open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Babylon

**Babylon** of **Babel** was de höyvdstad van Babylonie, en köäningryk in et olde Mesopotamie, tüsken den 18. en 6. eyw vK. Et leade an weaderskanten van den rivyr den Eufraat, med stikke overs üm de rivyrs seisoonsvloden in te dammen. Babylon was van oorsprung en klein städken wat öären oorsprung had in et Akkadiske Ryk van 2300 vK.

Dee stad wör deyl van nen kleinen unafhangeliken stadsståt, do as de Eyrste Babyloniske dynasty in et 19. jårhunderd vK an de macht köm. Den amoritisken köäning Hammurabi stichten en ryk in de 18. eywe vK wat et nit lange volhöld. Hee bouwden Babylon uut töt metropool en nöömden sikselv köäning. Südelik Mesapotamie wör bekend as Babylonie. De stad Babylon oaversteag Nippur as heilige stad. Et ryk verlöär vöördan meyr invlood under Hammurabi synen söäne Samsu-Iluna. Babylon völ lange under assyrisk, kassitisk en elamitisk bestüür. Et wör totaal verwoost en döär de assyriers weader upebouwd, wårnå et höyvdstad was van et kort-bestånde Nybabyloniske Ryk, tüsken 609 en 539 vK. De Hangende Gårdens van Babylon warren eyne van de Söäven Wearldwunders. Nå den val van et Nybabyloniske Ryk, völ de stad under de Achaemeniden, Seleuciden, Partianen, Romeinen en Sassaniden.
 
Babylon was når skatting de grötste stad up de wearld tüsken 1770 en 1670 vK en noch es tüsken 612 en 320 vK. Et kan good wean dat et de eyrste stad was med en inwoanertal boaven de 200.000. Skattingen vöär de totale uppervlakte strekket van 890 töt 900 hektare.

De oaverblyvsels van de stad ligget in et hüdigendaagse Hillah, Irak, ungeväär 85 kilometer up et süden van Bagdad, wår der nit vöäle meyr van te seen is as nen tel, nen houp brökkene moddersteynder en ruines. Et wördt anenöämen dat vöäle steynder van Babylon gebruked sint üm Bagdad en möägelik ouk Basra med te bouwen.

De meyste brunnen oaver Babylon sint unvulleydig en spreaket mekander mangs teagen. Geleyrden müt et hebben van uutgraevingen up de steade, verwysingen in olde spykerskrivten uut andere steades in Mesopotamie, verwysingen in den Bybel, beskryvingen van klassike skryvers (med name Herodotus) en beskryvingen uut tweyde hand (dee et wark van Ctesias en Berossus anhaalt)
Veliko Tarnovo

**Veliko Tarnovo** (Bulgaars: Велико Търново) is de heuwdstad van den Europesen stoat Bulgarije van 1185 - 1393.

## Gallerie

Veliko Tarnovo002.JPG
Крепостта Царевец.jpg
Bulgaria Bulgaria-0893 - Trapezitsa (7433398084).jpg
20140620 Veliko Tarnovo 010.jpg
Constituent Assembly of Bulgaria.jpg
Church of Saints Peter and Paul Veliko Tarnovo TB1.jpg
G.k. Varusha - north, 5000 Veliko Tarnovo, Bulgaria - panoramio (6).jpg
TurnovoChurch.jpg
SS. Forty Martyrs Church.jpg
Nyhampshire

**New Hampshire** (/nuwˈhæmpʃər/) of **Nyhampshire** is nen ståt in de streake Ny Engeland in de Vereynigde Ståten. Et grenset an Massachusetts in et süden, Vermont in et westen, Maine en den Atlantisken Oceaan in et ousten en de kanadeeske provincy Quebec in et noorden. Up veer ståten nå is Nyhampshire den kleinsten ståt van de VS. Up neagen nå et dünst bevolked. 

De höyvdstad is Concord, Manchester de grötste stad. Nyhampshire heffet gin verkoupbelasting of inkomstenbelasting, behalve up rente en dividenten. In Nyhampshire begint altyd de presidentiele vöärverkesingen. De byname van den ståt, "Granytståt", verwist når de vöäle granytrotsen en -groves in Nyhampshire.

In januari 1776 was Nyhampshire den eyrsten britsken kolony in Noordamerika wat sikselv unafhangelik verklåren van et Vereynigd Köäningryk en en eygen grundwet annöäm. Ses månden later wör et eyne van de 13 anvangelike underskryvers van de Amerikaanske Unafhangelikheidsverklåring. Juni 1788 nöm et as neagenden ståt den Amerikaansken Grundwet an.

Van oldsher was Nyhampshire belangryk vöär de produkty van linnengood, skone en papyr. Amoskeag Manufacturing Company in Manchester was dotyds eyne van de grötste katoonmakers van de wearld. Langs de verskillende rivyren in den ståt, vöäral de Merrimack en de Konnektikut stünden heyl wat möälens. Tüsken de tweyde hälvde van de 19. en begin 20. eywe tröäken vöäle franske kanadesen når Nyhampshire üm in de möälens te warken. Med 24,5% hevt Nyhampshire noch altyd eyne van de höygste percentages an lüde wat sikselv fransk-amerikaansk nömet.

Industriele kernen sou as Manchester, Nashua en Berlyn hadden et suur tüsken 1930 en 1950. Vöäle maakindustrien tröäken når et süden of et butenland. Vanaf de vyvtiger en sestiger jåren tröäken vöäle defencybedryve in de olde möälens. Vanaf 1980 wörden meyr autobanen anelegd, wårdöär in in de streake rund Boston vöäle forensenstäden untstünden en de bevolking groiden.

An de oustküste hevt den ståt en paar houge skibargen, wårmed Nyhampshire eyne van de groute wintersportgebeden van de VS is. Lüde gåt der hen üm te skien, snowborden, wandelen en bargbeklimmen (den barg Monadnock in et süüdwesten van Nyhampshire is eyne van de meystbeklümmen bargen van de VS). Andere turistentrekkers sint de New Hampshire Motor Speedway, en de Motorcycle Week, ne jöärlikse motorgaddering in Weirs Beach, Laconia. Et Nationale Park White Mountain verbindet de in Vermont en Maine steakende deylen van de Appalachen.
Nyjersey

**Nyjersey** (engelsk: ***New Jersey***, uutspreaken as *nyw DJÖR-si*) is nen ståt in et noordousten van de Vereynigde Ståten. In et noorden en ousten grenset et an den ståt Nyjork, in et ousten, süüdousten en süden an den Atlantisken Oceaan en up et süüdwesten en westen Delaware Bay en den ståt Delaware. Wat uppervlakde angeyt is Nyjersey den veerdekleinsten ståt, mär med 8.882.190 lüde in 2019 den dichtstbevolkeden. De grötste stad is Newark. Et döärsneyde inkommen et huusholden was in 2017 et höygste van alle amerikaanske ståten.

Vöär meyr as 2800 woanden der in Nyjersey inheymske stämme sou as de Lenape. An et begin van de 17. eywe stichteden hollanders en sweyden de eyrste neadersettingen. De britten nöämen et in en nöömden et de *Provincy Nyjersey*, når et eiland Jersey, et grötste kanaaleiland vöär de engelske küste. Sir George Carteret en John Berkeley, 1. Baron Berkeley of Stratton kreagen de kolony as ne gave. In de Amerikaanske Revoluty van de 18. eywe wörden der in Nyjersey verskeidene belangryke slagen evöchten.

