open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Niedarp

**Niedarp** is ne veurmoalige gemeente in de regio West-Freeslaand in de Nederlaandse previnsie Noord-Hollaand, en ligt doar in et olde gewest Westflinge. De gemeente had op 1 april 2011 zo'n 12.298 inwonners en had een öppervlakte van 65,54 km² (woarvan 1,43 km² water).

De gemeente is op 1 jannewoari 2012 samenegoan mit de gemeenten Anna Paulowna, Wieringen en Wieringermeer tot de gemeente Hollaands Krone.

## Plaetse binnen de veurmoalige gemeente
Steaden:
* Barsingerhorn (*Barregórre*) (darpen Barsingerhorn en Haringhuzen samen as éne stad)
* Stede Niedarp (*Stee Nierup*) (darpen Ni-je Niedarp en Olde Niedarp samen as éne stad)
* Winkel

Darpen/Gehuchten:
* 't Veld
* Barsingerhorn (*Barregórre*)
* De Strook
* Haringhuzen (*Heringhúze*)
* Kolhorn (*Koldhorn*)
* Kreil (gedeeltelek)
* Lutjewinkel
* Ni-je Niedarp (*Naaie Nierup*) (gemeentehuis)
* Olde Niedarp (*Ouwe Nierup*)
* Moerbeek
* Terdiek (*Terdeek*)
* Verlaat (gedeeltelek)
* Ziedewind (*Sidewind*)

Buurtschoppen:
* Blokhuzen (*Blokhúze*)
* De Kampen (*De Kamper*)
* De Leijen (*De Lei'en*)
* Den Weel (*De Wael*) (gedeeltelek) 
* De Weere (*De Weare*)
* Groetpolder
* Hogebieren (*Hougebiern*)
* Poolland (deals)
* Tin
* Wateringskante

(De schuun stoande plaatsnamen tussen höakskes bunt de Westfreese benamingen, dee neet gelieke bunt aan de officiële benamingen.)

## Uutgoande verwiezingen
* Webstea van de gemeente
Westflinge

**Westflinge** was in de Middeleeuwen een gouw in *Frisia* ten westen van et Vlie. Et wöd eneumd in de könningsoorkonde van Hendrik IV uiut 1064, woarin bisschop Willem I van Utrecht de grafeleke rechten eschonken kreg dee Dirk IV eerder had ehad. Meugelek was et een olde Friesen gouw. Et was et gebeed van de latere *[[Westlingi]]* en later et Utrechtse dekanaat Westlinglant. Hier lag de in de könningsoorkonde uut 985 van Otto III eneumde *villa Medemelacha* (Medemblik) dat an graaf Dirk II van Hollaand wierd egovven. Meugelek heurden ok Waterland en Zeevank tot Westflinge.

Westflinge was et belangriekste gewest van West-Freesland, veural umdat et de vruchtboarste groond had. Uut opgrovingen wöd wieter op-emaakt dat et vermeudelek de oldste bewonning had (mit uutzondering van Wieringen) en, deur de wat heugere ligging, ok de belangriekste wonkernen. 

Deur kustafslag van et Almere verdwenen een dele van den gouw, woardeur dit gebeed bestoande uut eilaanden stark verminderden in belang. Teggen et ende van de 13de eeuwe was et gewest, deur stieging van den zeespegel, een soort eilaand ewödden. Den eerder volteujden ringdiek heeld de gebeeden binnen den diek nog dreuge. Uut dit gebeed is de hudege regio West-Frresland ontstoan.

## Musea
* Regionaal Natuurmuseum Westflinge 

## Uutgaonde verwiezingen
* Regionoal Natuurmuseum Westflinge
Book van Mormon

Et **Book van Mormon** is een van de healige geschriften van de mormonen. Et book wördt zeen as goddelik duur de Kearke van Jezus Christus van de Healigen der Leste Dagen (ofkort de *Mormoonse Kearke*) en is verneumd noar de profeet-historikus Mormon dee, volgens et book zölf, et greutste part samensteld hef. Et is oetgevven duur de stichter van de mormoonse beweaging, Joseph Smith, in meert 1830 en drukt duur Egbert Bratt Grandin in Palmyra in de Verenigde Stoaten.

Et Book van Mormon maakt, tehoop met 'n Biebel, deel oet van de kanon van healige geschriften van de Mormoonse Kearke, de Gemeenschop van Christus, en aandere kearken dee doarvan ofstamt. Et har as oorsproonkelike titel *Et Book van Mormon: n duur Mormon op plaatn schreavn verslag, oavernömmen van de plaatn van Nephi* duur Joseph Smith Junior, auteur en holder. De Mormoons Kearke veraanderden in 1982 den titel noar *Et Book van Mormon: Een Testament van Jezus Christus*, um et doel te verdudeliken en te benoadrukken.

'n Stichter van de Mormoonse Kearke, Joseph Smith, zea, hee har in 1827 de golden platen van 'n engel Moroni kreggen. Den har em ok zegd, hee zol de teksten wat doarop stunnen, umzetten.

Boeten de sektarische mormoonse beweaging zölf nemp nich een Christelike streuming et historisch-theologische wark an as woar.
Haulerpoolder

De **Haulerpoolder** is een netuurgebied kotbi'j et Friese plak De Haule. Et gebied is in beheer bi'j Netuurmonementen en leit langes de bovenloop van de Kuunder. Et gebied is 47 bunder groot, en bestaot veural uut gröslanen. 

In et gebied gruuien de zeldzeme dotterbloeme en orchidee. Ok is et een belangriek bruudgebied veur verschillende weidevoegels.
Koggenlaand

**Koggenlaand** is ne gemeente in de regio West-Freesland in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand, en ligt doar in et olde geweste Westflinge. 

De gemeente is ontstoan op 1 januari 2007 deur samenvoging van de gemeenten Obdam en Wester-Koggenland. In 2006 wierd besloten de fusiegemeente den name Koggenlaand te geaven.

Den gemeentename verwis noar de historiese kogge uut de middeleeuwen. Zonne kogge of cogge bestond mangsmoal uut 4 of 5 darpen of bannen en was n rechtsgebeed. Umdat de gemeente Noorder-Koggenland vanof 2007 is samen-egoan mit andere gemeenten woarbi-j Noorder-Koggenland as name vort is egoane, beslot de fusiegemeente van Obdam en Wester-Koggenland doarumme veur den ni-jen name Koggenlaand.

## Plaetse binnen de gemeente
Darpen/Gehuchten:
* Avenhorn
* Berkholt
* Bobeldiek (*Bobbeldìk*)
* De Goorn (gemeentehoes)
* Grosthuzen (*Grosthúze*)
* Hensbrook
* Obdam
* Oostmiezen (*Oôstmìsen*)
* Oudendijk (*Ouwe Dìk*)
* Rustenburg
* Scharwolde (*Skerwou*)
* Spierdiek (*Spierdìk*)
* Ursem (darpskerne, polder O ligt in de gemeente Schermer)
* Wogmeer (*Wochmar*)
* Zuud-Spierdiek (*Sûd-Spierdìk*)
* Zudermeer (*Sudermare*)

Buurtschoppen:
* Baarsdarpermeer (*Baersdurpermar*)
* Berkmeer (*Bjerkemar*)
* De Hulk
* Kathook (*Kathorn*)
* Noord-Spierdiek (*Noôrd-Spierdìk*)
* Noorddijk (*Noôrddìk*)
* Noordermeer (*Noôrdermare*)
* Oosteinde (*Oôstende*)
* Obdammerdiek (*Obdammerdìk*)

(De schuun stoande plaatsnamen tussen höäkskes bunt de Westfreese benamingen, dee neet gelieke bunt an de officiële benamingen.)

