open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Waterburcht

Een **waterburcht** of **waterslot** is n soorte kasteel woarbi-j de kasteelsamenstelling dreks umgaeven is deur ne brede grachte of ebouwd is in 'n meer, ne reviere of aander water. Et kasteel steet neet boaven op ne motte en et hoes is neet umgeaven deur bi-jkommende verdeadigingsmuurn. De buutenmuurn van et hoes zelf bunt de belangriekste verdeadegingswarken. De huze stoat mangsmoal rundumme nen binnenhof, en meugelek wodt dee dele van den wier verbunden deur ne schildmure. 

Hooktoorns zorgt veur ne bi-jkommende verdeadiging. Veurbeelden van dit soorte kastele bunt et Muderslot in Muden, et waterkasteel van Schoonbeek, et Kasteel Radboud in Medemblik, de kommanderi-je van Alden Biesen in Riekhoven en de Ruïne van Brederode in Santpoort. Slot Egeskov in Denemarken wöd ezene as ene van de mooiste en best bewoarde waterburchten in Europa.
Muderslot

Et **Muderslot** is n nog in goden stoat verkerend middeleeuws kasteel in Noord-Hollaandse Muden. Et is vandage den dag n rieksmuseum. Et kasteel is nen veerkanten waterburcht. Op iederen hook steet nen runden toorn. Binnen de mure steet n hoes mit trapgeavels.

Wanneer et Muderslot ebouwd is, is unzeaker. Mangsmoal zegt zie dat et rundumme 1280 deur graaf Floris V wierd ebouwd, moar meugelek bestoand et kasteel toon al en hef den graaf et allene moar ekocht. Dizzen kearl was "steenriek", zodat hi-j n stenen kasteel kon bouwen (of kopen) in ne tied dat de meeste gebouwen van holt wödden maakt. Et kasteel wodden ebouwd an den munding van den Vecht in de Zuderzee, et teggenwoordige Iesselmeer. Dreks bi-j et kasteel ligt Muden mit zienen haven. 

Mit nen skakelketten oaver den Vecht kon Floris V tol heffen bi-j de langsvoarende skeape.

Graaf Floris V wierd op 27 juni 1296 in de umgeaving van et kasteel vermoord. Tiedens nen valkenjächt wierd hi-j evangn enomnen deur de dealnemmende edelleu Gijsbrecht IV van Amstel en Herman van Woerden. Hi-j wodden vief dagen evangn ezat in et kasteel. Bi-j ne ontsnappingspeuging uut et kasteel wierd hi-j edood deur zienen schildknoap, Gerard van Velzen. 

Et kasteel wodden vervolgens verwoost deur biskop Willem van Mechelen, moar 100 joar later deur Graaf Albrecht van Beieren op dezelfde plaatse en mit denzelfden plattegroand wier opebouwd. 

Et Muderslot wierd mangsmoal bewond deur slotvoogden, dee et kasteel noamens euren heer beheerden; dat was bi-jveurbeeld den biskop of den laandsgraaf. In et begin van de 16de eeuwe wodden et kasteel korte tied eigendom van de Geldersen. In den Tachtigjoarigen Oorlog wodden in 1577 et slot namens Willem van Oranje inenommen.

Den huusroad, gebruuksveurwarpen en skilderi-jen dee momenteel in et kasteel bunt te bekieken stamt uut de 17de eeuwe. In dee tied leafden den skriever Pieter Corneliszoon Hooft in et kasteel. Hi-j verzamelden andere kunstenoars um zich hen, den Muderkreng geneumd.

In de Franse tied wodden et kasteel as kazerne bruukt deur et Fransen leager. Vanof 1795 wodden et slot neet meer bewond en raken et in verval. In 1825 wodden et te koop an-eboaden. Noa nen oproop an könning Willem I wodden den verkoop verhinderd, moar pas in 1895 wodden begonnen mit de restaurasie, uut-evoerd under leiding en volgens plannen van P.J.H. Cuypers.

Et kasteel hef ne slotgrachte mit ne ophaalbrugge. Buten et kastele is nen proemenbongerd, den ok al bestoand in de tied van Hooft. (Ne bereumde uutdrökking van Hooft teggen de andere leaden van den Muderkreng: "Tot zeens in de proementied"). Doar is ok nen erestaurierden moostuun en nen krudentuun.

Et Waterlienepad kump lengs et Muderslot.

## Uutgoande verwiezingen
* Webstea van et Muderslot
Skakelketten

Nen **schakelketten** is ne beweagboare riege van mit mekare verbunden skakels, dee mangsmoal uut metaal bunt emaakt en mangs den vörm van nen ring hebt. Ketten bunt buugzoam moar toch starke verbindingen dee mangs veur sloten ebruukt wodt. Een ander bekend gebruuk is den ketten woarmet skeepsankers vastemaakt wodt. De skakels van skeepsketten hebt mangsmoal ne dwarsverbinding in et midden, um te veurkommen dat de skakels under invlood van den groten trekkraft op den ketten verbuugt en in dwarsrichting samendrökt wodt. Zie bunt achtvörmig.

De skakels van nen gewonen skakelketten steet loodrecht op de skakels woarmet zie verbunden bunt. Deur biezundere vörme te bruuken, bi-jveurbeeld deur de skakels nen kwartslag te tordeern, komt alle skakels in nen gelieken staand te liggen, wat nen halsketten 'n mooier anzeen gif. Veur kettenandrievingen wodt ok bi-jzunder evörmde skakels bruukt.
Schildknoap

Een **schildknoap** was nen (adelleken) jongen kearl den in dienst stoand van nen ridder.

## Page
Nen schildknoap begun as page (vanof et 7de tot et 14de, 15de leavensjoar). Adelleu brachten eure zönnen noar nen ridder om zörg te draegen veur de opvoeding. Nen page was nen persoonlek dienoar van den ridder. De warkzoamheden van nen page bestoanden uut alle veurkommende karweien dee den ridder him opdroog. Bi-jveurbeeld dat den page de moaltied mös kloarmaakn, verantweurdelek was veur et onderholden van de uutrösting, et verzörgen van de peerde en beeste en under aandere et beddestee kloar möst maakn. Tiedens den tied dat den jongen kearl page was, leerden hi-j mit name de juuste umgängsvörmen (höffelek wean, eer, mood, trouw) in de ridderleke weald.

## Schildknoap
As nen page in de oge van den ridder de juuste eigenschopppen blek te hebben en stark genög was, wierd hi-j nen schildknoap. Den schildknoap deenden den ridder en was altied noast him, ok tiedens den veldtocht in den krieg. Wieters droog hi-j zien woapenschild, vandoar den name schildknoap. 

Den warkzaamheden van den schildknoap bestoanden veural uut et verzörgen van de uutrösting van den ridder en et verzörgen van ziene peerde en hunde, et verzörgen van wonden en et veurbereiden en anweazig wean bi-j den jächt. Doarnoast leerden hi-j de kriegskunst, vechten, umgoan mit woapens en kreg den schildknoap (gezamenlek mit aandere schildknoapen) uut-ebreiden lichameleke oefeningen. Wanneer den schildknoap zich in den stried of op n toernooi beweazen had, gaf den ridder him den ridderslag. Dit was anders gin verheffing in den edelstaand, moar et bewies dat hi-j oaver de juuste (ridderleke) eigenschoppen blek te beschikken.
Page

Nen **page** was n kearltjen dat vanof zien 5de of 6de leavensjoar in dienst van nen ridder opgeleid wierd tot schildknaap.

