open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
कान्तिपुर दैनिक

**कान्तिपुर दैनिक** नेपाली भाषा मा प्रकाशित हुने नेपालको एक दैनिक पत्रिका हो। यो पत्रिकाको मुख्यालय नेपालको राजधानी काठमाडौँमा रहेको छ।

## इतिहास तथा विकासक्रम 
कान्तिपुर दैनिकको प्रथम पटक प्रकाशन २०४९ साल फागुन ९ गते भएको हो। कान्तिपुर दैनिकको शनिवासरिय परिशिष्टाङ्क कोशेलीको प्रकाशन २०५० साल वैशाख १२ बाट भएको थियो। कान्तिपुर दैनिक प्रकाशन सुरू भएको आठ वर्षपछि 'शुक्रबारे बालकोसेली' का रूपमा कोपिला आएको थियो। 'कोपिला'को नमुना अङ्क २०५७ फागुन ५ मा आएको थियो। 'कोपिला'को पहिलो नियमित अङ्क २०५७ फागुन १९ मा आएको थियो जसको संयोजन शाश्वत पराजुलीले गरेका थिए। २०६१ वैशाखदेखि राजेश कोइरालाले गरेका थिए। प्रत्येक साताको अन्त्यमा हेल्लो शुक्रबार पनि प्रकाशन हुने गर्दछ। 
 
२०५४ पुस १७ गते देखि कान्तिपुर समाचारपत्र रङ्गीनमा प्रकाशित भएको थियो। यसको विराटनगर संस्करण २०५८ जेठ १९ बाट सुरू भएको थियो। स्थापनाकालदेखि नै योगेश उपाध्याय सम्पादकको रूपमा रहेका थिए। २०५७ साउन ७ देखि उक्त जिम्मेवारी युवराज घिमिरेले लिएका थिए। २९ असार २०७५ मा, नारायण वाग्ले यसको प्रधान सम्पादक बनेका थिए। २०८० जेठ ७ सम्म, सुधीर शर्मा यसको प्रधान सम्पादकको रूपमा रहेका थिए। हाल कान्तिपुरको सम्पादक उमेश चौहान हुन् जो ७ जेठ २०८० मा नियुक्त भएका थिए।

कान्तिपुर पब्लिकेसन्स अन्तर्गत पाँच प्रकाशन छन्। देशका सातै वटा प्रदेशमा पब्लिकेसन्सका क्षेत्रीय कार्यालय छन्। ती सबै प्रदेशबाट यो पत्रिकाका क्षेत्रीय संस्करणहरू एकसाथ छापिन्छन्।

द काठमान्डू पोष्ट का सुरूका सम्पादक योगेश उपाध्याय नै थिए। त्यसपछि श्याम केसी, अखिलेश उपाध्याय र  युवराज घिमिरे भएका थिए। २०७५ साउन २२ मा, पोस्टको सम्पादकमा अनुप काफ्ले नियुक्त भएका थिए। २१ भदौ २०७९ मा, यो जिम्मेवारी विश्वास बराललाई दिइएको थियो। 'कान्तिपुर दैनिक' र 'द काठमान्डू पोष्ट'लाई २०६२ वैशाख २१ देखि अन्तर्राष्ट्रिय आकारको बनाइएको थियो। यो आकार साविकभन्दा सानो हो। 

कान्तिपुर एफएमको प्रसारण २०५५ असोज २८ (हाल २४ घन्टा नै प्रसारण) सुरू भएको हो। त्यसअघि २०५२मा रेडियो नेपालसँग ७ देखि १० बजेसम्म समय खरिद गरि प्रसारण हुन्थ्यो। धनकुटा जिल्लाको भेडेटारबाट एफएम प्रसारण २०५८ वैशाखमा भएको थियो।

यस पब्लिकेसन्सका 'कान्तिपुर दैनिक', 'द काठमान्डू पोष्ट', 'साप्ताहिक', 'नेपाल साप्ताहिक' र 'सर्वोत्तम नारी' पाँच प्रकाशन छन्। कान्तिपुर पब्लिकेसन्सभित्र 'कान्तिपुर अनलाइन' छ। उक्त अनलाईनलाई अहिले 'इ-कान्तिपुर'क‍ो रूपमा चिनिन्छ। कान्तिपुर अनलाइन २०५७ वैशाख १ मा सुरू भएको थियो। कान्तिपुर पब्लिकेसन्सका सबै प्रकाशन इन्टरनेटमा उपलब्ध छन्।

## हालका प्रकाशनहरू
*कान्तिपुर दैनिक
*कोसेली
*कोपिला (बालपत्रिका)
*हेल्लो शुक्रबार
*द काठमान्डू पोष्ट (दैनिक)
*कान्तिपुर साप्ताहिक
*नेपाल साप्ताहिक
*नारी (मासिक)
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू 
*कान्तिपुर गृह पृष्ठ 
*पढ्न मिल्ने कान्तिपुर दैनिक

श्रेणी:नेपाली सञ्चारगृहहरू
श्रेणी:नेपालका व्यवसायहरू
श्रेणी:नेपालका राष्ट्रिय दैनिक पत्रिकाहरू
श्रेणी:नेपाली अनलाइन समाचार पोर्टलहरू
विनोना राइडर

**विनोना राइडर** (Winona Ryder) (जन्मः अक्टोबर २९, १९७१; जन्म नामः **विनोना लरा हरोविट्स**) ओस्कर अवार्डमा छानिएकी तथा गोल्डेन ग्लोब विजयी एक सफल अमेरीकी अभिनेत्री हुन्। 

## चलचित्र जीवन 
विनोनाको चलचित्र व्यवसायको थालनी लुकास (१९८६)बाट भएको हो जसमा उहाँ लुकाससँग एकतर्फी प्रेम गर्छिन्। उनको पहिलो सफल चलचित्र भने बीटल्जुस (१९८७) हो जसमा उनले लीडीया नामक एक जवान गथ केटीको अभिनय गरेकी छिन्। भेरोनिका सयर नामक चरित्रमा उनले हेदर्स् (१९८९)मा भिन्नै अभिनय गरी टिप्पनीकर्ताहरूलाई चुप लगाएका थिए।

## बाह्य कडीहरू
* 
* 
* 
* 

श्रेणी:सन् १९७१ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:अमेरिकी बाल अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:अमेरिकी चलचित्र अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:अमेरिकी टेलिभिजन अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:अमेरिकी आवाज अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:क्यालिफोर्नियाका अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:मिनेसोटाका अभिनेत्रीहरू
श्रेणी:२१औँ शताब्दीका अमेरिकी अभिनेत्रीहरू
शनिग्रह

thumbnail|right|शनि ग्रह
**शनिग्रह** सौर्यमण्डलमा सूर्यबाट छैटौँ ग्रह हो। यो यौटा ग्यासको पिण्ड (अङ्ग्रेजीमा gas giant), हो जसमा ग्यास नै ग्यास रहेको छ र शायद यसमा ठोस सतह नै छैन। यसको वरिपरी एकदमै ठूलो ग्रहीय चक्का छ जुन बरफ र खनिज चट्टानले बनेको छ। 

शनि ध्रुव तिर चेप्टो र भुमध्यरेखातिर फैलेको छ किन भनें यो एकदम तिब्र गतिले घुम्छ। शनि सौरमण्डलको एउटामात्र त्यस्तो ग्रह हो जसको घनत्व पानीको भन्दा कम छ। त्यसैले यदि शनिलाई ठूलो पोखरीमा राख्‌ने हो भने पोखरीमा शनि तैरने छ।

शनिका धेरै चन्द्रहरू छन्। ३० वटा चन्द्रका नामाकरण गरीएका छन्। बाँकीका चन्द्रका नाम छैनन्। १९८० भन्दा पहिले भेटाइएका वा पत्ता लगाइएका चन्द्रलाई टाइटन, रिया, , डायोनी, टिथिस, एन्सेलडस, माइमस, हाइपेरियन, फिबी र ज्यानस भनिन्छ। टाइटन शनिको सबैभन्दा ठूलो चन्द्र हो। डिसेम्बर २००४ र जनवरी २००५मा शनिका नजीकैबाट खिचिएका धेरै फोटाहरू लिइएका थिए। यसको श्रेय जान्छ त्यो मानव निर्मित भू-उपग्रह जसलाई भनिन्छ। त्यस भू-उपग्रहको एउटा भागले त अझ टाइटनमा अवतरण पनि गरेको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## यो पनि हेर्नुहोस् 
* ग्रहहरूको सूची

श्रेणी:ग्रह
श्रेणी:खगोलशास्त्र
श्रेणी:सौर्यमण्डल
नारायणी (स्पष्टता)

**नारायणी** शब्दले यी कुराहरू बुझ्न सकिन्छ-
*नारायणी अञ्चल
*नारायणी नदी
*नारायणी गाविस नवलपरासी जिल्लामा अवस्थित एक गाउँ विकास समिति।
बागमती (स्पष्टता)

**बागमती** शब्दले निम्न लिखित कुराहरू बुझ्न सकिन्छ :-

*बागमती नदी- काठमाडौँ उपत्यकाबाट बग्ने एक नदी।
*बागमती अञ्चल -नेपालको मध्यमाञ्चल विकास क्षेत्रमा रहेको एक अञ्चल।
*बागमती प्रदेश - नेपालका ७ प्रदेश मध्ये एक।
राप्ती (स्पष्टता)

*राप्ती* भन्नाले निम्न कुराहरूलाई जनाउँछ। 

रापती नदी र राप्ती नदी दुइ भिन्दा भिन्दै नदीहरू हुन।

## See also 
*रापती नदी : Rapati River। चितवनमा बग्ने सानो खोला।
*राप्ती नदी : Rapti River। नेपालको पश्चिममा बग्ने ठूलो नदी।
*राप्ती अञ्चल : राप्ती अञ्चल।
कर्णाली (स्पष्टता)

**कर्णाली** नामसँग सम्बन्धित यो विकिमा निम्न लेखहरू रहेका छन् ।
* कर्णाली नेपालको एक नदीको नाम हो । यो नदी नेपालको सबै भन्दा लाम्रो नदी हो ।
* कर्णाली नेपालका चौध अञ्चल मध्यको एक अञ्चल हो । नेपालको उत्तर पश्चिम सिमाना अवस्थीत यस अञ्चलका सबै जिल्लाहरू हिमाली भेगमा पर्दछन् ।
* कर्णाली नेपालका सातवटा प्रदेशहरू मध्यको एक प्रदेश हो ।
* कर्णाली नेपालको एक राजमार्गको नाम हो । 
*कर्णाली नेपाली एक पुलको नाम हो ।
साइप्रस