## Uutgoande verwiezingen
* Webstee van de gemeente
## Galleri-je

Ofbeelding:Avenhorn.jpg|Avenhorn darp
Ofbeelding:Schermerhorn_m%C3%B6lle.jpg|Mölle in Schermerhorn
Ofbeelding:Schermerhorn_darp.jpg|Schermerhorn darp
Overbetuwe

**Overbetuwe** is een gemeente in de Nederlanse previnsie Gelderland. De gemeente had op 1 febrewaori 2008 zo'n 44.287 inwoeners (bron: CBS) en hef een oppervlakte van 115 km² (waovan 3,93 km² waoter). De gemeente vormt samen mit de oostelijker elegen gemeente Lingewaard de streek Over-Betuwe. Op 1 jannewaori 2001 is de gemeente ontstaon uut de samenvoeging van de gemeenten Elst, Heteren en Valburg. Naost 't gemeentehuus in Elst is der een gemeentevestiging in Andelst, wat vrogger 't gemeentehuus van Valburg was. De gemeente maakt deel uut van de Stadsregio Arnem-Nijmegen.

## Plaotsen
In de gemeente Overbetuwe liggen de volgende plaotsen (inwoeners: CBS Gemeente op maot 2006): 

## Angrenzende gemeentes
Angrenzende gemeentes bin
*Noordwest = Wageningen
*Noord = Renkum
*Noordoost = Arnem 
*West = Neder-Betuwe
*Oost = Lingewaard
*Zuud = Beuningen
*Zuudoost = Nijmegen
Rozendaal

**Rozendaal** is een plaots en een gemeente in de Nederlandse provinsie Gelderland. Overige plaotsen in de gemeente bin Imbosch en Terlet. De gemeente had op 31 meert 2015 1.502 inwoeners (bron: CBS) en het n oppervlakte van 27,92 km² (waorvan 0,02 km² waoter). De gemeente Rozendaal maakt deel uut van de Stadsregio Arnem-Nijmegen.

Rozendaal is naor antal inwoeners emeten de kleinste gemeente op t Nederlandse vasteland. Alleen Vlieland en Schiermonnikoog hen minder inwoeners. t Is oek de dunstbevolkte gemeente op t Nederlandse vasteland.

Rozendaal beheurt tot de miljonaersgemeenten van Nederland. In de gemeente staot Kasteel Rosendael mit de Bedriegertjes.

## Buurgemeenten
West Leegsaksisch (algemain)

**West Leegsaksisch** is n group Leegsaksische dialekten dij proat worden ien t westen van de Duutse dailstoat Nedersaksen en ien t noordoosten van Nederlaand. t West Leegsaksisch is de tegenhonger van t Oost Leegsaksisch, ook wel Oost Leegduuts nuimd. Ien Duutslaand nuimt man t West Leegsaksisch ien dizze betaikenen ook wel "Niedersächsisch" en soamen mit t Oost Leegduuts vörmt t den t "Plattdeutsch". Ien Nederlaand nuimt man t West Leegsaksisch en t Oost Leegsaksisch soamen "Nedersaksisch", môr de noam "Nedersaksisch" wordt maisttied ook broekt allain veur t West Leegsaksisch.

## Dialekten
De Leegsaksische dialekten dij bie t West Leegsaksisch rekend worden binnen:

*Noord-Leegsaksisch
**Grunnegs-Oostfrais (sums as apaarte groep zain)
*Westfeels
**Nederlaands Leegsaksisch (sums as apaarte groep zain)
*Oostfeels

## Zai ook
Veur meer informoatsie over t West Leegsaksisch (en t Oost Leegsaksisch) zai t artikel Nedersaksies.
Tiesingebossien

Et **Tiesingebossien** is een klein netuurgebied tussen de plaetsen Oosterwoolde, De Fochtel en De Haule in de Friese gemiente Ooststellingwarf. Et is in beheer van Staotsbosbeheer. Et gebied wodt deursneden deur de N919. Et leit diels in de buurtschop Weper en diels in de buurtschop De Knolle. Et terrein bestaot veurnaemelik uut bos en heide. Der leit ok een meertien.

Der staot een monement veur de heer Schuilinga uut Surhuustervene, een verzetsstrieder die daor op 3 november 1943, tiedens de Twiede Wereldoorlog, efusieerd wodde.
Older-Amstel

**Older-Amstel** is ne gemeente in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand met ne oppervlakte van 26,15 km². Older-Amstel mek deel uut van de plusregio Stadsregio Amsterdam. De gemeente grenst an Amstelvene, Amsterdam (de stadsdelen Zuudoost en Oost/Woatergraafsmeer), Diemen en De Ronden Veanen.

## Darpen
Duvendrecht, Olderkark an den Amstel (gemeentehoes) en Waver.

## Milieu
Op de in 2007 uutebrachte kaarte van Milieudefensie steet Older-Amstel op plaatse 3 van de slechtste gemeenten wat totale klimaatskore betröf.

## Verkeer en vervoer
Older-Amstel beschikt ovver station Duvendrecht en metrostations Oaveramstel en Van der Madeweg van den Amsterdamsen metro.

## Uutgaonde verwiezingen
* Webstea van de gemeente
Holwerd

**Holwerd** (Fries: *Holwert*) is een dörp in de gemiente Dongerediel, in de Nederlaanse perveensie Frieslaand, en het omdebi'j 1.650 inwoners. Et dörp is daormit et grootste dörp van Dongerediel.

In et noorden van Holwerd hej' de belangriekste veerdienst van en naor et eilaand Amelaand. In Holwerd is ok et ontvangststesjon van de melkleiding van de verienigde boeren van Amelaand.

Tot de gemientelike herindieling van 1984 maekte Holwerd diel uut van de veurmaolige gemiente Westdongerediel.

## De muuite weerd om te zien
*Meulen De Hoop 
*De Miedenmeulen

## Bevolkingsontwikkeling

## Sport en rekreasie
Deur disse plak lopt de Europese kuierroute E9, ter plakke ok North Sea Trail of Friese Kustpad nuumd. De E9 lopt langes de kust van Portugal naor de Baltische staoten.
Purmerend

**Purmerend** is ne stad en gemeente in de regio Waterlaand in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand en hef ne oppervlakte van 96,63&nbsp;km² waorvan 2,14&nbsp;km² water. De gemeente Purmerend mek deel uut van de plusregio Stadsregio Amsterdam. De stad is veural eleefd bi-j forenzen. 

## Aandere darpen in de gemeente
Darpen/gehuchten:
* Purmer (deals)
* Purmerbuurte (darp maor ok buurtschop)
* Middenbeemster
* Noordbeemster
* Westbeemster
* Zuudoostbeemster

## Geskiednis
Purmerend is ontstaon naost en uut et vissersdarpjen Purmer, dat elaegen is op et laand tussen et Purmermeer, et Beemstermeer en et Wormermeer. Naodat nen stormvlood de bewonners had vort ejagd, wierd Purmerend esticht deur Willem Eggert. Hi-j mocht in 1410 van graaf Willem den Zesden een eigen kasteel bouwen; slot Purmersteijn. Purmerend kreg in 1434 stadsrechten. Et kasteel blef staon tot umstraeks 1741; 't wierd of ebrokken umdat et te völle in verval was eraakt. De plaatse Purmer besteet nog altied en ligt teggen de stad an tussen de gemeente Purmerend, Waterlaand en Edam-Volendam.

