open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stadspoorte

Ne **stadspoorte** is nen deurgang in de (umwalling) van ne stad, woar vrögger den toogang wierd ereageld. Ne stadspoorte mit zien poortgebouw was doarbi-j underdeel van ne stadsmure of stadswal en was veural n verdaedegingswark. Eurspronkelek zol ne stadspoorte ok 's nachts mangsmoal eslotten ewest wean, um ungewenste bezookers buutn de stad te holden.

Bi-j et afboakenen van et laand rundumme ne neaderzetting ploogden den hoogweerdigheidsbekleder, mangsmoal nen preester, mit nen bronzen ploog ne vore in den groand. Op dee plaetse woar zee de poorten zollen bouwen wierd den ploog op-etild of edroagen. *Poorte* zol dus ofgeleid wean van et Latiense weurd *portare* of *draegen*. 

In de löppe van de eeuwn bunt völle olde stadspoorten verloarn egoane. Noa et vortgoan van den vestenstaotus van völle steadn wödden de wallen ofegraoven en völle poorten wier afebrokken. Dit was bi-jveurbeeld neudeg veur den stadsuutbreidingen. Ok wödden de stadspoorten en -muurn wal as steengroove ebruukt as zi-j in onbruuk waren eraakt. Dee steenn wierden dan ebruukt veur ni-je gebouwen.

Ok in de 20ste eeuwe bunt nog völle stadspoorten verloaren egoane umdat et verkeer drokker wödden en leu dee stadspoorten ofbroaken um meer ruumte hierveur te maken. Nog bestoande stadspoorten, zoas in Naarden, stoat noe vake op de monumentenlieste.

In Nederlaand bunt er verskeidene stadspoorten in bi-jveurbeeld Amsterdam, Zutfent, Amersfoort en Zwolle. Ok in België bunt nog oaver-ebleaven stadspoorten in bi-jveurbeeld Brugge of Mechelen.

Der wödt nog altied resten van stadspoorten evonden zoas de middeleeuwse Hartogpoorte in Nimweage.

In Rome bunt veul muurn mit eavenvölle stadspoorten zoas under aandere de Porta San Sebastiano.

In Londen bunt resten van olde stadspoorten zoas Aldersgate.

In Breevoort bunt resten van de olde stadspoorte verwarkt in ne ni-je poorte zoas de Aalterpoorte. 


Ofbeelding:Amsterdam_Waag_februari_2003.jpg|De Woage in Amsterdam, euspronkelek de Anthoniespoorte
Ofbeelding:Zwolle_Sassenpoort.jpg|Sassenpoorte in Zwolle
Ofbeelding:Grave maaspoort.jpg|De Maaspoorte in vestingstad Grave
Ofbeelding:Brugge-Gateway.JPG|De Kruuspoorte in Brugge
Ofbeelding:Roma-Porta San Paolo.JPG|Porta San Paolo in Rome
Ofbeelding:Citygate_in_Buren,_NL_B42.png|Huzerpoorte in Buren
Ofbeelding:Bredevoort aalterpoort.jpg|Aalterpoorte ni-je stadspoorte in Breevoort
Ofbeelding:Haorlem hamsterdamsen poorte.jpg|Amsterdamsepoorte in Hoarlem


## Zee ok
* Lieste van stadspoorten in Nederlaand
* fort
Stadswal

Nen **stadwal**, mangsmoal umwalling of stadswal eneumd, vörmen n underdael van de verdaedigingswarken van nen vesten. 

Eertieds bouwden leu in de stad ne mure rundumme de stad teggen invallers en kriegsleu. Noadat kriegsleu beskikking hadden oaver buskruut en kanonnen blekken dizze muren neet afdoonde teggen invallen. Later bouwden zi-j ne umwalling van eerde mit bastions en ravelienen tot zelfs n kompleks van betonnen bunkers en tankgrachten.

Nen stadswal besteet mangsmoal uut nen heufdwal veur de stad, mit ne stadsgrachte doarveur, woarbi-j sommige steadn zelfs veur dizze grachte wier nen graven hebt met nen laegeren underwal.
Aalt Westerman

**Aalt Westerman** (Ni'jlusen, 28 juni 1946) is een Sallaanse streektaalzanger en entertainer. Hi'j zingt veural op brulften en feesies veur een older publiek oaver zien dörp en streek. In 2007 weur e onderskeiden as Lid in de Örde van Oranje-Nassau veur zien wark bi'j verskeiden plaatselijke orgenisaoties en zien inzet veur de streektaal.

Bekende nommers van Westerman bint *En dan wo'j 50 joar!* en *A'j Opa en Oma wod...*.

## Muzikale carrière
Westerman gonk mit negen jaor bi'j de plaatselijke fanfare, daor as e verskeiden blaosinstrumenten bespeulden. Wat later kwaamp de gitaar in bield.

In de jaoren zestig zat Westerman as gitarist en zanger in de beatband The keystones, daoras e regionaol success mit har. De band mus d'r mit uutskeiden toe as een paar leden in 't leger mussen. In de jaoren zeuventig pakten hi'j de meziek opni'j op. Mit Jo Schuurman en Ab Boelens zetten hi'j in 1972 daans- en feestorkest The Yellow Stars op, det in een antal bezettings opetreden hef töt 2007.

In 1998 begunden e mit solo-optredens in 't Sallaans. Mit Dinie Bijker-Kouwen vörmt e 't Vechtdal Duo. Hi'j zingt en speult gitaar, zi'j speult accordeon.

## Radio- en tillevisiewark
Westerman is mitwarker op freelance-basis bi'j de provinciaole umroep RTV Oost, daoras e in juli en augustus 't live pregramma mit streektaalmeziek *Een zomer lang* prissenteert. Zien eigen videoclips kuj ok wal veur TV Oost zien.

Veur Vechtdal FM, een radio-umroep veur de gemientes Dalsen en Ommen, döt e *Dialect in 't Vechtdal*, een pregramma mit streektaalliedties, gedichten en vertellegies.

## Discografie
**Luuster Mar ies* (2006)
**Mooi Oaveriessel* (2006)
**Zingt oaver...* (2003)
**Mien Streek ...taal* (2002)
**Als je opa en oma wordt* (1997)
**A'j Geluk Hebt ...* (1997)

## Uutgaonde verwiezings
* Webstee van Aalt Westerman
* Streektaalzang in Nederland oaver Aalt Westerman
Vechtdal FM

**Vechtdal FM** is een radiozender in 't Vechtdal, de streek um de revier de Vechte in 't noorden van de Nederlaanse pervincie Oaveriessel. De zender begunden in 1992 op Ni'jlusen as Radio Nieuwleusen en wördden in 1995 hernuumd töt Streekradio Nieuwleusen. In 1998 wördden van 't Commissariaat voor de Media de uutzendrechten verkregen veur de gemientes Ni'jlusen en Dalsen (now mit mekare de gemiente Dalsen) en Ommen, en naamp de zender zien teengwoordige name an.

Streektaalprogramma's bint 'Uurtie Aanders' (dialect/rock) op zaoterdag en 'Dialect in het Vechtdal' op zundag. Dit leste programma wördt eprissenteerd deur de Ni'jluseger zanger Aalt Westerman.

## Uutgaonde verwiezing
*Webstee van Vechtdal FM
Moorst

**Moorst** is n buurtschap tussen Schaarpezeel, De Gliend en Snorrehoef, in de Nederlaandse provinsie Utrecht en Gelderlaand. t Ligt in vier gemeenten: Schaarpezeel, Wombaarg, Leusden en Barreveld.

