open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Monaco

t **Vorstendom Monaco** (*Principatu de Munegu* in t Monegaskies of *Principauté de Monaco* in t Frans) grenst an Frankriek en de Middellandse Zee. t Dwargstaotjen het n oppervlakte van nog gien 2&nbsp;km² en het n kleine 32.000 inwoeners. Daormee is dit t dichtstbevolkte land ter wereld. Monaco is ontstaon op 8 jannewaori 1297.

## Indeling
t Verschil tussen de staot en de stad Monaco is zuver theoreties, umdat de staot mar uut één stad bestaot, mar der is wel n bestuurlike indeling. De stadstaot is verdeeld in zes *quartiers* (wieken): Monte Carlo, La Condamine, Fontvieille, Le Larvotto, Les Moneghetti en Monaco-Ville, de leste is de ouwe vestingstad en wort daorum soms ampart van de heufdstad eneumd.

## Bevolking
In Monaco woenen meer butenlanders as Monegasken. Van de inwoeners is 16% Monegask; 47% van de inwoeners het de Franse nasionaliteit; en van de overige 36% van de inwoeners is n belangriek deel Italiaans.

## Geografie
t Vorstendom van Monaco is t op één-nao-kleinste onofhankelike land ter wereld naor Vatikaanstad. t Leit an de kust van de Middellandse Zee, 18 kilometer in t oosten van Nice, vlakbie de Italiaanse grens, en is umsingeld an drie kanten deur t Provence-Alpes-Côte d'Azur-gebied van Frankriek. Monaco bestaot uut n smalle strook land langerst de kust an de voet van de heuvels die t begin van de Alpen vormen. t Hoogste punt van Monaco is "Le Rocher" op 140 meter heugt.

## Uutgaonde verwiezing
Middellaanse Zee

De **Middellaanse Zee** is elegen tussen Zuud-Europa, West-Azië en Noord-Afrika. 't Gebied is 3.850 km lange en hef een gemiddelde breedte van 600 km, de gemiddelde diepte van de zee is ongeveer 1430 m. De totale oppervlakte van de zee is ongeveer 2 miljoen km².

## Geografie
De Middellaanse Zee vormp de grens tussen Europa en Afrika en gedeeltelijk oek dee tussen Europa en Azië. 't Is via de Straote van Gibraltar (tussen Spanje en Marokko) verbunnen mit de Atlantische Oceaan en via de Bosporus mit de Zwarte Zee, dee volgens sommigen opvattingen (mar neet volgens 't dagelijkse spraakgebruuk) oek tot de Middellaanse Zee beheurt. De verbiending mit de Rooie Zee is een kunsmaotige en verloop via 't Suezkenaal in Egypte.

Tot de Middellaanse Zee beheuren oek de Adriatische Zee in 't osen van Italië, de Egeïsche Zee tussen Griekenlaand en Aziatisch Turkije, de Ionische Zee tussen Italië en Griekenlaand, de Tyrreense Zee in 't wessen van Italië, de Ligurische Zee in 't noorden van Corsica en de Levantiense Zee in 't osen van Cyprus.

### Eilanen
De belangriekste eilanen elegen in de Middellaanse Zee bin:
* in 't wessen: de Balearen mit Mallorca, Minorca, Ibiza en 't onbewoende eilaandjen Illes Medes veur de kus van de Costa Brava.
* centraal: Corsica, Sardinië, Sicilië, Malta en Djerba
* in 't osen; Kreta, Rodos en Cyprus

### Lanen
Lanen dee an de Middellaanse Zee liggen bin:
* in 't noordwesten en noorden: Spanje, Frankriek, Monaco, Italië, Slovenië, Krowatië, Bosnië-Herzegovina, Servië, Montenegro, Albanië en Griekenlaand
* in 't noordosen en osen: Turkije, Syrië, Libanon en Israël
* an de zuudkaante: Egypte, Libië, Tunesië, Algerije en Marokko
* eilaandstaoten: Malta en Cyprus

### Revieren
De Niel is vereweg de grootste revier dee uutkump in de Middellaanse Zee. Alle aandere grotere revieren (langer as 400 kilemeter) dee in de Middellaanse Zee uutkoemen, ontspringen in Europa. Van west naor oost bin dat: de Ebro, de Rhône, de Tiber, de Po, de Adige (Etsch) en de Maritsa (Evros).

## Middellaanse-Zeeklimaot
't Middellaanse-Zeeklimaot wonnen oek wel Mediterraan klimaot eneumd. De term Middellaanse-Zeeklimaot verwies naor 't klimaot in lanen rond de Middellaanse Zee. De grote, rilletief warme, waotermassa is van grote invleud op de lanen rondumme de Middellaanse Zee. De noordelijk elegen lanen bin daordeur rilletief warm (Mediterraan klimaot), de zujelijke lanen rilletief koel. De zoemers bin warm en de wienters, waorin de meeste regen vuilt, bin zach. 't Mediterraan klimaot maak onderdeel uut van 't subtropische klimaotgebied.
Makkinge

**Makkinge** (Nederlaans: *Makkinga*, Fries: *Makkingea*) is een dörp in de Friese gemiente Ooststellingwarf in Nederlaand. Et dörp het omdebi'j 1.039 inwoners (1 jannewaori 2006). 

Makkinge was tot 1886 et heufddörp van de gemiente Ooststellingwarf. Hiernao is Oosterwoolde et heufddörp wodden. D'r is een museum veur oolde geriedschoppen genaemd *Old Ark*. Elke laeste zaoterdag van meert tot oktober wodt een grote eupenlocht-rommelmark hullen.

Et dörp hiette vrogger ok wel **Makkem**. De bi'jnaemen van de inwoners van Makkinge bin *koekebieters*, *koekehappers* of *koekevreters*.
Donkerbroek

**Donkerbroek** is een dörp in de gemiente Ooststellingwarf van de Nederlaanse perveensie Frieslaand. Donkerbroek had op 1 jannewaori 2011 omdebi'j 1.872 inwoners. Et dörp hiette vrogger ok wel kotweg **Broek**. 

Donkerbroek is ien van de ooldste nederzettingen in Zuudoost-Frieslaand. De ooldste vermelding van et dörp staot in twie oorkondes van 13 juli en 15 juli 1408 over een geschil mit de Bisschop van Utrecht over de huur van hujlanen. In de oorkondes wodt et dörp *Dungebroek* en *Dongbroec* nuumd. 

Langes Donkerbroek lopt de toeristische route *De [[Friese Woolden]]*. Deur et dörp lopt een kenaol dat diel uutmaekt van de *Turfroute*. Rondomtoe Donkerbroek bin uutstrekte bossen en heidevelden. 
Now is hiervan op loopofstaand van et dörp overbleven et laandgoed Ontwiek. Hier is op een beparkte oppervlakte een staolkaorte van et vroggere laandschop weeromme te vienen in de vorm van bos, lanen, heide en veenties. Ok bin d'r resten van een wielerbaene en een eupenlochttheater. In de bos leven een tiental reeën en vule soorten bosvoegels. De veenties harbargen brune en grune kikkers en waeterjuffers as viervlekke, noordse witsnute en grote keizer.

In Donkerbroek wodt van oorsprong Stellingwarfs praot. In de 20e ieuw ontston een starke Friese invloed. Rond Donkerbroek bin een protte prehistorische voonsten daon, mit naeme uut de bronstied. Op et begreefplak staot ok ien van de klokkestoelen in Frieslaand.