De stad is umgaeven deur polders, zoas den Purmer, Beemster en Wiede Wormer. De stad wierd et marktecentrum van de umgaevink, maor et bevolkingsantal greujden langzaam. Pas nao 1960 is de bevolking egreujd van rundumme 10.000 naor 92.000 inwonners. De stad ligt gunsteg ten opzichte van Amsterdam waor völle inwonners, mangsmaol veurmaolege inwonners van Amsterdam, warkt en veur de vri-jetiedsbestaeding komt. 

Purmerend was in 2003 verneumd tot Karmisstad van Nederlaand. Noast de karmisse is Purmerend veural bekend um heure veemarkten en markten. Noa völle veezeekten tussen 1995 en 2001 is de beesten- en schöäpemarkt vort egaone.

## Uutgoande verwiezingen
* Webste van de gemeente
* Plattegroond van Purmerend
Loster

|

|} 
**Loster** of **Lösser** (Nederlaands: *Losser*, tiedns Carnaval: 't Aöskes dorp) is ne Nederlaandse gemeente en n dörp in t oostn van de regio Tweante, in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. In de gemeente woont 22.685 leu (1 jannewoari 2020) op n öppervlakte van 99,64 km². De gemeente Losser maakt deel oet van t koaderwetgebeed Regio Tweante. De gemeente hef n steark rooms-katholiek karakter, vuural in plaatsn as De Lut. Op t noordn greanst t an de gemeente Deenkellaand, in t noord-oostn en oostn an de Groafskop Beantem en Gronau oawer de Duutse greans. Op t Zuudoostn lig de Neerlaandse gemeente Oaverdeenkel. Op t Zuudwestn ligt Eanske en op t westn lig de gemeente Oldnzel.

## Kerne
De gemeente hef vief officiële kerne, woarvan de heufdplaats Loster de greutste is.

Antal inwonners per wonkern: 

## Wearkgeleagnheid
In 1999 wördn ne vestiging van Johma Nederland B.V. in gebroek neumn vuur t bakn van verschilnde soortn stoet.

## Te doon in Loster
Alle joarn organiseert ze in Loster t *Bokn & Bloazn Festival*. n Kapelnfestival woaran 12 kapeln n teggen mekaar opnemn doot op twee podiums.

## Leu oet Loster
Kim Kötter, model, aktriese.

## Oetgoande verbeendingn
* Webstie van de gemeente
*Webstie oaver de gemeente Loster
*Beleef Losser
*Hallo Losser

## Rifferenties
Schagen

**Schagen** (West-Frees: *Skagen*) is ne stad en ne gemeente in de Nederlaandse provinsie Noord-Hollaand. Daorbinnen ligt t in de regio West-Freeslaand, en row-weg binnen t gebeed van den olde gouw Westflinge. De gemeente op 1 januari 2013 uutebreid mit de veurmaolige gemeenten Haorenkarspel en Ziepe. De inwonners van Schagen wordt vanolds *Schagenezen* eneumd.

Behalve as "Skagen" steet Schagen in de umgaevink ok wal bekend under den ironiesen name "Sikago". Mangs wördt ok naor Schagen verwezzen mit den titel "Magnusveste", naor den legendariesen ridder Magnus.

## Plaatsen binnen de gemeente
Stad:
*Schagen

## Geschiedenis
De plaatse Schagen wierd rundum 975 al eneumd in teksten, zo as bi'jveurbeeld bi'j ne telling van et inwonnersantal; der wonden daor in dee tied 43 leu. Schagen wordden toon as Scagha vermeld en wieter wordden in de dokumenten op-eschraeven dat Schagen zes boerderi'jen egaeven hef an de abdi'je van Egmond, rundum 989. Schagen was toon al de grotere kern van den aandere terpen (wonbulten). Rundumme Schagen lag völle water. Meugelik verwis den name Scagha daor ok naor: t kan betekenen "uutstekkend punt". Pas ne hele tied later zol der ne kustliene naobi'j Schagen liggen. Toon de zee zich weer wat trög trok an t end van de 13de eeuwe konden dee plaetse in t gebeed greuien. Mit name den groond rundum Schagen was vruchtbaor, en zo blef t den belangrieksten plaetse in t gebeed.

In 1415 gaf Willem VI stadsrechten an t toon al flink egreuide Schagen. In 1427 gaf Filips de Goede van Boergondië Schagen in lene an zienen onkel Willem van Bronckhorst, éne van de zeuven bastaardzönnen van Aelbrecht van Beijeren, en an Maria van Bronckhorst. Daormit wierd t ne heerlikheid en kreg t nog meer rechten as allenig stadsrechten, waorunder de meugelikheid zeggenschop te hebben ovver n tröpken aandere plaetse rundum Schagen. Willem leet n slot bouwen en trok daor in 1440 in. In 1460 wierd de karke van Schagen in-ewi'jd, de karke was ewi'jd an St. Christoforus. In 1463 kreg Schagen t recht op t holden van ne veemarkt en daormit zetten zee de stad as haandelssentrum op de kaarte in t umrengende gebeed. In 1603 kreg Schagen ne jaorlikse peerdenmarkt, zee kreggen daor toostemming van de Staoten van Hollaand en West-Freeslaand.

In t beginne van de Golden Eeuwe kenden de leu in Schagen neet ne grote walvaort. Pas later kon de stad genieten van de to-enommen walvaort, maor t haalden nooit den bleui dee umrengende staeden deurmaakten. Ok nao de Golden Eeuwe blef nen deurgreui uut. Mede deur de inpoldering van t umrengende gebeed kon Schagen in de 19den eeuwe weer tot bleui kommen. Mit name de veemarkt spölden daorbi'j ne belangrieke rolle. Toon in 1865 de Spoorliene Ni'jendeep - Amsterdam (tussen Alkmaor en Den Helder in bruuk wierd enommen ontstaond daor n groot ofzetgebeed van en veur de ambtelike ni'jverheid. Schagen had toon rundum 2.060 inwonners. In de löppe van de 20ste eeuwe zakken de walvaort langzame in.

## Bekende leu uut Schagen
*Gesinus Gerhardus Kloeke - taalonderzeuker

## Uutgaonde verwiezingen
*Webstae van de gemeente
Essen (Barreveld)

**Essen** is een buurtschap dat deel uutmaakt van gemeente Barreveld. De belangriekste straot van disse buurtschap is de Essenerweg. Niet geheel toevallig is een veul veurkommende femilienaam in de buurtschap 'Van Essen'.
Ubbargen

**Ubbargen** (Nederlands: *Ubbergen*) is n plaats en veurmalige gemeente in de Nederlandse provinsie Gelderland. De gemeente had op 1 mei 2014 zo'n 9.404 inwoners (bron: CBS) en had n oppervlakte van 38,88 km² (waorvan 5,11 km² water). De gemeente Ubbargen is op 1 jannewaori 2015 op-egaon in de gemeente Groesbeek.

## Overige plaatsen
Baek, Barg en Dal (gedeeltelek), Erlekum, Gruunlanden, Kekerdom, Leuth, Ooij, Persingen, Tiengeboden, De Vlietbarg en Wercheren.

## Kultuur

De dichter/schriever Cees van der Pluijm woonde van 1997 tot en mit 2004 op De Geest in Baek-Ubbargen en publiseerde vieftig gedichten aover zien woonplaats.

