open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
वासुकी

**वासुकी** हिन्दु धर्म पौराणिक कथाहरूमा उल्लिखित एक नागराज हुन्। उनको टाउकोमा *नागमणि* नामक रत्न रहेको वर्णन गरिएको छ। विष्णु भगवान् शयन गर्ने नागहरूका अर्का राजा शेष, वासुकीका दाजु हुन् भने मनसा देवी उनकी बहिनी हुन्। हिन्दु प्रतिमाविज्ञानमा, उनलाई सामान्यतया शिवको घाँटीमा बेरिएको अवस्थामा चित्रण गरिन्छ भने शिवले उनलाई आशीर्वाद दिएर आफ्नो गहनाको रूपमा धारण गरेको विश्वास गरिन्छ।

चिनियाँ र जापानी पौराणिक कथाहरूमा उनलाई "आठ महान् नागराजा राजाहरू" मध्ये एकको रूपमा चिनिन्छ (八大龍王 फिनयिन)। जसमा नन्द (नागराज), उपनन्द, सागर (शाकर), तक्षक, बलवान, अनवतप्त र उत्पल समावेश छन्।

## पौराणिक कथा 
वासुकी ऋषि कश्यप र कद्रुका सन्तानहरूमध्ये एक हुन्।

समुद्र मन्थनको कथामा उनको महत्त्वपूर्ण भूमिका रहेको छ। उनले क्षीर सागरबाट अमृत निकाल्नका लागि देवता र असुर दुवैलाई आफूलाई मन्दार पर्वतमा बाँध्न अनुमति दिएको वर्णन गरिएको छ भने उनीहरूले उनलाई डोरीको रूपमा प्रयोग गरेर समुद्र मन्थन गरी अमृत निकाल्छन्।

महाभारतका अनुसार, वासुकीलाई कद्रुले श्राप दिएकी थिइन्। कद्रुले आफ्नी बहिनी विनतासँगको शर्त जित्नका लागि जालसाजी गर्दै दिव्य घोडा उच्चैःश्रवाको पुच्छरमा झुण्डिएर त्यसलाई कालो देखाउन आफ्ना छोराहरूलाई आदेश दिएकी थिइन्। वासुकीले आफ्ना अन्य दाजुभाइहरू जस्तो यो योजनामा सहयोग गर्न अस्वीकार गर्छन्। राजा जनमेजयको सर्प सत्र (सर्पको यज्ञ) मा धेरै दाजुभाइहरूसँगै जल्ने श्राप पाएपछि, उनले देवताहरूको शरण लिए र समुद्र मन्थनमा सहभागी हुन्छन्।

पाताल लोकमा फर्किएपछि, आफ्ना दाजुभाइहरूलाई सर्प यज्ञबाट बचाउन चाहने वासुकीले आफ्ना भाइबहिनीहरूसँग सल्लाह गर्छन्। तिनीहरूमध्ये एक, एलापत्रले भने कि उनले ब्रह्माले अन्य देवताहरूलाई जानकारी दिइरहेको सुनेका थिए—उनकी बहिनी जरत्कारु र सोही नाम गरेका एक ऋषिबाट जन्मने छोरा नै उनीहरूको उद्धारकर्ता हुनेछन्। वासुकीले आफ्नी बहिनीको विवाह ती ऋषिसँग गराउने प्रबन्ध मिलाए। उनीहरूबाट जन्मिएका छोरा, आस्तिकले जनमेजयको नागहरूको संहार सफलतापूर्वक रोक्न सक्षम बन्छन्।

## बौद्ध धर्म 
बौद्ध धर्ममा, वासुकी र अन्य नागराजहरू बुद्धका धेरै प्रवचनहरूका श्रोताका रूपमा देखा पर्छन्। नागराजहरूको कर्तव्यमा बुद्धको रक्षा र पूजा गर्न नागहरूको नेतृत्व गर्नुका साथै अन्य प्रबुद्ध प्राणीहरूको रक्षा गर्नु पनि समावेश थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:पौराणिक पात्रहरू
श्रेणी:नागहरू
शेषनाग

**शेष** जसलाई **शेषनाग** र **आदिशेष** नामले पनि चिनिन्छ, हिन्दु धर्मका एक नाग देवता र नागहरूका राजा हुन्। उनी सृष्टिका आदिम प्राणीहरूमध्ये एक मानिन्छन्। पुराणहरूका अनुसार, शेषले ब्रह्माण्डका सबै ग्रहहरूलाई आफ्नो फणामा धारण गरेका छन् र आफ्ना सबै मुखबाट निरन्तर भगवान विष्णुको महिमा गायन गर्दछन्। उनलाई कहिलेकाहीँ **अनन्त** वा **अनन्त शेष** पनि भनिन्छ।

विष्णुको नारायण रूपलाई प्रायः शेषमाथि विश्राम गरिरहेको चित्रण गरिन्छ जहाँ उनकी पत्नी लक्ष्मी साथमा रहन्छिन्। गरुडका साथसाथै शेषलाई पनि विष्णुको दुई वाहन वा आसनमध्ये एक मानिन्छ। शेषले 
त्रेता युगमा विष्णुका अवतार रामका भाइ लक्ष्मणका रूपमा र केही परम्परा अनुसार, द्वापर युगमा विष्णुका अवतार कृष्णका दाजु बलरामका रूपमा पृथ्वीमा विभिन्न मानव रूप वा अवतारमा जन्म लिएको मानिन्छ।

महाभारत (आदि पर्व) का अनुसार, उनका पिता कश्यप र माता कद्रु हुन्, यद्यपि अन्य विवरणहरूमा उनलाई विष्णुद्वारा सिर्जित आदिम प्राणीको रूपमा वर्णन गरिएको छ। उनको नामको अर्थ "बाँकी रहने" हुन्छ, जुन संस्कृत धातु *शिष्* बाट आएको हो; किनभने प्रत्येक कल्पको अन्त्यमा संसारको विनाश हुँदा पनि शेष यथावत् रहन्छन्।

## स्वरूप 
[alt=|thumb|250x250px|आदिशेषमाथि विश्राम गरिरहेका [नारायण, उनकी पत्नी लक्ष्मीले खुट्टा मिचिरहेको अवस्थामा]]

शेषलाई सामान्यतया एक विशाल स्वरूपमा चित्रण गरिन्छ जुन अन्तरिक्षमा कुण्डली बनाएर तैरिरहेको हुन्छ, वा क्षीर सागरमाथि तैरिएर भगवान विष्णु शयन गर्ने (सुत्ने) ओछ्यानको रूपमा रहेको हुन्छ। कहिलेकाहीँ उनलाई पाँच-टाउको, सात-टाउको वा दस-टाउको भएको नागको रूपमा चित्रण गरिन्छ; तर सामान्यतया उनी एक हजार-टाउको, पाँच हजार-टाउको वा दश लाखवटा सम्म टाउको भएको नागको रूपमा देखाइन्छन् भने कहिलेकाहीँ उनको प्रत्येक टाउकोले अलङ्कृत मुकुट पहिरिएको हुन्छ।

## अवतारहरू 
शेषले पृथ्वीमा छ वटा अवतार लिएको विश्वास गरिन्छ। सत्य युगमा, उनी अधर्मी हिरण्यकशिपुको वध गर्न अवतरित भएका विष्णुको नरसिंह अवतारका लागि आसन बन्न आफ्नो मूल स्वरूपमा आएका थिए।

त्रेता युगमा, शेषले विष्णुका (रामका रूपमा) भाइ लक्ष्मणका रूपमा जन्म लिए। हनुमान र सीताका साथसाथै लक्ष्मण रामायणका एक अत्यन्त प्रमुख पात्र हुन्। उनकी पत्नी नागलक्ष्मीले सीताकी बहिनी उर्मिलाका रूपमा जन्म लिएकी थिइन्।

द्वापर युगमा, उनी पुनः विष्णुका (कृष्णका रूपमा) दाजु बलरामका रूपमा अवतरित भएको उल्लेख छ। यो प्रायः दशावतारको मूल सूचीसँग विवादित छ, जहाँ बलरामलाई पनि विष्णुको अवतार मानिन्छ। उनकी पत्नीले राजा ककुद्मीकी छोरी रेवतीको रूपमा जन्म लिएकी थिइन्।

कलियुगमा, श्रीवैष्णव परम्परा अनुसार, उनी पतञ्जलि, रामानुज, र माणावाल मामुनिगलका रूपमा जन्मिएका थिए। कलियुगमा उनलाई भगवानले साथ दिएका थिएनन् भने उनी एक शान्त अवतारका रूपमा मानिसहरूमा भक्ति फैलाउन एक्लै अवतरित भएका थिए।

श्री वैष्णव सम्प्रदायले यो पनि भन्दछ कि बलराम विष्णु र शेष दुवैका अवतार हुन्। श्रीमद्भागवत गीतामा, कुरुक्षेत्रको युद्ध मैदानको बीचमा कृष्णले आफ्नो सर्वव्यापकताको व्याख्या गर्दै भन्नुभएको छ: "नागहरूमा, म अनन्त हुँ", जसले शेषको महत्त्वलाई दर्शाउँछ।

गौडीया वैष्णव सम्प्रदायका अनुसार, शेषले नित्यानन्दका रूपमा अवतार लिएका थिए, जो भगवान कृष्णका अवतार मानिने चैतन्य महाप्रभुका मित्र र सहयोगी थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु देवीदेवताहरू
श्रेणी:नागहरू
स्मार्त

thumb|पश्चिमी भारतमा स्मार्त ब्राह्मणहरू (सन् १८५५–१८६२)

**स्मार्त परम्परा** हिन्दु धर्मको एउटा यस्तो आन्दोलन हो जुन पुराण साहित्यको विकास र विस्तारसँगै अगाडि बढेको थियो। यसले चारवटा दार्शनिक धारहरू, अर्थात् उत्तर मीमांसा, अद्वैत, योग र आस्तिकता (ईश्वरवाद) को समन्वयलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ। स्मार्त परम्पराले संकीर्ण साम्प्रदायिकतालाई अस्वीकार गर्दछ भने यो पाँचवटा मन्दिर वा स्थानमा पाँच देवताहरूको उपासनाका लागि प्रसिद्ध छ जहाँ गणेश, शिव, शक्ति, विष्णु र सूर्य जस्ता देवीदेवताहरूलाई समान मानिन्छ। स्मार्त परम्परा विस्तृत यज्ञ र कर्मकाण्डहरूमा आधारित पुरानो श्रौत परम्पराको तुलनामा भिन्न थियो। स्मार्त परम्पराका विचार र अभ्यासहरू हिन्दु धर्मका अन्य महत्त्वपूर्ण ऐतिहासिक आन्दोलनहरू जस्तै शैव, ब्राह्मणवाद, वैष्णव र शाक्त धर्मसँग निकै हदसम्म मेल खान्छन्।

