open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ओकल्यान्ड, क्यालिफोर्निया

ओकल्यान्ड सबभन्दा ठुलो सहर र अलमेडा काउन्टी, क्यालिफोर्निया, संयुक्त राज्य अमेरिकाको काउन्टी सीट हो। एउटा प्रमुख वेस्ट कोस्ट बन्दरगाह सहर, ओकल्यान्ड स्यानफ्रान्सिस्को खाडी क्षेत्रको पूर्वी खाडी क्षेत्रमा रहेको सबभन्दा ठुलो सहर हो, जो स्यानफ्रान्सिस्को खाडी क्षेत्रमा तेस्रो सबभन्दा ठुलो सहर, क्यालिफोर्नियामा ८औँ सबभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको सहर र  संयुक्त राज्य अमेरिकामा ४५औँ सबभन्दा सबभन्दा अबधि जनसङ्ख्या भएको सहर है। २०१९ सम्ममा ४३३,०३१ जतिको जनसङ्ख्याका साथ, यो स्यानफ्रान्सिस्को खाडी क्षेत्रका लागि एउटा व्यापारिक केन्द्रका रूपमा कार्य गर्ने गर्दछ; ओकल्यान्डको आफ्नो बन्दरगाह स्यानफ्रान्सिस्को खाडी, उत्तरी क्यालिफोर्नियाका सम्पूर्णतामा सबभन्दा व्यस्त बन्दरगाह हो र संयुक्त राज्य अमेरिकामा ५औँ सबभन्दा व्यस्त बन्दरगाह हो। शहरलाई समावेश गर्नका लागि एक अधिनियम ४ मे, १८५२ मा पारित गरिएको थियो र समावेशपछि २५ मार्च, १८५४ मा मञ्जुरी दिइएको थियो, जसले आधिकारिक रुपमा ओकल्यान्डलाई एउटा सहर बनाइएको थियो ओकल्यान्ड एउटा चार्टर सहर हो।

## इतिहास
### पूर्व समावेश
सबभन्दा पहिलो ज्ञात निवासी हुचुन भन्ने थिए जुन मूल निवासी थिए, जो हजारौँ वर्षदेखि त्यहाँ बसोबास गर्ने गर्थे। हुइचिन् एउटा भाषिक समूहसँग सम्बन्धित थियो, जसलाई पछि ओह्लोन (Miwok शब्दको अर्थ "पश्चिमी मानिस") भन्ने हुन्थ्यो। ओकल्यान्डमा, तिनीहरू लेक मेरिट र टेम्स्कल क्रीकका नजिकै केन्द्रित रहेका थिए जहाँ एउटा धारा रहेको थियो जो एमेरविलेमा स्यानफ्रान्सिस्को खाडीमा प्रवेश गर्दछ।

सन् १७७२ मा, ओकल्यान्ड बन्ने जुन क्षेत्र थियो जुन कि क्यालिफोर्निया शेष स्थानमा रहेको थियो, स्पेनका राजाका लागि स्पेनमा बसोबास गर्नेहरूका लागि त्यसमा उपनिवेश भएको थियो। १९औँ शताब्दीको सुरुवातमा, स्पेनिस ताजले आफ्नो र्याञ्चो स्यान एन्टोनियोका लागि लुइस मारिया पेराल्टालाईपूी खाडी क्षेत्र प्रदान गरियो। अनुदानको पुष्टि स्पेनबाट स्वतन्त्रतापछि उत्तराधिकारी मेक्सिकन गणराज्यले गरेको थियो। सन् १८४२ मा उनको मृत्यु पश्चात, पेराल्टाले आफ्ना चार छोराहरूका बीच आफ्नो जमिनको भागवण्डा गरेका थिए। बढीभन्दा बढी ओकल्यान्ड एटोनियो मारिया र भिसेन्टलाई दिइएको शेयरका भित्र नै लडेका थिए। पार्सलको त्यो भाग जसलाई अब ओकल्यान्ड भनिने गरिन्थ्यो त्यसको सेमिनार भनिने गरिन्थ्यो (एक आरम्भिक तिथिलाई गलत तरिकाले प्रस्तुत गरिएको थियो र "एन्कलिन" का रूपमा अगाडि बढाईएको थियो) - "ओक ग्रोव" का लागि गायब भएका थिए - ठुलो ओक वनका लागि जो क्षेत्रलाई कभर गरिएको थियो, त्यो अन्ततः अगाडि बढ्दै सहरको नाम राखियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
मेची (स्पष्टता)

**मेची** भन्नाले निम्न लिखित कुराहरू बुझाउनसक्छ:
*मेची अञ्चल, नेपालका चौध अञ्चलमध्ये एक
*मेची नदी, नेपालको पूर्वी सीमानामा रहेको नदी
*मेची राजमार्ग, पूर्वी नेपालको राजमार्ग
मच्छिन्द्रनाथ

**मछिन्द्रनाथ** लाई हिन्दू धर्मावलम्बी ऐतिहासिक सन्त गुरु करुणामयको रूपमा पुज्छन् भने बौद्ध धर्मावलम्बी ‘पद्मपाणि’ (पञ्चबुद्धमध्येका चौथो बुद्ध) का रूपमा पूजा गर्ने गर्छन्। मच्छेन्द्रनाथ शब्द सँग नेपालका २ वटा अलग अलग सांस्कृतिक महत्त्व जोडिएका छन्।

*रातो मच्छिन्द्रनाथको रथयात्रा
*सेतो मच्छिन्द्रनाथको रथयात्रा
*मच्छिन्द्रनाथ रथ जात्रा(दोलखा)

## बाह्य कडीहरू
भकुन्डो

**भकुन्डो** एक खेल सामग्री हो जुन गोलो (बाटुलो) हुन्छ। भकुन्डो साधारणतया रबर तथा प्लास्टिकको बनाइएको हुन्छ। तर गाउँघरमा साना साना केटाकेटीहरूले कपडाको भकुन्डो बनाएर खेलेको पनि पाइएको छ। भकुन्डोलाई धेरै जसो निम्न खेलहरूमा प्रयोग गरिन्छ।

## फुटबल (लाते भकुन्डो) 
यो खेल ११-११ जनाको २ समुहमा खेलिन्छ। यो खेलमा एउटा भकुन्डोलाई खेलाडीहरू खुट्टाले (लात्तीले) अर्का तर्फ बढाउँदै लगेर गोलपोष्ट सम्म छिराउँदै खेल्छन्।

## भलिबल (हाते भकुन्डो) 
यो खेलमा भकुन्डोलाई खेलाडीहरूले ६-६ जनाको दुई समूह बनाएर हातले उछाल्दै खेल्छन्। दुवै समुहको विचमा दुईवटा पोल गाढेर त्यसमा नेट (जाली) लगाएको हुन्छ। खेलाडीहरू भकुन्डोलाई जालीबाट नँघाएर आफ्नो समुहबाट विरोधी समुह तर्फ कटाउने कोसिस गर्छन्।

## क्रिकेट 
यो खेलमा खेलाडीहरू ११-११ जनाको समूहमा विभाजित भएर एक पछि एक गर्दै पालै पालो गरेर खेल्छन्। एक जना खेलाडीले भकुन्डोलाई विरोधी समूहको खेलाडी तर्फ जोरले हिर्काउछ। जो काठको दाब्लो आकारको बैट लिएर मैदानमा तैनात हुन्छ। उसले आफू तर्फ आउदै गरेको भकुन्डोलाई काठको बैटले हिर्काएर टाढा पुराउने कोशिस गछ्। यदी उसको प्रयास सफल भएछ भने बैट मैनले रन प्राप्त गर्छ। तर फिल्डिङ गरी रहेका बलर तर्फका खेलाडीहरूले भकुन्डोलाई टाढा जानबाट रोक्ने कोसिस गरिरहेका हुनाले कतिपय बैटमैनले रनहरू बनाउलाई गाह्रो पछ्।

## भकुन्डोको प्रकारहरू

चित्र:Football Pallo valmiina-cropped.jpg|फुटबल भकुन्डो
चित्र:Baseball (crop).jpg|बेसबल भकुन्डो
चित्र:Basketball.png|बास्केटबल भकुन्डो
चित्र:Billiards balls.jpg|बिलियर्ड भकुन्डो
चित्र:Ball and pin.jpg|बोवलिङ भकुन्डो
चित्र:Brine lax ball.jpg|लाकोरसे भकुन्डो
चित्र:Cricket-ball-red-madeinaustralia.jpg|क्रिकेट बल
चित्र:Golfball.jpg|गोल्फ भकुन्डो
चित्र:Sherrin.png|अस्ट्रेलियाली भकुन्डो
चित्र:Tennis ball 01.jpg|टेनिस बल
चित्र:Volleyball.jpg|भलिबल भकुन्डो
चित्र:Wilson American football.jpg|अमेरिकी भकुन्डो
चित्र:Canadian football.png|क्यानडेली भकुन्डो
चित्र:NewWaterPoloBall.JPG|वाटर पोलो भकुन्डो

## सम्बन्धित लेखहरू 
# फुटबल विश्वकप
#फुटबल खेल
# भलिबल
# क्रिकेट

श्रेणी:खेलकुद
श्रेणी:नेपाली खेलहरू
भुभुजेला

**भुभुजेला** भनेको एक किसिमको हरन हो जुन स्टेडियममा बजाईन्छ । यो लगभग एक मीटर लामो सम्मको हुन्छ । दक्षिण अफ्रिकामा भैरहेका विश्वकप-फुटबलमा यसको व्यापक प्रयोग दर्शकहरूले गरिरहेका छन् । यसलाई मुखमा राखेर बजाउँदा एककिसिमको ‘प्वाँऽऽऽ’ गर्ने एकनाशे ध्वनी निस्कन्छ । 

भुभुजेला अहिले निक्कै चर्चाको विषय बनेको छ । यस ‘प्वाँऽऽऽ’ ध्वनीका विरोधीहरू ‘यो दिक्क लाग्दो भुँईभुँई ले फुटबलको मजा नै चौपट भयो’ भनिरहेकाछन् भने स्वास्थ्यविद्हरूको विचारमा यसबाट रुघा-खोकी तथा फ्लू सर्ने खतरा खोक्दा वा हल्ला गर्दा भन्दा बढी हुन्छ भन्ने छ ।

भुभुजेलाका समर्थक आयोजक राष्ट्र दक्षिण अफ्रिका भने ‘यसले दक्षिण अफ्रिकामा भएको विश्वकप फुटबल प्रतियोगितालाई विशिष्ट बनाएको’ धारणा राख्छन् ।
## यो पनि हेर्नुहोस्
## श्रोत 
श्रेणी:बाजा
कान्तिपुर (स्पष्टता)

