open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dortmund

**Dortmund** (; Plat: *Düörpm* ([dyːœɐ̯pm̩]); Latien: *Tremonia*) is nen groten stad in Duutsland. Et lig in et Bondsland Noordrein-Westfalen. Met 571.403 (2011) inwonners is et de op zeuwen noa grötste stad van Duutsland. Dortmund is de grötste stad van et Roergebeed wat inwonnertal en oppervlak angeet. Dortmund heurt ook too et grote versteadelikte Rein-Roergebeed, woer't mear as 12 miljoen leu wont.

De rivier de Roer streumt bezuden van de stad, en de kleindere rivier de Emsker löp duur de gemeente. Wieders keump et Dortmund-Emskanaal oet in de haawn van Dortmund, wat de grötste binnlandse haawn van Europa is.

Dortmund steet bekend as de greune wearldstad van Westfalen. Zowat de helfte van de gemeente besteet oet waterweagen, bos, landbouwgrond en greun inerichte stukke, zo as et Westfalenpark en et Rombergpark. Hier steet tegenoawer dat der in dit gebeed ook al nen beheurliken tied noar kollen egreaven wördt en stoal wördt emaakt.

## Geskiedenisse
In geskriften van tusken 880 en 885 noa Kristus wördt een döarpken *Throtmanni* neumd, wat op de stea lea woer't non Dortmund is. 

Tusken 1150 en 1152 gung et hele städken in vlammen op. Keizer Frearik I (Barbarossa) van et Healige Roomse Riek leut et in 1152 helemoal vanniejs optrekken en wonden der twee joar. in 1220 wör et ne Keizerlike Vriejstad. In dissen tied was et de vuurnaamste stad van de Haanze an n Westfaalsen Rein. 

Vanof 1320 wörd de stad in de geskriften aait "Dorpmunde" neumd. In 1661 störten de Reinoldikoarke in duur de eardbewing. In de Prusische tied was Dortmund de distriktsheuwdstad van et Regearingsbereik Arnsberg töt an 1875, woernoa at et n steadelik distrikt wör. Doo't Pruussen met industrialiseren begun, ontwikkelden zik Dortmund as belangriek centrum vuur kollen en stoal.

In 1920 was Dortmund ene van de bolwoarken vuur opstand tegen de Kapp Putsch, nen rechtsen militairen stoatsgreep tegen de sociaaldemokratische regearing. Arbeiders vereanigden zik en vöchten tegen een Rood Leager van Freikorpseenheden dee't de stoatgreep organiseerden.

In 1938 wör onder Nazi-Duutsland de synagoge of ebrökken. Mentaal en lichamelik behinderden wörden vuur ne spuite oawerbracht van et Aplerbeck-zekenhoes noar et Hadamartehoes, as deel van de T4-Aktie. Hierbie wörden 229 kinder ummebracht in op de "Speciale Kinderofdeling", dee't vanoet Marburg in 1941 wörden oawerbracht.

Tiedens de Tweede Wearldoorlog warren *Hoesch-Westfalenhütte AG*, de "Hoesch-Benzin GmbH" synthetische ölliefabriek en de Zeche Hansa kokkerfabriek belangrieke doelen vuur bombardementen. Biej disse bombardementen wörden ongevear 66% van de Dortmundse huze platgooid en ongevear 98% van de binnenstad. De allieerden kömmen in april 1945 bie Dortmund. De Amerikaanse 95ste Infanteriedivisie völ an op 12 april, mer wörden fanatiek bevöchtn. De divisie kreeg hulpe vanoet de locht. De stad wör in enömmen op 13 april 1945. 

Noa n oorlog wörden belangrieke gebouwn zo as de Reinoldikoarke en de Marienkoarke wier opebouwd. Ook wörden der oetgebreide pärke en heuwe an elegd.﻿ 

In 1969 wör et LWL-Industriemuseum op ericht, woernoa't de stad heanig an een centrum vuur hi-techindustrie is ewörden.
Suðurland

**Suðurland** (*Zuudlaand*) is eann van de acht regioonn van Ieslaand. t Hef 22.917 inwönnern (2006) en ne öppervlokte van 24.690 km². De heufdstad van n regioo is Selfoss in de gemeante Árborg.

## Gemeantn
Suðurland is önnerverdeild in 14 gemeantn.
Norðurland vestra

**Norðurland vestra** (*Noordlaand-west*) is eann van de acht regioonn van Ieslaand. t Hef 7.542 inwönnern (2006) en ne öppervlokte van 12.592 km². De heufdstad van n regioo is Sauðárkrókur in de gemeante Skagafjörður.

## Gemeantn
Norðurland vestra wör önnerverdeild in 8 gemeantn.
Ölfusá

n **Ölfusá** is nen stroom in t zuudwestn van Ieslaand. n Stökskn ten neurdn van Selfos vleujt n Hvítá en Sog samn, öm doarnoa a'n Ölfusá vearer te stroomn en 25 km streumofwoarts in n Atlantiesn Oseaan oet te moondn. t Is n stroom me't measte woater van Ieslaand met n debiet van 423 m³/s. In n stroom wör zwoar öp zalm viskt.

## Zee ok
Lieste van streume in Ieslaand
Lieste van streume in Ieslaand

Dit is ne **lieste van [[revier|streume]] in [[Ieslaand]]**.

## Zuud-Iesland

*Hvítá
*Krossá (Markarfljót)
*Kúðafljót
*Markarfljót
*Múlakvísl
*Ölfusá
*Öxará
*Rangá
*Skeiðará
*Sog
*Þjórsá

## [[Reykjavík]]

*Elliðaá

## West-Ieslaand

*Hvítá (Borgarfjörður)
*Norðurá (Borgarfjörður)

## [[Vestfirðir|Westfjörde]]

*Dynjandi

## Noord-Ieslaand

*Blanda
*Eyjafjarðará
*Fnjóská
*Glerá
*Héraðsvötn
*Hörgá
*Jökulsá á Fjöllum
*Krossá (Skjálfandafljót)
*Laxá
*Skjálfandafljót

## Oost-Ieslaand

*Lagarfljót
*Jökulsá á Dal
Brookheurnerbekke

De **Brookheurnerbekke** is ne bekke in de ömgeffige van Eanske in Oaweriessel. De bekke ström van Brookheurn ten zuden van Eanske via n wiek Helmerhook en laanks n zuudraand van n Osseleres. De bekke ström wieter laanks Bokelerhook noar t neurdwesten öm oet te moonden in de Nieje Eulerbekke. De bekke steet in verbeendige met de Bruninksbekke, dee oawer de greanze met De Pruus öntsteet in n noaberskop Brook.
Roombekke (bekke)

De **Roombekke** is ne bekke in de ömgeffige van Eanske in Oaweriessel.

De bekke öntspröng ten westn van n wiek Stokhorst en ström doarnoa deur n wiek Roombekke, t Abraham Ledeboerpark en t terreain van n Universiteat Tweante.

