open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
सुचनाको हक

**सूचना प्राप्तिको अधिकार** भनेको नागरिकले सरकारी निकायबाट आवश्यक जानकारी प्राप्त गर्ने कानुनी अधिकार हो। यो अधिकारले पारदर्शिता, जवाफदेहिता र प्रशासनमा नागरिकको सक्रिय संलग्नता सुनिश्चित गर्दछ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
राष्ट्रिय सुरक्षा

**राष्ट्रिय सुरक्षा** वा **राष्ट्रिय रक्षा** भनेको कुनै सार्वभौम राज्यको सुरक्षा र संरक्षण हो, जसमा त्यस राज्यका नागरिक, अर्थतन्त्र र संस्थाहरूको बचाउ, हित र संरक्षणमा सरकारको प्रमुख कर्तव्य रहन्छ। प्रारम्भमा यसलाई मुख्य रूपमा सैनिक आक्रमणबाट सुरक्षाको रूपमा बुझिन्थ्यो, तर आधुनिक अवधारणामा यसमा गैर-सैन्य आयामहरू जस्तै आतंकवादबाट सुरक्षा, अपराध न्यूनिकरण, आर्थिक सुरक्षा, ऊर्जा सुरक्षा, वातावरणीय सुरक्षा, खाद्य सुरक्षा र साइबर सुरक्षा पनि समावेश छन्। यसरी राष्ट्रिय सुरक्षा केवल सैनिक क्षमतामा सीमित नभई राज्यका सबै महत्वपूर्ण पक्षहरूलाई समेट्ने बहुआयामिक संरचना हो।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
बहु-स्तरीय शासन

**बहु-स्तरीय शासन** भनेको राजनीतिक विज्ञान र सार्वजनिक प्रशासनमा प्रयोग हुने अवधारणा हो, जसले सत्ता र नीति निर्माणको जिम्मेवारी विभिन्न सरकारका तहहरूमा बाँडिने प्रक्रियालाई जनाउँछ। यसमा स्थानीय, क्षेत्रीय, राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय तहका सरकारहरू समावेश हुन्छन्। यो अवधारणाले विभिन्न सरकारी तह र गैर-सरकारी निकायबीचको जटिल अन्तरक्रियालाई विश्लेषण गर्न मद्दत गर्छ, जसले नीति निर्माण र कार्यान्वयनमा सहभागी सबै पक्षको भूमिका र प्रभावलाई स्पष्ट पार्दछ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
कर्पोरेट शासन

**कर्पोरेट शासन** भनेको कम्पनी वा निगमलाई नियन्त्रण र सञ्चालन गर्ने विधि, प्रक्रिया, अभ्यास र सम्बन्धहरू हुन्, जसमा निर्देशक बोर्ड, व्यवस्थापक, शेयरधनी र अन्य सरोकारवालाहरूको भूमिका समावेश हुन्छ। यसको मुख्य उद्देश्य कम्पनीको निर्णय प्रक्रियामा पारदर्शिता, जवाफदेहिता र दिगोपन सुनिश्चित गर्नु हो, जसबाट सबै सरोकारवालाको हित सुरक्षित रहोस् र संस्थाको दीर्घकालीन लक्ष्य प्राप्ति सम्भव होस्।'
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
राजस्व प्रशासन

**राजस्व प्रशासन** सरकारी तहमा राजस्व संकलन, व्यवस्थापन, नियमन र निगरानी गर्ने प्रक्रिया र संरचना हो। राजस्व प्रशासनको मुख्य उद्देश्य सरकारी आर्थिक स्रोतहरूको संकलन र व्यवस्थापन हो। यसले सरकारलाई देशको विकास, सार्वजनिक सेवा, र सामाजिक कल्याणका कार्यक्रमहरू कार्यान्वयन गर्न आवश्यक वित्तीय स्रोत उपलब्ध गराउँछ। उचित राजस्व प्रशासनले कर प्रणालीलाई सरल, पारदर्शी र न्यायसंगत बनाउँछ, जसले करदाताहरूको विश्वास बढाउँछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
बजेट चक्र

**बजेट चक्र** भनेको सरकारहरूले बजेट तयार गर्ने र स्वीकृत गर्ने प्रक्रिया हो। यो प्रत्येक कार्यका लागि खर्चको स्तर निर्धारण गर्ने प्रक्रिया हो। यसमा उपलब्ध पूँजीको अनुमान र वितरण गरिन्छ ताकि तोकिएका लक्ष्यहरू प्राप्त गर्न सकून्।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
वित्तीय संघीयता

**वित्तीय संघीयता** भनेको प्रशासनका विभिन्न तहहरू (केन्द्र र राज्य/स्थानीय सरकार) बीच राजस्व र खर्च सम्बन्धी जिम्मेवारी र साधनहरू कसरी बाँडिने भन्ने विषय हो। यो केन्द्र र विकेन्द्रित तहहरूबीचको आर्थिक अधिकार, कर संकलन, अनुदान र स्थानान्तरण भुक्तानी प्रणालीको व्यवस्थापनमा ध्यान केन्द्रित हुन्छ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
पदानुक्रम

पदानुक्रम  भनेको वस्तु, नाम, मान, श्रेणी आदि जस्ता वस्तुहरूलाई एकअर्काको “माथि”, “तल्लो”, वा “समान स्तरमा” राखेर व्यवस्थित गर्ने प्रणाली हो।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
नियन्त्रण (व्यवस्थापन)

**नियन्त्रण** व्यवस्थापनको एक कार्य हो जसले त्रुटिहरू पहिचान गर्न र सुधारात्मक कदम चाल्न सहयोग पुर्‍याउँछ। यसले मानकबाट हुने विचलनलाई न्यूनतम बनाउँछ र सुनिश्चित गर्छ कि संस्थाका तोकिएका लक्ष्यहरू सफलता पूर्वक प्राप्त होस्।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:व्यवस्थापन अवधारणा
निर्णय निर्माण प्रक्रिया

**निर्णय निर्माण प्रक्रिया** लाई मानसिक/संज्ञानात्मक प्रक्रिया मानिन्छ जसले सम्भावित विकल्पहरू मध्ये कुनै विश्वास वा कार्यको मार्ग चयन गर्न परिणाम दिन्छ। निर्णय तर्कसंगत वा अतर्कसंगत दुवै हुन सक्छ। निर्णय लिने प्रक्रिया निर्णयकर्ताको मूल्य, प्राथमिकता, र विश्वासका आधारमा तर्क गर्ने प्रक्रिया हो।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
नेतृत्व

**नेतृत्व** कुनै व्यक्ति, समूह, वा संगठनसँग अन्य व्यक्ति, टोली, वा संगठनलाई “नेतृत्व गर्ने”, प्रभाव पार्ने, वा मार्गदर्शन गर्ने क्षमता हो। तर, “नेतृत्व” शब्द विवादास्पद पनि मानिन्छ। विशेषज्ञ साहित्यले यस अवधारणामा विभिन्न दृष्टिकोणहरू प्रस्तुत गर्दछ। कतिपय अध्ययनले पूर्वी र पश्चिमी नेतृत्व दृष्टिकोण बीचको भिन्नता, र पश्चिमी सन्दर्भमा उत्तर अमेरिकी र यूरोपेली नेतृत्व दृष्टिकोण बीचको भिन्नता पनि तुलना गर्दछ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
जिम्मेवारी हस्तान्तरण

**जिम्मेवारी हस्तान्तरण** (Delegation) भनेको काम बाँड्ने र अरू व्यक्तिलाई जिम्मेवारी सुम्पिने प्रक्रिया हो। व्यवस्थापन वा संगठनमा नेतृत्वका सन्दर्भमा, यसले प्रबन्धक लाई काम, निर्णय गर्ने अधिकार र जिम्मेवारी तल्लो तहका कर्मचारीहरूमा प्रभावकारी रूपमा बाँड्ने विषय बुझिन्छ। सही ढंगले जिम्मेवारी सुम्पिनुले संगठनात्मक संरचनामा उत्तरदायी अधिकारको श्रृंखला सिर्जना गर्न मद्दत गर्छ, जहाँ अधिकार र जिम्मेवारी तलतिर सरेको हुन्छ। तर, अप्रभावकारी जिम्मेवारी सुम्पिनु ले कार्य प्रणालीमा हस्तक्षेप बढाइ कार्य नै अप्रभावकारी हुन सक्दछ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
व्यावसायिकता

**व्यावसायिकता** वा **पेशागतता** (Professionalism) भनेको कुनै व्यक्तिले कार्यस्थलमा पालन गर्नुपर्ने मानकहरू हुन्, जसले व्यक्तिलाई गम्भीर, एकरूप, र  कार्य प्रति जिम्मेवारी बोध भएको देखाउन मद्दत गर्छ। के कुरा पेशागतता भित्र पर्छ भन्ने विषयमा विवाद छ र यो कार्यस्थल र संस्कृतिका अनुसार फरक पर्न सक्छ। सामान्यतया व्यावसायिकता, पेशागत नैतिकता (professional ethics) र पोशाक/ड्रेस कोडको मिश्रणको रूपमा पनि परिभाषित गरिन्छ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
ऐन

**ऐन** विधायिका (सामान्यतया संसद वा परिषद्) बाट पारित गरिने कानूनी पाठ हो। ऐन समाजलाई नियमन गर्ने, न्याय कायम गर्ने, समानता सुनिश्चित गर्ने र अधिकार–कर्तव्य स्पष्ट पार्ने आधारभूत साधन हो। ऐन बिना सामाजिक, आर्थिक र राजनीतिक गतिविधिहरूमा स्पष्ट नियम हुँदैन, जसले अराजकता, विवाद र अन्याय निम्त्याउन सक्छ। त्यसैले कानुनी शून्यता हटाउन, सबैलाई बराबरी कानुनी संरक्षण दिन र राज्य सञ्चालनलाई व्यवस्थित बनाउन ऐन आवश्यक हुन्छ।

संसदीय प्रणाली भएको अधिकांश देशहरूमा संसदको ऐन, प्रारम्भमा विधेयक (Bill) को रूपमा प्रस्तुत हुन्छ, जसलाई विधायिकाले मतदान गरेर सर्वसम्मतले पारित गर्छ। सरकारको संरचनाको आधारमा, उक्त पाठ कार्यपालिका शाखाबाट वा कुनै स्वतन्त्र संवैधानिक निकाय वा व्यक्तित्व बाट स्वीकृत वा अनुमोदन प्राप्त गर्नुपर्ने हुन सक्छ।

## इतिहास 
## ऐन निर्माण प्रक्रिया 
### नेपाल 
### अन्य मुलुकहरू 
## ऐनका भागहरू 
सामान्यतया कुनै पनि ऐनमा विभिन्न खण्ड वा भागहरू हुन्छन्, जसले ऐनको संरचना र विषयवस्तु स्पष्ट पार्छन्। मुख्यतया यसका भागहरू यस प्रकार हुने गर्दछन्–

