open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
थान्का

**थान्का** नेपालका तामाङ, शेर्पा तथा गुरुङ जातिहरू तथा तिब्बती परम्परागत चित्रकला हो। यो नेपाली हस्तकलाको विविध विधा मध्ये एक मौलिक कला हो। यो चित्रकला नेवार जातिहरू परम्परागत चित्रकला पौभासँग मिल्दोजुल्दो हुन्छ। यो चित्र लेखन कार्य सूती कपडामा गरिन्छ। सूती कपडालाई काठको फ्रेममा कसी सपेता र सरेस मिलाएर पोतिन्छ। सपेता र सरेस सुकेपछि चिल्लो काठको फलेकमा राखेर पानीले भिजाई ढुङ्गाले घोटिन्छ। यो क्रम धेरै पटक दोहोर्‍याएपछि मिहिन चिल्लो भई लेख्न योग्य हुन्छ। थान्कामा विशेष गरेर बुद्धका चित्रहरू बढी मात्रामा कोरिएको पाइन्छ। यो थान्का लेखन कला नेपाल बाहेक विशेष गरी चीन, जापान, कोरिया मंगोलिया आदि देशहरूमा रहेको छ। यो एक प्रकारको चित्र लेखन भए तापनि सामान्य चित्र लेखनभन्दा यो फरक रहेको छ।

थाङ्का बौद्ध दर्शनका आधारित एउटा विशिष्ट कला हो। जतिखेर बुद्ध धर्मको प्रचार हुँदै थियो, त्यसबेला पढेलेखेका मानिस कम थिए। चित्रबाट सजिलै धर्मशास्त्रको ज्ञान दिलाउन पाँचौं शताब्दीमा यो चित्रकलाको विकास भएको थियो भन्ने धारणा रहि आएको छ | त्यसबेलाको नालन्दा विश्वविद्यालय -हाल भारतको पटना)मा यो विषयको अध्यापन हुन्थ्यो। तिब्बत, नेपाल तथा भारतका बौद्ध गुरूहरू यसको शिक्षा लिन त्यहाँ जान्थे। पछि तिब्बतको राजनीतिक परिवर्तनपछि त्यहाँका खाइबाहरू पलायन भए। उनीहरूको उद्देश्य फेरियो। उमेरका कारण उनीहरू चित्र कोर्न नसक्ने भए। उनीहरूका चेला-चेलीले त्यो दर्शन पूर्ण रूपमा टिप्न सकेनन्। आधुनिक शिक्षाका कारण भारतमा पनि यो कलाको अध्यापन रोकियो, तर नेपालका गुम्बामा भने यो शिक्षा फैलिँदै गयो। त्यसैले विश्वमा जति पनि थाङ्का बिक्री-वितरण हुन्छन्, तीमध्ये ९५ प्रतिशत थाङ्का नेपाली हुन्छन्।

नेपालको राजकुमारी भृकुटीको तिव्वती राजा स्रङचन गम्पो सँग विवाह भए पछि यो कला तिव्वतमा प्रवेश पाएको विश्वाश गरिन्छ | यो कला नेपालीको हातमा मात्र भएकाले यो नेपाली कला हो, तिब्बती होइन। हाल वजारमा पाईने थान्कामा नेपाली पौभा चित्रको प्रभाव रहेको छ |

## यो पनि हेर्नुहोस‍
*पौभा
*खाइबा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:परम्परा
श्रेणी:बौद्ध धर्म
श्रेणी:नेपाली कला
जीववैज्ञानिक जीवन चक्र

जैविक घडीले मानव शरीर वा जीवलाई समयअनुसार व्यवस्थित गर्छ। बिहान सबेरै कुखुरा भाले बास्छ, छेपारोले मौसमअनुसार रङ फेर्छ। साँझ परेपछि कीरा कराउन थाल्छन्। जीवजन्तुका यस्ता विशेषताबाट हामी समयको जानकारी पाउँछौं। त्यसैले विभिन्न समयको सूचना दिने यस्ता प्रणालीलाई जैविक समय प्रणाली पनि भनिन्छ।माछा, छेपारो, चरा र विभिन्न स्तनधारी जन्तुमा हुने पेनियल ग्रन्थीले यस्तो काम गर्छ।मष्तिष्कमा हुने यो ग्रन्थीले मेलाटोनिन हार्मोनको उत्पादन गर्दछ। यो हार्मोन प्राणीको रगत र अरु तरल पदार्थमा प्रवाहित हुन्छ। समय र स्थानअनुसार यसको मात्रा फरक अभाव हुने र निद्रा लाग्ने हुन्छ। पेनियल ग्रन्थी नहुने हो भने प्राणीले आफू रहेको स्थान र समयको सही ज्ञान पाउन सक्दैन। यसैकारण जीवजन्तु समयको ज्ञान पाउँछन् र आफ्ना विशेषता देखाउँछन्। मानिसको शरीरको पनि राति मेलाटोनिनको मात्रा बढी र दिनमा कम हुन्छ।

श्रेणी:विज्ञान
एपेन्डिक्स

**एपेन्डिक्स** भनेको मासंपेसीले बनेको करिव पाँचदेखि दस से.मी. लम्बाइको एउटा पाइपजस्तो तन्तु हो जसको व्यास दुईदेखि चार मिलिमिटर मात्र हुन्छ। यसको एकातिरको मुख बन्द हुन्छ र अर्को तिरको मुख ठूलो आन्द्रा र सानो आन्द्रा जोडिने ठाउँमा ठूलो आन्द्रासँग जोडिएर रहेको हुन्छ। एपेन्डिक्सको हाम्रो शरीरमा कुनै खास काम छैन। कसै -कसैले यसको महत्त्व शरीरको प्रतिरक्षा प्रणालीमा रहेको बताए पनि पुष्टी चाँहि गर्न सकेका छैनन्। दाहिने कोखाभन्दा अलिकति तल रहने यो एपेन्डिक्स कुनै पनि कारणले सुन्निन गएमा त्यसलाई एपेन्डिसाइटिस भनिन्छ यो बिरामीका लागि एक आपत्कालीन अवस्था हो समयमै रोग ठम्याउन सकिएन र तुरुन्त उपचार सुरु गरिएन भने यसले बिरामीलाई चिन्ताजनक अवस्थामा पनि पुर्‍याउन सक्छ।

श्रेणी:विज्ञान
एपेन्डिसाइटिस

thumb
दाहिने कोखाभन्दा अलिकति तल रहने एपेन्डिक्स कुनै पनि कारणले सुन्निन गएमा त्यसलाई **एपेन्डिसाइटिस** भनिन्छ । यो बिरामीका लागि एक आपत्कालीन अवस्था हो समयमै रोग ठम्याउन सकिएन र तुरुन्त उपचार सुरु गरिएन भने यसले बिरामीलाई चिन्ताजनक अवस्थामा पनि पुर्‍याउन सक्छ।
केही भाइरसको सङ्क्रमणले गर्दा एपेन्डिक्सको कोष सुन्निन्छन् र यसरी सुन्निएको कोषमा ब्याक्टेरियाजस्तै अक्सयुरियस भरमिकुलारिस, ई कोलाई इन्टेरोकोकाई आदिले गएर थप सङ्क्रमण गराउदँछन् अनि एपेन्डिसाइटिस हुन्छ। एपेन्डिक्स ठूलो आन्द्रासँग सीधै जोडिएको हुनाले कहिलेकाँही ठूलो आन्द्रामा गाँठो पर्दा वा बटारिँदा आन्द्रामा रहेको दिशा फर्केर आई एपेन्डिक्समा पसेर एपेन्डिक्सको सङ्क्रमण गराउन सक्दछ। एपेन्डिक्समा जुका आएर पनि एपेन्डिसाइटिस गराउन सक्दछन् जुन प्रमुख कारणमध्ये एक हो। कब्जियतका बिरामीले दिशा खुकुलो बनाउने औषधिको अत्यधिक प्रयोग गरेमा पनि एमेन्डिसाइटिस हुन सक्छ। 

यी माथि उल्ल्ोख गरिएका कुनै पनि कारणले गर्दा एपेन्डिक्सको मुख बन्द भएमा त्यसभित्र रहेका जमेका फोहोरको कारणले गर्दा त्यहाँको चापमा वृद्धि हुन जान्छ। चापमा भएको बृद्धिले गर्दा एपेन्डिक्सको रक्त सञ्चारमा कमी आउँदछ। रगतको प्रवाह नै कम भएपछि एपेन्डिक्सका कोष झन् ठूलो हुँदै आफ्नो आकारमा वृद्धि गर्न थाल्दछन्। जसले गर्दा रगत प्रवाह गर्ने नलीमा क्षति पुग्न गई पूरै रक्त सञ्चार बन्द हुन्छ र एपेन्डिक्सका कोषमा घाउ लाग्दछ अनि विस्तारै कुहिन सुरु गर्दछन्। शल्यक्रिया गरेर एपेन्डिक्सलाई निकाल्नेबाहेक यसको अर्को विकल्प छैन। एपेन्डिसाइटिसको समयमै उपचार गरिएन भने यसले हाम्रो पेटमा रहेको आमाशय सानो आन्द्रा र ठूलो आन्द्रालगायतलाई ढाकेर राख्ने तन्तुको एक तह जसलाई पेरिटोनियम भनिन्छ, त्यसलाई फुटाइदिन सक्छ। यदि त्यस्तो भएमा सङ्क्रमण शरीरभरि फैलिएर अवस्था चिन्ताजनक पनि बनाउन सक्छ.

