ५०,००० गरियो ।

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:नेपालको विभुषण
भित्री मङ्गोलिया

**भित्री मङ्गोलिया**, आधिकारिक रूपमा **भित्री मङ्गोलिया स्वायत्त क्षेत्र**, जनवादी गणतन्त्र चीनको एक स्वायत्त क्षेत्र हो। यसको सीमामा मङ्गोलिया देशसँग चीनको सीमाको लम्बाइको दुई तिहाई भाग समावेश छ। भित्री मङ्गोलियाले रूससँग चीनको सीमाको एक सानो भाग पनि ओगटेको छ (जाबाइकल्स्की क्राई)। यसको राजधानी होहोट हो; अन्य प्रमुख सहरहरूमा बाओटौ, चिफेङ, टोङलियाओ र ओर्डोस समावेश छन्।

यस स्वायत्त क्षेत्रको स्थापना सन् १९४७ मा गरिएको थियो जसमा सुइयुआन, चाहर, रेहे, लियाओबेई र शिङआन का साथै गान्सु र निङक्सियाको उत्तरी भागहरू समावेश गरिएको थियो। यसको क्षेत्रफलले यसलाई तेस्रो सबैभन्दा ठुलो चिनियाँ प्रशासनिक उपविभाजन बनाउँदछ, जुन लगभग १,२००,००० वर्ग किलोमिटर (४६३,००० वर्ग माइल) र चीनको कुल भूमि क्षेत्रफलको १२% हो। पूर्वदेखि पश्चिमसम्म लामो दूरीका कारण, भित्री मङ्गोलिया भौगोलिक रूपमा पूर्वी र पश्चिमी विभाजनहरूमा विभाजित छ। पूर्वी विभाजन प्राय: उत्तरपूर्वी चीन (डोङ्गबेई) मा समावेश गरिएको छ, जसमा टोंगलियाओ, चिफेंग, हैलार र उलानहोट सहित प्रमुख सहरहरू छन्। पश्चिमी विभाजन उत्तरी चीनमा समावेश गरिएको छ, जसमा बाओटौ र होहोट सहित प्रमुख सहरहरू छन्। सन् २०१० को जनगणनाअनुसार यहाँँको जनसङ्ख्या २,४७,०६,३२१ रहेको छ जुन मुख्य भूमि चीनको कुल जनसङ्ख्याको १.८४% हो। भित्री मङ्गोलिया देशको २३औँ सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको प्रदेश स्तरीय विभाजन हो।

हान चिनियाँहरूले यस क्षेत्रको जनसङ्ख्याको बहुमत बनाउँदछ; मङ्गोलहरू ४० लाख भन्दा बढी मानिसहरूको साथ एक महत्वपूर्ण अल्पसङ्ख्यक को गठन गर्दछ, जसले यसलाई विश्वको सबैभन्दा ठुलो मङ्गोल जनसङ्ख्या बनाउँदछ (देश मङ्गोलिया भन्दा ठुलो)। भित्री मङ्गोलिया चीनको सबैभन्दा बढी आर्थिक रूपले विकसित प्रदेशहरू मध्ये एक हो जसको प्रति व्यक्ति वार्षिक कुल गार्हस्थ्य उत्पादन १४,३४३ अमेरिकी डलर (२०२२) रहेको छ, जुन राष्ट्रमा ८औँ स्थानमा छ। आधिकारिक भाषाहरू मन्दारिन र मङ्गोलियन हुन्, जसको उत्तरार्द्ध परम्परागत मङ्गोलियन लिपिमा लेखिएको छ, मङ्गोलियन सिरिलिक वर्णमालाको विपरीत, जुन मङ्गोलिया देशमा प्रयोग गरिन्छ (पहिले प्रायः बाहिरी मङ्गोलियाको रूपमा वर्णन गरिएको थियो)।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:चीनका स्वायत्त क्षेत्रहरू
गुआङ्सी

**गुआङ्सी**, आधिकारिक रूपमा **गुआङ्सी झुआङ स्वायत्त क्षेत्र**, जनवादी गणतन्त्र चीनको एक स्वायत्त क्षेत्र हो, जुन दक्षिण चीनमा अवस्थित छ र भियतनाम (हा जियाङ, काओ बाङ, लोङ सोन, र क्वाङ निन्ह प्रदेश) र टोनकिनको खाडीको सीमामा अवस्थित छ। सन् १९५८ मा गुआङ्सी स्वायत्त क्षेत्र बनेको थियो। यसको हालको राजधानी नानिङ हो।

चीनको सुदूर दक्षिणमा रहेको पहाडी भूभागमा रहेको गुआङ्सीको अवस्थितिले यसलाई चिनियाँ इतिहासको अधिकांश भागमा चिनियाँ सभ्यताको सीमामा राखेको छ। हालको नाम "गुआङ" को अर्थ "विस्तार" हो र 226 ईस्वीमा गुआङ प्रदेशको निर्माण देखि यस क्षेत्रसँग जोडिएको छ। यसलाई युआन राजवंशको समयमा प्रदेशीय स्तरको दर्जा दिइएको थियो, तर २०औँ शताब्दीमा पनि यसलाई खुला, जङ्गली क्षेत्र मानिन्थ्यो। यस क्षेत्रको सङ्क्षिप्त नाम "" हो (हान्यु पिनयिन: गुए; झुआङ: ग्वेई), जुन मिङ राजवंश र चिङ राजवंश दुवैको समयमा प्रदेशीय राजधानी गुइलिन सहरको नामबाट आएको हो।

युन्नानपछि चीनको जातीय अल्पसङ्ख्यकहरूको सबैभन्दा ठुलो जनसङ्ख्या गुआङ्सीमा छ, विशेष गरी, झुआङ मानिसहरू, जसले जनसङ्ख्याको ३४% हिस्सा ओगटेका छन्। विभिन्न क्षेत्रीय भाषाहरू र बोलीहरू जस्तै पिङ्गुआ, झुआङ, काम, क्यान्टोनीज, हक्का र मिन मन्दारिन चिनियाँसँगै बोलिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* 