## Galleri'je

Ofbeelding:Coat of arms of Donkerbroek.jpg|Waopen van Donkerbroek 
Ofbeelding:Donkerbroek kerk.jpg|Nederlaanse Hervormde Karke uut 1714
Ofbeelding:Klokkenstoel Donkerbroek 08.JPG|Klokkestoel


## Uutgaonde verwiezings
* Webstee van Donkerbroek
Waskemeer

**Waskemeer** (Fries: *Waskemar*) is een dörp in de Friese gemiente Ooststellingwarf in Nederlaand en het omdebi'j 867 inwoners (1 jannewaori 2006).

Waskemeer leit in et noorden van Ooststellingwarf. Et kreeg in 1954 een zelsstaandige dörpsstaotus. Daorveur hiette et Haulerwiek-Beneden.

De naeme van et dörp is ontleend an een vennetien, dat omdebi'j 2 kilemeter naor et westen leit. Dit ven hiette de *Waskmar*. Et anbelangde een meer op 'e greens van Grunningen en Frieslaand waorin de schaopen wassen wodden, vandaor de naeme dat *was-meer* betekent.

## Uutgaonde verwiezing
*Officiële webstee van Waskemeer
Elspeet

**Elspeet** is een darp in de gemeente Nunspeet, in de Nederlaanse previnsie Gelderlaand. 't Darp had, mit 't umringende gebied derbie, in 2008 zo'n 4.397 inwoeners, dit betekent dat 't nao 't darp Nunspeet zelf, de grootste kern van de gemeente is.

## De naam
Wule weten neet krek wat de naam *Elspeet* betekent. *El* wonnen wel in verbaand ebröch mit *oud* en *speet* verwies naor ontginning, ummespitten grond. Een aandere uutleg is dat 't van doon hef mit *[[elze]]n* (soort bomen).
 
## Toerisme
't Toeristische darp lig zo'n tien kilemeter in 't zujen van Nunspeet en zo'n vier kilemeter in 't noorden van 't darp Uddel, op de noordelijke Veluwe. Dat Elspeet zujelijker lig as Nunspeet, ku-j oek an sommige taalkundige verschiensels zien, in Elspeet zegen ze veur 't Nederlaanse *ladder* bieveurbeeld: *lere* in Nunspeet is dat: *ledder* (vergeliek mit Putters: *leer*). 't Darp lig in een laandbouwenclave, umringd deur bos en heed. Der bin dree campings in Elspeet.

Elspeet steet oek bekend um de schaapskudde. De kudde besteet uut 160 schapen dee verzörg en eheuid wonnen deur 't echpaor Cos en Christien Mouw. Op de eerste zaoterdag in juli is der oek 't schaapscheerdersfees, waobie de vach van de schapen tredisioneel mit de knipschere derof ehaold wonnen.

## Foto-uutstalling

Elspeet kerk.jpg|Hervormde Karke in Elspeet
Molen De Hoop, Elspeet 06-09-2012.jpg|Meule De Hoop
Grafheuvels45812.jpg|Grafheuvels kortbie et darp
Elspeetse Heide achtergrond.jpg|Elspeter heed


## Trivia
*Wos je dat Elspeet in 2008 de enigste kern was in Nunspeet dee meer mansluui as vrouwluui had?

## Uutgaonde verwiezingen
*Infermasie
*Elspeet Nieuws
*Kaorte van Elspeet
Hulshorst

**Hulshorst** is een darp in de gemeente Nunspeet, in de Nederlanse previnsie Gelderland. 't Darp had op 1 jannewaori 2006 1.988 inwoeners.

't Darp ligt in 't zujen van Nunspeet en in 't noorden van Harderwiek en Hierden an de Harderwiekerweg, vrogger stung de weg bekend onder de naam de Zujerzeestraotweg. 't Het een meul en een eigen voetbalvereniging (*V.V. Hulshorst*) en tennisvereniging.

## Hulshorsterzand
Hulshorst steet ok bekend um de grote zandverstuving. Disse zandverstuving beheurt samen mit die van Kootwiek tot de grootste zandverstuving van heel Europa.

## Stesjon Hulshorst
Hulshorst ligt an 't oudste stesjon van Nederland. Dit stesjon is niet meer in gebruuk en wort noen bewoend. 't Stesjon werd op 20 augustus 1863 eopend en is 't oudste stesjon van Nederland dat nog in zien oorspronkelijk staot is. 't Steet daorum ok op de Rieksmonementenlieste. In 1876 kreeg 't de uutstraoling die 't noen het, deurdat der een nieje verdieping op-ebouwd werd.

Op 31 mei 1987 het de NS 't stesjon veurgoed esleuten, ondanks een ouwe akte uut de beginjaoren van 't stesjon, die garandeerde dat 't, zolang as de spoorlien besteet, 't stesjon los mos blieven. Bie de anleg van de spoorlien naor Zwolle werd namelijk deur een landeigenaar, as veurweerde veur verkoop van grond, bepaold dat der ter plekke een halte mos kommen.

## Gedicht
De dichter Gerrit Achterberg maakte der 't volgende gedicht over:


Hulshorst, als vergeten ijzer
is uw naam, binnen de dennen
en de bittere coniferen,
roest uw station;
waar de spoortrein naar het noorden
met een godverlaten knars
stilhoudt, niemand uitlaat
niemand inlaat, o minuten,
dat ik hoor het weinig waaien
als een oeroude legende
uit uw bossen: barse bende
rovers, rans en ruw
uit het witte veluwhart.
Garder

**Garder** (Nederlaands: *Garderen*) is n daarp in de gemeente Barreveld, in de Nederlaandse provinsie Gelderlaand. t Daarp het 2.030 inwoeners (2004).

t Daarp is elegen in n laandbouwenklave op de westflank van de Veluwe. t Het al n lange tied n toeristiese funksie, mar is altied n behouwend en kaarkelik daarp ebleven.

## Geschiedenis
Garder is ouwer as t daarp Barreveld en t was van oorsprong ok de heufdplek van de gemeente. De kaarktoren van de Nederlaandse Hervormde Kaark worde veur t eerst in de 11e eeuw ebouwd. De toren van noen stamt uut de 14e eeuw.
Stoapelrecht

t **Stoapelrecht** is n maarkvörm dat onder andere in de Middelaiwen in de Grunnegse Stad en Ommelanden invouerd was. 

## Stoapelrecht in Stad en Ommelanden
Vanof 1473 harren de Stad Grunnen en de Ommelanden n verdrag sloten om mekoar vaileghaid te geven in tieden van neud. Mor de Stad dee der nog n skep bovenop: t vouerde t stoapelrecht in. 
Dit heul in dat alle produkten dij in Stad en Lande produkseerd wuiren, allennig op t maakt in de Stad verkocht worden mocht. Alles wat boeten t Stad konsumeerd wuir, wuir in beslag nomen en de verkoper kreeg n grode boete. Zo verdainde de Stad enörm veel geld en de Ommelanden bienoa niks. De Ommelander boeren binnen dan ook verschaaidene moalen in opstand kommen en hebben zulfs n moal t Stad in brand stoken. Dou Stad en Lande zoch as ain gebied aansloot bie t Unie van Oetrècht, wuir t stoapelrecht in Grunnen ofschaft.
Ni'jberkoop

**Ni'jberkoop** (Nederlaans: *Nijeberkoop*, Fries: *Nijeberkeap*) is een dörp in de Friese gemiente Ooststellingwarf. Et kleinste dörp van de gemiente Ooststellingwarf. Omdebi'j 240 inwoners, een klokkestoel, een schoele die niet meer bruukt wodt en een kefé-resteraant bin et meest opvalend.