**कान्तिपुर** भन्नाले निम्न कुराहरू थाहा पाइन्छ:
*कान्तिपुर (राज्य) नेपालमा एउटा मध्ययुगीन राज्य।

*कान्तिपुर दैनिक समाचार कान्तिपुर पब्लिकेशनको एउटा दैनिक समाचार पत्र।

*कान्तिपुर टेलिभिजन कान्तिपुर पब्लिकेशनको एक टेलिभिजन च्यानल।

*कान्तिपुर एफ एम कान्तिपुर पब्लिकेशनको एक एफ एम च्यानल।
उखु

**उखु** एक नगदे बाली श्रेणी अन्तर्गत पर्ने लोकप्रिय वनस्पति श्रेणीको एक वस्तुको नाम हो। आजको समयमा विश्वका ५०% कृषकहरूले उखु खेती अपनाएका छन्। उखु चिनि, मिश्री, सखर, आदी गुलियो पद्वार्थको कच्चा पदार्थ हो। उखुको रसलाई रासायनीक परिवर्तन गरेर उक्त वस्तुहरूको उत्पादन गरिन्छ। हाम्रो नेपालमा पनि प्राय: तराईका कृषकहरूले उखु खेती अपनाएका छन्।त्यसै गरी भारत लगायत विभिन्न मुलुकहरूका कृषकहरूले उखु खेति अपनाएका छन्। नेपालमा उखुँको अनुसन्धान केन्द्र जितपुरमा छ ।

## उखु खेतीका फाइदाहरू 
कृषकहरूले बढी मात्रामा उखु खेती अपनाउनाको कारण उखु खेतीबाट हुने फाईदाहरूलाई लिन सकिन्छ जो कि उखु खेतीका निम्न अनुसार फाइदाहरू देखिन्छन्।

### कामको वचत 
उखु खेतीमा अरु खेती जस्तो धेरै चोटी जमीनको जोत खन गरी रहन पर्दैन। एक पटकमा जमीन खन जोत गरेर उखु खेती गरिएमा कम्तीमा पनि तिन वर्षसम्म त्यसै एक पटक खन जोत गरियको जमीनबाट उत्पादन लिन सकिन्छ। अरु खेती जस्तो पटक पटक गोड मेलको झन्जट पनि उखु खेतिमा कम पर्ने भएकाले यसमा धेरै कामको बचत हन सक्ने अनुमान गरियको छ।

### आम्दानी
*उखु एक नगदेबाली भएका कारण यसको उत्पादनसँगै तुरुन्त नगद पैँसा कृषकहरूले प्राप्त गर्न सक्छन्। अरु खेती जस्तो भण्डारण आदीको झंझट पनि छैन।
*साथै उखुबाट ग्रामीणक्षेत्रमै यसको खुदो तथा सखर बनायर बिक्रि वितरण गर्न सकिन्छ
*साथै ठुला उद्योगहरूमा चिनी  उत्पादनको लागि कक्चा पदार्थको रूपमा काम गर्दछ    
*साथै उखु गाउघरमा उत्पादन हुने हुनाले बेरोजगार युबा युबतिहरूलाई रोजगार दिन्रे काम गर्दछ
*साथै नेपाल हिन्दु मुलुक भयकोले गर्दा भगवानको पुजा गर्दा समेत प्रसादको रूपमा प्रगोग गर्न सकिन्छ

## खेतीको तरीका 
## उखुका जातहरू
जितपुर 1
जितपुर 2
जितपुर 3
जितपुर 4

## रोग किरा तथा रोकथाम 
## चित्र दिर्घा

File:Woman collecting sugar canes in Vietnam.jpg|Sugar cane harvested by women, Hòa Bình Province, Vietnam
File:Cane syrup evaporator 1330.jpg|thumb|upright=0.9|Evaporator with baffled pan and foam dipper for making ribbon cane syrup|alt=Outdoor photo of series of rectangular metal trays divided by short internal metal sheets
File:A video of Sugarcane juice extraction.ogv|thumb|A video of sugarcane juice extraction
File:CSIRO ScienceImage 10529 Sugarcane and bowl of sugar.jpg|Sugarcane and bowl of refined sugar
File:Cocktail Caipirinha raw.jpg|Caipirinha, a cocktail made from sugarcane-derived Cachaça

## स्रोतहरू
## यो पनि हेर्नुहोस् 
* कृषि
* चिनी
* मिश्री

श्रेणी:नगदे बाली
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
लप्सी

**लप्सी** (वैज्ञानिक नामः Choerospondias axillaris) नेपालको मध्य पहाडी क्ष्रेत्रमा पाईने फल र त्यसको रुख हो ।
लप्सीको बोट २०/३० मिटरसम्म अग्लो हुन सक्छ। हाम्रो देशमा प्राकृत रूपमा लप्सीको आफ्नै वन छैन। यो वृक्ष सामान्यतया चिलौने र कटुसको वनको आसपासमा फाट्टफुट्ट भेटिन्छ।

## नेपालमा लप्सीको स्थिति 
नेपालका वन-वर्णनहरूमा लप्सीका बारेमा छिटफुट मात्र उल्लेख हुने गरेको छ। यसको आर्थिक महत्त्व दिनप्रतिदिन बढ्दै गएको र सामुदायिक वनका दृष्टिले लाभप्रद भएकाले २९ पहाडी जिल्लाहरूमा यसको उपस्थिति रहेको छ।  काठमाडौँ उपत्यकाका पशुपति-गुह्येश्वरी, गोदावरी, फर्पिङ्ग, हात्तीवन, नागार्जुन, इचङ्गु आदि स्थानहरूमा पुराना सप्रेका बोटहरू पाइन्छन्।

## वानस्पतिक स्वभाव 
लप्सीको वानस्पतिक स्वभाव पनि उत्तिकै रोचक छ। चाँप, गुराँस, सुन्तला वा अनारजस्ता फूल फुल्ने बिरुवामा पृथक् रूपमा भाले बोट र पोथी बोट भन्ने हुँदैन। फूल फुल्दा प्रत्येक फूलमा पुंकेशर र स्त्रीकेशर साथसाथै हुन्छ र हरेक रूखमा फल लाग्छ तर लप्सीमा त्यस्तो हुँदैन। भाले फूल फुल्ने वृक्षमा पोथी फूल फुल्दैन। त्यसैले रोपिएका बिरुवामध्ये फल लाग्ने र नलाग्ने वृक्ष बराबरी हुन्छन्। फूल नफुलेसम्म भाले र पोथी छुट्याउन सकिन्न। तसर्थ पोथी बिरुवा कलमी गरेका बेर्नाहरूले वृक्षरोपणमा प्राथमिकता पाउने गर्दछन् तर साँढे छाडा छोडेझैँ केही भाले वृक्ष पनि त्यहाँ नभई हुँदैन।

## इतिहास 
thumb|200px|right|लप्सिको बिरुवा
परापूर्वकालदेखि वाल्मीकि रामायणमा समेत नेपालको श्लेषमान्तक वन (लप्सीको रूखले भरिएको)को उल्लेख छ। पश्चिमा वनस्पतिशास्त्रले भने लप्सी पत्ता लगाउने श्रेय कलकत्ता वनस्पति उद्यानका तत्कालीन सुपरिटेन्डेन्ट विलियम रोक्सवर्घलाई दिएको छ। जुनबेला नेपाली र अङ्ग्रेजी कम्पनी सरकार आपसमा युद्ध गर्दै थिए ,त्यही बेला सन् १८१४मा रोक्सवर्घ लप्सीको चित्राङ्कन गरिरहेका थिए। 
उनले नेपाली लप्सीलाई स्पोण्डियास एक्जिलारिस (spondium axillaries) भन्ने नाम सुझाए। नामकरण शुद्धाशुद्धि गर्ने सिलसिलामा आजभोलि ल्याटिन भाषाका आधारमा हाम्रो लप्सीलाई पूरै जिब्रो बटारिने गरी कोइरो स्पोण्डियास एक्जिलारिस (choerospondium axillaries)भन्नुपर्ने हुन्छ। नत्र अरू संसारले बुझ्दैन। लप्सीलाई बाह्य संसारसँग परिचित गराउन नेपाली हुलाक टिकटमालामा पनि यसलाई समावेश गरिएको छ।

## चित्र 
## स्रोत
श्रेणी:फलफूल
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:रूख
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
श्रेणी:फल
अल्लो

thumb|अल्लोको पोथ्रा
**अल्लो** वा **चाल्ने सिस्नो**  नेपालको पहाडी भूभागका जङ्गलहरूका खुल्ला स्थान, खोला तथा बाटोको छेउछाउका ओसिलो स्थानमा पाइने वनस्पति हो। बहुवर्षीय पोथ्रा वर्गमा पर्ने यो वनस्पति ३ मिटरसम्म अग्लो हुने गर्दछ। सिस्नो जस्तै देखिए पनि अल्लो १२०० मिटरभन्दा माथि मात्रै पाइन्छ।
## अन्य नामहरू
अल्लो नेपालका विभिन्न स्थानमा पुवा, ठुलो सिस्नो, लेकाली सिस्नो, भांग्रे सिस्नो, भल्लो आदि नामले चिनिन्छ भने अङ्ग्रेजीमा *जायन्ट हिमालयन नेटल* तथा *निलगिरी नेटल* नामले चिनिन्छ।

## उपयोग
अल्लोको नरम मुना, पात, बोक्रा र जरालगायतका भागहरू अत्यन्तै उपयोगी हुन्छन्। यसको काण्डको बोक्रा कपडा, डोरी तथा विभिन्न घरायसी सामग्री निर्माणका लागि प्रयोग गरिन्छ भने कलिला मुना सागको रूपमा तरकारी खान प्रयोग गरिन्छ। त्यस्तै यो वनस्पतिको पात टाउको तथा जीऊ दुखेको, ज्वरो, क्षयरोग र पिसाबको गडबडीमा समेत प्रयोग गरिन्छ भने जराको रस मधुमेहको लागि लाभदायक हुन्छ। यसलाई कतै कतै गाईवस्तुको आहाराको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्छ। तान्त्रिकहरूले डमरु बनाउँदा बज्राक्ष उन्नको लागि यही धागो चाहिँन्छ।

## रेसाको प्रयोग
साधारणतया कात्तिकदेखि पुस महिनासम्म अल्लोको बोक्रा सङ्कलन गर्नु उपयुक्त मानिन्छ। यस वनस्पतिको काण्डको भित्री बोक्रा नै धागो उत्पादनमा प्रयोग गरिन्छ। स्थानीयस्तरमै विभिन्न प्रविधिको प्रयोग गरी यसको रेसा उपयोगयोग्य बनाउन सकिन्छ।
रेसा उत्पादनका लागि सङ्कलन गरिएका अल्लोका बोक्रालाई २देखि ३ दिनसम्म पानीमा डुबाएर राखिन्छ। त्यसपछि ढाडिएको बोक्रालाई काष्टिक सोडा वा खरानी राखेर उमालिन्छ। करिब दुई घण्टासम्म उमालीसकेपछि अल्लोका बोक्रालाई १० देखि २४ घण्टासम्म त्यतिकै छोडिन्छ। त्यसपछि पाकेको अल्लोको बोक्रालाई खोलामा लगेर सफा पानीमा पखालिन्छ। यसरी पखाल्दा रेसाहरू  छुट्टिने गर्दछन्। रेसालाई छुट्याउन बिस्तारै काठको मुङ्ग्रोले ठोक्दै पखाल्ने गरिन्छ। साधारणतया १ किलोग्राम अल्लोको बोक्राबाट ५०० ग्रामदेखि ६०० ग्राम रेसा उत्पादन हुने गर्दछ।