In de 19. eywe drögen fabriken in de städen Camden, Paterson, Newark, Trenton, Jersey Stad en Elizabeth (ouk wal de "Groute Sesse" nöömd) by an de Industriele Revoluty. Döärdat Nyjersey handig ligt tüsken de noordoustelike megapolis (tüsken Boston en Nyjork Stad in et noordousten en Philadelphia, Baltimore, Washington D.C. in et süüdwesten) groiden et inwoanertal rap, döärdat lüde in butenwyken güngen woanen nå 1950. Teagen et begin van de 21. eywe draiden sik disse suburbanisaty ümme en tröäken lüde vöördan meyr når de groute städen binnen den ståt. Gemeenskappen med direkte treinlynen når de groute städen groiden vanaf 2008 härder as de meyr up auto's richte vöärstäden en butenwyken.

Vanaf 2018 woanden der van alle vereynigde ståten de meyste miljonäärs in Nyjersey. De oupenbåre skolen van den ståt doot et stöädigan good.

In Nyjersey sint verskillende uutvindingen dån dee wearldwyd in den allen dag bruked wordet. Under meyr de FM-radio, filmkamera, litiumbatterye, gloilampe, transistor en den elektrisken trein stammet uut den ståt. Andere nyjersiaanske vindingen sint de drive-infilm, ekweakede blauwe bease, veanebeasensauce, de ansichtkaarte, den ansteaker, de grammofoon, et luchtskip, pitlouse watermelonen en et yshöärnken.
Steam (softwareplatförm)

**Steam** is een software-distributsieplatförm die emaakt is deur Valve Corporation en is veural bedoeld veur computerspöllen. Op 12 september 2003 wier de eerste värsie uut ebracht met allenig as bedoeling um updates veur Counter-Strike makkelijker te mäken en te verspreiden. In 2018 had Steam al 90 miljoen maondelikse gebrukers die vaeke online waren. In 2019 waren dit er al 95 miljoen. In januari 2019 kwamp het 30.000 spöl op Steam. 

Steam is de grootste platförm veur digitaole distribusie van computerspöllen met in 2013 een merktandiel van 75%. In 2017 was 18% van de totaole wereldwiede computerspöllen via Steam ekocht: 4,3 miljärd dollar.

De eerste värsie van Steam wier allenig uut ebracht veur Windows.

## Verwiezings
Before Present

**Before Present** (**BP**) (*veur teagenswoorig*) is een anduuding in tied veur hoevölle jaor een archeologische of geologische vondst edaon isse veur het jaor 1950. Disse term kan wat lastig wean umdet met teagenswoorig het jaor 1950 bedoeld wördt, en niet now. 300 jaor BP betekend dus 1650 n.C. 

In 1949 wier de term uut eprakkezeerd deur Willard Frank Libby. Die maakten met ziene collega's de C14-datering veur radiometrische daotering. BP wördt miestal allenig bi'j disse meniere gebruukt en is bruukbaor töt 50.000 jaor eleden. Bi'j oldere olderdommen is er gien verskil tussen BP en de Christelike jaortelling.

Het jaor 1950 is standerd ebleven umdet in de jaoren 50 en 60 een bulte kärnpruven eholden bint waordeur de verholding van de isotopen van kaolstof veraanderd is in de atmosfeer.
Armeensk

**Armeensk** (in de språke selv: Հայերեն, *Hayerēn*) is de indo-europeeske taal dee in Armenie döär de meyrderheid van de bevolking spröäken wordt. De taal hevt wearldwyd sou'n 6 tot 7 miljoonn spreakers, mar de skattings loupen üüteyne tot sou'n 11 miljoon spreakers. Et armeensk wordt ouk in de Republik Artsach spröäken, en in de armeenske diaspora, bygelyks in Rusland, de Vereynigde Ståten van Amerika, Syrie, ens.

De taal formt en selvsstandige takke van de indo-europeeske taalfamily en is de eynigste noch leavende taal van dree verwande talen üüt de oldheid. De andere twey, et tracisk en et frygisk, binnen verdwaenen under druk van et gryksk en et latynsk.

Varianten van et armeensk:

* Oldarmeensk of klassik armeensk
* Nyarmeensk
** Oustarmeensk
** Westarmeensk

## Referensys
Samnorsk

**Samnorsk** was en üütedochte, tokumstige noorske skryvnorm dee et nynoorsk en bookspråke had mütten låten samensmelten tot eyne språke 'up basis van de noorske volksspråke'. Et sougenöömde *tonåderingsbeleid*, dat as dool had de skrivtelike verskillen tüsken bookspråke et nynoorsk af te skaffen, domineerde de noorske språkpolitik vanaf ümstreaks 1917 tot 1966. Vanweagen de massale weaderstand, vöäral an de ryksspråkkante in et Oustland (*Østlandet*), mär ouk vanüüt belangryke deylen van de nynoorske kante, wördden et Vogt-komitee in 1964 uperichted. Up basis van de anbevealingen van et komitee in 1966 wördden de plannen vöär en gemeynskappelike noorske språkform in de praktyk loselöäten.

Et idee van et samnorsk is in 2002 ouk officieel loselöäten, to et Odelsting beslöyt üm sekty 1b van de noorske språkrådwet in te trekken.
Universidade Federal de Goiás

De **Universiteat Goiás** (Portugeesk: *Universidade Federal de Goiás* - UFG) is ne Braziljaansen universiteat in de stad Goiânia. Hee is op erichtet in 1960.

## Referensies


## Oetgoande verwiezings

*Offisjele webstea van de Universidade Federal de Goiás
Digiskopy

**Digiskopy** beskrivt en relativ nye manere med en digitaalkamera or en telefoonkamera döär dat okulaar van en (veld)teleskoop to fotograferen. Sünderlik populäär is disse technik mang voagelkykers , dee dår al vrö med to gange weren, man meddewyle hevvet ouk amatöörastronomen de vöärdeylen van disse technik vöär sik vunden. 

## Oorsprung
De vöärlöyper van de digiskopy is de traditionelle fotografy döär en mikroskoop or en teleskoop. Soudännig höyrt de digiskopy almeyn de afokale fotografy to, wårneam de kameralense an en ander reydskop ansloaten wardt. De moderne digiskopy het Laurence Poh, en vorvaren fotograaf un voagelkyker, aktiv by de Persatuan Pencinta Alam Malaysia ("Malaysian Nature Society (MNS)" in ingelsk), 1999 uutvunden un via ornitoloogske foren internationaal bekend maked. Den name *digiscopie~digiscoping* het toeyrst de franske voagelkyker Alain Fossé vöär disse technik bruked.

## Technik

Vöär digiskopy behöövt eyn beid en veldteleskoop med dreevoot un en kamera, idealiter upto en adapter, wår eyn de kamera an dat veldteleskoop med an vastmaken kan. Ouk sünder adapter is digiskopy möäglik, man dat vorlangt en gode balangs in de handen jüst sou as gedüür un övend de richtige positioon van kamera un veldteleskoop to vinden. Vandage is de digiskopy speciel mang voagel- un ander natuurintresseerde al sou populäär, dat en reyge producenten van veldteleskopen sou as Zeiss, Kowa un Swarovski ouk anpasde adapters vöär vorsküllen digitaalkamera- un telefoontypen anbedet.