यदी पेरिटोनियम पनि फुटेमा आन्द्रा भित्रको गुह्य तत्व बहिर निस्कन्छ अनि जटिल प्रकारको संक्रमण हुन्छ । 
कहिले कही आन्द्राको वरिपरी आएर आन्द्रा वरिपरी रहेको ओ मेन्टअ्म भन्ने बोसोले ढाकेर संक्रमण हुनबाट रोक्छ । यसलाई अप्पेन्डिकुलर लम्प भनिन्छ । यसले पीपलाई अनेत्र सर्नबाट रोक्छ । अस्तो भएमा तुरुन्त शल्यकृया गर्न पर्दैन । तर  चिकित्सकको प्रत्यक्ष निग्रानीमा रहनुपर्छ । अनि बिस्तारि संक्रमण निर्मुल भएपछी शल्यकृया गर्न पर्छ । 

## एपेन्डिसाइटिसका केहि लक्षणहरू
# दाहिने कोखा ढुखिनु 
# ज्वरो ९९- १०२ डिग्री
# मतली र बान्ता
# पेट फुलेनु 
# पेटको ग्यास पास नहुनु 
# पेटको माथिल्लो वा तल्लो, पछाडि वा अन्तमा जहाँसुकै पनि सुस्त वा तीखो दुखाई हुने 
# पिसाब फेर्न् गर्हो हुने 
# गम्भीर ऐंठन
# ग्यासको साथ कब्ज वा पखाला

## सन्दर्भ 
श्रेणी:विज्ञान
मार्ता

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चलविकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको कर्णाली अञ्चल, कालिकोट जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ७०७५ रहेको थियो जसमध्ये ३५९१ पुरुष र ३४८४ महिला रहेका थिए भने यहाँ १२६५ घरधुरी रहेको थियो। यसको साविकको ८ नम्बर वडाहरू हाल खाँडाचक्र नगरपालिकामा पर्दछ भने १-७,९ वडाहरू शुभकालिका गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ८ नम्बर वडाहरू खाँडाचक्र नगरपालिकाको वडा नम्बर २ हो भने ६ नम्बर वडा शुभकालिका गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ र ५,७,९ वडाहरू वडा नम्बर २ र १-४ वडाहरू वडा नम्बर ३ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कालिकोट जिल्लाका ठाउँहरू
महावीर पुन

**महावीर पुन** नेपाल सरकारका शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री हुन् साथै  नेपाली वैज्ञानिक, शिक्षक, सामाजिक उद्यमी तथा हिमालयका दुर्गम क्षेत्रहरूको विकासित ताररहित प्रविधिको प्रयोगमा आफ्नो व्यापक कार्यका लागि प्रसिद्ध एक कार्यकर्ता हुन् जसलाई नेपाल वायरलेस नेटवर्किङ परियोजना पनि भनिन्छ। उनी नेपालका बहुचर्चित व्यक्तित्व हुन्। उनको कार्यलाई अशोका फाउन्डेसन, रमन म्याग्सेसे फाउन्डेसन, नेब्रास्का विश्वविद्यालय र ग्लोबल आइडियाज बैङ्कले मान्यता दिएको छ। उनी एक मानवतावादी हुन् जसको कामले धेरै युवाहरूलाई आफ्नै देश फर्काउन र यसको विकासको लागि यसको सेवा गर्न प्रेरित गरिरहेको छ।

## उच्च शिक्षा 
आफ्नो उच्च माध्यमिक शिक्षा सकाएर पुनले १२ वर्ष ४ वटा विद्यालयमा शिक्षकको रूपमा काम गरेका थिए। सन् १९८९ मा पुनले नेब्रास्का विश्वविद्यालयबाट विज्ञान शिक्षा मा स्नातकोत्तर हासिल गरेका थिए। स्नातकोत्तर सकाएर २४ वर्ष पछि आफ्नो गाउँ नाङ्गी फर्किदा उनले दिगो शिक्षाको आवश्यकता महसुस गरेका थिए। जसको सुरुवात उनले हिमान्चल उमाविको स्थापनाबाट सुरुवात गरेका थिए। कम्प्युटर शिक्षा र आय स्रोत वृद्धिलाई ध्यानमा राखी उनले आफ्नो कार्यक्रम अगाडि बढाउदै देशलाई विकाशको ज्योतितिर अग्रसर गराउन थालेका थिए। 

## परिवार 
उनको गृहणी *ओम माया पुन* संग विवाह गरि दुई छोरि सन्तान  झरना पुन र जुना पुन छन् ।

## सामाजिक कार्य 
सन २००१ महावीर पुनको जीवनको स्वार्णिम वर्ष रहन गयो जब ब्रिटिस ब्रोडकास्ट कर्पोरेसन बीबीसीले उनको गाउँगाउँमा इन्टरनेटको पहुँच पुर्‍याउने महत्त्वाकाङ्क्षी योजनालाई विश्वसमुदायमाझ पेस गरिदिएको थियो। बीबीसीको यस समर्थनबाट युरोप र अमेरिकाबाट विभिन्न सहयोगी दाताहरूले पुनलाई आर्थिक सहयोग गरेका थिए। त्यस सहयोगबाट उनले नाङ्गी र राम्चे आसपासका गाउँहरूमा ताररहित इन्टरनेट सञ्चालन गर्न सफल भएका थिए।

पुन ‘इन्टरनेट हल अफ फेम’, ’समग्र सामाजिक नवीनता पुरस्कार’, जोनाथन बी पोष्टल अवार्ड, एसियाको नोबेल पुरस्कारले चिनिने ‘रोमन म्यागसेसे पुरस्कार’ जस्ता विभिन्न सम्मानद्वारा सम्मानित भइसकेका छन्। 

## राष्ट्रिय आविस्कार केन्द्र 
पुनले सन् २०१२ मा सूचना तथा प्रविधि मार्फत देश विकासका सम्भावनाहरूको खोज र आविष्कार गर्ने  उद्देश्यले मुनाफारहित संस्था राष्ट्रिय आविष्कार केन्द्रको स्थापना गरेका थिए। यस्तो विशाल योजनालाई मुर्तरुप दिन ठुलो आर्थिक सहयोगको खाँचो हुनेभएकाले पुनले नेपाल सरकारको ढोका बारम्बार ढक्ढकाएका थिए।

## शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री 
नेपाली युवा र गतिविधिहरूको व्यापक विरोधपछि बनेको सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२ को  शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री  बनेका हुन् ।
## राजनीति
जीवनभर राजनीतिभन्दा टाढा रहेर आविष्कार र समाजसेवामा लागेका पुन, ७१ वर्षको उमेरमा "कानुन बनाउन संसद नै जानुपर्ने रहेछ" भन्ने निष्कर्षसहित मन्त्री पद त्यागेर मैदानमा होमिएका छन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*उनको कामको बारेमा लेख र प्रकाशित सामग्रीहरूको सूची
*नेपालका दुर्गम गाउँमा वायरलेस इन्टरनेट पुर्‍याउने महावीर पुन
*नेपाल के इंटरनेट के भगवान डॉ महाबीर पुन फगामी

श्रेणी:म्याग्सेसे पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:म्याग्दी जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली शिक्षकहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू
श्रेणी:प्रतिनिधि सभाका सदस्यहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–
कटुञ्जे

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, भक्तपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १९४९७ रहेको थियो जसमध्ये ९६९८ पुरुष र ९७९९ महिला रहेका थिए भने यहाँ ४६९२ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल सूर्यविनायक नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकको १-७,९ वडाहरू सूर्यविनायक नगरपालिकाको वडा नम्बर ५ हो भने ८ नम्बर  वडा वडा नम्बर ६ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भक्तपुर जिल्लाका ठाउँहरू
गुण्डु

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, भक्तपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना २०७८मा यहाँको जनसङ्ख्या ७,१४१ रहेको थियो जसमध्ये ३,५२९ पुरुष र ३,६१२ महिला रहेका थिए भने यहाँ १,७३९ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल सूर्यविनायक नगरपालिकामा पर्दछ।

यो सूर्यविनायक नगरपालिकाको वडा नम्बर ७ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भक्तपुर जिल्लाका ठाउँहरू
मध्यपङ्क्ति (फुटबल)

सामान्य अर्थमा मध्यपङ्क्ति भन्नाले अग्रपंक्ति र रक्षापंक्तिको बिचको स्थान भन्ने बुझिन्छ। फुटबलमा मध्यपङ्क्तिबाट खेल्ने खेलाडीलाई मिड फिल्डर भनिन्छ। केहि मिड फिल्डरहरू रक्षात्मक भूमिकामा देखिन्छन् भने केहि मिडफिल्डर र फरवार्ड बिचको सिमाको यकिन स्थान नखुलाई खेल्ने गर्दछन। मिड फिल्डरको संख्या र भूमिका टोलीको संरचनामा निर्भर गर्दछ ; मैदानमा रहेका मिड फिल्डरहरू बटुलेर बनेको समूहलाई नै मध्यपङ्क्ति भनिन्छ। धेरै प्रशिक्षकहरूले कम्तिमा एउटा मिड फिल्डरलाई विपक्षी टोलीको आक्रमण माथि धावा बोल्न प्रयोग गर्छन, भने बाँकी मिड फिल्डरहरूलाई गोलको मौका सिर्जना गर्ने वा रक्षात्मक र आक्रामक दुवै क्षेत्रमा उत्तिकै सक्रिय रहेर खेल्न प्रशिक्षकले खटाउन सक्छ। मिड फिल्डर ती खेलाडी हुन् जो अन्य खेलाडीभन्दा बढी दुरी तय गर्दछन्।