**साइप्रस**  (, *Kýpros*, ; , ), आधिकारीक: **गणतन्त्र साइप्रस** ( एसियाको एक देश हो, जसलाई संस्कृति र इतिहासका कारणले युरोपको भूभाग पनि भनिन्छ। यो भूमध्य सागरमा रहेको एक टापु हो। यसको राजधानी निकोज्या हो। धेरै जसो मानिसहरू युनानी भाषा बोल्दछन्। तर यस टापुको केही भाग टर्किस बोल्नेहरूले गैरकानुनी रूपमा कब्जा गरिरहेकाछन्। टर्कीले जुलाई १९७४ मा दूई-चरणमा गरेको आक्रमण पछि यसो भएको हो। साइप्रसलाई युनान (ग्रिस)मा गाभ्न एथेन्समा योजना गरिएको सत्तापलटको जवाफमा सो आक्रमण भएको हो। साइप्रस युरोपेली सङ्गठनको सदस्य हो।

साइप्रस भूमध्यको तेश्रो सबै भन्दा ठूलो द्वीप हो, र लोकप्रिय पर्यटन स्थल हो, जहां प्रति वर्ष २.४ मिलियन भन्दा अधिक पर्यटक आउछन्। यो १९६० मा ब्रिटिश उपनिवेशबाट स्वतन्त्र भएको गणराज्य हो, जुन १९६१ मा राष्ट्रमंडलको सदस्य बन्यो र १ मे २००४ पछि देखि यूरोपीय संघको सदस्य हो। साइप्रस क्षेत्रको उन्नत अर्थव्यवस्थाहरू मध्ये एक हो। 

१९७४ मा, द्वीपमा रहन वाला ग्रीक र टर्की मान्छेके बीच वर्षहरू देखि हिड रहे दंगाहरू र ग्रीक साइप्रियोट राष्ट्रवादिहरू द्वारा एंथेन्समा सत्तामा काबिज सैन्य सरकारको मदद द्वीपमा कब्जेको लागि गरिएको प्रयास पछि, टर्कीले हमला गरेर द्वीपको एक तिहाई भागमा कब्जा गर्यो। यसको चलते हजारों साइप्रियोट विस्थापित भएका बढी उत्तरमा अलग ग्रीक साइप्रियोट राजनीतिक सत्ता कायम गर्यो। यस घटना पछि देखि उत्पन्न परिस्थितिहरू र राजनीतिक स्थितिको कारण देखि आज पनि विवाद कायम छ।

साइप्रस गणतंत्र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा मान्यता प्राप्त राज्य हो, जसको पुरा द्वीप र नजीकैको जलमा विधि सम्मत संप्रभुता छ, केवल साना भाग लाई छोडेर, जुन सन्धि द्वारा यूनाइटेड किंगडमको लागि संप्रभु सैन्य ठेगानाहरूको रूपमा आवंटित गर्दै छन्। यो द्वीप वस्तुत: चार मुख्य भागहरूमा विभाजित छ: 
* साइप्रस गणतंत्रको भाग वाला क्षेत्र, द्वीपको दक्षिणको ५९% क्षेत्र;
* उत्तरमा टर्कीले कब्जा गरेको क्षेत्र, जसलाई टर्कीस रिपब्लिक आफ नार्थ साइप्रस (टीआरएनसी) भनिन्छ, र केवल टर्की द्वारा मान्यता प्राप्त;
* संयुक्त राष्ट्र नियन्त्रित ग्रीन एरिया, दुवै भागहरूलाई अलग गर्न द्वीपको ३% क्षेत्रमा नियन्त्रण, र
* दुइ ब्रिटिश संप्रभु बेस एरिया (अखरोतिरी र धेकेलिया), द्वीपको क्षेत्रको बारेमा ३% कभर।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य लिङ्क 
* साइप्रस तस्विर 
* साइप्रस नक्सा 
* CyprusLinks.com


श्रेणी:देशहरू
श्रेणी:एसिया
श्रेणी:टापुहरू
श्रेणी:द्वीपीय देशहरू
तबला

**तबला** शास्त्रीय तथा लोकसङ्गीतमा प्रयोग हुने एउटा तालबाजा हो। यो दक्षिण एसियाली देशहरूमा निक्कै प्रचलित रहेको छ। यो काठको दुई ऊर्ध्वमुखी, बेलनाकार, छालाको खरी जस्तै मुखभएको भागको रूपमा हुने गर्दछ। तबलालाई राखेर बजाउने परम्परा अनुसार 'दायाँ' र 'बायाँ' भन्ने गरिन्छ। यो तालबाजा भारतीय उपमहाद्वीपको शास्त्रीय सङ्गीतमा एकदमै महत्वपूर्ण वाद्य हो। १८औँ शताब्दीपछि तबलाको प्रयोग शास्त्रीय र उप शास्त्रीय गायन-वादनमा लगभग अनिवार्य रूपले भइरहेको छ। यस अतिरिक्त सुगम सङ्गीत र चलचित्र क्षेत्रमा यसको प्रयोग प्रमुखताले भएको छ। यो बाजा भारत, पाकिस्तान, नेपाल, बङ्गलादेश, र श्रीलङ्कामा प्रचलित छ। सबैभन्दा पहिले यसलाई गायन-वादन-नृत्य इत्यादिमा ताल दिनको लागि सहयोगी वाद्यको रूपमा नै बजाइने गरिन्थ्यो, तर पछि आएर धेरैजसो तबला वादकहरूले यसलाई एकल वादनको माध्यम बनाए र यसले निक्कै प्रसिद्धि समेत प्राप्त गर्न सफल भयो।

'तबला' शब्दको उत्पत्ति अरबी भाषा- फारसी भाषाको मूल शब्द **तब्ल** बाट भएको हो। यद्यपि, यस वाद्यको वास्तविक उत्पत्ति विवादित छ। यसलाई केही विद्वानहरूले एउटा प्राचीन भारतीय परम्परामा नै 'उर्ध्वक आलिङ्यक' वाद्यहरूको विकसित रूप मान्छन् भने केही विद्वानहरू यसको उत्पत्ति पखावजबाट निर्मित भएको मानेका छन् र केही विद्वानहरूले यसको उत्पत्ति स्थल पश्चिमी एसियाबाट भएको बताउने गरेका छन्।

## उत्पत्ति
तबलाको इतिहासको बारेमा स्पष्ट भन्न जानकारीको अभाव नै छ र यसको उत्पत्तिको बारेमा धेरै दुविधा रहेको छ। यसको उत्पत्तिको सम्बन्धमा वर्णित विचारहरूलाई दुई वटा समूहमा बाँड्न सकिन्छ:

### तुर्क-अरब उत्पत्ति
औपनिवेशिक शासनको समयमा यसको परिकल्पनालाई धेरै बलपूर्वक पुनर्स्थापित गरिएको थियो। तबलाको मूल उत्पत्ति मुस्लिम सेनाहरूले आफूसँग लिएर हिड्ने ड्रमबाट भएको हो, यस स्थापनाको मूल अरबी 'तब्ल' शब्दमा आधारित छ जसको अर्थ 'ड्रम (ताल वाद्य)' हुन्छ। बाबरद्वारा सेनासँग यस्तै ड्रम लिएर हिड्ने उदाहरणको रूपमा प्रस्तुत गर्ने गरिएको छ, तथापि तुर्क सेनाहरूसँग भएको यो वाद्य तबलासँग कुनै समानता नराखेर यो 'नक्कारा' (बृहत् ध्वनि निकाल्ने) सँग समानता राख्ने गरेको थियो।

अर्कों  विचार अनुसार, अलाउद्दीन खिलजीको समयमा अमीर खुसरोले 'आवाज बाजा' (मध्य भागमा पातलो तालवाद्य) लाई काटेर तबलाको रूप दिएको भन्ने गरिन्छ। यद्यपि, यो पनि सम्भव देखिदैन किनभने सो समयमा कुनै पनि चित्रले यसै किसिमको वाद्य यन्त्रको निरूपण गर्दैन। मुस्लिम इतिहासकारहरूले समेत आफ्नो विवरणहरूमा यस्तो कुनै वाद्ययन्त्रको उल्लेख गरेको पाइदैन। उदाहरणको लागि, अबुल फैजीले 'आइन-ए-अकबरी'मा तत्कालीन वाद्ययन्त्रहरूको लामो सूची बनाएका छन्, तर त्यसमा तबलाको बारेमा कुनै उल्लेख गरिएको छैन।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:सङ्गीत
श्रेणी:बाजा
श्रेणी:ताल बाजा
मदन पुरस्कार

**मदन पुरस्कार** नेपाली कृतिलाई प्रदान गरिने एक प्रसिद्ध नेपाली पुरस्कार हो। मदन पुरस्कार पुस्तकालयले यो पुरस्कार प्रत्येक वर्ष प्रदान गर्ने गर्दछ।

## पुरस्कारको स्थापना 
वि. सं. २०१२ साल असोज १० गते मदन पुरस्कार स्थापनाको घोषणा गरिएको हो। सोही वर्ष मङ्सिर २८ गतेमा मदन पुरस्कार गुठीको दानपत्रमा सहीछाप भएको थियो। वर्षेनी उत्कृष्ट कृति लेखेर साहित्य, समाजशास्त्र र विज्ञानको क्षेत्रमा योगदान गर्ने विद्वान- विदुषीहरूलाई यो पुरस्कार प्रदान गरिन्छ।

गुठीले वि. सं. २०२५ सालसम्म ४/४ हजार रूपैयाँका चारवटा पुरस्कार (साहित्य, समाजशास्त्र र विज्ञान जस्ता चार विषयमा) प्रत्येक वर्ष दिन सक्ने व्यवस्था रहे पनि वि. सं. २०२६ सालदेखि २ वटा कृतिका लागि १०/१० हजार नगद पुरस्कार बनायो। वि. सं. २०३३ सालदेखि एउटा सर्वोत्कृष्ट कृतिलाई रू. २५ हजारको नगद पुरस्कार दिने व्यवस्था भयो। वि. सं. २०४० सालमा रकम रू. ३० हजार पुग्यो। वि. सं. २०४२ सालमा रू. ४० हजार र वि. सं. २०४३ सालदेखि रू. ५० हजार गर्दै वि. सं. २०५१ सालदेखि उक्त राशि वृद्धि गरि रू. १ लाख पुग्यो। वि. सं. २०७५ देखि यो पुरस्कारको राशि चारलाख रूपैयाँ बनाइएको छ।