De buurtschap loopt van de Moorsterweg tot de weg Klein Moorst. Daoran liggen de boerderiejen Groot Moorst, Middelmoorst en Klein Moorst. De Moorsterbeek stroomt der deurheen.

De naom komt van "moer-horst": n zaanderig, bebost hoger liggend stukje laand in veengroend of aander drassig laand.
Stadsgrachte

Ne **stadsgrachte** (ok *[[Singel]]*) is nen an-elegden waterweg, dee heufdzoakelek veurkump in olde steadn. Et weurd kump van *graft* of *graven*. De klänkverschoeving woarbi-j den f-klank verschof noar nen ch-klank is kenmarkend veur et Nederlaands en is ok weerumme te vinden in weurden as *zacht* (vgl. Duuts: sanft, Engels soft, Fries: sêft) en *loch* (vgl. Duuts: Luft, Fries: loft).

## Plaetse mit grachten
Grachten bunt te vinden in völle Hollaandse steadn. Et meest bekend bunt de grachten in Amsterdam (veural den Grachtengordel), moar ok in Alkmoar, Delft, Dordrecht en Leiden vörmen de grachte n weazenlek deel van et stadsbeeld. Ok andere steadn in Nederlaand, zoas Zwolle, Leeuwarden, Grunnen en Utrecht, hebt mangs mooie grachten. Doarnoast bunt der ok verskillende Vloamse steadn, zoas Brugge en Gent, dee karakteristieke grachten hebt.

## Nut
Belangrieke redenen veur den anleg en instaandholding van de grachte bunt en waren: ofwatering, vervoer en verdeadeging. Noadat in de steadn eur nut as vesting in de tweede helfte van de 19de eeuwe vort ging, bunt völle grachten dee deel uutmaken van de vestingwarken edempt. In de löppe van de tied bunt ok binnen de steaden grachten edempt, vake um hygiëniese redenen en um et verkeer meer ruumte te beden. Rechtevoort  wodt der mangs grachten weer los-egroaven, zoas in Breda, Breevoort, Utrecht en Gent.

## Verdeadeging
Ne grachte wierd ok gebruukt as verdeadeging van ne stad, burcht kasteel of fort. Ne **natte grachte** is nen watergäng mit den eneumden verdeadegingstaak. 

In ne **dreuge grachte** steet doarenteggen gin water. Veurbeelden van ne dreuge grachte: Linie van Du Moulin (Maastricht), 19de-eeuwse forten van Luik (zoas Lantin, Loncin, Grâce-Hollogne, Flémalle, Liers).

## Nedersassisch
*Grunnegs: *graft*, *-singel* (suffix)

## Zee ook

* Lieste van Belgiese grachten
* Lieste van Nederlaandse grachten
Burcht

Nen **burcht** of **burg** is n verstarkt hoes. Dit was mangsmoal n stukke groand van beheurleke greutte woarop n gebouw stond en woarumhen ne grachte en nen wal lagen. Dit verstarkte hoes was ne toovlöchsplaatse veur umwonnenden en de leu könt zich derin terugge trekken bi-j den stried. 

Ene van de oldste nog bestoande veurbeelden in Nederlaand is den Burcht van Leiden. Eurspronkelek kon alleneg den könning toostimming geaven veur et bouwen van n verstarkt hoes. Ook in Veurholt steet n good veurbeeld van nen burcht, den Ruïne van Teylingen.

## Synoniemen
Synoniemen bunt slot of kasteel. Lokaal sprekt ze boavendeen van:
* Borg (Grunnen) in Grunnen
* Stins in Frieslaand
* Havezate in Drenthe, Gelderlaand en Oaveriessel

## Herkomst van et weurd
Et eurspronkeleke weurd veur burcht is **burg**, geliek an et Germaanse weurd *Burg*. Et betekkenden ok 'verstarkte neaderzetting', dus: stad. Et eurspronkeleke weurd is beholden ebleaven in weurden as *burger*, *burgemeister*, *burggraaf* en *burgwal*, dat bi-jveurbeeld in Amsterdam nog in stroatnamen veurkump (bi-jveurbeeld den *Ni-jenzieds Veurburgwal*), en doarnoast in n groot antal plaatsnamen: Middelburg, Domburg, Borgt, Souburg, Burgh-Haamstede, Den Burg (Texel), Leopoldsburg, Luxemburg, Boksburg en zo wieter. 

*Burg* beheurt tot nen trop weurden dee later nen -t hebt ekreggen (aandere veurbeelden bunt *inkt*, dat in et Engels *ink* is, en *riest*). Deur dizzen t is in de spelling den eurspronkeleken g vervolgens in ch veraanderd: de spelling *burgt* kump in olde teksten veur, moar vandage is et nen *burcht*. Den Grunningsen variant *Borg* (in et Grunnings *börg*, hef den t neet ovvergenommen.

Dit Germaanse weurd hef ok - zoas wal meer kriegstermen - staand eholden in et Fraans as *bourg*, woar et in tal van plaatsnamen veurkump, bi-jveurbeeld Mariembourg, Cherbourg, Bourg-en-Bresse en zo wieter.

## Zee ok
* *[[Den Burcht (Amsterdam)|De Burcht]]* van Berlage
* Kasteel
* Borgman
* Citadel  
* Dwangburcht
* Ringburcht
* Burchten van de Katharen

## Uutgaonde verwiezing
* De bouwkundige untwikkeling van de middeleeuwse kastelen in Limburg
Luuks Nijsingh

**Luuks Nijsingh** (24 juni 1940-april 2025) was een streektaalzanger van De Balk, een dörp in de Nederlaanse pervincie Oaveriessel.

Zien hiele lèven was e boer an De Balk. De anleiding veur zien muzikale carrière vörmden een revue die as e in 1985 skreef veur de Riekslaandbouwveurlichtingsdienst. Aandere revues en liedties volgden. Harry de Geeter was Nijsingh zien vaste begeleider op piano en accordeon.

Nijsingh hef ok samenewarkt mit Muziekmakerij Buisman en Zo en mit zien dörpsgenote Dinie Bijker.

Nijsingh overleed begin april 2025 op 84-jarige leeftijd. 

## Discografie

CD/DVD:
**Luuks Nijsingh* (2008) 

CD-singles:
**Niemandsland* (2016)
**Jan en zien peerd* (2017)
**Jonge goa niet vut* (2018)

CD-singles mit aandern:
**Mooie dagen* (2007)
**Respect veur dialect* (2007)

CD's mit Harry de Geeter:
**Je t'aime oe zo* (1997)
**Goed bedoeld* (1996)

CD's mit aandern:
**Respect veur dialect, deel 1* (2007) 
**Van hoes oet* (2000)
**Vanneis* (1998)
**Noordermuzement 2* (1997)
**Luster naor de radio* (1991)

## Bron
* Streektaalmuziek in Nederland oaver Luuks Nijsingh
Ruïne van Teylingen

**Slot Teylingen** is eleagen in buurtschop Teijlingen in de kern Veurholt van de Zuud-Hollaandse gemeente Teylingen, an de grenze mit de kern Sassenheim.

Van eursprong wierd et slot ebouwd um den noord-zuud weg te bescharmen in Hollaands stoatsgebeed. Later wodden et n holtvesterslot veur de holtvesteri-je van de Graven van Hollaand, te beginnen mit Graaf Willem IV van Hollaand.

