open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fortnite

**Fortnite** is en online videospel van Epic Games, vöär et eyrst uutebracht in 2017. Et is te spöälen in dree spelvarianten, dee deselvde basis hebbet: *Fortnite: Save the World*, *Fortnite Battle Royale* en *Fortnite Creative*. In den eyrsten, Save the World, verdeadiget töt veer lüde samen en antal torens teagen zombie-achtige skepsels en beskarmet vöärwarpen döär der välle en verstarkede müren ümhen te bouwen. Fortnite Battle Royale is gratis te spöälen battle royale-spel wår as töt 100 spöälers vechtet töt den lätsten oaver is. In Fortnite Creative kryget spöälers alle vryheid üm selv wearlden en vechtarena's te bouwen. Save the World en Battle Royale kümmen uut in 2017, Creative in 2018. Save the World draiden up Windows, macOS, PlayStation 4 en Xbox One, Battle Royale warkeden up al dee platförme mär ouk up Nintendo Switch, iOS en Android-apparaten. Ouk vöär volgende generatys PlayStation 5 en Xbox Series X/S-bestüringen kümt et uut.

Save the World en Creative draiden good vöär Epic Games, mär et is vöäral Fortnite Battle Royale wat unwys vöäle spöäld wör oaver de heyle wearld. Dat hevt der vöäral med te maken dat et gratis te spöälen is, mär ouk döärdat et makkelik up klookfoons draien deade en et grafisk neet te angrypend was, wårdöär en jöögdig publik et kunde spöälen. Binnen en jår tröäk et spel meyr as 125 miljoon spöälers en haalden dårmed hunderden miljonen an euro's de månd binnen. Et wör en kultureel fenomeen, wårby as vöäral teeners heyle dage satten te spöälen en de typiske danskes dee as karakters uut et spöl mangs doot, in et echt nådeaden.

De readen at der souvöäle geld in ümme geyt is dat der bedryve reklame in et spel magt invoren, mär ouk ümdat spöälers vöär en klein bedrag bepålde kleyder en panzer köänet bykoupen.

Inmiddels wordet der heyle esportwedstryden med Fortnite espöäled, wårin as höyvdpryse töt in de miljonen loupet.
Auguste de Marmont

**Auguste Frédéric Louis Viesse de Marmont** (Châtillon-sur-Seine, 20 juli 1774 - Venetië, 2 meert 1852), was een Frans soldaot en generaal. Hij was ok ''duc de l'Empire'' en daorbi'j de 1e härtog van Dubrovnik (Ragusa). In Nederlaand is e veural bekend deurdet zien troepen de Pyramide van Austerlitz ebouwd hebt in de gemiente Wombärg. 

## Leaven
Marmont kwamp weg uut de legere adel. In 1792 gung hi'j van de artillerieschoele in Chalons weg. Deurdet e goed zien beste deed in 1793 tiedens et Beleg van Toulon gung e in 1798 met Napoleon met nao Egypte. Tiedens de staotsgreep van 1799 deur Napoleon steunden hi'j hum. In 1800 wier hi'j nao de ewunnen Slag bij Marengo töt generaal-majoor emaakt. Nao in juli 1806 töt generaal gouverneur van Dalmatië benuumd te wean voegden hi'j Ragusa hierbi'j deur et te annexeren. In 1808 wier hi'j töt *härtog van Ragusa* benuumd nao gevechen met et Russische Riek. Hi'j kreag ok de maarschalksstaf. Hi'j was in 1814 et heufd van de verdediging van Paries.

## Pyramide van Austerlitz
Op de plek waor now de Pyramide van Austerlitz stiet was in 1804 et legerkamp van Marmont (Camp d'Utrecht) te vinden. Umdet zien soldaoten zich slim verveelden en ok um ze ganks te holden liet Marmont hier een pyramide van de eerde bouwen. Dit was bedoeld um Napoleon te eren. Eigenlik hietten de pyramide Marmontbärg, maar dit is nao de Slag bij Austerlitz veranderd in de Pyramide van Austerlitz. Marmont was et hier niet met iens.

## Literatuur
In zien letste jaoren hield hi'j zich ganks met schrieven. Zien waarken bint belangrieke veur de militaire geschiedenisse van die tied.

* *Voyage en Hongrie*, etc. (4 volumes, 1837)
* *Voyage en Sicile* (1838); trans. it., Milan, 1840
* *Esprit des institutions militaires* (1845)
* *Cesar*; *Xenophon*; and *Mémoires* (8 volumes, uut ebracht naodet e uut de tied gunk in 1856)

## Verwiezing
H-deletie

**H-deletie** wul zeggen da'j de letter h nich oetsprekt op steas woar dat-e vanoalds wal steet/steund. 't Keump in diverse sproaken en dialecten veur, woaronder in verskeadene Nedersaksische dialecten.

De *h* is gennen starken klaank: 't is nich mear as 'nen oamtocht woarbie met 'n moond niks edoan wordt. Doarum kan-e ok maklijk verdwienen. De praktijk hef oetwezen dat dat, as dat 'nmoal in de mode keump, zik rap oawer de omgeawing verspreidt.

D'r bint heel wat historische veurbeelden van h's dee op 'n zeker memeant votvallen bint. Dat begint al met de Indo-Europese laryngalen: de Indo-Europese groondsproak mut dree (of zölfs mear) keelklaanken had hebben, mar dee bint allennig in 't Hittitisch - veroet de oaldste oawerleawerde Indo-Europese sproak - good bekeand.

De eerste directe getugenis van h-deletie keump oet 't Oaldgrieks, woar dat ze dat verschiensel *psilosis* neumden. 't Ionische en 't Eolische dialect leuten de h-klaanken toen al vot, terwiel 't Attisch en 't Dorisch dat nich deden. Later, in de Koinè, wör dit algemeen veur alle soorten Grieks.

Ze deankt dat 't vandoar ook noar 't Vulgair Latien is oawergoan, 't eerst in 't oosten. Zo is 't Italiaans van 't begin af al h-loos. In 't Spaans en Fraans doerden dat langer, wis ok omdat in 't Spaans nog 'n bod nieje h-klaanken ontsteunden (oet debuccalisering van de *f-*). In wat Andalusische dialecten klinkt de h noe nog.

Vanoet 't Frans sleug 't ok oawer noar de Germaanse talen, zowal noar 't zuudoostelik Engels as noar 't zuudewestelek (Middel-)Nederlaands. 't Vlaams was in 'n darteenden eeuw al h-loos, in 't Vrogniejnederlaands volgden 't Zeeuws en de meeste Brabantse dialecten. Ook 't Urkers en 't westelk Sallaands is de h verdwenen, mar dat hef 'nen aanderen groond. Ze deankt dat in 'n achtteenden eauw de veurname leu in Kampen en Zwolle met 'n Fraans acceant gungen kuiern: met 'n briejende r en zunder h. Dat sleug eerst oawer noar de rest van de stadsbevolking. De bezundere oetsproak van de r bleef binnen de stadsgreanzen, mar de h-oetval verspreidde zik tot in de wiede umgeawing, zölfs tot op Urk en Schoklaand.