## केन्द्रीय मध्यपङ्क्ति
केन्द्रीय मिड फिल्डर आक्रामक र रक्षात्मक मिड फिल्डरको पनि बिचबाट खेल्ने खेलाडी हुन्। यो स्थानबाट खेल्ने खेलाडीले आक्रामक मिड फिल्डर र फरवार्डलाई बल पास गर्ने प्रयास गर्छन् भने केहीले तिव्र गतिमा अगाडि बढेर पेनाल्टी क्षेत्रबाट आक्रमण गर्छन्।

## "बक्स-टु-बक्स" मध्यपङ्क्ति
यो मिड फिल्डर केन्द्रीय मिडफिल्डर हो जो आफ्नो चालको कारण आक्रमण र रक्षात्मक दुवै क्षेत्रमा बलियो हुन्छ। त्यसकारण यी खेलाडीले आफ्नै रक्षात्मक घेरामा रहेर विपक्षीको प्रहार रोक्ने र विपक्षीको पेनाल्टी क्षेत्र नजिक बल पुर्याएर गोल गर्ने प्रयास गर्दछ।

## रक्षात्मक मध्यपङ्क्ति
यस स्थानबाट खेल्ने खेलाडीले लगभग डिफेन्डरकै काम गर्छन् तर यी खेलाडीहरू रक्षात्मक घेराभन्दा केही अगाडि रहन्छन्। विपक्षीका प्रमुख खेलाडीलाई छेक्ने प्रयास यिनीहरूको हुन्छ।

## विङ्गर
फुटबलमा विङ्गर (पाश्वखेलाडी) भन्नाले त्यस्ता खेलाडीलाई बुझिन्छ जो स्ट्राइकरको विङ्गबाट खेल्ने गर्दछन्। पहिले विङ्गरहरूलाई शुद्ध आक्रामक खेलाडी मानिन्थ्यो जसबाट पछाडी फर्किएर रक्षात्मक खेल खेल्ने अपेक्षा गरिँदैनथ्यो। यो शैली सन् १९६० तिर आएर परिवर्तन भयो। इङ्गलैन्डका प्रशिक्षक आल्फ राम्सेले इसं १९६६ को विश्वकपमा क्वार्टरफाइनल पछीका खेलहरूमा विङ्गरको प्रयोग गरेनन् जसलाई 'विङ्गलेस वन्डर्स' भनिन्छ जसले आधुनिक ४-४-२ ढाँचाको सुरूवात गर्यो। विङ्गरले स्ट्राइकर खेलाडीलाई हेड गोल को अवसर सिर्जना गर्ने काम गर्दछन्। विङ्गरहरू दुइ प्रकारका हुन्छन् - दायाँबाट खेल्नेलाई दायाँ विङ्गर र बायाँबाट खेल्नेलाई बायाँ विङ्गर भनिन्छ। वर्तमान समयमा लियोनेल मेस्सीलाई उत्कृष्ट दायाँ विङ्गर र क्रिष्टियानो रोनाल्डोलाई उत्कृष्ट बायाँ विङ्गर मानिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:फुटबल खेलका स्थानहरू
चाँगुनारायण नगरपालिका

'*** भक्तपुर जिल्लाका ४ वटा नगरपालिकाहरू मध्ये एक हो। २०७१ मङ्सिर १६ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका चाँगुनारायण, झौखेल, दुवाकोट र छालिङ गाविसहरू समावेश गरिएको थियो भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा साविकको  ताथली, सुडाल, बागेश्वरी र नगरकोट गाविसहरू मिलेर बनेको **महामञ्जुश्री-नगरकोट नगरपालिका*' यसमा गाभिएको थियो।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ८८,०८३ रहेको छ भने यहाँ २१,५८८ घरधुरी रहेका छन्। 

## भौगोलिक अवस्थिति
समुन्द्री सतहबाट १३७२ देखी २१९१ मिटर उचाईमा रहेको नगरपालिकाको पूर्वमा काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको मण्डनदेउपुर नगरपालिका, पश्मिमा कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका र मध्यपुर थिमी नगरपालिका, भक्तपुर नगरपालिका र उत्तरमा शंखरापुर नगरपालिका र दक्षिणमा सूर्यविनायक नगरपालिका र भक्तपुर नगरपालिका रहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, भक्तपुर 

श्रेणी:भक्तपुर जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:बागमती प्रदेशका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू
दुवाकोट

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, भक्तपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १०४६१ रहेको थियो जसमध्ये ५३२१ पुरुष र ५१४० महिला रहेका थिए भने यहाँ २४१२ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल चाँगुनारायण नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकको १-३ वडाहरू चाँगुनारायण नगरपालिकाको वडा नम्बर २ हो भने ४-९ नम्बर वडा वडा नम्बर १ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भक्तपुर जिल्लाका ठाउँहरू
सिरुटार

'*** नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, भक्तपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४७९० रहेको थियो जसमध्ये २३०७ पुरुष र २४८३ महिला रहेका थिए भने यहाँ १०३३ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल सूर्यविनायक नगरपालिकामा पर्दछ।

यो सूर्यविनायक नगरपालिकाको वडा नम्बर १ हो।

## इतिहास 
प्राकृतिक रूपमा रमणीय सिरुटारको नाम सिरु नामको घाँसको नामबाट रहेको मानिन्छ। सिरु सुख्खा जमीनमा हुने कडा डाँठ र लामा लामा पात हुने घाँस हो। टार भन्नाले वरिपरि खोलाले घेरिएको उठेको भाग भन्ने बुझिन्छ। यस अर्थमा सिरु घाँस धेरै पाइने टार भएको हुँदा यो गाउँलाई सिरुटार भनिएको हो भन्ने यहाँका स्थानीयवासीको बुझाई छ। तर अहिले गाउँका केही भागमा बाहेक अन्यत्र यो घाँस उमि्रएको पाईंदैन
### किंवदन्ती
सिरुटारका बारेमा प्रचलित एउटा किंबदन्ती यस्तो पनि छ।

“धेरै वर्ष अगाडिको कुरो हो। यस ठाउँमा छिमेकी गाउँहरूको तुलनामा अलि बाक्लै वस्ती थियो। खेतीबाट उब्जनी पनि राम्रो हुने गर्दथ्यो। यहाँ एक जना राजाको ठूलो दरबार र दरबारको एउटा राम्रो बगैचा पनि थियो। सो दरबार र बगैचालाई चारैतिरबाट ठूलो पर्खालले घेरिएको थियो। त्यसैले यस ठाउँलाई नेवारी भाषामा स्वाँगा वा बगैचा भन्ने गरिन्थ्यो। सो दरबारको सेवकको रूपमा नेवार जाति पनि बस्थे। राजथला थरका ती आदिवासीका सन्तान केही मात्रामा अहिले पनि रहेका छन्। पछि केही आकस्मिक कारणले यहाँका मानिसहरू अन्यत्र बसाई सर्न थाले र उब्जनी पनि राम्रो भएन। सतीले रिसाएर यस ठाउँमा घाँस मात्र उमि्रयोस् भनेर श्राप दिइन्। त्यस कारण यहाँ सिरु उम्रन थाल्यो। र पछि ठाउँको नाम नै सिरुटार रहन गयो। पछि अन्य ठाउँबाट विभिन्न जातिका मानिसहरू आएर बस्ने थाले र कालान्तरमा अहिलेको सिरुटार बन्न पुगेको हो।”

## स्थलहरु
**चरखण्डी **

सिरुटार गाविसका विभिन्न महत्त्वपूर्ण स्थलहरूमध्ये एक हो चरखण्डी। 

चरखण्डी सिरुटारको दक्षिणी भेगमा छिमेकी गाविस दधिकोटसँगको सिमानामा पर्दछ।
चरखण्डी महादेव मन्दिरको कुण्डमा नुहाएर महादेवको पूजा गरे शरीरका सबै रोग नाश भई गरेको काम सफल हुने जनविश्वास रहेको छ। किम्वदन्ती अनुसार सिकारीले मारेको भंगेरा चरखण्डीको पोखरीमा डुब्दा पुनः जीवित बनेको भनाइ छ। यहाँको कुण्डमा नुहाए जीउमा खटिरा, दागलगायत छालासम्बन्धी रोगबाट मुक्ति मिल्ने बुढापाका बताउँछन्। यहाँ प्रत्येक वर्षको पहिलो दिन अर्थात बैशाख १ गते ठूलो मेला लाग्ने गर्दछ। मेलामा घरघरबाट पूजा लैजाने गरिन्छ भने कतिपय मन्दिरपरिसरमा शरीरमा बत्ती बालेर बस्ने गर्दछन्। शरीरमा बत्ती बालेर बसेमा पाप नष्ट हुने एवम् पुण्य प्राप्त हुने जनविश्वास रहिआएको छ।
### सिरुटारका अन्य धार्मिक स्थल
***गुप्तेश्वर महादेव** (सिरुटार, बालकोट र टिकाथलि गाबिसको संगमस्थल)
***ढल्यापीपल*'

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भक्तपुर जिल्लाका ठाउँहरू
साईबाबा (स्पष्टता)

साई एक बिबादास्पद तर धेरै अनुयायीहरू भएका यी धर्मगुरुका समर्थकहरू तलका तीन अवतारलाई साईबाबा भन्छन।

*सत्य साई (जन्म सन् १९२६ ): बास्तबिक नाम सत्यनारायण राजु, आफूलाई शिरडि साइको अबतार मान्छन।

