open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kanariese Eiloanden

**Kanariese Eiloanden** (op zien Spaans: *Islas Canarias*) is n köppelken eiloanden in n Atlantiesen Oceaan, op t westen van Marokko en de Westerlike Sahara. t is ene van de zelfregearende gemeenskoppen van Spanje. De Eiloanden hebt twei offisjele heuwdsteaden: Las Palmas de Gran Canaria en Santa Cruz de Tenerife.

De Kanariese Eiloanden bestoat oet zuuwn grote eiloanden (El Hierro of Ferro, Fuerteventura, Gran Canaria, La Gomera, La Palma, Lanzarote en Tenerife) en zes kleandere eileandkes (Graciosa, Alegranza, Montaña Clara, Isla de Lobos, Roque del Este en Roque del Oeste). t Eiloandenkoppel ligt 100 kilometer oet de zuud-Marokkaanse kuste.
Nedersaksische warkwoordsvörms

De **warkwoordsvörms in t Nedersaksisch** bint taoleigenschoppen die t Nedersaksisch stark van t Nederlaands, en sums ook van mekaor, underskeidt. t Geeit hier um hoe warkwoorden vertaold worden en um hoe'j warkwoorden in bepaolde tieden en bie bepaolde personen vervoegt. Umdat warkwoorden binnen t Nedersaksische taolgebied ook van mekaor verskilt, wordt de verskillende dialecten hierunder apart neumt, zoda'j kunt vergelieken. De warkwoorden worden geordend up de Nederlaandse vörm.

Ie wordt verzöcht um t understaonde schema an te holden. Ie kunt underan t schema eventueel opmarkings toevoegen. Doe dat dan deur eerst an te geven um welke vörm t geeit en dan wat der as toevoeging bie kump.

 Veluws: "hee" en "ie" is veural Oost-Veluws
 Veluws: zie de Veluwse taalwiezer veur 't hele overzichte van *wie* en *julen*.

## Hebben
**Tegenwoordige tied**

**Vleden tied**

**Voltooide tied**

## Zijn
**Tegenwoordige tijd**

**Vleden tied**

**Voltooide tied**

## Gaan
**Tegenwoordige tied**

**Vleden tied**

**Voltooide tied**

## Doun
Tegenwoordige tied

**Vleden tied**

**Voltooide tied**

## Worden
Tegenwoordige tied

n -t krig völle noadruk bie disse persoonn, vake vuurof egoan duur ne korte pauze

**Vleden tied**

**Voltooide tied**

## Mogen (toestemming hebben)
Tegenwoordige tied

**Vleden tied**

 Grönnegs: mocht, mochten - 't' nait oetsproken

**Voltooide tied**

## Durven
Tegenwoordige tied

Westerwoolds: De 'r' klaor oetsproken

**Vleden tied**

 Grönnegs: mocht, mochten- 't' nait oetsproken

**Voltooide tied**

## Zain
**Tegenwoordige tied**

**Vleden tied**

**Voltooide tied**

## Lopen
**Tegenwoordige tied**

**Vleden tied**

**Voltooide tied**

## Weten
**Tegenwoordige tied**

**Vleden tied**

**Voltooide tied**
Facebook

**Facebook** (vriej ummezat: *gezichenbook*) is ne webstea dee bedoold is as sosjaal netwoark. t Is de grötste sosjale webstea van t internet, en te vergeliekn met Hyves of Google+. Juli 2010 har t mear as 500 miljoen gebroekers wearldwied. t Was vuural geleefd oonder studeantn en bedriefsleu, maor vanof ende 2011-begin 2012 is der ne bewaeging te zeen van Hyves gebroekers dee't zich ok op Facebook anmeldt.

Leu köant dr zik op anmeelden, ne eegne persoonlike ziede maakn en dan leu neugn um vriend te wordn, zodet t persoonlike netwoark gröait. Duur bepoalde ziedes met interesses an oewe ziede te koppeln, köant aandere leu met dezelfde interesses oe veendn, zodet leu met dezelfde vuurkuurn en interesses an mekoar ekoppeld wordt.

Vearder kö'j dr persoonlike berichen met noar aandern steurn, verteln wa'j doot, wa'j in de gedachen hebt, of wa'j in t zinne hebt, en hele fotoalbums maakn. Vrienden kriegnt dit dan in n oawerzicht te zeen van wat iederene dut en dech. Hier köant zee dan wier op reageern.

Op 18 mei 2012 is Facebook noar de beurs egoan, en wör doar in-eskat op ne totale wearde van 100 miljard dollar (neet de hele wearde is in andelen oet-egeewn, de oprichters hebt nog altied de mearderheid van de andeeln in haande).

## Oetgoande verbeendige
* Offisjele webstea
Lönnikerbearg

N **Lönnikerbearg** is nen heuwel in n gemeante Eanske, vlekbiej t döarpeken Lönnker. N heuwel, den ne heugte hef van 61 m, legt in t noordösten boawen Lönnker en in t östen van t Vliegveald Tweante. N bearg is önnerdeil van de stuwwaln tösken Eanske en Oldnzel.

Disse stuwwaln önstöndn in t Saalien, woa't laandies n bevrierenden önnergroond öpziej duwn, en zee as dakpans öp mekoar stoapeln.

Nu-an-n-dag is n Lönnikerbearg n 141 hectöare telnde, det toobeheurd töt t Laandskip Oaweriessel. In t verleedn was n heuwel nog n heideveald woar sköape groasen. Oan t ende van n 19e eeuw wör deur A.J. Blijdenstein tötoal healemoal mit noaldböame beplant. Hee har n heuwel in zin bezit ekriegn deur t laand van verskillende boern te köp. De *rabatten* (verheugde kweakbedn) veur de anplant van aal dee böame warn tesoame wal 320 km lange. Blijdenstijn hef zich noa zinn död öp heuwel loaten begroow. N deil van de familie hef dit veurbeald evölgd.

In de oale soagn van Tweante wod ezegd det doar öp n Lönnikerbearg Witte wieven wönt.
Lönnker Möl

De **Lönnker Möl** is ne weendmöl biej t Tweantse döarpeken Lönnker in n gemeante Eanske. T is ne beltmöl en stoat oan de Lonneker Molenweg 80. N groond woa't öp stoat heet *[[De Elzenkamp]]*.

## Skiednis en bouw
De rechtevoortse möl wöd in ebroek enömmen in 1851. B.W. Blijdenstein leet de möl bouwen noadet de oale möl (*Demmersmöl*) in 1847 ofbroandn, woarnoa hee de restn van de weduwe van n loatesten iegenoar koopn. Blijdenstein leet nen boawenkruujer bouwen (t kroewark kömt oet Engelaand), dee 50 meter van n eersten plak stoan kömn. Zinne veurlettern (BWB) en t joartal stoan in n weendwiezer boawen öp de möl. Ömdet d'r woaterpröbleme warn in de steanen möl (mede deurdet de möl zo heug lign), wör tiejdens de herstelwarken in 1865 n rietdek anebrengen.

In 1916 wör de möl deur de brooders Roetenberg stilezet, ömdet t te völle sleet en deurdet doar deur n Eerste Wealdkrieg zo goode as gin groan öm te moalen was. T herstel kön nog lange neet edoan wör ömdet de krieg oandere deengn nödig har. Moar de mölners bedeenden n elektromotor veur de twee steanen, en doarnoa gung de möl van de ene tekstielfebrikant noar n oandere tekstielfebrikant heen. In 1925 begönnen de familie Blijdenstein wear mit t herstellen van de möl. Öp 10 august 1925 wör n kep soamen mit de wiekn doar biejnoa aferöakt deur nen stöarm.

