open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch

**Llanfairpwll&shy;gwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch** ( ; letterlik: *Parochie van de Heilige Maria in t dal van de witte hazelnoeteboom bie de vlogge maolstreum en de parochie van de Heilige Tysilio bie de rooie grotte*; oek wel espeld as: *Llanfairpwll&shy;gwyngyllgogerychwyrndrobw*'y**llllantysiliogogogoch'') is n groot darp op t eilaand [[Ynys Môn]] ([[Engels]]: ''Anglesey'' 'Engelsoog'), in [[Kumrië]]. Meestentieds wördt de naam aofekort tot **Llanfair PG** of **Llanfairpwll*' onder de Kumriërs. Dat is zat um der eigen te onderscheien van aandere plaotsnamen die mit *Llanfair* beginnen. t Is n toeristenplaotse umdat veule meensen effen bie t treinstasion n foto koemen maken en in t bezeukerssentrum der paspoorte laoten aofstempelen.

Kortbie he'j t vlinderhuus *Pili-Palas*.

De naam besteet sinds t jaor 1860 en is bedocht deur de lejen van de plaotselike raod umdat ze de langste naam van alle treinstasions in t laand hebben wollen; de langste echte plaotsnaam in Kumrië is [[Llanfihangel-ym-Mechaint]]. Oorspronkelik heetten t gewoon *Llanfair Pwllgwyngyll*, wat al aordig lastig is veur meensen die de stemloze, geaspireerden laterale [[affrikaot]] *ll'' (dubbele L; ) niet machtig bin (zo as de Nederlaanders en de Engelsen).

De naam van t darp is de langste van Europa, en kömp wat de lengte angeet wereldwied op de darde plaotse terechte:
* 1e plaotse: Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit (163 letters), de offisiële naam van Bangkok. Overigens besteet de naam in t Thaise schrift uut 95 letters (klinkertekens wörden daor niet as letters ezien).
* 2e plaotse: Tetaumatawhakatangihangakoauaotamateaurehaeaturipukapihimaungahoronukupokaiwhenuaakitanarahu (92 letters) in Niej-Zeelaand.
* 3e plaotse dus Llanfair PG in Kumrië mit 58 letters.

## Zusterstad
* Y (Frankriek)

## Galderieje

Bestaand:Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch stationbord.JPG|t Stasionbord
Bestaand:Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch stationsgebouw.JPG|Tekste op t stasiongebouw
Bestaand:Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch James Pringle Weavers.JPG|Llanfair winkelsentrum
Knoet

**Knoet** of **kanoet** kan verwezen nor:

*Knoet (voegel) - n soort voegel
*Knoet II van Denemaarken - n Deense koning
Straandlopers

**Straandlopers** (*Calidris*) is n geslacht van voegels eut de familie van de straandlopers in snippen (*Scolopacidae*). t Geslacht bestot eut 19 soorten.

## Soorten
**Calidris acuminata* (Siberiese straandloper)
**Calidris alba* (Drietienstraandloper)
**Calidris alpina* (Bonte straandloper)
**Calidris bairdii* (Bairds straandloper)
**Calidris canutus* (Knoet)
**Calidris ferruginea* (Krombekstraandloper)
**Calidris fuscicollis* (Bonapartes straandloper)
**Calidris himantopus* (Steltstraandloper)
**Calidris maritima* (Paorse straandloper)
**Calidris mauri* (Alaskastraandloper)
**Calidris melanotos* (Estriepte straandloper)
**Calidris minuta* (Klaene straandloper)
**Calidris minutilla* (Klaenste straandloper)
**Calidris ptilocnemis* (Beringstraandloper)
**Calidris pusilla* (Greze straandloper)
**Calidris ruficollis* (Roodkeelstraandloper)
**Calidris subminuta* (Taigastraandloper)
**Calidris temminckii* (Temmincks straandloper)
**Calidris tenuirostris* (Grote knoet)

## Referensies
Knoet II van Denemaarken

**Knoet den Groten*** *of *Knoet den Machtigen *(995 - 12 november 1035) was keunink van Denemaarken van 1018 töt 1035 en keunink van Engelaand van 1016 töt 1035. In et Engels het he *Cnut I* of *Canute the Great*. Hee was ook nog keunink van Noorweagen van 1028 töt 1035.

Keunink Knoet wör "Lambart" deupt, mer neumden zikzelf Knoet. Zinne bienaams "den Groten" of "den Machtigen" kreeg he umdet et um lukten um Noorweagen en delen van Zweden bie zin riek te kriegen.

Noa at zin vaar Svein Vorkboard oet de tied köm in 1014, wör hee keunink van Engelaand, terwiel as zin breur Harald Sveinsson keunink van Denemaarken wör. Keunink Svein har weeld at de breurs beaide een riek zollen oarven. Toen as breur Harald veer joar noa Svein oet de tied köm, oarven Knoet der Denemoarken ook bie. Hee mos verskillende moalen vechten in Engelaand toen as den vurigen keunink doar, Ethelred den Roadlozen, wierköm noa Sveins dood. Met hulpe van den eulderen Olav II van Noorweagen (Olav den Healigen) wör Knoet keunink van Engelaand in 1016. In 1017 trouwden hee klook met Ethelreds weddevrouwe, Emma van Normandië, ne dochter van den normandiesen hartog Robert I. Knoets zuster, Estrid Sveinsdatter trouwden met den hartogs breur, Richard. 

Olav den Healigen, den zien zwoager Anund Jacob van Zweden en den zweedsen jarl Ulf Torgilsson maakten een verboond tegen Knoet. In 1026 versleug öar Knoet bie den Slag bie Helgeå in Skåne. In datzelfde joar leut he Ulf vermoorden in de Dom van Roskilde. In 1028 treuk Knoet met 1400 skepe noar Noorweagen. De Noren sleuten zik bie um an en dwungen Olav den Healigen um te vluchten. Hee steelden eerst zin zusters zönne Håkon Eiriksson Ladejarl an as keunink. Den verdreunk, woernoa as Knoet zin egene zönne, Svein Knutsson, keunink maakten.

Knoet was doo nen machtigen keunink. Hee bezöchten Rome um bie den kronink te wean van den Duuts-Romeinsen keaizer Konrad II. Doar wör hee huldigd as den tweedemachtigsten Kristeliken vorst. Knoet zaggen zikzelf mear as keunink van Engelaand as van de aandere stoaten. Hee was ook mer weainig in de aandere laanden. Hee köm in 1035 oet de tied en lig begreawen in de Dom van Winchester.
Luxembörg (provìnzie)

**Luxembörg** (Frans: *Luxembourg*, Nederlaands: *Luxemburg*, Woals: *Lussimbork*, Luxembörgs: *Lëtzebuerg*) is n Belgiese provìnzie in Wallonie. De provìnzie ligt ien t zuudoosten van Belgie en grìnst in t noorden aan Loek, in t westen aan Noamen, in t zuden aan Frankriek en in t oosten aan t Groothaartogdom Luxembörg. De provìnzie telt sikkom 296.000 ienwoner (2025). De heufstad is Oarlen (*Arlon*). 

De provìnzie Luxemburg is grotendails Franstoalig, mor der is n grote Duutstoalige minderhaid. De streektoal binnen t Woals, Gaumais, Champenois en Luxembörgs. 

