open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
अग्नीप्रसाद सापकोटा

**अग्निप्रसाद सापकोटा** प्रतिनिधि सभा सभामुख थिए । सिन्धुपाल्चोक-२ बाट निर्वाचित एकीकृत नेकपा माओवादीका संविधान सभा सदस्य **अग्निप्रसाद सापकोटा** उक्त पार्टीका केन्द्रीय सदस्य पनि थिए । संविधान सभा निर्वाचनमा आफ्ना प्रतिस्पर्धीलाई धेरै मतान्तरले जित्ने १० जनामध्ये सापकोटा एक हुन्। उनी सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको कुभिन्डेमा २०१६ फागुन २४ गते धनपति र तीलमाया सापकोटाको कोखबाट जन्मेका थिए । पूर्वशिक्षक सापकोटाले समाजशास्त्रमा स्नातकोत्तर तहसम्म अध्ययन गरेका छन् । तत्कालीन नेकपा (एमाले) र नेकपा (माओवादी केन्द्र) बीच एकता भएर बनेको नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का स्थायी समिति सदस्य एवम् सङ्घीय संसदको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध समितिअन्तर्गतको उपसमितिका संयोजकसमेत रहेका सापकोटा तत्कालीन नेकपा (माओवादी केन्द्र) का प्रवक्तासमेत थिए। प्रचण्डका नजिकका नेता मानिने सापकोटालाई पार्टीको प्रभावशाली नेताको रूपमा पनि हेर्ने गरिन्छ।

२०३० सालमा विद्यार्थी राजनीतिबाट राजनीतिक यात्रा थालेका सापकोटा २०५१ सालमा पार्टीको केन्द्रीय सदस्य बनेका थिए। माओवादी सरकारबीच भएको दोस्रो वार्तामा वार्ता टोलीका सदस्य सापकोटाले १५ वर्ष सम्म शिक्षण पेशा अपनाएका थिए।

सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको जनजागृति माविका पूर्वप्रधानाध्यापक सापकोटाले शिक्षण पेसा छोडेर पूर्णकालीन राजनीतिक कार्यकर्ता बनेका थिए। २०४८ सालमा संयुक्त जनमोर्चा नेपालको तर्फबाट प्रतिनिधिसभा सदस्यमा उम्मेदवारी दिए पनि त्यतिबेला उनी पराजित भए। सापकोटाकी श्रीमती तारादेवी पनि माओवादीको क्षेत्रीय सदस्य हुन्।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)का राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
श्रेणी:नेपालका सूचना तथा सञ्चार मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपालको प्रतिनिधि सभाका सभामुखहरू
श्रेणी:सन् १९६० मा जन्म
श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७४–२०७९
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का राजनीतिज्ञहरू

श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपालको पहिलो संविधान सभाका सदस्यहरू
श्रेणी:नेपालको दोस्रो संविधान सभाका सदस्यहरू
श्रेणी:त्रिभुवन विश्वविद्यालयका पूर्व विद्यार्थीहरू
श्रेणी:सिन्धुपाल्चोक जिल्लाका मानिसहरू
दीनानाथ शर्मा

**दीनानाथ शर्मा** बाग्लुङ जिल्लाबाट प्रतिनिधित्व गर्ने माओवादी सभासद् तथाएकीकृत नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी)को केन्द्रीय सदस्य तथा प्रवक्ता पनि हुनुहुन्छ। शर्मा ०२३ देखि वाम राजनीतिमा लाग्नुभएको थियो। लामो सयमसम्म मोहनविक्रम सिंहको मसालमा रहनुभएका शर्मा मसालको प्रवक्ताको रूपमा पनि लामो समयसम्म काम गर्नुभयो। ०४२ बैशाख २ देखि भूमिगत राजनीतिमा होमिनुभएका शर्माले ०४६ चैत २७ सम्म भूमिगत राजनीति जीवन बिताउनुभएको थियो। दीनानाथ शर्मा जनयुद्धको उत्कर्षतिर मोहनविक्रम सिंहलाई छाडेर माओवादीमा प्रवेश गर्नुभएको थियो। लामो समयसम्म माओवादीको प्रवासमा काम गर्नुभएका शर्मा अन्तरिम व्यवस्थापिकामा माओवादी दलको प्रमुख सचेतक हुनुभएको थियो। १८ वर्षसम्म शिक्षण पेशा गर्नुभएका शर्मा प्रधानमन्त्री डा बाबुराम भट्टराईको मन्त्रिमण्डलमा शिक्षामन्त्री हुनुभयो।

बाग्लुङ जिल्ला, अमलाचौर-७, गहतेरा भन्ने गाउँमा विक्रम सम्बत् २००३ साल साउन ४ गते शुक्रबार (१९ जुलाई १९४६) शशिधर र यशोदा पाध्याको छोराको रूपमा निम्न मध्यम वर्गीय परिवारमा जन्मनुभएका शर्माले औपचारिकरूपमा कला र शिक्षाशास्त्रबाट स्नातक हुनुहुन्छ। दुई छोरा र ३ छोरी छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:संविधान सभा सदस्य
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू
श्रेणी:बागलुङ जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का राजनीतिज्ञहरू
एकराज भण्डारी

**एकराज भण्डारी** माओवादीको समानुपातिक तर्फका सभासद् पेशाले वकील हुनुहुन्छ। २०३६ साल देखि वाम राजनीतिमा लागे पनि भण्डारीले सक्रिय राजनीतिको सुरूवात २०४७ साल देखि सुरू गर्नुभएको हो। कानुनमा स्नातक र राजनीतिशास्त्रमा स्नातकोत्तर भण्डारी केही समय सरकारी जागीरे पनि हुनुहन्थ्यो। जनयुद्ध थालनीपछि अर्धभूमिगतरूपमा काम गरेका भण्डारी २०६० साल देखि भने पूर्ण भूमिगत हुनुभएको थियो।

विराज उपनामले चिनिने भण्डारीका छोरा विपीन भण्डारी २०५९ साल असार ३ गतेदेखि बेपत्ता हुनुहुन्छ। बेपत्ता परिवारका पूर्व अध्यक्ष भण्डारी पार्टीका एजेण्डा सँगसँगै बेपत्ताहरूलाई खोज्ने अभियान पनि थप सक्रिय हुने बतउनुहुन्छ। २०१६ चैत १५ गते थारमारे ४ बाघचौरमा सामान्य किसान परिवारमा भण्डारीको जन्म भएको हो। उहाँकी श्रीमती शान्ता पनि काठमाडौंं महिला सङ्घ क्रान्तिकारीकी सदस्य हुनुहुन्छ। भण्डारी माओवादी नेवा राज्य समितिको सदस्य पनि हुनुहुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
व्याकरण

कुनै पनि भाषाका अङ्ग प्रत्यंगको विश्लेषण तथा विवेचन गर्ने माध्यमलाई **व्याकरण** भनिन्छ। व्याकरण त्यो विद्या हो जसद्वारा कुनै पनि भाषा शुद्ध बोल्न, शुद्ध पढ्न र शुद्ध लेख्न सकिन्छ। सबै भाषामा लेख्न, पढन र बोल्नका निम्ति निश्चित नियम हुन्छन् भाषाको शुद्धता र सुंदरता बनाउन ती नियमहरूको पालना गर्नु आवश्यक हुन्छ। ती नियम पनि व्याकरणका अंतर्गत आउँछन्। व्याकरण भाषा अध्ययनको महत्त्वपूर्ण अङ्ग हो।
## विभिन्न व्याकरण
*नेपाली व्याकरण
*संस्कृत व्याकरण
*नेपाली भाषा

## सन्दर्भ
## बाह्य लिङ्कहरू 
श्रेणी:व्याकरण
श्रेणी:लेखन

* **हिन्दी व्याकरण** 
*Kerala Lottery Ticket ****
कमला रोका

**कमला रोका** रुकुमकी माओवादी समानुपातिक सभासद् तथा माओवादीको राज्य समितिकी सदस्य पनि हुनुहुन्छ। उनको जन्म २०३२ सालमा रुकुमको प्वाँङमा भएको थियो। २०४६ सालदेखि राजनीतिमा लागेकी कमला अमेरिकी पत्रकार जुलीद्वारा निर्देशित बृत्तचित्र सारी सोल्जरमा रहेका पात्रहरूमध्ये एक हुनुहुन्छ। 

जनयुद्धको थालनीमा सुरक्षा दलमा भर्ती भएकी कमला कक्षा १०को परीक्षा नदिदै उनी भूमिगत हुनुभएको थियो। २०५३ सालमा माओवादीको जिल्ला समितिको सदस्य भएकी कमला २०६१ सालमा माओवादीको केन्द्रीय सदस्य हुनुहुभएको थियो। 

रुकुमको अति दुर्गम मगर किसान परिवारमा जन्मेकी कमला लेखिका पनि हुनुहुन्छ। कथा तथा निबन्ध लेख्ने कमलाकी श्रीमान् वाइसीएल अध्यक्ष गणेशमान पुन हुनुहुन्छ। २०३२ साल पुस १५ गते प्वाङ -९ सुद्रीमा जन्मेकी कमला फुर्सदको बेला लेखनमै बिताउनुहुन्छ। उहाँ अन्तरिम संसदमा पनि विधायिका हुनुहन्थ्यो।

## राजनीति प्रवेश 
२०४६ सालदेखि राजनीतिमा प्रवेश गरेकी हुन् । उनी २०५२ सालबाट तत्कालीन नेकपा माओवादीमा पूर्ण रूपमा लागेर काम गरेकी हुन् । 

## वैवाहिक जीवन 
उनका पनि गणेशमान पुन हुन् । 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
केशव राई

**केशव राई** माओवादी सभासद् राज्य समिति सदस्य हुनुहुन्छ। विक्रम सम्वत २०४३ देखि माले अखिलबाट राजनीति थाल्नुभएका राई विक्रम सम्वत २०५९मा माओवादीले गठन गरेको ओखलढुङ्गा जनसरकार प्रमुख हुनुभएको थियो। विक्रम सम्वत २०५८ देखि माओवादीमा भूमिगत हुनुभएका राई माओवादी ओखलढुङ्गा सचिव र क्षेत्रीय ब्युरो सदस्य पनि हुनुभयो। 

बर्गीय, जातीय, क्षेत्रीय र लिङ्गीय रूपमा राज्यको पुनर्संरचना सविधानमै सुनिश्चित गराउने उहाँको मूल एजेण्डा छ। सविधानसभाको एजेण्डा नै माओवादीले उठाएको र त्यो एजेण्डासँगै माओवादीको कार्यदिशा जनमुखी भएकाले आफूलाई जनताले जिताएको राईको तर्क छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
खड्गबहादुर विश्वकर्मा