Vrogger kwam h-deletie ok veur in 't Veenkeloniaals, mar doar schient 't binnen korten tied weer ummedreaid te wean.

In 2008 kreeg de Dreantse gemeante 't Ogeveine van 't Nei Drèents Geneutschap de weinig vleiende "Zoorholtpries" vuur eare kampagne "Hoogeveen, met een hoofdletter H". In 't Dreants van 't Ogeveine wördt ja de *h* nich oetsprökken. De gemeante köm as reaktie met een variant op de kampagne oonder de titel "'t Ogeveine, met een oofdletter A", en wör 't aandere joar enomineerd veur de "Anfieterpries" van 't Geneutschap.
Best

**Best** is ne woansteade en gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant, in de kulturele streake Kempen. Up den 1. augustus van 2020 woanden der 30.073 lüde, volgens et CBS. De steade ligt up de krüsing van de autobanen Eindhoven-Tilburg en Eindhoven-Den Bosch. Et dorp Best is de höyvdsteade, mär binnen de gemeynde ligget ouk noch de kernen Aarle en De Vleut.

Et gemeyndelike gebeed höyrden vroger by de gemeynde Oirschot by an, mär is seyd 1819 selvstandig. Med in 1850 23 registreerde klumpenmakeryes stünd Best in et verleaden bekend as klumpendorp. Noch altyd ståt der in et landskap vöäle pöäpel. Ouk med karnaval wördt hyr noch når verweysen. Dan wördt Best ümmedöyped töt *Klompengat*. De Skofabrik Bata en later Philips Healthcare sorgden at et inwoanertal stark groiden. Döär ne günstige liggen an et Wilhelminakanaal en et Beatrixkanaal groiden Best uut töt industriegemeynde.

## Verkeyr
Best ligt an de A2 en de A58.

## Nåberskappen
Aarle, Salderes, Driehoek, Mosselaar, Verrenbest, Vleut, Wilhelminadorp, Batadorp, Kantonier, Heivelden, Heuveleind, Hoge Akker, Steegsche Velden, Heikant, Dijkstraten, Steegsche Velden, Speelheide, Naastenbest.
Mick Jagger

**Sir Michael Philip Jagger** (van den 26. juli 1943) is nen britsken sanger, leedkesskryver, aktöör en filmmaker den as wearldwyd bekend is as sanger en uprichter van The Rolling Stones. Jagger is al meyr vyvtig jår gangs en wördt seen as eyne van de "populäärste en meyst invloodryke bandleiders in de geskydenisse van de rock 'n' roll." Syne upmarkelike stemme en uutbündige uptreadens en et gitaarwark van Keith Richards wordet seen as et handelsmark van de Rolling Stones. Jagger kreag de pers achter sik an döär syn geknoi med vrouwlüde en wördt vake afeskilderd as nen kulturelen drådnaegel.

Jagger is geboren en upegroid in Dartford in Kent. Vöär at hee de Rolling Stones uprichteden, güng hee hen studeren an de London School of Economics. Jagger hevt med Keith Richard de meyste nummers van de Rolling Stones eskreaven en see warket noch altyd samen. In de tweyde hälvde van de jåren '60 van den 20. eyw spöälden Jagger med in de films *Performance* (1970) en *Ned Kelly* (1970), al was dår neet alleman eaven good oaver te sprekken. Vanaf 1985 probeerden hee et te maken as soloartist, med en album *She's the Boss*. In 2009 had hee noch en sydprojekt, med ne elektroniske musikgrup SuperHeavy. In de tachtiger jåren kunde hee al minder med de andere leaden van de Rolling Stones, vöäral med Keith Richards. Toch hevt hee med de Rolling Stones noch altyd meyr sukses ehad as med syne eygene sydprojekten.

In 1989 wör Jagger upenöämen in de Hall of Fame van de Rock and Roll, in 2004 in de Music Hall of Fame van et VK. Beide med en sunder de Rolling Stones wüst hee med 13 singles nummer eyne te worden in britske en amerikaanske hitlysten, de top teene te halen med 32 singles en de top 40 med 70 singles. 

In 2003 wör hee ridderd vöär syne bydragen an populäre musik. Jagger is eynmål trouwd (en skeiden) en hevt verskeidene andere verholdingen had. Jagger hevt acht kinder med vyv vrouwlüde. Hee hevt ouk vyv kleinkinder en wör in 2014 oavergroutvader, do as syn kleindochter Assisi bevöl van nen dochter. Jagger syne bankrekkening wördt eskatted up € 297 miljoon.
Wish I Had an Angel

***Wish I Had an Angel*** is een nommer van de Finse band Nightwish. Et is de twiede single in et hun viefde album *[[Once (Nightwish)|Once]]* uut 2004. Et nommer wier ezungen deur Marco Hietala en Tarja Turunen en beheurd töt en genre symfonische metal/powermetal Et nommer wördt nog altied live espölt nao et vertrekken van Tarja Turunen en later Annete Olzon. Nao ''Nemo'' is t et miest populaire nommer van de groep. in et Verienigd Keuninkriek was et nommer de grootste hit van de band daor.

Et nommer kwamp veur in de soundtrack van de film *[[Alone in the Dark (2005)|Alone in the Dark]]* uut 2005. Et hef op twie soundtracks estaon van films uut de Verienigde Staoten. 

In Finlaand hef et nommer een golden certificaot.

## Tracklieste
Alle nommers bint deur Tuomas Holopainen eschreaven behalve et nommer *[[Where Were You Last Night]]* det deur Norell Oson Bard eschreaven is.

# "Wish I Had an Angel" – 4:06
# "Ghost Love Score" (orchestral version) – 10:47
# "Where Were You Last Night" (Ankie Bagger cover) – 3:52
# "Wish I Had an Angel" (demo) – 4:08

## Notering in de hitliesten
Acceptable in the 80s

***Acceptable in the 80s*** is een nommer van de Schotse muzikant Calvin Harris van zien debuutalbum *[[I Created Disco]]* uut 2007. In 2006 wier et nommer op enömmen en kwamp uut op 12 meert 2007. Et nommer beheurt töt et genre Electro(-funk).

In zowel Australië (ARIA) as et Verienigd Keuninkriek (BPI) hef et nommer een golden certificaot.

## Muziekvideo
In de muziekvideo, die reggiseerd is deur Woof Wan-Bau bint völle verwiezings nao de jaoren 80 zo as de typische haorstielen en gebruukte kleuren. Ok wördt er deur önderzukers een sokpoppe ontleedt.

## Aandere gebruken
Et liedtien is väke te heuren as 'theme song' veur de podcast *OSW Review*.

Et liedtien is ook gebruukt in et Wii spöllen *[[Rayman Raving Rabbids: TV Party]]* en ''Just Dance: Greatest Hits''. Beiden bint emaakt deur Ubisoft.

## Tracklieste
**10-inch** (FLYEYE 001):

**12-inch** (FLYEYE 003):

**Maxi CD** (FLYEYE 001):

## Hitliesten
A6 (Kazachstan)

De **A6** is een heufdweg in Kazachstan en lig in het zuudoosten van et laand. De weg is 115 kilometer lang en löp van Kokpek langes Kegen nao Karkara hen bi'j de greanse met Kirgizië. De weg is onderdiel van de e011.