As den page genog kracht had, zich had bekwoamd in de deugden van nen ridder en in stoat was um in veldtochten met te vechten, wierd hi-j rundume zien 15de joar schildknaap. Den schildknoap was erechtegd om nen dolk, den banier en et schild van den ridder te draegen en den ridder te denen um zelf as volwassen kearl den ridderslag te meugen untvängen.
Ridderslag

Nen **ridderslag** (akkolade) is et verlenen deur nen (adellek) heer van de ridderleke weerdegheid deur middel van et leggen van den zien zwoard op beide scholders van n persoon.

## Eursprong

Den veurloper van den ridderslag is et oldgermaanse gebruuk van et zweerd omgörden van nen (jonge)kearl den zich op et slagveld hef bewezen.
In de achtste eeuwe mag iederen ridder iemand dee zich verdeenstelek hef emaakt op et slagveld tot ridder verheffen. Tootreading tot dizzen staand is dan betrekkelek eenvoldeg howal neet iederen ridder hiermet vanzelf van adel is. Völle leden van de Ministerialiteit bunt wal ridder moar neet van adel. 
Den ridderslag wodden pas in de 14de eeuwe ingevoerd, as de zwoardumgörding heure betekkenis hef verloorn. In de löppe van dee eeuwe wöd den ridderslag nen uting van klassebewustzien en sociale apartheid van den ridderstaand. Veurweerde wöd dat ni-je ridders van adelleke geboorte möt wean. Et is ne bevestiging van et tot de heersende klasse beheuren.

## Ne eslotten klasse

Vanof de 12de eeuwe untwekkelt den adel zich tot ne eslotten klasse. Alleneg iemand van ridderleke ofkumste kan ridder wödden. Friedrich I Barbarossa verboad mit noadrök dat zönnen van preesters en boern den gordel drogen. In et Heilige Roomse Riek wöd de ridderleke boavenloage in 6 of 7 zogeneumde heerschildrangen van verskillend anzeen esplitst. Et verskil tussen rieksaristokrasie en aandere adel wöd dan eformalisierd.

## Den Ridderslag in Nederlaand

De Nederlandse Ridderorden kent weineg of gene ceremonieel en ok nen ridderslag mit n zweerd wöd neet egeaven. Alleneg de Militaire Willems-Orde kent n bi-jzunder ritueel woarbi-j den Könning of Könninginne den ni-jen Ridder mit den vlakken hand steavig op den scholder slöt. Ne handeling dee deur de oaverege anweazige Ridders herhaald wöd.
De Ridderlekke Duutse Orde in de prottestantsen Bali-je kent ginnen ridderlag moar in de Katholieke Orde van Malta wöd nen ni-jen Ridder deur den Baljuw dree moal mit et plat van et zwoard van den oldsten van de an te bringen verwochtenden-ridders op den rechterscholder 'eslagen'.
Den Laandkommandeur van de prottestantse Johanniterorde löt de an te bringen Rechtsridders veur him neerknelen en slöt eur dreemoal op den linkerscholder mit de weurden "mit dizze dree slagen sloa ik ow tot Rechtsridder en gef ow alle rechten dee nen Rechtsridder in de Johanniter Orde in Nederlaand bezit"

## Literatuur
* W. Jongedijk e.a., "Ridderlijke Orden in Nederland", 1965
Banier

Nen **banier** is ne vlagge of aander stukke stof dat n symbool, logo, slagzinne of anderen boskop zeen löt. In de vexillologie en heraldiek wödt den uutdrökking 'banier' veural bruukt veur ne vlagge dee alleneg n wapen ofbeeldt of allenig moar de bestaanddelen uut n woapenschild zeen löt, woarbi-j alleneg den vörm van et woapen is vervongen deur den vörm van de vlagge.

## Zee ok
* Baanderhere
Ridder

**Ridder** is nen adelleken titel. In Nederlaand besteet der gene vrouweleke teggenhanger. 

Den titel wöd tussen de veurname en den geslachtsname eplaatst (zunder heufdletter um verwarring tussen achtername en titel te veurkommen).

*Familie: *ridder* van Rappard.
*Familie: *ridder* Huyssen van Kattendieke.
*Familie: *ridder* de van der Schueren.
*Enzowieter

Den titel ridder kump in Nederlaand en Vloanderen op twee wiezen veur: "op alle" en "mit et recht op eerstgeboorte".

In et eerste geval heft ieder lid van de betreffende adeleke femilie (dat wil zeggen iederen manneleken afstammeling, in manneleke liene) recht op den titel.

In et tweede geval wödt den titel verarfd in de Saliese liene. Dat wil zeggen dat den oldsten manneleken afstammeling van den eersten draeger van den titel zich ridder mag neumen. De reste is dan dus zunder titel. 

## Ridderschop
Den verzamelden adel in n gewest neumt zie wal de ridderschap wat dus neet hetzelfde is as ne Ridderorde.

Of-ezene van et weurd ridderschap in de betekkenis van "wat mit den ridder verbaand holdt" en "et ridder wean" waren der instellingen en bunt der vereanigingen dee ridderschoppen wödden neumd.
De Ridderschop was in et Nederlandse recht et openboar lichaam of kollege woarin de edelleu, neet alleneg ridders moar ok baronnen, burggraven, graven, markiezen, prinsen, hartogen en ongetitelde edelleu van ne proveensie vereanegd waren. Zi-j spölden ne rolle in et bestuur.
De 7, later 19 en noa 1830 11 Nederlandse ridderschoppen bunt in 1850 bi-j et in warking treaden van de deur Thorbecke op-estelde Previnsiewet vort egoane.
In de middeleeuwn en in de Republiek der Zeuven Veraenigde Nederlaanden hebt tal van ridderschoppen bestoan. Teggenwoordig bunt der vereanegingen van edelleu dee-t zich "ridderschoppen" neumt.

## Zie ok
* Ridderslag
* Page
Maerssen (Utrecht)

**Maerssen**, ouk wel eskreaven as **Meerssen**, (IPA: ; Nederlands: *Maarssen*) is een darp en vöärmålige gemeynde in et noorden van de stad Utrecht, in de neaderlandske provinsy Utrecht. Et darp Maerssen beståt üüt twey deylen, eskeiden döär et Amsterdam-Rynkanaal. Oustelik dårvan leit et oorsprungelike darp, ouk wel anedüded as Maerssen-darp; Westelik leit de wyk Maerssenbrook, wår ouk een station is. Maerssen-darp leit behalve an et kanaal ouk an de rivyr de Vechte. 

Sinds 1 januari 2011 is de gemeynde Maerssen upegån in de nye gemeynde Stichtske Vechte.

## Oaverige kernen
Maerssevean, Möälepolder, Oldmaerssevean, Oldsülen en Tynhoaven.

## De moide waerd üm te bekyken
* Goudestein (gemeyndehüüs)
* Slot Sülen (kasteyl in Oldsülen)
* Boelenstein (Ridderhofstad)
* Maersserbrügge

## Museums
* Museum Maarssen 
* Nederlands Drogisterij Museum

## Üütgånde verwysingen
*De geskydenisse van Maerssen in de nuttedop

## Foto-üütstalling

Bestaand:Maarssen. Mooie nieuwbouw in Maarssen.jpg|Et sicht up Meerssen
Bestaand:Boelenstein maarssen.jpg|Boelenstein in Maerssen
Bestaand:Jacobus Storck - Capriccio View of Maarsen.jpg|Skilderye van Maerssen (1664, Jacobus Storck)
Roevène

**Roevène** (Nederlaans: Rouveen) is een dörp in de gemiente Stappest in de Nederlaanse pervincie Oaveriessel. In 2006 lèèfden d'r roem dreiduzend mèènsen. Mit 't naoberdörp Stappest is Roevène een veurbield van lintbebouwing an de Olde Rieksweg, die as zo'n acht kilometer laank is en van 't wegenkruuspunt De Lichtmis in 't zuudwesten töt in Stappest in 't noordoorsten löp.