**खड्गबहादुर विश्वकर्मा** वा **प्रकाण्ड** नेपाली राजनीतिज्ञ तथा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीको केन्द्रीय सदस्य तथा प्रवक्ता हुन्।  माओवादी सम्मिलित अन्तरिम मन्त्रिपरिषद् अर्थात् झलनाथ खनाल नेतृत्वको सरकारमा उनी कृषि मन्त्री बनेका थिए। 

२०२५ जेष्ठ ४ गते जन्मिएका प्रकाण्डले प्रमाणपत्र तहसम्मको अध्ययन पुरा गरेका छन्। संविधान सभा निर्वाचन, २०६४मा, उनले कालिकोट १ निर्वाचन क्षेत्रबाट २७,६२९ मत ल्याएर निर्वाचित भएका थिए। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू
श्रेणी:खस जाति
श्रेणी:कालिकोट जिल्लाका मानिसहरू
कालीबहादुर मल्ल

**काली बहादुर मल्ल** प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणालि अन्तरगत एकिकृत नेकपा माओवादीको तर्फबाट जाजरकोट जिल्ला क्षेत्र नम्बर एकबाट विजयी संविधानसभा सदस्य देश र जनताको हितमा पार्टीले खेलेको भूमिका नै आफ्नो विजयको कारण भएको बताउनुहुन्छ। 

२०१४ साल फागुन २१ गते जाजरकोटको सदरमुकाम खलङ्गा-४ मा मल्लको जन्म भएको थियो। २०४६ सालमा बहुदलीय व्यवस्था पुनस्थापना भएपछि संयुक्त जनमोर्चामा आबद्ध मल्ल २०४९ सालको स्थानीय निर्वाचनमा जाजरकोट इलाका नं.१को जिल्ला विकास समितिको सदस्यमा निर्वाचित हुनु भएको थियो। 

एकिकृत नेकपा माओवादीले २०५२ सालमा जनयुद्ध थालनी गरेसँगै भूमिगत भएका मल्ल जनयुद्ध कै क्रममा माओवादीले गठन गरेको जिल्ला जनसरकारको जाजरकोट प्रमुख पनि हुनु भएको थियो। 

माओवादी पार्टीको निर्वाचन घोषणा पत्र अनुसार संविधान लेख्नु पर्ने भन्दै मल्ल उत्पिडित क्षेत्र, वर्ग र जनताका लागि संविधानमा विशेष व्यवस्था हुनुपर्ने बताउनुहुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
श्रेणी:जाजरकोट जिल्लाका मानिसहरू
जयपुरी घर्ती

**जयपुरी घर्ती ** नेपालकी राजनीतिज्ञ तथा पूर्व महिला, बालबालिका तथा समाजकल्याण मन्त्री हुन्।वि.सं. २०७५ असोज ५ गते प्रतिनिधि सभाको शिक्षा तथा स्वास्थ्य समितिको सभापति पदमा निर्वाचित रहेर काम गरिसकेकी उनी नेपाली राजनीतिमा सक्रिय महिला राजनीतिज्ञ हुन्।

## जीवनी
जयपुरीको जन्म रोल्पा जिल्लाको पश्चिम पहाडी गरीब किसान परिवारमा भएको हो। जयपुरी आठ दिदीबहिनीमा सातौँ हुनुहुन्छ। जयपुरी सानैदेखि विद्रोही स्वभावकी थिइन्। 

## राजनीति 
एकीकृत नेकपा माओवादीको तर्फबाट संविधान सभाको चुनावमा रोल्पा-१बाट विजयी सभासद् जयपुरी घर्तीमगर माओवादीको भगिनी सङ्गठन अखिल नेपाल महिला सङ्घ (क्रान्तिकारी)की अध्यक्ष तथा माओवादी मगरात राज्य समिति सदस्य हुनहुन्छ। वि.सं. २०४६ देखि विद्यार्थी राजनीतिबाट वामपन्थी राजनीतिमा प्रवेश गर्नुभएकी जयपुरीले विद्यालयको पढाइलाई माया मारेर जनयुद्धमा होमिनु भएकी थिइन्। माओवादी जनमुक्ति सेनामा काम गरेकी जयपुरी वि.सं. २०५० देखि अनेम सङ्घ क्रान्तिकारीको केन्द्रीय सदस्य, उपाध्यक्ष हुँदै वि.सं.  २०६० देखि अध्यक्ष हुनुहुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:संविधान सभा सदस्य
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिस्ट सभासद
श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू
जनार्दन शर्मा

जनमुक्ति सेना नेपालका चारजना डेपुटी कमाण्डरमध्ये एक **जनार्दन शर्मा** प्रभाकर सभासद् र माओवादीका केन्द्रीय सदस्य पनि हुनहुन्छ। २०४८ सालमा जनमोर्चा नेपालको तर्फबाट सांसद उठेका जनार्दन संविधानसभामा रुकुमको सोही २ नं क्षेत्रबाट संविधान सभामा विजयी हुनुभएको हो। माओवादीको कुशल सङ्गठन र जनताले पार्टी प्रति गरेको विश्वास नै आफ्नो विजयको कारण रहेको शर्माको भनाई छ। 

शर्माका बाबु स्कन्द शर्मा रुकुममा कम्युनिष्ट पार्टीलाई संस्थागत गर्नेमध्येका एक हुनुहुन्थ्यो। राजनीतिक परिवारमा हुर्केका शर्मा २०३४ सालदेखि नै राजनीतिमा लाग्नु भएको हो। जनयुद्धको समयमा कहिले सेना कहिले सङ्गठन गर्दै धेरै समय सेती महाकालीतिर बिताएको शर्माले जानकारी दिनुभयो। प्लाटुन, बटालियन कमिसार हुदै डिभिजन कमाण्डर ७ वटा डिभिजन भएपछि प्रभाकर डेपुटी कमा४८डर हुनुभएको थियो। 

उहाँकी श्रीमती लक्ष्मी पौडेल पनि माओवादीकी राज्यसमितिकी सदस्य हुनुहन्छ। नाच्ने गाउन खप्पिस शर्माले २०४६ सालमा नाचे गाएकै आधारमा शान्ति सुरक्षा ऐन अन्तर्गत जेलमा थुनिनु भएको थियो। शिक्षा शास्त्रमा स्नातक तहसम्म अध्ययन गरेका शर्मा धेरै वर्षसम्म सेती महाकालीको इन्चार्ज भएर सुदूर पश्चिममा काम गर्नु भएको थियो।
## मन्त्री यात्रा 
### शान्ति तथा पुननिर्माण मन्त्री 
### उर्जामन्त्रीको कार्यकाल
पुष्पकमल दाहालको प्रधानमन्त्रीकालमा शर्मा उर्जामन्त्री हुँदा कुलमान घिसिङलाई नेपाल विद्युत प्राधिकरणको प्रबन्ध निर्देशक नियुक्त गरे र काठमाडौंको लोडसेडिङ अन्त्य  गरे ।
### गृहमन्त्री 
### अर्थमन्त्री 
प्रधानमन्त्री केपी ओलीले गरेको प्रतिनिधिसभा विघटनलाई संविधान विपरित भएको ठहर गर्दै सर्वोच्च अदालतले बि.सं. २०७८ असार २८ मा शेरबहादुर देउवालाई नियुक्त गर्न राष्ट्रपति कार्यलयको नाममा परमादेश जारी गरेको थियो। सो आदेश पछि बनेको देउवा मन्त्रिपरिषद् मा शर्मा अर्थमन्त्री बनेका थिए।

## सन्दर्भ
श्रेणी:जीवनी
श्रेणी:संविधान सभा सदस्य
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरूश्रेणी:नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीका राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:जीवित नेपालीहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
श्रेणी:नेपालका मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपालका गृहमन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपालका अर्थमन्त्रीहरू
श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू
इन्द्रजीत थारु

**इन्द्रजीत थारु** नेपाली काग्रेसका नेता एवं पूर्व गृहमन्त्री खुमबहादुर खड्कालाई दाङ -१बाट पराजित गरेर चर्चामा आएका माओवादीका युवा नेताको जन्म गोबरडिहा - ८ गोबरडिहामा भएको हो। 

सामान्य थारु परिवारमा जन्मेका थारुले आइ ए तहसम्मको औपचारिक अध्ययन पुरा गर्नुभएको छ। २०५० सालदेखि विद्यार्थी राजनीतिमा लागेका थारु २०५४ सालमा एरिया सदस्य हुँदै २०५९ सालमा दाङ जिल्लाको जनसरकार प्रमुख हुनुभएको थियो। 

दाङको सहइन्चार्ज एवं क्षेत्रीय ब्युरो सदस्य भएका थारु अन्तरिम संसदमा पनि सदस्य हुनुहुन्थ्यो। थारुका बुबा इन्टरप्रसाद र आमा काशीदेवी परशुनारायणका कमैया हुनुहुन्थ्यो। चुनाव हुनु २ दिनअघि चैत २६ गते लमहीमा गोली चल्दा थारुका ७ जना कार्यकर्ताको ज्यान गएको थियो। 

थारु राष्टिय मुक्ति मोर्चाका महासचिव एवं उपाध्यक्ष तथा थारुवान राज्य समितिका सदस्य पनि हुनुहुन्छ। माओवादीले जन आकांक्षा अनुसार काम गरी देशमा परिवर्तन गर्छ भन्ने विश्वासले जनताले आफूलाई विजय बनाएको थारुको धारणा छ। संविधानसभामा माओवादी घोषणापत्र अनुसार शोषित वर्गको हितमा र आदीवासीहरूको पक्षमा आवाज उठाउने आफ्नो लक्ष्य रहेको थारु बताउनुहुन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
कुबेरबहादुर ओली

**कुबेरबहादुर ओली** एकिकृत नेकपा माओवादीको तर्फबाट संविधानसभा सभासद‍मा चुनिनुभएका माओवादीको थारुवान राज्य समिति सदस्य तथा अखिल नेपाल किसान सङ्घ (क्रान्तिकारी)का केन्द्रीय उपाध्यक्ष हुनुहुन्छ। माओवादी नेता मोहन बैद्य किरणले संविधानसभा सभासदबाट राजीनामा दिएपछि माओवादीले ओली सभासदमा चुनिनुभएको थियो।

