open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oldsassiske döypgelovde

De **oldsassiske döypgelovde** of **utrechtske döypgelovde** kümt üüt et ende van de 8e eywe (776-800) en is een christelike tekste in een olde westgermaanske språke, wårmed de bewoaners van de döär de karolingen underwörpen gebeden ear gelöyv in de germaanske godsdeenst mosten afswearen en ear nye gelöyv in God den vader, Christus as gods söäne en de Heiligen Geyst to mosten geaven.

## Manuskript
De döypgelovde is oavereleaverd in een book üüt de 8. eywe,  bewaard in de *[[Biblioteca Apostolica Vaticana]]*, de biblioteek van et Vatikaan in Rome, de *Codex Palatinus Latinus* 577, up *folio* 6 *verso* en 7 *recto*. De gelovde wördt evolgd döär de so-enöömde *[[indiculus superstitionum et paganiarum]]*, een ryge van 30 heidenske gebrüken.

## Språke
Oaver de språke wårin et stük eskreaven is bint se et noch neet heylemåle eyns. Vöäle neaderlandske undersökers segget dat de tekste een dialekt van et oldneaderfrankisk is (vöärlouper van et neaderlandsk). Mar düütske undersökers segget weader dat de tekste jüüste in et oldsassisk eskreaven is.

## De tekste
Willem-Alexander van de Nedderlanden

**Willem-Alexander Claus George Ferdinand, Könning van de Nedderlanden, Prins van Oranje-Nassau, Jonkherre van Amsberg** (Utrecht, 27 april 1967) is de könning van de Nedderlanden sins 30 april 2013, to ziene moo prinses Beatrix afstand deed van heuren troon.

Hee is het oldste keend uut het huwelijk van Beatrix, Prinses van Nederland, en Claus, Prins van Nederland, Jonkheer van Amsberg. Zienen roopname is Alex/Alexander.
Satorvierkaante

't **SATOR-vierkaante** is 'n matrix van vieve bi-j vieve, woarin vieve woorden stiet wukken op alle zieden 'tzölfde anegèven wörd (van links noar rechts, van rechts noar links, van boven noar benèè, van benèè naor bowen). De tekste van 't SATOR-vierkaante vörmt iene lange palindroom en zöt ter as voolgt uut:

.

## Woar 't vot kump
'n Oldsten tekste van de SATORvierkaante is evunden in vörme van graffiti in Pompeii. En der mut dus van ezegd wörden dat dizzent van veur de uutbarsting van de Vesuvius is, in 't joar 79 noa Kristus. Dit bewes dan ok da'w ter zeker van kunt wèèn dat de SATORvierkaante 'n formule hef dat veurkristlik is. De formule kump ok veur op magiese papyri, amuletten en medaillons. En 'n zettie later ok in kristlike kringen; hier sprekke wi-j dan oaver 'n helen Middeleeuwen.

## Oaver de vierkaante
Oaver 't SATOR-vierkaante binne wi-j veural wies deur de Kabbalisiese traditie, wukken later oaverenömmen wörden binnen de kristliken esoterie en d' alchemie. 
 
SATOR is de Ploeger. In de kristlike traditie stiet Sator veur 'n Schepper.

AREPO is de ploeg in 'n Keltiese taal. De ploege is 'n Keltiese uutvindsel.

TENET - De ploege mut deur 'n ploeger stewig vasteholden wörden bi-j 't kruus an de bovenzied van 't apparaat - Let op 't TENET-kruus.

OPERA bint de warken die de ploeger döt; binnen d' alchemie stiet 't veur de Stiene der Wiezen die gewoon metaal in gold veraandert en de bronne is van 't Lèvenselixer.

ROTAS bint de wielen; 't Wiel van de tied dat steeds deurdreit.

De betekenisse van 'n vierkaante is, dat 'n Schepper van 't lèven (de ploeger) alles in de gaten höldt en met zörg alles in goeden banen ledt. In de kristlike betekenisse: 'n Schepper is ok de schepper van de Godlike Veurzienigheid. Binnen de Alchemie is SATOR de alchemist die de ploege, 't wark en 't wiel in de haande hef; hi-j berek alles wat e wul op materieel gebied.
Ulan Bator

**Ulan Bator** (Mongools: Улаанбаатар, Russisch: Улан-Батор) is de heufdstad van Mongoolje. Ulan Bator beduud Roojen Held, disse name kreeg de stad tiedens de socialistische revolutsie. In 2013 had Ulan Bator mear as 1,3 milljoon inwöner. Dit is um en bie eendarde van de hille bevolken van Mongoolje. 

## Geografie
### Liggen
De stad leijt 1350 meter boaven de zee in et däl van den Tuul, een ziedstroom van de Selenga. 

### Klimaot
Ulan Bator is de koldste heufdstad op de wearld. In de winter kan et -40 gröä celcius wodden moar in de zommer +35. Reagen is der veural in de zommer. In het steppeklimaot is der neet hil völle reagen. 

## Historie
Um en bie 1640 was der op de plaotse woar noe Ulan Bator steet een plaots de Örgöö neumt wier. Örgöö meent *paleis* in et Mongools en wier deur de Russen verbasterd tut Urga. Deur de Mongolen zölf wier de name Örgöö neet echt gebroekt. Tut in de 20e eeuwe numen de Mongolen de stad  Da Khüree (groop gebouwen in nen cirkel). De stad was een handelscentrum tusken Russen, Mongolen en Chinäsen en lieketieds et rilligjeuze centrum van et land.
Midsummerfeest

Et **Midsummerfeest**, et **Litha** of ouk wel de summersünnewende up 21 juni verwest når een germaansk feest wår de midsummer evyred wördden. Nudaags wörd et noch altyd in summige landen en summige gelöyven evyrd. Den wörd evyrd up 24 juni, dree dagen nå de warkelike sünnewende. Et is et feest van den langsten dag en den körtsten nacht van et jår.  Vanoaf disse tyd wördet de dagen weyr körter en kümt et winter körtby.

## Geskydenisse
In de sövende ewe waarden Sint Eligius de inwoners van Vlaanderen -dee noch mar een setty waren bekeyrd töt et kristelike gelöyv- vöär et heidense sünnewendefeest. Kristenen mochten neet meddoon an disse feesten. Later wördden dit feest, net as de wintersünnewende op 24 december (et karstfeest), verkristelikt töt een feestdag de eare van de geböörte van Johannes den Döyper op 24 juni.

De vyring van midsummernacht wördden in vrogger gelyke eset an de summersünnewende. De mensken gelöyvden dat planten up midsummer geneysende en magiske krachten hebbet en hyrvöär plükket sy up dissen nacht. Vröygdevüren wördden anestöäken ümme sich te beskarmen teagen de düüstere krachten wårvan wördden gelöyved dat sy vry spel hadden vanoaf et moment was anebröäken wårup et antal üren daglicht vannys oafnamen.

In Sweden, Finland en Estland wörd midsummeråvend eseen as et grootste feest van et jår, alleynig te vergelyken med walpurgisnacht, karståvend en nyjår.