Et dörp leit an de raand van et Nationaol Park Drents-Friese Woold, een belangrieke toeristentrekker. Ni'jberkoop kreeg laandelike bekendhied deurdat de Stichting Pantera daor in 1993 heur poorten eupende as roofdierenopvangcentrum. Mit naeme et brullen van leeuwen het veul kemmosie veuroorzaekt in dit plattelaansdörp.

De bi'jnaemen veur de inwoners van Ni'jberkoop bin *tobbeschieters* of *tonneschieters*.
Uddel

**Uddel** is een daarp in de Nederlaanse previnsie Gelderlaand leit. 't Daarp leit midden op de Veluwe, in de gemeente Apeldoorne. Uddel leit in 't noordwessen van de stad Apeldoorne en net onder Elspeet. 't Daarp en de drekte umgeving han in 2004 ongeveer 4.030 inwoeners. De eerste vermelding van Uddel stamp uut 792, as 't daarp *Uttiloch* en laoter as *Utteld* waor uuteindlijk de naam *Uddel* uut voortkwam.

't Daarp leit an de N310, de weg van de N302, via Elspeet naor Nunspeet. In 't zuudwesten van Uddel leit 't historische Uddelermeer dat in de iestied is ontstaon, en is werschienlijk beter bekend bie 't pebliek as 't daarpjen zelf. Daornaost he-j ok nog De Hunenschans, een verdedigingswaark uut de klassieke oudheid.

Uddel is van oudsher een daarp waor 't geleuf een belangrieke rolle speult. 't Is ok een daarp waor vrogger, en noen nog, veule eboerd wörden. Veul mesen hen lange tied der inkomsen ehad deur te warken in de naobie-elegen Kroondomeinen.

De Biebelse teks de verleuren jonge is ok ummezet in 't Uddels deur A. Aarsen, disse teks ku-j bekieken op de webstee van 't Meertens Instituut.
Noordwolde

**Noordwolde** kan verwiezen naor:

*Noordwoolde - een plak in de Stellingwarven
*Noordwòl - een plak in Grunningen
Noordwoolde

**Noordwoolde** (Nederlaans: *Noordwolde*, Fries: *Noardwâlde*) is een dörp in de Friese gemiente Weststellingwarf en het omdebi'j 3.500 inwoners.

Noordwolde leit zo omdebi'j op et 'drieperveensiënpunt' van de perveensies Frieslaand, Drenthe en Overiessel in een aorig besleuten laandschop mit in et zuden en oosten de bossen en heidevelden van Drenthe en in et westen de Lendevallei en et veerdere waeterrieke Frieslaand.

De bi'jnaemen veur de inwoners van Noordwoolde bin *(brogge)wippers* of *veld(h)utters*.
Scharpenzeel

**Scharpenzeel** kan verwiezen naor:

*Scharpenzeel (Frieslaand) - een plak in de Stellingwarven
*Schaarpezeel - een gemeente en daarp in Gelderlaand, an de grens mit Utrecht
Scharpenzeel (Frieslaand)

**Scharpenzeel** (ok wel: *Scharpenziel*, Nederlaans: *Scherpenzeel*, Fries: *Skerpenseel*) is een dörp in Frieslaand, tegenswoordig vaalt et onder de gemiente Weststellingwarf. Et leit in et zuudwesten van Wolvege, an de N351, tussen Wolvege en De Kuunder, en et het omdebi'j 450 inwoners (2006).

## Bekende Scharpenzeelsters
*Scharpenzeel wodt vaeke nuumd as et geboorteplak van Pieter Stuyvesant, stichter van Ni'j-Amsterdam (vandaegededag: Ni'j-York).
Ni'jhooltpae

**Ni'jhooltpae** (Nederlaans: *Nijeholtpade*) is een dörp in de Friese gemiente Weststellingwarf en leit op een uutloper van et Drents plato in een bosrieke omkrieten. Et is een typisch Stellingwarverkeliezenlaandschop. Et dörp leit tussen twie kenaoliseerde revieren: de Lende en de Kuunder. Et greuven waetertien de Scheene lopt midden deur et dörp. Tussen de Lende en et dörp leit een hoge zaandrogge, die van ooldsher de Zanen nuumd wodt. De iesbaene in de bos leit op 'e Zanen.
De Hoeve

**De Hoeve** kan verwiezn noar:

*n doarp in Freeslaand, zee De Hoeve (Frieslaand)
*n doarp in Oaveriessel, zee De Hoeve (Hoksebarge)
Der Izzerd

**Der Izzerd** (Nederlaans: *Ter Idzard*) is een dörp in de gemiente Weststellingwarf in et zuden van de Nederlaanse perveensie Frieslaand. Op 1 jannewaori 2005 had Der Izzerd 349 inwoners. De bi'jnaeme van de inwoners van Der Izzerd is ok wel *bultbewoners*.

## Geschiedenis
Et vermoeden bestaot dat d'r omenbi'j 1100 al spraoke was van een volweerdig dörp waor now Der Izzerd leit en dat d'r doe al een ienvooldig karkien of een kapel is west veur 150 tot 200 perochianen. Veur de vestiging van een eigen karke weren van ooldsher 10 arven genog om een kark te stichten. In iets laetere tied wodt schreven dat d'r 30 arven in et dörp bin.

In een beweerd bleven karkelike brief uut 1309 duukt veur et eerst de naeme Ydzerde op.

In dat jaor wodt de perochie votdaon vanwegen ongeheurzaemhied an de bisschop van Aartsbisdom Utrecht.

## Uutgaonde verwiezing
* Webstee van et dörp Der Izzerd
Peperge

**Peperge** (ok wel: *Pepergao*, Nederlaans: *Peperga*, Fries: *Pepergea*) is een plak in de Friese gemiente Weststellingwarf. Et leit in et zuudoosten van Wolvege, an de A32, tussen Wolvege en Stienwiek, en het omdebi'j 90 inwoners (2008).

Peperge en De Blesse liggen vlakbi'j mekeer en hebben tegere een dörpsverieniging Plaatselijk Belang De Blesse - Peperge “tot Nut en Genoegen”, opricht op 10 december 1864.

## Bekende Pepergesters
*Peperge is et vermoedelike geboorteplak van Peter Stuyvesant.
Zaandhuzen

**Zaandhuzen** (Nederlaans: *Zandhuizen*, Fries: *Sânhuzen*) is een klein dörp in de gemiente Weststellingwarf in de Nederlaandse perveensie Frieslaand. Zaandhuzen het omdebi'j 300 inwoners.

Et dörp is waorschienlik tussen 1000 en 1100 ontstaon as uuthof van een klooster uut Rinsumegeest ombedi'j Dokkum. Et dörp is een esdörp. Onderdiel van Zaandhuzen is *Et Rooie Dörp*, waor in 1920 huurwoningen mit een groot stok laand bouwd binnen.
Schoterziel

**Schoterziel** (Nederlaans: *Schoterzijl*, Fries: *Skoattersyl*) is een buurtschop in de gemiente De Friese Meren, in de perveensie Frieslaand, legen an de revier de Kuunder.

Et plakkien leit inkelde kilemeters stroomopweerts van De Kuunder. In feite bestaot et uut niet meer as een peer boerderi'jen, een peer kefés en een kamping.