De bekke krig n noam van n reumign kleur dee hee metkriegn van n lemign önnergroond. Noadet de bekke jöarelang broekt is öm pröttelwoater van de febriekn te leuzn, hebt zee 'm in rioolbuuze önnergroonds pleurd. Noadet n wiek Roombekke noa n vuurwarkraamp wier öp-baawd wörn he't woater van de Roombekke ne grötte ploats in n wiek kreagn en is de bekke ok wier boawngroonds bracht. Ok ten westn van Eanske hebt zee völ wark doan öm de bekke wier meujer te kriegn.
Bokelerbekke

De **Bokelerbekke** is ne bekke in de ömgeffige van Bokel in de gemeante Eanske in Oaweriessel. De bekke ström laanks Bokel in de richtige van de woatermölle in Eul, vanwoarof t vearer ström met de nöame Eulerbekke en Oazelerbekke öm ten neurdn van Zeander oet de moondn in de Börnse Bekke. De Teesinkbekke en de Rutbekke leawert woater an de Bokelerbekke.

t Grötste deil van t woater van de Bokelerbekke wör of-veurd via de Nieje Eulerbekke noar t Tweantekanoal.
Öxará

n **Öxará** (*bielstroom*) is nen stroom in t zuudn van Ieslaand. De kwelle van n stroom leg vlokbiej n vulkaan Botnssúlur. Via n 22 m heugn woaterval Öxarárfoss ström n Öxará biej n Allmannagjá-kloof t nasjonoale park Þingvellir in, en mönd n stökskn vearer oet in t Þingvallavatn.
Glanerbekke

De **Glanerbekke** öf **Mulderinksbekke** is nen ziejstroom van n Deenkel. De bekke öntspröng in t Duutse deal van t Oamsven, net oawer de greanze met Neerlaand in t distrikt Borken in n dealstoat Noordrien-Westföale.

De bekke ström an n Neerlaandsen kaant van de greanze deur de gemeante Eanske. In de Eanskse niejbaawwiek De Eschmarke makket de bekke deal oet van de doar an-legde ekozone. Doarnoa vörm de bekke biej t dernoar vernöamnden De Glanerbrögge oawer ne längte van önnevear 2 km ne netuurlike greanze met de Pruus. De bekke mönd biej De Glaan in n Deenkel.

t Woaterskop Woaterskop Regge en Deenkel hef n gröt deal van de bekke restaureard. Hierveur he't woaterskop twea olde meanders an-kocht en öp t woatersyteam an-slötten en öp eankele ploatsen n niej kreunkelnd bekkeberre groawen. Wieter is der ne vistrappe an-legd (disse leg biej Oikos, nen wiek in De Glanerbrögge) en öp eankele pläkke laanks de euver wälskens metseld met nestelmöglikheaden veur n iesvoggel en n gealn kwikstoart öf grötten gealn kwikstoart.

Laanks de Glanerbekkewegge hef Natuurmonumenten ne nieje, breadere bekke an-legd as de hierveur nöamde bekke. Ok bint in dit niej an-legde deal n antal ziejkaanten met keaien dich-legd öm bodemerosie te veurkömmen. Oawer de nieje bekke bint twea bröggen an-legd, woareuver de Pruus leupend öf feetesnd binnen-goan kän wörn. Dit healn stök is in 2006 an-legd veur amfibieën as kikkern en kleaine woatersalamänder, met n hoop det der meardere seurte plänte goat greuien dee der veurhenne nich öf zoowat nich greuien, zoo-as de geale lisse, t woaterdreablad öf n vennewortel.
De Schutteri'je

De Schutteri'je is n boerskop in de gemaente Oost Gelre in de Nederlandse provinsie Gelderlaand. t Lig westelik van Lechtenvoorde, tussen Zöwwent en Harreveld.
Mosbekke

De **Mosbekke** is ne bekke in Oaweriessel. De bekke ontspröngt öp de westflank van de stuwwalle van Oetmöarske en wör met woater an-bracht deur n gröt antal kwellen. t Kwellengebeed van de Mosbekke hef ne veur Neerlaand unieke stroomhoogvenvegetasie en is bekant deur t veurkömmen van t vetblad. De Bekke mönd oet in de Geesternse Möllenbekke.
Arnoldo de Ennethere

**Arnoldo de Ennethere** (Eanter, ennigste vermelding: 1134) was nen Kanunniksen monnik van hogen komaf. An zienen name is af te leiden dat hee oet et Tweantse döarpke Eanter köm. 

Arnoldo köm oet n oadelik riddergeslacht en zat in Zutfen in een klooster. Op 2 februwoari 1134 was hee getuge van ne schenking an et klooster, wat allemoal in de beuke vastelegd wör. Völle is der oawer dit oadelike geslacht skoonwal nit bekeand, mer in 1339 wörd der ne Hermannus de Enthere neumd, den as in Vreden bie de Proosdieje was. 

## In Eanter
Et geslacht *De Ennethere* hef in Enter weinig spoers achterloaten, of ze zint helemoals vortewisked. Noar et skient leut de familie der een köarksken bouwen, dat in 'n Tachtigjoarigen Oorlog verwoost wör. Op de vermodelike stea steet non de Neerlaands-Hervörmde Koarke van Eanter.
Rieksvoarweg

Ne **rieksvoarweg** (Neerlaands: *rijksvaarweg*) is n kanoal öf stroom den an-legd en önnerholdn is/wör deur Riekswoaterstoat in n öpdroch van de rieksoawerheaid. Ok de sluuze in disse voarwegn wört broekt en önnerholdn deur Riekswoaterstoat.

Nich alle heufdvoarwegn bint Rieksvoarwegn. De kanöale in Grunnen en Frieslaand (t Emskanoal, Prinses Margrietkanoal en Van Starkenborghkanoal en de Gouwe in Zuud-Hollaand wör deur de previnsie beheard, t Hartelkanoal wör beheard deur de gemeante Rötterdamme en t Binnen-Ie wör beheard deur de gemeante Amsterdamme.
Bremen (deurverwiespagina)

Bremen kän twea dinge wean:

*Breemn, ne stad in Noord-Duutslaand.
*Vrieje Hanzestad Breemn, n Stadtstaat woarin de stad Breemn leg.
Springendal

t **Springendal** in de gemeante Tubbige is n erosiedal in de stuwwal van Oetmöarske (oe't Saalien) en n deur Staatsbosbeheer beheard netuurgebeed. t Leg ten neurden van Oetmöarske en Old Oetmöarske en ten eusten van Vas en is önnevear 355 ha gröt. t Gebeed steet bekant öm zinne kweln, bekken, heuweln en grafheuweln. An de greanze met Duutslaand leg n stök lösse heaie, de "*Peerdenslenkte*".

In t netuurgebeed öntspröng kwelwoater öp drea plöatse. Disse plöatse bint te herkennen an de bosmeerskens dee'j in t Springendal veenden könt. Ean meer is via de nörmoale bospäde good te veenden, de oare twea bint wat meender bekant.

t Gebeed was vreuger van de Eanskse textielfabrikaant Jannink en is nu van Staatsbosbeheer en Landschap Overijssel.

n Noam *Springendal* kömp van t erosiedal en de bekken dee derin önt*springt*.
Stadsdeel Centrum (Eanske)

**Stadsdeel Centrum** is een stadsdeel in de Neerlaandse stad Eanske. Onner et stadsdeel valt de wieken De Bothoven, Boddenkaamp, Hogelaand-Noord, Loares, Horstlaanden-Vealdkaamp, Lasoonder, Et Zeggelt en de Binnenstad. In dit gebeed wont ongeveer 22.000 leu woarmet as et et kleinste stadsdeal van Eanske is.
Stadsdeal Noord (Eanske)

**Stadsdeal Noord** in de Neerlaandse stad Eanske hef de wiekn Twekkelerveald, Bolhoar, Depnbrook, Mekkelholt en Roombekke en t dorp Lönnker. In dit gebeed wönt mear as 30.000 menskn in 2008, woarmet Noord-Eanske, noa de stadsdeale Oost en West t grötste stadsdeal is.
Stadsdeal Oost (Eanske)

**Stadsdeal Oost** in de Neerlaandse stad Eanske hef de wiekn De Eschmarke, t Heugelaand, t Ribbelt, Stokhorst en Velve-Leendnhof en t dorp De Glanerbrögge. In dit gebeed wönt önnevear 38.000 menskn woarmet Stadsdeal Oost t grötste stadsdeal van Eanske is.
Smaalnbrook

t **Smaalnbrook** is n landgood van önnevear 85 ha. ten zuudn van Eanske.

t Smaalnbrook leg öp n zuudflaank van de stuwwalle Oldnzel-Eanske. t Bestoan a in 1346 as laandgood van Gerhardus van de Heuven. De boerderiej öp t laandgood kömp oet n 18n joarhönnerd en is n rieksmonument. De textielfemilie Ter Kuil kriegn t laandgood in zin bezit en loatn d'r öp t end van n 19n joarhönnerd an n park met viever en laann deur n laandskopsarkitekt anlegn. De grötte sequoia öp t laandgood is ok in disse periood plänt.