## Mytology van Midsummer
Med midsummer gåt der verhalen de runde in oaver de goden van de germanen. In et summer geet dan ouk et verhaal van Balder, de god van de sünne en warmte, de runde in. Volgens de germaanse mytologie löt syn tweanigbröyr, Hodur, Balder daalsketen döär een streake van Loki. Balder döt starvend up de grund dunderen; de sünne gevt et up. De dagen wördet weyr körter en weyr kolder. Tydens de Juultyd sal de sünne düs heylemåle starven (in et meyst noordelike Europa löt de sünne dree dagen niks meyr van sich seen).
Irminsul

De **Irminsul** waren vrogger belangryke heiligdommen van de olde sassen up de achtse eywe, med een groute symboliske waerde. De sassen waren een germaansk volk dat up et noorden van et hüdige Düütskland en et ousten van et hüdige Neaderland leavden, van ongeveyr den Yssel töt de Elve.   

Et waren slim höyge pöäle, sulen of mangs ouk wel eyns ofebeyled as heyle dikke boumen. 
Der wörd vergelyking emaakt med de boum Yggdrasil üüt de noordske mytology, den wearldboum. Denne hevt syn wörtels üütsteaken in de underwearld en syn takken holdet et dak van de wearld oaverende. De name van *Irminsûl*, wat oldsassisk is, müt vertaald wörden as ´al-suul´ so as et latynske *universalis columna *, ümdat hee 'as et wåre alles understütten'. Et oldgermaansk hevt et woord *ermanuz*, wat 'grouts, verheaven, wyds' beteykend, dårümme wörd esegt dat Ermensuul al-suul beteykend. So as et oldengelsk et wöördty *eormengrund* hevt en et noorsk *Jörmungrund*, wat beiden een dichterlike name is vöär de aerde. Mar der is ouk wel wear een verband elegged med de (uns neet heylemåle bekenden) germaanske god, Hirmin of Irmin.

Wat de plaatse angeyt wår as he stån solden künnen hebben wörd vake Eresbörg enömed, mar et Teutobörger Wold wörd ouk wel eyns anehaald. 

Karel n Groten lööt hüm neyr halen en ofbrekken up et jår 772 tydens syn oorlogn teagen de sassen. Op disse wyse wold hee de sassen låten seen dat synen (christliken) god vöäle starker was as ear (germaanske) goden, med de hoape dat de sassen bedretten solden wörden, mar de sassen hebt nådeen noch so 30 jår in upstand ewessed teagen Karel den Groten en sien nye religy. As wrake hebt de sassen de eyrste karke van Deaventer in etsülvde jår plat ebrand. Ouk wörd esegd dat se een karke in Swolle plat ebrand hebbet, wat nu de Grote of Sunte-Michaëlskarke is. 

Kykt ouk by:
*Oldsassiske godsdeenst
*Saksiske goden
772

## Gebeurtenissen
*Karel de Grote löt Irminsul (n Saksies heeligdom) dale halen en ofbrekken
*Saksen smiet as wraak de karke in Daeventer plat
*Saksenoorlogen nemt n anvang

## Geboren

## Oet de tied
World Wide Fund for Nature

't **World Wide Fund for Nature** (WWF) - waorvan de Nederlâanse varsie **Wereld Natuur Fonds** (WNF) hiet en 'n Amerikaansen **World Wildlife Fund** - is 'n weerldwiede organisatie veur bescharming van de netuur. De reuzenpanda is 't simbool van de organisatie.
Legende van 't Solse Gat

De **legende van et solske gat** is een spuukverhaal oaver een versünken velüwsken klooster .

## et verhaal
Midden up de Veluwe - in et busk tüsken Pütten, Garder en Drie - ligt et solske gat, een groute kule tüsken de hövels. Dår stünd eyrtyds een machtig klooster med vöäl turens. Et wördden ümgeaven döär een grachte en een breyde lane güng når de poarte.

Mar et was een kwåd klooster; de overste en alle munniken haden ear sele an de Düvel verköched. Se döden een leaven an oaverdåd en wealde. Midden in de nacht wördden de swarte misse eleasen wår as alle heksen en spuken uut de üngeaving an meddöden. Sy söäpen dår wyn uut emmers en de heylen nacht wördden der groute måltyden vöär-esat. De Düvel sörgeden dervöär dat de vöärråd nooit neet upkummen en hy mengeden de wyn sülve. Der wördden edansed, esüngen en evlöked töt in de vrogge morgen. Vöäle lüde hadden des nachts binnen et klooster vrümde en enge gelüden ehöyred en ydereyne wisd dat de heylen nacht de vensters van alle salen as helle verliched waren.

Dat hevt edured, töt in de stormmachtige karstnacht, nu al ewen eleadene. De mensken uut et dörp bleyven tydens dee storm bange in ear hüse en höyreden midden in de nacht upeyns eyne steavige dunderslag. De vulgende morgen kwamed een juchy et dörp binnenrennen en vertelleden dat et klooster in et busk heylemåle vord was en der up dee plaatse nu een machtige depe kule was. De boumen der ümhen lagen untwörteled up de grund. Alle bewoaners wolden et spektåkel seen. Lüde vünden noch een med klinkergys eplaveiden ströäty en een breyde lane; dat was alles wat van et klooster oaver ebleyven was. De aerde hadden sich lössend en sich wear eslöäten.

Sünds dee tyd kümt der ümme middennacht uut de deepte van et solske gat een vrümd gelüüd. De klokken van et versünken klooster begünnen ungelyke en vals te lüden, asof se allen ebarsten bint; eyrst sacht, mar steyds harder en angstiger. Dan kümt uut et düüster van de breyde laan de geysten van de munniken. Al klagend wandelet sy in een lanke sombere ryge: händig en eböägen gåt se rundüm et gat, wåruut een blauwe glood upstegt. Dan sweaved ear allen rüsteloos uut mekare, ümme vannys uut de skade van de lane in een lanke ryge langsaam når vöärend te treaden. Dit geyt döär töt an et daglicht, dan vlüchtet se upeyns jammerend vord in et deepste düüster van de sombere kule.

As de sünne boaven kümt en syne eyrste ströälen skynet, is et asof der niks geböäred ewesd hevt. Alles is der rüstig en lüde sollet der höäste an twyvelen, dat eaven terügge de skimmen in et water verdweanen bint, midden in de kule van et solske gat.
Saxnot

**Saxnot**, Saxnōt, **Saxnote** of **Seaxneat** is een god van de Sassen, een historisch Germaans volk in noordwest-Europa. Saxnot was de stamgod van de Sassen. Hy wördt vake vergeleken med de germaanske god Tiwaz, de god van de oorlog.

Saxnot wördden döär de sassiske volker up et noordwest-europääske vasteland en ouk in et döär de Sassen veröverden deyl van Engeland anbeaden. In et engelske graavskop Essex wördden Seaxneat eseen as de vöärvader van de Oust-Sassen.

Saxnot kümt as derde god vöär up de 8e-eewske oldsassiske dööpgelovte, ouk wel bekend as d'Utrechtske dööpgelovte:

:*end ec forsacho allum dioboles uuercum and uuordum,*
:*Thunaer ende Uoden ende Saxnote ende allum them unholdum, the hira genotas sint.*

:(en ik versake alle düvelske warken en woorden,
:Donar en Wodan en Saksnot en al de afgoaden, dee ear genöäten bint.)
André van Duin

**André van Duin**, (echten name Adrianus Marinus Kyvon) (Rotterdam, 20 febrewaori 1947) is nen Nederlaandsen revueartiest, grappenmaker, zanger, akteur, regisseur, presentator, tekstskriever en programmamaker.