*शिरडि साई (सन् १८३५ – १९१८), भारतिय गुरु

*प्रेम साई
राँचुली

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चलविकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको कर्णाली अञ्चल, कालिकोट जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २३७० रहेको थियो जसमध्ये ११८५ पुरुष र ११८५ महिला रहेका थिए भने यहाँ ४२२ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल तिलागुफा नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ५-७ वडाहरू तिलागुफा नगरपालिकाको वडा नम्बर २ हो भने २-४ वडाहरू वडा नम्बर ४ हो र १ नम्बर वडा वडा नम्बर ५ हो र ८-९ वडाहरू वडा नम्बर ९ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कालिकोट जिल्लाका ठाउँहरू
अन्तःशुल्क कर

अन्तःशुल्क वा अन्तःशुल्क कर () भनेको अप्रत्यक्ष कर हो र यो कर आमजनताको स्वास्थ्यमा हानि पुर्‍याउने, वातावरणलाई प्रतिकूल असर पार्ने र विलासिताका वस्तुमा अन्तःशुल्क लाग्दछ ।

## अन्तःशुल्कको इतिहास 
सन् १९९५ को जनवरी १ मा विश्व व्यापार सङ्गठनको स्थापना हुनुपूर्वसम्म सामान्यतः आन्तरिक उत्पादनमा लाग्दै आएको यो कर विश्व व्यापार सङ्गठनको सिद्धान्तअनुसार पैठारीमा पनि लाग्न थालेको हो । यो कर हल्यान्डबाट १७ औँ शताब्दीमा प्रारम्भ भएको अनुमान गरिन्छ । 

नेपालको सन्दर्भमा राणाकालमा दहत्तर, बहत्तर, वनकश, यार्सा, मदकट्टी, सुगरको जगर र चुरोटको वितरणमा ठेक्काद्वारा अन्तःशुल्कको असुली प्रारम्भ भएको आभाष हुन्छ। सुरुमा २०१५ सालमा अन्तःशुल्क ऐन जारी भएको थियो । समयको साथ साथै विभिन्न ऐन-नियम जारी भए । हाल २०५८ सालमा जारी भएको अन्तःशुल्क ऐन र २०५९ सालको नियमावली प्रचलनमा छन्।

## यो पनि हेनु होस् 
* मूल्य अभिबृद्धि कर

## सन्दर्भ सामाग्रिहरू 
श्रेणी:कर
सत्य साई

**सत्य साई** (सन् १९२६-२०११ ) एक  धेरै अनुयायीहरू भएका धर्मगुरु हुन। यी धर्मगुरु बास्तबिक नाम सत्यनारायण राजु, आफूलाई शिरडि साइको अबतार मान्छन्। पुट्टपर्तिको मजदुरी गरेर घर चलाउने एउटा गरीब परिवारमा सन् १९२६ नोभेम्बर २३मा उनका जन्म भएको थियो। सत्यनारायणा एक दई र दुई बहिनी पछि सबैभन्दा कान्छा थिए। विद्यालयका कालमै उनका परिर्वतन भएर १४ वर्षमा उनले शिर्डी साई बाबाका नयाँ अवतार भएको भनि सनसनी मच्याएका थिए। 

## प्रसिद्धि र विवाद 
एक किशोरबाट उनी विस्तारै विस्तारै आध्यात्मिक गुरुको रूपमा प्रसिद्ध हुन थाले। टाढा टाढाबाट मानिस उनको दर्शनका लागि आउन थाले। सन् १९५० सम्ममा उनी यति प्रभाव विस्तार भैरहेको थियो की पुट्टपर्तिमा उनले प्रशान्ति निलयम बनाएका थिए। हावामा हात घुमाएर विभूतिदेखि बहुमूल्य आभुषण र महंगा घडीहरू उत्पन्न गर्न सक्ने चमत्कारको कुरा हुन थाल्यो त्यसपछि उनका भक्तको संख्या झनै बढ्न थाल्यो। क्याम्पस र विद्यालय खोले तर त्यसमा सबैभन्दा ठूलो काम उनले २ खर्ब भारतीय रूपैया खर्च गरेर सुख्खा प्रभावित अनन्तपुर जिल्लामा पानीको योजना सञ्चालन गरे। पुट्टपति नगरमा उनले एउटा विश्वविद्यालय, गरीबलाई निःशुल्क उपचार गराउनका लागि एउटा आधुनिक अस्पताल, विमानस्थल र रंगशाला बनाएका छन्। यतिका काम गरेपनि उनी विवाद र आलोचना भन्दा पर रहन सकेनन्। बुद्धिजिवीहरूले उनलाई ढोगी भएको र मानिसलाई बेवकुफ बनाएको आरोप लगाएका थिए भने विदेशी भक्तले उनी समलैगी भएको र बालकहरूसँग यौन दुराचार गर्ने आरोप लगाए। यस्तो आरोप भारतीय सञ्चार माध्यममा पटक पटक आए।

त्यस मध्ये दुई वटा घटनाले ठूलो खैलाबैला मच्चाएको थियो। हैदराबादका एउटा समारोहमा उनले हावामा हात हल्लाएर सुनका सिक्री निकाले र भक्तहरूलाई देखाए। तर पछि त्यो भिडियो हेर्दा के कुरा देखियो भने टाउकोबाट निकाल्दै गरेको देखियो। यो घटना पछि धेरै बुद्धिजिवीहरूले उनलाई पहलो बस्त्र हटाएर आम मानिसले जस्तो लुगा लगाएका चमत्कर गर्न चुनौती दिए। एक पटक बङ्गालका प्रसिद्ध जादुगर पि सी सरकारले साई बाबासँग प्रतिस्पर्धा गर्दा हातको जादु देखाए। सो स्थानमा बाबाले बहुमूल्य घडी निकालेको दावी गरेको थिए त्यहीबाट सरकारले रसवरी निकालिदिए। त्यसपछि त्यहाँ हल्लाखल्ला मच्चियो। तुरुन्तै साइ बाबाका कर्मचारीले सरकारलाई बाहिर निकाले। त्यसको केही समय पछि चार युवक साइका सुरक्षाकर्मीद्वारा मारिए। आश्रमका अधिकारीहरूले ती युवकले साई बाबाको शयन कक्षमा प्रवेश गरी उनलाई मार्ने कोसिस गरेको बताए। त्यस घटनामा पनि धेरै प्रकाकार अफवाह सार्वजनिक भयो तर साँचो कुरा कहिले पनि बाहिर आएन्। 

## सन्दर्भ सामाग्रिहरू 
श्रेणी:सन् १९२६ मा जन्म
चन्द्रशेखर आजाद

अङ्गुठाकार|चन्द्रशेखर आजाद
**चन्द्रशेखर आजाद** एक अमर भारतीय शहीद हुन। १४ वर्षको उमेरमा जुलुसमा भाग लिएका कारणले गिरफ्तार भएका चन्द्रशेखरलाई पुलिसले नाराबाजी बन्द गर भन्दा पनि यिनी 'महात्मा गान्धी जिन्दावाद'को नारा लगाउँदै कराइरहे। अन्ततः यिनलाई दस बेत हिर्काइ छाडिदिने हाकिमसामु लगियो। ६-७ बेत जिउलाई लागेर बेहोस् नहुन्ज्यालसम्म पनि यिनी महात्मा गान्धी जिन्दावादको नारा लगाउँदै रहे। पछि यिनी एक अमर शहीद हुन पुगे। इलाहावादको एउटा बगैँचामा पचासौँ अङ्ग्रेजका पुलिससँग एक्लै लड्दै मरेकाले यिनलाई 'शहीदे आजम' अर्थात् शहीदहरूको राजा भनी भारतीय जनताले सम्बोधन गरेका हुन्।              

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:ब्रिटिस भारत
श्रेणी:भारतीय इतिहास
कार्मन रेखा

वैङ्य्यानिक थियोडोर वोन कार्मन (Theodore von Kármán)ले सर्व प्रथम पृथ्वीको वायुमण्डल १०० कि.मीको छेउ छाउमा अत्यन्त पातलो हुन्छ र कुनै पनि विमानलाई उडान गर्न आवश्यक चाप पुग्दैन भन्ने पत्ता लगाएका थिए। उक्त क्षेत्रमा अत्यधिक तापक्रम र सौर्य उर्जा रहने तथ्य पनि प्रमाणित गरेका थिए। तत्पश्चात सो क्षेत्रलाई पृथ्वीको वायुमण्डलको अन्त क्षेत्र मानिन थालियो र सो भन्दा वाहिरको क्षेत्रलाई अन्तरिक्ष भन्न थालियो। सोहि सीमारेखा लाई उनको सन्मानमा *कार्मन रेखा* भनिन्छ।

श्रेणी:विज्ञान
विश्व आदिवासी दिवस

**विश्व आदिवासी दिवस** प्रत्येक वर्ष अगस्त महिनाको ९ तारिखमा मनाइन्छ । 
संयुक्त राष्ट्र सङ्घले सन् १९९३लाई विश्व आदिवासी वर्षका रूपमा घोषित गरेपछि सोही वर्षदेखि प्रत्येक वर्ष यो दिवस मनाउन थालिएको हो ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:दिवसहरू
विश्व पर्यटन दिवस

**विश्व पर्यटन दिवस** प्रत्येक वर्ष सेप्टेम्बर महिनाको २७ तारिखका दिनमा मनाइन्छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:दिवसहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घका दिवसहरू
अन्तर्राष्ट्रिय साक्षरता दिवस

