open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
बेदुराम भुसाल

**बेदुराम भुसाल** नेकपा (एकीकृत समाजवादी) का राजनीतिज्ञ हुन् र वर्तमान कृषि तथा पशुपंक्षी विकास मन्त्री हुन्।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्, २०७९

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)का राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपालको राष्ट्रिय सभाका सदस्यहरू
हिमशिला

[अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|[उत्तरध्रुवीय महासागरमा एक हिमशिला]]
**हिमशिला** भनेको १५ मिटर भन्दा लामो ताजा पानीको हिमको टुक्रा हो जसले हिमनदी वा हिमचट्टानलाई तोडेको छ र खुला (नुनि) पानीमा स्वतन्त्र रूपमा तैरिरहेको छ। हिमशिलाहरू आकार र आकारमा धेरै भिन्न हुन्छन्। ग्रिनल्यान्डका हिमनदीहरूबाट निस्कने हिमशिलाहरू प्रायः अनियमित रूपमा आकारको हुन्छन् जबकि उत्तरध्रुवीय महासागरका हिमचट्टानहरूले प्रायः ठुला शीर्ष  हिमशिलाहरू उत्पादन गर्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हिमशिलाहरू
प्रवालद्वीप

[अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|[माल्दिभ्समा रा प्रवालद्वीप]]

**प्रवालद्वीप** एक गोलो आकारको द्वीप हो। प्रवालद्वीपहरू समुद्र र समुद्रहरूको न्यानो उष्णकटिबन्धीय वा उपोष्णकटिबन्धीय भागहरूमा अवस्थित छन् जहाँ कोरलहरू बढ्न सक्छन्। संसारका लगभग ४४० प्रवालद्वीपहरू मध्ये धेरैजसो प्रशान्त महासागरमा छन्।

प्रवालद्वीपको गठन ज्वालामुखी टापुको डुब्ने द्वारा व्याख्या गरिएको छ जसको वरिपरि कोरल फ्रिङ्गिङ रिफ गठन भएको छ। भौगोलिक समयमा, ज्वालामुखी टापु विलुप्त हुन्छ र यो समुद्रको सतह मुनि पूर्ण रूपमा कम हुँदै जान्छ। ज्वालामुखी टापु कम भएपछि, कोरल फ्रिङ्गिङ चट्टान एक अवरोध चट्टान हुन्छ जुन टापुबाट अलग हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:प्रवालद्वीपहरू
स्वास्थ्य मन्त्री (कोशी प्रदेश)

स्वास्थ्य मन्त्री, यसअघि कोशी प्रदेश सरकारमा शैली मन्त्री र स्वास्थ्य मन्त्रालयको नेतृत्व गर्दै हुनुहुन्छ। कोशी प्रदेशको स्वास्थ्य सेवा र सम्बन्धित सेवाको जिम्मेवारी स्वास्थ्यमन्त्रीको हो ।

## पदाधिकारीहरुको नामावली 
; Key

* 
* 
* 

## पनि हेर्नुहोस् 
*आन्तरिक मामिला तथा कानून मन्त्री
*उद्योग, कृषि तथा सहकारी मन्त्री

## सन्दर्भ 
## बाह्य लिङ्कहरू 
* आधिकारिक वेबसाइट
* कोशी प्रदेश सरकार
एकोहोरो लेखा प्रणाली

एकोहोरो लेखा  प्रणाली  भनेको कुनै पनि संस्था तथा व्यक्तिले आफ्नो आर्थिक कारोबारहरुको अभिलेख राख्दा कुनै एउटा पक्षलाइ मात्र प्रभाब पर्ने गरि लेखा राख्दछ भने त्यस्तो लेखा प्रणाली लाइ एकोहोरो लेखा प्रणाली  भनिन्छ
जहाँ नगद खाता र व्यतिगत खाताले प्राथमिकता पाउने गर्दछ जसको माध्यमबाट प्राप्त गर्ने र भुक्तानी गर्नुपर्ने रकममा स्पष्टता ल्याउदछ।
बलराम अधिकारी

**बलराम अधिकारी** एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्, हाल नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसदको सदस्यको रूपमा सेवा गरिरहेका छन्। प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९ मा उनले कपिलवस्तु १ बाट निर्वाचन जितेका थिए।
मा. बलराम अधिकारी अहिले भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालयका माननीय मन्त्रि हुनुहुन्छ। हालै पोखरा लिचीघारीको जग्गा विवादमा घुस 'डिल' मा अधिकारी मुछिएका छन |

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:कपिलवस्तु जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)का राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
स्काई हक टाइम्स

**स्काई हक टाइम्स** (अंग्रेजी: **Sky Hawk Times**) एक दैनिक साँझको अखबार हो, जुन 1999 देखि मोहालीबाट प्रकाशित हुन्छ, मोहाली, चण्डीगढ र पंचकुलाको सम्पूर्ण ट्राइसिटीमा पंजाबी भाषामा दैनिक साँझको समाचार पत्र हो। यसले भारतीय पञ्जाब, भारत र विश्वका विभिन्न भागबाट समाचार र मुद्दाहरू समावेश गर्दछ। भूपिन्दर सिंह सम्पादक हुन् भने भिडियो सम्पादक यशप्रीत सिंह हुन् ।

## सन्दर्भहरू 
## बाहरी लिङ्कहरू 
* skyhawktimes.com - Official website
* skyhawktimes - epaper
योगेश गौचन थकाली

**योगेश गौचन थकाली** एक नेपाली राजनीतिज्ञ र नेपाली कांग्रेसका सदस्य हुन्। उनी प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९ मा मुस्ताङबाट प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भएका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:मुस्ताङ जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका नेपाली कांग्रेस राजनीतिज्ञहरू
कञ्चनजङ्घा राष्ट्रिय निकुञ्ज

**कञ्चनजङ्घा राष्ट्रिय निकुञ्ज** भारतको सिक्किममा अवस्थित एउटा राष्ट्रिय निकुञ्ज र जैविक क्षेत्र हो। यो जुलाई २०१६ मा युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्रहरूको सूचीमा लेखिएको थियो, भारतको पहिलो "मिश्रित सम्पदा" क्षेत्र बन्यो। निकुञ्जको नामकञ्चनजङ्घा हिमालको नाममा राखिएको हो, जुन  अग्लो संसारको तेस्रो अग्लो हिमाल हो। निकुञ्जको कुल क्षेत्रफल  छ।

## भूगोल 
कञ्चनजङ्घा राष्ट्रिय निकुञ्ज भारतको सिक्किम राज्यको मङ्गन जिल्ला र ग्याल्सिङ जिल्लाहरूमा अवस्थित छ। यसको उचाइ  देखि  मा छ र यसको कुल क्षेत्रफल  छ। यो भारतको केही उच्च-उचाइ राष्ट्रिय निकुञ्जहरू मध्ये एक हो र हालसालै एक मिश्रित मापदण्ड युनेस्को विश्व सम्पदा स्थलको रूपमा समावेश गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भारतका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरू
श्रेणी:सिक्किमका संरक्षित क्षेत्रहरू
दिपक खड्का

**दीपक खड्का** नेपाली काङ्ग्रेसका एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। उनी प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९ मा सङ्खुवासभा १ निर्वाचन क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भएका थिए।

## मन्त्री 
## विवाद 
खड्कामाथि लैनचौरस्थित नेपाल स्काउटको १२ रोपनी जग्गा वर्षौंदेखि कब्जा गरेर आफ्नो निजी व्यवसायमा लगाएको आरोप लाग्दै आएको छ। उनले ५ करोड रुपैयाँभन्दा बढी भाडा स्काउटलाई नबुझाएको पनि स्काउटले जनाएको छ। सो जग्गा नेपाल स्काउटलाई फिर्ता गर्न पाटन उच्च अदालतले आदेश दिए पनि त्यो समेत कार्यान्वयन हुन सकेको छैन।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
रेयुनियोँ

**रेयुनियोँ**, आधिकारिक रूपमा **रेयुनियोँ विभाग**, हिन्द महासागरमा रहेको एउटा द्वीप हो जुन फ्रान्सको विदेशी विभाग र क्षेत्र हो। मास्करेन द्वीपहरूको भाग, यो लगभग  माडागास्कर टापुको पूर्व र  मौरिसस टापुको दक्षिणपश्चिममा अवस्थित छ।

१७औँ शताब्दीमा फ्रान्सेली आप्रवासीहरू र औपनिवेशिक विषयहरूले टापुमा बसोबास नगरेसम्म रेयुनियोँ निर्जन थियो। यसको उष्णकटिबंधीय जलवायुले मुख्य रूपमा चिनीमा केन्द्रित वृक्षारोपण अर्थतन्त्रको विकासको लागि नेतृत्व गर्‍यो; पूर्वी अफ्रिकाबाट दासहरूलाई फिल्डवर्करको रूपमा आयात गरिएको थियो, त्यसपछि मले, भियतनामी, चिनियाँ र भारतीयहरू इन्डेन्टेड मजदुरहरूको रूपमा आयात गरियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 

श्रेणी:फ्रान्सेली भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
लखनऊ सुपर जायन्ट्स

लखनऊ सुपर जायन्ट्स (एलएसजि) लखनऊ, उत्तर प्रदेशमा अवस्थित एक फ्रेन्चाइजी क्रिकेट टोली हो। जसले इन्डियन प्रिमियर लिग (आईपीएल) मा प्रतिस्पर्धा गर्छ। २०२१ मा स्थापित, टोलीले बिआरएसएबिभि एकना क्रिकेट स्टेडियम, लखनउमा आफ्नो घरेलु खेलहरू खेल्दै आएको छ। यो टोली आरपिएसजि समूहको स्वामित्वमा छ, जसले अघिल्लो संस्करण को आईपीएल २०१६ र २०१७ बीच राइजिङ पुणे सुपरजायन्ट फ्रान्चाइजीको स्वामित्व लिएको थियो। टोलीको कप्तानी केएल राहुल र एन्डी फ्लावर द्वारा प्रशिक्षित छन्। टोलीका प्रशिक्षक गौतम गम्भीर छन्। आफ्नो डेब्यू संस्करणमा, लखनउ सुपर जायन्ट्स प्ले अफको लागि योग्य भएको थियो।

## वर्तमान टोली
* अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा समावेश खेलाडीलाई **बोल्ड**मा राखिएको छ।

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:इन्डियन प्रिमियर लिग
श्रेणी:इन्डियन प्रिमियर लिगका टिमहरू
भोजपुरी सिनेमा

**भोजपुरी सिनेमा** भोजपुरी भाषाको चलचित्रको भारतीय चलचित्र उद्योग हो। यो लखनऊ र पटनामा प्रमुख उत्पादन केन्द्रहरूको साथ पश्चिमी बिहार र पूर्वी उत्तर प्रदेशमा आधारित छ।  

