वासलात

**वासलात** () भन्नाले संस्थाको वित्तीय अवस्था चित्रण गर्ने विवरणलाई जनाउँदछ ।  वित्तीय लेखा मा, '**ब्यालेन्स शीट**' ('**वित्तीय स्थितिको विवरण**' वा '**वित्तीय अवस्थाको विवरण** भनेर पनि चिनिन्छ) वित्तीय सन्तुलनको सारांश हो। कुनै व्यक्ति वा संस्थाको, चाहे त्यो एकल स्वामित्व, व्यापार साझेदारी, निगम, निजी सीमित कम्पनी वा अन्य संस्था जस्तै सरकार वा नाफाको लागि नभएको संस्था। सम्पत्ति, दायित्वहरू र|स्वामित्व इक्विटी एक निश्चित मितिको रूपमा सूचीबद्ध गरिएको छ, जस्तै यसको वित्तीय वर्ष  ब्यालेन्स पाना प्रायः "कम्पनीको वित्तीय अवस्थाको स्न्यापसट" को रूपमा वर्णन गरिन्छ। यो को सारांश हो संस्था को प्रत्येक र प्रत्येक वित्तीय विवरण।

चार आधारभूत वित्तीय विवरण मध्ये, ब्यालेन्स पाना एक मात्र कथन हो जुन व्यवसायको क्यालेन्डर वर्षको समयमा एकल बिन्दुमा लागू हुन्छ।

एक मानक कम्पनी ब्यालेन्स पानामा दुई पक्षहरू छन्: बाँयामा सम्पत्तिहरू, र दायाँमा वित्तपोषण - जसमा आफैंमा दुई भागहरू छन्; दायित्व र स्वामित्व इक्विटी सम्पत्तिका मुख्य वर्गहरू सामान्यतया पहिले सूचीबद्ध हुन्छन्, र सामान्यतया तरलता को क्रममा। सम्पत्तिहरू दायित्वहरू पछि छन्। सम्पत्ति र दायित्वहरू बीचको भिन्नतालाई इक्विटी वा नेट एसेट वा कम्पनीको नेट वर्थ वा पूँजी भनिन्छ र लेखा समीकरण अनुसार, नेट वर्थ हुनुपर्छ। बराबर सम्पत्ति माइनस दायित्वहरू। ब्यालेन्स पाना समीकरण हेर्नको लागि अर्को तरिका भनेको कुल सम्पत्तिले दायित्व र मालिकको इक्विटी बराबर हुन्छ। यस तरिकाले समीकरणलाई हेर्दा सम्पत्तिहरू कसरी वित्तपोषण गरिएको थियो भनेर देखाउँछ: या त पैसा (दायित्व) वा मालिकको पैसा (मालिक वा शेयरधारकहरूको इक्विटी) प्रयोग गरेर। ब्यालेन्स पानाहरू सामान्यतया एक खण्डमा सम्पत्तिहरू र दायित्वहरू र अर्को खण्डमा कुल मूल्य दुई खण्डहरू "सन्तुलन" संग प्रस्तुत गरिन्छ।

पूर्ण रूपमा नगदमा सञ्चालन हुने व्यवसायले अवधिको अन्त्यमा सम्पूर्ण बैंक ब्यालेन्स, साथै कुनै पनि नगद हातमा निकालेर आफ्नो नाफा नाप्न सक्छ। यद्यपि, धेरै व्यवसायहरूलाई तुरुन्तै भुक्तान हुँदैन; तिनीहरूले सामानहरूको सूचीहरू निर्माण गर्छन् र भवनहरू र उपकरणहरू प्राप्त गर्छन्। अर्को शब्दमा: व्यवसायहरूसँग संपत्तिहरू छन् र त्यसैले तिनीहरूले चाहे पनि, प्रत्येक अवधिको अन्त्यमा तिनीहरूलाई तुरुन्तै नगदमा परिणत गर्न सक्दैनन्। प्रायः, यी व्यवसायहरूले आपूर्तिकर्ताहरू र कर अधिकारीहरूलाई पैसा तिर्न सक्छन्, र मालिकहरूले प्रत्येक अवधिको अन्त्यमा आफ्नो सबै मौलिक पूँजी र नाफा फिर्ता गर्दैनन्। अर्को शब्दमा भन्नुपर्दा, व्यवसायहरूसँग दायित्वहरू पनि हुन्छन्।
यसले तोकिएको दिनमा संस्थाको पूँजि, सम्पत्ति तथा दायित्वहरु कति छ भन्ने कुरा देखाउने गर्दछ। एकल लेनदेनले सम्पत्ति वा दायित्वमा भिन्नता ल्याउन सक्छ, त्यसैले वासलात एक विशेष अवधिमा मात्र सहि हुन्छ। वासलात भनेको खाता होईन त्यसैले यसमा डेबिट वा क्रेडिट पक्ष भन्ने हुँदैन। तसर्थ, सम्पत्तिहरू दाहिने-तर्फ र दायित्व देब्रेपट्टि देखाइन्छ। यो लेखा समीकरणमा आधारित छ जुन:

**कुल सम्पत्ति = कुल दायित्व + पूँजि**

यसमा दुबै पक्षको कुल अर्थात सम्पत्ति र दायित्वहरू मेल खान्छ अन्यथा कतै त्रुटि भएको छ भनेर बुझिन्छ। सम्पत्तिबाट दायित्व घटाएर कुनै पनि समयमा कम्पनीको नेटवर्थ निर्धारित गर्न सकिन्छ। वासलात सधैं सन्तुलनमा हुनुपर्दछ। कम्पनीको सम्पत्तिले यसको दायित्वहरू र कुनै पनि शेयरधारकहरूको पूँजि बराबर हुन्छ। यदि वासलात साँच्चिकै सन्तुलन भइरहेको छैन भने यी मध्ये कुनै एक अपराधीद्वारा हुन सक्छ:

*अपूर्ण वा गलत डाटा राखिएको
*गलत तरीकाले लेनदेन गरियो
*मुद्रा विनिमय दरमा त्रुटिहरू
*वित्तीय हिसाबका त्रुटिहरू 
*करको परिशोधन वा अवमूल्यन

## वासलातका विशेषताहरू
वासलातका केही आधारभूत विशेषताहरू तल उल्लेख गर्न सकिन्छ:
*यो अन्तिम लेखाको अन्तिम चरण हो।
*यसका दुई पक्ष हुन्छन् - बाँया हात पट्टि सम्पत्ति पक्ष र दायाँ हात पट्टि दायित्व पक्ष भनेर चिनिन्छ। दुबै पक्षको कुल सँधै बराबर हुन्छ।
*यो एक विशेष अवधि को अन्त्यमा तयार पारिन्छ।
*यो एक अंतरिम रिपोर्ट हो किनकि यसले वित्तीय स्थितिलाई दर्साउँछ।
*यो खाता होइन एक प्रकारको विवरन हो। तेसैले यसमा डेविट र क्रेडिट हुदैन
## प्रकार
ब्यालेन्स पानाले संस्था वा व्यक्तिको सम्पत्ति, इक्विटी र देनदारिताहरू समयको निश्चित बिन्दुमा संक्षेप गर्दछ। ब्यालेन्स पानाका दुई रूपहरू अवस्थित छन्। तिनीहरू रिपोर्ट फारम र खाता फारम हुन्। व्यक्ति र साना व्यवसायहरूसँग साधारण ब्यालेन्स पानाहरू हुन्छन्। ठूला व्यवसायहरूमा बढी जटिल ब्यालेन्स पानाहरू हुन्छन्, र ती संस्थाको वार्षिक प्रतिवेदन मा प्रस्तुत गरिन्छ। ठूला व्यवसायहरूले पनि तिनीहरूको व्यवसायका खण्डहरूको लागि ब्यालेन्स पानाहरू तयार गर्नुहोस्।