रुकुमको छिबाङ -५ नयागाउमा जन्मनुभएका ५८ वर्षीय ओली ०२५ देखि विद्यार्थी राजनीतिबाट राजनीतिमा होमिनुभएको थियो। नेकपा मसालमा आबद्ध भए पनि ओली लामो समय शिक्षण पेशामा संलग्न हुनुहुन्थ्यो। ०५० देखि जिल्ला समितिमा पुग्नुभएका ओली माओवादीले गठन गरेको ०५९मा पहिलो दाङको जनसरकार प्रमुख हुनुहुन्छ। जनयुद्धको भूमिगत काल उहाँले राप्तीमै बिताउनुभयो। हुमा र देवीलालका पुत्र ओलीको हाल दाङको हापुरे -४ विष्णुपुरमा स्थायी बसोबास छ। उहाँको परिवारमा अरु कोही पनि माओवादीको पूर्णकालीन सदस्य छैनन्।

शोषित, उत्पीडित जनतालाई वर्गीय, जातीय, क्षेत्रीय र लिङ्गीय उत्पीडनबाट मुक्ति दिलाउन जस्तोसूकै चुनौतीको सामना गर्नसक्ने र्सवहारा विचार अङ्गालेकाले माओवादीलाई जनताले विजयी बनाएको ओली बताउनुहुन्छ। आवश्यकता अनुसार ऐतिहासिक पृष्ठभूमिलाई पनि मध्यनजर गर्दै पार्टीले आफूलाई सभासदमा चुनेको हो भन्ने ओलीको धारणा छ।

शान्ति प्रक्रियालाई तार्किक निस्कर्षमा पुर्‍याउन गास, वास, कपास, शिक्षा, स्वास्थ्य जस्ता जनताका आधारभुत आवश्यकता पूरा गर्दै सङ्घीय समुन्नत नेपालको नयाँ खाकासहितको नया संविधान निर्माणमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्नु ओलीको प्रमुख एजेण्डा रहेको छ। जनताका भैपरि आउने दैनिक समस्यालाई समाधान गर्न पहल गर्ने र विकास निर्माणका कामलाई पनि सक्रियतापूर्वक पुरा गर्ने लक्ष्य उहाँको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
पम्फा भुसाल

**पम्फा भूषाल** नेपाली राजनीतिज्ञ तथा पहिलो महिला पार्टी अध्यक्ष हुन्। उनी नेकपा केन्द्रका प्रवक्ता समेत हुन्।

पहिलो सम्विधान सभा निर्वाचनमा प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणाली अन्तरगत ललितपुर ३बाट विजयी संविधान सभा सदस्य पम्फा भुसाल माओवादी केन्द्रीय सदस्य पनि थिइन्। प्रतिनिधिसभा निर्वाचन, २०७४ मा पनि ललितपुर ३ बाट विजयी भइन। 
## राजनीति सुरुवात
जनमोर्चा नेपालको पहिलो अध्यक्ष बनेकी भुसालले विक्रम संवत् २०३३ सालदेखि विद्यार्थी राजनीतिबाट राजनीति गरेकी हुन्। 
२०३७ सालमा चौथो महाधिबेसनको सदस्यता लिएकी भुसाल २०५१ सालमा माओवादीकी केन्द्रीय सदस्य भइन्। फुर्सदको बेला समाजिक तथा राजनीतिक विषयमा अध्ययन गर्न रुचाउने भुसाल समाजिक असमानता देखेर नै राजनीतिमा लागेको बताउछिन्।

विद्युत उपनामले चिनिने भुसाल ५ दिदीबहिनी र एक भाइमा साहिली हुन्।

औसत नेपाली भन्दा सम्पन्न परिवारमा जन्मिएकी भुसाल ग्रामीण समाजशास्त्रमा स्नातकोत्तर गरेकी छन्। पटकपटक गरेर १ वर्ष जेल बसेकी भुसाल फुन्टीबाङ बैठकपछि माओवादीकी पोलिटब्युरो सदस्य बनेकी थिइन्। २०१९ साउनमा अर्घाखाची किमडाँडा -५ आँपखोलामा भुसालको जन्म भएको हो। अन्तरिम कालमा माओवादी सरकारमा हुँदा महिला बालबालिका तथा समाजकल्याण मन्त्री थिइन्।

## सन्दर्भ
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:संविधान सभा सदस्य
श्रेणी:नेपालका महिला राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिस्ट सभासद
श्रेणी:नेपालको पहिलो
श्रेणी:बिबिसी १०० महिला सम्पादन-थनमा बनाइएको वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:त्रिभुवन विश्वविद्यालयका पूर्व विद्यार्थीहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू
श्रेणी:अर्घाखाँची जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:माओवादी जनयुद्धका मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७४–२०७९
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका महिला मन्त्रीहरू
श्रेणी:२०औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू
पम्फा भुसालको बारेमा त्रिभुबन बिश्वबिद्यालयमा गरेको शोध :-
https://kalopati.com/2021/09/14212
ओनसरी घर्तिमगर

**ओनसरी घर्ती** नेपालकी राजनीतिज्ञ तथा रुपान्तरित व्यवस्थापिका संसदकी सभामुख हुन्। उनी नेपालको पहिलो महिला सभामुख हुन्। 
एकिकृत नेकपा माओवादीको तर्फबाट महिला जनजातिको प्रतिनिधित्व गर्ने **ओनसरी घर्तिमगर**को भूमिगत नाम 'उषा' हो।

माओवादी जनयुद्धको क्रममा पूर्वी नेपाल र राजधानी वरपरका काभ्रे, रामेछापमा बिताएकी घर्ती मगर जनमुक्ति सेनामा केही समय काम गरेकी थिइन्। जनयुद्धको थालनीको दिन होलेरी चौकी आक्रमणमा सहभागी दुई महिलामा उनी पनि एक थिइन्। उनीसँगै भएकी अर्की महिला तारा घर्ती मगर पनि संविधान सभा सदस्य भइन्।

रोल्पाको जंकोट -१ माडीचौरमा निम्न मध्यम वर्गीय मगर परिवारमा जन्मनु भएकी घर्ती मगरले औपचारिक रूपमा माध्यमिक तह सम्मको अध्ययन पुरा गर्नुभएको छ । गीतसँगीत प्रति पनि रुचि राख्नुहुने घर्ती मगरका संस्मरण तथा लेखहरू विभिन्न पत्रिकामा प्रकाशित भइरहन्छन् ।

२०४६ साल देखि राजनीतिमा लाग्नुभएकी घर्ती मगर माओवादीले गठन गरेको पहिलो सुरक्षा दलमा रोल्पाका चार जना महिलामध्ये एक हुनुहुन्छ ।

माओवादीको राज्य समितिकी सदस्यसमेत रहनुभएकी घर्ती मगरले पार्टीको एजेण्डाका साथ महिला र जनजातिका मुद्दालाई संविधानमा सुनिश्चित गर्नु नै आफ्नो प्रमुख एजेण्डा भएको बताउनुहुन्छ।

एकीकृत माओवादीकी नेतृ ओनसरी घर्तीमगर नेपालको संविधान २०७२ जारी भए संगै नेपालको पहिलो महिला सभामुख हुनुभएको छ । नेमकिपाकी उम्मेदवार अनुराधाका प्रस्तावक सभासद् सुनिल प्रजापतिले प्रस्ताव फिर्ता लिएपछि ओनसरी निर्विरोध निर्वाचित हुनुभएको हो । संविधानसभा निर्वाचनमा रोल्पा क्षेत्र नम्बर दुईबाट निर्वाचित हुनुहुन्थ्यो । यसअघि उपसभामुख पदमा रहेर कार्य गरिसक्नुभएको छ । ओनसरी अहिले नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)को प्रदेश-५ की अध्यक्ष पनि हुन् । 

## बाल्यकाल
ओनसरी घर्तीमगरको जन्म २०३४ कार्तिक २८ गते रोल्पाको बैङ्कोटमा भएको थियो ।  बुबा प्रसाद घर्तीमगर र आमा नौमती तीन दाजु र चार दिदी बहिनीमध्ये माहिली छोरी हुन् । सानैदेखि खेलकुदमा तथा नृत्यमा अभिरुचिका साथसाथै पढाइमा पनि उत्तिकै तेज विद्यार्थी थिइन् । 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरूश्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (२०७५–२०७७)का राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
श्रेणी:महिला सभामुख
श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू
श्रेणी:नेपालका महिला राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपालको पहिलो
श्रेणी:नेपालको प्रतिनिधि सभाका सभामुखहरू
श्रेणी:नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू
मुगा

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रको कोशी अञ्चल, धनकुटा जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ४१०८ रहेको थियो जसमध्ये १८६२ पुरुष र २२४६ महिला रहेका थिए भने यहाँ ८६९ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल पाख्रीबास नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १,७,८ नम्बर वडाहरू पाख्रीबास नगरपालिकाको वडा नम्बर ७ हो भने २-६,८ नम्बर वडाहरू वडा नम्बर ८ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:धनकुटा जिल्लाका ठाउँहरू
सिंगौडी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको भेरी अञ्चल, दैलेख जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ६०३२ रहेको थियो जसमध्ये २९८७ पुरुष र ३०४५ महिला रहेका थिए भने यहाँ ११०४ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल आठबीस नगरपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-५ वडाहरू आठबीस नगरपालिकाको वडा नम्बर २ हो भने ६-९ वडाहरू वडा नम्बर ३ हो।

## भूगोल
यो गा.वि.स. पश्चिम दैलेख ईलाका नं. १०  मा पर्दछ।यो गा.वि.स.को सिमाना पूर्वमा तिलेपाटा गा.वि.स. र राकम कर्णाली गा.वि.स. पश्चिममा सात्तला गा.वि.स. उत्तरमा कर्णाली नदी तथा अछाम जिल्ला सँग जोडिएको छ।यो गा.वि.स.भू-भाग पहाडी र नदी तटिय क्षत्रमा विभाजित गर्न सकिन्छ।

## जनसङ्ख्या
यो गा.वि.स.को जनसङ्ख्या ४७०७ रहेको छ। यहाँ ९०९ वटा घर धुरीहरू रहेका छन्।

## संस्कृति
200px|thumb|सिंगौडीको भाटगाउँ स्थित माईको थान
यो गा.वि.स.मा बाहुन, क्षत्री, ठकुरी, कामी, दमाई आदी जातीहरूको बसोवास रहेको छ।सबै जातीहरूको आफ्नो-आफ्नो रिति रिवाज भए पनि यहाँको मुख्य धर्म हिन्दू धर्म नै हो। यहाँ हिन्दू धर्म अन्तर्गतका सबै चाड पर्वहरू मनाईन्छन्। पश्चिम नेपालको संकृती भुवापर्व अन्तर्गत पर्ने सिंगौडीको भुवा ,नयाँ वर्ष (वैसाख १ गते)का दिन लाग्ने सिंगौडीको "गल्लौडी", अनन्त चतुर्दशीका दिन लाग्ने निमायलको "राजाजात्रा" मालिका चतुर्दशीका दिन भाटगाउँमा पर्ने "मालीका" र "कालिका" जेष्ट पूर्णिमाका दिन पर्ने ओबीको अधिकारी पूजा आदी यहाँका मुख्य जात्राहरू हुन्।