सुरूमा यो पुरस्कार गद्य, पद्य, विज्ञान, दर्शन र सामाजिक शास्त्र आदि विषयमा उत्कृष्ट कृतिका लागि प्रदान गरिन्थ्यो। वि. सं. २०१३ सालमा पहिलो पटक प्रदान गरिएको यो पुरस्कार प्राप्त गर्ने विजेताहरू क्रमशः सत्यमोहन जोशी, चित्तरन्जन नेपाली र बलराम जोशी थिए। वि. सं. २०२३ सालमा 'मानव (महाकाव्य)'  कृति लेखेर लेखक मोदनाथ प्रश्रितले २४ वर्षकै उमेरमा हालसम्मको कम उमेरमा मदन पुरस्कार पाउन सफल भएका थिए भने अहिलेसम्मको मदन पुरस्कार पाउने श्रष्टाहरू मध्ये एकै परिवारका दुई सदस्यहरू धनुषचन्द्र गौतम र ध्रुवचन्द्र गौतमले मदन पुरस्कार पाएका थिए। सत्यमोहन जोशीले सबैभन्दा बढी पटक मदन पुरस्कार पाएका थिए भने महिलातर्फ पारिजात (विष्णु कुमारी वाइवा)ले 'शिरिषको फूल'बाट र झमक घिमिरेले 'जीवन काँडा कि फूल'बाट पाउनु भएका थिए। मूलधन ४० लाख रूपैयाँबाट प्राप्त हुने व्याजबाट मदन पुरस्कार गुठीले हरेक वर्ष मदन पुरस्कार र जगदम्बाश्री पुरस्कार प्रदान गर्दै आएको छ।

## पुरस्कार बारे 
***मदन पुरस्कार प्राप्त पहिलो उपन्यास**
मन(उपन्यास)

***मदन पुरस्कार प्राप्त पहिलो कथा सङ्ग्रह**
नयाँसडकको गीत

***मदन पुरस्कार प्राप्त पहिलो निबन्ध सङ्ग्रह**
एब्स्ट्रयाक्ट चिन्तन: प्याज

***मदन पुरस्कार प्राप्त पहिलो महाकाव्य**
मानव (महाकाव्य)

***मदन पुरस्कार प्राप्त गर्ने पहिलो महिला**
पारिजात

***मदन पुरस्कार प्राप्त गर्ने कम उमेरका लेखक**
मोदनाथ प्रश्रित (२४ वर्ष)

***मदन पुरस्कार प्राप्त गर्ने पहिलो विदेशी**
फादर विलियम बर्क हेलिङ्गयाक्स

## मदन पुरस्कार प्राप्त कृतिहरू
## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडीहरू
* मदन पुरस्कारको वेबसाइट
* मदन पुरस्कारको स्वर्ण वर्ष
* मदन पुरस्कार प्राप्त कृतिहरू

श्रेणी:पुरस्कारहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्य पुरस्कारहरू
संयुक्त अधिराज्य

**ग्रेट ब्रिटेन र उत्तरी आयरल्यान्डको संयुक्त अधिराज्य**, जसलाई सामान्यतया **संयुक्त अधिराज्य** (**युके**) वा **बेलायत** भनेर चिनिन्छ, उत्तरपश्चिमी युरोपमा अवस्थित एक देश हो, जुन महाद्वीपीय मुख्य भूमिको तटबाट टाढा छ। यसमा इङ्ल्यान्ड, स्कटल्यान्ड, वेल्स र उत्तरी आयरल्यान्ड समावेश छन्। संयुक्त अधिराज्यमा ग्रेट ब्रिटेन टापु, आयरल्यान्ड टापुको उत्तर-पूर्वी भाग र ब्रिटिस टापुहरू भित्रका धेरैजसो साना टापुहरू समावेश छन्, जसले ९४,३५४ वर्ग माइल (२४४,३७६ किलोमिटर) क्षेत्रफल ओगटेको छ। उत्तरी आयरल्यान्डले आयरल्यान्ड गणतन्त्रसँग भूमि सीमा साझा गर्दछ; अन्यथा, संयुक्त अधिराज्य आन्ध्र महासागर, उत्तरी सागर, अङ्ग्रेजी च्यानल, केल्टिक सागर र आयेरेली सागर द्वारा घेरिएको छ। यसले विश्वव्यापी रूपमा विभिन्न महासागर र समुद्रहरूमा अवस्थित ब्रिटिस विदेशी क्षेत्रहरूमा सार्वभौमिकता कायम राख्छ। २०२३ मा संयुक्त अधिराज्यको अनुमानित जनसङ्ख्या ६८.२ मिलियन भन्दा बढी थियो। इङ्ल्यान्ड र संयुक्त अधिराज्य दुबैको राजधानी र सबैभन्दा ठुलो सहर लन्डन हो। एडिनबर्ग, कार्डिफ र बेलफास्ट सहरहरू क्रमशः स्कटल्यान्ड, वेल्स र उत्तरी आयरल्यान्डको राष्ट्रिय राजधानी हुन्।

संयुक्त अधिराज्य पहिलो औद्योगिक देश बन्यो र १९औँ र २०औँ शताब्दीको प्रारम्भिक बहुमतको लागि, विशेष गरी १८१५ र १९१४ को बीचमा विश्वको अग्रणी शक्ति थियो। ब्रिटिस साम्राज्य १९औँ शताब्दीको अधिकांश समयको लागि अग्रणी आर्थिक शक्ति थियो, यो स्थिति यसको कृषि समृद्धि, यसको व्यापारिक क्षमता, ठुलो औधोगिक क्षमता, ठुलो औधोगिक राष्ट्रको रूपमा उपलब्धि, महत्वपूर्ण व्यापारिक क्षमताले समर्थित थियो। १९औँ शताब्दीको लन्डन विश्वको प्रमुख वित्तीय केन्द्रको रूपमा उदय भयो। १९२० को दशकमा यसको उचाइमा साम्राज्यले विश्वको भूभाग र जनसङ्ख्याको लगभग एक चौथाई भाग ओगटेको थियो, र इतिहासको सबैभन्दा ठुलो साम्राज्य थियो। यद्यपि, पहिलो विश्वयुद्ध र दोस्रो विश्वयुद्धमा यसको संलग्नताले संयुक्त अधिराज्यको आर्थिक शक्तिलाई नोक्सान पुर्यायो, र उपनिवेशीकरणको विश्वव्यापी लहरले धेरैजसो ब्रिटिस उपनिवेशहरूको स्वतन्त्रताको नेतृत्व गरेको थियो।

संयुक्त अधिराज्य एक संवैधानिक राजतन्त्र र संसदीय लोकतन्त्र हो जसमा तीनवटा विशिष्ट क्षेत्राधिकारहरू छन्: इङ्ल्यान्ड र वेल्स, स्कटल्यान्ड र उत्तरी आयरल्यान्ड। १९९९ देखि स्कटल्यान्ड, वेल्स र उत्तरी आयरल्यान्डका आफ्नै सरकार र संसदहरू छन् जसले विभिन्न विकृत मामिलाहरूलाई नियन्त्रण गर्दछ। उन्नत अर्थतन्त्र भएको विकसित देश, संयुक्त अधिराज्य नाममात्र कुल ग्राहस्थ उत्पादनको आधारमा सबैभन्दा ठुलो अर्थतन्त्रको बीचमा पर्छ र विश्वको सबैभन्दा ठुलो निर्यातकर्ता र आयातकर्ताहरू मध्ये एक हो। उच्चतम रक्षा बजेट भएको आणविक राज्यको रूपमा, संयुक्त अधिराज्यले युरोपको सबैभन्दा बलियो सेनाहरू मध्ये एक कायम राख्छ। यसको नरम शक्ति प्रभाव यसको धेरै पूर्व उपनिवेशहरूको कानुनी र राजनीतिक प्रणालीहरूमा अवलोकन गर्न सकिन्छ, र ब्रिटिस संस्कृति विश्वव्यापी रूपमा प्रभावशाली रहन्छ, विशेष गरी भाषा, साहित्य, सङ्गीत र खेलकुदमा। एक महान शक्ति, संयुक्त अधिराज्य असंख्य अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू र फोरमहरूको हिस्सा हो।

## टिप्पणीहरू
## सन्दर्भ सामग्रीहरू


श्रेणी:द्वीपीय देशहरू
श्रेणी:नाटोका सदस्य राष्ट्रहरू
श्रेणी:संयुक्त राष्ट्रसङ्घका सदस्य राष्ट्रहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू
श्रेणी:राष्ट्रमण्डलका सदस्य राष्ट्रहरू
फरेस्ट गम्प

**फरेस्ट गम्प** विन्सटन ग्रुमद्वारा सन् १९८५ मा लिखित एक किताबमा आधारित अमेरिकी चलचित्र हो। यो चलचित्रलाई हलिवूडको इतिहासमा सबैभन्दा सफल चलचित्रहरू मध्ये एक मानिन्छ। यस चलचित्रका नायक टम ह्यांक्स ले सफल अभिनय गरे बापत अस्कर अवार्ड दिइएको पाइका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* 
* 
* 
* 
* 
* 

श्रेणी:अमेरिकी चलचित्रहरू
श्रेणी:सन् १९९४ का चलचित्रहरू
श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषाका चलचित्रहरू
श्रेणी:पारामाउन्ट पिक्चर्सका चलचित्रहरू
श्रेणी:अमेरिकी नाटक चलचित्रहरू
महादेश

**महादेश** आपसमा जोडिएको पृथ्वीको ठूलो भूभाग हो। एक महादेशमा थुप्रै साना-ठूला देशहरू हुन्छन्। संसारमा कतिवटा महादेश छ भन्ने कुरामा सबैको एकैमत भने छैन। महादेशहरूले पृथ्वीको कुल भुभागको २९.७ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको छ । सामान्यतया सातवटा महादेश छ भनिन्छ। ती हुन् (वर्णानुक्रममा):

* अन्टार्टिका
* अफ्रिका
* उत्तर अमेरिका
* एसिया
* अस्ट्रेलिया
* दक्षिण अमेरिका
* युरोप

कोही उत्तर अमेरिका र दक्षिण अमेरिका एकै महादेश हो भन्ने मान्यता राख्दछन्। कोही भने युरोप र एसिया अलग महादेश नभईकन युरेशिया भनिने महादेशका दूई भाग हुन् भन्दछन्। कोही त अझ युरेशिया र अफ्रिका पनि अलग नभएर युरेफ्रेशिया भनिने एक महादेश हो भन्दछन्।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* महादेश अनुसार देशहरूको सूचि