## Butensydske lenken

*Öäver digiskopy up de websteade van Vogelbescherming Nederland

## Referensen
Augmented Reality

**Augmented Reality** (vake afekörted töt **AR**) is ne variant up virtuele warkelikheid. Hyrby wördt ne weadergave van de warkelikheid digitaal uutbouwd of 'versyrd' med digitale informatie. De programmatuur bekikt de höygde-deepteverholdingen en past et projekteerde beald dårup an. Dat gevt de illusy dat et projekteerde medbewegt med et echte leaven. De sichtbåre beleaving kan uutbouwd worden med hülpe van geluud en andere sintügelike prikkels.

En vöärbeald van Augmented Reality was et populäre klookfoonspelleke Pokémon Go, wårby as spöllers fiktive karakters musten versammelen dee in et beald van öären kamera-app projekteerd wörden. Oaver de GPS-funkty kunde et spelleke byholden wår as nen spöller was en angeaven of der nen Pokémon in de nöägde was. 

Nen anderen förm van AR sint de Sociale Filters up platförme as Facebook, SnapChat en Instagram, wårmed as gebrukers sik allerhande versyringen up et gesichte köänet projekteren.

Augmented Reality büdt ouk möägelikheiden in de verkoup van produkten. Besökers van webshops köänet produkten med AR 'in huus' halen en et in de eygen rüümte bekyken. Möbels en kleyder köänet sou al digitaal in et eygene interiöör epasd worden, sunder en proovmodel an te halen.
Warrior Cats

**Warrior Cats** (Engelsk: *Warriors*) is en engelsktalige fantasy bokensery oaver de geböärtenissen van en bülte (verwilderde) katten dee in klans leavt. De sery is epübliceyrd döär HarperCollins. Van de heyle sery bint meyr as 40 miljoon boken verköcht. De boken stünden vake in de bestsellers lyste van New York Times. De sery is eskreven döär Erin Hunter, en psöädonym. De autöörs dee hyr by höört bint Kate Cary, Cherith Baldry en Tui T. Sutherland. Victoria Holmes hef et verhaal bedacht.

De sery is in en bülte verskillende språken ümmeset, maar neet in et neadersassisk. In 2016 hef Alibaba Pictures de rechten eköcht vöär et maken van en film van de serys.

Dår bint söven serys dee elk ses boken hebt of gåt hebben. Dår bint dartyn Super Editys, en dår kümp er nog eyne by. Dårnåst bint dwr ouk nog söven Field Guides, dartyn Mangas, eyn Graphic Novel, 22 Warriors Novellas en neagen körte verhalen. Et eyrste book, *Into the Wild*, kwamp in 2003 üüt. 

## Oaverzicht üüt ekommen boken
Hyronder kün y de üütegeaven boken seen en wanneur as see vertaald bint når et neaderlandsk, med dårnåst de titelvertåling når et neadersassisk.
### Sery 1 'Original Arc (The Prophecies Begins) / Originele Sery'

### Sery 2 'The New Prophecy / De Nye Profety'

### Sery 3 'Power of Three / De Macht van Dree'

### Sery 4 'Omen of the Stars / Teken van de Sterren'

### Sery 5 'Dawn of the Clans / Het Ontstån van de Clans'

### Sery 6 'A Vision of Shadows'/ En visioon van skadüwen

### Sery 7 'The Broken Code'/ De ebrökken krygscode

### Super Editions / Süper Editys

### Field Guides / Veldgidsen

### Manga's

### Graphic Novels

### Warriors Novellas / Mini Avontüren

### Short Stories / Kleine verhalen

## Verwiezings
Warrior Cats website
Anslutink Ommen (A28)

**Anslutink Ommen** is n anslutink van de A28. Het hef de vörm van een an epast halfklaverblad en hef et nummer 21. De anslutink slöt an op de N340 en N758. Deurdet Ommen ruum twintig kilometer wied nao et oosten lig, wördt mangs ok de näme Dalsen gebruukt veur de anslutink, mangs ok Hessenpoorte.

In 1968/1970 is de anslutink lös edaone. Tussen 2002 en 2003 bint er weafstroken an elegd tussen Zwolle-Noord en Ommen. Hierveur is de Vechtbrugge in 2000 en 2001 breder emaakt. In 2004 kwamen er plusstroken tussen Zwolle-Zuud en Ommen. In 2010 en 2011 is de A28 tussen anslutink Ommen en Knooppunt Lankhorst wieder emääkt nao 2x3 riejstroken. Hierdeur bint de dagelikse files körtbi'j de ofslag waoras de plusstrook vanuut Zwolle stopten, vot egaone.

## Verkeersintensiteiten
Tussen Zwolle-Noord en Ommen reden in 2019 120.000 voertugen en wieder töt Ni'jluzen 90.700. Op de Ordelseweg töt an de Kranerburgweg reden in 2019 17.600 voertugen, op de Kranerburgweg 24.000 en richting Dalsen 18.100.

## Verwiezings
Enkelvoldige stof

Een **enkelvoldige stof** is een stof in de scheikunde die allenig bestaot uut atomen van ien element. A-j een stof hebt met meer als ien soort atoom, dan he-j et oaver een samenestelde stof.

Een veurbield van een (atomaire) enkelvoldige stof is iezer. Iezer bestiet allenig uut Fe atomen. Iezer is emääkt van een metaolrooster met Fe atomen die deur metaolbinding bie mekander eholden wördt. 

Edelgassen zo as helium en neon bint veurbielden van gasvörmige enkelvoldige stoffen.
Anslutink Ni'jlusen

**Anslutink Ni'jlusen** is een anslutink in de A28 die de vörm van een hef van een an epast haorlemmermeeransluting. Et nommer van de anslutink is 22.

De anslutink is een an epaste haorlemmermeeranslutink. De ofrit vanuut Ommen kump eerst op de Hermelenweg uut en daornao pas op et kruuspunt met de N377. Dit is ook zo veur de ofrit vanuut Stappest. Daor kump de ofrit eerst op de Olde Rieksweg uut. De opritten nao Stappest en Ommen bint wel sebiet vanof de kruusings met de N377 te berieken. De A28 hef 2×3 riejstroken. De N377 hef een 1×2-profiel. Alle opritten en ofritten hebt ien riejstrook, behalve de oprit naor Ommen hen. Die hef er nämelik twie. De Koperen Hoogte, een wegrestaurant en een aander restaurant bint veurzienings ter plekke.

In  2000 is er toeritdosseerinstallatie eplaatst veur de oprit nao Zwolle hen en later ok in de richting van Stappest. In 2010 en 2011 is de A28 tussen Ommen en Knooppunt Lankhorst wieder emääkt. In 2010 bint ook de twie kruuspunten met de N377 veraanderd daoras er meer riejstroken eplaatst bint. Dit hef er veur ezörgd det er gien lange wachtriejen meer bint veur de twie kruusings.

## Verkeersintensiteiten
In 2019 reden er 90.700 voertugen van Ommen nao Ni'jlusen en 86.100 wieder nao Stappest. In 2004 waren dit er nog 73.800 en 73.500. In 2018 reden er 17.200 voertugen vanuut Ni'jlusen nao de twie kruusings en 6.900 wieder nao Hasselt.

## Verwiezings
Anslutink Zwolle-Centrum

De **anslutink Zwolle-Centrum** is een anslutink in de A28. Het hef de vörm van een haorlemmermeeranslutink en et nommer van de anslutink is 19.

Tussen Zwolle-Zuud en lig een parrallelstructuur. Disse parrallelstructuur hold op bi'j Zwolle-Centrum en wieder naor Zwolle-Noord he-j een plusstrook, twie normale riejstroken en een weafstrook per richting. Tussen Zwolle-Centrum en Zwolle-Zuud he-j een 1+3+3+1-parrallelstructuur waorbi'j ien van de drie riejstroken een plusstrook is. Daornaost he-j ok nog een weafstrook op de parrallelbaan, waordeur er feitelik 2+3+3+2 riejstroken bint.

