Hendrik Entjes

**Hendrik Entjes**, infermeel Nedersaksisch ok wal **Enties** (Rheine, Westfalen, 17 september 1919 - Ni'jlusen, 8 mei 2006) was dialectoloog en hooglerer Nedersaksisch an de Rieksuniversiteit Grunning. Hi'j was ien van de anfieteraors van de Nedersaksische taal en literetuur binnen de Nedersaksische Beweging.

## Waandel
As kiend kwaamp hi'j naor Vroomshoop, daoras hi'j opgreuiden. Hi'j gaf les in Nederlaands in Almelo, Amersfoort en Zwolle. Van 1960 töt 1964 was hi'j lector Nederlaandse taal- en letterkunde an de Westfälische Wilhelms-Universität in Münster. Daarnao weur hi'j wetenskappelike kracht op 't Nedersaksisch Instituut van de Rijksuniversiteit Groningen onder prof. dr. Klaas Heeroma, de eerste hooglerer Nedersaksische taal- en letterkunde. Tien jaor later weur Entjes zölf hooglerer Nedersaksisch, töt zien emeritaot in 1982.

## Onderwaarpen
Entjes zetten hum in veur een gelieke achting veur 't Nedersaksisch ten opzichte van wat ze veur enkele jaoren nog 't *Algemien Beschaafd Nederlaands* neumden. Hi'j maakten studie van taal en volksleben in Oost-Nederlaand en angrenzende gebieden in Duutslaand, en schreef veule boeken en stokkies in tiedschriften. Ien van zien bezundere interesses was t Vjenne, zien geschiedenis en zien taal (daor as-e op epromoveerd is). Ok hef-e an literaire producties mitewaarkt, ondermeer as redacteur van het tiedschrift *[[Boekenbus]]*, en mitwarker van *[[Twijspaalk]]*, en hef e mitehölpen um de literatuur van Oaveriessel op de kaorte te zetten.

In verscheiden geschriften weug Entjes de Nedersaksische schrieverije, gunk e in op vraogstokken rond streektaal en literetuur en reup e op töt zölfbesef en verheffing op literair en cultureel gebied. Hij gaf de verzamelde gedichten van de slim geliefde Aoveriesselse dichteres Johanna van Buren uut. Ok pleitte e veur erkenning van 't talent van schrievers zoas Johan Buursink en de wèenselijkheid um die heur verzamelde wark uut te geven.

## Naolaotenschop
Uut Entjes zien schrieverije sprek betrökkenheid, mar mangs ok 't gevuul een roepende in de wuuste te wezen of an een dood peerd te roppen. Toch had e wal degelijk invloed; zo fieterde hij as hooglerer Nedersaksisch de studenten Martin Koster en Ton Kolkman an um een Nedersaksisch tiedschrift op te zetten, zoas e det zölf ok al ies had edaone. Daor kwaamp in 1979 't Drèents letterkundig tiedschrift *[[Roet (tiedschrift)|Roet]]* van, det op zich weer naovolging kreeg in de vörm van Grunnings tiedschrift *[[Krödde (tiedschrift)|Krödde]]*.

Op 13 september 2019 wördden in Zwolle een Nedersaksisch symposium eholden, 't eerste in een riege. 't Wördden ok wal 't Entjes-symposium enuumd en was organiseerd rond de honderdste geboortedag van Entjes en 't verschienen van *Nedersaksisch in een notendop. Inleiding in de Nedersaksische taal en literatuur*.

## Waarken
* *Tweespraak* (Van der Veen, 1965 - aover Simon van Wattum, redactie deur Hendrik Entjes)
* *Woordenboek van het Vriezenveens* (1969)
* *In Holland staat een huis. Niederländisch für anfänger* (1969)
* *Bij ons in Nederland. Niederländisch für Fortgeschrittene* (1970)
* *Die Mundart des Dorfes Vriezenveen in der niederländischen Provinz Overijssel* (diss., 1970)
* *Omme sonderlinge lieve toe den vene. Uit de geschiedenis en het volksleven van Vriezenveen* (1970)
* *Het dialect van Winterswijk* (1971-1982)
* *"Kann nit verstan". Eine Einführung ins Niederländische* (1973)
* *Dialektatlas van Gelderland en Zuid-Overijsel* (1973)
* *Dialecten in Nederland* (1974)
* *Nedersaksische taal- en letterkunde* (1975)
* *Van duivels, heksen en spoken. Nederlandse volksverhalen* (1976)
* *Over het ontstaan van Vriezenveen* (1979)
* *Verzamelde gedichten / door [[Johanna van Buren|Johanna F. van Buren]]; verz. en van een verklarende woordenlijst voorz. door H. Entjes* (1981)
* *Dialektatlas van Zuid-Drente en Noord-Overijsel* (1982)
* *Mundartatlas der alten Grafschaft Bentheim von A. Rakers* (1993, mit Hermann Niebaum)

## Buten dizze webstee
*Filmpien mit 'n kört interview mit Hendrik Entjes
*Interview mit Hendrik Entjes op de webstee van 't Meertens Instituut

## Verwiezings