स्मार्त परम्परा हिन्दु धर्मको (प्रारम्भिक) शास्त्रीय कालमा सामान्य युगको सुरुतिर विकसित भएको थियोे भने ब्राह्मणवाद र स्थानीय परम्पराहरू बीचको अन्तरक्रियाबाट आधुनिक हिन्दु धर्मको उदय भएको मानिन्छ। स्मार्त परम्परा अद्वैत वेदान्तसँग निकट छ र यसले आदि शङ्कराचार्यलाई आफ्नो संस्थापक वा सुधारक मान्दछ। शङ्कराचार्यले अन्तिम सत्य निराकार र 'निर्गुण' (गुणरहित) हुन्छ र कुनै पनि प्रतीकात्मक ईश्वरले सोही उद्देश्य पूरा गर्छ भन्ने तर्कको वकालत गरेका थिए। यसै विश्वासबाट प्रेरित भएर, स्मार्त परम्पराका अनुयायीहरूले पाँच हिन्दु देवताहरूका साथै आफ्नो अभ्यासमा छैठौँ निराकार ईश्वर (ब्रह्म) लाई पनि समावेश गर्दछन्।

स्मार्त शब्दले ती ब्राह्मणहरूलाई पनि बुझाउँछ जसले 'गृह्य सूत्र' भनिने स्मृति ग्रन्थहरूमा विशेषज्ञता हासिल गरेका हुन्छन्।  स्मृति ग्रन्थहरूमा केन्द्रित हुने स्मार्त ब्राह्मणहरू श्रौत ब्राह्मणहरू भन्दा फरक हुन्छन्, जसले श्रुति ग्रन्थहरू अर्थात् वेदमा आधारित जटिल यज्ञ र कर्मकाण्डहरूमा विशेषज्ञता राख्दछन्।

## व्युत्पत्ति 
*स्मार्त* शब्द स्मृतिबाट बनेको विशेषण हो।

'स्मार्त' का धेरै अर्थहरू छन्:

* स्मरण वा स्मृतिसँग सम्बन्धित
* स्मृतिमा लिपिबद्ध गरिएको वा स्मृतिमा आधारित
* परम्परामा आधारित, परम्परागत कानुनद्वारा निर्धारित वा स्वीकृत
* परम्परागत कानुन र वेदान्त सिद्धान्तमा पोख्त वा त्यसद्वारा निर्देशित कट्टर ब्राह्मण

स्मार्त परम्पराको सन्दर्भमा, 'स्मार्त' शब्दको अर्थ "स्मृतिको अनुयायी" भन्ने हुन्छ। मोनिएर विलियम्सका अनुसार, स्मार्त शब्द विशेषगरी "आदि शङ्कराचार्यद्वारा स्थापित सम्प्रदाय"सँग सम्बन्धित छ। दक्षिण भारतका केही परिवारहरूले श्रौत विधिलाई कडाईका साथ पालना गर्छन् र कुनै पनि वेदान्त प्रणालीलाई स्वीकार गर्दैनन्। तिनीहरूमा महिलाहरूले समेत जनै लगाउने चलन रहेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु धर्म
सपना टापुको लागि युद्ध

सपना टापुको लागि युद्ध (BFDI) जुम्ल्याहा दाजुभाइ क्यारी र माइकल हुआङद्वारा सिर्जना गरिएको एक अमेरिकी एनिमेटेड वेब शृङ्खला हो। गेम शो विधाको प्यारोडी, यो शृङ्खलामा मानवरूपी वस्तुहरू बीचको प्रतिस्पर्धाहरू समावेश छन्, जसमा दर्शकहरूले पात्रको उन्मूलनको लागि मतदान गर्छन्। एपिसोडहरू र सम्बन्धित मिडियाहरू तिनीहरूको YouTube च्यानल, jacknjellify मा पोस्ट गरिन्छ।[a] BFDI ले "वस्तु शो" भनेर चिनिने समान स्वतन्त्र वेब शृङ्खलाको माइक्रोविधालाई प्रभाव पारेको छ।
ऐरावत

र शची पाँच-टाउको भएको दिव्य हात्ती ऐरावतमा सवार हुँदै, एक जैन ग्रन्थको चित्र, पञ्च कल्याणक (जिन ऋषभनाथको जीवनका पाँच शुभ घटनाहरू), सन् १६७०–१६८०, लस एन्जल्स काउन्टी कला सङ्ग्रहालयमा रहेको चित्रकला, मूलरूपमा आमेर, राजस्थानबाट]]

**ऐरावत** (, पाली: एरावण, सिंहली: ऐरावण) हिन्दु धर्मका पौराणिक कथाहरूमा देखा पर्ने एक दिव्य हात्ती हो। पवित्र हिन्दु ग्रन्थहरूका अनुसार, ऐरावत तीनवटा टाउको, छ वटा दाह्रा र तीनवटा सुँडसहित जन्मिएको र यस हात्तीको रङ्ग सेतो हुन्छ। केही पुराणहरूका अनुसार ऐरावत १० वटा दिशाको प्रतिनिधित्व गर्ने गरी १० वटा दाह्रा, ५ वटा सुँड र १० वटा दाँतसहित जन्मिएका थिए। उनी "हात्तीहरूका राजा" हुन् र देवताका राजा इन्द्रको मुख्य वाहनको रूपमा सेवा गर्छन्। उनलाई 'अभ्र-मातङ्ग', जसको अर्थ "बादलको हात्ती"; 'नाग-मल्ल' अर्थात् "लडाकु हात्ती"; र 'अर्कसोदर' अर्थात् "सूर्यको भाइ" पनि भनिन्छ। ऐरावतकी पत्नीको नाम 'अभ्रमु' हो। ऐरावत इरावतीका तेस्रो छोरा पनि हुन्।

## हिन्दु परम्परा 
 ("अरुणोदय मन्दिर") को मध्य टावर 'फ्रा प्राङ' को विस्तृत विवरण, जहाँ इन्द्र आफ्नो तीन-टाउको भएको हात्ती एरावण (ऐरावत) मा सवार भएको देखाइएको छ।]]

विभिन्न हिन्दु ग्रन्थहरूका अनुसार ऐरावतको उत्पत्ति वा जन्मका फरक-फरक कथाहरू छन्। रामायणका अनुसार ऐरावतको जन्म इरावती (ऋषि कश्यपकी वंशज) बाट भएको हो भने, विष्णु पुराणले ऐरावतको जन्म समुद्र मन्थनबाट भएको उल्लेख गरेको छ। मातङ्गलीलाका अनुसार, जब ब्रह्माले गरुड निस्किएको अण्डाको दुईवटा बोक्रामाथि पवित्र स्तोत्रहरू गाए तब ऐरावतको जन्म हुन्छ। त्यसपछि अन्य सातवटा भाले र आठवटा पोथी हात्तीहरू जन्मिएका थिए। पृथुले ऐरावतलाई सबै हात्तीहरूको राजा बनाएका थिए। उनको एउटा नामको अर्थ "बादल बुन्ने वा बाँध्ने" भन्ने हुन्छ किनभने पौराणिक मान्यता अनुसार यी हात्तीहरू बादल उत्पन्न गर्न सक्षम हुन्छन्। हात्तीको पानी र वर्षासँगको सम्बन्ध इन्द्रको हिन्दु पौराणिक कथाहरूमा विशेष जोड दिइएको छ, जहाँ उनले वृत्रासुरलाई पराजित गर्दा ऐरावत हात्तीको सवारी गर्छन्।

जनविश्वास अनुसार यस दिव्य हात्तीले दिशाको रक्षा गर्दछ। ऐरावत इन्द्रको दरबार, स्वर्गको प्रवेशद्वारमा पनि बस्छन्। यसका साथै, आठवटा दिशाका संरक्षक देवताहरू प्रत्येक एक-एकवटा हात्ती (दिग्गज) मा सवार हुन्छन्। यी प्रत्येक देवताको एउटा हात्ती हुन्छ जसले आफ्नो सम्बन्धित दिशाको रक्षा र संरक्षणमा भाग लिन्छ। तीमध्ये इन्द्रको ऐरावत प्रमुख मानिन्छ। भगवद्गीतामा पनि ऐरावतको सन्दर्भ पाइन्छ:

ऐरावतलाई समुद्र मन्थनको कारकको रूपमा पनि चिनिन्छ। एकपटक ऋषि दुर्वासाले इन्द्रलाई एउटा माला उपहार दिन्छन् जुन इन्द्रले ऐरावतलाई लगाइदिन्छन्। हात्तीले उक्त माला भुइँमा फालिदिएपछि दुर्वासा क्रोधित बन्छन् र फलस्वरूप देवताहरूले "बुढ्यौली र मृत्युको अधीनमा" हुने श्राप पाउँछन्। यो श्राप उल्टाउनका लागि देवताहरूले क्षीर सागर मन्थन गरेर अमरताको अमृत प्राप्त गर्नुपरेको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:पौराणिक हात्तीहरू
श्रेणी:इन्द्र
टेरेसा नयमेन

**टेरेसा नयमेन** (९ अप्रिल १८९८– १८ सेप्टेम्बर १९६२) एक जर्मन क्याथोलिक महिला थिइन् जो आश्चर्यजनक आध्यात्मिक अनुभूतिका कारण विश्वमा परिचित भइन्। उनी रहस्यमयी थिइन् र चिह्नधारी भनी चिनिन्थन्, अर्थात् उनको शरीरमा ईशा मसिह को जस्तै घाउका चिन्ह देखिन्थे। क्याथोलिक चैत्यले उनलाई सन् २००५ यता परमेश्वरको सेवक मान्दै आएको छ।

तत्कालिन जर्मन साम्राज्यको बभेरिया अधिराज्यमा अवस्थित कन्नसइट गाउँमा जन्मिएकी नयमेनले आफ्नो सम्पूर्ण जीवन त्यहीँ बिताइन्। उनी निरपेक्ष गरीबीको रेखामुनि रहेको एउटा ठूलो संयुक्त परिवारमा हुर्किएकी थिइन्। उनी सेन्ट फ्रान्सिसको तेस्रो श्रेणीको धर्मसङ्घकी सदस्य समेत थिइन्।