श्रेणी:चीनका स्वायत्त क्षेत्रहरू
प्राचीन मिस्री धर्म

**प्राचीन मिस्री धर्म** बहुदेववादी विश्वास र अनुष्ठानहरूको एक जटिल प्रणाली थियो जुन पुरातन इजिप्टियन संस्कृतिको अभिन्न अंग थियो। यो उपस्थित र संसारको नियन्त्रणमा विश्वास गरिएको धेरै देवताहरूसँग मिस्रहरूको अन्तरक्रियामा केन्द्रित थियो। लगभग 1500 देवताहरू ज्ञात छन्।  पूजा र भेटी जस्ता अनुष्ठानहरू देवताहरूलाई उनीहरूको अनुग्रह प्राप्त गर्न प्रदान गरियो। इजिप्टका शासकहरू, फिरऊनहरूमा केन्द्रित औपचारिक धार्मिक अभ्यास, तिनीहरूको पदको आधारमा ईश्वरीय शक्तिहरू छन् भन्ने विश्वास थियो। तिनीहरूले आफ्ना मानिसहरू र देवताहरू बीच मध्यस्थकर्ताको रूपमा काम गरे, र अनुष्ठान र भेटीहरू मार्फत देवताहरूलाई जोगाउन बाध्य थिए ताकि तिनीहरूले मात (ब्रह्माण्डको सन्तुलन) कायम राखून् र इस्फेत (असन्तुलन ) लै हटाउन सकुन्। राज्यले धार्मिक अनुष्ठान र मन्दिर निर्माणमा प्रशस्त स्रोतहरू समर्पित गर्ने गर्दथे।
पाठ=Painted relief of a seated man with green skin and tight garments, a man with the head of a jackal, and a man with the head of a falcon|अङ्गुठाकार| राजाहरूको उपत्यकामा होरेमहेबको चिहानमा ओसिरिस, एनुबिस र होरस ( KV57 ) देवताहरू

श्रेणी:All articles with dead external links
झेजियाङ

**झेजियाङ** जनवादी गणतन्त्र चीनको पूर्वी तटीय प्रदेश हो। यसको राजधानी र सबैभन्दा ठुलो सहर हाङझोउ हो, र अन्य उल्लेखनीय शहरहरूमा निङबो र वेन्झोउ समावेश छन्। यसको उत्तरमा जियाङ्सु र साङ्घाई, उत्तरपश्चिममा आन्हुई, पश्चिममा जियाङ्सी र दक्षिणमा फुजियान पर्दछन्। यसको पूर्वमा पूर्वी चीन सागर छ र त्यसभन्दा पर रियुक्यु टापुहरू अवस्थित छन्। झेजियाङको जनसङ्ख्या ६ करोड ४६ लाख रहेको छ, जुन चीनको आठौँ ठुलो हो। यसलाई "चीनको मेरुदण्ड" भनिएको छ किनभने यो चिनियाँ अर्थव्यवस्थामा एक प्रमुख चालक शक्ति हो र चिनियाँ राष्ट्रवादी नेता च्याङ काइ सेक र उद्यमी ज्याक मा सहित धेरै उल्लेखनीय व्यक्तिहरूको जन्मस्थान हो। झेजियाङमा ९० काउन्टीहरू (काउन्टी-स्तरीय सहरहरू र जिल्लाहरू सहित) छन्।

झेजियाङको क्षेत्र वसन्त र शरद ऋतुको समयमा युको राज्यद्वारा नियन्त्रित थियो। किन साम्राज्यले पछि इसापूर्व २ मा यसलाई आफ्नो अधीनमा लियो। मिङ वंशको उत्तरार्ध र त्यसपछिको छिङ राजवंशको शासनकालमा झेजियाङका बन्दरगाहहरू अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारका महत्त्वपूर्ण केन्द्रहरू भए। यो दोस्रो चीन-जापानी युद्धको समयमा जापानको साम्राज्यले कब्जा गरेको थियो र जापानी कठपुतली राज्यको नियन्त्रणमा राखिएको थियो जसलाई चीनको पुनर्गठित राष्ट्रिय सरकारको रूपमा चिनिन्छ। पीआरसीको स्थापनापछि माओत्सेतुङको नीतिअन्तर्गत झेजियाङको अर्थतन्त्र स्थिर भयो। यद्यपि, चीनको आर्थिक सुधारपछि, झेजियाङ चीनको सबैभन्दा धनी प्रदेशहरू मध्ये एक मानिन्छ, राष्ट्रिय रूपमा कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा चौथो र प्रतिव्यक्ति कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको आधारमा छैटौँ स्थानमा छ, २०२२ सम्ममा १.१४ खर्ब अमेरिकी डलरको नाममात्र कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको साथ।

झेजियाङमा प्रायजसो पहाडहरू छन्, जसले यसको कुल क्षेत्रफलको लगभग ७०% भाग ओगटेको छ, जसको उचाइ दक्षिण र पश्चिमतिर उच्च छ। झेजियाङमा पनि चीनको अन्य मुख्य भूमि प्रदेशको तुलनामा लामो समुद्र तट छ। कियान्ताङ नदी यस प्रदेशभएर बग्छ, जसबाट यसको नाम करण गरिएको हो। यस प्रदेशमा तीन हजार टापुहरू समावेश छन्, सबैभन्दा बढी चीनमा। राजधानी हाङझोउले ग्रान्ड क्यानलको अन्त्यलाई सङ्केत गर्दछ र झेजियाङको उत्तरमा हाङझोउ खाडीमा अवस्थित छ, जसले साङ्घाई र निङबोलाई छुट्याउँछ। खाडीमा धेरै साना टापुहरू छन् जसलाई सामूहिक रूपमा झोउशान टापुहरू भनिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जनवादी गणतन्त्र चीनका प्रदेशहरू
लात्भियाली भाषा

**लात्भियाली** एक पूर्वी बाल्टिक भाषा हो जुन भारोपेली भाषा परिवारसँग सम्बन्धित छ। यो परिवारको बाल्टो-स्लाभिक शाखाको बाल्टिक उपशाखासँग सम्बन्धित छ र यो बाल्टिक क्षेत्रमा बोलिन्छ। यो लात्भियालीहरूको भाषा र लात्भियाको आधिकारिक भाषा का साथै युरोपेली सङ्घको आधिकारिक भाषाहरू मध्ये एक हो। लातभियामा लगभग १.२ मिलियन मूल लात्भियाली भाषीहरू छन् र १००,००० विदेशमा छन्। सन् २० को दशकमा लात्भियाका २० लाख वा ८० प्रतिशत जनसङ्ख्याले लात्भियाली भाषा बोल्थे भने सन् २०२२ मा लात्भियाका बासिन्दाको सङ्ख्या १९ लाखभन्दा कममा झरेको थियो। तीमध्ये लगभग १.१६ मिलियन वा लात्भियाको ६२% जनसङ्ख्याले यसलाई घरमा आफ्नो प्राथमिक भाषाको रूपमा प्रयोग गर्दथे, यद्यपि लाटगाले क्षेत्र बाहेक यो ९०% भन्दा बढी जनसङ्ख्याले गाउँ र शहरहरूमा मातृभाषाको रूपमा बोलिन्छ।