* शीर्षक (Title): ऐनको नाम र परिचय दिने भाग।
* प्रस्तावना (Preamble): ऐन किन ल्याइएको हो भन्ने उद्देश्य स्पष्ट गर्ने भाग।
* विस्तार र प्रारम्भः कहिले देखि लागु हुने,
* परिभाषा (Definitions): ऐनमा प्रयोग गरिएका शब्द वा पद वा पारिभाषिक शब्द हरूको अर्थ स्पष्ट गर्ने भाग।
* मुख्य प्रावधानहरू (Substantive Provisions): ऐनले ल्याउने नियम, अधिकार, कर्तव्य, निषेध वा अनुमति सम्बन्धी मूल कानुनी व्यवस्था।
* प्रक्रियागत प्रावधानहरू (Procedural Provisions): ऐन कार्यान्वयन गर्ने तरिका, निकायहरूको अधिकार र दायित्व उल्लेख गर्ने भाग।
* दण्ड/कारबाही प्रावधान (Penal Provisions): ऐन उल्लंघन भएमा लागू हुने सजाय वा कारबाही सम्बन्धी व्यवस्था।
* अन्तिम प्रावधानहरू (Miscellaneous/Final Provisions): ऐनलाई कार्यान्वयन गर्ने मिति, पुराना ऐनहरूको खारेजी, र अन्य अतिरिक्त प्रावधानहरू।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
स्नाइपर

Provincial Reconstruction Team (PRT)]]
**स्नाइपर** एक सैन्य/अर्धसैनिक निशानेबाज हो जसले लुकेर गुप्त स्थानबाट धेरै दूरीमा रहेको लक्ष्यहरूलाई प्रहार गर्दछ। स्नाइपरहरूसँग सामान्यतया विशेष प्रशिक्षण हुन्छ र तिनीहरू उच्च-परिशुद्धता राइफलहरू र उच्च-म्याग्निफिकेसन अप्टिक्सले सुसज्जित हुन्छन्, र प्रायः स्काउट/पर्यवेक्षकको रूपमा काम गर्छन्, तिनीहरूको एकाइहरू वा कमाण्ड मुख्यालयलाई रणनीतिक जानकारी प्रदान गर्छन्।

## शब्दको व्युत्पत्ति 
"स्नाइपर" नामको व्युत्पत्ति अंग्रेजी क्रिया "to snipe" बाट आएको हो, जुन १७७० को दशकमा ब्रिटिश भारतमा सिपाहीहरूमाझ स्नाइपहरू प्रहार गर्ने अभ्यासको सन्दर्भमा उत्पन्न भएको थियो। 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
गुरु दत्त

**गुरु दत्त** (जन्म **वसन्त कुमार शिवशंकर पादुकोण**; ९ जुलाई १९२५ - १० अक्टोबर १९६४; **गुरुदत्त पादुकोण** नामले पनि परिचित) एक भारतीय चलचित्र अभिनेता, निर्देशक, निर्माता, कोरियोग्राफर र लेखक थिए। उनलाई भारतीय चलचित्रका महान् चलचित्र निर्माताहरू मध्ये एक मानिन्छ।

दत्तलाई उनको कलात्मकता—विशेष गरी क्लोज-अप शटहरूको प्रयोग, प्रकाश व्यवस्थापन, र उदासीको प्रभावशाली चित्रण—का लागि उच्च सम्मान र प्रशंसा गरिएको थियो। उनले जम्मा ८ वटा हिन्दी चलचित्रहरू निर्देशन गरे, जसमध्ये धेरैले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा लोकप्रियता हासिल गरेका छन्। यसमा *प्यासा* (१९५७) समावेश छ, जसले टाइम पत्रिकाको १०० उत्कृष्ट चलचित्रहरूको सूचीमा स्थान बनाएको थियो, साथै *कागज के फूल* (१९५९), जुन सबै हिन्दी सिनेमाका उत्कृष्ट चलचित्रहरूमा बारम्बार सूचीबद्ध छन्। २०१२ मा उनी सिएनएनको "शीर्ष २५ एसियाली अभिनेताहरू" मा समावेश थिए।

## फिल्मोग्राफी
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
* 
* 2016 article from *Sight and Sound* by Mark Cousins
* Review of Ten Years with Guru Dutt: Abrar Alvi's journey
* Interview with Dev Anand
* Interview with Guru Dutt's cameraman, V. K Murthy
* Urbain Bizot, *Thirst and Mourning*

श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेताहरू
श्रेणी:हिन्दी चलचित्र निर्देशकहरू
श्रेणी:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेताहरू
श्रेणी:राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार (भारत) विजेताहरू
श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू
गुरुत्वाकर्षण बल र गुरुत्व बलबिच फरक

गुरूत्वाकर्षण बल भनेको के हो: ब्राह्मण्डका कुनै पनि दुई वस्तूहरूले परस्परमा एक अर्कालाई आकर्षण गर्ने बललाई गूरुत्वाकर्षण बल भनिन्छ।
आचरण संहिता

**आचरण संहिता** भन्नाले कुनै व्यक्ति वा संस्थाले पालना गर्नुपर्ने नियम, मापदण्ड, जिम्मेवारी र उचित अभ्यासहरूको समष्टि हो।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
इन्टोसाइ

**सर्वोच्च लेखापरीक्षण संस्थाहरूको अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठन** (**इन्टोसाई**) एक अन्तरसरकारी सङ्गठन हो, जसका सदस्यहरू विभिन्न देशका सर्वोच्च लेखापरीक्षण संस्थाहरू हुन्छन्। विश्वका लगभग सबै सर्वोच्च लेखापरीक्षण संस्थाहरू यसका सदस्य छन्। सम्बन्धित देशको प्रणाली अनुसार, इन्टोसाईका सदस्यहरूलाई मुख्य वित्तीय नियन्त्रक, महालेखा परीक्षकको कार्यालय, लेखा अदालत, वा लेखापरीक्षण बोर्ड जस्ता विभिन्न नामले चिनिन्छ। नेपालको सन्दर्भमा, **महालेखा परीक्षकको कार्यालय** यस सङ्गठनको सक्रिय सदस्य हो।

इन्टोसाईले प्रत्येक तीन वर्षमा एक सम्मेलन आयोजना गर्दछ, जसलाई 'सर्वोच्च लेखापरीक्षण संस्थाहरूको अन्तर्राष्ट्रिय काङ्ग्रेस' भनिन्छ।

यसले त्रैमासिक रूपमा 'इन्टरनेसनल जर्नल अफ गभर्नमेन्ट अडिटिङ' प्रकाशित गर्नुका साथै सरकारी लेखापरीक्षणका मार्गनिर्देशन र अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डहरू पनि जारी गर्दछ।

## इतिहास 
इन्टोसाई को स्थापना सन् १९५३ मा क्युवाको हभानामा भएको थियो। सुरुमा ३४ वटा लेखापरीक्षण संस्थाहरूले मिलेर यो समूह बनाएका थिए र सन् २०१० सम्ममा यसको सदस्यता सङ्ख्या १९३ पुगेको छ (१८८ राष्ट्रिय संस्थाहरू, युरोपेली लेखा अदालत र ४ सम्बद्ध सदस्यहरू)।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:अन्तरसरकारी संस्थाहरू
नेपालमा नवीकरणीय ऊर्जा

**नेपालमा नवीकरणीय ऊर्जा** मुख्यत: प्राकृतिक स्रोतहरूबाट प्राप्त हुने, दीर्घकालसम्म प्रयोग गर्न सकिने र प्रदूषण न्यून गर्ने ऊर्जालाई जनाइन्छ। नेपाल जलस्रोतमा धनी भएकाले यहाँ नवीकरणीय ऊर्जाको सम्भावना निकै ठूलो छ।

## इतिहास 
## अवस्था 
१. जलविद्युत**:** नेपालमा करिब ८३,००० मेगावाट जलविद्युत उत्पादन गर्ने सैद्धान्तिक क्षमता छ, जस मध्ये ~४२,००० मेगावाट आर्थिक रूपमा सम्भावित छ। हालसम्म झन्डै ३,००० मेगावाट भन्दा बढी जलविद्युत उत्पादन भइरहेको छ। नेपालको प्रमुख नवीकरणीय ऊर्जा यही हो।

२. सौर्य ऊर्जा: नेपालमा प्रतिदिन औसत ६.८ घण्टा सूर्यको किरण पर्छ। करिब ५०,००० मेगावाट भन्दा बढी सौर्य क्षमता रहेको अनुमान छ। ग्रामीण क्षेत्रमा सोलार होम सिस्टम, मिनी-ग्रिड र सोलार वाटर हिटर व्यापक छन्।

३. पवन ऊर्जा: उच्च हिमाली क्षेत्र र तराईमा पवन ऊर्जा सम्भावना छ। करिब ३,००० मेगावाट भन्दा बढी पवन ऊर्जा उत्पादन गर्न सकिने सम्भावना छ।व्यावसायिक स्तरमा भने अझै विस्तार भएको छैन।

४. जैविक ऊर्जा: नेपालमा कुल ऊर्जाको ६८% भन्दा बढी परम्परागत बायोमास (दाउरा, गोबर, कृषि अवशेष) बाट प्राप्त हुन्छ। सुधारिएको चुल्हो, बायोग्यास प्लान्ट र ब्रिकेट (Bio-briquette) प्रयोग गरेर आधुनिक बनाइँदैछ।

५. भू-तापीय ऊर्जा: मुस्ताङ, म्याग्दी, राराताल वरपर भू-तापीय स्रोत फेला परेका छन्। अझै अध्ययन र सम्भाव्यता परीक्षणको चरणमा छ।

## सम्भावना र चुनौती 
## नीतिगत पक्ष 
## सन्दर्भहरू
वितरणात्मक न्याय

**वितरणात्मक न्याय** भन्नाले समाजभित्र स्रोतसाधन, वस्तु र अवसरहरूको न्यायसंगत बाँडफाँडलाई जनाउँछ। यसको उद्देश्य भनेको सम्पत्ति, आम्दानी र सामाजिक दर्जाजस्ता पक्षलाई विचार गरेर समाजका सदस्यहरूबीच स्रोतसाधनहरू कसरी समान र न्यायपूर्ण रूपमा बाँडिने भन्ने हो। यसलाई प्रायः न्यायपूर्ण प्रक्रिया र औपचारिक समान अवसर सँग तुलना गरिन्छ, तर वितरणात्मक न्यायको ध्यान परिणाममा केन्द्रित हुन्छ। यस विषयले दर्शनशास्त्र र समाजशास्त्रमा उल्लेख्य ध्यान पाएको छ। विभिन्न विचारकहरूले वितरणात्मक न्यायका फरक–फरक दृष्टिकोणहरू प्रस्तुत गरेका छन्, जसले सामाजिक, राजनीतिक र आर्थिक संस्थाहरूको व्यवस्था कसरी हुनुपर्छ भन्ने विषयमा बहसलाई प्रेरित गरेको छ, ताकि समाजमा लाभ र बोझको न्यायपूर्ण वितरण सुनिश्चित गर्न सकियोस्। अधिकांश आधुनिक सिद्धान्तहरूले भौतिक स्रोतहरूको अभाव लाई आधार पूर्वसर्तका रूपमा लिएका छन्। यही अभावकै कारण प्रतिस्पर्धी स्वार्थ र दाबीहरूलाई समाधान गर्न न्यायसंगत वा कम्तीमा नैतिक दृष्टिले उपयुक्त हुने वितरणका सिद्धान्तहरूको आवश्यकता उत्पन्न हुन्छ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
शिव सङ्कल्प

