open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
पूर्वी घाट

**पूर्वी घाट**हरू भारतको पूर्वी तटमा पहाडहरूको एक निरन्तर शृङ्खला हो। पूर्वी घाटहरू ओडिसा, आन्ध्र प्रदेश हुँदै दक्षिणमा तमिलनाडु हुँदै कर्नाटक र तेलङ्गानाका केही भागहरू हुँदै जान्छ। ती प्रायद्वीपीय भारतका चार प्रमुख नदीहरू, जस्तै, महानदी, गोदावरी, कृष्णा र कावेरीद्वारा काटिएका छन्। जिन्गी कोन्डा आन्ध्र प्रदेश र पूर्वी घाट दुवैको सबैभन्दा अग्लो स्थान हो जसको उचाइ १, ६९० मिटर (५, ५४० फिट) मा छ।  कर्नाटकको बिलीगिरिरङ्गा पहाड पूर्वी घाटको सबैभन्दा अग्लो पहाड शृङ्खला हो, जसको धेरै चुचुराहरू १, ५०० मिटर भन्दा माथि उचाइमा छन्। 

## पहाडी बनोट 
पश्चिमी घाटहरू जस्तै, यी पर्वत शृङ्खलाहरूमा पनि विच्छेदन पहाडी शृङ्खलाहरूमा स्थानीय नामहरू छन्। पोन्नैयार र पालार नदीहरू कोलार पठारको हेडवाटरबाट पूर्वतिर घाटको खाडल हुँदै बङ्गालको खाडीमा पुग्छन्। जावधु पहाड दुई नदीको बीचमा छ। किलियुर झरना जस्ता दुर्गम क्षेत्रहरूमा झरनाहरू छन्। पूर्वी घाट मोबाइल बेल्टमा मधुरवाडा डोम विशाखापट्टनमको उत्तरमा पूर्वी घाटको छेउमा खोन्डलाइट सूट र क्वार्ट्ज आर्चियन चट्टानहरूसँग टेक्टोनिक व्यवस्थाद्वारा बनेको छ।

## पर्यावरण 
### वन्य जन्तु 
### नदीहरू 
* ब्रह्माणी
* गोदावरी नदी
* कावेरी नदी
* कृष्णा नदी
* महानदी
* सुवर्णरेखा नदी
* तुङ्गभद्रा नदी

### संरक्षित क्षेत्र 
## बसोवास 
पूर्वी घाटमा बागा, कोन्डा डोरा, जटापस, सावरस, डाटाबेस, पोरोस, खन्ड र वाल्मीकि जस्ता धेरै आदिवासी समूहहरू बसोबास गर्छन्।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* पश्चिमी घाट

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पूर्वी घाट
श्रेणी:भारतका हिमशृङ्खलाहरू
राउटे भाषा

**राउटे भाषा** डडेल्धुरा जिल्ला, सुदूरपश्चिम प्रदेश, नेपालको एउटा सानो चिनियाँ-तिब्बती भाषा हो।

## भौगोलिक वितरण 
* जोगबुडा र सिरसा गाविस, डडेल्धुरा जिल्ला, सुदूरपश्चिम प्रदेश: कर्णाली र महाकाली (काली) नदीको जलाधार क्षेत्र (८०० बसोबास)
* कर्णाली प्रदेशको सुर्खेत जिल्लामा रहेको पूर्व घुमन्ते शिविर
* मध्यपश्चिम र सुदूर पश्चिम वन क्षेत्र (लगभग २५ घुमन्ते)

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:चिनियाँ तिब्बती भाषा परिवार
श्रेणी:नेपालमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:कर्णाली प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
बराम भाषा

**बराम** (बारामु, भ्रमु) नेपालमा बोलिने एक आलोचनात्मक रूपमा लोपोन्मुख चिनियाँ-तिब्बती भाषा हो। वक्ताहरू नेपालीमा सर्दै छन्।

## भौगोलिक वितरण 
बराम मध्य र दक्षिणी गोरखा जिल्ला, गण्डकी अञ्चलको डाँडागाउँ र मैलुङ गाविसहरूमा र दोराउण्डी खोला (चोरगेट माथि, कुम्हली नजिकैको पूर्व तर्फ) माथिको तखु गाउँमा बोलिन्छ। धादिङ जिल्लामा करिब ७ वटा गाउँ छन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:चिनियाँ तिब्बती भाषा परिवार
श्रेणी:नेपालमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:गण्डकी प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
साम्पाङ भाषा

**साम्पाङ भाषा** केन्द्रीय किराँती भाषाहरूको उपसमूह हो।

## भौगोलिक वितरण 
साम्पाङ नेपालको निम्न स्थानहरूमा बोलिन्छ:

* खोटाङ जिल्ला, प्रदेश नम्बर १ (खोटाङ बोली): खोटा खोलाका गाउँ, बसपानी, खार्तम्चा, फेदी र पाथेका
* भोजपुर जिल्ला, कोशी प्रदेश: ओखरबोटेमा लाहुरे खोला नदीको हेडपानी वरपर
* स्यामखोला क्षेत्रः किमालुङ, निगाले, तलखर्क र सुर्के
* डिङ्ला बजारमा केही बुजुर्ग वक्ताहरूले फली बोली प्रयोग गर्छन्

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:चिनियाँ तिब्बती भाषा परिवार
श्रेणी:नेपालमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
केइरोङ भाषा

**केइरोङ** तिब्बती स्वायत्त क्षेत्रको शिगात्से प्रान्तको ग्याइरोङ काउन्टीमा बोलिने तिब्बती भाषाहरूको उपसमूहको भाषा हो। केइरोङ र अन्य केइरोङ-योल्मो प्रजातिहरू बीच पारस्परिक समझदारीको भिन्नता छ। यो नुब्री र ग्यालसोम्दो भाषाहरूसँग धेरै नजिक छ, र परिवारमा अन्य भाषाहरूसँग धेरै टाढा सम्बन्धित छ। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:तिब्बतमा बोलिने भाषाहरू
जिवाजीराव सिन्धिया

अङ्गुठाकार|पाठ=ग्वालियर के जीवाजीराव सिंधिया महाराज|ग्वालियर के जीवाजीराव सिंधिया महाराज
महाराजा जिवाजीराव सिन्धिया  (26 जुन 1916 - 16 जुलाई 1961) एक भारतीय राजकुमार र सरकारी अधिकारी थिए। 
ब्रिटिस राजमा, उहाँ सन् १९२५ देखि १९४७ सम्म मध्य भारतको ग्वालियर रियासतका शासक महाराजा हुनुहुन्थ्यो। । राज्य स्वतन्त्र भारतमा समाहित भएपछि, उहाँलाई केही विशेषाधिकारहरू, र भारत सरकारद्वारा ग्वालियरका महाराजा उपाधिको प्रयोग प्रदान गरिएको थियो।जसलाई उनले 1961 मा आफ्नो मृत्यु सम्म कायम राखे। उनले 1956 सम्म मध्य भारत राज्यको राजप्रमुख (राज्यपाल) को रूपमा पनि काम गरे। 

**बाल्यकाल**

जिवाजीराव सिन्धिया परिवारका एक सन्तान थिए, जो मराठा सेनापति रानोजीराव सिन्धियाबाट आएका थिए। रानोजीराव 18 औं शताब्दीको पहिलो भागमा माल्वामा मराठा सेनाका प्रमुख थिए, किनकि मुगल साम्राज्यको खर्चमा मराठा साम्राज्य द्रुत रूपमा विस्तार भइरहेको थियो। दौलतराव सिन्धियाले उज्जैनबाट राजधानी ग्वालियरको ऐतिहासिक किल्ला-शहर नजिकैको लश्करको नयाँ शहरमा सारियो। सिन्धियाहरूले 1818 मा उनीहरूले तेस्रो युद्ध तेस्रो एङ्ग्लो-मराठा युद्धमा हारेपछि उनीहरूबाट प्राप्त लाभहरूको निष्कर्षमा ब्रिटिश अधिराज्य स्वीकार गरे। 68,291 वर्ग किलोमिटरमा, ग्वालियर मध्य भारत एजेन्सीको सबैभन्दा ठूलो राज्य थियो, र सम्पूर्ण भारतमा पाँच ठूला रियासतहरू मध्ये एक थियो।

**व्यक्तिगत जीवन**

जीवाजीराव 5 जुन 1925 मा महाराजा बने, उनको मृत्यु पछि उनका पिता माधो राव सिन्धियाको उत्तराधिकारी बने। २१ फेब्रुअरी १९४१ मा, उनले लेखा दिव्येश्वरी देवी सँग विवाह गरे, जसलाई पछि विजया राजे सिन्धिया भनिन्छ, जो नेपालको शक्तिशाली राणा वंशबाट आएकी थिइन्। तिनीहरू पाँच छोराछोरी, चार छोरी र एक छोराका आमाबाबु थिए, जसमा:
* पद्मा राजेको विवाह त्रिपुराका महाराज किरित विक्रम माणिक्य देवबर्मनसँग भएको थियो । लगभग 1965 को कलकत्ता मा मृत्यु भयो।
* उषा राजेले नेपालका राणा वंशका मन्त्री पशुपति शमशेर जङ्ग बहादुर राणासँग विवाह गरेकी हुन्, जो श्रीतीन महाराजा मोहन शमशेर जङ्ग बहादुर राणाकानाति हुन्।
* माधवराव सिंधिया (१० मार्च १९४५ – ३० सेप्टेम्बर २००१), भारतका पूर्व केन्द्रीय कैबिनेट मन्त्री, सांसद र ग्वालियरका राजा।
* वसुन्धरा राजे, भारतको राजस्थान राज्यको पूर्व मुख्यमन्त्री।
* यशोधरा राजे, भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) नेतृ एवं भारतीय राज्य मध्य प्रदेशकी विधायक।
थामी भाषा

**थामी भाषा** थामी समुदायले मध्य-पूर्वी नेपाल र उत्तरपूर्वी भारतमा बोलिने एक चिनियाँ-तिब्बती भाषा हो। यद्यपि यी वक्ताहरूमध्ये अधिकांश नेपालमा आफ्नो परम्परागत जन्मभूमि दोलखा जिल्लामा बस्छन्। भारतमा, थामी जनसङ्ख्या प्रायः दार्जिलिङमा केन्द्रित छन्। थामी भाषा देवनागरी लिपि प्रयोग गरेर लेखिन्छ।

## भौगोलिक वितरण 
थामी मुख्यतया बागमती प्रदेशको दोलखा जिल्लामा बोलिन्छ। सैलुङ खोलाका गाउँहरू (रामेछाप जिल्लाको उत्तरी पान्हान्डल; मुख्यतया गोकुलगङ्गामा); सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको पूर्वी क्षेत्रहरू; र काठमाडौँ उपत्यकाका सहरहरूमा बसाइँ सरेका आबादीका केही बुढाहरूद्वारा। दोलखा र सिन्धुपाल्चोक जिल्ला बाहिर धेरै थोरै थामी जातिले थामी भाषा बोल्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:चिनियाँ तिब्बती भाषा परिवार
श्रेणी:नेपालमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:बागमती प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:देवनागरी लिपिमा लेखिने भाषाहरू
छेडागाड नगरपालिका