भोजपुरी सिनेमा बिहारी सिनेमाको एक प्रमुख हिस्सा हो। पहिलो भोजपुरी टॉकी फिल्म, *गंगा मैया तोहे प्यारी चढाइबो*, विश्वनाथ शाहाबादी द्वारा 1963 मा रिलीज भएको थियो। 1980 को दशकमा धेरै उल्लेखनीय र रन-अफ-द-मिल भोजपुरी फिल्महरू जस्तै *बिटिया भैल सायन*, *चन्दवा के ले चकोर*, *हमर भाउजी*, *गंगा किनरे मोरा गाँउ* र *पूर्ण तीर्थ यात्राहरू* रिलीज भएको देखियो। 

भोजपुरी सिनेमा पछिल्ला वर्षहरूमा बढेको छ। भोजपुरी फिल्म उद्योग अहिले  2000 करोडको उद्योग हो।  भोजपुरी सिनेमाले गुयाना, त्रिनिदाद र टोबागो, सुरिनाम, फिजी, मौरिसस र दक्षिण अफ्रिकामा अझै पनि भाषा बोल्ने दोस्रो र तेस्रो पुस्ता आप्रवासीहरूलाई पनि पूरा गर्दछ।
लक्षद्वीप सागर

**लक्षद्वीप सागर** भारत (यसको लक्षद्वीप टापुहरू सहित), माल्दिभ्स र श्रीलङ्काको सिमाना जोडिएको पानीको शरीर हो। यो कर्नाटकको दक्षिणपश्चिममा, केरलको पश्चिममा र तमिलनाडुको दक्षिणमा अवस्थित छ। यो तातो समुद्रमा वर्षभर पानीको तापक्रम स्थिर रहन्छ र सामुद्रिक जीवनमा धनी छ, मन्नारको खाडीमा मात्रै ३,६०० प्रजातिहरू छन्। मङ्गलुरु, कासारगोड, कन्नूर, कोझिकोड, पोन्नानी, कोची, अलाप्पुझा, कोल्लम, तिरुवनन्तपुरम, तुतीकोरिन, कोलम्बो र माले लक्षद्वीप सागरको किनारमा रहेका प्रमुख सहरहरू हुन्।

## जलविज्ञान 
पानीको तापक्रम वर्षभरि स्थिर रहन्छ, गर्मीमा २६-२८ डिग्री सेल्सियस र जाडोमा २५ डिग्री सेल्सियस। लवणता केन्द्र र उत्तरी भागमा ३४‰ (प्रति हजार भाग) र दक्षिणमा ३५.५‰ सम्म छ। तटहरू बलौटे छन् तर गहिरो भागहरू माटोले ढाकिएका छन्। त्यहाँ समुद्रमा धेरै कोरल चट्टानहरू छन्, जस्तै लक्षद्वीप टापुहरू जुन एटोलहरू मिलेर बनेका छन् र १०५ कोरल प्रजातिहरू छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:भारतका सागरहरू
छदोर नामग्याल

**छ्योदोर नामग्याल** सिक्किमका तेस्रो छोग्याल थिए। उनले १७०० मा तेन्सुङ नामग्यालको उत्तराधिकारी भएका थिए र १७१७ मा गुरमेद नामग्यालले आफ्नो उत्तराधिकारी बने।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका राजाहरू
फुन्सोग नामग्याल

**फुन्सोग नामग्याल** (भुटिया: ) सिक्किम अधिराज्यका पहिलो छोग्याल थिएँ। उनलाई १६४२ मा ३८ वर्षको उमेरमा राज्याभिषेक गरिएको थियो। फुन्सोग पूर्वी तिब्बतको खामस्थित मी-न्याक घरानाका १३औँ शताब्दीका राजकुमार ख्ये बुमसाका पाँचौँ पुस्ताका वंशज थिएँ।

किंवदन्ती अनुसार, नबौँ शताब्दीका बौद्ध संत गुरु रिन्पोछेले पूर्वबाट आउने फुन्सोग सिक्किमको अर्को छोग्याल हुनेछ भन्ने घटनाको भविष्यवाणी गरेका थिएँ। १६४२ मा, उत्तर, पश्चिम र दक्षिणबाट तीन लामाहरू छानिएको व्यक्तिको खोजीमा निस्के। वर्तमान गान्तोक नजिकै, उनीहरूले दूध मन्थन गर्ने एक जना मानिस भेट्टाए। उनले उनीहरूलाई केही जलपान दिए र आश्रय दिए। उनको कामबाट उनीहरू यति प्रभावित भए कि उनीहरूले उनलाई छानिएको व्यक्ति भएको महसुस गरे र तुरुन्तै उनलाई राजा बनाए। राज्याभिषेक याक्सोम नजिकै नोर्बु घाङमा पाइनले ढाकिएको पहाडमा ढुङ्गाको शिलामा गरिएको थियो, र उनलाई पवित्र कलशबाट पानी छर्केर अभिषेक गरिएको थियो।

त्यसपछि फुन्सोगले लामाहरूसँग मिलेर स्थानीय लेप्चा मानिसहरूलाई बौद्ध धर्ममा परिणत गरे र तिब्बतको चुम्बी उपत्यका, दक्षिणमा आधुनिक दार्जिलिङका केही भागहरू र पूर्वी नेपालका केही भागहरूमा आफ्नो राज्य विस्तार गर्न थालेका थिएँ।

सिक्किमेली राष्ट्रिय पहिचानको मूल रूप रहेको भुटिया, लेप्चा र लिम्बूहरू बीच एकताको विचार सिर्जना गर्ने श्रेय फुन्सोगलाई दिइन्छ। १६६३ मा, तीन समुदायका प्रतिनिधिहरूले छोग्यालसँग भेटेर लिखित सन्धिद्वारा यो एकतालाई औपचारिकता दिए र राष्ट्रिय स्तरमा आ-आफ्नो हितको प्रतिनिधित्व गर्न परिषद् गठन गरे। यही दस्तावेजले लिम्बू सुब्बाहरूको लागि स्वायत्तता स्थापित गर्‍यो।।

फुन्सोगले आफ्नो राजधानी यातुङबाट याक्सोममा सारेका थिएँँ र पहिलो केन्द्रीकृत प्रशासन स्थापना गरेका थिएँ। राज्यलाई बाह्र जोङहरूमा विभाजन गरिएको थियो, अर्थात् लेप्चा  राज्यपालको नेतृत्वमा जिल्लाहरू जसले बाह्र मन्त्रीहरूको परिषद्को नेतृत्व गर्थे। उनको शासनकालमा बौद्ध धर्मलाई सिक्किममा स्थापित धर्मको रूपमा समेकित गरिएको थियो। १६७० मा उनका छोरा तेनसुङ नामग्यालले उनको उत्तराधिकारी बनेका थिएँ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका राजाहरू
राज

*राज कपूर 
*प्रकाश राज
*यश राज फिल्म्स 
*ब्रिटिस राज  
*राज कुमार 
*बलदेव राज चोपडा
*राज मेहरा 
*योगेश राज  
*इशिता राज शर्मा 
*राम राज पन्त
*मिताली राज 
*राज गोमन  
*नरेन्द्र राज रेग्मी 
*राज प्रधान
*राज डिकुरेभ्याकुर 
*राज महाजन  
*कम्पनी राज 
*मनिष राज पाण्डे
*राज लोखर्के 
*राज सिग्देल
*राज (चलचित्र) 
*सज्जन राज वैद्य
*महारानी राज राजेश्वरी 
*माफिया राज
*अनुप राज शर्मा 
*राज कुमार राई
अग्रस्वर

**अग्रस्वर** भनेको केही बोलिने भाषाहरूमा प्रयोग हुने स्वर ध्वनिहरूको एक वर्ग हो, यसको परिभाषित विशेषता भनेको जीव्रोको उच्चतम बिन्दु मुखमा सकेसम्म अगाडि राखिएको छ जसलाई अन्यथा व्यञ्जन बनाउँदछ।

गोलाकार अगाडि स्वरहरू सामान्यतया केन्द्रीकृत हुन्छन्, अर्थात्, तिनीहरूको अभिव्यक्तिमा नजिक-अगाडि। यो एउटा कारण हो कि तिनीहरू अधव स्वर चार्टमा अनगोन्डेड फ्रन्ट स्वरहरूको दायाँ तिर लेखिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:ध्वनिविज्ञान
ब्रह्मकमल

**ब्रह्म कमल** एक फूल फुल्ने बोटको एक प्रजाति हो। यो ३,७०० देखि ४,६०० मिटरको उचाइमा भारत, भुटान, नेपाल, पाकिस्तान र दक्षिणपश्चिम चीनमा फेला पर्छ।

## विवरण 
ब्रह्म कमल एक बारहमासी हो जुन ०.३ मिटर (१ फीट) सम्म बढ्छ। फूलहरू हर्माफ्रोडाइट हुन् (पुरुष र महिला दुवै अङ्गहरू छन्) र कीराहरूद्वारा परागकित हुन्छन्। ३,७०० देखि ४,६०० मिटरको उचाइमा पहाडको चट्टान र घाँसहरू बीच मनसुनको मध्यमा (जुलाई-अगस्ट) फूलहरू फुल्छन्। फूलका टाउकोहरू बैजनी हुन्छन्, पहेँलो-हरियो पेपरी ब्र्याक्टको तहहरूमा लुकाइन्छ, जसले चिसो पहाडी वातावरणबाट सुरक्षा प्रदान गर्दछ।

## सांस्कृतिक मान्यता 
उत्तराखण्ड नयाँ राज्य बनेको केही समय पछि, ब्रह्म कमललाई राज्य फूल घोषणा गरियो। बद्रीनाथको मन्दिरजस्तै पहाडी मन्दिरहरूमा प्रसादको रूपमा फूलहरू प्रयोग गरिन्छ। बिरुवाको बाक्लो घुमाउरो जरा स्थानीय औषधिको भागको रूपमा, घाउ र काट्नेहरूमा लागु गरिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:उत्तराखण्डका प्रतीकहरू
तेनसुङ नामग्याल

**तेनसुङ नामग्याल** सिक्किमका दोस्रो छोग्याल थिए। उनले १६७० मा आफ्ना बुबा फुन्टसोग नामग्यालको उत्तराधिकारी बने र राजधानी युकसोमबाट गेजिङ नजिकै राब्देन्ट्सेमा सारियो।

तेनसुङ नामग्यालको भुटान, तिब्बतबाट तीन पत्नी र लिम्बू राजकुमारी थुंगवामुक्मा थिए। राब्देन्ट्सेलाई आफ्नो नयाँ राजधानीको रूपमा स्थापित गरेपछि उनले एउटा दरबार निर्माण गरे र आफ्नी लिम्बू रानीलाई यसको नाम राख्न भने। उनले यसलाई "गीत खिम" नाम दिए जसको लिम्बू भाषामा "नयाँ दरबार" हो। यो पछि "सुखिम" र "सिकिम" बन्यो। 