## Wegbeschrieving
De A6 begint vanof de A2 en de A5 en löp dan eerst nao Kegen. Hiernao giet de weg nao et zuden hen nao de greans met Kirgizië. Et gebied hier is ien van de weinige gebieden in et Tian Shangebergte det leger lig. De greans met Kirgizië lig op zo'n 2000 meter heugte. De weg is niet echt as een heufdweg ebouwd (dus secundair) umdet er gien grote plaatsen langes de weg ligt, maar et is wel ien van de weinige wegen vanuut Kazachstan nao Kirgizië hen. In Kirgizië löp de weg deur en ku-j in de richting van Tyup nao et Issyk Koelmeer (A362) gaon of richting Jergalan (A364). 

## Geschiedenisse
De A6 is in 2011 lös edaone en hef de A351 tussen Kokpek en Kegen vervangen net zo as de A362 tussen Kegen en Kirgizië. 

## Verwiezing

* [Wegenwiki.nl](https://web.archive.org/web/20210204145014/https://www.wegenwiki.nl/A6_(Kazachstan))
Top 2000

De **Top 2000** is nen jårliks radioprogramma van et neaderlandsken radiostatsion Radio 2. Der wördet 2000 musyknümmers edreaid in ne lyste dee döär stemming van lüüsterårs is såmenestelled. De Top 2000 wördet sinds 1999 jårliks in de låtste dågen van et jår üütesönden.
't Hof van Commerce

**'t Hof van Commerce** is nen vlaamsken hiphopgruup uut Izegem, den besteyt uut Flip Kowlier (Filip Cauwelier) ouk wal 'Levrancier', Buyse (Serge Buyse) ouk wal 'Dommestik' en DJ 4T4 (Kristof Michiels). De raps bünt vöärnåmelik in et westvlamsken dialekt en bünt humoristisk, mar våke ouk politik eklöörd. Sy hebbet völle gastrappers up öäre cds uutenöydigd. Dit bünt under anderen Balo, Brahim, Riemeloare (De Nihilisten), TLP, Gabriel Rios, MCs Spok en Statiek (Indigenous), Peter Lesage en Nina Babet (u.a. Moiano). Alle leden hebbet ouk ne solokarriere uutebowd nevven dissen gruup. Flip Kowlier under deeselvde nåme, Buyse under dee nåme en 4T4 u.a. by Ultrasonic 7 en as Meneer Michiels.
## Geskydenis
In 1997 untstund et Hof Van Commerce ("'t Hof Van Commerce") en in 1998 debuteerden den gruup med de cd *En in Izzegem*. Ouk dårnå verwesen de leden van 't Hof van Commerce in verskeydene nümmers når öären izegemsken afkumst. Al et dårupvölgenden jår verskeen öär tweyden album: *Herman*. In 2002 verskeen öär darden album *Rocky 7*. Den gruup speelden in 2003 dan ouk up de meyste festivals in Belgie en Neaderland (under meyr de Lokerse Feesten, Lowlands, Marktrock Leuven en et höyvdpodium van Rock Werchter). In 2005 verskeen öären veerden cd *Ezoa en niet anders*, up eyn döär öärselv uperichted label "Plasticine". Flip Kowlier vertelden up 20 december 2010 tydens en vråggesprek up de Izegemse Radio Omroep dat der in 2011 an ny materiål ewarked wordet. Dit sül motten resulteren in ne nye single in et najår van 2011. Doo Serge Buyse in 2011 et album Buyse uutbracht, wyr duudelik dat ne reunie in de måk was. De eyrste single *wupperbol* van et nye album wyr uutebracht in december 2011. Up 24 februari 2012 kwam öär nyen album *Stuntman* uut en dat håleden medeyn de eyrste plaatse in de iTunes charts.
Metje Blaak

**Metje Blaak** (Almelo, 1949) is ne skryvster, fotografe, filmmaakster, spotprentenmaakster, modellenupmaakster, artiste en old-hure(nmadam). See woant rechtevoord in Amsterdam.

Blaak begünde as 14-jöärig meydken te warken as naister in et linnenfabrik van Almelo. See markeden at dat niks vöär öär was. Nå wat ümswarvingen en ne bane in et sekenhuus beslöät see as hure te gån warken. Sou köäm see up de amsterdamske Wallen terechte. In dee ümstandigheid untdekkeden see wo slim et med de rechten van huren esteld was. Dårümme richteden see de belangenvereyniging *De Rode Draad* up. Ouk skreav see *Witboek - Handboek voor sekswerkers* oaver wo as sekswarkers selv de geldsaken köänet regelen en in *De trukendoos* gevt see warktips vöär huren, uut eygen ervaring. In et VPRO-programma *Profiel* vertelden see dat med de kumst van et internet et pleseer en de romantik van et hurenbestån vord is en dat see der dårümme med uuteskeiden is.

Seyd at see med et hurenwark estopped is, düt see böke en kinderböke skryven. Vake sint dee baseerd up öären jöägd in Twente, mär gåt vake ouk oaver seksualiteit. Ouk hevt see en eygen YouTube-kanaal, wårup see te höyren en seen is in selvskreavene stükkes en leedkes, meyst in et neaderlandsk, af en to in et twentske neadersassisk van Almelo.

## Bökelyste
* *Manama, koningin van Tulum*
* *Waarom nou jij?*
* *Millennium*
* *Pieter Potlood*
* *Witboek - Handboek voor sekswerkers*
* *2050*
* *Tweedehan(d)sje*
* *Wie ben ik*
* *De Bruine Poepeend*
* *Kaatje Knoop*
* *Jantina*
* *Het gevecht*
* *Pindakaas*
* *Bloed aan de paal*
* *De trukendoos*
* *Brutus*
* *Wij Metje Blaak*
* *Vrouwen over vreemdgaan*

## Uutgånde verwysingen
* Metjeblaak.nl - Eygene websteade
* Blaak syn YouTube
Wubbo Ockels

**Wubbo Johannes Ockels** (den 28. määrt 1946 – den 18. mei 2014) was nen neaderlandsken natuurkündigen en rüümdevöärder vöär et Europeeske Rüümde Agentskap ESA. In 1985 güng he as eyrsten neaderlander med de rüümde in an board van de Space Shuttle Challenger STS-61-A. Nå synen tyd as rüümdevöärder wör Ockels professor *Aerospace for Sustainable Science and Technology* an de fakulteit Lucht- en Rüümdevårt an de Techniske Universiteit van Delft.

## Leaven
Wubbo Ockels wör geboaren in Almelo as nen söäne van nen landmeatkündigen, mär hee groiden up in Brielle. Hee deade natuurkünde en wiskünde studeren an de Ryksuniversiteit Grönningen en haalden syn doktoraaleksamen in 1973 med lov. Nå syne study deade hee ekspirimenteren med et verval van atoomkerne under uutsending van gammastrålen an et Kernfysisch Versneller Instituut (KVI). In 1978 proveerden hee hyrup töt dokter an de Ryksuniversiteit van Grönningen.

