जहाँगीर

**जहाँगीर** अकबरका जेठा छोरा थिए। मुराद र दानियल उनका साना भाइहरु थिए। बुबाको जीवनमा रक्सी पिउने कारण मुराद र दानियलको मृत्यु भएको थियो। जहाँगीरको पहिलो विवाह १५८५  ईस्वी मा मनबाईसंग भएको थियो, जो आमेरका राजा भगवानदासकी छोरी र मान सिंहकी बहिनी थिइन्। यस पछि उनको दोस्रो विवाह मारवाड़का राजा उदय सिंहकी छोरी जगतगोसाई संग भयो। सलीम अकबर को मृत्यु पछि, नुरुद्दीन मुहम्मद जहांगीर को उपनाम बाट मुगल सम्राट बने। १६०५  ई. मा धेरै उपयोगी सुधारहरु लागू गरियो। कान, नाक र हात आदि काट्ने सजाय रद्द गरियो। अल्कोहल र अन्य मादक पदार्थहरु को stash रोक्नुहोस्। धेरै अवैध आरोप हटाईयो। पशु वध प्रमुख दिनहरुमा बन्द छ। फ्रिडियनको दादले उनको दरबारको पर्खालबाट डोरीको लागी एउटा चेन झुण्ड्यायो। जसलाई चेन ब्यालेन्स भनिन्थ्यो।  १६०५  ईस्वीमा उनका जेठा छोरा खुसरौले विद्रोह गरे। र आगरा छोडेर पञ्जाब पुग्यो। जहाँगीरले उनलाई पराजित गरे। खुसरोलाई सहयोग गर्ने सिखहरुको पाँचौं गुरु अर्जुन देवलाई फाँसी दिइएको थियो। १६१४ ईस्वीमा राजकुमार खुर्रम *शाहजहाँले* मेवाड़का राणा अमर सिंहलाई पराजित गरे। १६२० ईस्वी मा, जहाँगीर आफैले कंगढ कब्जा गरे। १६२२ ईस्वी मा कान्धार क्षेत्र हात बाट बाहिर गयो। जहाँगीर बेलायती राजदूत सर थोमस रो द्वारा पहिलो पटक भारतीय वाणिज्य अधिकारहरु लिने इरादा संग आए। १६२३  ईस्वी मा, खुर्रम विद्रोह भयो। किनकि नूरजहाँ आफ्नो ज्वाइँ शाहरयारलाई वली अहद बनाउन खोज्दै थिए। अन्ततः १६२५  ईस्वी मा पिता र पुत्र को बीच एक मेलमिलाप भएको थियो। 

सम्राट जहांगीर आफ्नो आत्मकथा 'तुजुक-ए-जहांगीरी' मा लेख्छन् कि गुलाब बाट अत्तर निकाल्ने विधि नूरजहाँ बेगम (असमत बेगम) की आमाले आविष्कार गरेकी थिइन्। जहाँगीर चित्रकला र कला को धेरै शौक थियो। उनले आफ्नो परिस्थिति ताजुजुके जहाँगीर नामक पुस्तकमा लेखेका छन्। उनी शिकारबाट पनि प्रेरित थिइन्। अफीम र रक्सी को अत्यधिक खपत को कारण, उहाँ अन्तिम दिनहरुमा बिरामी हुनुहुन्थ्यो। २८  अक्टोबर १६२७  ई. काश्मिर बाट फर्कने क्रममा बाटोमा भीमवार नामक ठाउँमा उनको मृत्यु भयो। उनलाई लाहोर नजिक शाहदरा मा रावी नदी को किनार मा गाडिएको थियो। जहाँगीर को समय चित्रकारी को स्वर्ण युग भनिन्छ।

## मुगल सम्राटहरुको कालक्रम 

ImageSize = width:1000 height:160
PlotArea = left:20 right:50 bottom:50 top:10
AlignBars = early

Colors =
 id:canvas  value:white
 id:MUG value:orange legend: मुग़ल_साम्राज्य
 id:SUR value:purple legend: सूरी_साम्राज्य
 id:ACTIVE value:rgb(1,0,0.07) 

DateFormat = yyyy
Period  = from:1526 till:1857
TimeAxis = orientation:horizontal
Legend  = columns:2 left:280 top:20 columnwidth:150

PlotData=
 bar:PRMs width:50 mark:(line,white) align:left fontsize:s

 from:1526 till:1530 shift:(-5,35) color:MUG text:"बाबर 1526–1530"
 from:1530 till:1540 shift:(-10,-40) textcolor:ACTIVE color:MUG text:"हुमायूँ 1530–1540"
 from:1540 till:1545 shift:(-5,50) color:SUR text:"शेर शाह सूरी 1540–1545"
 from:1545 till:1554 shift:(-10,-55) color:SUR text:"इस्लाम शाह सूरी 1545–1554"
 from:1555 till:1556 shift:(0,35) textcolor:ACTIVE color:MUG text:"हुमायूँ 1555–1556"
 from:1556 till:1605 shift:(-35,-40) color:MUG text:"अकबर 1556–1605"
 from:1605 till:1627 shift:(-30,35) color:MUG text:"जहांगीर 1605–1627"
 from:1627 till:1658 shift:(-45,-40) color:MUG text:"शाहजहाँ 1627–1658"
 from:1658 till:1707 shift:(-40,35) color:MUG text:"औरंगज़ेब 1658–1707"
 from:1707 till:1712 shift:(-5,-40) color:MUG text:"बहादुर शाह प्रथम 1707–1712" 
 from:1712 till:1713 shift:(0,35) color:MUG text:"जहांदार शाह 1712–1713" 
 from:1713 till:1719 shift:(-10,-55) color:MUG text:"फर्रुख्शियार 1713 –1719" 
 from:1719 till:1719 shift:(0,50) color:MUG text:"रफी उल-दर्जत 1719" 
 from:1719 till:1719 shift:(0,65) color:MUG text:"रफी उद-दौलत 1719" 
 from:1719 till:1748 shift:(-40,-70) color:MUG text:"रोशन अख्तर बहादुर 1719–1748" 
 from:1748 till:1754 shift:(-2,35) color:MUG text:"अहमद शाह बहादुर 1748–1754" 
 from:1754 till:1759 shift:(-5,-40) color:MUG text:"अज़ीज़ुद्दीन 1754–1759" 
 from:1759 till:1760 shift:(-5,50) color:MUG text:"मुही-उल-मिल्लत 1759–1760" 
 from:1759 till:1806 shift:(-45,-55) color:MUG text:"अली गौहर 1759–1806" 
 from:1806 till:1837 shift:(-45,35) color:MUG text:"अकबर शाह II 1806–1837" 
 from:1837 till:1857 shift:(-30,-40) color:MUG text:"बहादुर शाह II 1837–1857" 

## सन्दर्भ 
## बाह्य लि्क