यसरी प्राप्त भएको रेसालाई मकैको पिठो, ढुटो वा कमेरोसँग मिसाएर घाममा सुकाइन्छ। यस्तो गर्नाले अल्लोको रेसा मुलायम र सेतो रंगको हुन्छ। दिनभरि घाममा सुकाइएको उक्त रेसालाई फेरि काठको मुङ्ग्रोले ठोक्दै पखालिन्छ र घाममा सुकाइन्छ। यसरी उत्पादन गरिएको रेसा नै धागो उत्पादनका लागि प्रयोग गरिन्छ।

अल्लोका रेसाहरूबाट धागो उत्पादन गर्न परम्परागत उपकरण कतुवा अथवा चर्खा प्रयोग गरिन्छ। धागो बनिसकेपछि यसलाई रंगमा डुबाइन्छ र सुकाइन्छ। त्यसपछि अल्लोको धागोबाट हाते तान वा आधुनिक उपकरणको प्रयोग गरी विभिन्न सामग्री निर्माण गरिन्छ। गुणस्तरको लागि अल्लोको धागोमा सुती धागो पनि मिसाउने गरिन्छ।

अल्लोबाट झोला, रुमाल, खास्टो, टोपी, गलैँचा, कुसन आदि बनाउन सकिन्छ। अल्लोको लुगा प्रयोग गर्नाले विभिन्न छालासम्बन्धि रोगबाट बच्न सकिने विश्वास गरिन्छ।

## चित्र दिर्घा

Girardinia diversifolia (8071156699).jpg
Girardinia diversifolia 10.JPG
Girardinia diversifolia 2.jpg
Girardinia diversifolia (9967938745).jpg|Inflorescence
Girardinia diversifolia 02.JPG|Fruits
Girardinia diversifolia (1658321496).jpg
Girardinia diversifolia seeds, by Omar Hoftun.jpg|Seeds

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पोथ्रा
श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू
श्रेणी:फूल फुल्ने वनस्पति
थोरोङ ला

**थोरोङ ला** ५४१६ मिटरमा उचाईमा रहेको दामोदर हिमाल स्थित नाका हो । यो अन्नपुर्ण पदयात्रा मार्गमा सबैभन्दा उच्चतम स्थल हो ।

## मौसम
## चित्र दीर्घा

File:Thorong La Schild.jpg|थोरोङ ला
File:Thorung La-sign.jpg|थोरोङ ला
File:The White Trekker.jpg|थोरोङ ला
File:Thorang La Pass.jpg|थोरोङ ला
File:Thorung La pass.jpg|थोरोङ ला

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:पदयात्रा गन्तव्य
श्रेणी:नेपालका भञ्ज्याङहरू
बलुचिस्तान (स्पष्टता)

**बलुचिस्तान** (बलुची: ** بلوچستان ** ) द्वारा निम्न कुराहरू पुन:निर्देशित हुन सक्छन:

; नया प्रदेशहरू

* बलुचिस्तान (क्षेत्र), एउटा ठूलो भूमि क्षेत्र जसको फैलाव छ दक्षिण-पश्चिम पाकिस्तानदेखि दक्षिण-पश्चिम अफगानिस्तान अनि दक्षिण-पूर्व इरान सम्म।
** बलुचिस्तान (पाकिस्तान), (१९७०- ) पाकिस्तानको एक प्रान्त
** बलुचिस्तान (अफगानिस्तान), दक्षिणी केन्द्र र दक्षिण -पश्चिम अफगानिस्तान।
** सिस्तान र बलुचिस्तान प्रान्त, इरानको एक प्रान्त

* बलुच राष्ट्रवाद

; ऐतिहासिक क्षेत्रहरू

* ब्रिटीश कालमा बलुचिस्तान तीन मुख्य भागमा विभाजित थियो:
*# बलुचिस्तान (मुख्य आयुक्त प्रान्त), ब्रिटीश भारतको एउटा भूतपूर्व प्रान्त (१९४७-१९५५)
*# बलुचिस्तान एजेन्सी मैरी र बुगती देशहरू यस एजेन्सीका हिस्सा थिए।
*# बलुचिस्तान राज्य सङ्घ, पाकिस्तानको एक क्षेत्र जुन सानो समयको लागि (१९५२-१९५५)
सम्म मात्र रह्यो।
बुवा दिवस

**बुवा दिवस** (अङ्ग्रेजीमा: ''':en:Father's Day|Father's Day'*) पितालाई सम्मान दिने दिन हो। नेपालमा कुशे औंसी सनातन हिन्दू परम्परामा भाद्र महिनाको अमावस्या (औंसी)का दिन पिता दिवस मनाइन्छ। यस दिन बुवाको मुख हेर्ने, अर्थात् बुवा दिवसको रूपमा मनाई बुवालाई विशेष सम्मान गर्ने र आमाबाबु नहुनेले तीर्थमा खासगरी गोकर्ण र विष्णुपादुकामा श्राद्ध, तर्पण, दान, पुण्य गरी पितृ तार्ने र आफू पुण्यात्मा बन्ने विश्वास गरिन्छ । कुशको विशेष प्रकारको औँठी जसलाई पवित्र भनिन्छ त्यो धारण नगरी कुनै पनि धर्म-कार्य गरिँदैन । कुश घरमा राख्नु मात्र पनि पवित्र मानिने हुँदा पुरोहितहरू यजमानका घरघरै यही कुशे औँसीमा पुर्‍याउँदछन् र यजमानहरूले पनि सिधा-दक्षिणा आदि द्वारा पुरोहितलाई सम्मान गर्दछन् । 
## इतिहास
पितालाई समर्पित यस दिनको इतिहास धेरै नै रोचक छ। डेली अमेरिकाको रिपोर्ट अनुसार, वाशिङ्टनमा बस्ने सोनोरा स्मार्ट डोड यस दिन की जन्मदाता हुन् । १९०९मा स्पोकेनको सेन्ट्रल मेथोडिस्ट एपिस्कोपल चर्चमा उनले मदर्स डेको बारेमा सुने । उनले सोचे कि पिताको लागि पनि यस्तै एउटा दिन हुनुपर्छ। सोनोराका पिता *विलियम स्मार्ट डोड''ले आफ्नो श्रीमति मरीसके पछि अर्को बिहे गरेनन् र आफ्नो परिवारको हेर-चालमा समय ब्यतित गरे। सोनोराले यसको लागि उनलाई मुटुदेखि धन्यवाद दिन खोज्दै थिन्। लिहाजा पहिलो चोटी १९१०मा जुन महिनाको तेस्रो आइतवारको दिन फादर्स डे मनाईयो। अमेरिकामा यस दिन छुट्टी हुन्छ। तर फादर्स डेलाई अधिकारिक अवकाशको दिन बन्नलाई लामो प्रतिक्षा गर्नु पर्‍यो।
## अन्य देशमा
न्यूयर्क टाइम्स अनुसार १९१३मा अमेरिकी कांग्रेसमा यस दिनलाई राष्ट्रिय पर्व रूपमा मनाउनु पर्छ भन्दै पहिलो चोटी बिल पेश गरियो। राष्ट्रपति विल्सन यसलाई अधिकारिक दर्जा दिलाउन खोज्दै थिए, तर कंग्रेसले यसको विरोध गर्‍यो। १९५७मा सिनरेट मार्गरेट स्मिथले कंग्रेसलाई लेखेको पत्रमा भने कि ४० वर्षदेखि मातालाई सम्मानित गर्दै आइयेको छ, तर पितालाई किन नजरअंदाज गरिंदैछ? १९६६मा राष्ट्रपति लिण्डन जोनसनले पहिलो चोटी जून महिनाको तेस्रो आइतवारको दिन फादर्स डे मनाउने सरकारी घोषणा गर्नु भयो। छ वर्ष बिती सके पछि राष्ट्रपति रिचर्ड निक्सन द्वारा यस सम्बन्धमा एक कानुनमा हस्ताक्षर गरे पछि फादर्स डे अमेरिकामा राष्ट्रिय छुट्टीको दिन बन्न पुग्यो।

## सम्बन्धित लेख
कुशे औंसी

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:दिवसहरू
रोमियो र जुलिएट

**रोमियो एन्ड जुलिएट** महान अङ्ग्रेजी नाटककार विलियम शेक्सपियरद्वारा लिखित विश्व प्रसिद्ध अङ्ग्रेजी भाषाको नाटक हो।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:विश्व साहित्य
श्रेणी:अङ्ग्रेजी साहित्य
जुलियस सिजर (नाटक)

by Edward Scriven from a painting by Richard Westall: London, 1802.)]]
**जुलियस सिजर** महान अङ्रेजी नाटककार **विलियम शेक्सपियर**द्वारा लिखित विश्व प्रसिद्ध अङ्रेजी नाटक हो।

श्रेणी:विश्व साहित्य
श्रेणी:अङ्ग्रेजी साहित्य
एज यू लाइक इट

of Shakespeare's plays, published in 1623]]
**एज यू लाईक इट** महान अङ्रेजी नाटककार **विलियम शेक्सपियर**द्वारा लिखित विश्व प्रसिद्ध अङ्रेजी नाटक हो।

श्रेणी:विश्व साहित्य
श्रेणी:अङ्ग्रेजी साहित्य
छारे रोग

**छारे रोग** वा **मृगी** स्नायुसम्बन्धि एउटा नसर्ने प्रकृतिको रोग हो जसमा व्यक्तिलाई पटक-पटक सिजर आउँछ। सिजर भनेको मस्तिष्कका नसाहरूमा विद्युतीय हरकतहरू असामान्य रूपमा बढ्नु हो जस दौरान मानिसको व्यवहार वा हाउभाउ, शरीरको चाल वा चेतनामा परिवर्तन आउँछ। छारे रोगको चिकित्सकिय पहिचान गर्न दुई वा दुईभन्दा बढि पटक कुनै प्रत्यक्ष बाह्य उत्तेजनाबेगर सिजर आएको हुनुपर्छ। सिजरलाई दौरा पनि भन्न सकिन्छ।

छारे रोगको सिजर पत्तै नपाइने गरिको अत्यन्तै छोटो पनि हुनसक्छ अथवा कुनैबेला एकदमै लामो हुन्छ जस अवधिमा मस्तिष्कमा हुने असामान्य विद्युतीय गतिविधिले गर्दा व्यक्ति काम्ने र मूर्च्छा पर्नेसम्म पनि हुन्छ। छारे रोगको यस किसिमको सिजर वा सिजरहरूको दौरान व्यक्ति लडेर शारीरिक चोटपटक लाग्न सक्छ वा दुर्घटना नै हुन सक्छ। छारे रोगका सिजरहरू पटक-पटक आउने गर्दछन् र यो आउने तात्कालिक कारण यहि नै हो भनेर भन्न सकिन्न। तर, रोगको प्रकृति र व्यक्तिअनुसार मदिरा, अनिद्रा, चिन्ता, भोक आदि कारणले छारे रोग लागेको व्यक्तिलाई सिजर आउन सक्छ। एकपटक मात्र आएको वा कुनै बाह्य उत्तेजनाले गर्दा आएको सिजरलाई भने छारे रोग मानिँदैन। 