De monumenteale boerderiej hef nen kommieznkammer, ne herinnige an n tied det smokkelöar öar smokkelwoar van en noar Duutslaand brachn.

t Laandgood is vriej toogänklik en is seends 1979 in t bezit van Landschop Overijssel, de't behear oawer t terreain hef. n Villa en de boerderiej bint nöch immer in partikulier bezit. Öp n boln es wör rouw verbaawd.

De Bruninksbekke öntspröng in t gebeed en ström noar de Brookheurnerbekke.
Mary Tavy

**Mary Tavy** is n dörpskn met 600 inwönnern, önnevear 6,5 km ten neurdn van Tavistock in Devon, Englaand. t Is nöamnd noar n River Tavy. Vreuger stoan hier n grötsn koppermien van n wearld: *Wheal Friendship*, en ok n antal lood- en tienmienn. t Leg an Dartmoor National Park. t Dorp leg önnevear 3 km ten neurdn van Peter Tavy, det noar nzölfdn stroom nöamd is.

Vreuger wörn stroekreuvern dee vangn wörn veur moandn loatn hangn öp nen heuwel den noe *Gibbet Hill* hett.
Vraiskelo

**Vraiskelo** (Nederlaands: *Vriescheloo*) is n loug (dörp) ien de vrougere gemainte Wedde-Bennewold (Nederlaands: Bellingwedde). t Loug haar begun 2005 986 ienwoners.

## Noam en schiednis
Woar de noam Vraiskelo vot komt is nait haildal zeker. Vraiskelo kin verwiezen noar de Vraizen dij zok vestigt hemmen bie t bosk (loo). t Kin ok wezen dat Vraiskelo n verwiezen geft noar n nijer dail van Lutjelo. Lutjelo, ok n lutje loug nait wied vot van Vraiskelo, is n old ploatske en betaikent lutje bosk (Nederlaands: klein bos). Aan t inde van de middelaiven, dou t klien (veen) veur t mainste dail vot was, verhoesde man zok noar n zandrogge dij bie de dörpstroate lag. Ok de oksediek (ossedijk) haar veul betaikenis ien dij tied. Dizze stroate was n belangrieke handelsroute noar Winschoot, Bourtang en Münster. t Loug haar zokzölven vörmt ien de tied van de Franse overheersen mit de 18de aivse kìrke van Vraiskelo as t middelpunt.

## Dieverdoatsie
Ien Vraiskelo staait n meulen nuimd De Korenbloem. Dizze meulen oet t baauwjoar 1895 is ain van de attrakties dij t loug het. Ok het Vraiskelo noatuur mit schiere wandelpoaden. t Dörpke het nait veul bedrievighaid, mor de leste joaren binnen der aal meer lu dij veur zokzölven begunnen binnen. Ien t begun van de 20ste aive waarkten mensken mainstieds ien de landbaauw. Ok het ien Vraiskelo n bierbraauwerij stoan. Dieverdoatsie van dij tied beston oet kermis en vernuvern mit daaierhandel. Noa de kraig vörmde zok n nije kern mit veul nijbaauw.

## Bienoamen
Vraiskeloërs hemmen krekt as aandere dörpslu ok n bienoam. Ain bienoam dij man broekt is aindekukens. n Twijde noam dij man ok heurt is gaanzekukens. Noast dizze twij noamen bestaait der nog n daarde bienoam: eerappeldobben.
Stadsdeal Zuud (Eanske)

**Stadsdeal Zuud** in de Neerlaandse stad Eanske hef de wiekn Helmerhook, Stroinkslaandn en Wesselerbreenk, en ok t noaberskop Brookheurn. In dit gebeed wönt önnevear 37.000 menskn woarme't n öp eann noa grötstn stadsdeal van Eanske is. Veur jöarn was Zuud t grötste stadsdeal, moar deurdet De Eschmarke an-legd wörn is Stadsdeal Oost noe grötter.
Bondsroad (Duutslaand)

n **Bondsroad** van Duutslaand (Duuts: *Bundesrat*) is de verteagnweurdige van de 16 dealstoatregearign. Deur dit orgaan henne neamt de dealstöate deal an t wetgefnd proses.

Elkn dealstoat hef tuskn drea en zes stemn in n Bondsroad. n Road zeatelt in t veurmoalige Preußisches Herrenhaus in Berlien.

## Samnstellige

n Bondsroad besteet oet leadn van de regearige van elkn Duutsn dealstoat. Zee wört nich in verkiezign keuzn, moar in noam van öarn dealstoat benömn. Elkn dealstoat hef n stemrech van tuskn drea en zes stemn. t Stemantal wör bepöald an n haand van t inwönnerantal zönner de't inwönnerantal korrekt wierspeageld, zoodet de kleain(re) dealstöate in de verholdige ne gröttere stemme hebt.

n Lid van n Bondsroad kän alleannig n of-vöardigd lid van ne dealstoaregearige wean. In n praktiek is n minister-president samn met eankle (politiek) wichtige ministern lid, en de oawrige ministern ploatsvervängnd lid. In de Bondsroadskommissies könt ok ambtenöare öarn dealstoat verteagnweurdign. De ebeurt oft ömdet zoo juust de vakkundign met mekoar samnwarkn könt.

De stemn van eann dealstoat könt alleanig tesamn oet-bracht wörn. Moakt leadn van nen dealstoat bekant det zee verskilnde öpvattign hebt dan bint de stemn van den dealstoat öngealdig. De stemn wört in n praktiek deur nen *Stimmführer* geawn, moar det is alleannig ne geweunte en beteknt nich det n Stimmführer mear rechtn in n Bondsroad hef as de oare leadn oet zinn dealstoat.
F35 (deurverwiespagina)

F35 kän ean van de völgnde deenge wean:

* F35 (stroaljager) - nen stroaljagersoort.
* F35 (feetssnelwegge) - nen feetstrajekt in Tweante.
Woarskuwingsstelsel

t **Woarskuwingsstelsel** öf **woarskuwings- en alarmearingssysteam** is n netwark van 4275 sireanen in Neerlaand dee droadleus en önofhaankelik van mekoar an-zet können wörren vanoet de alarmsentroale van n regionoalen braandwier. De sireanen wört broekt öm te woarskuwen veur (ankömmend) gevoar, veural as doarbiej gevoarlike stöffe in de loch anweazig (könt) wean. t Woarskuwingsstelsel is van t Ministerie van Binnenlaandse Zoaken en Könnigrieksreloasies en is öp 3 juni 1998 in broek nömmen.

## As de sireane ofgeet
De bevölkige is via pebliekskampanjes van teveuren instrueard öm in t val det de sireane geet t hoes in te goan, veansters en deure te sluten en roadio öf televisie an t doon. Öp an-wezen raampenzenders kän de oawerheid wiedere anwiezigen geffen, biejveurbeald det n gebeed evakueard wörren möt öf öm ventiloasiesysteamen oet te doon.

