open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Harskamp

**Harskamp** is een daarp in 't noordoosten van de gemeente Ede in de Nederlanse previnsie Gelderland, elegen op de rand van de Veluwe en de Gelderse Vallei. 't Daarp het 3.470 inwoeners (2004). De postcodes beginnen mit 6732.

Harskamp is de plek waor 't Infanterie Schietkamp Harskamp zit dat op 1 september 1899 in gebruuk eneumen werd. Hier worren jaorlijks tussen de 110.000 en 140.000 schutters of-ericht. 
Der zitten oek een paor defensiemuseums: 't Infanteriemuseum, 't Infanterie Schietkampmuseum, de historische verzaomeling van de Nationaole Reserve en 't smalspoormuseum.

In 't luchtruum boven 't schietkamp zit een bepaarkingsgebied (EHR 9). Dit vuufhoekige gebied het een diameter van oengeveer zeuven kilemeter en begint van de groend tot 1707 m boven de groend. Dit gebied is meestentieds deurdeweeks actief. As 't gebied actief is maggen der gien vliegtugen vliegen.

't Daarp is veural bekend vanwege 't toerisme en de anwezigheid van campings en recreasieparken vanwege de rustige ligging an de rand van de Veluwe. 't Is oek een christelijk daarp: bie de gemeenteraodsverkiezingen van 2006 behaolde de SGP hier 50,26% van de stemmen, de drie christelijke partieën saomen ruum driekwart. 't Daarp het een hervormde en een griffermeerde kaark .  Hierwauwaweer
Et Bildt

**Et Bildt** (Nederlaans: *Het Bildt*; Bildts: * 't Bildt*; Fries: *It Bilt*) is een vroggere gemiente en een Nederlaanse laandstreek in de perveensie Frieslaand mit as heufdplak Sunt Anneperochie. Et had op 1 meie 2014 10.657 inwoners en leit an de Waddenzee mit 15,4 km kust.

De naeme "Et Bildt" komt van *opgebild*, wat *opslibd* betekent.

De bodem (zeeklei) is slim vruchtber, en et gebied leeft van laandbouw; veurnaemelik siepels en pooteerpels.

*Et Bildt moet niet verward wodden mit de [[Utrecht (previnsie)|Utrechtse]] gemiente en plak [[De Bilt]].*

## Belangriekste plakken
De vroggere gemiente Et Bildt het zes officiële dörpen. De Nederlaanse naemen bin de officiële. In et pooldergebied van Et Bildt wodt gien Fries, mar Bildts praot. Disse tael is ontstaon deur verminging van de Zuud-Hollaanse dialekten van de poolderbewoners mit et Fries van de omliggende gebieden. Allienig in et dörp Minnertsge, dat niet in et pooldergebied leit, en pas sund de gemientelike herindieling van 1984 tot de gemiente Et Bildt beheurt, wodt Fries praot. De gemiente het wel keuzen veur twietaelige plaknaembodden, mar onder de Nederlaanse naeme van de poolderdörpen staot de Bildtse vertaeling vermeld in plak van de Friese. 

### Dörpen
Antal inwoners per woongebied op 1 jannewaori 2010:

Bron: CBS, "Gemeente Op Maat"

## Uutgaonde verwiezings
*Et Bildt
*Ni'j Altena

## Referenties
Schiermonnikoog

**Schiermonnikoog** () (Eilaanders: *Lytje Pole*; Fries: *Skiermûntseach*) is vanuut et westen rekend et vuufde Nederlaanse Waddeneilaand. t Eilaand vormt n eigen gemiente in de perveensie Frieslaand. Desondaanks numen veul Grunningers et *os Aailaand* en vienen dus dat Schiermonnikoog bi'j Grunningen heurt. Veur de grap zeggen lu dan ok wal es dat zi'j naor T'aailaand west hebben, en daormit bedoelen ze dan dat ze Schiermonikoog west hebben. Et is vanzels een woordgrappien waorbi'j *T'aailaand = t Aailaand* naor Thailaand verwist.

Mit mar 947 inwoners (per 1 jannewaori 2020) is et de dunstbevolkte gemiente van Nederlaand. Et eilaand leeft veural van toerisme en staot bekend om zien rust, dit wordt ok graeg zo holen deurdat meensken der auto op et vaastelaand moeten aachterlaoten.

## Plakken
De gemiente Schiermonnikoog het amper ien dörp, et gelieknaemige Schiermonnikoog (Eilaanders: *Aisterbun* oftewel
'Oosterburen'), mit omdebi'j de 850 inwoners. Schiermonnikoog had oorspronkelik nog een twiede dörp: 'Westerburen', dat in 1719 langzeman de zee in mitneumen wodde.

## Ligging
Schiermonnikoog greenst in et noorden an de Noordzee, en in et zuden an de Waddenzee. In et westen leit Amelaand en in et oosten Rottumerplaete en de zaandplaete Balg. Rederi'je Waegenborg onderhoolt een veerdienst tussen Lauwersoog en Schiermonnikoog. De totaole straandlengte is 18 km en de totaole lengte van de fietspaeden is 30 km.

Et dörp Schiermonnikoog op et eilaand is de noordelikste bewoonde plak van Nederlaand.
Terschelling

|

|-
|
|}
**Terschelling** () (plaetselik Fries: *Schylge*, Standerdfries: *Skylge*) is een gemiente en uut et westen rekend et dadde Nederlaanse Waddeneilaand.

Terschelling greenst in et noorden an de Noordzee en in et zuden an de Waddenzee; in et westen leit Vlielaand en in et oosten Amelaand. De totaole straandlengte is 30 kilemeter en de totaole lengte van de fietspaeden is 70 kilemeter.

Zoas bi'j de meeste Waddeneilanen is et toerisme een belangrieke bron van inkomsten. In et hoogseizoen het et eilaand meer dan driemaol zoveul meensken as in de winter.

In et vleden is Terschelling meerdere maolen in aandere hanen overgaon; de laeste keer was tiedens de Twiede Wereldoorlog, doe Terschelling tegere mit Vlielaand van de perveensie Noord-Hollaand bi'j de perveensie Frieslaand kwam.

## Plakken
De gemiente Terschelling het vuuftien officiële plakken. Et heufdplak is West-Terschelling. De Nederlaanse naemen bin de officiële en de ienigste die op de plaknaembodden vermeld staon.

### Dörpen en gehuchten

### Buurtschoppen
Naost disse officiële woongebieden bin d'r in de gemiente de volgende buurtschoppen:
* Dellewal
* Halfweg
* Hörp
* Midslaand an Zee
* Midslaand-Noord
* West an Zee

Ok bin van Terschelling een antal verdwenen nederzettings bekend, naemelik Allum, Hierum, Stortum, Stattum, Schittrum en Wolmerum.

## Galleri-je

Ofbeelding:Midsland karke.jpg|Midslaand
Ofbeelding:Terschelling_brandaris.jpg|Brandaris
Ofbeelding:Terschelling_west.jpg|Terschelling West
Oldambt (streek)

t **Oldambt** of **Oldamt** is n gebied in t oosten van de provìnzie Grunnen. t Wordt soms as Ommelaand aanduud, mor het noeit n offisjele stoatus as Ommelaand had. t Oldambt ken op twai menieren zain worden:

## Historisch/stoatkundeg gebied
t Historisch/Stoatkundeg gebied t Oldambt is n streek tuzzen de Ommelanden en Westerwolde. t Wordt enkeld soms zain as n Ommelaand, soms weer nait. t Beston uut de tegenswoordege gemaintes Veendam, De Pekel,  Winschoot, Menterwold, Scheemde, Reiderlaand en de vermoalege gemainte Termunten. t Ston onder direkt bestuur van t Stad. De Stad har n zetel op twai stees: Oterdum en Oal Pekel. Loater kwamen zai soamen in Midwolda. t Oldambt beston veur dizze verainen uut twij gedailtes: t Wold-Oldambt en t Klai-Oldambt. Dit verkloart woarom de Stad twij zetels har. Dizzent wuiren soamen t Groot Oldambt nuimd. De oldste benoaming veur dit gebied was *Alda Ombechte*.