## Televisie, radio and teater
Van Duin worden ontdekt in 1964 to at e Nieuwe Oogst won, n talentenjacht van de AVRO. Daordeur had e de kaans um op de laandelike Nederlaandse televisie te kommen met onder meer vader en dochter Willy en Willeke Alberti.

## Lieste van teaterprogramma's
Woar de noordseewellen

**Woar de noorseewallen** (or: *Wo de nordseewellen*) is een Frees folksleed. De tekst geet umsgevear van (in de ANS):

Heerbie mot wol wodden oppemarkt dat de wöörd (waor, daor, en) in Duuts-Neddersassen vake as (wo, do, oen) wodden uutesprokken. 

## Tekst
Waor de noordzeewellen trekken an den strand, 

Waor de gaele blömen bleuit in t greune land, 

Waor de möwen schriejen, grel in t stormgebroes, 

Daor is miene heimat, daor bun ik tohoes, 

Waor de möwen schriejen, grel in t stormgebroes, 

Daor is miene heimat, daor bun ik tohoes.

Wellen en wogen roezen weren mien wegenleed, 

En de hogen dieken zeen mien kinderleed, 

Markten ok mien zenen en mien heet begeer, 

In de weerld to vlegen, över land en meer, 

Markten ok mien zenen en mien heet begeer, 

In de weerld to flegen, över land en meer.

Wol het mie dat laeven al mien lengen stilt, 

Het mie al dat geven, wat mien hart erfilt, 

Alles is verzwonden, wat mie druk en dreef, 

Hef dat luk wol vonden, doch dat heemwee bleef, 

Alles is verzwonden, wat mie druk en dreef, 

Hef dat luk wol vonden, doch dat heemwee bleef.

Heemwee naor mien mooie greune wonderland,
 
Waor de noordzeewellen trekken an den strand, 

Waor de möwen schriejen, grel in t stormgebroes, 

Daor is miene heimat, daor bun ik tohoes, 

Waor de möwen schiejen, grel in t stormgebroes,
 
Daor is miene heimat, daor bun ik tohoes.
Wulfenbüddel

**Wulfenbüddel** of Wulfenbüttel (Spreak: Wolvenbuddel) (Duuts: Wolfenbüttel) is ne kringstad in Neddersassen neet wied van Broenswiek. Veur ne lange tied weer et ok de Residentsstad van 't Welfiese Deel-Hartogdom Broonswiek-Lümborg-Wulfenbüddel. Dit weer later et hartogdom en dän de freestaot Broenswiek. 

De Saksiese foezel Jägermeister kump uut Wulfenbüddel.
Barcelona

**Barselona** (offisjele skriefwieze: **Barcelona**, oetsprekn as *barse-LOOna*), in et Katalaans  en in et Kastiljaans ), is de heuwdstad van Katalonië en de éénnoa-grötste stad van Spanje noa Medrid. Barselona hef 1.620.943 inwonners op ne oppervlakte van 101.4 veerkaante kilometer. Et versteadelikte gebeed van Barselona strekt skoonwal töt wied boetn de stadsgreanzn. Hier wont 4,5 miljoen inwonners op 803 kilometer in et veerkaant.. Doarmet is Barselona et op vief noa dichtstbevolkte gebeed van Europa, op Paries, London, et Ruhrgebeed, Medrid en Milaan noa. Et is de grötste metropool an de Middellaandse Zee. Et ligt an de kust tusken de oetmoondingn van de riviern Llobregat en Besòs en ligt op et westn teegn n boargraand Serra de Collserola, den't 512 meter hoge is.

Barselona wör stichtet duur de Romeinn. Et wör al rap de heuwdstad van et Groafskop Barselona. Noa at et wör inliewd bie et Keuninkriek Aragon, wör et de belangriekste stad vuur de Kroon van Aragon. De stad is verskeaidene moaln beleagerd. Et hef ne rieke kultuur en is doarumme n belangriek middelpeunt vuur kultuur en toerisme. Vuural belangrieke arzitektoniese woarkn van Antoni Gaudí en Lluís Domènech i Montaner trekt völle volk. Disse geböwwe stoat op de wearldoarfgoodlieste vna UNESCO. Et heuwdkantoor van de Mediterrane Unie zit in Barselona.

In 1992 wördn dr in Barselona de Olympiese Spöln ehooldn. Doarnöast zeent dr regelmoatig belangrieke vergaderingn, sportgebuurns en kulturele oetstallingn in de stad. Barselona is vandeage n dag ene van de grötste toeristntrekkers van de wearld en spölt op wearldnivoo ne belangrieke rolle in haandelszaakn, kommersie, vermaak, media, mode, keunst en weetnskop. Hierduur steet Barselona te book as wearldstad. Et is de op dree noa belangriekste economiese stad van de EU, met ne oetvoor van € 177 miljard. Barselona is een middelpeunt vuur transport, met nen belangriekn haawn en n vleegveeld wat mear as 35 miljoen reaizigers per joar krig. Et hef n oetgebreaid weagn- en spoernetwoark.

## verwiezingn
Meanse, dörf te leven

**Menske, dürv te leaven** (oorsprüngelik, neaderlandsk: **Mens, durf te leven**) is een neaderlandsktalig leed üüt 1917, oorsprüngelik eskreaven en ouk sülv esüngen döär Dirk Witte. In de eyrtydske neaderlandske spelling heytten et noch: *"Mensch, durf te leven."*

Teegenwoordig is et eyne van de klassikers üüt de neaderlandsktalige musik.

## Inhold
Et leed set mensken an ümme meyr van et leaven te geneten gån en sich dår neet sovöäle vrågen by te doon; en et röpt ouk up neet ait de klåre weagen te loupen, sich neet slaavs an te passen by de meyrderheid. Tematisk esene set de tekste sich of teagen de eyrtydsk noch so invloodryke sociale kontrole, en teagen de anvearding van de autoritäre moraal.  

## Tekste
Je leeft maar heel kort, maar 'n enkele keer
En als je straks anders wilt, kun je niet meer!
Mensch, durf te leven!
Vraag niet elk minuut van je korte bestaan:
Hoe hebben m'n pa en m'n opa gedaan?
Hoe doet er m'n neef en hoe doet er m'n vrind?
En wie weet, hoe of dat nou de wereld weer vindt,
En - wat heeft 'Het Fatsoen" voorgeschreven?
Mensch, durf te leven!

De menschen bepalen de kleur van je das,
De vorm van je hoed, en de snit van je jas
En - van je leven!
Ze wijzen de paadjes, waar langs je moet gaan,
En roepen 'o foei!' als je even blijft staan, -
Ze kiezen je toekomst ze kiezen je werk,
Ze zoeken een kroeg voor je uit en een kerk,
En wat je de armen moet geven.
Mensch, is dat leven?

De menschen - ze schrijven je leefregels voor,
Ze geven je raad, en ze roepen in koor:
Zoo moet je leven!
Met die mag je omgaan, maar die is te min.
Met die moet je trouwen, - al heb je geen zin.
En daar moet je wonen, dat eischt het fatsoen - 
En je wordt genegeerd als je 't anders wil doen,
Als had je iets vreeslijks misdreven,
Mensch, is dat leven?