## Arrondisemìnten
Luxembörg is verdaild in vief arrondisemìnten:
* Arrondisemìnt Bastenoaken (Bastogne)
* Arrondisemìnt Marche-en-Famenne
* Arrondisemìnt Neufchâteau
* Arrondisemìnt Oarlen (Arlon)
* Arrondisemìnt Virton

## Gemaintes
Gemainten mit n stadstitel hebben *(stad)* aachter heur noam stoan.

## Zai ook
* Luxembörg (laand)

## Boetende hìnwiezen
* Luxembörgse editsie van Wikipedia
* AlleCijfers.be
Wildkunst

**Wildkünst** is  de vrogste vörme van künst by mensken, wat wy vindet as grotskilderings uut de vöärgeskydenisse. 

Et is een künstvörme wat wyd bekend is, wårümme as et in elke kultuur, plekke en tyd evünden wörd. Et beyld altyd wilde deren uut, vake midden in de natüürlike ümgeaving wårin sy leyvet.

## Geskydenisse
De earste vörme van künst waren de grotskilderings en snywark in bütte, wat emaket bint in de vöärgeskydenisse. Soas dat ouk evünden is by de grotten van Lascaux in Vrankryk. De earste mensken den disse könstvörme döden waren Homo Erectus volker. Vake wördden ear prooyen ofebeyled, andere deren med een symboliske betekkenisse of anders gewoon ümdat sy der bewundering vöär hadden.

## Teagenwoordig
Der bint der altyd noch sat lüde dee sich låt inspireren döär de natüür en de wilde deren dee der in leyvt. So heb y der vöärnamelik beyldhouwers, teykenaars en skilders by sitten. Amerikaanske skilders doot vake foto-echt skilderen.

## Wildbehold
Vöäle van disse künstenaars of künstgroupen doot et der ümme de natüür te stöänen en te beholden. Mangs köst een künstenaar der vöär ümme underwarpen te nemmen wat mensken når et harte grept. Soas Robert Bateman's skilderyen van een klein dolfynty en verdrinkende vögel den vaste sit in een visnette. Vöäle künstenaars doot oku met an wedstryden wat organiseerd bint döär natüürorganisatsys.

## Künstenaars
Enkele bekende künstenaars bint Robert Bateman, Rien Poortvliet, en verdan.
Bargen (Noorwegen)

**Bargen** is ne stad en gemeente in Hordalaand in et zuudwesten van Noorweagen. Et wörd wal es de stad tusken de zeuwen bargen neumd. Bargen wörd zeen as de heuwdstad van et Vestlandet (*Westland*). Bargen wör grondvest deur Olav Kyrre in 1070, met as naam *Bjørgvin*, wat "de greune engte tusken de bargen" betekent. 

Bargen hef van anvang an ne leidende internasjonale handels- en zeevoartsstad west. In de golden tied van Noorweagen was et zelfs de heuwdstad van et land. Et was van ongevear 1600 töt 1830 Noorweagens grötste stad. Rechtevoort is et de tweedegrötste stad. Bergen was vanof 1600 de administrasiezettel en oetvoorhawen veur et Bargenhoes-len, ne besteurlike landsindeling dee et Westland en Noord-Noorweagen umvatten. Et stichtambt Bargenhoes in Bargen was et heuwdambt veur et Noordlaandse ambt töt an 1685, toen as det oawergung noar Trondhjems stichtambt. In 1763 wör et Noordelike Bargenhoesambt (later Sogn en Fjordane) ofsplitst as egen onderambt. Et oawerblievende Bargenhoesambt wör Søndre Bergenhusambt neumd in 1766 (later Hordaland). In 1831 wör et Bargenambt oetsplitst van et Søndre Bargenhoesambt. In 1972 wörden de gemeentes Arna, Fana, Laksevåg en Åsane inliefd bie de gemeente Bargen, terwiel as de provinsie Bargen deel wör van Hordaland. De gemeente Bargen gung veurbie de 275.000 inwonners an et eande van 2014. 

In Bargen zit et Proveensiebesteur van Hordaland, de Gulating volksrechtbanke, Bisdom Bjørgvin, et Viskeriejebesteur, de Konkurrensieroad, et zeewezen en et Noorse internasjonale skeepsregister. Doarnöast bint der nog nen rits zwoare spöllers in de kultuur, ekonomie, gezondheid, onderzeuk en arbeid.

Bargen is et middelpunt veur de marine en skeepvoart- en petröllierelateerde onderzeuksinstellingen en ettensindustrie, dee as bie de volledigste en ontwikkelde van de wearld heurt. Bargen hef ne starke en völziedige ettensindustrie en banke- en verzekeringswezen, bouw en anleg, handel- en deenstverlening, hoogtechnologie, massamedia, leavensmiddelindustrie, toerismebranche en vervoor. Bargen hef ene van de drokste vlochthawens van et Noorden en ene van de drokstbevoarene en bezöchte hawens van Europa. Et is et oetgangspunt veur de Hurtigruten en de Bergensbanen. 

De Hanzekade (*Bryggen i Bergen*) steet op de wereldarfgoodlieste van UNESCO en dut der bod van at Bargen vrogger bie et Hanzeverbond was. Et woapen van Bargen hef een borg met dree toorns op zeuwen bargen. Et woapen lik völ op det van de Duutse steaden Hamborg en Lubekke, dee ook bie Hanze warren.

## Foto-oetstallige

Bestaand:Gamlebergen.JPG|Stikke ströatjes in de oolde stad
Bestaand:Wesselengens.jpg|Ne plaatselike tradisie: et buekorps
Bestaand:Bergen by night.jpg|De Hanzekade in Bargen
Bestaand:Gamlehaugen in Bergen.jpg|Et laandhoes Gamlehaugen in Bargen
Bestaand:Haakonshallen Bergen Norway 2009 1.JPG|Håkonshallen
Bestaand:Marken street Bergen Norway 2009 2.JPG|De buurte Marken
Wurstfries

t **Wurstfries** was t Friese dialekt dat spreuken wordde in t laand Wursten, ten noorden van Bremerhaven. t Beheurt mit t Harlingerfries, t Wangeroogs en t nog bestaonde Selterfries tot t Oosterlauwers Fries.

t Laand Wursten beheurde vanoolds niet tot t Friese kolonisaosiegebied, mar in de laete middelieuwen vestigden de Friezen heur der ok. Vanof t einde van de vieftiende ieuw begint t Fries staorigan uut te starven, mar in t laand Wursten weet t nog ienige tied staand te hoolden. An t einde van de zeuventiende ieuw kommen der twie woordeliesten uut die dit dialekt beskrieven. t Wurstfries moet zo an t begin van de achttiende ieuw verdwenen wezen.

t Wurstfries was n volslegen unieke tael: in n protte woorden verdween de stamklinker en bleef de niet-beklemtoonde vokaol over (starker nog: hi'j gruuide vaeke uut tot n lange klinker), terwiel t in alle aandere Germaanse dialekten aandersomme is. Zo wordde t Ooldfriese *sunu* ("zeune") in t Wurstfries *snuh*, en *sumur* ("zoemer") wordde *smuhr*.
Sint Joost (Limburg)

**Sint Joost** (Limburgs: *Sint-Joas*) is een dörp in 't midden van de previncie Limburg. 't Dörp ligt in 't oosten van de rivier de Maas en in 't zuden van Roermond, in een inham van Nederlaand in Duutslaand. 't Het ongeveer 1.550 inwoners en heurt bie de gemeeinte Echt-Susteren. 