## रोगहरू
सन् १९१८ मार्च ११ मा टेरेसा नयमेन आफ्ना मामाको गोठमा लागेको आगो निभाउने क्रममा कुर्सीबाट खसेपछि आंशिक रूपमा पक्षाघातग्रस्त भइन्। त्यस समयमा उनी पटक–पटक लडिन् र उनलाई विभिन्न चोटपटक पनि लागे। एक पटक त लड्दा लड्दै उनले आफ्नो धेरैजसो दृष्टि गुमाएको बताइन् र सन् १९१९ मा आफू पूर्ण रूपमा दृष्टिविहीन भएको दाबी गरिन्। ओछ्यानमै सीमित हुँदा उनको शरीरमा गम्भीर बेडसोर्स (bed sores) विकसित भए, जसले कहिलेकाहीँ हड्डीसम्म देखिने अवस्था ल्याउँथ्यो। संशयवादी अनुसन्धानकर्ता *जो निकेल*का अनुसार, एक घटनामा उनले आफू अन्धोपनबाट निको भएको दाबी गर्दा, चिकित्सकहरूले उनी अझै “अन्धो” भएको अवस्थामा परीक्षण गर्दा उनका आँखाका पुतलीहरूले प्रकाशप्रति सामान्य प्रतिक्रिया दिएका थिए। निकेलले उनका दाबीहरू “हिस्ट्रिकल हाइपोकन्ड्रिया” वा “स्पष्ट बनावटीपन” बाट प्रेरित भएको ठाने।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
स्वर्भानु

**स्वर्भानु** () एक असुर हुन् जसलाई वैदिक पौराणिक कथाहरूमा परम्परागत रूपमा सूर्यग्रहण र चन्द्रग्रहणका लागि जिम्मेवार मानिन्छ। यो नाम पौराणिक कथाहरूमा असुर राहु र केतुको एक विशेषणको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्छ, स्वर्भानुले सूर्यमाथि प्रहार गरी सूर्यलाई अन्धकारले ढाकेको वर्णन गरिएको छ। स्टेला क्राम्रिसले यो कार्यलाई स्वर्भानुलाई सूर्यभन्दा पनि महान् देवताको रूपमा चित्रण गरेको मान्दछन्। स्वर्भानु पुनः *यजुर्वेद* र *ब्राह्मण* ग्रन्थहरूमा देखा पर्दछन्।

शुक्र का एक सहायकको रूपमा स्वर्भानु असुरहरूका गुरु पनि थिए। उनले छलकपटपूर्ण तरिकाले मोहिनीद्वारा अर्पण गरिएको अमृत पिए, जसका कारण तुरुन्तै शिरच्छेदन गरिए तापनि उनी दुई जीवको रूपमा अमर भए: उनको टाउको राहुको रूपमा र उनको शरीर केतुको रूपमा रहन पुग्यो।
हिन्दु ज्योतिष शास्त्रमा स्वर्भानुको विभाजित रूप राहु र केतु लाई छायाग्रह मानिन्छ। यिनीहरूको भौतिक अस्तित्व नभएतापनि यिनीहरूले मानव जीवन र पृथ्वीमा गहिरो प्रभाव पार्ने विश्वास गरिन्छ। पौराणिक कथाहरूमा स्वर्भानुको टाउको काटिनु र अमर हुनुको गहिरो दार्शनिक अर्थ पनि छ जसमा राहुले कहिल्यै तृप्त नहुने इच्छा, सांसारिक मोह र बुद्धिको प्रतिनिधित्व गर्दछ भने
केतुले मोक्ष, वैराग्य र आध्यात्मिक ज्ञानको प्रतिनिधित्व गर्दछ।

महाभारतका अनुसार, सूर्यदेवलाई "स्वर्भानुको शत्रु" को रूपमा पनि वर्णन गरिएको छ। स्वर्भानुले सूर्य र चन्द्रमा दुवैलाई वाणले प्रहार गर्ने गर्थे भनिन्छ र ती आकाशीय पिण्डहरूलाई ऋग्वेदमा जस्तै अत्रि ऋषिले पुनर्जीवित गर्दथे। स्वर्भानुले कालनेमीलाई ब्रह्माण्डको यात्रा गराएका थिए। एक पुराणमा स्वर्भानुलाई देवी सिंहिका (बिरालो वा सानी सिंहिनी) को छोरोको रूपमा वर्णन गरिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:महाभारतका पात्रहरू
श्रेणी:पौराणिक पात्रहरू
इष्टदेव

***इष्टदेवता*** वा ***इष्टदेव*** (शाब्दिक अर्थ "पूजित देवता", संस्कृत शब्द *इष्ट* अर्थात् "व्यक्तिगत, मनपर्ने, प्रिय" र *देवता* अर्थात् "दैवीय शक्ति, कुलदेवता" वा *देव* अर्थात् "देवता" बाट बनेको), हिन्दु धर्ममा उपासकको सबैभन्दा प्रिय वा मनपर्ने देवतालाई बुझाउन प्रयोग गरिने शब्द हो।

यो विशेष गरी स्मार्त र भक्ति परम्पराहरूमा महत्त्वपूर्ण मानिन्छ, जहाँ साधकहरूले आफूलाई प्रेरित गर्ने ईश्वरको रूपलाई छनोट गरेर उपासना गर्छन्। स्मार्तवाद अन्तर्गत, पाँच प्रमुख देवताहरू मध्ये एकलाई चयन गरिन्छ। ईश्वरको एउटै अवधारणामा केन्द्रित हुने वैष्णव धर्म जस्ता सम्प्रदायहरूमा पनि इष्टदेवताको अवधारणा विद्यमान छ। उदाहरणका लागि, वैष्णव धर्ममा भगवान विष्णु वा उनका अवतारहरू (जस्तै कृष्ण वा राम) को कुनै एक विशिष्ट रूपमा विशेष ध्यान दिइन्छ। त्यसैगरी शाक्त धर्ममा, भगवतीका विभिन्न रूपहरू जस्तै पार्वती वा लक्ष्मी मध्ये एकलाई इष्टदेवता मानिन्छ। वैष्णव धर्मको स्वामीनारायण सम्प्रदायमा पनि यस्तै अवधारणा रहेतापनि यसले मुख्य रूपमा विष्णु र शिवलाई एउटै ईश्वरका फरक-फरक पक्षहरू मान्दछ।

## स्मार्त उपासना 
आदि शङ्कराचार्यले स्मार्त परम्पराका कट्टर ब्राह्मणहरूमाझ लोकप्रिय बनाएका
"पाँच रूपहरूको पूजा" (पञ्चायतन पूजा) प्रणालीमा गणेश, विष्णु, शिव, शक्ति र सूर्य गरी पाँच देवताहरूको आह्वान गरिन्छ।

यो प्रणाली आदि शङ्कराचार्यले मुख्यतया पाँच प्रमुख सम्प्रदायहरू (गाणपत्य, शैव, वैष्णव, शाक्त र सौर) का प्रमुख देवताहरूलाई समान स्तरमा ल्याई एकता कायम गर्न स्थापना गरेका थिए। आदि शङ्कराचार्यद्वारा प्रचारित अद्वैत दर्शनले यी मध्ये कुनै एकलाई आफ्नो प्रमुख वा इष्टदेवताको रूपमा रोज्न र साथै अन्य चार देवताहरूलाई एउटै सर्वव्यापी ब्रह्मका विभिन्न रूपहरूको रूपमा पूजा गर्न सम्भव बनाएको छ।

## उपासनाका स्वरूपहरू 
सामान्यतया, एक साधकले आफ्नो इष्टदेवताको उपासना मूर्तिको माध्यमबाट गर्दछन्। यस उपासना अन्तर्गत आफ्नो रोजिएको दिव्यतालाई धूप वा फूलहरू अर्पण गर्ने, मन्त्रहरू उच्चारण गर्ने, भजन गाउने र प्रार्थना गर्ने कार्यहरू समावेश हुन सक्छन्।

देवताको स्मरण गर्नु र उनीसँग (वा उनीमार्फत) आन्तरिक सम्बन्ध बनाउनु यस अभ्यासको अनिवार्य पक्ष मानिन्छ। अद्वैत परम्पराको विश्वास अनुसार मानव मस्तिष्कलाई त्यो ईश्वरीय तत्व बुझ्नका लागि एउटा ठोस स्वरूपको आवश्यकता पर्दछ, जसलाई अन्ततः परिभाषित गर्न सकिँदैन। जसरी कुनै ठोस वस्तु नदेखिकन रङको अमूर्त अवधारणा बुझ्न कठिन हुन्छ, त्यसरी नै मूर्ति स्वरूपमार्फत मात्र देवताको साक्षात्कार गर्न सकिन्छ। यसको विपरित, द्वैत परम्पराहरूले सर्वोच्च सत्ताको आफ्नै दिव्य स्वरूप हुन्छ भन्ने विश्वास गर्छन् र आफ्ना इष्टदेवतालाई सर्वोच्च पुरुषको प्रतिनिधित्व वा प्रत्यक्ष विस्तारको रूपमा पूजा गर्छन्। उदाहरणका लागि, वैष्णव सम्प्रदायहरूले विशेष रूपमा विष्णु वा उनका अवतारहरू जस्तै कृष्ण वा रामका मूर्तिहरूको उपासना गर्दछन्।

शैवमार्गीहरूले शिवको उपासना प्रतीकात्मक रूपमा वा उनको लिङ्ग मूर्तिमार्फत गर्छन्। शैव धर्ममा अद्वैत र द्वैत दुवै परम्पराहरू भएकाले माथि उल्लेखित दुवै (वा कुनै एक) दृष्टिकोणहरू लागू हुन सक्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु धर्म
मासिमो दुट्टी

**Massimo Dutti, S.A.** () एक स्पेनी प्रिमियम कपडा खुद्रा विक्रेता हो, जसले विशेषगरी कश्मीरी ऊन र ऊनका उत्पादनहरूमा विशेषज्ञता हासिल गरेको छ। यो सन् १९८५ मा स्थापना भएको हो र स्पेनी बहुराष्ट्रिय कम्पनी Inditex को स्वामित्वमा रहेको छ, जुन Zara, Pull&Bear तथा अन्य ब्रान्डहरूको मूल कम्पनी हो।

Massimo Dutti का कार्यालयहरू Tordera (बार्सिलोना) मा अवस्थित छन्, जबकि Inditex को मुख्यालय Arteixo (A Coruña) मा रहेको छ।

## परिचय 
इटालियन नाम भए तापनि, "Massimo Dutti" कुनै फेसन डिजाइनर होइन। यस कम्पनीले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा १०,००० भन्दा बढी व्यक्तिहरूलाई रोजगारी दिएको छ।

सन् १९८५ मा स्थापना हुँदा यसको उत्पादन दायरा केवल पुरुषका कपडा मा सीमित थियो। सन् १९९५ मा महिलाका लागि उत्पादनहरू थप गरियो। सन् २००३ मा कम्पनीले "Massimo Dutti Boys and Girls" नामक व्यापारिक नाम अन्तर्गत बालबालिकाका लागि नयाँ श्रृंखला सुरु गर्‍यो।

Inditex अन्तर्गतको उच्चस्तरीय ब्रान्डको रूपमा, यो masstige बजारसँग बढी सम्बन्धित मानिन्छ।