## Uutgaonde verwiezing
Rijnwaarden

**Rijnwaarden** is een veurmalige gemeente in de Nederlandse provincie Gelderland. De gemeente had op 1 februari 2008 zo'n 10.998 inwoners (bron: CBS) en het een oppervlakte van 44,86 km² (waorvan 8 km² water). De gemeente Rijnwaarden maakt deel uut van de Stadsregio Arem-Nijmegen. 
De Rijn stroomt hier Nederland binnen. De lokale Olde Rijn is een revierarm waor vroeger de heufdstroom van de Rijn liep.
Rijnwaarden is in 1985 gevormp uut de toemalige gemeenten Herwen-en-Aerdt en Pannerden. 
De gemeente Rijnwaarden werkt op verschillende terreinen nauw samen met de gemeente Zevenaar. Der wödt gespraoken aover een fusie van beide gemeenten indertied.

## Plaatsen
Aord, Harwe, Lobith (gemeentehuus), Paandere, Spiek, Tolkamer en Tuindorp

## Angrenzende gemeenten
De angrenzende gemeenten zun:

* Noordwest = Lingewaard, Duven
* Noord = Zevenaar
* Zuudwest = Millingen an den Rijn 
* Zuud = Kleef (*Duutsland*)
* Zuudoost = Emmerik (*Duutsland*)
Dubbele liester

De **dubbele liester** (*Turdus viscivorus*) is een van de grootste zangvoegels uut de femilie van de liesters (Turdidae).

## Kenmarken
Hij zingt al an 't einde van de wienter, wavveur weer 't oek is, zittend in de bovenkaante van een boom. Zien zang is helder en besteet uut korte zinnen mit herhaolde motieven. De dubbele liester is gek op de bezen van de voegelliem.

De dubbele liester zit veural in bossen en bewörk laand in heel Europa en een groot part van Azië. De dubbele liester kan zo'n 27 centimeter lange wonnen, hij is dus groter as de grauwe liester, dee aorig op de dubbele liester lik. De mannetjes en vrouwtjes zien der liekeleens uut, ze hemmen een gries-brune rogge en een lief mit daorop ronde vlekken. De veren van op de bors van de dubbele liester staon minder uut as bie de grauwe liester.

## Verspreiding
Dubbele liesters koemen in zwat heel Europa, waoronder in Nederlaand en België, 't hele jaor veur.

## [[Nedersaksisch]]
* Veluws:
** *dubbele liester* (Nunspeets)
** *schokliester* (Putters)

## Foto-uutstalling

Turdus viscivorus 1.jpg
Turdus viscivorus.jpg
Turdus viscivorus deichleri MHNT 232 Aïn-Chénia, El Aouinet Algérie.jpg|


## Uutgaonde verwiezingen
* SoortenBank.nl - beschrieving, ofbeeldingen en geluud

### Waornemingen in Nederlaand
* Kaorte van Nederlaand mit waornemingen
* Waornemingen kunnen hier emeld wonnen
Stede Brook

**Stede Brook** (Nederlands: *Stede Broec*) is ne gemeente in de regio West-Friesland in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand, en ligt doar in den olden gouw Westflinge en hef ne oppervlaakte van 15,66 km². Stede Broec grenst an Enkhuzen en ligt an 't Markermeer.

Stede Broec besteet uut de darpen Bovenkarspel, Grootebrook en Lutjebrook (van oost noar west). Dizze darpen lagen in olde tieden al teggen mekare an, moar sinds de joaren '70 van de 20ste eeuwe bunt Bovenkarspel en Grootebrook an mekare vastegreujd, woardeur dee darpen noe éne woonkern bunt ewödden. Et kleinere Lutjebrook ligt nog een betjen los van de heufdkern.

Lange tied was tuunbouw (bloombolnteelt) den belangrieksten bedriefstak in dee darpen. Noa 'n grootn darpsgreuj besteet Stede Broec noe veurnamelek as forenzengemeente veur de Randstad en steaden van Noord-Hollaand.

Den haavn van Stede Broec, Brookerhaven, is noe as kleinen jachthaavn in gebruuk. Hier steet ok et belangriekste monument van de gemeente: 'De overhaal', woarmet vrögger schuten vanuut den haavn in de völle leager eleggen poldersloten wierden etild (en aandersumme).

## Plaetse in de gemeente
Darpen:
* Bovenkarspel (gemeentehoes)
* Grootebrook (Westfrees: *Groôtebroek*)
* Lutjebrook

Buurtschoppen:
* Brookerhaven
* Horn

## Geskiedenisse
Op 2 augustus 1364 wierden Grootebrook en Bovenkarspel deur hartog Albrecht van Beieren tot ne 'stad' mit stadsrechten samen-edoan, under den name "stede Brook". In 1402 kwamen ok Lutjebrook en Horn doarbi-j, later volgden ok Hoogkarspel. Nog völle later was doar ok ne korten tied dat Andiek tot de stad wierd eholden. Brook wierd noe as ne echte stad behandeld, ondanks dat enkele belangrieke kenmarken doar neet anweazig waarn: Et bezat gene stadsmuurn, kon neet as éne wonkern wödden ezene en was uutesprokken een boern gebeed. Et stad wean gaf doarnoast ok wediever mit et noaburige Enkhuzen, dat veural dwars lag toon Brook een haavn wol anleggen. Den Brookerhaavn wierd uutendelek toch in 1450 op-eleaverd. Brookerhaavn wierd uutendelek ok ne wonkarn, noast de bestaande darpen. 

## Uutgoande verwiezingen
* Webstea van de gemeente
Scharmer

**Scharmer**  (Westfries: *Skirmare*, *Skirmer* of *Skermer*) is ne veurmaolige gemeente en n polder in de Nederlaandse provinsie Noord-Hollaand met ne oppervlakte van 64,87 km². De gemeente Scharmer umvat neet allenig den polder Scharmer, maor ok polders Oterleek, den Miezenpolder en den Eilaandspolder. Allene de darpen Stompetoren en Zuudscharmer ligt in den polder Scharmer. Op 1 jannewaori 2015 is de gemeente Scharmer samen mit de gemeente Groft-De Riep op-egaon in de gemeente Alkmaar. 

## Plaetse binnen de gemeente

Darpen:
* Dreehuzen
* Grootscharmer
* Oterleek
* Scharmerhorn
* Stompetoorn (gemeentehoes)
* Ursem (allene polder O, de darpskern van Ursem is elaegen in de gemeente Koggenland)
* Zuudscharmer

Buurtschop
* Hugendiek (deels)

## Geskiedenis
Rundum t jaor 800 was t gebeed dat noe de gemeente vormt bedekt mit vaene, waordeur t riviertjen den Scharmer streumden. Ontginning van t vaene deur de leu samen mit stormvloden leidden derto dat dit riviertjen in 1250 was uutegreuid tot ne binnenzee, n meer dat in vri'je verbindink stoond mit de Zuderzee. Den name is ofgeleid van "skir mere", wat helder meer betekkent (Groenedijk, 2000).

In de 17e eeuw wierd deur partikuliere geldsketers begonnen mit t dreugemaken van t grootste deel van t meer. (t Zudelike deel, noe t Alkmaardermeer, wierd met röste elaoten.) In 1635 veel den 47.7 km² groten polder dreuge, waornao t laand verdaeld wierd under de anstichters.

## 375 jaor Scharmer
In 1633 kreg den scharmer den staotus "dreugmakeri'je". Ter ere van t 375-jaorig bestaon waren der 2008 t hele jaor deur diverse aktiviteiten.

## Bronvermelding
* *Van de Ven, G. (redactie) (1996) "Leefbaar laagland" (vierde, ewiezigde druk). Uitgeverij Matrijs. p. 33-35, 55-57, 104 en 131-136.*
* *Groenedijk, T. (2000). "Nederlandse plaatsnamen". Slingenberg Boekproducties, Hoogeveen, 2000.*


Ofbeelding:Schermerhorn_m%C3%B6lle.jpg|Mölle in Scharmerhorn
Ofbeelding:Schermerhorn_darp.jpg|Scharmerhorn darp
Zwartebroek

**Zwartebroek** is een daarp in de gemeente Barreveld, in de Nederlanse previnsie Gelderland. 't Daarp het 1290 inwoners (2004).