शिव सङ्कल्प (English: **Shiva Sankalpa**) (जन्म अतिस कौण्डिन्न्यायन/Atis Kaundinnyayana, जन्मः वि.सं. २०३९) एक नेपाली लेखक, समीक्षक, कवि, नाटककार, औषधिविद् तथा प्राध्यापक हुन्।

## लेखन जीवन
उनकाे पहिलो रचना २०५१ सालमा कान्तिपुर कोसेलीमा प्रकाशित भएको थियो ।, सेतोपाटी, बाह्रखरी, समकालीन साहित्यइत्यादि पत्रपत्रिकाहरूमा प्रकाशित छन् ।

अनेक साहित्यिक कार्यक्रमहरूमा वक्ता, प्रस्तोता तथा सहजकर्ता 
रहेका उनको *कामसूत्र रति, रस र रहस्य* विषयको भूषिता वशिष्ठसँगको संवाद २०८१ को नेपाल लिटरेचर फेस्टिभलमा चर्चित भएको थियो । 
उनीद्वारा रचित शास्त्रीय नाटक *उर्वशी सूक्त*को मञ्चन पोखरा थिएटरमा २०८० वैशाखमा भएको थियो ।

सङ्कल्प औपचारिक अध्ययनले एक स्वर्णपदक विजेता औषधिविद् हुन् र हाल पोखरा विश्वविद्यालयमा प्राध्यापनरत छन् । उनका अनेक वैज्ञानिक लेखहरू पनि प्रकाशित छन् ।

## कृतिहरू 
* सिमलचाैरको बहःSimalchaur Hiraeth (सम्पादन)
* गण्डकी नाट्यदर्पण (संयुक्त सम्पादन) २०७९
* उर्वशी सूक्त (नाटक) २०८०

## फोटो ग्यालरी
>
File:Shiva Sankalpa recieving NepalVidyaBhushan.jpg|thumb|राष्ट्रपतिसँग नेपाल विद्याभूषण प्राप्त गर्दै (२०७१)
File:Urvashi Sukta.jpg|फ्रेमहीन|केन्द्र|शिव सङ्कल्पद्वारा लिखित तथा निर्देशित नाटक उर्वशी सूक्तको एक दृश्य (२०८०)
File:Shiva Sankalpa and Bhushita Vashistha in NLF.jpg|thumb|Shiva Sankalpa and Bhushita Vashistha]]अङ्गुठाकार|भूषिता वशिष्ठका साथ नेपाल लिटरेचर फेस्टिवलमा (२०८१)

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* उर्वशी सूक्त
* भूषिता वशिष्ठ
* रामवरण यादव

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:काठमाडाैँ जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरु

## बाह्य कडी 
* "कविता: तन्ना मैलिएछ " | Cafe Kavita १२ फेब्रुअरि २०१४
बढुवा

**बढुवा** वा **पदोन्नति** भनेको संगठनमा कर्मचारीको पद, भूमिका वा स्थानलाई उच्चस्तरमा उन्नत गरिने प्रक्रिया हो। सामान्यतया राम्रो कार्य सम्पादन वा सकारात्मक मूल्याङ्कनको आधारमा दिइने पदोन्नतिले कर्मचारीलाई प्रोत्साहन र नियन्त्रण गर्ने साधनको रूपमा काम गर्छ। पदोन्नतिपूर्व कर्मचारीको क्षमता परीक्षण, तालिम वा अनुभवमार्फत मूल्याङ्कन गर्न सकिन्छ। यसले पद, तलब, सुविधा र कामको स्वरूपमा परिवर्तन ल्याउन सक्छ। यसको विपरीत अवस्था भनेको पदावनति हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
कर्णाली चिसापानी पवन ऊर्जा आयोजना

**कर्णाली–चिसापानी पवन ऊर्जा आयोजना** (१० मेगावाट) नेपालको  लम्की चुहा नगरपालिका, कैलाली जिल्लामा रहेको  कर्णाली चिसापानी पुलदेखि करिब १ किलोमिटर तलको क्षेत्रमा छ।  नेपालको ऊर्जा संरचना अहिले जलविद्युतमा मात्र अत्यधिक निर्भर छ। यो आयोजना सफल भएमा नेपालले वैकल्पिक नवीकरणीय ऊर्जा विशेषगरी पवन उर्जा व्यावसायिक रूपमा प्रयोग गर्न थालेको ऐतिहासिक कदम मानिनेछ।

## मुख्य विशेषता :
*यो नेपालकै पहिलो ठूलो स्तरको पवन ऊर्जामाेजना हो, जसको क्षमता १० मेगावाट (AC) छ।
*यसमा ५ वटा टर्बाइन जडान गरिनेछ, हरेकको क्षमता २ मेगावाट रहनेछ।
*करिब ३३०,००० वर्ग मिटर (४९ बिघा) क्षेत्रफलमा परियोजना फैलिएको छ।
*पवनको औसत गतिः करिब ६ मि/से (५० मिटर उचाइमा), वाणिज्यिक उत्पादनका लागि उपयुक्त।
## पूर्वाधार :
*५ वटा २.५ MVA ट्रान्सफर्मर।
*करिब १२ किलोमिटर लम्बाइको ३३ केभी ट्रान्समिसन लाइन।
## उत्पादन क्षमता :
*वार्षिक उत्पादन करिब २१,९१८ MWh (२१.९ GWh) हुने अनुमान।
*क्षमता उपयोग गुणांक (Capacity Utilization Factor, CUF): करिब २५%।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
सांस्कृतिक विविधता

**सांस्कृतिक विविधता** भन्नाले विभिन्न वा फरक–फरक संस्कृतिहरूको उपस्थिति र गुणलाई जनाउँछ, जुन एकल संस्कृतिवादको विपरीत हुन्छ। यसको अर्थ विभिन्न सन्दर्भअनुसार फरक–फरक हुन्छ।कहिलेकाहीँ यसले संग्रहालयमा देखाइने कलाकृतिहरू वा अनलाइन उपलब्ध मनोरञ्जन सामग्रीजस्ता सांस्कृतिक उत्पादनहरू लाई जनाउँछ भने, कहिलेकाहीँ कुनै विशिष्ट क्षेत्र वा सम्पूर्ण विश्वमा पाइने मानव संस्कृतिहरू वा परम्पराहरूको विविधतालाई जनाउँछ। यसबाहेक, सांस्कृतिक विविधता भन्नाले कुनै संस्थान वा समाजमा फरक–फरक सांस्कृतिक दृष्टिकोणहरूलाई समेट्ने अभ्यासलाई पनि जनाउन सक्छ।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
अखिल भारतीय जम्हुर मुस्लिम लीग

दायाँ|अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|अखिल भारतीय जम्हुर मुस्लिम लीगको पहिलो अधिवेशन
अखिल भारतीय जम्हुर मुस्लिम लीग (उर्दू: آل انڈیا جمہور مسلم لیگ) सन् १९४० मा गठन गरिएको थियो, जुन अलग पाकिस्तानको पक्षमा वकालत गर्ने अखिल भारतीय मुस्लिम लीगद्वारा पारित लाहौर प्रस्तावको विरोध गर्नका लागि गठन गरिएको हो। अखिल भारतीय जम्हुर मुस्लिम लीगले अर्कोतर्फ भारतको विभाजनको विरोध गर्‍यो।

## इतिहास 
पार्टीको पहिलो अधिवेशन बिहारको मुजफ्फरपुरमा सम्पन्न भयो। महमूदाबादका राजा मोहम्मद अमिर अहमद खान अध्यक्ष चयन भए र डा. मगफुर अहमद अजाजी महासचिव चयन भए। पछि, महमूदाबादका राजाले जिन्नाको प्रभावमा, जो लामो समयदेखि पारिवारिक मित्र थिए, आफ्नो विचार परिवर्तन गरे र १९४१ मा जिन्नासँग पुनः सामेल भए। डा. अजाजीको नेतृत्वमा जम्हुर मुस्लिम लिगको एक प्रमुख गुट भारतको विभाजनको विरोध गर्ने आफ्नो दृष्टिकोणलाई मजबुत पार्न काँग्रेसमा विलय भयो।

## सन्दर्भ
भूषिता वशिष्ठ

भूषिता वशिष्ठ (English: **Bhushita Vasistha**) (जन्म भूषिता भट्टराई, 1989) एक नेपाली लेखक, सम्पादक, साहित्यिक इतिहासकार, कवि, पत्रकार, र कलाकार हुन्। उनी एक फुलब्राइट विद्वत् वृत्ति विजेता हुन् र उनले अमेरिकाको सान होसे स्टेट विश्वविद्यालयबाट सिर्जनात्मक लेखनमा मास्टर्स अफ फाइन आर्ट्स गरेकी छन् ।

## पेशागत जीवन 
वशिष्ठले सन् २००५ मा नेपालको प्रमुख अङ्ग्रेजी भाषाको दैनिक समाचारपत्रहरू मध्ये एक *द काठमाडौँ पोस्ट* लागि प्रशिक्षार्थी पत्रकारको रूपमा आफ्नो पत्रकारिता करियर सुरु गरेकी थिइन्। उनले रिभर टिथ , मिथिला रिभ्यु , द रिड म्यागजिन, र *क्ले* सहित साहित्य पत्रिकाहरूमा योगदान गरेकी छिन्। उनले रिड म्यागजिनमा आख्यान सम्पादन र काठमाडौँको नेपालाय प्रकाशनमा सम्पादन प्रमुखको रूपमा काम गरेकी छिन्। उनको लेखन, वार्ता र प्रदर्शन साहित्य, नारीवाद र संस्कृत कविताहरूसँग संलग्न छन्।

सन् २०२५ मा उनले सार्क सांस्कृतिक केन्द्रमा दक्षिण एसियाली उत्तर उपनिवेशवादमा व्याख्यान दिएकी थिइन् र उनी जनकपुर साहित्य महोत्सव , नेपाल साहित्य महोत्सव , कलिङ्ग साहित्य महोत्सव जस्ता साहित्यिक महोत्सवहरूमा वक्ताको रूपमा सहभागी छन्। उनले छुदेन काबिमोको उपन्यास *फाट्सुङ* संयुक्त विमोचनमा पनि भाग लिएकी थिइन्। 