## इतिहास 
सन् १९९१ मा Inditex ले कम्पनीको ६५% सेयर अधिग्रहण गर्यो र सन् १९९५ मा पूर्ण रूपमा स्वामित्व हासिल गर्यो। त्यसपछि कम्पनीले आफ्नो आपूर्ति विविधीकरण गर्दै महिलाहरू र बालबालिकाहरूका लागि कपडाहरूका साथै सुगन्धित पदार्थहरू पनि उपलब्ध गराउन थालेको छ।

## बजार र सञ्चालन 
यसका ७५ देशहरूमा ८०० वटा स्टोरहरू रहेका छन्।

* अल्जेरिया
* अल्बानिया
* बुल्गेरिया
* कोलम्बिया
* कोस्टा रिका 
* क्रोएशिया 
* साइप्रस 
* चेक गणतन्त्र 
* डोमिनिकन गणतन्त्र 
* इक्वेडोर  
* इस्टोनिया 
* फिनल्याण्ड 
* फ्रान्स 
* जर्जिया
* इजिप्ट
* जर्मनी 
* ग्रीस
* ग्वाटेमाला 
* होन्डुरस 
* हंगेरी
* भारत
* इन्डोनेसिया 
* आयरल्याण्ड गणतन्त्र
* इजरायल
* इटाली 
* काजाखस्तान गणतन्त्र
* कोसोभो
* कुवेत
* लाट्भिया
* लेबनान
* लिथुआनिया
* लक्जेम्बर्ग
* उत्तर म्यासेडोनिया गणतन्त्र 
* मलेसिया
* माल्टा 
* मेक्सिको
* नेदरल्याण्ड्स 
* पानामा
* फिलिपिन्स
* पोल्याण्ड 
* पोर्चुगल 
* पेरु
* रोमानिया 
* साउदी अरेबिया
* सर्बिया 
* सिंगापुर
* स्लोभाकिया 
* स्लोभेनिया 
* स्पेन
* स्वीडेन 
* स्विट्जरल्याण्ड
* ट्युनिसिया
* ताइवान
* थाइल्याण्ड 
* टर्की
* युक्रेन 
* संयुक्त अधिराज्य 
* संयुक्त राज्य अमेरिका
* संयुक्त अरब इमिरेट्स

## सन्दर्भ
सोमरस

वैदिक परम्परामा, **सोम** वा **सोमरस** प्रारम्भिक वैदिक आर्यहरूका बीचमा महत्त्व राख्ने एक अनुष्ठानिक पेय हो। ऋग्वेदमा यसको उल्लेख छ विशेषगरी सोम मण्डलमा गरिएको छ। भगवद्गीताको अध्याय ९ मा पनि यो पेयको चर्चा गरिएको छ। यो इरानी पेय हाओमसँग समान छ।

ग्रन्थहरूले एक वनस्पतिको रस निकालेर सोम तयार गर्ने विधिको वर्णन गर्दछन्। सो वनस्पतिको पहिचान अहिले अज्ञात रहेतापनि विद्वानहरूबीच यस विषयमा बहस जारी छ। प्राचीन वैदिक धर्म र जरथुस्त्र धर्ममा पेय र वनस्पतिको नाम ठ्याक्कै एउटै भने छैन।

मूल वनस्पतिको सम्भावित पहिचानको बारेमा धेरै अनुमानहरू गरिएका छन्। आयुर्वेद, सिद्ध चिकित्सा र सोमयज्ञका अभ्यासकर्ताहरू (जसलाई सोमयाजी भनिन्छ) यस वनस्पतिलाई "सोमलता" को रूपमा चिनाउँछन्।

## उत्पत्ति 
वैदिक धर्म, भारतीय उपमहाद्वीपको सिन्धु नदी उपत्यका क्षेत्रमा बसाइँ सरेका केही वैदिक हिन्द-आर्य मानिसहरू अर्थात् *आर्य* हरूको धर्म थियो। हिन्द-आर्यहरू हिन्द-इरानी भाषा परिवारको एउटा शाखाका वक्ता थिए, जसको उत्पत्ति सिन्तास्ता संस्कृतिमा भएको थियो र पछि आन्दोनोभा संस्कृतिको रूपमा विकसित हुन पुगेको थियो। यो अन्ततः मध्य एसियाली स्टेप्सको कुर्गन संस्कृतिबाट विकसित भएको थियो। शास्त्रीय युग भन्दा पूर्वका वैदिक विश्वास र अभ्यासहरू परिकल्पना गरिएको आदिम-भारोपेली धर्मसँग नजिकबाट सम्बन्धित थिए, र यसले आन्दोनोभा संस्कृतिका अनुष्ठानहरूसँग सम्बन्ध देखाउँछ, जसबाट हिन्द-आर्य मानिसहरूको वंशज मानिन्छ। एन्थोनीका अनुसार, पुरानो भारतीय धर्म सम्भवतः वर्तमान उज्बेकिस्तानको जेराभसान नदी र वर्तमान इरानबीचको सम्पर्क क्षेत्रमा भारोपेली आप्रवासीहरूका बीचमा उदय भएको थियो। यो "पुरानो मध्य एसियाली र नयाँ भारोपेली तत्वहरूको एक मिश्रित (syncretic) मिश्रण" थियो जसले ब्याक्ट्रिया–मार्गियाना पुरातात्विक परिसरबाट "विशिष्ट धार्मिक विश्वास र अभ्यासहरू" सापटी लिएको थियो। यो मिश्रित प्रभावलाई यस संस्कृतिबाट सापटी लिइएका कम्तीमा ३८३ गैर-भारोपेली शब्दहरूले समर्थन गर्दछ जसमा देवता इन्द्र र अनुष्ठानिक पेय सोम समावेश छन्। 

## वैदिक सोम
वेदहरूमा, सोम शब्दलाई पेय पदार्थ, बिरुवा र यसको देवताका लागि प्रयोग गरिन्छ। सोम पिउनाले अमरत्व प्राप्त हुन्छ (*अमृत*, ऋग्वेद ८.४८.३)। इन्द्र र अग्नीलाई प्रशस्त मात्रामा सोम सेवन गर्ने देवताहरूकध रूपमा चित्रण गरिएको छ। वैदिक विचारधारामा, इन्द्रले सर्प दानव वृतासुरसँग लड्दा ठूलो मात्रामा सोम पिएका थिए। मानिसहरूले सोम सेवन गर्ने कुरा वैदिक अनुष्ठानमा राम्ररी प्रमाणित छ। सोम मण्डल ऋग्वेदको पूर्ण रूपमा सोम पवमानलाई समर्पित छ र यो अनुष्ठानको त्यो क्षणमा केन्द्रित छ जहाँ सोम निचोरेर, छानेर, पानी र दूधसँग मिसाएर भाँडामा खन्याइन्छ। यी कार्यहरूलाई विभिन्न कुराहरूको प्रतिनिधित्वको रूपमा वर्णन गरिएको छ, जसमा राजाले क्षेत्र विजय गर्ने, सूर्यको ब्रह्माण्डमा यात्रा, वा साँढेले गाईहरूसँग (दूधद्वारा प्रतिनिधित्व) सम्भोग गर्न दौडने जस्ता कुराहरू समावेश छन्। सोमको सबैभन्दा महत्वपूर्ण कथा यसको चोरीको बारेमा छ। यसमा, सोम मूल रूपमा स्वर्गको किल्लामा धनुर्धर कृशानुद्वारा कैद गरिएको थियो। एक चीलले सोम चोरेर, कृशानुबाट सफलतापूर्वक भागेर, सोमलाई मनु, पहिलो यजमानकहाँ पुर्‍याउँछ। यसबाहेक, सोमलाई ऋग्वेदको अन्तिम भाग र मध्य वैदिक कालमा चन्द्रमासँग जोडिएको छ। सूर्यकी छोरी सूर्या, कहिलेकाहीँ सोमकी पत्नी भएको उल्लेख गरिन्छ।

वेदहरूमा, सोम बिरुवा र देवताको नाम पनि हो।"

## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु धर्म
क्यारोलिना केनेडी

**क्यारोलिन बुभियर केनेडी** (''', जन्म; २७ नोभेम्बर १९५७) एक अमेरिकी लेखक, कूटनीतिज्ञ तथा अधिवक्ता हुन्। उनले सन् २०१३ देखि २०१७ सम्म जापानका लागि संयुक्त राज्य अमेरिकाको राजदूत र सन् २०२२ देखि २०२४ सम्म अस्ट्रेलियाका लागि संयुक्त राज्य अमेरिकाको राजदूतको रूपमा काम गरेकी थिइन्। केनेडीको अधिकांश व्यावसायिक जीवन साहित्य, कानून, राजनीति, शिक्षा सुधार र परोपकारमा बितेको छ। उनी केनेडी परिवारकी सदस्य र पूर्वराष्ट्रपति जोन एफ. केनेडी तथा प्रथम महिला ज्याकलिन केनेडी ओनासिसकी एक मात्र जीवित सन्तान हुन्।

न्युयोर्क सहरमा जन्मिएकी केनेडी दुई वर्षकी हुँदा उनका बुबाले राष्ट्रपतीय निर्वाचन जितेका थिए र उनले आफ्नो बाल्यकालको प्रारम्भिक वर्षहरू ह्वाइट हाउसमा बिताएकी थिइन्। सन् १९६३ नोभेम्बर २२ का दिन मा उनको बुबाको हत्या हुँदा उनी मात्र पाँच वर्षकी थिइन्। अर्को वर्ष, केनेडीले आफ्ना भाइ जोन एफ. केनेडी जुनियर र आमा ज्याकलिनसँग म्यानहाटनको अप्पर इस्ट साइडमा बसाइँसराइ गरेकी थिइन् र त्यहीँ आफ्नो शिक्षा जारी राखेकी थिइन्। उनले रेडक्लिफ कलेजबाट स्नातक गरेर पछि कोलम्बिया कानुन विद्यालयबाट सन् १९८८ मा जुरिस डक्टरको उपाधि हासिल गरेकी थिइन्। केनेडीले त्यसको अर्को वर्ष न्युयोर्क राज्यको बार परीक्षा उत्तीर्ण गरेकी थिइन्। म्यानहाटनको मेट्रोपोलिटन कला सङ्ग्रहालयमा काम गर्दैगर्दा उनको भेट उनका भावी श्रीमान एडविन स्लोसबर्गसँग भएको थियो। उनीहरूले सन् १९८६ मा विवाह गरे र उनीहरूको रोज, तातियाना र ज्याक गरि तीन सन्तानहरू रहेका छन्।