In n Tweede Wealdkrieg hef n mölder völle families in leaven weten houwen deur illegoale groan moaln. Doarveur hee neet de greute möl ebroeken, moar ne kleine in de greute, elektrische oanedreven. De möllebelt was doarnoast ok n gooden skuilplak.

N niejen iegenoar, Blijdenstijn jr., gef n öpdrakt öm de möl van halfe-autömoatische weendklappen te veurzeen, en de twee steanköppeln van elektrische oandriewing.

In 1933 wör noast de elektrische oandriewing nen dieselmotor van Stork eploatst. Vanof dan wör doar mit weendkracht neet meer gröanen emoalen. N gemeante Eanske köpen de möl öp 17 april 1962 van de familie Blijdenstijn. N oorsprönkelijken steanen öntmanteling wör blootelegd dee oorsprönkelijke önder t riet leg. Moar skoadelijke droajen de wiekn neet meer en de möl was alleane nog moar n öpslagplak. In 1985 wör de möl wer hersteld en öp 18 augustus kön de möl wer moaln. In 1995 wör doar wer riet öp t dak eploatst, en doarmit is de Lönnker Möl de enige möl in Nederlaand dee ne nieje rietdekking hef. In 1998 wör doar wer nen niejen holten skuur noast ebouwd.
Rohel (Scharsterlaand)

**Rohel** (Fries: *Reahel*) is een dörp in de gemiente De Friese Meren in de Nederlaanse perveensie Frieslaand. Et leit in et noordoosten van et Tjeukemeer en had in 2004 omdebi'j de 230 inwoners. Et beheurde tot 2014 tot de vroggere gemiente Scharsterlaand.

De naeme stamt van de bodem die hier iets rooier is as op aandere plakken in de omkrieten van Rohel; "hel" zol verwiezen naor "heugte", of juust naor "hol", leegte. Een aandere verklaoring hangt saemen mit een legende over et ontstaon van et Tjeukemeer, hier zol ooit een bos staon hebben dat ofbraand is. De vuurgloed van et branende vene (en bos) zol de naeme "rooie hel" verklaoren.

Tiedens de Tweede Wereldoorlog zat d'r in Rohel een deurgangskamp veur joden, veur de oorlog woonde d'r warklozen in dit kamp die mit de ofgreving van et vene an et wark zet wodden. Nao de oorlog wodde dit kamp bruukt veur KNIL-militairen (Molukkers). De plaetselike bevolking nuumde et kamp nao de oorlog et Ambonezen-kamp.

Nao de oorlog wodde d'r een voetbalverieniging opricht en d'r wodde speuld kotbi'j et kamp, d'r wodden ok vule bewoners van et "Ambonezen-kamp" lid van disse voetbalverieniging. De naeme van disse voetbalverieniging is nog altied "De Wite Peal" (de witte paol), mar zit inmiddels in Sunt-Jehannesge.

Vrogger had Rohel een karkien mit een karkhof, mar die is in et Tjeukemeer verdwenen. Ie kunnen de grafstienen nog wel vulen op de bodem van et meer.

In Rohel hej' meerdere campings, d'r is een tuuncentrum en d'r is een straantien an et Tjeukemeer.


Ofbeelding:Vierhuis (Rohel) 04m.JPG|Bod bi'j Vierhuus, dat onder Rohel vaalt.
Rohel

**Rohel** kan verwiezen naor:

*Rohel (Scharsterlaand) - een dörp in de gemiente Scharsterlaand (Frieslaand)
*Rohel (Achtkarspelen) - een buurtschop in Achtkarspelen (Frieslaand)
*Rohel (polder) - een polder in Achtkarspelen (Frieslaand)
Muse (band)

**Muse** (oetsproake //) is ne muziekgroep oet t Engelse Teignmouth in Devon. De leedn van Muse beent seend t begin van de band (1994) bie Muse bleewn. De zaank, gitaar en piano wörd doan duur Matthew Bellamy, de achtergroondzaank, basgitaar en veardere toetsenpartiejn komt vuur reknge van Christopher Wolstenholme, en de drums, slagwoark en sythesizers wordt bespöld duur Dominic Howard. Noa t oetkomn van t album *Black Holes and Revelations* (*Zwarte Geater en Oonthulliges*) dut ook Morgan Nicholls met op slagwoark, basgitaar en achtergroondzaank as ze optreadn doot.

Muse is bekeand van de opzweepnde en oetbeundige optreadns dee't ze geewt en van de völle muziekstieln dee't ze duur mekoar doot, zo as progressive rock, alternative rock, klassiek, heavy metal, en ellektroniese muziek, met thema's oawer revolusie.

Muse hef acht studioalbums op enömn: *Showbiz* (1999), *Origin of Symmetry* (2001), *Absolution* (2003), *Black Holes and Revelations* (2006),  *The Resistance* (2009), *The 2nd Law* (2012), *Drones* (2015) en *Simulation Theory* (2019). Doarnöast hebt ze nog verskeaidene optreadns op enömn en oet egeewn: *Live at Rome*(2013) *HAARP* (2008), *Absolution Tour* (2005) en *Hullabaloo Soundtrack* (2002).

Duur *Black Holes and Revelations* kreeg de band ne Mercury Pries-anbevelige en kömn ze op de doarde plaatse in de NME Albums van t Joar-lieste van 2006. Ze hebt vief MTV Europe Music Awards op naam, vief Q Awards, acht NME Awards, twee BRIT Awards en veer Kerrang! Awards. Vuurdet t Album The Resistance oetköm har Muse wearldwied al mear as 10 miljoen albums verkocht.

## Albums
* Showbiz (1999)
* Origin of Symmetry (2001)
* Absolution (2003)
* Black Holes and Revelations (2006)
* The Resistance (2009)
* The 2nd Law (2012)
* Drones (2015)
* Simulation Theory (2018)
* Will of the People (2022)

## Oetgoande verbeendige
* Offisjele webstea
Snikzwaog

**Snikzwaog** (Nederlaans: *Snikzwaag*, Fries: *Sniksweach*) is et kleine laondörpien tussen De Jouwer en Akmeriep in de gemiente De Friese Meren in de Nederlaanse perveensie Frieslaand. 

Tegere mit Ni'jehaske, Ooldehaske, Haskerhorne en Westermeer maekte et diel uut van et oolde gebied *Haskerviefga*, en is et ien van de ooldere nederzettings van de veurmaolige gemiente Haskerlaand.

Op et begreefplak staot ok ien van de klokkestoelen in Frieslaand.


Ofbeelding:Snikzwaag1.jpg|Snikzwaog zien vanof et zuden
Ofbeelding:Klokkenstoel Snikzwaag 06w.JPG|Klokkestoel
Elburgs

't **Elburgs** is een Nedersaksisch dialek dat esproken wördt in de stad Elburg van de gelieknamige gemeente. 't Dialek lig op de overgangsgrens tussen 't West- en Oost-Veluws, mar wördt tot 't Oost-Veluws erekend. Dit kump onder aandere deurdat 't an de old-kaante lig van de *[[Veluws#Taalgrens:_ol/ou|oud/old-isoglosse]]*. 