Aanderhalve kilemeter in 't zujen van Zwartebroek, leit 't ouwere Terschuur en drie kilemeter in 't westen ligt 't darp Hoevelaken.

Net zoas 't naoburige Niekarkerveen, is Zwartebroek ontstaon as gevolg van de veenontginning.
Uutgeest

**Uutgeest** is een darp en gemeente in de regio Kennemerland in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand. De gemeente mek deel uut van de samenwarkingsregio Kennemerland en hef ne oppervlakte van 22,22 km² (woarvan 3,32 km² water). 

## Bezeensweerdeg in Uutgeest

Bezeensweerdeg in Uutgeest bunt de Nederlands hervormde karke mit 14e eeuwsen toorn en de Rooms-Kattelieke karke in neogotiek. Rundumme et darp bunt moar leefst 5 möllens. Op et Industrieel Arfgoodpark "Den Hoop" wödt ne paltrokmölle (holtzaagmölle) en nen scheeps- en timmerwarf ebouwd. 

## Fort
Fort an den Ham is éne van de 42 forten van de Stelling van Amsterdam, ne 19de eeuwse verdeadeigingsliene rundum Amsterdam. Et fort, eleagen tussen Uutgeest en Krommenie, is los veur bezeukers op den letsten zundag van de moand van april t/m oktober.

## Aandere darpen in de gemeente

Darpen/Gehuchten:
* Assum
* Limmerkoog

Noaberschap:
* Busch en Dam (deels)
* Groot Dorregeest

## Uutgoande verwiezingen
* Webstea van de gemeente
* Industrieel Arfgoodpark "Den Hoop"
* Fort an den Ham
Uuthoorn

**Uuthoorn** is een darp en gemeente in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand en hef ne oppervlaakte van 19,49 km² (woarvan 1,20 km² water). De gemeente Uuthoorn mek deel uut van de plusregio Stadsregio Amsterdam.

## Veurgeskiedenisse
Den name 'Den Uuthoorn' (ok wal Den Uythoorn eneumd) wierd an et ende van de Middeleeuwn gebruukt as plaatsanduding veur de vestigingsplaatse van ene van de leagere gerechten van de 'Proosdi-je van Sint Jan': ne under den bisschop van Utrecht vallend wealdlek gezag, grenzend an et gebeed van de graven van Hollaand. Op ne kaarte uut 1570 is mit Den Uythoorn nen strook laand beneumd ten zuden van et Ziedelmeer.

## Ontstoan
Rundum et Rechthoes is in de löppe van de tied ne kleine neaderzetting ontstoan, dee den name Uuthoorn kreg. 1 kilometer ten noorden lag de (in dee tied) grotere buurtschop Thamen. Veurnamelekste bronne van bestoan was veeteelt en laandbouw. Den lesten wierd, deur et zakken van de boddem, steeds meujleker. Vanof rundumme 1600 nam turf-ofstekken in umvang too. Hierdeur ontstonden grote plassen, dee völle later wier dreug-elegd wierden.

Rundum 1885 wierden rundum Uuthoorn nen trop fortifikaties van de Stelling van Amsterdam an-elegd. 

Tiedens den Tweeden Wealdkriege wierd deur börgemeister C.M.A. Koot en den stedebouwkundegen prof. H. Wieger Bruin ne schetse veur n structuurplan veur den naoorlogsen greuj opgesteld, dat in de joaren '50 en '60 in grote lienen ok oet-evoerd is. Vanof 1948 wierd ten Noorden van den N201 de wiek Thamerdal ebouwd, vanof circa 1960 de wiek Ziedelweerd, vanof 1972 de wiek Legmeer. Vanof 1985 wierd ok ten zuden van den N201 ebouwd, in de wieken Meerwiek-West en Meerwiek-Oost. In 1991 wierd een ni-j winkelcentrum ebouwd an et Amstelplein, woarbi-j een groot deel van de eurspronkeleke bebouwing verloren ging. Doarvan is nog moar een tröpken huze an de Schans ovver.

## Aandere darpen
* Den Kwakel
* Bilderdam (dele)
Velsen

**Velsen** is ne gemeente in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand en hef ne oppervlakte van 52,87 km² (woarvan 6,30 km² water). Deur de Romeinen wierd rundum 40 n.C. ne neaderzetting esticht mit nen verdeadegboaren haven. Dizze neaderzetting neumden zi-j Flevum.

## Darpen
* Dreehuus 
* IJmuden (gemeentehoes)
* Santpoort-Noord
* Santpoort-Zuid
* Velsen-Noord
* Velsen-Zuud
* Spoarndammerpolder
* Velserbrook.

## Zee ok
* Beeckestein

## Uutgoande verwiezingen
* Webstea van de gemeente
* Plattegroond
*  Gemeentewoapen van Velsen
* Museum Kennemerland
* Historiese Kreng Velsen

## Galleri-je

Ofbeelding:Dreehuus_woaterland.jpg|Dreehuus stoate Woaterland
Ofbeelding:Ijmuden vuurtoorn.jpg|Den vuurtoorn van Ijmuden
Ofbeelding:Santpoort Brederode2.jpg|Ruine van kastele Brederode in Velsen
Ofbeelding:Velsen_noord_ansicht_corus.jpg|Anzicht op Corus vanof Velsen Noord
Waterlaand (gemeente)

**Waterlaand** is ne gemeente in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand en hef ne oppervlaakte van 115,66 km² (woarvan 63,55 km² water). De gemeente Waterland mek deel uut van de Plusregio Stadsregio Amsterdam.

## Plaetse in de gemeente
Stad:
*Monnickendam

Darpen/Gehuchten:
*Brook in Waterlaand
*Ilpendam
*Katwolde
*Marken
*Overleek
*Uitdam
*Watergang
*Zuderwolde

Buurtschoppen:
*Zedde
*Den Purmer
*Grootewarf
*Haavnbuurte
*'t Schouw
*Karkbuurte
*Klein-Overleek
*Moeniswarf
*Rozewarf
*Wittenwarf

## Uutgoande verwiezingen
* Webstea van de gemeente

## Galleri-je

Ofbeelding:Brook_in_woaterland.jpg|Karke van Brook in Waterlaand
Ofbeelding:Marken-darp.jpg|Eilaand Marken
Ofbeelding:1141 Monnickendam, Netherlands - panoramio (18).jpg|Grote of Sunt-Nikolaoskarke van Monnickendam
Weesp

**Weesp** is ne vestenstad en veurmaolige gemeente in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand en hef ne oppervlaakte van 21,88 km² (woarvan 1,21 km² water). Weesp hef nen steadenbaand mit Svitavy in Tsjechië. 

Op 24 meert 2022 is Weesp op-egaon in de gemeente Amsterdam.

## Geskiednis
Op 20 mei 1355 verleenden Hertog Willem V van Holland stadsrechten an Weesp. De stad kreg doordeur n bestuur, rechtsproake en ok wierd et poortrecht edoane, dat neudeg was veur de bewonners dee een eigen beroop of bedrief wollen uutvoeren. Deur et geaven van dizze stadsrechten en uutbreidingen deur Albrecht van Beieren en Karel V, wierd Weesp ne rieke stad. In et joar 2005 wierd noa et 650-jarig bestoan van de verkreggen stadsrechten, et heile joar deur een groot feeste eholden. 