सन् २००८ को राष्ट्रपतीय निर्वाचनको प्रारम्भिक चरणमा केनेडी र उनका काका टेड केनेडीले डेमोक्रेटिक उम्मेदवार बराक ओबामालाई समर्थन गरेका थिए। उनले पछि फ्लोरिडा, इन्डियाना र ओहायोमा ओबामाको पक्षबाट चुनावी प्रचारमा भाग लिएकी थिइन्। उनको उपराष्ट्रपतीय चयन समितिको सह-अध्यक्षको रूपमा काम गर्दै डेन्भरमा आयोजित सन् २००८ को डेमोक्रेटिक राष्ट्रिय सभालाई सम्बोधन गरेकी थिइन्। ओबामाले हिलारी क्लिन्टनलाई विदेश मन्त्रीको रूपमा चयन गरेपछि, केनेडीले क्लिन्टनको रिक्त रहेको न्युयोर्कको सिनेट सिटमा नियुक्त हुन रुचि देखाएतापनि पछि व्यक्तिगत कारण देखाउँदै फिर्ता भएकी थिइन्। सन् २०१३ मा ओबामाले केनेडीलाई जापानका लागि संयुक्त राज्य अमेरिकाको राजदूत नियुक्त गरेपछि उक्त पद सम्हाल्ने उनी पहिलो महिला बन्न सफल भएकी थिइन्। आठ वर्षपछि, जो बाइडेनले केनेडीलाई अस्ट्रेलियाको राजदूत नियुक्त गरेर सन् २०२२ जुन १० का दिन मा त्यसको पुष्टिपछि उनले पदभार ग्रहण गरेकी थिइन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
|-

श्रेणी:सन् १९५७ मा जन्म
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
अमृत

[thumb|[विष्णुको मोहिनीले अमृतको पात्र समातेकी छिन् जसलाई उनले सबै देवताहरूलाई बाँड्छिन् भने असुरहरूलाई यसबाट वञ्चित राखिन्छ। दारासुरम, तमिलनाडु, भारत|alt=ढुङ्गामा कुँदिएको एक उभिएकी महिलाको मूर्ति जसको देब्रे हातमा एउटा पात्र र दाहिने हातमा कमल छ]]

***अमृत*** (जसलाई *सुधा*, *अमिय*, *अमी* पनि भनिन्छ) एक संस्कृत शब्द हो जसको अर्थ "अमरता" भन्ने हुन्छ। यो भारतीय धर्महरू भित्रको एक केन्द्रीय अवधारणा हो र यसलाई प्राचीन भारतीय ग्रन्थहरूमा प्रायः जीवनको अमृतको रूपमा उल्लेख गरिएको छ। यसको पहिलो उल्लेख ऋग्वेदमा पाइन्छ, जहाँ यसलाई *सोमरस* (देवताहरूको पेय) का विभिन्न पर्यायवाची शब्दहरू मध्ये एक मानिएको छ। अमृतले समुद्र मन्थनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ र यो अमरता प्राप्त गर्न प्रतिस्पर्धा गरिरहेका देवता र असुरहरू बीचको द्वन्द्वको मुख्य कारण पनि हो।

विभिन्न भारतीय धर्महरूमा अमृतको फरक-फरक महत्त्व रहेको छ। 'अमृत' शब्द सिख र हिन्दु धर्ममा एक साझा नाम पनि हो, जबकि यसको स्त्रीलिङ्गी रूप 'अमृता' हो। अमृत शब्द ग्रीक शब्द 'एम्ब्रोसिया'सँग व्युत्पत्तिगत रूपमा सम्बन्धित छ र यी दुवैमा धेरै समानताहरू छन्; दुवैको उत्पत्ति एक साझा आदिम-भारोपेली स्रोतबाट भएको हो।

## हिन्दु धर्म 
ले सुन्दरी मोहिनीको रूप धारण गरी देवताहरूलाई अमृत वितरण गर्दछन्। जब स्वर्भानुले अमृत चोर्ने प्रयास गरे तब उनको शिर काटिन्छ।]]

अमृतलाई देवताहरूको पेय पदार्थको रूपमा धेरैपटक उल्लेख गरिएको छ जसले उनीहरूलाई अमरता प्रदान गर्दछ। तर अमृतले वास्तवमा पूर्ण अमरता भने प्रदान गर्दैन। ऋषि दुर्वासाको श्रापका कारण गुमेको ज्ञान र शक्तिलाई देवताहरूले अमृत सेवन गरेर पुनर्प्राप्त गरेका थिए भने यससम्बन्धी कथा समुद्र मन्थनमा वर्णन गरिएको छ। यसले श्रापपछि देवताहरूले कसरी आफ्नो अमरत्व गुमाउन थाले भन्ने बताउँछ। आफ्ना प्रतिद्वन्द्वी असुरहरूको सहयोगमा, देवताहरूले समुद्र मन्थन सुरु गर्छन् जसबाट अन्य असाधारण वस्तु र जीवहरूका साथै देवता धन्वन्तरीले हातमा लिएको अमृतको कलश पनि प्रकट हुन्छ।

ब्रह्माले यस पदार्थको अस्तित्वको बारेमा देवताहरूलाई अवगत गराएका छन्:

जब असुरहरूले अमृतमा आफ्नो अधिकार दाबी गर्छन् तब विष्णुले मोहिनी नामकी सुन्दरीको रूप धारण गर्छन् र उनको सुन्दरताले असुरहरूलाई मोहित पार्दै अमृत वितरण गर्ने जिम्मा उनीलाई नै दिने निर्णयमा पुर्‍याउँछन्:

जब दानव राहुले देवताको भेष धारण गरी अमृत सेवन गर्न देवताहरूको लहरमा बस्छन तब सूर्य र चन्द्रले मोहिनीलाई उनको उपस्थितिको बारेमा सचेत गराउँछन्। मोहिनीले आफ्नो सुदर्शन चक्रले राहुको टाउको काटिदिन्छिन् र प्रत्येक देवतालाई अमृत वितरण गर्न जारी राख्छिन्। त्यसपछि उनले आफ्नो वास्तविक नारायण रूप धारण गरी युद्धमा असुरहरूलाई पराजित गर्छन्। चिनी लगायतका धेरै घुलनशील सामग्रीहरू मिसाएर यो तयार गरिन्छ र त्यसपछि पाँचवटा पवित्र पदहरूको पाठ गर्दै खड्गले घोलेर बनाइन्छ।

रूपकका रूपमा, भगवानको नामलाई पनि अमृतको रूपमा उल्लेख गरिन्छ:
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਬਦੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਰਿ ਬਾਣੀ ॥

शब्द अमृत हो; प्रभुको 'बाणी' अमृत हो।

ਸਤਿਗੁਰਿ ਸੇਵਿਐ ਰਿਦੈ ਸਮਾਣੀ ॥

सच्चा गुरुको सेवा गर्नाले, यो हृदयमा व्याप्त हुन्छ।

ਨਾਨਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਸਦਾ ਸੁਖਦਾਤਾ ਪੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸਭ ਭੁਖ ਲਹਿ ਜਾਵਣਿਆ ॥

हे नानक, यो अमृत नाम सदा सुखदाता छ; यो अमृत पिउनाले सबै भोक मेटिन्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु धर्म
बालेन शाह मन्त्रिपरिषद्

प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ मा, झण्डै दुई–तिहाइ (१८२) सिट जितेर पहिलो दल बनेको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको वरिष्ठ नेता बालेन शाहको नेतृत्वमा रहने आगामी मन्त्रिपरिषद् हो। यसले जेनजी आन्दोलनको जगमा बनेको सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्लाई प्रतिस्थापन गर्नेछ। यस मन्त्रिपरिषद्मा मन्त्रालयको सङ्ख्या घटाएर १८ सम्ममा सीमित गर्ने योजना रहेको छ।
राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले शीतल निवासमा २०८२ चैत १३ मा, आयोजित विशेष समारोहमा ३६ वर्षीय बालेन शाहलाई प्रधानमन्त्री पदको शपथ ग्रहण गराएका थिए।

## मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरू 
## यो पनि हेर्नुहोस् 
* नेपालको मन्त्रिपरिषद्
* नेपाल सरकार

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू
श्रेणी:नेपाल सरकार
ज्याकलिन केनेडी ओनासिस

**ज्याकलिन लि केनेडी ओनासिस** (जन्मको नाम: **बुभियर**; जुलाई २८, १९२९ – मे १९, १९९४), दोस्रो विवाहपछि **ज्याकी केनेडी** वा **ज्याकी ओ** उपनामले पनि चिनिने, सन् १९६१ देखि १९६३ सम्म जोन एफ. केनेडीकी श्रीमतीको रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रथम महिला थिइन्। उनले सांस्कृतिक र बौद्धिक कार्यक्रमहरू आयोजना गरी ह्वाइट हाउसको जीर्णोद्धारको नेतृत्व गरेर सन् १९६० को दशकको फेसनमा "ज्याकी लुक" मार्फत प्रभाव पार्दै प्रथम महिलाको भूमिकालाई पुन: परिभाषित गरेकी थिइन्।

न्युयोर्क स्थित साउथह्याम्पटनको उच्च वर्गीय बुभियर परिवारमा जन्मिएकी बुभियरले भासर कलेजमा इतिहास र कलाको अध्ययन गरी सन् १९५१ मा जर्ज वासिङ्टन विश्वविद्यालयबाट फ्रान्सेली साहित्यमा स्नातक तह पूरा गरेकी थिइन्। त्यसपछि उनले *वासिङ्टन टाइम्स-हेरल्ड*मा एक सोधपुछकर्ता फोटोग्राफरको रूपमा काम गर्न थालेकी थिइन्। अर्को वर्ष, उनले वासिङ्टनमा एक रात्रिभोजको क्रममा म्यासेचुसेट्सका तत्कालीन सिनेटमा निर्वाचित हुन्छन् भने यो जोडीले सन् १९५३ सेप्टेम्बर १२ का दिन मा न्युपोर्ट, रोड आइल्यान्डमा विवाह गरेका थिए। उनीहरूका चार सन्तानहरू जन्मिएका थिए जसमध्ये दुईको शैशवावस्थामा नै मृत्यु भएको थियो। सन् १९६० को निर्वाचनमा आफ्नो श्रीमान राष्ट्रपति पदमा निर्वाचन भएपछि, केनेडी ह्वाइट हाउसको व्यापक प्रचारित जीर्णोद्धार, कला र संस्कृतिमा जोड तथा आफ्नो विशेष शैलीका लागि प्रसिद्ध भएकी थिइन्। उनले धेरै देशहरूको भ्रमण पनि गर्छिन् जहाँ विदेशी भाषाहरूमा उनको दक्षता र इतिहासप्रतिको ज्ञानले उनलाई निकै लोकप्रिय बनाएको थियो। ३३ वर्षको उमेरमा, उनलाई सन् १९६२ मा *टाइम* पत्रिकाको 'वर्ष शीर्ष महिला' घोषित गरिएको थियो।