Het leven is heerlijk, het leven is mooi.
Maar - vlieg uit in de lucht, en kruip niet in een kooi!
Mensch! durf te leven!
Je kop in de hoogte, je neus in de wind,
En lap aan je laars hoe een ander het vindt!
Hou een hart vol warmte en van liefde in je borst,
Maar wees op je vierkante meter een Vorst!
Wat je zoekt kan geen ander je geven!
Mensch, durf te leven!

## Covers
T lied is sund de oorsprunklike uutvoering van Dirk Witte opni'j vertolkt deur verscheidene artiesten, woaronder Jean-Louis Pisuisse, Willy Alberti, Ramses Shaffy, The Amazing Stroopwafels en Wende Snijders. Ok zanger Tim Knol maaktn n eangn varsie van t lied. Dissnt kwaamn veur in n reklameboschop van ING.
Persvrieheaid

**Persvrieheaid** is n laandelik gebod wat angef det kraantn en aandere media magnt zegn wat ze weelt. Ze magnt zelf bepoaln wat ze oetgeewt en wat de inhoold van dee oetgaawn is. De readn um dit as gebod an te nemn, is um in de gaatn te hooldn of de regearing demokratiese besloetn neamp. Zo kan t volk te weetn komn wo of t geet met t besteur van t laand.

In laandn woer't gin persvrieheaid is, geeldt vake ne censuur.

## Neerlaand
In Neerlaand is de persvrieheaid opnömn in artikel 7 van de Groondwet:

#Nums hef vuurof verlof neudig um in drukwoark geveulns kenboar te maakn, met as vuurwearde det doar gin aandere wetn met oawertreedn wordt.
#In de wet zeent regels opnömn vuur radio en tellevisie. Vuurof wörd ne radio- of tellevisie-oetzeanding nit noakekn.
#Um gedachtn en geveul oet te drukn met de media dee't hierboawn eneumd wordt, is dr gin verlof of goodkuring neudig, oonder vuurwearde det dr gin aandere wetn oawertreadn wordt. De wet kan ne beteuning opgeewn vuur leu dee't junger as 16 joar zeent, um gode zeedn te beskoarmen.
#De vurige peuntn geeldt nit vuur t maakn van haandelsreklame.

Iej magnt dus alns oetgeewn en skriewn wa'j weelt, mer iej köant wal an eklaagnd wordn as oewe tekste smadelik, lasterlik of diskrimineernd zeent, of oproopt töt haat. Det is wat dr wörd bedoold met "behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet" (*oonder vuurwearde det dr gin aandere wetn oawertreadn wordt*). Oewe oetgawes wordt dus nit van te vuurtn kontroleerd, mer iej zeent dr nog aait wal verantwoardelik vuur.

## Indamn van de persvrieheaid
Indamn (beknotn) van de persvrieheaid kan op völle wiezen vuurkomn. Wat laandn gebroekt censuur, woerbie't kontroleurs van de regearing kraantn vuur oetgawe noakiekt en toostemming mut geewn vuurdet de pers oet mag geewn. Ne vernemstigere wieze woerop ne regearing dit kan doon, is duur de pers in eegne behear te hooldn. Dr zeent dan gin kontroleurs, mer de inhoold van de oetgawes zal aait in t belaank van de regearing wean, umdet dee aanders de knippe too doot. Ne aandere manere um de persvrieheaid in te damn is duur (te dreaigen met) mishaandeling, marteling en moard op journalistn dee't tevölle kritiek hebt.

Ne nog völle vuurkomnde wieze van vrieheaidsbeperking is t (dreaigen met) rechtszaakn teegn oetgewers of journalistn dee't dinge skriewt dee't meugelik de regearing of ambtsleu nit in t ströatje te passe komt.

## Dag van de persvrieheaid
De VN hebt *[[3 mei]]* in 1993 oetreupn as dag van de Internasjonaaln dag van de persvrieheaid, um zo wearldwied mear andacht te kriegn vuur de oetgaankspeuntn van dit recht.
Dörenther Klippen

De **Dörenther Klippen** bint ne zaandsteanrotsformoasie laanks de zuudwestkaant van t Teutoburger Wold in Kreis Steinfurt in de Pruuske dealstoat Nordrien-Westföale. t Is roond de 4 kilometer laang en roond de 159 meter boawn zeenivo. t Grötste deal hör biej t gemeantegebeed Ibbenbüren, n kleainer deal hör t gemeantegebeed Tecklenburg an.

Biejzöndre rotsformoasies bint te veenden in t oostzuudeusten - n Kaiserstuhl - en t westzuudwesten - t Hockendes Weib. Völle van de nöame van de rotsformoasie bint nömn van lokoale säge - oawerregionoal bekant is t Hockendes Weib vanweage zinne tröagiese sage.

## Geogroafie

In öare volle längte goat zee deur twea pässe hen: in t neurden deur n *Ibbenbürener Pass* woar ok n B 219 deurhenne geet en woar t noamgeawende Ibbenbürense stadsdeal Dörenthe leg; in t zuden goa't deur t *Bocketal* woar ok n K 24 deurhenne geet en woar t Tecklenburgse stadsdeal Brochterbeck leg. Ok geet doar t loatste stök n treinboan van de Teutoburger Wold-Liende.

De töt wa 40 meter heuge rötsen bestoat oet Osningzaandstean oe't Kriet, det roond de 120 miljoon jöare old is. In de noabiejhead he'j n antal kleaine steangrowen woar vreuger t zaandstean as bouwmaterioal wönnen war.

## Netuurbeskermige
Sinds 2003 bint de Dörenther Klippen offiesjeal beskermd netuurgebied, soamen met n stök van t wold der ömmehen. Soamen wörn t n 59 ha gröt netuurgebied.

Spesefieke aspekten dee beskermd bint, bint de algemiene biotoopkwoaleteait en de völle mösse en körstmösse en de beasten dee met disse plänte metkömt. Binnen t beskermd netuurgebied bint mear as 150 verskillende mösse en körstmösse, woarvan 32 deur gangs Prusen beskermd bint. Wieter bint in t gebied meardere kwellen en resten van de histeuriese Wacholderheaie. Wieter breudt n oohoo ok in t gebied, n voggel den ok beskermd is binnen Prusen.

## Toerisme

De Dörenther Klippen bint lokoal bekant as nen plak veur dagreizen. De meast bekante pläkke bint n *[[Kaiserstuhl]]*, t *[[Hockendes Weib]]* en t oetzich oawer t Münsterlaand.

t Gebruuk van de Dörenther Klippen a'n toeristengebeed vängen a an an n anvang van n 19n joarhönnerd, woarbiej t *Hockendes Weib* en t oetzich de'j doarvanof har oawer t ömmelaand de meast bezöchte pläkke warn. Roond disse tied wa't nög verbeude veur bezeuker öm de rötsen te beklimmen. Vanof 1980 het men besleuten det mensekn klimmen könt öp an-weazen pläkke binnen t gebeed.

Doen t beskermde netuurgebied an-moakt wörn het zee beslötten de't too-stoan war öm profesjoneal te klimmen öp de doarveur an-weazen rotswaanden woar ok zekerigen anweazig bint en as magnesium gebroek wör. Klimmen is ok önprofesjoneal too-stoan öp n *Kaiserstuhl* en t *Hockendes Weib*.