As de sireane geet is t ***NICH*** de bedolige de'j de politsie öf t alarmnömmer 112 geet bellen. De erwoarige hef geawen det völle mensken det töch doot woardier de tellefeunlienden oawerbeläst roakt en de alarmsentroales öar wark nich doon könt.

## Bereik
t Bereik van t woarskuwingsstelsel is boaseard öp mensken dee zich boeten gebaawen beveendt. Det betekkent de't alarm binnen n gebaaw mangs wal meender good te heuren is. Det is zoo doan ömdet mensken dee zich al binnen beveendt al an de advezen öm binnen te blieven vuldoot. De sireanen könt ofzönnerlik öf as groop in-skoakeld wörren. Hiermet kän selektief alarmeard wörren zodet alleannig n tröffen gebeed bereikt wör. Hiermet wör önnödigen peniek veurkömmen en wör ok veurkömmen det mensken t alarm nich mear serieus nömmen goat.

## Test
De sireanen wörren moandeliks test öp n earsten moandag van de moand öm 12.00 uur behalwe öp feastdäge, Nasionoale Deudenherdenking öf biej oare spesioale beurtenissen. n Test dör 1 minuut en 26 sekönde.

## Oetgoande lienden
*http://www.crisis.nl/ www.crisis.nl, in t val de't lochalarm ofgeet.
*https://web.archive.org/web/20130623080552/http://www.lfr.nl/projecten-producten/was-en-net-3a/Paginas/default.aspx *Landelijke Faciliteit Rampenbestrijding*
Macedonie

**Macedonie** kan verwysen nå:
*Noordmacedonie - een republik up de Balkan (tot 2019 *Republik Macedonie*)
*Macedonie (Grykenland) - een historiske regio in et noorden van Grykenland, dee sinds 1913 tot et land behöyrt
*Macedonie (regio) - een geografiske regio up de Balkan en een vöärmålige provinsy van et Ottomaanske Ryk
*Macedonie (oldheid) - een ryk üüt de oldheid (7. eyw v. Chr.–168 v. Chr.)
*Macedonie (romeinske provinsy) - een vöärmålige romeinske provinsy (146 v. Chr.–7. eyw)
Thorshoaven

**Thorshoaven** (Faeröers: *Tórshavn*; Deens: *Thorshavn*) is de heufdstad van de Faeröer. De Faeröer bestaait oet aailaanden dij veur n groot dail zölvenbesturend binnen mor nog aaltied bie de keunekriek van Denmaark heuren. De stad Thorshoaven is legen op t aailaand Streymoy en het 13.000 ienwoners (2008). As de haile metropool mitrekend wör, den binnen der ien Thorshoaven sikkom 20.000 mìnsken. De noam van de stad betaikent hoaven van Thor (Thor zien hoaven) mor de mainste lu ien Thorshoaven zölven nuimen de stad voaker *Havn*. De stad wör sticht ien de 10e aive en wör tiedens de Twijde Wereldkraig bezet deur t Verainegd Keunekriek.

## Klimoat
Ien Thorshoaven binnen de zummers kòld en bie t wintern gemoategd mit tempereturen mainsttieds nait under t vraispunt. Veul wolken zörgen der veur dat der nait veul zunneschien is op t aailaand. 

## Toal
De toal dij sproken wor ien Thorshoaven is Faeröers en Deens. Aiglieks wor der gain standoard Deens (*Rieksdeens*) sproken mor Gøtudanskt (*Stroatdeens*). Dizze sproak is gain dialekt mor n twijde toal veur veul ienwoners van Thorshoaven. Gøtudanskt liekt op Rieksdeens mor de oetsproak komt veul meer overain mit de Faeröerske oetsproak.
Streumoog

**Streumoog** (Faeröers: *Streymoy*) is t grootste (373,5 km²) en dichtstbevolkte eilaand van de Faeröer, waor oek de heufdstad Tórshavn ligt. 

## Geografie
t Eilaand hef n langwarpige vorm en strek zich roewweg uut over n noordwest-zuudoost-asse, mit n lengte van 47 kilometer en n breedte van zwat 10 kilometer. Der bin twee diep insniejende fjorden in t zuudoosten: Kollafjørður en Kaldbaksfjørður. Veural in t noordwesten is t eilaand bargachtig, mit t hoogste punt, Kopsenni (789 m). Dat gebied wörden deur tot 500 meter hoge kliffen edomineerd. Liek as in de rest van de archipel bin der veule kleine streumpjes en kleine meren (vandaor de naam Streumoog). De belangriekste vegetasie is gres, en der bin haost gien bomen.

Streumoog wörden van t naobie-elegen Oosteroog (t tweede grootste eilaand van de Faeröer) escheien deur de smalle Sundini-zeestraote in t oosten. Aandere eilaanden die dernaost liggen bin Vágar (westen) en Zaandoog (zujen). Dree kleindere eilaandjes liggen an de zujelike punt van Streumoog: Koltur, Hestur en Nolsoog.

## Bevolking
Zwat 21.000 meensen woenen op t eilaand, wat neerkömp op meer as 40% van de bevolking van de Faeröer. De meerderheid van dervan woent in de heufdstad Tórshavn, mit zo'n 15.000 inwoeners. Naost de regeringszetel is t oek de belangriekste haven, de lokasie van de universiteit en t kommersiële sentrum van de eilaanden. Aandere belangrieke plaotsen bin Vestmanna, de veurmaolige veerhaven in t westen, Kollafjørður in t sentrum en de pittoreske darpen Saksun en Tjørnuvík in t noorden. Vanuut histories oogpunt is t darp Kirkjubøur an de zuudpunt van t eilaand van belang, deurdat t n bisschopszetel was in de middeleeuwen.

## Vervoer
Alle kernen bin via wegen mit mekaar verbunnen. De belangriekste weg naor Tórshavn leit deur n 2,8 kilometer lange tunnel. De verbiending mit Oosteroog verlöp via n brogge over de Sundini-straote, terwiel sinds 2002 n 4 kilometer lange tunnel Streumoog mit t eilaand Vágar verbient, waordeur de wegen van de dree heufdeilaanden mit mekaar verbunnen wördden.

Der bin regelmaotige veerdiensten naor de eilaanden Zaandoog en Zujeroog. Zoemers gaon der oek regelmaotig veerdiensten naor Hanstholm in Denemarken, Lerwick op de Sjetlaandeilaanden (Schotlaand), Bargen in Noorwegen en Seyðisfjörður in Ieslaand.

De Lochthaven Vágar, die op t gelieknamige eilaand ligt, is t enigste vliegveld van de Faeröer. Daorvandaon ku'j naor welende internasionale bestemmingen vliegen in Denemarken, Ieslaand, Noorwegen, t Verenigd Koninkriek en Zweden. Veerder wörden vanaof t vliegveld helikopterverbiendingen onderhouwen mit welende Faeröerse eilaanden.