बाल्टिक भाषाको रूपमा, लात्भियाली छिमेकी लिथुआनियाली (साथै पुरानो प्रशिया, एक विलुप्त बाल्टिक भाषा) सँग सबैभन्दा नजिकको सम्बन्धित छ; तथापि, लात्भियालीले अधिक तीव्र विकासको अनुसरण गरेको छ। यसबाहेक, लाटगालियन र कुर्सेनिकी, जुन लातभियालीसँग पारस्परिक रूपमा समझदार छन्, तिनीहरूलाई विभिन्न किसिमहरू वा अलग-अलग भाषाहरू मान्नु पर्छ कि पर्दैन भन्ने कुरामा केही असहमति छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:विषय-क्रिया-वस्तु भाषाहरू
श्रेणी:लात्भियामा बोलिने भाषाहरू
व्यक्तिगत स्वतन्त्रता

**व्यक्तिगत स्वतन्त्रता** भनेको कुनै बाधा वा संयम बिना कार्य गर्ने, बोल्ने र परिवर्तन गर्ने अधिकार हो ।  स्वतन्त्रता प्रायः स्वतन्त्रता र स्वायत्ततासँग जोडिएको हुन्छ जसको अर्थ "आफूलाई आफ्नै कानून दिने" हो।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
गसिपोल

**गसिपोल** वा **गोस्सिपोल** प्राकृतिक फेनोल हो जुन कपास को बिरुवा (जाति गोस्सिपियम) बाट प्राप्त हुन्छ। गोस्सिपोल फेनोलिक अल्डेहाइड हो जसले कोशिकामा प्रवेश गर्छ र डिहाइड्रोजनेज एन्जाइमहरूको लागि अवरोधकर्ताको रूपमा कार्य गर्दछ। यो पहेँलो रंगद्रव्य हो। संरचनाले एट्रोपिसोमेरिज्म प्रदर्शन गर्दछ, दुई एन्टियोमरहरू फरक जैव रासायनिक गुणहरू छन्।

अन्य अनुप्रयोगहरू मध्ये, यो चीनमा पुरुष मौखिक गर्भनिरोधकको रूपमा परीक्षण गरिएको छ। यसको अनुमानित गर्भनिरोधक गुणहरूको अतिरिक्त, गोसिपोलमा लामो समयदेखि मलेरिया विरोधी गुणहरू पनि पाइएका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
नेपाल–उत्तर कोरिया सम्बन्ध

**नेपाल-उत्तर कोरिया स्मभनध** नेपाल र उत्तर कोरिया सँगको स्मभनध हो।

## इतिहास 
नेपाल-उत्तर कोरिया स्मभनध १५ मै १९७८ म बनायो थियो।

उत्तर कोरियामा नेपालको दूतावास छैन, तर नेपालको दूतावास बेइजिङमा राजदूत हो। उत्तर कोरिया दूतावास नेपालमा छ।

२०१२ मा, नेपालको अघिल्लो प्रधानमन्त्री, मधवकुमार नेपाल, प्योङयाङलौ भेतयो।
गोपीनाथ बोरदोलोई

अङ्गुठाकार|बोरदोलोई  भारतको 1991 टिकटमा
गोपीनाथ बोरदोलोई (६ जुन १८९० - ५ अगस्ट १९५०) एक राजनीतिज्ञ र भारतीय स्वतन्त्रता कार्यकर्ता र राजनीतिज्ञ थिए जसले सन् १९४६ देखि १९५० सम्म असमको पहिलो मुख्यमन्त्रीको रूपमा सेवा गरेका थिए।उहाँ उत्तर-पूर्वी सीमान्त जनजाति क्षेत्र र असम बहिष्कृत र आंशिक रूपमा बहिष्कृत क्षेत्र उप-समितिको अध्यक्ष पनि हुनुहुन्थ्यो। उहाँ राजनीतिक औजारको रूपमा अहिंसाको गान्धी सिद्धान्तका अनुयायी हुनुहुन्थ्यो। असम र त्यहाँका जनताप्रतिको निस्वार्थ समर्पणको कारण, असमका तत्कालीन राज्यपाल जयराम दास दौलतरामले उनलाई "लोकप्रिया" (सबैले माया गर्ने) उपाधि प्रदान गरे। 

## प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा
गोपीनाथ बोरदोलोईको जन्म ६ जुन १८९० मा राहामा भएको थियो । उनका पिता बुद्धेश्वर बोरदोलोई र आमा प्राणेश्वरी बोरदोलोई थिए। १२ वर्षको हुँदा उनले आमा गुमाय। सन् १९०७ मा म्याट्रिक पास गरेपछि उनले कॉटन कलेज (तत्कालीन कलकत्ता विश्वविद्यालयको सम्बद्ध कलेज, अहिले छुट्टै स्वायत्त विश्वविद्यालय) मा भर्ना भए।उनले I.A पास गरे। 1st Div मा। 1909 मा र प्रसिद्ध स्कटिश चर्च कलेज (कलकत्ता विश्वविद्यालय संग सम्बद्ध) मा भर्ना लिनुभयो र 1911 मा स्नातक गरे। त्यसपछि उनले सन् १९१४ मा कलकत्ता विश्वविद्यालयबाट एमए पास गरे। उनले तीन वर्ष कानुन पढे तर अन्तिम परीक्षामा नबसेरै गुवाहाटी फर्किए । 

## पुरस्कार र मान्यता
सन् १९९९ मा पूर्व प्रधानमन्त्री अटल बिहारी वाजपेयीले उनलाई मरणोपरान्त भारत रत्न प्रदान गरेका थिए । बोर्दोलोईको मूर्तिको अनावरण १ अक्टोबर २००२ मा भारतका राष्ट्रपति ए.पी.जे अब्दुल कलाम द्वारा संसद भवनमा गरिएको थियो।

श्रेणी:सम्मान
श्रेणी:भारत रत्न
श्रेणी:हिन्दीबाट अनुवादित
बेन्जामिन फ्र्याङ्कलिन

अङ्गुठाकार|Joseph Siffrein Duplessis - Benjamin Franklin - Google Art Project
**बेन्जामिन** फ्र्याङ्कलिन ( १७०६ जनवरी १७ - १७९० अप्रिल १७ ) एक अमेरिकी पोलिम्याथ, एक अग्रणी लेखक, वैज्ञानिक, आविष्कारक, राजनेता, कूटनीतिज्ञ, मुद्रक, प्रकाशक, र राजनीतिक दार्शनिक थिए।  उनी  आफ्नो समयका सबैभन्दा प्रभावशाली बुद्धिजीवीहरूमध्ये थिए। फ्र्याङ्कलिन संयुक्त राज्य अमेरिकाका संस्थापक पिताहरूमध्ये एक ; स्वतन्त्रताको घोषणाको मस्यौदा र हस्ताक्षरकर्ता; र पहिलो पोस्टमास्टर जनरल थिए। 