In Doospiek, een dorp binnen de gemeente Elburg wördt der Doospieks esproken, dit lig tussen 't Elburgs, Nunspeets en 't Urkers in. 't Elburgs is samen mit 't Nunspeets en 't Doospieks een ampart groepjen binnen de Veluwse dialekken, der bin een antal olde klanken in beweerd ebleven zoas de /ee/ dee tussen de [ee] en [ie] in lig, de /oo/ dee tussen de [oo] en [oe] in lig en de /uu/ dee tussen de [uu] en [u] in lig. Der is ook een oldheidkundige verenige, Arent Thoe Boecop,  dee zich bezigholt mit 't Elburgs en de Elburgse cultuur, disse verenige hef ook een boek uut-ebröngen onder de naam *Elburgs Woordenboek*.
Vischpoorte (Elburg)

De **Vischpoorte** is een stadspoorte van Elburg, dee ebouwd is in de 14e eeuw. De Vischpoorte lig kortbie de haven van Elburg. Oorspronkelijk was dit een dichte verdejigingstoorne van de stad. Vanof de 16e eeuw mag 't verkeer der deurhinne. 

Van de poorten dee vrogger an de stadsmoeren ebouwd waren, is de Vischpoorte de enigste dee nog over-ebleven is.
Vispoorte (Zwolle)

De **Vispoorte** is een veurmaolige stadspoorte in de stadsmure van Zwolle.

De in 1498 ebouwde poorte zat tussen de Wiendragerstoorn en de Stienpoorte. In 1844 wier de poorte of-ebreuken.

## Foto-uutstalling

Ofbeelding:Zwolle Vispoort 1627.PNG|De Vispoorte op een prent uut 1627
Boergondisch (tael)

Et **Boergondisch** is een uutsturven Oost-Germaanse tael die spreuken wodde deur de Boergondiërs.

Et was een levende tael in de vrogge middelieuwen en wodde doe in Zuudoost-Gallië spreuken deur de Germaanse minderhied, die de heersende klasse in dat gebied was. Disse tael is lichtkaans al veur et jaor 700 uutsturven, doe de Germaanse minderhied et Gallo-Romaanse dialekt van de meerderhied van de bevolking overnam.

Et Frankisch-Comptoise dialekt van et Fraans is verwaant an et Boergondische dialekt, dat spreuken wodt in Boergondië, en wodt zien as een diel van de Boergondische groep van de Gallo-Romaanse dialekten.
Boergondisch

**Boergondisch** kan verwiezen naor:

*Boergondië - een streek in Fraankriek
*Boergondisch (tael) - een uutsturven Oost-Germaanse tael
Vandoals

t **Vandoals** was n Oost-Germoanse toal, woarschienlek naauw verwant aan t Gotisch.

Sprekers van dizze toal leefden ien Zuud-Spanje en Noord-Afrika. Ze volgden aandere Germoanen (onder aandere Visigoten) en nait-Germoanen (onder aandere Aloanen). De noam Andalusië komt meugelk van de noam *Vandoal* ("Vandalicia" = laand van Vandoalen). Der is nait veul meer ien t Vandoals bekìnd as n poar persoonleke noamen en wat lözze zinnen.
Loganbees

De **loganbees** (*Rubus × loganobaccus*) is een krusing tussen een brummel en een hienebees.

De soort is per ongeluk ontstaon in 1880 of 1881. 't Was toe gebrukelijk um soorten bezen te krusen um varianten te ontwikkelen die commercieel ezien interessanter waren. James Harvey Logan, een rechter in Santa Cruz (Kallefornië), zeide brummelzaodjes uut beneffen een hienebezestruuk. Beide planten bleuien tegeliek. 't Zaod dat ontsting wier deur Logan eplant en uut de vuuftig zeilingen bin een koppel nieje soorten ontstaon. Eén hiervan was de loganbees; bie de are 49 zat ok de reuzebrummel (de langste van alle soorten die ooit ontstaon is).

Europa maakte in 1897 kennis mit Logans oorspronkelijke bees. Een stekelloze variant, de *American Thornless* (*Amerikaanse doreloze*) eneumd, is in 1933 ontwikkeld.
Fudge

**Fudge** is een typisch Westers snoepgoed, 't wönnen meestentieds emaak mit cacao en is zach en romig van smaak. Fudge wönnen emaak deur suker, botter, melk en/of slagroom te reuren en te verwarmen tot een graod of 112 ºC of 115 ºC (of 't mengsel op temperetuur is ku-j tessen deur een druppel van 't mengsel in een laagjen ieskoud waoter laoten vallen, a-j der een balletjen van kunnen maken dan is 't goed op temperetuur), daornao wönnen 't mengsel of-ekoeld en op-eklop. Der kan oek sukelao bie 't mengsel edaon wönnen um *sukelaofudge* te maken; je kunnen der oek nog aandere ingrediënten en smaken bie in doon.

## Ontstaon van fudge
Zo'n honderd jaor eleen is 't recep veur fudge deur-egeven deur Emelyn Battersby Hartridge, een student an 't Vassar College in Poughkeepsie, Niej-York. Ze schreef in 1886 dat een nich of neve van een schoelkammeraod fudge maken in Baltimore, Maryland in de Verenigen Staoten en dat e 't verkoch veur veertig cent per pond. Hartridge kreeg 't recep van de fudge in hanen, en in 1888 maken ze veertien kilo fudge veur de *Vassar Senior Auction*. Al gauw wönnen 't deurverteld an aandere vrouwenkleezjes en 't wönnen een bekend en geliefd snoepgoed.
Aa en Hunze

**Aa en Hunze** is een gemeeinte in 't noordoosten van de provincie Drenthe in Nederlaand. De naom van de gemeeinte verwiest naor de rivieren de Drentsche Aa en de Hunze, die beide deur de gemeeinte stromen. De gemeeinte had op 1 jannewaori 2020 25.453 inwoners (bron: CBS) en hef een oppervlakte van 278,16 km<sup>2</sup> (waorvan 0,18 km2 waoter). 't Gemeeintehoes steeit in Geeiten. De gemeeinte is in 1998 ontstaon deur 't samengaon van de veurmaolige gemeeinten Raol, Gasselt, Geeiten en Anlo.

## Geschiedenis

De gemeeinte besteeit oet tweei verschillende deeilen, met elk een verschillende aachtergrond. 't Westelijke gedeeilte, met de Hondsrug derbij, beheurt tot eein van de aoldste bewoonde gedeeilten van Nederlaand. Binnen de gemeeinte liggen in totaol twaolf hunebedden. Daornaost zie'j in de umgeving van Anlo veul grafheuvels. Dit westelijke deeil wordt kenmaarkt deur een esdörpenlaandschop. Naost Anlo waren ok Raol en Balloo in de middeleeuwen vergaoderplaotsen veur de Etstooul, doou 't hoogste bestuurlijke en juridische college van Drenthe.

't Oostelijke gedeeilte van de gemeeinte hef een veul kortere bewoningsgeschiedenis. De veengebieden langes de Hunze bint vanoet de dörpen op de Hondsrug ontgonnen, veural Annen, Iekst, Geeiten en Gasselt.

## Waopen en vlaag
De neie gemeeinte hef derveur kozen een nei waopen an te nemen, waorin gien van de waopens van de aolde gemeeinten weer is te vinden. 't Waopen besteeit oet een greuin (sinopel) vlak, waorop een tralied dubbel kroes steeit in 't gold. In 't eerste kwartier steeit een golden leliekroon. 't Waopen wordt dekt deur een golden kroon met dreei blaoder en tweei paorels. 't Wordt vastholden deur tweei reebokken.