'''''' जाजरकोट जिल्लाका ३ नगरपालिकाहरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साल्मा, दसेरा, सुवानाउली, झाप्रा, कार्कीगाउँ र पजारु (३-९) गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या ३७,८७७ रहेको छ भने यहाँ ७,१९७ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, जाजरकोट 

श्रेणी:जाजरकोट जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नगरपालिकाहरू‎
प्रतिभा राणा

प्रतिभा राणा (२ जुन, १९४६) राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीकी नेतृ तथा जापानको लागि नेपाली राजदूत हुन्। उनी २०७४ बैशाखमा राजदूत नियुक्त भएकी थिइन् । प्रतिभा राणा काङ्ग्रेस राजनितिज्ञ आरजु राणा देउवाकी आमा र पूर्व प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाकी सासू हुन्। 

## जीवनी
प्रतिभा राणा जनरल शेरबहादुर मल्ल र युवराजेश्वरी मल्लकी छोरी हुन् | उनले १३ वर्षको उमेरमा विनोद शमशेर जङ्गबहादुर राणासँग विवाह गरेकी थिइन् । उनीहरूका ३ सन्तान मध्ये आरजु राणा देउबा जेठी सन्तान हुन्। उनले वाणिज्यमा स्नातक गरेकी छिन् र स्नातकोत्तरको पहिलो सेमेस्टरमा भाग लिइन् तर केही व्यक्तिगत कारणले उनले छोडिन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाली राजदूतहरू
श्रेणी:राजदूतहरू
२०२३ साफ च्याम्पियनसिप

**२०२३ साफ च्याम्पियनसिप** सन् २०२३ को बङ्गबन्धु साफ च्याम्पियनसिपको नामले चिनिन्छ) दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ (साफ) द्वारा आयोजित दक्षिण एशियाको द्विवार्षिक अन्तर्राष्ट्रिय पुरुष फुटबल प्रतियोगिता साफ च्याम्पियनसिपको १४ औं संस्करण हो। प्रतियोगिता सन् २०२३ को जुन २१ देखि जुलाई ४ सम्म भारतको बैंगलोरस्थित श्री कान्तिरावा रङ्गशालामा आयोजना हुनेछ ।

सन् २०२१ को फाइनलमा नेपाललाई पराजित गर्दै आठौं पटक उपाधि जितेको भारत डिफेन्डिङ च्याम्पियन हो ।

## होस्ट चयन 
### बोलीहरू 
फुटबल श्रीलंकाले सुरुमा माल्दिभ्समा १७ अक्टोबर २०२१ मा भएको साफ कार्यकारी समितिको बैठकमा टूर्नामेंट आयोजना गर्न आफ्नो रुचि प्रकट गरेको थियो।  फिफा ले २१ जनवरी २०२३ मा श्रीलंकालाई निलम्बन गर्‍यो, जसले गर्दा तिनीहरूले आयोजना गर्न वा भाग लिन असमर्थ छन्। 

पछि, साफ का महासचिव अनवारुल हक हेलालले अनौपचारिक रूपमा मिडियालाई भने कि नेपालले मात्र म्याद म्याद अर्थात २९ जनवरी २०२३ सम्म होस्टिंग अधिकारको लागि आवेदन दिएको थियो  तर, सन् २०२३ को फेब्रुअरी १ मा बहराइनको मनामामा हुने ३३औँ एएफसी कंग्रेस २०२३ मा भएको साफफ सदस्यहरूको बैठकपछि मात्रै आयोजकको घोषणा गर्ने भनिएको थियो।

१४ फेब्रुअरी २०२३ मा, भारतलाई च्याम्पियनशिपको १४ औं संस्करणको आयोजक घोषित गरियो। केन्द्रीकृत स्थान, तथापि, एआईएफएफ द्वारा १० मार्च २०२३ मा घोषणा गरिनेछ।  

## सहभागी राष्ट्रहरू
फुटबल श्रीलङ्का लाई फिफाले २१ जनवरी २०२३ मा प्रतिबन्ध लगाएको थियो, त्यसैले उनीहरू प्रतियोगितामा भाग लिन अयोग्य छन्। प्रतियोगिताका लागि टोलीको संख्या बढाउन र प्रतियोगितालाई थप प्रतिस्पर्धी बनाउने उद्देश्यले कुवेत र लेबनानलाई अतिथि टोलीका रुपमा आमन्त्रण गरिएको हो ।

## ड्र
प्रतियोगिताको ड्र समारोह १७ मे २०२३ १२:३० भारतीय समय अनुसार नयाँ दिल्ली, भारतमा हुनेछ।

### समूह सारांश
## स्थान 
बेङ्गलोरको श्री कांतिरवा स्टेडियममा सबै खेलहरू आयोजना गरिनेछ।

## रेफ्री 
;रेफ्री

* आलमगीर सरकार
* पेमा त्सेवाङ
* क्रिस्टल जोन
* सिनन हुसेन
* प्रज्वल क्षेत्री
* इरशाद उल हक

;सहायक रेफ्री
* मोहम्मद नुरुज्जमान
* फुर्पा वाङचुक
* एस मणिकंदन 
* सुमंत दत्त
* अहमद हसन
* नानी राम थापा मगर

## समूह चरण 
साफ च्याम्पियनसिपको सटीक ढाँचा र तालिका अझै स्वीकृत हुन बाँकी छ। यद्यपि, साफ च्याम्पियनसिपको हालको प्रस्तावित ढाँचाले प्रतियोगिताको २०१८ संस्करण जस्तै समूह-नकआउट ढाँचालाई फिर्ता ल्याउने छ। 

### तालिका 
### समूह ए 
### समूह बी 
## नकआउटका चरणहरू
### बार्केट
### सेमिफाइनल
### फाइनल
## तथ्याङ्क 
### गोलकर्ता 
### पुरस्कार 
## विजेता
## प्रसारण अधिकार
## यो पनि हेर्नुहोस् 
* २०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप
* २०२२ एएफएफ च्याम्पियनसिप
* २०२२ ईएएफएफ ई -1 फुटबल च्याम्पियनसिप
* २०२३ डब्ल्यूएएफएफ च्याम्पियनशिप
* २०२३ एएफसी एसियाली कप

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
काइके भाषा

**मगर काइके** नेपालको एक चिनियाँ-तिब्बती भाषा हो। काइके नेपालको कर्णाली प्रदेशको सहरतारा गाविस, डोल्पा जिल्लाको सहरतारा, तुपातरा, ताराकोट र बेलावा गाउँमा बोलिने गरिन्छ। काइकेले तामाङ भाषाहरूसँग धेरै शब्दहरू साझा गरे, तर तामाङको भाग होइन।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:चिनियाँ तिब्बती भाषा परिवार
श्रेणी:नेपालमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:कर्णाली प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
शैल्यशिखर नगरपालिका

'''''' दार्चुला जिल्लाका २ नगरपालिकाहरू मध्येको एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा शिखर, देथला, रानीशिखर, ग्वानी, बोहरीगाउँ र गोकुलेश्वर गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या २१,८०७ रहेको छ भने यहाँ ५,९८२ घरधुरी रहेका छन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, दार्चुला 

श्रेणी:दार्चुला जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:सुदूरपश्चिम प्रदेशका नगरपालिकाहरू
नुब्रि भाषा

**नुब्रि भाषा** एक भोट-बर्मेली भाषा हो जुन गण्डकी प्रदेशको माथिल्लो गोरखा जिल्लाको उत्तरी मध्य नेपालको नुब्री उपत्यकामा बसोबास गर्ने लगभग २००० जातीय तिब्बती मानिसहरूले बोल्छन्। नुब्री सायद छिमेकी त्सुम भाषा र तिब्बतको सिमानामा बोलिने तिब्बतीको केइरोङ प्रजातिसँग सबैभन्दा नजिकको सम्बन्ध हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:चिनियाँ तिब्बती भाषा परिवार
श्रेणी:नेपालमा बोलिने भाषाहरू
मुसिकोट नगरपालिका, गुल्मी

'''''' गुल्मी जिल्लाका २ वटा नगरपालिकाहरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका अर्लाङकोट, आँपचौर, कुर्घा, बडागाउँ, मुसिकोट, वामीटक्सार, पौंदी अमराई र नेटा ( १,२,३ र ४) गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार को कुल जनसङ्ख्या २८,४५४ रहेको छ भने यहाँ ७,०९९ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय, गुल्मी 

श्रेणी:गुल्मी जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
कुसुन्डा भाषा

**कुसुन्दा** वा **कुसण्डा** पश्चिम र मध्य नेपालका कुसुन्डा जनतामाझ केहीले बोल्ने एकल भाषा हो। २०२२ सम्म, यसमा एक मात्र धाराप्रवाह वक्ता छ, यद्यपि भाषालाई जीवित राख्न प्रयासहरू भइरहेका छन्।

## इतिहास 
दशकौंसम्म कुसुन्दा भाषा लोपको कगारमा रहेको ठानिएको थियो, यसलाई कहिल्यै राम्ररी थाहा पाउने आशा कमै थियो। भूतपूर्व वक्ताहरूको सम्झनाबाट सङ्कलन गर्न सकिने सानो सामग्रीले भाषालाई अलग्गै थियो भनेर सुझाव दियो, तर धेरै प्रमाण बिना, यसलाई प्रायः आफ्ना छिमेकीहरूसँगै भोट-बर्मेलीको रूपमा वर्गीकृत गरिएको थियो।

## ध्वनि विज्ञान 
ध्वनि विज्ञान रूपमा, कुसुन्डाका दुई हार्मोनिक समूहहरूमा छवटा स्वरहरू छन्, जुन फोनेमिक रूपमा तीनवटा स्वरहरू छन्: एक शब्दमा सामान्यतया माथिल्लो (गुलाबी) वा तल्लो (हरियो) सेटबाट स्वरहरू हुन्छन्, तर दुवै एकै साथ हुँदैन।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:गण्डकी प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:देवनागरी लिपिमा लेखिने भाषाहरू
मुन्डारी भाषा

**मुन्डारी** आग्नेसियाली भाषा परिवारको भाषा हो जुन पूर्वी भारतीय राज्य झारखण्ड, ओडिसा र पश्चिम बङ्गालमा मुन्डा जनजातिहरूले बोलिन्छ। यो देवनागरी, ओडिसा, बङ्गाली र ल्याटिन लिपिहरूमा पनि लेखिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:भारतमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:झारखण्डमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:ओडिसामा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:बङ्गलादेशमा बोलिने भाषाहरू
श्रेणी:देवनागरी लिपिमा लेखिने भाषाहरू
श्रेणी:भारतका लोपोन्मुख भाषाहरू
प्रकाश बहादुर देउवा