## Oetgoande lienden
*http://www.naturschutzinformationen-nrw.de/nsg/de/fachinfo/gebiete/gesamt/ST-023 - Naturschutzgebied Dörenther Klippen (Duuts).
*https://web.archive.org/web/20150623122630/http://www.lanuv.nrw.de/veroeffentlichungen/loebf/oekologie/fb_doerenther_klippen_pdf.pdf - Folder oawer de Dörenther Klippen (Duuts).
1911

De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in 't jaor **1911**.

## Gebeurtenissen
* 31 meie - De Titanic wonnen in 't waeter laoten. 
* 22 augustus - In 't Louvre wonnen ontdek dat de Mona Lisa esteulen is.
* Onofhankelikheid van Mongolië

## Geboren
* 6 febrewaori - Ronald Reagan, awd-prissedent van de VS († 2004)

## Uut de tied
* …
Universidade Federal de Minas Gerais

De **Universiteat Minas Gerais** (Portugeesk: *Universidade Federal de Minas Gerais* - UFMG) is ne Braziljaansen universiteat in de stad Belo Horizonte. Hee is op erichtet in 1927.

## Referensies


## Oetgoande verwiezings

*Offisjele webstea van de Universidade Federal de Minas Gerais
Universidade Estadual de Feira de Santana

De **Universiteat Feira de Santana** (Portugeesk: *Universidade Estadual de Feira de Santana* - UEFS) is ne Braziljaansen universiteat in de stad Feira de Santana. Hee is op erichtet in 1976.

## Referensies


## Oetgoande verwiezings

*Offisjele webstea van de Universidade Estadual de Feira de Santana
Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais

De **CEFET-MG** (Portugeesk: *Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais*) is ne Braziljaansen universiteat in de Belo Horizonte. Hee is op erichtet in 1910.

## Referensies


## Oetgoande verwiezings

*Offisjele webstea van de CEFET-MG
Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca

De **CEFET-RJ** (Portugeesk: *Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca*) is ne Braziljaansen universiteat in Rio de Janeiro. Hee is op erichtet in 1917.

## Referensies


## Oetgoande verwiezings

*Offisjele webstea van de CEFET-RJ
Jean-Jacques Rousseau

**Jean-Jacques Rousseau** (Genève, 28 juni 1712 - Ermenonville, 2 juli 1778) was een belangrieke filosoof en skriever. Hi-j hef een grote biejdrage edoane an de skrieveri-je, opvoedingskunde en politiek.

Rousseau wödden in 1712 geboren as iene van 'n horlogemaker in 'e calvinistiske Genève. Ziene moe störf bi-j de bevalling en zien vaar stuurden hum as leerjonk noar kennissen. Rousseau besleut vort te lopen en vunden onderdak biej ne 29 joarige rieke dame. Disse Françoise-Louise de Warens bekeerden Rousseau töt 't katholicisme. Hi-j wörden heur minnaar en töt zien 28e wonden he of en an biej Françoise-Louise. Zi-j regelden ok 'n portie baantiens veur hum.

## Skrieftalent
Rousseau bleken talent te hebben veur skrieven. In 1750 leerden Rousseau Nicolas de Condorcet kennen. Hee konden metwarken an zien projekt, 't skrieven van de Encyclopédia. In 'tzölfde jaor braak he in intellektuele kringe deur met 'n essay de *[[Discours sur l'origine et les fondements de l'inégalité parmi les hommes|Vertoog over de ongelijkheid]]*. 'n Alderbest deel van zien ideen deud Rousseau op toe he in 1743 warkten as privé-secretaris van 'n Fraanse ambassadeur in Venetië. Hi'j heulden die bane nie laank völ, binnen 't jaor was he met ruuzie vertrökken. Rousseau skreef over die periode:
* *In Venetië zaa-k veur 't eersten met eangn oongn de tekörtskietings van 'n regering (…). Sund toe he-k 't benul dat aals stark ofhangt van de poletiek en dat (…) 'n volk nooit meer kan ween as wat zien regering der van maakt. De groten vraog is derumme dissent: wölke regeringsvörme is 't best um de meest deugdzame, verlichte en goede meansen veurt te brengn.*

## Edele weelden
Rousseau geleufden dat de meanse van oorsprunk goed is. Alle ondeugden in de maotskappi'je kump volngns hum uut onderdrukkende vörms van opvoeding vandan, onderwies en deur 'n regering boaven de meanse te stellen. 
* 't Meanse is vri'j geboren, maor toch zit he overal an iezers vaste.* skreef he. Hi'j stelden de “edele weelden” uut Noord-Amerika as veurbeeld. Zi'j leefden volngns Rousseau in vree en allinnig-staond saam zunder regering die wetten en plichten opleg.

## Stukkies uut zien skrieveri'je
* * De meanse die 't meest eleefd hef is nie hi-j, den 't langes eleefd hef, mar hi'j, den 't diepst ervoaren hef.*
* * De Netuur bedrög oos nooit, allene wi-j liegt ooszölf altied veur.*
* * De echte opzetter van de burg'like maaskappi-je was iene dy as eersten 'n stuk laand umzetten met pöalen, en 'n moal zee: 'waar oe, di's van mi-j', en ok nog es luu vunnen die hum geleuven. Hoevölle misdoaden, oorloogn, ellende en aandere kwoade dinge zollen de means'like soorte nie bespoard ewest hebben, as der toen iene de pöale uut trökken haden de grachten haar dichte-gooit, en zien metmeansen haar toe-ereupen: 'Luustert nie naor disse luêngnaar; 't giet ieluu nie goed of as ieluu verget dat de vruchten van de weerld van iederiene is maor de weerld van geniene.*
Universidade Federal da Bahia

De **Universiteat Bahia** (Portugeesk: *Universidade Federal da Bahia* - UFBA) is ne Braziljaansen universiteat in de stad Salvador. Hee is op erichtet in 1946.

## Referensies


## Oetgoande verwiezings

*Offisjele webstea van de Universidade Federal da Bahia
Zönnebekke

**Zönnebekke** (Nederlaands: *Zonnebeek*) is n noam van ne boetenploatse en t laandgood det derbiej hör. 't Lig neurdlik van t Buurserzaand an de Zonnebeekweg met oetzich oawer de heaie van t Osselerveald.

## Skiednisse
t Laandhoes wör tusken 1906 en 1907 baawd noar t öntwarp van de architect A.G. Beltman veur J.B. van Heek en zinne wief, Edwina van Heek - Burr Ewing. t Öntwarp is boaseerd öp t laandhoes van Edwina's moor, wölk in Nashville, Tenessee in de Vereanigde Stöate van Amerika.

## Architectuur
t Laandhoes, in neoklassistiese vörmgeffige, hef witte gepleaisterde geffeln en n skilddak met kappellen en an de ziejkaanten ne skouwe. n Veurgeffel is strak symmetries en spreng in t mirre lichlik noar veurne. Det deal hef n balkon det deur zule dröagen wör en is bekreund met ne timpane, woarinne n rozenveanster plöatst is. Det balkon is kenmarkend veur de zoo-nöamde Amerikoanse *plaantershuze*, dee deur de plantagebehearders baawd wörre. Ok n geffel a'n weastkaant har earst n balkon, moar dis is in 1911 töt ne serre ömbaawd.