### व्यक्तिगत
व्यक्तिगत ब्यालेन्स पानाले हालको सम्पत्तिहरू जस्तै चेकिङ खाता र बचत खातामा नगद, दीर्घकालीन सम्पत्तिहरू जस्तै सामान्य स्टक र रियल इस्टेट, हालको दायित्वहरू सूचीबद्ध गर्दछ। जस्तै ऋण ऋण र बंधक ऋण देय, वा बाँकी, दीर्घकालीन दायित्वहरू जस्तै बंधक र अन्य ऋण ऋण। धितोपत्र र रियल इस्टेट मूल्यहरू बजार मूल्य मा ऐतिहासिक लागत वा लागत आधार मा सूचीबद्ध छन्। व्यक्तिगत नेट वर्थ व्यक्तिको कुल सम्पत्ति र कुल दायित्वहरू बीचको भिन्नता हो।
### अमेरिकी साना व्यवसाय
 एउटा सानो व्यापार ब्यालेन्स पानाले हालको सम्पत्तिहरू जस्तै नगद, खाताहरू प्राप्य, र सूची, स्थिर सम्पत्तिहरू जस्तै जग्गा, भवनहरू, र उपकरणहरू, अमूर्त सम्पत्ति जस्तै प्याटेन्ट सूचीबद्ध गर्दछ। हरू, र दायित्वहरू जस्तै भुक्तानीयोग्य खाताहरू, संचित खर्चहरू, र दीर्घकालीन ऋण। आकस्मिक दायित्वहरू जस्तै वारेन्टी ब्यालेन्स पानामा फुटनोटहरूमा उल्लेख गरिएको छ। साना व्यवसायको इक्विटी कुल सम्पत्ति र कुल दायित्वहरू बीचको भिन्नता हो।

### परोपकार
इंग्ल्याण्ड र वेल्स मा, साना परोपकारी जो कम्पनीहरू पनि होइनन् उनीहरूलाई ब्यालेन्स पानाको सट्टा सम्पत्ति र दायित्वहरूको विवरण फाइल गर्न अनुमति दिइएको छ। यस कथनले यसको आर्थिक वर्षको अन्त्यमा परोपकारीको मुख्य सम्पत्ति र दायित्वहरू सूचीबद्ध गर्दछ।
## सार्वजनिक व्यापार संस्था संरचना 
सार्वजनिक व्यापार संस्थाहरूको ब्यालेन्स पानाहरूका लागि दिशानिर्देशहरू अन्तर्राष्ट्रिय लेखा मानक बोर्ड र धेरै देश-विशिष्ट संस्थाहरू/कम्पनीहरूले दिएका छन्। अमेरिकामा कम्पनीहरूले प्रयोग गरेको मानक संयुक्त राज्य अमेरिका सामान्यतया स्वीकृत लेखा सिद्धान्तहरू (GAAP)। संघीय लेखा मानक सल्लाहकार बोर्ड (FASAB) संयुक्त राज्य अमेरिकाको संघीय सल्लाहकार समिति हो जसको उद्देश्य संघीय वित्तीय प्रतिवेदन निकायहरूको लागि सामान्यतया स्वीकृत लेखा सिद्धान्तहरू (GAAP) विकास गर्नु हो।

ब्यालेन्स पाना खाता नाम र प्रयोग संगठनको देश र संगठनको प्रकारमा निर्भर गर्दछ। सरकारी संस्थाहरूले सामान्यतया व्यक्ति वा व्यवसायका लागि स्थापित मापदण्डहरू पालना गर्दैनन्।|

सम्पत्तिहरू व्यवसायको स्वामित्वमा रहेका सबै चीजहरू हुन्। यसमा सम्पत्ति, औजार, सवारी साधन, फर्निचर, मेसिनरी आदि समावेश हुनेछन्।
### सम्पत्ति
वर्तमान सम्पत्तिहरू
# प्राप्तयोग्य खाता
# नगद र नगद बराबर
# सूचीहरू
# बैंकमा नगद, सानो नगद, हातमा नगद
# प्रिपेड खर्च एक वर्ष भित्र प्रयोग गरिने भविष्यका सेवाहरूको लागि
# सेवाहरूको लागि बक्यौतामा कमाएको राजस्व (आर्जित राजस्व) तर वर्षको लागि प्राप्त नभएको
# ऋण (एक वित्तीय अवधि भन्दा कम)