फ्र्याङ्कलिन २३ वर्षको उमेरमा *पेन्सिलभेनिया गजेट* प्रकाशित गरेर उपनिवेशको एक अग्रणी शहर फिलाडेल्फियामा एक सफल समाचार पत्र सम्पादक र मुद्रक बने।  उनी *पेन्सिलभेनिया गजेट* र *पोर रिचर्ड्स अल्मानक*  प्रकाशित गरेर उनी धनी भए। *पोर रिचर्ड्स अल्मानक* लाई उनले "रिचर्ड सान्डर्स" उपनामले लेखेका थिए।  १७६७ पछि, उनी *पेन्सिल्भेनिया क्रनिकलसँग* सम्बद्ध भए, यो अखबार क्रान्तिकारी भावना र ब्रिटिश संसद र क्राउनको नीतिहरूको आलोचनाका लागि परिचित थियो। 

१७८५ देखि १७८८ सम्म , उनले पेन्सिलभेनियाको राष्ट्रपतिको रूपमा सेवा गरे। आफ्नो जीवनको केहि बिन्दुहरूमा, उसले दासहरू राखे र आफ्नो अखबारमा दासहरूको लागि "बिक्रीको लागि" विज्ञापनहरू छापे , तर १७५० को दशकको अन्त बाट, उनले दासत्वको विरुद्धमा बहस गर्न थाले, एक सक्रिय उन्मूलनवादी बने, र अमेरिकी समाजमा अफ्रिकी अमेरिकीहरूको शिक्षा र एकीकरणलाई बढावा दिए। ।

एक वैज्ञानिकको रूपमा, उनको बिजुलीको अध्ययनले उनलाई अमेरिकी ज्ञान र भौतिक विज्ञानको इतिहासमा प्रमुख व्यक्तित्व बनायो। उनले गल्फ स्ट्रिम करेन्टलाई नामाकरण गरे । उनका धेरै महत्त्वपूर्ण आविष्कारहरूमा लाइटनिङ रड, बिफोकल र फ्र्याङ्कलिन स्टोभ समावेश छन्।  उनले लाईब्रेरी कम्पनी, फिलाडेल्फियाको पहिलो फायर डिपार्टमेन्ट,  र पेन्सिलभेनिया विश्वविद्यालय सहित धेरै नागरिक संगठनहरू स्थापना गरे।  फ्र्याङ्कलिनले औपनिवेशिक एकताको लागि आफ्नो प्रारम्भिक र अपरिहार्य अभियानको लागि "द फर्स्ट अमेरिकन" को उपाधि कमायो। अमेरिकी लोकाचारलाई परिभाषित गर्ने आधारभूत, फ्र्याङ्कलिनलाई "उनको उमेरको सबैभन्दा कुशल अमेरिकी र अमेरिका बन्ने समाजको आविष्कार गर्ने सबैभन्दा प्रभावशाली" भनिएको छ। 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:All articles with dead external links
कम्तिमा १० करोड सक्रिय प्रयोगकर्ताहरू भएका सामाजिक सञ्जाहरूको सूची

यो कम्तिमा १० करोड मासिक सक्रिय प्रयोगकर्ताहरू भएको सामाजिक सञ्जालहरूको सूची हो।यस सूचीमा सामाजिक सञ्जालका साथै अनलाइन फोरमहरू, तस्वीर र भिडियो साझेदारी मञ्चहरू, सन्देश सेवा र भिओआइपी अनुप्रयोगहरू समावेश छन्।

## एकीकृत सेवाहरू 
## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:इन्टरनेट सम्बन्धित विषयहरूको सूची
श्रेणी:सामाजिक सञ्जाल
पाकिस्तान सुपर लिग

**पाकिस्तान सुपर लिग** पाकिस्तान मा संचालन गरिने टि२० क्रिकेट प्रतियोगिता हो । ६ वटा फ्रेन्चाईज टिम सहभागी हुने यो प्रतियोगिता २०१५ मा पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डले सुरुवात गरेको थियो ।

## टिमहरू
## सन्दर्भ सामाग्री
टेन्सेन्ट

**टेन्सेन्ट होल्डिङ्स लिमिटेड** () एक चिनियाँ बहुराष्ट्रिय प्रविधि समूह र नियन्त्रक कम्पनी हो जसको प्रधान कार्यालय सेन्जेनमा रहेको छ। यो राजस्वको आधारमा विश्वको सबैभन्दा धेरै कमाई गर्ने मल्टिमिडिया कम्पनीहरू मध्ये एक हो। यो यसको इक्विटी लगानीमा आधारित भिडियो गेम उद्योगमा विश्वको सबैभन्दा ठूलो कम्पनी पनि हो, टेन्सेन्ट गेम्स टेनसेन्ट इन्टरएक्टिभ इन्टरटेन्मेन्ट ग्रुप (आइइजी)को उपविभाजन हो जुन खेलहरूको प्रकाशनमा केन्द्रित छ।

सन् १९९८ मा स्थापना भएको यसको सहायक कम्पनीहरूले विश्वव्यापी रूपमा मनोरञ्जन, कृतिम बौद्धिकता र अन्य प्रविधि लगायत इन्टरनेटसँग सम्बन्धित विभिन्न सेवा र उत्पादनहरूको बजारीकरण गर्दछ। 

टेन्सेन्ट विश्वको सबैभन्दा ठूलो भिडियो गेम विक्रेता हो, साथै सबैभन्दा आर्थिक रूपमा मूल्यवान कम्पनीहरू मध्ये एक हो। यो सबैभन्दा ठूलो सामाजिक सञ्जाल, उद्यम पूँजी, र लगानी निगमहरू मध्ये एक हो। यसको सेवाहरूमा सामाजिक सञ्जाल, सङ्गीत, वेब पोर्टलहरू, ई-वाणिज्य, मोबाइल गेमहरू, इन्टरनेट सेवाहरू, भुक्तानी प्रणालीहरू, स्मार्टफोनहरू, र बहुखेलाडी अनलाइन गेमहरू समावेश छन्। यसले तत्काल सन्देश वाहकहरू टेन्सेन्ट क्युक्यू, विच्याट सञ्चालन गर्दछ, र क्युक्यू डटकम सञ्चालन गर्दछ। यसको स्वामित्व टेन्सेन्ट सङ्गीत पनि रहेको छ।

कम्पनीले सन् २०१८ मा ५०० अर्ब अमेरिकी डलरको बजार मूल्य पार गरेको थियो र यो मूल्याङ्कन सीमा पार गर्ने पहिलो एसियाली प्रविधि कम्पनी बनेको थियो। त्यसपछि यो चीनमा सबैभन्दा मूल्यवान सार्वजनिक रूपमा व्यापार गरिएको कम्पनीको रूपमा उदाएको छ, र फेब्रुअरी २०२२ सम्म बजार मूल्यको आधारमा विश्वको दसौँ सबैभन्दा मूल्यवान कम्पनी हो। सन् २०१५, २०१८ र २०२० मा, कम्पनीलाई बोस्टन कन्सल्टिङ ग्रुप र फास्ट कम्पनीद्वारा विश्वव्यापी ५० सबैभन्दा नवीन कम्पनीहरूको सूचीमा स्थान दिइएको थियो। टेन्सेन्टको ६०० भन्दा बढी कम्पनीहरूमा हिस्सेदारी रहेको छ, र सन् २०१७ मा एसियामा प्रविधि कम्पनीहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्न सुरु गरेको थियो।  सन् २०२१ को जनवरीमा टेन्सेन्टको मूल्याङ्कन १ खर्ब अमेरिकी डलर पुगेको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* आधिकारिक वेबसाइट
* 