In 't centrum an 't Kerkplein hej de grote Hervormde karke. Wieder bint d'r nog een köppel protestaantse karken. De lekaole middenstaand veur de dagelijkse beneudigdheden is goed verteengwoordigd, mar d'r bint gien grote winkelketens. D'r is een jonge dörpskern. Mit 't uutbreidingsplan Rouveen-West III bouwt ze veural in eing beheer sund 2004 een bulte ni'jbouwwonings.

Op Roevène hej drei basisskoelen. Veur 't voortgezet onderwies gaot de kiender naor skoelen in plaatsen as Stappest, Möppelt, Iesselmuun, Kampen, Ni'jlusen en Zwolle.

## Cultuur
In vergelieking mit Stappest is 't antal vrouwlu det nog in klederdracht löp bedudend leger. Nog wal beholdt ze op 't dörp de zundagsröst.

Op 't Kerkplein viej 't monument veur de melkbusse, een eerbewies an de melkbusse, die as deur 't gebruuk van melktanks en automatisering vört is eraakt.

De Roevèènsen hebt heur eing volkslied, *[[Bi'j de grote watertoren]]*, in 1972 eskreven deur Jan Kruidhof. De watertoren slat op de olde watertoren an De Lichtmis (krek ten zuden van Roevène), now een restaurant. An De Lichtmis lig ok 't olde verdedigingswark de Bisskopsskaanze, ok wal de Roevènerskaanze.

## Geboren, opegruid of woonachtig op Roevène
* Hendrik Jan Korterink (15 mei 1955), misdaodjournalist en skriever
* Bert Konterman (14 januari 1971), voetballer
* Marc Houtzager (1971?), springruter
* Jenita Hulzebosch-Smit (14 november 1974), skeuvelloopster
* Geertjan Lassche (Zwolle, 17 augustus 1976), onderzuuksjournalist en documentairemaker
* Gretha Smit (20 januari 1976), skeuvelloopster
* Arjan Smit (28 april 1978), skeuvelloper, skeeler-leraar

## Citaot

Stoer stiet nog de olde toren
eeuwen bint d'r langs egaon
Zelfs hef hi'j ien bange dagen
al een stormvloed ies deurstoan
Stoer stoat nog de olde ieken
dikke reuzen langs de weg
Mar het blieft nog steeds de "boompies"
zo as de Roevèènsen zegt
Stoer is 't volk ok van Roevèène
vlietig veur het daagluks brood
En kump iene ien ellende
helpt hum d'ààndern uut de nood


Uut Hendrik Sterken zien gedicht 'Drie-eenheid'. In: J.P. van den Berg c.s. (1986), *Van Reestdal tot Beentjesgraven. Van Kievitshaar tot Kievitsnest*, Zwolle: Natuur en Milieu Federatie Overijssel, blz. 53

## Uutgaonde verwiezings
* Webstee van de gemiente Stappest 
* Infermaotie oaver Stappest en Roevène
Stappest (gemiente)

**Stappest** (Nederlaans: *Staphorst*) is een gemiente in de Nederlaanse previncie Oaveriessel. De gemiente hef umdebi'j 17.000 inwoners en hef een oppervlakte van 135,69 km² (mit een te verwaarlozen gedielte an water).

In de gemiente ligt de dörpen Stappest, Roevène, De Rieverst en De Punt, en de buurtschoppen Halfweg, Hamingen en Lankhorst. In 't oosten van de gemiente ku-j de Boswachteri'je Stappest vienen. De gemiente wördt bediend deur 't naobi'j elegen stadtien Möppelt in Drenthe. In 2017 beheurden Stappest töt de drie gemientes waor de mieste kinder geboren worden.

## Uutgaonde verwiezings

* Webstee van de gemiente Stappest 
* Infermaotie oaver Stappest en Roevène
Bi'j de grote watertoren

**Bi'j de grote watertoren** is 't volkslied van 't Oaveriesselse dörp Roevène in de gemiente Stappest. Jan Kruidhof, doendertied theologie-student en later domeneer, hef 't in 1972 eskreven. Kruidhof skreef 't lied veur de brulfte van zien zus, die as trouwden mit iene van 't Klooster in 't Land Venó, in de Kop van Oaveriessel. De breugeman zien femilie naamp 't volkslied van 't Land Venó mit, en Kruidhof vund det Roevène daor niet bi'j achter kun blieven.

In de loop der jaoren hebt ze 't lied töt volkslied verheven. 't Wördt vake zungen op brulften en dörpsfeesten.

D'r bestiet ok een an-epaste versie van 't lied, 't *Stappester volkslied* (kiekt hieronder).

## De tekst
* 't [[Nedersaksisch]]e dialect van Roevène heurt in taalkundig opzicht bi'j 't [[Zuudwest-Zuud-Drèents]]. De schriefwieze is an-epast an de [[West-Overiesselse spelling]] en de [[Drèentse spelling]].*


Bi'j de grote watertoren
of vanof de Mepp'lerweg,
koom ie in oons mooi Rovene,
en wi'j kent daor heg en steg.

Vrogger was 't hier rouwe vene,
en moerassen wied in 't rond,
mar no boerukt wi'j tevrene,
op Roveense goeie grond.

In de grote boerenhuzen,
doere wi'j oos daaglijks wark,
en as 't drok is helpt de buren:
zo binne wi'j dan samen stark.

Oostert, Westert, Baoven en Buten,
't heurt er allemaole bi'j,
bi'j 't land van 't old Rovene:
daor allent veule wi'j oos vri'j.

*Refrein:*
Van Dekkersland tut an de Lichtmis,
vanof 't Spoor tut an Zwartsluus,
lig daor 't laand van 't old Rovene,
en daor veule wi'j oos thuus.


## Stappester volkslied

Vanof de grote watertoren
En tut an de 'Eerenweg
Bi-j op Stappest en Roevène
En wi'j kent daor goed de weg.

Oostert, westert, baoven of buten
't Heurt d'r allemaole bi'j
Det is 't laand van mooi Roevène
En daor leve wi'j tevree.

In die olde boerenhuzen
Doere wi'j oens daaglijks waark
En as 't drok is 'elpt de buren
Zo bin wi'j dan samen stark.

*Refrein:*
Van De Wiek tut an Ni'jlusen
Of van Möppelt tut De Sluus
Loopt ze nog in dizze kleren
En daor vule wi'j oens thuus.
Zeist

**Zeist** is ne gemiente en darp in et midden van de Nederlaanse previnsie Utrecht. De gemeente hef rundumme 60.000 inwonners en hef ne oppervlaakte van rundumme de 50 km² Noast de heufdplaatse Zeist bevundt zich n veertal darpen in de gemeente: Austerlitz, Bosch en Duun, Den Dolder en Huus ter Heide. Deur de vestiging van et Slot Zeist in de gemeente, wöd et ok de **Slotstad** eneumd.