De leliekroon in 't eerste kwartier verwiest naor Maria, die ok in 't waopen van Drenthe veurkomp, en naor 't feit dat de etstooul eerder vergaoderde in plaotsen die in de gemeeinte liggen. 't Traliede kroes verwiest naor de tweei historische heufdroutes die deur de gemeeinte lopen: Grunningen - Coevern, over de Hondsrug, en Assen - Geeiten en wieder naor Veendaam. Dat bint noou de N34 en de N33.

De gemeeintevlaag is van 't waopen ofleid. 't Greuin in de vlaag (en in 't waopen) is een verwiezing naor 't boerse karakter van de gemeeinte.

## Kernen
De gemeeinte Aa en Hunze hef 35 officiële kernen. 't Gemeeintehoes steeit in Geeiten.

### Dörpen en gehuchten
Amen, Aandern, Anlo, Annen, Annerveensekenaol, Balloërveld, Balloo, Deurze, Iekst, Ieksterveen, Ieksterveensekenaol, Ieksterzaandvoort, Ekehaor, Eldersloo, Eleveld, Gasselt, Gasselterneiveen, Gasselterneiveensemond, Gaastern, Geelbroek, Geeiten, Geeiterveen, Grol, Marwieksoord, Nei-Annerveen, Neie Diep, Nijlande, Nooitgedacht, Aold-Annerveen, Papenvoort, Raol, Schipbörg, Schoonloo, Spiekerboor, Vredenheim

### Buurtschoppen
Naost dizze officiële kernen he'j in de gemeeinte de volgende buurtschoppen:

Achter 't Holt, Baoreveld (dails), Bonnen, Bonnerveen, Bosje, Broek, De Hilte, Gasselterboerveen, Gasselterboerveensemond, Gasselterneiveensemond Eerste Dwarsdiep, Gasselterneiveensemond Tweeide Dwarsdiep, Geeiterzaandvoort, Kostvlies en Veenhof.

## Stedenbaand
* Polen: Żerków
* Tsjechië: Opočno
De röttenvanger van Hameln

**De röttenvanger van Hameln** is een Noord-Duuts sprokien mit as centraole elementen een röttenplaag in 't middeleeuwse stadtien Hameln, in 't Wezerbarglaand, en 't veurgoed wegraken van de kiender van 't stadtien. De oldste variaanten vertelt van een bont eklede fluitspeuler die de stadskiender vörtleidt uut de stad; ze koomt nooit weerumme: 

Anno 1284. 
Am Dage Johannis et Pauli 
War der 26. Junii 
Dorch einen Pieper mit allerly Farve bekledet 
Gewesen CXXX Kinder verledet 
Binnen Hameln geboren 
To Calverie bi den Koppen verloren.

In de 16e eeuw wördden de anekdote uutesponnen töt een vertellegien mit kop en starte. In 't vertellegien huurt de börgers van Hameln een vrömde fluitist in um heur van een röttenplaag of te helpen. Mit een toverfluit lokt de fluitist de rötten de stad uut. As e dan weerkump en de börgers hum zien of-epraote loon niet wilt gèven, is hi'j slim hellig en nemp wraak deur de kiender van de stad op dezölfde menier te betovern en de stad uut te leiden. Dizze versie van 't verhaal wördden wied bekend as sprokien. 't Wördden naoverteld deur Johann Wolfgang Goethe, de breurs Grimm, Robert Browning en nog een hiele bulte schrievers.

't Is meugelk det 't verhaaltien terogge giet op een historische gebeurtenis waorin Hameln zien kiender kwietraakten. D'r bint theorieën op-ewörpen det de röttenvanger een symbool is van 't starven van de kiender deur de plaag of een aandere ramp. Nog weer aandere theorieën beschrieft hum as een massamoordenaor of vergeliekt hum mit manspersonen as Klaos van Keulen, die veule kiender mitnaamp op een rampzalig of-elopen Kienderkruustocht. De miest waorschienlijke theorie verbiendt 't vörtraken van de 'kiender' (ofwal een groot diel van 't volk) van Hameln mit de Ostsiedlung, de Duutse kolonisatie wieder oosterd uut.
Plattmakers

**Plattmakers** is een encyclopedisch woordeboek op internet in en over et Nedersaksisch. Et woordeboek, dat al sund 2009 bestaot, had in oktober 2023 meer as 22.000 begrippen in de databaank. Et is daormee et briedvoerigste Nedersaksische woordeboek op internet. Een woord kan in verschillende variaanten van et Nedersaksisch invoerd wodden. Sund 2022 makt ok een literaire databaank, Plattmakers Black, diel uut van e webstee. Daorin bin Nedersaksische boeken, schrievers, uutgeveri'jen en meziek te vienen. Krek as bi'j et woordeboek ligt de naodrok op Duutslaand, mar der is ok infermaosie uut Nederlaand te vienen. Van een bulte schrievers wodt een foto teund.

Op Plattmakers wodden de woorden in een biezundere schriefwieze weergeven, krek zoas in de ooldste spellingvorm van veur et Ooldsaksisch (omenbi'j et jaor 700). Disse schriefwieze wodt dan ommezet in een mederne spelling, waorin alle opienvolgende klaankverschoevings, die d'r sund die tied west hebben, opneumen bin. Op disse menier wodt de mederne vorm van et woord saemensteld zonder dat d'r verschillen in schriefwieze ontstaon.

Dislange is dit umzettingsperces beschikber veur zes verschillende dialekten. In totaol wodt et Nedersaksische taelgebied van de webstee in 128 dialektgebieden indield. De webstee is beschikber in et Nedersaksisch, Duuts, Nederlaans en Engels en bödt naost woordverklaorings in et Nedersaksisch ok vertaelings in et Duuts, Nederlaans en Engels an.

## Uutgaonde verwiezings
* Webstee Plattmakers.de (Nedersaksisch)
Noordhoeks

Et **Noordhoeks**, ok wel **Noordkleifries** nuumd, is ien van de vier grote dialekten van et Fries en wodt spreuken in et noordoosten van de perveensie Frieslaand, een gebied dat roegweg begreensd wodt deur et Lauwersmeer in et oosten, et Wad in et noorden, Et Bildt in et westen en een daenkbeeldige liende van Liwwadden over Birdaard en Dokkum naor Engwierum in et zuden.

Et Noordhoeks wodt spreuken deur naor schatting zoe'n 39.000 meensken in de perveensie Frieslaand; hoe veul Friezen daorbuten Noordhoeks praoten is niet dudelik. 

Et Noordhoeks wiekt niet slim veul of van et Wooldfries dat ok wel zien wodt as de noordelike variaant dervan, in stee van as zelsstaandig heufddialekt. Van oorsprong is et Noordhoeks, dat spreuken wodt in et kleigebied in et noorden van de Woolden, een overgangsvorm tussen et Kleifries en et Wooldfries. Nuver genog liekt et westelike Noordhoeks, dat greenst an et Kleifriese gebied, minder op et Kleifries as et oostelike Noordhoeks. Dat komt omdat et Wooldfries staodigan et Noordhoekse gebied tussen Liwwadden en Dokkum indringt, mar niet dat in et oosten van Dokkum. Zo kan et bi'jgelieks, dat der in et westen van Dokkum et Wooldfriese woord "tûme" en in et oosten van Dokkum et Kleifriese "tomme" bruukt wodt. Typisch Noordhoekse vormen bin bi'jgelieks: "*muolle*" veur "mûle", "*buosse*" veur "bûse" en "*buotter*" veur "bûter".
Ealsgreawn

n **Ealsgreawn** of **Ealsgraawn** is ne bekke in Oaweriessel, den't begeent in de boerskop Ealsn in de gemeente Hof van Tweante. Van doaroet löp he laanks Eanter en Wierdn, woernoa't he oetkeump in de Regge.