Ene van de bekendste bewonners van et slot, dee doar ok is oaverleaden, was Jacoba van Beieren. De in de umgaeving van et slot opegroaven drinkkennekes wödden ok wal Jacobakennekes eneumd.

Van et slot is noe alleneg nog ne ruïne oaver. Dizzen is good bewoard, besteet uut ne ringmure en nen Donjon woarvan de ringmure deel uutmek en is deels deur water umgeaven. Et kasteel is nen ronden waterburcht. De ringmure kump uut et beginne van de 13de eeuwe en et wonhuus van kort doarnoa. Et kasteel is in den Tachtigjoarigen Oorlog rundumme 1570 zwoar beschadigd en doarnoa deels weer op-ebouwd. Et had ok nen veurburcht. Umstreaks 1675 is den donjon uut-ebrand, woarnoa vervalle intrad en delen esloopt wödden. In 1889 is et deur Jhr. Mr. W. van Teylingen an den Stoat verkocht, dee nog steeds eigenoar is. End 1900 is de ruïne op-eknapt en is de toogängspoorte wier op-ebouwd.   

Het is vermeudelek et stamslot van de adelleke femilie Van Teylingen, woar de femilie Van Brederode rechtstreaks van afstamt.

De Gemeente Teylingen is verneumd noar dit slot, mit umdat den name Teylingen ok al veurkwam in de dree veurmoalege gemeenten Sassenheim, Veurholt en Warmond.

## Bassie en Adriaan
In de riege Bassie en Adriaan: De Verdweanen Krone (1988) krop et gannef den Baron, B2 en Vlugge Japie vort in dit slot, reden woarum doar veul efilmd wodden in et kasteel.

## Uutgoande verwiezingen
Teylingen op kastelenhollandzeeland.nl
Donjon

Nen **donjon** is nen middeleeuwsen wontoorn, al dan neet ebouwd op ne motte. De eerste donjons waren van holt; later, noa de (her)uutvinding van den baksteen, wodden zie van baksteen ebouwd. Den name is van Latiens-Germaansen eursprong.

Inwendig bevat den toorn oet 3 tot 6 kamers boaven mekare, dee eurspronkelek elk ne hele verdeping besloat. Mangsmoal had minstens énen kamer ne stokplaatse. De oldste wontoorns hebt nen ingang boaven de begoane grond, zodat den kelder, den mangs van n tongewalf veurzeen was, alleneg van binnenoet toogankelek was. De ni-jere wontooorns hebt eure ingänge op de begoane grond.

Nen donjon was anvanklek n zelfstaandig bouwwark. In völle gevallen wodden rundumme den donjon in de löp van de tied aandere gebouwen ebouwd, of wodden den donjon op-enommen in nen ummuurden vesten. Zo ontwikkelden zich et kasteel, woarbi-j den donjon deenden as leste toovlöchsoord.

Et sprök vanzelf dat dit eenvoldige soort kastelen völle ebouwd is deur den neet-riekn adel, de neet-edele vri-jen en leu dee tot de ridderklasse beheurden.

## Zee ok
* 't Huys Dever
't Huys Dever

**'t Huys Dever** in Lisse is nen donjon, den nog resteert van n verstarkt huus uut de Middeleeuwn. 't Huys Dever steet an den Heereweg 349 A in Lisse.

Dit bouwwark is nogal bezunder, umdat in Hollaand nauweleks zonnen donjon bewaard eblaeven is deur veule oorzaken, zoas: verwoosting bi-jveurbeeld veurofgaond an et beleg van Leiden, braand (Ruïne van Teylingen), ingriepende verbouwingen, enzowieter.
Huus Bargh

**Huus Bargh** is n kasteel in de stad 's-Heerenbarg gemeente Montferland, Gelderlaand en is éne van de grootste kastelen van Nederlaand. Den stoat van 'kasteel' is betwist, umdat der gin kasteelmure um et huus ligt. Et maaktn deel uut van de heerlekheid Laand van den Bargh.

## Geskiednis
*De bouwgeskiednis van et kasteel geet weerumme tot de 13de eeuwe. De belangriekste nog bestoande delen kompt uut de 14de, 15de en 17de eeuwe. In de begintied van den Tachtigjoarigen Oorlog had Huus Bargh veul te lieden van et kriegsgeweld. In 1735 brendden et geheel uut. 
*Tiedens de Hollandse Zending tussen de joaren 1799 en 1842 was der n seminarie in Huus Bargh evestigd.
*In 1912 wodden et Huus Bargh en alle bi-jbeheurende bezittingen eigendom van Jan Herman van Heek, nen industrieel uut Eanske.
*In 1939 wodden n groot deel van et huus veur den tweeden moal deur braand verwoost. Moar deur  de hulpe van de plaatseleke leu kon veul van den huusroad wödden red. Nog in hetzelfde joar begon den wederopbouw, den in den harfst van 1941 wierd ekloard.

## Kunstverzameling
Doar völt veul vrögge Italiaanse skilderkunst te bewunderen in Huus Bargh. Een biezunder skilderi-je is n paneel uut den wealdbereumden Maestà van Duccio. Et wark wodden in de 19de eeuwe an de verzameling van et kasteel edoan. Huus Bargh harbargt ne uutzunderleke verzameling middeleeuwse handskriften.
De verzameling hef bi-jveurbeeld ok n portret van Erasmus deur Holbein.

## Oaverige wettensweerdigheden

*In den kasteeltuun en in de ontvangsthalle wodt reagelmoatig concerten egeaven.
*Den Boetselaersborg, n kasteeltjen noabi-j Huus Bargh, beheurt tot de bezittingen van et kasteel.
*Juust ten westen van Huus Bargh ligt et parkwoold de Plantage.

## Uutgoande verwiezingen
* Webstea Kasteel Huus Bargh
* Verzameling op IGEM (Internet Gelderse Musea)
Huuze Reurle

**Huuze Reurle** is n adellek huus bi-j et darp Reurle (gemeente Berkelland), Gelderlaand en is n kasteel en landgood in den Achterhook, Nederlaand.

## Geskiednis
Den name Reurle (Nederlaands: Ruurlo) kump of van Roderlo, besteet ut -rode- (gereujd woold) en -lo- (open parkwoold). Lange tied bestoand Reurle uut enkele huze op ne neet-strategiese open plek in n uut-estrekt woold- en brookgebeed. Kasteel Reurle wodden al in 1326 eneumd en is vanof de 15de eeuwe in hende van de Nederlandse adelleken familie *[[Van Heeckeren]]* Willem van Heeckeren van Kell, roadgaever van könning Willem III en minister van Butenlaandse Zaken, wodden in Reurle geboorn. 

Völle gebouwen en instellingen in Reurle bunt under et mecenaat van de kasteelbewonners tot stand ekommen: van mölle tot doolhof, van mediesen zorg tot onderwies. 

Et kastele wodden tot et samengoan met de andere gemeenten van Berkelland gebruukt as gemeentehoes, noa ne restaurasie begin joaren tachtig. Vlak veur de restaurasie was et kasteel de lokasie veur de televisieriege 'Den Zeuvensprong' noar et book van Tonke Dragt. De politiek in Reurle hef noo ook nen fietstocht deur et darp organisierd met "den Zeuvensprong" as thema. Teggenwoordig is et ne gewilde lokasie um te trouwen. In 2003 is noast et kasteel de orangerie uut 1879 herbouwd dee noo wöd ebroek as theehuus, en veur aparte gelaegenheden wöd verhuurd.