श्रेणी:भूगोल
पटौटी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३१४७ रहेको थियो जसमध्ये १३०८ पुरुष र १८३९ महिला रहेका थिए भने यहाँ ७४६ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल पाणिनी गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो पाणिनी गाउँपालिकाको वडा नम्बर ४ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
असुरकोट

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या २२६३ रहेको थियो जसमध्ये ९७१ पुरुष र १२९२ महिला रहेका थिए भने यहाँ ५०१ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल भूमिकास्थान नगरपालिकामा पर्दछ।

हाल यो स्थान भूमिकास्थान नगरपालिकाको वडा नम्बर ५ मा पर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
उखान-टुक्का

लोकजीवनमा चलिआएका सारपूर्ण कथन वा लोकोक्तिलाई उखान-टुक्का भनिन्छ जसले विशेष अर्थ वा सन्देश दिन्छ।
उखान भन्नाले गहन अर्थ र भाव बोकेका परम्परागत रूपमा चल्दै आएका भनाइहरू भन्ने बुझिन्छ। आफ्नो वास्तविक अर्थ गुमाएर छुट्टै तर विशिष्ट अर्थ बोक्ने शब्द समूहलाई टुक्का भनिन्छ। 

नेपाली समाजमा प्रचलित केही उखान र तिनका अर्थ: 

|हंसले ठाँउ छोडनु
|ज्यादै डराउनु/ तर्सिनु
|}

भिनाला शब्द अर्थ के हो

## बाह्य कडीहरू
बालकृष्ण सम

**बालकृष्ण सम** नेपाली साहित्यका नाटककार र चित्रकार थिए । वि.सं. २००७ सालको क्रान्तिपछि सबै नेपालीसँग बराबर भएको देखाउन उनले
'शमशेर जङ्बहादुर राणा' हटाई 'सम' थपेका थिए। उनी जनरल समर शमशेरका पुत्र थिए।

## जन्म
बालकृष्ण समको जन्म वि.सं. १९५९ साल माघ २४ गते काठमाडौँको ज्ञानेश्वरमा भएको थियो। 
## शिक्षा
उनले आई. एस सी सम्मको अध्ययन मात्र गर्नु भए का थिए ।

## सेवा, पेसा र संलग्नता
*१. *सैनिक क्याप्टेन*(१९८०)
*२. *नेपाली जाँचपास अड्डाका प्रमुख*
*३. *दरबार स्कूलमा अध्यापन*  ९८७)
*४. *त्रिचन्द्र कलेजमा प्राध्यापन* (१९८७)
*५. *नेपाली भाषा प्रकाशनी समितिको अध्यक्ष* (१९९०)
*५. *सैनिक मेजर*(१९९५)
*६. *नेपाल रेडियोको निर्देशक*(२००८)
*७. *सैनिकमा लेफ्टिनेन्ट कर्णेल*(२००९)
*८. *गोरखापत्रको सम्पादक*(२०१२)
*९. *रोयल नेपाल एकेडेमीको सदस्य*(२०१४)
*१०.*नेपाल राजकीय प्रज्ञा-प्रतिष्ठानका उपकुलपति*(२०२६)
*११.*नेपाल राजकीय प्रज्ञा-प्रतिष्ठानका आजीवन सदस्य*(२०२८)
*१२.*राजसभा स्थायी समितिका सदस्य*(२०३०)

## कृतिहरू
डेढ दर्जनभन्दा बढी नाटक प्रकाशन गरेका समका प्रमुख नाटकहरूमा मुटुको व्यथा (१९८६), मुकुन्द-इन्दिरा (१९९४), प्रह्लाद (१९९५), अन्धवेग (१९९६), भक्त भानुभक्त (२०००), प्रेमपिण्ड (२००२), अमरसिंह (२०१०), स्वास्नीमान्छे (२०३३) आदि पर्दछन्। यी नाटकमध्ये मुटुको व्यथा, मुकुन्द-इन्दिरा, म आदि सामाजिक हुन् भने अमरसिंह, भक्त भानुभक्त, भीमसेनको अन्त्य आदि ऐतिहासिक हुन्। त्यस्तै, ध्रुब, प्रह्लाद आदि पौराणिक नाटक हुन् भने स्वास्नीमान्छेचाहिँ स्वैरकल्पनात्मक प्रयोगवादी नाटक हो। अन्त्यका हिसाबले हेर्दा ध्रुब, प्रह्लाद, मुकुन्द-इन्दिरा आदि संयोगान्त तथा मुटुको व्यथा, अन्धवेग, प्रेमपिण्ड आदि दुःखान्त भएका छन्। उनका बोक्सी, नालापानीमा, बिरामी र कुरुवा, रणदुल्लभ जस्ता उत्कृष्ट र सबल एकाङ्कीहरू पनि प्रकाशित छन्। सङ्ख्यात्मक र गुणात्मक दुवै हिसाबले सम नेपाली नाटकका सर्वोच्च प्रतिभा वा नाट्यसम्राट् हुन्। कवितात्मक वा गद्यात्मक, संयोगान्त वा दुःखान्त, एकाङ्की वा पूर्णार्ङ्की, जुनैमा पनि सम सबल
देखिन्छन्।

लघुनाटक (एकाङ्की) देखि प्रेमपिण्ड जस्तो महानाटक दिएर नेपाली साहित्यलाई समृद्ध पार्ने सम बहुमुखी र नेपालीले गर्व गर्न लायक प्रतिभाशाली साहित्यकार हुन्। आधुनिक नेपाली नाटकका प्रारम्भकर्ताका रूपमा पनि उनको उत्तिकै ख्याति छ। नेपालका विश्वकोष मानिने समको साहित्यिक योगदानलाई कदर गरेर उनलाई रोयल नेपाल एकेडेमीका (हाल नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान) सदस्य र पछि उपकुलपतिसमेत बनाइयो।

## सम्मान/पुरुस्कार
*१. गोरखा दक्षिणबाहु तेस्रो(१९९९)
*२. गोरखा दक्षिणबाहु दोस्रो(२००९)
*३. रत्नश्री स्वर्णपदक(२०२३)
*४. गोरखा दक्षिणबाहु प्रथम(२०२८)
*५. साझा पुरुस्कार(२०२८)
*६. त्रिभुवन पुरुस्कार(२०२९)
*७. त्रिभुवन विश्वबिद्यालयबाट विशेष उपाधि(२०२९)
*८. प्रिथिबू प्रज्ञा पुरुस्कार(२०३५)
: उनको नाममा 'बालकृष्ण सम फाउन्डेसन' नामक साहित्यिक संस्था पनि स्थापना भएको छ।

## मृत्यु
उनको मृत्यु वि.सं. २०३८ साल साउन ६ गते, पशुपति आर्यघाट, काठमाडौँमा भएको थियो।

## यी पनि हेर्नुहोस्
*बालकृष्ण सम रचनासूची

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:साझा पुरस्कार विजेताहरू
भानुभक्त आचार्य

**भानुभक्त आचार्य** (वि.सं.. १८७१ असार २९–१९२५ असोज ६) एक नेपाली भाषाका कवि, लेखक, र दार्शनिक थिए। आचार्य आधुनिक नेपाली भाषाका प्रारम्भिक लेखकहरू मध्ये एक थिए जसले भविष्यका नेपाली साहित्यको जग बसालेका थिए। उनलाई आदिकविको उपनामले सम्मान गरिएको छ।

## प्रारम्भिक जीवन 
भानुभक्तको जन्म विक्रम सम्वत १८७१ असार २९ गते धनञ्जय आचार्य र धर्मावतीदेवीका पुत्रको रूपमा तनहुँ जिल्लाको चुँदी रम्घामा भएको थियो। उनका हजुरबुवा श्रीकृष्ण आचार्य जुम्ला जिल्लाको सिन्जा उपत्यकाबाट तनहुँ जिल्लामा बसाइँ सरेका थिए। उनलाई आफ्नो हजुरबुवा श्रीकृष्ण आचार्यले सानै उमेरदेखि शिक्षा दिएका थिए। उनका बुबा धनञ्जय राणा शासन कालमा सरकारी जागिरमा काम गर्थ्ये।

भानु जयन्ती भानुभक्त आचार्यको जन्मजयन्तीको उपलक्ष्यमा मनाइने गरिन्छ। नेपाली पात्रो अनुसार असार महिनाको २९ औँ दिनमा पर्दछ। हरेक वर्ष नेपाल सरकार र नेपाली जनताका साथै विश्वभर छरिएर रहेका नेपाली भाषीले यो पर्व मनाउने गर्दछन्। भानुभक्त आचार्यको जन्मजयन्तीको सम्झनामा विश्वभर छरिएर रहेका नेपालीमाझ प्रचलित सांस्कृतिक पर्व समेत हो।

प्रत्येक वर्ष भानु जयन्तीमा नेपाली लेखक, उपन्यासकार तथा अन्य साहित्यकारहरूको उल्लेखनीय उपस्थितिमा साहित्यिक गोष्ठी र कार्यक्रमहरूको साथ एक विशाल समारोहको रूपमा मनाइन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू 
* भानुभक्त आचार्यका रचनाहरू (नेपाली लेख डट कम)  
* भानुभक्त आचार्य: नेपाल साहित्यिक व्यक्तित्व
* भानुभक्त आचार्यको बारेमा पुस्तकहरू, नेपालीमा


श्रेणी:नेपाली कविहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू
श्रेणी:तनहुँ जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:नेपालका राष्ट्रिय विभूतिहरू
श्रेणी:रामायणका अनुवादकहरू
श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू
श्रेणी:खस जाति
श्रेणी:खस ब्राह्मणहरू
श्रेणी:हिन्दु कविहरू
गीत

**गीत**(गाना, गान) भनेको विशेषतः गाउनका निम्ति रचिएको लयात्मक सरस पद्यरचना हो। यो छन्द वा लयमा मिलाएर गाउन वा गुन्गुनाउन सकिने साहित्य पनि हो। गीतमा शब्द, लय र स्वरको उत्तिकै महत्त्व रहेको हुन्छ। रचनाका आधारमा गीतका दुई पक्ष हुन्छन् - साहित्यिक र लोकगीत।