Dr zit völle vis in n Ealsgreawn, zo as bears, voorn en snook, meer ook völle veugelsoortn, zo as de weelde eande, waterhoon, mearkoet en de reaiger.

Ofbeelding:Elsgraven.JPG|Zicht op n Ealsgreawn in Eanter
Ofbeelding:Elsgraven.jpg|Ealsgreawn vanof n Witmoosdiek
Midden-Drenthe

**Midden-Drenthe** is een gemiente ongeveer in 't midden van de Nederlaandse provincie Drenthe. De gemiente had op 1 jannewaori 2020 33.182 inwoners (bron: CBS) en hef een laandoppervlakte van 341,53 km². Van 1998 tot 2000 was de gemientename *Middenveld*. De gemiente is in 1998 ontstaon deur 't samengaon van de veurmaolige gemienten Beilen, De Smilde en Börk.

## Kernen
De gemiente Midden-Drenthe hef 29 officiële kernen. 't Gemientehuus steet in Beilen.

Antal inwoners per woonkern op 1 jannewaori 2004

## Rifferenties


## Uutgaonde verwiezing
*Webstee van de gemiente
Börger-Oring

**Börger-Oring** is een gemiente in 't oosten van de Nederlaandse provincie Drenthe. De gemiente had op 1 jannewaori 2020 25.558 inwoners en hef een oppervlakte van 278 km².

## Kernen
De gemiente Börger-Oring hef 25 officiële kernen. 't Gemientehoes zit in Eksel.

Antal inwoners per woonkern op 1 jannewaori 2004:

Overige officiële kernen:
*Drouwenermond
*Ieserveen
*Ellertshaor

## Trivia
* De gemiente hef een stedenbaand mit 't Tsjechische Hořice.

## Rifferenties




## Oetgaonde verwiezing
* Webstee van de gemiente
Gerard Ekdom

**Gerard Ekdom** (Utrecht, 26 meart 1978) is ne Neerlaandse radiomaker en tellevisieprissentator. 

September 2001 dut he alle woarkdeage t langst nog bestoande radioprogramma van de wearld, *Arbeidsvitaminen*, verzörgen. In t begin leup t programma van 9.00 uur töt 12.00 uur, mer seend 1 september 2008 hef he t eerste uur in eleawerd op Giel Beelen. Vanof 6 september 2010 zal hee van moandag töt en met doonderdag n niej programma goan maakn: *Effe Ekdom*, wat zal loopn tusken 12.00 uur en 14.00 uur.

Nöast zin bekeande *Arbeidsvitaminen* hef Ekdom ook nog vriedagsoawnds met Michiel Veenstra van 19.00 uur töt 22.00 uur t programma *Ekstra Weekend* en 's nachtes van vriedag op zoaterdag dut hee van 4.00 uur töt 7.00 uur t programma *Ekdom in de nacht*.

Hee hef verskeaidene moaln met edoan an de spesjale geeldophaalaksie 3FM Serious Request, woerbie't hee in t Glazen Hoes hef ezetn.

## Loopbaan
Ekdom was dr al vroo bie, want doo't he 14 was wör he al regelmoatig eneugnd um op feestjes muziek te dreein. Hee krig n programma op Radio De Bilt en hee hof ook ewoarket bie Stadsomroep Utrecht en NEW Dance Radio. Det programma bie n Utrechtsen Stadsumroop har hee te daankn an Fred Siebelink, den um doar anbeveul. Ekdom tröf ooit Siebelink es in Utrecht (hee kon um kenn an zinne stemme) en spreuk um an. 

In 1996 steurdn Ekdom n beandken op noar Jan Steeman van de AVRO. Den leut um too met n nachtprogramma, en zogedöanig köm Ekdom in 1998 in opleadige bie 3FM. Oonderwiel dee he nog radiomaakn bie Magic FM en Hot Radio. In 2000 mocht he n moal invaln vuur Wim Rigter in t programma *Arbeidsvitaminen*. Det bevöl zo good, det hee t in 2001 oawer moch nemn.

Oonderwiel is *Arbeidsvitaminen* is best-belusterde programma van 3FM. Ekdom steet bekeand um zinne onmeundige muziekkennis, en um ne angeneam anbod van kenmoarkende "arbeidsvitaminen-plaatn", woer't he mangs ne zogeneumde *freakplaat* tuskenduur dreeit. Ook hef hee as vast oonderdeel de *barbequeplaat*, wat n bliej versken mut wean wat good op ne bröadseloawnd zol könn pasn. Ook n vast oonderdeel is zin "Bedrijven Top 10", woerbie't bedriewe ne muzieklieste köant opsteurn, en de baas wörd oet erop töt "Baas van de dag".

Oktober 2008 köm zin eegne leawnsbeskriewige oet, met as titel 'Ik Zal Kijken Wat Ik Voor Je Kan Doen', wat ene van zinne bekeande oetsproakn is.

## Oetsproakn
Ekdom hef in zin programma n antal standaard oetsproakn, dee't duur zinne anhangers en tooheurders regelmoatig an ehaald wordt:
**Die Lucht!*
**Rock 'n' Roll!*
**Keiharde Porno! Gatverrrdamme!*
**Eine Deutsche Schallplatte!* 

## Oetgoande verbeendige
*Ekdom zin eegne webstea
*Ekdom's  twitterziede
*Profielbeskriewige op 3FM.nl
Alles Plat

**Alles Plat** is een internetradiostesjon det deurlopend Nedersaksischtalige meziek dreit. Dit umvat streektaalmeziek uut de Nederlaandse pervincies Gelderlaand (Achterhoek en Veluwe), Oaveriessel, Grunning en Drenthe. Ondanks de name dreit ze in beparktere maote ok Nederlaandstalige meziek van artiesten uut de regio.

't Stesjon is maandewark van RTV Oost en Umroep Gelderlaand. 't Is een internetstesjon; plannen veur een FM-frequentie bint d'r niet. De webstee gef een ofspeullieste weer.

Op de webstee kuj ok luustern naor 't wekelijkse neulstokkien van de Oaveriesselse kurendriever Helligen Hendrik, en de luusterboeken van de Achterhoekse verteller Jan Groot Zevert.

## Uutgaonde verwiezings
* Webstee van Alles Plat
Mönsterlaand

't **Mönsterlaand** bint de contreien rondumme de Duutse stad Mönster. De regio lig in 't noordwesten van de streek Westfaolen, in 't *[[Bundesland]]* Noordrien-Westfaolen. 't Mönsterlaand wördt roegweg begrèensd deur 't Teutobörger Wold in 't noordoosten, de revier de Lippe in 't zuden en de Nederlaandse staotsgrèenze in 't westen.

In de oorsprunkelijke betiekenis stiet 't Mönsterlaand geliek an 't Prinsbisdom Mönster, 't vroggere wereldlijke domein van de bisschop van Mönster. Vanof de bestuurlijke herindieling van 1975 bakent ze 't gebied ok naor de ni'je regiogrèenzen of. 't Begrip wis now vake op de samenwarking tussen de *[[Landkreise]]* Borken, Koosfeld, Stemmert, Waarndörp en 't kreisvri'je Mönster.