## Gemeenten op Streumoog
*Kvívíkar kommuna
*Sunda kommuna
*Tórshavnar kommuna
*Vestmanna kommuna

## Galderieje

Bestaand:Faroe Islands, Streymoy, Kollafjørður and Signabøur.jpg|Signabøur (rechts) en Kollafjørður (midden) an de gelieknamige fjord
Bestaand:Faroe Islands, Streymoy, Kirkjubøur (1).jpg|Kirkjubøur
Bestaand:Bryggjubakki, Tórshavn (5).jpg|In t sentrum van Tórshavn
Bestaand:Saksun, Faroe Islands (5).JPG|Vallei bie Saksun
Bestaand:Vestmanna, Faroe Islands (7).JPG|Vestmanna


## Uutgaonde verwiezingen
*
F35 (feetssnelweg)

De **F35** is nen fietssnelweg tusken Nijverdal in Salland en Eanske in Twente, met ziedtäk noar Et Vjen en Oldenzel. Et trajekt is deel van et Hoogweardig fietsnetwark Tweante. De naam F35 is baseerd op de naam van de A35/N35-autobaan dee der eawenredig met metlöp.

## Anwezigheid

In 2009 hebt ze de eerste stukke bie Almelo legd, as onderdeel bie et projekt Almelo Verdiept.

Tusken et FBK-Stadion in Hengel en et Station Eanske Driene is et trajekt ok a terecht. 'n Fietssnelweg lig doar op et zuden van de spoorlien. Der kömmen a rap problemen noa et lösdoon op 22 november 2011. Bie 'n oawerweg woar 'n fietssnelweg et AKZO-rakkordement kruust gungen fietsers vaak oonderoet op et spoor. Um dat teggen te goan hebt ze der extra löchten biejdoan en bint der nieje woarskouwingbrör. In 2017 hebt ze 'n oawerweg der oet doan.

## Ontwearp
Tusken Nijverdal en Almelo lig de fietsweg langs de rieksweg N35. Van Almelo op Eanske an löp et langs de spoorlien. 'n Ziedtak op Oldenzel an lig langs de N342 en 'n ziedtak öp Et Vjen an wördt een vriejliggend stuk.

Deurdat de F35 veur een deel langs de spoorlien lig, kan et de ongelieke krusinge metbroeken wat der al bint.

Op 1 juli 2013 stemmen 'n gemeenteroad van Eanske in met onder andere "Et ontwearpen, veurbereiden en anleggen van twee fietsbruggen in 'n fietssnelweg F35 oawer de Auke Vleerstroate en et Kolosseum."
Paus Pius I

**Pius I** (Aquileia, eande 1e eewe - Rome, ca. 155/161) was paus van de jaorn '40 töt de jaorn '50 of '60 van de 2e eewe. Over hum is nie arreg völle bekend. Hi'j kwaamn uut Illyrië ('t teengnsworige Joegoslavië), men deankt uut Aquileia. Zien va was iene Rufinus. Waorvan wi'j deankt dat 't zien breur was hietn Hermas zol de *[[herder van Hermas]]* hemmn eskreevn. Disse Hermas nuumt zichzölf 'n slave. Dit maakt 't mooglik dat paus Pius I 'n vri'jelaotn slave waarn. Zien name is Latijn veur 'vreum' ofwel 'de vreume'.

Pius I zol deur 't zwaord dood-ekommn ween, wat hum 'n martelaar maakt. Hi'j wödt vereerd as heilige. Zien feestdag is 11 juli.
Falaises d'Entrecasteaux

De **Falaises d'Entrecasteaux** (Tweants: *Kliffen van Entrecasteaux*), nöamd noar n 18n-joarhönnerden Fraansen navigoator Bruni d'Entrecasteaux, bestoat oet de kliffen van Île Amsterdam en kömt oawer de 700 meter heug en leg laanks de westköste. t Leg öp Île Amsterdam, n kleain Fraans territorium in t zuden van n Indiesen Oseoan.

## Wichtig Vögelgebeed
De westelike kösteliende van t eailaand, inklusief de kliffen, bint n 360 ha gröt Wichtig Vögelgebeed moakt deur BirdLife International ömde't eane van de grötste Indiese geelsnoekensalbatrösse-populoasies van n wearld hef met 19.000 pöare, önnevear 20% van de wearldpopuloasie. Ok bint der 240 Zwärte albatrösse. Der is ok ne grötte rotspinguïn-kolonie met önnevear 25.000 pöare. Twea seurte, de normoale en donsstormvogel, dee zeldzoam wörn bint öp t eailaand deurdet der öp öar joagd wörn deur rätte en kätte, broodt woarskienlik ok in t gebeed. Der is ne grötte populoasie van subantarktiese zeaberen in t Wichtige Vögelgebeed. Tiene endemiese geleedpeutigen bint hier vönden .

De vegetoasie, woar drea endemiese plänteseurte in te veenden bint, wör dömineard deur bosgrässe en russen dee't dichtst öp mekoar zitt an n voot van de kliffen. Deur de önbereaikboarheaid van de kliffen is de vegetoasie öp de klifraanden nöch neujt begröasd deur t vea det öp t eailaand weunt.

## Referensies
Kopenhoaven

**Kopenhoaven** (Deens: *København*) is de heufdstad van Denmaark. Kopenhoaven ligt aan de oostkost van t aailaand Seelaand en op t aailaand Amager. De stad zölven het oetzicht op de stad Malmö dij ien Sveden ligt. De gemainte Kopenhoaven het 509.861 ienwoners en is doarmit de grootste stad van Denmaark. Ien de haile metropool van Kopenhoaven wonen 1.153.615 mìnsken (2008). 

## Binnenstad
De mainste monumentoale gebaauwen ien Kopenhoaven stammen oet de 17e aive. t Sentrum van Kopenhoaven is roem opzet. 

## Boetenwieken
De boetenwieken van Kopenhoaven binnen opzet om de woningsnood op te lössen. Dizze wieken binnen Nørrebro (Noorderbrogge), Østerbro (Oosterbrogge) en Vesterbro (Westerbrogge). Vesterbro is benoam bekìnd om zien amusamentspaark Tivoli. Østerbro staait bekìnd as n stoatege wiek woar mìnsken mit kinder wonen en de leste van de drij Nørrebro staait benoam bekìnd as n volkswiek woar veul mìnsken mit verschaaiden nasjonaliteiten wonen. De twij wieken Vesterbro en Nørrebro binnen de leste joaren nuver vernijd, woarbie Nørrebro ain van de mainst hippe oetgoanswieken worden is. Østerbro wor as schierste van de drij *broggewieken* zain. 

Deur t gruien van de stad is de olde stad Frederiksborg (Frederiksbörg) hailendaal deur Kopenhoaven omsloten. Frederiksbörg ligt west van Kopenhoaven mor wor deur Nørrebro en Vesterbro hailendaal iensloten en is doardeur n soort van aailaand ploatske binnen de gruppe van regio Hovedstaden (de heufdstad) worden. Frederiksbörg is nog aaltied gain dail van de gemainte Kopenhoaven en het zien aigen bestuur en stadhoes. 

## Biezunderheden
Strøget is Kopenhoavens belangriekste winkelstroate. Ien dizze stroate binnen befoamde nasjonoale produkten te kriegen en ok binnen der veul ienternasjonoale winkels. De winkelstroate begunt faitlieks bie t Rådhus (Roadhoes), mor van Nytorv (Nijplaain) òf begunt de echte winkelstroate dij deurlopt tot Kongens Nytorv. Bie Kongens Nytorv ligt t keunenkleke theoater. 

Ien de hoaven staait t befoamde beeld t Lutje Zeewiefke. Dit lutje beeld is inspireert op t waark van de Deense schriever Hans Christian Andersen. t Beeld van t Lutje Zeewiefke is nait de ainegste attraktie dij Kopenhoaven het. Ien de stad vindt man ok beelden noast de openboare weg en ien paarken. De stad het veul musea.
 