## Uutgoande verwiezingen
* Webstae oaver de banden van de Van Heeckerens met Reurle, en informasie oaver Huuze Reurle
* Broedlachte op Huuze Reurle
Blaker

Een **blaker** is een lege keersenhouwer mit een platte voot en hef meestentieds een haandvat in de vorm van een ringetjen of een steel. Oek hef een blaker meestentieds rondumme een opstaonde raand, zodat esmolten keersvet der neet ofloop. Veurdat der elektriciteit bestung, wönnen blakers algemeen gebruuk as eenvoudige lampe of zaklampe.

Blakers wönnen meestentieds emaak van messing of keuper, in sommigen gevallen oek wel van keremiek.

Tegensworig wonnen ze allinnig nog gebruuk as dekerasie.

## Zie oek
*Keerse
*Nachlampjen
Duo Karst

**Duo Karst** was een in 1981 op-ericht zangduo uut de Nederlaanse pervincie Drenthe, det bestund uut Jannie Karst-Dubbelboer (Emmen, 1941 - Emmen, 2018) en heur zeun René Karst ('t Ogeveine, 1966 - 't Ogeveine, 2025). Zi'j schreef teksten en zung; hi'j speulde gitaar en piano en componeerde de meziek. Ze zungen in de Zuud-Drèentse streektaal en in 't Nederlaans.

In 1983 begunde 't duo mit de Drentse Aovend, daoras veule Drèentse artiesten an mitwarkten. Ok in de maande mit een bulte artiesten deuden ze vanof 1990 op 't Ogeveine 't evenement Kerst met Karst, mit liedties, vertellegies en gedichten. Bi'j de 75ste verjaordag van de Drèentse dichter Roel Reijntjes in 1998 hef 't duo gedichten van hum op meziek ezet en op cd uutebracht onder de titel *De dichter en de oel*.

Jannie Karst kwaamp op 23 febrewaori 2018 nao een kört ziekbed op 76-jaorige leeftied uut de tied. 

De femilie Karst hef heur eigen opnaomestudio, Dukarec Music Productions.

## Discografie

Cd's:

** 't Vuult zo warm as ik Drents heur* (2001)
**Vlinder van 20 lentes* (2001)
**De dichter en de oel* (1998)
**Liever een mus in de haand* (1996)
**Kerst met Karst* (1994)
**Kerst met Karst, deel 2* (1994)
**Oude schoolliedjes* (cd-riege van 15 dielen, 1993-2005)
**Moedertaal* (1990)
**Geef mij de muziek* (1991)
**Tussen dreumen en zeker weten* (1983)

Cd's mit aandern:

**Van hoes oet* (2000)
**Pronkjewailtjes in zulvern raand* (1992)
**Luster naor de radio* (1991)

Lp:

**Tussen dreumen en zeker weten* (1983)

Lp's mit aandern:

**Honderdvijftig kilometer dialect* (1988)
**De mooiste liedjes in het Drents* (1980)
**Regio artiestenshow* (1980)

DVD mit aandern:

**Duo Karst Live* (2005)

## Bronnen
*Streektaalzang in Nederland
*RTV Drenthe aover 't verscheiden van Jannie Karst

## Uutgaonde verwiezing
*Dukarec Music Productions, de studio van de femilie Karst
Slangenburg

**Slangenburg** is n kasteel in de gemeente Deutekem, rundumme 5 kilometer van den stad verwiederd. Et kasteel ligt in et geliek-eneumde bosgebeed tussen Deutekem en Varsseveld, woar ok de Sint Willibrordabdi-je en n krematorium te vinden bunt.

Slangenburg is ontstoan an et ende van de Middeleeuwn. In de 16de eeuwe wodden et kasteel eigendom van den veldheer Frederik Johan van Baer, den et verbouwden um doar te können wonnen. 

De lesten partikuliere eigenoaren, de femilie Passmann, warn Duutsers. De femilie ligt begroaven op de bi-jzundere begroafplaatse noast de slotgrachte. Noa den krieg wödden alle Duutse bezittingen verbeurd verkloard en zo wodden et kasteel eigendom van den Nederlaandsen stoat. 

Teggenwoordig wödt et kasteel bruukt as gasthuus van et klooster van de Benediktienen. Et laandgood en de kapelle van et klooster bunt toogänkelek veur tooschouwers. Et eeuwenolde lanenstelsel op et laandgood is biezunder. Et is anelegd in den vörm van n trapezium. De trapeziumvörmige lanen bunt bewoard ebleaven.

Slangenburg beheurt tot den Top 100 der Nederlaandsen UNESCO-monumenten.

## Galeri-je

Ofbeelding:Slangenburg_anzicht.jpg|Anzicht op Slangenburg
Ofbeelding:Slangenburg2.jpg|Zi-jkante van et kastele
Ofbeelding:Slangenburg_bi-j_gebouw.JPG|Bi-jgebouw op Slangeburg


## Uutgoande verwiezingen
*Webstea van et kastele Slangenburg
*Webstea oaver den Slangenburg
Koppelpoort

De **Koppelpoort** is n stadspoort in Amersfoort. t Is n samenvoeging van n langd- en waoterpoort. De poort staot an de noordwestkangt van de binnenstad, waor de Eem de stad verlaot. De poort is rongd 1425 ebouwd as ongerdeel van de tweede stadsmuur. De hele muur was rongd 1450 klaor.

De Koppelpoort kon esleuten worren deur middel van n dubbele tredmeule, die te bezichtigen is.

De Koppelpoort kreeg heur anzien van vandaag tiejens de restaurasie deur Pierre Cuypers in 1885 en 1886. Cuypers haolden onger meer n verdieping vort tussen de beie poorten en verving disse deur kangtelen.

Van 1969 tot 1993 was in de poort n poppekast evestigd.

In 1996 worren de leste restaurasie uutevoerd. Disse is terughouwend en mit eerbied veur de ouwe bouwmateriaolen edaon. Hierveur kreeg de gemeente Amersfoort de Europa Nostra Award uutereikt.

## Zie ok
*Lieste van stadspoorten in Nederlaand
Lieste van Nederlaandse plaetse mit veurmoalige stadsrechten

An n antal **plaetse in [[Nederlaand]] bunt vrogger [[stadsrechten]]** too-ekend.  Van sommege van dee plaetse op de lieste is neet bekend of, en zo joa, wanneer dee stadsrechten verleend bunt. Dat dee plaetse, mit name de meeste Freese steadn, Appingedam en Grunnen, wal eigen stadsrechte hadden kump doarbi-j neet ter sproake. 

Den tookenning van stadsrechten hef sinds de herzeningen van de groandwet in 1848 gene betekkenis meer. Vanuut planologies gezichtspunte hebt völle van dizze plaetse neet de bevölkingsantallen dee de benaming rechtvoardigt veur wat vandage under ne *stad* wöd verstoan.