't Mönsterlaand is greuts op zien rieke geschiedenis. De bewoners bint heur stark bewust van 't eigen kerakter van de strèke. Dizze is ontstaon deur de lange gemienschoppelijke geschiedenis van kattelieke gezindheid, de Leegduutse streektaal (West-Mönsterlaands en Mönsterlaands), de laandelijke aord van de plaatsen, en de betiekenis van Mönster as cultureel, economisch en giestelijk centrum.
Gerard Rutger Buisman

**Gerard Rutger Buisman** (Stienwiek, 17 meie 1952 - Stienwiekerwoold, 1 augustus 2011) was een Oaveriesselse troubadour. Hi'j zung miest countryballades in et Stellingwarfs van de Kop van Overiessel.

## Vroggere wark
In zien studententied speulden Buisman mit aandere studenten in de formaties Fairweather Crew en De Moaten. Mit et amusementsorkest *Les Chevaux* toerden hi'j 25 jaor deur Nederlaand.

Hi'j studeerden laeter an et Stedelijk conservatorium van Zwolle en maekten diel uut van de blueglass-groep Flagstone en 't Nicole Reymer Trio. End jaoren zeuventig kwaamp hi'j in de kunde mit Aart Keizer en Folkert Jellesma, daoras e kabaret mit deu (de groep Kammanet). Heur groep GRAF wun in 1982 op 't Festival in Loosdrecht in de kattegerie Nederlands Chanson. Zie hebben ok op-etrèden veur de AVRO-tillevisie.

Haalverwege de jaoren tachtig gongen Buisman en Keizer wieder in de cabaretmeziekgroep Fragment, mit een terogkerende oldejaorsconferentie in Stienwiek en optredens töt 1996. Zie brochten ok streektaelmeziek. Mit Hans Bogers zet Buisman dizze tredisie now deur as et duo Boog en Buis.

In 1996 wun Buisman de darde pries op et streektaelfestival in Berkoop. In 1999 richtten hi'j mit femilie en vrunden de band Skuld op; een jaor later mossen ze uutscheiden wègens ziekte van Buisman.

In meie 2011 wodden Buisman benuumd töt Lid in de Odder van Oranje Nassau. Ok kreeg hi'j de erepenning van de gemiente Stienwiekerlaand.

Naost zien muzikale bezigheden hef Buisman meer as dartig jaor aktief ewest in et onderwies.

Ein von zien bekanste nummers Steenwieker Toorn het de tekst ervon op de steenwieker maarkt staon.

## Mediawark en optredens
Alle maonden warkten Buisman mit an et praot- en meziekpregramma 'Buisman en Zo' veur RTV Oost. Veur de lekaole omroep Stienwiek deu hi'j 't streektaalpregramma 'He'j 't wel 'elezen?' Hi'j speulden ok in De Keijser en Homegrown Tomatoes.

Buisman trad mit Wilma Dijksma en Stef Eijkelenkamp op as Muziekmaekeri-je Buusman en Zo. De drie warkten ok saemen mit de Overiesselse zanger Luuks Nijsingh.

## Uutgaonde verwiezings
* Webstee van Muziekmaekeri-je Buusman en Zo
* Biografie, artikels en discografie op streektaalzang.nl
* Lied 'Steenwieker Toorn' is de goottekst - Steenwieker courant
Berlewalde

Et Berlewalde was een middeleeuws bos dat was elaegen in den Achterhook, moar wat noo vort is. Woar of et precies lag wet ze neet; in 1294/1295 wodden et in de rekkening van graaf Reinoud I van Gelre eneumd.

Den name Berlewalde wöd sund 2008 deur wettenskoppers -en in noavolging van eur deur plaatseleke ovverheden - gebroekt als pars pro toto veur et midden van den Achterhook, woar-t rechtevoort darpen as Reurle, Vodden, Hengel, Steendern en Zellem ligt. Dit Berlewalde wöd ezene as een mystiek beeld van een histories boslandskop woar de ovverheden in t beleid veur et landelek gebeed gebroek van maken könt.
Averiest

**Averiest** (Nederlaands: *Avereest*) is een veurmaolige gemiente in 't noordoosten van Sallaand. De gemiente ontstund in 1818 uut de gemiente Ommen en bestund uut de plaatsen De Vaort, De Balk en Old Averiest.

## Nègentiende eeuw
De buurtschop Averiest hef in 't begun van de achttiende eeuw samen mit 't ten zuudwesten d'rvan elegen Ni'jlusen iene gemiente vörmd (gemiente 'Nieuwleusen en Avereest'). Op 1 juli 1818 wördden de gemientelijke begrotingen escheiden, mar nog töt 1833 hef Averiest in een personele unie mit Ni'jlusen ezeten, mit een gedielde borgemeister.

## Twintigste eeuw
Ondaanks protesten uut 't westelijke diel van de gemiente Averiest (De Balk en Old Averiest), det een veurkeur har veur 't opgaon in 't körtbi'j elegen Stappest, bint alle plaatsen in de gemiente Averiest deur de gemientelijke herindieling bi'j Keuninklijk Besluut van 29 juni 2000 bi'j de gemiente Hardenbarg edaone. De gemiente Grambargen wördden bi'j 'tzölfde Besluut bi'j Hardenbarg evoegd. Deur de herindieling kwaamp d'r een end an haoste 200 jaor zölfbeheer van Averiest.

De name Averiest kump van 't beekien de Riest, det de grèenze vörmt tussen Oaveriessel en Drenthe. Vanuut Drenthe eziene lig Averiest 'Oaver de Riest'.

## Rifferenties
Gerard Stout

**Gerard Stout** (Emmen, 1950) is een Drèentse schriever. Hi'j stund bekend as ien van de miest productieve Drèentstalige schrievers; sinds 2014 schrif e uutslutend in 't Nederlaands. In 2009 wun Stout de Streektaalpries van 't Dagblad van het Noorden veur zien novelle *In Paradisum*.

Nao zien studie scheikunde in Grunning hef Stout een antal jaor les egèven in Zambia. Tegenswoordig is e docent an de Noordelijke Hogeschool in Liwwadden.

In 1985 begunden Stout vertellegies te schrieven, die mit name in Drèents literair tiedschrift ''Roet'' verschenen. Vanof 1987 besprek hi'j streektaalliteretuur veur 't Dagblad van het Noorden. In 2005 richtten hi'j een uutgeveri'je op, Ter Verpoozing, daoras boeken verschient in 't Drèents en Nederlaands.

In 1999 kreeg Gerard Stout de SNS Cultuurpries van Drenthe veur literatuur. In 2009 wördden hum de Streektaalpries van 't Dagblad van het Noorden uutelangd veur zien novelle *In Paradisum*, eerst in eigen beheer uutekomen (2008) en een jaor later bi'j Het Drentse Boek.

In 2011 kwaamp 't voestdikke egodocument *Ningtien* uut. In 't aoverzichtswark *Drentse Letteren* (2017) nuumde Rouke Broersma dizze roman 'het beste Drentse boek ooit. [...] De hoofdpersoon, Johannes de Mens, sleept ons fietsend, treinend, vliegend, mee van hot naar haar, vooral naar haar en dat is enerverend, hilarisch en hartverscheurend' (p. 130).

In 2014 wun Stout de Grote Culturele Prijs van Drenthe, de belangriekste culturele oeuvrepries van de pervincie. Rond dizze tied kwaamp hij in opspraok, umdet hij bij meerdere gelegenheden in 't openbaar verkondigde det 't Drèents niet meer belangriek was en niet an kiender deuregeven mus wörden. Hij zegde zien abonnement op Drèents letterkundig tiedschrift *[[Roet (tiedschrift)|Roet]]* op en stapte aover op 't uutslutende gebruuk van 't Nederlaands veur zien schrieverije. Zien opmarkings aover 't Drèents kwamen hum op een roppige reactie te staon van veurzitter van 't Huus van de Taol Anne Doornbos. Die nuumde 't onbegriepelijk det Stout de Culturele Pries aneneumen had, en reup hum op um uut de jury van de Streektaalpries van 't Dagblad van het Noorden te stappen.