**प्रकाश बहादुर देउवा** (जन्म २०४० भाद्र ५) नेपाली कांग्रेस कैलाली क्षेत्र नम्बर ५ बाट प्रदेश सभा (२) मा विजयी भएका नेपाली राजनीतिज्ञ हुन् । https://himalsanchar.com/prakash-deuba-of-inc-elected-to-the-state-assembly-from-kailali/  सत्तारुढ गठबन्धनका संयुक्त उम्मेदवार देउवा ९ हजार ५ सय ९१ मतले विजयी भएका थिए देउवाका प्रतिद्वन्द्वी नेकपा एमालेका दुर्गाप्रसाद जोशीले ६ हजार ३ सय ५१ मत प्राप्त गरे । प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा र शेरबहादुर देउवा पत्नी आरजु राणा देउवाका भतिजा हुन् ।

**व्यक्तिगत जीवन**

देउवाको जन्म सुदूरपश्चिम प्रदेशकञ्चनपुर जिल्लाको कृष्णपुरमा भएको थियो । उनको पिताको नाम ललितबहादुर देउवा र आमाको नाम मोतीदेवी देउवा हो ।
उनका ठूला बुबा शेरबहादुर देउवा पूर्व प्रधानमन्त्री र सुदूरपश्चिमका ठूला नेता हुन् उनी शेरबहादुर देउवाबाट प्रेरित थिए। क्याम्पस तहबाट राजनीति सुरु गरेका उनी विद्यार्थी युनियनको सदस्य बने र विस्तारै अर्जु राणा निजी सचिव भए ।

**शिक्षा**

उनले आफ्नो प्राथमिक शिक्षा आफ्नो गाउँको कृष्णपुरको विद्यालयबाट प्राप्त गरे र ऐश्वर्या बहुमुखी क्याम्पस धनगढीबाट +2 शिक्षा पूरा गरे र काठमाडौंबाट स्नातकोत्तर गरे।
आदित्य प्रथम

**आदित्य चोल प्रथम** (तमिल:ஆதித்த சோழன்) चोल सम्राट थिए जसले पल्लवहरूको विजयद्वारा इम्पीरियल चोल साम्राज्यको जग बसालेका थिए र पश्चिमी गंगा राज्यमा कब्जा गरेका थिए। आदित्य चोल प्रथमको उत्तराधिकारी उनका जेठा छोरा परान्तक चोल प्रथम थिए।

आदित्य प्रथमको शासनकालमा चेरा (पेरुमल) र चोलहरू बीच मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध रहेको देखिन्छ। आदित्य प्रथमको छोरा परान्तक प्रथमले चेरा राजकुमारी (किझान आदिकाल)सँग विवाह गरेको थाहा छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:चोल वंश
श्रेणी:चोल राजाहरू
श्रेणी:हिन्दु राजाहरू
मुगोम भाषा

**मुगोम भाषा**, जसलाई मुगोम-केट पनि भनिन्छ, नेपालको मुगु जिल्लाका मुगली जनताको चिनियाँ-तिब्बती भाषा हो।

## वक्ताहरू 
मुगुम कर्मारोङ गाउँपालिकाको मुगु कर्णाली नदीको छेउमा रहेको मुगुगाउ गाउँका करिब ५ सय मानिसले मुगोम बोल्छन्। भाषा विशेष गरी मुगाली जातिसँग सम्बन्धित छ।

## भाषा जीवन्तता 
सन् २००२ मा, एक सामाजिक भाषिक अध्ययनले पत्ता लगायो कि डायस्पोराका मुगोम स्पिकरहरूले लगातार एकअर्कासँग आफ्नै भाषा प्रयोग गर्छन्, र त्यो भाषा बच्चाहरूमा प्रसारित भइरहेको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:चिनियाँ तिब्बती भाषा परिवार
श्रेणी:नेपालमा बोलिने भाषाहरू
महालक्ष्मी नगरपालिका, धनकुटा

**महालक्ष्मी नगरपालिका** धनकुटा जिल्लाका ३ नगरपालिकाहरू मध्ये एक हो। २७ फागुन २०७३ मा, नगरपालिका घोषणा गर्दा साविकका मारेकटहरे, डाँडागाउँ, चानुवा, लेगुवा, अर्खौँले जितपुर र मुर्तीढुङ्गा गाविसहरू यसमा गाभिएका थिए।

## जनसङ्ख्या
राष्ट्रिय जनगणना २०७८को जनगणना अनुसार महालक्ष्मी नगरपालिकाको कुल जनसङ्ख्या २२,१८२ रहेको छ भने यहाँ ५,४१२ घरधुरी रहेका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
*जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, धनकुटा 

श्रेणी:धनकुटा जिल्लाका नगरपालिकाहरू
श्रेणी:कोशी प्रदेशका नगरपालिकाहरू
अरिन्जय चोल

**अरिन्जय चोल** () एक चोल सम्राट थिए। उहाँ परन्तक प्रथमका तेश्रो छोरा र गण्डारादित्य चोलका कान्छो भाइ थिए, जसलाई उनी लगभग ९५६ मा उत्तराधिकारी भएको मानिन्छ। अरिन्जय चोलको उत्तराधिकारी उनका छोरा सुन्दर चोल (परान्तक द्वितीय) ले पाएका थिए किनभने मदुरन्तक उत्तम चोल आरोहण गर्न पर्याप्त उमेरका थिएनन्। सिंहासन। अरिन्जयले धेरै छोटो समयको लागि शासन गरेको देखिन्छ।

हामी उहाँका साथीहरूले छोडेका एपिग्राफहरूबाट राम्रो सम्झौता जानकारी सङ्कलन गर्न सक्छौं। उनको विवाह पूर्वी चालुक्यकी वैदुम्बा राजकुमारी कल्याणीसँग भएको थियो, जसले उनलाई सुन्दर चोल जन्माइन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:चोल वंश
श्रेणी:चोल राजाहरू
श्रेणी:हिन्दु राजाहरू
परान्तक प्रथम

**परान्तक चोल प्रथम** (तमिल:பராந்தக சோழன்) एक चोल सम्राट थिए जसले राजसिंहन द्वितीयलाई हराएर पाण्ड्यालाई गाड्ने र दख्खनमा राष्ट्रकूटहरू विरुद्ध भल्लालाको युद्ध जितेका थिए जुन ९१६ ईस्वी अघि भएको थियो। उनको शासनको सबैभन्दा राम्रो भाग सफलता र समृद्धि बढ्दै गएको थियो।

परान्तक प्रथमले आफ्ना बुबाले सुरु गरेको विस्तारलाई जारी राखे र ९१५ मा पाण्ड्य राज्यमा आक्रमण गरे। उनले पाण्ड्यको राजधानी मदुराई कब्जा गरे र मदुरै-कोंडा (मदुरैको कब्जाकर्ता) उपाधि ग्रहण गरे। ९५५ मा परन्तक प्रथमको मृत्यु भयो। उनका दोस्रो छोरा गंदारादित्य उनको उत्तराधिकारी भए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:चोल वंश
श्रेणी:चोल राजाहरू
श्रेणी:हिन्दु राजाहरू
उत्तम चोल

**उत्तम चोल** जसलाई **मधुरन्तका** पनि भनिन्छ, एक चोल सम्राट थिए जसले वर्तमान तमिलनाडु, भारतमा ९८० ई देखि ९८५ ई सम्म शासन गरे। उत्तम  परान्तक द्वितीयका भतिज थिए र प्रतिष्ठित सेम्बियन महादेवी र गण्डारादित्यका छोरा थिए। कुन परिस्थितिमा उत्तमले चोल सिंहासनमा आरोहण गरे त्यो विवाद र रहस्यले घेरिएको छ। गंडारादित्यको मृत्युको समयमा उत्तम सानै बच्चा हुनुहुन्थ्यो।

उत्तम (राष्ट्रकूट) को सैन्य विजयहरूको बारेमा धेरै थाहा छैन तर उनको समयसम्म थोन्डाइमण्डलमको अधिकांश भाग राष्ट्रकूटहरूबाट फिर्ता भइसकेको थियो। उनको शासनमा कांची र उत्तरमा तिरुवन्नमलाई समावेश थियो। उत्तमको मृत्यु ९८५ ई.मा भएको थियो र यद्यपि उनको कम्तिमा एक छोरा (मधुरन्तक गंदारादित्य), उत्तराधिकारको रेखा परन्तका द्वितीयको परिवारमा फिर्ता भयो। राजराजा चोल प्रथम चोल सम्राटको रूपमा सफल भए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:चोल वंश
श्रेणी:चोल राजाहरू
श्रेणी:हिन्दु राजाहरू
अहोम साम्राज्य

**अहोम राज्य** वा **अहोम साम्राज्य** असमको ब्रह्मपुत्र उपत्यकामा रहेको मध्ययुगीन राज्य थियो। यसले उत्तरपूर्वी भारतमा मुगल विस्तारको सफलतापूर्वक प्रतिरोध गर्दै लगभग ६०० वर्षसम्म आफ्नो सार्वभौमसत्ता कायम राखेको थियो। मोङ माओ (वर्तमान युन्नान, चीन) का ताई राजकुमार सुकाफा द्वारा स्थापित, यो भिजेको धान खेतीमा आधारित ब्रह्मपुत्रको माथिल्लो भागमा मोङको रूपमा सुरु भयो।

## इतिहास 
मोआमोरिया विद्रोहको उदय संग राज्य कमजोर भयो, र पछि असम मा बारम्बार बर्मी आक्रमण को पतन भयो। पहिलो एङ्ग्लो-बर्मी युद्ध र सन् १८२६ मा यान्डाबोको सन्धि पछि बर्मीहरूको पराजय संग, राज्य को नियन्त्रण ईस्ट इंडिया कम्पनी को हातमा गए। हदसम्म राज्यको लम्बाइ लगभग ५०० माइल (८०० किलोमिटर) र औसत चौडाइ (६० माइल) ९६ किलोमिटर थियो। यो लगभग ब्रह्मपुत्र उपत्यकाका छवटा जिल्लाहरूसँग मेल खान्छ- अविभाजित लखिमपुर, अविभाजित डिब्रुगढ जिल्ला, अविभाजित शिवसागर, अविभाजित नागाउँ, अविभाजित दारङ र अविभाजित कामरूप।

## अर्थव्यवस्था 
व्यापार सामान्यतया बार्टर मार्फत गरिन्छ र पैसाको परिसंचरण सीमित थियो। शिहाबुद्दीन तैलाशका अनुसार अहोम राज्यको मुद्रामा काउरी, रूपैयाँ र सुनका सिक्का थिए। तिब्बतसँगको व्यापारका कारण जयध्वज सिंहको सिक्काको प्रत्येक छेउमा जाङ बाओ लेखिएको एउटा चिनियाँ अक्षर छ। यसलाई 'तपाईंंको सम्मानको खजाना' भनेर अनुवाद गरिएको थियो। अर्को बिन्दु जसबाट हामीले अन्य राष्ट्रहरूसँग अहोमहरूको व्यापारिक सम्बन्ध बुझ्न सक्छौं चाँदीको सिक्काको प्रयोग हो। उत्तरपूर्वी वा भारतको बाँकी भागमा चाँदीको खानी नभएकाले व्यापारको परिणामस्वरूप धातु भित्रिएको हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:भारतको इतिहास
श्रेणी:असमको इतिहास
हिन्द हिमालय क्षेत्र

अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|हिन्द हिमालय क्षेत्र
**हिन्द हिमालय क्षेत्र** आठ जैविक भौगोलिक क्षेत्रहरू मध्ये एक हो। यो धेरैजसो दक्षिण र दक्षिणपूर्व एसिया र पूर्वी एसियाको दक्षिणी भागहरूमा फैलिएको छ।

### दक्षिणपूर्वी एसिया 
दक्षिणपूर्वी एसिया बायोरेजनले म्यानमार, थाइल्याण्ड, लाओस, भियतनाम र कम्बोडिया, साथै दक्षिणी चीनको उपोष्णकटिबंधीय जङ्गलहरू सहित मुख्य भूमि दक्षिणपूर्वी एसियाको अधिकांश भागहरू समावेश गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:हिन्द हिमालय क्षेत्र
गण्डारादित्य

**गण्डारादित्य चोल** (तमिल: கண்டராதித்த சோழன்) आफ्ना बुबा परन्तक प्रथमको उत्तराधिकारी बने र ९५५ ईस्वीमा चोल राजा भए। तिरुविसाइप्पा पालान्डुमा उनी तमिल साहित्यिक कवि पनि थिए। उनको उत्तम चोल नामको एक छोरा थियो, जो आफ्नो भतिज सुन्दरा चोल पछि चोल सम्राट बने।

परन्तक प्रथमका जेठा छोरा, राजकुमार राजदित्यले तक्कोलमको युद्ध (सी. ९४९) मा आफ्नो ज्यान गुमाए। टक्कलोम उत्तरी अर्कोट जिल्लाको वर्तमान अराकोनम वरपरको क्षेत्रसँग चिनिन्छ। परन्तक प्रथमले उनको दोस्रो छोरा गण्डारादित्यलाई उत्तराधिकारी बनाएको हुनुपर्छ।

आफ्नो शासनकालको प्रारम्भमा गन्धारादित्यले आफ्नो कान्छो भाइ अरिन्जयलाई सह-राज्यकर्ता र उत्तराधिकारी बनाएको हुनुपर्छ। यो सम्भव छ कि गण्डारादित्य लामो समयसम्म विवादरहित थियो र विजयालय राजवंशको निरन्तरता सुरक्षित गर्ने प्रयासमा, गन्धारादित्यले आफ्नो भाइलाई उत्तराधिकारी बनाए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:चोल वंश
श्रेणी:चोल राजाहरू
श्रेणी:हिन्दु राजाहरू
लियाकत अली खान

**लियाकत अली खान** (; ***कायदे मिल्लत*** () वा ***सहिदे मिल्लत*** (), एक पाकिस्तानी राजनीतिज्ञ, वकिल, राजनीतिक सिद्धान्तकार र पाकिस्तानका अग्रणी संस्थापकहरू मध्ये एक थिए। १५ अगस्ट १९४७ मा, स्वतन्त्रताको एक दिन पछि, खान पाकिस्तानको पहिलो प्रधानमन्त्री बनेका थिए। उनले सन् १९४७ देखि १९५१ मा उनको हत्या नहुन्जेलसम्म पहिलो विदेश मन्त्री, रक्षामन्त्री र सीमावर्ती क्षेत्र मन्त्रीको रूपमा मन्त्रिपरिषद् पनि सम्हालेका थिए। यस भन्दा पहिले, खानले भारतका तत्कालीन महाराज्यपाल लुइस माउन्टबेटनको नेतृत्वमा पाकिस्तान र भारतको स्वतन्त्रताको अन्तरिम सरकारमा ब्रिटिस भारतको अर्थ मन्त्रीको रूपमा छोटो समयको लागि कार्यकाल सम्हालेका थिए।

उनी एक प्रजातान्त्रिक राजनीतिक सिद्धान्तकार थिए जसले ब्रिटिस भारतमा संसदवादलाई बढावा दिएका थिए। पहिलो पटक भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेसमा आमन्त्रित भएपछि, उनले मोहमद अली जिनाहको नेतृत्वमा अखिल भारतीय मुस्लिम लिगमा सामेल हुने निर्णय गरेका थिए जो एक भारतीय स्वतन्त्रता कार्यकर्ता जसले पछि हिन्दू-बहुल भारतबाट अलग मुस्लिम राष्ट्र-राज्यको लागि वकालत गरेका थिए। खानले जिनाहलाई पाकिस्तान आन्दोलनको रूपमा चिनिने अभियानमा सहयोग गरेका थिए।

शीतयुद्धको सुरुवातमा नयाँ स्वतन्त्र पाकिस्तानको प्रधानमन्त्रीका रूपमा खानको विदेश नीति सोभियत सङ्घको नेतृत्वमा रहेको पूर्वी गठबन्धनको तुलनामा संयुक्त राज्य अमेरिकाको नेतृत्वमा रहेको पश्चिमा गठबन्धनको पक्षमा थियो। उनी असंलग्न आन्दोलनको पक्षमा थिए। बलुचिस्तानको आन्तरिक अशान्ति र भारतविरुद्धको पहिलो कश्मीर युद्धको सामना गरेकोमा असन्तुष्टिको सामना गर्दै उनको सरकार सन् १९५१ मा पाकिस्तानी सेनाको नेतृत्वमा बामपन्थी राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वीहरूको 'कू' को प्रयासबाट जोगिएको थियो। तैपनि, उनी जनतामाझ निकै लोकप्रिय रहँदै उद्देश्य संकल्प जारी गर्न जिम्मेवार थिए, जसले विकासशील पाकिस्तानी संविधानले युरोपेली वैचारिक ढाँचा नअपनाउने र यसको सट्टा मौलिक रूपमा इस्लामको विचारधारामा आधारित हुने भन्ने निर्धारण गरेको थियो। सन् १९५१ अक्टोबर १६ का दिन रावलपिन्डी सहरमा आयोजित एक राजनीतिक र्‍यालीका क्रममा खानलाई सैद अकबरले हत्या गरेका थिए।

## प्रारम्भिक जीवन 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* संयुक्त राज्य अमेरिकाको भ्रमण गर्दै गरेका लियाकत अली खानका तस्वीरहरू 

|-

|-

|-


श्रेणी:उत्तर प्रदेशका मानिसहरू
श्रेणी:अखिल भारतीय मुस्लिम लिगका सदस्यहरू
श्रेणी:पाकिस्तान आन्दोलनका नेताहरू
श्रेणी:पाकिस्तानका प्रधानमन्त्रीहरू
श्रेणी:पाकिस्तानका अर्थमन्त्रीहरू
श्रेणी:पाकिस्तानको संविधान सभाका सदस्यहरू
सिन्धु लिपि

**सिन्धु लिपि**, जसलाई **सरस्वती लिपि** पनि भनिन्छ, सिन्धु घाटी सभ्यताद्वारा निर्मित प्रतीकहरूको एक समूह हो। यी प्रतीकहरू भएका धेरैजसो शिलालेखहरू अत्यन्त छोटो छन्, यसले सिन्धु उपत्यका सभ्यताको अझैसम्म अज्ञात भाषा(हरू) रेकर्ड गर्न प्रयोग गरिने लेखन प्रणालीको गठन गरेको थियो वा थिएन भन्ने निर्णय गर्न गाह्रो हुन्छ। धेरै प्रयासका बाबजुद पनि 'स्क्रिप्ट' खुल्न सकेको छैन, तर प्रयास जारी छ।

अधिकांश विद्वानहरू सहमत छन् कि सिन्धु लिपि सामान्यतया दायाँबाट बायाँ पढिन्थ्यो, तथापि, केही अपवादहरू जसमा लिपि बायाँबाट दायाँ वा बुस्ट्रोफेडन मोडमा लेखिएको छ भनेर पनि थाहा छ। केही अन्वेषकहरूले सिन्धु लिपि र ब्राह्मी बीचको सम्बन्ध स्थापित गर्न खोजेका छन्, तर्क गर्दै कि यो भारतीय उपमहाद्वीपको क्षेत्रमा प्रयोग गरिएको लेखन प्रणालीको सबस्ट्रेटम वा पूर्वज हो।

## यो पनि हेर्नुहोस्
* सिन्धु घाटीको सभ्यता

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:सिन्धु घाटीको सभ्यता
तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र

**तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र**, जसलाई प्रायः **तिब्बत** वा **सिजाङ** भनेर छोटकरीमा उल्लेख गरिन्छ, जनवादी गणतन्त्र चीनको एक स्वायत्त क्षेत्र हो। यो १९६५ मा चीन गणतन्त्रको पूर्व प्रशासनिक विभाजन तिब्बत क्षेत्रलाई प्रतिस्थापन गर्न स्थापना गरिएको थियो।

तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रको हालको सिमाना सामान्यतया १८औँ शताब्दीमा स्थापित भएको थियो र यसमा सांस्कृतिक तिब्बतको लगभग आधा भाग समावेश छ, जुन कहिले स्वतन्त्र थियो र कहिले मङ्गोल वा चिनियाँ शासनको अधीनमा थियो। तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र १,२००,००० वर्ग किलोमिटर (४६०,००० वर्ग माइल) भन्दा बढी फैलिएको छ र क्षेत्रफलको गणितले चीनको दोस्रो सबैभन्दा ठुलो प्रदेश-स्तरीय विभाजन हो। यसको कठोर र उबडखाबड भूभागको कारण, यसको कुल जनसङ्ख्या केवल ३.६ मिलियन मानिसहरू वा प्रति वर्ग किलोमिटर (७.८/वर्ग माइल) लगभग ३ बासिन्दाहरू छन्।

तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र तिब्बती पठारमा अवस्थित छ, जुन पृथ्वीको सबैभन्दा अग्लो क्षेत्र हो। उत्तरी तिब्बतमा औसत उचाइ ४,५७२ मिटर (१५,००० फिट) भन्दा बढी छ। सगरमाथा नेपालसँगको तिब्बतको सिमानामा अवस्थित छ।

चीनको प्रदेशीय-स्तरीय क्षेत्रहरू सिन्जियाङ, छिङहाई र सिचुआन तिब्बतको उत्तर, उत्तरपूर्व र पूर्वमा क्रमशः अवस्थित छन्। दक्षिणपूर्वमा युनान प्रदेशसँग छोटो सीमा पनि छ। दक्षिण र दक्षिणपश्चिममा रहेका देशहरू म्यानमार, भारत, भुटान र नेपाल हुन्। चीनले तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रको भागको रूपमा भारतद्वारा प्रशासित अरुणाचल प्रदेश दाबी गर्छ। यसले भुटानको क्षेत्रको रूपमा मान्यता प्राप्त चुम्बी उपत्यकासँग जोडिएका केही क्षेत्रहरू र भारतद्वारा दाबी गरिएको पूर्वी लद्दाखका केही क्षेत्रहरू पनि दाबी गर्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू
*  .
* तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रमा जनसङ्ख्या संरचना र परिवर्तनहरू