## Alfabeties

## Steadn dee bunt vort egoan
*Burghorn, stadsrechten in 1492, moar nooit untwekkeld tot stad. Is as buurtschop opegoan in den bebouwden kom van Schoagen.
*Delfshaven, stadsrechten in 1825, is as wiek op-egoan in Rotterdam en sinds de joaren 90 wier ne deelgemeente van Rotterdam. 
*Geyne, stadsrechten in 1294, wierd in 1333 deur de Hollaanders verwoost en neet meer op-ebouwd. Op dizze plaatse ligt noe de stad Nieuwegein
*Hughevleet, stadsrechten in de 13de eeuwe, is verdrunken in de golven.
*Niervoart, stadsrechten in 1357, is verdrunken in de golven. Later wierd op deezelfde plaatse Klundert esticht, dat eavenèns stadsrechten kreg.
*Reimerswoal, stadsrechten in 1374, is verdrunken in de golven.

## Verloorn stadsrechten
*Ameide, had van 1277 tot 1527 stadsrechten, doarnoa alleneg nog n antal steadeleke rechten.
*Noordwiek, kreg op 1 april 1398 stadsrechten verleend, moar graaf Albrecht nam de verleningsbreevn op 12 meert 1399 wier trög, umdat de anvroagers neet erechtegd waarn tot n dergelek verzeuk (formeel is doar dus gene sproake van verleende stadsrechten).
*Vreelaand, had van 1265 tot 1560 stadsrechten, howal sommige historici betwist of dee stadsrechten doadwerkelek bunt ontnommen, wöd der algemeen an-enommen dat dit wal et geval is.
*Wognum had van 1392 tot 1426 stadsrechten, doarnoa alleneg nog n antal steadeleke rechten.

Ok bunt der plaetse dee wietgoande steadeleke rechten kreggen. Dizzen wödden mangs ok tot de plaetse mit stadsrechten erekkend, umdat dizzen bundel an steadeleke rechten in den praktiek bi-jnoa etzelfde gevolg had as echte stadsrechten. Et geet in dit verbaand um de plaetse Deepn, Kuinre, Linne, Obdam, Sas van Gent, Siebekarspel, en Wiedenes en Oosterleek.

## Emmeloord
In 1992 kreg Emmeloord, de heufdplaatse van de gemeente Noordoostpolder in ne ludeeke ceremonie stadsrechten van den Kommissares van de Könningin van Noord-Hollaand Jos van Kemenade, den zogezegd optrad noamens de Stoaten van Hollaand. In warkelekheid kunt stadsrechten sinds 1848 neet meer verleend wodden, umdat toon et onderscheid tussen steden en darpen uut de wetgeaving vort ging. Noadeen tot stad uutegreujde plaetse kunt doardeur nooit meer stadsrechten kriegen. Andersumme hebt stadsrechten teggenwoordig ok gene praktiese betekkenis meer.
Hoarlemmerpoorte (Amsterdam)

De **Hoarlemmerpoorte** of de *Willemspoorte* an et Hoarlemmerplein is de viefde Hoarlemmerpoorte dee veurkump in de geskiednis van Amsterdam. Bi-j elke stadsuutbreiding schof de stadspoorte n stuksken op noar et westen, richting Hoarlem.

## Geskiednis
In 1837 was den veurganger van de poorte van vandage, de in 1618 noar untwarp van Hendrick de Keyser ebouwde Hoarlemmerpoorte, zo bouwvallig ewödden dat beslotten wodden tot ofbroak. 3 Joar later verraes, kortbi-j den plek van de veurege, de poorte van noe.

Et untwarp is woarschienlek van de hende van B. de Greef. De poorte wodden los edoane op 27 november 1840 (nen dag veur de inhuldiging van könning Willem II, vandoar den officiëlen name) woarvan nog ne inscriptie an de binnenkante getuugt.

In dee tied hadden de stadspoorten eurre eurspronkelek verdaedigende taak verloorn en deenden noe oaverwaegend as ‘ofsluting’ um heffing van staedeleke belastingen meugelek te maakn. Zo ok de Willemspoorte, woarvan et binnenwark deenden as huusvesting van de met de belastingeninning belaste kemmiezen en enkele wachtholdende soldoatn.

## Bouwstiel
De poorte is n good veurbeeld van de ni-j klassistiesen bouwstiel uut de eerste helfte van de 19de eeuwe; nen ‘strenge’ verkloarende uutleg van de klassiek Griekse en Romeinse tempelarchitectuur. Et gebouw is symmetries van opzet; de veldkante is geliek aan de stadskante, woarbi-j ok den zi-jgaevels geliek bunt. In den deurgäng bunt acht Corintiese zuuln eplaatst, emaakt van Bentheimer zaandsteen. De beklaeding van de zoaldering in den deurgäng is veurzeen van ne op nen roos liekende versiering.

## Station
In 1842 verraes taegenoaver de poorte et Station Willemspoorte as vertrekpunt van de treinen noar Hoarlem. In 1878 wierd de spoorliene ten noorden van de poorte verlengd in de richting van et in 1889 los edoane Centraal Station.

## Politie
Noa et vortgoan van de staedeleke belasting in 1866 blef de poorte (deels) as politieburo in gebruuk, howal stimmen veur sloop opgingen. Stimmen dee luder wodden toon in 1877 de anslutende en an de veldkante elaegen brugge in zudeleke richting wierd verplaatst. Sinds dat joar stoand in den middendeurgäng nen braandspuut op-esteld, en et rechter deel deed deenst as verblief veur den braandwacht. 

In 1889 beslot den gemeenteroad uutendelek tot sloop van de poorte, um ruumte te maken veur n ni-j gebouw veur politie en braandweer. Noa joarenlang genöäl wierd dit besluut op 18 april 1900 wier ongedoan emaakt en beslotten tot restaurasie van de poorte. 

## Zee ok
*Muderpoorte (Amsterdam)
*Leidsepoorte (Amsterdam)
*Lieste van stadspoorten in Nederlaand
Misterpoorte

De vort egoane **Misterpoorte** in Breevoort is de tweede stadspoorte dee-t veurkump op dizze plaatse in de geskiednis van Breevoort. Bi-j elke stadsuutbreiding verni-jden zie de stadspoorte um met de tied met te goan. Dizze poorte bestoand uut 3 poorten en ze mossen 2 grachten oaverstekken vuurdat de leu de stad binnen kwamen, en woarschienlek nog ne veerde dee op de plaatse stoand woar noe et café Misterpoort steet. 

In de 17de eeuwe gingen dizze poorten vort, en wierden verni-jd noar de ni-jste vestenuntwekkelingen uut dee tied, mit ne raveliene. Dizze raveliene wöd ok Misterpoorte eneumd, en wierd ofegroaven in de 18de eeuwe. 

## Zee ok
*Lieste van stadspoorten in Nederlaand
Raveliene

Ne **raveliene** is n underdeel van nen veste. Et is n viefhookeg of redanvörmig verstarkt eilaand dat zich an de buutenkante van de vestingmure bevundt, moar dat mangsmoal an den veste is vastebouwd. De punte van et raveliene stök dan uut in de vestengrachte.

Et raveliene bevund zich halverweage de bastions, mangs veur de toogängspoorte van den veste, moar et kan ok et *gedien* (Nederlaands:Gordijn) (ok wal courtine eneumd, dat is de mure tussen twee bastionnen) mit de scholderheuke van de noaburige bastions verdeadigen.

Ne raveliene kon ok wödden ebruukt veur aandere doolenden, bi-jveurbeeld as huusvesting van jagers dee warkten buten den veste en ok nen taak konden hebben in de verdeadeging van de stad.