## Kernen
Antal inwonners wonkern of kearngebeed op 1 januari 2006: 

Bronne: Gemeente Zeist

## Geskiedenisse
In ne oorkonde uut et joar 838 wöd veur et eerst "Seist" eneumd (Kolman, 1996;  Groenedijk, 2000). Den name hef meugelek te maken mit de plaatseleke bodemgesteldheid of begreujing.

De karn van de neaderzetting bevond zich bi-j de (1ste en 2de) Darpsstroate van vandage. Hier wodden an et ende van de 12de eeuwe ne karke ebouwd, woarvan den toorn noe deel is van de wieter 19de-eeuwse Hervormde Karke. Vlak langs de Darpsstroate zol tot in de middeleeuwen nen zi-jarm van wat noe den Krommen Rien is estreumd hebben, dee uutendelek dichtslibden. Bi-j et darp wödden ok 3 ridderhofsteadn ebouwd, te wetten et Huus te Zeist, Karsbargen en Blikkenburg.

In de 19de eeuwe wodden Zeist ne geleefde wonplaatse veur de rieken en wodden doar talrieke buutenplaetse anelegd, zoas Sparrenbulte, Lenteleaven, Ma Retraite en Möllebosch. Veural in de 20ste eeuwe wödden buutenplaetse ten behoove van wonningbouw esloopt of verkaveld.

## Wieken en buurschoppen
De gemeente Zeist besteet uut vief wieken, te wetten: Zeist-Noord, Zeist-Oost, Zeist-West, Zeist-Centrum en Den Dolder. Zeist-Zuud besteet neet.

## Natuur
Zeist ligt in et bosrieke gebeed van de Utrechtse Heuvelrugge.

## Galeri-je

Ofbeelding:Raadhuis Zeist.jpg|Roadhuus
Ofbeelding:De Brink Zeist.jpg|Den Brink
Ofbeelding:Austerlitz den piramide.jpg|De piramide van Austerlitz


## Uutgoande verwiezingen
*Webstea gemeente Zeist
Utrechtse Heuvelrug (gemeente)

**Utrechtse Heuvelrug** is n gemeente in t zuudoosten van de Nederlangdse provinsie Utrecht die veur n groot deel uut de gelieknamige heuvelrug bestaot. De gemeente is vanof 1 jannewaori 2006 ontstaon deur t samengaon van de veurmaolige gemeenten Amerongen (m.o.v. Elst), Doorn, Dreebargen-Riesenburg, Leersum en Maorn. Op 1 juli 2006 had de gemeente 48.989 inwonners (bron: CBS).

## Kernen
De gemeente Utrechtse Heuvelrug het 7 darpen, waorvan Dreebargen-Riesenburg t grootste is. t Gemeentehuus staot in Doorn.

### Darpen
Antal inwonners per darp op 1 jannewaori 2008:

Bron: CBS

### Buurtsjappen
Naost disse daarpen het de gemeente de volgende buurtsjapen en angdere woenplaotsen:
Boswiek, Breedeveen, Beersjoten, Darthuze, Dreebargen, Dwarswegge, De Groep, De Haor, Haagje, Haspel, Palmstad, Riesenburg, Starkenburg, en Valkenheed.

## Ontstaonsgesjiedenis
Op 20 april 2004 hen Gedeputeerde Staoten (GS) van Utrecht n herindelingsontwaarp Heuvelrug uutebrocht. Daorin wier veuresteld Maorn, Amerongen, Leersum, Doorn en Dreebargen-Riesenburg (MALDD) samen te doen. Dat plan kongden minsen van 10 mei 2004 tot 5 juli 2004 bekieken; veur de gemeenten die betrökken waren bie de herindeling leep de termien tot 1 september 2004. Toe t plan bekeken kon worren bin der in totaol 16 zienswiezen in-ediend. Amerongen, Maorn, Doorn en Dreebargen-Riesenburg stemden in mit t samengaon. Daornaost hen Renswou, Wombaarg en Rhenen t ontwaarp positief ontvangen. Leersum sprak zich, op grongd van eigen ongderzeuk en n opiniepeiling ongder de stemgerechtigde inwoeners, uut veur n angdere herindelingsvorm waorbie Leersum, Amerongen en Wiek bie Duurstede samen n gemeente zouwen vormen. Dat veurstel het t bie de angdere beoogde samnewaarkenden niet ehaald. GS meenden dat der genoeg draagvlak was veur n voortzetting van de waarkwieze. 

Op 10 november 2004 wier bekendemaakt dat t gemeentehuus van de nieuwe gemeente meugelik in Doorn zou kommen. Begin 2006 het de gemeenteraod van de nieuwe gemeente dit veurnemen bevestigd en eind 2006 veur wat betreft t bestuurlik apparaot en de gemeentewinkel uutevoerd. Ok t ambtelik apparaot zou in de loop der tied naor Doorn gaon.

Provinsiale Staoten hen op 9 desember 2004 t ontwarpadvies van Gedeputeerde Staoten veur de vorming van n nieuwe gemeente Heuvelrug overeneumen. Dat advies hen ze deurestuurd naor de minister van Binnenlangdse Zaken en Koninkrieksrelasies, die n wetsveurstel bie de Tweede Kamer in-ediend het. In t veurjaor van 2005 het de Tweede Kamer t veurstel behangdeld en uuteindelik is t op 16 juni 2005 bie algemene stemming an-eneumen.

t Verangderde wetsveurstel is daornao naor de Eerste Kamer estuurd, die op 13 september 2005 de uuteindelike beslissing eneumen hen. In november 2005 waren der verkiezingen veur de nieuwe gemeenteraod. Daormee was de herindeling per 1 jannewaori 2006 n feit.

## Gallerie

Ofbeelding:Huus doorn.jpg|Huus Doorn, in Doorn
Ofbeelding:Sparrendaal in Driebergen-Rijsenburg.jpg|Dreebargen, langdgoed
Ofbeelding:Amerongen kerk.jpg|Amerongen, anzicht
Ofbeelding:Starkenburg ridderhöfstad.jpg|Ridderhofstad Starkenburg
Sleipnir

**Sleipnir** is n deer uut de Noordse en Germaanse mythologie. Hi-j is et achtbeanege peerd van den oppergod Wodan, dat um deur den heamel noar de underweald droog. Hi-j is alderbastend stark en et snelste peerd dat besteet.

Sleipnir is et kind van Loki en Svadilfari.

## Geboorte van Sleipnir
Toon den dondergod Thor in et noorden reuzen an et afmaken was, kwam nen vermomden vorstreus zich anbeden in Asgard. Op veurweerde dat e de zunne en de moane krig en Freya tot ziene vrouw mag maken, zol hi-j in 6 moanden tied de af-ebrokken muurn van Asgard herstellen. De goden gingen akkoord, dervan uutgoande dat dizzen reus den zwoaren taak nooit in dee korte tied zol können woarmaken.
Hierbi-j vroog den vorstreus wal of e hierveur zien peerd, Svadilfari, mocht bruuken. Loki was den god den hierop inging, nog veur de aandere goden eure stemmen leten heuren.

Toon den reus 3 dagen veur tied den burcht zowat kloar had - hi-j mös enkel de poorte nog bouwen - waren de goden alderbastend helleg op Loki. Zo zollen zi-j ja de zunne, de moane en Freya kwietraken en zollen Loki veur altied folteren. Dizzen verzun echter nen list. Hi-j veraanderden zichzelf in ne witte merrie, en lokken Svadilfari vort van de hrimthurs. Dizzen wodden hierdeur zo hels, dat hi-j dreks begun de mure van Asgard oaverni-j of te breaken. Op dee tied kwam Thor weerumme en sloog um dood mit zienen hamer, Mjolnir.