गैर-वर्तमान सम्पत्ति (स्थिर सम्पत्तिहरू)
# सम्पत्ति, बिरुवा र उपकरण
# लगानी सम्पत्ति, जस्तै रियल इस्टेट लगानी उद्देश्यका लागि राखिएको
# अमूर्त सम्पत्ति, जस्तै पेटेन्ट, प्रतिलिपि अधिकार र सद्भावना
# वित्तीय सम्पत्तिहरू (इक्विटी विधि, खाताहरू प्राप्यहरू, र नगद र नगद समतुल्य, जस्तै नोटहरू प्राप्यहरू प्रयोग गर्नका लागि लेखिएको लगानीहरू बाहेक।
#लगानी इक्विटी विधि को प्रयोगको लागि लेखिएको
# जैविक सम्पत्तिहरू, जुन जीवित वनस्पति वा जनावरहरू हुन्। वाहक जैविक सम्पत्तिहरू वनस्पति वा जनावरहरू हुन् जसले फसलको लागि कृषि उत्पादनहरू बोक्छन्, जस्तै स्याउ उत्पादन गर्नका लागि उब्जाइएको स्याउ र भेडाहरू ऊन उत्पादन गर्नका लागि। 
# ऋण (एक भन्दा बढी वित्तीय अवधि)

### दायित्व
# भुक्तानीयोग्य खाताहरू
# प्रोविजन (लेखा)
# वित्तीय दायित्वहरू (प्रावधानहरू र भुक्तानीयोग्य खाताहरूहरू बाहेक), जस्तै प्रोमिसरी नोट र कर्पोरेट बन्डहरू
# वर्तमान कर को लागि दायित्व र सम्पत्ति
# विलम्बित कर दायित्वहरू र स्थगित कर सम्पत्तिहरू
# ग्राहकहरु द्वारा भुक्तान गरिएको सेवाहरु को लागी अनर्जित राजस्व तर अझै प्रदान गरिएको छैन
# ऋण स्टक मा ब्याज
# लेनदारहरूको इक्विटी
### नेट हालको सम्पत्ति
**नेट हालको सम्पत्ति** भन्नाले हालको सम्पत्ति घटाएर हालको दायित्व बुझाउँछ।

### इक्विटी/पूँजी
ब्यालेन्स शीटद्वारा देखाइएको नेट सम्पत्तिहरू ब्यालेन्स पानाको तेस्रो भाग बराबर हुन्छ, जसलाई सेयरधारकहरूको इक्विटी भनिन्छ। यसमा समावेश छ:
# जारी गरिएको पूँजी र अभिभावक कम्पनी (नियन्त्रण ब्याज) को इक्विटी होल्डरहरूका लागि रिजर्भ
#गैर-नियन्त्रण हित इक्विटीमा

औपचारिक रूपमा, शेयरधारकहरूको इक्विटी कम्पनीको दायित्वहरूको अंश हो: तिनीहरू सेयरधारकहरूलाई "बाकी" कोष हुन् (अन्य सबै दायित्वहरूको भुक्तानी पछि); सामान्यतया, यद्यपि, "दायित्वहरू" लाई शेयरधारकहरूको इक्विटी बाहेक दायित्वहरूको अधिक प्रतिबन्धात्मक अर्थमा प्रयोग गरिन्छ। सम्पत्ति र दायित्वहरूको सन्तुलन (शेयरधारकहरूको इक्विटी सहित) एक संयोग होइन। ब्यालेन्स शीटमा प्रत्येक खाताको मानहरूको रेकर्डहरू डबल-प्रविष्टि बहीखाता भनेर चिनिने लेखा प्रणाली प्रयोग गरी राखिन्छ। यस अर्थमा, निर्माणद्वारा शेयरधारकहरूको इक्विटी सम्पत्ति माइनस दायित्व बराबर हुनुपर्छ, र यसरी शेयरधारकहरूको इक्विटी अवशिष्ट मानिन्छ।
 