As weatenskapper en butengewoan hougleraar wör hee in 1978 aneweysen döär de ESA üm med te gån med et Spacelab-programma, en samenwarkingsprojekt van de ESA en de NASA. Med noch twey andere vakbröders wör hee köäsen as payload-specialist vöär de Spacelab-1-missy. Hee volgeden in 1980 en 1981 ne upleiding töt rüümdevöärder an et Lyndon B. Johnson Space Center in Texas in de Vereynigde Ståten. By de eyrste Spacelabvlucht in 1983 deade hee vanaf de aerde kommuniceren en underling oaverleggen med de weatenskappers an board.

Van den 30. oktober töt en med den 6. oktober 1985 güng he med de Challeenger med de rüümde in. By de vlucht en de tyd in et Spacelab D-1 güng hee oaver de vöäle meatapparaten, wårmed as de weatenskappers allerhande pröve uutvoorden. In syne söäven dage an board voorden hee meyr as söäventig pröve uut.
Yuri Gagarin

**Yuri Alekseyevich Gagarin (**Kyrillisk: **Юрий Алексеевич Гагарин**, van den 9. määrt 1934 – 27. määrt 1968) was nen piloot en rüümdevöärder vöär de luchtmacht van de domålige Sovjet-Uny . Hee was den eyrsten menske den as in de rüümde buten den dampkring küm, wårmed hee nen grouten trad vöär de rüümdevårderye makeden en de Sovjet-Uny nen flinken vöärsprung gavven in de Space Race, den wedloup üm de rüümde. Med syn vårtüüg Vostok 1 makeden hee eyne bane üm de aerde up den 12. april van 1961. Dårmed wör hee nen internationalen bekendheid en kreag hee vöäle medailles en titels, sou as *Held van de Sovjetuny*, de höygste eyre van syn land.

Gagarin wör geboren in et dörpke Klusjino by Gzjatsk (ne stad dee as later når em enöömd wör). In synen jöägd warkeden Gagarin by ne geterye, by en stålbedryv in Ljubertsy. Hee güng by de luchtmacht as piloot en wör underbracht up luchtmachtbasis Luostari, körtby de noorske grense, vöärdat hee med noch vyv anderen uuteköäsen wör üm rüümdevöärder te worden in et nye rüümdeprogramma van de Sovjetuny. Nå synen vlucht wör Gagarin et gesichte van de rüssiske rüümtevöärderye en underdirektöör vöär et kosmonautiske träningscentrum, wat når em vernöömd wör. Ouk wör hee in 1962 nen ofvaerdigden vöär de Uny-Sovjetråd en dårnå de Nationaliteitensovjet (et laeger- en höygerhuus van de Sovjets).

Vostok 1 was Gagarin syn eanigste rüümdevlucht, mär hee stünd noch inedeyld as achtervang vöär de bemanning van de Soyuz 1-missy, den as med nen doudeliken afloup dalestörteden. Dårby küm Gagarin syn måt Vladimir Komarov uut de tyd. Ümdat Gagarin den internationalen fotojungen vöär de sovjets öär rüümdesukses was, haalden se em subit van alle wyder eplande rüümdereisen. Hee kreag do träning as piloot by de Zjukovsky-ingeniöörsakademy van de luchtmacht üm gewoane vleegtüge te vlegen, wåras hee up den 17. february 1968 vöär slaagden. Vyv weaken later, do as hee med synen leyrmeister Vladimir Seryogin in nen MiG-15 stråljager vlöäg, stortten hee dale by et städke Kirzjach.


File:1976 4569.jpg|
File:Stamp of Azerbaijan 595.jpg|
File:RR5514-0005R 10 рублей биметалл 2001 40 лет полета Гагарина реверс.png|
File:RR5714-0010R.png|
File:2011. Stamp of Belarus 07-2011-03-28-m.jpg|
Winter van 1683-1684

De **winter van 1683-1684** (Engels: *Great Frost of 1683–84*) was ien van de koldste winters in de letste veerhonderd jaor. In Engelaand, waor sinds 1658 emeten wördt (*[[Central England Temperature]]*) was disse winter de koldste sinds er emeten wördt. De winter was daor met −1,17 graoden Celsius gemiddeld aldberbärstends kold. December 1683 had daor een gemiddelde temperatuur van 0,5 graoden, januari −3,0 en februari −1,0. De winter van 1683-1684 is de koldste van de drie winters van de CET riege die een gemiddelde negatieve temperatuur hadden.

Zo'n zes wekken veur de kärstmis, half november, vrös et al. Nao een paor wekken van vörst bint dan alle grote rivieren van Europa bevreuren. Op 2 januari is de zee bi'j Vlaanderen twie mijl wied uut de kust bevreuren. In et begin van januari 1684 is de Theems bi'j London kats bevreuren. Op 17 januari wördt er dan een *[[Theems Frost Fair]]* eholden. Halverweage februari is et ies hier dan 11 inch dik. De Theems hef in totaol veur 41 dagen bevreuren ewest. In Antwerpen is de Schelde ook kats bevreuren, net zo as de Bodensee. De luu kunt oaver de Bodensee hen lopen. Sinds 1573 is et maar vief keer gebeurd det de Bodensee kats bevreuren was. Veur et letst in 1963. Op 29 januari 1684 bint in Brussel de winkels eslötten en wördt vermeldt det er luu van de kolde op de straote valt. In Nederlaand vrös et zeuven wekken lange. Umdet er weinig snee is met rostig en helder weer wier et ies ärg dik. Op sommige plaatsen zölfs töt twie Rijnlandse voeten (63 centimeter).

Zo half februari is et dan klaor met et winterse weer umdet et giet dooien. Et effect op de maotschappi'je was groot en op völle plekken was er niet genog etten. Een hongersnood zo as in 1709 is niet gebeurd.

## Verwiezing
* Oaver de winter van 1683-1684
Rijk van Rotterdam

**Rijk van Rotterdam** ('t Veen, 1948 - 16 juni 2001) was een Nederlaandse schriever, journalist en jazzmuzikant uut de Utrechtse plaatse 't Veen (Veenendaal).

## Journalistiek wark
Zien journalistieke loopbane begunde in 't Veen bij dagblad *De Vallei*. Later woonde hij in Huussen en warkte in Arnhem. Hij besprak theater en film en schreef daornao ok columns. Van 1971 töt 1973 was e endredacteur van *Cjeep*, maondblad Cultureel Jongeren Paspoort Arnhem; van 1979 töt 1982 had e een column in cultureel maondblad *Uit in Arnhem*. Veur zien column in de *Arnhemse Courant* gebruukte hij de schuulname Madrettor. Töt zien hennegaon op dreienvieftigjaorige leeftied was e keunstredacteur bij dizze kraante.

## Literaire schrieverije
In 1984 verscheen van hum de verhalenbundel *De rookstoel op het groene laken*, mit zeuven verhalen aover mèensen die in een uutzunderingspositie verkeert of in 't nauw edreven bint. Zunder det ze 't in de gaten hebt, heurt ze al lange niet meer in heur umgeving thuus. 't Aandere jaor verscheen de roman *Vechten*, waorin Sim Kalberg, een jonge uut een kaansarm gezin mit een extreemrechtse va, kennismak mit een keunstenaarsgezin en haopt det zij hum kunt helpen uut zien milieu te ontsnappen.