## Laandgood
Öp de skiednissevölle boetenploatse bint nöast t laandhoes ok ne toene, n kootshuus met stallen, n diensthoes, ne garage, nen kapskoer, ne greuntetoene met skoer, nen teakopel, ne skoapskeuje met duventil en n hek met öp de pielers n tekst 'Zonnebeek'. n Parkanleg in laandskopsvörmgeffige is noar t öntwarp van P.H. Wattez en is ok Amerikoans inspireard. Röndömme 1908 is nen beumgoard met greuntetoene en bleumetoene an-legd, dee ömreengd wör met muren en höage. In 1972 is de toene hersteld noar n öntwarp van t architectnburo T.H. Koning.

## Metwarkige in de saamnleawige en toogang tö't laangood
n Broor van Jan Bernard - Jan Herman van Heek - rech öp 15 növeamber 1946 de Stichitge Edwina van Heek öp. Disse stichtige steunt kultureale pröjekte in Oaweriessel en n Gealderse Achterhook, dee richt bint öp t behaawn van netuurmonumente, skiednissewoardige baawwärke en kunstobjekte. Ok Hoes Zonnebeek wör beheard deur de stichtige. Öp n zöldervloor is n appartement baawd veur n heuidign behearder. n Villa en t park bint nich los-steld veur publiek, moar iej könt wal öp t laandgood roondsleantern.
Flevomeer

t **Flevomeer** (Latien: *Flevo Lacus* of *Flevum*) was in de Romeinse tied (tot ongeveer 400 n.Chr.) n binnenwaoter in de Lege Laanden, n zeutwaotergebied dat in umvang kleinder was as t Iesselmeer noen is. De naam van t meer is veural bekend ewörden mit dank an n beschrieving van Pomponius Mela, n Romeinse geograaf. n Verbiending mit de Noordzee was der in t begin niet. As gevolg van de hogere temperaturen steeg tussen de 5e en 8e eeuw de zeewaoterspegel. Hierdeur nam t meer in umvang toe en wördden t in grootte vergeliekbaor mit t Iesselmeer. 

Dit meer kreeg bekendheid as t *Almare* of Almere, vrie vertaald t *grote meer*. In n proses dat in totaal n eeuw of achte duurden, sloekten de an-evoerde waotermassa's alsmar meer laand op. Brak en zeut waoter vermengden zich zeutjes an mit mekaar en in 1340 deuk veur t eerst de naam Zujerzee op. t Duurden nog tot umstreeks 1600 tot de boel volledig verzilt raakten en de Zujerzee n echte zee eneumd kon wörden.

t Flevomeer ontwikkelden zich nao de Romeinse tied deur de aofslag van de oevers tot t Almere. Waorschienlik ontstung in de middeleeuwen mit t stiegen van de zeespegel en t aofgraven van veengronden deur de Friezen in West-Frieslaand (Enkhuzen, Medemblik enz.) via t Vlie n verbiending tussen t Almere en de Waddenzee en ontstung de Zujerzee.

t Was oek de naam van de polders Oostelik en Zujelik Flevolaand veurdat ze in 1957 en 1968 dreugeleegd wördden en gien deel meer uutmaakten van t Iesselmeer.

Allewel t niet juust is, wördden de term véúr de dreugeleging van disse polders oek wel as andujing veur t hele Iesselmeer gebruukt.

## Referensies
Oostndöarper watermöl

De **Oostndöarper Watermöl** (Neerlaands: *Oostendorper Watermolen*) is ne dubbele, deur water andrevvene möl met 3 onnerslagrader. De watermöl steet an de Buurserbek zuudlik van Hoksebarge in de gemeante Hoksebarge in Oaweriessel. Op n leenkeroover steet ne ölliemöl met ean rad en op n rechteroover steet ne koornmöl met twee rader. De funderign bint oet Beantemer zaandsteen höwn.

De earste watermöl kömp oet 1548 en wör kört veur 1600 kapotmaakt deur nen krieg. In 1633 kreg Willem Ripperda tot Weldam toostemmige öm de Oostendöarper watermöl opniej te bouwn en det döa hee op de stea woar as he noen steet. De möl is deur de joaren henne vake hersteld.

## Ölliemöl

Op 8 febrewoari 1946 wör de ölliemöl deur nen watervlood vortspeuld. In 1950 is t öpniej bouwd deur den bouwkeundigen Jan Jans.

De ölliemöl hef n slagblok met met een slaghei en een löshei, nen koppel van kaantsteenn en nen voester. Ok is der nen lienkokenbrekker, dee deur nen wateras via ne driefreeme andrevven wörd.

t Waterrad van de ölliemöl is 4,70 meter groot, 75 cm breed en hef 24 höltne skeup. n Höltn wateras is 2,60 meter lange en 40 x 40 cm dik. t Asrad hef 66 kämme met nen steek van 11 cm. Et weantelrad hef 52 kämme. n Weantelas is 7 meter lange en 38 x 38 cm dik. Op n weantelas zitt twee-an-twee speekn. Et kraansrad veur et steenrad hef 41 kämme met nen steek van 10,5 cm. Et steenrad hef 53 kämme. De oawerbrengnsverhooldige is 1 : 0,98. Et kraansrad op n weantelas veur de andriewige van t reuriezer van n voester hef 43 kämme met nen steek van 7,5 cm. Et kraansrad veur de andriewing van n spinbol hef 32 kämme en nspinbol zölf hef 22 doln. De oawerbrengnsverhooldige noar t reuriezer is 1 : 1,76.

In de ölliemöl wör öllie oet lienzoad, roapezoad, koolzoad en huttentut höwn.

## Koornmöl

De waterrader van de koornmöl bint 4,70 meter groot, 75 cm breed en hebt 24 höltne skeupe. De koornmöl hef twee moalkoppels en nen moalstool. Doarnöast is der nen pletter (walsenstool), den ok met n spoorrad en twee kamrader wörd andrevn deur n waterrad. De oawerbrengige noar n pletter is 1 : 11. Vearder steet der ok ne wanmöl. In de koornmöl wör hawer, rouw en tarwe plet en möaln.

### Moalkoppels
Ean van de twee waterrader drif met een spoerrad twee moalkoppels an met 15 (130 cm deur t midden) kunststeender. n Höltn wateras is 6,30 meter laank en 40 x 40 cm dik. Et asrad hef 56 kämme met nen steek van 12,5 cm. n Deur et asrad andrevn boonkelder hef 27 kämme. Et onnerste spoerrad hef 68 kämme met nen steek van 8,8 cm. Et böawnste spoerrad hef 48 käm, ok met met nen steek van 8,8 cm. De beide roondsels hebt 24 stawen. Et kraansrad hef 19 kämme en de twee tuskenkamrader 31 käm. De oawerbrengnsverhooldige is 1 : 6,74.

### Moalstool
Et aandere waterrad drif den moalstool an. De höltne wateras is 6,10 m laank en 40 x 40 cm dik. Et asrad van et waterrad veur den moalstool hef 80 kämme met nen steek van 9,5 cm. Den steenskiefloop  hef 13 stawen. De oawerbrengverholding is 1: 6,15. Den moalstool hef 16er (140 cm deursnee) keunststeender.
Ask en Embla

In de noordske mytology waren **Ask en Embla** de eyrste mensken, döär Odin, Vili en Vé üüt een stük holt esköäpen dat sy up et wearldstrand vünden, nådat de skepping begünnen was. Ask en Embla wördden enömed in de Völuspá.

Et bint eigenlik twey symboliske namen vöär boumen of gröiwysen (Ask beteakent Es en Embla beteakent Iep of Slingerplant). In de oldnoordske skryverye is et wal vake de gewöänte ümme mensken med boumen te vergelyken, vöäral in de Edda.