श्रेणी:तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र
श्रेणी:चीनका स्वायत्त क्षेत्रहरू
श्रेणी:तिब्बत
चीनका स्वायत्त क्षेत्रहरू

**स्वायत्त क्षेत्रहरू**  () चीनका उच्च-स्तरीय प्रशासनिक विभाजनहरू हुन्। चिनियाँ प्रदेशहरू जस्तै, एक स्वायत्त क्षेत्रको आफ्नै स्थानीय सरकार छ, तर चिनियाँ कानून अन्तर्गत, एक स्वायत्त क्षेत्रसँग "स्व-शासन नियमहरू र अन्य छुट्टै नियमहरू निर्माण गर्ने" जस्ता थप विधायिका अधिकारहरू छन्।

## सूची 
## यो पनि हेर्नुहोस् 
* चीनका प्रदेशहरू

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:चीनका स्वायत्त क्षेत्रहरू
द हिमालयन्स (ब्याण्ड)

[अङ्गुठाकार|फ्रैंकलिन मुखिया, सोनम छिरिङ शेर्पा, नविन राई, [नोर्देन तेन्जिङ भुटिया (दायाँ देखि बायाँ)]]
**द हिमालयन्स** (१९७४–१९८१) हङकङमा आधारित नेपाली पप रक ब्याण्ड थियो । यो ब्याण्ड *मुसुमुसु हाँसिदेऊ* र *गाजलुले आँखै छोप्ने* जस्ता गीतहरूका लागि जानिन्छ । सन् १९७४ मा हङकङमा केही नेपाली भाषी ब्रिटिस गोर्खा सैनिकहरूले यो ब्याण्ड बनाएका थिए र सन् १९८१ मा ब्याण्डका केही सदस्यहरूलाई बेलायतको एउटा रेजिमेन्टमा सरुवा गर्दा यसलाई विघटन गरिएको थियो ।

## गठन 
ब्याण्ड सन् १९७४ मा गठन भएको थियो । नोर्देन तेन्जिङ भुटिया  सन् १९७१ मा हङकङमा ब्रिटिश गोर्खा सेनामा भर्ना भएका थिए त्यहाँ उनले सँगी सिपाहीहरूसँगै सन् १९७४ मा ब्याण्ड गठन गरे । उनीहरूले हङकङमा आफ्नो ब्याण्डका लागि किनेका केही पूरानो बाजाहरू लिएर गाउन थाले । भुटियाले ब्याण्डको नाम *द हिमालयन्स* राखे किनभने ब्याण्डका सदस्यहरू विभिन्न ठाउँका भए पनि हिमालय उनीहरूबीचको साझा सम्बन्ध थियो । ब्याण्डका सदस्यहरू साँझको समयमा अभ्यास गर्थे ।

### *गाजलुले आँखै छोप्ने* 
सुरुमा ब्यान्डले रेजिमेन्टमा विभिन्न अवसरमा कभर गीत गाउने गर्दथ्यो । सन् १९७५/१९७६ मा, जब BFBS रेडियोले तिनीहरूलाई एउटा गीत रेकर्ड गर्न बोलायो, तिनीहरूले आफ्नो पहिलो मौलिक *गाजलुले आँखै छोप्ने* रेकर्ड गरे, जुन भुटियाका साथी अरुण थापाको ले रचेका थिए । उक्त गीतले उनीहरुलाई नेपाली संगीतको मूलधारमा पुर्‍यायो । त्यसपछि उनीहरूले धेरै मौलिक गीतहरू रचना गरे ।

### *मुसुमुसु हाँसिदेऊ* 
उनीहरूको गीत *मुसुमुसु हाँसिदेऊ लाई* संगीतकार विशाल ददलानी, शिराज भट्टाचार्य र सम्राटले सन् १९९९ मा बलिउड फिल्म *प्यार मे कभी कभीको* लागि पुन: निर्माण गरेका थिए  ब्याण्ड सदस्य फ्रैंकलिन मुखियाका अनुसार पुन: निर्माण अनौपचारिक थियो र गीत चोरी भएको थियो । 

## सदस्यहरू 
### प्रमुख सदस्यहरू 
* नोर्देन तेन्जिङ भुटिया (गायक)
* विजय थापा (गितारवादक)
* फ्रैंकलिन मुखिया (गायक)
* नवीन राई (गितारवादक)
* सोनम छिरिङ शेर्पा (ड्रमवादक)
* दीपक चन्द्र राई (ड्रमवादक)

### सहयोगी सदस्यहरू 
* अजल सिंह गुरुङ
* श्याम लामा
* कृष्णमिलन नेवार

## गीतहरू 
* *गाजलुले आँखै छोप्ने*
* *मायाले माया गासिदेऊ*
* *चिसो बतासले*
* *चाँप गुराँस जब फुल्दछ* 
* *मलाई धेरै धेरै*
* *कहाँ तिम्रो मायालुलाई* 
* *फर्की हेर मेरो जीवन* 
* *मुसुमुसु हाँसिदेऊ*

## सन्दर्भहरू
कामरूप

**कामरूप** भारतीय उपमहाद्वीपमा शास्त्रीय कालमा प्रारम्भिक राज्य थियो, (दावाकासँगै) असमको पहिलो ऐतिहासिक राज्य थियो। यद्यपि कामरूपा ३५० देखि ११४० ईस्वी सम्म प्रबल थियो, दावाका ५औँ शताब्दी ईस्वीमा कामरूप द्वारा अवशोषित भएको थियो।

## इतिहास 
यद्यपि ऐतिहासिक राज्य १२औँ शताब्दीमा साना राजनीतिक संस्थाहरूले प्रतिस्थापन गर्न हराए पनि, कामरूपको धारणा कायम रह्यो र पुरातन र मध्यकालीन इतिहासकारहरूले यस राज्यलाई कामरूपको अंश भन्न जारी राखे। १६औँ शताब्दीमा अहोम राज्य प्रख्यात भयो र आफ्नो लागि पुरातन कामरूप राज्यको विरासत ग्रहण गर्‍यो र आफ्नो राज्यलाई करातोया नदीसम्म विस्तार गर्न चाहन्थे।

हालको गुवाहाटी, उत्तरी गुवाहाटी र तेजपुरमा आफ्ना राजधानीहरूबाट तीन राजवंशहरूद्वारा शासन गरिएको, कामरूपाले यसको उचाइमा सम्पूर्ण ब्रह्मपुत्र उपत्यका, उत्तर बङ्गाल, भुटान र बङ्गलादेशको उत्तरी भाग र कहिलेकाहीं अहिले पश्चिम बङ्गाल, बिहार र सिल्हेटको केही भागहरू ओगटेको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:भारतको इतिहास
श्रेणी:असमको इतिहास
परान्तक द्वितीय

**परान्तक चोल द्वितीय** () एक चोल सम्राट थिए। पुरुष सौन्दर्यको प्रतिक मानिने हुनाले उनलाई **सुन्दर चोल** पनि भनिन्छ। उनी वैडुम्बा परिवारकी राजकुमारी अरिन्जय चोल र रानी कल्याणीका छोरा थिए। गण्डारादित्य चोलका छोरा (अरिन्जय चोलका जेठा भाइ) का छोरा मदुरन्तक उत्तम चोल जीवित रहेको र चोल सिंहासनमा थप दाबी नभएको खण्डमा पनि परान्तक द्वितीयले चोल सिंहासनमा आरोहण गरे।

## प्रारम्भिक जीवन 
अन्बिल प्लेटका अनुसार अरिंजयको उत्तराधिकारी उनका छोरा थिए। सत्तामा आएपछि सुन्दर चोल उर्फ परान्तक द्वितीयले पहिलो पटक आफ्नो ध्यान विरा पाण्ड्याको विरुद्ध दक्षिणतिर खिचे, जसले पाण्ड्य देशमा चोल वर्चस्व पुनर्स्थापित गर्ने गंदारादित्यको प्रयासलाई अस्वीकार गरेका थिए।

## शासन 
राजा बनेलगत्तै, परान्तक द्वितीयको ध्यान दक्षिणमा पाण्ड्यहरूको बढ्दो शक्तितर्फ केन्द्रित भयो। विरा पाण्ड्याले पाण्ड्य साम्राज्यमा चोल वर्चस्व पुनर्स्थापना गर्ने गंदारादित्यको प्रयासलाई अस्वीकार गर्दै एक स्वतन्त्र शक्तिको रूपमा शासन गरिरहेका थिए। सुन्दर चोल परान्तकले पनि श्रीलंकामा सिंहली शासक विरुद्ध युद्ध गरे। यस अभियानको नेतृत्व उनका सेनापति र उनका नातेदार इरुक्कुवेल प्रमुख परन्तका सिरियावेलरले गरेका थिए। यद्यपि यो अभियान चोलहरूको लागि राम्रोसँग समाप्त भएन। परान्तक द्वितीयको अन्तिम दिन व्यक्तिगत त्रासदीले ढाकेको देखिन्छ। उत्तराधिकारी-स्पष्ट आदित्य द्वितीयको षड्यन्त्रकारीहरूको समूहद्वारा हत्या गरिएको थियो।

## मृत्यु 
आदित्य द्वितीयको हत्या पछि, उत्तमले परान्तक द्वितीयलाई उत्तराधिकारी बनाउन बाध्य तुल्याएको देखिन्छ। अरुल्मोझिवर्मन (वा राजाराजा प्रथम), परान्तक द्वितीयका दोस्रो छोराले गृहयुद्धबाट बच्न चिन्तित भएर विरोध गरेनन्। परन्तका द्वितीय, व्यक्तिगत त्रासदीले भाँचिएको हृदयको कांचीपुरममा उनको सुनौलो महल (सी. ९८० ) मा मृत्यु भयो। त्यसपछि उहाँ "*पोन मालिगाइ थुन्जिना तेवर*" - "सुनौलो दरबारमा मर्ने राजा" भनेर चिनिन्थ्यो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:चोल वंश
श्रेणी:चोल राजाहरू
श्रेणी:हिन्दु राजाहरू
विजयालय चोल

**विजयालय चोल** (तमिल: விஜயாலய சோழன்) दक्षिण भारतका राजा थिए जसले शाही चोल साम्राज्यको स्थापना गरेका थिए। उनले कावेरी नदीको उत्तरतिरको क्षेत्रमा शासन गरे। उनको उत्तराधिकारी उनका छोरा आदित्य प्रथम भएका थिए जसले साम्राज्यवादी चोल साम्राज्यको जग बसालेका थिए। यद्यपि, हालैका समयमा, इतिहासकारहरू र शिलालेखविद्हरूले विश्वास गर्छन् कि विजयालय चोल चोल वंशसँग सम्बन्धित हुन सक्छ, जसले आफैंले आफ्नो पुर्खा पुरातन तमिल राजा, करिकाला चोललाई पत्ता लगाएका छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:चोल वंश
श्रेणी:चोल राजाहरू
श्रेणी:हिन्दु राजाहरू
प्रश्न चिह्न