## Bezeensweerdeg
Weesp ligt an de rivieren de Vecht en Smal Weesp en an 't Amsterdam-Rienkanaal. Doar is ne historiese binnenstad mit een stadhoes/gemeentemuseum (ebouwd 1772-1776 deur Jacob Otten Husly, de verzameling besteet o.a. uut Weesper porselein).

Weesp is ne vestenstad met waln, bastions en twee forten, et toornfort Ossenmarkte en Fort Uitermeer, dee dele waren van de Hollandse Waterliene en de Stelling van Amsterdam. Ten oosten ligt Fort bi-j Hinderdam en ten noorden Muden.

In Weesp hebt sinds olde tieden veul möllens estoan, dee noe vort bunt, op dree noa.("de Vriendschap" "de Eendracht" en "'t Haantje"). 

## Aandere darpen
De Horn en Uitermeer.

## Fusie gemeenten
Den gemeenteroad van Weesp hef den wöns uutesprokken om samen te goan mit de gemeenten Bussum, Muden en Naarden. Gemeente Bussum zöt meer in een samengoan mit alleneg de gemeente Naarden. Een samengoan van Weesp en Muden is ok meugelek. Uutendelik is de gemeente op 24 meert 2022 bie Amsterdam etrökken.

## Wettensweerdegheden
Nen (geboorn) Weesper wöd ok wal nen Weesper mop eneumd; verneumd noar et plaetseleke amandelkeuksken.

## Uutgoande verwiezingen
* Gemeentestea
* VVV Weesp 

## Galleri-je

Ofbeelding:Weesp-markte.jpg|Markte van Weesp
Ofbeelding:Weesp_karstmarkte.jpg|Weesper karstmarkte
Ofbeelding:Weesp-stadshoes.jpg|Stadhoes
Warvershoof

**Warvershoof** is een darp en ne veurmoalige gemeente in de regio West-Frieslaand in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand. t Lag in den olden gouw Westflinge. Et darp zelf hef 8.794 inwoners (2010). Tot 1 jannewoari 2011 was Warvershoof ne zelfstaandige gemeente, doarnoa is t op-egoan in de gemeente Medemblik.

## Geskiednis
Ovver et ontstoan van de plaatsname Warvershoof bunt meer meugelekheden. Veur de meesten is de verneuming noar de boerderi-je van den preadiker Werenfridus de meest geleefden. Werenfridus was volgeling van Willibrord en kwam noar et gebeed in 690 om et woord van Willibrord en zien evangelie um te ropen. Hi-j wonden in dee tied in ne boerderi-je dee noe Wervershoof eneumd wödt. 

De plaatse wodden in 1288 as Banne (rechtsgebeed) Werfaertshof eneumd op ne landkaarte. Moar et verhaal van Werenfridus hef nog altied völle noavolgers. Ok is zowal de karke as parochie ewi-jd an den H. Werenfridus. Ok de karke dee doar vrögger stond was al ewi-jd an him.

Et inwonnersaantal schommelden altied tussen de 250 en 400 leu. Et aantal greujden noadat et in 1817 ne zelfstaandege gemeente wierd. In 1868 waren doar bi-jnoa 800 inwonners. De gemeente zelf wierd toon uut-ebreid mit Hoge- en Laege-Zwoagdiek en had in dee tied zo'n 1600 inwoaners. Et darp blef een hötte geliek mit aantal inwonners. In et beginne van de 20ste eeuwe greujden de bevolking starker moar den echten greuj kwam pas noa den Tweeden Wealdkrieg. Et darp greujden in een tiedspanne van 40 joar van iets meer as 2000 noar 5000 inwonners. De aandere plaetse in de gemeente greujden neet zo hard as et darp Warvershoof. 

## Uutgoande verwiezingen
* Webstea van de gemeente
Wieringermeer

**Wieringermeer** (Westfries: *Wirringermar*) is ne polderstreake en veurmoalege gemeente in den kop van de Nederlaandse previnsie Noord-Hollaand en had ne oppervlaakte van 309,37 km² (woarvan 102,70 km² water). Et veurmoalege eilaand Wieringen heurt neet bi-j de gemeente. Wieringermeer is de dunstbevolkte gemeente op et Nederlaandse vastelaand.

Sinds 1 jannewoari 2012 is Wieringermeer op-egoan in de gemeente Hollaands Krone.

## Darpen in de veurmoalege gemeente
Darpen:
* Kreileroord
* Slootdarp (*Sloôtdurp* of *Sloetdurp*)
* Middenmeer (West-Fries: *Middelmeer* of Westfries: *Middelmare*)
* Wieringerwarf (*Wirringerwurf*) (gemeentehoes)

## Geskiednis
Den polder was rundum et joar 1000 nog gewoon laand, der was in dee tied meer laand as noe. Neet helemoal dudelek is of et beheurden bi-j den gouw Texla, of dat Wiron nen aparten gouw was. Deur de stormen van under aandere de 12de eeuwe was et gebeed under water kommen te stoan en onderdeel van de zee ewödden. De streumgeulen van et Ulkedeep en Amsteldeep lepen deur et gebeed. Dizzen wierden al in 1924 af-eslotten mit nen diek den et eilaand Wieringen verbond mit et vastelaand. Mit den anleg van den Wieringermeerpolder wierd in 1927 anvang enommen. Et dreugemaakn deden zi-j mit een elektries gemoal, noabi-j Medemblik, den anvang van de  bouwwarkzaamheden was in februari 1928. Ten zuden van Den Oever is gemoal Leemans ebouwd, n dieselgemoal mit 'n tweetal pumpe mit ne debiet van 250 m³/minuut. Gemoal Lely had dree pumpen van 400 m³ elk. Op 10 februari 1930 wierden de pumpen in gebruuk esteld om 6 miljoen m³ water buten de dieken te kriegen. 

Volgens et eurspronkeleke plan zol den polder pas wödden an-elegd as den Afsluitdiek kloar zol wean. Moar umdat Nederlaand ne grote behoofte had an laandbouwgrond wierd den anleg versneld. Den diek mös noe in de Zuderzee wödden an-elegd, en mös ok zwoarder wödden uutevoerd. Den polder was feitelek gene Iesselmeerpolder, moar ne Zuderzeepolder (den zogeneumden Noordwestpolder). Op 21 augustus 1930 veel den polder dreuge. Vanof 1934 wierd et ni-je laand in kultuur enommen. De uutgifte van laand verleep hierbi-j veur et eerst deur de ovverheid. Dizze wol de problemen zoas ontstoan in de eerste joaren noa de dreugelegging van den Haarlemmermeerpolder veurkommen (veural partikulier initiatief, woarbi-j veul armoo bestond en zelfs malaria uutbrak). De kavelgreuttes veur ni-je boern wierden deur de machtege Wieringermeerdirektie bepoald op 20 bunder en uut-egeven deur n pachtsysteem. De darpen wierden net as de boerderi-jen gepland an-elegd. Doarbi-j begonnen de leu eerst met de kleine darpen, woarbi-j de gedachte gold dat dizzen neet te groot mochten wödden, umdat in grote darpen de warkleu te völle macht zol können kriegen en et doordeur "breujnesten van terroristiese aktiviteiten" konden wödden.