Bi-j de vestingwarken (of "den veste") van Naarden ligt de ravelienen as eilanden in de vestengrachte (of "den veste") (et water an de butenkante van et raveliene heet de raveliensgrachte). In Goes kent zie et Raveliene den Greunen Jager en Raveliene den Grenadier dee as schiereilaand (verbunden deur maegere brugge of dam) zowal veur et gedien as in de buurte van ne toogängspoorte lagen.

In de museumstad Bourtange, dee is herbouwd in de stoat van 1742, bunt ravelienen in et echt te bewunderen.
Courtine

Ne **courtine** is ne mure dee bi-j ne veste twee bastionnen met mekare verbundt. Noast et Fraanse weurd courtine wödt ok et Nedersaksiese **gedien** hierveur gebruukt.

Courtines kunt wödden verdeadigd deur ravelienen, dee zich in de vestengrachte bevindt.

## Andere betekkenissen
La Courtine is wieter ne plaatse in Frankriek woar Nederlandse soldoaten eleagerd waren tiedens den kolden oorlog. Rijk de Gooyer hef hieroaver n grappig leed ezongen - eskreven deur Eli Asser - met den titel "Breef uut la Courtine". De melodie is den bekenden Urendans van Amilcare Ponchielli.
Respect veur dialect

**Respect veur dialect** is een Nedersaksisch streektaolleeid. 't Leeid wordt zongen deur negen dialectzangers: Margaretha Kleine, Bert Koops, Luuks Nijsingh, Alwie Kroeze, Annet Nikamp, Edwin van Hoevelaak, Jerry and the Casemakers, Hein Migchelbrink en Burdy. De zangers en zangeressen kommen oet Drenthe, Overiessel, Gelderlaand en Grunningen. 't Leeid is officieel oetbracht op 1 meert 2008, vanwege de jaorlijkse dialectmaond. Bij 't leeid is ok een videoclip maokt.

## Liedtekst
:*De wereld wordt steeds groter en de grenzen vallen om,* 
:*Wie goan veur ain Europa, je vroagen joe ôf woarom?* 
:*Toch wil ie ergens bie heuren, zeuk ie iets wat ow verbindt,* 
:*Oen afkomst of oen dialect, vertelt oe wie aj bint* 

:*Dialect, dialect, veur oe heb ik respect* 
:*Dialect, dialect, de taal die lekker bekt* 
:*de een zegt 't is 'n streektaal, de ander nuumt 't plat,* 
:**t is 'n moederspraoke recht uut uut 't hart'' 

:**t Dialect is makkelijk, jao, 't is 'n fenomeen* 
:*Een half weurd is voldoende, wie begriept mekaar meteen* 
:*want as wij zeggen van ja ja, dan bedoelen wij eigenlijk nee* 
:*Wie goat ook aait noar huus hen, noar oons eigen stee* 

:*Dialect, dialect, veur oe heb ik respect* 
:*Dialect, dialect, de taal die lekker bekt* 
:*de een zegt 't is 'n streektaal, de ander nuumt 't plat,* 
:*'t is 'n moederspraoke recht uut uut 't hart* 

:*Wat is hiervan noe hét moraal? Ie bunt en leaft oe eign taal* 
:*Dialect, dialect, veur oe heb ik respect* 
:*Dialect, dialect, de taal die lekker bekt* 
:*de een zegt 't is 'n streektaal, de ander nuumt 't plat,* 
:*'t is 'n moederspraoke recht uut uut 't hart* 

:*Dialect, dialect, veur oe heb ik respect* 
:*Dialect, dialect, de taal die lekker bekt* 
:*de een zegt 't is 'n streektaal, de ander nuumt 't plat,* 
:*'t is 'n moederspraoke recht uut uut 't hart''

## Oetgaonde verwiezing
*YouTube: Respect veur dialect
Medrid

**Medrid** of **Madrid** is de heufdstad van Spanje, van de *[[Comunidad de Madrid]]* en van de pervincie mit dezölfde name. De stad, ok wal *La Villa y Corte* enuumd (ongeveer *De Stad en 't Hof*), hef 't grootste oppervlak en de mieste inwoners van alle Spaanse steden, mit officieel 3.132.463 inwoners in de gemiente en 5.843.031 in de metropool, waordeur 't op de darde plek kump van stedelijke gebieden mit de grootste bevolking in de Europese Unie.

As heufdstad van de staot huusvest Medrid de gebouwen van de oaverheid, 't parlement (*las Cortes*) en veuranstaonde oaverheidsinstellings. Ok de keuning van Spanje hef er zien officiële residentie. Medrid is een belangriek financieel, industrieel en cultureel centrum. Een bulte laandelijk opererende bedrieven en een köppel van de grootste corporaoties ter wereld hebt d'r heur stee. In Medrid viej de heufdvestiging van de Wereld Toerisme Orgenisaotie. Ok orgeniseert ze er de toerismebeurs FITUR. D'r bint internationaol bekende musea zoas 't Prado, 't Thyssen-Bornemisza en 't Reina Sofía.

Medrid begunden as een verstarkte vesting van de Moren (*Mayrīt*, مجريط; in old Kasteljaons *Magrit*, *Magerit* of *Matrit*). Verskeiden skrievers mient op basis van archeologische vondsten det dizze vesting ebouwd wördden op de plek van een zeuvende-ieuwse Visigotische nederzetting mit de name *Matrice* of 'revierbedde'. De plaatse wördden in 1083 veroaverd deur Alfons VI van Castilië. De Spaanse keuning Filips II keus de stad in 1561 veur zien hof, daormit 't de eerste permanente heufdstad van de Spaanse monarchie wördden. Van die tied of - behalve van 1601 töt 1606, toe as Valladolid veur een tiedtien de heufdstad was - hef Medrid de heufdstad van Spanje ewest. Ok van die tied of hef 't de regeringszetel ewest, behalve in de Spaanse börgeroorlog, toe as de regering van de Rippebliek tussen november 1936 en jannewaori 1939 in Valencia en Barcelona zat.

## Rifferenties
*De rifferenties bint Spaanstalig as ter niet aanders bi'j stiet.*
Vestingstad

Ne **vestingstad** is ne verdeadegboare stad, eleagen op ne strategiese plaatse an ne grenze of ne samenkumste van belangrieke laand- of waterweage. 

In de löppe der joaren bunt völle vestingsteadn uutgebreid en noar de hedendaagse smake, stiel of eisen in-ericht. De stad wierd verdeadegd deur der muurn of later eerden wallen rundum hen te leggen. De toogängen konden wödden of-eslotten deur middel van stadspoorten. De wallen konden verdeadegd wödden mit handvuurwoapens en wierden dernoast vake verstarkt mit bolwarken, woar vandan de poorte mit kanonnen beveilegd konden wodden. De verdaedeging wodden nog dooltreffender emaakt deur der grachten umhen te leggen. Veur de poorten wödden dan valbruggen an-elegd. In de grachte wödden veur de poorten ravelienen anelegdt as döbbele bescharming. Binnen den vesting waren Kazernes, Arsenoalen en beschut under den groand, bomvri-je Kruutmagazienen in den heufdwalle. Tiedens et oprukken van soldoatn wödden veulal grotere tröppe soldoaten as tiedens vrede bi-j de burgerleu inkwarteerd.

Bi-j völle steadn bunt, veural in de 19de eeuwe de stadswallen ofegroaven en grachten wier edempt noadat den verdeadigingstaak vort was, om plaatse te maakn veur de uutbreiding van de stad.