छारे रोगको सिजर भइरहँदा मस्तिष्कको कर्टेक्स (cortex) का स्नायुहरूको विद्युतीय गतिविधि असामान्य र अधिक भएको हुन्छ जुन इलेक्ट्रोइन्सेफालोग्राम (ई.ई.जी.; EEG) मा देखिन्छ। लक्षणहरूका अलावा छारे रोग पहिचानका लागि चिकित्सकले ई.ई.जी. मा मस्तिष्कका विभिन्न भागका स्नायुहरूको गतिविधि हेर्ने गर्छन्। यस्तो गतिविधि माथि चित्रमा देखाएजस्तो धर्साजस्तो देखिन्छ।

## रोगको लक्षण 
यस्तो लक्षण छारे रोगको प्रकृतिअनुसार फरक हुन जान्छ। कुनै किसिमको छारे रोगमा व्यक्ति मूर्च्छा पर्न सक्छ भने कुनैमा व्यक्ति केहि सेकेण्डको लागि टोलाएजस्तो हुने मात्र पनि हुन्छ। कुनैमा व्यक्ति काम्दछ भने कुनैमा हातहरू सामान्य देखिने गरी हलचल गर्दछन्। समग्रमा, मस्तिष्कको कुन भागमा विद्युतीय गतिविधिहरू असामान्य भएका छन् र कति क्षेत्र ओगटेका छन् भन्ने कुराले धेरै हदसम्म बाहिर देखिने लक्षण निर्धारण गर्छ।

## छारे रोगका कारणहरु 
* छारे रोग जुनसुकै उमेरको मानिसलाई हुन सक्छ। आमाको पेटमै हुँदा बच्चामा हुने मस्तिष्कमा सङ्क्रमण हुनु, जन्मँदा मस्तिष्कमा अक्सिजनको कमी हुनु, मस्तिष्कमा चोट लाग्नु आदि कारणले बच्चामा यो रोग देखा पर्न सक्छ। जुगाको अण्डा मस्तिष्कमा पुगेर, पक्षघात आदि कारण टाउकोको चोटपटक वा ट्युमरले गर्दा पनि छारे रोग लाग्न सक्छ। कतिपय व्यक्तिमा भने छारे रोगको कारण यहि नै हो भनेर पहिल्याउन नसकिने पनि हुन्छ।

श्रेणी:रोग
टू जेन्टलम्यान अफ वेरोना

(1789).]]
**टू जेन्टलम्यान अफ वेरोना** महान अङ्रेजी नाटककार **विलियम शेक्सपियर**द्वारा लिखित विश्व प्रसिद्ध अङ्रेजी नाटक हो।

श्रेणी:विश्व साहित्य
श्रेणी:अङ्ग्रेजी साहित्य
बालुवा समयक

**बालुवा समयक** (अङ्ग्रेजी: hourglass, sandglass, sand timer) समय मापनको एक साधन अथवा औजार हो।
ट्वेल्फ्थ नाइट

courts a bemused Olivia, while Maria covers her amusement, in an engraving by R. Staines after a painting by Daniel Maclise.]]
**ट्वेल्थ नाईट** महान अङ्रेजी नाटककार **विलियम शेक्सपियर**द्वारा लिखित विश्व प्रसिद्ध अङ्रेजी नाटक हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:विश्व साहित्य
श्रेणी:अङ्ग्रेजी साहित्य
शताब्दी

समयलाई विभिन्न तवरल्व नाप्ने क्रममा यसरी शब्दमाहरू विकास भए। त्यसै क्रममा एक सय वर्षको अवधिलाई एक शताब्दि भन्ने चलन गरियो। र अहिले पनि यहि नै भनिन्छ।अहिले हामी एक्काईस सय वर्ष अर्थात एक्काईसौं शताब्दिको सुरुवातमा छौं।

श्रेणी:समय
लौकाट

**लौकाट** () *ग्यालिफर्म्स* वर्गमा पर्ने चरा हो। कुखुरासँग नजिकको सम्बन्ध रहेको यो चराको मुख्यत: अफ्रिकामा पाइने गर्छ  

image : Helmeted guineafowl kruger00.jpg
Image:Crested guineafowl mkuze.jpg|.
Image:Acryllium vulturinum Schönbrunn2008c.jpg|.
Image:Numida meleagris.jpg|.

## यो पनि हेर्नुहोस्
## सन्दर्भ सूची
## बाहिरी कडी
श्रेणी:चराहरू
जरायो

**जरायो** नेपालमा पाइने हरिणको प्रजातिको एक प्रकारको जनावर हो ।

## तस्विर सङ्ग्रह

Sambar chennai.jpg
Sambar Deer Keoladeo NP.jpg
Sambardeer2.jpg
Sambar deers.jpg
Sambar-deer-in-forest.jpg
Sambar Stag.jpg

## सन्दर्भ सूची
## बाह्य कडीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
होजे सारामागो

**होजे सारामागो**, जिसिओआइएसई (; सन् १९२२ नोभेम्बर १६ – सन् २०१० जुन १८) एक पुर्तुगाली लेखक र सन्  १९९८ को साहित्यमा नोबेल पुरस्कार विजेता हुन्। उनी समाजको विसङ्गतिलाई लेखनको माध्यमले विभिन्न कृतिहरूमा स्थान दिएका थिए।

## जीवनी
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नोबेल पुरस्कार विजेता
श्रेणी:सन् १९२२ मा जन्म
श्रेणी:सन् २०१० मा मृत्यु
चित्तल

वैज्ञानिक नाम Axis axisले चिनिने **चित्तल** उग्राउने खालको स्तनधारी जनावर हो । यो जनावरलाई कतै कतै थोप्ले मृग (Spotted deer) तथा Axis deer नामले समेत चिनिन्छ । सामान्यतया चित्तलहरू श्रीलङ्का, नेपाल, बङ्गलादेश, भुटान, भारत र क्रोएशीयाको इष्ट्रीयन प्रायद्वीपको Veliki Brijunटापुका जङ्गलहरू तथा आसपासका क्षेत्रहरूमा पाइन्छन् । यसका अलावा पाकिस्तानमा समेत केही सङ्ख्यामा चित्तलहरू पाइन्छन् । नेपाल तथा भारतका जङ्गलहरूमा यीनीहरूको बाक्लो उपस्थिति रहेको छ । चित्तलको शरीर सेता थोप्लाहरू भएको खैरो भुत्लाहरूले ढाकेको हुन्छ भने पेटको तल्लो भाग सेतो रंगको हुन्छ । चित्तलको तीनवटा चुच्चाहरू भएको सिङ् हुन्छ, जुन प्रत्येक वर्ष फेरिने गर्दछ । यीनीहरूको सिङ् वीणाको जस्तो आकारमा घुम्रिएको र करिब ७५ सेन्टिमिटर (२.५ फिट) लामो हुने गर्दछ । सामान्यतया एउटा वयस्क चित्तल औशतरूपमा ९० सेन्टिमिटर (३ फिट)अग्लो हुन्छ भने तौल ८५ किलोग्राम (१८७ पाउण्ड)सम्म हुन्छ । यीनीहरूको औशत आयू २० देखि ३० वर्षको हुन्छ ।

## वासस्थान
**चित्तल**हरू घना सदाबहार जङ्गल तथा मिस्रित सदाबहार जङ्गलहरू र खुल्ला घासेमैदानहरूमा ठूलो मात्रामा पाइन्छन् । नेपालको तराई प्रदेश र भारतका जङ्गलहरू तथा आसपासका अग्ला घासेमैदान र बुट्यान पाइने क्षेत्रहरूमा यीनीहरूको बाक्लो उपस्थिति रहेको छ । हाल अमेरिकाको टेक्सासमा समेत केही सङ्ख्यामा चित्तलहरू पाइएका छन् । यसका अलावा भुटानमा रहेको एकमात्र सालको प्राकृतिक जङ्गल Phibsoo वन्यजन्तु आरक्षमा समेत केही चित्तलहरू अस्तित्वमा रहेका छन् ।

*हरिण
*मृग
*जरायो

सर्विडीCervidae परिवारको उग्राउने स्तनधारी जनावर

## सन्दर्भ सूची
श्रेणी:नेपालमा पाइने जनावरहरू
श्रेणी:जङ्गली जनावरहरू
खरसाङ

**खरसाङ** भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यको दार्जिलिङ जिल्लामा रहेको एउटा नगरपालिका हो। यो खरसाङ उपविभागको सदरमुकाम हो। खरसाङ दार्जिलिङ देखि ३२ किलोमिटर (२० माइल) टाढा छ र यो सहर सिलिगुडी देखि ३४ किलोमिटर (२१ माइल) टाढा छ।

## नामकरण 
खरसाङको नामको उत्पत्ति अस्पष्ट छ; कथाहरूले सुझाव दिन्छ कि यो लेप्चा भाषाको शब्द *कर्सन-रिप* (सानो सुनगाभा) बाट आएको हो किनभने यस उपत्यकाभरि सेता सुनगाभाहरू (चाँदीगाभा) फूल्छन। यसको अर्को अर्थ एक प्रकार को लौरोको नामबाट पनि हुनसक्ने अनुमान लगाइएको छ।

## इतिहास 
खरसाङको मूल बासिन्दाहरू लेप्चाहरू थिए, जसले आफ्नो घरको नाम "कर्सियाङ" राखेका थिए, किनभने हरेक वसन्तमा यस ठाउँमा कर्सन-रिप सुनगाभाहरू फूल्ने गर्थे। सुदूर विगतमा, अङ्ग्रेजहरू भारतमा आउनुभन्दा अघि पनि खरसाङ सिक्किम राज्यको हिस्सा थियो। यद्यपि, लगभग १७८० मा नेपाल अधिराज्यले खरसाङ र यसको वरपरका क्षेत्रहरूलाई कब्जा गर्‍यो। त्यसपछि गोर्खा युद्ध आयो, जसमा नेपालीले पराजित भए। १८१७ को टाइटलिया सन्धिले खरसाङलाई सिक्किममा पुनर्स्थापित गर्‍यो।

## जनसाङ्ख्यिकी 
सन् २०११ २०११ मा खरसाङ नगरपालिकाको जनसङ्ख्या ४२,४४६ थियो। खरसाङ ब्लक मा ग्रामीण क्षेत्रको जनसङ्ख्या ९४,३४७ थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:दार्जिलिङ जिल्लाका सहर र नगरहरू
श्रेणी:दार्जिलिङका ठाउँहरू
श्रेणी:दार्जिलिङ जिल्लाका पर्यटकीय स्थलहरू
रोग

**रोग** भन्नाले सजीव प्राणीहरू शरीरमा देखिने असामान्य अवस्थालाई बुझाउँछ। विभिन्न दृश्य तथा अदृश्य किराहरू र किटाणुहरूको आक्रमणबाट सजीव वस्तुहरूलाई असर पुगाउँछ। रोगहरूलाई निम्न प्रकार वर्गीकरण गर्न सकिन्छ।
## मानव जातीलाई लाग्ने रोगहरू 
यो समुहमा खास गरेर तिन किसिमका रोगहरूलाई लिईन सकिन्छ।
### प्राय सबैमा देखा पर्न सक्ने खालका रोगहरू 
यस्ता रोगहरू प्राय सबै मानिसहरूलाई कुनै पनि अवस्थामा देखा पर्न सक्छन्।
#### मानसिक रोग 
दिमागी सन्तुलन बिगार्ने तथा रोगीलाई रोगको सिधा असर दिमागमा पर्न जाने खालको रोगलाई मानसीक रोग भनिन्छ। जस्तै:- छारे रोग, रेबिज रोग, पागलपन, आदी