उनको मृत्यु पछि उनका छोरा छ्योदोर नामग्याल उत्तराधिकारी बनेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमका राजाहरू
सिन्हा

**सिन्हा** उपनाम हो।
## उल्लेखनीय पण्डित
*अरूणिमा सिन्हा
*तपन सिन्हा
*मृदुला सिन्हा
*सन्दली सिन्हा
*प्रतिभा सिन्हा
*माला सिन्हा
*शत्रुघ्न सिन्हा
*सोनाक्षी सिन्हा
श्रेणी:नेपालका थरहरू
घोगे गावा

**घोगे गावा** एक सुनगाभा हो। पुष्पक्रम एक लटकन रेसमे हो, जसमा १०० भन्दा बढी गुलाबी दाग भएका सेतो फूलहरू हुन्छन्। यो वसन्तको शुरुवातमा लोकनृत्य बिहुको समयमा असमिया महिलाहरूले लगाउने कपाल-गहनाको रूपमा यसको प्रयोगको लागि प्रसिद्ध छ।

## वितरण 
यो बिरुवा खुल्ला जङ्गलमा वा ३००–१,५०० मिटर (९८०–४,९२० फिट) को उचाइमा रुखका टुक्राहरूमा बढेको एपिफाइट हो। यो भुटान, कम्बोडिया, चीन, भारत, इन्डोनेसिया, लाओस, मलेसिया, म्यानमार, नेपाल, फिलिपिन्स, सिङ्गापुर, श्रीलंका, थाइल्यान्ड र भियतनाममा पाइन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका सुनगाभाहरू
गङ्गा मुखद्वीप

अङ्गुठाकार|गङ्गा मुखद्वीप
**गङ्गा मुखद्वीप** बङ्गलादेश र भारतीय राज्य पश्चिम बङ्गाल मिलेर दक्षिण एसियाको बङ्गाल क्षेत्रको मुखद्वीप हो। यो विश्वको सबैभन्दा ठुलो मुखद्वीप हो र यसले धेरै नदी प्रणालीहरूको संयुक्त पानीको साथ बङ्गालको खाडीमा खाली गर्दछ, मुख्यतया ब्रह्मपुत्र नदी र गङ्गा नदीको।

## भूगोल 
गङ्गाको मुखद्वीप त्रिकोणको आकारको छ र यसलाई "आर्क्युएट" (चाप आकारको) मुखद्वीप मानिन्छ। यसले  भन्दा बढी कभर गर्दछ र अधिकतर बङ्गलादेश र भारतमा अवस्थित छ, जसमा भुटान, तिब्बत र नेपालका नदीहरू उत्तरबाट बग्दछन्।

## जनसङ्ख्या 
यो मानिन्छ कि ३०० मिलियन भन्दा माथि मानिसहरू गङ्गा मुखद्वीप द्वारा समर्थित छन्; लगभग ४०० मिलियन मानिसहरू गङ्गा जलाधारमा बस्छन्, यसलाई संसारको सबैभन्दा जनसङ्ख्या भएको नदी जलाधार बनाउँछ। धेरैजसो गङ्गा मुखद्वीपको जनघनत्व २००/km2 (५२० व्यक्ति प्रति वर्ग माइल) भन्दा बढी छ, यसलाई विश्वको सबैभन्दा घना जनसङ्ख्या भएको क्षेत्र बनाउँछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:गङ्गा नदी
श्रेणी:बङ्गालको खाडी
श्रेणी:भारतका क्षेत्रहरू
गङ्गा जलाधार

अङ्गुठाकार|400x400पिक्सेल|गङ्गा जलाधार
**गङ्गा जलाधार** तिब्बत, नेपाल, भारत र बङ्गलादेशमा १,९९९,००० वर्ग किलोमिटर बग्ने गङ्गा-ब्रह्मपुत्र-मेघना जलाधारको एक हिस्सा हो। उत्तरमा, हिमालय वा तल्लो समानान्तर दायराहरू बाहिर गङ्गा-ब्रह्मपुत्र विभाजनको रूपमा बन्छन्। पश्चिममा गङ्गा जलाधारले सिन्धु जलाधार र त्यसपछि अरावलीको सिमाना जोडेको छ।

पूर्वमा गङ्गा बङ्गालको खाडीमा साझा वितरण प्रणालीको जटिल प्रणाली मार्फत ब्रह्मपुत्रमा मिल्छ। यसको जलाधार उत्तर प्रदेश, मध्य प्रदेश, बिहार, राजस्थान, पश्चिम बङ्गाल, हरियाणा, हिमाचल प्रदेश, दिल्ली, अरुणाचल प्रदेश र सम्पूर्ण बङ्गलादेश, नेपाल र भुटान राज्यहरूमा अवस्थित छ।

जलाधारमा हिमालयको उत्तरमा वर्षाको छायामा अर्ध-सुक्खा उपत्यकाहरू, अग्लो शृङ्खलाहरूको दक्षिणमा घना जङ्गली पहाडहरू, घाँटीको चुरे फेदहरू र उर्वर गङ्गाको मैदानहरू समावेश छन्। गङ्गाको मैदानको दक्षिणमा मध्य उच्च भूमिमा पठारहरू, पहाडहरू र पहाडहरू उपत्यकाहरू र नदी मैदानहरूले छेउछन्। जलाधारमा पाइने महत्वपूर्ण माटोका प्रकारहरू बालुवा, दोमट, माटो र तिनका संयोजनहरू जस्तै बलौटे दोमट, सिल्टी माटो आदि हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:गङ्गा नदी
श्रेणी:उत्तरपूर्वी भारत
मूलपानी क्रिकेट रङ्गशाला

**मूलपानी क्रिकेट रङ्गशाला** काठमाडौंको, मूलपानीमा रहेकाे एक निर्माणाधीन क्रिकेट रङ्गशाला हो। यो रङ्गशाला संगै केहि माथि नेपाल क्रिकेट सङ्घको जयकुमार शाह अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदान समेत  छ। माथिल्लो मैदान अर्थात जयकुमार शाह अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदान लाई नेपाल क्रिकेट सङ्घले व्यवस्थापन गरी प्रशिक्षण मैदानको रूपमा विकास गरेको छ। यो मैदानको पूर्वी क्षेत्रमा दर्शकहरूको लागि सीमित आसन क्षेत्र छ। माथिल्लो मैदानले यस अघिनै राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका धेरै प्रतियोगिता आयोजना गरिसकेको छ भने तल्लो मैदान निर्माणाधीन अवस्थामा छ।

## निर्माण 
एसियाली क्रिकेट परिषद्ले हालको मुलपानीमा केन्द्रीय क्रिकेट एकेडेमी बनाउने योजना पूरा नभएपछि नेपाल क्रिकेट संघले मुलपानीमा दुईवटा मैदान निर्माण गर्न पहल गरेको थियो।

सन् २०११ मा रङ्गशाला निर्माणका लागि युवा तथा खेलकुद मन्त्रालयबाट रु ३ करोड प्राप्त भएको थियो भने क्यानले गौरा कन्स्ट्रक्सन प्रा.लि. सँग सम्झौता गरेको थियो।

सन् २०१३ मा राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्ले मुलपानीमा दोस्रो क्रिकेट मैदानका लागि खेलकुद बजेटबाट करिब ४ करोड ५० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेको थियो।

सन् २०१४ मा रङ्गशाला निर्माणका लागि अर्थमन्त्रीले प्रस्तुत गरेको आर्थिक वर्ष २०७४/७५ को बजेटमा छुट्टै रु २० करोड विनियोजन गरिएको थियो।

जग्गा विवाद समाधान भएपछि सन् २०१९ मा मूलपानी क्रिकेट रङ्गशाला निर्माणको कामले गति लिनेछ। राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्ले रङ्गशाला निर्माणका लागि सरकारसँग रु ४० करोड माग गरेको थियो। रङ्गशाला निर्माणको कार्य सम्पन्न भएपछि ४० हजार व्यक्ति क्षमताको रङ्गशाला बन्नेछ। एक प्रशासनिक ब्लक, पौंडी पोखरी, एकेडेमिया र यसको अभ्यास मैदान, छात्रावास र अन्य सुविधाहरू हुनेछन्।

करिब ५ वर्षको अन्तरालपछि २०२२ मा रङ्गशाला निर्माण सुरु भएको थियो।

## इतिहास 
सन् २०२३ मा, त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदान संगै २०२३ एसिसी पुरुष प्रिमियर कप आयोजना गर्ने स्थान मध्ये एकको रूपमा चयन गरिएको थियो।

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:खेलकुद
श्रेणी:खेल मैदानहरू
श्रेणी:क्रिकेट
मूलपानी, काठमाडौँ

**मूलपानी** नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रको बागमती अञ्चल, काठमाडौँ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ११,७४२ रहेको थियो जसमध्ये ५,८८९ पुरुष र ५,८५३ महिला रहेका थिए भने यहाँ २,६४७ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिकामा पर्दछ। मुलपानीलाई पहिले भैमाल भनेर चिनिन्थ्यो, जसको अर्थ हो "डर छैन"। यस गाउँमा बसोबास गर्ने मानिसहरूको मुख्य पेशा कृषि हो। मुलपानीलाई बागमती र मनोहरा नदीले घेरेको छ। मूलपानी नेपालको सबैभन्दा ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदानको लागि प्रख्यात छ, जसलाई मूलपानी क्रिकेट रङ्गशाला भनिन्छ।

यसको साविकका ४-९ नम्बर वडाहरू कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिकाको वडा नम्बर ६ हो भने १-३ नम्बर वडाहरू वडा नम्बर ७ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:काठमाडौँ जिल्लाका ठाउँहरू
भगत सिंह

**भगत सिंह** एक भारतीय क्रान्तिकारी थिएँ जसले एक भारतीय राष्ट्रवादीको मृत्युको बदला लिने क्रममा एक जूनियर ब्रिटिस पुलिस अफिसरको गलत हत्यामा भाग लिएका थिएँँ। पछि उनले दिल्लीको केन्द्रीय विधान सभामा ठुलो मात्रामा प्रतीकात्मक बम विष्फोटमा भाग लिए र जेलमा भोक हडताल गरेका थिएँँ। उनको मृत्यु २३ वर्षको उमेरमा भएको थियो।

अझै पछिका वर्षहरूमा, सिंह, एक नास्तिक र वयस्कतामा समाजवादी, भारतमा कम्युनिस्ट र दक्षिणपन्थी हिन्दु राष्ट्रवादी दुवैलाई समावेश गर्ने राजनीतिक स्पेक्ट्रमबाट प्रशंसकहरू जितेका थिएँ। यद्यपि सिंहका धेरै सहयोगीहरू, साथै धेरै भारतीय औपनिवेशिक विरोधी क्रान्तिकारीहरू पनि साहसी कार्यहरूमा संलग्न थिएँ र उनीहरूलाई कि त मृत्युदण्ड दिइयो वा हिंसात्मक मृत्यु भयो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भारतीय क्रान्तिकारीहरू
श्रेणी:भारतीय राष्ट्रवादीहरू
श्रेणी:भारतीय कम्युनिस्टहरू
भक्ति आन्दोलन