इक्विटी खण्डमा वस्तुहरूको सन्दर्भमा, निम्न खुलासाहरू आवश्यक छन्:
# शेयरहरू अधिकृत, जारी गरिएको र पूर्ण भुक्तान गरिएको, र जारी गरिएको तर पूर्ण भुक्तान नगरेको संख्याहरू
# पार मूल्य सेयर
# अवधिको सुरु र अन्त्यमा बाँकी रहेको शेयरको मेलमिलाप
# अधिकार, प्राथमिकता, र शेयर को प्रतिबन्ध को विवरण
# ट्रेजरी सेयर, सब्सिडियरीहरू र एसोसिएट्सको शेयर सहित
# शेयरहरू विकल्प र अनुबंध अन्तर्गत जारी गर्नका लागि आरक्षित
# मालिकहरूको इक्विटी भित्र प्रत्येक रिजर्वको प्रकृति र उद्देश्यको विवरण
## प्रमाण 
'**ब्यालेन्स शीट प्रमाणीकरण**' प्राथमिक लेखा रेकर्डको प्रणाली (जस्तै व्यवसाय द्वारा नियमित रूपमा सञ्चालन हुने लेखा प्रक्रिया हो। SAP, Oracle, अन्य ERP प्रणालीको जनरल लेजर) समान वा समर्थन गर्ने उप-प्रणालीहरूमा राखिएको ब्यालेन्स र लेनदेन रेकर्डहरूसँग मेलमिलाप (सन्तुलनमा) गरिन्छ।

ब्यालेन्स शीट प्रमाणीकरणमा खाताको मिलापना (लेनदेन वा ब्यालेन्स स्तरमा), मेलमिलापको समीक्षाको प्रक्रिया र कुनै पनि उपयुक्त समर्थन कागजातहरू र औपचारिक प्रमाणीकरण सहित धेरै प्रक्रियाहरू समावेश छन्। कर्पोरेट नीति द्वारा संचालित पूर्वनिर्धारित फारममा खाताको साइन-अफ।

ब्यालेन्स शीट प्रमाणीकरण एक महत्त्वपूर्ण प्रक्रिया हो जुन सामान्यतया मासिक, त्रैमासिक र वर्ष-अन्तको आधारमा गरिन्छ। परिणामहरूले संगठनको नियामक ब्यालेन्स पाना रिपोर्टिङ दायित्वहरू ड्राइभ गर्न मद्दत गर्दछ।

ऐतिहासिक रूपमा, ब्यालेन्स शीट प्रमाणीकरण एक पूर्ण म्यानुअल प्रक्रिया हो, स्प्रेडसिट, इमेल र म्यानुअल निगरानी र रिपोर्टिङ द्वारा संचालित। हालैका वर्षहरूमा सफ्टवेयर समाधानहरू प्रक्रिया स्वचालन, मानकीकरण र ब्यालेन्स पाना प्रमाणीकरण वा खाता प्रमाणीकरण प्रक्रियामा परिष्कृत नियन्त्रणको स्तर ल्याउन विकास गरिएको छ। यी समाधानहरू उच्च मात्रामा खाताहरू भएका संस्थाहरू र/वा ब्यालेन्स शीट सबस्ट्यान्टिएसन प्रक्रियामा संलग्न कर्मचारीहरूका लागि उपयुक्त छन् र दक्षता बढाउन, पारदर्शिता सुधार गर्न र जोखिम कम गर्न मद्दत गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ।

ब्यालेन्स शीट प्रमाणीकरण SOX 404 शीर्ष-डाउन जोखिम मूल्याङ्कन मा एक प्रमुख नियन्त्रण प्रक्रिया हो।
## नमूना
निम्न ब्यालेन्स पाना IFRS अनुसार तयार गरिएको एकदमै छोटो उदाहरण हो। यसले सबै सम्भावित प्रकारका सम्पत्तिहरू, दायित्वहरू र इक्विटीहरू देखाउँदैन, तर यसले सबैभन्दा सामान्य देखाउँछ। किनभने यसले सद्भावना देखाउँछ, यो समेकित ब्यालेन्स पाना हुन सक्छ। मौद्रिक मानहरू देखाइएको छैन, सारांश (उपकुल) पङ्क्तिहरू पनि हराइरहेका छन्।