**प्रश्न चिह्न** (?) एक विराम चिह्न हो जसले धेरै भाषाहरूमा सोधपुछ गर्ने खण्ड वा वाक्यांशलाई सङ्केत गर्छ।

## इतिहास 
१३ औं शताब्दीको प्रारम्भमा, जब पेरिस र अन्य प्रमुख शहरहरूमा विद्वानहरू (विश्वविद्यालयहरू) को समुदायको वृद्धिले पुस्तक-उत्पादन व्यापारको विस्तार र सुव्यवस्थितताको नेतृत्व गर्‍यो, विराम चिह्नलाई विशेष गरी सोधपुछकर्ताहरूलाई "बिजुलीको फ्ल्यास" प्रदान गरेर तर्कसंगत बनाइयो; यस समय सम्म स्ट्रोक अधिक तीव्र रूपमा घुमाइएको थियो र सजिलै संग आधुनिक प्रश्न चिह्नको रूपमा पहिचान गर्न सकिन्छ।

## प्रयोग 
नेपालीमा, प्रश्न चिह्न सामान्यतया वाक्यको अन्त्यमा हुन्छ, जहाँ यसले पूर्णविराम (अवधि) लाई प्रतिस्थापन गर्छ।*के यो रूप मा राम्रो छ? शैली? अर्थ?*

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:विराम चिह्न
देश विकास पार्टी

**हाम्रो नेपाली पार्टी** नेपालको एक राजनीतिक दल हो। पार्टी १३ जुलाई २०२२ मा निर्वाचन आयोगमा दर्ता भएको थियो, जसको चुनाव चिह्न लौरो हो। पार्टीका अध्यक्ष अनन्तराज घिमिरे हुन्।

## इतिहास 
काठमाडौँका स्वतन्त्र उम्मेदवार बालेन शाह र धरानका हर्क साम्पाङका समर्थक रहेका ‘लौरो अभियान’ कार्यकर्ताले स्थापना गरेको पार्टी आ–आफ्नो सहरका मेयरमा ‘लौरो’ चुनाव चिह्न प्रयोग गरेर स्थानीय तह निर्वाचन, २०७९ मा चुनाव लडेका थिए। पार्टीले प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९ र प्रदेश सभा निर्वाचन, २०७९ चुनाव लड्न आफूलाई दर्ता गराएको थियो।

## चुनावी प्रदर्शन 
### आम निर्वाचन 
### प्रदेश निर्वाचन 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू
हर्स पावर

**हर्स पावर** ( अंग्रेजी : Horsepower / Horsepower (hp) सामर्थ्यको मापन गर्ने एकाइ हो। यो गैर- एसआइ एकाइ हो। हर्स पावरको धेरै मानकहरू छन् र त्यहाँ धेरै प्रकारहरू छन्।

' हर्स पावर' शब्द पहिलो पटक स्कटिश इन्जिनियर जेम्स वाटले १८ औं शताब्दीको अन्त्यमा प्रयोग गरेका थिए। उनले स्टीम इन्जिनबाट प्राप्त शक्तिलाई घोडाको तान्न सक्ने शक्तिसँग तुलना गरे। पछि, हर्स पावर शब्द अन्य पिस्टन इन्जिन र टर्बाइन, विद्युतीय मोटरहरू, र अन्य मेसिनहरूको शक्तिको लागि पनि प्रयोग गरियो।   तर यस शब्दको परिभाषा विभिन्न क्षेत्रमा फरक थियो। हाल, धेरैजसो देशहरूमा पावर मापनको लागि **वाट** भनिने एसआइ एकाइ प्रयोग गरिन्छ।

## हर्स पावरको वर्तमान परिभाषा 
[दायाँ|अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल| **१ मेट्रिक हर्स पावर** भनेको ७५ [किलोग्राम|किलोग्रामको तौल १ सेकेन्डमा १ मिटर माथि उठाउन आवश्यक पर्ने शक्ति हो।]]
निम्न परिभाषाहरू व्यापक रूपमा प्रयोग गरिन्छ-

## यो पनि हेर्नुहोस्
* शक्ति (भौतिकशास्त्र)
* वाट
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
निर्वाचक मण्डल

[अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|[संयुक्त राज्य अमेरिकाको राष्ट्रपति चुनाव राज्य द्वारा मतदान, २०१२]]
**निर्वाचक मण्डल** भनेको मतदाताहरूले विशेष कार्यालयहरूमा उम्मेदवार चयन गर्न चयन गरिन्छ। प्रायः यिनीहरूले विभिन्न सङ्गठन, राजनीतिक दल वा संस्थाहरूलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ, प्रत्येक सङ्गठन, राजनीतिक दल वा निकायले निश्चित सङ्ख्यामा निर्वाचकहरूद्वारा प्रतिनिधित्व गरेको वा एक विशेष तरिकामा भारित मतहरूद्वारा प्रतिनिधित्व गर्दछ।

## आधुनिक निर्वाचक मण्डल 
### संयुक्त राज्य अमेरिका 
संयुक्त राज्य निर्वाचक मण्डल एउटा प्रणालीको उदाहरण हो जसमा ५० राज्य र डिस्ट्रिक्ट अफ कोलम्बियाको प्रतिनिधित्व गर्ने निर्वाचकहरूसँग अप्रत्यक्ष रूपमा कार्यकारी राष्ट्रपति निर्वाचित हुन्छ। जनताको मतले निर्वाचकहरू निर्धारण गर्दछ, जसले औपचारिक रूपमा निर्वाचक मण्डल मार्फत राष्ट्रपति चयन गर्छन्।

### नेपाल 
नेपालको राष्ट्रपति निर्वाचक मण्डलबाट छनोट हुन्छ। जसमा संविधानको धारा ६२ बमोजिम सङ्घीय संसदका प्रतिनिधि सभा र राष्ट्रिय सभाका सबै सदस्य र सातै प्रदेशका संसदका सदस्य रहेका छन्। राष्ट्रपतिका लागि सर्वसाधारणले भोट हाल्न पाउँदैनन्।

### विश्वव्यापी 
निर्वाचक मण्डल प्रणाली भएका अन्य देशहरूमा बुरुन्डी, इस्टोनिया, कजाख्स्तान, माडागास्कर, म्यानमार, पाकिस्तान, ट्रिनिडाड र टोबागो र भानुअटु समावेश छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:चुनाव
तारक चिह्न

**तारक चिह्न** विराम चिह्न हो। तारक चिह्न पहिले नै हिमयुग गुफा चित्रहरूमा प्रतीकको रूपमा प्रयोग गरिएको छ। तारक चिह्न समयको साथ आकारमा विकसित भयो, तर दोषहरू सच्याउन प्रयोग गरिने प्रतीकको रूपमा यसको अर्थ रह्यो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:विराम चिह्न
पाकिस्तानका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची

**पाकिस्तानको प्रधानमन्त्री**  ( पाकिस्तान सरकारको प्रमुख कार्यकारी हो।  प्रधानमन्त्रीलाई सङ्घीय मन्त्रिपरिषद् मार्फत प्रशासन सञ्चालन गर्न, साझा हित परिषद् मार्फत राष्ट्र र जनताको हितको रक्षा सुनिश्चित गर्न, राष्ट्रिय नीतिहरू निर्माण गर्न र पाकिस्तानको द्विसदनात्मक संसदको लागि राष्ट्रव्यापी आम निर्वाचन गर्ने निर्णय गर्ने जिम्मेवारी दिइएको छ।

सन् १९४७ देखि पाकिस्तानमा १८ जना प्रधानमन्त्रीहरू नियुक्त भएका छन्। नियुक्त कामचलाउ प्रधानमन्त्रीहरू बाहेक, जसलाई निर्वाचन प्रक्रिया समाप्त नभएसम्म प्रणालीको निरीक्षण गर्ने जिम्मेवारी मात्र दिइएको थियो। पाकिस्तानको संसदीय प्रणालीमा, प्रधानमन्त्रीलाई राष्ट्रपतिद्वारा शपथ दिइन्छ र सामान्यतया प्रधानमन्त्री पार्टी वा मन्त्रिपरिषद्को अध्यक्षको रूपमा रहन्छन् जहाँ पाकिस्तान संसदको तल्लो सदन राष्ट्रिय सभामा बहुमत प्राप्त गरेको हुन्छ।

१४/१५ अगस्ट १९४७ को मध्यरातमा बेलायत शासित भारतको विभाजन पछि, पाकिस्तानले प्रधानमन्त्रीको सचिवालयमा आधारित प्रधानमन्त्री पद सिर्जना गरेर बेलायती प्रणालीको अनुसरण गरेको थियो।  सन् १९७३ मा पाकिस्तानको संविधानको पूर्ण पाठ जारी हुँदा प्रधानमन्त्रीलाई कार्यकारी शक्ति र अधिकार दिइएको थियो तर सन् १९७७ मा अर्को सैनिक कानूनपछि यो पद यसको प्रभावकारी सञ्चालनबाट बन्द गरिएको थियो। सन् १९८५ मा भएको आम चुनावपछि यो कार्यालय अस्तित्वमा आएको थियो। पाकिस्तान पिपुल्स पार्टीकी बेनजीर भुट्टो र पाकिस्तान मुस्लिम लिग (नवाज)का नवाज शरिफले दुईपटक कार्यकाल सम्हालेका थिए। 

सन् २००२ मा भएको आम निर्वाचनपछि जफरुल्लाह खान जमालीलाई प्रधानमन्त्रीको रूपमा आफ्नो प्रशासन गठन गर्न आमन्त्रित गरिएको थियो।  सन् २०१२ मा पाकिस्तानको सर्वोच्च अदालतले प्रधानमन्त्री यूसुफ रजा गिलानीलाई अयोग्य घोषित गर्ने फैसला गरेपछि, मीर हजार खान खोसोको नेतृत्वमा कार्यवाहक प्रशासन स्थापना नभएसम्म उनको प्रशासनको कार्यभार राजा परवेज अशरफले सम्हालेका थिए। पाकिस्तान पिपुल्स पार्टीका यूसुफ रजा गिलानीको कार्यकाल सबैभन्दा लामो अर्थात् ४ वर्ष ८६ दिन थियो। करिब ९ वर्ष २ सय १५ दिनका साथ पाकिस्तान मुस्लिम लिग (नवाज)का नवाज शरिफ लामो समयसम्म प्रधानमन्त्री बनेका थिए। शरिफ ५ जुन २०१३ मा लगातार तेस्रो कार्यकालका लागि पुनः निर्वाचित भएका थिए, जुन पाकिस्तानको इतिहासमा एक कीर्तिमान हो। पाकिस्तानका कुनै पनि प्रधानमन्त्रीले आफ्नो पूरा पाँच वर्षको कार्यकाल पूरा गरेका छैनन्।