Nyhavn (Nijhoaven) is noa t Lutje Zeewiefke n grote toeristische trekplaaister. Hoezen dij te zain binnen bie de Nijhoaven binnen ien verschaaiden kleuren vaarfd. Dizze speulse menaaier van presentoatsie mokt de Nijhoaven veur toeristen doarom ok hail populair. Ien de zummer is t bie Nyhavn slim drók. Goud is te zain dat toeristen der din geern kommen. Ien ain van de hoezen ien Nyhavn het Christian Andersen nog wonen doan. Nait allinneg de hoezen mokt Nyhavn n schier stee veur toeristen. Ok tal van krougen en eetplakken binnen op n lutje òfstand bie nkander en makkelk veur elkenaine beriekboar.
Martin-de-Viviès

**Martin-de-Viviès** is de eanige neerzettige van t Fraans Zudelike en Antartktiese Laanden-territorium *Îles d'[[Île Amsterdam|Amsterdam]] et de [[Île Saint-Paul|Saint-Paul]]* in zuudn van n Indiesen Oseoan. t Leg an de noordköste van Île Amsterdam en d'r wönt zoo ne 30 wetnskoppers en personeal.

t Stasjon, det earst Camp Heurtin hetn, öperear öp t eailaand seends 1 jannewoari 1981 as öpvölger van t earste stasjon, La Roche Godon. t Is nöamd noar Paul de Martin de Viviès, den samn met tiene oarn in 1949 n healn weenter öp t eailaand zitn.

## Oetgoande liendn
*Foto vanoet n loch.
Dook (weer)

**Dook** is n verschiensel woarbie lutje wotterdrupkes ien de locht hangen as n aerosol. Dit bepaarkt t zicht.  

## Ontstoan
Dook kin zok vörmen deurdat hail slovve locht kòlder wor of deur mìngen van kòld en waarme locht. Vörmen van dook hangt òf van veul faktoren. n Faktor is begruien, lochtvervoelen en open wotter.

## Soorten dook
Der binnen veul soorten dook. Noamen dij geven binnen geven n idee of hou t dook is ontstoan. De meteorologie nuimd dizze soorten dook: gronddook, dookbank, stroalensdook, advektieve dook, zeedook, vroren dook, iesdook & iendustriedook. 

### Gronddook
Gronddook is n leeghongende dook. Dizze onstaait voak as de temperetuur bie de grond leger is den op ooghögte. Dizze kòldere temperetuur bie de grond let dook doarom krekt doar vörmen. 

### Dookbank
n Dookbank is nij dook dat deur de wiend rap van zien plak kin veraandern. Dookbanken binnen gevoarelk veur verkeer. 

## Gevoar
Dook kin gevoarelk wezen. Ok n lutje bietje dook kin aal gevoarelk wezen, veuraal veur verkeer. Wen lutje bietje dook te zain is nuimd man dat **diezeg**.

## Leegsaksisch
* Grunnegs:
** *dook*
** mistig: *dokeg*, *diezeg*
* Tweants
** *mist*
** daamp
** newel
** *dook*
** *miezer*
** *groondwölke* (heurd in Lönnker)
* Veluws: 
** *mist*
** *damp*
** *nevel* (lochte mist)
** *deemster* (Apeldoorne)
** *miesel* (Vaossen)
** mistig: naost *mistig*, *dampig*, *nevelig*, *deemsterig* en *motterig* (Vaossen) he'j oek *diezerig* (Elburg, Bunschoten) of *diezig* (Elburg)
Schaarpezeels

t **Schaarpezeels** is n overgangsdialekt van t Utrechts-Alblasserweerds naor t Nedersaksies en wort esproken in t Gelderse daarp Schaarpezeel. t Dialekt wort meestal erekend tot de Utrechts-Alblasserweerdse dialektgroep, en beheurt dus niet tot t Nedersaksies. t Schaarpezeels geniet net as de meeste dialekten van t Utrechts gien hoge staotus binnen de gemeenschap, t wort vaok ezien as onbeschaofd, daorum praoten de meeste minsen tegenswoordig Nederlaands.  

Net as in t Utrechts en in de meeste Nedersaksiese dialekten wort de /aa/ [aː] uutesproken as n /ao/ [ɔː]. In tegenstelling tot de meeste Nedersaksiese dialekten worren zowat alle aa's in t Schaarpezeels n ao, dus ok: *kaomer, vaok, zaog, graof* waor de Midden- en Noord-West-Veluwse dialekten meestal *kamer, vaak/vake, zaag/zage, graaf* zeggen. De korte a wort uutesproken op z'n Utrechts, achterin de moend.

De oo wort in t Schaarpezeels veur *d, n, s of t* uutesproken as n ao, dus: *laod* (lood), *baon* (boon), *daos* (doos) en *paot* (poot), dit verschiensel komt niet in de West-Veluwse dialekten veur, mit uutzoendering van t de dialekten van Lunteren en Otterlo, dit laot n dudelike Utrechtse verkleuring zien. Ok t vurtlaoten van de *g* (zo as bv. in *ezeid*) zo as dat in t o.a. in t Barrevelds en t Niekarks gebeurt, komt in t Schaarpezeels niet veur, daor klinkt t as *gezeid*. De belangriekste isoglossen die bepaolen of t dialekt nog bie t Nedersaksies erekend wort of niet bin de *ijs/ies*-isoglosse en de *lope/lopen*-isoglosse. De *ij* wort nog wel deels uutesproken as *ie*, en ok de *ui* deels as *uu*, maor de *lopen*-isoglosse hout hier op, hiermee eindigt ok geliek t Nedersaksiese taolgebied.

## Uutgaonde verwiezing
*Oud Scherpenzeel: Noe begriep 'k joe
Hunerbroek

**Hunerbroek** (Nederlands: *Huinerbroek*) is n buurtschap in de gemeente Putten, in de Nederlandse provinsie Gelderland. t Leit n kilometer ten westen van Hunerwal. Beie buurtschappen liggen ten zuudoosten van t sentrum van Putten.
Lieste mit Nedersaksiese archaïsmen

Dit is n **lieste mit Nedersaksiese archaïsmen**. n Archaïsme is n ouwerwets woord, n woord wat feitelik niet meer gebruukt wörden. Archaïsmen kunnen in t Nedersaksies per regio, of zelfs per darp of stad verschillen, zo he'j bv. in Twente nog wel t woord *telder* mer is t op de Veluwe grotendeels n archaïsme.

## Veluwe
Old-Diek

**Old-Diek** kan verwiezen naor:

*Old-Diek (Montferland) - buurtschap in de Liemerse gemeente Montferland
*Old-Diek (Zaender) - buurtschap in de gemeente Zaender
Duven

**Duven** kan verwiezen naor:

*Duven (gemeente) - n gemeente in de provinsie Gelderlaand
*Meervoud van *[[duve]]* - n voegelsoort
Kattenbras

**Kattenbras**, **Quatre(-)Bras**, of **Quatrebras** (letterlik: *vier arms*) is n Frans woord veur kruuspunt.

## Nederlaand
*Kattenbras (Frieslaand) - n buurtschap in Tietjerksterediel
*Kattenbras (Grunnen) - n buurtschap ten noorden van Uuthuzen
*Kattenbras (Lochem) - n buurtschap tussen Eefde en Gossel in Gelderlaand

## België
*In Waols-Braobaant kortbie Genepiën ligt t best bekende Kattenbras, t kruuspunt van de wegen Nijvel-Namen en Charleroi-Brussel, waor op 16 juni 1815 de slag bie Kattenbras plaotse had, zie Katnbras (Genepiën) 
*In Vlaams-Braobaant (Tervuren) he'j het Vierarmenkruuspunt (Quatre-Bras), t kruuspunt van de Brusselse *Ring* (Vierarmentunnel) en de Tervurenlaone
*Tussen Achel en Sint-Huibrechts-Lille ligt de krusing tussen de wegen Hamont-Neerpelt en Achel-Sint-Huibrechts-Lille (de ouwe weg op Luuk), die bekend steet as *Quatre Bras*.
Zeum

**Zeum** kan verwiezen naor:

*Zeum (kleraozie) - de raand van n kledingstuk
*Zeum (Nunspeet) - n buurtschap in de gemeente Nunspeet
Gemoatigde graslaanden van Amsterdam en Saint-Paul

De **gemoatigde graslaanden van Amsterdam en Saint-Paul** vörmt nen ekoregio det oet twea vulkoaniese eailaanden in n Indiesen Oseoan besteet. D'r is moar eane menier öm öp de eailaandn te kömn en det is me't Fraanse skip Marion Dufresne II det öp Martin-de-Viviès öp Île Amsterdam an geet.