In 1986 volgde 't tenielstok *Met open blik*, een bijdrage an de soap-opera *Tussen Hoop en Wanhoop*, die töt stand kwaamp in opdracht van 't Gelders Centrum voor Amateurtoneel.

## Muzikale bezigheden
Rijk van Rotterdam beweug hum in de jazzscene van 't Veen en speulde gitaar en contrabas. Zien veurbielden waren de Amerikaanse jazzgitaristen Wes Montgomery en Barney Kessel. Verscheiden maolen hef e opetreden op jazz- en gedichtenaovends in de Veense beatclub 't Dingetje; ok speulde e in de Soos. Lange tied speulde e samen mit pianist Cees Diepeveen en drummer Paul van Kreel. In de jaoren zeuventig schreef e in 't maondblad *Jazzwereld*.

## Bibliografie
### Proza
**Ten noorden van de hand: verhalen en gedichten van Arnhemmers* (bijdrage, 1983)
**De rookstoel op het groene laken* (verhalen, Veen, 1984)
**Vechten* (roman, Veen, 1985)
**Gelderse cahiers 5: Acht verhalen* (verhaal 'Scherven', 1987)
**Huissen, Het Zand, Looveer, De Zilverkamp* (in de riege 'Gelderland in proza, poëzie en prenten', mit een prent van Jan van Krieken, 1988)
**Biënnale in blauw* (diel 3, gastschriever, 1996)

### Non-fictie
**Bouwkunst: een brochure over het samengaan van architectuur en beeldende kunst* (1982)
**Huis der provincie Gelderland: bouwkunst: een brochure over het samengaan van architectuur en beeldende kunst* (1994)

## Bronnen
*Schrijversinfo.nl aover Rijk van Rotterdam
*'t Blog 'Veens Lawaai' aover Rijk van Rotterdam
*Veurpublicatie uut de roman *Vechten* in *De Waarheid*, 17 november 1984
*'Derde literaire ontmoeting: Rijk van Rotterdam spreekt in Heerlen', in *Limburgs Dagblad*, 7 meert 1986
Leonie ter Braak

**Leonie ter Braak** (Buurse, den 28. september 1980) is en twentsk model, televisypresentatrice en aktrice.

## Loupbane
Ter Braak syne loupbane begünde as fotomodel. Al rap deade he ouk presenteren vöär RTV Oost, by de programma's *Prikkels* en *Vet plat*.  Et eyrste was en programma wårin as Ter Braak bysündere steades in Oaveryssel besöchten, sou as modegevölige winkels en uutgånssteades. Et tweyde was en spelprogramma wårin as junge deylneamers uut de verskillende deylen van Oaveryssel tested wordet up öäre kennis van et neadersassisk. Van 2007 töt 2011 deade se vöär RTV Oost et programma En dan nog even dit presenteren. 

In de lokale televisyryge Van jonge leu en oale groond spöälden Ter Braak de rulle van Eva. Undertüsken volgden see ne deyltydsupleiding an de amsterdamske toneelskole.

Nåjår 2010 begünde Ter Braak by et NTR-programma *Keuringsdienst van Waarde*. Vanaf september 2012 deade see *Vandaag de dag* presenteren, en morgenprogramma van umroop WNL, up wörkeldage alle morgens vöär Nederland 1. In 2015 wör et programma ümmenöömd når *Goedemorgen Nederland*. Teagen et eande van 2017 skeiden Ter Braak der med uut en güng se hen warken vöär SBS6.

Vöär et Algemeen Dagblad makeden Leonie Ter Braak de ryge *De Roze Hel*, med bekende en unbekende ölden. Dårin wör allens behandeld wat lüde lever neet oaver olderskap weaten wilt. In 2020 deade see med an et programma *Wie is de mol?*. Vanaf 2019 düt see et vöälbekeakene SBS6-programma *Hart van Nederland* presenteren.

Februari 2020 spöälden see med as dochter *Liesbeth* in den twentsken film De Beentjes van Sint-Hildegard van Herman Finkers.

## Televisie
### Presentaty

* *Prikkels*
* *Vet plat*
* *En dan nog even dit* (2007-2011)
* *Keuringsdienst van Waarde* (2010)
* *Half 8 Live!* (2012)
* *Vandaag de dag* (2012-2015)
* *Goedemorgen Nederland* (2015-2017)
* *Hufterproef* (2018)
* *Wat is de uitslag?* (2018)
* *Marktplaats: Heel Holland Handelt* (2018)
* *Hart van Nederland* (2018) - invaller
* *Shownieuws* (2019-heden)
* *Mars tegen Venus* (2019) - teamcaptain
* *Niets liever dan een kind* (2019)
* *Nederland geeft licht* (2019)
* *Shownieuws: kerstspecial* (2019)
* *Uit het leven gegrepen* (2020-heden)

### Akteerwark

* *Van Jonge Leu en Oale Groond* (2005-2007) - "Eva Kroeze"
* *Herman Finkers: Liever dan geluk* (2010) - "Maria"
* *De beentjes van Sint-Hildegard*  (2020)- "Liesbeth" 

### Meddån an

* *Ranking the Stars* (2015)
* *Ik hou van Holland* (2015 & 2019)
* *Weet Ik Veel* (2016)
* *Zullen we een spelletje doen?* (2016)
* *De Jongens tegen de Meisjes* (2017)
* *Vier handen op één buik* (2018) - Deade ne teenermoder begeleiden
* *De Slimste Mens* (2018)
* *Dit was het nieuws* (2018 & 2020)
* *De Gordon tegen Dino Show* (2019)
* *Deze quiz is voor jou* (2020)
* *Wie is de Mol* (2020) - 6. afvaller in afleyvering 8
* *Ladies Night* (2020) - vasten gast vöär en antal afleyveringen
Bukel (gemeynde)

**Bukel** (Neaderlandske skryvwyse: **Boekel**) is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is et lyknamige dorp Bukel. Der woanet 10.872 lüde up ne uppervlakde van 34,52 km². 

Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint Venhorst en Huize Padua.

## Bekende lüde uut de gemeynde
*
## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Boxmeer

**Boxmeer** (nysassiske skryvwyse: *Buksmear*) is ne vöärmålige gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde was et lykname Boxmeer. Der woanden 29.465 lüde up ne uppervlakde van 113,84 km². De gemeynde Buksmear ging med 1 januåry 2022 oaver in de gemeynde Land van Cuijk, wårby as sik ouk de gemeynden Cuijk, Mill en Sunt Hubert en Sunt Antonis ansloten.

Andere dörpe en kernen in de gemeynde waren Beugen, Groeningen, Holthees, Maashees, Oeffelt, Overloon, Rijkevoort, Sambeek, Vierlingsbeek en Vortum-Mullem.