## प्रस्तुति र सञ्चार 
उनी काठमाडौँ *पलेटी* साङ्गीतिक शृङ्खलासहितका कार्यक्रमहरूमा परम्परागत नेपाली छन्द कविता गायन गर्नाका लागि परिचित छिन्। उनले लेखक कुमार नागरकोटीको नाटक *बाथटब* अभिनय गरेकी थिइन्। यो नाटक रिपब्लिका पत्रिकाद्वारा सन् २०१९ को शीर्ष पाँच नाटकहरू मध्ये एकको रूपमा सूचीबद्ध गरिएको थियो।

उनले नेपालय बुक टक शोको सञ्चालन गरेकी छिन्, जसमा आनी छोइङ डोल्मा , कुमार नगरकोटी , नयनराज पाण्डे, र नारायण वाग्ले जस्ता लेखक र सांस्कृतिक व्यक्तित्वहरूसँगको कुराकानी समावेश गरिएको थियो। उनी टेलिभिजन टक सोहरूमा अतिथि र प्रस्तोताका रूपमा देखा परेकी छिन्। उनले अन्तर्वार्ता लिएका केही अन्य उल्लेखनीय व्यक्तित्वहरूमा राजेश हमाल , र जोङ्सार जाम्याङ ख्येन्त्से रिन्पोचे र शिव सङ्कल्प समावेश छन्।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* आनी छोइङ डोल्मा
* कुमार नगरकोटी
* छुदेन काविमो
* नयनराज पाण्डे
* नारायण वाग्ले
* शिव सङ्कल्प

## सन्दर्भहरू 
श्रेणी:खोटाङ जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरु
श्रेणी:नेपाली पत्रकार
लुम्बिनी प्रदेशमा पर्यटन

लुम्बिनी प्रदेशमा पर्यटन उद्योग व्यापक रूपमा बढिरहेको उद्योग हो, जसले विश्वभरका लगभग ११३ देशहरूबाट नेपालमा सबैभन्दा धेरै पर्यटकहरूलाई स्वागत गर्दछ।

## चित्र दीर्घा

File:BRP Palpa Ranimahal.jpg|thumb|रानीघाट दरबार, जसलाई रानीमहल पनि भनिन्छ, जसले आफैंमा सुन्दर इतिहास झल्काउँछ।
File:Bageshwori Temple Nepalgunj.JPG|thumb|बागेश्वरी मन्दिर
File:Ramgram Stupa 15.jpg|thumb|नेपालको रामग्राम स्तूपमा रहेको पवित्र बोधि वृक्ष
File:Nigali Sagar pillar full view.jpg|thumb|निगाली सागर स्तम्भ, अशोकका स्तम्भहरू मध्ये एक]]]]
File:Babai River 02.jpg|thumb|276x276px|दाङ उपत्यकामा बबई नदीको पाषाणयुगीन कलाकृतिहरू (१८ लाख देखि १००,००० वर्ष पहिले)

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
## बाह्य कडीहरू
श्रेणी:नेपाली लेख
पर्यटन
नरसिंह गुरुङ

काजी नरसिंह गुरुङ्ग शिरुबारी स्यांग्जाका टुटलेम गुरुङ्ग थिए ।  भिमसेन थापाका टोलीले  उनलाइ काटेपछी उनका सबै नातेदारहरुलाइ पनि खोजी खोजी मार्ने काट्ने र दण्ड सजायं दिन थाले पछी काठमाण्डौ बाट उनका एक भाइ जखेसिङ्ग  ठाना मौला पर्बत , हाल फलेवास नगर्पालिका ८ मा भागेर गै गोप्य रुपमा बसेका थिए ।
काठमाडौँमा पर्यटन

**काठमाडौँमा पर्यटन** नेपालकै प्रमुख आकर्षणमध्ये एक हो । काठमाडौँ उपत्यकाले ऐतिहासिक, सांस्कृतिक, धार्मिक र प्राकृतिक सम्पदाको कारण पर्यटकलाई आकर्षित गर्छ।
 , नेपाल ]]

काठमाडौँमा पर्यटनका प्रमुख आकर्षणहरू

१. विश्व सम्पदा स्थलहरू 
****काठमाडौं दरबार स्क्वायर**
****पाटन दरबार स्क्वायर**
****भक्तपुर दरबार स्क्वायर**
****स्वयम्भूनाथ**
****बौद्धनाथ स्तुपा**
****पशुपतिनाथ मन्दिर**
****चाङ्गुनारायण मन्दिर**

२. सांस्कृतिक र धार्मिक पर्यटन
*हिन्दू, बौद्ध दुवै धर्मका पवित्र स्थलहरू भेटिन्छन्।
*वर्षभरि मनाइने जात्रा, मेलाहरू (इन्द्रजात्रा, घोडेजात्रा, गाईजात्रा आदि)।
३. परम्परागत कला र वास्तुकला
*नेवार समुदायको कला, संस्कृति र परम्परा।
*हस्तकलामा बनेका धातुका मूर्ति, पाखुरीका गहना, माटोका भाँडाहरू।
४. पर्वत दर्शन 
*नागार्जुन, चन्द्रागिरि, धुलिखेल, नागार्कोट जस्ता नजिकैका ठाउँबाट हिमालको दृश्य।
५. आधुनिक पर्यटन आकर्षण
*थमेल (नाइटलाइफ, रेस्टुरेन्ट, होटल, क्याफे, क्लब)
*म्युजियम, गार्डन अफ ड्रीम्स, कला ग्यालरी।
६. स्वास्थ्य तथा साहसिक पर्यटन
*योग, ध्यान, आयुर्वेदिक उपचार केन्द्र।
*ट्रेकिङ्ग र हाइकिङ्ग मार्गहरूको सुरुआत (लाङटाङ, एवरेष्ट, अन्नपूर्ण क्षेत्र जानका लागि प्रवेशद्वार)।

## काठमाडौँमा पर्यटनको महत्व
*नेपालको आर्थिक आम्दानीको मुख्य स्रोत मध्ये एक।
*रोजगार सृजना।
*सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण र प्रवर्द्धन।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
 श्रेणी:काठमाडौँ
नेपालमा सौर्य ऊर्जा

नेपालमा अनुकूल सौर्य स्रोतहरू छन्। यहाँ प्रतिदिन प्रती बर्गमिटरमा औसत ३.६ देखि ६.२ किलोवाट सौर्य किरण प्राप्त हुन्छ। सूर्यको प्रकाशको अवधि प्रति वर्ष लगभग तीन सय दिन वा प्रति दिन ६.८ घण्टा हुन्छ, वार्षिक लगभग २१०० घण्टाको बराबर छ । । यसले नेपालका अधिकांश क्षेत्रहरूमा सौर्य ऊर्जा उत्पादनको राम्रो सम्भावनाको सङ्केत गर्दछ।

### Upcoming Solar power projects
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
रमेश रिजाल

**रमेश रिजाल** एक नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्, जो नेपाली काङ्ग्रेससँग सम्बन्धित छन् र वर्तमान नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसदको सदस्यको रूपमा सेवा गरिरहेका छन्। प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९ मा, उनले पर्सा ४ निर्वाचन क्षेत्र बाट चुनाव जितेका थिएँ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:सन् १९५७ मा जन्म
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२
श्रेणी:मधेश प्रदेशका नेपाली काङ्ग्रेस राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपालको पहिलो संविधान सभाका सदस्यहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०५१–२०५६
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०४८–२०५१
सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२

**सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२** नेपालको वर्तमान मन्त्रिपरिषद् हो। नेपाली युवा र गतिविधिहरूको व्यापक विरोधपछि २६ भदौ २०८२ मा सुशीला कार्कीको नेतृत्वमा नेपालको अन्तरिम सरकार गठन भएको थियो। २६ भदौ २०८२ मा दोस्रो सङ्घीय संसद विघटन भएपछि, आम चुनाव पछि नयाँ प्रधानमन्त्री नियुक्त नभएसम्म अन्तरिम मन्त्रिपरिषद् पदमा रहनेछ। संवत् २०८२ भदौ २७ गते गठित मौजुदा मन्त्रिपरिषद्‌मा प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीको सिफारिसमा २०८२ साल भदौ ३० गते मन्त्रीहरूको नियुक्ति, हेरफेर र कार्यविभाजन गरी राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलद्वारा ३ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् गठन भएको थियो। जस अनुसार रामेश्वर खनालले अर्थ मन्त्रालय, कुलमान घिसिङले ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिंचाइ मन्त्रालय, भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय र सहरी विकास मन्त्रालय तथा ओम प्रकाश अर्यालले गृह मन्त्रालय र कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालयको जिम्मेवारी पाएका थिए।

## पृष्ठभूमि 
प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको नेतृत्वमा भएको भ्रष्टाचार र नेतृत्व विरुद्धको ठुलो स्तरको निराशाले आन्दोलनको जन्म दिएको थियो। अन्ततः जेन जी आन्दोलनमा परिणत भएको थियो जसले विद्यमान सरकारको राजीनामा र स्वतन्त्र र निष्पक्ष निर्वाचनको निरीक्षण गर्न सक्ने सङ्क्रमणकालीन नेतृत्व चाहन्थ्यो।

बढ्दो दबाबसँगै, २७ भदौ २०८२ मा नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद विघटन गरिएको थियो। प्रतिक्रियामा, राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले नेपालमा प्रधानन्यायाधीश र सरकार प्रमुख दुवै बन्ने पहिलो महिला सुशीला कार्कीको नेतृत्वमा अन्तरिम सरकार नियुक्त गरेका थिए। यो अन्तरिम सरकारलाई देशलाई स्थिर बनाउने र आम चुनावको तयारी गर्ने जिम्मेवारी दिइएको थियो।

## निर्वाचन 
कार्कीलाई प्रदर्शनकारीहरूले सामाजिक सञ्जाल डिस्कर्डमा एक मतदान मार्फत नेपालका अन्तरिम प्रधानमन्त्रीको रूपमा चयन गरेका थिए। उनको नियुक्ति नेपाली सेनासँगको वार्तामा सहमति गरिएको थियो। 

*र्‍यान्डम नेपाली* अर्थात् राष्ट्रविमोचन तिमल्सिनाले उनले कहिल्यै यो पदको लागि दाबी नगरेको बताएका थिए।

