open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Modderputjen

Een **modderputjen** of **bavel** is 't litteken dat achterblif op 't lief, naodat de bavelstrenge derof ehaold wönnen. Een modderputjen hef daordeur een symbolische betekenisse van verbiending mit 't leven ekregen. De vorm van een modderputjen hangt of van de wieze waorop 't litteken vergreuid is. Der bin vier vormen dee 't meest veurkoemen: 't knupjen: een eerder plat modderputjen dee deruutziet as een ronde platte knuppe, 't innetjen: een ovale tot ronde holte dee nogal es kan verschillen in deursnee en diepte, de uutpuulbavel: een iets uutstulpend modderputjen, en 't bolletjen: is een uutpuulbavel mit binnenin een kleine uutstulping in de vorm van een bolletje dat net neet uut 't putjen uutsteek. 

Tegensworig dragen de deerns oek wel hele korte T-hemden waordeur je der bavel zien, dit is uut India over koemen weien, tot an de jaoren 80 kon zoks neet. A-j een karke bezeuken dan mu-j netuurlijk neet in je loopgoed naor binnen gaon, ze warderen 't dan a-j je eigen ummetrekken, zoda-j gien buukspiekers, modderputjes, kaole schoeren of voten of aandere naorigheid zien. Der bin oek wè meensen dee der bavel laoten tatoeëren.

## Nedersaksisch
* Achterhooks: *navvel*
* Tweants: *navvel*, *naffel*, *navel*

## Zie oek
* boek (lichem)
* boekspieker
Oost-Tweants

**Oost-Tweants** is ne naam veur de variaanten van et Tweants dee sprökken wordt op et noord-oosten van de denkbeeldige lien Geestern, Hengel, Oaverdeenkel. Dizze indeling is maakt deur dialektkeundige Jo Daan.

Et Oost-Tweants wördt in alle delen van Noord-Oost Tweante sprökken en kent ne gröttere eenheid wat oetsproak angeet, as bieveurbeeld et Tweants-Groafskops. Et wördt sprökken in de gemeentes Deenkellaand, Tubbig, Losker, Boarn, Eanske, Oldnzel en et noordelike deel van de gemeente Hengel.

## Kenmearkn
Et belangriekste kenmeark um te wetten da'j met Oost-Tweants te doon hebt, is et gebroek van "nich" in plaats van "neet". Veur verkleinweur hebt ze eankelt *-ke* (woaras et Tweants-Groafskops ok mangs *tje* hef). Wieders döt et Oost-Tweants met "veur" en "deur" woaras Tweants-Groafskops "vuur" en "duur" hef, en aandersum. Et Oost-Tweants hef gin westfaalse brekking meer, maar wel relicten, veural in et noordoosten. In voltooide deelweur onderskeid zik et Oost-Tweants van Tweants-Groafskops deur et oontbrekken van een veurplaksel: woaras Tweants-Groafskops zeg: "ik bin egoan" hef et Oost-Tweants "ik bin goan".

Groot verskil met Tweants-Groafskops is dat Oost-Tweants, in teggenstelling töt Tweants-Groafskops, wal metdoan hef met de e-apokope. Dat was een proces woarin as de end -e (schwa) in zelfstaandige naamweur, warkweur en meervolden ofsleet. Doardeur döt et Oost-Tweants wat körter an as Tweants-Groafskops. Lange, lösse lettergrepen komt hoast nich veur. Et getal 7 klinkt in West-Twente as *zeuven*, in Oost-Tweants as *zövven* ("*zöm"*).

Et meervold van *hoes* en *pot* wör doarum in Oost-Tweants *huuz* en *pöt*, in stea van Tweants-Groafskops *huuze* en *pötte*. 

Dit kö'j better zeen met een veurbeeld:

**Tweants-Groafskops** (Wierden):
:Buurt den tegel met det pötjen eaven oaver de mure heen, dan köant der de veugel better bie.

**Oost-Tweants** (Tubbig)
:Beurt den teggel met dat pötke evven owwer de muur hen, dan könt der de vöggel better bie.

## Bekeande sprekkers/skrievers
* Herman Finkers
* Jan Riesewiek
* J.M. Legtenberg
Korona

Een **korona** is een diakritisch teken in de vorm van een kleine cirkel op een letter uut Latiense alfabet, zoas de a, u, q, w, x, y.

Et teken *[[å]]* komp in et Deens, Noors en Zweeds veur en wodt in disse taelen niet as een variaant van de letter *a* zien, mar as een apatte letter van et alfabet. Et is dan ok ongebrukelik om in verbaand mit de Skandinavische taelen van een korona te spreken. Veerder wodt de letter *å* ok in bepaolde variaanten van de Samische tael bruukt. Korona's wodden ok bruukt in de Vosbergenschriefwiese veur et Nedersaksisch (*å* veur de klaank 'ao/oa'; *ů* veur de klaank 'oe').

De *å* wodt algemien veul bruukt bi'j de spelling van streektalen, zoas et Waols. Et teken *ů* komt tegensworig allienig in et Tsjechisch veur. De *ů* wodt as een lange oe-klank uutspreuken. Vrogger wodde disse letter ok in et Litouws bruukt, mar tegensworig is e vervangen deur *uo*.
Johan Nijenhuis

**Johan Nijenhuis** (Maarkel, 4 meert 1968) is nen Neerlaandsen filmregisseur en -maker. Hei dut vuural films maakn vuur jeugnd. Rechtevoort wont he in Amsterdam.

## Leawn en loopbaan
Niejenhoes gung noar t vwo in Hooltn, mear gung as oetwisselstudeant n joar noar Los Angeles in de Verenigde Stoaten. Doar duurleup hei op de *Birmingham High School* ne training in journalistiek en filmtechniek. Vanof 1990 deed he ofleawerings van de tellevisieseries "goede tijden, slechte tijden" en "Westenwind" regisseern. Zinnen eersten film was Costa!. Dissen film har redelik wat suukses, en noa at de tellevisieserie ook good leup, gung he met Alain de Levita saamnwaarken in ne produksiemoatskoppieje. Doar stapn he in 2010 wier oet.

Niejenhoes was in november 2010 nog geregeld in t niejs umdet he staark teegn n horrorfilm Sint was van regisseur Dick Maas. De ankondigingsposter mos t vuural liedn, umdet det volgens Niejenhoes ongepast zol wean vuur keender. Niejenhoes stapn dr met noar de Reclame Code Commissie, mer dee besleutn at zinnen klacht nit terecht was en det de ankondiging zo mocht bliewn. Ook in heuger beroop haaldn Niejenhoes niks oet.

Niejenhoes hef wat met Tweante. Det bleek al in zinnen film Volle Maan, woerin hei akteurs met n Tweants akseant leut spöln. Later begun he met zinne suuksesvolle tellevisieriege Van jonge leu en oale groond, wat eerst regionaal good oetpaktn en later ook laandelik bekeand wör.