Schoterziel leit op 'e greens van de perveensies Frieslaand, Overiessel en Flevolaand. Et dörpien ontleent heur naeme an de gelieknaemige sluus die in de tied van de Zuderzee een groot gedielte van Frieslaand van waeter ontlastte.
Schaarpezeel

**Schaarpezeel** (Nederlaands: *Scherpenzeel*; Schaarpezeels: *Sjaarpezeil*, *Sjaarpezeel* of *Schaarpezeel*; bienaom: *Sjaarpedaarp*) is n daarp en gemeente in de Gelderse Vallei, in de Nederlaandse provinsie Gelderlaand. De gemeente had op 1 mei 2014 zo'n 9.474 inwoners waorvan ongeveer 6.000 stemgerechtigd waren. De gemeente Schaarpezeel bestaot uut t gelieknaomige daarp mit de buurtschappen Ruwinkel en De Haor en n deel van de buurtschap Moorst.

## Geschiedenis
Eeuwen elejen was in Nederlaand nog spraoke van verschillende staotjes mit an de leiding bisschoppen, graoven, haartogen en laandheren. Ze probeerde hun macht te vergroten deur t veroveren van groend. Natuurlik ging dit gepaord mit oenderlinge twisten en oorlogen. In grensgebiejen van die oorlogen wieren verstaarkingen en verdedjigingswaarken ebouwd. Vermoedelik was dat ok t geval op de Veluwe, in t grensgebied van de toemaolige regio's 't Sticht' (wat noe de provinsie Utrecht is) en 'Gelre' (wat noe de provinsie Gelderlaand is). Juust in die grensgebiejen wieren burchten en kastelen ebouwd, die konden as veilige plek gebruukt worren.

## Naom
De naom van t daarp is te verklaoren as "schaarpe zaol", waor ze n *burg* of *verstaarking* bedoelen. Schaarpezeel was n schaans op de grens van Gelre en t Sticht. Bie t plekje staot t Huus Schaarpezeel, wat in de 14e eeuw veur t eerst eneumd wort en t bezit was van de heren van Schaarpezeel.

## Uutspraoken
In de umliggende daarpen van Schaarpezeel heur je verschillende plaogerige uutspraoken over t daarp:
* Bunschoten: *De sjaopharder van Sjarpezeel sjeert z'n sjaopen dat t zund en sjangt is*.
* Putten: *In Sjaarpezeel sjeren ze de sjaap dat 't zund en sjaand is*.
De Hoeve (Frieslaand)

**De Hoeve** is een klein dörp dat tussen Wolvege en Noordwoolde inleit, in de gemiente Weststellingwarf (Frieslaand). 

De Hoeve leit in een laandelik gebied in 2005 wodt et antal inwoners steld op 444. De Hoeve is nog niet zoe'n oold dörp. Et wodde veur et eerst bi'j heur naeme nuumd in 1938. Op een kaort van 1646 was et gebied allienig nog mar heide. Niet laang daornao wodden d'r an de Noordwoolderweg twie boerderi'jen bouwd, de *Oosterhoeve* en de *Westerhoeve*. Op een kaort van Grietman Willem Van Haren uut 1698 bin beide boerderi'jen te zien. De boerderi'jen en et gebied rond de boerderi'jen wodden ok wel *Vinkegehoeve* en *Steggerdehoeve* nuumd. Dit is omdat de respektievelike boerderi'jen dicht in de buurt van Vinkege en Steggerde laggen. De Westerhoeve lag in et westen van de Noordwoolderveert en de Oosterhoeve lag an een meer in et oosten van de Noordwoolderveert. De arbeiders die op 'e Ooster- en Westerhoeve warkten bouwden heur woninkies in de greiden aachter de boerderi'jen. Laeter kwammen d'r almar meer husies bi'j, die saemen twie kleine dörpies vormden. Pas in 1938 ontston et hudige De Hoeve deur saemenvoeging van disse buurtschoppen.
Kuunder

**Kuunder** kan verwiezen naor:

*De Kuunder (Stienwiekerlaand) - et dörp De Kuunder, in de gemiente Stienwiekerlaand
*Kuunder (revier) - de revier de Kuunder (Nederlaans: *Tjonger*)
Hierden

**Hierden** is een darp in de gemeente Harderwiek, in de Nederlanse previnsie Gelderland. Hierden het ongeveer 2.700 inwoeners. 't Darp is ontstaon uut verschillende buurtschappen in de stadslanderiejen in 't oosten van Harderwiek. 

Hierden is een boers darp mit een oorspronkelijk kerakter deur zien veule Noord-Veluwse boerderiejen, vaak he-j daornaost kleine bakhuusjes staon. 't Darp het ok zien naam egeven an de Hierdense Beke, één van de weinige beken in 't noordwesten van de Veluwe die niet ekanaliseerd is.

In Hierden zit ok één van de grotere sauna's van Nederland mit daobie een eigen plek veur schoonheidsbehandelingen en zoksoort dingen.

## Bekend volk uut Hierden
* Koos Alberts - zanger van 't levenslied
* Gebroeders Brouwer - bekend trompettistenduo
* Henk Timmer - voebalspeuler
* Marianne Timmer - schaotser
* Jan Bos - Schaotser
* Theo Bos - Wielrenner 

## Uutstalling

Hierden_01577.JPG|Eschenburg
Hierden_01600.JPG|De Hierdense karke
Hierden_01602.JPG|Een Hierdens huus
Hierden_01603.JPG|Een oud huus


## Uutgaonde verwiezing
* Hierdense woordenliest
Barreveld (daarp)

**Barreveld** (Nederlans: *Barneveld*) is een daarp in de Nederlanse previnsie Gelderland en ok de heufdplek van de gelieknaomige gemeente, in 't midden van Nederland. 't Daarp het ongeveer 28.147 inwoeners (2005). Deur 't zujen van Barreveld stroomt de Barreveldse Beek.

Tegeswoordig staot de plek bekend as 't centrum van de pluumveehouwerie, al han partie Noord-Limburgse gemeentes nog veurdat de Gelderse Vallei in 2003 deur de voegelpest etroffen wier, meer kiepen binnen der grenzen. Barreveld gaf zien naom an 't kieperas de Barnevelder. Der is ok een donderdagse eiermart.
Möppelt

**Möppelt** (mangs ok wal ies **Möppelte**, Nederlaands: *Meppel*) is een gemiente en stad in 't zuudwesten van Drenthe. Op 1 jannewaori 2020 had de gemiente 33.902 inwoners. De gemiente hef een oppervlakte van zo'n 57,03 km² (waorvan 1,5 km² water).

## Kernen
De gemiente Möppelt hef dartien officiële kernen, waorvan de stad Möppelt in de wiede umtrek 't grootste is.

## Zusterstad
Möppelt hef sunds jaoren een stedenbaand mit 't Tsjechische Most. Daornaost hef Möppelt een stedenbaand mit 't Marokkaanse Al Hoceima.

## Fotogalerij

Bestaand:Stadhuis, Meppel.jpg|Stadhuus van Möppelt
Bestaand:Meppel, de Meppeler toren in straatzicht foto1 2011-05-21 11.58.JPG|Möppelder toren in straotzicht
Bestaand:Molen de Weert.jpg|Meule De Weert
Bestaand:DeVlijt-1.JPG|Meule De Vliet
Bestaand:Drukkerijmuseum.jpg|Drukkerijmuseum Meppel
Bestaand:BieB Mpl.jpg|Openbaore Biebeltheek
Bestaand:Cultureel centrum.jpg|Cultureel Centrum
Bestaand:Meppel Joodse begraafplaats (1).JPG|Joodse begraafplaatse
Bestaand:Mallegatsgracht.jpg|Mallegatsgracht
Bestaand:Meppel, haven.JPG|Westende en haven
Bestaand:Historisch Centrum Meppel.JPG|Historisch Centrum Möppelt



## Uutgaonde verwiezing
't Ogeveine

**'t Ogeveine, 't Hogeveine of 't Oveine** (Nederlaans: *Hoogeveen*) is een plaotse en gemiente in de pervincie Drenthe. De gemiente hef een oppervlakte van 129 km² (waorvan 0,19&nbsp;km² water) en had 55.697 inwoners op 1 januari 2020.