## Kultuur/geogroafisch gebied
t Kultuur/geogroafisch gebied t Oldambt bestait uut t zulfde gebied as hierboven, allend den zunder t zudeleke gedailte van de gemainte Veendam en de gemainte De Pekel, de gemainte Reiderlaand en t oosteleke gedailte van de gemainte Scheemde. Zo kennst goud zain dat t Oldambt uut twai dailen bestait.

## t Oldambt tegenswoordeg
t Oldambt kommt tegenswoordeg overain mit t historisch/stoatkundeg gebied mit as hoofdstad/belaankriekste ploats Winschoot. t Stait bekend om zien kapitoale stees in t oosten en de Blaauwe Stad bie Winschoot.
Achtkarspelen

**Achtkarspelen** () is een gemiente in et oosten van de perveensie Frieslaand. De gemiente had op 1 jannewaori 2020 27.836 inwoners (bron: CBS) en et het een oppervlakte van 103,98 km².

## Belangriekste plakken
### Dörpen
De gemiente Achtkarspelen het elf dörpen. De Nederlaanse naemen bin de officiële.

Gerkesklooster en Stroobos wodden altied as ien gehiel zien.

### Buurtschoppen
Naost disse officiële plakken bin d'r in de gemiente ok de volgende buurtschoppen: 

## Geschiedenis
De naeme Achtkarspelen verwiest naor de acht oorspronkelike karspelen in de grietenieje, te weten: Augustinusge, Butenpost, Dreugeham, De Kooten, Lutkepost, Surhuzum en Twiezel. De grietenieje Achtkarspelen wodde in de negentiende ieuw ien gemiente. 

## Uutgaonde verwiezings
* Webstee van de gemiente
Bolsward

**Bolsward** () (Fries: *Boalsert*) is een stad en ien van de elf steden van de perveensie Frieslaand. Tot 2011 was et ok et heufdplak van de veurmaolige en gelieknaemige gemiente. 

## Veurmaolige gemiente
De veurmaolige gemiente had op 1 jannewaori 2010 (bron: CBS) 9.916 inwoeners en had een oppervlakte van 9,42 km² (waorvan 0,29 km² waeter). Bolsward was et ienigste officiële dörp binnen de gemiente. Binnen de gemientegreenzen ha'j veerder allienig nog de buurtschop Laod en Zaod.

Per 1 jannewaori 2011 gong Bolsward op in de ni'je gemiente Zuudwest-Frieslaand.

## Galleri'je

Bestaand:Bosward_stadhoes.jpg|Stadhuus
Bestaand:Broerekerk bolsward.jpg|Ruïnekarke
Boornsterhem

**Boornsterhem** () (officieel (Fries): *Boarnsterhim*) is een vroggere Friese gemiente en had 19.391 inwoners (2012-2013, bron: gemientegids), et had een oppervlakte van 168,58 km², waorvan 17,04 km² waeter. De gemiente is mit ingang van 1 jannewaori 2014 opheven en opdield tussen Liwwadden, Et Vene, Zuudwest-Frieslaand en de ni'je gemiente De Friese Meren.

De gemiente is nao de gemientelike herindieling op 1 jannewaori 1984 vormd deur de fusie mit de vrogge gemientes Idaarderadiel, Rauwerderhem en een groot diel van Utingeradiel.

In 1985 wodde de officiële naeme wiezigd in et Friestaelige *Boarnsterhim*.

## Belangriekste plakken
De gemiente Boornsterhem (*Boarnsterhim*) telde achttien officiële dörpen. De heufdplak was Grouw (*Grou*). De dörpen in de gemiente hadden sund 1989 allienig de Friestaelige plaknaemandudings as de officiële naemen. De Nederlaanstaelige plaknaemandudings weren slechts alternatieve benaemingen (exoniemen). Alle plaknaembodden in disse vroggere gemiente bin ok now nog ientaelig Fries.

### Dörpen
Antal inwoners per woongebied op 1 jannewaori 2004: 

Bron: CBS
Slowaaknlaand

**Slowaaknlaand** is een jonge republiek in Mildn-Uropa, die zich op 1 januari 1993 lösmaakte oet Tsjechoslowaaknlaand, dat doarduur ophiel te bestoan. 

t Laand greanst an Tsjechie in t westn, Pooln in t noordn, Oekraïne in t oostn, Hongarije in t zuudn en Oostnriek in t zuudwestn. t Is n overwegend bargachtig laand, dat gedurende de 20e eeuw weliswoar een gehiel vörmde mit t taalkundig en kultureel nauwverwante Tsjechie, mar dat in de eeuwen doarvuur een hiel aandere ontwikkeling duurmaakt har. Slowaaknlaand beheurde eeuwenlang tot Hongarije. De emancipoasie van t Slowaakse volk kreeg pas loat gestalte.

Tegnweurdig is Slowaaknlaand één van de lidstoatn van de Uropese Unie. De bevolking stemde op 18 mei 2003 in n referendum vuur de tootreding. Dit vun oeteindelik plaats op 1 mei 2004.

## Steedn
* Bratislava
* Košice
* Prešov
* Banská Bystrica
* Poprad
* Nitra
* Martin
* Trnava
* Šamorín
* Myjava
* Kvetoslavov
* Mošovce

## Neersassies
* Grunnegs: *Slovakaai*
* Tweants: *Slowaaknlaand*
* Veluws: *Slowekije, Slowakije*
* **Oaverig:** *Slowakije*

## Oetgoande verbeendingn
* Officiële webstie van de regering van Slowaaknlaand
Harlingen (gemiente)

**Harlingen** (Nederlaands: , Fries: *Harns*) is een gemiente in de perveensie Frieslaand. De gemiente het omdebi'j 15.700 inwoners (per 1 jannewaori 2020), waorvan omdeb'j 14.450 in et heufdplak Harlingen.

## Belangriekste plakken
De gemiente Harlingen het amper drie officiële plakken, waorvan de stad Harlingen vereweg de grootste is. De Nederlaanse naemen bin de officiële.

### Stad en dörpen
Antal inwoners per woongebied op 1 jannewaori 2004: 

Bron: CBS

### Buurtschoppen
Naost disse officiële plakken bin d'r in de gemiente de volgende buurtschoppen:
* Oosterpark
* Almenum
* De Bliense
* Keuningsbuurt
* Ungebuurt
* Veurriep (*Foarryp*)

Et buurtschop Keuningsbuurt wodt deur et CBS beschouwd as onderdiel van de stad Harlingen.

## Galleri'je

Ofbeelding:Harlingen_straote.jpg|Straote in Harlingen
Ofbeelding:Harlingen_haven.jpg|Haeven


## Uutgaonde verwiezings
* Webstee van de gemiente Harlingen
Doezebarg

**Doezebarg** (Nederlaands: *Doesburg*) is een stad (Hanzestad) en gemeente in de Nederlaandse pervinsie Gelderlaand mit 11.540 inwoners (1 jannewaori 2006, bron: CBS). De stad is elegen langes de Gelderse Iessel en de Olde Iessel. De gemeente Doezebarg maakt deel uut van 't kaderwetgebied Knooppunt Arnem-Nijmegen. 