## Publicaties
**Eroetiek* (1992, speciale uutgave van *Roet*)
**Zwak ies* (novelle, 1992)
**Liek in 't veen* (1996, boeknummer van Roet)
**Matglaozen dreum. Drentse roman* (1994, Het Drentse Boek)
**Wanda* (novelle, 1995, Het Drentse Boek)
**An de reize* (körte verhalen, essays en een novelle, Zuudwolde, 2004)
**Kan niet… ligt op het kerkhof* (2005, Ter Verpoozing)
**Leven na de dood* (2005, Ter Verpoozing)
**Wisseling van de wacht* (2005, Ter Verpoozing)
**Gehaktdag* (2005, Ter Verpoozing, mit Martin Koster onder 't pseudoniem Jans Pol)
**Mien verzuuk* (essaybundel mit DVD, 2005)
**In Paradisum* (novelle, 2008)
**Ningtien* (roman, 2011)
**Weense wals. Slim körte verhaolties* (Slim Körte Verhalen, 2013)
**De minnebrief* (roman, 2013)

## Bronnen
*'t Huus van de Taol oaver Gerard Stout
*In en om Assen oaver Gerard Stout
*Rouke Broersma (2017), *Drentse Letteren, het verhaal achter Scheupers van de taol 1837-2016*
*RTV Drenthe aover de kritiek van Anne Doornbos op Stout
Van over de Iessel

**Van over de Iessel**  was n (digitaal) literear blad op t internet det vördeljaors oetkwaamp van april 2010 tot oktober 2021. Dr stunden verhalen en gedichten in de verskeaidene dialekten van Oaveriessel in. t Wördden finansierd duur de proveensie Oaveriessel en kreeg oonderstönnige van de Iesselakademie en TwentseWelle. t Was n idee van n Schrieversbond Overiessel. Mei 2010 har t blad 150 leazers.

De redaksie bestund oet Henk Vos, Bert Wolbert en Riek van der Wulp. Leu wördden neugnd um zelf met skriefwaark an te kommen.

*Van over de Iessel* was inhooldelik leegdreampelig, mit ne seempele opmaak en redaktionele verzörging. t Kan ezeen worden as n poging um wier een literear blad vuur de hele proveensie in t Neersassies in de bene te kriegen, noadet t glemmige blad *[[Verdan]]* (1999-2005) dr met oet mos skeaiden umdet ze nit genog seanten hadden.

De redaktie gaf in nummer 4, joargaank 11, van oktober 2021 an dat dit t leste nummer zol wezen, want* "De grieze köppe wödt almar griezer en de anwas um 't oaver te nemmen is der hoaste niet."*

## Oetgoande verbeendige
*Offisjele webstea (in t Oaveriessels)
*Twitterziede van Van over de Iessel
Jan Zandbergen

**Jan Zandbergen** (Riessen, 15 juli 1938 - Riessen, 16 juni 2021) was nen Tweantsen dichter en skriewer oet Riessen. Zaandboargen skreef mangs Nederlaandse, mer benaamd völle Riessense limericks, dee as hee zelf *(s)limericks* neumden weagens de talige gräpkes dee as der in zatten. Doar deed hee dan ook aaltied ne verneamstige sprökke bie. Dee steunden alle wekken in et doomoalige Riessens Niejsblad en in et kwartaalblad 'n Bodbreef van de Kreenk vuur de Tweantse sproake. Do as et Riessens Niejsblad der met oetskeaiden, gung zinne rubriek oawer noar et wekkenblad Hart van Rijssen-Holten.

Van ziene hande zint ook een antal korte verhaalkes bekeand. Disse zint allemoal oetegewen in oetgaves van de Kreenk vuur de Twentse Sproake.

Nöast zin skriefwoark deed Zandbergen ook met in de Riessense Revue en hulp hee met an de Tweantse opera's *Scheerbaas van Riessen* en *Tsaar en Timmerman* van Harm oet Riessen. In zien woarkzame leawen deed Zandbergen stukadoren en glaszetten.

In 2017 köm hee nog in et lokale niejs umdat hee 750 slimericks emaakt har.

Zaandboargen was fanatiek hardleuper bie de lokale atletiekverenige. Töt zinnen twee en tachtigsten hef hee dat aait nog probeerd, zelfs doas hee noa zwoare operaties eagenlik nit mear kon. In 2021 veunden de dokters kaanker in de longn bie em. Op 'n zesteenden juni köm hee oet de tied.

## Oetgawes
*(2013) *(S)Limerick of (S)Limmer-iej?* - Bundel van limericks - Oetegewen in egen behear

## Oetgoande koppeling
* Zaandboargen zin profiel op de Tweantse Taalbaanke
Gerrit Odink

**Gerrit Odink** (Eibarge, 1916 - Eanske, 5 juli 1978) was een Achterhoekse dichter die vake 't Achterhoekse plattelaand bezung. Zien bi'jname was *de Hölter*.

## Ontwikkeling as dichter
Odink begunden end jaoren dartig in 't Achterhoeks te schrieven. Een vrog klaankbörd veur hum was zien oom, de streekhistoricus Hendrik Odink. Hi'j kwaamp in de kunde mit de Nederlaandstalige dichter Gerrit Achterberg in de tied det dizzend in Mallem verbleef. Achterberg, Hendrik Entjes en aandern tröffen mekare vake in de regio. Zowal Achterberg as Entjes hebt invloed ehad op Odink as dichter.

## Dichterlijke kenmarken
In zien gedichten, treditioneel van vörm, leuk Odink hum vake inspireren deur de netuur van zien streek. Veul gedichten hebt een christelijke grondslag. Mit zien creatieve drang, die as-e ok in tiekenings en as zanger töt uting brocht, en zien algemiene daodendrang, wol Odink humzölf onderscheiden van wat e zien grootste vi'jand nuumden: de middelmaot, 't 'kleutjesvolk'.

## Wiedere lèven
Odink leidden een drok verieningslèven; hi'j zat onder meer bi'j de oldheidkundige veriening De Graafschap. Mit zien breurs har hi'j een bouwbedrief, waorveur hi'j veule bi'j de weg was. Nao 't wegraken van zien oldste zeun bi'j een auto-ongelok in 1966, hef Odink - op ién gedicht nao - gien ni'je gedichten epubliceerd. De eerste bundel daoras zien gedichten in verzameld wördden, kwaamp in de jaoren zeuventig uut. Ok in die tied stelden hi'j de uutgave *De Eibergenaren, herkent u ze nog?* samen.

De leste jaoren van zien lèven leed Odink an longemfyseem; hi'j oaverleed in Eanske. Zien verzamelde gedichten wördden in 1999 bezörgd, mit een veurwoord van de schriever Henk Krosenbrink en een biografisch naoschrift van zien zeun Wolter Odink.

## Fragment uut zien wark

Zo'k argens misschien eenzaam was
Velaoten en allene,
Zo was dat in de grote stad
Woor 't laeven is te zene,
Woor 't bast van 't volk,
Woor 't schöf en jech
En 't volk van 't volk ne slinger leg.
[...]