## Ömgeffige
Île Amsterdam en Île Saint-Paul bint twea vulköane dee 83 km van mekoar of ligt in t mirre van nen dreahook tuksn Australië, Antarktika en t zuudn van Afrika. De eailaandn bint of-leagn, alletwea önnevear 3000 km van de noaberkontinentn of. Zee hebt koole oseaonklimoatn met temperoatuurn tuskn 13 °C in augustus töt 17 °C in febrewoari, nen nearslag van 1.100, anholdende westerweend en heuge vöchtigheaidsnivoos.

## Plänte
Bepläntige veröar me't heugteverskil; öp heugere stökke van de vulköane kö'j gras en tussockgraslaand veendn samn met cypergrasweaidn en, öp Amsterdam, bint ok phylica arborea-beume met vaarns. Heuger, öp t Plateau des Tourbières, he'j struuke, morässe en mösn.

## Deere
Disse isolearde eailaandn hebt ginne rieke biodiversiteait moar bint wa heim veur ne grötte populoasie subantarktiese zeabeern. Ok is t n wichtig broodgebeed veur n Indiesen Gealsnoekensalbatros, Australiesen Grötten Pielstormvogel, Eazlspinguïn, Neurdelike Rötsspreengerspinguïn, Grötten Joager, Antarktiesen Stern en n endemiesn Amsterdamalbatros.

## Gevöarn en preservoasie
Öp t eailaand bevön zich ne kudde keuie dee d'r in 1871 deur aventeriers bracht warn met zinne fiefn en woarvan d'r noe-an-n-dag mear as 5000 bint. Disse keuie gröazn al t gras det d'r greujn, moar is ok eane van de wenige völleadige wilde kudden van n wearld. Teagnweurdig bint de keuie tö't neurdlike deal van Île Amsterdam limiteard. Ok menskn hebt völle doan öm t ekosysteam kaduuk te doon, veura deurdet d'r in n 19n joarhönnerd völ van t eardre woldlaand kapt wörn, moar ok dit wör teagnweurdig wier wearömmedröajd. Ok n vreugern zeahöndejacht, den biejnoa alle zeahönde oet n tied döa, is noe kloar met doan en teagnweurdig is de zeahöndepopuloasie wier wealderig.
Aperloo

**Aperloo** is n buurtschap in de Nederlaandse gemeente Elburg, elegen in de provinsie Gelderlaand. t Ligt tussen t Harde en Hoge Enk in.
Duunkarken

**Duunkarken** (Nederlaonds: *Duinkerken*) is n gehucht an de noordzied van Oosterwolde, in de Nederlaandse gemeente Oldebroek, elegen in de provinsie Gelderlaand. 

De Duunkarkerweg is eneumd naor t gehucht, disse weg löp naor de Kleine Woldweg.
Posthoorne

**Posthoorne** (Nederlaonds: *Posthoorn*) is n buurtschap in de Nederlaondse gemeente Oldebroek, elegen in de provinsie Gelderlaand. 

t Ligt 3 kilometer ten noordoosten van Oosterwolde, kortbie twee aondere buurtschappen - Trutjeshoek en Zuudeinde - an de *Zwarte weg*.
Trutjeshoek

**Trutjeshoek** is n buurtschap in de Nederlaondse gemeente Oldebroek, elegen in de provinsie Gelderlaond. t Besteet uut mar n paor boerderiejen. Trutjeshoek ligt op n olde straandwalle dree kilometer ten noordoosten van Oosterwolde, kortbie twee aondere buurtschappen Posthoorne en Zuudeinde. Trutjeshoek besteet uut twee wegen de Wittensteinse Allee en de Zuudwendige weg. De leste weg löp dood in de weilaanden.
Lege Biessel

**Lege Biessel** (Nederlaands: *Lage Bijssel*) is n buurtschap in de Nederlaandse gemeente Elburg, elegen in de provinsie Gelderlaand. t Ligt in t uterste westen van de gemeente; 2 kilometer ten noorden van Nunspeet.
Bovenvene

**Bovenvene** (Nederlaonds: *Bovenveen*) is n buurtschap in de Nederlaondse gemeente Oldebroek, elegen in de provinsie Gelderlaond. t Ligt in t zuudwesten van de gemeente, n kilometer ten oosten van t Harde.
Voskule

**Voskule** (Nederlaonds: *Voskuil*) is n buurtschap in de Nederlaondse gemeente Oldebroek, elegen in de provinsie Gelderlaond. t Ligt in t noordoosten van de gemeente, dree kilometer ten noordwesten van Hattemerbroek.
Bulawayo

**Bulawayo** is nao de heufdstad Harare de tweede stad van Zimbabwe, mit oengeveer 731.003 inwoeners (volkstelling 2007). t Leit in Matabeleland, 439 km ten zuudwesten van Harare. De heufdstad van Matabeleland Noord is Lupane, Bulawayo wort ezien as n zelfstandige provinsie. De stad leit op n strategies punt, kortbie Botswana en Zuud-Afrika.

## Algemene informaosie

De naam "Bulawayo" is ofkomstig van t Sindebele woord *GuBulawayo*; dit betekent 'plaots van de vervolgde' of 'plaots van slachting'. De stad is multikultureel, der wort n grote verscheienheid an taolen espeuken (zo as Engels, Ndebele, Zoeloe, Xhosa, Kalanga, Sotho en SeSwati). Sinds jaoren wort Bulawayo ezien as de negozieheufdstad van Zimbabwe.

De meerderheid van de inwoeners is van Ndebele-ofkomst, die in de 19e eeuw mit de volksverhuzing van de Zoeloes daorheen kwammen. Ze vormen n minderheid in Zimbabwe.

## Museums
* National Museum and Archives of Zimbabwe
* Natural History Museum, Zimbabwe
* National Gallery of Zimbabwe
* Zimbabwe National Railway Museum

## Uutgaonde verwiezingen

* n Kaort van Bulawayo
* Meer informaosie over Bulawayo
* Bulawayo: Geschiedenis van Bulawayo
Eardkorst

n **Eardkorst** is de boetnste loage van de vaste earde, dee't heuwdzakelik oet gesteente as granodioriet, gabbro en basalt besteet. n Korst is t böawnste deel van de lithosfeer en al t gesteente en t bezeenksel wat an t oppervlak ligt, heurt dr bie.

