सिक्किमेली जनता

**सिक्किमीहरू** भारतको सिक्किम राज्यमा बसोबास गर्ने मानिसहरू हुन्। सिक्किमको प्रभुत्व जातीय विविधतालाई 'ल्हो-मोन-त्सोङ-त्सुम' द्वारा प्रतिनिधित्व गरिएको छ जसले सत्रौँं शताब्दीदेखि तीन जातिहरूको उत्पत्तिको पहिचान गर्दछ। 'ल्हो' शब्दले भुटिया (ल्होपो) को अर्थ दक्षिणी तिब्बतबाट बसाइँ सरेको दक्षिणलाई बुझाउँछ, 'मोन' शब्दले तल्लो पूर्वी हिमालयमा बस्ने लेप्चा (रोङ) लाई जनाउँछ र 'त्सोङ' शब्दले सिक्किमको अर्को जनजाति लिम्बूलाई जनाउँछ।

सिक्किमको समाज बहुजातीय समाजको विशेषता हो र बहुवचन समाजको विशेषता हो। सिक्किमको वर्तमान जनसङ्ख्या इतिहासका विभिन्न चरणहरूमा आएर बसोबास गर्ने विभिन्न जाति र जातीय समूहहरू जस्तै, लेप्चा, भुटिया, नेपाली र मैदानवासीहरू मिलेर बनेको छ। छोग्याल, भारत सरकार र सिक्किमका राजनीतिक दलहरू बीचको मे ८ मा भएको ऐतिहासिक सम्झौताले सिक्किमलाई भुटिया-लेप्चा मूलको सिक्किमी वा सोङ्ग र अनुसूचित जातिहरू सहित नेपाली मूलको सिक्किमी भनेर परिभाषित गरेको छ।

## जातिहरू 
सिक्किम विभिन्न जातीय र भाषिक समूहहरूसँग सम्बन्धित विभिन्न जातीय समुदायहरूले बसोबास गरेको बहु-जातीय समाज हो। भारतीय मानवशास्त्रीय सर्वेक्षणले सिक्किममा २१ समुदायहरू पहिचान गरेको छ र राज्यमा विभिन्न भाषिक स्टकसँग सम्बन्धित १३ भन्दा बढी विभिन्न भाषाहरू बोलिन्छन्।

### जातीय समुदायहरू 
भारतका जनता, सिक्किमले कुल तीन जातीय गणना गरे र सिक्किममा थप पच्चीस जनजाति र समुदायहरूमा विभाजित भए। जबकि पर्यावरण र सामाजिक क्षेत्रको समीक्षा आयोगको प्रतिवेदन, नीति, योजना र कार्यक्रमले सिक्किमका विभिन्न समुदाय र जनजातिहरू जस्तै भुजेल, भुटिया, बाहुन, क्षेत्री, याक्खा, दमाई, गुरुङ, कामी, राई, लेप्चा, लिम्बू, मगर, नेवार, जोगी (सन्यासी/गिरी), सार्की, शेर्पा, सुनुवार, तामाङ र थामी। भुटिया ८.५७%, लेप्चा ७·९४%, लिम्बू ९·७९%, तामाङ ६.८%, शेर्पा ४.४५%, मगर२.६९%, राई १३.४%, गुरुङ ५.८७%, याक्खा ०.००३%, जोगी (०.६%) , मुखिया (सुनुवार) ०.६५%, थामी ०.०९%, भुजेल ०.६%, बाहुन ६.९६%, खस छेत्री १२.२२%, प्रधान (नेवार) ३·७३%, कामि ४.२५%, दमाई १.९६%, सार्की ३९% र अन्य सिक्किमको कुल जनसङ्ख्याको प्रतिशत। राई सिक्किमको सबैभन्दा ठुलो जातीय समुदाय हो र त्यसपछि छेत्रीहरू छन्। अनुसूचित जातिहरू मध्ये, कामी, दमाई र सार्की पछि सबैभन्दा ठुलो समुदाय हो। सिक्किममा सबैभन्दा कम जनसङ्ख्या भएको समुदाय दिवान र थामी हो।

### भाषाहरू 
राज्यका आधिकारिक भाषाहरू नेपाली, सिक्किमी, लेप्चा र अङ्ग्रेजी हुन्। राज्यमा संस्कृति र परम्पराको संरक्षणका लागि गुरुङ, लिम्बू, मगर, मुखिया, नेवार, राई, शेर्पा र तामाङलाई थप आधिकारिक भाषाहरू समावेश गरिएको छ। नेपाली सिक्किमको सम्पर्क भाषा भाषा हो, जबकि सिक्किमी (भुटिया) र लेप्चा निश्चित क्षेत्रमा बोलिन्छ। सिक्किमको अधिकांश भागमा अङ्ग्रेजी पनि बोलिन्छ र बुझिन्छ। अन्य भाषाहरूमा जोङ्खा, ग्रोमा, हिन्दी, माझी, माझवार, थुलुङ, तिब्बती र याक्खा समावेश छन्।

## चाडपर्वहरू 
सिक्किममा नेपाली, भुटिया र लेप्चा हिन्दु, बौद्ध र स्थानीय चाडपर्वहरूका विभिन्न जातीय सांस्कृतिक पर्वहरू छन्: दसैं, तिहार, लोसार, सागा दावा, साकेवा, तेन्दोङ ल्हो रुम्फाट, लोसुङ/नामसुङ, इन्द्रजात्रा, सोनम ल्होसार, तमु ल्होसार, माघे सङ्क्रान्ति, बुद्ध जयन्ती, रामनवमी, पाङ-लबसोल, ल्हाब दोचेन। तेयोङ्सी श्रीजङ्गा सावन तोङनाम, बाराहिमिजोङ, काग्याद नृत्य, गुरु रिम्पोचेको थुंकर छेचु, भानु जयन्ती आदि।

## धर्म 
वज्रयान बौद्ध धर्म, जुन जनसङ्ख्याको २८.१ प्रतिशत हो, सिक्किमको दोस्रो ठुलो, तर सबैभन्दा प्रमुख धर्म हो। सिक्किम भारतीय सङ्घको हिस्सा बन्नु अघि, वज्रयान बौद्ध धर्म छोग्यालको राज्य धर्म थियो। सिक्किममा ७५ वटा बौद्ध विहारहरू छन्, जुन १७०० को दसकमा सबैभन्दा पुरानो हो। नेपाली हिन्दु जनसङ्ख्याको आगमनदेखि नै हिन्दु धर्म राज्यको प्रमुख धर्म भएको छ; कुल जनसङ्ख्याको अनुमानित ६४% प्रतिशत अहिले धर्मका अनुयायी छन्। त्यहाँ धेरै हिन्दु मन्दिरहरू छन्। किराँतेश्वर महादेव मन्दिर, चार धाम, साई मन्दिर पुरै लोकप्रिय छ।

अन्य धार्मिक अल्पसङ्ख्यकहरूमा मुस्लिम र जैनहरू समावेश छन्, जसमा प्रत्येक जनसङ्ख्याको लगभग एक प्रतिशत हो। मूल लेप्चा जातिहरूको परम्परागत धर्म मुन हो, एक एनिमिस्ट अभ्यास जुन बौद्ध धर्मको साथमा सह-अवस्थित छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
श्रेणी:सिक्किमको संस्कृति
श्रेणी:भारतका जातीय समूहहरू
श्रेणी:नेपालका जनजातिहरू
श्रेणी:सिक्किमका मानिसहरू