देउवा

देउवा एउटा क्षत्रिय ठकुरी थर हो । भारतको उत्तराखण्ड राज्यको कुमाउँ क्षेत्रमा र नेपालमा पाइने थर हो। उत्तराखण्डमा देउबा पहाडी क्षत्रिय राजपूतहरू (ठाकुरहरू) को एक जाति हो। 

## इतिहास 
पञ्चपुर्विया पाँच वंशहरू हुन्: देउबा (गाउँ रोबा, गारखा पास्पा), सेरारी (गाउँ संगोर, सोरारी तल्ली मल्ली), पुरुचुडा (गाउँ रुन्डाकोट, गर्खा पुरुचुडी), चिरल (गाउँ छावटी चिरल) र पडेरु (गार्खा पाडेरु) पञ्चपुरी भनेर चिनिन्थ्यो।  उनीहरूलाई डोटीमा परिचय गराए र राजा रतन चन्दले उनीहरूलाई जागीर दिएर कुमाऊँमा बसाए। यी पाँच ठकुरी कुलहरू चन्द राजाहरूका आफन्त थिए। चन्द राजवंशमा धेरै कुलहरू छन्, जसमा सेरारी जस्ता चन्द उपकुलहरू, साथै ऐतिहासिक रूपमा कात्युरी राजवंशसँग सम्बन्धित अन्य वंशहरू समावेश छन्। यी मध्ये, देउवा एउटा त्यस्तै कुल हो। इतिहासकार प्रयाग जोशीका अनुसार यो कुल सुरुमा सिन्धबाट बसाइँ सरेको थियो। गंगा दत्त उप्रेतीद्वारा लिखित अल्मोडा जिल्लाका लडाकु जातिको वर्णनात्मक सूचीमा भनिएको छ: "यी मानिसहरू, जो मूल रूपमा नेपाल र त्यहाँबाट कुमाऊँ गएका थिए, राजा उद्योट चन्दले आफ्नो सेनामा योद्धाको रूपमा यहाँ नियुक्त गरेका थिए।" यो नाम मूल शब्द देवा/देउबाट पनि आएको हुन सक्छ,जुन त्यस समयमा क्षत्रिय/ठकुरी हरूले प्रयोग गर्ने सामान्य प्रत्यय थियो। 
देवलाई चन्द राजाहरू र कात्युरीहरू दुवैले प्रत्ययको रूपमा पनि प्रयोग गर्थे।

#### देउवा खान्दानका सम्मानित चर्चामा रहेका व्यक्तित्वहरु 
*#नेपालमा सम्माननीय पुर्ब प्रधानमन्त्रि शेरबहादुर देउवा
*#डोटी कांग्रेश जिल्ला सभापति प्रदिप देउवा , 
*#समाजसेबी उद्योगपति अर्जुन देउवा  
*#नेपाल आर्मीमा मेजर शिवबहादुर देउवा  ,
*#नेपाल आर्मीमा क्यप्टन दलबहादुर देउवा , 
*#नेपाल प्रहरीमा एस.एस.पी.दिलिपसिंह देउवा 
*#डोटी पत्रकार टेकेन्द्र देउवा , 
*#डोटी पत्रकार श्रवण देउवा
*# नेपाली कांग्रेसका नेता तथा राज्यमन्त्री प्रकाश बहादुर  देउवा
*#कैलाली गौरीगंगा न पा  पुर्ब मेयर / एमाले  नेता :    भिम  बहादुर देउवा ( अछामको  "दानी" जाति ) ठकुरी देउवा होइन्।