**अन्तर्राष्ट्रिय साक्षरता दिवस** प्रत्येक वर्ष सेप्टेम्बर महिनाको ८ तारिखका दिन मनाइन्छ।
यसलाई युनेस्कोले २६ अक्टोबर १९६६ मा युनेस्कोको महासभाको १४औँ सत्रमा घोषणा गरेको थियो। सन् १९६७ मा पहिलो पटक यो दिवस मनाइएको थियो। यसको उद्देश्य व्यक्ति, समुदाय र समाजका लागि साक्षरताको महत्वलाई उजागर गर्नु हो। विभिन्न देशहरूमा यो उत्सव मनाइने गरिन्छ।
नेपालमा भने तत्कालिन राजा वीरेन्द्रले विक्रम सम्वत् २०३९ साल फागुन १२  गतेको दिनमा प्राथमिक तहको शिक्षा निःशुल्क घोषणा गरेका दिन देखी हरेक वर्ष फागुन १२ गते शिक्षा दिवस मनाइदै आएको थियो भने गणतन्त्रको घोषणा भएसँगै अन्तर्राष्ट्रिय साक्षरता दिवसकै दिनमा मनाउन थालिएको हो। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
* 
* संयुक्त राष्ट्र सङ्घको पृष्ठ
* युनेस्कोको साक्षरता पोर्टल
* युनेस्को प्रभावी साक्षरता अभ्यास डेटाबेस

श्रेणी:साक्षरता
साक्षरता दिवस, अन्तर्राष्ट्रिय

श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घका दिवसहरू
विश्व हुलाक दिवस

**विश्व हुलाक दिवस** प्रत्येक वर्ष अक्टोबर महिनाको ९ तारिखका दिनमा मनाइन्छ । संसारभरको हुलाक सेवालाई स्तरीय र सुदृढ बनाउने उद्देश्यले विश्व हुलाक सङ्घको स्थापना भएको दिन प्रत्येक वर्ष अक्टोबर ९ मा यो दिवस मनाइन्छ । उक्त संघको सन् १८७४ अक्टोबर ९ मा स्थापना भएको हो । यो पछि संयुक्त राष्ट्र सङ्घको विशेषीकृत निकायका रूपमा दर्ता भयो । नेपालले सन् १९५६ जुलाई ११ का दिन विश्व हुलाक संघको सदस्यता पाएको हो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:दिवसहरू
विश्व हुलाक सङ्घ

**विश्व हुलाक सङ्घ** संसारभरको हुलाक सेवालाई स्तरीय र सुदृढ बनाउने उद्देश्यले खुलेको संस्था हो । यसको स्थापना सन् १८७४ अक्टोबर ९ मा भएको हो । यसको स्थापना भएको दिन पारेर वर्षेनि अक्टोबर ९ मा विश्वभर विश्व हुलाक दिवस मनाइन्छ । 
पछि यो सङ्घ संयुक्त राष्ट्र सङ्घको विशेषीकृत निकाय हो ।

नेपालले सन् १९५६ जुलाई ११ का दिन विश्व हुलाक सङ्घको सदस्यता पाएको हो ।

श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घ
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घका विशेषज्ञ समितिहरू
सेन्टर्स फर डिजिज कन्ट्रोल एन्ड प्रिभेन्सन

**सेन्टर्स फर डिजिज कन्ट्रोल एन्ड प्रिभेन्सन** अमेरिकाको स्वास्थ्यसम्बन्धी सङ्घीय नियोग हो । यसले स्वास्थ्य तथा मानव सेवा मन्त्रालय (डिपार्टमेन्ट)अन्तर्गत काम गर्छ। 
यसको कार्यालय जर्जिया राज्यको एटलान्टा शहरनजिक डेकाल्ब काउन्टीमा छ। 

सन् १९९२ अक्टोबर २७मा स्थापित यस संस्थाले जनस्वास्थ्यसम्बन्धी अनुसन्धान, चेतना तथा सूचना प्रवाह, सुरक्षा उपाय, नयाँ औषधीको विश्लेषण वा चलाईरहेको औषधीको हानी फेला परे खारेज गर्न सरकारलाई सिफारिश आदि गर्छ।

श्रेणी:अमेरिका
पिस कर्प

**पिस कर्प** अमेरिकाको स्वयंसेवी संस्था हो । नेपाली जीब्रोले पिसकोर वा पिस्कोर भनेको सुनिन्छ ।

## स्थापना 
यस संस्थाको स्थापना सन् १९६१ मार्च १मा भएको हो । तत्कालिन राष्ट्रपति जोन एफ केनेडीले पिस कर्पको स्थापना गराएका थिए ।
यसका स्वयंसेवकले विश्वका १ सय ३९ देशमा काम गरेका छन् । शिक्षा, स्वास्थ्य, एचआईभी/एड्स, साना व्यवसाय जस्ता विभिन्न क्षेत्रमा कार्यरत छन् । अहिलेसम्म २ लाख स्वयंसेवकले ती देशमा काम गरिसकेका छन् । कुल स्वयंसेवकमध्ये ७ प्रतिशत एसिया लागि हुन् । अहिले साढे ८ हजार बढी स्वयंसेवक विश्वका विभिन्न देशमा छन् ।  
## नेपालमा पिस कर्प 
सन् १९६२मा यस संस्थाका स्वयंसेवक विभिन्न २७ मुलुकमा जाँदा नेपाल पनि गएका थिए । यस संस्थाले सन् २००४ सम्म नेपालमा काम गर्‍यो । सन् २००४ सेप्टेम्बरमा काठमाडौंस्थित अमेरिकन सेन्टरमा माओवादिले दुई बम विस्फोट गराएपछि पिस कर्पले नेपालमा आफ्नो काम बन्द गर्‍यो । संस्था रहुन्जेलको करिब ४२ वर्षमा ४ हजार स्वयंसेवकले नेपालको सेवा गरेका थिए । यो संस्था सन् २०१२मा फेरी नेपाल फर्किएको छ । 
## फिर्ता
यो संस्था सन् २०१२मा फेरी नेपाल फर्किएको छ । 

## सन्दर्भ सामग्री
## बाहिरी लिङ्कहरू
*No Peace Corps: A blank page on people's history of Nepal 

श्रेणी:समाज सेवा
श्रेणी:अमेरिकी समाजसेवी संस्थाहरू
ताथली

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, भक्तपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ५६९८ रहेको थियो जसमध्ये २७२३ पुरुष र २९७५ महिला रहेका थिए भने यहाँ १२६४ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल चाँगुनारायण नगरपालिकामा पर्दछ।

यो चाँगुनारायण नगरपालिकाको वडा नम्बर ९ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भक्तपुर जिल्लाका ठाउँहरू
नारायणपुर, दाङ

**नारायणपुर** नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, दाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १६६३६ रहेको थियो जसमध्ये ७६०१ पुरुष र ९०३५ महिला रहेका थिए भने यहाँ ३५७७ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल घोराही उपमहानगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १,३,४,७ वडाहरू घोराही उपमहानगरपालिकाको वडा नम्बर १० हो भने ५,८,९ वडाहरू वडा नम्बर ८ र २,६ वडाहरू वडा नम्बर ११ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दाङ जिल्लाका ठाउँहरू
विश्व खाद्य दिवस

**विश्व खाद्य दिवस** प्रत्येक वर्ष अक्टोबर १६मा मनाइन्छ। संयुक्त राष्ट्र सङ्घको विशिष्टिकृत निकाय खाद्य तथा कृषि सङ्गठनको आह्वानमा यो दिवस मनाइन्छ। उक्त सङ्गठनको स्थापना भएको दिन पारेर प्रत्येक वर्ष अक्टोबर १६मा खाद्य दिवस मनाइने गरेको हो। संघको सन् १९४५ अक्टोबर १६मा क्यानडामा स्थापना भएको र पछि सन् १९७९ नोभेम्बरको संयुक्त राष्ट्र सङ्घको बीसौँ साधारण सभाले सङ्गठनको स्थापना भएको दिन पारी खाद्य दिवस मनाउने प्रस्ताव पारित गरेअनुरूप सन् १९८१ देखि विविध कार्यक्रमहरूका साथ विश्वभरि यो दिवस मनाइँदै आएको छ। 
## नेपालमा विश्व खाद्य दिवस
नेपालले सन् १९५१ नोभेम्बरमा खाद्य तथा कृषि सङ्गठनको सदस्यता पाएको हो। नेपालले २०३८ साल (सन् १९८१) देखि यो दिवस मनाउँदै आएको छ। नेपालले मनाएको पहिलो खाद्य दिवसको नारा 'उब्जनी बढाऔं, सन्तुलित खाना खाऔँ, बढी जोगाऔँ' थियो।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:दिवसहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्र सङ्घका दिवसहरू
मेहलमुडी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चलविकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको कर्णाली अञ्चल, कालिकोट जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४९७१ रहेको थियो जसमध्ये २४३८ पुरुष र २५३३ महिला रहेका थिए भने यहाँ ८१६ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल सान्नी त्रिवेणी गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १,२,५ वडाहरू सान्नी त्रिवेणी गाउँपालिकाको वडा नम्बर ४ हो भने ३,४,६ वडाहरू वडा नम्बर ५ हो र ७-९ वडाहरू वडा नम्बर ६ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कालिकोट जिल्लाका ठाउँहरू
मुग्राहाँ