In 2004 bint er plusstroken an elegd tussen Zwolle-Zuud en Ommen. Dit hef erveur ezörgd det de files die ontstunden bi'j de oprit van Zwolle-Centrum en op de Beatrixbrug richting noorden vot egaone bint. In 2010 en 2011 is de de A28 tussen Knooppunt Hattemerbroek en Zwolle-Zuud wieder emaakt nao 2x4 riejstroken. De plusstrook is hier deur etrökken töt de Iesselbrugge.

## Verkeersintensiteiten
In 2019 reden er 118.700 voertugen tussen Zwolle-Zuud en Zwolle-Centrum en 119.800 tussen Zwolle-Centrum en Zwolle-Noord. In 2006 waren dit er nog 99.000 en 91.000.

## Verwiezings
Roelfe II van Coevern

**Roelfe II van Coevern** (Coevern, 1192 - Hardenbarg, 25 juli 1230) was börggraaf van Coevern en scholte van Drenthe. Hij voerde de Drenten an in de Slag bij Aone, waor as ze de aoverwinning behaalden op de bisschop van Utrecht, Otto van Lippe. Bij dizze slag kwaamp de bisschop um 't leven in 't moeras de Mommeriete.
Anderhalve eeuw Zwols. Vocaalveranderingsprocessen in de periode 1838-1972

**Anderhalve eeuw Zwols. Vocaalveranderingsprocessen in de periode 1838-1972** is een boek (*proefschrift*) det giet oaver de veranderingen in et Zwols oaver de periode 1838-1972. Het is eschreaven deur Philomène Bloemhoff-de Bruijn en is uut egeaven op 15 november 2012.

Het boek begint met een beschrieving van Zwolle in de 19e eeuw en hoe as et Zwols stund in de samenleaving toen en now. In et boek wördt vervolgens dudelik emaakt wat kenmärkend is veur et Zwols en wat de verschillen bint tussen de verschillende wieken van Zwolle. Hiernao wördt een bulte bronnen gebruukt uut de 19e eeuw en daornao een bulte bronnen veur et Zwols van now.

Et belangriekste in dit boek is hoe as de klanken in de leste 150 jaor zich ontwikkeld hebt in et Zwols. Er hebt völle veranderings ewest, en er kan ok een ezegd wörden wanneer dit zo gebeurd isse. Zo veranderden beveurbield *i'j* nao *ie*, de *ao* in *jaor* en *waor* nao een *öö* (*jöör*, *wöör*) en de *ee* in *neet* en *zeen* in waorschijnlik een lange ie ([i:]) en läter nao een körte ie ([i]). Hiernao wördt beschreaven waorumme as de veranderings gebeurd bint en hoe as zie mekäre beïnvloed hebt en of de Nederlaandse standaardtääl hier wat met te mäken hef. Ook wördt er nao de verskillen en geliekenissen met de dialekten um Zwolle ekeken.
## Verwiezings
Mataram (Dalsen)

**Mataram** is een buurtschop in Oaveriessel in de gemiente Dalsen. De buurtschop lig zo'n drie kilometer ten zuudwesten van Dalsen in het zuudwesten van de gemiente. 

De naeme Matarum kump weg van zowal het huus Mataram as het Laandgoed Mataram. Vrogger stund op dit laandgoed de havezathe De Dieze (ook wel *Eze* en *t Franckeler)*. Teagen 1800 an wier het huus esloopt deur Anna Alide Rouse die de eigenaor van het huus was. Zie had het huus ekreagen naodet de börgemeister van Zwolle, heur breur Lucas Gijsbert Rouse, uut de tied gung en heur het huus nao leut in 1797. Zo rond 1800 wier het laandgoed nao Mataram in Indonesië enuumd deur Joannes Matthias van Rhijn die daor resident was.

## Galleri'je

ofbeelding:20131007 Mataram pijlers RM527951.jpg|Laandgoed Mataram (oktober 2013)
ofbeelding:20131007 Littekens van geweld door Tjallie Kooistra landgoed Mataram.jpg


## Verwiezings
Walter Sutherland

**Walter Sutherland** (uut de tied c. 1850) was de lätst bekende sprekker van de Noord-Germaanse tääl Norn. Vrogger wier et esprökken op de Shetlandeilanden, Orkney en Caithness. De Skot kwam weg van Skaw, wat op et eiland Unst ligt. Unst is eyne van de Shetlandeilanden.

Möägelik waren er op et eiland Foula ouk noch Norn-sprekkers wyd nå et midden van de 19. eeuw. Disse onbekende sprekkers bint döär Jakob Jakobsen rapporteerd. Dit sol Walter Sutherland töt de lätste Norn-sprekker mäken op et eiland Unst.

## Verwiezings
Kiss

**Kiss** is n Amerikoanse rockband dij sunt 1973 bestaait.

## Bezetten
* Paul Stanley
* Gene Simmons
* Eric Singer
* Tommy Thayer

## Plaatn
* Kiss (1974)
* Hotter than Hell (1974)
* Dressed to Kill (1975)
* Destroyer (1976)
* Rock and Roll Over (1976)
* Love Gun (1977)
* Paul Stanley (1978)
* Gene Simmons (1978)
* Ace Frehley (1978)
* Peter Criss (1978)
* Dynasty (1979)
* Unmasked (1980)
* Music from "The Elder" (1981)
* Creatures of the Night (1982)
* Lick It Up (1983)
* Animalize (1984)
* Asylum (1985)
* Crazy Nights (1987)
* Hot in the Shade (1989)
* Revenge (1992)
* Carnival of Souls: The Final Sessions (1997)
* Psycho Circus (1998)
* Sonic Boom (2009)
* Monster (2012)
Nightwish

**Nightwish** is n Finse metalband oet Kitee. Et nummer 'Amaranth' het vief weken in de Tipparade stoan.

## Bezetten
* Tuomas Holopainen
* Emppu Vuorinen
* Marco Hietala
* Troy Donockley
* Floor Jansen
* Kai Hahto

## Vrougere leden
* Sami Vänskä – (1998–2001, ook in 2016)
* Tarja Turunen – (1996–2005)
* Anette Olzon – (2007–2012)
* Jukka Nevalainen – (1997–2019; maar nait 2014–2019)
* Marko Hietala – (2001–2021)
* Samppa Hirvonen – (1997–1998, live)
* Marianna Pellinen – (1997–1998, live)
* Esa Lehtinen – (1997–2000, studio)

## Ploatjes
* Angels Fall First (1997)
* Oceanborn (1998)
* Wishmaster (2000)
* Century Child (2002)
* Once (2004)
* Dark Passion Play (2007)
* Imaginaerum (2011)
* Endless Forms Most Beautiful (2015)
* Human. :II: Nature. (2020)
Zeuvengebärgte

Et **Zeuvengebärgte** (Hoogduuts: *Siebengebirge*) is een leeggebärgte in Duutslaand in de dielstaot Noordrijn-Westfalen. Et gebärgte lig ten oosten van de Rijn en ten zuudoosten van de stad Bonn en bestiet uut meer as 40 bärgen en heuvels. Zo an et begun van et gebärgte an de Rijn ligt de plaatsen Bad Honnef en Königswinter. 