Mit de bevalling van Loki kwam Sleipnir, den afstammeling van zowal Loki en et peerd Svadilfari. Sliepnir zol volgens völle leu Ieslaand hebben emaakt tiedens zien eersten vootstap op de eerde.

Sliepnir zol later ok ziene "zuster" Hel dood emaakt hebben moar wöd tiedens ragnarok (ende van de tieden) op-egeaten deur zienen "breur" Fenrir, den reusachtegen wolf.

Al Loki's kinder hebt éen ding gemeen, et bunt munsters; howal Sleipnir den enigen goodn is

Wodan zol Sleipnir later ok winnen tiedens nen race mit nen reus.

## Wettensweerdegheden
* Een roestvri-jstoaln beeld van Sliepnir ku'j vinden in Wednesbury (= Wodans burcht) in Engeland.
* Sliepnir leaft teggenwoordig in Nederlaand veurt as Amerigo, et peerd van Sinterkloas.
Castellum

Een **castellum**, letterlek "kasteeltjen", is ne leagerplaatse veur auxilia (hulptröppe) van et Romeinse Riek; doar verbleaven rundumme 500 tot 1000 leu, mit eure peerde. Castella wödden under andere lengs den limes in Nederlaand ebouwd. Zie wödden onderscheiden van de castra, de leagerplaatsen van de legioenen, woar ruum 5000 leu konden verblieven.

Verskillende Nederlaandse steadn bunt ontstoan op de plaatse van olde castella, zoas Woerden (Nigrum Pullum) en Utrecht (Traiectum). Uns weurd *[[kasteel]]* is van castellum ofgeleid.

As toponiem kump et in völle plaatsnamen veur, mangs wal in nen verbasterden vörm, as Cassel, Kessel, Castricum, Castellane, ... enzowieter

Noast n castellum was mangs nen vicus (naoberschop) te vinden. De bewonners wierden an-eelokt deur et castellum.

## Trivia
In Alphen an den Rien, dat op den limes ligt, herinnert den name van et moderne Castellum-theater an et olde castellum woarvan reste bunt evonden op den oover van den Olden Rien.

## Zee ok
*Romeinse grenze dwars deur Nederlaand

## Uutgoande verwiezingen
*Castellum Traiectum: nen Romeinsen leagerbasis in et harte van de Domstad
Maarten van Rossum

**Maarten van Rossum** (Zaltbommel, rundumme 1490 - Antwarpen, 7 juni 1555). Ziene olders, Johan van Rossum, heer van Rossum en Johanna van Hemert trouwden vermeudelek veur 1478. Zi-j beheurden tot den laegen adel in de Bommelerweerd. Maarten verweerf in zien leaven de titels van heer van Poederoijen, pandheer en drost van Breevoort vanof 1534 tot an zienen dood in 1555, heer van Kasteel De Cannenburgh, heer van Lathum en Baer, was maarschalk van Gelre en keizerlek stadholder van Luxemburg.

## Histories verband
An et ende van de 15de en et beginne van de 16de eeuwe probierden de Bourgondiers (u.a. Karel de Stoute) en eure opvolgers den Habsburgers (keizer Maximiliaan I van Oostenriek en zienen opvolger keizer Karel V) eur arfgroondgebeed in de Nederlanden uut te breiden. Zi-j hadden in de noordeleke Nederlaanden al Broabant, Hollaand en Zeelaand under beheersing, moar prebeerden ok de rest van dit gebeed te veroaveren. Dat leverden stried op mit: den Biskop van Utrecht, den heersten oaver et Sticht (Utrecht) en et Oaversticht (Oaveriessel, Drenthe en Grunnen); den hartog van Gelre (Gelderlaand); en het min of meer “vri-je” Freeslaand. Doar wödden deur de Habsburgers reagelmoatig zelfs kriegshaandelingen in dizze gebeeden undernommen, wat dan wier kriegshandelingen op reep van u.a. de Geldersen.

## Leavens-löppe
Maarten steet bekend as bekwaom leageranvuurder in deenst van hartog Karel van Gelre. Den hartog wol de Habsburgers uut Gelre holden, zodat Gelre zelfstaandig kon blieven. Ziene vermoardheid as soldaot hef hi-j te danken an eslaagde kriegshandelingen, under andere noar Den Haag in 1528. In dat joar wodden hi-j ok beneumd tot maarschalk. Mede deur zien kriegsinzicht heeld den hartog van Gelre zienen stried teggen de Habsburgers uut tot 1543. As beroopssoldaot trad Maarten loater in deenst van zienen veurmoaligen vi-jand, keizer Karel V. In keizerleken deenst wöd hi-j stadholder van Luxemburg.
 
In et veurjoar van 1555 wodden Maarten krank, meugelek raakten hi-j besmet mit de pest of de vlektyfus. Hi-j is dan in Charlemont, in wat noe Frankriek is. Op 7 juni 1555 overlead Maarten van Rossum in Antwarpen, woar hi-j hen was ebrächt veur de beste mediese behandeling van ziene tied. Zien lichaam wodden oaverbrächt noar Rossum, woar hi-j in de karke wierd begroaven.

## Maarten van Rossumhuus

In Zaltbommel steet et Maarten van Rossumhuus. Dit mooie 'stadskasteel' kump uut rundumme 1535. In et gebouw is sinds 1937 et Maarten van Rossummuseum evestigd. Ok in Vaossen steet n hoes van Maarten, et Kasteel De Cannenburgh, en n aander "Huus van Rossum" steet in Arnem, ok wal et Duvelshuus eneumd. Et Duvelshuus dankt zienen name an de saters (weazens mit et underlichaam van nen bok en et boavenlief van nen mens).

## Uutgoande verwiezingen
* Op zuuk noar Maarten van Rossum
* Maarten van Rossum museum
Rossum (Gelderlaand)

**Rossum** is n darp an den zuudover van de reviere den Waal, in de gemeente Maasdriel in de Bommelerweerd in de Nederlaandse previnsie Gelderlaand. Et darp telt 2.532 inwonners (vanof 1 januari 2008).

Tot et darp Rossum beheurt ok de noaberschoppen Doorning en Rome. In 1843 kump den lesten name veur as "Romen". Et darp zol verneumd wean noar Rome in Italië, umdat er völle Romeinse oldheden evonden bunt.

Tussen 1821 en 1998 was Rossum ok ne gemeente, dee vanof 1 januari 1999 is op-egoane in de gemeente Maasdriel.

Op de Peutinger kaarte wöd op dizze plaatse n Romeins castellum eneumd mit den name Grinnibus. Den name Rossum wöd veur et eerst eneumd in 893 as Rotheheim. Den name is ofkumsteg van et weurd *rothe*, dat ne plaatse anduudt woar woold erooid is en *heim*, dat wonplaatse betekkent.

Der is ok n Rossum in de previnsie Oaveriessel.

## Rifferenties
Toete

Ne **toete** (of **snoopzeksken**) is n plastic of papiern buulken dat evuld wöd met snoop of zalte hapjes um kinder an te beden. Dizze wieze van anbeden kan bi-jveurbeeld op skole of als n kind joarig is, noa aflöppe van n kinderfeest, of as onderdeel van n folkloristies gebruuk. 