श्रेणी:टेन्सेन्ट
श्रेणी:चिनियाँ ब्रान्डहरू
श्रेणी:सेन्जेनमा आधारित कम्पनीहरू
श्रेणी:चीनका सफ्टवेयर कम्पनीहरू
श्रेणी:चीनका अनलाइन कम्पनीहरू
श्रेणी:भिडियो गेम विकासकर्ता कम्पनीहरू
निङ्जिया

**निङ्जिया**, आधिकारिक रूपमा **निङ्जिया हुई स्वायत्त क्षेत्र**, जनवादी गणतन्त्र चीनको उत्तर-पश्चिममा अवस्थित एक स्वायत्त क्षेत्र हो। पहिले एक प्रदेश, निङ्जियालाई १९५४ मा गान्सुमा समावेश गरिएको थियो तर पछि १९५८ मा गान्सुबाट अलग गरिएको थियो र हुइ मानिसहरूको लागि एक स्वायत्त क्षेत्रको रूपमा पुनर्गठन गरिएको थियो, जुन चीनको ५६ आधिकारिक मान्यता प्राप्त राष्ट्रियताहरू मध्ये एक हो। चीनको हुइ जनसङ्ख्याको २० प्रतिशत निङ्जियामा बस्छन्।

निङ्जियापूर्वमा सान्सी, दक्षिण र पश्चिममा गान्सु र उत्तरमा भित्री मङ्गोलिया स्वायत्त क्षेत्रले घेरिएको छ र यसको क्षेत्रफल लगभग ६६,४०० वर्ग किलोमिटर (२५,६०० वर्ग माइल) छ। यो विरलै बसोबास गरिएको, प्रायः मरुभूमि क्षेत्र आंशिक रूपमा लोइस पठारमा र पहेँलो नदीको विशाल मैदानमा अवस्थित छ र यसको उत्तरपूर्वी सीमामा चीनको विशाल पर्खालको विशेषता छ। लगभग २००० वर्षमा, नहरहरूको एक व्यापक प्रणाली (लगभग १३९७ किलोमिटरको कुल लम्बाइको साथ) किन राजवंशबाट निर्माण गरिएको छ। व्यापक भूमि सुधार र सिँचाइ परियोजनाहरूले खेती बढाउन सम्भव बनाएको छ। प्रदेशको ठुलो भाग ओगटेको सिहाइगुको सुख्खा क्षेत्र पानीको चरम अभावबाट ग्रस्त छ, जसलाई नहरहरूले कम गर्ने उद्देश्य राखेका थिए।

निङ्जिया ११औँ-१३औँ शताब्दीमा पश्चिमी जियाको मुख्य क्षेत्र थियो, जुन टांगुत मानिसहरूद्वारा स्थापित गरिएको थियो; यसको नाम, "शान्तिपूर्ण जिया", राज्यको मङ्गोल विजयबाट लिइएको हो। टाङ्गुतहरूले साहित्य, कला, सङ्गीत र वास्तुकलामा महत्त्वपूर्ण उपलब्धिहासिल गरे, विशेष गरी टाङ्गुत लिपिको आविष्कार गरे। लामो समयदेखि देशको सबैभन्दा गरिब क्षेत्रहरू मध्ये एक, एक सानो वाइन बनाउने उद्योग सन् १९८० को दशकदेखि आर्थिक रूपमा महत्त्वपूर्ण भएको छ। भिटिकल्चरको आगमन अघि, निङ्जियाका ६.८ मिलियन मानिसहरू, जसमध्ये ३६ प्रतिशत हुई जातीय समूहका मुसलमानहरू हुन्, मुख्यतया पशु चरन, निर्वाह कृषि र परम्परागत चिनियाँ चिकित्सामा प्रयोग हुने ब्वाँसोबेरीको खेतीमा निर्भर थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:चीनका स्वायत्त क्षेत्रहरू
बर्डलाइफ इन्टरनेसनल

**बर्डलाइफ इन्टरनेसनल** गैरसरकारी संस्थाहरूको विश्वव्यापी साझेदारी हो जसले चराहरू र तिनीहरूको वासस्थानको संरक्षण गर्ने प्रयास गर्दछ। बर्डलाइफ इन्टरनेसनलका प्राथमिकताहरूमा चराका प्रजातिहरू लोप हुनबाट रोक्ने, चराहरूका लागि महत्त्वपूर्ण स्थानहरूको पहिचान र संरक्षण गर्ने, प्रमुख पन्छीहरूको वासस्थानको संरक्षण र पुनस्र्थापना गर्ने र विश्वव्यापी रूपमा संरक्षणकर्मीहरूलाई सशक्त बनाउने समावेश छ।

यसमा पन्छी संरक्षणका लागि शाही समाज, जापानको पन्छी संरक्षण समाज, राष्ट्रिय अडुबोन समाज र अमेरिकन बर्ड कन्जरभेन्सी लगायत ११६ देशका साझेदार संस्थाहरूमा २० लाख ५० हजार भन्दा बढी मानिसहरूको सदस्यता रहेको छ।

बर्डलाइफ इन्टरनेसनलले १३,००० महत्वपूर्ण पन्छी र जैविक विविधता क्षेत्रहरू पहिचान गरेको छ र चराहरूको लागि प्रकृति संरक्षणको लागि आधिकारिक अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घको रातो सूचीको प्राधिकरण हो। सन् २०१५ सम्ममा, बर्डलाइफ इन्टरनेसनलले १,३७५ प्रजातिका चराहरू (कुलको १३%) लोप हुने खतरामा रहेको (लोपोन्मुख, सङ्कटापन्न वा असुरक्षित) स्थापना गरेको छ।

बर्डलाइफ इन्टरनेसनलले बर्डलाइफ: द म्यागजिन नामक त्रैमासिक पत्रिका प्रकाशित गर्छ, जसमा चराहरू र तिनीहरूको संरक्षणको बारेमा हालैका समाचार र आधिकारिक लेखहरू समावेश छन्।