**भक्ति आन्दोलन** मध्ययुगीन हिन्दु धर्ममा एक महत्वपूर्ण धार्मिक आन्दोलन थियो जसले मुक्ति प्राप्त गर्न भक्तिको विधि अपनाई समाजका सबै तहहरूमा धार्मिक सुधार ल्याउन खोजेको थियो। ६औँ शताब्दी ईस्वीमा तमिलकममा उत्पत्ति भएको, यसले उत्तरतिर फैलनु अघि वैष्णव अल्वर र शैव नयनारहरूको कविता र शिक्षाहरू मार्फत प्रमुखता प्राप्त गर्यो। भक्ति आन्दोलनले स्थानीय भाषा प्रयोग गरेर प्रचार गर्‍यो ताकि सन्देश जनमानसमा पुग्यो।

आन्दोलनलाई परम्परागत रूपमा हिन्दु धर्ममा एक प्रभावशाली सामाजिक सुधारको रूपमा मानिएको छ कि यसले व्यक्तिको जन्म वा लिङ्गलाई ध्यान नदिई आध्यात्मिकताको लागि व्यक्तिगत-केन्द्रित वैकल्पिक मार्ग प्रदान गरेको छ। समकालीन विद्वानहरू भक्ति आन्दोलन कुनै पनि प्रकारको सुधार वा विद्रोह थियो कि भनेर प्रश्न गर्छन्। तिनीहरूले भक्ति आन्दोलन पुरातन वैदिक परम्पराहरूको पुनरुत्थान, पुनरुत्थान र पुनर्संदर्भीकरण भएको सुझाव दिन्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
प्रकाश ज्वाला

**प्रकाश ज्वाला** एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन् जसले सन् १९९९ देखि २००८ सम्म प्रतिनिधि सभा र सन् २०१८ बाट कर्णाली प्रदेश सभामा अप्रिल २०२१ मा निष्कासन नगरी सल्यान १ क्षेत्रबाट नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)को सदस्यको रूपमा प्रतिनिधित्व गरेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:सल्यान जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)का राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
गुरमेद नामग्याल

**गुरमेद नामग्याल** सिक्किमका चौथो छोग्याल थिए। नामग्यालले १७१७ मा छदोर नामग्यालको उत्तराधिकारी बने र १७३३ मा फुन्सोग नामग्याल द्वितीयले आफैंलाई उत्तराधिकारी बनाए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:सिक्किमका राजाहरू
हिन्दचीन

**मुख्यभूमि दक्षिणपूर्वी एसिया**, जसलाई **हिन्दचीन** वा **हिन्दचीन प्रायद्वीप** पनि भनिन्छ, दक्षिणपूर्व एसियाको महाद्वीपीय भाग हो। यो भारतीय उपमहाद्वीपको पूर्व र मुख्यभूमि चीनको दक्षिणमा अवस्थित छ र पश्चिममा हिन्द महासागर र पूर्वमा प्रशान्त महासागरको सिमाना छ। यसमा कम्बोडिया, लाओस, म्यानमार, थाइल्यान्ड, भियतनाम, र मलेसियाको प्रायद्वीप भाग समावेश छ। हिन्दचीन शब्द उन्नाइसौं शताब्दीको प्रारम्भमा यस क्षेत्रमा भारतीय र चिनियाँ सभ्यताहरूको ऐतिहासिक सांस्कृतिक प्रभावलाई जोड दिँदै प्रयोग गरिएको थियो।

## भूगोल 
हिन्दचीन प्रायद्वीप एसिया महाद्वीपबाट दक्षिणतिर उचित परियोजनाहरू। यसमा उत्तर-दक्षिण दिशामा बग्ने तीनवटा ठुला नदी प्रणालीहरूद्वारा निकासी भएका तल्लो भूभागहरूसहित उत्तरमा तिब्बती पठारदेखि फैलिएको धेरै हिमाली शृङ्खलाहरू छन्: इरावदी (म्यानमारको सेवा गर्ने), चाओ फ्राया (थाइल्यान्डमा), र मेकोङ (उत्तरपूर्वी थाइल्यान्ड, लाओस, कम्बोडिया र भियतनाम हुँदै बग्ने)। दक्षिणमा यसले मलाय प्रायद्वीप बनाउँछ, जसमा दक्षिणी थाइल्यान्ड र प्रायद्वीप मलेशिया छन्; उत्तरार्द्ध परिवर्तनशील रूपमा मुख्यभूमि दक्षिणपूर्व एसियाको भाग वा समुद्री दक्षिणपूर्व एसियाको भागको रूपमा अलग रूपमा मानिन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* दक्षिणपूर्व एसिया

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:एसियाका प्रायद्वीपहरू
व्यास नदी

**ब्यास नदी** उत्तर भारतको एउटा नदी हो। यो नदी भारतको मध्य हिमाचल प्रदेशको हिमालयमा बढ्छ र लगभग  भारतीय राज्य पन्जाबको सतलज नदीमा बग्छ। यसको कुल लम्बाइ  छ र यसको जलाधार  ठुलो छ।

## नामकरण 
भारतीय महाकाव्य महाभारतका लेखक वेद व्यास, ब्यास नदीको उपनाम हो; उनले यसलाई यसको स्रोत ताल ब्यास कुण्डबाट बनाएको भनिन्छ। ऋग्वेदले विपाश नदीलाई भनिन्छ, जसको अर्थ निरंकुश हुन्छ, पछि संस्कृत ग्रन्थहरूमा यसलाई विपाशा भनिएको छ, यास्कले यसलाई अर्ग्रीकियासँग पहिचान गर्दछ।

## मार्ग 
नदी कुल्लूको रोहताङ पासको दक्षिणी भागमा समुद्री सतहबाट ४,३६१ मिटर (१४,३०८ फिट) उचाइमा छ। यसले मण्डी जिल्ला पार गर्छ र काँगडा जिल्लामा सन्ढोलमा प्रवेश गर्छ, समुद्र सतह माथि ५९० मिटर (१,९४० फिट)। होशियारपुरमा शिवालिक पहाडहरू भेट्दा, नदीले तीव्र रूपमा उत्तरतिर बग्छ, काँगडा जिल्लाको सिमाना बनाउँछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:ऋग्वेदिक नदीहरू
श्रेणी:भारतका नदीहरू
रोमन राज्य

**रोमन राज्य** रोमन इतिहासको सबैभन्दा प्रारम्भिक अवधि थियो जब शहर र यसको क्षेत्र राजाहरू द्वारा शासन गरिएको थियो। परम्परा अनुसार, रोमन राज्य ७५३ ईसा पूर्व मा शहरको स्थापना संग शुरू भयो, मध्य इटाली मा टाइबर नदी संग प्यालाटिन हिल वरपर बसोबास संग, र राजाहरू को सत्ताच्युत र ५०९ ईसा पूर्व मा गणतन्त्र को स्थापना संग समाप्त भयो। राज्यको इतिहासको बारेमा थोरै निश्चित छ किनकि कुनै अभिलेख र राजाहरूको समयका केही शिलालेखहरू जीवित छैनन्। गणतन्त्र र साम्राज्यको समयमा लेखिएका यस अवधिका विवरणहरू मौखिक परम्परामा आधारित रहेको मानिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
प्राचीन रोम

आधुनिक इतिहासलेखनमा, **प्राचीन रोम**ले ८औँ शताब्दी ईपू इटालि सहर रोमको स्थापनादेखि ५औँ शताब्दी ईमा पश्चिमी रोमन साम्राज्यको पतनसम्म रोमन सभ्यतालाई बुझाउँछ। यसले रोमन राज्य, रोमन गणतन्त्र,  रोमन साम्राज्य र पश्चिमी साम्राज्यको पतन सम्म समावेश गर्दछ। प्राचीन रोमन सभ्यताले आधुनिक भाषा, धर्म, समाज, प्रविधि, कानून, राजनीति, सरकार, युद्ध, कला, साहित्य, वास्तुकला, र इन्जिनियरिङमा योगदान पुर्‍याएको छ।

आन्तरिक अस्थिरताबाट ग्रस्त र विभिन्न प्रवासी मानिसहरूद्वारा आक्रमण, साम्राज्यको पश्चिमी भाग ५औँ शताब्दीमा स्वतन्त्र बर्बर राज्यहरूमा विभाजित भयो। साम्राज्यको पूर्वी भाग १४५३ ईस्वीमा यसको पतन सम्म मध्य युगको माध्यमबाट एक शक्ति रह्यो। यसको उचाइमा, यसले उत्तर अफ्रिकी तट, इजिप्ट, दक्षिणी युरोप, र पश्चिमी युरोपको अधिकांश भाग, बाल्कन, क्रिमिया र मध्य पूर्वको धेरै जसो अनातोलिया, लेभान्ट र मेसोपोटामिया र अरबका केही भागहरू नियन्त्रण गरेको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
पश्चिमी रोमन साम्राज्य

**पश्चिमी रोमन साम्राज्य**ले कुनै पनि समयमा रोमन साम्राज्यको पश्चिमी प्रान्तहरू समावेश गर्दथ्यो जुन समयमा तिनीहरू छुट्टै स्वतन्त्र शाही अदालतद्वारा प्रशासित थिएँ; विशेष गरी, यो शब्द इतिहासलेखनमा ३९५ देखि ४७६ सम्मको अवधिलाई वर्णन गर्न प्रयोग गरिन्छ, जहाँ पश्चिमी र पूर्वी प्रान्तहरूमा साम्राज्यको शासन विभाजन गर्ने छुट्टै समान अदालतहरू थिएँ, अलग-अलग अदालतहरूमा छुट्टै शाही उत्तराधिकारको साथ।

यद्यपि साम्राज्यले पहिले एक भन्दा बढी सम्राटहरूले संयुक्त रूपमा शासन गरेको अवधिहरू देखेको थियो, तर एकल सम्राटले सम्पूर्ण साम्राज्यलाई शासन गर्न असम्भव थियो भन्ने दृष्टिकोणलाई विनाशकारी गृहयुद्धहरू पछि सम्राट डायोक्लेटियनद्वारा रोमन कानूनमा सुधार गरेर संस्थागत गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पश्चिमी रोमन साम्राज्य
रोमन गणतन्त्र

**रोमन गणतन्त्र** शास्त्रीय रोमन सभ्यताको युग थियो जुन रोमन राज्यको पतनबाट सुरु भएको थियो र रोमन साम्राज्यको स्थापनासँगै २७ ईसापूर्वमा समाप्त भयो। यो अवधिमा रोमको नियन्त्रण सहरको नजिकको परिवेशबाट सम्पूर्ण भूमध्यसागरीय संसारमा प्रभुत्वमा विस्तार भयो।