't Was tot 2003 eein van de vief kernen van de gemeeinte Echt, nou eein van de negen van de gemeeinte Echt-Susteren.

## Uutgaonde verwiezings
Wiedingharders

t **Wiedingharders** (eigen naeme: *Wiringhiirder Freesk*) is t Noordfriese dialekt dat sproken wordt in de Duutse Wiedingharde, de laandstreek op t vaastelaand van Noordfrieslaand die tegen de Deense greens an leit.

t Wiedingharders vormt tegere mit t Mooring, t Karrharders, t Goesharders en t Halligers t Vaastelaand-Noordfries. Ondaanks dat t Mooring krek ten zuden dervan leit is t Wiedingharders meer verwaant an t Goesharders. Tegen bepaolde veraanderingen, die t Mooring ondergaon het, hebben de sprekers van t Wiedingharders en t Goesharders heur verzet. Ok het t Wiedingharders n protte Deense (Jutlaandse) invloeden, waorin t weer overienkomsten mit t Sölring vertoont (t dialekt van Sylt).

De hiemkundige verieniging van Niekarken (Duuts: *Neukirchen*, Noordfries: *Naischöspel*) organiseert kursussen Wiedingharders.
Karrharders

t **Karrharders** is n Noordfries dialekt dat in de gemienten Stedezaand en Eng-De Zaand (*Ding-Sönj*) in Amt Karrharde spreuken wordt. t Karrharders wordt op t vaastelaand van Noordfrieslaand spreuken, mar wordt slim mit uutstarven bedreigd. In Karrharde wordt ok nog Platduuts en Sønderjysk (n Deens dialekt) spreuken.
Halligers

t **Halligers** is t Noordfriese dialekt dat spreuken wordt op 'e Duutse Halligen, veural op Hooge en Langeneß.

Hoewel dit dialekt inheems is op 'e eilaanden, wordt t niet bi'j t Eilaand-Noordfries rekend, mar bi'j t Vaastewal-Noordfries, omdat t dialekt nog t meerste verwaant is an t Goesharders. Desondaanks ku'j niet echt zeggen dat t op n aander dialekt liekt: t het inkelde aparte klaankmutaosies had. Dit is nog opmarkeliker a'j bedaenken hoe weinig meensken der op 'e Halligen wonen: de eilaanden hebben bi'j mekeer niet meer as driehonderd inwoners.

Deurdat der zo weinig meensken wonen, is dit dialekt in oonze tied in verval raekt. In zoe'n kleine gemienskop zu'j vandaege de dag meerstal n buteling as moet moeten kiezen, waordeur de tael niet deurgeven wordt. Ok bin der deur t lege tal sprekers zwat gien basisleermiddels en skreven teksten. In de bundel van Noordfriese vertaelings van Theodor Storms *Häwelmann* komt liekewel ok n Halliger vertaeling veur. Op Langeneß en Hooge bin der piepkleine hiemkundeverienigings die him mit t dialekt bezighoolden; kursussen worden der liekewel niet geven. t Nordfriisk Instituut ziet t Halligers as "akuut mit uutstarven bedreigd".
Niekarken

**Niekarken** (Duuts: *Neukirchen*, Deens:*Nykirke*, Noordfries:*Naischöspel*) is n gemeente in de Duutse deelstaot Sleeswiek-Holstein. De gemeente beheurt tot de regio Noordfriesland. 

Niekarken had in desember 2013 zo'n 1.190 inwoeners.

## Seebüll
In Seebüll, in de gemeente Niekarken, woende en warkte de schilder Emil Nolde n groot deel van zien leven. Seebüll was oorspronkelik n verlaoten wierde. Nolde en zien echtgenote kochten de terp in 1923 en neumde t *Seebüll*. Ze bouwden der in 1930 n woen- en warkhuus dat naodat hie uut de tied kwam n Nolde-museum wier.
Goesharders

t **Goesharders** (eigen naeme: *Gooshiirder Fräisch* of *Freesch*) is t Noordfriese dialekt, of beter n groep verwaante dialekten, die spreuken worden in de Goesharden, n laandstreek in Noordfrieslaand.

t Goesharders is onder te verdielen in t Noord-, Middel- en Zuud-Goesharders, n verdieling die maekt wordt op grond van de geografiese verdieling van t gebied. Binnen t Noord-Goesharders he'j ok n westelike (Ockholm) en n oostelike (Langenhorn) variaant. t Goesharders is relatief stark verwaant an t Halligers, t Karrharders, t Bökingharders en t Wiedingharders; disse dialekten vörmen tegere t Vaastelaand-Noordfries. Der is liekewel *gien* spraoke van n dialektkontinuüm mit disse variaanten.

t Goesharders leit an de zuudgreens van t Noordfriese taelgebied en daordeur is t dialektverlies daor groot. t Zuud-Goesharders is in 1981 uutsturven, van t Middel-Goesharders wordt zegd dat t akuut mit uutstarven bedreigd wordt. t Noord-Goesharders left nog wel; in Langenhorn worden der kursussen Fries geven. Ok aandere plakken hebben hiemkundekringen die him mit t Fries bezighoolden; zels Schobüll in de Zuud-Goesharde, waor t Fries al uutsturven is. t Nordfriisk Instituut is huusvest op 'e greens van de Noord- en Middel-Goesharde, in Bredstedt.
Likwiditeat

**Likwiditeit** (Nederlaands: *liquiditeit*) beskrif wodöanig een bedrief kan bliewen betalen. Doarbie is der onderskeid tusken *veranderlike* (dynamische) en *vaste* (stoatische) likwiditeit. Ne gode likwiditeit beduudt dat iej een hoog vermeugen hebt um wat te kopen. 

Veranderlike likwiditeit kik of der oawer nen bepoalden tied mear of minder geld binnenkump dan der oetgeet. Doarvuur stelt bedriewe vuurof ne likwiditeitsbegroting op. Vaste likwiditeit drukt oet of een bedrief in de eerstvolgende tied met öare umleupmiddel rond kan kommen. Et gef dree kengetallen um vaste likwiditeit te bepoalen: current ratio, quick ratio en waarkkapitaal.

## Leazet ook
* Liquide middelen
Aktiva

Met **aktiva** bedoolt ze in de ekonomie de wearde in geeld van alle bezittingen van een bedrief. Tegenoawer de aktiva stoat de passiva, de optelling van et egene en vrömde vermogen. Op de balans van een bedrief mut de aktiva en passiva aait eawen hoge wean.

## Verdelingen en verhoolding
Aktiva kö'j op verskillende wiezes verdelen en in verhoolding zeen.

### Vaste aktiva en umleupsmiddelen
Et gef vaste aktiva en umleupsmiddelen. Umleupsmiddelen zeent oonder mear vuurroaden (groondstoffen of kloare produkten), klaanten dee as nog betalen mut en kasgeeld. Vaste aktiva zeent bievuurbeeld et bedriefshoes en spesjale masienen.

Ook vaalt finansjele aktiva der oonder zo as andelen en obligasies met vaste reante.

### Materiële versus immateriële activa
De materiële aktiva zeent etzelfde as de vaste aktiva van hierboawen. Immateriële aktiva zeent neet-tastboare middelen en rechten. Dee hebt wearde vuur et bedrief, umdet ze in et vuurliggende geeld köant opbrengen; ze geewt et bedrief een bepoald vuurdeel op de aandere bedriewe. Deankt hierbie an auteursrechten, moarknamen en pateant.
Liquide middelen

**Liquide middelen** zint de aktiva in geld of andere beleggingen dee as rap in echt geld oetbetaald könt worden. Et geet meestal oawer geld in kas en tegood op de rekkening.

