Houten

::*Dit artikel geet over de gemeente in de previnsie Utrecht. Veur et darp in Twaente, dat in et Nederlaands dezölfde name hef, zee [[Hooltn]].*

----

**Houten** is een darp en gemeente in de Nederlandse previnsie Utrecht, zuudoostelek van de stad Utrecht, tussen riekswaege A12, A27 en de riveer de Lek en hef ne oppervlaakte van 59,05 km² (woarvan 0,29 km² water). De name Houten is ofgeleid van "Haltna", dat meugelek ne "wonplaatse in et bos" is. (Groenedijk, 2000).

## Kernen
De grootste plaatse in de gemeente Houten is et darp Houten - noast dit darp bunt der de kernen 't Goy, Schalkwiek en Tull en et Woal.

## Geskiednis
Archeologies underzook langs de spoorliene Vleuten-Geldermalsen van de projektgroep AAC (onder leiding van C.W.Koot en E. Besselsen) en met metwarking van studenten van de Universiteit van Amsterdam, hef loaten zeen dat de umgaeving van Houten al in de Bronstied bewond wodden. Et darp Houten, en et noabi-je darp 't Goy, bunt woarschienlek as vestigingsplaatse ekoazen vanwaege eure heuger-elaegen grond - de deur den Krommen Rien emaakte ofzettingen, bekand as streumruggen.

Begin 2007 wodden langs deezelfde spoorliene n deel van den olden Limesweg evonden (de grenze van et Romeinse Riek in Nederlaand, langs den Olden Rien). Dit was de eerste kere dat et vermeuden van et bestoan van dizzen weg bevestigd kon wodden. Noast de Hervormde Karke (Plein) bunt ok resten evonden van ne Romeinse villa. (Kolman, 1996). Dizze Hervormde karke kump deels uut de 12de eeuwe. Met den bouw van den toorn wodden in 1535 an-evangen. In de Middeleeuwn gröppeerden de bebouwing zich rundumme dizze plaetse. Op nen kleinen ofstaand van de hervormde karke steet de kattelieke karke, ne neogotiese karke uut 1884-1885 ontworpen deur architect Alfred Tepe.

Westelek van Houten steet Kasteel Heimstee, ebouwd rundumme 1645. In 1987 wodden et deur nen braand zwoar etroffen en kreg veul schaa. Rundumme 10 joar doarnao wodden et restaurierd.

## Ni-je geskiednis

In 1966 wodden Houten deur ziene ligging noabi-j Utrecht en de spoorliene noar 's-Hertogenbosch an-ewaezen as greujkern. Begin joaren 70 had et darp rundumme 4 doezend inwonners (bron: Gemeentegids Houten, 2006). Vanof 1979 begun de eerste grote uutbreiding van Houten, woarin 10 doezend ni-je huze wodden ebouwd en et inwonnersantal greujden tot ruum 30 doezend inwonners in (1996). Rundumme et in 1982 los edoane ni-je station Houten kwam et gloodni-je centrum ("Et Rond") van Houten; et *Olde Darp* kwam hierdeur buuten et centrum te liggen.

Et zuden van Holten is ene van de zogeneumde Vinex-lokasies in Nederlaand: de meeste staedn meugt joarleks n beparkt antal huze bouwen, moar veur Holten besteet ne dergeleke beparking neet. In de joaren '90 wodden an-evongen met et tweede grote uutbreidingsplan van Holten in et kader van et Vinex-plan, woarmet Holten an den zuudkaante uutgebreid wierd met 7 ni-je wieken: Loerik, Oaverdam, Höfstad, Schonauwen, Den Hoon en Leebrugge, met in et midden Castellum, woar ok station Holten Castellum ligt.

In 2007 is an-evangen met ne grootse verni-jing van et centrum van Holten, um n veurzeningspeil te kriegen dat past bi-j ne gemeente van zowat 50.000 inwonners. Underdeel van dee verni-jingen bunt de verdobbeling en verheuging van de spoorliene met een ni-j station, uutbreiding van et winkelcentrum, 2 ni-je kulturhuze woarin et grote antal kulturele veraenigingen van Holten ne plaatse mot kriegen, uutbreiding van et antal en grootte van de sportveurzeningen en et opni-j inrichten van et centroale plein in et centrum Et Rond. Ok in et Castellum - et centrum van Houten-Vinex dat nog weinig veurzeningen hef - wödden een ni-j station en winkelcentrum emaakt.

## Bronnen
* Groenedijk, T (2000). *Nederlandse plaatsnamen*. Hoogeveen: Slingenberg Boekproducties. ISBN|90-76113-815.
* Kolman, C. et al(1996) *Monumenten in Nederland: Utrecht*, p. 125–128. Zwolle: Waanders Uitgevers. ISBN|90-400-9757-7.
* Gemeente Houten (2005) *Gemeentegids Houten - 2006* Eindhoven: Suurland BV. Projectnummer: 105565.

## Uutgoande verwiezingen
*Webstee Gemeente Houten 
*Webstae oaver de geskiednis van Houten
*Nog ne webstae oaver de geskiednis van Houten