## Kernen
De gemiente 't Ogeveine telt elf officiële kernen, daoras 't Ogeveine varreweg de grootste van is.

Antal inwoners per woonkern:

## Rifferenties
Hunen

**Hunen** (Nederlands: *Huinen*) is n boers gebied (buurtschap) in de gemeente Putten, an de westkant van de provinsiaole weg tussen Putten en Voorthuzen. An de oostgrens van Hunen leit n klein winkelsentrum.

Hunen leit op n plek waor veul archeologiese vondsten edaon bin. In t Hunerveld is n grafveld uut de 8e of 9e eeuw ontdekt. Hunen is oek veul ouwer as de eerste vermelding in t archiefmateriaol, namelik die uut 1313: Hunen. In n stuk dat 30 jaor laoter eschreven is, wort epraot over "nieje groend" - n ontginning - in Hunen. Hunen heurt samen mit Hunderen, Hunne (bie Deventer) en de waoternaam Hunnepe tot de namen waorin de vorm hun(e), "veenkleurig, bruun", overeleverd is. De streek *Hunen* is eneumd naor de anwezige veenachtige groend.
Halvinkhuzen

**Halvinkhuzen** (Nederlands: *Halvinkhuizen*) is n buurtschap in de gemeente Putten. Op de Veluwe eindigen meerdere namen van nederzettingen op -huzen. Disse namen bin egeuven an n kleine groep huzen waoruut laoter n buurt, buurtschap of darp ontstung, zo as Beekhuzen. t Eerste deel van de naam, Halvink-, is ontstaon uut n persoonsnaam, an-evuld mit t achtervoegsel -ing. Uutgaonde van de vermelding *Haluerinchusen* halverwege de 12e eeuw was t waorschienlik de persoonsnaam *Halver*. t Achtervoegsel -ing had de betekenissen "beheurende tot, in t bezit van". Halvinkhuzen is dus verneumd naor n bezit/goed van Halver of van zien naokommelingen.
Weststellingwarf

**Weststellingwarf** (ok wel: *Stellingwarf-Westaende*) is een Friese gemiente mit 25.486 inwoners (1 mei 2014, bron: CBS) en een oppervlakte van 228,45 km², waorvan 2 km² waeter. De gemiente leit in de Stellingwarven, tegen de greenzen mit de perveensies Drenthe en Overiessel. Et gemientebestuur is vestigd in Wolvege.

Weststellingwarf maekt tegere mit Ooststellingwarf diel uut van de Stellingwarven, waor Stellingwarfs praot wodt.

De laandbouw omvat akkerbouw en veehoolderi'je, de industrie (veurnaemelik vestigd in Wolvege en Noordwoolde) produceert o.m. meubels, zuvelprodukten, bouwmateriaolen en elektrotechnische artikels. Et netuurrisservaot Lendevallei is een komplex bestaonde uut: Helomepoolder, Driessenpoolder, Gorterspoolder, Botkerisservaot, Onlaand en Oolde Stroomdal (petgatten in et zuden van de Lende). Aandere netuurgebieden binnen de gemiente bin de staotsnetuurrisservaoten Braandemeer (niet toegaankelik) en Rottige Meente. 

## Geschiedenis
De ooldste dörpen in Weststellingwarf ontstonnen in de 8e ieuw totan de 14e ieuw, bouwd op flauw hellende, lange zaandroggen, die oorspronkelik begreensd wodden deur hoogvenen. In de 11e ieuw beheurden West- en Ooststellingwarf tot Drenthe en stonnen ze onder de Bisschop van Utrecht. Et bestuur en de rechtspraoke weren in hanen van stellings (dörpsrechters), die elk jaor wisselden. In 1504 wodde et gebied de tiende grieteni'je van de Zeuvenwoolden.

## Belangriekste plakken
De gemiente Weststellingwarf telt 26 officiële dörpen. De heufdplak is Wolvege. De Nederlaanse naemen bin de officiële, de Friese naemen wodden niet gebruukt. In Weststellingwarf wodt gien Fries, mar Stellingwarfs praot, een Nedersaksisch dialekt. De plaknaembodden in de gemiente bin ientaelig Nederlaans.

### Dörpen
Antal inwoners per woongebied op 1 jannewaori 2008: 

Bron: CBS

### Buurtschoppen
Naost disse officiële dörpen bin d'r in de gemiente de volgende buurtschoppen:
* Boekelte
* De Gracht
* Noordwoolde-Zuud 
* Riseperkampen 
* Schoterziel

## Bevolkingsontwikkeling
Op 1 jannewaori 2011 woonden 25.846 meensken in de gemiente Weststellingwarf. De historische bevolkingsciefers van de gemiente bin zo:
* 2008 - 25.679
* 1999 - 24.857
* 1990 - 24.398
* 1970 - 21.602
* 1950 - 19.942
* 1920 - 18.563
* 1900 - 15.050
* 1870 - 13.284
* 1811 - 5.428
* 1714 - 3.592

## Gemienteroad
Uitslag verkiezingen van de gemienteroad sinds 1998:

» * Sociaal Duurzaam Weststellingwerf: PvdA, Weststellingwerf Natuurlijk! en VVA.

## Referenties
Winschoot

**Winschoot** (Nederlaands: *Winschoten*) war n gemainte en is n stad de hudege gemainte Oldambt in t oosten van de provìnzie Grunnen. t Haar op 1 jannewoari 2006 18.461 inwoner. t Is de daarde stad van Grunnen en het as bienoamen *Molenstad* en *[[Sodom]]*.

In Winschoot ligt de grootste rozentoen van Nederlaand, en t is de zuderoever van de Blaauwe Stad.

Op 1 jannewoari 2010 is gemainte Winschoot opgoan in nije gemainte Oldambt.

## Geschiednis
In de negentiende en t begun van de twintegste aiw was Winschoot n echte handelsstad worden, veural deur de aanwezeghaid van veule jeuden. Op n bevolken van 4.972 inwoners haar Winschoot in 1859 n Jeudse gemainschop van 534 personen. Ook speulde de aanleg van n spoorweg noar Grunnen in 1867 n grode rol. De geschiednis van Winschoot kent n hail swaarte bladziede deur t ofvouern van de jeuden in de Twijde Wereldkraig, dij sikkom apmoal vermoord binnen in konsentrasiekampen. Winschoot wer in 1945 bevraid deur Belgische SAS, Kanadese en Poolse troupen 

## Adrillen
Al sinds 1815 wordt op elke eerste moandag van november de Winschoter joarmaarkt 'Adrillen' organiseerd. Op de twijde moandag van dizze moand gaait 'Lutje Adrillen' van start. De joarmaarkt trekt tachteg- tot honderddoezend bezuikers en is de grootste van hail Nederland. n Begrip van de maarkt is 'Popko', t vingerwiezende boertje mit in zien linkerhaand n drijtaand, dij van 1995 tot 2011 joarenlaank bezuikers verwelkomde mit de spreuk: "Hé..., Doe! Komst óók op Adrillen?!". In 2011 beslisde de Gemainte Oldambt n aander 'format' te kaizen veur Adrillen en wuir er ofschaaid nomen van t Grunneger boertje dat nou daint as Grunneger beeldmaark van de 21e aiw.