## मन्त्रीहरू 
## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू
सुधन गुरुङ

**सुधन गुरुङ** एक नेपाली राजनीतिज्ञ तथा सामाजिक अभियान्ता हुन् जो हाल नेपालको २७औँ गृहमन्त्रीको रूपमा कार्यरत छन्। उनी गैर-सरकारी संस्था हामी नेपालका संस्थापक र संयोजक पनि हुन्। उनी नेपालमा जेनजी आन्दोलनपछि युवा आन्दोलनको एक प्रमुख व्यक्तिको रूपमा अगाडि आएका थिए। उनले जेनजी आन्दोलनपछि उनले राष्ट्रपति र प्रधानसेनापतिसँग व्यापक वार्तामा भाग लिएका थिए जसको फलस्वरूप पूर्व प्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्कीलाई अन्तरिम प्रधानमन्त्रीको रूपमा चयन गरिएको थियो भने संसद विघटन गरी मध्यावधि निर्वाचनको मार्ग प्रशस्त भएको थियो।

२०८२ भदौ २९ को रात, गुरुङले अन्तरिम प्रधानमन्त्री कार्कीको राजीनामाको माग गर्दै विरोध प्रदर्शनको नेतृत्व गरेका थिए। उनले प्रधानमन्त्रीले सल्लाह नगरी मन्त्रिपरिषद् विस्तार गरेको आरोप लगाएका थिए।

उनले २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा गोरखा १बाट राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको उम्मेदवारको रूपमा चुनाव लडेर नेपाली काङ्ग्रेसका निकटतम प्रतिद्वन्दी प्रेमकुमार खत्रीलाई १४,४९८ मतान्तरले पराजित गर्दै सांसदको रूपमा निर्वाचित भएका थिए।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:गोरखा जिल्लाका मानिसहरू
श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–
श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म
अशोकराज सिग्देल

जर्नेल **अशोकराज सिग्देल** (जन्म" २०२३ माघ १९) नेपाली सेनाको वर्तमान तथा नेपालको ४५औँ प्रधान सेनापति हुन्। उनले २०८१ भदौ २४ मा नेपालको राष्ट्रपतिबाट प्रधान सेनापतिको रूपमा शपथ लिएका थिए। यसअघि २०८० मङ्सिर २८ मा, सरकारले उपरथी रहेका उनलाई रथीमा बढुवा गरेको थियो। उनी प्रभुराम शर्माको उत्तराधिकारी हुन्।

२०८२ भदौमा भएको जेन जी आन्दोलनमा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले राजीनामा दिएका कारण र थप हिंसा बभड्कियोस् भन्ने उद्देश्यका साथ उनले राष्ट्रको नाममा सम्बोधन गर्दै आन्दोलनरत पक्षहरूलाई आन्दोलनका कार्यक्रमहरू स्थगित गरि 
वार्तामा आउनका लागि आह्वान गरेका थिए।

## जीवनी 
अशोकराज सिग्देलको जन्म वि.सं. २०२३ साल माघ १९ गते कपिलवस्तुको सिद्धार्थनगरमा भएको थियो। उनको बुबाको नाम विश्वराज सिग्देल तथा आमाको नाम हरीप्रिया सिग्देल हो। उनले स्वदेश तथा विदेशबाट व्यावसायिक सैन्य शिक्षा हासिल गरेका छन्। सैनिक कमान्ड तथा स्टाफ कलेज शिवपुरी र चीनको राष्ट्रिय रक्षा विश्वविद्यालयबाट स्नातक गरेका उनले आर्मी वार कलेजमा हायर कमान्ड एन्ड म्यानेजमेन्ट कोर्स र भारतबाट रक्षा व्यवस्थापन सम्बन्धि अध्ययन पूरा गरेका थिए। यसका साथै उनले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट रणनीतिक अध्ययनमा स्नातकोत्तर गरेका थिए।

वि.सं. २०४३ सालमा सैनिक सेवामा प्रवेश गरेका उनले अधिकृत आधार तालिम सम्पन्न गरे पश्चात वि.सं. २०४५ जेठ १९ सालमा सहायक सेनानी दर्जामा श्री देवीदत्त गणमा नियुक्त भएका थिए। नेपाली सेनाको प्रधान सेनापतिमा नियुक्ति हुनु पूर्व उनी निमित्त बलाध्यक्ष तथा बलाधिकृतको जिम्मेवारीमा कार्यरत थिए। उनले जङ्गी अड्डाको युद्धकार्य विभाग र व्यवस्था, नीति तथा योजना महानिर्देशनालयको नेतृत्व गरिसकेका छन्। प्रधानसेनापतिको सैनिक सचिव समेत रहिसकेका सिग्देलले कोभिड १९ सङ्कट व्यवस्थापन केन्द्रको नेतृत्व तहमा बसेर समेत काम गरेका थिए। संयुक्त राष्ट्र सङ्घको शान्ति मिसनका क्रममा उनले युगोस्लाभिया, ताजिकिस्तान र लाइबेरियामा काम गरेका थिए।

## विवाद 
२०८० कात्तिक २४ मा, दोस्रो बरियतामा रहेका उपरथी ताराध्वज पाण्डेले जन्ममिति विवादमा छानबिन भएपछि राजीनामा दिएका कारण सिग्देल प्रधान सेनापतिको रोलक्रममा आएका थिए। सिग्देलले जन्ममिति सच्याई वास्तविक सेवा अधिभन्दा बढी समय काम गरेको भन्दै अख्तियारमा उजुरी परेकाे थियो। उनले उमेर घटाएर बनाएको सहित २ वटा नागरिकता फेला परेको थियो जसमा उनको नागरिकतामा दुईथरी जन्ममिति भेटिएको थियो। उनले सुरुमा जिल्ला प्रशासन कार्यालय रुपन्देहीबाट लिएको नागरिकता र जाजरकोटबाट निकालेको प्रतिलिपिमा जन्ममिति फरक रहेको पाइएको थियो। उनले रुपन्देहीबाट ९ असोज २०४० मा नागरिकता प्राप्त गरेका थिए जसमा उनको जन्म मिति २०२३ असोज ९ भएको उल्लेख थियो। तथापि, वि.सं २०५८ मा, जाजरकोट जिल्लाबाट लिएको नागरिकताको प्रतिलिपीमा उनको जन्म मिति २०२३ साउन २९ रहेको देखिएको थियो। सिग्देलको जन्ममितिमा पनि विवाद आएपछि जङ्गी अड्डाले आन्तरिक छानबिन गरेको थियो र कुनैपनि कैफियत नरहेको बताएको थियो।

## सन्दर्भ सामग्रीरहरू 
श्रेणी:नेपालका प्रधान सेनापतिहरू
श्रेणी:त्रिभुवन विश्वविद्यालयका पूर्व विद्यार्थीहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:सन् १९६७ मा जन्म
अम्पायर (क्रिकेट)

क्रिकेटमा, एक अम्पायर (पुरानो फ्रान्सेली nompere बाट आएको जसको अर्थ हो साथी होइन, अर्थात् कुनै पनि टोलीको सदस्य होइन, निष्पक्ष) भनेको क्रिकेटको कानून अनुसार क्रिकेट मैदानमा हुने घटनाहरूको बारेमा निर्णय लिने अधिकार भएको व्यक्ति हो। डेलिभरीको वैधता, विकेटको लागि अपील र खेलको सामान्य आचरणको बारेमा कानुनी रूपमा निर्णय गर्नुको साथै, अम्पायरले डेलिभरीको रेकर्ड पनि राख्छ र ओभर पूरा भएको घोषणा गर्छ।
डिस्कर्ड

**डिस्कर्ड** एक तत्काल सन्देश र भिओआइपी सामाजिक सञ्जाल हो जसले भ्वाइस कल, भिडियो कल, पाठ सन्देश, र मिडिया मार्फत सञ्चार सुविधा प्रदान गर्दछ। सञ्चार निजी हुन सक्छ वा "सर्भर" भनिने भर्चुअल समुदायहरूमा हुन सक्छ। यस्तो सर्भर भनेको निमन्त्रणा कडीहरूद्वारा पहुँच गरिएका निरन्तर च्याट रूमहरू र भ्वाइस च्यानलहरूको सङ्ग्रह हो। यो विन्डोज, म्याक ओएस, एन्ड्रोइड, आइओएस, आइप्याड, र लिनक्स, र वेब ब्राउजरहरूमा चल्छ।

सन् २०२४ सम्म, डिस्कर्डमा लगभग १५ करोड मासिक सक्रिय प्रयोगकर्ताहरू र १ करोड ९० लाख साप्ताहिक सक्रिय सर्भरहरू छन्। यो मुख्यतया गेमरहरूद्वारा प्रयोग गरिन्छ, यद्यपि अन्य विषयहरूमा रुचि राख्ने प्रयोगकर्ताहरूको सङ्ख्या बढ्दै गइरहेको छ। मार्च २०२४ सम्म, डिस्कर्ड विश्वको ३०औँ सबैभन्दा धेरै भ्रमण गरिएको वेबसाइट हो, र यसको २२.९८% ट्राफिक संयुक्त राज्य अमेरिकाबाट आउँदछ। मार्च २०२२ मा, डिस्कर्डले विश्वव्यापी रूपमा ६०० जनालाई रोजगारी प्रदान गरेको थियो।

## टिप्पणीहरू 
## सन्दर्भ सामग्रीहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* आधिकारिक वेबसाइट

श्रेणी:एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली) सफ्टवेयर
श्रेणी:आइओएस सफ्टवेयर
रामेश्वर खनाल

**रामेश्वर खनाल** नेपालमा जेन जी आन्दोलन बाट बनेको  सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२ को अर्थ मन्त्री हुन् ।
 उनि पूर्वअर्थसचिव समेत हुन् । रामेश्वर खनाल पूर्व अर्थ सचिव हुन्।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
नेपालको अन्तरिम सरकार

यो लेखले **नेपालको इतिहासिक कालखण्ड बनेका अन्तरिम सरकार** सूची गर्दछ।

## अन्तरिम सरकार 
### सुवर्ण शमशेर राणाको अन्तरिम सरकार 
राजा महेन्द्रले २०१५ जेठ २ मा सुवर्ण शमशेर राणाको अध्यक्षतामा मन्त्रिपरिषद् गठन गरेका थिएँ। १९५९ को चुनाव सम्पन्न गर्न मन्त्रिपरिषद् गठन गरिएको थियो।

विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाको निर्वाचित सरकारका लागि मार्ग प्रशस्त गर्न २०१६ जेठ १३ मा मन्त्रिपरिषद् विघटन गरिएको थियो।

### कृष्णप्रसाद भट्टराईको अन्तरिम सरकार 
वि.सं. २०४६ सालको आन्दोलन पश्चात् प्रजातान्त्रिक व्यवस्थाको पुनर्जन्म भएको थियो। वीरेन्द्रले राज्यभार लोकेन्द्रबहादुर चन्दको हातबाट वि.सं. २०४७ वैशाख ६ गते नेपाली काङ्ग्रेसका नेता कृष्णप्रसाद भट्टराईको अध्यक्षतामा गठित ११ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद्लाई सुम्पिएको थियो। यो मन्त्रिपरिषद्लाई दैनिक प्रशासनका अतिरिक्त संविधान निर्माण तथा आमनिर्वाचन सम्पन्न गर्ने जिम्मा दिइएको थियो।