Et gebärgte is vulkanisch en is zo'n 25,5 miljoen jaor eleden onstaon in et Oligoceen. Et gebärgte is veur et grootste diel bedekt met bos, maar er bint ok luu gangs met laandbouw op et gebärgte. Zo wördt er op de hellings droeven en wien verbouwd. Dit is zo de miest noordelijkste plek van Noordrijn-Westfalen waoras et gebeurd. Et grootste diel van et Zeuvengebärgte is daornaost diel van Naturpark Siebengebirge.

De zeuven miest bekende bärgen bint:
* Großer Ölberg (460,1 m)
* Löwenburg (455,0 m)
* Lohrberg (435 m)
* Nonnenstromberg (335,3 m)
* Petersberg (331,1 m, hietten vrogger Stromberg)
* Wolkenburg (324,0 m)
* Drachenfels (320,6 m)

## Galleri'je

ofbeelding:Siebengebirge zicht op het.jpg|zicht op et Zeuvengebärgte
ofbeelding:Siebengebirge in het 1.jpg|in et Zeuvengebärgte
ofbeelding:Sg fexx 04.JPG|kasteel Drachenburg, icoon van et Zeuvengebärgte
ofbeelding:Siebengebirge op de Grosser Ölberg.jpg|op de Grosser Ölberg
ofbeelding:Siebengebirge uitzicht naar de Rijn.jpg|zicht vanof de Grosser Ölberg op de Rijn
ofbeelding:Siebengebirge het veer naar het.jpg|et veur in Königswinter nao et Zeuvengebärgte
ofbeelding:Siebengebirge de richting.jpg|veur de richting
ofbeelding:Siebengebirge in het 2.jpg|in et Zeuvengebärgte
Agrippa (filosoof)

**Agrippa** was nen skeptisken wysgeyr den as wårskynlik leavden an et eande van den eyrsten eyw vöär Kristus. Hee wördt dacht de vyv tropen of vyv grunden van twyfel bedacht te hebben. Dee förmden de grund vöär de skeptiske teory wat de möägelikheid van echte kennis untkent.

## De vyv tropen
De vyv tropen wordt enöömd döär Sextus Empiricus in syn wark “Grundslage van et Pyrrhonisme”. Sextus meynt at se kommet van de ‘meyr hüdigendaagse skeptici’. Diogenes Laërtius meynt skounwal at se van Agrippa kommet.

De vyv tropen sint:

* Meyningsverskil

* Regressus ad infinitum

* Verholding en verband

* Verunderstelling

* Weaderkeyrigheid

Et kan good weasen dat de eyrste en darde tropen al bedacht warren döär Pyrrho van Elis. De dree andere grundbeginsel köänet seen worden as ne poging üm de teory van et skepticisme abstrakter te maken.

### Verklåring van de tropen

: *"[165] Volgens de van meyningsverskil afleidde modus vindet wy dat beide in et dagelikse leaven en under filosofen unoavereynkombår verskel is untstån oaver de vöärstelde sake. Hyrümme köänet wy gin enkel ding uutsluten en blivt uutstel van oordeyl oaver. In de modus wat kümt van uneandige regressy segget wy dat wat wördt andraegen as oavertüging oaver ne bespröäken sake, noch sou ne brunne nöydig hevt, dee selv weader sou eyne nöydig hevt, en sou wyder töt in et uneandige, sou dat wy gin enkel beginpunt hebbet üm wat vaste te stellen, wårdöär uutstel van oordeyl volget. In de modus den is afleided van verholding, sou as wy hyrboaven al seaden, skynt et bestånde objekt sou-en-sou te weasen in verholding töt et underwarp wat et beoordeylt en töt de bekeaken saken der by, mär oaver wat et in weasen is, dåroaver stellet wy et oordeyl uut. Wy hebbet de modus van hypotese as de Dogmatici, töt in et uneandige terüggesmetten, vanuut yts beginnet wat se nit bevästiget, mär simpelweg verunderstellet, sunder bewys van betrouwbårheid. De weaderkeyrigheidskringloup düt sik vöär as dat wat de undersöchte sake mut bevästigen, gelöyvwaerdig müt weasen döär deeselvde undersöchte sake. Ümdat wy ginne van beiden köänet annemmen üm de ander vaste te stellen, stellet wy et oordeyl oaver beide uut."*

Sextus Empiricus - *Grundslagen van et Pyrrhonisme*

Victor Brochard meynden in syn wark ‘’De greekske skeptici’’ dat “de vyv tropen seen köänet worden as de meyst radikale en meyst precyse umskryving ooit van et skepticisme. In seakere sinne sint se ouk rechtevoord noch unvermydbår.”

## Bökelyste

* *Grundslagen van et Pyrronisme*, Sextus Empiricus

* *[[Leaven en leyre van beroomde filosofen]]*, Diogenes Laërtius.

* *De greekske skeptici*, Victor Brochard

* "Skepticisme", L. E. Goodman, *Review of Metaphysics* 36: 819-848, 1983.

* *The Toils of Scepticism*, Jonathan Barnes, Cambridge 1990.

## Brunnen

* Diogenes Laërtius, ''Leaven en leyre van beroomde filosofen'': ''Leven van Pyrrho''

* W. Smith, art. Agrippa, in W. Smith (ed.), *A dictionary of Greek and Roman biography and mythology*, I, Boston, 1867, p. 77.
Max Verstappen

**Max Emilian Verstappen** (Hasselt, 30 september 1997) is nen belgisk-neaderlandsken wagensporter. Under neaderlandske vlagge jagd hee med in de Formule 1, by et manskap van Red Bull Racing. Syn vader is Jos Verstappen, old-Formule 1-jager. In 2016 wör hee köäsen töt sportman van et jår. In 2021 wör hee as eyrsten Neaderlander wearldkampioon in de Formule 1. Ouk in 2022 un 2023 wör hee wearldkampioon.

## Loupbane
Med veer jår deade Verstappen al karten. Med söäven mocht hee meddoon med kartwedstryden. Syn eyrsten was up et circuit van Racing Genk. In 2014 stappeden hee oaver up autosport, hee begünde de kompetity in de Florida Winter Series en de Formule 3. Den 15. määrt 2015 jaagden he syne eyrste Formule 1-wedstryd, de Grand Prix van Australie, vöär Toro Rosso. Dårmed was hee med syn 17 jår den jungsten intreader in de Formule 1 van alle tyden. Eyn seisoon later haalden hee up 15 mei 2016 under de vlagge van Red Bull Racing syn eyrste podiumsteade in nen Grand Prix, do hee de GP van Spanje wün. Med syn 18 jår en 228 dagen was hee den jüngsten anvoorder in nen GP, jüngsten vöörder up et podium en jüngsten winner van nen GP ooit. Dårnöäst is hee ouk den eyrsten neaderlandsken winner in de Formule 1 en den eyrsten neaderlander den as vöäran mocht starten. Ouk up klassementspunten is Verstappen den meyst suksesvullen neaderlandsken Formule 1-vöörder ooit. Döärdat Verstappen et sou good düt, is de Formule 1 in Neaderland de lätste jår slim populäär ewörden. Et sorgden der ouk vöär at in 2020 de Formule 1 nå 35 jår weader in Neaderland ejagd worden solde, up de Bane van Zandvoort. Uuteandelik wör dee race in september 2021 vöär et eyrst eorganiseerd.

Up den 12. december van 2021 wör Verstappen as eyrsten Neaderlander wearldkampioon in de Formule 1, döär in nen race in Abu Dhabi up den lätsten knyperd den brit Lewis Hamilton achter sik te låten.