## Geschiedenis
Doezebarg kreeg stadsrechten in 1237, een jaor laoter as Deutekem. Deur de strategische ligging an de munding van de Olde Iessel en de Gelderse Iessel, is Doezebarg lange tied een belangrieke vestingstad ewest. Ok had Doezebarg een belangriek economische en bestuurlijke functie. Deur alderlei oorzaken, waoronder de verzaanding van de Iessel, nam de welvaort in Doezebarg nao de 15e eeuw of. Doezebarg veraanderde in een slaperig pervinsiestädtien en zol dät tot nao de oorlog blieven. Dit had ok zien veurdelen, de historische binnenstad mit zien veule monumenten bleef goed beweerd. De stad wönnen daorumme in 1974 as bescharmd stadsgezich an-ewezen.

Umdät Doezebarg tot 1923 officieel een vestingstad was, was stadsuutbreiding niet meugelijk. Nao de Tweede Wereldoorlog wönnen de stad gauw uut-ebreid. In de jaoren '50 wönnen an de oostkaante van de stad de wiek Meuleveld ebouwd. In de jaoren zestig volgde de wiek De Ooi. In 't zujen van de Olde Iessel volgden in de jaoren '70 en '80 de wiek Beinum, kortens is in 't zujen van Beinum de wiek Campstede ebouwd.


Doesebarg_karke.jpg|Karke in Doezebarg
Gem-Doesburg-OpenTopo.jpg|Gemeente Doezebarg
Apeldoorne (gemeente)

**Apeldoorne** (, Nederlans: *Apeldoorn*) is een gemeente op de Veluwe in de Nederlanse previnsie Gelderland. De heufdplaatse is de gelieknamige stad. Apeldoorne is wat oppervlakte angeet één van de grootste gemeenten van Nederlaand. De gemeente had op 1 mei 2013 zo'n 157.389 inwoners (bron: CBS).

Een groot deel van 't landelijke gebied van Apeldoorne kenmärk zich deur veul netuur. 't Hele westen van de gemeente is onderdeel van de oostkante van de Veluwe, met op de stuwwallen elegen bossen en heedvelden. De hoogste heuvel in de umgeving is de Toornebarg, die 107,1 meter hoge is. De hoogste heuvel van de Veluwe is 110 meter (netuurgebied Imbosch, bie Rheden).

## Geschiedenisse
Rond 792 wödt Apeldoorne al eneumd as *Appoldro*; toen was 't werschienlijk al een butenplaatse (*villa*). 't Kreeg betekenisse as industrieoord, toen 't zich in de vrogmederne tied töt centrum van de pepierverwärking ontwikkelde; 't dörpjen greuien vlogge maar kreeg gien stadsrechen, oldere lu neumt de stad Apeldoorne dan ok nog de heeltied 't *därp*. In 1684 koch Stadholder Willem III Peleis 't Loo. Nao 1800 ging de industriële betekenisse van Apeldoorne achteruut, al was in 1869 't Apeldoornse Kenaal of, waormee de stad via de Iessel verbunnen was met de Zuderzee. Nao de Tweede Wereldoorlog greuien 't uut töt een stad van nasionale betekenisse, ok met volkse wieken zoas De Maoten en Zeuvenhuzen.

## Kernen
Apeldoorne, Assel, Beekbargen, Beemte-Broekland, Engeland, Grunendaal, Hoenderloo, Heuilannen, Hoog Soeren, Klarenbeek (gedeeltelijk), Lieren, Loen, Niej-Milligen, Oosterhuzen, Radio Kootwiek, Uddel, Ugchelen, Wenum-Wiesel, Woeste Hoeve en Woldhuzen.

## Stadsbeeld
Umdat Apeldoorne pas late ontwikkeld is hef 't weinig olde gebouwen. 't Olde raodhuus is de meuite weerd, net as de neogotische Grote Kärke.

Apeldoorne hef een open bebouwing met veul losstaonde huzen en grote parken, wat as stad met veul bourgeoisinwoners niet verwonderlijk is. Ie ziet der ok veul stadsparken; daorumme wödt 't ok wel de *Greune stad* eneumd. In 't westen van Apeldoorne lig de Veluwe, een bosriek gebied met een florissante fauna. Ok lig Peleis 't Loo, de butenplaatse van Wilhelmina, in Apeldoorne; de koninklijke femilie hef 't los edaon veur 't pebliek.

## Zustersteden
De stad Burlington in Kanneda is een zusterstad van Apeldoorne en met Yichang in China is een *verdrag* ondertekend dat veural op ekenomische samenwärking erich is. Tussen ongeveer 1963 en 1990 had Apeldoorne kontak met de zustersteden Gagny, Gladsaxe, Minden, Sutton (Londen) en Berlin-Wilmersdorf. Naor de leste vier bint straotnamen in industriegebied Kupersveld verneumd.
Fivelgo

**Fivelgo** (of: *Fivelingo*) is n streek in de provìnzie Grunnen. De westgrèns was t Moarvliet, in tieds dat de oostgrèns de Tjamme was dij ongeveer overain komt mit de oostgrèns van de gemainte Slochter. t Grenst in t westen aan Hunzego, in t oosten aan t Oldambt en de Emsmonden en in t zuden aan t Gerecht.

De noam Fivelgo betaikent go (streek) van de Fivel, n veurmoaleg revierke in dizze streek. Fivelgo was t twijde lid van de Ommelanden en har as heufdstad n Daam.

Fivelgo wordt kenmaarkt deur de moaren, börgen en de gasbel bie Slochter. Ook de zeehoaven Delfziel en t middelaiwse stadke n Daam geven dit gebied zien karakter en zörgen veur n hoge ekonomische positsie van dit gebied.

Net as Hunzego was Fivelgo was van oorsprong n Fraise go. t Was ain van de kwartaaiern van t Fraislaand tuzzen Laauwers en Ems.

t Gebied bestond oet drij onderkwartaaiern:
**Duurswolderdail* (Duurswold),
**Hoogelaandsterdail* ('t Hoogelaand) en 
**Oosterdail*.

Rond de 13e aiw wuiren dizze onderkwartaaiern ofschaft en wuir t go van de Fivel as ain gewest zain. De, in t Oldfrais stelde, Fivelgo-wetten môken n belaangriek dail oet van de overbleven Oldfraise teksten.
Sloveniën

**Sloveniën** (Sloveens: *Slovenija*), is n laand in Mildn-Uropa en t is lid van de Uropese Unie. t Laand, ne republiek, greanst in t westn an Italiën, in t noordn an Oostnriek, in t oostn an Hongaarnlaand en in t zuudn an Krowatiën. De heufdstad is Ljubljana. t Laand hef ne öppervlakte van 20.151 veerkaante kilometer en t tealt 2 miljoen inwonners. Dat gef ne bevolkingsdichtheid van 100 inwonners/km².

De officiële taal is Sloveens. t Grootste deel van de Sloveenn is rooms (84%).