सन् १९६३ मा आफ्नो श्रीमानको हत्या र अन्त्येष्टिपछि केनेडी र उनका सन्तानहरू धेरै हदसम्म सार्वजनिक जीवनबाट टाढा रहेका थिए। सन् १९६८ मा, उनले युनानी ढुवानी अर्बपति एरिस्टोटल ओनासिससँग विवाह गरेकी थिइन् जसले केही विवाद उत्पन्न गरेको थियो। सन् १९७५ मा ओनासिसको मृत्युपछि, उनले न्युयोर्क सहरमा पुस्तक सम्पादकको रूपमा आफ्नो बाँकी जीवन अगाडि बढाएकी थिइन् भने सुरुमा भाइकिङ प्रेस र त्यसपछि डबलडेमा काम गर्दै उनले आफ्नो सार्वजनिक छवि सुधार्ने प्रयास गरेकी थिइन्। आफ्नो मृत्युपछि पनि उनी अमेरिकी इतिहासकै सबैभन्दा लोकप्रिय र चिनिएकी प्रथम महिलाहरूको सूचीमा अग्रस्थानमा छिन्। सन् १९९९ मा, उनलाई २०औँ शताब्दीका ग्यालपका सबैभन्दा प्रशंसित पुरुष र महिलाहरूको सूचीमा समावेश गरिएको थियो। उनको निधन सन् १९९४ मा भएको र उनलाई आर्लिङ्गटन राष्ट्रिय चिहानमा राष्ट्रपति केनेडी र उनका दुई सन्तान (एक मृत जन्मिएको र अर्को जन्मिएको केही समयमै मृत्यु भएको) सँगै गाडिएको थियो। सन् १९८२ देखि सिएना कलेज रिसर्च इन्स्टिच्युटद्वारा समय-समयमा गरिएका इतिहासकारहरूको सर्वेक्षणले पनि केनेडी ओनासिसलाई निरन्तर रूपमा सबैभन्दा सम्मानित प्रथम महिलाहरूको श्रेणीमा राख्दै आएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:सन् १९२९ मा जन्म
श्रेणी:जोन एफ. केनेडीको हत्याकाण्डका साक्षीहरू
श्रेणी:अमेरिकी मानिसहरू
सुत्नेकोठा

[अङ्गुठाकार|[जर्मनीमा एउटा सुत्नेकोठा]]
**सुत्नेकोठा** घरको एउटा मुल कोठा हो, जहाँ मानिसहरू विश्राम गर्न र सुत्नका लागि प्रयोग गर्छन्। यस कोठामा सामान्यतया ओछ्यान, सिरानी, सिरक वा कम्बल, र लुगा राख्ने दराज वा आलमारी जस्ता सामग्रीहरू हुन्छन्। सुत्नेकोठा प्रायः शान्त र आरामदायक बनाइन्छ, राम्रो निद्रा लिन सकियोस् भनेर। यसको आकार, सजावट, र प्रयोग व्यक्तिको आवश्यकता, रुचि, र पारिवारिक अवस्थाअनुसार फरक हुन सक्छ। राम्रो सुत्नेकोठाले मानिसको स्वास्थ्य र दैनिकीमा सकारात्मक प्रभाव पार्छ।
श्रेणी:कोठाहरू
कपाल (खप्पर)

**कपाल** (संस्कृत भाषामा "खप्पर") एक खप्परको कचौरा हो जसलाई हिन्दु तन्त्र र तिब्बती बौद्ध धर्म (वज्रयान) दुवैमा धार्मिक अनुष्ठानको उपकरण (कचौरा) को रूपमा प्रयोग गरिन्छ। विशेषगरी तिब्बती बौद्ध धर्ममा, कपालहरू प्रायः कुँदिएका हुन्छन् वा बहुमूल्य धातु र रत्नहरूले कलात्मक रूपमा सजाइएका हुन्छन्। हिन्दु धर्ममा, तान्त्रिक र अघोरीहरूले विभिन्न अनुष्ठान र साधनाका लागि कपालको प्रयोग गर्दछन्।

## हिन्दु धर्ममा
कपाल (खप्पर) को प्रयोग मुख्यतया तान्त्रिक वा गुह्य उद्देश्यका लागि गरिन्छ। कपाल प्रयोग गरिने अनुष्ठानहरूमा छोटो समयमै अलौकिक वा पारलौकिक मानसिक अवस्था प्राप्त गर्न गरिने उच्च तान्त्रिक ध्यान र देवी-देवताहरूलाई प्रसन्न पार्न दिइने अर्पण (तर्पण) पर्दछन्। तान्त्रिक साधनाका सन्दर्भमा, कपाललाई साधकको 'अहङ्कार' को प्रतीक मानिन्छ। जब साधकले कपालमा अर्पण गर्दछ, उसले प्रतीकात्मक रूपमा आफ्नो सीमित पहिचान र सांसारिक मोहलाई त्याग गरी उच्च चेतनासँग एकाकार हुने प्रयास गर्दछ।

### हिन्दु देवीदेवताहरू 
[thumb|right|[काठमाडौँको दरबार क्षेत्रमा रहेको भैरवको मूर्ति। उनले आफ्नो छाती नजिकैको तल्लो दाहिने हातमा कपाल (खप्पर) लिएका छन्।]]

कपालसहित चित्रण गरिने हिन्दु देवीदेवताहरूमा दुर्गा, काली र विशेषगरी भैरव स्वरूपका शिव पर्दछन्। तिब्बती बौद्ध धर्ममा महारक्त गणपतिको रूपमा अपनाइएका गणेशलाई समेत रगतले भरिएको कपाल (खप्पर) बोकेको देखाइन्छ।

यसरी चित्रण गरिएका केही हिन्दु देवीदेवताहरू:

* काली: सबैभन्दा प्रचलित चार भुजा भएको प्रतिमामा उनको प्रत्येक हातमा तरबार, त्रिशूल, काटिएको टाउको र काटिएको टाउकोबाट खसेको रगत थाप्नका लागि कचौरा वा खप्पर (कपाल) देखाइन्छ।

* चामुण्डा: होयसालद्वारा निर्मित हलेबिडु मन्दिरमा दुर्गाको एक स्वरूप चामुण्डालाई काटिएका टाउका वा खप्परको माला (मुण्डमाला) लगाएको वर्णन गरिएको छ। उनलाई चार, आठ, दस वा बाह्र भुजा भएको देखाइन्छ, जसमा उनले डमरु, त्रिशूल, तरबार, सर्प (नाग), खप्पर-गदा (*खट्वाङ्ग*), वज्र, काटिएको टाउको र रगतले भरिएको पानपात्र वा खप्पर (कपाल) बोकेकी हुन्छिन्।

### कापालिक 
कापालिक परम्परा भारतमा प्रचलित शैव धर्मको एक ताान्त्रिक र गैर-पौराणिक रूप थियो। "कापालिक" शब्द 'कपाल' (खप्पर) बाट बनेको हो, जसको अर्थ "खप्पर बोक्ने मानिसहरू" भन्ने हुन्छ। कपालिकहरू ईस्वी ८औँ शताब्दीका शैव तपस्वीहरूको एक विलुप्त सम्प्रदाय थियो जो भगवान शिवप्रति समर्पित थिए। उनीहरूले परम्परागत रूपमा खप्पर जडित त्रिशूल (*खट्वाङ्ग*) र भिक्षा माग्ने भाँडोको रूपमा खाली खप्पर बोक्ने गर्दथे।

## चित्र सङ्ग्रह 

Image:6-armiger Mahakala.jpg|६-भुजा भएका महाकाल – हातमा कपाल (खप्पर) लिएका एक तान्त्रिक संरक्षक देवता।
Image:TibetianGanpati.jpg|हातमा कपाल (खप्पर) लिएका नृत्यमुद्राका रक्त गणपति।
Image:GanpatiTibetan.jpg|हातमा कपाल (खप्पर) लिएका तिब्बती रक्त गणपति।
File:Goddess Mahakali - National Museum, Delhi.jpg|एक हातमा कपालपात्र लिएकी दस-भुजा भएकी महाकाली।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु धर्म
श्रेणी:बौद्ध धर्म
भोजनकक्ष

अङ्गुठाकार|भोजनकक्ष
**भोजन कक्ष** भनेको खाना खानका लागि मानिसहरू भेला लाग्ने एउटा कोठा हो। यस कोठामा सामान्यतया टेबुल र कुर्सीहरू राखिएका हुन्छन्, जहाँ परिवारका सदस्यहरू वा पाहुनाहरू सँगै बसेर खाना खान्छन्। भोजनकक्ष प्रायः भान्सासँग नजिकै हुन्छन्, खाना ल्याउन सजिलो होस् भनेर। भोजनकक्षले केवल खाने ठाउँ मात्र नभई, परिवारबीच कुराकानी र सम्बन्ध सुदृढ बनाउने स्थानको रूपमा पनि काम गर्छ।
श्रेणी:कोठाहरू
लेखजंग थापा

***डा. लेखजंग थापा***  रूपन्देही जिल्लाको एमडी (आन्तरिक चिकित्सा) र डीएम (न्युरोलोजी) हुन् । उनको जन्म २०३४ सालमा भएको हो ।
## प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२
प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ मा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी रूपन्देही जिल्लाको क्षेत्र नं ३ बाट उनले ५८८१४ मत प्राप्त गरि निर्वाचित भएकी हुन् । उनको निकतम प्रतिस्पर्धी नेपाली कांग्रेसका सुशील गुरुङ ८४३५ मत प्राप्त गरे ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–
स्नानागार

अङ्गुठाकार|स्नानागार
**स्नानागार** घरको त्यस्तो कोठा हो जहाँ मानिसहरू नुहाउने, सफा हुने, र व्यक्तिगत सरसफाइ गर्ने काम गर्छन्। यसमा सामान्यतया धारा, सावर, बाथटब, पानीढलो, र कहिलेकाहीँ चर्पी पनि हुन्छ। स्नानागारलाई प्रायः सफा, चिस्यानयुक्त र सुरक्षित बनाइन्छ। यसको बनावट र सुविधा घरको आर्थिक अवस्था, स्थान, र व्यक्तिगत आवश्यकताअनुसार फरक हुन सक्छ। स्नानागारले दैनिक जीवनमा स्वच्छता र स्वास्थ्य कायम राख्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:कोठाहरू
सुलभ खरेल

**सुलभ खरेल** **नेपाल ल क्याम्पस** बाट बीए–एलएलबी गरेका बुटवल उपमहानगरपालिका  १६का  वकालत बाट राजनीतिमा लागेका हुन्  । उनको जन्म २०५४ भएको हो  ।