## Filmriege
**Film**
*Costa! (2001)
*Volle Maan (2002)
*Liever verliefd (2003)
*Ellis in Glamourland (2004)
*Snow Fever (2004)
*Floris (2004)
*Zoop in Afrika (2005)
*Zoop in India (2006)
*Zoop in Zuid-Amerika (2007)
*Alibi (2008)
*Vera (2008)
*De Storm (2009)
*SpangaS op Survival (2009)
*Foeksia de Miniheks (2010)
*Lang en Gelukkig (2010)
*Ben Stout (2011)

**TV**
*GTST (1995-1998)
*Westenwind (1999-2003)
*Blauw Blauw (1999-2001)
*Hartslag (2001-2003)
*Costa! (2001-2005)
*De Wet volgens Milo (2004)
*ZOOP (2004-2006)
*Keyzer en De Boer Advocaten (2005-2008)
*Samen (2005-2006)
*Lieve Lust (2005)
*Van Jonge Leu en Oale Groond (2005-2009)
*Voetbalvrouwen (2006-Heden)
*De Hemelpaort (2006-2007)
*Nachtegaal & Zonen (2007-2008)
*SpangaS (2007-Heden)
*De Hoofdprijs (2008-2009)
*Pauwen & Reigers (2008-Heden)
*Verborgen Gebreken (2008-Heden)

## Oetgoande koppeling
* Johan Nijenhuis op IMDB
Katjoesja

**Katjoesja** (Russisch: Катюша) is een Russisch oorlogsleed wat oawer een meaken geet wat gearne ziene grote leefde wier wil zeen. Den vechet ja an et front. De katjoesjaraketten zint der noar verneumd.

De muziek wör skrewen in 1938 duur Matvej Blanter (Матвей Блантер) en de tekste is verzunnen duur Michail Isakovski (Михаил Исаковский). Al is et nog zo bekeand, een volksleed is et neet. Leu meant vake, et zol kommunistisch wean. Dat zo'j neet zeggen a'j de vrolike melodie en apolitieke tekste heurt. Völle inwonners van oold-Sovjetrepublieken hebt gode herinneringen an et leed. Et steet vuur öar symbool dat de Sovjetunie van Duutsland wun in 'n Tweeden Wearldoorlog.

De name *Katjoesja* is ne verkleining van de froai völle vuurkommende Russische name Jekatarina (Екатерина).

## De tekste
Kreool

t woard **Kreool** kan meardere dinge beteekn:

*Kreoolsproake - Ne mengsproake oet meardere, nit-oonderling verstoanbere sproakn
*kreoolvolk - Volken dee't ontstoan zeent oet vermenging van twee of meardere, oorsproonkelik nit relateerde kultuurn, dee't non öar zelfbeeld baseert op öare vermenging.
Stivverd

**Stivverd** (Nederlaands: *Stitswerd*) is t zudelkste dörp van gemainte Emsmond, en ligt ten westen van Kannes. 

t Dörp is n wierdendörp  en is ien middelaiven ontstoan op n oeverwaal van rivier de Fivel. t Dörp het ook enkeld sikkom 120 ienwoners. t Dörp is noa 1850 binoa nait oetbraaid. Wel is de bewonen vanôf t eand van de twintegste aiw n stok minder boers worden.

De hervörmde kìrk van Stivverd (de St. Gorieskìrke) stamt oet 1225 en haar hailege Joris (*Georgius* > Gories) as patroonhailege. t Gebaauw is ien 1850 verbaauwd worden en het n klok oet 1439 ien dakroeter. Ien 1979 is t ien onbroeken roakt. Ien 1991 is t gebaauw herstaeld worden en geel vaarfd aan boetenkaant.

Ook biezunder aan dit dörp is dat t de hoogste postkode van Nederlaand het, 9999 XL aan Akkemawèg. De Knolwèg het wieder de nog hogere, fiktieve postkodes 9999 XA, XX, ZA en ZZ.

## Bronnen
Simon van Wattum

**Simon van Wattum** (Knoal, 11 december 1930 - Winschoot 29 december 1995) was n dichter en journalist dij schreef in t Veenkelonioals, Oldambtsters en Nederlaands. t Veenkelonioals was de toal dij er van huus uut metkregen het; Oldambsters het er leerd noa vervoaren noar Winschoot deur waark en traauwen. Noast zien dichtwaark schreef er verhoalen en foajetons, en vertoalde en bewaarkte hai tejoaterstukken. Veur zien proza broekte er ok t alter ego Jan Maaier.

Op zien achttiende publizeerde Van Wattum zien eerste dichtbundel. In 1954 richtte hai mit Jan Niehoff en Willem Diemer t Grunneger letterkundege bladje *[['t Swieniegeltje]]* op, woar Van Wattum de noam van uutdocht haar. t Wuir in loop van tied n letterkundeg tiedschrift veur Leegsaksische schrieveraai oet Nederlaand en Duutslaand.

In 1955 wör er journalist-stukkiesschriever bie de Winschoter Courant, woar of er van 1967 tot 1972 heufdredakteur van was. Doarnoa gong er over noar t Nèisblad van t Noorden. Hierin muik er tuzzen 1973 en 1990 onder aander noam mit de rubriek 'Bericht uit 't Oostereind' (*Bericht uut t Oosterìnd*).

In 1966 wör t satirische bladje *[[Twijspaalk]]* opricht, woar of Van Wattum de laaidende redakteur van was.

Hai was aine dij zien schrieverij in t Grönnegs slim vernèiend was. Hoogleroar Leegsaksisch Hendrik Entjes schreef:

:* 'In zijn gedichten maakte hij het dialect zelf met klank en woord graag tot onderwerp van bespiegeling en dichterlijke overweging om zo eigentijdse problemen aan de orde te stellen [...] Zijn stukken in de krant, verhalen en berichten, kregen al gauw de spotlust, het sarcasme, cynisme zelfs, van de hedendaagse column mee.' *

Van Wattum zien teksten binnen onder meer bruukt worden deur de Grönneger folkgroep Törf.

## Schrieverij
**Tussen wenst en wereld* (1954, Lanteern-reeks, J.A. Eerelmans N.V.)
**Wachtwoorden: Groninger kwatrijnen* (1964)
**Boerenzoad dut 't aaltied: de twaalf speulstökjes oet 't toneelprojekt "Waark"* (1974)
**De helft is verzonnen: vijftig verhalen uit 't Oostereind* (1974)
**Koegeltjeblaauw en aander verhoalen van Steven en Wemeltje* (1979) ISBN 90-6108-190-4
**Twijstried: tussen wenst en wereld. Verzoamelde gedichten* (1980) ISBN 90-6272-441-8
**Steven en Wemeltje: datteg verhoalen oet t Ol Loug* (1986) ISBN 90-70323-13-3
**Kneels en Biene: verhoalen uut de Veenkolonies* (2001)
**Aigen woarhaid* (2005) ISBN 90-75258-07-0

## Priezen
Simon van Wattum kreeg verschaaiden priezen veur zien literère schrieverij:
* De Hendrik de Vriespries van Stad (1974)
* De Pervìnzjoale Kulturele Pries van de pervìnzie Grönnen (1975) 
* De Literère pries van de Stichten t Grunneger Bouk (1981)

## Bronnen
*Simon van Wattum op streektaalzang.nl
*Henk Bloemhoff, Jurjen van der Kooi, Hermann Niebaum en Siemon Reker (red.) (2008), *Handboek Nedersaksische Taal- en Letterkunde*, Azzen: Van Gorcum
*Siemon Reker (2005), *Goidag! Taalgids Groningen*, Azzen: In Boekvorm Uitgevers bv
Moanfoasen

De **moanfoasen** binnen de verschaaidene oeterlieken dei moan het deur tied hean. Deurdat Zun op moan schienen dut en moan om earde hean swindt, zugt moan der aelke dag lutje aans oet. t Zichtboare dail van moan is t paart woar of Zun op schient. t Dail dat nait zichtboar is, is ien schare en liekt nait te bestoan, deurdat zowel de schare, as de roemte swaart binnen. Der binnen vaaier heufdfoasen:


File:Moon phase 0.svg|Slichtmoan (of Neie Moan)
File:Moon phase 6.svg|Snitmoan (of Eerste kertaaier)
File:Moon phase 4.svg|Lichtmoan (of Volle moan)
File:Moon phase 2.svg|Liggenmoan (of Laeste kertaaier)
De moan nemt op t noordelk haalfrond tou van links noar rechts, en op t zudelk haalfrond van rechts noar links. n Moan mit t lichte stuk rechts is in t noorden dus n wassende moan (wassen = gruien) en in t zuden n òfnemende moan.
Jacques Fijn van Draat

**Jacques Arnold (Sjaak) Fijn van Draat** (Veendam 1906-Stad 1985) was n aptaiker en Grönnigse schriever en dichter. Zien vernuimdste bouk is "*Wonderlieke raaize van Meneer Prikkebain*". De oorspronkelike tekst wör ien 1845 schreven deur R. Töpffer ien t Fraans en wör loater vertoald ien t Duuts en t Hollaands. Ien 1962 vertoalde Fien van Droat dit bouk ien t Grönnigs ter gelegenhaid van t 125 joarige bestoan van t Grönnigse studeantengenootschop Omlandia, n bittergenootschop van t G.S.C. Vindicat atque Polit, woar of hai lid van was. Ien 1937 schreef hai ook al t "Gedenkbouk bie t honderdjoarege bestoan van t Genootschop Omlandia". Hai was tot zien dood tou earelid van dit genootschop en nog regelmoatig aanwezig bie borrels en bieainkomsten.

Hai studaaierde aan Grönniger akademie en wör ien 1937 aptaiker. Toch bleef hai kontakten beholden mit t studìntenleven. Zo wör bie t löstrom van Vindicat ien 1939 n toneelstok opvouerd dei over t Grönniger laandleven ien dei tied gong. Ien 1942 promovearde Fien van Droat nog wear op t gebied van plaantengeneeskundige middels. 

## Schrieverij
* *Krudoorns* - 1931, 1970, 1980, 1888
* *Gedenkbouk bie t honderdjoarege bestoan van t Genootschop Omlandia* - 1837, 1991
* *Identificatie van stamincturen door chromatografische adsorptie* - 1942
* *Oelenspaigel in t Grunnegers* - 1948
* *Wonderlieke raaize van Meneer Prikkebain* - 1962
* *Gedenkboek, uitgegeven ter gelegenheid van de honderste geboortedag van Geert Teis Pzn. (G.W. Spritzen)* - 1964
* *Heksen- en Duivelsverhalen in Groningerland* - verzoameld deur E.J. Huizenga-Onnekes, bundeld deur J.A. Fijn van Draat - 1969, 1992
* *Meditoatsies en n kerkdainst* - deur P.H. Kapteyn, bie mekoar braacht deur J.A. Fijn van Draat - 1970
* *Uit het dagboek van Mevrouw Slapsma-Tiessens* - verantwoordeng deur J.A. Fijn van Draat - 1972

* Artikel *Nieuwsblad van het Noorden*: 'Zoltkamper Andries' - optaikend deur J.A. Fijn van Draat oet mond van A. Postema - 1973
D54

**Hunebed D54** is een hunebed uut de trechterbekercultuur bi'j de plaatse Haovelte op de Haovelterbarg in de Nederlaandse pervincie Drenthe. 't Hunebed bestiet uut veertien draagstenen en zes dekstenen, waorvan d'r vier op de draagstenen röst en iene ontbrek. Ok is d'r nog iene poortsteen te vienden. An de overziede van de weg lig 't grotere hunebed D53. In de 19e ieuw kocht de Nederlaandse staot 't hunebed van de boermarke van Haovelte.

## Referenties
1930

## Gebeurtenissen
* 18 febrewaori - Clyde Tombaugh ontdekt de dwaargpleneet Pluto nao bestudering van foto's die in jannewaori eneumen bin
* 8 meert - Mahatma Gandhi begint een burgerlijke ongeheurzaamheidsactie in India
* 21 augustus - De Wieringermeer valt dreuge
* 2 november - Kroning tot keizer van Haile Selassie
* 4 december - 't Vaticaan keur de periodieke onthouwing goed as methode veur geboortecontrole
* Anvang van den anleg van t Tweantekanaal

## Geboarn
* 5 augustus - Neil Armstrong, Amerikaanse astronaut, 't eerste meens op de maone
* 23 september - Ray Charles, Amerikaanse jazzmuzikant († 2004)
* 11 december - Simon van Wattum, dichter en journalist dij schreef in t Veenkelonioals en Oldambtsters
1906

## Gebeurtenissen
* 7 april - Uutbarsting van de Vesuvius
* 18 april - San Francisco wonnen etröffen deur ne zwaore eerdbeving
* 3 september - Natuurmonumenten dut zien eerste ankoop, 't Naardermeer
* 3 december - anvang staking van de Stoomgäste in Riesn
* anvang bouw Ni'je Calixtuskarke in Grolle
* opening spoorliene Mariënbarg-Almelo deur de NOLS
* groonding Oudheidkamer Twenthe

## Geboren
* Herman Doedens - Drèentse schriever onder de name Harm Drent
* Jacques Fijn van Draat - Grönnegse schriever en dichter

## Uut de tied
* 29 jannewaori - Christiaan IX van Denemarken, könning van Denemarken
Zuud-Korea

**Zuud-Korea** is n land in t zuden van t Koreaanse skiereiland, in t noardoosten van Azië. Den offisiële name van Zuud-Korea is de **Republiek Korea**, **대한민국** in t Koreaanse skrift (Hangeul) en **大韓民國** in Chinese karakters (Hanja). Umsgevear de helfte van de rond de 50 miljoen inwonners laeft in de heufdstad Seoel of in t verstaedelikte gebeed derumhen. Dat gebeed is ene van de dichtstbevolkte regioos van de weald.
Klark

n **Klark** is n kearl of vrouw dee de administrasie dut op n kantoar. Vrogger klunk t altied n bietjen minnetjes, doardeur hebben ze t in t Nederlaands of-eschaft, en heet t tegensworig een *administratief medewarker*. In t plat heet t vake nog n klark, schriever of simpelweg kantoarkearl.

t Woord klark kump van t Latiense *clericus*, dat oarspronkelik de anduding was veur n geestelike. Umdat ze heel vrogger meestentieds neet konnen lezen en schrieven beheuren ze tot de beroepsgroep van de 'schrievers' (veural monniken in kloosters, dee t haandwark verzörgen veur de uutviening van de boekdrokkunst).

Wat nog wel altied in gebruuk is, is de term waoterklark, een funksionaris dee toekik op t laojen en lossen, t in- en uutkloaren van scheepsvracht.
Taolkraant

De* *'Taolkraant*' *was een ni'jsblad det donateurs van 't Drèentse Huus van de Taol gratis in de busse kregen. Nao de oprichting van 't Huus van de Taol in 2007 is de Taolkraant krap een jaor of tien verschenen; sindsdien is de publicatie opegaone in 't blad *[[Zinnig]]*.

De kraante kwaamp viermaol in 't jaor uut en bestund uut twaalf volkleurs bladzieden mit stokkies oaver activiteiten van 't Huus van de Taol en aander ni'js rond de Drèentse taal. In alle nummers stund een vraogpraotien mit iene die bàanden hef mit 't Drèents of Drenthe.

Ok waren d'r vaste rebrieken zoas 'Vergeten woorden', 'Dat döt mij wat' (een schriever kös en besprek een Drèents gedicht), 'Dudelk Drèents' (een stokkien van domeneer Hans Katerberg) en een cd-bespreking.

## Uutgaonde verwiezing
*Infermaotie oaver de ''Taolkraant'' op de webstee van 't Huus van de Taol
Geert Wilders

**Geert Wilders** (Venlo, 6 september 1963) is nen Nederlandsen politikus van de PVV (*Partieje vuur de Vriejheid*), en in naam van disse partieje ook fraksieleider in de Tweede Kamer. Umdet de PVV gedoogpartieje was in de regearing onder Mark Rutte, een minderheidskabinet oet de VVD en t CDA, was he in 2010 metbedenker van disse regearing.

Wilders begun ziene politieke loopbane in 1997. Dotieds wör he lid van de gemeenteroad van Utrecht. Een joar later wör he Tweede Kamerlid vuur de VVD. Doar was he al lid van seed 1989. Op 3 september 2004 stappen he oet dee fraktie en begun ziene egene fraktie: Groep Wilders. Doaroet greuien de Partieje vuur de Vriejheid. Noa de verkiezings in de Tweede Kamer van november 2006 wör he fraktievuurzitter van de PVV.

Wilders trekt wearldwied bekieks. Hee valt op met ziene blondeerde höare en ofwiekende kapsel. Wieders hef hee stoarken kritiek op de islam en oawer immigratie. Umdat hee et zo angeet tegen boetenlanders, valt et dubbel op dat zien moo en ziene vrouwe in et boetenland geboren zint. Tusken 2010 en 2011 leup der ne lange rechtszaak tegen Wilders; hee wör verdacht van anzetten töt haat en diskriminatie, umdat he bie ne biejeenkomst van ziene partieje nen koppel volk had evroagd of ze 'mear of minder Marokkanen wollen'. Et volk reup allemoal 'minder, minder'. Dat he in 2008 Fitna, nen anti-islamfilm, oetebracht har, hulp em doarbie neet. Op 23 juni 2011 wör he vriej esprökken. Um ziene stoarke oetsproaken oawer de Islam wördt he voordan bedreigd duur ekstreme moslims. Dee meant at he dood mut. Doarumme loopt der al joaren voordan nen koppel beveiligers um em hen. 

November 2023 wun ziene partieje bie de Tweede Kamerverkiezingen van dat joar de meeste zetels.
Paul Schabbink

**Paul Schabbink** (Goor, 18 mei 1972) is nen tellevisiepresentator bie RTV Oost, zanger en muzikaant. Wieter dut hee met an t theaterprogramma van Helligen Hendrik, as *Skoffel Gertje*.

## Leawn
In 1972 wörd Schabbink geboorn in t Hengelse Gerardus Majella-zeeknhoes. Zien vaa is bakker in Goor. Noa de HAVO geet Schabbink noar t konservatorium in Eanske, met as heuwdväkke *Schoolmuziek* en *Keyboards*. Hee hef doarbie al in verskeaidene bands en allround-orkeste spöld.

Schabbink helpet ook met bie de oprichting van de lokale umroop in Goor: Reggestad Radio. Zodöanig keump he bie t umroopwaark terechte, en richet zik vuural op sportverslaggewing. Al noa n joar keump he in de belangstelling bie Radio Oost. Nit völle later wörd Radio Oost umme vormd töt RTV Oost, en geet Schabbink vuur de tellevisie t sportverslag doon. As RTV Oost um dan n vast kontrakt anböd, mut he stopn bie t konservatorium.

Hee dut skoonwal nog aait leedkes maakn vuur de Goorse School- & Volksfeesten en de theaterprogramma's met Bert Eeftink. Wieders dut hee nog teksten skriewn vuur bedriewe, nöalstuks vuur verskeaidene blaadn en hef he de Tweantse versie insprökn van de Fabeltjeskrant.

## Perseunlik
Schabbink wont nog aait in Goor, is trouwd en hef twee zöns.

## Oetgoande kopling
*Perseunlike webstea
Vandalisme

**Vandalisme** of **verneling** is t moodwillig beskadigen of kapotmaakn van dinge dee't n aander tooheurt. t Gedrag is verneumd noar de Vandaaln, dee't t in de tied van t Romeinse Riek Rome anvöln en doar spul korthöwn. In n Fraansken Opstaand was Abbé Grégoire n eerstn den't t woard 'vandalisme' gebreuk vuur onneudige vernelings in de koarke.
Duur mekoar geet t um ondeugnde strekn, zo as t ummegooin of ummetreadn van ofvalbäkke, t bekladn van muurn (graffiti), t in de fik stekn van ofval en papier en t bekrasn van auto's. Vake is t keenderachtig of puberaal gedrag oet verveling, en kan duudn op gebrek an klokigheid, fantasie, fatsoen of inleawingsvermeugn, skoonwal dit leste nit aait zo hooft te wean. Nen vandaal kan t ook met zikzelf in t wiere hebn of t in n kop nit terechte hebn. Mangs wörd dr vandalisme pleegnd oet wraak, of as antieging teegn bepoalde leu of instellings. Dit keump vake noar vuurtn as t bekladn van muurn met protestsprökn, of mangs gooit vandaaln roetn in. Duur mekoar zeent t nooit ärnstige misdriewe, mer zorget ze wal vuur n hoop oawerlast en onköstn. Vandalisme is strafboar oonder n naam "vernieling", in t Wetbook van Strafrecht (artikel 350). n dader krig t op t strafblad. Vandalisme is vuur n deel instinktief; n vandaal probeert dudelik te maakn at he boawn aandern steet.

Vandalisme wörd oonderzocht duur juristen, sosjologen, psychologen en in de psychiatrie.

## Neersassies
* Drèents:
** *vandaolisme*, *vandalisme*
** *vernieling*
* Grönnegs:
** *vernailerij*
** *vernaggelderij*
* Stellingwarfs:
** *vandaolisme*, *vandalisme*
** *vernieling*
* Tweants:
** *verneling*
** *vandalisme*
Kaapse ginstkatte

De **Kaapse ginstkatte** of **tiegerginstkatte** (*Genetta tigrina*) is n vleiseter, die verwaant is an de Afrikaanse linsang en an de sivetkatten. De Kaapse ginstkatte ku'j tegenkoemen vanaof Senegal tot an Soemalië an toe, en in t zujen van Namibië en in Zuud-Afrika, mer t kömp niet veur in t zuudwestelike gedeelte van de dreuge gebiejen. Net as aandere ginstkatten, is t n nacht- en boomdier.

De Kaapse ginstkatte, die in t Afrikaans de *muskeljaatkat* of *musseljaatkat* heet, lik aordig op de gewone ginstkatte (*Genetta genetta*), de Kaapse ginstkatte hef allenig n geelgrieze vacht mit roest-ekleurden en zwarte rozetten, en de punt van de start is zwart, bie de gewone ginstkatte is t wit. De Kaapse ginstkatten uut de dreugere gebiejen van Zuud-Afrika hebben vake n wat lochtere kleur en minder opvallende patronen, in de nattere gebiejen is dat krek aandersumme. Melanisme is n bekend verschiensel in disse soort.

t Eet knaagdieren, voegels, reptielen, vruchten, en ongewarvelde dieren. Net as alle sivetkatachtigen hef t starke geurklieren die t gebruukt um zien territorium te markeren.

De Kaapse ginstkatte is een van de soorten ginstkatten die as exoties dier ehuilen wörden in bieveurbeeld Amerika en in aandere laanden.

## Uutgaonde verwiezingen
*Lioncrusher's Domain
*Kaapse ginstkatte op ADW
Indailen van t Leegsaksisch

De **indailen van t Leegsaksisch** gaait over welke varianten der binnen de Leegsaksische/Platduutse streektoal der onderschaaiden worden. De dialektregionen dij man den krigt binnen sumtieds begrìnsd deur politieke grìnzen, in tieds dat aandermoal zai puur toalkundeg binnen. De indailen dij tegenswoordeg aanholden wordt, is baseerd op verschaaidene onderzuiken deur verschaaidene luu dij bie nkander roapt binnen. Man kin n onderschaaid mòken tuzzen heufdgroepen en de aigenliekse varianten, dij voak ook groepen van lokoale dialekten binnen.

## Noord Leegsaksisch en Friso-Saksisch
* Stellenwaarfs (Stellingwarfs) - wordt deur zien klankenstelsel sumtieds ook wel bie t Westelk Leegsaksisch indaild.
* Westerkertaaiers (Westerkertiers)
** Pompsters
** Köllumerlaands (Köllumerlands)
** Middagslaands (Middaglands)
** Midden Westerkertaaiers (Midden Westerkertiers)
** Zuud Westerkertaaiers (Zuud Westerkertaaiers)
* Grunnegs en Noord-Drìnts (Noord-Drèents)
** Hoogelaandsters
** Stadsgrunnegs (Stadjeders)
** Westerwòlds (Westerwoolds)
** Veenkelonioals
** Oldambtsters
* Sleeswieks (Sleswichsch/Slesvigsk)
* Holstains (Holsteensch)
** Ditmaarsers (Ditmarscher Platt)
** Hambörgs (Hamborgsch)
* Onderelfs (Unnerelvsch)
* Oldenbörgs (Ollenborgsch)
** Noord Oldenbörgs (Nordollenborgsch)
** Zuud Oldenbörgs (Süüdollenborgsch)
* Oostfrais (Oostfreesk)
* Noordoostelk Eemslenner Plat (Eemslänner Platt)

## Westveels en Westelk Leegsaksisch
* Midden-Drents 
* Zuud-Drents
** Zuudoost-Veen-Drents
** Zuudoost-Zaand-Drents
** Zuudwest-Noord-Drents
** Zuudwest-Noord-Drents
* Twents 
** Twents-Graafschaps (Mangs West-Tweants neumd)
** Oost-Tweants (Mangs Noord-Oost Tweants neumd)
* Gelders-Overiessels
** Achterhoeks
** Sallaans
** Skokkers†
** Urkers
* Veluws
** Oost-Veluws
** West-Veluws
* Zuudwestelk Emslaands
* Bentumers (Graafschupper Platt)
**Woaterplat (Waterplatt)
*West Munsterlaands
*Muunsterlaands (Mönsterlänsk)
*Oost-Westfaols (Oostwestfäölsk)
*Bentumers (Graafschupper Platt)
**Heuvellaander plat (Hügellandplatt)
*Zuud-Westfaols (Süüdwestfäölsk)
**Zoerlaans (Siuerlänsch)

## Oostveels
* Wezer Oostveels (Werserostfälsch)
* Midden Oostveels (Middelostfälsch)
* Haidjers (Heidjer Platt)
* Elve Oostveels (Elvostfälsch)

## Oost Leegduuts
*Mekelnbörg-Veurpommers (Mekelnborg-Vörpommersch)
**Mecklenburgs (Mekelnborgsch)
**Veur-Pommers (Vörpommersch)
***Rugens (Rügener Platt)
*Midden Pommers (Middelpommersch)
*Oost Pommers (Ostpommersch) - binoa oetstörven
*Brandenbörgs (Mark-Branneborgsch)
**Noord Maarkisch (Nordmärksch)
**Midden Maarkisch (Middelmärksch)
**Zuud Maarkisch (Süüdmärkisch) - het enkelde Leegduutse kenmaarken, mòr wordt voaker bie t Hoogduuts (Middelduuts) rekend.
*Leegproesisch (Nedderprüßisch)
**Plautdietsch
Dagblad van het Noorden Streektaalpries

De **Dagblad van het Noorden Streektaalpries** was een jaorlijkse pries veur de beste culturele/keunstzinnige uting in 't Nedersaksisch, in 2005 in-esteld deur de Grunnings-Drèentse kraante 't Dagblad van het Noorden. End 2023 gaf de kraante an mit de pries uut te scheiden. In plaatse daorvan zol vanof begun 2024 een tweewekelijkse neisbrief aover streektaal en regiocultuur verschienen, *Kloare Taol*.

De pries bestund uut 1001 euro wördden toekend in twei kattegerieën: meziek & media, en poëzie & proza. Sinds 2017 was der ok een pebliekspries. In 2011 is de pries uutereikt op de tweide editie van 't streektaalfestival !REUR! in Emmen.

## Winnaars
### 2005
*Henk Nijkeuter veur *De dichter en de wichter: Verzamelde gedichten van Hans Heyting*
### 2006
*De bloemlezings *De 100 mooiste Drentse gedichten* (samenesteld deur Henk Nijkeuter) en *De 100 mooiste Groningse gedichten* (samenesteld deur Jur Engels en Jan Glas)
### 2007
*Meziek: Harry Niehof veur zien cd *Straks is t weer janken*
*Schrieveri'je: *Rilke Sieben Niedersaksisch* (Nedersaksische oaverzettingen van gedichten van Rilke)
### 2008
*Meziek: Daniël Lohues veur zien cd *Allennig II*
*Schrieveri'je: Gerard Stout veur zien novelle *In paradisum*
### 2009
*Meziek: Daniël Lohues veur zien cd *Allennig III*
*Schrieveri'je: Johan Veenstra veur zien roman *Et geheim van de wiend*
### 2010
*Meziek: Stichting Landschap Oldambt veur de documentaire *Wiede leegte mit daipte*
*Schrieveri'je: Martin Koster veur zien dichtbundel *Hotel an 't Spoor*
### 2011
*Meziek: Drentse bluesopera
*Schrieveri'je: Sietze van der Hoek veur *Moest Lezen: t Westerkertier verbeeld*
### 2012
*Meziek: Huus van de Taol en RTV Drenthe veur 't Drèents Liedtiesfestival
*Schrieveri'je: Jan Glas veur *Dubbel Glas*
### 2013
*Meziek: Jan Henk de Groot veur *Weerom*
*Schrieveri'je: Suze Sanders veur *Veenbraand*
### 2014
*Meziek: Bert Hadders en de Nozems veur *De Bosklopper-tapers*
*Schrieveri'je: Chris Kiel veur *Weerzain*
### 2015
*Meziek: Martijje veur *Evenwicht*
*Schrieveri'je: Johan Veenstra veur *Een vrouw van ivoor*
### 2016
*Meziek: Erwin de Vries veur *De Noodzoak*
*Schrieveri'je: Roelie de Weerd veur *Waorum*
### 2017
*Meziek: Waark veur *De Menalda vetes*
*Schrieverije: Leny Hamminga veur *Lena*
*Publiekspries: Harm en Roelof veur *Daor stiet je fiets*
### 2018
*Meziek: Marlene Bakker veur *Raif*
*Schrieverije: Anne Doornbos veur *De Paddenvanger*
*Publiekspries: Irene Wilkens veur *Sikkom Kult*
### 2019
*Meziek: Jan Henk de Groot veur *De wolf is trug*
*Schrieverije: Marga Zwiggelaar veur *Maagie in het ies*
*Publiekspries: niet uutereikt wegens de coronacrisis
### 2020
*Gien pries uutereikt wegens de coronacrisis*
### 2021
*Meziek: Erwin de Vries veur *Antwoord*
*Schrieverije: Roelof Keen veur *Koken met Keen*
### 2022
*Meziek: Bert Hadders veur *In Iemandsland*
*Schrieverije: redactie van letterkundig tiedschrift *[[Roet (tiedschrift)|Roet]]* veur dit tiedschrift

## Uutgaonde verwiezing
*De webstee streektaalzang.nl oaver de Dagblad van het Noorden Streektaalpries
*Centrum Groninger Taal & Cultuur: Bericht aover ende van de DvhN-streektaalpries
!REUR!

**!REUR!** is een jaorlijks cultureel-muzikaal festival, sinds 2010 in Drenthe hulden, daoras 't Nedersaksisch centraol stiet. In 't pregramma koomt verschillende utingen en disciplines binnen de Nedersaksische streektaal an bod, zoas schrieveri'je, dichtwark, meziek, discussiefora, een snelcursus Drèents en workshops veur kiender en jeugd.

De eerste editie wördden op 6 meert 2010 eholden in Emmen; de tweide vund op 5 meert 2011 plaats, ok in Emmen.

Ok veurofgaond an de festivaldag bint d'r streektalige activiteiten. Zo haj op 25 febrewaori 2011 een bedrievennetwarkdag oaver zakendoen in de streektaal. Wieder haj lezingen, veurdrachten en muzikale optredens in biebs deur hiel Drenthe.

## Uutgaonde verwiezing
*Webstee van 't festival
Vledder

**Vledder** is een esdörp in de gemiente Westerveld, in 't zuudwesten van de pervincie Drenthe. Krek as veul aandere Drèentse brinkdörpen, hef 't een lange geschiedenis. In de umgeving van Vleder bint verscheiden grafbulten en urnenvelden evunden uut de ni'je stientied. D'r bint diverse prehistorische vondsten edaone, zoas stienen bielen, barnstien en urnen.

De naeme Vledder wis op een natte plaetse. De twie ooldste straoten van 't dörp ligt dan ok rondumme een legere plek die vrogger aordig nat ewest hef. 't Dörp hef twie brinken, die ze de grote en de kleine brink nuumt. Zoas bi'j alle esdörpen, lig niet wied van 't dörp een beek, de Vledder Aa. 't Vledderveld achter de es is vandaege een bos- en netuurgebied van Staotsbosbeheer. Bi'j 't Vledderveld was van 1939 töt 1981 een warkkaamp, Kaamp Vledder, evestigd.

't Hudige dörp hef een kleine 2000 inwoners. Töt de gemientelijke herindieling van 1998 was Vledder een zölfstaandige gemiente van zo'n 3500 inwoners. Töt dizze gemiente behoorden naost Vledder zölf de dörpen Vleddervene, Wilhelminaoord, Dooldersum, Boschoord, Frederiksoord en Ni'jensleek.

De Johannes de Deuperkarke is ien van de weinige Drèentse karken mit een zadeldaktoren. Vledder lig körtbi'j de grèenze mit Frieslaand, daoraj dit soort karketorens meer hebt.

Vledder hef een koppeltien musea: een museum veur valse keunst en veur grafiek en een schulpenmuseum (Miramar Zeemuseum). Op vuuf kilometer van Vledder lig 't Nationaol Park Drèents-Friese Woold. Ok hef 't dörp een kleine korenmeule.

De voetbalclub van Vledder het BEW (blauw en wit), op-ericht in 1951.

## Plaotiesriege

Ofbeelding:Molen van Vledder 2.JPG|Meule van Vledder
Ofbeelding:Vledder centre.JPG|Dörpsstraote
Ofbeelding:Johannes de Doperkerk Vledder.jpg|Johannes de Deuperkarke


## Uutgaonde verwiezing
* Historische veriening 't Fledder Kerspel

## Rifferenties
De Schiphorst

**De Schiphorst** is een buurtschop in de gemiente Möppelt in de pervincie Drenthe. In dizze buurtschop ligt havezate de Havixhorst en laandgoed Dickninge. Nao de gemientelijke herindieling van 1998 is De Schiphorst bi'j Möppelt edaone.

In de buurtschop, an de Schiphorsterweg, is 't eileuversdörp De Lokkeri'je vestigd. De Schiphorsterweg kronkelt deur 't Riestdal vanof de Oaveriesselse buurtschop Lankhorst (gemiente Stappest) naor De Wiek. Véur de anleg van de A28 was dit de deurgaonde weg van De Wiek op Möppelt an. Bi'j dizze weg langes hej onder meer een köppel aordig grote boerenspillen op roeme kavels. In 't weekend wördt de weg veule gebruukt deur klootschieters.

Vanof de gemientegrèenze bi'j De Wiek naor Rogat löp de Hessenweg.

In Möppelt, net buten de buurtschop, stiet 't psychogeriatrisch verpleeghuus De Schiphorst.

In de buurtschop hef de veurmalige springruter Johan Heins een stal.
Rogat

**Rogat** is een dörp in de gemiente Möppelt in de pervincie Drenthe. 't Had in 2004 130 inwoners.

't Dörp lig an ofrit 24 (De Wiek) van de A28, tussen Kneuppunt Lankhorst en 't Ogeveine en ten zuden van de Ogeveinse Vaort.

Rogat is 't miest zichtber deur 't bedrieventerrein naost de snelweg. Op 't bedrieventerrein bint een bulte branches vertègenwoordigd. Zo bint d'r bedrieven especialiseerd in woninginrichting, motorfietsen of bedriefswagens töt serrebouw, sleurhutten, veevoer en een wegrestaurant.
Bat

**Bat** kan verwiezen naor:

* Bat of til, een klein broggien
* Bat (Oman), een archeologische plaatse in Oman, onderdiel van de wereldarfgoedinschrieving Archeologische plaatsen Bat, Al-Khutm en Al-Ayn
* Bat (eilaand), een eilaand in Papoea-Ni'j-Guinea
* Bat, NAVO-schoelname veur de Tupolev Tu-2
* Bat, een Limbörgse benaming veur kade
* Bat, vake in de verkleinvörm (batje), 't slagholt bi'j taofeltennis
* Cricket bat, 't slagholt bi'j cricket
* The Bat (Kings Island), een vroggere hangende achtbane in Kings Island
* Bat (godheid), een godheid in 't olde Egypte

**BAT** kan verwiezen naor

* BAT (motorfietse), een Brits historisch motorfietsenmark
* BAT (terminal), BP Amsterdam Terminal
* Best Available Techniques, een term uut de milieukunde
* British American Tobacco, een sigerettenfabrikaant
* Brabants Afval Team, de ofvalverwarker in de regio Tilbörg
* de bestaandsuutgaank van een DOS-batchbestaand
Nedersaksische pries

**Nedersaksische priezen** bint, of hebt ewest:

*de Dagblad van het Noorden Streektaalpries
*de H.J. Bergveld-pries
*de Buiskooltrofee
*de Johanna van Buren Cultuurpries
*de Freudenthal-Pries
*de Literaire Pries
*de Oolde Pook-pries
*de Reyer Onno van Ettingen-pries
*de Anfieterpries en de Zoorholtpries van 't Nei Drèents Geneutschap
Onna (deurverwiespagina)

**Onna** kan verwiezen naor:

*Onna (Overiessel), een dörp in de gemiente Stienwiekerlaand, Overiessel
*Onna (Okinawa), een gemiente in et distrikt Kunigami in de Japanse prefektuur Okinawa
*Onna (L'Aquila), een plaetse in Abruzzo, Italië
*Onna (Hampshire), d'olde naeme van et dörp Nursling in Hampshire, Engelaand
*Onna (Nigerië), een Local Government Area in de Nigeriaanse staot Akwa Ibom

Wieder ok:

-onna, een verondersteld achtervoegsel in de hydronymie

Onna White (1922-2005), een Kannedese choreograaf en daanser
Onna (Oaveriessel)

**Onna** is een dörpien in de Overiesselse gemiente Stienwiekerlaand. Et lig net ten zuudoosten van de stad Stienwiek en is d'r-mit verbunnen deur onder meer de Onnaweg. In 2008 woonden d'r 120 mèensen.

## Veurzienings
Onna hef een eigen kapel, Eben-Haëzer, in gebruuk bi'j de PKN veur de zundese erediensten. Ok hef Onna een dörpshuus en een fanfare. Töt begun jaoren tachtig van de twintigste ieuw haj d'r een openbaore legere schoele.

## Geschiedenis
Onna bestund al in 1313, toen et as Unne enuumd wodden in een dokement over een geschil tussen de bisschop van Utrecht en de Stellingwarven. In 1441 viej' de naeme terogge as Unninghe. Vuuf jaor laeter wodt de schriefwieze Vnna gebruukt.

Veur de naeme bin verschillende betekenissen op-ewurpen: et zol 'weide' kunnen betekenen, of 'gien waeter' (on-a), wat slaon zol op de heugte en dreugte van de plaetse. Een aandere verklaoring is dat et 'golvend laandschop' zol betekenen, van et Latiense *unda*.
De Ovend

**De Ovend** is een twiemaondelijks tiedschrift veur schrieveri'je in et Stellingwarfs en over de Stellingwarven. Et eerste nommer verscheen in september 1972; in et begun was et een kwartaolblad. Et tiedschrift wodden opricht naor et veurbield van et Dreentse *[[Oeze Volk]]* en et Overiessels-Gelderse *[[De Moespot]]*.

De andachtsvelden van *De Ovend* bin schrieveri'je, tael- en volkskunde en geschiedenis. Et antal bi'jdraegers het deur de jaoren hen varieerd van zoe'n vuuftiene tot dartig. *De Ovend* beslat zoe'n 180 bladzieden per jaor.

In 1974 verschenen de eerste beschouwelijke teksten over schrieveri'je in *De Ovend*. Die waren niet mitiene slim kritisch, omdat et blad veural tot lezen en publiceren wol anzetten. Echte ofstaand tussen kriticus en schriever haj niet vaeke. Toch bin d'r ok wal besprekings publiceerd daorin literair of aanderszins kritisch wogen wodden. Mit de tied gebeurde dit vaeker.

De juryrapporten van de H.J. Bergveld-pries bin ok altied in *De Ovend* opneumen.

## Bronnen
*Henk Bloemhoff en Pieter Jonker (2008), *Stellingwerver literatuur*, in Henk Bloemhoff, Jurjen van der Kooi, Hermann Niebaum en Siemon Reker (red.), *Handboek Nedersaksische Taal- en Letterkunde*, Assen: Van Gorcum
*Henk Bloemhoff (2002), *Taal in stad en land. Stellingwerfs*, Den Haag: Sdu Uitgevers, blz. 111
Praag

**Praag** (Sprek oet , in t Tsjechies: *Praha*) is de heuwdstad van Tsjechië. t Is doar ook de grötste stad. Dr wont ongevear 1,3 miljoen leu in de stad zelf, en met de boetngebeedn dr bie ereknd kom iej an 2,3 miljoen leu. t Ligt in t noord-westn van Tsjechië an de Vltavarivier. De stad vaalt oonder n gemoatigd zeeklimaat, met hete zommers en friske weenters. Praag besteet al 1100 joar.

Praag hef aait al n politiek, kultureel en ekonomies sentrum van Europa west, en vuural van Centraal Europa. Praag was gedoernde de Gotiek en Renaissance de vaste wonstea van twee Rooms-Duutse keaizers en doarmet dus ook de heuwdstad van t Helige Roomske Riek. t Was later ne belangrieke stad in de Habsburgmonarchie en t Austro-Hongaarse Riek. Noa n Eersten Wearldoorlog wör t de heuwdstad van Tsjechoslowakije. De stad har nen belangriekn plek in de Reformasie, n Dartigjoarigen Oorlog, in de beaide wearldoorleuge en in de noa-oorlogse Kommunistiese tied.

In Praag zeent nen onmeundigen hoop toeristiese publiekstrekkers bewoard ebleewn, zo as t Praags Kasteel, de Koarelsbrugge, t Oolde Stadsplein, t Jöds Kwartier, de Lennonmure en Petřínheuwel. Vanof 1992 steet t grote historiese sentrum van Praag op de Wearldoarfgoodlieste van UNESCO.

Praag hef mear as tien grote museums, nöast ontelboare theaters, galleriejn, bioskoopn, en aandere historiese tentoonstelliges. Praag hef n groot anbod van openboare en privaatskooln, woeroonder de wied en zied bekeande Koarelsuniversiteat. De rieke geskiedenisse van Praag trekt völle toeristn; in 2009 mear as 4,1 miljoen.

Praag wörd wal es an eduudt as ne wearldstad. Praag hef n modern openboar vervoorstelsel. Doarnöast is Praag good te bereikn met n auto, n trein of t vleegtuug.

## Galerie

Prag-4110-Karlsbruecke vom Hradschin-2008-gje.jpg
Prag-4180-Kleinseite vom Hradschin-2008-gje.jpg
Prag-4260-Gaerten am Hradschin-2008-gje.jpg
Prag-3280-Veitsdom-Sued-2008-gje.jpg
Prag-4310-Veitsdom-Vierungsturm-2008-gje.jpg
Prag-3420-Hradschin-Georgskloster-2008-gje.jpg
Prag-3430-Hradschin-Georgskloster-Kapelle-2008-gje.jpg
Prag-5070-Clementinum-Magdalena Poblawska-Vlaštovka-2008-gje.jpg
Prag-5110-Magdalena Poblawska-Vlaštovka-2008-gje.jpg
Prag-5270-vom Pulverturm-Altstadt-Hradschin-2008-gje.jpg
Jan Vayne

**Jan Vayne**, artiestnnaam van *Jan Veenje*, (Zuudwolde, 9 juni 1966), is nen Dreantsen pianospöller.

## Leawnsloop
Doo't Vayne veer joar oold was begun he met pianolesn. Doo't he tiene was, gavn he al oetvoerings en wun he zinne eerste prieze. In 1990 haaldn he bie t konservatorium zin solistndiploma.

Hei hef völle CD's op n naam stoan, woervan't dr verskeaidene platinastoatus ekreegn hebt. Ook gavn he völle konsertn. In 1997 gung he vuur t eerste noar de Verenigde Stoaten, woer't he konsertn gavn in o.m. de Shakespeare Library in Washington D.C., vuur de tweide periode at Bill Clinton presideant van Amerika wör.
 
Zinne Improvisasies op popverskes van oonder mear Queen zorgen at he in Neerlaand in de niegntiger joarn laandelik bekeand wör. Vayne is vuural bekeand um zinne lange höare.

Vayne hef ook al es met n Neerlaandsen producer en DJ Armin van Buuren saamn ewaarket. Doarmet maakn hei t album *Classical Trancelations* (ne mengeling van trance met klassieken muziek), en hef he t nommer *Serenity* maakt.

Vayne dut vake met as gastspöller, mear verzorget ook zelf konsertn met symfonieorkeste, ensembles, solistn, zangers, harmonieorkeste en koorn.  De leste joarn dut Vayne völle met orgelspöller/komponist Martin Mans en zangeresse Petra Berger.

## Plaatnriege
### Albums

### Singles

## Mooi um te weetn
* Vayne spölt met in ne reklame van Unox vuur rookworst. Doarin keant zin döchterken um nit wier as he de kamer inlöp, umdet he zogenaamd ne pruke op hef. As zinne vrouwe um vrög of he waarket hef, bedech hei zik at hei zinne pruke nog op hef. Zogaauw at hei dee ofneamp, keant um zin döchterken wier. Vayne hef nooit n kop kaal loatn skearn. Zinnen kaaln kop in de reklame is duur de visage zo maakt. De reklame haaln in 2007 de tweede pries in de Gouden Loeki joarverkiezing.
* Jan Vayne is vegetariër. De reklamemakers wusn det in t vuurtn neet. 
* Jan Vayne spöln met in ne ofleavering van t satiriese programma Koefnoen.
* Vayne dut gearne dikke bolknakkers rookn.

## Oetgoande koppeling
*offisjele webstea van Jan Vayne
*twitterziede van Jan Vayne
Australië

**Australië**, offisieel t Gemenebest van Australië, is n laand op t zudelik halfrond dat besteet oet et grootste stukke laand van t Australiese wealddeel en wieters oet t eilaand Tasmanië en nen besten trop kleinere eilaanden in de Indiese en Grote oceanen. Naoberlaanden bunt Indonesië, Oost-Timor en Papoea Ni'j Guinea in t noarden, de Solomon Eilanden, Vanuatu en Ni'j Kalledonië in t noardoosten en Ni'j-Zeelaand in t zuudoosten.

In et laand wont zo'n 22 miljoen leu, de meesten in de grote staeden kort bi'j zee. De heufdstad is Canberra. Sydney is de greutste stad van t laand. 't Eilaand Tasmanië, ten zuudoosten van t Australiese kontinent, is ontdekt deur den Grunninger Abel Tasman.

Veurdat Europeanen in t laand gingen wonnen op t ende van de 18e eeuwe, wonden der al zon 40000 joar leu, eursprönkelike Australiërs (Australian Aborigines), dee't bi'j mekare zo'n 250 verskillende sproaken hadden.
Buiskooltrofee

De **Buiskooltrofee** is een pries die de Drèentse veriening 't Aol Volk Emmen um 't aandere jaor uutreikt an iene die hum/heur hef in-ezet veur de Drèentse taal.

De pries, een kristallen sculptuur mit daorin een ofbielding van 'Mister Boeskool', is enuumd naor H.T. Buiskool, mitoprichter en töt zien oaverlieden in 1956 veurzitter van 't Aol Volk.

## Winnaars
*2011: Bert Kamping, meziekmitwarker van 't Huus van de Taol,* 'As bliek van waardering veur zien anpak um jongern in contact te brengen met moderne liedties ter stimulering van oeze streektaol, deur “reur” te wezen met het Nedersaksisch en deur het schrieven van begriepelijke Drentse gedichties met inhold.' *
*Daniël Lohues
*Harm en Roelof
*Jans Brands
*Jans Polling
*Herman van der Aa
*Gerrie van der Veen

## Uutgaonde verwiezing
*'t Huus van de Taol oaver de Buiskooltrofee
't Aol Volk Emmen

** 't Aol Volk Emmen** is een in 1948 oprichte Drèentse veriening mit as doel 't bewaren van de Drèentse cultuur en folklore.

't Aol Volk gef tenielveurstellingen en veurdrachtswedstrieden in 't Drèents.

Ok hebt ze een daansgroep en een kienderdaansgroep, voert ze een boerenbrulfte op zoas die in 1860 was, toont ze olde Drèentse kleraosie en sieraden, en stimuleert ze Palmpaosgebruken en paosvuren.

De veriening langt um 't aandere jaor de Buiskooltrofee uut an iene die hum/heur inspand hef veur de Drèentse taal.

 
## Uutgaonde verwiezings
* Webstee van 't Aol Volk
Nei Drèents Geneutschap

't **Nei Drèents Geneutschap** is een in 2005 deur de Drèentse schrievers Anne Doornbos en Martin Koster op-ericht verbond det een contactpunt wil wèden veur Drèentse schrievers en aandere streektaalactivisten.

't Geneutschap is veural bekend van de jaorlijkse ludieke uutreiking van de Anfieterpries, veur een persoon of instelling die 't Drèents veuruuthelpt, en de Zoorholtpries veur wel 't tègenoaverestelde döt.

Zo kreeg in 2008 de gemiente Ogeveine de Zoorholtpries wègens de campagne 'Hoogeveen, met een hoofdletter H', intied det in 't Drèents van 't Ogeveine de *H* niet uutespreuken wördt. De gemiente reageerden d'r op mit een variaant op de campagne onder de titel '’t Ogeveine, met een oofdletter A', en wördden 't jaor daorop enomineerd veur de Anfieterpries.

Volmachten van 't Nei Drèents Geneutschap bint op 't mement Doornbos, Koster en Janny Roggen.
H.J. Bergveld-pries

De **H.J. Bergveld-pries** is een pries veur schreven of spreuken Stellingwarfs (uut Frieslaand, Overiessel of Drenthe) van literaire of taelkundige aord. Et wark moet een belangrieke betekenis veur de Stellingwarver tael hebben of had hebben. De pries is in 1981 insteld deur de Friese gemientes Weststellingwarf en Ooststellingwarf.

Mit de pries willen de gemientes et verzorgd bruken van et Stellingwarfs in verschillende domeinen anvieteren. Ok willen ze mitwarken an et uutbouwen van de Stellingwarver kultuurtael.

De pries is nuumd naor de vrogge Stellingwarfstaelige schriever Hendrik Johannes Bergveld (1902-1966) en bestaot uut een penning mit daorop de anduding 'H.J. Bergveld-pries' en een geldbedrag van 1000 euro.

De uutreiking, omstebeurten deur de borgemeister van Weststellingwarf en die van Ooststellingwarf, was tot 1987 twiejaorlijks, van 1987-2003 vuufjaorlijks, en is sund 2003 zesjaorlijks. In 2001 is de pries niet uutreikt.

## Winnaars
*1982: Hendrik Vondeling veur de boeken *Haarm*, *Harm en Maatien* en *Jouk*
*1984: Johan Veenstra veur de roman *Naachs goelen de honnen*
*1986: Pieter Jonker veur *Dikke Doezerd!*, de Stellingwarver overzetting van een kienderboek van Dolf Verroen
*1991: Johan Veenstra veur de roman *Een vlinder van zulver*
*1996: Fokke Middendorp veur et boek *Huus op 'e Miente: Et levensverhael van Batteld Nijhoolt*
*2003: Henk Bloemhoff veur zien verdiensten veur et Stellingwarfs
*2009: de Stichting Stellingwarver Schrieversronte
*2016: Ruurd Jelle van der Leij & Freddie de Vries veur *et Stellingwarver voegelboek* 

## Uutgaonde verwiezing
*Rieglement van de H.J. Bergveld-pries
Oolde Pook-pries

De **Oolde Pook-pries** was een twiejaorlijkse pries veur een nog niet publiceerd Stellingwarfstaelig debuut in netzelde welk literair genre. De pries wodde in 1988 insteld deur de Friese gemientes Weststellingwarf en Ooststellingwarf. In 1999 wodde de pries veur et lest toekend.

## Winnaars
*1989: Karst Berkenbosch veur *Blauw Zwiet*
*1991: Boele Land veur *De balke op e schoelezoolder*
*1993: Benny Holtrop veur *De opdracht*
*1995: Jan Oosterhof veur *Keuning Hum is uut zien hum* (kiendermusical)
*1997: Anke Hoornstra veur *In et veurbi'j gaon*
*1999: Jan Koops veur *Wi'j heuren ze in oonze eigen tael proaten* (Haandelingen 2:11)

## Uutgaonde verwiezing
*Et Letterkundig Museum over de Oolde Pook-pries