#### चर्म रोग 
  छाला सम्बन्धीका रोग अथवा छालामा असर पार्ने खालका रोगहरूलाई चर्म रोग भनिन्छ। जस्तै:- कुष्ठ रोग, कोठी, लुतो, खटिरा आदी

#### हृदय रोग 
 मानवको मुटुमा असर पार्ने खालको रोगलाई हृदय रोग भनिन्छ। जस्तै:- हृदयघात, अन्तर दहन आदी

#### यौन रोग 
 गुप्ताङ्ग सम्बन्धिका रोगहरूलाई गुप्त रोग अथवा योन रोग भनिन्छ। जस्तै:- एड्स, धातु रोग गोर्खाले आदी 
#### स्वास रोग 
स्वाँस प्रसास सम्बन्धीको रोगहरूलाई स्वास रोग भनिन्छ। जस्तै:- क्षयरोग, दम, रुघा खोकी, निमोनियाँ आदी

#### आँखा रोग 
आँखामा लाग्ने रोगहरूलाई आँखा रोग भनिन्छ। जस्तै:- रतन्धो, मोतीया बिन्दू, ट्रकोमा आदी
#### दन्त रोग 
दाँतमा लाग्ने रोगलाई दन्त रोग भनिन्छ। जस्तै:- पायरिया, दाँते किरा आदी
#### कर्ण रोग 
कान सम्बन्धिको रोगहरूलाई कर्ण रोग भनिन्छ। जस्तै:- कान पाक्ने रोग

#### केश सम्बन्धि रोग 
 बाल (केश) सम्बन्धिको रोगलाई बाल रोग भनिन्छ। जस्तै:- थाप्ले
#### अन्य रोगहरू 
यो वर्गमा मानवमा देखा पर्ने मुख्य रोग बाहेका अन्य रोगहरू पर्छन्। जस्तै:- बाथज्वरो, ठेउला, हैजा, बिफर, आँउ, औलो, केंसर, हात्तीपाइले, कालाज्वर, डैंगो, उच्च रक्तचाप आदी

### स्त्री रोग 
प्राय: महिलाहरूलाई मात्र देखा पर्ने रोगहरूलाई स्त्री रोग भनिन्छ जस्तै:- थुनिलो, पाठेघर खस्ने, मासीक धर्मको गडबडी आदी

### शिशु रोग 
शैशव अवस्थामा रहेका साना साना बाल बालीकालाई लाग्ने रोगहरूलाई बाल रोग भनिन्छ। जस्तै:- भ्यागुते, पोलियो, दादुरा, धनुष्टंकार आदी

## पशु रोग 
पशुहरूलाई लाग्ने रोगलाई पशु रोग भनिन्छ। जस्तै:- खोरेत, कल्चरे, गौगोटी, स्वाइन फ्लू, बर्ड फ्लू आदी
## बाली रोग 
खेती बालीमा लाग्ने रोगहरूलाई बाली रोग भनिन्छ। जस्तै:- सिन्दुरे, खपटे, सुरुङ्गे आदी

*
श्रेणी:जीव विज्ञान
कम्प्युटर भाइरस

स्वत पुनलेखन(copy) हुन सक्ने कम्प्युटर प्रोग्राम |

## इतिहास 
सन् १९८६मा कम्प्युटर जगतमा प्रथम पटक भाइरस देखा परेको थियो। दिमाग अथवा ब्रेन नामाकरण गरिएको उक्त कम्प्युटर भाइरसले फ्लपी डिस्क मार्फत आफ्नो आक्रामक यात्रा तय गर्ने भएकोले त्यतिबेला उक्त भाइरसले जति तहल्का मच्चाएको थियो त्यति मात्रामा आफ्नो प्रभुत्व जमाउन भने असफल भएका थिए। बुट सेक्टर भाइरस भएकैले प्रभावित फ्लपि डिस्कमा लुकेर बस्ने र उक्त डिस्क अर्को कुनै पनि नयाँ कम्प्युटरमा राख्दा पनि त्यसले तत्कालै आफ्नो उपस्थिति जनाउने गर्दथ्यो। हाल लुप्त भैसकेको यो भाइरस पहिलो कम्प्युटर भइरस भएर पनि अहिलेका कम्प्युटर भाइरस जस्ता अति नै हानिकारक तथा विकार सिर्जना गर्ने खालको भने थिएन। 

सन् १९८६, जनवरीमा पहिलो पटक देखा परेको यो भाइरस पाकिस्तानको एउटा सफ्टवेयरको सुरक्षाको लागि निर्माण गरेको हुन सक्ने अनुमान गरिएता पनि अझै सम्म यसको उद्गम स्थलको बारेमा पूर्ण रूपले स्पष्ट हुन सकिएको छैन। सन् १९८४मा अमेरिकी कम्प्युटर वैज्ञानिक फ्रेड कोहेनले कम्प्युटरलाई गलत आदेश दिन सक्षम तत्वलाई कम्पुटर भाइरस नामाकरण गरेका थिए। यसको २ वर्ष नबित्दै सन् १९८६मा यस ब्रेन भाइरसको निर्माण भएको थियो। 

इन्टरनेटको विकाससँगै हालसम्म यस्ता विभिन्न भाइरसहरूले आफ्नो गति अति नै तिब्र बनाएका छन् र आफ्नो प्रभावलाई शक्तिशाली तुल्याइएका छन्। जसका कारण भर्खरै चलाउँदै गरेको कम्प्युटरको अपरेटिङ सिस्टम नै पुन:प्रतिस्थापन गर्नुपर्ने गरी आफ्नो हानीकारक प्रभाव देखाउन पछि परेका छैनन्।

श्रेणी:कम्प्युटर
ब्रेन भाइरस

ब्रेन भाइरस सन् १९८६मा जनवरीमा पहिलो पटक देखा परेको कम्प्युटर भाइरस हो। यसलाई आइबिएम पिसि र आइबिएम कम्प्यक्टिबल कम्प्युटरमा लाग्ने प्रथम कम्प्युटर भाइरस मानिन्छ। यो भाइरस पाकिस्तान का दाजु-भाईले एउटा सफ्टवेयरको सुरक्षाको लागि निर्माण गरेको हुन सक्ने अनुमान गरिएता पनि अझै सम्म यसको उद्‌गम स्थलको बारेमा पूर्ण रूपले स्पष्ट हुन सकिएको छैन। सन् १९८४मा अमेरिकी कम्प्युटर वैज्ञानिक फ्रेड कोहेनले कम्प्युटरलाई गलत आदेश दिन सक्षम तत्वलाई कम्पुटर भाइरस नामाकरण गरेको २ वर्ष नबित्दै सन् १९८६मा यस ब्रेन भाइरसको निर्माण भएको थियो। बिजिनेस विक् :en:Businessweekले यसलाई पाकिस्तानि फ्लु :en:Pakistani flu नामाकरण गरेको थियो।

## प्रभाव
फ्लपी डिस्क मार्फत आफ्नो आक्रामक यात्रा तय गर्ने भएकोले त्यतिबेला उक्त भाइरसले जति तहल्का मच्चाएको थियो त्यति मात्रामा आफ्नो प्रभुत्व जमाउन भने असफल भएका थिए। बुट सेक्टर भाइरस भएकैले प्रभावित फ्लपि डिस्कमा लुकेर बस्ने र उक्त डिस्क अर्को कुनै पनि नयाँ कम्प्युटरमा राख्दा पनि त्यसले तत्कालै आफ्नो उपस्थिति जनाउने गर्दथ्यो। हाल लुप्त भैसकेको यो भाइरस पहिलो कम्प्युटर भइरस भएर पनि अहिलेका कम्प्युटर भाइरस जस्ता अति नै हानिकारक तथा विकार सिर्जना गर्ने खालको भने थिएन। बुट सेकट‍रलाई पु‍न नामाकरण् गरी देहायको सन्देश देखाउने गर्दथ्यो :
 
Welcome to the Dungeon © १९८६ Brain & Amjads (pvt) Ltd VIRUS_SHOE RECORD V९.० Dedicated to the dynamic memories of millions of viruses who are no longer with us today - Thanks GOODNESS!! BEWARE OF THE er..VIRUS : this program is catching program follows after these messages....$#@%$@!!
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:कम्प्युटर
दियो

**दियो** एक घिउ वा तेलको प्रयोग गरी कपासको बत्ती राखेर बाल्ने माटो वा धातुको भाँडा हो । यो मुख्यतया नेपाल तथा भारतमा हिन्दु धर्मावलम्वीहरूले पुजाआजाको समय तथा शुभ साइतका लागि बालिन्छ ।

## चित्र दीर्घा

File:Diyo IMG 6630.jpg|शुभ विवहाको समयमा प्रयोग गरिने दियो
File:Diyo light IMG 3289.jpg|स्वयम्भूनाथ मन्दिरमा हिन्दु धर्मावलम्वि तेल र दियोधागो पयोग गरी दियो बत्ति बाल्दै
File:Ashwok Stupa Patan-IMG 5049.jpg|मन्दिरमा प्रयोग गरिने दियो
File:"Diyo" oil lamp.jpg

श्रेणी:प्रकाशका साधन
कलश

right|thumb|200px|पूर्ण कलश

पानी राख्ने भाडो आकारमा अम्खोरा या करुवा जस्तो भए पनि ज्यादा तया कलात्मक हुने यस धातु निर्मित वर्तन विशेषत: धार्मिक क्रियाकलाप या पूजाअर्चनाको लागि उपयोगमा ल्याइन्छ | 

## हेर्नुहोस्
*घण्ट
*शङ्ख
*थाली
*चमर
*आचमनी
*दियो
*धुपाउरो

श्रेणी:पूजा सामग्री
श्रेणी:भान्साघर
श्रेणी:भान्सा-उपकरण
श्रेणी:भाँडाकुँडा
श्रेणी:घरेलु उपकरणहरू
श्रेणी:हिन्दु प्रतीकहरू
पागलपन

कुनै पनि व्यक्तिको मानसिक सन्तुलन धेरै बिग्रेको खण्डमा व्याक्ती पागल हुन्छ अथवा बौलाहा हुन्छ। व्याक्तीको यस्तो अवस्थालाई **पागलपन** भनिन्छ। पागलपन मानसिक रोगबाट हुने एक खतरा हो। पागल व्याक्तिले असामाजिक र अनैतिक जस्ता कामहरू गर्छ। जस्तै:- चिल्लाउने, बेमतलब झगडा गर्ने, घर छोडेर जंगलमा बस्न जाने इत्यादी धेरै उल्टा कामहरू गर्ने व्याक्तीलाई पागल भनिन्छ।