Liquide duudt op vlöaiboar: disse middelen kö'j in iederen vörm geten dee'j mer wilt: loon betalen, skold oflössen, een projekt vuursketen, een niej gebouw anskaffen, investeren, en zo wieder. Bedriewe hebt dus aait gerne wat liquide middelen achter de hande (of Twents ezegd: skoef vuur 'n doem), um kortlopende verplichtingen an te können. Van de andere kante is een oawerskot van liquide middelen neet gunstig, umdet de centen dan minder opleawert as wonnear'j der met zollen investeren of ze in et bedrief zollen stekken.

Strategische vuurroaden of duurzame beleggingen, machines en vastgood zint neet liquide. Toch kan nen ondernemmer neet-liquide zaken en zelfs et hele bedrief 'liquideren', dus ummezetten in geld, verkopen. As een bedrief oawer 'n kop geet, wördt 'n inbodel, de machines en et pand verkocht, um de nog te betalen kösten of te lössen.

Et kan wean at der liquide passiva zo as leningen zint. De netto liquide middelen zint dan den optelsom van de liquide aktiva (wearde van et egene bezit) en de oetstoande passiva (geld wat nog noar andere partiejen mut). 

De moate van liquiditeit van aktiva of passiva hank of van de tied woerin as ze haalboar (aktiva) of opeesboar (passiva) zint. Zo hebt bievuurbeeld betalingen van klanten ne hoge likwiditeat (positief) en oetstoande bevuurroadingsbetalingen van et bedrief zelf (negatief).
Oost-Germaanse talen

**Oost-Germaanse talen** bin n groep van de Indo-Europese talen, uut de Germaanse taalfamilie. Disse talen wordden espreuken tussen de rivieren de Oder en de Wiesel (*Wisła*) (oengeveer in t gebied wat noen Polen is) en in Zuud-Zweden, deur stammen die over t algemeen oek Oost-Germanen eneumd worren. Ze bestungen uut oender andere de Goten, Vandaolen en de Boergondiërs. Der is niet veul bekend over de Oost-Germaanse talen; ze bin allemaol uutesturven en alleen t Goties en t Krim-Goties het geschriften achtereleuten. Are talen waorvan vermoed wort dat ze Oost-Germaans waren, bin t Vandaols en t Boergondies. t Krim-Goties is vermoedelik in 18e eeuw uutesturven.

## Zie oek
*West-Germoanse toalen
*Noord-Germaanse taelen
Maria-Hoop

**Maria-Hoop** (Limburgs: *D'n Deelgaard*) is een dörp in 't midden van de previncie Limburg. 't Dörp ligt in 't oosten van de rivier de Maas en in 't zuden van Roermond, in een veld- en bosgebeed. 't Het ongeveer 1.400 inwoners en heurt bie de gemeeinte Echt-Susteren. 

't Was tot 2003 eein van de vief kernen van de gemeeinte Echt, nou eein van de negen van de gemeeinte Echt-Susteren.

## Uutgaonde verwiezings
Jan Jans

**Jan Jans** kan verwiezen naor:

*Jan Jans (architekt) - n veurmaolige Nederlaandse architekt uut Twente.
*Jan Jans (politicus) - n veurmaolig Nederlaandse politikus en burgemeister van Oploo c.a.
*Jan, Jans en de kinderen - n stripverhaal van Jan Kruis/Studio Kruis.
Jan Jans (architekt)

**Jan Jans** (Almelo, 1 oktober 1893 - 21 februari 1963) was n Nederlaandse architekt mit n merakels grote belangstelling veur de kultuur van zien streek Twente en n spesialist op t gebied van de laandelike bouwkunst.

## Biografie
Toen e n jaor of negentiene was, gung e naor Amsterdam en kwam in dienst bie architektenburo *Gulden en Geldmaker* (bekend van o.a. t Rozentheater). Hendrik Petrus Berlage was een van zien leermeesters. In zien leven hef e zwat tweeduzend tekeningen emaakt mit tekenstift. In 1928 gung in Almelo as zelfstaandig architect warken. Hij tekenden, ontwörp en restaureerden veule op t gebied van de laandelike bouwkunst (veurnal boerderiejen, mer oek bieveurbeeld de overkapping van t openlochttheater in Hertme). As aktief regionalist timmerden hij an de weg mit t houwen van lezingen, t beklejen van bestuursfunksies en t schrieven van artikels. Nao zien dood verschenen de standardwarken 'Landelijke bouwkunst in Oost-Nederland' en 'Gevel- en stiepeltekens in Oost-Nederland'.

Bie zien 25-jaorig jubileum as architekt in 1953 wördden de *Jan-Jansstichting* op-ericht, die noen zwat zien hele kolleksie tekeningen beheert (behalven ongeveer 300 tekeningen in t Rieksmuseum Twenthe).

De Healdernse dichteresse Johanna van Buren earden Jans met t gedicht *Veur Jan Jans*. Daoroet:

...
Woerum' hoalt dee ding' oew vaste,
Trekt dee prenten oew zo an?
't Is net of ze lèèft . . . is door de
Meisterhaand de schuld neet van?
Det Jan Jans nog mennig joor mag
Lèven en nog redden kan
Van het eigene van Twente,
Det zien hät' en haand verdan
Völle moois nog bouwt en tekent
In den oalen Twentschen stiel,
Twenter, den zien laand zoo leef hef,
Bouwmeister met hät' en zeel.


## Familierelaties
Jan Jans was de jonge van Johan Wilhelm Jans en Gerharda Koedijk. Jan Jans trouwden in 1938 mit Irma Paulina Cammaert (St. Jansteen, 2 meert 1906 - Almelo, 3 november 1989). Ze kregen vier kienders. Zien jonge Everhard Jans stund bekend as spesialist en publisist op t gebied van de volkskultuur in Oost-Nederland en de angrenzende Duutse regio.

## Sitaoten
* *Een goed huis is een gebouwde glimlach*

## Publikasies
* *Landelijke Bouwkunst in Overijssel*, in: *Overijssel*, Deventer 1931, 238-254
* *Oude landelijke bouwkunst in Oost-Overijssel en nieuwe problemen*, in : Elseviers Maandschrift, 43, 1933, 383-392
* *Bouwkunst en Cultuur*, Amsterdam 1934
* *Volkscultuur en bouwkunst*, Amsterdam 1938
* *Boer'nwiesheid en boer'nsprekwiezen* (samen mit H. Klaassen). Almelo 1970
* *Gevel- en stiepeltekens in Oost-Nederland* (bewarkt deur Everhard Jans). Enschede 1977
* *Landelijke bouwkunst in Oost-Nederland*, Enschede 1967. (Mit bibliografie; dat leste is an-evuld in *Dorpen in Oost-Nederland*, Enschede 1991)
* *Water- en windmolens in Oost-Nederland*, uutgave van de Jan Jansstichting 2007

## Uutgaonde verwiezing
* Offisiële webstee van de Jan Jansstichting
Humansdarp

**Humansdarp** (*Humansdorp* in t Afrikaans, Engels en Nederlaands) is n darp in de Oost-Kaap in Zuud-Afrika. Meer as negentig persent van de 28.990 inwoeners van t darp bin Afrikaanstalig. t Darp is onderdeel van de plaotselike gemeente Kouga en is esticht deur Nederlaanders.