## Vernuimde inwoner
*Jaap Meijer (Saul van Messel) (1912-1993), dichter in t Grunnegs en historikus

## Boetende hìnwiezen

* Webstee gemainte
Voorthuzen

**Voorthuzen** () is een daarp in de gemeente Barreveld, in de Nederlanse previnsie Gelderland. 't Daarp had in 2004 oengeveer 10.090 inwoeners (2004), 't op één naor grootste daarp van de gemeente.

't Daarp is elegen roend 't kruuspunt van de Ouwe Rieksweg en de weg Putten-Barreveld. De buurtschap Zeumeren, tussen 't daarp en industrieterrein Harselaar, heurt oek bie Voorthuzen. 

Voorthuzen is een toeristisch daarp, elegen in de Gelderse Vallei, niet veer van de westflank van de Veluwe. In 't oosten van 't daarp, langest de Ouwe Rieksweg, staon een kwak sleurhutparken. In 't zuudoosten, an de A1, leit 't recreatiegebied Zeumeren met daorin oek de Zeumerse Plas, die veural 's zoemer arg veul bezeukers trekt.

## Uutspraok
Uutspraok in Voorthuzen: [vorthy.zən]
Krachtighuzen

**Krachtighuzen** (Nederlands: *Krachtighuizen*) is n buurtschap in de Nederlandse gemeente Putten mit oengeveer 2030 inwoeners. t Leit oengeveer n kilometer in t zujen van Putten en bestaot veurnamelik uut woeningen en rekreasiegebiejen. De dichtstbie-elegen winkelsentra bin in Putten en Hunen. An de westkant grenst t darp an de provinsiaole weg tussen Putten en Voorthuzen. An de oostkant grenst t an t Sentraol Veluws Natuurmassief. In de buurtschap he'j n patatzaak en voetbalvereniging Rood Wit '58.
Beem

**Beem** (Nederlaands: *Bedum*) is n dörp en n vrougere gemainte in de provìnzie Grunnen. t Het sunt 1 jannewoari 2006 10.677 inwoners. 

## Beem (dörp)
Beem is n dörp en ligt aan noordkaant van Stad, dat ook t heufdstee van gemainte Beem is. t Stait bekènd om de olle kèrk. 

Hervörmde kèrk wuir in 11e aiw sticht as bedevoartskèrk van Sint-Walfridus, dij in Beem leefd hebben zol en deur Vikingen vermoord was. Opvalend aan  kèrk is  schaive 11e aiwse toren in romoanse stijl. Volgens sommegen is dizze minstens zo schaif as dij van Pisa. Hai is in elk geval schaifste van Nederlaand. In 15e aiw wuir kèrk vergroot tot n twaibeukege gotische hallenkèrk, dij in de 16e aiw oetbraaid wuir mit n groot koor mit omgang ten dainste van t kapittel van de kèrk. Noa  Reformoatsie is  kèrk hal aar vernald west. Onder meer deur sloop van t koor en verleggen van  noorderbeuk. In de Middelaiwen haar Beem nog n bedevoartskèrk, waaid aan Sunt Radfridus, mitgezel van Walfridus. Van dizze kèrk is boven de grond niks meer over.

De voetballer Arjen Robben is (op 23 jannewoari 1984) in Beem geboren.

## Indailen
De gemainte Beem bestait oet volgende ploatsen: 
**Beem**,
Diekshörn,
Ellerhoezen,
Keunenslege,
Mìnkeweer,
Noordwôlde, 
Onderndaam,
Onderwierum,
Plattenbörg,
Rowôlde,
Sunt Annerhoeskes,
Ter Loan,
Wilmstreek,
Zuudwôlde.

## Hìnwiezen
* Webstee gemainte
* Koart van Beem
Wedde-Bennewold

|

|-
|
|}

**Wedde-Bennewold** (ook: *Wedde-Bennewòl*, Nederlaands: Bellingwedde) is n vrougere gemainte in de provìnzie Grunnen. De vrougere gemainte beslagt n oppervlak van 110,13 km². De börgemeester, Engbert Drenth, is de laankstzittende börgmeester van Nederlaand (tot 2007). De gemainte ontston in 1968 deur gemaintes Wedde en Bennewold soamen te vougen.

Op 1 jannewoari 2018 is gemainte Wedde-Bennewold opgoan in de nije gemainte Westerwoolde.

## Indailen
De vrougere gemainte Wedde-Bennewold bestait oet de volgende dörpen: 

## Zainsweerdegheden
In t dörp Wedde ligt t Hoes te Wedde, n kestailke dat oorspronkelk dateert oet de 14e aiw. Vanoet t kestail wuir de Heerlekhaid Westerwolde bestuurd. In 1619 verwurf de Stad Grunnen Westerwolde. t Kestail wuir dou de zetel van de drost dij noamens de Stad t gebied bestuurde. 

t Dörpke Olschaanze is tiedens de tachtegjoarege oorlog baauwd deur Willem Lodewijk van Nassau. Oorspronkelk lag t aan zee. Noa inpoldern van de Dollert wuir t strategisch minder belangriek en wuir de funksie overnomen deur Nijschaanze. In de joaren '80 van de 20e aiw is de schaanze grotendails rekonstrueerd.

In Bennewold is t streekmuseum De Oude Wolden dat aandacht besteedt aan t historie van de streek. Hiermit wordt bedould de drij streken Oldambt, Reiderlaand en Westerwolde, woar Bennewold op de grenze van ligt. t Museum het ook n kolleksie van waarken van de Grunneger kunstkring De Ploeg.

## Geboren in Wedde-Bennewold
* Jan Mulder- old-voetballer, journalist, schriever en tv-persoonlekhaid

## Hìnwiezen
* Webstee gemainte
* Interview met A. Boelema van vesting Nieschaanze
Pervincie

Een **pervincie** is een deeilgebied van een laand met een eigen regionaole regering. 't Woord *pervincie* wordt niet overal bruukt — sommige laanden hebben aandere naomen (Woiwodschap, Département, Oblast, etc.) veur de regionaole bestuurslaogen, aandere veural kleinere laanden hebben gien bestuursnivo tussen de staot en de gemeeinten. As een laand wel pervincies hef, is normaolweg 't heule of 't grote deeil van 't laand verdeeild in pervincies.

Staotsrechtelijk is de pervincie in Nederlaand en België de bestuurlijke eeinheid die boven de gemeeinte steeit. In Nederlaand vörmt de pervincie de eeinigste bestuurslaog tussen de gemeeinten en de overheid. In Vlaonderen en Wallonië ligt de provinciaole bestuurslaog tussen de gemeeintelijke en die van 't gewest. 't Brussels Heufdstedelijk Gewest hef gien pervincies. An 't heufd van een pervincie steeit een Commmissaoris van de Keuningin (Ndl) of een gouverneur (België). In Indonesië is de pervincie de bestuurslaog tussen de centraole regering en de regentschappen, die op heur beurt opdeeild bint in onderdistricten.