## पागलपनका कारणहरू
व्यक्ति पागल हुने कारणहरू धेरै छन्। तै पनि यहाँ केही मुख्य विषयहरूमा टिप्पणी गरिएको छ।
### मानसिक कारण
कुनै पागल व्याक्ती मानसिक कारण अथवा आफ्नो व्याक्तिगत जीवनका कारणले पागल हुन सक्छ। प्रेम विछोड, अकस्मात प्रियजनको मरण, ठूलो असफलता, अपमान, भय, आदी घटनाहरूलाई सहन गर्न नसकेर अर्थात आफ्नो मन मस्तिष्कलाई वसमा गर्न नसकेर धेरै व्याक्तिहरू पागल भएको हाम्रो समाजमा धेरै जस्तो सुनिन्छ।
### वंशाणु कारण
कुनै व्यक्ति वंशाणु गत हिसाबले पनि पागल हुन सक्छ। 
### लागु पदार्थको सेवन
चरस, गाँजा, अफिम, रक्शी, जाँड आदी लागु पदार्थको अधिक सेवनले पनि व्याक्तिको मानसिक संतुलन बिग्रन सक्छ जसले गर्दा व्याक्ती अर्ध पागल अथवा पूर्ण पागल हुन सक्छ।
### शारीरिक कारण/स्वास्थ्य
शारिक तथा स्वास्थ्यको कारणले गर्दा व्याक्ती पागलपनको सिकार बन्न सक्छ। जस्तै:- लामो समय सम्म बिमारी भएर स्मरण शक्ति हराउनु, टाउकोमा ठूलो चोट लागेर अथवा टाउको सम्बन्धी रोगका कारण आफ्नो वास्तविक अवस्थालाई भुलेर पागल हुनु। आदी कारणहरू व्याक्तीको स्वास्थ्यले व्याक्तिलाई पागलपनको सिकार बनाउन सक्छन्।
### उमेर अवस्था
कति पय व्यक्तिहरू उमेरको परिवर्तन सँगै हुने मानसिक परिवर्तनलाई कन्ट्रोल गर्न नसकेर पागलपनको सिकार बन्छन्। मानिसको उमेरसँगै मानसिक परिवर्तन पनि भइरहन्छ। जस्तै:- बाल्य अवस्था, युवा अवस्था र वृद्धा अवस्थामा अवस्था अनुसार व्याक्तीको मानसिक स्थिति फरक फरक हुन्छ अथवा परिवर्तन भै रहन्छ। यदी व्याक्तिको मानसिक परिवर्तनमा व्यक्तिले वस गर्न नसकेर व्यक्ति पागल हुनसक्छ।

==उपचार== राँचि

## यो पनि हेर्नुहोस्
*रोग

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:रोग
कालेबुङ

**कालेबुङ** अथवा **कालिम्पोङ** भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यमा अवस्थित एउटा सहर र कालिम्पोङ जिल्लाको सदरमुकाम हो। यो को औसत उचाइमा अवस्थित छ। यो क्षेत्र गोर्खाल्यान्ड क्षेत्रीय प्रशासन अन्तर्गत पर्दछ जुन पश्चिम बङ्गाल राज्य भित्र एक स्वायत्त शासी निकाय हो। अर्को सम्भावित व्युत्पत्तिले कौलिम (कलयुम) लाई सङ्केत गर्दछ, जसलाई स्थानीय रूपमा ओडल (उदाल) भनिन्छ वैज्ञानिक नाम ओदाने, यस क्षेत्रमा प्रशस्त मात्रामा पाइने रेशायुक्त बोट।

## इतिहास 
१९औँ शताब्दीको मध्य सम्म, कालेबुङ वरपरको क्षेत्र सिक्किमे र भुटानी राज्यहरूले क्रमशः शासन गरेका थिएँ। कालेबुङ सन् १७०६ मा भुटानको नियन्त्रणमा आएको भनिएको छ। तर, इतिहासकारहरूका अनुसार ग्याल्पो अजोक र अन्य लेप्चा सरदारको पराजयपछि भुटानी अतिक्रमण त्यतिबेलासम्म करिब दुई दशकदेखि लागु भइसकेको थियो।

सन् १८६४ मा ब्रिटिस-भुटान युद्ध पछि, सिन्चुला सन्धिमा हस्ताक्षर गरियो, जसमा टिस्टा नदीको पूर्व भुटानी-नियन्त्रित क्षेत्र ब्रिटिस ईस्ट इन्डिया कम्पनीलाई सुम्पिएको थियो। यसलाई केही वर्षको लागि 'पश्चिमी डुआर्स' जिल्लाको रूपमा प्रशासित गरिएको थियो, र तीन तहसीलहरूमा विभाजन गरिएको थियो।

सन् १९८६ र सन् १९८८ को बीचमा, जातीय आधारमा गोर्खाल्यान्ड र कामतापुर छुट्टै राज्यको माग बलियो भयो। गोर्खा राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चा र पश्चिम बङ्गाल सरकारबीच चालीस दिनको हडतालपछि दङ्गा चर्किएको छ। सहर लगभग घेराबन्दीमा थियो, र राज्य सरकारले कानून र व्यवस्था कायम राख्न भारतीय सेनालाई बोलायो। यसले दार्जिलिङ गोर्खा हिल काउन्सिलको गठन गर्‍यो, एउटा निकाय जसलाई सिलगढी उपविभाग अन्तर्गतको क्षेत्र बाहेक दार्जिलिङ जिल्लामा शासन गर्ने अर्ध-स्वायत्त अधिकार दिइएको थियो। २०११ को जनगणनामा, कालेबुङको औसत साक्षरता दर ७९% थियो, जुन राष्ट्रिय औसत ५९.५% भन्दा बढी थियो: पुरुष साक्षरता ८४% थियो, र महिला साक्षरता ७३% थियो। कालेबुङमा ८% जनसङ्ख्या ६ वर्ष मुनिका थिएँ। कालेबुङमा अनुसूचित जाति र अनुसूचित जनजातिको जनसङ्ख्या क्रमशः ५,१०० र ५,१२१ थियो।

## संस्कृति 
कालेबुङका मूल बसोबास गर्नेहरू लेप्चाहरू हुन्, यद्यपि अधिकांश जनसङ्ख्या भारतीय गोर्खाहरू हुन्, तिब्बत र नेपालबाट कामको खोजीमा कालेबुङमा बसाइँ सरेका थिएँ जब यो ब्रिटिस शासनमा थियो। स्थानीय हिन्दु चाडहरूमा दशैं, तिहार, साकेला सांस्कृतिक कार्यक्रम र तिब्बती चाड ल्होसार पर्दछन्। आधिकारिक भाषाहरू हिन्दी, बङ्गाली र नेपाली हुन्, जसमा अङ्ग्रेजी अतिरिक्त आधिकारिक भाषाको रूपमा काम गर्दछ।

कालेबुङको लोकप्रिय खाजा भनेको मम: हो, छुर्पी, याक वा चौरी (याक र गाईवस्तुको हाइब्रिड) दूधबाट बनेको कडा चीज, कहिलेकाहीँ चपाइन्छ। कालेबुङमा सूपको रूपमा पाइने थुक्पा नामक चाउचाउ लोकप्रिय छ।

कालेबुङ् सङ्गीत, कला, साहीत्यको पनि उबर्र भुमी हो जस्को उदाहरण हुन तुलसी घिमीरे, विपुल क्षेत्री, गाउँले भाइ, अनमोल गुरुङ आदी।

## वनस्पति र जीवजन्तु 
उच्च उचाइमा पाइने वनहरू सल्लो रूखहरू र अन्य सदाबहार अल्पाइन वनस्पतिहरू मिलेर बनेका छन्। कालेबुङको पूर्व क्षेत्रमा सात प्रजातिका गुराँस पाइन्छ। हाब्रे, ध्वाँसे चितुवा, साइबेरियाली मलसाँप्रो, हिमाली कालो भालु, रतुवा, झारल, घोरल, गौरीगाई र सालक कालेबुङ नजिकै पाइने जीवजन्तुहरू हुन्। यस क्षेत्रका चराहरूमा ह्युम कुखुरा, कोइली, गुलाफी रानीचरी, बुलबुल, लाटोकोसेरो, तितर, बुङ्गेचरा, फिस्टो र गौँथलीहरू पर्छन्।

## चित्र दीर्घा

चित्र:Teestavalley.jpg|टिस्टा नदी
चित्र:Shaheed Park - panoramio.jpg|सहिद पार्क
चित्र:Rabindranath Tagore's house in Mungpu 16.jpg|मुङ्पुमा रवीन्द्रनाथ ठाकुरको घर

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 

श्रेणी:कालिम्पोङ जिल्लाका सहर र नगरहरू
श्रेणी:पश्चिम बङ्गालका सहर र नगरहरू
मानेभन्ज्याङ, दार्जिलिङ

**मानेभन्ज्याङ** भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यको दार्जिलिङ जिल्लाको दार्जिलिङ सदर उपखण्डमा अवस्थित एक सानो नगर हो। यो दार्जिलिङ सहरबाट २८ किलोमिटर टाढा सिङ्गलिला राष्ट्रिय निकुञ्जको प्रवेशद्वारमा अवस्थित छ। यहाँका बासिन्दाको आम्दानी पर्यटन, विशेषगरी विदेशी पदयात्रीमा केन्द्रित छ। पश्चिम बङ्गालको सबैभन्दा अग्लो स्थान सिङ्गलिला हिमशृङ्खलामा पर्ने सन्दकपुरको पदयात्राका लागि मानेभन्ज्याङ एउटा प्रमुख नगर हो।

मानेभन्ज्याङ नेपाल र भारतबीचको सिमानामा पर्छ। दुई देशलाई एउटा सानो पुल छुट्याएको छ, जसले सुखियापोखरी र दार्जिलिङमा मानिसहरूलाई ओसारपसार गर्ने सवारी साधनहरूको लागि मोटर स्ट्यान्डको रूपमा पनि काम गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाल–भारत सीमामा स्थित पारवहन र भन्सार चौकीहरू
श्रेणी:दार्जिलिङ जिल्ला
कुचो

बगैंचा]]
**कुचो** घर बढार्न प्रयोग हुने एक औजार हो।  कुचो वावियो, खर वा अम्रिसोबाट बनेको घर सफा गर्न प्रयोग हुने औजार हो। नेपालको जुनसुकै ठाउँमा विशेषगरी अम्रिसोबाट बनेको कुचो प्रयोग गरिन्छ। यो पूर्वी नेपालको एक प्रमुख उत्पादन पनि हो। यसलाई नगदे बालीको रूपमा लिइन्छ। नेपालको पश्चिमतिर बाबियोको कुचो बनाउने चल्ती पनि रहेको छ।

श्रेणी:घरेलु सामग्रीहरू
सारस

**सारस** (*Antigone antigone*) नेपाल लगायत दक्षिण एसिया र दक्षिणपूर्वी एसिया एवं अस्ट्रेलियाको रैथाने चरा संसार कै ठुलो चराहरु मा गणना हुन्छ | यो चरा एकै क्षेत्रमा बस्न रुचाउँछ र बसाई सराई गर्दैन | सेतो टाउको, रातो घाँटी र खैरो शरीर हुने यो चरा लाई अङ्ग्रेजीमा 'सारस क्रेन' (Sarus Crane) भनिन्छ | वैज्ञानिक नाम 'ग्रस एन्टिगन' (Grus antigone) रहेको यो प्रजातिको सारसलाई विश्वमै दुर्लभ श्रेणीको चरा मानिन्छ। यो प्रजातिको सारस ६ फिटसम्म अग्लो र साढे ३ किलो तौलको हुने र पखेटा फैलाउँदा दुवै पखेटाको लम्वाइ ८ फिटसम्म पुग्छ।