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चलविकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको कर्णाली अञ्चल, कालिकोट जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २७९० रहेको थियो जसमध्ये १३४३ पुरुष र १४४७ महिला रहेका थिए भने यहाँ ४९७ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल शुभकालिका गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-३,५,६ वडाहरू शुभकालिका गाउँपालिकाको वडा नम्बर ७ हो भने ४,७-९ वडाहरू वडा नम्बर ८ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कालिकोट जिल्लाका ठाउँहरू
महायान

[thumb|220px|[गान्धार|गन्धारबाट पहिलो शदब्ती ईसवीमा बनेको गौतम बुद्ध को मूर्ती]]
**महायान** वर्तमान कालमा  बौद्ध धर्म को दुई प्रमुख शाखाहरू मध्ये एक हो। अर्को शाखाको नाम थेरवाद हो। महायान बुद्ध धर्म नेपालबाट आरम्भ भएर उत्तर तिर धेरै अरू एसियाली देश हरूमा फैलिएर गएको पाईन्छ, जस्तै भारत, चिन, तिब्बत, कोरिया, जापान, ताइवान, भूटान, मंगोलिया र सिंगापुर। महायान सम्प्रदायको अगाडि अरू उपशाखा हरू पनि छन्, मसलन ज़ेन/चान, पवित्र भूमि, तियानताई, निचिरेन, शिन्गोन, तेन्दाई तथा तिब्बती बौद्ध धर्म।

## थेरवाद र महायानको फरक 
'थेरवाद' शब्द का अर्थ हो 'श्रेष्ठ पुरुषहरूको कुरा'। बौद्ध धर्मको यो शाखामा पाली भाषा मा लेखिएको प्राचीन त्रिपिटक धार्मिक ग्रन्थहरूका पालन गर्नुमा जोर दिने गर्दछन। थेरवाद बौद्ध अनुयायीहरूको अनुसार यसलाई बौद्ध धर्मको मूलरूपमा मानिन्छन। यिनीहरूको लागि गौतम बुद्ध एक महापुरुष जरूर हो तर कुनै देउता होइन। उनीहरू बुद्ध लाई पूजा गर्दैनन् र उनीहरूको धार्मिक समारोहमा पनि बुद्ध-पूजा हुँदैनन्। जहाँ महायान बौद्ध परम्परा हरूमा देवी देउता इत्यादि धेरै दिव्य-जीवको मान्ने गर्दछन तर थेरवाद बौद्ध परम्परामा यस्तो कुनै पुजापाठ हुँदैनन्। थेरवादको मतमा हरेक मनुष्यको स्वयं निर्वाणको मार्ग खोज्नु पर्नेहुन्छा। यस समुदायमा युवा हरूको भिक्षु बनाउनेमा धेरै शुभ मानिन्छन् र युवाहरू केहि दिनको लागि भिक्षु बनाई फेरी गृहस्थमा फर्किंने चलन पनि छन्। थेरवाद शाखा दक्षिणी एशायाली क्षेत्रहरूमा प्रचलित छन्, जस्तै श्रीलङ्का, बर्मा, कम्बोडिया, भियतनाम, थाइल्याण्ड र लाओस। प्राचीन जमानामा 'थेरवाद' को 'हीनयान शाखा' भन्ने गर्दछन, तर आजकल धेरै विद्वानहरू यी दुवै अलगै भएको मानिन्छन्।
महायान बौद्ध धर्मको अनुयायीहरूको अनुसार अधिकतर प्राणीको लागि निर्वाण-मार्ग स्वयंले खोज्न मुश्किल या असम्भव हुनाले यस कार्यमा सहायता गर्नु पर्ने हुन्छ। उनीहरू मतअनुसार ब्रह्माण्डको सम्पूर्ण प्राणी एक-आपसमा सम्बन्ध रहेको र सम्पूर्ण प्राणीहरूमा तथागत-गर्भ भएको मानिन्छ। त्यसै कारण सबै लाई प्रेम, करुणा र माया गरी सबैको निर्वाणक लागि बोधिसत्त्वको मार्ग अनुसार छ-प्रज्ञापारमितको अभ्यासमा प्रयत्न गरी समस्त सत्त्व अथवा प्राणीहरूको बुद्धत्व प्राप्त गर्नु यसको परम लक्ष्य मानिन्छ। त्यसैले यस सम्प्रदायको अर्को नाम बोधिसत्त्वयान पनि भन्छन। महायानको ग्रन्थहरूमा बताए अनुसार कुनै पनि प्राणीको लागि दुष्भावना गर्नु हुँदैनन् कि न कि सबै जन्म-मृत्यु के जंजाल मा फसेको छन्। एक हत्यारा वा एक तुच्छ जीव आफ्नो पुनर्जन्ममा स्वयमको पूर्वज पनि हुन सक्छन, यसै कारण उसको पनि सहायता गर्नु पर्छा। प्रेरणा र सहायताको लागि बोधिसत्त्व लाई मनिन्ने गर्दछ जो निर्वाणको प्राप्ति भैसकेको छन्। महायान शाखामा यस्ता हजारौ बोधिसत्त्वको पूजा गर्दछन र बोधिसत्त्वको यस सम्प्रदायमा भगवानको दर्जामा राखिएको पाईन्छ। यी बोधिसत्त्वहरूमा कुनै एकदम प्रसिद्ध छन्, उदाहरणको लागि अवलोकितेश्वर (अर्थ: 'जगतको नाथ अवथा जगतेश्वर'), अमिताभ (अर्थ: 'अनंत प्रकाश', 'अमित आभा'), मैत्रेय, मंजुश्री और क्षितिगर्भ।'''मा विस्तृतरूपले व्याख्यान गरिएको छन्। 
### बोधिसत्त्व सुत्रयान
### बोधिसत्त्व तन्त्रयान
#### तीन बह्यतन्त्र
# क्रिया
# उभय
# योग

#### तीन गुह्ययान
# महायोग
# अनुयोग
# अतियोग

## महायान बौद्ध धर्मको अनुयायी
चिन (78%)

जापान (95%)

भियतनाम (80%)

दक्षिण कोरिया (50%)

उत्तर कोरिया (70%)

सिंगापुर (30%)

## यो पनि हेर्नुहोस्
* वज्रयान
* हीनयान
* थेरवाद
* 
* बौद्ध धर्म

## पादटिप्पणी
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:बौद्ध धर्म
श्रेणी:बौद्ध सम्प्रदाय
लोहारपानी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, दाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ६०५१ रहेको थियो जसमध्ये २६९१ पुरुष र ३३६० महिला रहेका थिए भने यहाँ १११६ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल बङ्गलाचुली गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ३,४,५,६,७ वडाहरू बङ्गलाचुली गाउँपालिकाको वडा नम्बर ५ हो भने १,२,८,९ वडाहरू वडा नम्बर ६ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दाङ जिल्लाका ठाउँहरू
लालमटिया

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, दाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २१३८९ रहेको थियो जसमध्ये १०२३६ पुरुष र १११५३ महिला रहेका थिए भने यहाँ ४४७५ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल राप्ती गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकको ३ नम्बर वडा राप्ती गाउँपालिकाको वडा नम्बर १,४,७ वडाहरू वडा नम्बर २ हो भने १,२,८ वडाहरू वडा नम्बर ३ र ५,६,९ वडाहरू वडा नम्बर ४ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दाङ जिल्लाका ठाउँहरू
सिसहनिया, दाङ

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, दाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १७६७० रहेको थियो जसमध्ये ८४४८ पुरुष र ९२२२ महिला रहेका थिए भने यहाँ ३२५९ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल राप्ती गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ५-७ वडाहरू राप्ती गाउँपालिकाको वडा नम्बर ५, ८-९ वडाहरू वडा नम्बर ६ र १-३ वडाहरू वडा नम्बर ७ र ४,६ वडाहरू वडा नम्बर ८ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दाङ जिल्लाका ठाउँहरू
सोनपुर, दाङ

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, दाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १३५८९ रहेको थियो जसमध्ये ६५७१ पुरुष र ७०१८ महिला रहेका थिए भने यहाँ २६४० घरधुरी रहेको थियो। यो हाल लमही नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १,८ वडाहरू लमही नगरपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने २,३,४,६,७,९ वडाहरू वडा नम्बर २ र ५ नम्बर वडा वडा नम्बर ५ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दाङ जिल्लाका ठाउँहरू
हाँसीपुर

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, दाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ८४३९ रहेको थियो जसमध्ये ४०१८ पुरुष र ४४२१ महिला रहेका थिए भने यहाँ १४८७ घरधुरी रहेको थियो। यसको साविकका १ र २ नम्बर वडाहरू हाल राप्ती गाउँपालिकामा पर्दछ भने (३-९) वडाहरू बङ्गलाचुली गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-२ वडाहरू राप्ती गाउँपालिकाको वडा नम्बर ९ हो भने ३-६ वडाहरू बङ्गलाचुली गाउँपालिकाको वडा नम्बर ७ र ७-९ वडाहरू वडा नम्बर ८ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दाङ जिल्लाका ठाउँहरू
गङ्गापरस्पुर

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, दाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १०९७२ रहेको थियो जसमध्ये ५३६६ पुरुष र ५६०६ महिला रहेका थिए भने यहाँ २०३१ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल गढवा गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १,२,३,५ वडाहरू गढवा गाउँपालिकाको वडा नम्बर ४ हो भने ४,६-९ वडाहरू वडा नम्बर ५ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दाङ जिल्लाका ठाउँहरू
सतबरिया