## Persöönlik
Ümdat Max Verstappen de söäne is van ne belgiske moder en neaderlandsken vader hevt hee twey paspoorten. Hee kös der vöär üm under neaderlandske vlagge te jagen. Nå at syne olden uut mekander güngen, bleav Verstappen by syn vader. Hee hevt ne süster, ne halvsüster en nen halvbröder. 

## Wünnene races

## Y müttet et mär weaten

* Verstappen is grout leevhebber van vootbal. Hee is vöär PSV un FC Barcelona.
* Verstappen kan machtig med et videospel FIFA. In 2019 was hee ene van de beste spöälers van de wearld.
* November 2023 stünd Verstappen up et vöärblad van et amerikaanske tydskrivt Time.
Joe Biden

**Joseph Robinette Biden Jr.** (20 november 1942) is nen amerikaansken politiker. Tüsken 2009 töt 2017 was hee vicepresident en tüsken 2021 töt 2025 was hee den 46. president. Hee kümt uut vöär de demokraten en was nen senator tüsken 1973 en 2009. Hee was presidentskandidåt in de verkesingsrunde van 2020, as teagenstander van den sittenden president Donald Trump. Nå ne stark ümstreadene verkesingsrunde wör hee döär et unafhangelike amerikaanske persbureau Associated Press uuteröypen töt winner.  

Biden wör geboren in Scranton in den ståt Pennsylvania en groiden up in New Caste County in Delaware. Hee studeerden an de Universiteit van Delaware en kreag synen rechtenbreev van de Universiteit van Syracuse in 1968. Hee was rådslid van New Castle County in 1970 en up vyv nå den jungsten senator van de Vereynigde Ståten ooit. Hee was lange tyd lid van et Senaatskommittee van Butenlandske Saken, wåras hee uuteandelik vöärsitter van wör. Hee was teagen den Gulvoorlog van 1991, mär stünd achter de uutbreiding van et NAVO-verbund når Ousteuropa en et ingrypen in de Yugoslaviske Oorlöge nå 1990. Hee stünd ouk achter et besluut van den Irakoorlog in 2002, mär was teagen de upskåling van et antal manskappen in 2007. Ouk was hee vöärsitter van et Juridiske Senaatskommittee tüsken 1987 en 1995, wår as hee sik beasig höld med wetten up verdöyvende middel, kriminaliteitsbestryding en vrågstükken van volksvryheiden, sou as ne strengere wåpenwet en nen wet vöär gewald teagen vrouwlüde. In 1988 en 2008 stelden hee sik al es presidentskandidåt vöär de demokraten.

Biden wör ses mål herköäsen vöär den Senaat, töt hee untslag nöm üm vicepresident under Obama te wörden. In 2012 wörden se beide herköäsen. As vicepresident güng Biden oaver de Weagenspende van 2009 üm uut de swåre krisis te kommen. Ouk leidden hee verskeidene underhandelingen med de republikeinen oaver belastingen, wårmed under meyr ne belastingimpasse en nen skuldkrisis upelösd wörden. Hee makeden sik druk üm et russisk-amerikaanske verdrag oaver untmanteling van atoomwåpens der döär te krygen, stünd achter militäär ingrypen in Lybie en helpeden richtlynen upstellen vöär amerikaansk handelen in Irak en et terügtrekken van amerikaanske trupen in 2011. Nå de skeetpartye up de laegere skole van Sandy Hook hülp Biden ne taakgrup teagen skeetgeweld in de beyne. In Januari 2017 kreag hee van Obama de Presidentiäle Medaille van Vryheid, med underskeiding.

In April 2019 kundigden Biden syn kandidåtskap vöär de verkesingen van 2020 an. In juni van 2020 haalden hee genog stemmen üm officiäle nominee van de demokraten te worden. Den 11. Augustus van dat jår kundigden hee Kamala Harris van Kalifornie an as syne anjaagster.
Forum voor Democratie

**Forum voor Democratie** (ok wel **FVD**) is een Nederlaandse politieke parti'je die zikzölf liberaal-conservatief nuumt. Deur anderen wördt de parti'je ook wel nationalistisch, rechts-populistisch, radicaalrechts of extreemrechts enuumd.

De parti'je wier in 2015 op ericht as n denktank deur Thierry Baudet en Henk Otten en in 2016 wier et een politieke parti'je. Sunds de 23 meert 2017 (Twiede Kamerverkiezings 2017) hef Forum voor Democratie twie zetels in de Twiede Kamer der Staoten-Generaal. Bi'j de Twiede Kamerverkiezings 2021 hef de parti'je 8 zetels ehaald en in 2023 3 zetels.

## Verwiezings
Wilhelmine Siefkes

**Wilhelmine Siefkes** (Leer, 4 jannewaori 1890 - Leer, 28 augustus 1984) was een Duutse schriefster die veurnamelk in 't Oostfriese Nedersaksisch schreef. Ok schreef ze in 't Duuts en vertaalde ze warken uut 't Nederlaands en Fries. Naor heur is de Wilhelmine-Siefkes-Pries veur Platduutse literatuur vernuumd, intied det heur roman-feguur 'Keerlke' zien name gaf an de Keerlke-Pries veur lu die heur inzet veur 't Oostfries.

Siefkes onderhöld contacten mit Nedersaksische schrievers uut Nederlaand en har in de jaoren vieftig wark staon in 't in Grunning epubliceerde tiedschrift *[['t Swieniegeltje]]*.

## Leven
Siefkes stamde uut een boerenfemilie uut Leer in Oostfrieslaand. Ze wördden in 1910 lerares in 't laandelijke Jemgum en gaf vanof 1917 les in Leer. Deur de Eerste Wereldoorlog gruide heur politieke bewustzijn en kwaamp ze in de kunde mit sociaaldemocratische ideeën. In de Arbeiterwohlfahrt-beweging zette ze heur in veur de arbeidersklasse.

In 1933 plaatsten de nationaalsocialisten heur uut heur beroep, en töt 1945 har ze een schriefverbod. Ze gebruukte 't pseudoniem Wilmke Anners uumme toch wieder te schrieven. Umdet ze vund det de Evangelisch-Luterse Karke niet kritisch genog was aover de nazi's, stapte ze in 1933 uut dizze karke en gunk bij de Mennonieten, waor ze een levenlaank mit verbunden bleef.

Heur anoniem inestuurde roman-manuscript *Keerlke* kreeg in 1940 de Fehrs-Pries. Nao de oorlog gunk Siefkes niet weer an 't wark as lerares, mar richtte ze heur op de schrieverije en op cultuurpolitieke warkzemheden. De periode 1949-1970 was heur productiefste; der verschenen onder meer romans, gedichten, vertellegies en heurspöllen. Siefkes interesseerde heur baovenal veur 't allentstaonde individu. Een weerummekerend thema in heur wark bint de existentiële perblemen van kiender en jongern.