## विबरण
वयस्क सारस फुस्रो रङको हुन्छ र यसको नाङ्गो रातो टाउको हुन्छ तथा घाँटीको माथिल्लो भागमा नाङ्गो खरानीहरियो तालु हुन्छ। उडानका बेला काला मुख्य पखेटाहरु बाँकी पखेटासँग प्रष्ट फरक देखिन्छन् । बच्चाको टाउको र घाटीतिर खियामैला रङ्का प्वाखहरू र माथिल्लो भाग खैरो चिन्हरू हुन्छन्। पुराना अल्पवयस्कहरू वयस्क जस्तै देखिने तर यिनको टाउको तथा घाँटीको माथिल्लो भाग फिक्का रातो र वयस्कको जस्तो हरियो हरियो तालु हुदैन् । यो उड्ने चरा मध्ये सबैभन्दा अग्लो चरा हो। समान्यतया यसको तौल ५ देखि १२ किलोग्राम (११ देखि १२ पाउण्ड), उचाई ११५ देखि १६७ सेन्टिमिटर (४५०५ देखि ६५.५ इन्च) तथा पंखेटा २२० देखि २५० सेन्टिमिटर (८६.५ देखि ९८०५ इन्च) हुन्छ।

## वितरण तथा वासस्थान
नेपालमा यस को मुख्य वासस्थान चितवन रहेको छ। नेपालको राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु ऐन २०२९ ले उक्त प्रजातिको सारसलाई संरक्षित पंक्षीको सूचिमा समाविष्ट गरेको छ भने साइटिसले अनुसूची २ र आईयुसीएनले रातो किताबमा संवेदनाशील सूचीमा राखेको छ। यो प्रजातिको पंक्षी दलदल (सिमसार) क्षेत्रमा बसोवास गर्ने गर्दछ।

## खतरा तथा संरक्षण अवस्था
यो प्रजाति नेपाल लगायत विश्वमा संरक्षणका हिसाबले संवेदनशील अवस्थामा रहेको छ । नेपाल सरकारले यसलाई संरक्षित पन्छीको सूचीमा राखेको छ। सारसको अण्डा, मासु र प्वाँखका लागि यसको अवैध सिकार हुने गरेको छ | कोलाह, प्रदूषण र बासस्थान विनाशका कारण यिनको संख्या पनि दिन प्रतिदिन घट्दै गइरहेको छ |

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:चराहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
श्रेणी:सारसहरू
श्रेणी:विकी लभ्स बर्ड्स परियोजना अन्तर्गत बनाइएका वा सुधार गरिएका लेखहरू
हाट

निश्चित समयको अन्तरालमा कुनै ठाउँमा हुने व्यापारिक जमघटलाई **हाट** भनिन्छ। हाट नेपालका पूर्वी पहाडी जिल्लामा बढी प्रचलनमा रहेको छ। यहाँका बजारहरूमा हरेक हप्ता अथवा हरेक पन्ध्र दिनमा हाट लाग्ने व्यवस्था मिलाईएको हुन्छ।

श्रेणी:व्यापार
चरेस (लागुपदार्थ)

**चरस** एक लागु पदार्थ हो। चरसको रङ्ग देख्दा कालो हुन्छ। परिपक्व भाँगोको टुप्पामा एक प्रकारको चट्टो पदार्थ देखा पर्दछ। त्यसलाई विभिन्न तरिकाहरू अपनाएर चरसको रूपमा भाँगोको बोटबाट अलग गरिन्छ। चरस एक नसा भएको हुनाले नसेडीहरूले चुरोट, बिडी जस्ता धुम्रपानसँग लिने गर्छन्। कतै कतै नसेडीहरूले चरस मासु, अण्डा, आमलेट, चाउचाउ आदीमा प्रयोग गरेर लगेको पनि देखिन्छ। हिन्दू धर्मका अनुसार हिन्दू देवता शिवलाई चरस मन पर्छ। यसैले प्राय: शिव भक्तहरूले चरसको अमल धेरै गरेको पाइन्छ। 
## उत्पादन
चरस एक लागु पदार्थ भएकाले चरस उत्पादन तथा विक्री वितरणलाई कानुनी अपराध मानिन्छ। तै पनि चरसको मुल्यले अन्तराष्ट्रिय बजारमा आकाश छोएको छ। यसकारण हाम्रो देश नेपाल लगायत विश्वका कतिपय मुलुकमा चरस उत्पादन तथा सङ्कलन प्रयाप्त मात्रामा गरिन्छ। चरस उत्पादन धेरै झंजटिलो भए पनि धेरै कमाइ हुने आशाले कति पय मानिसहरू चरस निकाल्न भाँगोको खेती पनि गर्छन्। चरस हुने मौसममा जंगली भाँगोबाट चरस निकाल्न कतिपय मानिसहरू जंगल मै डेरा बनाएर बसेका पनि देखिएको छ। खास गरेर भाँगोको टुप्पालाई हात खुट्टाले मलेर अथवा पकाएर चरस निकालिन्छ।
## नसाको प्रभाव
चरसको नसा गर्ने व्याक्ती मानसिक रोगको सिकार त बन्छ नै शारिरिक कमजोरीका साथै विभिन्न स्वाँस रोगको सिकार बन्न सक्छ। चरसको नसेडी हमेसा डरपोक देखिन्छ। चरसको नयाँ अमलीहरू हाँसेर वेहोस पनि हुन सक्छन्। किन भनें यो नसा नै यस्तो छ नसेडीलाई हँसाउनु र भोक लगाउनु यो नसाको मुख्य लक्षण हो। चरसको नसा गर्ने व्याक्ती मिलनसार व्यवहार राख्ने हुन्छ। कम बोल्ने बोले पनि कुट शब्द प्राय बोल्दैन। चरसको नसेडी हमेसा आफ्नै धुनमा मस्त रहन्छ।
## चरसको अन्य प्रयोग
चरसले भोक लगाउने भएकाले अपच र गेस्टीकका बिमारीहरूले थोरै मात्रामा प्रयोग गर्दा लाभ दायक सावित हुन्छ। यसका साथै घाउमा चरसको धुलो भर्दा घाउ चाँडो पुरिन्छ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
*लागु पदार्थ

## सन्दर्भ सामग्री
## बाह्य सूत्र
श्रेणी:लागु पदार्थ
श्रेणी:नशालु पदार्थ
श्रेणी:गाँजा
कुखुरा

**कुखुरा** एक घरपालुवा पंक्षी हो। आजभोलि प्राय: सबै ठाउँका कृषकहरूले कुखुरा पालन गरेको पाइन्छ। तर पहिलेको जमानामा कुखुरालाई अशुद्ध वर्गको पंक्षीमा लिईन्थ्यो त्यो बखतमा बाहुनहरूले कुखुरा पाल्दैनथे। कुखुराले किसानलाई आम्दानी आयस्रोतको ठूलो आवश्यकतालाई पुरा गर्छ। यति मात्र न भएर बेलैमा मासुको आवश्यकता पनि पुरा गर्छ। यसमा लाग्ने रोगहरु बढि खतरनाक हुन्छ।कुखुरा अन्डा र मासुको लागि पालिन्छ। स्थानिय जातमा गिरिराज, पबनखुट्टे आदि हुन। कुखुराले समयको पनि सहि जानकारी गराउँछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:चराहरू
श्रेणी:नेपालमा पाइने चराहरू
कफी

**कफी** एउटा वनस्पति तथा यसबाट बनाइने पेयपदार्थ हो। कफीको बोट दस मिटर सम्म अग्लो हुन सक्छ तर सामान्यतया छोटो पारिन्छ।  कफीको उत्पति अफ्रिकाको  इथियोपियामा भएको थियो र हाल यसको खेती दक्षिण अमेरिका, मध्य अमेरिका र दक्षिणपूर्व एसियामा हुन्छ। धेरै देशको अर्थतन्त्रमा यसको ठुलो सं. १९95 सालमा हिरा गिरीले बर्माबाट ल्याएको कफीको वीउ गुल्मीको आँपचौरमा रोपण गरे पछि नेपालमा कफी खेती सुरूवात भएको मानिन्छ रहेको छ।  सं. १९95 सालमा हिरा गिरीले बर्माबाट ल्याएको कफीको वीउ गुल्मीको आँपचौरमा रोपण गरे पछि नेपालमा कफी खेती सुरूवात भएको मानिन्छ।

## इतिहास
## कफी विश्व परिवेशमा
कफी खेती विश्वका सय भन्दा बढी देशमा गरिएको छ। ब्राजिल सबैभन्दा बढी कफी उत्पादन गर्ने देश हो। अमेरिका कफी बढी खपत गर्ने देश हो। युरोप कफीको प्रति व्यक्ति उपभोगका हिसाबमा अगाडि छ।

## नेपालमा कफी उत्पादन
वि.सं. १९९५ मा नेपालमा हिरा गिरीद्वारा कफी भित्र्याइएको थियो। वि.सं. २०३२ सालमा नगदे बालीको स्तरमा कफी खेतीका लागि प्रोत्साहन गरिए पछि वि.सं. २०४७ सालमा कृषकहरूको सङ्गठन स्थापित भयो। वि.सं. २०४९ को ऐन अनुसार राष्ट्रिय चिया तथा कफी विकास बोर्डको स्थापना भयो।

मध्य पहाडका ४० जिल्लाहरूमा कफी खेती गरिएको छ। केही जिल्लाहरूमा भने व्यवसायिक रूपमा खेती गरेको पाइन्छ - यसमा ललितपुर, गुल्मी, पाल्प, स्याङ्जा, कास्की, काभ्रेपलान्चोक, सिन्धुपाल्चोक र अर्घाखाँची जील्लाहरू पर्दछन् भने अन्य जिल्लाहरूमा पनि यसको विस्तार भइरहेको छ।

रूपन्देहीको मणिग्राममा पहिलो कफी प्रशोधन केन्द्र "नेपाल कफी कम्पनी प्रा.लिं" को २०४० मा स्थापना भएसँगैँ अन्तराष्ट्रिय बजारमा नेपाली कफीको बिक्री वितरण सुरु भयो। आर्थिक वर्ष २०५२/५३ मा १६ टन कफी  हॉलैंड पठाइएको थियो।

नेपालमा *अरेबिका* जातको कफीको उत्पादन गरिन्छ। करिब ८०० मिटर उचाइमा विषादीको प्रयोग बिना नै कफी खेती हुने भएकाले विश्व बजारमा ऑरगॅनिक, र चिसो हावापानीमा उत्पादित कफीको रूपमा चिनिन्छ।

नेपाल सरकारले कफी नीति २०६६ पास गराएको व र कफी नीति कार्यान्वयन निर्देशिका २०६६ स्वीकृत गराएको छ।

## मानव स्वास्थ्य र कफी
## अन्य
पेय कफीको दानाहरूबाट बनाइन्छ। कफीमा पाइने कॅफिन भनिने एउटा मनोस्फूर्तिदायक वा साइकोॲक्टिव (मस्तिष्कलाई प्रभावित गर्ने) उत्तेजक औषधिय गुण हुनाले यसले मानिसलाई ताजा रहन मद्दत गर्दछ।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* दक्षिण-पूर्व क्युबाको पहिलो कफी बगानको सांस्कृतिक परिदृश्य
* चिया
* आसव