De boawngreanze van n korst neumt ze t eardoppervlak en de greanze tusken n korst en n maantel neumt ze t Mohorovičić-veraanderingsdeel (of kortweg *Moho*). Dit vaalt nit good te oonderzeukn, want zo depe köant de groondboarn nit komn. Um t toch te metn hebt ze seismologies metn edoan, woerbie't snelheaid van seismiese golvn duur t gesteente bepaald wörd. In n eardkost treft ze mangs op verskeaidene deeptes n aander seismies veraanderingsdeel, t Conradveraanderingsdeel. n Korst wörd mangs verdeeld in nen boawnkorst, den't boawn dit veraanderingsgebeed zit en nen oonderkorst, den't dr oonder zit. Skoonwal't de chemiese saamstelling bie dissen oawergaank nit slim lik te veraandern, kan dr ezegd wördn at n oonderkorst oet meender hydrateerde en basiese gesteenten besteet as n boawnkorst.
Krommerivier

De **Krommerivier** is n rivier in de Oost-Kaapprovinsie in Zuud-Afrika. De rivier mondt uut in de Indiese Oseaan deur n estuarium an de noordkaante van St Francisbaai (in t westen van Port Elizabeth). De Krommerivier streump in n oost-zuudoostelike richtige, is zo'n 109&nbsp;kilometer lange en hef n oppervlakte van van zo'n 1,085&nbsp;km². 

In de Krommerivier he'j twee dammen, de Churchill-dam en de Impofu-dam. De Impofu-dam ligt kortbie Humansdorp. 

## Ekologie
In 1995 bin der exemplaren van de Kaapse galaxias *(Galaxias zebratus)* in de Kromme Rivier evunnen, n Zuud-Afrikaanse vissoort die endemies is in t Kaapse florariek. Eerder dochten ze altied dat disse zeldzame vissoort allinnig mer veurkwam in t gebied tussen de Keurboomsrivier en de Olifantsrivier. 

## References


## Uutgaonde verwiezingen
*IUCN Red List - Galaxias zebratus
*Working for Wetlands - Krommerivier
Laxá í Aðaldal

**Laxá í Aðaldal** öf seempelweg **Laxá** is nen fonteinstroom in Suður-Þingeyjarsýsla in Norðurland eystra öp Ieslaand. t Öntspröng oet bargwoater oe't Mývatn en ström deur t Laxárdal en Aðaldal in t Skjálfandaflóa. Noa de Brúarfossa-woaterval gee't wieter as Laxá í Laxárdal.
Wilsum (Overiessel)

**Wilsum** is n dörp en veurmaolige gemeente an de Iessel in de gemeente Kampen in de Nederlandse provinsie Overiessel. Wilsum ad op 1 jannewaori 2010, 827 inwoners.

## Geschiedenis
Wilsum is ebouwd op n rivierdune. De plaatse wördt veur t eerst vermeld in 1213. Al véúr 1321 kreeg Wilsum van de bisschop van Utrecht stadsrechten. Wöörskienlik wol de bisschop iermee zien machtsposisie tegenover Kampen verstärken . In karakter is Wilsum altied n dörp ebleven. Töt 1937 was Wilsum n zelfstandige gemeente.

## De ervörmde kärke
De ervörmde Sunte-Lambärtuskärke, die van rond 1050 stamt, is een van de oldste kärken van Overiessel. Volgens de ervörmde kärkvoogdi'je van Wilsum zelfs dé oldste. In 1580, toen de reformasie begun, wieren de erediensten vervangen deur protestantse en wieren de 'Roomse kenmärken' van t gebouw e-aald. In 1975 wier t elemaole erestaureerd.

## Folklore
In Wilsum wördt nog op de leste zaoterdag van augustus, (31 augustus was de verjöördag van Koningin Wilhelmina), t ‘oranjefeest’ evierd.

## Natuurbe-eer
Bi'j Wilsum e'j n paar nöstpaolen veur ooievaars op-esteld die met wisselend sukses brödparen trekken. t Uterweerdengebied buten t dörp met olde rivierärms wördt veur n groot deel as Natura 2000 natuurgebied be-eerd (de Scherenwelle). Bedreigde vogelsoorten as de zwärte stern en de kwärtelkoning nöstelen ier. Der komen zeldzame en beskärmde planten veur zoas de kieftsbloeme. t Gebied is onderdeel van t Nasionaal Landskap Iesseldelta.

## Taalveurbield

Zo droom ik mien de vekantiedagen
liggend in mien warme nös.
De warkelijkheid is wel even anders
met striemende regen, zo kold det 't aost vrös.

In jekker en op rubberleerzen
banjere ik deur 't natte zand
de grieze golven brult en buldert
't schoem is goorgeel - ik wone in Nederland.


Uut 't gedicht 'Dag dromen' deur Dicky Kersing, in: *Pluzen. Verhalen en gedichten in de streektaal*, Kampen: Iesselakkedemie, 1997

## Kunnigheid
Uut Wilsum kwaamp de keunstschilder Tiem Evink (1918-2009).

## Referensies


## Uutgaonde verwiezing
Graffest

**Graffest** (uutspraoke: *Graffes*; Nederlands: *Grafhorst*) is n stad in de gemeente Kampen, in de Nederlandse provinsie Overiessel. Graffest kreeg in 1333 stadsrechten, maar wördt vanwege de grootte meestentieds n dörp enuumd. Hoewel de geskiedenisse van de gemeenskap terugge giet töt 1333, verrinneweerde n brand in 1849 zwat de ele stad. Maar drie van de zestig gebouwen stonnen döörnao nog overeind. In 2007 ad t ongeveer 1000 inwoners.

Graffest ligt tussen t Ganzediep, n water dät n verbinding vörmt met de rivier de Iessel en t Zwärte Meer, en de Kamperzeediek.

Töt 1 jannewari 1937 was Graffest n zelfstandige gemeente. Vervolgens maakte t deel uut van de gemeente Iesselmuden. Toen de gemeente Iesselmuden op 1 jannewari 2001 bi'j de gemeente Kampen edaon wier, ging ook Graffest deel uutmaken van Kampen.

Graffest ef de volgende straotnamen: Graffesterweg (eufdweg), Jan van Dieststraote (gaf in 1333 stadsrechten an Graffest), Meenteweg, Dirkje Kärke Maot (is ebouwd op grond die in t verleden eigendom was van Dirkje Kerke), Zalm-of, Achterstraote, Kärkstraote, Veurstraote, Branderdiek, en de Kamperzeediek. Der is één basisskole en der bin drie kärken: één van de Old Griffemeerde Gemeenten in Nederland, één van de Vri'j Ervörmde Gemeente en één van de Ervörmde Gemeente (PKN). Graffest is n kärkelike plaatse. Bi'j de Tweede Kamerverkiezingen van 2012 be-aalde de SGP net gien meerdereid van de stemmen in t dörp, 45,4%.

In t Ganzediep drekt naost Graffest is in de Tweede Wereldoorlog n bommenwärper neereskeuten (deur n landwacht vanuut polder Mastenbroek). Eén persoon ef dit overleefd, de andere 6 vliegeniers bin ummekomen en liggen begraven op de begraafplaatse van Graffest. Värder is Graffest in t verleden n paar keer elemaole of-ebrand.

An t einde van de 19e eeuw was de veurnaamste inkomstenbron de visseri'je en riet kappen veur gebruuk bi'j rietdekken. Vanwege de grootte van de gemeenskap mutten inwoners now, begin 21e eeuw, un inkomsten meestentieds ärns anders vinnen.

## Biestemärkt
Tradisioneel wördt in Graffest sinds 1333 in oktober de *biestemärkt* e-olden, dät n echt dörpsfeest is. De biesten e'j der inmiddels al jören niet meer, maar t tradisionele feest wördt nog altied evierd en Graffesters en old-Graffesters komen dan bi'j mekare um aol en krentemikke te eten, al dan niet onder t genot van n dränkien.