## इतिहास
गीतको प्रकाशन र प्रसारणको आरम्भको इतिहास अलग अलग समयमा भएको हो । नेपाली आधुनिक गीत लेखनको समय स्पष्टतः मोतीराम भट्टबाट सुरु भएको देखिन्छ भने रेकर्डिङ र प्रसारणका हिसाबले यस विधाको आरम्भ लगभग सबा सय वर्ष पूरा पुग्दैछ । यस अन्तरालमा धेरै साङ्गीतिक हस्तीहरूको उदय भयो र आधुनिक नेपाली सङ्गीतको प्रवर्धनमा तिनले उल्लेखनीय योगदान पुगाएका छन्। विभिन्न शैली, ढाँचा र परम्पराको उदय र प्रयोग यस अवधिमा भएको देखिन्छ। आदि गायक मानिएका सेतुराम श्रेष्ठको रेकर्ड भएको भजन ‘राम प्यारा छन्’ (वि.सं.१९६५) लाई नै आधुनिक नेपाली गीतको प्रसारणमा आरम्भ विन्दु मानिएको छ ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:सङ्गीत
सगरमाथा अञ्चल

'''''' नेपालको चौध अञ्चलहरू मध्ये एक थियो। खोटाङ, ओखलढुङ्गा, सोलुखुम्बु, उदयपुर, सप्तरी र सिराहा गरी छ जिल्लाहरू मिलेर बनेको थियो। यसमा हिमालयका पर्वत जिल्लाहरू (विश्वको सर्वोच्च शिखर सगरमाथा सहित) उत्तरमा, पहाडी जिल्लाहरू र दक्षिणमा तराईका उपत्यका जिल्लाहरू पर्दछन्। यस जिल्लाको उत्तरमा चीन, दक्षिणमा भारत, पूर्वमा कोशी अञ्चल र पश्चिममा जनकपुर अञ्चल पर्दछन्।

## प्रशासनिक उपविभाजन 
सगरमाथा अञ्चललाई छवटा जिल्लाहरूमा विभाजन गरिएको थियो र वि.सं २०७२ मा, नयाँ संविधान जारी भएपछी यसका उत्तरी भागमा पर्ने जिल्लाहरूलाई कोशी प्रदेश र दक्षिणी भागमा पर्ने जिल्लाहरूलाई मधेश प्रदेश मा समावेश गरिएको थियो। 

## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपालका विकास क्षेत्रहरू (साविकको)
* नेपालका अञ्चलहरू (साविकको)
* नेपालका जिल्लाहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका अञ्चलहरू
सिद्धिदास महाजु

**सिद्धिदास महाजु** (वास्तविक नाम सिद्धिदास अमात्य) नेपाल भाषाका महाकवि हुन्। उनले रामायणलाई नेपाल भाषामा अनुवाद गर्नुका साथै नैतिकतासँग सम्बन्धित निकै कविताहरू रचना रचना गर्नुका साथै सज्जन हृदयाभरण, सत्यसती, संवाद, सिद्धिदास थःगु मिखाय् व शिवविलास बाखं आदि दजनौ कृतिहरु रचना गरेका छन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाल भाषाका साहित्यकारहरू
श्रेणी:रामायणका अनुवादकहरू
धौलागिरी अञ्चल

'''''' नेपालको चौध अञ्चलहरू मध्ये एक थियो। बागलुङ, मुस्ताङ, म्याग्दी र पर्वत गरी चार जिल्लाहरू मिलेर बनेको थियो। धौलागिरी हिमालको नामबाट यसको नामकरण गरिएको थियो। यसको सदरमुकाम बागलुङ हो। यो नेपालको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रमा पर्दछ। धार्मिक तथा पर्यटकिय स्थानहरू प्रशस्त भएर पनि प्रचार-प्रसारको कमीले गर्दा पर्यटनको राम्रो विकास हुन सकेको छैन। प्रसिध्द तिर्थ स्थल मुक्तिनाथ,बाग्लुङ कालिका भगवति मन्दिर लगायत का प्रशस्त धार्मिक तिर्थ स्थलहरू रहेका छन् भने पर्यटकिय क्षेत्रमा कालिगण्डकि नदिमा गरिने राफ्टीङ, मुस्ताङ पद यात्रा,म्याग्दिको तातो पानी क्षेत्र ,ढोरपाटन निकुन्ज लगायतका ठाउ छन्। साथै प्रचार-प्रसारको कमीले गर्दा पछाडि परेको पर्वत जिल्लाको सदरमुकाम कुश्मा बजारको छेउमा रहेको गुप्तेश्वर गुफा ( २ कि.मि. लामो)पनि पर्यटकीय तथा धार्मिक रूपले महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। यी चार जिल्लाहरू मध्ये मुस्ताङ सबैभन्दा विकट जिल्ला हो। मुस्ताङलाई हिमाल पारिको जिल्लाको नामले पनि चिन्ने गरिन्छ।

## प्रशासनिक उपविभाजन 
लुम्बिनी अञ्चललाई छ जिल्लामा विभाजन गरिएको थियो। यसका सबै जिल्लाहरू हाल गण्डकी प्रदेशमा पर्दछ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* नेपालका विकास क्षेत्रहरू (साविकको)
* नेपालका अञ्चलहरू (साविकको)
* नेपालका जिल्लाहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका अञ्चलहरू
श्रेणी:गण्डकी प्रदेश
गैँडाकोट नगरपालिका

'*** नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्लाका ४ वटा नगरपालिकाहरू मध्ये एक हो। २५ वैशाख २०७१ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका गैँडाकोट, मुकुन्दपुर र अमरापुरी गाविसहरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा रतनपुर गाविस यसमा गाभिएको थियो।

## परिचय
नारायणी नदीको पुल तरेपछि सुरू हुने गण्डकी प्रदेश र नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्लाको सबैभन्दा पहिले आउने ठाँउ नै **गैँडाकोट*' हो। शिलान्यास भन्ने ठाउँ, जुन तत्कालीन राजा श्री ५ राजा महेन्द्रले पूर्व पश्चिम राजमार्गको बाटो निर्माण गर्दा सबै भन्दा बिचको खण्ड भनेर शिलान्यास गरी काम सुरू गराएका थिए। यसका अलावा यहाँको मौलाकालिका मन्दिर, दिब्यधाम, देवघाटधामको पारीपट्टी पर्ने दोभान, विभिन्न वेदाश्रमहरू पर्यटकिय एवं धार्मिक हिसावले प्रख्यात स्थानहरू हुन्। यसका साथै चीनले बनाइदिएको नेपालको सवै भन्दा ठूलो कागज कारखाना भृकुटी पल्प एन्ड पेपर लिमिटेड, लुम्बिनी ग्याँस, कोसी ग्याँस, कुखुराको मासु कारखाना, डिष्टिलरी आदी कारखानाहरू प्रमुख छन्। भित्री मधेस पर्ने हावापानी राम्रो भएको यहाँ पानी केही बढी पर्छ भने नारायणी नदीको कारण जाडोमा हुस्सु पनि बढी लाग्छ। बढ्दो सहरीकरणले गर्दा कुनै बेला गैंडा बढी आउने ठाँउ "गैंडाको कोट" (कोट = घर) गैंडाकोटमा अहिले विरलै गैंडाहरू आउने गर्दछन्।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ७९,३४९ रहेको छ भने यहाँ २०,१९१ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) 

श्रेणी:नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:गण्डकी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू
सन्धिखर्क नगरपालिका

'''''' अर्घाखाँची जिल्लाका ३ वटा नगरपालिकाहरू मध्ये एक हो। यो जिल्लाको सदरमुकाम समेत हो। २०७१ वैशाख २५ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका सन्धिखर्क, नरपानी, खाँचिकोट, किमडाँडा, अर्घा, डिभर्ना र वाङ्ला गाविसहरू समावेश गरिएका थिए भने २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिकाको क्षेत्रविस्तार गर्दा पाली गाविस वडा नम्बर ९ यसमा गाभिएको थियो।  

वि.सं. २०३२ सालमा नरपानीबाट जिल्लाको सदरमुकाम सन्धिखर्कमा सारिएको हो। अर्घा र खान्चीका चौबिसे राज्यभुरे राजाले यसै स्थानमा सन्धि गरेको कारण यस नाम सन्धिखर्क रहन गएको भनाइ प्रचलित छ।

## भौगोलिक अवस्थिति
चारैतर्फ पहाडी तथा बिचबट लमतन्न परेर बहेकि बागि खोला एबम् खोला वारिपारि बसेको बाक्लो बस्ती तथा रमणीय फाटहरूले यस सौन्दर्य निकै बढाएको छ। पाणीनि बहुमुखी क्याम्पस, जनज्योति मा.बि., भगवती मा.वि., युवावर्ष जनता रवीचित्र मा.वि., एबम् केही निजी विद्यालयह्‍रु यहाँ सञ्चालित छन्। यसलाई पक्की सडकले जोडिएको पनि थुप्रै वर्ष भैसकेको छ। यस क्षेत्रको यो एउटा मुख्य व्यापारिक क्षेत्र मानिन्छ। शिक्षा तथा स्वास्थ्यको राम्रो विकास भएको छ। यसको पुर्बमा वान्ला, पश्चिममा कुर गउ, उत्तरमा ब्यारे बजार, दक्षिणमा गच्छे बजार रहेको छ। यहाँ अत्यन्तै उर्बर् भूमिसमेत छ। नयाँ एफ.एम. ८७ दशमलव ६ मेगाहर्ज सहित यहाँ धेरै सञ्चारमाध्यमहरू रहेका छन्।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ४२,४९२ रहेको छ भने यहाँ १२,०७० घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, अर्घाखाँची 

श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू
श्रेणी:नेपालका जिल्ला सदरमुकामहरू
भानुभक्तीय रामायण

**भानुभक्तीय रामायण** भानुभक्त आचार्यले वेदव्यासद्वारा संस्कृत भाषामा लेखिएको अध्यात्म *रामायण*लाई नेपाली अनुवाद गरी लेखिएको ग्रन्थ हो। अनुवाद भएपनि कविको कवित्व र आफ्नै मौलिकता यसमा झल्किएको छ। नेपाली साहित्यको स्तम्भ मानिने भानुभक्तीय रामायणकै आधारमा नेपाली साहित्यलाई विभिन्न कालखण्डमा वर्गीकरण पनि गर्न खोजिएको छ।

## इतिहास
### भानुभक्तीय रामायण प्रकाशन
### सात काण्डहरूको सङ्क्षिप्त विवरण 
## पात्रहरू
* राम
* सीता
* लक्ष्मण
* भरत
* शत्रुघ्न
* दशरथ
*कौशल्या
*कैकेयी
* सुमित्रा
* हनुमान
* रावण
*सुग्रीव
*विभीषण
* कुम्भकर्ण