### गिरिजाप्रसाद कोइरालाको अन्तरिम सरकार 
राजा ज्ञानेन्द्रले २०५९ जेठ ७ गते प्रतिनिधि सभा विघटन गरेपछि २०६३ वैशाख ११ मा २०४ मूल सदस्यहरूको साथ संसद पुनर्स्थापना गरिएको थियो।

२०६३ माघ १ का दिन सात दलीय गठबन्धन र नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी) बीच विस्तृत शान्ति सम्झौता भएपछि अन्तरिम व्यवस्थापिका संसदको गठन गरिएको थियो।

२०६३ वैशाख १२ मा, कोइरालालाई  नयाँ सरकारको नेतृत्व गर्न प्रधानमन्त्रीको रूपमा पुन: निर्वाचित गरियो।

### खिलराज रेग्मीको अन्तरिम सरकार 
२०६४ सालमा निर्वाचित संविधान सभाबाट संविधान बन्न नसकेको र राजनीतिक दलहरूबीच सरकार बनाउनका लागि सहमति नभएको कारण अन्तरिम चुनावी व्यवस्था गरिएको थियो।

राष्ट्रपति रामवरण यादवले संविधानको बाधा अड्काउ फुकाउने व्यवस्था जारी गरेपछि र प्रमुख चार दल एमाओवादी, काङ्ग्रेस, एमाले र मधेशी मोर्चाबीच चुनावी सरकारको नेतृत्व प्रधानन्यायाधीश खिलराज रेग्मीलाई दिने भएको सहमति अनुरूप २०६९ चैत १ गते मन्त्रीपरिषद् गठन गरिएको थियो।

### सुशीला कार्कीको अन्तरिम सरकार 
नेपाली युवा र गतिविधिहरूको व्यापक विरोधपछि २६ भदौ २०८२ मा सुशीला कार्कीको नेतृत्वमा नेपालको अन्तरिम सरकार गठन भयो।

बढ्दो दबाबसँगै, नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद २६ भदौ २०८२ मा विघटन गरियो। प्रतिक्रियामा, राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले नेपालमा प्रधानन्यायाधीश र सरकार प्रमुख दुवै बन्ने पहिलो महिला सुशीला कार्कीको नेतृत्वमा अन्तरिम सरकार नियुक्त गरिएको थियो। यो कामचलाउ सरकारलाई देशलाई स्थिर बनाउने र आम चुनावको तयारी गर्ने जिम्मेवारी दिइएको थियो, जसले गर्दा विरोध प्रदर्शनको क्रममा उठेका गुनासोहरूलाई सम्बोधन गर्न शक्तिको सहज हस्तान्तरण प्रदान गरियो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपालको राजनीतिक इतिहास
सविता भण्डारी

**सविता भण्डारी** नेपालको पहिलो महिला महान्यायाधिवक्ता हुन् ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
आर्कटिक

दायाँ|अङ्गुठाकार|200x200पिक्सेल|आर्कटिक क्षेत्र
दायाँ|अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|आर्कटिकको नक्सा
**आर्कटिक** पृथ्वीको उत्तरी ध्रुव वरिपरिको क्षेत्र हो, जसरी अन्टार्कटिक दक्षिण ध्रुव वरिपरिको क्षेत्र भन्न सकिन्छ। आर्कटिक क्षेत्रमा उत्तरध्रुवीय महासागर, क्यानडाका कुनै भागहरू, ग्रीनल्यान्ड ( डेनमार्कको एउटा क्षेत्र), रूसका कुनै भागहरू, संयुक्त राज्य अमेरिका ( अलास्का ), आइसल्याण्ड, नर्वे, स्वीडेन र फिनल्याण्ड समावेश छन्। आर्कटिक शब्द युनानी भाषाको शब्द αρκτικός (आर्टिकोस) बाट आएको हो, जसले त सप्तर्षि तारामण्डल नक्षत्र वा ध्रुव तारालाई जनाउँछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:पृथ्वीको ध्रुवीय क्षेत्रहरू
श्रेणी:भूगोल
जापानी सागर

thumb|300px|जापानी सागर

**जापानी सागर** जापानी द्वीपसमूह, सखालिन, कोरियाली प्रायद्वीप र रुसी सुदूरपूर्वको मुख्य भूमि बीचको सीमान्त समुद्र हो। जापानी द्वीपसमूहले समुद्रलाई प्रशान्त महासागरबाट अलग गर्दछ। भूमध्यसागर जस्तै, प्रशान्त महासागरबाट लगभग पूर्ण घेराबन्दीको कारणले गर्दा यसमा लगभग कुनै ज्वारभाटा हुँदैन। यो अलगावले जीवजन्तु विविधता र लवणतालाई पनि असर गर्छ, जुन दुवै खुला महासागर भन्दा कम छन्। समुद्रमा कुनै ठुला टापु, खाडी वा केपहरू छैनन्। यसको पानी सन्तुलन प्रायः छिमेकी समुद्रहरू र प्रशान्त महासागरसँग जोड्ने जलडमरूहरू मार्फत आउने र बहिर्गमनद्वारा निर्धारण गरिन्छ। थोरै नदीहरू समुद्रमा बग्छन् र पानी आदानप्रदानमा तिनीहरूको कुल योगदान १% भित्र छ।

## हावापानी 
समुद्री हावापानीमा न्यानो पानी र मनसुन हुन्छ। यो संयोजनले बलियो वाष्पीकरण निम्त्याउँछ, जुन विशेष गरी अक्टोबर र मार्चको बीचमा उल्लेखनीय हुन्छ जब बलियो (१२-१५ मिटर/सेकेन्ड वा सोभन्दा माथि) उत्तर-पश्चिमी मनसुन हावाले चिसो र सुख्खा महाद्वीपीय हावा ल्याउँछ। बाष्पीकरण अझ दक्षिणतिर उड्छ, जसले गर्दा जापानको पहाडी पश्चिमी तटहरूमा हिमपात हुन्छ। यस जाडो मनसुनले आँधीबेहरी र आँधीबेहरी ल्याउँछ, जसका छालहरू ८-१० मिटर (२६-३३ फिट) सम्म पुग्छन् जसले जापानको पश्चिमी तटहरूलाई क्षय गर्छ। समुद्रमा सुनामी छालहरू पनि रेकर्ड गरिएका छन्। यसको अतिरिक्त, मनसुनले सतहको पानीको संवहनलाई ३० मिटर (९८ फिट) को गहिराइसम्म बढाउँछ।

## यो पनि हेर्नुहोस् 
* जापानको भूगोल
* कोरियाको भूगोल
** उत्तर कोरियाको भूगोल
** दक्षिण कोरियाको भूगोल
* रूसको भूगोल

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
उर्वशी सूक्त

**उर्वशी सूक्त** पोखरा थिएटरमा २०८० वैशाखमा मञ्चित नाटक हो।
 
नाटकको लेखन र निर्देशन शिव सङ्कल्पले गरेका थिए। यो नाटक ऋग्वेदको उर्वशी–पुरूरवा संवाद सूक्त, अनेक पुराणहरू, तथा कालिदासको विक्रमोर्वशीयम् नाटकको कथानकमा आधारित थियो।
  

नाटकमा एलिजा बुढाथोकी, दिलप्रसाद गुरुङ, राजेन्द्र अधिकारी, रमेश बाबु, दिप्सना, रञ्जु, अनिशा, प्रियङ्का, रोशन लगायतको अभिनय थियो भने सङ्गीतमा मिलन गिरी, देवीन्द्र ढकाल विवेक र  खेम लामाको प्रत्यक्ष प्रस्तुति थियो।  
नाटकको मङ्गलाचरण विख्यात छन्द गायिका सरु गुरागाईँको स्वरमा स्वराङ्कन गरिएको थियो।

## कथासार 
नर र नारायण ऋषिको कठोर तपस्याले स्वर्गमा इन्द्रासन डगमगाउँछ। डराएका इन्द्रले नर र नारायणमाथि कामबाण प्रहार गराउन लाग्दा उनीहरूले इन्द्रको अहङ्कारनाश गर्न उर्वशी उत्पन्न गर्छन् । तर पछि इन्द्रले क्षमा मागेपछि उर्वशी अन्ततः इन्द्रकै स्वामित्वमा रहन्छिन् । स्वर्गमा रमाइरहेकी उर्वशी पृथ्वीका राजा पुरूरवाको वीरता र सौन्दर्यले मोहित हुन्छिन् र उनीहरूमध्ये गहिरो प्रेम बस्छ। तर प्रेमको मोह, दैवी नियम र परिस्थितिले उनलाई बारम्बार चुनौती दिन्छ। यसबीच केशी नामक दैत्यले द्वन्द्व र बाधा सिर्जना गर्छ। पुरूरवाले सबै बाधा पार गरेर उर्वशीसँग विवाह गर्छन् । तर एक रहस्यमय शर्तका कारण अन्ततः उर्वशी स्वर्ग फर्किन्छिन्, र पुरूरवा आफ्नो अप्सरासँगको प्रेमको विछोडपछि विक्षिप्त र शोकाकुल हुन्छन्। नाटकको अन्त्य अत्यन्त कारुणिक संवादले हुन्छ, जहाँ पुरूरवको मर्मस्पर्शी पीडा र मानवीय मोहको अभिव्यक्ति झल्किन्छ। नाटकको कथामा धर्म, अर्थ, काम र मोक्षको समन्वयका साथै दिशा र कालको रहस्य पनि सूक्ष्म रूपमा बुनिएको छ।

को स्वरमा मङ्गलाचरण ]]

## सन्दर्भहरू 
## बाह्य कडी 
* नाटक उर्वशी सूक्त Teaser – पोखरा थिएटर, २०८० माघ ७
जापानको आत्मसमर्पण

thumb|300px|अमेरिकी जनरल रिचर्ड के. सदरल्यान्डले हेरिरहेको बेला जापानी विदेश मामिला मन्त्री मामोरु शिगेमित्सुले जापानी आत्मसमर्पणको दस्तावेजमा हस्ताक्षर गर्दै, २ सेप्टेम्बर १९४५

दोस्रो विश्वयुद्धमा **जापान साम्राज्यको आत्मसमर्पणको घोषणा** सम्राट हिरोहितोले १५ अगस्टमा गरेका थिए र २ सेप्टेम्बर १९४५ मा औपचारिक रूपमा हस्ताक्षर गरे, जसले गर्दा युद्ध समाप्त भयो। जुलाई १९४५ को अन्त्यसम्ममा, शाही जापानी नौसेना प्रमुख कार्यहरू सञ्चालन गर्न असमर्थ थियो र जापानमा मित्र राष्ट्रहरूको आक्रमण नजिकै थियो। संयुक्त अधिराज्य र चीनसँगै, संयुक्त राज्य अमेरिकाले २६ जुलाई १९४५ मा पोट्सड्याम घोषणापत्रमा जापानको निःशर्त आत्मसमर्पणको लागि आह्वान गर्‍यो - यसको विकल्प "तत्काल र पूर्ण विनाश" थियो। तीतो अन्त्यसम्म लड्ने आफ्नो मनसाय सार्वजनिक रूपमा बताउँदै, जापानका नेताहरूले जापानीहरूलाई बढी अनुकुल सर्तहरूमा शान्ति मध्यस्थता गर्न सार्वजनिक रूपमा तटस्थ सोभियत सङ्घलाई निजी रूपमा बिन्ती गरिरहेका थिए।