## Partnerstad
* Sigmaringen (Düütskland)

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Boxtel

**Boxtel** is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höydsteade van de gemeynde is et lyknamige dorp Boxtel. Der woanet 30.807 lüde up ne uppervlakde van 64,85 km². De gemeynde ligt an de rivyr de Dommel.

Andere dörpe, kerne en nåberskappen in de gemeynde sint nöäst Liempde en Lennisheuvel:

* Den Berg
* De Vorst
* Kasteren
* Kinderbos
* Langenberg
* Luissel
* Nergena
* Roond
* Tongeren
* Vrilkhoven
* Hezelaar
* Selissen
* Looeind

## Bekende lüde uut de gemeynde
* Hendrik Verhees, (1744), kaartenmaker
* Victor Vroomkoning (eig.: Walter van de Laar) (6 oktober 1938), dichter
* Frits Castricum, (19 april 1947), politikman
* Bruno Ninaber van Eyben (1950), industrieel förmgeaver
* Teun Voeten (1961), fotojournalist en volkerkündigen
* Marcel Wanders (1963), (produkt)untwarper
* Piet-Hein Geeris (29 maart 1972), spöäler vöär et nationale hockey-manskap
* Jeroen Delmee (8 maart 1973), spöäler vöär et nationale hockey-manskap
* Yvon Jaspers (20 maart 1973), televisypresentatrice, skryvster van kinderböke en aktrice
* Dennis Wels (10 november 1975), leedkesskryver en artist
* Sander van der Weide (21 juni 1976), spöäler vöär et nationale hockey-manskap
* Michiel Hulshof (24 augustus 1976), journalist, programmamaker en debatleider
* Renske van Geel (4 januari 1983), spöäler vöär et nationale hockey-manskap
* Michael van Gerwen (25 april 1989), darter
* Sam Feldt (1 augustus 1993), dj/producer

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Breda

**Breda** is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is de lynamige stad Breda. Der woanet 183.790 lüde up ne uppervlakde van 128,68 km². De name Breda wördt vöär et eyrste nöömd in 1125.

Bekende seenswaerdigheiden in Breda sint under meyr et Kasteel van Breda en de Sunt-Antoniuskatedråle.

## Andere dörpe, kerne en nåberskoppen
Andere kernen in de gemeynde sint:
* Prinsenbeek (11.915 inwoaners)
* Bavel	(8.325)
* Teteringen (8.245)
* Ulvenhout	(5.025)

## Bekende lüde uut de gemeynde
* Tijs Verwest - better bekend as DJ Tiësto
* Robbert van de Corput (DJ Hardwell), 
* Cor Fijneman (musikant)
*Corry Brokken, (musikant)
* Pierre Kartner (Vader Abraham, sanger)
* Corry Konings (sangeresse)
* Robin de Raaff (musikant)
* Dries van Kuijk (Colonel Parker, manager van Elvis Presley)
* Hans van Mierlo (politikman)
* Klaas Dijkhoff (politikman)
* Onno Ruding (politikman)
* Ton Lokhoff (vootballer)
* Antoon "Rat" Verlegh (vootballer)
* Kees Rijvers (vootballer)
* Leo Canjels (vootballer)
* Mats Seuntjens (vootballer)
* Frits Pirard (wielrenner) 
* Jurgen van den Goorbergh (motorsport)
* Patrick van den Goorbergh (motorsport)
* Sylvie Meis (presentatrice)

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Cranendonck

**Cranendonck** is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is Büdel. Der woanet 20.941 lüde up ne uppervlakde van 78,05 km². Et maket deyl uut van de metropole van Eindhoven. Et wördt vöär et eyrste nöömd in 1318.

Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint:
*Budel-Dorplein
*Budel-Schoot
*Gastel
*Maarheeze
*Soerendonk

## Y mütten et mär weaten
* Köäning Willem-Alexander hevt as bytitel *Baron van Cranendonck*.
## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Deurne

**Deurne** (lokaal: *Deurze*, nysassiske skryvwyse: *döärse*) is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is et lyknamige dorp Deurne. Der woanet 32.466 lüde up ne uppervlakde van 118,36 km². 

Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint Liessel, Vlierden, Neerkant en Helenaveen. Rechtevoord sint de Sünte-Josefparochy, Seilbarg en Walsbarg deyl van Deurne, mär dit warren vroger selvstandige kerne.

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Dongen (gemeynde)

**Dongen** is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is et lyknamige Dongen. Der woanet 26.345 lüde up ne uppervlakde van 29,74 km². De hüdige gemeynde is untstån up den 1. januari van 1997, uut en samengån van de vöärmålige gemeynden Dongen en 's Gravenmoer. Synen name dankt de gemeynde an de rivyr de Donge wat der döärhen ströymt.

Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint 's Gravenmoer, Dongense Vaart en 's-Gravenmoerse Vaart en ouk Klein-Dongen. 

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Drimmelen (gemeynde)

**Drimmelen** is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is Made. Der woanet 27.251 lüde up ne uppervlakde van 119,43 km². De gemeynde ligt kort by Breda en Oosterhout en hevt nen haven vöär pleseerjachten.

## Kerne
Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint:

* Drimmelen
* Blauwe Sluis
* Helkant
* Hooge Zwaluwe
* Lage Zwaluwe
* Made
* Oud-Drimmelen
* Terheijden
* Wagenberg

### Nåberskappen
* Binnen Moerdijk
* Gaete
* Steelhoven
* Plukmade
* Stuivezand

## Bekende lüde uut de gemeynde
*
## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Etten-Leur

**Etten-Leur** is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is et lyknamige Etten-Leur. Der woanet 43.896 lüde up ne uppervlakde van 55,92 km². 

Andere dörpe en kernen in de gemeynde gevt et nich.

## Bekende lüde uut de gemeynde
* Jan Arnouts (1958), carambolebiljarter
* Adriaen van Bergen (Leur), persoon uut den Tachtigjoarigen Oorlog
* Arnold Damen (Leur, 1815-1890), kristelik sendeling in de Vereynigde Ståten.
* Anton Houtepen (1940-2010), godgeleyrden en skryver
* Bart Meijers (1997), vootballer
* Jan Leijten (1926-2014), rechtsgeleyrden, rechter en skryver
* Paul Rabbering (1979), radio-dj
* Jan Jacob Rochussen (Etten, 1797-1871), politikman (o.a. minister-president van 1858-1860)
* Bernd Roks (1976), politikman
* Benno Sloots (1932-2017) kunstskilder
* Michaela Spaanstra (1977), rulstooltennister
* Ton Verlind (1950), verslaggeaver, tv-presentator, eandredaktöör Brandpunt
* Jan Vriends (1901-1992), bioloog

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Cuijk

**Cuijk** (bråbantsk: *Kuuk*, nysassiske skryvwyse: *Küük*) is ne vöärmålige gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant, dee in 2022 is upegåne in de gemeynde Land van Cuijk. De höyvdsteade van de nye gemeynde is Cuijk. Der woanet 25.291 lüde up ne uppervlakde van 57,07 km². 

Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint
* Sünte Agatha
* Katwyk
* Beers
* Haps
* Linden
* Vianen.