## सारंश 
## भानुभक्तीय रामायण नेपाली साहित्यमा
### स्थान
### भूमिका
## भानुभक्तीय रामायण नेपाली समाजमा
एक दिन् नारद सत्यलोक पुगिगया*लोक को गरुँ हित भनि।
व्रह्मा ताहि थिया पर्या चरणमा*खुसी गराया पनि।।

## अन्य
***म्युजिक नेपाल***द्वारा नेपाली रामायणको विभिन्न व्यक्तित्वको आवाजमा स्वरबद्द गरिएको छ ।

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य लिंक
*भानुभक्तको रामायण

श्रेणी:हिन्दीबाट अनुवादित
श्रेणी:धर्मग्रन्थ
श्रेणी:रामायण
श्रेणी:भानुभक्त आचार्यका कृतिहरू
अडगुरी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३८७१ रहेको थियो जसमध्ये १५८० पुरुष र २२९१ महिला रहेका थिए भने यहाँ ९३५ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल पाणिनी गाउँपालिकामा पर्दछ।

हाल यो स्थान पाणिनी गाउँपालिकाको वडा नम्बर ७ मा पर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
बलकोट

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४२२३ रहेको थियो जसमध्ये १७१५ पुरुष र २५०८ महिला रहेका थिए भने यहाँ १०२६ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल छत्रदेव गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १,५-८ वडाहरू छत्रदेव गाउँपालिकाको वडा नम्बर २ हो भने २-४,९ वडाहरू वडा नम्बर ३ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
नरपानी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३६३६ रहेको थियो जसमध्ये १५७० पुरुष र २०६६ महिला रहेका थिए भने यहाँ ८९६ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल सन्धिखर्क नगरपालिकामा पर्दछ।

यो सन्धिखर्क नगरपालिकाको वडा नम्बर ६ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
मरेङ

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३९२३ रहेको थियो जसमध्ये १६१० पुरुष र २३१३ महिला रहेका थिए भने यहाँ ९६६ घरधुरी रहेको थियो। यसको साविकका (१-६) वडाहरू हाल मालारानी गाउँपालिकामा पर्दछ भने (७-९) वडाहरू छत्रदेव गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका ७-९ वडाहरू छत्रदेव गाउँपालिकाको वडा नम्बर ८ हो भने ४-६ वडाहरू मालारानी गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ र १-३ वडाहरू वडा नम्बर २ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
भगवती

**भगवती** शब्दले निम्नलिखित कुराहरू बुझ्न सकिन्छ :-

*भगवती (देवी)
*भगवती, अर्घाखाँची -अर्घाखाँची जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति  हो ।
*भगवती, दार्चुला -दार्चुला जिल्लाको एक गाउँ विकास समिति  हो ।
चिदीका

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३३४५ रहेको थियो जसमध्ये १४०६ पुरुष र १९३९ महिला रहेका थिए भने यहाँ ८०९ घरधुरी रहेको थियो। यसको साविकको ९ नम्बर वडा हाल पाणिनी गाउँपालिकामा पर्दछ भने (१-८) वडाहरू छत्रदेव गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकको ९ नम्बर वडा पाणिनी गाउँपालिकाको वडा नम्बर ८ हो भने १-८ वडाहरू छत्रदेव गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
अर्घा

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ५३१५ रहेको थियो जसमध्ये २२७१ पुरुष र ३०४४ महिला रहेका थिए भने यहाँ १३१८ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल सन्धिखर्क नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-४,८ वडाहरू सन्धिखर्क नगरपालिकाको वडा नम्बर ९ हो भने ५-७,९ वडाहरू वडा नम्बर १० हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
गोखुङ्गा

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, अर्घाखाँची जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३४४० रहेको थियो जसमध्ये १४८९ पुरुष र १९५१ महिला रहेका थिए भने यहाँ ७६३ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल मालारानी गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकको १ नम्बर वडा मालारानी गाउँपालिकाको वडा नम्बर ८ हो भने २-९ वडाहरू वडा नम्बर ९ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका ठाउँहरू
राजेश हमाल

**राजेश हमाल** (, जन्म: २०२१ साल जेठ २८ गते, पाल्पा, तानसेन) नेपालका एक चर्चित अभिनेता हुन्। उनको पहिलो र सफल चलचित्र युगदेखि युगसम्म हो। उनलाई नेपाली चलचित्र उद्योगमा व्यवसायिकता ल्याउन प्रमुख भूमिका रहेको व्यक्तिका रूपमा पनि लिइन्छ। राजेश हमालले २ दशक भन्दा बढी नेपाली चलचित्रमा अभिनय गरिसकेका छन्। उनले नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा गरेको योगदानको लागि धेरै पुरस्कारहरूले सम्मानित भइसकेका छन् जसमा राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार (१९८८-२०१४) रहेको छ। उनलाई यसै कारण महानायक भन्ने गरिएको छ। अभिनय क्षेत्र बाहेक समाजसेवामा पनि उनको सहभागिता रहेको छ। उनले अहिलेसम्मकै रोमान्चक भूमिकामा चलचित्र 'सकुन्तला'मा एउटी सशक्त महिलाको भूमिका निभाएका छन्।

## सुरूवाती जीवन
उनी एक सम्पन्न नेपाली परिवारमा जन्मिएका हुन् । उनका पिता विभिन्न देशका लागि नेपालको तर्फबाट राजदुत भएका थिए । राजेश हमालले आफ्नो विद्यालय स्तरिय शिक्षा मस्कोबाट र उच्च शिक्षा (एम. ए अङ्ग्रेजी) भारतको पञ्जाब विश्वविद्यालयबाट पुरा गरेका हुन् । नेपालमा कक्षा ८ सम्म सेन्ट जेभियर स्कूलमा उनले अध्ययन गरेका थिए ।

## अभिनय यात्रा
सर्वप्रथम सन् १९८५ मा भारतको फेसन नेट म्यागजिनमा र सन् १९८६ मा नेपालको काठमाडौँमा र्‍यापमा हिँडेर ग्ल्यामरमा प्रवेश सुरू गरेका थिए । एक वर्षमा उनले औसत १०-१२ वटा सम्म चलचित्रहरूमा उनले अभिनय गर्ने गरेका छन् भने सन् १९९४ मा उनले १६ वटा चलचित्र सम्ममा अभिनय गरेका थिए । १७० भन्दा बढी नेपाली र १ पाकिस्तानी चलचित्रमा उनले अभिनय गरेका छन् । आफूले गरेका चलचित्र मध्ये देवता र वसन्ती उनलाई सबैभन्दा मनपर्ने चलचित्रहरू हुन् । उनी नेपाली चलचित्रका महानायक मानिन्छन् ।

## व्यक्तिगत जीवन
राजेशको जीवनमा धेरै जनासँग नाम जोडिए पनि (सन् २०१४) मात्र उनी विवाह बन्धनमा बाँधिएका छन् ।

## चलचित्रहरू
*कसम (१९९३ चलचित्र)
*युगदेखि युगसम्म
*बसन्ती
*जीवनदाता
*देउता
*गोरेटो
*द युगदेखि युगसम्म
*ढुकढुकी
*अर्जुन
*अल्लारे
*आफन्त
*धर्मा(२०१०)
*खान्दान
*चमत्कार
*अधिकार
*सन्यास
*दुलही
*हामी तीन भाइ
*सडक
*चट्याङ
*पृथ्बी
*अपराध
*परिभाषा
*कवच
*सपनाको नौलो संसार
*राजनीति
*अजम्बरी नाता
*पालेदाई
*किन किन
*सपना
*तडप
*बरदान
*छबिलाल कन्जुस छैन
*दु:ख
*आशीर्वाद
*जंगवाज
*को भन्दा को कम
*प्रतिक्षा
*संघर्ष
*बाटूली
*मैदान
*करन अर्जुन
*कर्णबीर
*कर्म योद्दा
*भगवान सबैको
*स्वाभिमान
*चोर सिपाही
*मेरो राजेश दाई
*बागमती (चलचित्र)
*मुखोैटा
*सकुन्तला

## फोटो ग्यालरी

महानायक राजेश हमाल 01.jpg|महानायक राजेश हमाल
महानायक राजेश हमाल 02.jpg|महानायक राजेश हमाल
Rajesh Hamal in Sydney 2014.jpg|महानायक राजेश हमाल 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* हामी घरको न घाटको भएका छौँ : राजेश हमाल- नयाँपत्रिका डटकम
Full Biography of Rajash Hamal :- 

श्रेणी:नेपाली अभिनेताहरू
श्रेणी:रङ्गकर्मी
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:सन् १९६४ मा जन्म
मुनामदन

**मुनामदन** महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाद्वारा लिखित एक खण्डकाव्य हो । मुना मदन झ्याउरे लयमा आधारित कविता हो जुन नेपाली साहित्यको सबैभन्दा प्रख्यात कृति हो। मुना मदनलाई लिएर सन् १९५९मा आफ्नो मृत्यु अघि उनले भनेका थिए *म मरेपछि मेरा सबै कृति जलाईदिए पनि मुना मदन चाही नजलाउनु भनेका हुन्*। मुना मदन अहिलेसम्मकै सबैभन्दा धेरै बिक्रि भएको पुस्तक हो।

## कथा 
मुना मदन एक कारुणिक खण्डकाव्य हो, जसले मुना र मदनको बिछोडको प्रेम कथाको बर्णन गर्दछ। मदन धन कमाउनको लागि ल्हासा  जान्छन् र फर्कने क्रममा बाटोमा बिरामी हुन्छन्। बिरामी मदनलाई बीच बाटोमै छोडेर उसका साथिहरू आउछन र मदनको मृत्यु भएको कुरा भन्छन्। यो कुराले मुनालाई निकै पीडा हुन्छ। यहि पीडा सहन नसकी शोकमै मुनाको मृत्यु हुन्छ। उता मदनलाई बाटोमा अलपत्र रूपमा एक जना भोटेले फेला पार्छन। उनले मदनको खुबै स्याहार गर्छन (त्यस बेला मदनले भन्छन्" क्षत्रिको छोरो यो पाउ छुन्छ घिनले छुँदैन,मानिस ठूलो दिलले हुन्छ जातले हुदैन") र जब मदन निको भएर घर फर्कन्छ , त्यो बेला उसको परिवार मूना र आमाको मृत्यु भएको खबर सुनेर ऊ मर्माहत हुन्छ।अनि आफू पनि मर्छ ।