## Geschiedenisse
Ongeveer begin 19e eeuw reisden domineer Alexander Smith van Uitenhage naor de plattelaandsdarpen um daor veur de plaotselike bevolking n karkdienst te houwen, dat dungen oek op de boerderieje *Geelhoutboom*, zo'n tien kilometer vanaof de meest naobie-elegen stad. In 1849 stung Matthys Human n deel van de grond van zien boerderieje *Rheeboksfontein* aof zodat daor t nieje darp Humansdorp esticht kon wörden. Humansdorp wördden offisieel in 1906 n zelfstaandige gemeente.

Humansdarp hef zien naam dan oek an Matthys Human te danken. (Spottende) bienamen veur Humansdarp bin o.a. *Mensedorp*, *Mensetown* of *Humansvillage*.

## Ligging en naobie-elegen plaotsen
Humansdarp ligt in t westen van de Oost-Kaap en zo'n 87 kilometer ten westen van de stad Port Elizabeth. Veerder ligt t darp kort bie de N2, die vanaof Kaapstad tot an Armelo löp.

## Zie oek
*Kruisfontein

## Referensies
Armelo (deurverwieszied)

**Armelo** kan verwiezen naor:

*Armelo - n darp en gemeente op de Veluwe
*Armelo (Arcos de Valdevez) - n plaots in Portugal
*Armelo (Mondim de Basto) - oek n plaots in Portugal
*Armelo (Zuud-Afrika) - n plaots in Zuud-Afrika
Oregon

**Oregon** is nen stoat in et noordwesten van de Verenigde Stoaten. Et ligt in et westen an de Pacifiese Oseaan, op et noorden tegen Washington, op et zuden an Kalifornië, op et oosten  an Idaho en op et zuudoosten an Nevada. De noordgreanze wörd vuur een beheurlik deel vastelegd duur den rivier de Columbia. De oostergreanze wörd etrökken duur de Snake River (Slangenrivier). De heuwdstad is Salem. De grötste stad is Portland. Met zinne vuursteaden hef dee stad 2.314.554 inwonners (2013). In Oregon wont 3.970.239 leu.

Der wonden verskeaidene Inheemse volker in Oregon vuurdet der Europese haandelsleu, verkenners en intrekkers kömmen. Britse en Fraans Kanadese vellenverkopers maakten verskel oawer wee as et heurden. Doarop wör in 1843 et Oregonlaand esticht. Op den 14den februwoari 1859 wör et den 33sten stoat van de Verenigde Stoaten.

Oregon hef een verskeiden laandskop. In et westen he'j de Pasifiese kustliene. Et ligt deels op de de Cascadeboargketten, dee zik oetstrekt vanoet Brits Columbia in Kanada töt an Oregon. Der zeent verskillende soorten woold, mangs moatig reagenwoold, loof- en noaldbeume en op de heugere groond de High Desert (Oregon) (*Hoge Weuste*). Det leste löp oawer et meeste van et oosten töt an et Grote Bekken. De grote koniferen zo as de Douglassparre in et reagenachtige westen stekt of bie de lechtere en dreugere Dannen- en Juniperbossen in et oosten. De völle Eelzen in et westen zorget vuur et nitrogeen van de koniferen. Vanoet et middeln van Oregon loopt der halfdreuge buskenwoolde, prairies, weusten, steppen en weaides noar et oosten.

Et heugste peunt van Oregon is Mount Hood. Nasjonaal Park Crater Lake is Oregon's ennigste natuurpark.
Washington (stoat)

**Washington** (oetsprekken as *WAH-sjin(g)-tən*) is nen stoat in et noordwesten van de Verenigde Stoaten van Amerika. Et ligt noordelik van Oregon, op et westen van Idaho, zudelik van de Kanadese proveensie Brits Columbië, an de kuste van den Pasifiesen Oseaan. Den stoat is neumd noar George Washington, den eersten presideant van de Verenigde Stoaten. Et hudige Washington is et westelike deel van et Washingtonterritorium, wat in et Verdrag van Oregon in 1846 wör of esplitst noa et Greansverskel van Oregon. Et köm in 1889 as 42sten stoat bie de VS.

De heuwdstad is Olympia, mer 60% van de inwonners wont in (vuursteaden van) Seattle. Et is et middelpeunt vuur vervoor, haandel en industrie en ligt an et Pugetsond, nen groten baai van de Salish-zee. Det is wier nen ingaank van den Pasifiesen Oseaan, met verskeadene eilaanden, depe fjorden en baaien, dee duur gletsjers oet esletten zeent. De rest van den stoat is in et westen bedekt oonder meeld reagenwoold, boargkettens in et westen, midden, noordoosten en zuudoosten en nen halfdreug bekken in et oosten, midden en zuden. Doar wörd fleenk eboerd. Noa Kalifornië is Washington den droksten stoat an de westkuste van de VS.

Washington leawert et meeste hoolt van alle Amerikaanse stoaten. Douglas- en hemlocksparre, gelle en witte danne, gewone sparre, larix en ceder weelt der mirakels best gröaien. Doarnöast leawert den stoat de meeste appelen, hop, pearen, hennebeazen, greune meunt en beazen. Doarnöast weelt der abrikozen, asperges, oarften, droewen, leenzen, peppermeunt en earpel best gröaien. Vee en bieheurende produkte dreagt ook fleenk bie an de opbrengst van et boeren. Doarnöast wör der völle visket op zalm, helbot en mearvallen.

Fabrieken in Washington bouwt vleegtuge en raketten, skepe en vervoorsmiddelen. Doarnöast verwoarket ze hoolt, etten, metalen en metaalprodukte, chemikaliën en machines. Washington hef mear as 1000 dammen, zo as de Grand Couleedam. Den is der vuur bevlöaiing, stroomopwekking, oawerstreumingsbehear en wateropslag.

Den offisjelen naam is wal "Den stoat Washington", mer et wörd vake "Washingtonstoat" eneumd um et te oonderskeaiden van den stad Washington D.C.. Den bienaam van den stoat is "the Evergreen State", umdet et der aait greun is.
Washington

Et gef meardere zaken met den naam **Washington**:

* George Washington - Den eersten Amerikaansen presideant.
* Washington (stoat) - Nen stoat in et noordwesten van de Verenigde Stoaten van Amerika.
* Washington D.C. - Nen stad in et oosten van de Verenigde Stoaten.
Seattle

**Seattle** (oetsprekken: *sie-JÄT-təl*) is de grötste stad van den stoat Washington in et noordwesten van de Verienigde Staoten van Amerika. In de binnenstad wont 652.405 leu. Met de vuursteaden, boetenwieken en industriegebeden der bie erekkend wont der 3.610.105 leu. Den hudigen börgermeaister is Ed Murray.

Der wonden al ongevear 4000 joar Inheemse Amerikanen op disse stea, vuur at in 1851 nen koppel Europeanen der ankömmen. In 1852 wör de nederzetting *Seattle* offisjeel eneumd noar Stamheuwd Si'ahl van de Duwamish- en Sukwamishvolker.