## इतिहास 
बर्डलाइफ इन्टरनेसनलको स्थापना सन् १९२२ मा अमेरिकी पन्छीवैज्ञानिक थोमस गिल्बर्ट पियर्सन र जाँ थियोडोर डेलाकोरद्वारा अन्तर्राष्ट्रिय पन्छी संरक्षण परिषद्को रूपमा भएको थियो। यस समूहको नाम सन् १९२८ मा अन्तर्राष्ट्रिय पन्छी संरक्षण समिति, सन् १९६० मा अन्तर्राष्ट्रिय पन्छी संरक्षण परिषद् र सन् १९९३ मा बर्डलाइफ इन्टरनेसनल नामकरण गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* आधिकारिक वेबसाइट
* अमेरिकी बर्डलाइफ इन्टरनेसनल 
* ताइवान पन्छी सङ्घ


श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय वातावरणीय संस्थाहरू
श्रेणी:पन्छी संरक्षण संस्थाहरू
श्रेणी:क्याम्ब्रिजमा आधारित संस्थाहरू
पाकिस्तानी

**पाकिस्तानी जाति** (, इस्लामी गणतन्त्र पाकिस्तानका नागरिक र बासिन्दा हुन्। सन् २०१७ को पाकिस्तानको जनगणना अनुसार पाकिस्तानको जनसङ्ख्या २१ करोड ३० लाख भन्दा बढी रहेको छ, जसले गर्दा यो विश्वको पाँचौँ सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको देश बनेको छ। अधिकांश पाकिस्तानीहरूले हिन्द-इरानी परिवार (हिन्द-आर्य र इरानी उप-परिवारहरू) सँग सम्बन्धित भाषाहरू बोल्दछन्।

दक्षिण एशियामा अवस्थित, यो देश एक उल्लेखनीय ठूलो प्रवासीको स्रोत पनि हो, जसमध्ये अधिकांश फारसको खाडीको अरब देशहरूमा बस्छन्, जसको अनुमानित जनसंख्या ४० लाख ७० हजार भन्दा बढी छ। दोस्रो सबैभन्दा ठूलो पाकिस्तानी प्रवासी उत्तर-पश्चिमी युरोप र पश्चिमी युरोपमा बस्छन्, जहाँ अनुमानित जनसङ्ख्या २० लाख ४० हजार छन्। यो सङ्ख्याको आधा भन्दा बढी संयुक्त अधिराज्यमा बस्छन्।

## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:पाकिस्तानी जाति
श्रेणी:पाकिस्तानको समाज
विच्याट

**विच्याट** वा **विसिन** (सरलीकृत चिनियाँ:微信) (शाब्दिक अर्थ=लघु-सन्देश) टेन्सेन्टले विकास गरेको चिनियाँ तत्काल सन्देश सेवा, सामाजिक सञ्जाल तथा मोबाइल भुक्तानी अनुप्रयोग हो। सन् २०११ मा पहिलो पटक जारी गरिएको यो सन् २०१८ मा विश्वको सबैभन्दा ठूलो एकल मोबाइल अनुप्रयोग बनेको थियो जसमा १ अर्ब भन्दा बढी मासिक सक्रिय प्रयोगकर्ताहरू थिए।  कार्यहरूको विस्तृत शृङ्खला कारण विच्याटलाई चीनको "सबै कुराको लागि अनुप्रयोग" र एक उन्नत-अनुप्रयोगको रूपमा वर्णन गरिएको छ।  विच्याटले पाठ सन्देश, आवाज सन्देश, प्रशारण (एक-देखि-धेरै) सन्देश, भिडियो सम्मेलन, भिडियो गेम, मोबाइल भुक्तानी, तस्वीर र भिडियोहरूको साझेदारी र स्थान साझेदारी प्रदान गर्दछ।

चिनियाँ फोन नम्बरहरू प्रयोग गरेर दर्ता गरिएका खाताहरू वेक्सिन ब्रान्ड अन्तर्गत व्यवस्थापन गरिन्छ, र उनीहरूको डेटा मुख्यभूमि चीनमा भण्डारण गरिन्छ र वेक्सिनको सेवाका सर्तहरू र गोपनीयता नीतिको अधीनमा रहन्छ, जसले "राष्ट्रिय सुरक्षालाई खतरामा पार्ने, राज्यको गोपनीपता प्रकट गर्ने, राज्य शक्तिलाई बिगार्ने र राष्ट्रिय एकतालाई कमजोर पार्ने" सामग्रीलाई निषेध गर्दछ।  गैर-चिनियाँ नम्बरहरू विच्याट अन्तर्गत दर्ता गरिएका छन्, र विच्याट प्रयोगकर्ताहरू सेवाको फरक, कम कडा सर्तहरू र कडा गोपनीयता नीतिको अधीनमा छन्, र उनीहरूको तथ्याङ्क नेदरल्यान्ड स्थित युरोपेली सङ्घका प्रयोगकर्ताहरूका लागि र अन्य प्रयोगकर्ताहरूको लागि सिङ्गापुरमा भण्डारण गरिएको छ।  अनुप्रयोगको चिनियाँ संस्करण वेक्सिनमा प्रयोगकर्ताको गतिविधि, विश्लेषण, निगरानी र चीनमा सामूहिक निगरानी सञ्जालको भागको अन्तर्गत गरिएको अनुरोधमा चिनियाँ अधिकारीहरूसँग साझा गरिन्छ। चिनियाँ-पञ्जीकृत वेक्सिन खाताहरूले राजनीतिक रूपमा संवेदनशील विषयहरू रोक्दछ। वेक्सिन र विच्याट प्रयोगकर्ताहरू बीच कुनै पनि अन्तरक्रिया दुवै सेवाहरूको सेवाका सर्तहरू र गोपनीयता नीतिहरूको अधीनमा रहेको हुन्छ।

भारत र चीनबीचको सीमा विवादको प्रतिक्रियास्वरूप, जून २०२० मा टिकटक सहित अन्य धेरै चिनियाँ अनुप्रयोगको साथ विच्याटलाई भारतमा प्रतिबन्धित गरिएको थियो। तत्कालीन अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले कार्यकारी आदेशमार्फत विच्याटसँग अमेरिकी "लेनदेन" मा प्रतिबन्ध लगाउन खोजेका थिए तर सेप्टेम्बर २०२० मा क्यालिफोर्नियाको उत्तरी जिल्लाका लागि संयुक्त राज्य अमेरिकाको जिल्ला अदालतमा जारी गरिएको प्रारम्भिक निषेधाज्ञाले यसलाई अवरुद्ध गरेको थियो। जो बाइडेनले सन् २०२१ को जुनमा अमेरिकामा विच्याटमाथि प्रतिबन्ध लगाउने ट्रम्पको प्रयासलाई आधिकारिक रूपमा अस्वीकार गरेका थिए।
## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* आधिकारिक वेबसाइट
* विन्डोजको लागि विच्याट स्थापना गर्नुहोस् 