## [[Previnsies van Nederlaand|Pervincies in Nederlaand]]
* Grunningen
* Drenthe
* Freeislaand
* Overiessel
* Gelderlaand
* Flevolaand
* Noord-Hollaand
* Zuud-Hollaand
* Utrecht
* Zeeilaand
* Noord-Braobant
* Limburg

## Pervincies in België
**Vlaonderen**:
* Limburg
* Antwarpen
* Oost-Vlaonderen
* West-Vlaonderen
* Vlaoms-Braobant

**Wallonië**:
* Henegouwen *(Hainaut)*
* Naomen *(Namur)*
* Luxemburg *(Luxembourg)*
* Loek *(Liège)*
* Waols-Braobant *(Brabant-Wallon)*

**Brussel**:
gien pervincies
Heufdstad

De **heufdstad** van een laand, (diel)staot, of perveensie is een 
belangrieke stad waorvanuut et laand, de (diel)staot of de perveensie meerstal bestuurd wodt. Bi'j een gemiente numen ze et vaeke een heufdplak.

Zo is Brussel de heufdstad van Vlaanderen, et Brussels Heufdstedelik Gewest, België en de Europese Unie.

De heufstad van een laand verwiest meerstal naor de zetel van de regering van 't laand. D'r kan ok verwezen wodden naor een stad as de ekenomische of kulturele heufdstad van een gebied. Een veurbeeld van zoe'n laand waor de heufdstad niet de stad is waor de regering zit, is Nederlaand, de heufdstad is Amsterdam mar de regering zit in Den Haag.
Koldhoorn

**Koldhoorn** is n plattelandsgebied in de gemeente Putten, an de zuudkant van de provinsiaole weg tussen Putten en Garder. t Gebied is umgeven deur bos en leit tegen de gemeentegrens mit t Barreveldse darp Garder an.
Biesteren

**Biesteren** (Nederlands: *Bijsteren*) is n plattelandsgebied in de gemeente Putten. t Leit roendum de provinsiaole weg tussen Putten en Niekark.

In 2006 is n start emaakt mit de bouw van 800 woeningen in dit gebied, waorbie oek de naam 'Plan Biesteren' gebruukt is. Vanaof eind 2006 bin de eerste woeningen in de nieje wiek bewoend.
Veenhuzerveld

**Veenhuzerveld** (Nederlands: *Veenhuizerveld*) is n gebied in de gemeente Putten, an de oostkant van de provinsiaole weg tussen Putten en Voorthuzen. An de westgrens van Veenhuzerveld zit n klein winkelsentrum.
Diermen

**Diermen** is n plattelandsgebied in de gemeente Putten, an de oostkant van de provinsiaole weg tussen Putten en Niekark.

Grotendeels bestaot dit buurtschap uut veeteelt en akkerbouw. t Is n vrie open gebied deursnejen deur de A28. Veul boeren in disse buurtschap laoten der vee hier grezen. Oek ha'j in t vere vroggere vlejen tabaksteelt in disse buurtschap.

In 1918 het de buurtschap deur overstroming van de Zujerzee beheurlik oender waoter estaon. De invleud van t zout is grotendeels vortegaon deur t planten van riet en laoter weer verbranden dervan. Oek de adel het dudelik zien invleud op dit gebied ehad, te neumen is de familie van Haersma de With. n Antal boerderiejen bin oek altied pachtboerderiejen van disse familie eweest en ebleven.

Midden in de buurtschap staot an de Oldenaller Allee t slot Oldenaller mit zien schitterende bebossing, waor iezig veul voegelsoorten zitten. Hier ku'j arg mooi wandelen.
Liwwadden (stad)

**Liwwadden** (Stadsfries: *Liwwadden*; Fries: *Ljouwert*) is de heufdstad van Frieslaand en ok et heufdplak van de gelieknaemige gemiente Liwwadden. Op 1 december 2005 telde de gemiente 91.769 inwoners en bi'jkaans 55.000 arbeidsplakken. Liwwadden is ien van de Friese elf steden. Veerder beschikt Liwwadden over een uutgebreide kulturele infrastruktuur, waoronder een grote schouwburg (De Harmonie) en diverse musea en kulturele instellingen waoronder: et Fries Museum, et Netuurmuseum Fryslân, et Historisch Centrum Liwwadden en 'Tresoar'. 

## Nedersaksisch
* Grunnegs: 
** *Leeuward* of *Leeuwerd* 
** *Laiwerd* of *Laiwoarden*
Liwwadden (gemiente)

**Liwwadden** (Stadsfries: *Liwwadden*; Fries: *Ljouwert*) is een gemiente in de perveensie Frieslaand. De gemiente Liwwadden had op 1 jannewaori 2020 124.058 inwoners en het een oppervlakte van 255,62 km², waorvan 17,24 km² waeter.

Et heufdplak van de gemiente is de gelieknaemige stad Liwwadden. De stad telt omdebi'j 96.000 inwoners (per jannewaori 2014).

## Belangriekste plakken
De gemiente Liwwadden het per 1 jannewaori 2014 19 officiële plakken, waorvan de stad Liwwadden vereweg de grootste is. Vanof jannewaori 2014 is Liwwadden uutbreid mit et grootste diel van de vroggere gemiente Boornsterhem. Veur de dörpen die eerder tot Boornsterhem beheurden is de Friese naeme de officiële. Eerder wodde deur de gemiente ok *Wijtgaard* officieel verfriest tot *Wytgaard*. 

In 2018 zal de gemiente Liwwadderediel en een diel van de gemiente Littenserediel toevoegd wodden an Liwwadden.

### Stad en dörpen
Antal inwoners per woongebied op 1 jannewaori 2012 (bron: CBS):

Overige officiële plakken binnen de gemiente:
* Miedum

In juni 2007 is deur de gemientelike naemgevingskommissie overigens vaastesteld dat Miedum officieel as dörp zien worden moet, terwiel Snakkerburen n buurtschap is. Dit zol blieken uut n dokument uut 1975. De hieronder nuumde buurtschoppen hebben gien officiële staotus.

### Buurtschoppen
Hoek, Noordaende, Tjaard, Vierhuus, Tsienzerburen

## Buurgemienten
Steenenkamer (Putten)

**Steenenkamer** is n buurtschap in de gemeente Putten in de Nederlandse provinsie Gelderland. t Leit tussen t darp en t Nuldernauw in. Steenenkamer het veural n boers karakter. 

In Steenenkamer praoten ze n aparte variant van t Putterse dialekt, die ofwiekt van de spraak in de darpskern. t Steenenkamers kenmarkt zich veural deur t behoud van de *sj-* op plaotsen waor as t Standerdnederlands en tegenswoordig oek t gewone Putters *sch-* hen.
Daeventer

**Daeventer** (Nederlands: *Deventer*) is n stad en gemeente en olde Hanzestad in t oosten van Nederland, in t zuudwesten van de provinsie Aoveriessel. De stad is ebouwd an de rivier de Iessel. De gemeente Daeventer grenst in t noordwesten an de gemeente Olst-Wieje, in t noordoosten an Raolte, in t oosten an Riessen-Holten, in t zuden an Lochem (Gelderland) en, escheiden deur de Iessel, in t westen an Voorst (Gelderland). In t zuden van de gemeente mondt de Schipbeek in de Iessel. Op 1 januari 2020 had de gemeente 100.718 inwoners en het was de ni'jste gemeente in Nederland met 100.000 inwoners.

Daeventer is één van de vuuf oldste steden van Nederland en hef n lange geschiedenis. Daeventer steet al in de 9e eeuwse bronnen van t bisdom Utrecht vermeld. In n oorkonde uut 877 wordt espreuken aover zeuven hoeven in *Daventre portu*  (de haven Daeventer). In 952 wordt Daeventer in n schenkingsoorkonde van keuning Otto I as stad vermeld. Naodat Daeventer in de loop der jören steeds meer rechten en vrieheden kreeg, kreeg t in 1123 van keizer Hendrik V de beschikking aover de gemeentelike gronden. Dit wordt deur historisi ezeen as t moment van t verkriegen van stadsrechten deur de inwaoners. De stad hef t oldste stenen huus, t oldste wandelpark en de oldste wetenschappelike biebeltheek (Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek) van Nederland.