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, दाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १३३७० रहेको थियो जसमध्ये ६४५३ पुरुष र ६९१७ महिला रहेका थिए भने यहाँ २५०१ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल लमही नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-३ वडाहरू लमही नगरपालिकाको वडा नम्बर ७ हो भने ४-७ वडाहरू वडा नम्बर ८ र ८-९ वडाहरू वडा नम्बर ९ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दाङ जिल्लाका ठाउँहरू
बेला

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, दाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ११२४५ रहेको थियो जसमध्ये ५४०९ पुरुष र ५८३६ महिला रहेका थिए भने यहाँ २०५५ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल राजपुर गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका २-३ वडाहरू राजपुर गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने १,४,५ वडाहरू वडा नम्बर २ र ६,७,८,९ वडाहरू वडा नम्बर ३ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दाङ जिल्लाका ठाउँहरू
उरहरी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, दाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १२८६१ रहेको थियो जसमध्ये ६०६६ पुरुष र ६७९५ महिला रहेका थिए भने यहाँ २६१३ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल तुल्सीपुर उपमहानगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ३,५-९ वडाहरू तुल्सीपुर उपमहानगरपालिकाको वडा नम्बर ११ हो भने १,२,४ वडाहरू वडा नम्बर १२ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दाङ जिल्लाका ठाउँहरू
सौडियार

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, दाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १२१०१ रहेको थियो जसमध्ये ५५४७ पुरुष र ६५५४ महिला रहेका थिए भने यहाँ २४५३ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल घोराही उपमहानगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-४ वडाहरू घोराही उपमहानगरपालिकाको वडा नम्बर ६ हो भने ५-९ वडाहरू वडा नम्बर ७ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दाङ जिल्लाका ठाउँहरू
काभ्रे, दाङ

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, दाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ६९१९ रहेको थियो जसमध्ये २९७५ पुरुष र ३९४४ महिला रहेका थिए भने यहाँ १४७३ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल बङ्गलाचुली गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ६,७,८,९ वडाहरू बङ्गलाचुली गाउँपालिकाको वडा नम्बर ३ हो भने १,२,३,४,५ वडाहरू वडा नम्बर ४ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दाङ जिल्लाका ठाउँहरू
पद्म भूषण

**पद्म भूषण सम्मान** भारत सरकारद्वारा दिइने तेस्रो सर्वोच्च सम्मान हो, जो देशको लागि बहुमूल्य योगदानको निम्ति दिइन्छ। भारत सरकारद्वारा दिइने अन्य प्रतिष्ठित पुरस्कारहरू भारत रत्न, पद्म विभूषण र पद्मश्रीको नाम लिन सकिन्छ। २ जनवरी १९५४ मा स्थापित, पुरस्कार "जाति, पेशा, स्थिति वा लिङ्ग को भेदभाव बिना उच्च अर्डर को विशिष्ट सेवा को लागी" को लागी प्रदान गरिन्छ। २०२० सम्म, यो पुरस्कार १२७० व्यक्तिहरूलाई प्रदान गरिएको छ, जसमा चौबीस जना मरणोपरान्त र ९७ गैर-नागरिक प्राप्तकर्ताहरू छन्। 

पुरस्कार प्राप्तकर्ताहरूको घोषणा २६ जनवरी, भारतको गणतन्त्र दिवसमा गरिन्छ।सन् १९५४ मा स्थापना हुँदा २३ जनालाई पद्मभूषणले सम्मानित गरिएको थियो। सन् २०२२ मा १७ जनालाई पद्मभूषण प्रदान गरिएको थियो। https://studykarlo.com/padma-awards-2022/ 

left|450px|thumb|पद्म भूषण र पद्म श्री पदकहरूको दुइटै पाटाको चित्र

## पुरस्कृत व्यक्तिहरूको  सूची
२६-जनवरी-२००९, सम्म **१०३७** व्यक्तिहरूलाई यो अलंकरण प्रदान गरिएकोछ।

## सन्दर्भ
## बाह्य सूत्र
* पद्म भूषण सम्मानित व्यक्ति।
* Ministry of Home Affairs, (Public Padma Awards Directory (१९५४-२००७) 
* २००९ Press release
* [ **२००८ में पद्म भूषण प्राप्त करने वालों की सूची**]

श्रेणी:सम्मान
श्रेणी:पद्म भूषण
लक्ष्मीपुर, सल्यान

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, सल्यान जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४२४५ रहेको थियो जसमध्ये २०५७ पुरुष र २१८८ महिला रहेका थिए भने यहाँ ७९१ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल कालिमाटी गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो कालिमाटी गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सल्यान जिल्लाका ठाउँहरू
पुरन्धारा

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको राप्ती अञ्चल, दाङ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १९४०० रहेको थियो जसमध्ये ८८३९ पुरुष र १०५६१ महिला रहेका थिए भने यहाँ ४१२३ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल बबई गाउँपालिकामा पर्दछ।विश्वकै होचो व्यक्ति चन्द्रबहादुर डाँगीको निवास पनि यही गाविसमा रहेको थियो। यसै गाविसमा अत्यन्तै मनोरम पुरन्धारा झरना समेत रहेको छ।

यसको साविकको ९ नम्बर वडा बबई गाउँपालिकाको वडा नम्बर १, ६,७ वडाहरू वडा नम्बर २, हो भने ४-५ वडाहरू वडा नम्बर ३ र १,३ वडाहरू वडा नम्बर ४ र २,८ वडाहरू वडा नम्बर ५ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दाङ जिल्लाका ठाउँहरू
इपापञ्चकन्या

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको नारायणी अञ्चल, मकवानपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २४९७ रहेको थियो जसमध्ये १२५६ पुरुष र १२४१ महिला रहेका थिए भने यहाँ ४५९ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल भीमफेदी गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो भीमफेदी गाउँपालिकाको वडा नम्बर ८ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मकवानपुर जिल्लाका ठाउँहरू
टिस्टुङ देउराली

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको नारायणी अञ्चल, मकवानपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ७०४१ रहेको थियो जसमध्ये ३४०९ पुरुष र ३६३२ महिला रहेका थिए भने यहाँ १४०५ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल थाहा नगरपालिकामा पर्दछ। यसको साविकका १-३,५ वडाहरू थाहा नगरपालिकाको वडा नम्बर ११ हो भने ४,६-९ वडाहरू वडा नम्बर १२ हो।

प्राकृतिक मनोरम दृश्यमात्र होइन धार्मिक क्षेत्र र साँस्कृतिक वस्तीका रूपमा रहेको मकवानपुरको टिस्टुङ पालुङ र चित्लाङ क्षेत्र पर्यटकिय क्षेत्रको रूपमा परिचित छ। नेपालमा पहिलो पल्ट चन्द्रशमशेर राणाको पालामा चित्लाङ र तिस्टुङका स्थानियहरूले गाडी बोकेर ल्याएको एतिहासिक गोरेटो राजमार्ग पनि यहीँ छ।  विरगञ्जबाट ल्याएको मोटर भीमफेदीबाट टिस्टुङ, पालुङ र चित्लाङ गाउँका तन्नेरीहरूका काँध चढेर काठमाडौँ भित्रिन्थे । यस्ता धेरै इतिहास बोकेको  यो क्षेत्र धार्मिक, सास्कृतिक र प्राकृतिक रूपमा पनि धनी छ । पछिल्लो समय स्थानिय तहमा जनप्रतिनिधिहरु चुनिएपछी यस क्षेत्रलाई धार्मिक, सास्कृतिक र प्राकृतिक व्यवस्थापन गरी पर्यटकिय नगरको रूपमा घोषणा गर्ने तयारी भइरहेको छ।

सात सय वर्ष पुरानो लिच्छविकालीन राजा अंशु बर्माले स्थापना गरेको कोट दरबार पनि टिस्टुङमै अवस्थित छ । अहिले दरबारको भग्नावशेष मात्र रहेको छ भने कोटदरबार नजिक तलेजु भवानीको मन्दिर अहिले सञ्चालनमा छ ।  टिस्टुङमा केही आधुनिक शैलीका घर सडकछेउमा बने पनि अधिकांश घर पुरानै नेवारी शैलीका छन् । टिस्टुङको पश्चिम दक्षिणमा रहेको कुन्छाल गाउँको गोपाली गाउँ नेपालकै नमूनायोग्य गाउँका रूपमा परिचित छ । टिस्टुङ उपत्यकाको सबैभन्दा पुरानो बस्तीका रूपमा स्थापित गोपाली गाउँ रहेको छ । टिस्टुङ उपत्यका कुलेखानी जलविद्युतका लागि जलाधार र काठमाडौँ उपत्यकाका लागि तरकारीको प्रमुख आपूर्ति गर्ने उपत्यका हो । टिस्टुङमा गोपाली, महर्जन, बलामी, श्रेष्ठ, कपालीलगायत जातिको बसोवास छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मकवानपुर जिल्लाका ठाउँहरू
पदमपोखरी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको नारायणी अञ्चल, मकवानपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १७०८६ रहेको थियो जसमध्ये ७९८३ पुरुष र ९१०३ महिला रहेका थिए भने यहाँ ३६०७ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल हेटौँडा उपमहानगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ४,५,७,८,९ वडाहरू हेटौँडा उपमहानगरपालिकाको वडा नम्बर १२ हो भने १,२,३,६ वडाहरू वडा नम्बर १३ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मकवानपुर जिल्लाका ठाउँहरू
बज्रबाराही, मकवानपुर