श्रेणी:एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली) सफ्टवेयर
श्रेणी:ब्याकबेरी सफ्टवेयर
श्रेणी:चिनियाँ ब्रान्डहरू
श्रेणी:तत्काल सन्देश सेवाहरू
श्रेणी:आइओएस सफ्टवेयर
श्रेणी:मोबाइल अनुप्रयोगहरू
श्रेणी:मोबाइल दूरसञ्चार सेवाहरू
श्रेणी:टेन्सेन्ट सफ्टवेयर
श्रेणी:टेन्सेन्ट
येनसेई नदी

**येनसे** वा **येनसेई** (रसियालीः Енисе́й, उच्चारण [jnnɪɪssejje]) विश्वको पाँचौं सबैभन्दा लामो नदी प्रणाली हो, र आर्कटिक महासागरमा बग्ने सबैभन्दा ठूलो हो । 

यो नदी मंगोलियाको मुंगारागिन-गोलमा उठेर उत्तरी दिशामा बाइकल ताल र क्रास्नोयार्स्क बाँध हुँदै कारा सागरमा येनसे खाडीमा बग्छ। येनसेईले पश्चिममा पश्चिमी साइबेरियन मैदानलाई पूर्वमा मध्य साइबेरियन पठारबाट विभाजित गर्दछ; यसले मध्य साइबेरियाको ठूलो भागलाई पानी निकाल्छ। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:विश्वका नदीहरू
रायसीना संवाद

**रायसीना संवाद** भारतको नयाँ दिल्लीमा वार्षिक रूपमा आयोजित बहुपक्षीय सम्मेलन हो। सन् २०१६ मा स्थापना भएदेखि यो सम्मेलन भूराजनीति र भू-अर्थशास्त्रमा भारतको प्रमुख सम्मेलनको रूपमा देखा परेको छ। यो सम्मेलन भारतको विदेश मन्त्रालयको सहयोगमा स्वतन्त्र थिंक ट्यांक अब्जरभर रिसर्च फाउन्डेसनले आयोजना गरेको हो।

सम्मेलन बहु-हितधारक, अन्तर-क्षेत्रीय छलफलको रूपमा संरचित छ, जसमा विभिन्न वैश्विक नीति निर्माताहरू समावेश छन् जसमा राष्ट्र प्रमुखहरू, क्याबिनेट मन्त्रीहरू र स्थानीय सरकारका अधिकारीहरू समावेश छन्। यसबाहेक, संवादले निजी क्षेत्रका प्रमुख कार्यकारीहरू, साथै मिडिया र शैक्षिक क्षेत्रका सदस्यहरूलाई पनि स्वागत गर्दछ । यो सिंगापुरको शाङ्ग्री-ला संवादको तर्जमा डिजाइन गरिएको हो।

"राइसिना संवाद" नाम राइसिना हिल ( भारत सरकारको सिटका लागि प्रयोग हुने शब्द ) बाट आएको हो जुन नयाँ दिल्लीको एक क्षेत्र हो, भारतको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सरकारी भवनहरू छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
सेन्ट लरेन्स नदी

**सेन्ट लरेन्स नदी** (फ्रान्सेलीः Fleuve Saint-Laurent, [flœv sɛ̃lɔʁɑ̃]) उत्तरी अमेरिकाको मध्य अक्षांशमा रहेको एक ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय नदी हो जुन ग्रेट लेक्सलाई उत्तरी एटलान्टिक महासागरसँग जोड्दछ। यसको पानी ओन्टारियो तालबाट सेन्ट लरेन्सको खाडीसम्म उत्तरपूर्वी दिशामा बग्दछ, क्यानडाको ओन्टारियो, क्युबेक र संयुक्त राज्य अमेरिकाको न्यूयोर्क हुँदै बग्दछ। नदीको एउटा भागले क्यानडा–अमेरिका सीमालाई सीमांकन गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:विश्वका नदीहरू
अमुर नदी

**अमूर नदी** (रसियालीः река Амур) वा **हेइलोङ नदी** (चिनियाँः  黑龙江) उत्तरपूर्वी एशिया, रूसी सुदूर पूर्व र उत्तरपूर्वी चीन (ऐतिहासिक रूपमा बाहिरी र भित्री मञ्जुरिया) बीचको प्राकृतिक सीमा बनाउँदै बग्ने विश्वको दशौं सबैभन्दा लामो नदी हो। अमूर नदीको लम्बाई २,८२४ किलोमिटर (१,७५५ माइल) छ र यसको जल निकासी बेसिन १,८५५,००० वर्ग किलोमिटर (७१६,००० वर्ग माइल) छ। यसको मुख्य स्टेम सहायक नदी, अर्गुन सहित, अमूर ४,४४४ किमी (२,७६१ माइल) लामो छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:विश्वका नदीहरू
पराना नदी

**पराना नदी** दक्षिण-मध्य दक्षिण अमेरिकामा रहेको नदी हो, जुन ब्राजिल, पराग्वे र अर्जेन्टिना हुँदै करिब ४,८८० किलोमिटर (३,०३० माइल) सम्म बग्दछ । दक्षिण अमेरिकाका नदीहरूमध्ये यो अमेजन नदीपछि दोस्रो स्थानमा छ। यो नदी पराग्वे नदीसँग र उरुग्वे नदीसँग मिलेर रियो डे ला प्लाटा बालुवाको रूपमा एटलान्टिक महासागरमा खस्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:विश्वका नदीहरू
सेन नदी

**सेन** उत्तरी फ्रान्समा ७७७ किलोमिटर लामो (४८३ माइल) नदी हो। यसको जल निकासी बेसिन पेरिस (एक भूवैज्ञानिक सापेक्ष तराई) मा छ र यसले उत्तरी फ्रान्सको अधिकांश भागलाई समेट्छ। यो स्रोत-सेइनमा उठ्छ, उत्तरपूर्वी फ्रान्सको डिजोनको उत्तरपश्चिममा ३० किलोमिटर (१९ माइल) लान्ग्रेस पठारमा, पेरिस हुँदै बग्दछ र ले हाभ्रे (र बायाँ किनारमा होन्फ्लेयर) मा पुगि इंग्लिश च्यानलमा मिसिन्छ। यो समुद्रबाट १२० किलोमिटर (७५ माइल) टाढा रुएनसम्म समुद्री जहाजहरू द्वारा नौकायन योग्य छ। यसको लम्बाइको ६० प्रतिशतभन्दा बढी भाग, बर्गुन्डीसम्म, ठूला समुद्री जहाज र अधिकांश टुर डुङ्गाहरूद्वारा कारोबार गर्न सकिन्छ, र यसको लगभग सम्पूर्ण लम्बाइ मनोरञ्जन डुङ्गाको लागि उपलब्ध छ; भ्रमण डुङ्गाहरूले राजधानी पेरिसको नदी किनारहरूको दर्शनीय स्थलहरू प्रदान गर्दछ। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:विश्वका नदीहरू
लिसा गेरार्दनी