त्यहाँ प्रत्येक वर्ष लोकप्रिय निर्वाचनहरू हुँदा, गणतन्त्र लोकतन्त्र थिएँन, तर एक कुलीन व्यवस्था थियो, किनकि थोरै सङ्ख्यामा शक्तिशाली परिवारहरू (जेन्ट्स भनिन्छ) मुख्य म्याजिस्ट्रेसीको एकाधिकार थियो। रोमन संस्थाहरूले गणतन्त्र भरि यसको सामना गर्नु पर्ने कठिनाइहरू, जस्तै यसको विजय प्राप्त प्रान्तहरूमा शासन गर्न प्रोमाजिस्ट्रेसीहरू सिर्जना गर्न, वा सिनेटको संरचनालाई अनुकूलन गर्न उल्लेखनीय परिवर्तनहरू पार गरे।

जुलियस सीजरका उत्तराधिकारी अक्टोभियन र लेफ्टिनेन्ट मार्क एन्टोनीले ४२ ईपूमा सीजरका हत्याराहरू ब्रुटस र क्यासियसलाई पराजित गरे, तर तिनीहरू अन्ततः विभाजित भए। ३१ ईपूमा एक्टिमको युद्धमा आफ्नो सहयोगी र प्रेमी क्लियोपेट्रासँगै एन्टोनीको अन्तिम पराजय, र सिनेटले २७ ईपूमा अगस्टसको रूपमा अक्टोभियनलाई असाधारण शक्ति प्रदान गरेको थियो - जसले प्रभावकारी रूपमा उनलाई पहिलो रोमन सम्राट बनायो - गणतन्त्रको अन्त्यको चिह्न लगाइयो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
बाइजान्टिन साम्राज्य

**बाइजान्टिन साम्राज्य**, जसलाई **पूर्वी रोमन साम्राज्य** वा **बाइजान्टियम** पनि भनिन्छ, रोमन साम्राज्यको निरन्तरता थियो जुन मुख्य रूपमा यसको पूर्वी प्रान्तहरूमा लेट पुरातनता र मध्य युगमा थियो, जब यसको राजधानी कन्स्टान्टिनोपल थियो। यो ५औँ शताब्दी ईस्वीमा पश्चिमी रोमन साम्राज्यको विखण्डन र पतनबाट बच्यो र १४५३ मा कन्स्टान्टिनोपलबाट ओटोम्यान साम्राज्यको पतन नभएसम्म थप हजार वर्षसम्म अस्तित्वमा रह्यो।

यसको अस्तित्वको अधिकांश समयमा, साम्राज्य युरोपमा सबैभन्दा शक्तिशाली आर्थिक, सांस्कृतिक र सैन्य शक्ति रह्यो। "बाइजान्टिन साम्राज्य" र "पूर्वी रोमन साम्राज्य" शब्दहरू राज्यको अन्त्य पछि बनाइयो; यसका नागरिकहरूले आफ्नो साम्राज्यलाई रोमन साम्राज्यको रूपमा र आफूलाई रोमनहरू भनेर सम्बोधन गर्न जारी राखे - जुन शब्द ग्रीकहरूले ओटोम्यान समयसम्म आफ्नो लागि प्रयोग गरिरहे।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बाइजान्टिन साम्राज्य
अगस्टस

अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|अगस्टस

**सीजर अगस्टस** (जन्म **गैयस अक्टोभियस**; २३ सेप्टेम्बर ६३ ईपू - १९ अगस्ट १४), जसलाई **अक्टोभियन** पनि भनिन्छ, पहिलो रोमन सम्राट थिएँ; उनले २७ ईपू देखि १४ ईमा आफ्नो मृत्यु सम्म शासन गरेका थिए। अगस्टस रोमन साम्राज्यको पहिलो चरण को संस्थापक को रूप मा जानिन्छ, र मानव इतिहास मा महान नेताहरू मध्ये एक मानिन्छ। साम्राज्यको सीमामा साम्राज्य विस्तारको निरन्तर युद्ध र शाही उत्तराधिकारलाई लिएर "चार सम्राटहरूको वर्ष" भनेर चिनिने एक वर्ष लामो गृहयुद्धको बावजुद दुई शताब्दी भन्दा बढीको लागि रोमन संसार ठुलो मात्रामा द्वन्द्वबाट मुक्त थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:रोमन सम्राटहरू
ऐतिहासिक भूगोल

[अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|[नेपाल अधिराज्यको ऐतिहासिक नक्सा]]
**ऐतिहासिक भूगोल** भूगोलको एक शाखा हो जसले भौगोलिक घटनाहरू समयसँगै परिवर्तन भएका तरिकाहरू अध्ययन गर्दछ। यो एक संश्लेषण अनुशासन हो जसले इतिहास, नृविज्ञान, पारिस्थितिकी, भूविज्ञान, वातावरणीय अध्ययन, साहित्यिक अध्ययन, र अन्य क्षेत्रहरूसँग सामयिक र पद्धतिगत समानताहरू साझा गर्दछ। यद्यपि ऐतिहासिक भूगोलमा कामको बहुमतलाई मानव भूगोल मानिन्छ, यस क्षेत्रले भौगोलिक परिवर्तनको अध्ययनलाई पनि समेट्छ जुन मुख्य रूपमा मानवीय होइन।

## विकास 
ऐतिहासिक भूगोलको प्रारम्भिक दिनहरूमा, ऐतिहासिक भूगोललाई विषयको रूपमा परिभाषित गर्न गाह्रो थियो। सन् १९५० को दशक एक पाठ्यपुस्तकले अघिल्लो परिभाषालाई 'इतिहास व्याख्या गर्न भूगोलविद्हरूले गलत प्रयास' को रूपमा उद्धृत गरेको छ। यसको लेखक, जेबी मिचेल, भूगोलको पक्षमा दृढतापूर्वक तल आए: 'ऐतिहासिक भूगोलवेत्ता पहिलो अन्तिम र सबै समय भूगोलविद् हुन्।

मानव भूगोलको यो उप-शाखा इतिहास, वातावरणीय इतिहास, र ऐतिहासिक पारिस्थितिकीसँग नजिकको सम्बन्ध छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:मानव भूगोल
मानव भूगोल

अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|देश अनुसार जनसङ्ख्याको घनत्व

**मानव भूगोल** भूगोलको एक शाखा हो जसले मानव समुदाय, संस्कृति, अर्थतन्त्र र वातावरणसँगको तिनीहरूको अन्तरक्रियाहरू बीचको स्थानिय सम्बन्धहरू अध्ययन गर्दछ, जसका उदाहरणहरू शहरी फैलावट, शहरी पुनर्विकास आदि हुन्। यसले गुणात्मक र मात्रात्मक विधिहरू मार्फत सामाजिक अन्तरक्रिया र वातावरण बीचको स्थानिय अन्तरनिर्भरताहरूको विश्लेषण गर्दछ।

## अध्ययनका क्षेत्रहरू 
मानव भूगोल मा अध्ययन को प्राथमिक क्षेत्रहरू को मुख्य क्षेत्रहरूको वरिपरि केन्द्रित:

* संस्कृति: सांस्कृतिक भूगोल भनेको सांस्कृतिक उत्पादनहरू र मानदण्डहरूको अध्ययन हो - तिनीहरूको स्थान र स्थानहरूमा भिन्नता, साथै तिनीहरूको सम्बन्ध।
* विकास: विकास भूगोल भनेको पृथ्वीको भूगोलको जीवन स्तर र यसका मानव बासिन्दाहरूको जीवनको गुणस्तरको सन्दर्भमा, पृथ्वीभरि आर्थिक गतिविधिहरूको स्थान, वितरण र स्थानिय सङ्गठनको अध्ययन हो।
* अर्थतन्त्र: आर्थिक भूगोलले मानव आर्थिक प्रणाली, राज्यहरू, र अन्य कारकहरू, र बायोफिजिकल वातावरण बीचको सम्बन्धको जाँच गर्दछ।
* स्वास्थ्य: चिकित्सा वा स्वास्थ्य भूगोल स्वास्थ्य, रोग, र स्वास्थ्य हेरविचार को अध्ययन को लागि भौगोलिक जानकारी, परिप्रेक्ष्य, र विधिहरू को प्रयोग हो।
* इतिहास: ऐतिहासिक भूगोल विगतका मानव, भौतिक, काल्पनिक, सैद्धान्तिक, र "वास्तविक" भूगोलहरूको अध्ययन हो।
* राजनीति: राजनीतिक भूगोल राजनीतिक प्रक्रियाहरूको स्थानिय असमान नतिजाहरू र राजनीतिक प्रक्रियाहरू आफैंले स्थानिय संरचनाहरूबाट प्रभावित हुने तरिकाहरू दुवैको अध्ययनसँग सम्बन्धित छ।
* जनसङ्ख्या: जनसङ्ख्या भूगोल वितरण, संरचना, माइग्रेसन, र जनसङ्ख्याको वृद्धिमा स्थानिय भिन्नताहरू तिनीहरूको वातावरण वा स्थानसँग सम्बन्धित छन् भन्ने तरिकाहरूको अध्ययन हो।
* बन्दोबस्त: बसोबासको भूगोल, शहरी भूगोल सहित, बसोबासको स्थानिय, सापेक्षिक र सैद्धान्तिक पक्षहरूको विशेष सम्बन्धमा शहरी र ग्रामीण क्षेत्रहरूको अध्ययन हो।
* सहरवाद: सहरी भूगोल भनेको सहर, सहर र अपेक्षाकृत घना बस्तीका अन्य क्षेत्रहरूको अध्ययन हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
भौतिक भूगोल

[अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|[पृथ्वीको सतह र वायुमण्डल]]
**भौतिक भूगोल** भूगोलको मुख्य तीन शाखाहरू मध्ये एक हो। भौतिक भूगोल प्राकृतिक विज्ञानको एक शाखा हो जसले प्राकृतिक वातावरणमा हुने प्रक्रियाहरू र ढाँचाहरू जस्तै वायुमण्डल, जलमण्डल, बायोस्फियर र भूगोलसँग सम्बन्धित छ। यो मानव भूगोलको शाखासँग विपरित छ, जसले निर्मित वातावरणमा केन्द्रित छ, र प्राविधिक भूगोल, जसले प्रयोग, अध्ययन, र स्थानिक जानकारी प्राप्त गर्न, विश्लेषण, व्याख्या गर्न र बुझ्न उपकरणहरू सिर्जना गर्नमा केन्द्रित छ।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* पृथ्वीको वायुमण्डल

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
राजनीतिक भूगोल

अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|विश्वको राजनीतिक नक्सा (सन् २०१५)