६ अगस्ट १९४५ मा, स्थानीय समय अनुसार बिहान ८:१५ बजे, संयुक्त राज्य अमेरिकाले जापानी सहर हिरोसिमामा परमाणु बम विस्फोट गरायो। सोह्र घण्टा पछि, अमेरिकी राष्ट्रपति ह्यारी एस. ट्रुमनले जापानलाई फेरि आत्मसमर्पणको लागि आह्वान गरे, "हावाबाट विनाशको वर्षाको अपेक्षा गर्न चेतावनी दिए, जुन यस पृथ्वीमा कहिल्यै देखिएको छैन।" ८ अगस्ट १९४५ को अन्त्यतिर, याल्टा सम्झौताहरू अनुसार, तर सोभियत-जापानी तटस्थता सम्झौताको उल्लङ्घन गर्दै, सोभियत सङ्घले जापान विरुद्ध युद्धको घोषणा गर्‍यो, र ९ अगस्ट १९४५ को मध्यरात पछि, सोभियत सङ्घले जापानी कठपुतली राज्य मान्चुकुओमा आक्रमण गर्‍यो। त्यसको केही घण्टापछि अमेरिकाले जापानी सहर नागासाकीमा दोस्रो आणविक बम खसालेको थियो।

## आत्मसमर्पण 
सम्राट हिरोहितोले जनता र सेनालाई आत्मसमर्पण गर्नुको विभिन्न कारणहरू दिएका थिए: जनतालाई सम्बोधन गर्दा उनले भने, "शत्रुले नयाँ र सबैभन्दा क्रूर बम प्रयोग गर्न थालेको छ, जसको क्षति गर्ने शक्ति वास्तवमा अगणनीय छ...। यदि हामीले लडाइँ जारी राख्यौं भने, यसले जापानी राष्ट्रको अन्तिम पतन र विनाश मात्र निम्त्याउने छैन, तर यसले मानव सभ्यताको पूर्ण विलुप्तता पनि निम्त्याउनेछ।"

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जापानको आत्मसमर्पण
श्रेणी:दोस्रो विश्वयुद्धमा जापान
श्रेणी:जापान-संयुक्त राज्य अमेरिका सम्बन्ध
धर्मनिरपेक्ष राज्य

thumb|400x400px|

**धर्मनिरपेक्ष राज्य** भनेको धर्मनिरपेक्षतासँग सम्बन्धित विचार हो, जसमा राज्यले धर्मको मामिलामा आधिकारिक रूपमा तटस्थ रहन, न त धर्म वा अधर्मलाई समर्थन गर्दछ। धर्मनिरपेक्ष राज्यले आफ्ना सबै नागरिकहरूलाई धर्मको पर्वाह नगरी समान रूपमा व्यवहार गर्ने दाबी गर्दछ, र उनीहरूको धार्मिक विश्वास, सम्बद्धता  भएका व्यक्तिहरू भन्दा कुनै पनि कमीको आधारमा नागरिकलाई प्राथमिकता दिने व्यवहारबाट बच्न दाबी गर्दछ।

धर्मनिरपेक्ष राज्यहरूको कुनै राज्य धर्म नभए पनि, स्थापित राज्य धर्मको अभावको अर्थ राज्य पूर्णतया धर्मनिरपेक्ष वा समतावादी छ भन्ने होइन। उदाहरणका लागि, आफुलाई धर्मनिरपेक्ष भनेर वर्णन गर्ने केही राज्यहरूको राष्ट्रिय गान र झन्डामा धार्मिक सन्दर्भहरू छन्, कुनै न कुनै धर्मलाई फाइदा हुने कानूनहरू छन्, वा इस्लामिक सहयोग सङ्गठन र अन्तर्राष्ट्रिय धार्मिक स्वतन्त्रता वा विश्वास गठबन्धनका सदस्यहरू छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:धर्म र सरकार
ओमप्रकाश अर्याल

**ओमप्रकाश अर्याल** नेपाल सरकारका गृहमन्त्री हुन् । वरिष्ठ अधिवक्ता समेत रहेका अर्याल आफ्नो जनहितका मुद्दाहरूका लागि परिचित छन्। उनले काठमाडौँ महानगरपालिकाको कानुनी सल्लाहकारको रूपमा पनि काम गरेका थिए। ३० भदौ २०८२ मा, अर्याललाई प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीको नेतृत्वमा रहेको अन्तरिम सरकारमा गृह र कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्री नियुक्त गरिएको थियो। पछि कानून मन्त्रालय पूर्वन्यायाधीश अनिलकुमार सिन्हालाई दिइयो ।

## प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा 
ओमप्रकाश अर्यालको जन्म २०३२ पुस १७ मा पश्चिमी नेपालको गुल्मी जिल्लाको साविक अमरपुर गाविस (हाल इस्मा गाउँपालिका वडा नम्बर ६) भएको थियो। अर्याल एक सामान्य परिवारमा हुर्केका थिए। उनका हजुरबुबा एक न्यायिक अधिकारी थिए। उनका बुबा, एक सेवानिवृत्त भारतीय सेनाका सिपाही थिए। अर्यालले स्थानीय सार्वजनिक विद्यालयमा पढेका थिए। वि.सं २०५१ मा, अर्याल रत्न राज्यलक्ष्मी क्याम्पसमा सङ्गीत पढ्ने लक्ष्य राखेर नेपालको राजधानी काठमाडौँ आएका थिए। सङ्गीत भविष्य उनी भर्नाको भएका थिए तर अङ्ग्रेजी परीक्षामा उनी उनुतिर्ण भएका थिए। सङ्गीत क्याम्पसको छेउमा त्रिभुवन विश्वविद्यालयको अन्तर्गत एक कानुन क्याम्पसमा कानुन पढ्नका लागि भर्ना भएका थिए। अर्यालले संविधान, अपराध र अधिकार, र अदालतले कसरी काम गर्छ भन्ने बारेमा सिक्दै कानुनमा स्नातकोत्तर हासिल गरेका थिए।

## कार्यकाल 
### नेपालको सर्वोच्च अदालत 
स्नातकोत्तर गरेपछि, अर्याल सर्वोच्च अदालतका वकिल बनेका थिए जसले गर्दा उनलाई नेपालको सर्वोच्च अदालतमा बहस गर्न अनुमति मिलेको थियो। उनको प्रारम्भिक काममा माओवादी जनयुद्ध (वि.सं२०५२-२०६२) को समयमा जोखिमपूर्ण मुद्दाहरूमा बहस गरेका थिए। अर्यालले बन्दी प्रत्यक्षीकरण निवेदनहरू, कानुनी थुनामा राख्ने अदालतको आदेशहरू दायर गरेका थिए। उनले बझाङ र मुस्ताङ जस्ता क्षेत्रका पूर्व शासकहरूलाई राज्यबाट प्राप्त हुने लाभहरूको विरुद्ध पनि बहस गरेका थिए। अदालतले यी रिटहरू अस्वीकार गरे पनि, उनको साहसी दृष्टिकोण बाहिर आएको थियो। वि.सं २०६३ को आन्दोलनको समयमा, उनले राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगमा काम गरेका थिए। त्यहाँ काम गर्दा उनले अधिकार उल्लङ्घन र सरकारी क्रूरताको अनुगमन गरेका थिए।

### उल्लेखनीय मुद्दाहरू 
अर्याल ऐतिहासिक मुद्दाहरूका लागि परिचित छन्। एउटा प्रमुख मुद्दा वि.सं २०६९ मा भ्रष्टाचार विरुद्ध लड्ने अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगमा लोकमान सिंह कार्कीको नियुक्ति विरुद्ध थियो। अर्यालले विगतका प्रतिवेदनहरू उद्धृत गर्दै कार्कीमा नैतिक इमानदारीको कमी भएको तर्क गरेका थिए। वर्षौंपछि, सर्वोच्च अदालतले वि.सं २०७३ मा कार्कीलाई निलम्बन गरेको थियो जसले गर्दा उनी महाभियोगमा परेका थिए। अर्को मुद्दा गिरिबन्धु चिया बगान जग्गा विवाद थियो, जहाँ अर्यालले २०८२ मा अदालतको आदेशको पालना नगरेकोमा अवहेलनाको कारबाहीको माग गरेका थिए। उनले वि.सं २०७० मा प्रधानन्यायाधीशको खिलराज रेग्मी नेतृत्वमा रहेको सरकारको पनि विरोध गरेका थिए।
## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू
श्रेणी:जीवित मानिसहरू
श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू
श्रेणी:गुल्मी जिल्लाका मानिसहरू
नेपाल खाद्य बैंक लिमिटेड

**नेपाल खाद्य बैंक लिमिटेड**, नेपालको पहिलो खाद्य बैंक ' भनेर चिनिन्छ। यसलाई '*नेपाल फुड बैंक*, "खाद्य बैंक" समेत भनिन्छ। जस्लाई यो नुवाकोटका बेलकोटगढी नगरपालिका ,काशिटारमा दर्ता गरिएको छ। नेपालमा खाद्य सुरक्षा र कृषि क्षेत्रको विकासका लागि स्थापित एक कम्पनी हो। यसको मुख्य उद्देश्य कृषकहरूबाट सिधै कृषि उत्पादन खरिद गरी भण्डारण गर्नु, उचित मूल्यमा उपभोक्ताहरूलाई उपलब्ध गराउनु र खाद्य वस्तुहरूको आपूर्ति शृङ्खलालाई व्यवस्थित गर्नु हो।
हुन त यो बैंकको स्थापनाकाल पश्चात कोभिड महामारिको कारण चुनौतिहरू श्रृजना भएको देखिन्छ। ततपश्चात नेपाल सरकारले नै विभिन्न जिल्लामा खाद्य बैंक गरेको भेटिन्छ भने सन् २०२० पछि धेरै संख्यामा फुड बैंक र खाद्य बैंकहरु दर्ता र प्रचलनमा आएको भेटिन्छ। उदाहरणको लागि रास्ट्रिय खाद्य बैंक लिमिटेड र समृद्धि खाद्य बैंक नेपालमा प्रचलनमा आएको कोभिड पछि नै हो भन्ने कुरा दस्तावेजहरुले पुष्ठि गर्दछ।