## गाउँहरू
यो गा.वि.स.मा रहेका गाउँहरूको नामसुची यस प्रकार रहेको छ।
*सिंगौडीगाउँ
*भाटगाउँ
*निमायल
*अमतला
*जाक्शी
*साईंगाउँ
*टुनी बगर

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दैलेख जिल्लाका ठाउँहरू
निलाम्बर आचार्य

**निलाम्बर आचार्य**को जन्म २००० सालमा सल्यान जिल्लाको खलङ्गा गा.बि.स.मा भएको हो। उनले कानुनमा स्नातक (बीएल) र मस्कोबाट पत्रकारितामा एम.ए. गरेका छन्।

## राजनीति 
विद्यार्थी छँदा नै २०१९मा राजनीतिमा लागेका आचार्यले २०४२बाट कम्युनिष्ट पार्टीमा प्रवेश गरेका हुन्। उनी वाममोर्चाका तर्फबाट २०४७ सालको कृष्णप्रसाद भट्टराई नेतृत्वको अन्तरिम सरकारमा कानुन तथा न्याय मन्त्री बनेका थिए। यिनी २०४८मा कम्युनिष्टबाट नेपाली कांग्रेसमा प्रवेश गरे।

२०५३मा उनलाई श्रीलङ्काको राजदूत बनाइयो जुन कार्यकाल २०५६ सम्म रह्यो। उनी कांग्रेसको मनोनित कोटाबाट संविधान सभा सदस्य बनाइएका हुन्। यिनी २०६६मा संविधान सभाको संवैधानिक समितिको सभापति बनेका थिए।

## कुटनीति 
### श्रीलङ्काका लागि नेपाली राजदूत 
वि.सं २०५३मा उनलाई श्रीलङ्काको राजदूत बने जुन कार्यकाल २०५६ सम्म रह्यो।

### भारतका लागि नेपाली राजदूत 
निलाम्बर आचार्य  माघ २०, २०७५ मा भारतको लागि नेपाली राजदूतमा नियुक्त भए । २०७५  कार्तिक २५ गते बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले आचार्यलाई भारतको राजदूत नियुक्त गर्ने निर्णय गरेको थियो । भारतका लागि नेपाली राजूदत दीपकुमार उपाध्यायले २०७४ मंसिरमा सम्पन्न  प्रतिनिधिसभाको निर्वाचनमा उम्मेदवार बन्न राजदूतबाट राजीनामा दिएसँगै रिक्त राजदूत पदमा सरकारले आचार्यको नाम सिफारिस गरेको थियो। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:विषय विज्ञ
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका पूर्व मन्त्रीहरू
श्रेणी:नेपाली कूटनीतिज्ञहरू
श्रेणी:भारतको लागि नेपाली राजदुत
कुमारी मुक्तान

**कुमारी मुक्तान** प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणालीमा दुवै जोडीले जित्ने ४ जोडी माओवादी सभासद् जोडी मध्ये एक हो। कुमारीका पति दावा तामाङ काभ्रेबाट विजयी हुनुभएको छ। पदमपोखरी -२ ठूल्ठालीमा जन्मनुभएकी कुमारी सानैदेखि विद्यार्थी राजनीतिबाट राजनीतिमा साइत गर्नुभएको थियो। विपन्न तामाङ परिवारमा जन्मनुभएकी कुमारी माओवादी ताम्सालीङ राज्य समिति सदस्य पनि हुनुहुन्छ। जनयुद्ध थालनी भएको केही समयपछि नै पूर्णकालीन हुनुभएकी मोक्तान तामाङ मुक्तिमोर्चामा पनि संलग्न हुनुहुन्छ। सानुकान्छा र तीर्थमायाको सन्तान कुमारी माध्यमिक तहको औपचारिक पढाइ पनि सकाउनु भएको छैन। 

महिला र जनजातिका मुद्दालाई नै संविधानमा सुनिश्चित गराएर अधिकारसम्पन्न बनाउने उहाँको मूल एजेण्डा छ। लामो समयदेखि जनयुद्धमा होमिएर जनताको मुक्तिको दिन ल्याउने सबै त्यागेर लागेकाले पनि आफूलाई विजयी बनाएको कुमारीको दाबी छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली संविधान सभा सदस्यहरू
श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:कम्युनिष्ट सभासद
हिमनदी

, is the largest glaciated area in the tropics, in Peru]]

**हिम नदी** हिउँको नदी हो। हिमालयमा जम्मा भएको हिउँ विस्तारै होचो सतह तर्फ सरेर बग्ने गर्दछ त्यसलाई हिमनदी भनिन्छ। हिमनदीको बहाब नदीको जस्तो तीब्र नभै एकदमै धिमा गतिको हुन्छ। दिनक १ मीटर देखि २० मीटर सम्मको गतिमा हिमनदी बग्ने गर्दछ।

खुम्बु हिमनदी विश्वकै सबैभन्दा उचाईमा रहेको हिमनदी मानिन्छ।

श्रेणी:भूगोल
श्रेणी:स्थलरूप
भृकुटी

तिब्बतमा रहेको बुद्धका मूर्तिहरू यहाँ छन् जुन हरेक बेहुलीहरूले दाईजोको रूपमा आफ्नो साथ ल्याएर स्थापना गरे।]]

**भृकुटी** नेपालका लिच्छवी कालिन राजा अंशुवर्माकी छोरी हुन्। उन्नी  विवाह एक राजनीतिक रणनीति पनि थियो । उनको विवाह तिब्बतका शासक श्रङ चङगम्पोकी सँग भएको थियो । अंशुवर्माले तिब्बतसँग राम्रो सम्बन्ध बनाइराख्न यस्तो गरेका थिए । भृकुटी तिब्बतियाहरूको लागि 'बाल - मो -ब्ज'को रूपमा जानिन्छिन् 'ख्रि ब्त्सुन्, भेल्सा त्रित्सुन् (' नेपाली 'पत्नी) या, बस, ख्रि ब् तिसन् ( राजकिय महिला ), उनी चिनियाँ शासक श्रङ चङगम्पोकी (६०५ - ६५० CE) पहिलो पत्निको रूपमा चिनिन्छिन्। भृकुटी नेपालकी राष्ट्रिय विभूति पनि हुन्। उनलाई 'बेसा'को नामले पनि चिनिने गरिएको छ। 

                   
भृकुटी बौद्ध धर्ममा आस्था राख्थिन्। उनले तिब्बतमा बुद्धका पवित्र आकृतिहरू र दक्ष नेवारी कालिगढहरू आफ्नो दाईजोको रूपमा लगेकी थिईन्, जसमध्ये अरनिको पनि एक कालिगढ थिए । उनको चाहना अनुसर ल्हासाको रातो महल तिनै कालिगढहरूले बनाएका हुन्। पाँचौ दलाई लामाले पुननिर्माण गराएर त्यही महल आज पोताला दरबारको रूपमा विश्व सामु अवस्थित छ। उनले तिब्बतको साम्ये गुम्बामा "तब-वान्ग्" तथा अन्य मुर्तिहरू नेपाली कलाकारद्वारा निर्माण गर्न लगाईन्। उनकै आग्रहमा नेपाली मुर्तिकारहरूले थ्रो-योले छेनरेग जस्तो आकर्षक मुर्ति बनाए। यसलाई तिब्बतमा मिक्यो दोर्जे(मनुभजरा) रामोच्छे जोवा या रामोच्छे छुन्ग्पा पनि भनिन्छ। यो मुर्ति हालसाल ल्हासाको मन्दिरमा छ।

 (केन्द्र)राजकुमारी वेन्चेन्ग् (दाँया) अनि **भृकुटी** (बाँया )]]

‍‍‍‍‍‍‍
## यो पनि हेर्नुहोस्
* अंशुवर्मा

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* अंशुवर्मा र भृकुटीबारे अनुत्तरित प्रश्न - अनलाइन खबर

श्रेणी:नेपालका राष्ट्रिय विभूतिहरू
श्रेणी:नेपाल तिब्बत सम्बन्ध
एचआइभी

**एचआइभी** मानव प्रतिरक्षा प्रणालीमा कमी ल्याउने एक प्रकारको विषाणु हो । यस विषाणुले गर्दा एड्स हुन्छ । एड्स यस्तो अवस्था हो जसमा एच.आइ.भी.ले शरीरको प्रतीरोधात्मक शक्तिको ह्रास गराई कुनै पनि रोगले (जस्तै : क्यान्सर वा साधारण सरुवा रोग आदि) आक्रमण गराउने वातावरण सिर्जना गराउँछ । संक्रमित रगत, असुरक्षित यौन सम्प, संक्रमित गर्भवति महिलाबाट शिशुमा, स्तानपानबाट एच.आइ.भी. सर्न सक्छ ।

## इतिहास
सन् १९८१ मा, अमेरिकामा यो भाइरस पत्ता लागेको थियो ।  

## भाइरस
## खोज अनुसन्धान
## उपचार
हालसम्म यसको कुनै उपचार छैन तर औषधिको सेवनले भने जीवन लम्ब्याउन सकिन्छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* डेंगु ज्वरो
श्रेणी:विकिथन-५ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू

## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य सुत्र
*आज विश्व एड्स दिवस, नेपालमा ४० हजार एड्स संक्रमित , एचआईभी एड्ससम्बन्धी केही रोचक तथ्य, एड्सको उपचारमा गाईको दुध

श्रेणी:रोगहरू
नारायण कवच

**नारायण कवच** भनेको नारायणको ध्यान मन्त्र हो। जसको जाप गर्नाले आत्म शुद्धी र आत्म रक्षा हुने विश्वास गरिन्छ। प्राचिन कालमा यो संस्कृत भाषामा लेखिएको थियो। अब यो नेपाली भाषामा अनुवाद गरिएको छ। यहाँ नेपाली भाषाको नारायण कवच लेखिएको छ।
"आठ बाहुहरूमा जउन् प्रभुजिका चक्रादी आठ शस्त्र छन्।
गर्दा कहिँ स्वार जो गरुडका पिठ्मा गई चढ्दछन्॥"
"सूर्यकै सरिको किरण छ जसको वर्णै छ आकाश सरी।
मेरो दु:ख सबै हरण गरी दिउन् सोही जगन्नाथ हरी।"
"उल्का जिवहरू देखि मत्स्य भगवान् रक्षा मलाई गरुन्।
जो जो दु:ख थलमा त्यो सकल दु:ख श्री बामनैले हरून्॥"
"आकाशमा भगवान् विश्वरूपजीले रक्षा गरुन् खुस् भई।
जंगलको सब दुःख हरून् रघुपति मेरा संगैमा रही॥"
"बाटोकोको सब दुःख बराह भगवान् मेरा सहजमा हरून्।
रक्षा पर्वतका शिखरहरूमहाँ श्री पर्शुरामले गरुन्॥"
"युद्धैमा भगवान् नरसिँह जी गरुन् रक्षा मलाई अती।
वेद व्यासजीले हरण गरी दिउन् अज्ञान मेरो जती॥"
"सेखी सान नरले हुनै न दिई क्यै रक्षा मलाई गरुन्।
बिध्नै छन् जति कार्यमा सकल त्यो दत्तात्रयले हरून्॥"
"सुख दुःखमा झगडा गराई नदिउन् कहिँ कपिलदेव रती।
छिद्रै छन् जति देव पूजनमा नारद् बचाउन् अति॥"
"खायाको जति चिज छ पथ्य सब त्यो धन्नन्त्वरीले गरुन्।
फेरी यज्ञ पुरुष जिले सहजै लोकापवादै हरून्॥"
"मन्को ताप सनत्कुमार ऋषिले सारा छुटाई दिउन्।
नर्कै देखि मलाई कुर्म भगवान् सब दिन् बचाई लिउन्॥"
"कष्टै सब् बलरामले हरिदिउन् लोक्मा भयाको जती।
सब् दुष्टैहरू देखि शंकरजीले सब् दिन् बचाउन् अती"॥
"पाखण्डैहरू देखि बौद्ध भगवान् रक्षा मलाई गरुन्।
मेरो जो छ दरिद्रता सकल त्यो श्री कल्कीजीले हरून्॥"
"निन्द्रा स्वप्न विमोह जागृतीहरूमा कौनै अवस्थामा महाँ।
सब संध्याहरूमा र रात्री दिनमा हुन्छु म जहिले जहाँ॥"
"जसका नाम् स्वरूप् अनंत छन् उनै नारायणैले गरी॥
मेरा दुःख सबै हरण गरी दिउन् अत्यन्त खुसी भई॥"
*छन्द परिवर्तन
"कल्पांत कालमा भगवान हुतासन्।
जस्तो गरी लोककन दग्ध पार्दछन्॥"
"त्यस्तै गरी चक्र घुमि हरिका।
सब् शत्रु मारि दिउन् जगत भरिका॥
"सिँहादी सर्पादी जति दुष्ट आई।
दिन्छन् दुःख ठूलो यहाँ मलाई॥"
"सब् दुष्ट तिनलाई गदा हरिको ठोकी भगाउन्।
ठोकी भगाउन गरी तिर्ण सरिको॥"
"फुक्दैमा हरिले अति बज्न जाई।
जो मोह पार्छन् सब दैत्यलाई॥"
"त्यै पान्चजन्य शब्द भारी।
भुत प्रेत भगाउन् अति दुर पारी॥

## हेर्नुहोस्
श्रेणी:प्रार्थना
प्रतिरक्षा प्रणाली

image of a single neutrophil (yellow), engulfing anthrax bacteria (orange).]]

**प्रतिरक्षा प्रणाली** कुनै जीव भीत्रको त्यो जैविक प्रक्रियाहरूको एक सङ्ग्रह हो, जुन रोगजनक र ट्यूमर कोशिकाहरूलाई पहिले चिनारी गर्छ र फेरी मारेर त्यस जीवको रोगहरूबाट रक्षा गर्छ। यो विषाणुहरूदेखि परजीवी कृमिहरू जस्तै विभिन्न प्रकारको एजेंटको पहिचान गर्नमा सक्षम हुन्छ, साथै यसले एजेंटहरूलाई जीवको स्वस्थ कोशिकाहरू र ऊतकहरू भन्दा अलग पहिचान गर्न सक्छ, ताकि यसले उनिहरूको विरुद्ध प्रतिक्रिया न गर्न सकोस र पूरै प्रणाली सुचारु रूपले कार्य गरी रहोस।
रोगजनकहरूको पहिचान गर्नु एउटा जटिल कार्य हो किन भनें रोगजनकहरूको रूपांतरण धेरै गतिमा हुन्छ, र यिनले स्वयंको अनुकूलन यस प्रकार गर्छन कि प्रतिरक्षा प्रणालीबाट बचेर सफलतापूर्वक आफ्नो पोषकलाई संक्रमित गर्न सकोस। शरीरको प्रतिरक्षा-प्रणालीमा खराबी आउनले रोगमा प्रवेश गर्न थाल्छन। प्रतिरक्षा-प्रणालीमा खराबीलाई *इम्मयुनोडेफिशिएंसी* भन्छन्। इम्मयुनोडेफिशिएंसी कुनै आनुवांशिक रोगको कारण हुन सक्छ वा, फेरी केही विशेष औषधी वा कुनै संक्रमणले गर्दा संभव हुन सक्छ। यसैको एउटा उदाहरण हो एक्वायर्ड इम्यूनो डेफिशिएंसी सिंड्रोम (एड्स) जुन एच आई पनि भाइरसले गर्दा प्रसारित हुन्छ। ठीक यसको विपरीत स्वतःप्रतिरक्षित (*ऑटोइम्यून*) रोग एउटा उत्तेजित *ऑटो इम्यून सिस्टम*को कारण हुन्छ जुन साधारण ऊतकहरूमाथी बाहिरी जीव हुने संदेह गरेर उनिमाथी आक्रमण गर्छ।
## सन्दर्भ 
श्रेणी:जीव विज्ञान
खरिगैरा

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको भेरी अञ्चल, दैलेख जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३९७८ रहेको थियो जसमध्ये १७२९ पुरुष र २२४९ महिला रहेका थिए भने यहाँ ८२६ घरधुरी रहेको थियो। यसको साविकका ८ र ९ नम्बर वडाहरू हाल नारायण नगरपालिकामा पर्दछ भने १-७ वडाहरू हाल महाबु गाउँपालिकामा पर्दछ।

यसको साविकका १-७ वडाहरू महाबु गाउँपालिकाको वडा नम्बर १ हो भने ८-९ वडाहरू नारायण नगरपालिकाको वडा नम्बर ४ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दैलेख जिल्लाका ठाउँहरू
गमौडी

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको भेरी अञ्चल, दैलेख जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३२०३ रहेको थियो जसमध्ये १४५२ पुरुष र १७५१ महिला रहेका थिए भने यहाँ ६६८ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल दुल्लु नगरपालिकामा पर्दछ।

यो दुल्लु नगरपालिकाको वडा नम्बर १० हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दैलेख जिल्लाका ठाउँहरू
गोगनपानी, दैलेख

'''''' नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन अनुसार, मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रको भेरी अञ्चल, दैलेख जिल्लामा अवस्थित एक गाविस थियो। एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८मा यहाँको जनसङ्ख्या ३२२० रहेको थियो जसमध्ये १५४३ पुरुष र १६७७ महिला रहेका थिए भने यहाँ ६५७ घरधुरी रहेको थियो। यो हाल गुराँस गाउँपालिकामा पर्दछ।

यो वडाहरू गुराँस गाउँपालिकाको वडा नम्बर ५ हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:दैलेख जिल्लाका ठाउँहरू
कोरिया

[thumb|right|250px|[पूर्वी एसियामा कोरियाको स्थिति]]

**कोरिया** एसियाको उत्तर-पूर्वमा स्थित एउटा भूमी-क्षेत्र हो। 

द्वितीय विश्वयुद्ध पछि कोरिया दुई देशहरूमा विभाजित भयो। उत्तर कोरिया उत्तरमा स्थित छ। दक्षिण कोरिया दक्षिणमा स्थित छ। उत्तर कोरिया एक कम्युनिष्ट समाजवादी देश हो भने दक्षिण कोरिया प्रजातान्त्रिक पूँजीवादी मूलुक हो । कोरियन युद्ध अन्तर्ग उत्तर कोरिया र दक्षिण कोरिया एक अर्कासँग भिडेका थिए।

कोरियाको तीन अधिराज्यहरूको शताब्दी देखिको लडाई पश्चात सन् ६७६ मा  कोरिया  एउटै देशको रूपमा रहेको थियो । कोरियामा मानिसहरू १५,००० वर्षदेखि बसोबास गरिरहेका छन। 

## यो पनि हेर्नुस 
* उत्तर कोरिया
* दक्षिण कोरिया

श्रेणी:एसिया
श्रेणी:कोरिया
श्रेणी:पूर्वी एसिया
गुलमोहर

**गुलमोहर** एउटा वृक्षको नाम हो जसमा रातो रंगका फूलहरू फूल्छन।। यसको जन्मभूमि मेडागास्करलाई मानिन्छ। भनिन्छ कि १६औं शताब्दीमा पोर्चुगलीहरूले मेडागास्करमा यसलाई देखेको थिए। १८औं शताब्दीमा फ्रेंच किटीसको गभर्नर काउंटी डी पोएंशीले यसको नाम बदलेर आफ्नै नामसित मिल्ने नाम पोइंशियाना राखि दियो। पछि यो सेंट किटीस र नेवीसको राष्ट्रिय फूलको रूपमा पनि स्वीकृत गरियो। यसलाई रोयल पोइंशियानाको अतिरिक्त फ्लेम ट्रीको नामबाट पनि जानिन्छ। फ्रांसीसीहरूले संभवत: गुलमोहरलाई सबैभन्दा धेरै आकर्षक नाम दिये, उनीहरूको भाषामा यसलाई **स्वर्गको फूल** भन्छन। साच्चीनै गुलमोहर 'स्वर्गको फूल' हो। भिषण गर्मीमा गुलमोहरको वृक्षमाथि पातहरू त नाममात्रको हुन्छन, तर फूल यति धेरै हुन्छन कि गणनु मुश्किल हुन्छ। यो नेपालको तातो तथा नमी हुने ठाँउमा सबै ठाँउ पाइन्छ।

