पूर्णिमा रानी शिलको सामूहिक बलात्कार

**पूर्णिमा रानी शिलको सामूहिक बलात्कार**को घटना ८ अक्टोबर २००१ मा बङ्गलादेशको सिराजगञ्ज जिल्ला अन्तर्गत उल्लापाडा उपजिल्लामा भएको थियो। यो घटना २००१ बङ्गलादेशी आम निर्वाचन पछिको निर्वाचन-पश्चात् हिंसाको समयमा घटेको थियो। पीडित, **पूर्णिमा रानी शिल**, एक हिन्दु किशोरी थिइन् जसलाई विजयी बङ्गलादेश नेसनलिस्ट पार्टी (बिएनपी) नेतृत्वको गठबन्धनका समर्थकहरूले निशाना बनाएका थिए। यद्यपि सन् २०११ मा ११ जना दोषीहरूलाई आजीवन कारावासको सजाय सुनाइएको थियो, तर पीडित र मानव अधिकारकर्मीहरूले न्याय प्रकियामा भएको एक दशक लामो ढिलाइ र तत्काल सजायको अभावले न्याय प्रणाली प्रभावहीन भएको टिप्पणी गरेका छन्।

## पृष्ठभूमि 
१ अक्टोबर २००१ मा सम्पन्न बङ्गलादेशको आम निर्वाचनमा बङ्गलादेश नेसनलिस्ट पार्टी (बिएनपी) र जमात-ए- इस्लामीको नेतृत्वमा रहेको गठबन्धनले भारी बहुमतका साथ विजय हासिल गर्‍यो। विजय लगत्तै, गठबन्धनका समर्थकहरूले हिन्दु अल्पसङ्ख्यकहरू विरुद्ध हिंसाको एक योजनाबद्ध अभियान सुरु गरे, जसलाई उनीहरूले प्रतिद्वन्द्वी अवामी लिगका समर्थकका रूपमा लिएका थिए। एम्नेस्टी इन्टरनेसनलले प्रतिवेदन गरे अनुसार हिन्दुहरूलाई उनीहरूको जमिनबाट विस्थापित गरियो, उनीहरूको घरहरू जलाइयो, र हिन्दु महिलाहरूलाई बलात्कार तथा यौन हिंसाको शिकार बनाइयो।

पूर्णिमा रानी शिल (शील पनि लेखिने) सिराजगञ्जको उल्लापाडा स्थित पूर्वदेलुवा गाउँमा बस्ने एक विद्यार्थी थिइन्। आक्रमणको समयमा उनी १२ वर्षकी थिइन्। १ अक्टोबरको निर्वाचनका क्रममा, पूर्णिमाले पूर्वदेलुवा हाई स्कुल केन्द्रमा मतदान प्रतिनिधि (पोलिङ एजेन्ट) को रूपमा काम गरेकी थिइन्। मतदान प्रक्रियाको क्रममा, बिएनपी समर्थकहरूले कथित रूपमा जबरजस्ती मतपत्रमा छाप लगाउने प्रयास गरेका थिए। पूर्णिमाले यस कार्यको विरोध गर्दै प्रशासनलाई खबर गरेकी थिइन्, जसले गर्दा विपक्षी कार्यकर्ताहरूसँग उनको विवाद भएको थियो। आक्रमणकारीहरू स्थानीय कार्यकर्ता र बिएनपी नेतृत्वको गठबन्धनका समर्थक रहेको पहिचान गरिएको थियो। आक्रमणको क्रममा उनकी आमा, बासना रानी शिलको हात भाँचियो। उनका बुबा, अनिल चन्द्र शिल, र दाजुभाइ दिदीबहिनीहरूलाई पनि कुटपिट गरियो; उनका भाइ राखाल चन्द्र शिलको आँखामा चोट लाग्यो र अन्ततः उनको दृष्टिशक्ति गुम्न पुग्यो। अर्का भाइ गोपाल चन्द्र शिल र बहिनी गीता रानी शिल पनि घाइते भए। आयोगको प्रतिवेदनले विशेष रूपमा पूर्णिमाको मुद्दालाई उजागर गरेको थियो। अदालतले प्रमाणको अभावमा अन्य छ जना अभियुक्तहरूलाई सफाइ दियो।

पूर्णिमाले फैसलाबारे असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै भनिन् कि कम्तीमा दुई जना मुख्य योजनाकारहरू, जसलाई उनी चिन्थिन् र जो उनीहरूकै गाउँका थिए, उनीहरूले मृत्युदण्ड पाउनुपर्ने थियो।

### बलात्कारीहरूको रिहाइको माग (२०२५) 
अगस्ट २०२४ मा शेख हसिना नेतृत्वको अवामी लिग सरकार ढलेपछि, १ मार्च २०२५ मा बलात्कारीका परिवारहरू र स्थानीय बिएनपी नेताहरूले उल्लापाडामा मानव साङ्लो आयोजना गरे। प्रदर्शनका वक्ताहरूले यो मुद्दा अघिल्लो "फासीवादी सरकार" द्वारा "झूटो, बनावटी र राजनीतिक रूपमा प्रेरित" भएको दाबी गरे। उनीहरूले दोषीहरूको तत्काल रिहाइ र पूर्णिमालाई प्रदान गरिएका सुविधाहरू खारेज गर्न माग गरे।

यौन हिंसाका पीडितहरूलाई सहयोग गर्न र महिला हिंसा विरुद्ध चेतना जगाउन पूर्णिमाले सन् २०१४ मा 'पूर्णिमा फाउन्डेसन ट्रस्ट' स्थापना गरिन्। यद्यपि, मन्त्रीको कार्यकाल सकिएपछि र पद स्थायी नभएका कारण सन् २०१९ मा पूर्णिमाले यो जागिर गुमाइन्।

सन् २०१९ मा, उनले आरक्षित महिला सिटको लागि संसद सदस्य बन्न अवामी लिगबाट मनोनयन फारम खरिद गरेकी थिइन्, यद्यपि उनले पूर्ण अभियानका लागि आफूसँग आर्थिक स्रोतको अभाव रहेको उल्लेख गरेकी थिइन्।

सन् २०२३ मा, पूर्णिमाले बिएनपीका तत्कालीन कार्यवाहक अध्यक्ष तारिक रहमानलाई "रोग" (disease) को संज्ञा दिँदै आफूले भोगेको लाञ्छना र हिंसाका लागि सो पार्टीलाई दोषारोपण गरेकी थिइन्।

## राजनीतिक प्रभाव 
द गार्जियनले बङ्गलादेशमा त्यस समयमा कट्टरपन्थीहरूले गरेका अत्याचारहरू प्रति "आँखा चिम्लिएको" भन्दै बेलायती सरकार र अन्यको आलोचना गरेको थियो।

सन् २०२३ मा, पूर्णिमाले २०२४ बङ्गलादेशी आम निर्वाचनको सन्दर्भमा डर व्यक्त गर्दै भनेकी थिइन् कि यदि बिएनपी र जमात-ए- इस्लामी सत्तामा फर्किए भने उनी देश छोड्न बाध्य हुनेछिन्, किनकि उनी यस्तो हिंसाको अर्को लहरबाट बाँच्न सक्ने छैनन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:जीवित मानिसहरू