IFRS अन्तर्गत वस्तुहरू सँधै तरलताको आधारमा माथिल्लो भागमा रहेको कम्तीमा तरल सम्पत्ति, सामान्यतया जग्गा र भवनहरू सबैभन्दा तरलमा देखाइन्छ, अर्थात् नगद। त्यसपछि दायित्वहरू र इक्विटीहरू भुक्तान गर्नुपर्ने सबैभन्दा तत्काल दायित्व (सामान्य खाता भुक्तानयोग्य) बाट कम्तिमा अर्थात् लामो अवधिको ऋण जस्तै धितो र मालिकको इक्विटी एकदमै तलसम्म जारी रहन्छ।

 **XYZ, लिमिटेडको वित्तीय स्थितिको समेकित विवरण**
 '**३१ डिसेम्बर २०२५ सम्म**'
'**संपत्ति**'
  **गैर-चालू सम्पत्ति (स्थायी सम्पत्तिहरू)**'
   सम्पत्ति, बिरुवा र उपकरण (पीपीई)
      *कम : संचित मूल्यह्रास*
   सद्भावना
   अमूर्त सम्पत्ति (पेटेन्ट, प्रतिलिपि अधिकार, ट्रेडमार्क, आदि)
      *कम: संचित परिशोधन*
   वित्तीय सम्पत्ति मा एक वर्ष पछिको लगानी
   लगानी एसोसिएट्स र संयुक्त उद्यम
   अन्य गैर-चालू सम्पत्तिहरू, उदाहरणका लागि विलम्बित कर सम्पत्ति, पट्टा प्राप्य र एक वर्ष पछि प्राप्त हुनेहरू
 
  '**वर्तमान सम्पत्ति**'
   सूचीहरू
   प्रिपेड खर्चहरू
   वित्तीय सम्पत्ति मा लगानी एक वर्ष भित्र देय छ
   गैर-वर्तमान र वर्तमान सम्पत्तिहरू बिक्रीको लागि राखिएको
   प्राप्य खाताहरू (ऋण) एक वर्ष भित्र देय
      *कम : शङ्कास्पद ऋणका लागि भत्ता*
   नगद र नगद बराबर

 '**TOTAL ASSETS**' (यसले तलको दायित्व र इक्विटीको कुलसँग मेल खाने/सन्तुलन गर्नेछ)

 '**दायित्व र इक्विटी**'
  **वर्तमान दायित्वहरू (क्रेडिटरहरू: एक वर्ष भित्र बाँकी रहेको रकम)**'
   भुक्तानीयोग्य खाताहरू
   हालको आय कर भुक्तान योग्य
   ऋणको हालको भाग भुक्तान योग्य
   छोटो अवधिको प्रावधान
   अन्य वर्तमान दायित्वहरू, उदाहरणका लागि विलम्ब आय, सुरक्षा निक्षेपहरू
 
  **गैर-चालू दायित्वहरू (क्रेडिटरहरू: एक वर्ष भन्दा बढी पछि घट्ने रकमहरू)**
   ऋण भुक्तान योग्य
    जारी गरिएको ऋण प्रतिभूति, उदाहरणका लागि नोटहरू/बन्डहरू भुक्तान योग्य
   स्थगन कर दायित्वहरू
   प्रावधानहरू, उदाहरणका लागि पेन्सन दायित्वहरू
   अन्य गैर-चालू दायित्वहरू, उदाहरणका लागि लीज दायित्वहरू
 
  ''*इक्विटी*
   **भुक्तानी गरिएको पूँजी**
     सेयर पूँजी
     सेयर प्रिमियम
       *कम: ट्रेजरी सेयर*
   **रिटेड आय**
   **पुनर्मूल्याङ्कन रिजर्भ
   **अन्य संचित रिजर्भ**
   **संचित अन्य व्यापक आय**
  
   **गैर-नियन्त्रण हित**

 **'कुल दायित्व र इक्विटी'''' (यसले माथिको सम्पत्तिको कुलसँग मेल खाने/सन्तुलन गर्नेछ)
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## थप हेर्नुहोस् 
* वित्तीय विवरण
* [नाफा नोक्सान हिसाब लेखा परीक्षण 

[श्रेणी:लेखा