:Uut 't gedicht *Naamloos volk*

## Bron
*W. Odink, E.H. Wesselink, G.H. Lettink en G.J.H. Krosenbrink (red.) (1999), *De Hölter. Verzamelde Gedichten van G. Odink (1916-1978)*, Eibarge: Historische Kring Eibergen

## Uutgaonde verwiezing
*Veurdracht van Odink zien gedicht 'Naamloos volk'
Ooldnoords

t **Ooldnoords** is nen naam vuur alle Noordgermaanse sproaken en dialekten te hope, dee't zo tusken de joaren 800 (begintied van de Noormänne) töt ongevear 1350 in Skandinavië, en töt ongevear 1500 op de verskeaidene eailaanden sprökken wörden. Öaren vuurloper was t Oernoords.

Skoonwal t eerst allene in Deanemaarken, Noorweagen, Zweden en de zuudwestkuste van Finlaand sprökken wör, breaiden zik t Ooldnoords duur de Noormänne oet töt op de Orkney- en Shetlaandeilaanden, delen van Skotlaand, Ierlaand, t middeln van Engelaand, de Faeröer, Ieslaand en gedeeltes van Greunlaand.

In t Ooldnoords wörd skeaid emaakt tusken t Westoldnoords en Oostooldnoords, oonder mear um de Oostnoordske kleenkerveraandering van nen tweeklaank noar nen eankelklaank. t Westooldnoords umvat Ooldnoords, Ooldieslaands en Ooldfaröars. t Oostooldnoords umvat Oolddeans, Ooldzweeds en Ooldgoties, dee't töt in t 13de joarhoonderd hoaste geliek warn. 

Disse sproaken wörden in de Middeleeuwen allemoal *dönsk tunga* (Deanske tonge) neumd. De oonderzeukers stelt in de vrooe töt de late middeleeuwen disse sproaken geliek met t Ooldsassies en t Ooldengels.

t Ooldnoords verdween duurdet dr bepoalde klaankverskoewings inkömmen, bepoalde morfologiese verbugings verdwenen, en völle Neersassiese wöarde wörden oawer enömmen.

## Oetgoande verbeendige
* Heimskringla.no, Ne online verzameling van Ooldnoords materiaal
* Ooldnoords vuur beginners
Moderspråke en Nåberschůp

***Moderspråke en Nåberschůp*** (ok eschreven as ***Modersproake en Noaberschup***) was een Nedersaksisch literair tiedschrift det begund wördden in Hengel in september 1958 en daoras zes ofleverings van verschenen. 't Tiedschrift wilde wieder gaon in de trant van *[['t Swieniegeltje]]*, 't vanuut Grunning uutegèven internationaole Nedersaksische tiedschrift det in 1959 uutscheidden.

De uutgever van *Moderspråke en Nåberschůp* was Gerhard ten Holt, die in 't tiedschrift schreef:* 'Et müt 'n tiedschrift wödden föör et Volk van Münsterland - Graafschup Benthem - Emsland - Gelderschen Achterhook - Twente en Salland.' *Hi'j mienden det Nederlaanders en Duutsers uut 't gebied tussen Iessel en Eems een schakel kunden wèden in de kette tussen Hollaanders en Hoogduutsers, en tussen Nederlaand en Duutslaand in 't algemien. Det idee was ok al deur de Benthemer taalkundige Arnold Rakers uutedragen.

't Tiedschrift, det edrokt wördden deur Johan Gigengack, wol bi'j veurkeur de Vosbergenschriefwiese gebruken, de mandielige spelling veur Nederlaandse en Duutse schrievers in 't Nedersaksisch. Mitwarkers waren onder aandere Gerard Vloedbeld, Arend Lamm, Toon Borghoes en Mien Hagreis-Post uut Twente, Karl Sauvagerd en Lucie Rakers uut de Graofschop Benthem en Gudrun Münster van bij Hambörg weg.

In een bespreking van 't eerste nummer in *[['t Swieniegeltje]]* (jk. 4 nrs. 4-5) koj lezen: "In n goud stůk set Arend Lamm - ůns as dichter en nou ook as prosaschriever ja welbekend - ůůtnander wårüm so'n tiedschrift as sai nou opricht hebben van belang is vöör de lü aan weerssied van de grüppel. Van nog meer belang is 't stük over de spelling, dåår in ůůtstůkt wordt dat 't nödig is de neie schriefwiese te brůken, soas wie dei in 't Swieniegeltje al so lang toupassen. ... De inhold van 't eerste nümmer bestaait verder ůůt gedichten van Karl Sauvagerd en Arend Lamm en artikels van Gerhard ten Holt en Gerd Philips. 't Kůmt ůns vöör dat hoogdüütse stukken in dit blad nait thůůshören."

Deur slimme ziekte van Ten Holt mus *Moderspråke en Nåberschůp* in 1961 nao zes ofleverings uutscheiden.

## Literetuur
*Hendrik Entjes (1990). 'Streektaalliteratuur in Overijssel na 1945', in Jurjen van der Kooi (red.), *Dialectliteratuur: balans en perspectief van de moderne streektaalletterkunde in Oostnederland en Nederduitsland: een bundel studies*, Stad: Sasland
*Helmut Lensing (2021), 'Die Grenzüberschreitende Niederdeutsch-Bewegung in den Jahren nach dem Zweiten Weltkrieg in der Region Emsland/Grafschaft Bentheim und den östlichen Niederlanden', in Henk Bloemhoff en Henk Nijkeuter (red.), *Jaorboek Nedersaksisch 2 (2021)*, Oosterwoolde: Stichting Sasland, pp. 109-147
*Johan Gigengack: Kring van vrienden en bekenden
Oet Boukenkist

* *'Oet Boukenkist*' *(oorspronkelijke titel: *t Begunstegersbericht*) was van 1975 töt en met 1983 't orgaan van Stichting 't Grunneger Bouk, op-ericht in 1975. In 't blad stunden ankondigings en körte besprekings van publicaties op 't gebied van de taal, geschiedenis en cultuur van Grunning. Ok was d'r een stee veur gedichten, schetsies en zokswat in 't Grunnings.

In 1983 gunk *Oet Boukenkist* mit *[[Verspraaid Verbonden]]*, 't mitdielingsblad van 't Grunneger Genootschop, op in 't tiedschrift veur Grunneger cultuur *[[Toal en Taiken]]*.

## Literetuur
*Fokko Veldman (1990). 'Naoorlogse dialectliteratuur in Groningen'. In Jurjen van der Kooi (red.), *Dialectliteratuur: balans en perspectief van de moderne streektaalletterkunde in Oostnederland en Nederduitsland: een bundel studies*. Grunning: Sasland
Verspraaid Verbonden

* *'Verspraaid Verbonden*' * was van 1974 töt en met 1983 't mitdielingsblad van 't Grunneger Genootschop. D'r stund bename verieningsni'js in van de *Grunneger verainens*, de Grunneger verienings die oaveral in Nederlaand sund pakweg 1915 bestaot of bestaon hebt.

In 1983 gunk *Verspraaid Verbonden* mit *[[Oet Boukenkist]]*, 't orgaan van Stichting 't Grunneger Bouk, op in 't tiedschrift veur Grunneger cultuur *[[Toal en Taiken]]*.

## Literetuur
*Fokko Veldman (1990). 'Naoorlogse dialectliteratuur in Groningen'. In Jurjen van der Kooi (red.), *Dialectliteratuur: balans en perspectief van de moderne streektaalletterkunde in Oostnederland en Nederduitsland: een bundel studies*. Grunning: Sasland