कोसा जातिको यो फूलको बोट फूलहरूमा सबैभन्दा ठूलो मानिन्छ। वैज्ञानिक नाम डेलोनिक्स रेगिया रहेको र काँडा नहुने यो फूलको वास्ना भने हुँदैन। १२ वर्ष आयु रहेको यो फूल गाढा रातो, पहेंलो र रातो पहेंलोको मिश्रण हुने भए पनि नेपालमा गाडा रातो रंगका मात्र छन्।

## चित्र दीर्घा

File:gulmohar.jpg|गुलमोहरको वृक्ष र फूल
File:Flamboyant BW 2.jpg||गुलमोहर
File:Gulmohar flower 1.jpg|गुलमोहरको फूल
File:Gulmohar tree 22.jpg|गुलमोहरको वृक्ष
Image:Fruit I IMG 8692.jpg
Image:Bark I IMG 8691.jpg

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:फूलहरू
श्रेणी:वृक्षहरू
राज्य

**राज्य** भनेको एउटा राजनीतिक संस्था हो, जसले निश्चित भौगोलिक क्षेत्र भित्रको समाज र जनसंख्यालाई नियमन र व्यवस्थापन गर्ने काम गर्छ। आधुनिक राज्यको आधारभूत संरचना वा उपकरणको रूपमा सरकारलाई मानिन्छ, जसले नीति बनाउने, कानुन लागू गर्ने, प्रशासन संचालन गर्ने र समाजमा शान्ति तथा सुरक्षाको व्यवस्था गर्ने भूमिका खेल्छ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
सुभाषचन्द्र बोस

**सुभाष चन्द्र बोस** (बङ्गाली: সুভাষ চন্দ্র বসু उच्चारण: शुभाष चॉन्द्रो बोशु, जन्म: २३ जनवरी १८९७, मृत्यु: १८ अगस्ट १९४५) जो नेता जी को नामले पनि जानिने गरिन्छन, भारतको स्वतन्त्रता सङ्ग्रामक अग्रणी नेता थिए। दोश्रो विश्वयुद्धको समयमा, अंग्रेजहरूको विरुद्ध लड्नका लागि उनले जापानको सहयोगमा आजाद हिन्द फौजको गठन गरेका थिए । उनी द्वारा दिइएको जय हिन्दको नारा भारतको राष्ट्रिय नारा बनेको थियो । "तुम मुझे खून दो मैं तुम्हे आजादी दूंगा" को नारा पनि त्यस समयमा अत्याधिक  प्रचलनमा आएको थियो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:भारतीय राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:भारतीय नेताहरू
श्रेणी:भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेसका अध्यक्षहरू
श्रेणी:बङ्गाली मानिसहरू
श्रेणी:भारतीय हिन्दुहरू
श्रेणी:बङ्गाली हिन्दुहरू
श्रेणी:पश्चिम बङ्गालका मानिसहरू
मातृकाप्रसाद यादव

**मातृका प्रसाद यादव** (; जन्म १६ अक्टोबर १९५८) एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। उनी नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)का नेता हुन्। उनले दोस्रो ओली नेतृत्वको क्याबिनेटमा उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्री र पहिलो दाहाल क्याबिनेटमा भूमि सुधार तथा सहकारी मन्त्रीको रूपमा काम गरेका छन्।

## प्रारम्भिक जीवन 
मातृका प्रसाद यादव १६ अक्टोबर १९५८ मा मधेश (तराई) क्षेत्रमा जन्मिएका थिए। उनले युवायता राजनीति र सामाजिक मुद्दामा सक्रियता जनाएका छन् र मधेशसम्बन्धी पहिचान तथा समावेशीताको विषयमा आवाज उठाइरहेका छन्।

## राजनीतिक करियर 
### संविधानसभा सदस्य 
२०६४ (२००८) को संविधानसभा निर्वाचनमा उनी समानुपातिक सूचीबाट पहिलो संविधान सभाका सदस्य बनेका थिए।

### प्रतिनिधि सभा सदस्य 
२०७४ (२०१७) मा भएका प्रतिनिधि सभा चुनावमा उनी धनुषा–१ बाट निर्वाचित भएर प्रतिनिधि सभा सदस्य बनेका थिए।

## मन्त्री पद 
### भूमि सुधार तथा सहकारी मन्त्री 
यादव २०६५–२०६६ (२००८–२००९) मा भूमि सुधार तथा सहकारी मन्त्रीका रूपमा कार्यरत रहे।

### उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्री 
२०१८–२०१९ मा उनले उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हाले। यस कालखण्डमा स्थानीय उत्पादन र उद्योग प्रवर्धनमा केन्द्रित कार्यक्रमहरू अगाडि बढाइएका थिए, जस्तै ‘‘Made in Nepal’’ एक्स्पो।

## मधेश मामिला र राजनीतिक भूमिका 
यादव मधेश (तराई) क्षेत्रको प्रतिनिधित्व गर्ने एक प्रमुख राजनीतिक पात्रका रूपमा परिचित हुन्। उनले समावेशी प्रतिनिधित्व, संघीयता र सामाजिक न्यायका विषयमा पार्टी र सार्वजनिक मंचहरूमा शब्द दिएर मधेशी समुदायका सवालहरू अघि सारेका छन्।

## पछिल्लो राजनीतिक गतिविधि 
२०८२ (२०२६) को प्रतिनिधि सभा चुनावमा यादवले धनुषा–१ बाट प्रतिनिधि सभा सदस्यका लागि उम्मेदवारी दिएका छन्।

## सार्वजनिक छवि 
यादवलाई नेपालको समावेशी राजनीति र मधेश क्षेत्रको विकासको पक्षधर नेता मानिन्छ। उनले संघीयता, सामाजिक न्याय र समावेशीताका विषयमा धारणा राख्दै आएका छन्। 

## See also 
* List of Nepalese politicians

## References 
## External links 
* News coverage on MyRepublica
* Kantipur News
हात्ती

**हात्ती** विशाल शरीर भएको स्तनधारी जनावर हो। हाल विश्वमा अफ्रिकी झाडीमा पाइने हात्ती, अफ्रिकी जङ्गलमा पाइने हात्ती र एसियाली हात्ती (भारतीय हात्ती, श्रीलङ्काली हात्ती) गरी तीन प्रकारका हात्तीहरू अस्तित्वमा रहेका छन्। हात्तीका यी तीन प्रजातिहरू बाहेक अरु सबै प्रजाति तथा वर्गहरू पृथ्वीबाट लोप भइसकेका छन्। प्राचिन कालमा हिउपर्ने क्षेत्रहरूमा पाइने विशाल हिम हात्तीहरू हिम युगको अन्त्यसगै लोप भएका थिए। तर यीनीहरू जस्तै देखिने साना हिम हात्तीहरू सन् २००० बीसीको अन्त्य सम्मपनि अस्तित्वमा रहेको अध्ययनहरूले पुष्टी गरेको छ।
thumb|हात्तीको छावा, शौराहा
हाल अस्तित्वमा रहेका जमीनमा पाइने जनावरहरू मध्ये हात्ती सबैभन्दा ठूलो जनावर हो। हात्तीहरूको गर्भधारण अवधि २२ महिनाको हुन्छ, यो अवधि जमीनमा पाइने अन्य सबै जनावरको भन्दा धेरै हो। साधारणतया एउटा हात्तीको छावा जन्मदाकै अवस्थामा १२० किलोग्राम (२६० पाउन्ड) तौल भएको हुन्छ। हत्तीहरूको औशत आयू ५० देखि ७० वर्षको हुन्छ, तर अहिलेसम्मको अभिलेख अनुसार हात्ती ८२ वर्षसम्म पनि बचेको पाइएको छ। त्यस्तै अहिलेसम्म पाइएको मध्ये सबैभन्दा ठूलो हात्ती सन् १९५६मा अंगोलामा मारिएको थियो। अन्य अफ्रिकन हात्तीहरू भन्दा करिब १ मिटर अग्लो उक्त भाले हात्तीको तौल २४,००० पाउन्ड (११००० किलोग्राम), उचाइ ३.९६ मिटर (१३ फिट) थियो। यीनीहरू स्मरणशक्ति र बुद्धिका लागि  प्रसिद्ध छन्, हात्तीहरूको बुद्धि प्रागऐतिहासिक मानव, ह्वेल र डल्फिन बराबर भएको विश्वास गरिन्छ। यतिञ्जेल सम्मका अध्ययनहरू अनुसार, स्वस्थ वयस्क हात्तीको कुनै प्राकृतिक शिकारिहरू छैनन् तर सिंहले हात्तीका छावाहरू र कमजोर हात्तीहरूलाई शिकार गर्न सक्छ। यसका अलावा मानव घुसपैठ र अवैध शिकारले यिनीहरूलाई सङ्कटमा पारेको छ।

## स्वरूप 
## वासस्थान 
## वर्गिकरण 
## हात्तीका प्रजातिहरू 
## चित्र दीर्घा 

चित्र:African elephant (Loxodonta africana) reaching up 1.jpg|अफ्रिकन हात्ती
चित्र:2005-tusker-musth-crop.jpg|
चित्र:Forest elephant.jpg|
चित्र:Forest elephant group 1 (6841415460).jpg|
चित्र:Elephants at Amboseli national park against Mount Kilimanjaro.jpg|
चित्र:Asian Elephant at Corbett National Park 15.jpg|एशियन हात्ती

श्रेणी:वन्यजन्तु
हर्ष स्याङ्वो

साहित्यकार हर्ष स्याङ्वोको जन्म वि.सं. १९८३ मंसिर पूर्णिमाका दिन दार्जिलिङको डिलाराम हिलकोर्ट रोडमा भएको हो। उनी २००६ सालमा नेपाल आए। त्यसपछि उनी भारतको बनारस पुगे। उनको भेट कम्युनिष्ट नेता पुष्पलाल श्रेष्ठसँग भयो। हर्ष पनि कम्युनिष्ट बने। पटना विश्वविद्यालयबाट बीए गरे।

## प्रकाशित कृति 
१. मूर्दाको आवाज (कवितासङ्ग्रह, २००२)

२. मखमली (उपन्यास) (उपन्यास, २०६२)

३. आवाज हराएको शहर (कवितासङ्ग्रह, २०६६)
जामुन

thumb|left|पाकेको जामुन
thumb|left|जामुन बीज
right|thumb|200px|जामुनको रुख
right|thumb|200px|पाकेको जामुन
**जामुन** (वैज्ञानिक नाम : Syzygium cumini) एक सदाबहार वृक्ष हो जसको फलहरू बैंगनी रंगका हुन्छन् ( लगभग एक देखि दुई से.मी. व्यास को)। यो वृक्ष नेपाल लगायत भारत एवं दक्षिण एसियाको अन्य देशहरू एवं इन्डोनेसिया आदिमा पाइन्छ। 