## Kinderfeest
Wanneer de toete veuraf of noa afloop van n kinderfeestjen as presentjen an de gäste met noar huus wöd egeaven, hef het mangs hetzelfde underwarp as bi-jveurbeeld et kinderfeastjen of de uutneudeging doarveur. Sommige olders vult de toete zelf, zodoonde hebt ze wat meer toozicht oaver de moate woarin zie wat geschikt vind van de inhold veur et kind. Noast zelf gevulde toetn bestaot der ok kant-en-kloare toetns. Zie bunt der in verskillende soorten mit verskillende ofbeeldingen, moar zie hebt allemoal dezelfde ofmeating. Zie wordt meangsmaol per 10 stuk verkocht in den supermarkt, spöllegoodwinkel en winkelkettens. Behalve snoop of zalte hapjes kunt toetns ok klein spölgood bevatten.

## Folklore
Tiedens et feest van Sunte-Marten (11 november) goat kinder mit löäge toetns längs de deure, um zie te loaten vullen. Mit Palmzundag wodt deur kattelieke kinder versierde kruuskes veurzeen van lekkers (woaronder in toetn) noar langdurig bedleagerege zeken en mindervaliden ebracht. 

In Nederlaand is et in den Achterhook gebrukelek dat kinder op 1 januari lengs de deure in de eigen buurte goat mit nen ni-jjoarswuns, zoas "Gelukkig ni-jjoar! Heij de toete al kloar?", woarbi-j de kinder ne toete kriegt met snoopgood der in. Dizze toete is van oldsher evuld mit n stuksken fruut (mangsmoal n mandarientjen, duppinda's en wat snoop). Dit gebruuk wöd ni-joarwinnen eneumd.

## Nedersaksisch
*Achterhooks:
***toete*, *toetn*
***buul (-ken)*
***zeksken*
*Grönnegs: *slikpuutje*
*Tweants:
***toete*, *toetn*
***tute*
***buul (-ken)*
***taske* (*tesken*)
Ni-jegein

|

|-
| 
|}
**Ni-jegein** is ne gemeente in de Nederlaandse previnsie Utrecht ten zuden van de stad Utrecht. Et is eleagen an de reviere den Lek, noabi-j de buurgemeenten Iesselstein in et westen, Vianen in et zuden (an de oaverkante van den Lek) en Holten in et oosten (an de oaverkante van de autobane A27/E311). Het is noa Utrecht zelf de grootste gemeente van de umgeaving Utrecht. Ni-jegein is ontstoan op 1 juli 1971 noa samengoan van de vröggere gemeenten Jutphoas en Vreeswiek.

## Geskiednis

### Name
In et gebeed tussen Jutphoas en Vreeswiek stoand vrögger ne neaderzetting enaamd Geyne. Dizze neaderzetting hef in 1294 stadsrechten ekreggen moar wodden n hötjen later, in 1333 verwoost in nen krieg tussen den biskop van Utrecht en den graaf van Hollaand. Vandage herinnert alleneg Huus Oldegein nog an dizze tied. Noadat de besturen van Vreeswiek en Jutphoas enige tied hebt esprokken oaver den name van de ni-je stad (u.a. nen aandere noam, "'t Gein" as verwiezing noar Geyne, ging neet deur) beslotten zie de ni-je stad te neumen noar dizze olde neaderzetting.

#### Ni-je stad
Al vanof 1958 bestoand bi-j et previnsiebestuur van Utrecht et plan um et gebeed tussen de darpen Jutphoas en Vreeswiek völleadeg te broeken veur grootschoalegen wonningbouw woardeur, met inbegrip van dizze 2 gemeenten ne geheel ni-je stad zol ontstoan.  In et noordeleke deel van et gebeed was Jutphoas al beazig mit et bouwen van den uutbreidingswiek " Wiekersloot" en Vreeswiek in et zuden mit den wiek "Zaandveld". Dizze underneamingen waren al veurboaden van de ni-je stad.

Op 12 juni 1969 beslotten de gemeenteröa van Jutphaas en Vreeswiek zichzelf op te heffen en op 30 juni 1971 wodden de olde gemeentevlaggen estrekken.
Op 1 juli 1971 was de ni'je gemeente Ni'jegein een feit.

Tot 1 januari 2001 heurden et gebeed ten noordwestelek van Ni-jegein, Rienenburg bi'j de gemeente Ni-jegein. Vanof dee tied is Rienenburg underdeel van de gemeente Utrecht.

## Uutgaonde verwiezingen
* Webstee van de Gemeente Ni-jegein
* De Digitale Stad Ni-jegein
Lopik

**Lopik** is n darp en gemeente in de Nederlandse previnsie Utrecht en hef ne oppervlaakte van 79,40&nbsp;km² (woarvan 2,97&nbsp;km² water). 

Et noar Lopik eneumde radio- en televisiezendstation steet sinds ne gemeenteleke herindealing in de gemeente Iesselstein. Doar steet nog wal nen middengolfzender in de gemeente.

De gemeente is in zien geheel eleagen in de Lopikerweerd.

## Aandere darpen
Benschop, Cabauw, Lopik, Joarsveld, Lopikerkapelle, Polsbrook, Polsbrookerdamme, Uutwegge en Willigen Langerak.

## Uutgoande verwiezing
*Webstea van de gemeente
Grolse want

**Grolse wanten** bunt hansen oet Grolle gemaakt van zuuvere wolle, dee ne patroon hebt met ekregen dat specifiek Grols is. Et was zo dat schepers dee de schaopen in de buurte van Grolle haddn löppen, dizze hansen droegen at et kold was buuten. Et wod ekuierd dat dit al zo was in den tied van Frederik Hendrik en et Beleg van Grol in 1627. Et ontwarp van de Grolse wanten is nooit vastelegd, maor nao verloop van tied gung et van moo op dochter. In de veurige eeuw gaf het nog ne fabriek in Grolle den speciaal dizzen hansen maakte. Noo bunt er steeds minder leu dee dizze wanten maakt.

De specifieke eigenskappen van de Grolse want, bunt:
* Een ster met acht punten in blauw-wit, wat de vorm van de veste Grolle veur mot stellen
* Wit-blauwe blokken
* Een rand met rode blokken
* De Grolse want hef gin vingers, allene een doem (net as elke want)

Andere namen veur de Grolse want: *Grolse hanskes*, *Scheepershansken*, *Voeshansken*. 

## Oetgoande verwiezingen
Sociëteit Grolsewanten.nl
Dikmelk

**Dikmelk** of **hangop** is n melkprodukt dat vaak as naogerecht egeten wort. t Wort emaakt mit karemelk of joggert en wort vaak ok vergeleken mit n dikke yoghurt. t Is n gerecht dat veural vrogger vaak egeten wier en veural thuus emaakt wier, tegenswoordig is t ok kommersieel te verkriegen. t Is n typies Nederlands produkt dat enigszins vergeliekbaor is mit Griekse joggert, ok n soort joggert die op-ehongen wort um in te dikken mar n hoger vetperzentasie het. 

## [[Nedersaksies]]
Purrik

**Purrik** of **purk** is een naogerech dat vake zeut van smaak is, en op baosis van melk of meelpredukken of maïzena, meestentieds in de vorm van custardpoeier of gelatine. Je kunnen purrik 't best mit een lepel eten. Pudding is voch, melk of vruchensap, dat ebunnen wonnen mit een geleermiddel. As geleermiddel wonnen een eiwit gebruuk, eventueel an-evuld mit zetmeel. 