## पात्रहरू
* मुना
* मदन
* आमा
* नैनी दिदी
* साथीहरू
* भोटे

## प्रभाव 
***मुना मदन*** देवकोटाका सबैभन्दा लोकप्रिय र सबैभन्दा पहुँचयोग्य कृतिहरू मध्ये एक हुन्। आधुनिक नेपाली कविताको परिचयको रूपमा यो नियमित रूपमा विद्यालयहरूमा अध्ययन गरिन्छ र यसको प्रकाशक, साझा प्रकाशनको लागि सर्वाधिक बिक्री हुने कृति बनेको छ। नेपाली भाषा र संस्कृतिमा यसको प्रभाव सायद अतुलनीय छ, धेरै छंदबद्ध पङ्तिहरू नेपाली स्थानीय भाषामा हितोपदेशको रूपमा प्रयोग गरिएका छन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*विकिपुस्तकमा **मुनामदन**
*ई-पुस्तकालयमा **मुनामदन**

श्रेणी:खण्डकाव्यहरू
श्रेणी:लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाका कृतिहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्य
श्रेणी:पुस्तकहरू
विष्णुमती नदी

**विष्णुमती नदी** नेपालको काठमाडौँ उपत्यकामा बग्ने एक नदी हो जुन काठमाडौँको उत्तरमा शिवपुरी पर्वतको टोखाबाट सुरु हुन्छ। यो पुरानो काठमाडौँ महानगरपालिकाको पश्चिमी भाग भएर बग्छ। यो हिन्दु र बौद्ध धर्मावलम्बीका लागि पवित्र नदी हो। शाब्दिक अर्थमा विष्णुमतीको अर्थ भगवान विष्णुको प्रिय नदी हो। सोभा बाघवती र इन्द्रायणीका साथै कंकेशौरी मन्दिर – काठमाडौँ उपत्यकाका केही पवित्र स्थानहरू यस नदीको विपरीत किनारमा छन्। करबीर मसान, एक श्रद्धेय कब्रिस्तान पनि यस नदीको किनारमा छ। यस नदीका सहायक नदीहरू सपनातीर्थ खोला, साङ्ले खोला, ल्होरा खोला र बिनाप झरना हुन्।

विष्णुमती उपत्यकाको अति महत्वपूर्ण नदीमध्ये एक हो। यसले स्थानीय नागरिकहरूको पिउने, खेती गर्ने र अनुष्ठानका लागि पानी उपलब्ध गराउँछ। यसको धार्मिक सांस्कृतिक मूल्यहरू समृद्ध छन्। तर विगत ३५ वर्षदेखि यसलाई खाद्य फोहोर जम्मा गर्ने क्षेत्रका रुपमा प्रयोग गरिँदै आएको छ। नदीको पानी विचलन गरेर नदीमाथि अतिक्रमण भएको छ। यसका लागि वरपरको वातावरणमा सुधार ल्याउनुपर्छ। त्यो हो नदी किनारको सुधार र बायोइन्जिनियरिङ प्रणालीद्वारा हरियाली विकासको माग आज आवश्यक छ।काठमाडौँ उपत्यकाको अन्त्येष्टि वास्तुकलाको १५०० वर्षको इतिहास उपमहाद्वीपमा पाइने पत्थर वास्तुकलाका केही उत्कृष्ट उदाहरणहरू हुन्। पाटनजस्ता सहरका प्रायः सबै आँगनमा चैत्य राखिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका नदीहरू
श्रेणी:बागमती प्रदेशका नदीहरू
राजधानी

[alt=An aerial photo of a North American city|thumb|[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिकाको राजधानी वासिङ्टन, डी.सी., ]]
[thumb|बेलायातको राजधानी [लन्डन|लण्डन]]
**राजधानी** एक शहर हो जहाँ देश, राज्य, प्रान्त वा प्रदेशको केन्द्रीय सरकार रहेको हुन्छ। राष्ट्रप्रमुख र अधिकारीहरू राजधानीमा काम गर्दछन्।

राजधानीहरू प्रायजसो ठूला शहरहरू हुने गर्दछन्। जस्तै मोन्तेभिदेओ उरुग्वाइको सबै भन्दा ठूलो शहर हो र राजधानी पनि हो। तर सबै राजधानीहरू सबैभन्दा ठूलो शहर हुनै पर्छ भन्ने छैन। जस्तै भारतको राजधानी नयाँ दिल्ली हो तर त्यो मुम्बई भन्दा सानो छ। 

कुनै देशहरूका एक भन्दा बढी राजधानीहरू हुने गर्दछन्। जस्तै बोलिभिया जसमा दुई राजधानीहरू छन्। त्यस्तै दक्षिण अफ्रीकाको ३ वटा राजधानी छन्। नाउरु भन्ने देशमा एउटै पनि राजधानी छैन। कुनै देशहरू आफ्नो राजधानी समय समयमा परिवर्तन गरिरहन्छन्।
मादल

**मादल** नेपालको एक प्रसिद्व ताल बाजा हो। यो नेपाली समाजको मुख्य बाजा हो । नेपाली समाजको सबै सांस्कृतिक कार्यहरूमा यसको प्रयोग हुन्छ । यो बाजा मगर (नाग) जातिको बाजा मानिन्छ । सबैभन्दा पहिले मादल बजाउने मगर समुदाय हो। यसलाई दुई हातले हिर्काएर बजाउनुपर्छ । मादल कम्मरमा भिरेर बजाइन्छ ।

## निर्माण
छतिउन, दार तथा खमारीको काठबाट मादल बनाइन्छ । काठमा ढुङ्ग्रो पारेर दुवैपट्टी छालाले मोरेर खरी (मसला) लगाइएको हुन्छ । खरी बनाउँदा काँस र किटको धूलो मिसाइन्छ । यसको एकापट्टी केही सानो, अर्कापट्टी अलिक ठूलो पारेर बनाइएको हुन्छ । ठूलो भागलाई भाले र सानो भागलाई पोथी भनिन्छ ।

## प्रकार
मादल दुई खाले हुन्छन् । पूर्वेली मादल र पश्चिमेली मादल । पूर्वेली मादल आकारमा अलिक ठूलो र पश्चिमेली मादल अलिक सानो हुन्छ ।

## References 
## बाह्य कडीहरू
*केही सांस्कृतिक चिन्हारी
*Photos of tribal madal
*Madal Folk Instrument of Nepal
*Blending of west and east inevitable to boost
*Sound example - Basic Beats of a Maadal

मादल हातले ठाेकेर दर,खमारी वा छतिउनकाे काठ,छाला,खरी मगर जातिमा पचलित।
मेची राजमार्ग

पूर्व-पश्चिम राजमार्गको १० कि.मी. दूरीमा रहेको झापाको चारआली देखि, इलाम, पाँचथर, ताप्लेजुङ सम्म जोड्ने सडकलाई मेची राजमार्ग भनिन्छ। यो समुन्द्र सतहको करिव १०० मी. उचाई देखि करिव २५०० मीटरको उचाईसम्म पुग्दछ। मेची अञ्चलको तलदेखि माथि सम्म जोड्ने भएकोले यसलाई मेची राजमार्ग भनिएको हो। 
मेची राजमार्गको जम्मा २६८ कि.मी. मध्ये चारआली देखि ताप्लेजुङको सुकेटार विमानस्थलसम्म कालोपत्र भैसकेको छ। 
यसले झापाको बुधबारे, इलामको फिक्कल, तीनघरे, इलामबजार, बिब्ल्याँटे, पाँचथरको फिदिम जस्ता बजारहरु छिचोल्दै ताप्लेजुङको फुङलिङ बजार पुग्छ। बर्ने तथा कन्यामको हरियाली चियाबगान, कञ्चनजंघा लगायतका सिंगलिला श्रेणीका विभिन्न मनोरम शिखरहूरू यो राजमार्गमा हिँड्ने जो कोहीले पनि दृष्यावलोकन गर्न सक्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
परासी

**परासी आदर्श** वा **परासी** नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्लाको रामग्राम नगरपालिकामा अवस्थित एक बजार तथा प्रशासनिक केन्द्र हो। यो वि.सं २०५३ चैत १४ सम्म एक गाविसको रूपमा अस्तित्वमा रहेको थियो। नेपालको दसौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०५८ अनुसार यहाँको जनसङ्ख्या २५,९९० रहेको थियो। 
 
परासी तराई क्षेत्रमा पर्दछ र दक्षिणमा भारतसँग सीमा जोडिएको छ। परासीका प्रसिद्ध धार्मिक रामग्राम स्तूप र पाल्ही मन्दिर हुन्।

## इतिहास 
२०५३ चैत १४ मा, परासी आदर्श, उनवछ, मन्झरिया र जमुवाड गाविसहरूलाई गाभेर रामग्राम नगरपालिका घोषणा गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
* नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्लाको आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) जिल्लाका ठाउँहरू
मुख्यालय

मुख्यालय भन्नाले कुनै संस्था, संगठन वा निकायको प्रमुख कार्यालयलाई जनाउँछ। यसलाई हेडक्वार्टर (Headquarters) पनि भनिन्छ।
[अङ्गुठाकार|[संयुक्त राष्ट्र|संयुक्त राष्ट्र संघको मुख्यालय मिडटाउन म्यानहट्टन, न्यूयोर्क सिटीमा छ ]]
**मुख्यालय** कुनै संगठन वा संस्थाको केन्द्रबिन्दु हो, जहाँबाट सबै महत्त्वपूर्ण निर्णयहरू लिइन्छन्। यो संगठनको प्रशासनिक, प्रबन्धकीय र सञ्चालनसम्बन्धी कामका लागि जिम्मेवार स्थान हो।

## मुख्यालयको भूमिका 
मुख्यालयको मुख्य भूमिका संगठनको नेतृत्व प्रदान गर्नु, रणनीतिक योजनाहरू बनाउनु, र संगठनका विभिन्न शाखाहरूको समन्वय गर्नु हो।

### निर्णय केन्द्र 
सबै महत्त्वपूर्ण नीति र निर्णयहरू यहीँबाट गरिन्छ।

### सञ्चालन केन्द्र 
संगठनको सबैजसो गतिविधिहरू यहीँबाट नियन्त्रण गरिन्छ।

### प्रशासनिक केन्द्र 
कर्मचारी व्यवस्थापन र स्रोत

## प्रमुख विशेषताहरू 
## धार्मिक संगठन 
क्याथोलिक चर्चको मुख्यालय भ्याटिकन सिटी हो।  रूसी अर्थोडक्स चर्चको मुख्यालय मास्कोमा अवस्थित डनिलोव मोनास्ट्री हो। 
श्रेणी:सङ्गठन
जनै