## Zee ok
*Lieste van Nederlandse vestingsteadn en verstarkte steadn
*Lieste van Belgiese vestingsteadn en verstarkte steadn
*Zee et blad fort veur ne riege benamingen oaver vesten en verstarkingen.
Valbrugge

Ne **valbrugge** is ne bewaegboare brugge. Zi-j dreajt um de horizontale y-asse, loodrechte op et wegdek.

De valbrugge kump veurnaomelek veur bi-j kastelen, moar ok bi-j sommige stadspoorten is de valbrugge too-epast. De valbrugge verbundt et kasteel of de stad mit et umrengende gebeed. As de brugge los is en de brugge dus aoverende steet, is et kasteel of de stad ofeslotten van de buutenweald. 

An beide punten van de valbrugge zit nen kabel of ketten. Deur twee geate in de mure bunt dizze kabels verbönden mit n oprolmechanisme. Mit hulpe van dit oprolmechanisme wöd den kabel op-erold en de brugge op dee wieze weer noar boaven etrokken. 

Uut de valbrugge is later de ophaalbrugge ontstoan. In teagenstelling tot de valbrugge hef ne ophaalbrugge teagenwicht, zodat et losmaken van de brugge veul makkeleker geet.

## Bronne
Henk de Jonge en Nico Muyen. 2000 jaar Beweegbare Bruggen. Uitgeverij Elmar B.V., Rijkswijk MXMV. ISBN 90-389-0286-7
Slot Loevestein

**Slot Loevestein** is n kasteel, eleagen eaven ten noordwesten van et darp Poederoijen, dat vult under de gemeente Zaltbommel, an et ende van den Schouwendiek in de uterweerden van den Woal en den Af-edamden Moas.

## Geskiedenis
Loevestein is tussen 1358 en 1375 ebouwd deur Dirk Loef van Horne, heer van Altena. Tot 1397 bunt enkele delen nog wat hoger emaakt of veranderd. Et verrees op ne strategies eleagen laandtonge, op de plaatse woar de revieren den Moas en den Woal zich vereanegt tot den Boven-Merwede. Et wodden ebruukt um tol te heffen. Moar umdat den umrengende groand, et Munnikenlaand, mangsmoal under water stoand, was et nooit n antrekkelek wonhuus veur edelleu. Zo hef ne markwoardege geskiedenis op Loevestein plaatse evonden.
Tiedens de Hookse en Kabeljauwse twisten was Loevestein ne gevangenisse veur teggenstaanders van Jacoba van Beieren. Ok tiedens de Republiek was Loevestein ne stoatsgevangenisse:
*Hugo de Groot zat hier vanof 1619 nen leavenslangen gevangenisstraf uut, tot hi-j in 1621 ontsnapten in ne bookenkiste. 
*In 1631 ontsnappen zeuven remonstrantse dominees in n löäg beerfust. 
*In 1650 leet stadholder Willem II 6 staotenleu opsluten op Loevestein, woarunder Jacob de Witt, börgemeister van Dordrecht. De gevängennemming was anleiding veur et ontstoan van de benaming *Loevesteinse [[faktie]]* veur de stoatsgezinden, teggen stadholderleke gröpering in de Republiek.

Vanof de 17de eeuwe maken Loevestein deel uut van de Hollandse Waterliene.

## Vandage
Loevestein is grotendeals bewoard ebleaven as middeleeuws kasteel. Et slot is teggenwoordig n Rieksmuseum. Op zundag, moandag en woonsdag kan der teggen betoaling vri-j wödden sjokst, de andere dage allene under leiding van nen gids. Bi-j de bewoarplaatse veur kleare in den keller wödt den bezeuker wilkom eheaten deur nen spöller in middeleeuwse kleare den zich bekendmek as Heer Dirk in et Nederlaands en Engels op n in de mure verwarkt videoskerm.

De kamers en zalen bunt scheers in-ericht, moar nargens hangt töwkes of bunt ofzettingen. Vanuut de smalle ramen he'j uutzicht op et revierenlaandskap. Nen museumwinkel mit geschenken tot andenken en n kafé mit of-escheiden ruumte in de oppenloch an et water van de slotgrachte bunt underebracht in de bi-jgebouwen en veurmoalege peerdestallen. In de veurmoalege soldoatenhuuskes is ok ne tenteunstelling inericht (Op-egroaven!) mit veurwarpen evonden op Loevestein in den groand en in de grachte.


Ofbeelding:Loevenstein_2.jpg|Kruuttoorn
Ofbeelding:Loevestein soldatenhuisjes en de Waal.jpg|Soldoatenhuze
Ofbeelding:Loevenstein_4.jpg|Kafé in den veurburg


## In de kultuur
*Het slot Loevestein in 1570* is n book van den skriever Jan Frederik Oltmans uut 1834.

In *[[De Zwarte Tulp|La Tulipe noire]]* (*Den Zwarten Tulp*), n book van den Fraansen skriever Alexandre Dumas père uut rundumme 1850, wöd den heufdrolspöller Cornelis van Baerle in 1672 gevängen gezet op Loevestein. Hi-j wet te ontsnappen.

## Uutgoande verwiezingen
* Slotloevestein.nl: Webstea van Loevestein
* Gerritveldman.nl: Ofbeeldingen van Loevestein
Kasteel De Cannenburgh

**Kasteel De Cannenburgh** is n 16e eeuws kasteel in Vaossen. 

t Kasteel is ebouwd op de resten van n older kasteel, waorvan de vrogste beschrieving uut 1365 kump. Sporen van dit vroggere verstärkte huus bint nog te bekieken in de kelder van t kasteel.

In 1881 kwam de leste bewoonster van t kasteel uut de tied, waornao heur bezittingen verdeeld wordden onder familieleden. t Kasteel dreigden of-ebroken te worden, mar kon verkocht worden an Eduard, baron van Lynden. De leste partikuliere eigenaar was Richard Cleve. Nao de oorlog wordden t kasteel in beslag eneumen deur de Nederlandse Staot, waornao t in 1951 veur n symbolies bedrag verkocht wordden an de Stichting Vrienden van Gelderse Kastelen. Tussen 1975 en 1981 wordde t kasteel op-eknapt en, mit hulpe van verscheidene schenkingen, opniej in-ericht. In 2006 kon de stichting op n veiling in Brussel n groot deel van de huusraod weerummekopen. t Ging hierbie um zilverwärk, peerdedaekens, huusraod en n familievaondel uut 1759.

## Schriefwieze
De name van t kasteel wordt op twee verschillende wiezen eschreven, Cannenburgh en Cannenburch. Over de juuste schriefwieze bint de meningen verdeeld, zo schreef de Stichting Vrienden van Gelderse Kastelen t op zien webstee mit "ch". A'j de Cannenburgh-route volgt, ku'j zien dat dit mit "gh" eschreven is. Op de olde plattegronden wordt de Cannenburgh mit "gh" op t ende an-egaeven, en ok in t darp Vaossen bint verwiezingen mit "gh".

## Trivia
*De "Veluwse Troubadour" Frans Nieuwenhuis schreef in t Veluws n lied over t kasteel, eneumd *Cannenburgher klöksien*. Dit lied wordt in de volksmond ok wel "t Vaossens Volkslied" eneumd.
* t Symboliese bedrag waorveur de stichting t kasteel kocht was 1 gulden, ze waren wel verplicht um t kasteel op te knappen.