## प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ 
प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ मा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी झापा जिल्लाको क्षेत्र नं २ बाट उनले ५६५५० मत प्राप्त गरि निर्वाचित भएका हुन् । उनको निकतम प्रतिस्पर्धी नेकपा एमालेका विष्णुप्रसाद पौडेल १२८६१ मत प्राप्त गरे ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–
चर्पीकोठा

दायाँ|अङ्गुठाकार|कमट भएको एउटा सानो कोठा।
**चर्पीकोठा** घरको एउटा सानो कोठा हो जहाँ मानिसहरूले दिसा र पिसाब गर्ने काम गर्छन्। यस कोठाहरूमा प्रायः हात धुनेका लागि साबुन र हात धुने पानीढलो समावेश हुन्छ। चर्पीकोठालाई सधैं सफा र स्वच्छ राख्नु अत्यन्त आवश्यक हुन्छ, किनकि यसले स्वास्थ्य र सरसफाइमा सीधा प्रभाव पार्छ। यसको बनावट र सुविधा स्थान र अवस्थाअनुसार फरक हुन सक्छ

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
मेरु पर्वत

[thumb|मेरु पर्वत र बौद्ध ब्रह्माण्डको भुटानी *[थान्का* (१९औँ शताब्दी, ट्रोङ्सा जोङ, ट्रोङ्सा, भुटान)।]]

**मेरु पर्वत** (जसलाई **सुमेरु**, **सिनेरु** वा **महामेरु** पनि भनिन्छ) हिन्दु, जैन र बौद्ध ब्रह्माण्ड विज्ञान भित्र रहेको एक पवित्र, पाँच-चुचुरो भएको पर्वत हो। यसलाई भौतिक, आध्यात्मिक र पराभौतिक ब्रह्माण्डको केन्द्रको रूपमा पुजिन्छ। यो चार महान् ब्रह्माण्डीय महाद्वीपहरू; **पुब्बविदेह दीपा**, **उत्तरकुरु दीपा**, **अमरगोयान दीपा** र **जम्बु दीपा**को सङ्गमस्थलमा अवस्थित छ भन्ने विश्वास गरिन्छ। स्पष्ट रूपमा पहिचान गरिएको वा ज्ञात भू-भौतिक स्थान नभए तापनि मेरु पर्वतलाई सधैँ हिमालय पर्वतमाला वा (पश्चिमी भारतको) अरावली पर्वतमालामा रहेको मानिन्छ। मेरु पर्वतको उल्लेख भारत बाहिरका ताओवाद जस्ता अन्य धर्मका शास्त्रहरूमा पनि पाइन्छ जुन चीनमा बौद्ध धर्मको आगमनबाट प्रभावित भएको थियो। धेरै हिन्दु, जैन र बौद्ध मन्दिरहरू मेरु पर्वतको प्रतीकात्मक प्रतिनिधित्वको रूपमा निर्माण गरिएका छन्। 

## व्युत्पत्ति 
व्युत्पत्तिगत रूपमा, संस्कृतमा 'मेरु' को अर्थ "अग्लो" भन्ने हुन्छ। यस पर्वतको उचित नाम *मेरु* (संस्कृत: *मेरुपर्वत*) हो, जसमा प्रशंसनीय उपसर्ग *सु-* थपिएपछि यसको अर्थ "उत्कृष्ट मेरु पर्वत" वा "भव्य मेरु पर्वत" हुन आउँछ। *मेरु* मालाको बीचमा रहने मुख्य दाना वा मणिको नाम पनि हो।

## हिन्दु धर्ममा 
thumb|ब्रह्माण्डीय कछुवा र मेरु पर्वत

हिन्दुहरू मेरु पर्वतलाई देवताहरूको निवास स्थल *स्वर्ग* जाने सिँढी मान्दछन्। मेरुलाई ब्रह्माण्डको केन्द्र मानिन्छ र यसको उचाइ ८४,००० योजन (लगभग १०,८२,००० किलोमिटर) वर्णन गरिएको छ जुन पृथ्वीको व्यासको ८५ गुणा हुन आउँछ। एक योजनको अर्थ लगभग ११.५ किलोमिटर (९ माइल) मान्न सकिन्छ, यद्यपि यसको परिमाण समयअनुसार फरक देखिन्छ — उदाहरणका लागि, वराहमिहिरका अनुसार पृथ्वीको परिधि ३,२०० योजन छ र *आर्यभटीय*मा यो अलि कम छ, तर सूर्यसिद्धान्तमा ५,०२६.५ योजन भनिएको छ। *मत्स्य पुराण* र *भागवत पुराण* लगायत अन्य केही हिन्दु ग्रन्थहरूले मेरु पर्वतको उचाइ ८४,००० योजन नै उल्लेख गरेका छन् जसलाई रूपान्तरण गर्दा ६,७२,००० माइल वा १०,८२,००० किलोमिटर हुन आउँछ। सूर्य र चन्द्रमा लगायत सबै ग्रहहरू मेरु पर्वतको वरिपरि घुम्छन् जसले पृथ्वीलाई पाताल र स्वर्गसँग जोड्दछ र यस पर्वतको शिखर कैलाशमा भगवान शिव बस्छन् भन्ने विश्वास गरिन्छ। देवताहरू मेरु पर्वतमा बारम्बार जाने गरेको वर्णन गरिएको छ।

*महाभारत*का अनुसार, मेरु पर्वत माल्यवत र गन्धमादन पर्वतहरूको बीचमा 'हिमवत' शृङ्खलाको मध्यमा अवस्थित छ। केही शास्त्रहरूले शिव पर्वतको 'शैवत्र' भनिने एक श्रृङ्ग (चुचुरो) मा निवास गर्ने सङ्केत गर्छन्।

हिन्दु धर्मग्रन्थ *रामायण*ले मेरु पर्वतमा अवस्थित कैलाश र मानसरोवरलाई संसारको अरू कुनै ठाउँसँग तुलना गर्न नसकिने ठाउँको रूपमा वर्णन गरेको छ। यो पर्वत चारवटा तालहरूको घर हो, जसको पानी देवताहरूद्वारा बाँडफाँड गरिन्छ र गङ्गाबाट उत्पत्ति भई पृथ्वीतर्फ बग्ने चारवटा नदीहरू पनि यहाँ छन्। *वायु पुराण*ले पनि यस्तै वर्णन गर्दै यस पर्वतलाई जलचर चराहरूले भरिएको तथा कमल र कुमुदिनीले सजिएको सफा पानीको ताल नजिकै अवस्थित रहेको बताएको छ। यसको परिणामस्वरूप बनेको पर्वत सेमेरु हो, जुन जाभाको सबैभन्दा अग्लो पर्वत पनि हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:हिन्दु पौराणिक कथामा स्थानहरू
ओढ्ने

दायाँ|अङ्गुठाकार|हेनरी डे टुलूस-लुट्रेकद्वारा सन् १८९२ मा बनेको चित्र *द बेड* ओढ्नेमुनि दुईजना व्यक्तिहरू चित्रण गरिएको छ।
**ओढ्ने** भनेको जाडो आदिबाट बच्न जिउ वा कुनै अङ्ग ढाक्ने एउटा वस्त्र वा कपडा हो।
मनिष झा

**मनिष झा** राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का कार्यवाहक प्रवक्ता हुन् ।
## प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ 
प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ मा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी धनुषा जिल्लाको क्षेत्र नं ३ बाट उनले ४३९८८ मत प्राप्त गरि निर्वाचित भएका हुन् । उनको निकतम प्रतिस्पर्धी नेपाली कांग्रेसका विमलेन्द्र निधि १६६५२ मत प्राप्त गरे ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–
आसिका तामाङ

**आसिका तामाङ** एक सामाजिक अभियन्ता रुपमा सामाजिक संजालमा लोकप्रिय छिन् । उनि जन्म २०३७ सालमा धादिङको मलेखुमा भएको हो ।

## प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ 
प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ मा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी धादिङ जिल्लाको क्षेत्र नं १ बाट उनले ३९१२८ मत प्राप्त गरि निर्वाचित भएकी हुन् । उनको निकतम प्रतिस्पर्धी नेकपा एमालेका भूमिप्रसाद त्रिपाठी १५०३२ मत प्राप्त गरे । 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–
निशा डाँगी

***निशा डाँगी*** २०५३ सालमा झापा को भद्रपुरमा जन्मिएकी हुन् । सामाजिक कार्य विषयमा स्नातक उनि  २०७९ को प्रतिनिधिसभामा समानुपातिकबाट सांसद हुन् ।  (खस–आर्य समूह) मार्फत निर्वाचित बनेकी थिइन् ।

## बाल्यकाल 
नेपाली राजनीतिमा परम्परागत प्रवृत्तिलाई चुनौती दिँदै उदाएकी प्रभावशाली नेतृका रूपमा निशा डाँगी परिचित छन्। उनको जन्म झापाको भद्रपुरमा भएको हो र उनी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) बाट झापा–१ क्षेत्रकी प्रतिनिधि सभा उम्मेदवारका रूपमा सक्रिय छिन्। राजनीतिमा पूर्णकालीन रूपमा प्रवेश गर्नुअघि उनले सञ्चार क्षेत्रमा काम गर्दै जनसरोकारका विषयहरू नजिकबाट बुझ्ने अवसर पाइन्, जसले ती मुद्दाहरूलाई प्रभावकारी ढंगले उठाउन सहयोग पुर्‍यायो।

२०७९ सालको आम निर्वाचनमा रास्वपाबाट समानुपातिक प्रणाली (खस–आर्य समूह) अन्तर्गत निर्वाचित हुँदा उनी २७५ सदस्यीय संघीय संसद्की सबैभन्दा कम उमेरकी सांसद बन्न सफल भइन्। कम उमेरमै उनले रास्वपाको संसदीय दलमा सचेतक जस्तो महत्वपूर्ण जिम्मेवारी सम्हाल्दै आफ्नो नेतृत्व क्षमता प्रमाणित गरिसकेकी छन्। नयाँ पुस्ताको ऊर्जा र स्पष्ट दृष्टिकोणसहित उनी नेपाली राजनीतिमा उज्ज्वल सम्भावना बोकेकी नेतृका रूपमा स्थापित हुँदै गएकी छन्।
## शिक्षा
काठमाडौंको जया मल्टिपल क्याम्पसबाट सामाजिक कार्यमा स्नातक र त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट पत्रकारितामा स्नातकोत्तर गरेकी छन् ।

## पत्रकारितामा 
राजनीतिमा आउनुअघि उनी करिब पाँच वर्ष पत्रकारितामा  सक्रिय थिइन् ।

## राजनीति 
२०७९ सालको आम निर्वाचनमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीबाट समानुपातिक प्रणालीअन्तर्गत (खस–आर्य समूह) प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित हुँदा उनी संघीय संसद्को सबैभन्दा कम उमेरकी सदस्य बन्न सफल भइन्। यस उपलब्धिले उनलाई ‘कान्छी सांसद’ का रूपमा चिनायो र नेपाली राजनीतिमा नयाँ पुस्ताको उदयको संकेत पनि गर्‍यो।