Et wöärdtyn boum bedüüdt tegelyke steyvigheid (vgl. " nen boum van nen kearl"), leavenskracht (vgl. "stark as nen boum") en vrüchtbaarheid ("med nen stamboum"). Ask en Embla bint düs twey belangryke leavensbegünnen.

Odin gaven ear leaven, ådem en språke. Vili gaven ear benül en beweagelikheid. Vé, as lätstens, gaven ear üüterlik en gehöyr. Disse tweye bouweden de godenbürcht in Asgard.

Üüt dit lätste kün y ofleasen dat et noch neet direkts ümme 'gewoane' menskrlike weasens geyt, mar ümme een soort leavensbasis of blauwdrük vöär verder leaven (nen vergangboum).
Romantiek

De **Romantiek** is 'n streuming in de Westerse kultuur. Disse streuming kö-j vinnen in de (skeelder)kuns, skrieveri'je en ok nog bi'j teengsworigse subkulturen, deank beveurbeeld an de Hippies uut de jaoren 60 en de milieubeweging van toe en noe.

### Kört over de gedachtenisse van de Romantiek
De Romantiek is van oorsprunk 'n teengsdraodige reaktie west op de Verlichting, dus hef zi'j nog wel 't ien 'n aander wat der stark an verskeeld. Hier voolgs 'n ri'jchie wat bi'j de Romantiek mooi thuus heurt:
* Vuulen (romantiek) boaven deanken (verlichting).
* 't Binnensten (romantiek) boaven 't buutensten (verlichting).
* Synthese en holisme (romantiek) boaven analyse (verlichting).
* 't Ambigue en ironische (romantiek) boaven ondubbelzinnigheid en helderheid (verlichting).
* Kuns (romantiek) boaven wetenskap (verlichting).
* Kreativiteit in de kuns boaven nao-apen.
* 't spirretuwele boaven materialisme.
* Wille boaven nut.
* Kwaliteit boaven kwantiteit.
* 'n organiese netuurbekieks boaven 'n mechaniese natuurbekieks.
* De meanse wölken 'n deel van de netuur is boaven de meanse wölken boaven de netuur stiet, en dissent weel gebruken.
Discours sur l'origine et les fondements de l'inégalité parmi les hommes

***Discours sur l'origine et les fondements de l'inégalité parmi les hommes*** (neadersassisk: ***Denkerye oaver de ungelykheid***) is een book eskreaven döär Jean-Jacques Rousseau. Hy döädden med an een prysvråge in 1754 van de *Académie des Sciences, Arts et Belles-Lettres de Dijon*. Et mosten antwoord geaven op de vråge: Wat is de oorsprüng van de ungelykheid by mensken en of dissend wal höyrden by een natuurrechte. Vöär dit kreagen he geyn prys, mår hy brachtten et asnoch up de markte in 1755. Uutendelik wördden et een völle eleasen book, en et is nu ait noch by lüde in de kaste te vinden. Rousseau hevt dan ook völle invlood ehad up et disse-tydse denken en doon van mensken en måtskappye, so as byvöärbeyld in de Romantik, en de uutspråke *terügge når de natuur* is ouk an hüm te danken.
Hexworthy

**Hexworthy** (oetsproake: /hæksəri/) is n noaberskop öp Dartmoor, in Devon in Englaand. t Leg an n West Dart River 1,6 km streumöpwöarts van Dartmeet. Vreuger heurn t biej n Lydford parish, moar seends 1987 dö't biej n civil parish Dartmoor Forest heurn.

Hexworthy hef nen herbarg, *the Forest Inn*, den in 1850 losdoan was.

Dichbiej t dörpkn, an de oare ziejde van n West Dart, is t noaberskop Huccaby, de'ne kaarke hef met ne öngewoane öpdroagige an St. Raphael.

D'r was ne lange tinmienskiednisse in Hexworthy. Tinwärke in t dal van n O Brook warn t earst öp-skreawn in 1240, en n Henroost öf Hexworthy-mien döa nich sloetn tötde't 1919 was.
Dartmoor Forest

**Dartmoor Forest** is nen civil parish in Dartmoor in Devon, Engelaand. t Is vörmd in 1987 deur n veurmoalign parochie Lydford op te deeln. t Is ongevear 230 km² groot en leg helemoal binn Dartmoor National Park. t Is de grötste parochie in Devon. Ondaanks det 't zo groot is, wonn der in 2001 nich mear as 1619 leu. Umdet t zo groot is, ligt der völle aandere parochies umhen: disse bint, met n klok met vanof t noordn, Belstone, South Tawton, Throwleigh, Gidleigh, Chagford, North Bovey, Manaton, Widecome in the Moor, Holne, West Buckfastleigh, Dean Prior, South Brent, Ugborough, Harford, Cornwood, Shaugh Prior, Sheepstor, Walkhampton, Whitchurch, Peter Tavy, Lydford, laand det biej de parishes Bridestowe en Sourton heurt, en Okehampton Hamlets. 

De heufdplaatse in n parochie is Princetown. Aandere plaatsen bint Bellever, Hexworthy, Postbridge en Two Bridges.

## Oetgoande liendn
https://web.archive.org/web/20131102183100/http://www.devon.gov.uk/devon_districts_2002_.pdf Kaarte van Devon parishes. Oetgevver: Devon County Council. Bekekn: 27-07-2013.
Postbridge

**Postbridge** is n noaberskop in t heart van Dartmoor in Devon in n parish Dartmoor Forest. t Leg laanks de B3212, önnevear halfwegge tuskn Princetown en Moretonhampstead.

Postbridge leg nöast n East Dart River, den eann van de twea wichtigste ziejdstreume van n River Dart is. t Besteet oet n kleain antal huuskns, nen weenkel, nen bar en n toeristninformoasiesentröm van t nasjonoal park.

Postbridge is t best bekant veur zin veurbeald van ne olde clapperbrögge oawer n stroom. De earste verwiezign noar de brögge kömt oet n 14n joarhönnerd. Men gelöf det de brögge in n 13n joarhönnerd baawd is öm pakpeardn n stroom oawer te könn loatn goan. Oft dröagn disse peardn tin met as bestemmige t mienstädskn Tavistock. De clapperbrögge steet d'r noe-an-n-dag noch immer, dreks nöast de niej-an-legde wegge veur de asfaltwegge.
Sheepstor

**Sheepstor** is n dorp en civil parish an n westkaant van Dartmoor in Devon, Englaand. In 2001 wönnen d'r 53 menskn, det meender is as de 95 dee d'r in 1901 wönn. Öm veur ne bettere administroasie te zorgn is Sheepstor samn-veugd met de parishes Meavy en Walkhampton öm samn n Burrator Parish Council te vörmn, en veur verkiezign wör t met deezölfde parishes samn-veugd öm Burrator Ward te vörmn. Burrator Rservoir, det in 1898 an-legd is, leg neurdlik van t dorp en vörm n deil van de neurdgreanze van n parish.

n Noam *Sheepstor* is oft veröard seends n earstn kear de't nöamd wörre, noamlik ne pieperolle oet 1168 woarin d'r noar verweazn wör as *Sitelestorra*. In n dokumeant oet 1262 wör d'r noar verweazn as *Skytelestor*, in 1474 *Shittestorre*, in 1547 *Shistor* en in önnevear 1620 verweazn Tristram Risdon d'rnoar as *Shetelstor now Shepstor*. n Noam is woarskienlik af-leaidt van t Old-Angelse *scyttel(s)* det *balk* beteknt, wat ne verwiezige wean kän noar n vorm van t noabiej-legn Sheeps Tor.