## Referensies
**Bronnen:**
*Webstee Kastelen in Gelderland
*Bertha's Kastelenwebstee
Huys ter Warmond

Et **Huys ter Warmond** is van eursprong n middeleeuws kasteel dat in de 18de eeuwe ingriepend wierd verbouwd tot ne butenplaatse. Et ligt op n landgood noord-oostelek van et geliek-eneumde darp Warmond.

## Geskiednis

Et kasteel is woarschienlek al veur 1300 ebouwd, en wodden veur et eerst eneumd in et joar 1362. Et kasteel beheurden toon an Jacob van de Woude, heer van Warmond. In dee tied bestoan et kasteel uut nen verstarkten wontoorn met woarschienlek wat holten bi-jhuze. Et kasteel wier tiedens de Hookse en Kabeljauwse twisten meerdere maolen verwoost, ok in den Tachtigjoarigen Oorlog had et huus völle te lieden. 

## Ontstaon van et kasteel van noe

Duur huwelek en verarving wisselenden et huus meerdere moalen van eigenoar, en wodden unreagelmoatig bewond. Pieter van Leyden huurden et huus uutèndelek in 1766, en leet et ingriepend verbouwen, woarbi-j et kasteel zien sobere uterlek van vandage kreg. In 1960 wierd et kasteel en landgood doarumhen verkocht an de gemeente Warmond, dee et wier verkocht an de "Stichting Huys ter Warmond". Dizze stichting hef as dool et huus bewond te holden, en in gooden stoat. Doarumme is et kasteel ok neet te bekieken. Et landgood doarumhen is noe van de stichting "Zuud Hollaands laandskap" en oppend veur leu dee doar wilt sjoksen.
Bunnik

**Bunnik** is n darp en gemeente in de Nederlandse previnsie Utrecht en hef een oppervlaakte van 37,62&nbsp;km² (woarvan 0,52&nbsp;km² water).

## Geskiednis
De geskiednis van de gemeente geet rundumme 2000 joar terugge. De Romeinen bouwden kort noa et begin van onze joartelling bi-j Fectio (Vechten) nen belangriek castellum met nen haavn an den toonmalige löp van den Rien, eure grensrevier. Destieds was den Lek minder belangriek. Et meeste water streumden vanof Wiek bi-j Duurstede noar et noorden, deur Bunnik van Utrecht noar Katwiek an den Rien. (Zee Krommen Rijn, Leidsen Rien, Olde Rijn.)

Bi-j et castellum ontwikkelden zich ne handelsplaatse. Dizzen blef bestoan, ok toon et castellum in de veerde eeuwe veur altied deur de Romeinen wierd verloaten. Et gebeed wodden toon achterenvolgens bezet deur de Freezen en de Franken. In 632 schonk den Frankiesen hofmeier Pippijn I van Landen under aandere de rest van Fectio an den biskop van et Eertsbisdom Utrecht. Under karkeleke leiding wodden et gebeed tussen de 8de en de 14de eeuwe geheel ontgonnen. Belangriek veur de ofgraovingen was den dam den in of kort noa 1122 te Wiek bi-j Duurstede in den Rien wodden elegd, zodat den Lek den deurgoanden voarweg wodden. Vanof dee tied is den waterstaand in den Krommen Rien te raegelen, moar is der vri-jwal gin skeepvoart meer. In de 8ste en 9de eeuwe ontwikkelden zich de 3 karkdarpen Bunninchem (Bunnik), Iodichem (Odiek) en Wercundia (Warkhoven). In de 12de en 13de eeuwe wödden der kleine darpskarkskes ebouwd.

Uut de karkeleke indaeling ontwikkelden zich an et ende van de Middeleeuwn n antal gerechten (bestuurleke organisasies), dee in de Fraanse tied wödden vervangen deur gemeenten. Van 1817 tot 1856 waren der 4 gemeenten op et groandgebeed van den gemeente Bunnik van noe, dee ieder n kwarteer laeverden van et gemeentewoapen: de rode hane van Bunnik; St. Nicolaas uut Odiek; et Witte Peerd van Warkhoven; en den Fraansen lillie (uut et Van Renesse-woapen) van Rhijnauwen. De gemeente Bunnik van vandage besteet vanof 1964.

In augustus 1974 beslot den gemeenteroad tot et vaststellen van ne gemeentevlagge. Dree golvende banen van greun, wit en greun stelt den Krommen Rien veur, streumend deur de greune velden.

## Kernen
Bunnik, Odiek en Warkhoven

## Uutgoande verwiezingen
* Webstae van de gemeente Bunnik
* Webstae met verwiezingen in en informasie oaver de gemeente Bunnik

## Galleri-je

Ofbeelding:Bunnik anzicht.jpg|Anzicht op et olde Bunnik
Ofbeelding:Bunnik darpsstroate.jpg|Darpstroate
Ofbeelding:Bunnik roadhuus.jpg|Olde roadhuus
Ofbeelding:Bunnik kark2.jpg|Darpskarke mit 13de-eeuwsen Romaansen toorn, in volksmund et witte karkjen eneumd.
Kasteel Brederode

Met de **Ruïne van Brederode** wodt de reste an-eduud van Kasteel Brederode bi-j Santpoort-Zuud.
Et kasteel is in de tweede helfte van de 13de eeuwe gesticht deur Willem van Brederode. Dizzen stamden of van de heren van Teylingen, dee verwant waren an de graven van Holland.

Den name Brederode verwis noar n stuk bosgroand (Brede Roede) dat erooid wierd, woarop et kastele is ebouwd. Eerst bestoand et kasteel alleneg uut nen wontoorn. Rundumme 1300 wierd den toorn ofebrokken woarnoa Dirk II van Brederode n veerkant kasteel leet bouwen.

## Geschiedenis
Tiedens de Hookse en Kabeljauwse twisten blaeven de Brederodes trouw an Margaretha van Beieren, woardeur et kasteel in 1351 belaegerd wodden deur den Kabeljauw-gezinden Gijsbrecht van Nijenrode. Noa de oavergave was et kasteel zo zwoar beschadigd, dat et wierd esloopt.

Noa de verzoening tussen de Brederodes en de Graven, is et in 1354 wier herbouwd. Et wodden neet meer bewond, moar blef wal ne uutvalsplaatse veur de Hoken, under anvuuring van Willem van Brederode.

Umdat de Hoken in 1426 Hoarlem belaegerden verwoostten de Kabeljauwen et zudeleke deel van et kasteel. Et wodden Willem van Brederode verboaden et kastele te "verstarken, vastmaken of te bolwarken" woardeur et neet harsteld kon wodden. Uutendelek wodden in 1464 toch et noordeleke deel wier hersteld. Tiedens den opstaand van et Keze- en Broodvolk in 1492 wodden et kasteel plunderd deur Duutse soldoaten. Vanaf dee tied wöd et neet meer bewond.

Tiedens et beleg van Hoarlem in 1573 wodden et kastele plunderd en in braand estokken deur Spaanse soldoaten. Vervolgens veel de ruïne ten prooi an et oprukkende stoefzaand van de dunen.

In 1679 kwamp Wolfert van Brederode oet de tied, den lesten heer van Brederode, woarmet de ruïne verveel an de graven van Hollaand, dee neet meer bestoanden en wierden op-evolgd deur den stoat der Nederlaanden. In de 19de eeuwe was de ruïne éne van de eerste bouwwarken dee in opdracht van den stoat wodden restaurierd en wodden et eersten rieksmonument.