नेपाल खाद्य बैंक लिमिटेडले केही बर्षदेखि नेपाली उत्पादनको अन्तर्राष्ट्रिय बजारिकरणको लागी मार्केट सर्भे, मार्केट रिसर्च एन्ड डेभलपमेन्ट, प्रोडक्ट डिजाइन, फूड सेक्युरिटी, एग्री टुरिजम, क्रियटीङ डिमाण्ड तथा क्षमता अभिबृद्दिको लागी काम गर्दै आएको छ ।

## स्थापना र अवधारणा 
नेपाल खाद्य बैंकको स्थापना सन् २०१५ मा भएको हो। यसको अवधारणा खाद्य सुरक्षा ,कृषि पर्यटन ,रासन कार्ड सहित कृषकहरूलाई उनीहरूको उत्पादनको उचित मूल्य दिलाउनु र बजारमा बिचौलियाहरूको भूमिकालाई कम गर्नु हो। यसले **खाद्य वस्तुलाई बचत गर्ने** (बचत गर्ने, उधारो लिने र दिने) प्रणालीलाई प्रोत्साहन गर्छ। यसअन्तर्गत, कृषकहरूले आफूले उत्पादन गरेका अन्न, तरकारी र फलफूल बैंकमा जम्मा गर्न सक्छन् र आवश्यक परेको बेला फिर्ता लिन वा सोही बराबरको मूल्य प्राप्त गर्न सक्छन्।

## प्रमुख कार्यहरू 
नेपाल खाद्य बैंकले विभिन्न कार्यहरू सञ्चालन गर्दछ, जसले कृषि क्षेत्रलाई टेवा पुर्‍याउन मद्दत गर्छ:

* **कृषि उपजको भण्डारण र प्रशोधन:** बैंकले कृषकहरूबाट धान, गहुँ, मकै, दालजस्ता खाद्यान्नहरू र अन्य कृषि उपजहरू सिधै खरिद गरी सुरक्षित भण्डारण गर्छ। यसले गर्दा कृषकहरूले सस्तोमा आफ्नो उत्पादन बेच्नुपर्ने बाध्यता हट्छ।
* **उचित मूल्यको सुनिश्चितता:** यसले बजार मूल्यमा हुने उतारचढावलाई नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्छ। जब बजारमा कुनै वस्तुको अभाव हुन्छ, बैंकले आफ्नो भण्डारबाट वस्तुहरू बजारमा ल्याई मूल्य स्थिर राख्न सहयोग गर्छ।
* **आपूर्ति शृङ्खला व्यवस्थापन:** बैंकले कृषकदेखि उपभोक्तासम्मको खाद्य यात्रालाई व्यवस्थित र पारदर्शी बनाउने प्रयास गर्छ। यसले अनावश्यक बिचौलियाहरूलाई हटाउँछ र सबैलाई फाइदा हुने वातावरण सिर्जना गर्छ।
* **खाद्य सुरक्षाको प्रवर्द्धन:** विपद् वा संकटको समयमा खाद्य वस्तुहरूको उपलब्धता सुनिश्चित गर्नु पनि यसको एक महत्त्वपूर्ण लक्ष्य हो।
* **कृषक सशक्तिकरण:** बैंकले कृषकहरूलाई आर्थिक रूपमा आत्मनिर्भर बनाउन र उनीहरूलाई थप उत्पादन गर्न प्रोत्साहन गर्छ।

## चुनौतीहरू र भविष्य 
नेपाल खाद्य बैंकले आफ्नो यात्रामा केही चुनौतीहरू पनि सामना गरिरहेको छ। ठूलो मात्रामा कृषि उपजको भण्डारणका लागि आवश्यक पर्ने पूर्वाधारको कमी, लगानीको चुनौती र देशभरि आफ्नो सञ्जाल विस्तार गर्नुपर्ने आवश्यकता यसका प्रमुख चुनौती हुन्। यद्यपि, बैंकले आधुनिक प्रविधि र दिगो कृषि प्रणालीलाई अपनाएर यी चुनौतीहरू पार गर्ने लक्ष्य राखेको छ। भविष्यमा नेपाल खाद्य बैंकले नेपालको समग्र कृषि अर्थतन्त्रलाई सकारात्मक दिशामा डोर्‍याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ। २०१७ मा नाईजेरियाको ओसुन राज्यमा कार्यक्रम बिस्तार गरेको देखिन्छ ।  

## सन्दर्भ सामग्री
सरु गुरागाईँ

**सरु गुरागाईं** (English: **Saru Guragain**)  एक नेपाली छन्द वाचिका र गायिका हुन्, जो विशेष गरी भानुभक्त आचार्यको **रामायण**को वाचन तथा नेपाली कविताको गायनका लागि परिचित छिन्। उनीले युट्युब र अनलाइन स्ट्रिमिङ प्लेटफर्महरूमा रामायण वाचन र कविताहरू राखेर लोकप्रियता कमाएकी हुन्।

## छन्द गायन जीवन 
सरु गुरागाईंले अनलाइन प्लेटफर्महरूमा श्लोक, छन्द र नेपाली कविताहरूको वाचन पोस्ट गरेर धेरै दर्शक बनाएकी छन्। उनको युट्युब च्यानल र भिन्न भिडियो/अडियो अपलोडहरूले रामायणका विभिन्‍न काण्डहरू क्रमिक रूपमा प्रसार गरिएका छन्।  युट्युबमा उनले वाचन गरेको भानुभक्तको रामायणको बालकाण्ड ६० लाख, सुन्दरकाण्ड २९ लाख र नरनाथ आचार्यको भानुभक्त र घाँसी भन्ने कविता २६ लाख भन्दा बढी पटक हेरिएको छ। 

## प्रमुख कृतिहरू 
* **भानुभक्त आचार्यको रामायण** — अनलाइन भण्डारण/स्ट्रिमिङ (विभिन्न काण्डहरू: बालकाण्ड, सुन्दरकाण्ड, आदि)।

* **रामायण बालकाण्ड** (एकल/ट्र्याक) — अनलाइन स्ट्रिमिङमा उपलब्ध।
* **भानुभक्त र घाँसी :नरनाथ आचार्यको कविता** (एकल/ट्र्याक) — अनलाइन स्ट्रिमिङमा उपलब्ध।

## व्यक्तिगत जीवन र स्वास्थ्य 
सामाचार स्रोतका अनुसार सरु गुरागाईं र परिवार केही समयदेखि संयुक्त राज्य अमेरिकामा बसोबास गर्दै आएका छन्। सन् २०२३ मा प्रकाशित समाचारले उनलाई घाँटीको क्यान्सर भएको र उपचारको लागी युनिभर्सिटी अफ केन्टकी (UK Hospital) मा उपचार गरी स्वास्थ्यलाभ गरिरहेको जानकारी दिइएको थियो ।

## बाह्य संजाल
* YouTube — Saru Murari Guragain (आधिकारिक च्यानल)।
* Spotify — Saru Guragain (कलाकार पृष्ठ)।

## स्रोतहरू 
## बाह्य कडीहरू 
* YouTube: Saru Murari Guragain
* Spotify: Saru Guragain
* Facebook: Saru Guragain (Official Page)
सम्राट मेइजी

**मुत्सुहितो** परम्परागत उत्तराधिकार क्रम अनुसार जापानका १२२औँ सम्राट थिए, जसले १८६७ देखि १९१२ मा आफ्नो मृत्युसम्म शासन गरे। उनको शासन १८६८ को मेइजी पुनर्स्थापनासँग सम्बन्धित छ, जसले टोकुगावा शोगुनेटको अन्त्य गर्‍यो र द्रुत परिवर्तनहरू सुरु गर्‍यो जसले जापानलाई पृथकतावादी, सामन्ती राज्यबाट औद्योगिक विश्व शक्तिमा रूपान्तरण गर्‍यो। सम्राट मेइजी जापानको साम्राज्यको पहिलो सम्राट थिए, र मेइजी युगको अध्यक्षता गरेका थिए।

मुत्सुहितोको जन्मको समयमा, जापान एक सामन्ती र पूर्व-औद्योगिक देश थियो जहाँ अलगाववादी तोकुगावा शोगुनेट र यसको अधीनमा रहेको डेम्योको प्रभुत्व थियो। १८५४ देखि पश्चिममा जापानको खुलापनले आधुनिकीकरणको लागि घरेलु मागहरूलाई बढावा दियो, र १८६७ मा आफ्ना बुबा सम्राट कोमेईको मृत्यु पछि मुत्सुहितो सम्राट बनेपछि, यसले बोशिन युद्धलाई निम्त्यायो, जसमा समुराई (प्रायः चोशु र सत्सुमा डोमेनबाट) ले शोगुनेटलाई पराजित गरे र उनको नाममा शक्ति पुनर्स्थापित गरे।

उनको शासनकालमा भएका अन्य प्रमुख घटनाहरूमा १८८५ मा मन्त्रिपरिषद्को स्थापना, १८८८ मा प्रिभी काउन्सिल, १८९० मा इम्पेरियल डाइट, र पहिलो चीन-जापानी युद्धमा चीनमाथि र रुसो-जापानी युद्धमा रूसमाथि सैन्य विजय समावेश छन्। ताइवान र कोरिया क्रमशः १८९५ र १९१० मा गाभिएका थिए। सम्राट मेइजीको १९१२ मा मृत्यु भयो र उनका जेठा छोरा योशिहितोले उत्तराधिकारी बने।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:जापानका सम्राटहरू
शिवराज जोशी

**शिवराज जोशी** नेपाल सरकारका पूर्व सूचना सञ्चार तथा यातायात मन्त्री हुन् । तत्कालीन प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइराला नेतृत्वको सरकारमा जोशी तीन पटक मन्त्री बनेका थिए। वि.सं. २०४८ मा निर्माण तथा यातायात सहायक मन्त्री, २०५६ मा जनसंख्या तथा वातावरण राज्यमन्त्री हुँदै २०५६ मै कोइराला मन्त्रीपरिषद्को दोश्रो पुनर्गठन पछि सूचना तथा सञ्चार मन्त्री बनेका उनी तत्कालीन सरकारका प्रवक्ता थिए । नेपाल सरकारको तथ्यांक हेर्दा जोशी करिब ६ वर्ष मन्त्री पदको जिम्मेवारीमा थिए । प्रमुख सत्तारुढ दल नेपाली काँग्रेसका उनि तत्कालीन समयमा संसदीय दलका मुख्य सचेतक समेत बनेका थिए। जोशी सुर्खेत प्रतिनिधि सभा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर-२ बाट प्रतिनिधित्व गर्छन् भने यहीँबाट तीनपटक निर्वाचित भइ प्रतिनिधि सभामा प्रवेश गरेका थिए ।उनी चौकुने गाउँपालिका गुटुका स्थायी बासिन्दा हुन् । उनको जन्म चौकुने कै पहाडी लेखमा रहेको रेक्चा गाउँमा भएको थियो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू