Nunspeets

t **Nunspeets** is n Nedersaksies dialekt dat espreuken wördt in de Gelderse gemeente Nunspeet. t Nunspeets beheurt tot de West-Veluwse dialektgroep, mer hef deurdat t an t Oost-Veluwse dialektgebied grenst, veule overeenkomsten mit de Oost-Veluwse dialekten. Veural de dialekten van Doorspiek, Elburg en Oldebroek bin stark verwaant an t Nunspeets.

## Kenmarken
n Veurbeeld van zo'n kenmark die t Nunspeets mit t Oost-Veluws deelt, is dat t Nunspeets grotendeels gien e-apokope ehad hef, dit betekent dat de -e an t einde van vrouwelike zelfstaandige naamwoorden op de meeste plekken ebleven is, zo bin bieveurbeeld de Nederlaandse woorden *kaas*, *kies* en *kerk* in t Nunspeets *keze*, *kieze* en *karke* (vergeliekbaor mit de Oost-Veluwse dialekten) terwiel de woorden *keis*, *kies* en *kark* in t zujelike en middelste part van t West-Veluwse dialektgebied veurkoemen.

In t Nunspeets he'j oek vake da'j de t vortlaoten (dat in disse schriefwieze niet zichtbaor is), dit he'j oek in t Limburgs, t Utrechts en wele aandere Veluwse dialekten. In de Veluwse dialektgroep nimp t Nunspeets samen mit t Doorspieks en t Elspeets n biezundere plekke in, dit kömp deurdat daor de openere eenklankachtige uutspraak van de oorspronkelik esleuten lange klinkers (t eerste stadium in t veraanderen naor n tweeklank) noen nog altied zichtbaor bin (al is t wel minder ewörden), veurbeelden bin bieveurbeeld de uutspraak ,  en  (korte i-klank) naost de uutspraak ,  en ) (ie-klank), dit verschiensel is oek niet arg konsekwent, dit zelfde prinsipe hef zich veuredaon bie de uu:  (hus) naost  (huus). n Aander ampart kenmark van t Nunspeets is de *ee* en *oo* veur n antal woorden die in t Nederlaands mit n *ie* of *oe* eschreven wörden (bieveurbeeld: dree, breef, wee, doon, ko, scho = drie, brief, wie, koe, schoen), dit verschiensel is beteund tot t noordelike deel van de Veluwe.

## Klanken
### Klinkers
#### Eenklanken

#### Tweeklanken
*[] van *mu'j*, (samentrekking van *mut jie*), *fuj*
*[]  van *heui*
*[]  van *spuit*
*[]  van *drei*
*[] van *he'j* (samentrekking van *heb jie*)
*[]  van *ha'j* (samentrekking van *had jie*
*[] van *bi'j* (samentrekking van *bin jie*))
*[] van *wo'j* (samentrekking van *wol jie*)
*verlengd: [] van *fraoi*
*[] van *do'j* (samentrekking van *do jie*)
*[] van *hier*
*[] van *vuur*
*[] van *deure*
*[] van *beer*, *pere*
*[] van *zegen* (nl. zeggen)
*[] van *zee*
*[] of [] van *vaoren*/*draod*
*[] van *schone*

## Verschillen in t Nunspeetse dialekt
t Nunspeets kan in de verschillende gebiejen van de gemeente nog wel es verschillen.

Zo bin t Hulshorster dialekt en t Vierhoutense dialekt wat Nederfrankieser van karakter as t dialekt dat in t darp epraot wördt. t Elspeets hef n wat grotere Nedersaksiese invleud as t Hulshorsts en Vierhoutens, mer weer minder as t dialekt uut t darp. t Dialekt dat espreuken wördt tegen Doorspiek an klinkt op zien beurt weer wat Nedersaksieser as t dialekt uut t darp. Dit ku'j oek goed zien in de onderstaonde zinnen:

* Darp: *Wulen hebben, toe t nog locht was, in de bos ewest. Ik heb toe zwat n paor mossen en spraojen die in t mos zatten evöngen.*
* Elspeets: *Wulen hebben, toe t nog licht was, in de bos eweest. Ik het toe zwat over n paor mussen en spraonen die in t mos zatten evangen.*
* Vierhoutens/Hulshorsts: *Wulie hen, toe t nog licht was, in de bos eweest. Ik het toe zwat n paor mussen en spraojen die in t mos zatten evangen.*
* Nederlaands: *Wij zijn, toen het nog licht was, in het bos geweest. Ik had toen bijna een paar mussen en spreeuwen die in het mos zaten gevangen.*

## Schrieverieje
Der is oek n boek over t Nunspeets uutebröcht: *Bie Bart in de rie*, mer dit boek wördt niet meer edrokt, ze bin wel drok doonde an t tweede deel van t boek. t Eschreven Nunspeetse dialekt wördt veerder oek nog gebruukt in t Woordenboek van de Gelderse Dialecten.

In de plaotselike kraante hef *Lammertnôom* oek n eigen kollum, t dialekt van disse stukjes hebben wat meer Doorspiekse invleujen as in t darpsdialekt zelf. Disse stukjes bin laoter ebundeld en in boekvorm edrokt, mit de gelieknamige titel "Lammertnôom".

## Nunspeets tellen
A'j gewoon tellen dan gebruuk je de eerste vorm en a'j iets an t tellen bin dan gebruuk je de aandere vorm.