## Bestuurlike indeling
### Statistische regio's

### Historische regio's
* 1: Primorska (Küstenland)
* 2: Kranjska (Krain)
** 2a: Gorenjska (Oberkrain)
** 2b: Notranjska (Innerkrain)
** 2c: Dolenjska (Unterkrain)
* 3: Koroška (Karinthië)
* 4: Štajerska (Stiermarken)
* 5: Prekmurje

### Steedn

## Oetgoande verbeendingn
* Slovenia.si. Your gateway to information on Slovenia.
* Government of the Republic of Slovenia
Staot

Een **staot** is een onofhaankelik gebied dat ofbaokend is deur een greens, waor meensken mit omdebi'j dezelde tael en ofkomst wonen en leven, en onder een wettelik erkende regering vallen. Vaeke wodden lanen sticht deurdat bepaolde bevolkingsgroepen onofhaankelik willen wodden van een aandere bevolkingsgroep, dit is meerstal baseerd op tael, geleuf of kultuursverschillen.

Staoten die orgeniseerd binne as rechtsstaot hebben een Grondwet. Een grondwet geft an hokke organen een staot het en hoe de macht van de staot daorover verdield is. Ok staot in een grondwet de grondrechten die elke burger het. Een grondwet is liekewel gien vormend element veur een staot.

De Nederlaanse staot het verschillende laogen van bestuur. De staot bestaot uut verschillende organen die belangrieke zaken op een centraol nivo regelen. Op regionaol nivo wodt de staot vormd deur meerdere perveensies en op nog kleinere schaole deur gemientes. Formeel is de keuninginne et heufd van de staot.

Et dagelijkse bestuur van de staot leit bi'j de regering, die bestaot uut de premier tegere mit zien ministers. De regering wodt kontroleerd deur de volksvertegenwoordiging, in Nederlaand bestaonde uut de Twiede Kaemer (et parlement) en de Eerste Kaemer (de senaot).

* Zee ok: Lieste van lanen van de wereld‎
Boertang

**Boertang** (Nederlaands: *Bourtange*) is n vestendörpie in t oosten van de provìnzie Grönnen in t gebied Westerwolde. t Is aanlègd tiedens de Tachtegjoarege Oorlog in opdracht van stadholder Willem I. Dou t Stad in Spoanse handen veul, wol Willem I t isoleern zodat der gain haandel meer meugelk was tuzzen Stad en de Spanjoarden in Duutslaand. Doarveur mozzen zai over Westerwolde, n streek op n zaandrugge tuzzen t Boertanger Moor. Bie Boertang was de ainege deurwege noar d Stad. Vandoar dat juust op de Boeren Tange (= zaandheuvel) de schaanze baauwd wuir. Boertang meuk duil uut van n verdedigenslinie woartou ook Kouvort, Nèjschaanze en Oalschaanze beheurden. Boertang is noeit innomen deur vijandege troepen.

In 1851 wuir de vesten opheven en stond t meer as honderd joar leeg en verwilderde. In de joaren '70 van de 20e aiw nam de gemainte Vlagtwedde t initsjatief om de schaanze weer opnèj op te baauwen. Rond 1990 was de heeropbaauw kloar en wuir t opend veur publiek. In 2001 wuiren de lèste gebaauwen der bie baauwd, woarnoa t huilmoal voltooid was. 

Tegenswoordeg is Boertang boeten zien vestenswallen gruid en is der n dörp om de vesten ontstoan. Binnen de vestenswallen wonen nog om en bie 50 mìnzen.

## Hìnwiezen
* www.bourtange.nl
Hongaarnlaand

**Hongaarnlaand** (ok wa **Hongari-je** of **Hongaarn**, Hongaars: *Magyarország*) is n laand in Mildn-Uropa en t is lid van de Uropese Unie. Hongaarnlaand greanst in t westn an Oostnriek en Sloveniën, in t noorn an Slowaaknlaand, in t noordoostn an de Oekraïne, in t zuudoostn an Roemeniën en in t zuudn an Serviën en Krowatiën. De heufdstad van t laand is Boedapest.  t Laand hef ne öppervlakte van 93.030 veerkaante kilometer en t tealt 10,1 miljoen inwonners. Dat gef ne bevolkingsdichtheid van 108 inwonners/km².

De officiële taal is Hongaars. t Grootste deel van de Hongaarn is rooms (67%).

## Demografie
### Bevolking
Hongaarnlaand hef ruum 10 miljoen inwonners, woarvan t merendeel (92%) etnische Hongaren. Der bint verschillende kleine etnische minderheden, woarvan de Roma (zigeuners, 5%) en de Duutsers (1,2%) de belangriekste bint. Doarnoast bint der nog tal van minderheden die minder as 1% van de bevolking oetmaken, zooas de Roemenen, Slowaken, Serviërs en de Oekraïners. 

### Steden
De Hongaarse heufdstad Boedapest is mit 1,7 miljoen inwonners (2,5 miljoen in de agglomeroasie) zunder twiefel de grootste. Debrecen is op rume ofstaand tweede, Miskolc dearde. De Hongaarse steden mit meer as 100.000 inwonners bint:
# Boedapest: 1.727.300 (agglomeroasie: 2.550.000)
# Debrecen: 205.100
# Miskolc: 181.100 (270.000)
# Szeged: 162.500
# Pécs: 158.700
# Győr: 128.400
# Nyíregyháza: 116.200
# Kecskemét: 106.500 
# Székesfehérvár: 103.300
Coevern

|
|-
|
|}
**Coevern** is een stad en een gemiente in 't zuud-zuudoosten van Drenthe. De gemiente had 35.296 inwoners op 1 januari 2020 en hef een oppervlakte van 300 km² (waorvan 2,81 km² water).

## Stad, dörpen en plaotsen
Antal inwoners per woonkern: 

Overige officiële kernen: 

### Buurtschappen
Naost dizze officiële kernen bint der in de gemiente de volgende buurtschappen:

Bovenstienwieksmoer, De Bente, Eldiek, Grevenbarg, Hoogehaor, Langerak, Schimmelarij, Valsteeg, Veenhuzen en Vossebelt.

## Oetgaonde verwiezing
* Webstee van de gemiente
* Webpagina van de gemiente in 't Drèents

## Rifferenties
Komputer

Een **komputer** (hiel soms ok wel een *rekener* nuumd) is een apperaot waormit gegevens neffens formele procedures verwarkt kunnen wodden. Meerstal wodt mit et woord komputer een digitaol apperaot bedoeld, mar d'r bestaon ok anneloge komputers. De veurvader van de komputer was Charles Babbage. In 1938 wodde de eerste komputer bouwd deur Konrad Zuse. Pas in 1981 wodde de persoonlike komputers veur 't eerst op 'e mark brocht.

## Etymologie
Oorspronkelik wodde et Ingelse woord *computer* bruukt om iene mit an te duden die kompliceerde berekenings uutvoerde, mit of zunder mechanische hulpmiddels - vergeliek ok de Duutse term veur komputer: 'Rechner' (rekener) en de Zuud-Afrikaanse term veur komputer: 'rekenaar' - mar laeter wodde de term ok bruukt om apperaoten te benumen. Mederne komputers wodden veur veul meer bruukt as allienig wiskundige toepassings. Ok veul administratieve en financiële taeken wodden an de komputer opdreugen, et Fraanse woord veur komputer was eerst 'calculateur' of rekenaor en evolueerde naor 'ordinateur' (orde op zaeken zetten). 

## Gebruuk
Sund de grote opkomst van de komputer wodden ze ok bruukt veur infermaosieveurziening (internet) en amuzement. Bi'j de mederne produktie wodden komputers bruukt om percessen an te sturen, bi'jveurbeeld de assemblage van auto's deur robots.

De wetenschop die tegeliek mit de ontwikkeling van de komputer is ontstaon is de 'infermatika' of komputerkunde. De infermatika gaot over et meugelike gebruuk van komputers.