**राजनीतिक भूगोल** राजनीतिक प्रक्रियाहरूको स्थानिय असमान नतिजाहरू र राजनीतिक प्रक्रियाहरू आफैंले स्थानिय संरचनाहरूबाट प्रभावित हुने तरिकाहरू दुवैको अध्ययनसँग सम्बन्धित छ। परम्परागत रूपमा, विश्लेषणको उद्देश्यका लागि, राजनीतिक भूगोलले केन्द्रमा राज्यको अध्ययन, माथिको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध (वा भूराजनीति) को अध्ययन र त्यसभन्दा तलका स्थानहरूको अध्ययन गरी तीन-स्तरको संरचना अपनाउने गरिन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* सार्वभौम सम्पन्न राष्ट्रहरूको सूची

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्वेता खड्का

**श्वेता खड्का** एक नेपाली चलचित्र अभिनेत्री, निर्माता, राजनीतिज्ञ र उद्यमी हुन् जसले नेपाली चलचित्रमा आफ्नो कामका लागि परिचित छिन्।

## व्यक्तिगत जीवन 
सन् ७ जुलाई २०१४ मा, श्वेता खड्काले उनको बारम्बार सह-कलाकार श्रीकृष्ण श्रेष्ठसँग विवाह गरिन् र एक महिना पछि १० अगस्त अर्थात् ४७ वर्षको उमेरमा निमोनिया र हड्डीको क्यान्सरका कारण श्रेष्ठको मृत्यु भएको थियो। सन् ७ डिसेम्बर २०२० मा उनले विजयेन्द्र सिंहसँग विवाह गरिन्।

## राजनीतिक जीवन 
खड्का नेपालको सबैभन्दा ठूलो र पुरानो लोकतान्त्रिक पार्टी नेपाली कांग्रेसका सदस्य हुन्।

## पेशागत जीवनी 
सन् २००८ मा, खड्काले श्रीकृष्ण श्रेष्ठको अपोजिट 'कहा भेटिएला'बाट अभिनेतत्रीको रूपमा डेब्यु गरेकी थिइन्।

## सन्दर्भहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* 

श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली महिला मोडलहरू
श्रेणी:नेपाली चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:सन् १९८८ मा जन्म
श्रेणी:नेपाली टेलिभिजन अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
ऋषि धमला

**दुर्गा राज धमला** अथवा **ऋषि धमला** (जन्म: २०२७ कार्तिक २७) एक नेपाली पत्रकार, सञ्चारकर्मी हुन्। धमला नेपाली पत्रकार सङ्घ र रिपोर्टर क्लब नेपालका संस्थापक हुन्। धमलाले नेपालका विभिन्न सञ्चार गृहहरूमा काम गरिसकेका छन्।ऋषि धमलाको विवाह नेपाली चलचित्र अभिनेत्री एलिजा गौतमसँग भएको छ। उनीहरूका दुई सन्तान छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली पत्रकारहरू
श्रेणी:धादिङ जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिक पत्रकारहरू
श्रेणी:खस जाति
रोमन सम्राट

[अङ्गुठाकार|480x480पिक्सेल|पहिलो रोमन सम्राट [अगस्टस]]
**रोमन सम्राट** शाही कालमा रोमन साम्राज्यको शासक र राजतन्त्रात्मक राज्यको प्रमुख थिएँ। सम्राटको शासनको वैधानिकता उसको सेनाको नियन्त्रण र सिनेट द्वारा मान्यतामा निर्भर थियो; एक सम्राट सामान्यतया उसको सेना द्वारा घोषणा गरिनेछ, वा सिनेट द्वारा शाही शीर्षक संग लगानी, वा दुबै। पहिलो सम्राटहरूले एक्लै शासन गरे; पछिका सम्राटहरूले कहिलेकाहीं सह-सम्राटहरूसँग शासन गर्थे र उनीहरूबीच साम्राज्यको प्रशासन विभाजन गर्थे।

रोमीहरूले सम्राटको पदलाई राजाको भन्दा फरक ठान्थे। पहिलो सम्राट, अगस्टसले राजाको रूपमा मान्यतालाई दृढतापूर्वक अस्वीकार गरे। रोमन सम्राटहरूको पहिलो तीन सय वर्षसम्म, अगस्टसदेखि डायोक्लेटियनसम्म, सम्राटहरूलाई गणतन्त्रका नेताहरूको रूपमा चित्रण गर्ने प्रयासहरू गरियो, रोमन गणतन्त्र अघि रोमका राजाहरूसँगको कुनै सम्बन्धको डरले।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* रोमन सम्राटहरूको सूची

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:रोमन सम्राटहरू
वनमान्छे

**वनमान्छे**हरू इन्डोनेसिया र मलेसियाका वर्षावनहरूमा बस्ने महान वानर हुन्। तिनीहरू अहिले बोर्नियो र सुमात्राका केही भागहरूमा मात्र पाइन्छ, तर प्लेइस्टोसिनको समयमा तिनीहरू दक्षिणपूर्व एसिया र दक्षिण चीनभरि फैलिएका थिएँ। ठुला बाँदरहरूमध्ये सबैभन्दा वनस्पति, वनमान्छेहरूले आफ्नो अधिकांश समय रूखहरूमा बिताउँछन्। तिनीहरूको समानुपातिक रूपमा लामो हात र छोटो खुट्टाहरू छन्, र तिनीहरूको शरीर छोप्ने रातो-खैरो कपालहरू छन्। वयस्क पुरुषहरूको तौल लगभग  हुन्छ, जबकि महिलाहरूको तौल लगभग  हुन्छ।

फल एक वनमान्छेको आहारको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण भाग हो; तर तिनीहरूले वनस्पति, बोक्रा, मह, कीरा र चराको अन्डा पनि खानेछन्। तिनीहरू जङ्गली र बन्दी दुवैमा ३० वर्षभन्दा बढी बाँच्न सक्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:वनमान्छेहरू
मेध्यवानर

**मेध्यवानर** वा **वनमानुष** उष्णकटिबंधीय अफ्रिकाको जङ्गल र सवानामा बस्ने मानवानुगणको प्रजाति हो। मेध्यवानर मोटो कालो कपालले ढाकिएको हुन्छ, तर यसको अनुहार,औँलाहरू, हातका हत्केलाहरू र खुट्टाका तलवहरू छन्। यो बोनोबो भन्दा ठुलो र बलियो छ, तौल  पुरुषहरूको लागि र  महिलाहरूको लागि र खडा ।

मेध्यवानर समूहहरूमा बस्छ जुन आकारमा १५ देखि १५० सदस्यहरू हुन्छन्, यद्यपि व्यक्तिहरू दिनको समयमा धेरै साना समूहहरूमा यात्रा गर्छन् र चारा चराउँछन्। प्रजातिहरू एक सख्त पुरुष-प्रधान पदानुक्रममा बस्छन्, जहाँ विवादहरू सामान्यतया हिंसाको आवश्यकता बिना नै हल गरिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
मानवानुगण

**मानवानुगण** प्राथमिकवर्गहरूको वर्गीकरण परिवार हो जसमा चार जेनेरामा आठ विद्यमान प्रजातिहरू समावेश छन्: वनमान्छे; भीमवानर; मेध्यवानर; र मानव, जसमध्ये आधुनिक मानव (होमो सेपियन्स) मात्र बाँकी छन्। ठुला बाँदरहरू पुच्छरविहीन प्राथमिकवर्गहरू हुन्, सबैभन्दा सानो जीवित प्रजातिहरू बोनोबो ३०-४० किलोग्राम तौलका हुन्छन्, र सबैभन्दा ठुलो पूर्वी गोरिल्लाहरू हुन्, जसको तौल १४०-१८० किलोग्राम हुन्छ।

## संरक्षण 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अपुच्छहरू
अपुच्छ

**अपुच्छ** पुरानो विश्व सिमियनहरूको समूह हो जुन उप-सहारा अफ्रिका र दक्षिणपूर्वी एसियाका मूल निवासीहरू हुन् (यद्यपि तिनीहरू अफ्रिका, धेरैजसो एसिया र साथै प्रागैतिहासिक युरोपमा धेरै व्यापक थिएँ)। अपुच्छको पुच्छर हुँदैन। भीमवानर र मानिस बाहेक, होमिनोइडहरू रूखका चुस्त आरोही हुन्। बाँदरहरूले विभिन्न प्रकारका वनस्पति र जनावरहरूको खाना खान्छन्, जसमा धेरैजसो खानेकुरा वनस्पतिहरू हुन्, जसमा फलहरू, पातहरू, डाँठहरू, जरा र बीउहरू, नट र घाँसको बीउहरू समावेश हुन सक्छन्। प्रविधिको विकास र बासस्थानको विस्तृत दायराको कारणले गर्दा मानव आहार कहिलेकाहीँ अन्य होमिनोइडहरू भन्दा धेरै फरक हुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अपुच्छहरू
बर्बर

[अङ्गुठाकार|बर्बरहरू द्वारा [रोमको बर्खास्त गर्दै]]

**बर्बर** त्यो हो जसलाई कि त असभ्य वा आदिम मानिन्छ। पदनाम सामान्यतया लोकप्रिय इस्टेरियोटाइपमा आधारित सामान्यीकरणको रूपमा लागु हुन्छ; बर्बरहरू कुनै पनि राष्ट्रका सदस्यहरू हुन सक्छन् जसलाई कसै-कसैले कम सभ्य वा व्यवस्थित (जस्तै आदिवासी समाज) मान्नुहुन्छ तर कुनै निश्चित "आदिम" सांस्कृतिक समूह (जस्तै घुमन्ते) वा सामाजिक वर्ग (जस्तै डाकुहरू) दुवैको हिस्सा हुन सक्छन्। आफ्नै राष्ट्र भित्र र बाहिर।

## नाम 
बर्बर प्राचीन भारतको संस्कृतमा पाइन्छ, जसको प्राथमिक अर्थ "हल्लिरहेको" को अर्थ अपरिचित भाषा भएको व्यक्तिलाई बुझाउँछ। ग्रीक शब्द *barbaros* संस्कृत *बर्बर*सँग सम्बन्धित छ। यो भारोपेली भाषा जरा ल्याटिन *balbus*मा "हल्लिरहेको" र चेक *blblati* "हल्लाउनु" को लागि पनि पाइन्छ। समकालीन हिन्दी (बड़बड़ाना) र उर्दू (بڑبڑانا) दुबैमा क्रियाबरानाको अर्थ 'बडबड गर्नु, बकबक बोल्नु, असंगत रूपमा बडाउनु' हो।

## इतिहास 
पुरातन भारतीय महाकाव्य महाभारतमा, संस्कृत शब्द बर्बर गैरवैदिक मानिसहरू ("निराश, विदेशी, पापी मानिसहरू, निम्न र बर्बर") को बुझ्न नसकिने, अपरिचित बोली ("बडबड", "असंगत हड्ताल" को रूपमा बुझिन्छ)।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* म्लेच्छ