**हिन्दू**हरूले बायाँ काँधबाट छड्के पारी दायाँ हातमुनी खोकिलासम्म पहिरिने सेतो सुतीको धागोबाट बनेको पवित्र धार्मिक डोरीलाई जनै वा यज्ञोपवित भनिन्छ। खासगरी हिन्दूका सोह्र संस्कार मध्ये एक उपनयन वा ब्रतवन्ध गर्दा बैदिक मन्त्रका साथ गुरूले जनै पहिराइदिने प्रचलन रहेको छ।

नयाँ जनै लगाउँदा निम्न मन्त्र पढ्दै लगाइन्छ, 

**ॐ यज्ञोपवीतं परमं पवित्रं प्रजापतेर्यत्सहजं पुरस्तात्।**

** आयुष्यमग्र्यं प्रतिमुञ्च शुभ्रं यज्ञोपवितं बलमस्तु तेजः।**

- एक जनैमा ९६ सुता प्रयोग भएका हुन्छन्। नौ गुना र तीन डोरा अनि पाँच ग्रन्थी गरी यसलाई तयार गरिन्छ। सामान्यतया मनुष्यको आयु सय वर्षको मानिएको छ। चार वर्ष पूरा गरी पाँच वर्षमा प्रवेश पछि उपनयन गरी धारणा गरिने जनैका जम्मा ९६ डोराले अब बाँकी जीवन अवधि ९६ वर्ष रहेको कुरा जनाउँछ। यसपछि जनैमा प्रयोग गरिने जुन नौ गुना छ त्यसले शरीरमा विद्यमान नौ द्वारको सङ्केत गरेको छ। जनै बनाउँदा पाँच ग्रन्थी अर्थात् पाँच गाँठा पारिन्छन्। यी पाँच गाँठा पञ्चमहायज्ञका प्रतीक हुन्। त्यस्तै गरी यस दिन बाँधिने रक्षाबन्धन पनि रक्षाकै खातिर बाँधिने अभिमन्त्रित डोरो हो।
हिन्दु दर्शनअनुसार जनैलाई ब्रह्मासूत्र अर्थात ज्ञानको धागो पनि भनिन्छ। जनैका दुई शिखामध्ये एउटा शिखामा रहेका तीन डोरालाई ब्रह्मा, विष्णु र महेश्वर तथा अर्को शिखाको डोरालाई कर्म, उपासना र ज्ञानका तीन योग मानिन्छ। जनै शब्दको अर्थ जनाउनु अथवा जानकारी दिनु हुन जान्छ। अत: जनै धारण गर्ने व्यक्तीकोलागी अन्य व्याक्तीलाई जनैले धेरै कुराहरूको जानकारी दिई रहेको हुन्छ। जस्तै:- जनै धारण गरेको व्याक्ती हिन्दू हो भन्ने जनाउने गर्छ, दिशा पिसाब गरेर हात मुख न धोउन्जेल सम्म जनै कानमा राख्ने गरिन्छ यदि कसैको कानमा जनै झुन्डाएको देखिएमा यो व्याक्ति हात मुख धोएर शुद्ध भएको छैन भन्ने जानकारी जनैले दिन्छ, जनैमा गाँठो लगाउँदा छुट्टा छुट्टै गोत्र र पर्वर अनुसारको गाँठो दिईन्छ यसरी जनैको गाँठो देखेर जनै धारकको गोत्र र पर्वरको जानकारी जनैले दिन्छ।
यस्तै धेरै कुराको जानकारी गराउने जनै पौराणीक कालमा सुनको बनाउने गरिन्थ्यो कालांतरमा चाँदीको र अहिले आएर धागोको बनाउन थालिएको भन्ने भनाई रहेको छ। जनै धारण गर्दा नाभी भन्दा माथी अथवा तल हुन हुदैन ठिक्क नाभी सम्म मात्र हुनु पर्छ भन्ने शास्त्रहरूको मान्यता रहेको छ। शुद्ध जमिनमा उम्रेको कपासलाई सधवा ब्राह्मणी (ब्राह्मणको पत्नी)ले कातेको धागोको जनै बनाएर जनै पुर्णिमाको दिन वैदिक मन्त्र द्वारा पूजा गरिएको जनै धारण गर्नु पर्ने कुरा शास्त्रहरूमा उल्लेख गरिएको छ।

## जनै र व्रतबन्ध
हिन्दु परम्परामा व्रतबन्ध गर्ने विधान छ । धार्मिक शास्त्रअनुसार, मनमस्तिष्क र चित्त शुद्धिका लागि व्रतबन्ध गरिन्छ । शरीरमा रहेका सूक्ष्म बिन्दुहरूमा स्पर्श गर्दै नाभीसम्म जाने कपासको सूत्र धारण गर्न हवन, यज्ञ, मन्त्रपाठ आदि गरी ब्राह्मणले जनै लगाइदिन्छन् । यो डोरीले शरीरमा रहेका रोमकुप, मुटुको बाहिरी बिन्दु, फोक्सोको बाहिरी बिन्दु र नाभीको बाहिरी भागलाई स्पर्श गर्छ । 

शरीरलाई ऊर्जाशक्ति र रक्तसञ्चारलाई निरन्तरता दिन व्रतबन्धका दिन जनै लगाउन थालिएको हो । शास्त्रअनुसार, जनै लगाउँदा आयु, तेज र बल प्राप्त हुने मान्यता छ । यसको अर्को काम मुटु, कलेजो, फोक्सो र शरीरका सूक्ष्म अंगलाई क्रियाशील बनाउने पनि रहेको छ । नकारात्मक भावना र ऊर्जालाई निस्तेज बनाउने जनै प्रयोग गर्दा मन, बुद्धि, चित्त स्वस्थ रहने विश्वास गरिन्छ ।
यज्ञोपवीतं परमं पवित्रं प्रजापतेर्यत्सहजं पुरस्तात्।
आयुष्यमग्रयं प्रति मुञ्च शुभ्रं यज्ञोपवीतं बलमस्तु तेज:।। जय हिन्दु जय शिव ।
ख

'***

**ख*'  नेपाली बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको दोस्रो अक्षर(बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “खरायो ख”)

श्रेणी:देवनागरी वर्णमाला
श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण

ख र र व ले बनाएको हो।
ग

**ग** () नेपाली बर्णमालामा व्यन्जनबर्णको तेस्रो अक्षर(बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “गाइ गोडे ग”)

## हेर्नुहोस्
श्रेणी:देवनागरी वर्णमाला
श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
ङ

**ङ** () नेपाली वर्णमालामा व्यन्जनवर्णको पाँचौं अक्षर (बच्चालाई सिकाउँदा भनिने सम्बोधन “नाक थोप्ली ङ”)। ङबाट शुरू हुने अक्षरहरू उतिधेरै हुँदैनन् तापनि शब्दको बीचमा भएपनि यो अक्षरको प्रयोग धेरै हुने गरेको छ। यो वर्णलाई नासिकास्थानको वर्णका रूपमा पनि चिनिन्छ।

## ख
श्रेणी:देवनागरी वर्णमाला
श्रेणी:व्यञ्जनवर्ण
भानुमती, तनहुँ

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको गण्डकी अञ्चल, तनहुँ जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४६४२ रहेको थियो जसमध्ये १९९२ पुरुष र २६५० महिला रहेका थिए भने यहाँ ११४७ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल भिमाद नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकको ७ नम्बर वडा भिमाद नगरपालिकाको वडा नम्बर ७ हो भने १,३,९ वडाहरू वडा नम्बर ८ र २,४-६,८ वडाहरू वडा नम्बर ९ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:तनहुँ जिल्लाका ठाउँहरू
हाइड्रोजन

thumb|उदजन स्पेक्ट्रम परीक्षण
**उदजन** जसको मुल नाम उदजन थियो, एउटा रसायनिक तत्व हो । उदजन आवर्त सारणीको सबैभन्दा पहिलो तत्व हो जो सबैभन्दा हल्का पनि हुन्छ। ब्रह्माण्डमा (पृथ्वीमा होइन) यो सबैभन्दा प्रचुर मात्रामा पाइन्छ। ताराहरू तथा सूर्यको अधिकांश द्रव्यमान हायड्रोजनले बनाएको छ। यसको एउटा परमाणुमा एउटा प्राणु (प्रोटॉन), एउटा विद्युदणु हुन्छ। यस प्रकार यो सबैभन्दा सरल परमाणु पनि हो।
प्रकृतिमा यो द्विआणविक ग्यासका रूपमा पाइन्छ जो वायुमण्डलका बाह्य परतको मुख्य संघटक हो। हालमा यसलाई वाहनहरूका ईंधनका रूपमा प्रयोग गर्नका लागि शोध कार्य भइरहेकाछ्न्।

## प्रयोगशालामा हायड्रोजन बनाउने तरिका 
प्रयोगशालामा उदजन ग्यास केहि धातुहरु जस्तै जस्ता/जिन्क, म्याग्नेसियम, फलाम आदिसँग फिक्का सल्फ्युरिक एसिड प्रतिक्रिया गराई तयार पार्न सकिन्छ।

## प्रतिक्रियाहरूको सूची 
:H2 + Cl2 -> 2HCl 
:2H2 + O2 -> 2H2O

## संश्लेषण 
मिथेन र पानीको वाष्प तताउंदा कार्बन मोनोऑक्साइडर हायड्रोजनको मिश्रण मिल्दछ 
::CH4 + H2O -> CO + 3H2

File:Electron_shell_001_Hydrogen.svg| हायड्रोजनको इलेक्ट्रॉनिक ढांचा

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* भौतिक शास्त्र

## सन्दर्भ सामग्री 
## रसायनिक गुणहरू 
## भौतिक गुणहरू
●उदजन ग्यास रङहिन, गन्धहिन र स्वादहिन हुन्छ।

●उदजन ग्यास हावा भन्दापनि हलुका हुन्छ।

●उदजन ग्यास पानीमा घुल्दैन।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
*रसायन शास्त्र
*भौतिक शास्त्र
*जीव शास्त्र

श्रेणी:रसायन शास्त्र
श्रेणी:तत्व
भारतीपुर

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको लुम्बिनी अञ्चल, नवलपरासी जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। 
एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३१८९ रहेको थियो जसमध्ये १४०७ पुरुष र १७८२ महिला रहेका थिए भने यहाँ ६७० घरधुरी रहेको थियो। यो हाल बुलिङटार गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो बुलिङटार गाउँपालिकाको वडा नम्बर ६ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्लाका ठाउँहरू