Vuur 1900 verdeenden Seattle best an hooltzageriejen. An et eande van et 19e joarhoonderd was Seattle ne fleenke skeepsbouwstad en nen belangrieken duurgaank noar Alaska tiedens de Gooldkoorts van Klondike. Doarnoa köm den Groten Inzinking in de Amerikaanse ekonomie, woerduur as Seattle nen tied in verval köm. Noa den Tweeden Wearldoorlog vestigden vleegtuugbouwer Boeing zik in Seattle, woerduur as de ekonomie fleenk antreuk. Seattle wör in de tachtiger joaren een middelpeunt vuur techniek. Bedriewe as Microsoft, Amazon.com en T-Mobile US gungen der hen.

Seattle hef ook ne opmoarkelike muziekindustrie. Tusken 1918 en 1951 warren der mear as 20 jazzclubs. Wearldberoemde jazzmuzikaanten as Ray Charles en Quincy Jones hebt der öaren faam an te daanken. Gitarist Jimi Hendrix köm oet Seattle. Ook is hier de alternatieve rockstreuming Grunge ontstoan.

Ene van de bekeandste herkenningspeunten van Seattle is de Space Needle.
Lettele

**Lettele** is een doarp in de Sallaandse gemeente Deawenter in Nederlaand. In 2012 har et 595 inwonners. Den naam is ne verseempelde oetsproake van *Luttel-loo*, ne kleane lösse stea in et woold.

Lettele lig tusken de doarpen Okkenbrook en Skalkhoar an den Oerdiek en Battemseweg. Oonder et doarpsgebeed vaalt ok de boerskoppen Linde, Zaandbeelt en Olde Mölle, woer as de korenmölle De Leeuw oet 1856 steet. Töt an de gemeentelike herverdeling van 1999 was Lettele een doarp in de gemeente Depenvenne.

Lettele hef ne rooms-katholieke karke, ne legere skole, een boetenzwembad en de vootbalverenige VV Lettele. Der wont oardig wat joonk volk umdet der de leste joaren regelmoatig niejbouwhuuze bouwd zeent.

## Vermaak
Alle joaren doot ze in Lettele ne boake bouwen. Wiedters is der alle joaren de eerste wekke van Augustus ne karmisse. Toeristen komt der gearne waandelen en fietsen. Op et oosten van et doarp lig landgood Et Oostermoat, met verskeidene wandelpädte duur et umliggende bos. An de rand van dit bos bint nog resten van V1-platförme oet den Tweeden Wearldoorlog te veenden. Wiedters gef et een beskarmd natuurpark De Slenk van zeuwen beunder.
Lettele lig an et Marskramerpad, et Europese waandelpad E11. Den keump vanof Depenvenne en löp verdan töt an Oldenzel.

In 2015 wör der ekuied oawer een niej te bouwen safaripark met den naam *Arusha Wildlife*, wat tusken Lettele en Skalkhoar bouwd mut worden. Dit zol Deawenter nen hoop seanten opleaweren. Et Letteler en Skalkhoarder volk was et der nog neet met eens.

## Vervoor
In lettele keump meenstens eenmoal in de twee uur de buurtbusse 590: Okkenbroek - Station Deventer. 

Op et noorden van Lettele keump busliene 4: Deventer NS - Heeten.

## Bekeande leu
* Carlijn Achtereekte (29 januwoari 1990) - skaatster
Reformasie

De **Protestantse Reformatie** (*hervörming*) was nen tweestried in et westerse Kristendom. Et wör in et 16de joarhonderd in gank ezat duur Maarten Luther, Johannes Calvien en andere protestanten. Den anvank wörd vake op 1517 ezat, do as Maarten Luther 95 stellingen an de dure van de Slotkoarke in Wittenboarg spiekerden. Met dee stellingen klaagden Luther et koarkbesteur van de Rooms-Katholieke Koarke an um öar machtsmisbroek.

Duur de reformatie köm der onderskeid tusken de (nieje) Protestaanten en Katholieken. De Protestanten kregen rap mear anhank, umdet de bookdrukkerieje opköm en de nieje ideeën doarmet rap verspreid konden worden. Verskillende Europese oadelike huze gungen oawer, wat meardere godsdeenstoorleuge oetlokken, zo as 'n Tachtigjöarigen en 'n Dartigjöarigen Oorlog.

De Rooms-Katholieke Koarke learden at een menske zikzelf mos redden van de helle. Luther meanden van neet, wat he oet tekste van Paulus den Apostel haalden. Paulus skreef ja at redding duur genade van God köm en neet oet woarken van een menske. Luther was vuural fel op handel in ofloatbrewe; papieren verkloaringen dat oewe zunden vergewen warren, dee'j vuur een poar cent konnen kopen.
Arabies

**Arabies** is de Klassiek Arabiese sproake oet et 6de joarhoonderd en de moderne versies, met oetzeundering van Maltees. Arabies wörd esprökken in et Middenoosten, Noord-Afrika en den Hoorn van Afrika. Et heurt bie de Afro-Aziatiese sproaken.

De Litereare sproake, Modern Standaard Arabies of Literear Arabies, is de offisjele vörm van Arabies. Et wörd gebroekt um zaken dale te skriewen en um formele zaken te bekuieren, zo as in leazingen en niejsoetzeandingen.

Aarabies is ne Sentraal Semitiese sproake, nauw verwaant an Aramees, Hebreeuws, Oegarities en Foenisies. Et liektrökkene skrief-Arabies is eulderwetser as alle sprökkene variaanten. Toch wordt ze nöast mekaar broekt in verskillende sosjale umstaandigheden.

Een antal sprökkene soorten zeent in sproake en skrift oonderling verstoanboar. Met mekoar vörmet de soorten Arabies ne sosjolinguïstiese sproake. Vanoet de sproakenkeunde bekekken zollen ze as verskillende sproaken geelden, mer um geleuwige en politieke readenen wordt ze vake bie mekoar rekkend. A'j ze as verskillende sproaken rekkent, is et neet te zeggen wovölle of et der zeent, umdet ze samen een dialektverloop vormet.

A'j et as ene sproake bekiekt, wörd Arabies duur ongevear 420 miljoen leu ekuierd. Doarmet is et ene van de 6 meest-esprökkene sproaken van de wearld. A'j et as ofzeunderlike sproaken rekkent, hef woarskienlik Egypties Arabies de meeste sprekkers (54 miljoen).

Arabies is ook de geleufslearsproake vuur 1,6 miljard Moslims. Et is ene van de zes offisjele sproaken van de Verenigde Nasies.

Modern Standaard Arabies is of eleaidet van de sproake in de Koran. Dit neumt ze ook wal Klassiek Arabies of Koraans Arabies. Et wörd völle leard in skolen, universiteaten en töt verskillende leanktes gebroekt op et woark, regearingen en media. Et is de offisjele sproake in 26 laanden en van et Islamgeleuf. Modern Standaard Arabies gebrok völle van de oolde grammatika en woardvuurroad. toch hef et der een antal vereulderde, neet mear gebroekte grammatikale steelsels achterhen edoan en een antal nieje zinsopbouwen en wöarde van esprökkene soorten oawer enömmen. Dit was neudig um nieje ideeën en gedachten van noa de Korantied stemme te gewen.

Arabies wörd met et Arabies alfabet daleskrewen. Det is een abjadskrift, wat van rechts noar leenks eskrewen en eleazen worden mut. Mangs wörd vuur et skriewen van de sprökkene soorten et ASCII-latiense alfabet an eheulden (van leenks noar rechts) zoonder dudelike regels.