## देउवा थर लेख्ने सबै ठकुरी देउवा होइन् 
बर्तमानमा कुमाउ, डडेल्धुरा पस्शे गर्खा (रुवाखोला क्षेत्र ) र डोटीको  जोरायल गाउँपालिका ५ गडसेराको देउवान, बर्छैन तल्लो बोगटानका केही  ठाउमा मात्र ठकुरी खान्दानका देउवा रहन्छन।  यो भन्दा बाहेक अन्यत्रका  पुराना देउवा होइनन।  देखिएका र जानिएका नक्कली देउवाहरु निम्न अनुसार छन्।  
* अछाम जिल्ला बाट कैलाली तिर आएका दानी थरकाले देउवा थर लेखेका छन्।  
*बाजुरामा कुमालका देउवा थर लेख्छन।  
*कालिकोटमा सहकारी थरकाहरु केही बोगटी र केहिले देउवा थर लेख्छन।  
*डोटी सेती नदी उत्तर  सायल क्षेत्रमा तेडी, डाडा बाघसंग सम्बन्धितहरु जुम्लाबाट आएका देउका हुन् भन्ने छ त्यसैले तिनको बैबाहिक सम्बन्ध पनि त्यस्तै जति संग हुन्छ। ती पनि सक्कली देउवा होइन्न। 
*डडेल्धुराको सदरमुकाम र त्यसको पश्चिम क्षेत्रमा पुजारा, पुजारी ,देउकाहरुले बर्तमानमा देउपा, देउवा थर लेखेको देखिएको छ। यस अन्तर्गतकाहरु कंचनपुर जिल्ला तिर भेटिन्छन।  यसकारण  बर्तमानमा  देउवा थर लेख्ने सबै ठकुरी देउवा अन्तर्गतका नहुन सक्छन । 
*यी मात्र होइन काठमाडौँ तिरका केही देउजा भन्ने जातिले समेत कहानी बनाएर देउवा हौँ भन्न थालेको भेटिएको छ।  यस्ता नक्कली हरुको बैबाहिक सम्बन्ध पनि तिनकै स्तरका संग हुन्छ।  यिनलाई देख्नेहरु सबै उस्तै बताउन सकछन तर बुझ्नु पर्छ।  आजभोली ठकुरी हुन् बैश्यहरुले बिभिन्न नखरा देखाएको भेटिन्छ।  यस्ता संग घुलमिल हुनेहरु आफ्नो पुर्खेउली पहिचानबाट हराउछन त्यसैले सचेत रहनु पर्छ।  सक्कली र नक्कली चिन्नु पर्छ।

#### देउवाहरुका कुलगुरु/पुरोहित 
*डोटीमा अत्रि गोत्रीय ओझा , र बडु
*डडेल्धुराको रुवाखोलामा भारद्वाज गोत्रीय निरोला भण्डारीको वंशज भेउलेनि ब्राहमण र 
*कुमाऊमा उपमन्यु गोत्रीय जोशी

#### कुलका देवताहरु 
*केदार 
*अशिग्राम केदार,
*लाटो गन्याप (गणेश) गद्तोला 
*कालिका

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## यो पनि हेर्नुहोस्
*शेरबहादुर देउवा

## बाह्य कडीहरू
*#हेरौ भिडियो युटुबमा / डडेल्धुरा  रुवाखोला देउवाका पुर्खाको मद्द्कट्य कोट(देउवा दरवार)र यसको बर्णन भिम बहादुर देउवाबाट  भाग -२
*#हेरौ भिडियो युटुबमा / देउवा सक्कली ठकुरी कुल हो । हामी ठकुरी देउवा हौ । सम्माननीय शेरबहादुर देउवाका माईला भाइ लोकबहादुर देउवा 
*#हेरौ भिडियो यूटुबमा / जनकबहादुर चन्द वर्ष ८० बैतडी कुर्कुटया/पूर्व प्रधानमन्त्री लोकेन्द्रबहादुर चन्दका दाजु | सुनौ यहाँको इतिहास सम्बन्धि  सत्य-सत्य भनाई देउवा १२ ठकुरी मध्येको ठकुरी हो ।
*#हेरौ भिडियो युटुबमा /डडेल्धुरा बडालको लाटा देवताको जात्रा देउवाहरुका कुलका देवता यहाँ हेरौ बडालको चौलो डडेल्धुरा 
*#हेरौ भिडियो युटुबमा /डडेल्धुरा बडालको लाटा देवताको जात्रा देउवाहरुका कुलका देवता 
*#हेरौ भिडियो युटुबमा /बडालको लाटा देवताको जात्रा/ शिखर जात्रा /सम्माननीय प्रधानमन्त्री श्री शेरबहादुर देउवा यसरी ब्याख्या गरिबक्सिन्छ 
*#हेरौ भिडियो युटुबमा /बडालको चौलो डडेल्धुरा
*#हेरौ भिडियो युटुबमा /गडसेरा देउवान, देउवाहरूको  खतेडा दशैँको झलक / भानादेव वंशज झापरदेवको सन्तान काटिएको  खतेडा गाउँ 

श्रेणी:थरहरू