**लिसा देल जियोकोन्दो** (; *वंशनाम:* **गेरार्दनी** ; १५ जुन १४७९ – १५ जुलाई १५४२) एक इटालेली कुलीन महिला तथा फ्लोरेन्स र टस्कनीको गेरार्दनी परिवारकी सदस्य थिइन्। उनको विश्वप्रसिद्ध चित्रका कारण उनको नाम मोना लिसा राखिएको थियो। उनको चित्र उनको श्रीमानको आदेशमा इटालेेेली पुनर्जागरणको समयमा लियोनार्दो दा भिन्चीद्वारा चित्रित गरिएको थियो।

लिसाको जीवनको बारेमा थोरै कुराहरू मात्र पत्ता लागेको छ। उनको जन्म फ्लोरेन्समा भएको थियो। किशोरावस्थामा, उनको विवाह फ्रान्सेस्को लेल जियोकोन्दोसँग भएको थियो, जसले कपडा र रेशम व्यापार गर्नुका साथसाथै जुत्ता बनाउने काम गर्दथे। पछि उनका श्रीमन स्थानीय अधिकारी बनेका थिए। लिसा पाँच सन्तानकी आमा थिइन्। उनको पारिवारिक जीवन एक सुखी-सरल मध्यम वर्गीय जीवन भएको विश्वास गरिन्छ। लिसा आफ्नो श्रीमान भन्दा लामो समयसम्म बाँचेकी थिइन्।

लिसाको मृत्युको शताब्दियौँपछि पनि उनको चित्रको रूपमा चित्रित मोनालिसा अझै पनि संसारको सबैभन्दा प्रसिद्ध चित्र हो। सन् २००५ मा लिसा देल जियोकोन्दोलाई आधिकारिक रूपमा मोना लिसाको पात्रको रूपमा पहिचान गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
मोहम्मद जिया उल हक

**मोहम्मद जिया उल हक**  (१२ अगस्ट १९२४ - १७ अगस्ट १९८८) एक पाकिस्तानी सैन्य अधिकारी थिए जसले सन् १९७८ देखि आफ्नो मृत्यु सम्म पाकिस्तानको छैटौँ राष्ट्रपतिको रूपमा सेवा गरेका थिए। उनले १ मार्च १९७६ देखि आफ्नो मृत्यु सम्म पाकिस्तानी सेनाको दोस्रो सेना प्रमुखको रूपमा पनि काम गरेका थिए।

जियाको जन्म जलन्धरमा भएको थियो र उनले देहरादुनस्थित भारतीय सैन्य अकादमी प्रशिक्षण लिएका थिए। सन् १९४३ मा उनी ब्रिटिस भारतीय सेनामा भर्ती भएका थिए र दोस्रो विश्वयुद्धको प्रशान्त युद्धमा सहभागी भएका थिए। सन् १९४७ मा भारतको विभाजनपछि जिया पाकिस्तानी सेनामा भर्ती भएका थिए र फ्रन्टियर फोर्स रेजिमेन्टमा तैनाथ भएका थिए। कालो सेप्टेम्बरको समयमा, उनले प्यालेस्टिनी मुक्ति सङगठनविरुद्ध जोर्डनको सशस्त्र सेनाको रक्षा गर्न प्रमुख भूमिका खेलेका थिए। सन् १९७६ मा प्रधानमन्त्री जुल्फिकार अली भुट्टोले टिक्का खानको स्थानमा जियालाई सेना प्रमुखको रूपमा नियुक्त गरेका थिए।

जुलाई १९७७ मा जियाले अपरेसन फेयर प्लेको आयोजना गरेका थिए, जसमा उनले भुट्टोलाई अपदस्थ गर्दै सैन्य कानुनको घोषणा गरेका थिए। सन् १९७८ को सेप्टेम्बरमा राष्ट्रपतिको कार्यभार सम्हाल्दै जिया एक वर्षभन्दा बढी समयसम्म शीर्ष नेताका रूपमा रहेका थिए। उनले पाकिस्तानमा इस्लामीकरणलाई निर्देशित गर्दै, देशको आणविक बम परियोजनालाई बढावा दिएका थिए। उनले औद्योगीकरण र विनियमनको स्थापना गरेका थिए जसले पाकिस्तानको अर्थव्यवस्थामा उल्लेखनीय सुधार गरेको थियो। सन् १९७९ मा अफगानिस्तानमा सोभियत आक्रमणपछि जियाले सोभियत विरोधी अडान लिएका थिए र अफगान मुजाहिदीनलाई सहयोग गरेका थिए। उनले चीन र संयुक्त राज्य अमेरिकासँग सम्बन्ध बलियो बनाएका थिए र इस्लामी विश्वमा पाकिस्तानको भूमिकामा जोड दिएका थिए। जियाले सन् १९८५ मा गैरदलीय निर्वाचन गराएर मोहम्मद खान जुनेजोलाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गरेका थिए, यद्यपि उनले पाकिस्तानको संविधानको आठौँ संशोधनमार्फत राष्ट्रपतिको अधिक शक्तिहरू जुटाएका थिए। उनले जुनेजोको सरकारलाई आर्थिक अस्थिरताको आरोपमा बर्खास्त गर्दै नोभेम्बर १९८८ मा आम निर्वाचनको घोषणा गरेका थिए। सन् १९८८ को अगस्टमा बहावलपुरबाट इस्लामाबादजाँदै गर्दा सतलज नदी नजिकै भएको विमान दुर्घटनामा जियाको मृत्यु भएको थियो। उनलाई इस्लामाबादको फैजल मस्जिदमा अन्त्येष्टि गरिएको थियो।

जियाले एक दशकभन्दा बढी समयदेखि पाकिस्तानको राजनीतिमा प्रभुत्व जमाएकी थिए र सोभियत सङ्घ विरुद्ध उनको छद्म युद्धलाई पाकिस्तानमा अपेक्षित सोभियत आक्रमणलाई रोक्ने श्रेय दिइन्छ। इस्लामवादीहरूले उनको धर्मनिरपेक्ष विरोधी प्रयास र पश्चिमी संस्कृतिको विरोधको लागि उनको प्रशंसा गरेका छन्। जियाका आलोचकहरूले उनको अधिनायकवाद, उनको प्रेस सेन्सरसिप, उनको कथित धार्मिक असहिष्णुता र पाकिस्तानमा लोकतन्त्रको कमजोरताको आलोचना गरेका छन्। यो समग्र नीतिले जियावादको दर्शनको नेतृत्व गरेको छ। जियालाई नवाज शरिफको राजनीतिक जीवनलाई बढावा दिएको पनि उल्लेख गरिएको छ, जो तीन पटक प्रधानमन्त्रीमा निर्वाचित भएका थिए।

## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
|-

|-

|-

|-

श्रेणी:पाकिस्तानका राष्ट्रपतिहरू
श्रेणी:पञ्जाबी मानिसहरू
श्रेणी:पाकिस्तानी सेना प्रमुखहरू