पाकिस्तानको राष्ट्रिय राजनीतिमा यसको इतिहासमा पाकिस्तानी सशस्त्र बलको सैन्य विभागको प्रभुत्व थियो, तर हाल यो राजनीतिक दलहरूको प्रभुत्व रहेको छ।

## कुञ्जी
## सूची 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
*
*

श्रेणी:पाकिस्तानका प्रधानमन्त्रीहरू
श्रेणी:पाकिस्तान
श्रेणी:देश अनुसार प्रधानमन्त्रीहरूको सूची
पूर्ण विराम

**पूर्णविराम** एक विराम चिह्न हो। यो धेरै उद्देश्यका लागि प्रयोग गरिन्छ, प्रायः एक घोषणात्मक वाक्यको अन्त्य चिह्न लगाउनको लागि (प्रश्न वा विस्मयादिबोधकबाट छुट्याइएको रूपमा)।

यो वाक्य-अन्त प्रयोग, एक्लै, पूर्ण विरामको कडा अर्थलाई परिभाषित गर्दछ। संस्कृत, हिन्दी, नेपाली र अन्य भारतीय भाषाहरूमा, वाक्यको अन्त्यमा प्रयोग गरिने विराम चिह्न (प्रश्नात्मक वाक्यहरू बाहेक) लाई पूर्णविराम भनिन्छ। यसका लागि देवनागरी लिपिमा (**।**) चिह्न प्रयोग गरिन्छ।

## प्रयोग 
पूर्ण विरामले वाक्यहरूको अन्त्यलाई सङ्केत गर्दछ जुन प्रश्नहरू र विस्मयादिबोधकहरू होइनन्।राम घर गयो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
* पर्यायवाची शब्द 

श्रेणी:विराम चिह्न
उद्धरण चिह्न

**उद्धरण चिह्न**हरू विराम चिह्नहरू हुन् जुन विभिन्न लेखन प्रणालीहरूमा प्रत्यक्ष बोली, उद्धरण, वा वाक्यांश सेट गर्नका लागि जोडीहरूमा प्रयोग गरिन्छ। जोडीमा उद्घाटन उद्धरण चिह्न र समापन उद्धरण चिह्न हुन्छ, जुन एउटै क्यारेक्टर हुन सक्छ वा नहुन सक्छ।

## प्रयोग 
उद्धरण चिह्नहरू विभिन्न भाषाहरूमा र विभिन्न मिडियामा विभिन्न प्रकारका हुन्छन्। नेपाली लेखनमा, उद्धरण चिह्नहरू शब्द वा वाक्यांशको वरिपरि जोडामा राखिन्छन्:रामले भने, "मलाई नेपाली भाषा मन पर्छ।"

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:विराम चिह्न
विराम चिह्न

**विराम चिह्न** भनेको परम्परागत सङ्केतहरू, र केही टाइपोग्राफिकल यन्त्रहरूको प्रयोग हो जुन लिखित पाठलाई बुझ्न र सही पढ्नको लागि सहायकको रूपमा हो। विराम चिह्नका नियमहरू भाषा, स्थान, दर्ता र समय अनुसार भिन्न हुन्छन् र निरन्तर विकसित भइरहेका छन्। सुरुमा, संस्कृतमा कुनै विराम चिह्न थिएन। १७ औं शताब्दीमा, संस्कृत र मराठी, दुबै देवनागरी प्रयोग गरेर लेखिएका, गद्यको लाइन अन्त्य गर्न ठाडो पट्टी ⟨।⟩ र पदमा दोहोरो ठाडो पट्टी ⟨॥⟩ प्रयोग गर्न थाले।

## लेख्य चिह्नहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
सापेक्षविराम चिह्न

**सापेक्षविराम** एक विराम चिह्न हो जसमा दुई समान आकारका थोप्लाहरू ठाडो रूपमा पङ्क्तिबद्ध हुन्छन्। एक सापेक्षविराम अक्सर एक व्याख्या, एक सूची, वा एक उद्धृत वाक्य अघि हुन्छ। यो समय मा घण्टा र मिनेट को बीच, र मेडिकल जर्नल उद्धरण मा केही तत्वहरू बीच पनि प्रयोग गरिन्छ।

## प्रयोग 
आधुनिक नेपाली प्रयोगमा, पूर्ण वाक्य कोलोन भन्दा अगाडि हुन्छ, जबकि सूची, वर्णन, व्याख्या वा परिभाषाले यसलाई पछ्याउँछ।*नेपाली साहित्यका महाकवि: लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा*

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:विराम चिह्न
अर्धविराम चिह्न

**अर्धविराम** एक प्रतीक हो जुन सामान्यतया अर्थोग्राफिक विराम चिह्नको रूपमा प्रयोग गरिन्छ। अर्धविरामहरू पनि सूचीमा वस्तुहरू छुट्याउन अल्पविरामको ठाउँमा प्रयोग गर्न सकिन्छ, विशेष गरी जब त्यो सूचीका तत्वहरूमा अल्पविराम हुन्छ। अर्धविराम मानक अङ्कहरू मध्ये कम बुझिएको मध्ये एक हो।

## प्रयोग 
यद्यपि टर्मिनल चिह्नहरू (जस्तै प्रश्न चिह्नहरू) वाक्यको अन्त्यलाई सङ्केत गर्दछ, अल्पविराम, अर्धविराम, र कोलन सामान्यतया वाक्य-आन्तरिक हुन्छन्, तिनीहरूलाई माध्यमिक सीमा चिह्नहरू बनाउँछ।*होसियार भएर हेर; दुलोमा सर्प हुनसक्छ।*

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:विराम चिह्न
अल्पविराम चिह्न

**अल्पविराम** एक विराम चिह्न हो जुन विभिन्न भाषाहरूमा धेरै प्रकारहरूमा देखा पर्दछ। धेरै टाइपफेसहरूमा एपोस्ट्रोफ वा एकल समापन उद्धरण चिह्न (') को समान आकार छ, तर यो पाठको आधारभूत रेखामा राखिएकोमा तिनीहरूबाट फरक छ। अल्पविराम धेरै सन्दर्भ र भाषाहरूमा प्रयोग गरिन्छ, मुख्यतया वाक्यको भागहरू जस्तै क्लजहरू, र सूचीहरूमा वस्तुहरू छुट्याउन मुख्यतया जब त्यहाँ तीन वा बढी वस्तुहरू सूचीबद्ध हुन्छन्।

## प्रयोग 
सामान्यमा, अल्पविरामले अल्पविरामको तुरुन्तै अगाडिका शब्दहरू कम नजिक वा विशेष रूपमा व्याकरणको रूपमा अल्पविराम पछि तुरुन्तै जोडिएको देखाउँछ जुन अन्यथा हुन सक्छ।इन्द्रेणीमा रातो, नीलो, हरियो, पहेँलो, सुन्तले र बैजनी रङ हुन्छन्। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:विराम चिह्न
योजक चिह्न

**योजक चिह्न** एक विराम चिह्न हो जुन शब्दहरू जोड्न र एकल शब्दको अक्षरहरू छुट्याउन प्रयोग गरिन्छ। योजक चिह्नको पहिलो ज्ञात दस्तावेज ग्रीक लेखक डायोनिसियस थ्रैक्सको व्याकरणीय कार्यहरूमा छ। त्यतिखेर हाइफेनेशनले दुई शब्दहरू जोडिरहेको थियो जुन अन्यथा दुई शब्दहरू बीचको कम टाई चिह्नद्वारा छुट्टै पढिने थियो।

## प्रयोग 
नेपाली भाषामा निश्चित योजक नियमहरू छैनन्, यद्यपि विभिन्न शैली गाइडहरूले विस्तृत प्रयोग सिफारिसहरू प्रदान गर्छन् र उनीहरूले के सल्लाह दिन्छन् त्यसमा ओभरल्यापको महत्त्वपूर्ण मात्रा छ।*देश-दर्शन, आ-आफ्नो*
तन-मन-धन

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:विराम चिह्न
उद्गार चिह्न

**विस्मयादिबोधक चिह्न** वा **उद्गार चिह्न** एक विराम चिह्न हो जुन सामान्यतया एक अन्तर्क्रिया वा उद्गार चिह्न पछि कडा भावनाहरू सङ्केत गर्न वा जोड देखाउन प्रयोग गरिन्छ। उद्गार चिह्नले प्राय: वाक्यको अन्त्यलाई चिह्न लगाउँछ, उदाहरणका लागि: "हेर्नुहोस्!"। त्यसै गरी, एक नाङ्गो उद्गार चिह्न (पहिले वा पछि केही नभएको) अक्सर चेतावनी सङ्केतहरूमा प्रयोग गरिन्छ।

## प्रयोग 
विस्मयादिबोधक चिह्नमा अन्त्य हुने वाक्यले विस्मयादिबोधक वा अन्तरक्रिया, वा अनिवार्यतालाई प्रतिनिधित्व गर्न सक्छ, वा अचम्म वा आश्चर्यलाई सङ्केत गर्न सक्छ।*छि ! छि !! छि !!! यस्तो फोहोरमा खेल्न घिन लाग्दैन ?*

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:विराम चिह्न
कोष्ठक चिह्न

**कोष्ठक** भनेको दुईवटा अग्लो अगाडि- वा पछाडि अनुहार विराम चिह्नहरू मध्ये एक हो जुन सामान्यतया पाठ वा यसको वरपरको डेटाको खण्डलाई अलग गर्न प्रयोग गरिन्छ। त्यहाँ चार प्राथमिक प्रकार कोष्ठकहरू छन्। परिसीमकको रूपमा अल्पविरामको जोडी प्रयोग गरेर हल्का प्रभाव प्राप्त गर्न सकिन्छ, यद्यपि यदि वाक्यमा अन्य उद्देश्यका लागि अल्पविरामहरू छन् भने, दृश्य भ्रमको परिणाम हुन सक्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:विराम चिह्न
झुरझुरे

तत्कालीन सेन कालीन समयमा शासन प्रणाली सरलीकरण, सहजीकरण र प्रभावकारिताको उद्देश्य राखी मकवानपुर सेन राज्य भित्र स-साना जातिय स्वायत्त उपराज्यहरु स्थापना गर्न पाउने व्यवस्था थियो जस बमोजिम तामाङको बेतिनी र लिक्छेपिन्चे, कुमालको कुमालटार, नेवारको पालुङ, मगरको अम्बास, गोपालको कुन्छाल भए झैं देवास राईको मकवानपुरको पूर्वीय भूखण्डमा “झुरझुरे” नामक आफ्नो छुट्टै उपराज्य रहेको तथ्य ईतिहासमा पाइन्छ। उक्त झूर्झुरे उपराज्य मकवानपुर सेन राज्यका चौतरिया बाजहाङ राई, उनका हजारौं राई सैनिकहरू एवं तिनका परिवारजन संगठित भएर स्थापना गरेका थिए। पृथ्वीनारायण शाहले मकवानपुर माथी वि.स.१८१९ मा आक्रमण गरेको बखतसम्म जिवित मानिएको झुरझुरे उपराज्यको बारेमा थप जानकारी हाँसिल गर्न विस्तृत खोज अनुसन्धान गर्नु अपरीहार्य रहेको छ । 
 साविक फापरवारी गाविसको वडा नं. १ मा एवं हाल वागमती गाउपालिका अन्तर्गत पर्ने झुरझुरे मूलबासी भुमिपुत्र देवास राई जातिको उत्पत्ति र विकासको केन्द्र हो ।
सानु कुमार श्रेष्ठ