Deur de veergaonde miniaturisering en snelhiedsvergroting is et steeds vaeker meugelik funktionaliteit die vrogger in apperetuur anbrocht wodde deur middel van pergrammetuur te implementeren. Et grote veurdiel van een dergelike ontwikkeling is dat aachterof funktionaliteit toevoegd kan wodden.

Vanof 1981 is de 'personal computer' (PC) ontwikkeld die inmiddels in et daegeliks leven veur veul meensken een belangrieke rol speult.

## Besturingssystemen
Elke komputer het een besturingssysteem neudig. Zunder besturingssysteem kuj' bi'jgelieks niet internetten, aemels of teksten schrieven, of aandere simpele taeken uutvoeren. Inkelde besturingssystemen bin:

* DOS 
* GNU/Linux
* BSD
* macOS
* OS/400
* Unix
* Microsoft Windows
* CP/M
* RISCOS
* VMS
Ieme

In de entomologie bunt de **iemn** of **biejn** ne familie van insektn dee heurt töt de vleusvlöggelign, woarvan in Nederlaand ongeveer 300 töt 350 soortn bestoat.

Ook hommelkes valt hieroonder. Der wordt oonder aandere verskil emaakt tusken *eusociale* iemn en  *soliteare* iemn. Zee könt nich almoal stekn: der bestoat ok iemn zoonder angel.

Iemn wordt mangs hoaldn duur nen iemker vuur t maakn van honnig.

## Taxonomie
Töt de superfamilie van iemn beheurt de voalgnde families:
*Andrenidae
*Anthophoridae
*Apidae
*Colletidae
*Ctenoplectridae
*Halictidae
*Heterogynaidae
*Megachilidae
*Melittidae
*Oxaeidae
*Sphecidae
*Stenotritidae

## Zee ok
*Heurem
*Wespen

## Neersassies
* Drèents: *iem* zowel bruukt veur t Nederlaandse *bij* as veur *wesp*, *baai*, *bije*
* Grunnegs: *iem* zowel bruukt veur t Nederlaandse *bij* as veur *wesp*
* Tweants: *ieme*, *biej*,
* Sallaands: *bi-je*, *ieme* 
* Stellingwarfs: *bi'je*
* Veluws: 
***bie*
***ieme* (Apeldoorne)
Zeander

**Zeander** is t op een noa greutste doarp in de Tweantse gemeente Boorn in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. t Hef zon 1.400 inwonners (2004).

Zeander is al n oald döarpken. t Wördn al in de tiende eeuw neumd, dootieds as *Sindron*. Dat zol ofkoomstig ween van *sintels*, ok wal iezerearts neumd. Disse iezerearts lig nog aaltied oonder n groond biej Zeander. 

An de boetnraand van t doarp lign de Karmelkloosters van de poaters Karmelietn en de nonn Karmelietesn.

De parochie hef de naam van de Onbevlakte Ontvangenisse.
Westerkertier

t **Westerkertier** is n laandstreek en gemeente ien de provìnzie Grunnen. t Gebied wordt begrensd deur de Laauwers (tevens de grens mit Frieslaand), t Drint, t Rietdiep en de Stad Grunnen.

De grootste loegen ien t Westerkertier binnen De Leek, Zuudhörn en Gruupskerk. De Leek wordt ien t algemeen zenn as de heufdploats van t Westerkertier.

## Geschiednis
t Westerkerier dankt zien noam aan zien liggeng as westeliekste van de drie originele Ommelanden. Zölf bestond t uut vier onderkertiern:
*Vredewold
*Laangewold
*Homsterlaand  
*Middag.
Tegenswoordeg omvat t kertier t grondgebied van de gemeenten De Leek, Moarum, Zuudhörn, Grodegast en n paart van Winzum (vermoalege gemeente Ezinge).

Tot loat ien de vörrelieke middeleeuwen waren de bovenstoande kertiern onoafhankelieke Ommelanden en waren zee elk op heurzölf lid van de Ommelaander unie. Homsterlaand en Middag waren doe soamenvoegd tot Middag-Homsterlaand.

## Laandskop
Laandskoppeliek is t Westerkertier te verdelen in n noordeliek paart, n old kwelderlaandskop mit wierdedörpen (Ezinge, Ollehoof, Nijhoof) en n zudeliek coulizzenlaandskop, dat zok kenmaarkt deur holtwallen. Dit, op zaandgrond en ontgonnen hoogklain legen paart, liekt slim op de aangrenzende Friese Wolden. Hier leggen de lintdörpen Moarum en Grodegast die de olle zaandroggen volgen. 

Mit noam t noordelieke deel is een van de oldste kultuurlaandskoppen van West-Europa. Tot 1100 noa Kristus toe har t zeewoater vrij spel tot Moarum toe. De olle eilanden Middag en Homsterlaand binnen veurdroagen veur de liest van wereld aarfgoud van de UNESCO. Rond 800 noa Kristus was t zölfs een van de dichtstbevolkte gebieden van Nederlaand. t Laand is over n laange periode van de zee gewonnen deur de wierdenbewoner, monneken van t klooster Auwerd, de femilie Teenstra (Ruugezaand) en de zielvesten.

## Toal
Ien t Westerkertaaier wordt t miest Westerkertaaiers proat, n dialekt van t Grunnegers. Ien de driehoek Moarum, De Wilp en De Penne wordt nog as enige stee ien Grunnen Fries proat.

## Zielvest
Westerkertier is ook de noam van t vermoalege zielvest, dat grotendeels overeenkomt mit de streek. Dizzent is in 1995 opgoan in Noorderzielvest.
Wooldfries

Et **Wooldfries** is ien van de vier grote dialekten van et Fries en wodt praot in de Friese Woolden in et oostelike diel van de perveensie Frieslaand, roegweg tussen Dokkum in et noorden, Liwwadden, de Oolde Venen en Et Vene in et westen en de Stellingwarven in et zuden. In et oosten lopt et tot an de greens mit Grunningen en Drenthe, tussen Surhuustervene en Friesepaolen, waant hier lopt et Wooldfriese taelgebied deur de perveensie Grunningen in de driehoek Marum-De Wilp-Eupende.

Et Wooldfries dankt zien naeme an et feit dat zi'j in et oosten van Frieslaand boomringen gebruukte om ofscheidings tussen greiden te maeken. In et westen en noordoosten van de perveensie wodden hierveur sleuten anlegd, in de Woolden is de grond gloepend zaanderig en hier zakt et waeter rap in vot.

Et Wooldfries wodt praot deur naor schatting zoen 157.000 meensken in de perveensie Frieslaand en de driehoek Marum-De Wilp-Eupende in et angreenzende diel van de perveensie Grunningen; hoeveul Friezen daorbuten Wooldfries praoten is niet bekend. 

## Verschillen tussen Wooldfries en Kleifries
De verschillen tussen et Wooldfries, et Kleifries, en de aandere grote Friese dialekten, bin zo klein da'j et haost gien dialekt numen kan, een betere naeme hierveur is "taelvariaant". Ok al bin d'r een antal in et oog springende verschillen (althans veur Friezen) zowel op fonologisch as lexikaol gebied.

### Fonologische verschillen
Et grootste verschil tussen et Wooldfries en et Kleifries bin de woorden "my", "dy", "hy", "sy", "wy" en "by", die in et Wooldfries uutspreuken wodden as "mi", "di", "hi", "si", "wi" en "bi" en in et Kleifries as "mij", "dij", "hij", "sij", "wij" en "bij".