यसलाई विभिन्न घरेलू नाम जस्तै:- जामुन, राजमन, काला जामुन, जमाली, ब्लैकबेरी आदिको नामबाट चिनिन्छ। प्रकृतिमा यो अम्लीय र कसैलो हुन्छ र स्वादमा मीठो हुन्छ। अम्लीय प्रकृतिको कारण सामान्यत: यसलाई नुनको साथ खाईन्छ।

जामुनको फल ७० प्रतिशत खाने योग्य हुन्छ। यसमाग्लूकोज र फ्रक्टोज दुई मुख्य तत्वहरू हुन्छन्। फलमा खनिजको संख्या अधिक हुन्छ। अन्य फलको तुलनामा यो कम कैलोरी प्रदान गर्छ। एक मध्यम आकारको जामुन ३-४ कैलोरी दिन्छ। यस फलको बीजमा काबरेहाइड्रेट, प्रोटीन र कैल्शियमको अधिकता हुन्छ। यो फलाम तत्वको ठूलो श्रोत हो। प्रति १०० ग्राममा एक देखि दुई मि.ग्रा. आइरन हुन्छ। यसमा विटामिन बी, कैरोटिन, मैग्नीशियम र फाइबर हुन्छ।

श्रेणी:फलफूल
श्रेणी:रूख
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
रेबिज

** रेबिज** (अङ्ग्रेजी: **Rabies**) पशुबाट मानिसमा सर्ने रोग हो। चमेरा र स्तनधारी प्राणीहरूमा मात्र असर गर्ने यो रोग जंगली जनावरहरू जस्तै :- स्याल, ब्वाँसो, फ्याउरो आदी जनावरहरूमा उत्पन्न हुन्छ; घरपालुवा पशु कुकुरमा प्राय यो रोग सर्छ। यो रोग प्रायश: कुकुरको टोकाइबाट मानिसमा सर्छ। यो रोग लागेको मानिस पानी देखेर डराउने हुनाले यो रोगलाई "पानीबाट डराउने रोग" वा *हाइड्रोफोबिया* पनि भनिन्छ। रेबिज रोग लागेको कुकुरको चटाईबाट मात्र पनि यो रोग सर्न सक्छ। रोगी जनावरको र्‍यालद्वारा घाउ मार्फत शरीरमा रेबिजका जीवाणु प्रवेश गर्दछ भनेर सन् १८०४ मा एक जर्मन वैज्ञानिकले पत्ता लगाएका थिए । त्यसको धेरैपछि मात्र लाईसा नामक भाइरसको सङ्क्रमणले गर्दा रेबिज हुन्छ र त्यो भाइरस स्याल, कुकुर, बाँदर, बिरालो, चमेरो जस्ता जनावरको टोकाइले गर्दा हुन्छ भनेर पत्ता लागेको हो ।

२०१५ मा रेबिजको कारणले विश्वभरी  १७,४०० मानव मृत्यु भयो । रेबिजबाट हुने मानव मृत्युको ९५% अफ्रिका र एसियाबाट रहेका छन् । यो रोग लागेका लगभग ४०% बालाबच्चाहरू १५ वर्ष मुनिका उमेरका रहेका छन्। रेबिज १५० भन्दा बढी देशहरूमा र अन्टार्टिका बाहेक सबै महादेशमा देखा परेको छ । धेरै  प्रशान्त टापुहरूमा रेबिज छैन।

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सामग्री 
## बाह्य लिङ्कहरु
श्रेणी:रोग
श्रेणी:स्वास्थ्य्य
मूल वक्ताहरूको सङ्ख्या अनुसार भाषाहरूको सूची

स्थानीय वक्ताहरूको सङ्ख्याको आधारमा मानव भाषाहरू निम्नानुसार छन्। यस्ता सबै वरीयताहरू सावधानीका साथ प्रयोग गरिनुपर्दछ, किनकि बोलीको निरन्तरतामा भाषाहरू छुट्याउनका लागि भाषिक मापदण्डहरूको सुसङ्गत समूह तयार गर्न सम्भव छैन।  उदाहरणका लागि, भाषालाई प्रायः पारस्परिक रूपमा बोधगम्य किसिमहरूको समूहको रूपमा परिभाषित गरिन्छ। स्वतन्त्र राष्ट्रिय मानक भाषाहरूलाई अलग-अलग भाषाहरू मान्न सकिन्छ यद्यपि तिनीहरू डेनमार्केली र नर्वेली मामलामा जस्तै पारस्परिक रूपमा अन्तरसम्बन्धित छन्। यसको विपरीत, जर्मनेली, इटालेली र अङ्ग्रेजी लगायत धेरै सामान्य रूपमा स्वीकृत भाषाहरूमा पारस्परिक रूपमा बोधगम्य नभएका किसिमहरू समावेश छन्। त्यसै गरी, साझा संस्कृति र साझा साहित्यिक भाषाको कारण चिनियाँलाई कहिलेकाहीँ एकल भाषाको रूपमा हेरिन्छ। मन्दारिन, वु र यु जस्ता विभिन्न चिनियाँ भाषिक समूहहरूलाई भाषाको रूपमा वर्णन गर्नु सामान्य हो, यद्यपि यी समूहहरू मध्ये प्रत्येकमा धेरै पारस्परिक रूपमा नबुझिने स्वरूपहरू अवस्थित छन्।

वक्ताहरूको भरपर्दो गणना प्राप्त गर्न धेरै कठिनाइहरू छन्, जुन जनसङ्ख्या परिवर्तन र भाषा परिवर्तनको कारण समयको साथ फरक हुन्छ। कुनै-कुनै क्षेत्रमा जनगणनाको भरपर्दो तथ्याङ्क छैन, तथ्याङ्क हालको छैन, वा जनगणनाले बोलिने भाषाहरू रेकर्ड गर्न सक्दैन। कहिलेकाहीँ राजनीतिक कारणले गर्दा वक्ताहरूको सङ्ख्या अतिरञ्जित हुन्छ वा अल्पसङ्ख्यक भाषा बोल्नेहरूलाई राष्ट्रिय भाषा जुन हो त्यसैको दर्तामा राखिन्छ।

## शीर्ष भाषाहरू 
### एथ्नोलन (सन् २०२४) 
सन् २०२४ मा प्रकाशित एथ्नोलगको २७औँ संस्करणमा निम्न भाषाहरूलाई कम्तीमा ५ करोड भन्दा बढी जनसङ्ख्याले बोल्ने भाषाको रूपमा सूचीबद्ध गरिएको छ। यस खण्डमा एथ्नोलगले अरबी, लहन्दा, फारसी, मलय, पस्तो र चिनियाँ जस्ता सबै सम्बन्धित विविधताहरू समावेश गर्ने उपभाषाको रूपमा पहिचान गर्ने प्रविष्टिहरू समावेश गर्दैन।

### वर्ल्ड फ्याक्टबुक (सन् २०१८ अनुमानित) 
केन्द्रीय गुप्तचर संस्थाको द वर्ल्ड फ्याक्टबुकका अनुसार सन् २०१८ मा सबैभन्दा धेरै बोलिने पहिलो भाषाहरू निम्नानुसार छन्:

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:भाषाहरूको सूचीहरू
विज्ञापन

विज्ञापन भनेको एक मार्केटिंग संचार हो जुन एक उत्पादन, सेवा वा विचार प्रबर्द्धन वा बेच्न को लागी एक खुला प्रायोजित, गैर व्यक्तिगत सन्देश रोजगार।विज्ञापन प्रायोजकहरु प्राय: आफ्नो उत्पादन वा सेवाहरु लाई बढावा दिन चाहने व्यवसाय हुन्। विज्ञापन सार्वजनिक सम्बन्धबाट फरक छ जुन एक विज्ञापनदाताले भुक्तान गर्दछ र सन्देशमा नियन्त्रण गर्दछ। यो व्यक्तिगत बिक्रीमा फरक छ कि सन्देश गैर-व्यक्तिगत हो, अर्थात विशेष व्यक्तिको लागि निर्देशित छैन।: विज्ञापन विभिन्न सामूहिक मिडिया मार्फत सञ्चार गरिएको छ, परम्परागत मिडिया जस्तै अखबार, म्यागजिन, टेलिभिजन, रेडियो, आउटडोर विज्ञापन वा प्रत्यक्ष मेल; र नयाँ मिडिया जस्तै खोज परिणामहरू, ब्लगहरू, सामाजिक मिडिया, वेबसाइटहरू वा पाठ सन्देशहरू। एक माध्यम मा सन्देश को वास्तविक प्रस्तुतीकरण एक विज्ञापन, वा "विज्ञापन" वा छोटो विज्ञापनको रूपमा उल्लेख छ।

विज्ञापन विकासको पाँच प्रमुख चरणहरू मार्फत गएको छ: घरेलु, निर्यात, अन्तर्राष्ट्रिय, बहु-राष्ट्रिय, र वैश्विक। विश्वव्यापी विज्ञापनदाताहरूका लागि चार, सम्भावित प्रतिस्पर्धी, ब्यापार उद्देश्यहरू छन् जुन विश्वव्यापी विज्ञापनको विकासको क्रममा सन्तुलित हुनुपर्दछ: एक आवाजका साथ बोल्ने ब्रान्ड निर्माण, रचनात्मक प्रक्रियामा स्केलको अर्थव्यवस्था विकास, विज्ञापनको स्थानीय प्रभावकारिता अधिकतम पार्ने, र कम्पनीको बृद्धि गर्ने। कार्यान्वयनको गति। ग्लोबल मार्केटिंगको विकासवादी चरणबाट जन्मेका तीनवटा प्राथमिक र मौलिक आधारभूत दृष्टिकोणहरू छन् विश्वव्यापी विज्ञापन कार्यान्वयनको विकासको लागि: फाँसी निर्यात, स्थानीय मृत्युदण्ड उत्पादन, र यात्रा विचार जुन आयात।
श्रेणी:विज्ञापन
दधिचि