## Warken

### Romans
* *Uda von der Mölen* (1920)
* *Keerlke* (1941)
* *Kasjen und Amke* (1952)
* *Uwe aus Leer* (1959)
* *Van de Padd of* (1961)

### Vertellegies
* *Hör eenzig eegen* (1922)
* *Rena im Königsmoor* (1955)
* *Uke setzt sich durch* (1957)
* *Tant' Remda in Tirol un anner Vertellses* (1964)

### Sprokies
* *Dor was ins mol* (1923; 1965)

### Gedichten
* *Tüschen Saat un Seise* (1961)

### Heurspöllen
* *De Faart na't witte Aland* (1953)
* *Bröders* (1955)
* *Alleen laten* (1955)
* *De Düwel mit dree gollen Haar* (1964)
* *Freerk Ulenga* (1967)

## Aover Wilhelmine Siefkes
* Heide Braukmüller (1996), *Wilhelmine Siefkes. Über ihr Leben und ihre Arbeit*, Leer. ISBN 3-927139-25-4
* Erhard Brüchert (1993), 'Wilhelmine Siefkes (1890–1984)', in: Angela Dinghaus (uutg.): *Frauenwelten. Biographisch-historische Skizzen aus Niedersachsen*, Hilmessen-Zürich-New York, blz. 356–361
* Heinold Fast (1975), '... und du bist's auch nicht. Wilhelmine Siefkes oder: ein Beitrag zum Volkstrauertag und zum Ewigkeitssonntag', in: *Mennonitische Blätter*, Hambörg
Sien Jensema

**Sien Jensema** (Stedum, 1896 – Garder, 1994) was een schriefster in 't Grunnings.

Vanof 1927 stunden der van Jensema wat gedichten in *[[Maandblad Groningen]]*, daornao gunk ze kats aover op proza. Partie van heur langere prozawarken ontstunden as fulletons, oftewal vervolgverhalen. Nao de Tweede Wereldoorlog har Jensema mit de Grunninger dichter Jan Boer de redactie van 't verneide 'letterkundig tijdschrift' *Maandblad Groningen*, det 't twee jaorgangen volhöld (1947-1948).

Jensema heur schrieverije wördden eprezen deur onder aandere Jan Boer en de letterkundig en volkskundige Piet Meertens. In *Geschiedenis van de Groninger Literatuur* (1984) schrif P.J. van Leeuwen det heur proza van uutzonderlijke kwaliteit is. Ok schriefster Hanny Diemer is der wies mit. In *Twee eeuwen Gronings, n golden toal* (2005) stelt ze: 'Met grote zorgvuldigheid en weldoordacht schreef zij haar teksten.'

## Wark
**Berend Kopstubber* (1939)
**Edema's roman van het Groninger Hogeland* (1941, Nederlaandstalig; in 2011 in Grunneger aoverzetting verschenen as *Edemoa's, roman van t Hogelaand*)
**Hidde Betuun* (1952, Culturele Pries van Pervincie Grunning)
**Oelenspaigel ien Stad en Ommelanden* (1966, een in Grunningerlaand eplaatste hervertelling van de verhalen aover Tiel Oelenspiegel)
**Aalbert* (1971)
**Ruth* (1984, vrije bewarking van 't Biebelboek Ruth; Literaire Pries van Stichting 't Grunneger Bouk)
**Oet 't laand van de olle wieren* (1989, 37 vertellegies)

## Bronnen
*Webloug aover Sien Jensema
*P.J. van Leeuwen, *Geschiedenis van de Groninger Literatuur* (Actief, 1984)
*H. Diemer en J. Loer, *Twee eeuwen Gronings, n golden toal* (In Boekvorm, 2005)
**Taal en Tongval*, jaorgaank 4, 1952
*Digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren aover Sien Jensema

## Uutgaonde verwiezings
*Veuredreugen fragment uut Jensema's roman ''Oelenspaigel ien Stad en Ommelanden''
Piratenpartij (Nederlaand)

De **Piratenpartij** (**PPNL**) is een Nederlaandse politieke parti'je die in 2010 op 10 meert is op ericht deur Samir Allioui.

De partij hef gien zetels in de Twiede Kamer, Eerste Kamer en et Europees Pärlement. In 2017 had de parti'je 1758 leden.

## Standpunten
Sunds de Twiede Kamerverkiezings 2012 komt er veer standpunten van et partijprogramma steeds terogge:

* Börgerrechten
* Oaverheid: Open, inzichtelijk en efficiënt
* Democratie en invloed van de börger
* Vri'jheid van införmatie

## Verwiezings

*Twitter van de parti'je
*Webstea
Kamala Harris

**Kamala Devi Harris** is van den 20. oktober 1964. Tüsken 2017 töt 2021 was see senatrice vöär den amerikaansken ståt Kalifornie. Harris hevt ne upleiding as advokåte. In de Amerikaanske presidentsverkesingen van 2020 steyt see kandidåte vöär et vicepresidentskap.

Harris kümt uut Oakland, Kalifornie en studeerden af an de Universiteiten van Howard en Kalifornia, by den lätsten an de Wetskole van Hastings. Öäre loupbane begün as advokåte in Alameda County, wårnå see antrökken wör voor et distriktsadvokåtskap en later et stadsadvokåtskap van San Francisko. In 2003 wör see benöömd as distriktsadvokåt van San Fransisko. See wör eköäsen töt Advokåt-Generaal van Kalifornië in 2010 en herköäsen in 2014.

Harris is ne dochter van ne indiaske moder en nen jamaikaansken vader. Med et verslån van Loretta Sanchez in de kaliforniske senaatsverkesingen van 2016 wör see de eyrste afro- en süüdasiatiske amerikaanske senatrice.  As senatrice spröäk see sik uut vöär wysigingen in et verpleygingsstelsel, versupeling van kannabiswetten, nen gang når ståtsbörgerskap vöär illegal immigranten, et DREAM-wetsvöärstel, en verbud up anvalswåpens vöär börgers en wydgånde belastinghervörmingen.

Landelik völ see up döär öäre wyse van undervrågen van medwarkers van Donald Trump syne regeyring tydens senåtsverhöyren, sou as Trump syn tweyde Houggerechtshovkandidåt Brett Kavanaugh, den anklaagd was vöär seksueel vergryp.

Harris stelden sikselv presidentskandidåte vöär de verkesingen van 2020 en skeiden der up 3 december 2019 med uut, üm ne weake later as vicepresidente vöär Joe Biden når vöärten te treaden. Van 2021 töt 2025 was see de 49. vicepresidente van de Vereynigde Ståten.

## Verwysingen
Thijs Kemperink

**Thijs Kemperink** (den 28. november 1982) is nen komik, grappenmaker en presentator uut Albergen. 

Kemperink syne vöärstellingen sint baseerd up beskouwende komedy (mangs wat anedikked), vanachter nüchteren twentsken bril bekekken. Wyders komt der regelmåtig imitatys vöärby. Meysttyds sprekt he neaderlandsk (med twentsk akcent), mär lokaal düt he et mangs ouk in et twentsk-neadersassisk van Albergen.

In 2019 makeden hee samen med Nathalie Baartman, Jan Riesewiek, André Manuel en Laurens ten Den de oldejårskonference. Ouk hevt hee med Manuel en Ernest Beuving et programma *Een Goeie Tukker is Geen Motherfucker* en paar jår dån.

## Vöärstellingsryge
* *Achteraf bekeken*
* *Gas D'r Op*
* *Zleur*
* *Bonje*

## Uutgånde verwysing
* Thijskemperink.nl - syn eygene websteade
Laurens ten Den

**Laurens ten Den** (Hårle, 1964) is nen sallandsken aktöör en toneelskryver. Et bekendst is hee wörden van syne rulle as Hein Bode in de televisyrygel *[[Van Jonge Leu en Oale Groond]]*, mär hee skreav selv ouk med an dee ryge en deade ouk selv regisseren.

Wyders spölden Ten Den med in de musikal *Van Katoen & Nu* (2014) en *Stork* (2018). Ouk skreav hee med an de ryge *[[De Groote Markt 30]]* en spölden in *[[Noabers (TV-ryge)|Noabers]]*.