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको नारायणी अञ्चल, मकवानपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ७६७५ रहेको थियो जसमध्ये ३६२२ पुरुष र ४०५३ महिला रहेका थिए भने यहाँ १६३० घरधुरी रहेको थियो। यो हाल थाहा नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ६-७ वडाहरू थाहा नगरपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने ८-९ वडाहरू वडा नम्बर ५ र १,२,३,४,५ वडाहरू वडा नम्बर ६ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मकवानपुर जिल्लाका ठाउँहरू
राईगाउँ

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको नारायणी अञ्चल, मकवानपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या १०३६८ रहेको थियो जसमध्ये ४९७७ पुरुष र ५३९१ महिला रहेका थिए भने यहाँ १८९३ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल बागमती गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-३ वडाहरू बागमती गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने ४-७ वडाहरू वडा नम्बर २ र ८-९ वडाहरू वडा नम्बर ३ हो।

यस जिल्लाको पूर्वि द￶क्षीण भागमा पर्दछ। यो गाविसबाट दक्षिणतर्फ पूर्व-पश्चिम  महेन्द्र  राजमार्ग १७ किलोमिटर को दूरीमा रहेको छ भने उत्तरतर्फ महाभारत चुरेपर्वतहरू छन्। राजधानी काठमान्डौबाट बग्ने बागमति नदि यहि गाविसहुँदै तराई बग्दछ। यहि नदिले सिन्धुली जिल्लासँगको सिमाना छुट्याईएको छ। यस गाउँमा ठूला थप दुई खोला मरिण र चिरूवा बागमतिमा  मिसिएर अविरल बग्ने गर्दछ। भौगोलिक रचनामा चारैतिरबाट पहाडहरूले घेरिएको यो उपत्यका भित्रि तराई अन्तर्गत पर्दछ। यहि गाविसको हात्तिढुङ्गा गाउँ जिल्लाको सबैभन्दा होचो भूभागमा पर्दछ। जसको उचाई समुद्रि सतहबाट १६६ मिटर रहेकोछ।

मकवानपुर जिल्लाको मूलबासी आदिवासीको रूपमा चिनिएका भुमिपुत्र भुमिपुजक देवास राई जाति पनि यहि ठाउँमा नै आदिम युगदेखि बसोवास गर्दै आएका छन्। यहि जातीबाट नै गाविसको नाम पनि राईगाउँ रहन गएको ठहर छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मकवानपुर जिल्लाका ठाउँहरू
कनकासुन्दरी गाउँपालिका

'''''' जुम्ला जिल्लाका ७ गाउँपालिकाहरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा बुम्रमाडीचौर, मालिकाबोता, कनकासुन्दरी, विराट र पाण्डवगुफा गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या १३,६२५ रहेको छ भने यहाँ २,७५४ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, जुम्ला

श्रेणी:जुम्ला जिल्लाका गाउँपालिकाहरू
श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका गाउँपालिकाहरू‎
कार्तिकस्वामी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चलविकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको कर्णाली अञ्चल, जुम्ला जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २१८६ रहेको थियो जसमध्ये १०७२ पुरुष र १११४ महिला रहेका थिए भने यहाँ ४५४ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल चन्दननाथ नगरपालिका मा पर्दछ।

यो चन्दननाथ नगरपालिकाको वडा नम्बर १० हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जुम्ला जिल्लाका ठाउँहरू
कालिकाखेतु

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चलविकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको कर्णाली अञ्चल, जुम्ला जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २८१५ रहेको थियो जसमध्ये १३९७ पुरुष र १४१८ महिला रहेका थिए भने यहाँ ४३६ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल हिमा गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-४ वडाहरू हिमा गाउँपालिकाको वडा नम्बर ४ हो भने ५-९ वडाहरू वडा ५ नम्बर हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जुम्ला जिल्लाका ठाउँहरू
कुँडारी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चलविकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको कर्णाली अञ्चल, जुम्ला जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ५०११ रहेको थियो जसमध्ये २५११ पुरुष र २५०० महिला रहेका थिए भने यहाँ ८६२ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल तिला गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-३ वडाहरू तिला गाउँपालिकाको वडा नम्बर ३ हो भने ४-७ वडाहरू वडा ४ नम्बर र ८-९ वडाहरू वडा नम्बर ५ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जुम्ला जिल्लाका ठाउँहरू
शिखरपुर, मकवानपुर

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको नारायणी अञ्चल, मकवानपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ५८९६ रहेको थियो जसमध्ये २८५१ पुरुष र ३०४५ महिला रहेका थिए भने यहाँ १०५४ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल बकैया गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-४,९ वडाहरू बकैया गाउँपालिकाको वडा नम्बर ८ र ३,५,६,७,८ वडाहरू वडा नम्बर ९ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मकवानपुर जिल्लाका ठाउँहरू
ताम्ती

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चलविकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको कर्णाली अञ्चल, जुम्ला जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४४७८ रहेको थियो जसमध्ये २२९८ पुरुष र २१८० महिला रहेका थिए भने यहाँ ७५० घरधुरी रहेको थियो। यो हाल तातोपानी गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-५ वडाहरू तातोपानी गाउँपालिकाको वडा नम्बर ७ हो भने ६-९ वडाहरू वडा ८ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जुम्ला जिल्लाका ठाउँहरू
पट्मारा

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चलविकास क्षेत्र विकास क्षेत्रको कर्णाली अञ्चल, जुम्ला जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३४५४ रहेको थियो जसमध्ये १७४३ पुरुष र १७११ महिला रहेका थिए भने यहाँ ६२२ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल पातारासी गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ३,७-९ वडाहरू पातारासी गाउँपालिकाको वडा नम्बर ६ हो भने १,२,४-६ वडाहरू वडा नम्बर ७ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जुम्ला जिल्लाका ठाउँहरू
मातृभूमि

जन्म स्थान अथवा आफ्नो देशलाई मातृभूमि भनिन्छ। भारत र नेपालमा भूमिलाई माताको रूपमा मानिन्छ, जुन जमीन अथवा भूमिको अन्नादि खाइन्छ त्यसलाई पनि मातृभूमि भनिन्छ। जन्म भूमिलाई पनि मातृ भूमि भनिन्छ। यूरोपीय देशहरूमा मातृभूमिलाई पितृ भूमि भनिन्छ। विश्वका धेरै स्थानहरूमा गृह भूमि पनि भनिन्छ।

श्रेणी:भूगोल
तिला

**तिला** नेपालको एक नदी हो ।

## सन्दर्भ सामग्री
श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:नेपालको जलस्रोत
श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नदीहरू
सरिखेत

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको नारायणी अञ्चल, मकवानपुर जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ८३९१ रहेको थियो जसमध्ये ४१६० पुरुष र ४२३१ महिला रहेका थिए भने यहाँ १५१८ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल राक्सिराङ्ग गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ८,९ वडाहरू राक्सिराङ्ग गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने ६,७ वडाहरू वडा नम्बर २ र १-५ वडाहरू वडा नम्बर ३ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मकवानपुर जिल्लाका ठाउँहरू
ओजोन तह

अक्सिजनको ३ अणु (O३) तीन परमाणुहरू सँग मिलेर बनेको एक ग्याँस हो। जुन वायुमण्डलमा धेरै कम मात्रा (०.०२%)मा पाइन्छ भने यो तीखो गन्ध भएको अत्यन्त विषालु ग्याँस हो। यो पृथ्वीको वायुमण्डलको ३० हजार फिट माथि स्थाइ रूपमा तह बनेर बसेको हुन्छ। यसलाई ओजोन तह भनिन्छ। पृथ्वीमा कलकारखाना र सवारी साधनमा प्रयोग हुने इन्धन तथा रसायनबाट निस्केको ओजोन वायुमण्डलमा गएर एकत्रित हुने गर्दछ। यसले सूर्यबाट आउनेमध्ये हानिकारक परावैजनी किरणहरूलाई पृथ्वीसम्म आइपुग्नबाट रोक्ने गर्छ। जहाँ यसको निर्माण अक्सीजनबाट पराबैजनी किरणहरूको प्रभावस्वरूप हुन्छ। ओजोन अक्सीजनको एक माथिल्लो रुप हो।

## इतिहास 
वन म्यारमले सन् १७८५ मा विद्युत विसर्जन यन्त्रहरूको नजीकै एक विशेष प्रकारको गन्धको अनुभव गरे जसको उल्लेख उनले आफ्नो लेखहरूमा पनि गरे। सन् १८०१ मा क्रिक शैंकको पनि औक्सीजनमा विद्युत विसर्जन गर्दा खेरी यही अनुभव भयो। सन् १८४० मा शानबाइन ले यस गन्धको कारण एक नयाँ ग्याँस बताए र उनले यसलाई ओजोन नाम दिए जुन यूनानी शब्द **ओजो** यानि म सूँघछुमा आधारित थियो। सन् १८६५ मा सोरेटले यो सिद्ध गरे कि यो ग्याँस औक्सीजनको एक अपररूप हो र यसको अणुसूत्र O३ छ।

## ओजन तह निर्माण 
वायुमण्डललमा भएको अक्सिजन(O२ ग्यासलाई सुर्यको विकिरणद्वारा विच्चेदन गराई अक्सिजन परमाणुमा(O)  परिवर्तन हुन्छ उक्त अक्सिजन परमाणु फेरि अक्सिजन(O२) सँग मिलि ओजन तह(O३)  निर्माण हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*
*अन्तर्राष्ट्रिय ओजन तह बचाउ दिवस : हचुवा विकास र वन फँडानी नेपालका लागि घातक - हाम्रा कुरा अनलाईन

श्रेणी:विज्ञान