## Naam
De name Daeventer wordt etymologies toe-eschreven an n in de 8e eeuw of eerder ontstaone samenstelling van twee Oldsaksiese vormen. De name zol dan ontstaon waezen uut **deve-treo*, dat betekent zo'n beetjen "an n waterloop elegen geboomte". Döörnaost wordt wel es ezegd dat Daeventer zien name dankt an t stadjen Daventry in Engeland, wöör de kristelike missionaris Lebuïnus (Liafwin) vandaon zol kommen, of nöör n met hum mee-ereisde bevriende monnik met de name Davo; dit leste lik onmeugelik.

Vanwege de politiek overwegend linkse bevolking werd Daeventer vrogger ok wel t *Moskou an de Iessel* eneumd. Ok wordt t wel de *Koekstad* eneumd, vanwege de bekende Daeventer koek.

## Dörpen en buurtschappen
Daeventer besteet uut de volgende dörpen: 
*Battem 
*Colmschate 
*Diepenvene 
*Lettele 
*Okkenbrook 
*Schalkhöör

En de volgende buurtschappen:
*Apenhuzen 
*De Bannink 
*Dortherhoek 
*Averlo en Frieswiek
*Linde 
*Loo 
*Meulebelt 
*Olde Meule 
*Oxe 
*Pierkesmars
*Rande 
*Snipperling 
*Tjoene 
*Zuudloo

## Schrievers
De verhaleschriever Herman Korteling was veurzitter van de in 1956 op-erichte Sallandse Schrieverskring. Hee was een van de stuwende krachten achter t tiedschrift veur streektaalschrieverieje *[[De Moespot]]* en publiseerden in *[['t Swieniegeltje]]*. Gerrit Kuijk (1927-2018) was n Daeventer schriever van kinderboeken, schoelmethodes, grammatika van t Daeventers, memoires en kollums in t Deventer Dagblad. Veul van zien werk, wööronder de kollums, is in t Daeventers eschreven.

## Nedersaksiese schriefwiezes
Andere regionale schriefwiezes: *Dèventer*, *Daeventer*, *Deav(e)nter*, *Deaw(e)nter*, *Deventer*, etc. In Vreesenvaene zegt zee *Djemter*.

## Referensies
De Wiek (Drenthe)

**De Wiek** is een dörp in de Nederlaandse pervincie Drenthe, gemiente De Wolden, mit ongeveer 3.000 inwoners (1 jannewaori 2004). Iene van De Wiek het een *Wieker*.

De Wiek is een ontginningsdörp, ontstaon in de middelieuwen in 't dal van de Riest. 't Was töt 1 jannewaori 1998 't heufddörp van de veurmaolige gemiente De Wiek, waortoe ok Koekange en een groot antal gebieden beheurden. Veural nao de Tweeide Wereldoorlog is 't dörp daorumme stark uutebreid mit ni'jbouw. Bezienswaordig is stellingmeule De Wieker Meule uut 1829. 

De Wiek hef een veule veurzienings, waorunder een bibliotheek, een openbaore basisschoele, een sporthal, sportvelden, een zwembad, een supermarkt, een postagentschop, verscheiden aandere winkels en bedrieven en een groot antal horecagelegenheden.

De umgeving van De Wiek wördt ekenmarkt deur 't weidelaandschop van 't Riestdal. In 't zuudwesten van 't dörp lig 't bosrieke laandgoed Dickninge uut de negentiende ieuw, det vri'j toegaankelijk is. Enkele kilometers in 't oosten van 't dörp, an de Staopelerweg, is 't bezukerscentrum van Stichting Het Drentse Landschap te vienden.

## Kunnigheid
*Jan Poortman, schriever en onderwiezer, geboren op De Wiek
*Ria Westerhuis, schriefster, woonachtig op De Wiek

## Plaotiesriege

Ofbeelding:Vroggere Op Schoele 1913 De Wiek.JPG|Vroggere openbaore basisschoele op De Wiek (evestigd 1913)
Ofbeelding:Kapper adverteert 'veur echte kerels', De Wiek.JPG|Een kapperszake op De Wiek adverteert in 't Drèents 'veur echte kerels'
Ofbeelding:Hof an een straote op De Wiek.JPG|Hof an een straote op De Wiek
Ofbeelding:De Riest bi'j de Wiek, Drenthe.JPG|'t Drèents-Oaveriesselse grèensreviertien de Riest bi'j De Wiek


## Uutgaonde verwiezings
* VVV De Wolden
Stappest

**Stappest** (ok wal **Stapper**; Nederlaans: *Staphorst*) is een dörp in de Nederlaanse previncie Oaveriessel. 't Lig in de gelieknamige gemiente.

## Dörpskarakter
Samen mit Roevène vörmt Stappest een typisch veurbeeld van lintbebouwing an de Olde Rieksweg en (in 't geval van Stappest) de Gemienteweg. Opvallend an Stappest bint de felgrune luken en deuren (mit boaven de veurdeure dikkels een zogenaamde lèvensboom) en de klederdracht die vrogger van jong töt old deur mannen en vrouwen edragen wordden, mar now hiel gauw ofnimt. Kiender die permanent of allinnig in de winter in klederdracht loopt, bint al een zeldzaamheid. Ok volwassen mannen zie-j der niet meer in lopen, op een paor bejaorde mannen nao. Volwassen vrouwen die in klederdracht loopt, bint der nog wel aordig veule. In 1937 is in de Algemiene plaatselijke verordening vastelegd det 't verboden is *"iene op of an de weg zonder zien of heur toestemming te fotograferen"*.

## Karkelijkheid
De gemienschop van Stappest stiet bekend as ien van de miest karkelijke binnen Nederlaand, en is knap esleuten. Der bestaot verschillende geriffermeerde karken van verschillende oriëntaties. De zundagsröst wordt stark in acht eneumen en de karkdiensten in de protestantse karken wördt drok bezocht. De dörpskarke van Stappest is mit umdebi'j 2.300 zitplaatsen ien van de grootste karken in Nederlaand en zit alle zundagen vol.

Op speciale dagen zoas biddag en dankdag bint op Stappest alle winkels, bedrieven en schoelen esleuten. 't Lek dan een normaole zundag, mar de karkdiensten wordt miestal pas 's aovens eholden.

## Kunnigheid
In disse lieste vin ie bekende mèensen die op Stappest woont, of ewoond hebt.

* Stien Eelsingh (1903-1964), schilderes
* Peter Stegeman *('t Stappester boertien)* (1840-1922), krudendokter

## Citaot

Hoalt de burenplicht ien eere
is op Stappers het parool
En dan klöpt er wèrme hèrten
onder 't gröve kamizool
Zet de tering noa de nering
det geldt hier veur heer en knecht
Het volk zelf en de gemeenschap
Stappers hold zien zaken recht
Felle kleuren langs de wègen
Stappest is traditie vast
Wie niet noa dit volk giet trappen
hef met Stappersen gien last


Uut Hendrik Sterken zien gedicht 'Drie-eenheid'. In: J.P. van den Berg c.s. (1986), *Van Reestdal tot Beentjesgraven. Van Kievitshaar tot Kievitsnest*, Zwolle: Natuur en Milieu Federatie Overijssel, blz. 53

## Uutgaonde verwiezings
* Webstee van de gemiente Stappest 
* Infermaotie oaver Stappest en Roevène

## Rifferenties