## Wellen
Reigers

De **reigers** (*Ardeidae*) bint n familie van vogels uut de orde van de pelikaanachtigen. De familie bestiet uut 67 soorten. De reigersoort die in Nederland t meest veurkömp is de blauwe reiger. Ok de grote zilverreiger, kleine zilverreiger, purperreiger, roerdompe, kleine roerdompe en nachtreiger (of: *kwak*) kommen in Nederland veur; de grune reiger wordt soms as dwaolgast ezien. De reiger is n bescharmde diersoort.

## Voeding
Reigers bint karnivoren (oftewel: *vleisaeters*) ze aet veural vissen, amfibieën (waoronder kikkers), weekdieren, kreeftachtigen en insekten, mar ok kleine zoogdieren, vogeleier en reptielen. Soms gaot der vogels ter grootte van n waterralle naor binnen. Van de vissen bint voorns, goldvissen, en kleine koikarpers vake arg geliefd bie reigers. Swinters as vievers en plassen dichtevriezen, zal de reiger toch proberen um open plassen te bereiken. Reigers staot vake stokstief te wachten töt ze toeslaon kunt.

## Aoverlast
Mensen mit n viever in de hof kunt nog wel es last hebben van reigers. Reigers wachten meestal heur kans of. Vake slaot ze heur slag bie t eerste ochtendlicht, zodat ze ongestoord an heur aeten kommen kunt. Komplete vievers mit goldvissen die laegevist bint komp niet vake veur, mar um der wisse van te waen dat dat niet gebeurt ku'j t mar baeter bescharmen. t Plaatsen van n net aover n viever, of t gebruken van n vieveralarm, bint manieren um te veurkommen dat n viever laegevist wordt.

## Taxonomie
Volgorde van geslachten die töt de reigerfamilie beheurt volgens de *IOC World Bird List*

* Geslacht *[[Zonerodius]]* (1 soort: Niej-Guinese tiegerroerdompe)
* Geslacht *[[Tigriornis]]* (1 soort: Afrikaanse tiegerroerdompe)
* Geslacht *[[Tigrisoma]]* (3 soorten tiegerroerdompen)
* Geslacht *[[Agamia]]* (1 soort: agamireiger)
* Geslacht *[[Cochlearius]]* (1 soort: schuutbekreiger)
* Geslacht *[[Zebrilus]]* (1 soort: zigzagreiger)
* Geslacht *[[Botaurus]]* (4 soorten roerdompen, waoronder de gewone roerdompe)
* Geslacht *[[Ixobrychus]]* (7 soorten woudaapjes, waaronder de kleine roerdompe)
* Geslacht *[[Dupetor]]* (1 soort: zwart roerdompe)
* Geslacht *[[Gorsachius]]* (4 soorten nachtreigers)
* Geslacht *[[Nycticorax]]* (2 soorten nachtreigers, waoronder de gewone nachtreiger (of: *gewone kwak*)
* Geslacht *[[Nyctanassa]]* (1 soort: geelkroonreiger)
* Geslacht *[[Butorides]]* (3 soorten kleine reigers waoronder de mangrovereiger)
* Geslacht *[[Ardeola]]* (6 soorten ralreigers waoronder de gewone ralreiger)
* Geslacht *[[Bubulcus]]* (2 soorten koereigers)
* Geslacht *[[Ardea (geslacht)|Ardea]]* (13 soorten reigers waoronder de blauwe reiger)
* Geslacht *[[Pilherodius]]* (1 soort: kapreiger)
* Geslacht *[[Syrigma]]* (1 soort: fluitreiger)
* Geslacht *[[Egretta]]* (13 soorten zilverreigers, waoronder de grote zilverreiger)

## Referensies
Oregon (duurverwiesziede)

**Oregon** kan verwiezen noar:
* Oregon - nen stoat van de Verenigde Stoaten
* Oregon (Illinois) - ne stad in Illinois
* Oregon (Missouri) - ne stad in Missouri
* Oregon (Ohio) - ne stad in Ohio
* Oregon (Wisconsin) - n doarp in Wisconsin
* Oregon-stad (Kalifornië) - nen gemeentevrieje plaatse
* Oregon-stad - ne stad in de Amerikaanse stoat Oregon
* Oregon County - n groafskop van de Amerikaanse stoat Missouri
Jutlaand

**Jutlaand** (Deens: *Jylland*, Duuts/Platduuts: *Jütland*) is n schiereilaand van t Europese vastelaand. t Noordelike deel beheurt tot Denemarken, t zujelike deel maakt deel uut van de Duutse deelstaot Sleeswiek-Holstein.

## Geografie
Jutlaand grenst in t westen an de Noordzee, in t noorden an t Skagerrak, in t oosten an t Kattegat en de Kleine Belt.

t Noordelikste deel van Jutlaand wördt evormp deur t Noord-Jutse eilaand (*Vendsyssel-Thy*). Dit wördt van de rest van Jutlaand escheien deur de Limfjord. Dit eilaand is eerst in 1825 ontstaon en is op meerdere plekken over de weg vanaof de rest van Jutlaand te bereiken.

Jutlaand is redelik vlak, mit lege heuvels en veengronden. t Hef n oppervlakte van 29.775 vierkaante kilometer en n bevolking van 2.513.601 (2007) (siefers bin van t Deense deel).

## Geschiedenisse en naam
t Zujelike deel, Sleeswiek-Holstein, was aofwisselend in Deens en Duuts bezit. De leste bezitswieziging was nao de Eerste Wereldoorlog, to bie n volksraodpleging n deel van Sleeswiek naor Denemarken overegaon is.

Jutlaand dankt zien naam an de Juten, n Germaanse volksstamme die zich in de 5e eeuw in t gebied vestigden.

## Stejen in Jutlaand
* Aalborg
* Aarhus
* Esbjerg
* Flensburg
* Horsens
* Kiel
* Kolding
* Randers
* Vejle

## Uutgaonde verwiezing
Georgië

**Georgië** (In et Georgies: "საქართველო", latiniseerd: Sakartvelo), is een laand in de Kaukasusstrekke van Eurazië. Et ligt op de greanze van Azië en Europa. In et westen ligt et tegen de Zwarte Zee, op et noorden tegen Ruslaand, op et zuden tegen Turkije en Armenië en op et oosten tegen Azerbeidjan. De heuwdstad en grötste stad is Tbilisi. Georgië is ongevear 69.700 km² en hef zowat 4 miljoen inwonners. Georgië is ne parlamentaarsche reppubliek, woerbie as de regearing ekeuzen wörd in ne demokrasie met ofveardiging.

Tiedens de Klassieke Ooldheid warren der verskeidene keuninkrieke in et gebeed wat non Georgië is. De keuninkrieken Colchis en Iberië wörden Kristelik in den 4den eeuw. Et verenigde Keuninkriek Georgië was in den 11den en 12den eeuw an zinnen top oonder keunink David IV van Georgië en Keuniginne Tamar. Doarnoa köm et oonder een antal grote rieken, zo as de Safaviden, Afsjariden en de Qajarparzen.