## Uutgoande verwiezingen
* Webstea van de gemeente
* Webstea van et Genootskap veur de Geskiedenisse van Wieringermeer
Wiedemeren

**Wiedemeren** (Nederlaands: *Wijdemeren*) is ne gemeente in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand. De gemeente is ontstoan op 1 januari 2002 uut et samengoan van de gemeenten Loosdrecht (dee doorveur in de previnsie Utrecht lag), 's-Gravelaand en Nederhorst den Barg. De gemeente had op 1 jannewaori 2019 24.013 inwonners (bronne: CBS), dee verspreid wont ovver de kernen:
* Ankeveen
* Boomhook
* Breukeleveane
* 's-Gravelaand
* Kortenhoof
* Loosdrecht
** Ni-j-Loosdrecht
** Old-Loosdrecht
* Muyeveld
* Nederhorst den Barg
* Overmeer

De heufdvesteging van de gemeenteleke organisasie bevund zich an den raand van Ni-j-Loosdrecht, moar vrömd genög nét op n adres in de grote buurgemeente: Rading 1, Hilversum, in et veurmoalege kantoorgebouw van de Knorr soepfabriek.

## Uutgoande verwiezingen
* Webstea gemeente Wiedemeren
* Webstea Wiedemeerse Webkrante
* Hyves van wiedemeren

## Galleri-je

Ofbeelding:Nederhorst bommelstein.jpg|Slot Bommelstein, Nederhorst
Ofbeelding:Graveland trompenburgh.jpg|Gravenlaand
Wormerlaand

**Wormerlaand** is ne gemeente in de Zaanstreake in de Nederlandse previnsie Noord-Holland. De gemeente Wormerland ontstond in 1991 deur et samengoan van de gemeenten Jisp, Wiedewormer en Wormer en hef ne oppervlaakte van 45,18 km² (woarvan 6,59 km² water). De gemeente Wormerlaand mek deel uut van de plusregio Stadsregio Amsterdam en ligt sinds olde tieden in Waterlaand.

## Darpen in de gemeente
Darpen/Gehucht:
* Jisp
* Neck
* Oostknollendam
* Spiekerboor
* Wiedewormer
* Wormer

Noaberschop:
* Engewormer

## Uutgoande verwiezingen
* Webstea van de gemeente

## Galleri-je

Ofbeelding:Neck,_dorp_in_de_gemeente_Wormerland,_Noord-Holland,_Nederland_(2008).jpg|Anzicht op Neck
Ofbeelding:Neck_jisp_umgaeving.jpg|Jisp
Bloomendaal

**Bloomendaal** kan verwiezen noar:

*Bloomendaal (Noord-Hollaand) - een gemeente en darp in de proveensie Noord-Hollaand
*Bloomendaal (polder) - een polder noabi-j de stad Gouda in de proveensie Zuud-Hollaand
*Bloomendaal (veurmalige gemeente) - een veurmalige gemeente noabi-j Gouda
Zaanstad

**Zaanstad**  is ne gemeente in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand. Op 1 juli 2006 had de gemeente Zaanstad 140.715 inwonners. Bronne: CBS. Doarmet is Zaanstad de 15e gemeente van Nederland. Ruum de helfte van de inwonners wont in Zaandam. De gemeente is in 1974 ontstoan deur samengoan van de gemeenten Krommenie, Wormerveer, Assendelft, Westzaan, Zaandiek, Koog an den Zaan en Zaandam.  De gemeente mek deel uut van de plusregio stadsregio Amsterdam.

## Darpen in de gemeente

* Assendelft
* Koog aan de Zaan
* Krommenie
* Westknollendam
* Westzaan
* Wormerveer
* Zaandam
* Zaandiek (gemeentehoes)

Oostzaan en Wormer, ok liggend in de Zaanstreake heurt neet bi-j Zaanstad.

De grootste wonplaatse, Zaandam, kreg in 1811 Stadsrechten, noadat et in etzelfde joar ontstond deur samengoan van de gemeenten Oostsaendam en Westsaendam. Doarmet bunt dat ok de moderdarpen van de Zaanstreake.

Deur den bouw in veanegebeed bunt vröger n tröpken noaberschoppen ontstoan. De meeste noaberschoppen bunt op-egoane in de grotere wonkernen. Sommige (neet allemoal) bunt nog wal herkenboar in de wiekindealing van de gemeente. 

Ne bekende buurte in de gemeente is de Zaanse Schans, an-elegd in de joaren zesteg van de 20ste eeuwe. Verskillende wonhuze, mölle en aandere gebouwen dee in den tradisjonelen Zaansen stiel bunt ebouwd wierden vanof hun eurspronkeleken plek verhuusd noar den Schans. Under meer den eersten (vermeenden) kruudeneerswinkel van Albert Heijn hef doar n plaetsken ekreggen.

Et gemeentehoes van de gemeente steet in et centrum van de gemeente, in Zaandiek.

## Geskiedenisse
Hoowal Zaanstad zelf ne jonge gemeente is, geet de historie van de streake trög tot de late Middeleeuwn en resten van nog oldere bewonning bunt in den groond evonden.

### Vrögge nederzettingen
Zaanstad ligt in gebeed dat vrögger Waterland wödden eneumd. Vanof de 17de eeuwe is doar in toonemmende moate sproake van de Zaanstreake en wierd mit Waterlaand et meer oostelek eleagen deel bedoold. Doorveur was er ne streake rundum den Zaan mit Oostzaan en Westzaan en den Wormer, dit gebeed veel under et graafschap Hollaand. Vanof de late Middeleeuwn beheurden de neaderzettingen in de Zaanstreake bestuurlek under Kennemerlaand.

## Uutgoande verwiezingen
* Gemeente Zaanstad

## Galleri-je

Ofbeelding:Westzaan.jpg|Stroate in Westzaan
Ofbeelding:Zaandiek.jpg|Anzicht op Zaandiek
Ofbeelding:Protestantse_kerk,_toren,_Assendelft.jpg|Karke in Assendelft
Zaandvoort

**Zaandvoort** is ne badplaatse en gemeente in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand en hef ne oppervlakte van 33,82 km². Et darp leaft van et toerisme, en is ok bekend van et Formule 1-racecircuit, Circuit Park Zaandvoort. Zaandvoort is et ende van de spoorliene van Amsterdam ovver Hoarlem. Tot de gemeente beheurt ok n deel van et darp Bentveld.

## Geskiedenisse
Zandvoort was al in 1100 bekend en wierd *Sandevoerde* eneumd; ne samenstelling van zaand en voorde. Tot 1722 was et gebeed in hende van de heern van Brederode. Eeuwenlang leafden et darp van den visvangst, moar in de 19de eeuwe ontstonden doar aandere bronnen van bestoan. In et Vereanegd Könninkriek kwam et zeebaden op, en den Zandvoortsen arts dr. Mezger veurden dit gebroek in Zandvoort in. In 1828 wierd et eerste badhuus in gebruuk enommen. Bekende leu trokken noar Zandvoort, zoas vorstin Elisabeth van Oostenrijk-Hongarije in 1884 en 1885.

Anno 2003 hef bi-jnoa de helfte van et antal leu in Zandvoort wark in et toerisme. Langs de verskillende boulevards kö'j dan ok op et straand deurlopende straandtenten vinden, dee völle dagjesleu trekt. De meeste straandpaviljoens bunt familiebedrieve.

## Uutgoande verwiezingen
* Gemeente Zandvoort
* VVV Zandvoort
* Histories Zaandvoort

## Galleri-je

Ofbeelding:Zandvoort hotels.jpg|Ni-jbouw in Zaandvoort
Ofbeelding:Zandvoort gemeentehoes.jpg|Gemeentehoes
Ofbeelding:Zandvoort straand.jpg|Straand bi-j Zaandvoort
Weadewinde

De **weadewinde** (*Calystegia sepium*, synonym: *Covolvulvus sepium*) is en vaste plante üüt de windefamily (*Convolvulaceae*) en hevt en groute witte blome. Et is in Neaderland de groutste inheymske blome. Ümdat et vake vöärkümt up allerlei ungewünsde plaatsen, wördt de weadewinde vake as en rüütsoort eseen.