## Karke van Sheepstor
De dörpskarke, dee op-leg is an St Leonard, is baawd oet graniet en kömp oet n 15n joarhönnerd. n Kapel was woarskienlik al doar in 1240. De karke hef nen meujn doksoal den in 1914 deur n pastoor Hugh Breton moakt wörre boaseard öp teknign dee moakt warn van t origineal det biej ne restoroasie in n 19n joarhönnerd d'roet hoald war. Öp t karkehof bint James Brooke, Charles Brooke en Charles Vyner Brooke, de drea Witte Rajahs van Sarawak, samn met Betram Willes Dayrell Brooke, den ok n lid van n familie is.

D'r bint noe-an-n-dag zes beln in n karketor, woarvan d'r vief in 1769 moakt bint, en n zesdn in 1904 d'r biej hung is. Eann van de oldre beln hef de inskripsie "*I call the quick to church and the dead to grave*". Ne lokoale sage zeg det de beltaawn van de karke vreuger biej mekoar böndn war woarnoa zee noar beneajn zakt warn in Crazywell Pool, 3,6 km ten neurdeustn van Sheepstor, öm te kiekn hoo deepe t was. De sage zeg det de taawn wa 90 vadems deepe gungn zönner n beudem an te roakn, woardeur menskn geleufn gungn de't beudemleus was.

De karke is meardre kearn renoveard, woarvan de grötste in 1861 oet-veurd wör en dee £&nbsp;590 köstn.

## Sheeps Tor
*Sheeps Tor*, woarnoar t dorp nöamd is, is nen good anweazign heuwel önnevear 800m neurdeustn van t dorp. n Peunt is 396&nbsp;m boawn zeenivo en is eann van de promineantste tors in t gebeed.

## Sheepstor in kultuur
In 2010 was Sheepstor eane van de filmlokoasies veur n film *[[War Horse]]* van Steven Spielberg, en t dorp kömp veur in eane van de luchtshots veur n trailer van n film öp 29 junie 2011.

## Ömgeffige
Dichbiej-legn arkeologiese öpgroawign bint:
*Yellowmead Down
*Drizzlecombe
*Eylesbarrow mine
*Cadover Cross
Shaugh Prior

**Shaugh Prior** is n doarp en civil parish an de zuudwestkaant van Dartmoor in Devon, Englaand. In 2001 wonn der 751 leu. n Parochie strek zich oet vanof n raand van Plymouth töt t leegheadelaand van Dartmoor. n River Plym vörmt zinne westelike en noordelike greanzn töt an de welle biej Plym Head. De heugere deeln van n parochie stoat vol met Broonstiedmonumeantn, zo as grafsteenn en steenheupe. Wiedters bint der oawerbliefsels van tinofgrawingen. In et gebeed van *Lee Moor* is der völle mienbouw west noar kaoliniet en leg binn n parish, moar boetn Dartmoor.

n Naam kömp van t Old-Angelse *sceaga*, n greupken beume, en t feit det et laandhoes beheurn töt *Plympton Priory*.
Okehampton Hamlets

**Okehampton Hamlets** (Tweants: *Noabersköppe van [[Okehampton]]*) is n civil parish in Devon, Englaand. D'r wönn 400 menskn.
Two Bridges

**Two Bridges** (Tweants: *Twea Bröggen*) is nen isolearden plak in t heart van Dartmoor National Park in Dartmoor in n civil parish Dartmoor Forest in Devon, Englaand. t Leg önnevear 2,5 km ten neurden van Princetown laanks de olde Turnpikestroate dee in n 18en joarhönnerd kats deur Dartmoor an-leg is (noe-an-n-dag is t de B3212).

Ne koarte oet 1765 döt n herkömst van noam angeffen: vreuger lei de stroate moar n kleain stuksken streumöpwöarts van woar twea streume sammenkömt, oawer zowal n West Dart River as n River Coswic, woardeur der twea bröggen nödig warn.

In 1891 warn disse vort-goan en was der alleanig eane brögge, wieter streumofwoarts, oawer n West Dart. Teagenweurdig bint der ekter wier twea bröggen öp n plak deurdet der nen niejen, moderneren struktuur nödig was veur t moderne verkear, tarwiel zinnen olden broor ok stoan blieven. Bezeukers denkt mangs det disse dezölfde bröggen bint dee n noam geawen hebt an dissen plak.

In n 18en joarhönnerd was Two Bridges t bekantst veur zinnen tuffelmarkt. n Plak was zönner twiefel keuzen öm zinne sentroale lokoasie, en ok maklik bezeukboar laanks de wegge dee doe en ok vandoag nög de eanige broekboare wegge is dee deur Dartmoor henne geet. n Poar kleaine steangreuwe in de noabiejheaid bewiest det der vreuger ok wat industrie was.

Zee dee wärken en mekoar öntmeuten in dissen of-leagnen plak könn zich verfrissen en oawernachten in *Saracen's Head*. Dissen kootsierherbarg oet 1794 steet der noe-an-n-dag nöch, moar hett noe t *Two Bridges Hotel*.

Ok vandoag-n-dag is t n populair ontmeutigenspeunt veur toerisetn en waandelöar. t Gebeed is ömreengd deur prehistoriese antikwieteaiten, met önner oare Bronstiedneaderzettign, steanenriejen en nen grötten menhir - *the Beardown Man* - den ten neurdwesten van Two Bridges leg. n Devonport Leat - n haand-groawen kanoal - geet der kats laanks.
West Dart River

n **West Dart River** is eanen van de twea wichtigste ziejstreume van n River Dart in Devon, Englaand.

Zinne welle leg dichbiej Lower White Tor, 1,5 km ten neurden van Rough Tor in Dartmoor. t Geet vearder richtige t zuden öp Two Bridges an, doarnoa noar t zuudeusten laanks Hexworthy öm doar met East Dart River sammen te kömmen biej Dartmeet. Ziejstreume bint n Coswick River, n Blackbrook River, n River Swincombe en n O Brook an n rechtereuver, en n Cherry Brook an n leenkereuver.
O Brook

n **O Brook** is nen körten ziejstroom van n West Dart River in Dartmoor in Devon, Englaand. t Leg vlokbiej t dörpken Hexworthy, en n beneajnstroom vörmt de greanze tusken de parishes Holne en Dartmoor Forest (vreuger Lydford). Nen vreugern vörm van n noam was *Ocbroke*, en t betekkent kloarbliekelik "*Oak Brook*" (Tweants: *Eaikenbrook*), ok a bint eaiken teagnweurdig zeldzöam in t gebeed.

De bekke steet bekant veur zinne tinmienenskiednisse.

Ne rotsformoasie öp n euver, bekant as *the Dragon's Den*, hef de sage van de Droake van n O Brook in t leawn brach.
Hookney Tor

**Hookney Tor** is n *tor* (ne rotsformoasie) in Dartmoor in Devon, Englaand. t Leg vlok nöast Grimspound en steet bekant veur de praachtige oetzichte dee'j vindn könt vanof de toppe van n tor.