An et eande van den 18den eeuw gung et keuninkriek Kartli-Kakheti een verboond an met et Russiese Riek. Ruslaand liefden Georgië in in 1801. Noa ne korte onofhaankelikheid noa de Russiese Revolusie van 1917 wör Georgië bezat duur Sovjetruslaand in 1921. Et wör lid van de Sovjet-Unie as de Sosjalistiese Sovjetreppubliek Georgië. Noa ofsplitsing in 1991 har Georgië te lieden van den Georgiesen Börgeroorlog en een ekonomies deeptepeunt gedoerende de negentiger joaren van den 20sten eeuw. Dit doerden töt de Rozenopstaand van 2003, woernoa as de nieje regearing demokratiese en ekonomiese verniejinge duurvoorden.

Georgië is lid van den Europesen road en de GUAM. Et hef twee *[[de fakto]]* onofhaankelike strekken: Abgazië en Zuud-Osseetsië. Dee mut neet op völle internasjonale erkenning rekkenen noa de Oorlog van Zuud-Osseetsië in 2008. Georgië en een groot deel van de internasjonale gemeenskop zeet disse strekken as Georgiaans gebeed oonder Russiese bezetting.

## Wellen
Armenië

**Armenië** (in t Armeens: Հայաստան (Hayastan), offisjeel de **Reppubliek Armenië** (Հայաստանի Հանրապետություն, *Hayastani Hanrapetut’yun*), is een boargachtig laand in et zuden van de Kaukasus. De VN rekkent Armenië bie West Azië. Et ligt op et oosten van Turkije, op et zuden van Georgië, op et westen van de de fakto onofhaankelike Reppubliek Nagorno-Karabak en Azerbeidjan, en op et noorden van Iran en de Azerbeidjaanse Autonome Reppubliek Naksjivan.

Armenië is een demokraties laand met ne kultureel verleden wat nen onmeundigen eande wierumme geet. Tusken 500 en 600 vuur Kristus wör al et Satrapendom van Armenië stichtet noa de val van Oerartoe. In et eerste joarhoonderd vuur Kristus köm Armenië op zin heugtepeunt van macht oonder Tigranes den Groten. Armenië was et eerste laand wat et Kristendom as stoatsgeleuf annöm tusken et 3e en et 4e joarhoonderd (offisjeel 301), Eskatte doatums ligt tusken de 284 en 314. Der was een Armeens preensdom en later keuninkriek met den naam Silisies Armenië an de Middellaandse Zee tusken et 11e en 14de joarhoonderd

Tusken et 16de en 19e joarhoonderd kömmen Oost- en West-Armenië wesselend oonder et Ottomaanse en Parziese Riek. Tegen 1850 wör et oosten van Armenië in enömmen duur Ruslaand, terwiel as et westen nog aait oonder de Parzen völ. Tiedens den Eersten Wearldoorlog wörden de Armeniërs oonder de Ottomanen stelselmoatig oet emoordt in de Armeense Volkermoord. Noa 600 joar stoatloosheid kregen de Armeniërs onofhaankelikheid in 1918, mer de Eerste Reppubliek Armenië wör in 1920 al bezat duur de Sovjet-Unie. Det doerden töt 1991.

De Reppubliek Armenië rekkent de Armeense Apostoliese Koarke as et stoatsgeleuf, mer heuld stoatszaken wal lös van koarkenzaken
Oesterbaai

**Oesterbaai** (Afrikaans: *Oesterbaai*; Engels: *Oyster Bay*) is n nederzetting in de Oost-Kaap in Zuud-Afrika an de Indiese Oseaan, en is heufdzakelik n vakansiedarpjen. t Ligt ten westen van Kaap St Francis en ten zujen van Humansdarp. t Darpjen is allinnig te bereiken via n zaandweg.

## Fotogalery

Oysterbay-001.jpg
Oysterbay-003.jpg
Oysterbay-004.jpg
Oysterbay-005.jpg
Oysterbay-008.jpg


## Uutgaonde verwiezing
Kaspische Zee

De **kaspiske see** (Farsi: دریای مازندران; *Daryâ-ye Mâzandarân*; "See van Masandaran", Russisk: Каспийское море; *Kaspiejskoje more*) is en grout soltmeyr wat inslöyten ligt tüsken land. Et ligt up de grense tüsken Europa un Asië. 

Et hevt ne uppervlakte van 371.000 km². Dårmed is 't et gröytste meyr van de wearld. Ümdat et so grout is un solt, wördt et ouk wal as binnenzee eseen. Vroggere ümwoaners meynden at et ne oseaan was, ümdat et solt was un so grout leak. Et hevt ne soltinhold van 1,2%, wat ungeväär eyndarde is van wat der normaal in seewater sit (3,5%). De kaspiske see wördt alvoordan sölter, ümdat der geyn water uutströymt, mär wal vöäle verdampt. De vöärnaamste rivyren wåras de kaspiske see water van krigt, sind de wolga, ural, terek en de kura.

De kaspiske see lea in 2008 28 meater under den seespegel un dårmed ouk de kaspiske laegte. Ümdat der minder neyrslag is evüllen un der groute stüwdämme in de wolga bouwd sind, krigt de kaspiske see de lätste jåren noch minder water.

## Deepde
Et noordelike deyl is gemiddeld 5 töt 6 meter depe. Dårnå wördt et rap meyr. In et midden is et ungeväär 190 meater depe un in et süden wördt et oseanisk depe med mangs meyr as 1000 meater. Et noordelike deyl bevrüst meystal up den winterdag.

## Ekonomy
Baku, de höyvdstad van azerbeidzjan, ligt an de kaspiske see. Dår wör et eyrste boareiland van de wearld ebouwd. Al rap stünd et bekend as de "Höyvdstad van et swarte gold". Rund 1900 har baku 3000 öälywellen.

De kaspiske see is verbünden med de wolga en andere groute internationale rivyren, wårdöär as et en belangryk middelpünt vöär vervoor is. Döár et vulga-don-kanaal is der ne belangryke verbinding tüsken de kaspiske un swarte see.

In de see sit vöäle tonijn, stöyr un belugastöyr, de gröytste söltwaterviske van de wearld. Döär oaverviskerye geyt et neet best med disse viskensourten. 

Kazakstan stelden in 2007 vöär üm en kanaal van 700 km to graeven tüsken de kaspiske un swarte see, et euraziëkanaal. Kazakstan hevt vöäle öäly, mär kan et neet good kwyt. Et kanaal sol öär helpen üm de internationale öäly-afneamers tomöde to kummen un gröytere öälyskepe to låten våren. Et sol ne körtere route weasen as et wolga-don-kanaal en vöäle minder slüse nöydig hebben. Dat verkört de vervoorstyd behöyrlik un leyvert flink wat meyr up. 

## Landen an de kaspiske see
De understånde landen ligget, når alfabet op de ryge, an de kaspiske see:
*Azerbeidzjan
*Iran
*Kazakstan
*Rusland
*Turkmenistan
Middelburg (gemeente)

**Middelburg** is ne gemeente op et skiereilaand Walcheren in de Nederlaandse proveensie Zeelaand. Op 1 jannewoari 2020 har et 48.810 inwonners. Et is doarmet de kleanste proveensieheuwdstad van Nederlaand. Et greanzet in et westen an de gemeente Veere, in et oosten an Goes en in et zuden an Vlissingen.

Binnen de gemeente Middelburg ligt de stad Middelburg en de döarpkes Arnemuden (5368 leu), Sunt Laurens (1621 leu) en Niej- en Sunt Joostlaand (1325 leu).

## Ummeroop
Seend 2013 hef de lokale ummeroop Walcheren FM (W-FM) et heuwdkantoor in Middelburg.