## [[Nedersaksisch]]
*Veluws: 
***pudding*
***puddink* (Epe)
***purring* (Une)
***puddik* (Elburg, Wezep, Attem, Lieren)
***purrik*, *purk* (Doospiek, Nunspeet)
***pap* (Attem, Klanenbeek)
***stieve pap* (Elspeet)
Kiek in de Kök

**Kiek in de Kök** (Platduuts veur *Kiek in de kökken*) is den Platduutsen name veur runde kanöntoorns dee in de late middeleeuwn dele uutmaakten van de verdaedigingswarken van met name de Hanzestaedn. Den name verwis noar de plaatse dee de soldoaten hadden dee den toorn bemanden. Vanof den toorn konden zie dreks in de kökkens van den laeger elegen wonhuze kieken.

In et hele gebeed van de Hanze en de Duutse orde wierd in de late middeleeuwn et Nederduutse dialekt esprokken, dat zo deenst deed as gemeenschoppeleke toal. Zodoonde stoat verskillende kanontoorns in bi-jveurbeeld Tallinn in Estlaand en Gdansk (Danzig) in Polen vandage den dag nog bekand onder den name Kiek in de Kök. 

Den toorn in Tallinn is éne van den best bewoarden en mek vandage den dag deel uut van et stadsmuseum (Linnamuuseum) van de Estse heufdstad.

## Uutgoande verwiezing
* Webstae van de Kiek in de Kök in Tallinn
Veen

Mit **Veen**, **Vene** en variaanten kan bedoeld wodden:

*Vene (grondsoorte), een natte, zoerstofaarme en sponsachtige grondsoorte, die bestaot uut ehumificeerd materiaol. In op-edreugde vorm staot et bekend as turf.
*Veen (achternaeme), een veul veurkommende achternaeme in plaetsen daoras veul in 't vene warkt wodden, zoas op Zuudvene (Overiessel)
*Algemene veen, een netuurgebied in de perveensie Gelderlaand
*Friese Veen, een netuurgebied op de greens van de perveensies Grunning en Drenthe
*Ni'je Vene, een netuurgebied in de perveensie Overiessel
*Van Veen, een motorfietsmark

## Plaetsen
* Veen (Aalburg) (plaetse in de gemiente Aalburg, perveensie Noord-Braobaant)
* 't Veen (Veenendaal) (plaetse en gemiente in de perveensie Utrecht)
* Et Vene (plaetse en gemiente in de perveensie Frieslaand)
* 't Vjenne (plaetse in de gemiente Oaveriessel)
Geertrudenbarg

**Geertrudenbarg** is ne stad en gemeente en veurmoalige heerlekheid in et noordwesten van Noord-Broabant. Vanof 1 juli 2006 had Geertrudenbarg 20.766 inwonners (bron: CBS). De stad Geertrudenbarg ligt an de westziede in ne bochte van den Donge. Doar teggenoaver an de oostziede ligt et teggenwoordig grotere Raamsdonksveer; kortbi-j in et westen ligt Drimmelen en Made. Andere plaetse dichtbi-j Geertrudenbarg bunt Dordrecht, Oosterholt en Breda.

## Geskiednis
Den name van Geertrudenbarg kump van Gertrudis van Nijvel, dee hier in de 7de eeuwe op nen barg (bulte) n klooster zol hebben bouwt. In de stad bunt alleneg gin resten van bewonning an-etroffen van veur de 11de eeuwe. Geertrudenbarg maken deel uut van et groafschap Hollaand en et ni-jere Gewest Hollaand, en was de eerste plaatse in et groafschap dee stadsrechten kreg, in 1213. Vanwaege de strategiese ligging kon de stad zich veurspoodig untwikkelen, en wöd ok wal "Slöttel van Hollaand" eneumd. Geertrudenbarg wodden in 1319 ommuurd mit rondelen en poorten. 
An de bleujtied kwam n ende met de veroavering in 1420 deur de Kabeljauwsen Dordrecht en den Sint-Elisabethsvlood van 1421. De stad wodden zwoar beschadigd, verloor eur handelsbestoan en raken veul van eure veurrechten kwiet. 

De strategiese ligging maken Geertrudenbaerg ok n gewild bezit veur mekare bestriedende meugendheden. Zo wisten tiedens den Tachtigjoarigen Oorlog de Spanjoarden de stad te kopen in 1589 van de Engelsen, dee aelek an de ziede van de jonge Republiek vochten. Veer joar loater heroaverden Prins Maurits de stad wier. Ok in de Franse tied wödt de stad in-enommen deur vi-jandeleke tröppe.

Met de vorming van et Veraenigd Könninkriek der Nederlaanden in 1815 gingen de Fransen vort en wodden de stad underdeel van de previnsie Noord-Broabant.

Geertrudenbarg hef ne schutteri-je en is lid van de Nederlaandse Veraeniging van Vestingstaedn.

## Gemeente
Sinds de gemeenteleke herindaeling beheurt dizze darpen bi-j de gemeente Geertruudenbarg:
* Geertruudenbarg
* Raamsdonksveer
* Raamsdonk

## Bezeensweerdig
Geertruudenbarg ligt an den raand van et nasionale natuurgebeed De Biesbosch, dat met verskillenden rondvoartbootn te bekieken is. De markt in Geertrudenbarg hef völ olde koopleuhuze.

In Raamsdonksveer is et Nationaal Automuseum evestigd.

## Uutgoande verwiezingen

*Webstae gemeente Geertrudenbarg
*Geskiednis van Geertrudenbarg op www.vestingsteden.nl
*Geertruudenbargdigitaal.nl
* Regionoal Archief Tilburg - beheert de archieven van de gemeente Geertrudenbarg
Woudrichem (veurmaolige gemeente)

**Woudrichem** (Braobants: *Woerkem* of *Woerkum*) is ne veurmaolige gemeente mit 14.375 inwonners (1 febrewaori 2008, bron: CBS) en besteet naost Woudrichem uut de darpen Almkerk, Andel, Giessen, Oldendiek, Rieswiek, Uutwiek, Uppel en Weerdhuze. Daornaost bunt daor enkele naoberschoppen waorunder Dartienmörn, Steenheul, Den Eng en Zandwiek in de gemeente. 

## Uutgaonde verwiezingen
* Webstea gemeente Woudrichem
* Toeristeninfo Woudrichem
* Veerdienst Gorinchem-Woudrichem
* Visseri-jdage

## Topografie

*Topografische gemeentekaarte van Woudrichem, per meert 2017*
's-Hertogenbosch (gemeente)

**'s-Hertogenbosch** is ne gemeente in Noord-Braobant, ene van de veer zudelike provinsies van Nederlaand. 's-Hertogenbosch is de heufdstad van de gemeente. Op 1 mei 2014 had dizze gemeente 143.945 inwonners (bron: CBS).  De gemeente mek deel uut van t stedelik netwark BraobantStad. Per 1 jannewaori 2015 hef t darp Maasdonk zich bi'j de gemeente 's-Hertogenbosch an-eslötten.

## Geskiedenis van de gemeente
De gemeente kenden in 1933 nen eerste gemeentelike herindaeling, toon de gemeente Cromvoirt op wördden ehaeven. t Deel ten zuuden van de Langstraotspoorliene kwam bi'j de gemeente Vught, Deuteren, t deel ten noorden van dizze spoorliene kwam bi'j de gemeente 's-Hertogenbosch.

In 1971 was der ne tweede gemeentelike herindaeling. De gemeenten Empel en Meerwiek en Engelen wördden in-enommen deur de gemeente 's-Hertogenbosch en waren vanof dee tied neet meer zelfstaandig. De veurmalige gemeente Rosmalen blef tot 1996 zelfstaandig.

## Karnen
Tot de gemeente 's-Hertogenbosch beheurt naost de heufdplaatse 's-Hertogenbosch ok de volgende darpen en gehuchten: Bokhoven, Deuteren, Dieskant, Empel, Engelen, Gewande, Hintham, Kruusstraote, Maliskamp, Meerwiek, Orthen, Old-Empel en Rosmalen.

## Galleri'je

Ofbeelding:S_hertogenbosch_olle_huze.jpg|Olde gaevels in 's-Hertogenbosch
Ofbeelding:S_hertogenbosch_sint_jan.jpg|Sint Jan
Ofbeelding:S_hertogenbosch_fort.jpg|Fort
Ofbeelding:S_hertogenbosch_markte.jpg|Markte


## Uutgaonde verwiezingen
* Webstae van de gemeente 's-Hertogenbosch
Adel

Den **adel** is ne geslotten maotschoppeleke klasse mit völ anzeen in ne staandenmaotschoppi-je. Den Europesen adel van vandage is histories ontstaon in staandenmaotschoppi-jen van veur de Fraanse Revolusie. In veule maotschoppi-jvörmen is ne beveurrechte klasse an te wiezen en et véurkommen van ne dergeleke klasse is van alle tieden. Ok de olde Grieken, de Romeinse republeek, Aziatiese volkeren en Afrikaanse stammen kent, under verskillende namen, euren adel.

Den adel kenmarkt zich deur:
* *arfelekheid*: adeldom wödt verkreggen deur geboorte, en geet dus ovver van olders op kinder. Ni-je families en leu wödden alleneg bi-j uutzundering in den adelstaand op-enommen;
* *geslotenheid*: den adel is ne ofzunderleke en geslotten groep, zunder veul sociale veurtbeweaging. Wi-j künt van ne geslotten kaste spreaken. Zie trouwt onderling en ok wanneer nen buutenstaonder de betrekking, leafwieze en riekdom van de edelen hef verworven kan hi-j neet zunder meer edelman wödden;
* *veurrechten*: de titels van de edelleu en eure veurrechten wödden in de wet vast-elegd. In Nederlaand hef den adel gene biezundere veurrechten meer, maor de namen en titels bunt bescharmd deur de wet.
Hermien Haar

**Hermien Haar** (Zuudwolde, 1952) is uutgeefster bi'j Het Drentse Boek, sund 2007 onderdiel van 't Huus van de Taol in Beilen, pervincie Drenthe. Zi'j is daor gaanks mit 't uutgeven van Drèentstalige boeken en van Nederlaanstalige boeken oaver Drèentse onderwarpen. In 2007 was ze mit Alja Kiers, Abel Darwinkel en Jan Germs ien van de vier vaste mitwarkers van 't ni'j op-erichte Huus van de Taol, anfieterinstituut veur 't Drèents.

## Bronnen
* Jan Germs (samenstelling) (2005), *De mooiste woorden van Drenthe*, Uitgeverij Noordboek
* Huus van de Taol

## Uutgaonde verwiezing
* Huus van de Taol
Anne Hoogebrug

**Anne Hoogebrug** (pseudoniem van **Freerk Mulder**) (Noorderhoogebrug, 5 dezìmber 1950 - Hoaren, 3 augustus 2018) was n Grunneger schriever en dichter dij zien waark stoan het ien ''Krödde'', *[[Toal en taiken]]*, ''Roet'' en *[[Oeze Volk]]*. Nevven proza en dichterij schreef hai teneel.

Ien oktober 2009 prizzenteerde hai zien debuutbundel *As ain poar ogen sloeten* (bie aigen Uitgeverij Puthok). Titel is een oetdrukken dij zien Opoe Anna - dij veul ien bundel veurkomt - aaltied bruukte as der ain dood goan was,* 'din kon der nog wel ais van alles achter vot komen'.*

Neffens schriever zulf schreef hai nait oet literaire pretenties, mor om zien gevuil n ploats te geven.

Hoogebrug het vrouger aaltied ien en om Stad woond; loater woonde er ien t Noord-Drìntse Paais. Hai las geern * 'veul onbekind en onbemind talìnt' *.

Onder zien echte noam het er aktief west bie Partij voor de Dieren ien Drìnt.

Hoogebrug ligt begroaven op Harenerhof ien Hoaren, provìnzie Grunnen.

## Wellen
*Nijkeuter, Henk (2016). *Waor roet en blommen wortel schiet in 't veld. Geschiedenis van de Drentse literatuur 1945-2015*. Beilen: Het Drentse Boek
*Drents Letterkundig Tiedschrift *Roet*
*Nijsbericht Huus van de Taol
*Online dagbouk van schriever Johan Veenstra, 7 augustus 2018
* Votgoansbericht

## Rifferenties
Vroodschop

**Vroodschop** is den name van ne vrög ni-j soorte kollege, net as den titel van nen börger den in dat kollege zitting had (ok vroodskearl eneumd). 

De meeste steadn in de vrög ni-je tied kenden ne regering bestoande uut gekoazen manneleke poorters, dee zitting hadden in de Vroodschop. In de Republiek der Zeuven Veraenigde Nederlaanden bestoand n stadsbesture uut den magistroat en den Vroodschop. Den *[[magistraat]]* (of stadsregiering), de 4 of 6 börgemeisters en of schepenen heelden zich beazeg mit et dageleks bestuur van de stad. In de meeste steadn wödden de burgemeisters veur ne tied van 4 joar kozzen. Den lest an-etreaden börgemeister was verantweurdelek veur de schutteri-je. Den Vroodschop stelden den magistraat an, den in den reagel uut eigen gelederen kwamen. Der was ok al sproake van n ingewekkeld stelsel van lotting en in de meeste gewesten vanof 1748 van veurdrächten an den stadholder. 

De Vroodschop wödden bi-j mekare eropen bi-j geldzaken, en altied bi-j verkiezingen veur de bezetting van belangrieke posten. Dan ging et der veurnoamelek um et denen van de ekonomiese belangen, woarin de leadn van de Vroodschop ne belangrieke bi-jdroage hadden. In teggenstelling tot magistroaten wödden Vroodschopsleedn veur et leaven beneumd. Et kollege bestoand uut 10 tot 40 börgerleu, dat weakeleks of minder vergoaderden, mangs ok ovver laandeleke politeek. Zie kozzen in de moand januari éne of twee ni-je börgemeisters en verteggenweurdigers noar de Previnsiale Stoaten. 

Lidmoatschop was in beginsel ne kwestie van uutverkiezing en neet van arfopvolging. Familiebanden waren doarbi-j arg belangriek, moar ok riekdom en moatschoppelek anzeen. Vroodkearls mössen voldoon an n tweetal veurweerden: lidmoatschop van de Gereformeerde karke en et bezit van n huus. Howal stadsbestuurn noar moatstaven van vandage meer weg hadden van ne oligarchie as van ne meritocratie, nömp dit neet weg dat familiebanden nooit nen wettegen groandslag veur verkiezingen könt wean.

In tieden van nood had den stadholder et rechte ni-je vroodschopsleadn te beneumen, ne zogeneumde wetsverzetting. Dat gebeurden in 1619, 1672, 1748 en 1787.