In 2019 en 2020 was Ten Den druk med en interregionale bewarking van William Shakespeare syn *McBeth*, wat in et engelsk, neaderlandsk, düütsk, twentsk en westfaalsk neadersassisk spöld wör.

## Mooi üm te weaten
* Et nummer *Op hoes op an veur Kesmis*, süngen en spöäld döär de band ENorm, is skreaven döär Laurens ten Den. Et was et meyst anvrågde nummer by de Glasen Huus-akty van de radiosender 3FM, do as dee in Enske stünd in 2012.
Gangneung

**Gangneung** (Koreaans: 강릉시, IPA (Koreaans): kaŋ.nɯŋ) is een stad in de Zuud-Koreaanse previncie Gangwon-do. De stad lig in et noordoosten en hef zo'n 216.000 inwoners (2010).

Tiedens de Olympische Winterspöllen 2018 in Pyeongchang bint hier alle indoorönderdielen eholden. De indoorönderdielen waren curling, ieshockey, langebaanschaatsen en shorttrack.

## Bestuurlijke indieling
* Jumunjin-eup (주문진읍)
* Sungsan-myeon (성산면)
* Wangsan-myeon (왕산면)
* Gujung-myeon (구정면)
* Gangdong-myeon (강동면)
* Okgye-myeon (옥계면)
* Sachun-myeon (사천면)
* Yungok-myeon (연곡면)
* Hongje-dong (홍제동)
* Jungang-dong (중앙동)
* Okchun-dong (옥천동)
* Gyo 1-dong (교1동)
* Gyo 2-dong (교2동)
* Ponam 1-dong (포남1동)
* Ponam 2-dong (포남2동)
* Chodang-dong (초당동)
* Songjung-dong (송정동)
* Naegok-dong (내곡동)
* Gangnam-dong (강남동)
* Sungduk-dong (성덕동)
* Gyungpo-dong (경포동)

## Partnersteden
* Gangseo-gu, Zuud-Korea
* Seo-gu, Zuud-Korea
* Bucheon, Zuud-Korea
* Buk-gu, Zuud-Korea
* Seocho-gu, Zuud-Korea
* Chichibu, Japan
* Jiaxing, China
* Chattanooga, Verenigde Staoten
* Jingzhou, China
* Irkoetsk, Ruslaand

## Verwiezings
Scheuvellopen

**Scheuvellopen** of **scheuveln** is oe voortbewegen aover een iesoppervlakte op dunne, rechte iezers (scheuvels). Scheuvellopen kuj doen um verscheiden redenen, zoas dieverdaotsie, sport, lichemsbeweging of reizen. 't Wördt zowal op netuuries as op kuunsties edaone. Zo rap as 't ies betrouwber is en de weersumstaandigheden 't toelaot, wördt der deur iesclubs toertochten organiseerd. As wedstriedsport kent 't scheuvellopen meerdere disciplines.

## Geschiedenis
Vondsten geeft an det mèensen al in de oertied perbeerden um iesvlakten rapper aover te stikken. Uut onderzuuk blek det der in zudelk Finlaand escheuveld wördden veur meer as 4000 jaor. Dit wördden edaone um energie te besparen op winterse tochten.

### Glissers
Veur de oldste scheuvels gebruukten mèensen dierlijke boten, die ze slepen töt 't oppervlak glad genogt was. Scheuvellopen was toendertied nog bename een kwestie van glieren. De allereerste scheuvels wördt daorumme glissers enuumd; glissen bint bewarkte en liek eslepen botten van biesten, peerden of harten. In de glissers maakten ze gatties, waordeur aj ze mit pezen of palingvellen an de voete kunden bienden. Resten van zokke scheuvels uut zo 3000 jaor v.Chr. bint op de baodem van een Zwitsers meer evunden. Gelieksoortige scheuvels bint evunden in onder meer Ruslaand, Scandinavië, Groot-Brittannië, Nederlaand en Duutslaand.

### Schaarpe iezers
Scheuvellopen op de mederne meniere ontstund mit de ingebruukname van een stalen blad mit schaarpe raand. Daormit snid de scheuvel in 't ies in plaatse van der aoverhenne te glieren. In de Lege Laanden wördden in de 13de of 14de ieuw schaarpe raanden an de iezers eslepen. Sinds die tied is 't algemiene ontwarp van scheuvels gelieke gebleven, allewal der in de details veul verschil zit; veural in de menieren um scheuvels vaste te bienden en in de uutvoering van de iezers.

In Nederlaand deuden alle bevolkingsklassen an scheuvellopen, zoas blek uut schilderijen van de Olde Meisters. Scheuvellopen deuden ze ok in China tiedens de Song-dynastie, en de heersers van de Qing-dynastie waren der drok op.

## Nedersaksisch
*De variaanten mit 't element 'scheuvel' bint traditioneel Nedersaksisch. Vandage de dag gebruukt veul sprekers 't Nederlaandse 'schaatsen', al dan niet fonetisch anepast.*

* Drèents:
** *schaatsen*, *schaatsenrieden*
** *schaetsen*, *schaetsenrieden* (ZWN)
** *scheuveljagen* (ZOZ)
** *scheuvellopen*
** *scheuveln*
** *scheuvelrieden* (ZOV)
** *scheuvel(s)runnen*, *-rönnen* (ZWZ)
** *schuiveln* (KVD)
* Grunnegs:
** *scheuvellopen*
** *scheuveln*
* Platduuts:
** *scheuveln*
** *striedscholopen*
* Sallaands:
** *schaatsen(rieden)* (uutspraok mangs *sk-*)
** *scheuvel(e)n* (uutspraok mangs *sk-*)
** *skasenrieden*, *-riejen*, *-ri'jen* (Zwols)
** *skeuvelen*, *skoevelen* (Zwols)
***schaatsenlopen*
***scheuvellopen*
* Stellingwarfs (schrif *sch-*, mar uutspraok *sk-*):
** *schaa(t)sen*
** *schaa(t)s(e)rieden*
** *schae(t)sen*
** *schae(t)s(e)rieden*
** *scheuvelen*
** *scheuvellopen*
** *scheuvelrieden*
Lieste van museums in Nederlaand

Dit is een **lieste van [[Museum|museums]] in [[Nederlaand]]**.

## Per provincie
* Lieste van museums in Dreanthe
* Lieste van museums in Flevolaand
* Lieste van museums in Frieslaand
* Lieste van museums in Gelderlaand
* Lieste van museums in Grönning
* Lieste van museums in Limbörg (Nederlaand)
* Lieste van museums in Noord-Braobaant
* Lieste van museums in Noord-Hollaand
* Lieste van museums in Oaveriessel
* Lieste van museums in Utrecht (provincie)
* Lieste van museums in Zeelaand
* Lieste van museums in Zuud-Hollaand

## Caribisch Nederlaand

### [[Bonaire]]

* Bonaire Museum
* Museo di Belua
* Museum Chich'i Tan
* Museum Washington Park
* Museum Kas Krioyo
* Museum Mangasina di Rey
* Museum Fort Oranje
* Documentatiecentrum Herensia Boneriano
* Terramar museum
* Openluchtmuseum Tanki Maraka

### [[Sint Eustatius]]

* Berkel's Family Museum
* Simon Doncker Museum

### [[Saba]]

* Harry L. Johnson Museum
* Major Osmar Ralph Simmons Museum

## Ook bekieken

* Lieste van rieksmuseums in Nederlaand
* Lieste van museums veur ni'jmoedse kunst in Nederlaand
* Lieste van muziekmuseums
* Lieste van museums in België