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:बर्बरहरू
भीमवानर

**भीमवानरहरू** शाकाहारी हुन्, मुख्यतया भूमध्यमा बस्ने मानवानुगणहरू हुन् जसले भूमध्यरेखीय अफ्रिकाको उष्णकटिबंधीय वनहरूमा बस्छन्। जीनस भीमवानर दुई प्रजातिहरूमा विभाजित छ: पूर्वी भीमवानर र पश्चिमी भीमवानर। भीमवानरहरू सबैभन्दा ठुला जीवित प्राथमिकवर्ग हुन्, जसको उचाइ १.२५ र १.८ मिटर, तौल १०० र २७० किलोग्राम र पाखुरा २.६ मिटरसम्म फैलिएको हुन्छ, प्रजाति र लिङ्गमा निर्भर हुन्छ। भीमवानरहरू जङ्गलमा ३५-४० वर्षसम्म बाँच्ने गर्दछन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
पश्चिमी भीमवानर

**पश्चिमी भीमवानर** अफ्रिकामा पाइने मानवानुगण हो, मानवानुगण भीमवानरका दुई प्रजातिहरूमध्ये एक हो। लगभग  तौल भएका पुरुषहरूको साथ ठुला र बलियो, कपाल पूर्वी भीमवानर भन्दा धेरै हल्का रङको हुन्छ।

## वर्गीकरण 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:भीमवानरहरू
पूर्वी भीमवानर

**पूर्वी भीमवानर** भीमवानरको एक आलोचनात्मक रूपमा लोपोन्मुख प्रजाति र सबैभन्दा ठुलो जीवित प्राथमिकवर्ग हो। पूर्वी भीमवानर ठुलो टाउको, चौडा छाती र लामो हातहरू भएको ठुलो मानवानुगण हो। यसको ठुला नाकका प्वालहरू सहितको सपाट नाक हुन्छ। अनुहार, हात, खुट्टा र स्तन टाउको छ। फर मुख्यतया कालो हुन्छ, तर वयस्क पुरुषहरूको पछाडि चाँदीको "काठी" हुन्छ। जब भीमवानर बूढो हुन्छ, पछाडिको काठीको कपाल सेतो हुन्छ, धेरै जसो वृद्ध मानिसहरूको सेतो कपाल।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:भीमवानरहरू
हिमयुग

अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|हिमयुग

**हिमयुग** भनेको पृथ्वीको सतह र वायुमण्डलको तापक्रममा कमी आउने लामो अवधि हो, जसले गर्दा महाद्वीपीय र ध्रुवीय बरफको पाना र अल्पाइन हिमनदीहरूको उपस्थिति वा विस्तार हुन्छ। पृथ्वीको हावापानी हिमयुग र हरितगृह अवधिहरू बीच एकान्तरण हुन्छ, जुन समयमा ग्रहमा कुनै हिमनदीहरू छैनन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हिमयुगहरू
कुकुरदाँत

अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|कुकुरदाँत

**कुकुरदाँत** तुलनात्मक रूपमा लामो, पोइन्ट दाँतहरू हुन्। तिनीहरू विकसित भएका छन् र मुख्य रूपमा यसलाई फाड्न र कहिलेकाहीं हतियारको रूपमा खाद्यान्नलाई दृढताका साथ समात्न प्रयोग गरिन्छ। तिनीहरू प्रायः स्तनपायीको मुखमा सबैभन्दा ठुलो दाँत हुन्। प्रायजसो प्रजातिहरूका व्यक्तिहरू जसले तिनीहरूलाई विकास गर्छन्, तिनीहरूको सामान्यतया चारवटा हुन्छन्, दुईवटा माथिल्लो बङ्गारामा र दुईवटा तल्लो भागमा, प्रत्येक बङ्गारा भित्र इन्सिजरहरूद्वारा छुट्याइएका हुन्छन्। मानिस र कुकुर उदाहरण हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दाँत
कूर्चमर्कट

**कूर्चमर्कट** टार्सिडे परिवारका ह्याप्लोराइन प्राथमिकवर्गहरू हुन्, जुन इन्फ्राअर्डर टार्सिफोर्मेस भित्रको एक्लो परिवार हो। यद्यपि समूह एक पटक धेरै व्यापक थियो, आज बस्ने यसका सबै प्रजातिहरू समुद्री दक्षिणपूर्व एसिया, विशेष गरी फिलिपिन्स, मलेसिया, इन्डोनेसिया र ब्रुनाईमा पाइन्छ। तिनीहरू मुख्यतया जङ्गली बासस्थानहरूमा पाइन्छ, विशेष गरी लिआना भएका वनहरूमा, किनकि बोटले रूख चढ्दा कूर्चमर्कटहरूलाई ठाडो समर्थन दिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कूर्चमर्कटहरू
बोर्नियो वनमान्छे

**बोर्नियो वनमान्छे** बोर्नियो टापुमा रहेको वनमान्छे स्थानीय प्रजातिको प्रजाति हो। सुमात्रान वनमान्छे र तपानुली वनमान्छे सँगसँगै, यो एसियाको मूल निवासी महान वानरहरूको एक मात्र प्रजाति हो। अन्य ठुला वानरहरू जस्तै, वनमान्छेहरू अत्यन्त बुद्धिमान छन्, उपकरणको प्रयोग र जङ्गलमा छुट्टै सांस्कृतिक ढाँचाहरू देखाउँछन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:वनमान्छेहरू
प्रातिनूतनाश्म

अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|अन्तिम हिमनदी अधिकतम समयमा संसारको नक्शा

**प्रातिनूतनाश्म युग** () भनेको भूवैज्ञानिक युग हो जुन २.५८ मिलियन देखि ११,७०० वर्ष अघिसम्म चलेको थियो। प्रारम्भिक प्रातिनूतनाश्मको समयमा, होमो जीनसका पुरातन मानवहरू अफ्रिकामा उत्पत्ति भएका थिएँ र अफ्रिका-युरेशियामा फैलिए।

ढिलो प्रातिनूतनाश्मले अफ्रिका बाहिर आधुनिक मानवको फैलावटको साथसाथै अन्य सबै मानव प्रजातिहरूको लोप भएको देखेको थियो। मानवहरू पनि पहिलो पटक अष्ट्रेलिया महाद्वीप र अमेरिकामा फैलिए, यी क्षेत्रहरूमा सबैभन्दा ठुला शरीर भएका जनावरहरूको विलुप्ततासँगको घटना हो।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* जलवायु परिवर्तन

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:प्रातिनूतनाश्म
सरीसृपयुग

[अङ्गुठाकार|गोन्डवानाल्यान्डको विच्छेद सरीसृपयुगको समयमा भएको थियो, जसको परिणाम स्वरूप [हिन्द महासागर खुल्यो]]
**सरीसृपयुग** () एक भौगोलिक अवधि र स्ट्र्याटिक प्रणाली हो जुन २०१.४ मिलियन वर्ष पहिले ट्रायसिक अवधिको अन्त्यबाट क्रेटासियस अवधिको शुरुवातसम्म फैलिएको छ। सरीसृपयुगको शुरुवातमा, सुपरमहाद्वीप पाङ्गिया दुई भू-भागमा विभाजित हुन थालेको थियो: उत्तरमा लौरासिया र दक्षिणमा गोन्डवाना। सरीसृपयुगको मौसम हालको भन्दा तातो थियो, र त्यहाँ कुनै बरफ टोपी थिएँन। तल्लो अक्षांशहरूमा ठुला सुख्खा विस्तारहरूका साथ, ध्रुवहरू नजिक वनहरू बढ्दै गए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

श्रेणी:भौगोलिक युगहरू
जारी (चलचित्र)

**जारी** उपेन्द्र सुब्बाद्वारा लिखित र निर्देशित २०२३ को नेपाली सामाजिक नाटक चलचित्र हो। बासुरी फिल्म्सको ब्यानरमा निर्माण भएको चलचित्रलाई रामबाबु गुरुङले निर्माण गरेका हुन्। अप्रिल १४, २०२३ मा रिलिज भएको यस फिल्ममा दयाहाङ राई, मिरुना मगर, प्रेम सुब्बा, विजय बराल, रोयदीप श्रेष्ठ र रेखा लिम्बूको अभिनय रहेको छ।

यो फिल्मले सुरुवातमा आलोचकहरूको प्रशंसा पायो, जसमा नवोदित निर्देशक सुब्बाको कामको प्रशंसा पनि समावेश थियो। यो बक्स अफिसमा रेकर्ड तोड्ने ब्लकबस्टर थियो र नेपालभरका सिनेमाघरहरूमा १०० दिनभन्दा बढी समय बिताएको थियो। यसको प्रदर्शनको अन्त्यमा, यो रु १७.१८ करोडको कमाईका साथ नेपालमा अहिलेसम्मकै तेस्रो सर्वाधिक कमाई गर्ने चलचित्र बन्यो।

## कलाकार 
* दयाहाङ राई: नामसाङ
* मिरुना मगर: हाङ्मा
* विजय बराल: मङ्गल सिंह
* प्रेम सुब्बा
* रोयदीप श्रेष्ठ
* रेखा लिम्बू
* अनिल सुब्बा
* पुस्कर गुरुङ

## सङ्गीत 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* 

श्रेणी:सन् २०२३ का चलचित्रहरू
श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू
श्रेणी:नेपाली प्रेमप्रसङ्गयुक्त नाटक चलचित्रहरू
श्रेणी:२०२० को दशकका नेपाली भाषाका चलचित्रहरू
श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू
श्रेणी:ऐतिहासिक कथामा आधारित नेपाली चलचित्रहरू
श्रेणी:नेपाली बहुभाषी चलचित्रहरू
श्रेणी:नेपाली मानिसहरूको सांस्कृतिक चित्रण
प्राथमिकवर्ग

**प्राथमिकवर्गहरू** स्तनधारी प्राणीहरूको विविध क्रम हो। प्राथमिकवर्गहरू ८५-५५  मिलियन वर्ष पहिले साना स्थलीय स्तनधारी प्राणीहरूबाट उत्पन्न भएका थिएँ, जसले उष्णकटिबंधीय जङ्गलका रूखहरूमा बस्न अनुकूलन गर्यो: धेरै प्राथमिकवर्ग विशेषताहरूले यस चुनौतीपूर्ण वातावरणमा जीवनको लागि अनुकूलनलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ, जसमा ठुलो मस्तिष्क, दृश्य तीक्ष्णता, रंग दृष्टि, काँधको कमर। काँधको जोर्नी, र कुशल हातहरूमा ठुलो मात्रामा आन्दोलन गर्न अनुमति दिँदै।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:प्राथमिकवर्गहरू
मोहनबहादुर बस्नेत