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Altena

**Altena** is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is Almkarke. Der woanet 56.194 lüde up ne uppervlakde van 	226,64 km². Altena ontstünd up den 1. januari 2019 döär en samengån van de vöärmålige gemeyndes in de landsstreake *Land van Heusden en Altena*: Aalburg, Werkendam en Woudrichem. 

## Kernen
Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint 
* Warkendam	(11.295 inwoaners)
* Wyk en Aalburg (6.550)
* Sleewyk (5.755)
* Woldrikem	(4.680)
* Hank (4.310)
* Nyendyk (3.670)
* Almkarke (3.705)
* Veane	(2.915)
* Dussen (2.470)
* Andel	(2.470)
* Ryswyk (1.835)
* Genderen (1.730)
* Gyssen (1.625)
* Eethen (835)
* Meeuwen (715)
* Babylonienbrook (415)
* Uutwyk (345)
* Drongelen	(415)
* Waerdhusen (275)
* Oldendyk 420	
* Uppel	522	

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Geldrop-Mierlo

**Geldrop-Mierlo** is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is et dorp Geldrop. Der woanet 39.997 lüde up ne uppervlakde van 31,39 km². 

## Dorpen en kernen
Nöäst de naamgeavende dorpen sint der ouk noch ne rygel andere nåberskappen en kernen in de gemeynde:
### Dorpen
* Geldrop
* Mierlo
* Hoog Geldrop rechtvoord by Geldrop by an ebouwd

### Nåberskappen
* Genoenhuis rechtevoord ouk den name van ne wyke in Geldrop
* Hulst
* Hout
* Gijzenrooi
* Braakhuizen rechtvoord by Geldrop by an ebouwd
* Luchen
* 't Broek
* Trimpert
* De Gulbergen

### Natuurgebeden
* Coeveringse Heide
* Gijzenrooise Zegge
* Goorse Zeggen
* Groote Heide
* Hulsterbroek
* Molenheide
* Sang en Goorkens
* Strabrechtse Heide.

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Gemert-Bakel

**Gemert-Bakel** is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteaden van de gemeynde sind de lyknamige dörpe Gemert en Bakel. Der woanet 30.693 lüde up ne uppervlakde van 123,34 km². 

Dörpe en kernen in de gemeynde sint Bakel, Gemert, De Mortel, Milheeze, Elsendorp, Handel, De Rips.

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Gilze en Rijen

**Gilze (en) Rijen** (neadersassisk: *Gilse Ryen*) is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is Rijen. Der woanet 26.551 lüde up ne uppervlakde van 65,66 km². 

Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint Molenschot en Hulten.

## Bekende lüde uut de gemeynde
* Gerardus de Vet (1917), biskup van Breda
* Erwin Kroll (1950), weaderkündigen, weaderpresentator
* Jeroen Blijlevens (1971), old-profweelrenner
* Joris van Gool (1998), atleet 
* Willy van de Wiel (1982), Darter 

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Goirle (gemeynde)

**Goirle** (Spreak uut: *GOOR-le*) is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is Goirle. Der woanet 23.823 lüde up ne uppervlakde van 43,38 km². 
Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint Riel en Breehees.

## Bekende lüde uut de gemeynde
* Frank Verbunt (1953), natuurkundigen
* Karin Bruers (1962), komedienne
* Gaston van Erven (1944-2019), aktöör
* Martin van Geel (1960), vootballer en skeidsrechter
* Tiest van Gestel (1881-1969), handboagesketer
* Dorien Haan (1980), aktrice
* Mathieu Hermans (1963), weelrenner
* Floor Jansen (1981), sangeresse
* Joris van de Kerkhof (1967), journalist
* Michael de Leeuw (1986), vootballer
* Joris Mathijsen (5 april 1980), vootballer
* Marcel Meeuwis (31 oktober 1980), vootballer
* Pierre van Ostade (1917-2005), radio- en televisypresentator
* Cees Robben (1909-1988), kunstenaar en teykenaar
* Timo Roosen (1993), weelrenner
* Liz Snoijink (1955), aktrice
* Stan Storimans (1969-2008), kameraman
* Jan Taminiau (1975), modeontwarper
* Eva van de Wijdeven (1985), aktrice
* Ireen Wüst (1986), skaatsster
* Huub Zilverberg (1939), weelrenner

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Grave (gemeynde)

**Grave ** is ne vöärmålige gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant, sy is sinds 1 januari 2022 deyl van de gemeynde Land van Cuijk. De höyvdsteade van de gemeynde was et lyknamige Grave. Der woanden 12.452 lüde up ne uppervlakde van 28,03 km². Andere dörpe en kernen in de gemeynde waren Velp, Escharen en Gassel.

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Halderbarge

**Halderbarge** is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is Oudenbosch. Der woanet 30.314 lüde up ne uppervlakde van 75,21 km².

Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint Bosschenhoofd, Hoeven, Oud Gastel, Oudenbosch (gemeyndehuus) en Stampersgat.

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Heeze-Leende

**Heeze-Leende** is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is Heeze. Der woanet 16.217 lüde up ne uppervlakde van  105,04 km². 

Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint Bruggerhuizen, Euvelwegen, Heeze (rådhuus), Heezerenbosch, Kerkhof, Kreijl, Leende, Leenderstrijp, Oosterik, Rul, Sterksel, Ginderover, Strabrecht en Ven.  

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Heusden

**Heusden** (spreak uut: *höösden*) is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is et vestingstädken Heusden. Der woanet 44.897 lüde up ne uppervlakde van 81,22 km². 

Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint Heusden en de steades Drunen en Vlijmen. Van disse steades is Drunen et grötste. Andere steades in de gemeynde sint de dörpe Doeveren (Duveren), Elshout (Elsholt), Giersbergen (Geersbargen), Haarsteeg (Hårsteage), Hedikhuizen (Headikhüsen), Heesbeen (Heysbeyn), Herpt (Harpt), Nieuwkuijk (Nyküük) en Oudheusden (Oldhöösden).

## Bekende lüde uut de gemeynde
* Gisbertus Voetius, van oarsprung Gijsbert Voet (Heusden, 3 maart 1589 - Utrecht, 1 november 1676), godgeleyrden, hougleyraar en preydiker
* Jacob van Eyck (Heusden, ca. 1590 - Utrecht, 26 maart 1657), musikant en musikskryver.
* Harm Bouman (Heusden, 1 november 1917 - Breda, 24 december 2001), oaverlöyper
* Hendrik van der Geld (Elsholt, 9 november 1838 - Den Bosch, 8 november 1914), bealdhauer
* Piet Libregts (Vlijmen, 16 februari 1930 – Heeswijk-Dinther, 25 augustus 2013), neaderlandsk ploogleider.
* Martin van Rooijen (Drunen, 31 juli 1942), vöärmålig politiker.
* Lars Boom (Vlijmen, 30 december 1985), profweelrenner

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Hilvarenbeek

**Hilvarenbeek** (neadersassisk: *Hilvenbeake*) is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is et lyknamige dorp Hilvaerenbeake. Der woanet 15.617 lüde up ne uppervlakde van 96,51 km². 

Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint Baarschot (Bårskut), Biest-Houtakker (Beest-Holtakker), Diessen (Dyssen), Esbeek (Esbeake), Haghorst..