नयाँ सोच, ऊर्जाशील नेतृत्व र स्पष्ट दृष्टिकोणका कारण निशा डाँगी नेपाली राजनीतिमा आशालाग्दो भविष्य बोकेकी नेतृका रूपमा स्थापित हुँदै गएकी छन्।

## चुनावी इतिहास 
### प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९ 
२०७९ सालको आम निर्वाचनमा रास्वपाबाट समानुपातिक प्रणाली (खस–आर्य समूह) अन्तर्गत निर्वाचित | २०७९ को संसदमा उनी कान्छी सांसद थिइन् ।

### प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ 
प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ मा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी झापा जिल्लाको क्षेत्र नं १ बाट उनले **४५६८०** मत प्राप्त गरि निर्वाचित भएकी हुन् । उनको निकतम प्रतिस्पर्धी  नेपाली कांग्रेस का केशवराज पाण्डे  १०,५५० मत प्राप्त गरे । https://khabarhub.com/2026/07/938376/

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२
कोमल ज्ञवाली

**कोमल ज्ञवाली** टीकापुर नगरपालिका–२, सितापुरमा जन्मिएकी एक महिला नेत्री हुन् ।
## प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२
प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ मा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी कैलाली जिल्लाको क्षेत्र नं १ बाट उनले १७८२६ मत प्राप्त गरि निर्वाचित भएकी हुन् । उनको निकतम प्रतिस्पर्धी नेपाली कांग्रेसका जनकराज चौधरी १२,८६७ मत प्राप्त गरे ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–
बासना थापा

**बासना थापा**(अंग्रेजी: Basana Thapa) एक नेपाली राजनीतिज्ञ तथा नेपाली कांग्रेस पार्टीकी सदस्य हुन्। उनले दैलेख–१ निर्वाचन क्षेत्रमा प्रतिनिधिसभा सदस्य  का लागि दौडिएर विजयी हुनु भएको छ, र २०८२ सालको संघीय प्रतिनिधि सभा (प्रतिनिधिसभा) निर्वाचनमा कांग्रेसबाट प्रत्यक्षतर्फ निर्वाचित भइन्। काठमाडौंमा जन्मे हुर्किएकी र २०५९ मा विवाह गरेर दैलेख आएकी हुन् 
## शिक्षा 
भारतको भीमराव विश्वविद्यालयबाट समाजशास्त्रमा स्नातकोत्तर गरेकी छन् ।
## पार्टी
उनि पार्टीसँग आबद्ध छन्, जुन नेपालका ऐतिहासिक र प्रमुख लोकतान्त्रिक दलहरूमध्ये एक हो।
### राजनीतिक समयक्रम 
*२०६१ कांग्रेसको क्रियाशील सदस्य
*२०७२ महाधिवेशन प्रतिनिधि
*२०७४ उपप्रमुख उम्मेदवार
*२०७८ महासमिति सदस्य
*२०७८ केन्द्रीय सदस्य पराजित
*२०८२ विशेष महाधिवेशन

## चुनावी इतिहास
### स्थानीय तह निर्वाचन २०७४ 
स्थानीय तह निर्वाचनबाट दैलेखको नारायण नगरपालिकाको उपप्रमुखमा उम्मेदवार बनेकी थिइन् । ४ हजार ८६६ मत प्राप्त गरेकी उनी एमालेकी सावित्री मल्लसँग ५७७ मतले पराजित भइन् ।

### प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२
प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ मा नेपाली कांग्रेस दैलेख जिल्लाको क्षेत्र नं १ बाट उनले १२३७२ मत प्राप्त गरि निर्वाचित भएकी हुन् । उनको निकतम प्रतिस्पर्धी नेकपा एमालेका रवीन्द्रराज शर्मा ११,७९६ मत प्राप्त गरे ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली कांग्रेसका राजनीतिज्ञहरू
रुविना आचार्य

**रुविना आचार्य** काठमाडौं विश्वविद्यालयबाट उनले एमबीए अध्ययन गरेकी उनि विवेकशील साझा पार्टीसँग नजिक थिइन् । रुविना आचार्य नेपाली युवापुस्ताकी उदाउँदी राजनीतिक व्यक्तित्व तथा सामाजिक अभियन्ता हुन्। उनी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)बाट प्रतिनिधिसभा सदस्यका लागि मोरङ क्षेत्र नम्बर–६ बाट उम्मेदवारको रूपमा चर्चामा आएकी छन्। नागरिक अधिकार, महिला सहभागिता तथा समावेशीताका मुद्दामा सक्रिय रूपमा आवाज उठाउँदै आएकी आचार्यले सामाजिक सेवा र राजनीतिक सहभागितालाई सँगसँगै अगाडि बढाएकी छन्। युवाहरूको प्रतिनिधित्व गर्दै उनी वैकल्पिक राजनीतिप्रति प्रतिबद्ध नेतृका रूपमा चिनिन्छिन्।

## शिक्षा 
उनको जन्म विराटनगर–४, आयल निगम क्षेत्रमा भएको हो र उनको बाल्यकाल पनि त्यहीँ बितेको हो। उनले प्रारम्भिक शिक्षा इडेन नेसनल सेकेन्डरी बोर्डिङ स्कुलबाट प्राप्त गरेकी थिइन्। त्यसपछि उनले प्लस–टु तहको अध्ययन मेरिल्यान्ड कलेज, विराटनगरबाट पूरा गरिन्। उच्च शिक्षाका लागि उनी काठमाडौं विश्वविद्यालय गइन्, जहाँबाट उनले एमबीए अध्ययन पूरा गरिन्। उनको शैक्षिक पृष्ठभूमिले व्यवस्थापन र नेतृत्व क्षमतामा मजबुती प्रदान गरेको देखिन्छ।

## राजनीति 
रुविना आचार्यको राजनीतिक यात्रा २०७४ सालको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनबाट सुरु भएको मानिन्छ। प्रारम्भिक चरणमा उनी उज्वल थापा द्वारा स्थापना गरिएको विवेकशील साझा पार्टीसँग नजिक थिइन्। सो पार्टीबाट निर्वाचन प्रचारप्रसारमा सक्रिय रूपमा संलग्न हुँदै उनले आफ्नो राजनीतिक अनुभव विस्तार गरिन्।

त्यसपछि उनी विवेकशील साझा पार्टीको युवा संगठनको बागमती प्रदेश समितिमा रही काम गरिन् र पछि पार्टीको केन्द्रीय सदस्यसमेत बनिन्। यस क्रममा उनले संगठनात्मक क्षमता, नेतृत्व विकास र नीति–निर्माण प्रक्रियामा सक्रिय भूमिका निर्वाह गरिन्।

हाल उनी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)मार्फत औपचारिक रूपमा चुनावी प्रतिस्पर्धामा उत्रिएकी छन्। युवा, समावेशी र उत्तरदायी शासन प्रणालीको पक्षमा उभिँदै उनी वैकल्पिक राजनीतिक धारको प्रतिनिधित्व गरिरहेकी छन् ।

राजनीतिसँगै रुविना आचार्य सामाजिक क्षेत्रमा पनि सक्रिय रहँदै आएकी छन्। उनले नागरिक अधिकार, महिला सशक्तीकरण तथा समावेशीताका विषयलाई प्राथमिकताका साथ उठाउँदै आएकी छन्।

उनी गोविन्द केसीको चिकित्सा शिक्षा सुधार अभियानमा सहभागी भएकी थिइन्, जसले नेपालको स्वास्थ्य तथा शिक्षा क्षेत्रमा महत्वपूर्ण बहस सिर्जना गरेको थियो। त्यसैगरी, कोरोना महामारीका समयमा सञ्चालन गरिएको ‘तातो भात अभियान’मा उनको सक्रिय भूमिका रह्यो, जसले विपन्न तथा प्रभावित समुदायलाई सहयोग पुर्‍याएको थियो।

यसका अतिरिक्त, महिला हिंसा विरुद्धका विभिन्न अभियानहरूमा पनि उनको सक्रिय सहभागिता रहेको छ। सामाजिक न्याय, समानता र नागरिक अधिकारका मुद्दामा निरन्तर आवाज उठाउँदै उनी समाज परिवर्तनको दिशामा लागिपरेकी छन्।

## चुनावी इतिहास 
### प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ 
प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ मा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी मोरङ जिल्ला को क्षेत्र नं ६ बाट उनले ५५५१३ मत प्राप्त गरि निर्वाचित भएकी हुन् । उनको निकतम प्रतिस्पर्धी नेपाली कांग्रेसका डा. शेखर कोइराला १२८५० मत प्राप्त गरे ।

श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
सही

[अङ्गुठाकार|[बेन्जामिन फ्र्याङ्कलिन सही (१७०६-१७९०) ]]
**सही**, वा हस्ताक्षर, कुनै लिखित कागतपत्र, लेख आदिका कुरामा स्वीकृति वा सहमति जनाउन आफ्नो नाउँ लेख्ने वा दस्तखत गर्ने वा ल्याप्चे आदि लगाउने कार्य हो। सहीले कुनै लिखित कुरामा स्वीकृति वा मन्जुरी जनाउछ। सहीहरू प्रायः हस्तलिखित हुन्छन्। 

## प्रकार र थरी 
### पहिचान 
परम्परागत रूपमा सहीको काम भनेको कुनै कागजातमा व्यक्तिको अद्वितीय र व्यक्तिगत पहिचानलाई स्थायी रूपमा अंकित गर्नु हो, जसले त्यस व्यक्तिले कागजातको सम्पूर्ण वा निर्दिष्ट अंशको सामग्रीको व्यक्तिगत रूपमा साक्षी दिएको र प्रमाणित गरेको भौतिक प्रमाण प्रदान गर्छ। उदाहरणका लागि, धेरै उपभोक्ता सम्झौताहरूमा सहीको भूमिका केवल सम्झौता गर्ने पक्षको पहिचानको प्रमाण दिनु मात्र होइन, तर विचारपूर्वक गरिएको निर्णय र सूचित सहमतिकाे प्रमाण पनि दिनु हो।

### **सही**को सट्टा छाप वा ल्याप्चे 
दायाँ|अङ्गुठाकार|130x130पिक्सेल|徐永裕印, *Xú Yǒngyù yìn* को ल्याप्चे
चिन, जापान र कोरियामा हस्तलिखित सहीको सट्टा *टेन्शो* लिपि मा कुँदिएको नामको ल्याप्चे प्रयोग गर्छन्। 

### भिजेको सही 
भिजेको सही भनेको मसी सित आफ्नै हातमा लेखिएको व्यक्तिको नाम हो।
श्रेणी:लेखन
श्रेणी:Articles with hAudio microformats