Döärdat de akkerwinde en de weadewinde årdig up mekare lyken wörden se vake mid mekare vorward, in de volksmund wörden beide planten in et neadersassisk anedüded mid *pispotjen*, of en variant dårvan.

## Vorspreidingsgbeed
De weadewinde kümt vöär in de gemåtigde klimaten van et noordelike halvrund sou as in Europa, Asie, Noordwestafrika, Noordamerika en in landen mid en gemåtigd klimaat in et südelik halvrund sou as in Australie, en Argentinie in Süüdamerika.

## Kenmarken
De weadewinde hevt en lange dünne, rygende, rechtsümwindende stengel, dee richting de sünne groit. Et drait sik üm andere planten hinne, in en döär heggen en rikkinge. Et kan en längde bereiken van ungeväär twey tot dree meter. Under de grund sit en wurtelstekke, wårvanüüt en bült sköäten nå boaven skyten.

## Bloi
De weadewinde steyt in bloi van juni tot an de harvst. Et hevt dan en (vüüv tot söäven centimeter) witte (pis)potformige blome. De blome bloit mär eyne dag, slüt sik as et düüster wördt of as et reagent. De döäsvrücht hevt eyn tot veer såden.

## Soorten
* *Calystegia sepium* subsp. *americana*. Noordamerika.
* *Calystegia sepium* subsp. *angulata*. Noordamerika.
* *Calystegia sepium* subsp. *appalachiana*. in et ousten van Noordamerika.
* *Calystegia sepium* subsp. *binghamiae*. in et westen van Noordamerika (Kalifornie).
* *Calystegia sepium* subsp. *erratica*. Noordamerika.
* *Calystegia sepium* subsp. *limnophila*. in et süden van Noordamerika.
* *Calystegia sepium* subsp. *roseata*. Westeuropa, an de küsten. Et hevt rose blomen.
* *Calystegia sepium* subsp. *sepium*. Europa, Asie.
* *Calystegia sepium* subsp. *spectabilis*. Siberie. Blomen hebben vake en rose klöör.

## Volksnamen
* Tweants:
** *pispötte* (aaid meyrvold)
** *pispötje(s)*
* Veluws:
** *pispotje(n)*, *pispötje(n)*, *pispötty(n)*
** *krüüpspül*
Zeevang

**Zeevang** is ne streake en vroggere gemeente in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand en hef ne oppervlakte van 54,34 km² (woarvan 16,66 km² water). De gemeente Zeevang mek deel uut van de plusregio Stadsregio Amsterdam. De streake ligt sinds olde tieden in Westflinge. En wöd ok wal under de regio Waterland erekkend, al beheurt et der van eursprong neet bi-j. Ok is de gemeente Zeevang bekend deur et Reddingsstation Zeevang.

De gemeente is in 1970 ontstoan noa opheffing van de olde gemeenten Beets, Kwadiek, Middelie, Oosthuzen en Warder.
## Darpen in de gemeente
Darpen/Gehuchten:
*Axwiek
*Beets (*Beetse*)
*Etersheim
*Hobrede
*Kwadiek
*Middelie
*Oosthuzen (gemeentehoes) (*Oôsthúze*)
*Schardam (*Skerdam*)
*Warder (*Waerder*)

Noaberschop:
*Verloorn Ende

(De schuun stoande plaatsnamen tussen höäkskes bunt de Westfreese benamingen, dee neet geliek bunt an de officiële benamingen.)

## Uutgoande verwiezingen
* Webstea van de gemeente
* Rescue Zeevang
Ziepe (gemeente)

**Ziepe** (Westfries: *Sìpe*, *Soip*/*Zoip*) is ne polder en veurmaolige gemeente in den kop van de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand, et ligt doar veur et grootste dele in et olde gewest Texla en n klein deel (rundum Callantsoog) in Westflinge en hef ne oppervlaakte van 116,34 km² (woarvan 2,17 km² water). 

Op 1 jannewoari 2013 is de gemeente Ziepe op-egoan in de nieje gemeente Schagen.

## Darpen in de gemeente
Darpen/gehuchten:

## Ontstoan Ziepe en de gemeente
Den polder van noe, Ziepe-en Hazerpolder wierd in 1597 in-epolderd, doorveur was et n paar eeuwen lange een stroomgat, geneumd de Ziepe. Den polder was den anvang veur de uutendeleke gemeente Ziepe. Dizze was neet zo groot as noe. Et darp Petten was tot 1929 ne zelfstaandege gemeente, doarna ging et op in de gemeente Ziepe. En de gemeente Callantsoog, dee evormd wierd deur Callantsoog, Abbestede en Groote Keeten, was tot en mit 1989 ne zelfstaandege gemeente, doarnoa was zi-j an-eslotten bi-j de gemeente Ziepe.

## Uutgoande verwiezingen

* Webstea van de gemeente
Beuningen (Gelderlaand)

**Beuningen** is ne gemeente en plaatse in de Nederlaandse previnsie Gelderlaand. De gemeente besteet sinds 13 februari 1980 noast Beuningen uut de karkdarpen Ewiek, Winssen en Weurt. De gemeente hef 25.332 inwonners (1 januari 2008), woarvan 17.303 in Beuningen zelf.  De oppervlaakte is 47,5&nbsp;km². Beuningen ligt in et Riek van Ni-jmegen in den oksel van knuppunt Ewiek mit an de zuudkaante de autobane A73 (Ni-jmegen-Reurmond) en ten westen den A50 (Zwol-Endhoven). In et noorden grenst Beuningen an riviere den Woal en an de oostkante an Nijmegen. De gemeente Beuningen mek deele uut van den Stadsregio Arnhem-Nijmegen. 

Kenmarkend veur Beuningen bunt de veule ni-jbouwwieken woarin de leu wont, woarin water deur de gemeente centroal wödt esteld. Veurbeelden van dizze wieken bunt Den Heuve, Den Haaghe, Den Balmerd en de ni-jste uutbreiding den Beuningsen plas en De Rietlaanden. Binnen de gemeentegrenze ligt in Ewiek den grootn vri-jetiedsplas De Greune Bulten.

## Kernen
Van west noar oost:
*Winssen
*Ewiek
*Beuningen
*Weurt

## Geskiednis
Et gebeed woar Beuningen noe ligt wierd vrögger meugelek al deur de Romeinen bewond. De wodt met regelmoat Romeinse opgroavingen edoan. Tot rundum 1900 was Beuningen, net as Ewiek en Winssen, een arm boerndarp dat mangs deur ovverstreumingen etroffen wierd. Toch waren der ok een beheurlek antal zeer rieke families in Beuningen, mit name grote boern, dee veur den hoogsten belastingopbrengst in de streke zorgden. 

Van 1900 tot 1970 was der n nonnenkloster gevestigd, zee wolden den armeu vermindern. End joaren '20 veraanderden dizzen armeu deur den bouw van den ni-jen Woalhaven op de grenze van Weurt en Ni-jmegen (1928) en den anleg van beatere stroaten. Ok was der den anleg van den stoomtram van Ni-jmegen noar Druten. Den stoomtram kwamen ovver den van Heemstraweg deur Beuningen. De kumste van den Van Heemstraweg (1927-1959) verbond Beuningen met Nijmegen an de oostkante en an de westkante de darpen an de Woal tot an Zaltbommel. 

Noe is Beuningen uutegreujd tot nen greujkern en veurstedjen van Ni-jmegen mit veule ni-jbouwwieken.

## Uutgoande verwiezing

* Stea oaver Beuningen vrögger