## सन्दर्भ सामग्री 
* चिया कफी, स्मारिका २०६८, प्रकाशक: राष्ट्रिय चिया तथा कफी विकास बोर्ड (नयाँ बानेश्वर, काठमाडौ) 

## बाह्य लिङ्कहरू
श्रेणी:पेय पदार्थहरू
श्रेणी:कृषि
विष्णुप्रयाग

**विष्णुप्रयाग** भारतको अलकनन्दा र धौलीगङ्गा नदीको सङ्गम स्थल हो जुन पञ्च प्रयागको नामले चिनिने अलकाण्डका पाँच प्रमुख सङ्गमहरूमध्ये पहिलो हो। यो उत्तराखण्ड राज्यको चमौली जिल्लामा १,३७२ मिटर (४,५०१ फिट) को उचाइमा अवस्थित छ।

विष्णुप्रयागको नाम विष्णुबाट लिइएको हो, जसले यो विश्वासलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ कि यो स्थान हो जहाँ ऋषि नारदले ध्यान गरे र भगवान विष्णुको पूजा गर्न को लागि अर्पण गरे, त्यसपछि विष्णु उनको सामु प्रकट भए।

विष्णुप्रयाग बाँध, कागभुसन्दी ताल र हनुमान छत्ती नामक मन्दिर हनुमानलाई समर्पित मन्दिर आसपासका चासोका क्षेत्रहरू हुन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
नन्दप्रयाग

उत्तर भारतमा पवित्र अलकनन्दा नदिसँग  नन्दाकिनि मिसिऍको स्थानमा अवस्थित पवित्र प्रयाग(दोभान)
कर्णप्रयाग

उत्तर भारतमा पवित्र अलकनन्दा नदि सँग पिन्दर मिसिऍको स्थानमा अवस्थित पवित्र प्रयाग(दोभान) 

श्रेणी:तीर्थस्थल
श्रेणी:हिन्दु
देवप्रयाग

उत्तर भारतमा पवित्र अलकनन्दा नदि सँग भागिरथि नदि मिसिऍको स्थानमा अवस्थित पवित्र प्रयाग(दोभान)। यस स्थानमा अलकनन्दा र भागिरथि मिसिए पछि पवित्र गंगाको नामले पुकारिन्छ।

http://www.uttarakhand.ws/v/destinations/panch-prayag/ 

श्रेणी:हिन्दु तीर्थस्थलहरू
रेसम मार्ग

**रेशम मार्ग** रेशम मार्ग (अङ्ग्रेजीमा Silk Route) प्राचीन तथा मध्ययुगीन समयको व्यापारिक मार्गहरूको सञ्जाल हो। यो मार्गको विस्तार पूर्वी एसिया देखि मध्य एसिया हुँदै भू-मध्य सागर सम्म फैलिएको थियो। यसको प्रयोग गरी पूर्वीय देशहरू खासगरी चीनले पश्चिमी देशहरू सँग ब्यापार गर्ने गर्दथे। 
मध्य एसिया खासगरी चीनमा उत्पादित रेशम तथा रेशमी कपडाको व्यापारिक ओसार पसार गरिने भएकोले यो मार्गको नाम रेशम मार्ग रहन गएको हो। यद्यपि यो मार्गमा रेशमका अतिरिक्त सुती कपडा तथा अन्य वस्तुहरूको पनि व्यापार हुने गरेको थियो।
रेशम मार्ग व्यापारिक प्रयोजनका अतिरिक्त तीर्थयात्री, घुमन्तेहरू तथा विद्वानहरूको यात्रा गर्ने विशेष मार्ग पनि थियो।
रेशम मार्ग हुँदै विभिन्न ठाँउहरूबाट व्यापारीहरू तथा अन्य मानिसहरू यात्रा गर्ने भएको हुँदा चीनमा विभिन्न प्रकारका विचारहरू  आउने  र चीनको विचार अन्य ठाँउमा प्रसारित हुने अवसर यो मार्गले दिएको थियो। रेशम मार्गले चीनलाई एउटा ठूलो आर्थिक आम्दानी भएको थियो। यो मार्गबाट चीनियाँहरूले रेशम,  माटोका सामानहरू, चामल र मसलाहरूको व्यापार मध्यपूर्व तथा यूरोप सम्म गर्ने गर्थे।
रेशम मार्ग चीन, इजिप्ट, मेसोपोटामिया, पर्सिया, भारत र रोमको प्राचीन संस्कृतिको विकासको एउटा ठूलो आधार थियो। यो मार्गले आधुनिक विचारहरूको सञ्चार गर्न ठूलो योगदान दिएको छ। 
## प्राचीन मार्ग 
रेशम मार्ग उत्तर चीनबाट पश्चिमतिर गएको छ। त्यसैगरी अन्य मार्ग उत्तर तथा दक्षिणतिर विभाजित भएर तिब्बती पठारको वरिपरी फैलिएको छ। पश्चिम गएको मार्ग इरान, सिरिया हुँदै भूमध्य सागरमा पुग्दछ। भूमध्य सागरको जलमार्गले यसलाई इटाली सँग जोड्दछ।
भूमध्य सागरबाटै यो मार्ग अफ्रिकी देशहरूसँग पनि जोडिन्छ।
रेशम मार्गको फैलावट जलमार्गमा पनि रहेको थियो। यसको फैलावट दक्षिण चीनदेखि फिलिपिन्स, ब्रुनइ, जाभा इन्डोनेशिया, सिंगापुर, मलेशिया, थाइल्याण्ड, श्रीलङ्का,  भारत, पाकिस्तान  हुँदै इरान सम्म पुगेको थियो। युरोपमा यसको फैलाव इजरायल, लेबनान, इजिप्त अनि इटाली सम्म छ। मू-मध्य सागरबाट यो पोर्चुगल तथा स्विडेन सम्म जोडिन्थ्यो।

## आधुनिक रेसम मार्ग
प्राचीन रेशम मार्गलाई आधार मानी चीनले अन्तरराष्ट्रिय व्यापारिक राजमार्ग निर्माण गर्ने योजना बनाएको छ जसमा एसियाका विभिन्न ४२ देशहरू संलग्न रहेका छन्।  
रेसम मार्ग परियोजनामा भूटान, श्रीलङ्का, नेपाल जस्ता देशहरूलाई समेत समावेश गरी १२ हजार ८ सय किलोमीटर लामो मार्ग बनाउने योजना चीनले अघि सारेको छ। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:एसिया
श्रेणी:अन्तराष्ट्रिय मार्ग
प्रस्थानत्रयी

श्रीमद्भगवद्गीता/भागवत गीता (**साधना प्रस्थान**) ,ब्रह्मसूत्र(**न्याय प्रस्थान**) तथा उपनिषद(** उपदेश प्रस्थान**) लाई सयुक्त रूपमा प्रस्थानत्रयी भनिन्छ। संस्कृतको भाष्य(?) वा शब्दार्थ बिभेदले गर्दा यसलाई (उपनिषद)श्रुति प्रस्थान, (गीता) स्मृति प्रस्थान र (ब्रह्मसूत्र)न्याय प्रस्थान पनि भनिन्छ|
ब्रह्मसूत्र

ब्रहमसूत्र, हिन्दुहरूको छः दर्शन मध्ये एक दर्शन ग्रन्थ हो। यसको रचयिता बादरायण हुन। यसलाई वेदान्त सूत्र, उत्तर-मीमांसा सूत्र, शारीरिक सूत्र वा भिक्षु सूत्र आदि नाम सेले पनि जानिन्छ।
ब्रह्मसूत्रको चार अध्याय छन- समन्वय, अविरोध, साधन एवं फल। प्रत्येक अध्यायको चार पाद हुन्छ। यसमा कुल ५५५ सूत्र छ |
वेदान्तको तीन मुख्य स्तम्भ - उपनिषद्, भगवदगीता एवं ब्रह्मसूत्रलाई प्रस्थानत्रयी(३ प्रस्थान) भनिन्छ |उपनिषद (उपदेश प्रस्थान), भगवदगीता (साधना प्रस्थान)र ब्रह्मसूत्र(न्याय प्रस्थान)। ब्रह्म सूत्रले बेदान्तलाई तर्क पूर्ण् ढगले प्रस्तुत गर्ने भयेकोले यसलाई न्याय प्रस्थान भनिएको हो( न्याय = तर्क)|
थकाली जाति

, शेर्पा, थकाली, गुरुङ, किराँती/किराँत (राई, सुनुवार, Yakkha, लिम्बू, नेवार, ,पहरीतामाङ]]

**थकाली जाति** नेपालमा बसोबास गर्ने एक प्रमुख जाति हो। मुस्ताङ जिल्लाको थाकखोला थकालीहरूको गढ मानिन्छ यद्यपि देशका विभिन्न ठाउँहरूमा थकाली जातिहरू छरिएर रहेका छन्।

थकाली जाती तिब्बती-बर्मेली परिवारमा पर्दछन्। थकाली भाषा गुरुङ (तमु) र तामाङ भाषाहरूसँग मिल्दोजुल्दो किसिमको हुन्छ।

थकाली जातिको आर्थिक संस्थालाइ ढिङ्कुर भनिन्छ।

## थरहरू
थकालीमा चार प्रमुख थरहरू हुन्छन् :
* गौचन,
* तुलाचन,
* शेरचन 
* भट्टचन 

## प्रमुख पर्व
ल्होछार थकालीहरूको एक प्रमुख पर्व हो। यो एक १२ वर्षको चक्रीय मेलाको रूपमा प्रसिद्ध छ।   थकालीहरु वन र बौद्ध धर्म दुवैको पालन गर्दछन्। थकालीहरूको तोरन्ल पर्व र  फागु पूर्णिमा सँगसँगं पर्दछ जसमा खासगरी आफ्ना पुर्खाहरूको पूजा र प्रार्थना गर्ने गरिन्छ। 

थकालीहरूको संख्या १३,७३१ छ ।  थकालीहरु व्यापारिक समुदायको रूपमा प्रसिद्ध छन्। सम्मुन्नत आदिवासी जनजाति थकालीको उद्गम स्थल मुस्ताङको थाकखोला नै हो। खप्राङ-बिनायो, घोटो-कल्ली, ढमकेन-तारको बाजा यसजातिले प्रयोग गर्ने गरेको देखिन्छ। नेपालको मुस्ताङ क्षेत्र (थाक खोला)का बासिन्दा | थकाली हरू ब्यापार ब्यबसायमा निपुण मानिन्छन् | 

** थकाली हरूमा देहाय का थर हुन्छ :- गौचन, शेरचन, भट्टचन र तुलाचन तामाङ् थकाली अन्तर्गत र लालचन , जुहारचन, हिराचन र  पन्नाचन पुनेल थकाली मा

## प्रसिद्द् थकाली 
* भूपी शेरचन
* नेपाली भाषामा घर (कुल)को जेठो बाठो ब्यक्ति लाई पनि थकाली भनिन्छ  |

## सन्दर्भ सामग्री
## यो पनि हेर्नुहोस
* पुनेल जाति
* सुनुवार जाति
* मगर जाति
* राउटे जाति
* तामाङ जाति

श्रेणी:नेपालका जनजातिहरू