**मोहनबहादुर बस्नेत** एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। उनले सिन्धुपाल्चोक १ बाट प्रतिनिधि सभा र दोस्रो संविधानसभाको सदस्यको रूपमा काम गरे, सन् १९९९ र २०१३ को निर्वाचनमा नेपाली कांग्रेसको प्रतिनिधित्व गर्दै निर्वाचित भएका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
प्रवालयुग

अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|यस समयमा पृथ्वीको नक्सा
**प्रवालयुग** () एक भौगोलिक अवधि र प्रणाली हो जुन २४.६ मिलियन वर्ष अवरप्रवाल युगको अन्त्यदेखि ४४३.८ मिलियन वर्ष पहिले मत्स्ययुगको शुरुवातमा फैलिएको छ। प्रवालयुगको समयमा एक महत्त्वपूर्ण विकासवादी कोसेढुङ्गा जबड़े माछा र हड्डी माछा को विविधीकरण थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:प्रवालयुग
श्रेणी:भौगोलिक युगहरू
उपेन्द्र सुब्बा

**उपेन्द्र बहादुर आङ्देम्बे** जो **उपेन्द्र सुब्बा** (    भनेर चिनिन्छन् ) नेपाली कवि, गीतकार र लेखक हुन् । उहाँ राजन मुकारुङ र हङ्युग अग्यातसँगै *सृजनशील अराजकता* (क्रिएटिभ अराजकता) नामक आन्दोलनका प्रारम्भकर्ताहरूमध्ये एक हुनुहुन्छ।

## बाल्यकाल 
सुब्बाको जन्म पूर्वी पहाडी जिल्ला पाँचथरको आङ्साराङ –८ मा भएको थियो । उनको जन्मको नाम उपेन्द्रबहादुर आङ्देम्बे थियो।

सन् १९९७ मा दमकबाट गीतकार बन्न उनी काठमाडौं शहर सरेका थिए । शान्तिराम राईको संगीतबाट उनको गीत लेखनले सफलता पाउन थालेको थियो । उनका गीतहरू दीप श्रेष्ठ, रबिन शर्मा, आनन्द कार्की, याम बरालले गाएका थिए र केही प्रतियोगिताहरू पनि जितेका थिए। गीत रेकर्डिङ महँगो छ र संगीत उद्योग उनको स्वाद विपरीत दिशातर्फ जाँदैछ भन्ने कुरामा उनी विश्वस्त भए।

## साहित्यिक करियर 
यसै क्रममा उनको भेट राजन मुकारुङ र हङयुग अग्यातसँग भयो । उनीहरूले मिलेर *सृजनशील अराजकता* (अर्थात् रचनात्मक अराजकता) नामक साहित्यिक आन्दोलन सुरु गरे।

उनले आफ्नो लेखनमा सफलताको लागि उनीहरूको संयुक्त आन्दोलनलाई श्रेय दिन्छन्। राजन मुकारुङले आफ्नो उपन्यास *हेच्छकुप्पाको* सफलता र *दामिनी भीरसँग* मदन पुरस्कार जितेर आफूलाई मार्ग प्रशस्त गरेको उनले *लटो पहाडको* सफलता भएको दाबी गरे ।

उनले क्रिटिक्स सोसाइटीको कार्यक्रममा भाग लिन २०१६ मा हङकङ गएका थिए। साहित्यिक कार्यक्रममा मलेसिया र सिङ्गापुर पुगेका छन् ।

## फ्लिम करियर 
फिल्म लेखनको श्रेय उनी निर्देशक रामबाबु गुरुङलाई दिन्छन्। उनीहरुले *कबड्डी, कबड्डी कबड्डी* लगायतका हिट चलचित्रमा सहकार्य गरेका छन् । उनको पहिलो कथा *केबा कोक्मा* (लाटो पहाड) लिम्बू भाषामा रवि सर्माले निर्देशन गरेको थियो।उन्को लगिरहको फिल्म जारी नेपालको धेरै ब्यापार गर्ने फिल्मको दौडमा छ।

उनले *कबड्डी र कबड्डी कबड्डीमा* छोटो उपस्थिति देखाए, तर ती उपस्थितिहरूलाई उनका साथीहरूले जबरजस्ती गरेको ठान्छन्।

उनले २०२३ मा फिल्म *‘जारी’* मार्फत निर्देशनमा डेब्यु गरेका थिए, जसलाई उनले लेखेका थिए। जुन नेपालीको धेरै ब्यापार गर्ने फिल्म बन्ने रफ्तारमा छ।

## प्रकाशित कृतिहरू 
### कविता संग्रह 
* *दादा माथी को गम जुन र गडतिरका राके भुत हारु (* २००२)
* *होंगरायो भोग रा पांगरा (* २००४)
* *खोलाको गीता र पुराण कविताहरु* (२०१३)
* देश खोज्दा जादा (२०१७)

### लघुकथा संग्रह 
* *लाटो पहाड* (२०१४) (कथाहरूको संकलन) चलचित्र केबा कोक्माको रूपमा रूपान्तरित

### पटकथा लेखन 
* *कबड्डी* (2013) स्क्रिप्ट
* कबड्डी कबड्डी (२०१५) स्क्रिप्ट
* *Taandro* (2015) स्क्रिप्ट
* पुरानो डुंगा (2016)
* जारी (2023)

### संगीत एल्बम 
* *जीवन आखिर के नै हो रा (* २००६) (संगीत एल्बम)

## पुरस्कारहरू 
* नेपाली प्रतिभा प्रतिष्ठान, बेलायत, २०१० द्वारा नेपाली प्रतिभा पुरस्कार
* २०१५ *लातो पहाड* २०१५ मा पद्मश्री साहित्य पुरस्कार
* सन् २०१५ मा चलचित्र कबड्डीका लागि उत्कृष्ट पटकथा लेखकको राष्ट्रिय पुरस्कार

## सन्दर्भहरू 
## बाह्य लिङ्कहरू 
* 
* Goodreads Profile
* Sahityasangraha
* Taandro
* Critics' Society

श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:सन् १९७१ मा जन्म
श्रेणी:पाँचथर जिल्लाका मानिसहरू
मत्स्ययुग

अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|यस समयमा पृथ्वीको नक्सा

**मत्स्ययुग** () पुराजीवक कल्पको भौगोलिक अवधि हो, प्रवालयुगको अन्त्यदेखि ४१९.२ मिलियन वर्ष पहिले, प्राङ्गारयुगको सुरुसम्म ६०.३ मिलियन वर्ष फैलिएको छ। मत्स्ययुग एक अपेक्षाकृत न्यानो अवधि थियो, र सम्भवतः धेरै अवधिको लागि कुनै ग्लेशियरहरूको अभाव थियो। भूमध्य रेखादेखि ध्रुवसम्मको तापक्रम आजको जस्तो ठुलो थिएँन। मौसम पनि धेरै सुख्खा थियो, प्रायः भूमध्य रेखाको साथ जहाँ यो सबैभन्दा सुख्खा थियो।

मत्स्ययुग संसारमा धेरै महाद्वीपहरू र विभिन्न आकारका महासागर बेसिनहरू समावेश थिएँ। सबैभन्दा ठुलो महाद्वीप, गोन्डवाना, पूर्णतया दक्षिणी गोलार्ध भित्र अवस्थित थियो। यो आधुनिक समयको दक्षिण अमेरिका, अफ्रिका, अष्ट्रेलिया, अन्टार्कटिका र भारत, साथै उत्तर अमेरिका र एसियाका साना भागहरूसँग मेल खान्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मत्स्ययुग
श्रेणी:भौगोलिक युगहरू
शैलीयुग

अङ्गुठाकार|318x318पिक्सेल|यस समयमा पृथ्वीको नक्सा

**शैलीयुग** (; **गिरियुग**; **पहाड-पर्बत युग**) एक भौगोलिक अवधि हो जुन प्राङ्गारयुगको अन्त्यबाट २९८.९ मिलियन वर्ष पहिले र रक्ताश्म शैलयुगको शुरुवात सम्म ४७ मिलियन वर्ष फैलिएको छ।  विभिन्न लेखकहरूले कम्तिमा तीन, र सम्भवतः शैलीयुगमा चार विलुप्त हुने घटनाहरू पहिचान गर्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:शैलीयुग
श्रेणी:भौगोलिक युगहरू
अवरप्रवाल युग

**परप्रवाल युग** (; **अवरप्रवाल युग**) एक भौगोलिक अवधि हो। परप्रवाल युग ४१.६ मिलियन वर्ष त्रिखण्डारम्म युग अवधि ४८५.४ मिलियन वर्ष पहिलेको प्रवालयुगको शुरुवातसम्म फैलिएको छ। परप्रवाल युगको समयमा जीवन फस्टाउन जारी रह्यो जसरी यो पहिलेको त्रिखण्डारम्म युग अवधिमा थियो। माछा, संसारको पहिलो साँचो कशेरुका, विकसित हुन जारी राख्यो, र बङ्गारा भएकाहरू पहिलो पटक अवधिमा देखा परेको हुन सक्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अवरप्रवाल युग
श्रेणी:भौगोलिक युगहरू
प्राङ्गारयुग

अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|प्राङ्गारयुगमा जङ्गल

**प्राङ्गारयुग** (; **कोइला युग**) पुराजीवक कल्पको भौगोलिक अवधि हो जुन ३५८.९ मिलियन वर्ष पहिले, मत्स्ययुगको अन्त्यबाट २९८.९ मिलियन वर्ष पहिले, शैलीयुग को सुरुसम्म ६० मिलियन वर्ष फैलिएको छ। स्थलीय पशु जीवन प्राङ्गारयुग द्वारा राम्रोसँग स्थापित भएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:प्राङ्गारयुग
श्रेणी:भौगोलिक युगहरू
खरीढुङ्गा युग

अङ्गुठाकार|369x369पिक्सेल|यस समयमा पृथ्वीको नक्सा

**खरीढुङ्गा युग** (; **माटो वा खरीढुङ्गाका युग**) एक भूवैज्ञानिक अवधि हो जुन लगभग १४५ देखि ६६ मिलियन वर्ष पहिलेसम्म चलेको थियो। खरीढुङ्गा युग एक अपेक्षाकृत न्यानो मौसम भएको अवधि थियो, जसको परिणामस्वरूप उच्च इस्टेटिक समुद्री स्तरहरू छन् जसले धेरै उथले अन्तरदेशीय समुद्रहरू सिर्जना गर्यो।

यस समयमा, स्तनपायी र चराहरूको नयाँ समूह देखा पर्‍यो। प्रारम्भिक खरीढुङ्गा युगको समयमा, फूल फुल्ने बिरुवाहरू देखा पर्न थाले र द्रुत रूपमा विविधीकरण गर्न थाले, खरीढुङ्गा युगको अन्त्यसम्म पृथ्वीभरि बोटबिरुवाहरूको प्रमुख समूह बन्न थाल्यो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:खरीढुङ्गा युग
श्रेणी:भौगोलिक युगहरू