Veerder bestaot d'r een verschil in de uutspraoke van de twieklanken "ei", "ai" en "aai". In et Wooldfries spreken ze die uut as "ij" resp. "ai" en "aai", mar in et Kleifries as "ôi", resp. "òi" en "ôi". Mit aandere woorden, in et Wooldfries heuren ze in de uutspraoke gien verschil tussen "ei" en "ij", wiels ze in et Kleifries in de uutspraoke gien verschil heurt tussen "ei" en "aai".

Aandere, minder kunde klankverschillen bin bi'jveurbeeld:

In et Standerdfries, dat nogal wat variaosie toelaot, bin in haost al disse gevallen beide vormen toe-estaon.

### Lexikaole verschillen
Tussen et Wooldfries en et Kleifries komen slechts negentien lexikaole verschillen veur (verschillen in de woordenschat). Veurbeelden bin:

## Bronnen
* Boelens, K., e.a., *Twataligens - Ynlieding yn Underskate Aspekten fan de Twataligens*, Liwwadden, 1981.
* Haan, G.J. de, *Frisian Grammar*, Grunningen, (zunder jaor).
* Jansma, K., *Friesland en zijn 44 gemeenten*, Liwwadden, 1981.
Hoze

Een **hoze** of **kouse** is een kledingstuk da-j an de voot of 't been dragen. Der is een opmarkelijk verschil tussen Noord en Zuud as 't geet um de betekenis van 't woord kouse (of *kous* in 't Nederlaans): in Vlaonderen verstaon ze hieronder elke beenbedekker, lang óf kort; in Nederlaand neumen ze de vootbedekker dee tot over de enkels kump een ''sokke'', en de langere beenbedekkers tot an de knieje, of nog hoger tot op de diejen of de liezen een *hoze* of een *kouse*. Hozen tot krek onder wonnen oek wel *kniekousen* of *kniehozen* eneumd, hozen dee tot krek boven de knieje koemen wonnen oek an-eduud mit de term *beenwarmers*; ze bin veural populair onder balletdansers.

## Nedersaksisch
* Grunnegs: *hoze(vörrel)*
* Drèents: *hoze*
* Veluws: *hoze* of *kous(e)*
* Stellingwarfs: *hoze* of *kouse*
* Tweants: *kouse(voot), hoaze(voot)* (slim oolderwets)
Volkslaid

n **Volkslaid** is n laid dat daint as volks- of stoatssymbool veur n volk of noatsie al den nait samengoand mit of in n stoatskundeg verbaand. n Volk of noatsie zönder aigense stoat of mit autonomie ken dus ook n aigens volkslaid hebben, net zo as n regio of zulfs n stad of loug.

Veul volkslaider binnen ontstoan tiedens de 18., 19. of begun 20. aiw onder invloud van t natsjonoalisme. In de aiwen doarveur bestonden der ook liekse laider, dij as doul harren n keuneng vereern of praizen noa n gewonnen spel of oorlog. 

Tiedens t speulen van t volkslaid is t n gewoonte veur mìnsken om te goan stoan. In de USA is t de gewoonte om de haand op de bôrst te lèggen tiedens t zingen.

*Zai ook: [[Liest mit volkslaider van alle landen]]*
Liest mit volkslaider van alle landen

## Nederlaand en Belgie

### Regionoal

### Steden

## Nederlaandse Antilln, Aruba en Surinoame

### Aailanden van de Nederlaandse Antilln

## Overge landen/regio's

## Internatsjonoal
Knoal (woaterweg)

n **Knoal** of **daip** is n kunstmoatege of bewaarkte voarweg. Maisttied binnen zai liek, in sommege gevalln binnen zai wat krommer. n Knoal is maisstied deur mìnsken groaven om bie gebrek aan n voarweg goud te vervouern. t Raitdaip in t westen van de provìnzie Grunnen is aiglieks t verlengde van de Hunze, mor is deur mìnsken bewaarkt. Dit bewaarken van n revier hait ook knoalizeern. Hieronder verstoan wie t liektrekken van n revier, verbreden en verdaipen.

## Boetende heenwiezen
Reiderlaand (streek)

t **Reiderlaand** (Duuts: Rheiderland) is n laandstreek in t grènzgebied van Nederlaand en Duutslaand, onderdail van de Nederlaandse provìnzie Grunnen en t Duutse distrikt Leer in Oostfraislaand.

t Reiderlaand omvat aan Nederlaandse ziede de lieknoamege gemainte Reiderlaand, t noordelke dail van de gemainte Wedde-Bennewold, t oostelke dail van de gemainte Scheemde en de gemainte Winschoot. Historisch heurt t Nederlaandse dail van Reiderlaand tegenswoordeg bie t Oldambt.

Aan Duutse ziede bevinden zoch de gemaintes Bonnen, Jemmen, Wainer en t dörp Bingum (gemainte Leer). De noord- en oostgrènze wordt deur de Dollart em de revier de Ems vörmt.

t Reiderlaand wordt soms as Ommelaand zain, mor het noeit de offisjele stoatus van Ommelaand kregen.

Kenmaarkend veur t gebied is t vlakke en wiede laandskop. Doarnoast stait t Reiderlaand politiek bekènd as n gebied van extremen, aan de aine kaant sosjoaldemokroatisch (t Duutse gedailte), en kommunistisch in het Nederlandse dail.

## Geschiednis
t Raaiderlaand was in de Middelaiwen n hail welvoarend haandelsgebied aan de monden van de Ems totdat deur n reeks overstromens in de vieftiende en zèstiende aiw n groot dail van t gebied zoch aan de zee priesgeven moz. Veul dörpen verdwenen onder t woater van de hierdeur ontstoane Dollart. Tuzzen de zestiende en de negentiende eeuw wuiren grode dailen van de Dollart weer deur indieken as polderlaand truggewonnen. In de wiede polders ontstonden de grode groanbedrieven woar de streek bekènd om stait.

In de tied van t Keunenkriek Hollaand wuir Oostfraislaand bie Nederlaand vougd as 10. provìnzie. Grunnen zag dou de kans om zien grènze deur te trekken tot de Ems tou, woardeur t Reiderlaand weer bie Grunnen heurde. t Wuir doe bie Westerwolde vougd en vörmde t kwartaar dat soms *Reiderlaand* nuimd wuir en soms *Westerwoldingerlaand*. Dit het de Stad loater gedailtelek weer mouten inlevern.  

De Dollart is tegenswoordeg n beschaarmd waddengebied. t Reiderlaand is verdaild over t laandkraits Leer en de gemainte Beerte dij zien noam in 1991 veraandere in Reiderlaand.

## Groanrepubliek
t Reiderlaand is veural bekènd worden deurt t bouk **De Groanrepubliek** van Frank Westerman. Ook t bie beheurende en lieknoamege laidje van Alex Vissering het dit gebied op de koart zet.
Gerecht (streek)

t **Gerecht** (ook: *Gorecht*), is n oorspronkelk rechtsgebied van t Stad Grunnen. Vandoar de noam Gerecht. t Besluig grotendails t gebied van de tegenswoordege gemaintes: Grunnen, Hoaren en Hoogezaand-Sapmeer. 

t Wuird ook wel t *Gerecht van Selwerd* nuimd, omdat t gerecht offisjeel in Selwerd vestegd was. As man in de Middelaiwen zee , den bedoulde man doarmit de Stad en t Gerecht soamen. t Gerecht had noamelk de zulfde veurrechten as t Stad har. t Gerecht har ook de rechtstreekse macht over t Oldambt en loater ook Westerwolde. Dit is vergeliekboar mit Oetrecht en t Oversticht.

t Gebied beston uut twai dailen: t Go (gouw), ten oosten van de Hunze en t Wold ten westen dervan. Tegenswoorden zoll man de Hunze t Rietdaip nuimen. 