**सानु कुमार श्रेष्ठ** नेपाली राजनीतिज्ञ हुन् जसले प्रथम बागमती प्रदेश सभाको सभामुखको रूपमा २०७४ माघ २७ देखि २०७९ असोज २६ सम्म सेवा गरेका थिए। उक्त सभामुख पदका लागि अन्य कुनै पनि व्यक्तिले उम्मेदवारी दर्ता नगरेकाले उनी निर्विरोध निर्वाचित भएका थिए। उनी २०७४ को प्रदेश सभा निर्वाचनमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) को उम्मेदवारको रूपमा काठमाडौं क्षेत्र नं. २ बाट बागमती प्रदेश सभामा निर्वाचित भएका थिए। उनी **८,९३६ मत** प्राप्त गरी निर्वाचित भएका थिए। यस क्रममा उनले **नेपाली कांग्रेसका लोकेश ढकाल**लाई पराजित गरेका थिए, जसले **५,७५८ मत** प्राप्त गरेका थिए। 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
भीमदेव मल्ल

**जयभीमदेव** नेपाल मण्डलको चौथो राजा थिए, जसको अवधिमा मल्ल वंश प्रख्यात थियो। उनले जयदेव मल्लको उत्तराधिकारी भएर १२५८ देखि १२७१ सम्म शासन गरे। जयभीमदेव मल्ल वंशका नहुँदा पनि त्यसैसँग घनिष्ठ सम्बन्ध थियो। उनी बनेपाका स्थानीय मालिक थिए र अभय मल्ल र जयदेव मल्लको शासनकालमा राजनीतिक शक्ति जम्मा गर्न थालेका थिए। पूर्व सन्धि अनुसार १२७१ मा जयसिंह मल्लले उनको उत्तराधिकारी बनेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मल्ल वंश
श्रेणी:मल्ल राजाहरू
आनन्ददेव मल्ल

**आनन्ददेव मल्ल**, जसलाई **जयनन्द देव** भनेर पनि चिनिन्छ, अरिदेव मल्ल पछि नेपालको सातौं राजा थिए। १३१३ मा, जयनन्दलाई राजाको रूपमा राज्याभिषेक गरिएको थियो। उहाँसँग कुनै वास्तविक शक्ति थिएन र राज्यको प्रशासन रुद्र मल्लद्वारा नियन्त्रित थियो। उनको उत्तराधिकारी अनन्त मल्लका छोरा जयरी मल्लले बनेका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मल्ल वंश
श्रेणी:मल्ल राजाहरू
श्रेणी:नेपालको इतिहास
श्रेणी:नेपाली राजाहरू
जयारी मल्ल

**जयरी मल्ल**, जसलाई **अरि मल्ल द्वितीय** पनि भनिन्छ, अनन्त मल्लका छोरा र नेपालका आठौं राजा थिए। जयरी आनन्ददेव मल्लको उत्तराधिकारी बने र १३२० देखि १३४४ सम्म शक्तिहीन राजाको रूपमा शासन गरे। १८ फेब्रुअरी १३२८ मा खस राज्यका आदित्य मल्लले काठमाडौँ उपत्यकामा आक्रमण गरे। उनले नुवाकोटलाई विलय गरी करिब एक महिनासम्म पाटन कब्जा गर्ने प्रयास गरे। महल जलाएर पाटनका बासिन्दालाई जरिवाना लगाए। १३४७ को पूर्व सम्झौता पछि उनको छोरा जयराज देवलाई उत्तराधिकारी बनाए।

बि.सं. १४०१ (नेपाल सम्बत् ४६४) आश्विनमा ठूलो भूकम्प गयो । यसको भोलिपल्ट गद्दीनसिन राजा अरि मल्लको देउपाटनमा मृत्यु भयो । त्यतिबेला राजा भक्तपुर त् रिपुर दर बारमा नबसी देउपाटनको पुरानो दर बारमा बसेको हुनाले उनको मृत्यु भएको बुझिन्छ ।  राजा अरि मल्लको मृत्यु भएपछि गद्दी तीन वर्षका लागि खाली रह्यो । त्यसबेलाको अस्तव्यस्त, खिचातानीको अवस्थाले गर्दा राजा कसलाई बनाउने भने निर्णय तीन वर्षसम्म पनि हुन सकेन ।

सत्ताको लागी पशुपति मल्ल, जय राजदेव मल्ल , देवलदेवी बीच शक्ति संघर्ष चल्दै आएको थियो । शक्ति संघर्षमा ने.सं. ४६७ (बि.सं.१४०४) श्रावणमा जयराजदेवले सिंहासन प्राप्त गरे । पशुपति मल्ललाई उनकी आमा सहित कैद गरियो र कैदमा नै बि.सं १४०५ जेष्ठमा उनको मृत्यु भयो ।  

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मल्ल वंश
श्रेणी:मल्ल राजाहरू
जयराजदेव मल्ल

**जयराजदेव**, जसलाई **जयराज** पनि भनिन्छ, जयभीमदेवका अवैध छोरा र नेपालको नवौं राजा थिए। जयराजाले जयरी मल्लको उत्तराधिकारी बने र १३४८ देखि १३६१ मा आफ्नो मृत्यु सम्म एक शक्तिहीन राजाको रूपमा शासन गरे। १३६१ को प्रारम्भमा जयराजको निद्रामा जलेर मृत्यु भएको थियो। १३४८ को पूर्व सम्झौता पछि उनको छोरा अर्जुनदेवले उत्तराधिकारी बनेका थिए।

## मुसलमान आक्रमण 
बिसं १४०६ मंसीर २२ बाङ्गालका सुलतान शमासुद्दीनले नेपाल उपत्यकामा आक्रमण गरे । गोपाल राजवंशावलीमा यो घटनाको वर्णन गरिएको छ । गोपाल राजवंशावली यो आक्रमण भन्दा ४० वर्ष जतिपछि जयस्थिति मल्लको पालामा संग्रह गरी तयार गरिएको हो ।  

सुल्तान शमसुद्दीन पूर्वतिरको बाटोबाट नेपाल उपत्यकामा पसेका थिए । त्यसबेला नेपालको राजधानी भक्तपुरमा भएको र पूर्वतिरबाट नेपाल उपत्यकामा पस्दा बाटोमै पर्ने हुनाले शमसुद्दीनको आक्रमणको मार पहिले भक्तपुरमा पर्‍यो । बिशाल फौज साथ आएका शमासुद्दीनको आक्रमण रोक्न सक्नै सैन्यशक्ति र रक्षाप्रबन्ध त्यस बेला नेपालामा थिएन । यसो हुँदा यहाँका राजा प्रजा सारा सक्दो आत्मरक्षा गर्नतिर मात्र लागेको देखिन्छ । 

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मल्ल वंश
श्रेणी:मल्ल राजाहरू
अर्जुनदेव मल्ल

**अर्जुनदेव मल्ल**, जसलाई **जयर्जुनदेव** पनि भनिन्छ, जयराजदेवका छोरा र नेपालको दशौं राजा थिए। जयर्जुन १३६० मा आफ्नो बुबाको उत्तराधिकारी भए र १३८१ मा आफ्नो पदावधि सम्म शासन गरे। राजाको रूपमा काम गरिरहँदा पनि जयस्थिति मल्ललाई १५ सेप्टेम्बर १३८२ मा औपचारिक रूपमा राज्याभिषेक गरिएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मल्ल वंश
श्रेणी:मल्ल राजाहरू
श्रेणी:नेपालको इतिहास
श्रेणी:नेपाली राजाहरू
ज्योति मल्ल

**जयज्योतिर मल्ल** (जसलाई छोटकरीमा **ज्योति मल्ल** भनिन्छ) जयस्थिति मल्लका छोरा र नेपालको तेह्रौं मल्ल राजा थिए। उनले १४०८ मा आफ्नो भाइ जयधर्म मल्लको उत्तराधिकारी बने र १४२८ मा आफ्नो मृत्यु सम्म शासन गरे। १३९५ मा आफ्नो बुबाको मृत्यु पछि उहाँको शासन उहाँका दुई दाजुभाइहरूसँग सह-अस्तित्वमा थियो भन्ने विश्वास गरिन्छ। उहाँका जेठा भाइ, जयधर्मलाई काठमाडौँ र पाटनमा पूर्ण शाही उपाधि दिइएको थियो, जबकि तीनै भाइहरू भक्तपुरमा संयुक्त शासक थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मल्ल वंश
श्रेणी:मल्ल राजाहरू
अनन्त मल्ल

**अनन्त मल्ल** नेपालका छैटौँ मल्ल राजा थिए। उनि जयसिंह मल्लको उत्तराधिकारी बने र १२७१ देखि १३०८ मा आफ्नो मृत्यु सम्म शासन गरे। अनन्त मल्लको शासनकाल द्वन्द्व र राजनीतिक अशान्तिले भरिएको थियो।

भोन्टाको घरानाको सहयोगमा जयसिंह मल्ललाई पदच्युत गरेर उनी आफैँ सिंहासनमा बसेका थिए र उनको शासनकाल आफैँविरुद्ध यस्तै प्रयासले भरिएको थियो। उनको मृत्यु पछि, नेपाल राजा बिना पाँच वर्ष बित्यो र धेरै आक्रमणहरू, र दुई ठुला घरहरू बीचको द्वन्द्वको शिकार भयो। उनको अन्ततः जयनन्द मल्लले उत्तराधिकारी बने।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मल्ल वंश
श्रेणी:मल्ल राजाहरू
श्रेणी:नेपाली राजाहरू
जयसिंह मल्ल

**जयसिंह मल्ल** नेपालको पाँचौं मल्ल राजा थिए। उनले जयभीमदेवको उत्तराधिकारी बने र १२७१ देखि १२७४ मा पदच्युत नभएसम्म शासन गरे। उनि भडगाउँमा स्थानीय मालिक थिए र अभय मल्ल र जयदेव मल्लको शासनकालमा राजनीतिक शक्तिहरू जम्मा गर्न थालेका थिए। उनको शासनको बारेमा धेरै स्पष्ट छैन र उनी या त १२७४ मा अपदस्थ वा त्याग गरिएको थियो जस पछि उनी अनन्त मल्ल द्वारा उत्तराधिकारी भए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:मल्ल वंश
श्रेणी:मल्ल राजाहरू