## Y müt et mär weaten
* In disse gemeynde wör vöär et eyrste mål de jöäkerupe seen.

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Landerd

**Landerd** is ne vöärmålige gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant, sinds 1 januari 2022 is sy såmenegåne med Uden töt de gemeynde Måshurst. De höyvdsteade van de gemeynde was Schaijk. Der woanden 15.761 lüde up ne uppervlakde van 70,71 km². 
Andere dörpe en kernen in de gemeynde waren Zeeland (6.740), (Schaijk) 7.255, Reek (1.740), en de nåberskoppen Brand, Duifhuis, Graspeel, Hoefkens, Hooge Heide, Kreitsberg, 't Mun, Nabbegat, Slabroek, Trent, Voederheil, Witte Dellen en Zevenhuis.

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Laarbeek (gemeynde)

**Laarbeek** (verneadersassisked: *Lårbeake*) is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is et tweylingdorp Beek en Donk. Der woanet 22.665 lüde up ne uppervlakde van 56,17 km². 

## Dörpe en kernen
Dörpe en kernen in de gemeynde sint 
* Aarle-Rixtel (1445)
* Beek en Donk (1446)
* Lieshout (1447)
* Mariahout (1448)

### Nåberskappen
Achterbosch · Beemdkant · Bemmer · Broek · Broekkant · Deense Hoek · Donkersvoort · Ginderdoor · Groenewoud · Heereind · Hei · Heikant · Het Laar · 't Hof · Hool · Karstraat · Strijp
.

## Bekende lüde uut de gemeynde
* Arnoldus Arlenius (1510-1582), humanist en klassiker
* Piet van Thiel (1816-1894), fabrikant
* Eustachius van Lieshout (1890-1943), saelig verklården påter
* Martien Coppens (1908-1986), fotograaf
* Piet Damen (1934), weelrenner
* Johan Verschuuren (1935), weaderman
* Rieky Wijsbek (1940-2008), bealdhauster
* Carlo van den Bergh (1947-2008), vootballer
* Wim Daniëls (1954), skryver
* Ryan van den Akker (1960), aktrice
* Eddy Bouwmans (1968), weelrenner
* Maurice Verberne (1971), vootballer
* Guus Meeuwis (1972), sanger
* Anke Engels (1974), aktrice

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Loon op Zand

**Loon op Zand** (nysassiske skryvwyse: *Loun up Sand*) is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is Kaatsheuvel. Der woanet 23.466 lüde up ne uppervlakde van 50,71 km². 

Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint Loon op Zand, Kaatsheuvel en De Moer.

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Mill en Sint Hubert

**Mill en Sint Hubert** is ne vöärmålige gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant, sinds 1 januari 2022 behöyrt et töt de gemeynde Land van Cuijk. De höyvdsteade van de gemeynde is Mill. Der woanet 11.002 lüde up ne uppervlakde van 53,17 km². 

Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint Langenboom, Sint Hubert en Wilbertoord. Wyders gevt et noch en paar gehüchte as Molenheide, Borneo, Bruggen, De Gagel, Zuid Carolina en De Dellen.

Med den 1. january 2022 is de gemeynde Mill en Sünte Hubert upegåne in eyne gröätere gemeynde Land van Cuijk, dee besteyt uut de vöärmålige gemeyndes Boxmeer, Cuijk, Grave en Sünte Antonius.

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Moerdijk

**Moerdijk** (verneadersassisked: *Moordyk*) is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is Zevenbergen (*Söävenbargen*). Der woanet 38.184 lüde up ne uppervlakde van 184,03 km². 

Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint 
* Binnen-Moerdijk (Binnen-Moderdyk)
* Dree Hoovysers
* Fijnaart (Fynårt)
* Heijningen 
* Helwijk (Helwyk)
* Hoekske (Höökske)
* Kreek 
* Langeweg (was dårvöär vöär de hälvde deyl van de gemeynde Terheijden en vöär de hälvde gemeynde Söävenbargen)
* Moerdijk (Vöärhear verspreided oaver gemeyndes Klundert Hooge en Lage Zwaluwe)
* Nieuwemolen (Nyemöäle)
* Noordhoek (Noordhook)
* Noordschans (Noordskanse)
* Oudemolen (Oldemöäle)
* Pelikaan
* Roodevaart (Roudevårt)
* Strooiendorp (Streiendorp)
* Tonnekreek (Tunnekreek)
* Zevenbergschen Hoek (Söävenbargsken Hook)
* Zwingelspaan (Swingelspane)

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Nuenen, Gerwen en Nederwetten

**Nuenen, Gerwen en Nederwetten** of **Nuenen c.a.** (*cum annexis*, wat der wyder noch by höyret), is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is Nuenen. Der woanet 23.526 lüde up ne uppervlakde van 33,94 km². 
Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint de karkdörpe Gerwen en Nederwetten en noch en handvul nåberskappen, sou as Opwetten, Boord, Eeneind, Stad van Gerwen en Olen.

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Oirschot

**Oirschot** (uutspreaken as *Ourskot*) is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is Oirschot. Der woanet 18.832 lüde up ne uppervlakde van 102,84 km². 
Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint, Spoordonk, Middelbeers, Oostelbeers en Westelbeers.

## Bekende lüde uut de gemeynde
* Sint Odulphus (9de eeuw), pastoor, sendeling en heiligen (seyd 1819 veranderden syn geboardesteade van name: Best)
* Christiaan van der Ameijden (ca. 1530-1605), sanger en musikskryver
* Jan Baptist Verrijt (ca. 1600-1650), organist en musikskryver
* Guillaume de Metser (1613-1683), skryver
* Arnold Fey (ca. 1633-1679), dokter
* Willem Francis Guljé (1777-1856), huusdokter en heyr van Asten
* Petrus Mercx (1845-1934), Pauselik Suaav
* Cornelis van de Ven (1865-1932), bisskup
* Carl Romme (1896-1980), poliker
* Piet Teraa (1917-1996), kunstskilder
* Marcel van der Heijden (1931), literatuurhistorikus
* Gerry van der Linden - van Diesen (1948), kunstskilderesse
* Leo Schepens (1953), kunstskilder
* Michiel van Kempen (1957), sckryver en literatuurhistoricus
* Lauran Schijvens (1958), kunstenår
* Jacqueline Kerkhof (1966), komik, regissöör
* Alex Klaasen (1976), sanger, aktöör en komik
* Kristel Klaasen (1978), musicalsangeresse
* Theo Zeebregts (1980), aktöör
* Harm van Nunen (1981), komik, clown
* Henry van Loon (1982), komik, aktöör

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade
Oisterwiek

**Oisterwijk** is ne gemeynde in de neaderlandske provincy Noordbråbant. De höyvdsteade van de gemeynde is Oisterwijk. Der woanet 26.344 lüde up ne uppervlakde van 65,13 km². 
Andere dörpe en kernen in de gemeynde sint Moergestel: (5.965 inwoaners), Heukelom (300) en Haaren (5.875).

## Uutgånde verwysing
* Officiele gemeyndewebsteade