Soamen mit de Ommelanden wuir t de heerlekhaid Stad en Lande, ain van de Zeuventien Provinzies en later als deel van de provìnzie Grunnen een deel van t keunenkriek der Nederlanden.

t Gerecht beston uut de Stad, mit Selwerd en Paddepoel en de 13 kerspelen (kèrkelke lougen):

* Engelbert 
* Essen en Dilgt 
* Glim 
* Hoaren
* Helpen, (*nau Helpman*) 
* Hemmen 
* Wolle 
* Milbert 
* Noorddiek 
* Noordloaren 
* Onnen 
* Westerbrouk 
* Baarge
De âlde Friezen

**De âlde Friezen** (*De oale Fraizen*) is t volkslaid van de provìnzie Fraislaand. t Is in de twaide helft van de 19. aiw ontstoan en benoadrukt de trots van de Fraizen.


Frysk bloed tsjoch op! Wol no ris brûze en siede,
En bûnzje troch ús ieren om!
Flean op! Wy sjonge it bêste lân fan d'ierde,
It Fryske lân fol eare en rom.

*Refrein:*

Klink dan en daverje fier yn it rûn
Dyn âlde eare, o Fryske grûn!
Klink dan en daverje fier yn it rûn
Dyn âlde eare, o Fryske grûn!

Hoe ek fan oermacht, need en see betrutsen,
Oerâlde, leave Fryske grûn,
Nea waard dy fêste, taaie bân ferbrutsen,
Dy't Friezen oan har lân ferbûn.

*Refrein*

Fan bûgjen frjemd, bleau by 't âld folk yn eare,
Syn namme en taal, syn frije sin;
Syn wurd wie wet; rjocht, sljocht en trou syn leare,
En twang, fan wa ek, stie it tsjin.

*Refrein*

Trochloftich folk fan dizze âlde namme,
Wês jimmer op dy âlders grut!
Bliuw ivich fan dy grize, hege stamme
In grien, in krêftich bloeiend leat!

*Refrein*
Oaveriessels volksleed

t **[[Oaveriessel]]s [[volkslaid|volksleed]]** lod:


Aan de rand van Hollands gouwen
Over brede IJsselstroom
Ligt daar, lieflijk om t' aanschouwen
Overijssel, fier en vroom.
Waar de Vecht en Regge kronk'len
Door de heuv'len in 't verschiet
Waar de Dinkelgolfjes fonk'len
Ligt het land, dat 'k stil bespied.

 'k Heb u lief; g' omvat in glorie
Oudheid, kunst en klederdracht.
Eertijds streden om victorie
Steden - ridders, burchtenmacht.
D' eindeloze twisten brachten
U, mijn land, geen voorspoed aan;
Toch is uit uw leed en klachten
Rijke stedenbloei ontstaan.

Gij bidt God, dat Hij op 't zaaien
Rijpen doet 't gestrooide zaad;
Dat ge dankbaar 't graan moogt maaien
Als het uur van oogsten slaat.
Oversticht, uw schone weiden,
Horizonten, paarse hei
Boeien hart en ziele beide
Van uw volk, gij zijt van mij.
Sallandsk volkslyd

Et **Sallandsk volkslyd** is 't volkslyd van Sallaand, eskreaven en ekomponeerd döör B.H. Brouwer. Hyronder steyt de streaktaalvarsy van et Sallandlyd. 

:**Sallandlyd**

:*In de darpen met bargen en busse*
:*van oons Oaveriessels laand,*
:*Is zo rustig en kalm nog et leaven*
:*en ie veult nog de Saksische baand.*

:*Sallaand, woar Iessel en Regge*
:*eur weg zeukt langs diek en langs wal.*
:*Ik verlang' noar oew heed en oew busse,*
:* 't Is et laand det mie geet boavenal!*

:*Sallaand, Sallaand, hier is mien stea,*
:*woar ‘t leaven verdan geet*
:*in röste en vrea!* 

:*Noe wal duzenden joaren ‘eleden*
:*leep'n beeste vrie in ‘t rond.*
:*Tut de mens' kwam met hebb’n en holl’n*
:*uut et Oosten noar Sallaandse groond.*

:*Peare wön mangs wal e-offerd*
:*an Wodan in ‘t heilige wold.*
:*En in ‘t vuurjoar slög hoge de vlamme*
:*uut de boake van ‘t kurkdröge holt!*

:*Noa die duustere tied, lang' ‘eleden*
:*heuren ‘t volk van Jezus’ leer'.*
:*Moar de stried van de leu met mekare*
:*gung van niejs en nog mennige keer!*

:*Nu brengt de vrea en de vrieheid*
:*de leu uut de zörg' en de nood.*
:*En de vrömde, die swarft langs de wège*
:*see denkt vaste: De leu hebt hier good!*

## Belüüster
 Beluister het Sallaandlied
Haulerwiek

**Haulerwiek** (Nederlaans: *Haulerwijk*, Fries: *Haulerwyk*) is een dörp in de gemiente Ooststellingwarf.

Haulerwiek leit in Frieslaand vlakbi'j de greens mit Grunningen en Drenthe. Et dörp had op 1 jannewaori 2006 omdebi'j 3.309 inwoners.

De bi'jnaeme van de inwoners van Haulerwiek is ok wel *Haulerwieker bruuntsjes*.

## Uutgaonde verwiezings
*Webstee van Haulerwiek
Apfelstrudel

**Apfelstrudel** (of *appelstrudel*) is een tredisionele Oostenriekse gebaksoorte, dee veural arg populair is in Wenen. Apfelstrudel bestiet uut blaoderdeeg, pläkkies appel en rezienen. 't Was oorspronkelijk een gerech veur arme meensen, 't geldt vandage de dag as een culinair hoogstaond gerech. Apfelstrudel wordt normaol espreuken egeten mit slagroom of mit ies.

De apfelstrudel is ebaseerd op 't Armeense gerech, de 'baklava' (toe was Armenië nog deel van 't Ottomaanse Riek) en vun zo zien weg naor 't vroggere Oostenriek-Hongarije (noe Oostenriek en Hongarije), de apfelstrudel is daordeur ok bärstenspopulair in Hongarije, 't gebäkkien hiet daor *almásrétes*.
Ofsluutdiek

De **Ofsluutdiek** sluut sinds 1932 t Iesselmeer (de veurmaolige Zujerzee) of van de Waddenzee en loopt van Den Oever op t veurmaolige eiland Wieringen naor t Friese plekjen Zurich. De diek is 32 kilometer lang, en is zo'n 90 meter breed. De Ofsluutdiek is n oenderdeel van de Zujerzeewarken, die ontwörpen bin deur Cornelis Lely. 

In eerste instansie zou der n treinspoor over de diek heenkommen, hier is oek rekening mee ehouwen, mar dit treinspoor is der uuteindelik niet ekommen. In plaots van dit treinspoor is der n extra breje autoweg an-eleid. Dit worde de A7 of de E22. An de noordzied, de kant van de Waddenzee, leit oek n fietspad.

t Woord 'diek' betekent n ofscheiding tussen land en waoter. Dit zou kloppen as t hele Iesselmeer dreugeleid was, mar deur de verandering van de plannen is t n **dam** eworren: n scheiding tussen twee waoters. De Ofsluut*diek* had dus eigenlik de Ofsluut*dam* moen heten.