**दधिचि** पौराणिक कालका एक प्रख्यात ऋषी थिए उनको आश्रम दैलेख जिल्लाको डुंगेश्वरमा थियो भन्ने भनाई रहेको छ। दधिचिका पिता अथर्वण र माता अथर्वणकी पत्नी क्षिती हुन्।  अथर्वण ब्रह्माजीका मानस पुत्र भृगु ऋषिका पुत्र हुन् । अथर्वणले अथर्ववेद पत्ता लगाएका थिए। दधिचिकी माता क्षिती कर्दम ऋषिकी पुत्री थिइन्। दधिचिकी पत्नीको नाम स्वरचा हो भने छोराका नाम पिपलादा हो।
## पौराणिक कथा
पौराणिक कालमा स्वर्गका राजा ईन्द्रले दैत्यहरूको पक्ष लगेका कारण आफ्ना गुरू विश्वरूपको हत्या गरेका थिए। विश्वरूप दैत्य खानदानका ऋषी थिए देव गुरू बृहस्पतिसँग देवराज ईन्द्रको तालमेल नमिलेका कारण देवराज ईन्द्रले ऋषि विश्वरूपलाई गुरू मानेका थिए। पछि गएर देवराज इन्द्रको यज्ञामा गुरू विश्वरूप (जसलाई "त्रिशिरा ऋषि" पनि भनिन्छ)ले दैत्यहरू आफ्ना भात्रीहरू भएका कारण उनलाई लुकि लुकि यज्ञाको भाग दिन लागे। यो थाह पाए पछि देवराज इन्द्रलाई रिश उठ्यो र गुरूको हत्या गरी दिए।
*बज्रको प्रयोग गरेर बृतासुरको पेट चिरेर देवराज ईन्द्र बाहिर निस्केका थिए।

## स्रोत
## यो पनि हेरौँ
श्रेणी:पौराणिक पात्र
श्रेणी:ऋषि
वृष राशि

**वृष राशि** १२ राशिहरू मध्य एक हो र यो दोस्रो नम्बरको राशि हो।

श्रेणी:राशिचक्र
मेष राशि

**मेष राशि** ('''''')  (meaning "Sheep") राशि १२ राशि मध्य एक हो। यो राशिचक्रको पहिलो राशि पनि हो।

यो राशिको चिन्ह भेडा हो । मेष राशिले पूर्व दिशा जनाउँछ, यस राशिको स्वामि ’मङ्गल’ हो। यसको तीन द्रेष्काणों (दस दस अंशको तिन सम भाग) को स्वामी क्रमश: मङ्गल-मङ्गल, मङ्गल-सूर्य, और मङ्गल-गुरु हुन । मेष राशि भित्र अश्विनी नक्षत्रका चारै चरण र कॄत्तिकाको प्रथम चरण समावेश हुन्छ । प्रत्येक चरण 3.20' अंशको हुन्छ, जुन नवांशको एक पदको बराबर हुन्छ। 
यि चरणहरुका स्वामी यस्ता हुन्छन: 
* अश्विनी प्रथम चरणमा केतु-मङ्गल
* द्वितीय चरणमा केतु-शुक्र
* तॄतीय चरणमा केतु-बुध
* चतुर्थ चरणमा केतु-चन्द्रमा
* भरणी प्रथम चरणमा शुक्र-सूर्य
* द्वितीय चरणमा शुक्र-बुध
* तॄतीय चरणमा शुक्र-शुक्र
* भरणी चतुर्थ चरणमा शुक्र-मङ्गल
* कॄत्तिका के प्रथम चरणमा सूर्य

## मेष राशि भित्र अश्विनी, भरणी र कृतिका नक्षत्रको पहिलो पाउ पर्दछ।
श्रेणी:राशिचक्र
भूत

जनविश्वासको आधारमा र काल्पनिक साहित्यको धारमा मृत पशु वा अन्य जन्तु फेरि उत्पन्न भई द्रष्टिमा पार्न सक्नु या अन्य कुनै माध्यमबाट आफ्नो उत्पत्तिको प्रभाव पार्न सक्नुलाई भूत भनिन्छ । भ्रामिक बयान अनुसार भूत अदृश्य भई वा जीवित हुदाँको भन्दा बेग्लै आकृती वा जीवत जस्तै स्वरुप भएको हुने गर्छ । मृत आत्मासँग सम्बोपर्लाक वा बोलाउन  खोज्नुलाई अङ्ग्रेजीमा नेक्रोम्यानसी वा स्पिर्टिजम वा सियान्स भनिन्छ ।
मृतको उत्पन्न हुने विश्वास प्रसिद्ध छ जसका आधारमा अङ्ग्रेजीमा एनिमिजम वा पुर्खाको पुजा गर्नु रहेको छ । केही धार्मिक कार्य - मृत व्यक्तिको काज क्रिया वा अन्य कुनै धार्मिक प्रयोग मृत व्यक्तिको आत्मालाई शान्ति दिलाउनुमै रहेको छ  । प्राय भूत वा प्रेत/आत्माहरु एक्लो हुने र आफू जीवत हुदाँको ठाउँ , जीवित हुदाँ प्रयोग गर्ने सरसामान, वा जीवित हुदाँ नजिक रहेका व्यक्तिहरूसँग सम्पर्क राख्न खोज्ने बताइन्छ तर ट्रेन,सीप जस्ता सवारी साधन र जन्तुसँग समेत नजिकिन खोजेका कथाहरू प्रचलित छ ।

## इतिहास
## धर्मनुसार
## संस्कार अनुसार
### नेपाली जनजातिय परम्परामा
## कला क्षेत्रमा छाप
## जनविश्वास
रम्परागत भनाई अनुसार कुनै मृत व्यक्तिको आत्मानै भूत हुन्छ। भूत साधारणतया कुनै मृत व्यक्तिको आत्मा हो भन्ने गरिन्छ. तर सबै आत्मा भुत हुँदैनन् | भूत भन्नाले ति आात्मा बुझिन्छन् जसको क्रियाक्रम पूरा नभएको, अस्वभाविक मृत्यु भएको, अस्वभाविक भन्नुको अर्थ अल्पायुमै मर्नु, भीरबाट लडेर मर्नु जस्ता भयानक कष्ट भोगी मरेकाहरूको आत्मा मात्रै भूत बन्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ | कतिपय मान्छे भूतमा विश्वास गर्छन् त कतिले भूत हुने कुरा पटक्कै मान्दैनन्| उनिहरू भन्छन्, यो खालि दृष्टिभ्रम र मानसिक डर मात्र हो |

## बाहिरी कडीहरू
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
सुन

**सुन** एक धातु हो जसको उल्लेख वेदमा पाइन्छ, जहाँ यसको नीर्माणमा अग्नी र सुर्य को मुख्य भुमीका रहने बताइन्छ । यो एक रासायनिक तत्व हो जस्को खानी बन्न अग्नी अथवा सुर्यको कीरणसँग यस धातुका लागि प्रयुक्त तत्वहरुको क्रीया प्रतीक्रिया र संयोजनले काम गर्दछ । अनुकुल अवस्था सघन भएको ठाउँमा प्रचुर मात्रामा र सामान्य अवस्थामा कण वा सुक्ष्म रुपमा सुन सर्वत्र व्याप्त रहेको कुरा वेद अध्ययनबाट बुझ्न सकिन्छ । 
Or Venezuela|thumb|right|250px|सुन
सुनको विश्वव्यापी मान्यताको कारण भनेको यो बहुमुल्य धातु हो र यसलाई सुखको गहना र दुःखको खजना भन्ने भनाई पनि हाम्रो समुदायमा प्रचलित छ जसका कारण सुनको महत्त्वलाई टेको दिन सकेको छ ।
सुनचाँदी बजार पत्रिकाका सम्पादक प्रकाश समीरका अनुसार नेपाली मौलिक गहनाहरूमा सुनको अत्याधिक प्रयोग हुने गरेकाले पनि नेपालमा सुनको महत्त्वमा बृद्धि भएको बताउनुहुन्छ । विकशित मुलुकहरूमा आधुनिक मेसिनहरुद्धारा कम तौलमा सुनका गहना तयार गर्ने गरिए पनि नेपालमा त्यो नरहेको र अझै पनि नेपाली मौलिक गहनाहरु बढी मात्रामा चल्ने गरेकोले सुनको खपत नेपालमा अत्याधिक हुने गरेको समीरको भनाई छ । 
लामो समयसम्म सुनचाँदीको क्षेत्रमा क्रियाशिल पत्रकार प्रकाश समीरले नेपालमा सुनको कारोवारमा निश्चित मापदण्ड नबनेका कारण यसको कारोवारमा समस्या देखिएको पनि बताउनुहुन्छ ।

श्रेणी:धातुहरू
श्रेणी:तत्व
श्रेणी:रसायन शास्त्र
हिरा

**हिरा** एकप्रकारको पारदर्शी रत्न हो। यो कार्बन(कोइला)को शुद्धतम रूप हो। हिराबाट ताप तथा बिजुली सर्न सक्दैन। हिरा प्रकृतिमा पाइने पदार्थहरूमध्ये सबैभन्दा कडा पदार्थ पनि हो। हिरा जति शुद्ध हुन्छ त्यति नै कडा पनि हुन्छ। हिरा शुद्ध भयो भने त्यो सेतो पारदर्शी देखिन्छ भने शुद्ध नभएका हिरा अन्य रङका हुन्छन्। हिरा सेतो मात्र होइन, नीला, राता, पहेँला, हरिया, काला वा सुन्तला रङका पनि हुन्छन्। प्राकृतिक रूपमा हिराको निर्माण हुदा नाइट्रोजन ग्यासको संसर्गमा रह्यो भने हिरामा पहेलो पन देखिन्छ | त्यस्तै अन्य रसायनको संसर्गमा हिराले अन्य रंग लिने गर्दछ|

हिरा तापको कुचालक हो तर यसलाई ७६३ डिग्री सेल्सियस तापक्रमा तताइयो भने यो जलेर कार्बन डाइअक्साइड हुन्छ र हिराको खरानी पनि बाँकी रहँदैन।

भनिन्छ, आजभन्दा तीन हजार वर्ष पहिले भारतमा पत्तो लगाइएको थियो। धेरै वर्षसम्म पनि अन्य देशहरूमा हिरा फेला परेको पत्तो लागेको थिएन। त्यसैले यो सीमित व्यक्तिहरूसँग मात्र थियो। अचेल त थुप्रै मुलुकमा हिराखानी पत्तो लागिसकेको छ। यति मात्र होइन, अचेल कारखानाभित्रै पनि हिरा बनाउन थालिएको छ। यस्ता हिरालाई भने 'सिन्थेटिक डाइमण्ड' भन्ने गरिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:खनिज पदार्थ
श्रेणी:कार्बन
श्रेणी:बहुमुल्य पत्थरहरू
हिजडा

दक्षिण एसियाको संस्कृतिमा, **हिजडा** (,   or নপুংশক) एक तेस्रोलिङ्गी समुदाय। मुगल साम्राज्यदेखिनै भारतीय उपमहाद्वीपमा उनीहरूको लिखित लामो इतिहास छ ।

श्रेणी:तेस्रोलिङ्गी