## Opknapbeurt
Volgens de Minister van Verkeer en Waoterstaot Karla Peijs van 2006, is de Ofsluutdiek nao 75 jaor toe an n grote opknapbeurt. De diek is eigenlik te leeg. De kroen en t binnentaloed bin niet voldoende erosiebestendig. En oek de sluzen voldoen niet meer an de normen die vandaag de dag esteld worren.

Ze het veuresteld um de diek, en nog n bult are dieken, waoterkeringen en sluzen, n groendige opknapbeurt te geven. t Gaot dan um oengeveer n vierel van de 3.000 kilometer waoterkeringen in Nederland. Dit kost oengeveer zo'n 1,8 miljard euro.

Op 24 mei 2007 maakte de regering bekend binnen 15 jaor te starten mit de opknapbeurt van de Ofsluutdiek.

Op 1 november 2007 schreef t Noordhollands Dagblad dat der op de Ofsluutdiek n proefsentraole ebouwd worde waorin blauwe energie op-ewekt wort deur zout en zeut waoter te mengen.

## 'Ofsluutdiek' in nauw verwante talen
* Nederlands: *Afsluitdijk*
* Afrikaans: *Afsluitdyk*
* Fries: *Ofslútdyk*
* Platduuts: *Afslussdiek*
* Duuts: *Abschlussdeich*

## Nedersaksies
* Grunnegs: *Ôfsloetdiek* of *Òfsloetdiek*
* Sallaands: *Ofsluutdiek*
* Urkers: *Ofsleutdik*
* Veluws: *Ofsluutdiek* of *Aofsluutdiek*
* **Overig:** *Ofsluutdiek*

## Uutgaonde verwiezingen
Woater

**Woater** (H2O) is chemische verbinden van twij woaterstofatomen en ain zuurstofatoom. Aal leven op eerde bestoat grotendails oet woater en is oafhaankelk van woater. Bie koamertempratuur is woater vluistof. t Het enkele aigenskoppen woardeur t zok onderschaaidt van aandere vluistoffen. 

Woater kin in drij heufdvoases of aggregoatsietoustanden bestoan: ies, woater en woaterdaamp. Ofwel: vaaste stof, vluistof en gas. De tempratuurschoal van Celsius (en doardeur ook dij van Kelvin) binnen baseerd op de overgang tuzzen dizze toustanden: ies smelt (wordt vluiboar) bie 0&nbsp;°C en woater verdaampt (wordt gasvörmeg) bie 100&nbsp;°C. Der binnen bie (aibel) hoge drok nog aantel (om en bie 11) verschillende iesfoasen te onderschaaiden. 

Bie normoale atmosferische drok kinnen ook "oververhit woater", en "onderkould woater" veurkommen. Dat is woater dat waarmer as 100&nbsp;°C of koller as 0&nbsp;°C is, moar zok nog aal in de vluistofvoase bevindt.

Maiste woater op eerde bevindt zok in ozeoanen en zeen. Voak wordt woater vervouerd van laand noar zee via revieren of knoaln. Vanoet zee verdaampt t woater weer en vaalt t deur neerslag weer op laand, woarnoa t weer noar de zee vervouerd wordt. Dit nuimt man kringloop van t woater. In de maiste hoezen komt t woater gewoon oet de kroane, môr in aarme landen zo as ien Afrika mouten de maiste mìnsken t zölf goan zuiken.

## Leegsaksisch
* Achterhooks: *water*, *waoter,* *weater- (bi-j bv. "weaterkalf")*
* Drèents: *waoter*, *water*, *waeter*
* Grunnegs: *woater*, *wotter*
* Oostfreisk: *wouter* (Platduutske skriefwies: *water*)
* Sallaands: *wäter*, *water*
* Stellingwarfs: *waeter*
* Tweants: *water*
* Urkers: *waoter*
* Veluws:
** Oost-Veluws: *water* (Elburg, Oldebroek e.u.: *waoter*; Attem: *wäter*)
** West-Veluws: *waoter* (Niekark: *waoter, waoiter* of *water*, Garder: *water*)

## Zitoat
:*Suzanne nemt je mit,*
:*naor een baank vlakbi'j et waeter,*
:*ie ontholen waor ze naor kikt,*
:*as heugenschop veur laeter*

:Stellenwaarfs zitoat; oet *Suzanne* deur Piet Bult, noar *Suzanne* deur Leonard Cohen

## Boetende heenwieze
Zutfent

**Zutfent** (Nederlaans: *Zutphen*) is ne (veurmoaligen) heufdstad, stad (Hanzestad) en gemeente in de Nederlaanse pervinsie Gelderlaand, en lig an de revier de Iessel an de munding van de Berkel. Naobie-elegen plekken bin Apeldoorne, Arnem, Deutekem en Dèventer. Op 1 jannewaori 2007 had de gemeente 46.709 inwoners (bron: CBS). Per 1 jannewaori 2005 is de veurmaolige naost-elegen gemeente Warnsveld efuseerd mit Zutfent.

## Wieken
* Centrum
* Leesten
* Zuudwieken
* De Höäve
* Dèventerwegkwartier 
* Staotsleukwartier (inclusief zeeheldenbuurte)
* Kompenistenbuurte (Helbargen)
* Warnsveldsewegkwartier
* De Mars
* Voorsteralleekwartier

## Zusterbanden
Zutfent hef een zusterband mit de volgende plekken:
* Shrewsbury - Engelaand
* Satu Mare - Roemenië
* Villa Sandino - Nicaragua
* Tartu - Estlaand
* Horstmar - Duutslaand

## Galleri-je

Ofbeelding:Zutphen2.jpg|Huzen in Zutfent
Ofbeelding:20160917 Walburgiskerk2 Zutphen.jpg|Uutzicht op den Sint-Walburgiskarke
Ofbeelding:Nieuwe_brug_over_het_Twentekanaal_bij_Zutphen_(N348).JPG|De brugge over et Twentekanaal bie Zutfent (N348)
Hunebed

n **Hunebed** is n stainen grafkoamer dai bestaait uut grode stoande stainen (zwaarfvlints) overdekt deur huile grode, platte stainen. Mit klaindere stainen is voak, môr nait aaltied, aan n ziedkaant n ingaang môkt. t Gehuil wuir overdekt mit eerde zodat der n flinke hoogte ontstond. Zai wuiren baauwt in de prehistorie. Man vond ook voak prehistorische veurwaarpen onder de stainen.

Onderzuik noar en op hunebedden wuir pas doan in de twaide hèlfte van de 19e aiw deur professor A. van Griffen uut t Grunnegse Noordhorn. Bie dit onderzuik wuiren aal Nederlaandse hunebedden nummerd. Zo binnen der in de provìnzie Drìnthe 52 hunebedden dai lopen van D1 tot D52 tou en in de provìnzie Grunnen binnen der twai dai lopen van G1 tot G5 tou. De aander drai binnen deur de aiwen hìn huilmoal vot kommen. Man docht aaltied dat F1 ook bestond, n Hunebed in t Fraise Goasterlaand, môr noa onderzuik bleek dat dit gain Hunebed was môr n zonuimde stainkist.

In t Duutslaand over de grènze bie Drenthe en Grunnen stoan ook hunebedden. Dit is ook te zain aan t woapen van t laandkraits Emslaand. Sommege Duutse hunebedden binnen zulfs groter as de Drìntse. 

Bie Börger staait t grootste hunebed van Nederlaand en de stoan ook de maiste bie mekoar: 13. In Börger is ook t hunebeddenzèntrum vestegd. 

## Hìnwiezen
* t Offisjele hunebedzèntrum in Börger
* n Uutvoereg overzicht mit fotos en beschrievens van alle Nederlaandse hunebedden