open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sierra Leone

**Sierra Leone** (offisjeel de **Republiek Sierra Leone**) is een laand in West-Afrika. Et ligt in et noordoosten an Guinea, in et zuudoosten an Liberië en an den Atlantiesen Oseaan in et zuudwesten. Sierra Leone hef een tropies klimaat, met verskeaidene laandskoppen van savanne töt reagenwoold. Sierra Leone is 71740&nbsp;km² en der wont 6 miljoen leu. De heuwdstad is Freetown. Dit is ook de grötste stad en et ekonomies en politiek middelpeunt van et laand.

De tweede grötste stad is Bo. Aandere belangrieke steaden met mear as 100.000 inwonners zeent Kenema, Makeni en Koidu. Sierra Leone is opdeeld in veer proveensies, Noord, Oost, West en Zuud. Disse zeent wier oonderverdeeld in veerteen distrikten.

Der wont ongevear zesteen volker in Sierra Leone. Dee hebt allemoal öare egene sproake en gebroeken. De twee grötste volker dee ook et meeste te vertellen hebt, zeent de Temne en de Mende. De Temne wont vuurnamelik in et noorden, terwiel as de Mende vuural in et zuudoosten wont. Engels is de offisjele sproake van et laand, mer et Krio wörd et meest ekuierd. Disse sproake verbeendt alle volker in et laand, vuural in haandel en sosjalen ummegaank.

Et grötste geleuf in et laand is de Islam.
Mer de Kristelike meenderheaid hef oardig wat te vertellen. Sierra Leone steet bekeand as ene van de godsdeenstvrieje laanden van de wearld. Moslims en Kristenen köant der good met mekoar. Geleufsgeweeld keump hoaste neet vuur.

De seanten haalt Sierra Leone vuural oet mienbouw. De heuwdwelle vuur inkomsten zeent diamaanten. Doarnöast leawert Sierra Leone völle titanium en bauxiet. Ook goold is der völle te veenden en et laand hef ene van de grötste vuurröade rutiel. Sierra Leone hef de doarde grötste natuurlike hawen van de wearld. Ondaanks disse riekdom an groondstoffen, leawt 70% van leu der in oarmood.

Sierra Leone wör onofhaankelik in 1961. Duur umkeuperieje in de regearing en verkwaanseling van de natuurlike groondstoffen breuk der de Börgeroorlog van Sierra Leone oet (1991 töt 2002). Et laand wör verwoost. 50.000 leu kömmen oet de tied, völle van et weagennet wör verbrökken en mear as twee miljoen leu kömmen as vluchteling in umliggende laanden te wonnen.

Duur de Ebolakrisis van 2014 köm et laand in ne humaniteare krisis. Et laand hef ne onmeundig lege leawensverwochting.

Sierra Leone is lid van völle internasjonale organisasies, zo as de Verenigde Nasies, de Afrikaanse Unie, de Ekonomiese Gemeenskop van West-Afrikaanse Stoaten, de Manorivierunie, et Gemenebest, de Afrikaanse Ontwikkelingsbaanke en de Organisasie vuur Islamitiese Samenwoarking.

## Verwiezings
Ebola

**Ebola** of **ebola hemorragiese koortse** is ne viruszeekte dee keump van et ebolavirus. De zeekte keump neet vake vuur en keump meestal strekgebeunden vuur in West- en Midden-Afrika. De zeekte daankt zinnen naam an ne lieknamige rivier in Kongo (doodestieds Zaïre). Hier breuk de zeekte op twee steas tegelieke oet in 1976. Et wör hier vuur et eerste herkeand duur oonderzeuker Peter Piot. Hee bewees at et ebola was in de plaatse Yamuku, ongevear 95 kilometer van de Ebola-rivier. Völle leu stoarft duur de zeekte. Der is nog ginne behaandeling of geneasmiddel vuur.

## Tekens
De eerste tekens van besmetting loat zik tusken twee deage en dree wekken zeen noa besmetting. ze begint met koortsen, zearen haals, zeare spieren en kopzearte. Doarnoa komt spiejen, boekloop en hoedoetslag, evolget duur ne ofnemmende woarking van den leawer en de nieren. Tegen dissen tied begint leu oetweandig en inweandig te bloden. Tusken 25 en 90 perseant van besmette leu keump oet de tied, meestal tusken de zes töt zesteen deage noa besmetting. Dit keump duur nen legen blooddruk duur vlöaistofverlees.

## Besmetting
Ebola wörd duur egewen bie rechtstreeks anraken van liefssappen, zo as blood en spieje van besmette leu of deers. Dit kan ook langs anraking van vuurwoarpen woer as kortens liefssappen oawerhen zeent ekömmen. Besmetting duur de locht tusken apen en leu is neet bewezen. Et ebolavirus kan nog verskeaidene moanden in zoad en modermeelk achterbliewen van ene den as hersteelt van Ebola.  

## Oorzaken
Den grötsten dreager van ebola is normaalgesprökken den Vlearhoond, nen groten oard vlearmoes. Zee köant et virus dreagen zoonder der zelf zeke van te worden. In völle Afrikaanse laanden is de vlearhoond geleefden kost en jaagt leu völle op disse deers. Duur anraken van et besmette vleais of blood van den vlearhoond kriegnt de leu et ook.

Aandere zeektes, zo as malaria, cholera, tyfus, meningitis en aandere besmettelike hemorrhagiese koortsen liekt völle op Ebola. Bloodmoonsters wordt etest op besmettelik RNA, ofwearstoffen of et virus zelf, um de zeekte te herkennen.
Wakan Tanka

** Wakan Tanka** is in de religy van inheymske amerikaanske stam van de Lakota Sioux et heiligste weasen. So as God is vöär de christenen. 

Den hevt alles emaked, en düt dat noch elken dag. Dårümme nömet sy hüm ouk wel de skepper. *Wakan* beteakend 'grout' of 'heilig', en *Tanka* beteakend 'rådsel' of 'neet-te-beskryven'. Dan sül y so yts, in een germaanske språke, krygen as 'Grouten Geyst' (Great spirit) of 'Grout Rådsel' (Great Mystery).

Vöäle andere inheymsk amerikaanske stammen hebbet een weasen wat up hüm lekt. Den wörd dan in ear eigen språke anders enöömd (bv.: Kitchi Manito).

Inheymske amerikanen bint oaver et algemeyn animisten; gelöyvet düs dat alles een sele hevt. Wakan Tanka döt alles beselen in et heylal; steyne, planten en deren (wårunder düs ouk mensken). Dårümme segget sy dat Wakan Tanka de skepper is en gelyker tyd ís he ouk de skepping.
Skoon-Heeten

**Skoon-Heeten** is ne havezathe in de Oaweriesselse gemeente Roalte. Et ligt kort bie Heeten en Niej-Heeten. Een antal laanderiejen roond Heeten en Stegeren heurt bie Skoonheeten. Et laandgood umvat 400 beunder en der is bos, akkers en weaide. Wiedters ligt der een stukken heade, de Skoonheterheade. Et laandgood wörd beheard duur Landschap Overijssel.

Al seend et 17de joarhoonderd heurt et laandgood an de familie Bentinck.
Arkem

**Arkem** (neaderlandsk: *Archem*) is een olde buurskop in de gemeynde Ommen in de neaderlandske provinsy Oaveryssel. De buurskop ligt up ungeväär 20 kilometer ten noordwesten van Almelo, en ligt ten süden van Ommen, langes de weg tüsken Ommen en Leamele.

Arkem wördt traditioneel ekenmarked döär syn hallenhuusbuurderyen, een esk up de sydkanten van de Arkemerbarg, heide up de hougere deylen van de barg en weidegrunden langes de Regge. Ouk is der een havesate in de buurskop anweasig.

Arkem hevt ungeväär 90 inwoaners.
Arkemerbarg

n **Arkemerbarg** (Nederlaans: *Archemerberg*) is 'n heuvel in d'Oaveriesselse gemeente Ommen körtbi'j de boerschop Arkem. n Arkemerbarg is deel van 'n stuwwalle die ontstoane is in de leste iestied. Ten zuden van n Arkemerbarg hej n Lemelerbarg.
Besthemerbarg

'n **Besthemerbarg** (Nederlaans: *Besthmenerberg*) is 'n 34 meter hoge heuvel in de Oaveriesselse gemiente Ommen körtbi-j de boerschop Besthem. 'n Besthemerbarg is 'n stuwwal din ontstoane is in de leste iestied. Deur et uut et noorden opdouwende laand-ies bint in disse tied 'n Arkemerbarg, n Lemelerbarg, Sallaanse heuvelrugge en de legere heuvels bi'j Doarle en 't Hoge Heksel evörmd.

An de zuudkaante, bi-j boerschop Eerde is deur slieten deur et water van de Regge de Steile Oever ekommen.

Op de flaanken van n Besthemerbarg lig 'n prachtige es, de Besthmenerenk.
Noormänne

**Noormänne** is de naam vuur een volk oet Skandinavië. Skandinaviërs neumt zikzelf vake "nordmenn", wat "leu oet et noorden" beduudt. In de dagelikse sproake wörd met Noormänne meestal de Vikings beduudt, mer neet alle Noormänne warren vikings. 

Et Fraanske Normandië daankt öaren naam an de Viking-Noormänne, dee et gebeed innömmen in de Vikingtied.

## Zeet ook
* Vikings
Newfoundland

**Newfoundland** (letterlik oawerzat: *niej-veunden laand*, Fraansk: *Terre-Neuve*) is een Kanadees eilaand in Noord-Amerika. Newfoundland heurt bie de Kanadese proveensie Newfoundland en Labrador. Et ligt in den Atlantiesen Oseaan. Met ne vlakte van 111.390 km² is et zowat dreemoal zo groot as Nederlaand. 

De heuwdstad St. John's lig op den zuudoosteliken tip. Bie L'Anse aux Meadows zeent resten van een vikingdoarp veunden. Et wörd dacht at den Noorman-zeevoarder Leif Eriksson et eilaand veund en et *[[Vinland]]* (wienlaand) neumden. Et wör vuur et eerste beskrewen duur Adam van Bremen in 1076. 

Bie nen zeevoart in 1497 oontdekten John Cabot et eilaand vanniejs. Den Engelsen Keunink Hendrik VII gavven um opdracht um ne nieje haandelsvoarweg te veenden noar Azië. Cabot voorden met achtteen man op et westen an en köm bie Newfoundland an. Hier tröf hee spoers van leu, mer gin Indianen. Engelaand kon et dootieds neet koloniseren, mer de Spanjoarden en Portugezen warren mear zudelik gangs. Et doerden oeteandelik nog 75 joar vuur at de Europeanen der vuur vaste hen treuken.
 
## Natuur
Barachois Pond Provincial Park is een proveensiaal park. Marble Mountain haalt den weenterdag völle skiërs an. 

## Sproaken
De oorsproonkelike bewonners kuierden Beothuk, mer det is oetstöarven. Fraansk en Engels zeent de heuwdsproaken op et eilaand, mer ze hebt een beheurlik akseant in beaide sproaken. Et Newfoundland-Engels lik et meest op Iers-Engels. Ierse kolonisten spreuken zelfs in de begintied nog Kelties.
Lemelerbarg

n **Lemelerbarg** (Nederlaans: *Lemelerberg*) is 'n ruum 60 meter hoge heuvel in de Oaveriesselse gemeente Ommen, körtbi-j Lemelerveld. 

Deur 't ies wat in de leste iestied disse kaante opdouwen is de Sallaanse heuvelrugge vörmd, met n Arkemerbarg en n Besthemerbarg en de kleanere hövelties.
Bouwkeunst

**Bouwkeunst** of **architektuur** is de keunst en wetenschop van et ontwarpen van de bouwde omkrieten; inklusief steden, gebouwen, interieurs, laandschop, meubels, objekten enzovoort. Neffens et vrogste overleverde wark over et onderwarp, "Over architektuur" van Vitruvius, steunt de architektuur op drie principes: schoonhied (*venustas*), stevighied (*firmitas*) en bruukberhied (*utilitas*). Architektuur kan omschreven wodden as de balaans tussen disse drie elementen, waorbi'j niet ien de aanderen overheerst. 

Ieder volk en ieder tiedperk hef ne egene herkenboare bouwstiel.

## Steentied
De euldste meanskelike bouwsels zeent woarskienlik 380.000 joar terugge bouwd duur (''Homo erectus'') en stoat bie Terra Amata in et zuden van Fraanriek. De veendstea hef ongevear 20 hutten, bouwd van täkke dee bie mekoar heulden wörden duur grote keies, met doarop ovalene ringe. Kleane köppelkes leu treuken in et late vuurjoar in dit kaamp en kömmen der joarliks wier. In Oost-Europa zeent völle hutten oet de iestied eveunden. Dit warren hutten bouwd van mammoetbutte, woer as ze hude oawerhen spönnen. Een bekeand vuurbeeld hiervan is Mezhyrich in et binnenlaand van Oekraïne, wat ongevear 15.000 joar oold mut wean.

Oet de steentied stamt ook de hunebedden. Disse grafkamers, bouwd met op mekoar legde zwoarfkeies dee as bedekt met earde wörden, kömmen noa verloop van tied bloot te liggen. Hierin wörden leageranvoorders in vol oorlogstuug dale legd.

Aandere soorten grafkamers zeent dolmen. Dit zeent op mekoar stapelde platte steender, of eslötten met ne dekplate en ofdekt met zaand. Ook wörden der vake koepelgrawen bouwd. Dit warren koelen dee bedekt warren met um en umme stapelde stämme, ofdekt met earde.

Aandere bouwsels oet dit tiedsperk zeent de menhirs. Disse rechtop stoande steender wörden in lange rieges ezat. Woertoo disse steender deenden is nog aait neet dudelik.

Wiedters gef et nog aait steenkringe. Dit zeent, zo as den naam al wetten löt, steender dee as in nen kreenk ezat zeent. De bekeandste steenderkreenk is Stonehenge in et zuden van Engelaand. Gelearden meant at disse kringe met et geleuf van dee tied te doon harren.

## Egyptiese ooldhead
De Egyptiese bouwkeunde is vuural bekeand um de piramiden en teampels.

Egypte hef zik laank bekwoamd in grafbouwkeunst. Belangrieke leu wörden eerst in mastaba's begreawen. De Piramide van Djoser bie Saqqara is de eerste trad in de ontwikkeling van de bekeande piramiden. De trappiramide stapelt mastaba's op mekoar en is oetdacht duur bouwkeundigen Imhotep. In de arkitektuur wordt gebouwen vake neumd noar denne wat opdracht gef. Doarumme het et de piramide van Djoser en neet van Imhotep. Den trad doarop köm de echte piramide. Den grötsten doarvan is de Piramide van Cheops.

Heanig an wör de piramide vervungen duur een rotsgraf. Et bekeandste doarvan is wellicht et graf van Toetankamon. Disse rotsgrawen veend iej in de boargen bie Beni Hassan en in de vallei van de keuningen en keuniginnen, bie et hudige Luxor. Een rotsgraf hef een antal gänge dee oetkomt in meardere zalen.
Tsjaad

**Tsjaad** (Arabies: تشاد *Tshād*; Fraansk: *Tchad*, offisjeel de **Reppubliek Tsjaad** (Arabies: جمهورية تشاد *Jumhūrīyat Tshād*); is een inslötten laand in Midden-Afrika. Et ligt zudelik van Libië, westelik van Soedan, noordelik van de Sentraal-Afrikaanse Reppubliek, noordoostelik van Kameroen en Nigeria en oostelik van Niger. Wat oppervlak angeet is et et viefde grötste laand van Afrika.

Tsjaad hef verskeaidene strekken: ne weuste in et noorden, nen dreugen sahelstreppel in et midden en ne Soedanese savanne in et zuden, woer as wat mear gröaien wil. Et Tsjaadmear, woer as et laand noar verneumd is, is et grötste natlaand in Tsjaad en de tweede grötste in Afrika. De heuwdstad N'Djamena is ook de gröste stad. Der wont in Tsjaad mear as 200 verskillende volker met allemoal egene sproaken. De offisjele sproaken zeent Arabies en Fraansk. Der wont in heuwdzaak Mohammedanen en Kristenen.

Ongevear 7000 joar vuur Kristus treuken der völle leu noar et Tsjaadse bekken. Kort vuur Kristus kömmen en völlen der ne riege an stoaten en rieken in et Tsjaadse Sahel-deel. Ze vöchten vake um de haandelsweagen duur de Sahara. Fraankriek nöm et gebeed in 1920 in. In 1960 wör et laand onofhaankelik oonder François Tombalbaye. De Mohammedanen oet et noorden warren et neet eens met zinne regearingspraktijken. Dit leaidden in 1965 töt nen börgeroorlog, den as lange doeren zol. In 1979 nömmen de opstaandigen de heuwdstad in en stopten de hearskoppieje van et zuden. Mer de leaders van de opstaandigen vöchten oonderling, töt at Hissène Habré zinne rivalen versleug. In 1990 wör he of ezat duur zinnen genneraal Idriss Déby. Seend 2003 is de Darfoerkrisis vanoet et nöastliggende Soedan oawersloan noar Tsjaad en brech et laand oet eawenwicht. Der wont hoonderddoezenden Soedanese vluchtelingen in en roond kaampen in et oosten van Tsjaad.

Der zeent völle politieke partiejen, mer presideant Déby en zinne partieje de Patriottistiese Verlössingspartieje, hef de töwkes nog aait stewig in haanden. Tsjaad blif nog aait eploagnd duur politiek geweeld en der wordt regelmoatig probeerd nen stoatsgreep te plegen.

Tsjaad is ene van de oarmste en meest umkeupboare laanden in de wearld. De meeste leu wont der as herders of boeren. Seend 2003 is roewe öllie et belangriekste oetvoorprodukt wörden. Doarvuur was et katoen.
Dieteren

**Dieteren** (Limburgs: *Detere*) is een dörp in 't midden van de previncie Limburg. 't Dörp ligt in 't oosten van de rivier de Maas en in 't zuden van Echt, tössen Susteren en Roosteren. 't Het ongeveer 830 inwoners en heurt bie de gemeeinte Echt-Susteren. 

't Was tot 2003 eein van de veeier kernen van de gemeeinte Susteren, nou eein van de negen van de gemeeinte Echt-Susteren.

## Uutgaonde verwiezings
Ioniese Zee

De **Ioniese Zee** (Grieks: Ιóνιo Πέλαγoς, *Ionio Pelagos*; Italiaans: Mar Ionico of Mar Ionio; Albanees: Deti Jon, 'Oonze Zee') lig op et zuudoosten van de Learze van Italië, op et oosten van Sisilië, op et zuudwesten van Albanië en op et westen van Griekenlaand. Et Kanaal van Otranto is de noordelike duurgaank met de Adriatiese Zee. De Stroat van Messina verbeendet de Ioniese Zee met de Tyrreense Zee. Al disse zeeën heurt bie de Middellaandse Zee.

De Ioniëse Eilaanden (Korfoe, Lefkas, Ithaka, Kefalonia en Zakynthos) op et oosten van disse zee heurt bie Griekenlaand.

De strekke Ionië oet de Klassieke Ooldhead lea juust neet an de Ioniese Zee. Disse strekke lea in Klean-Azië. Vuur nen hoop umliggende volker beduudden *Ioniër* "Griek". Wellicht at hier den naam van disse zee vort keump.

## Volksverhaal oawer den naam Ioniese Zee
Der was es nen moal nen mooien nimf, Io, dee as meid bie Hera an et woark gung. Et was een mirakels mooi meadken, woerduur as Zeus öar al rap meug lieden. Hera har dit wal duur, en wör al gaauw ofgeunstig. Um Io te beskoarmen tegen Hera's ofgeunst, teuverden Zeus öar um töt koo. Hera vernöm dit en eisten at Zeus öar de koo kado te doon. Zee gavven dee koo an den herder Argos. Argos was nen reus met hoonderd ogene en zelfs at he sleup har he nog twee ogene oawer um oawer zin vee te waken.

Zeus leut zik de keze neet van de stoete etten, en bevöl den vernemstigen Hermes um Io lös te kriegen. Hermes kon den oppergod vanzelfs niks oontzeggen en treuk doarumme noar Nemea, de stad woer as Argos Io "vaste" heuld. Noa at he wat met Argos ekuierd har, spölden Hermes een zo sloapverwekkend riedelken op zinne fluite, det zelfs Argos zinne beaide leste ogene ook dichte völlen. Hermes deed Argos rap den kop of en leut Io vrie. Toen as Hera dit vernöm steurden zee nen horzel, woerduur as de koo op hol sleug. Io daverden duur et hele laand en sprung bie Epirus van de klippen in zee; disse zee wör later **Ioniese Zee** neumd. In Egypte kreeg Io van Zeus öar normale lief wier. Et liek van Argos kreeg ook een vervolg: Hera nöm alle hoonderd ogene en streuiden dee oawer den start van öar leewste pauwe hen.

## Zeet ook
* Io (mythologie)
Ho Chi Minh-stad

**Ho Chi Minh-stad** (Viëtnamees: *Thành phố Hồ Chí Minh*; stung eertieds bekend as *Saigon* en daorveur as *Prey Nokor*) is de grootste stad in Viëtnam. Ho Chi Minh-stad is de grootste stad van t laand wat t inwoenertal angeet, en steet mit n oppervlakte van 2.095,5&nbsp;km² op n tweede plekke (allinnig de stad Hanoi is nog groter). 

De stad ligt an de westelike oever de de Saigon-rivier in de regio Zuudoost (*Đông Nam Bộ*). Binnen de stadsgrenzen, zo'n zeuven kilometer ten noordwesten van t sentrum ligt t internasionale vliegveld *Tân Sơn Nhất*.
Melkweg (sternstelsel)

n **Melkweg** of **Melkwegstelsel** is 't sternstelsel woarin as oons zunnestelsel 'n plaatse hef. 't Is 'n zo enuumden *spiraalvörmig sternstelsel* van middelmoatige groten. Dat betekkend dat oons sternstelsel tussen de 200 en 400 miljard sterrens hef.

Wrumme as oons zunnestelsel zo bettie an de butenkaante zit van n Melkweg, ku'w vanof d' eerde n Melkweg ziene as 'n gördel an'n hemel. Mar deur de luchtvervuiling is d'r in de Westerse laanden der nog barre van te ziene snachtens.

d' Eerde dreit um zien zunne. De zunne hef 'n plaatse in'n Orionarm. n Orionarm is iene van'n arms den'n Melkweg vörmp.
Kernunnos

**Kernunnos** was de höyvdgod van de heidense Kelten. Syn name beteakend 'ehoorndend' en hy was de heyr over de natuur, wilde beyste, landbouw, vöärspood en de underwerld. Hy wördden of-ebeyled med et lyv van een kearl en et gewei van een hertenbok; typisk is syn 'Budha-holding' med een heilige vakkel in de eyne hand en een slange med een rammenkop in de anderen.

Kernunnos is de Keltisken god dee wårskynlik et körtste by kümt van de wearldwydse vader-god. Hy kümt in vöäle boken en verhalen in vöär up Yrland en Wales. Et uuterlik van disse god stünden model vöär de düvel in latere kristelike künst, med syn hoorns.

Vandage an den dag wörd he wear anbeaden döär moderne heidenen. 

## Kernunnos zienn hoorns
In de veurgeskiedenisse en de oldheid bint der veul goden die as hoorns op n kop hebt. völle grotsskilderings bint der evunden woar as half-means', half-biest/herte op veurkomt. Iene bekendsn en misschien ok wal de belangrieksn is, wat de geleerde luu nuumt, de Sjamaan. Ok nudaagse gebruukn in Skotlaand en de Alpen tiedens midwintertied, woar as luu met hoorns en geweien op n kop as van onwiese deur de stroatn goat. Die luu doet zich verienen met 'n biest, met de natuurkracht. t Hele gebeurn hef as doel umme t laand weer vruchtbaar te kriegn. Völ luu zegt dat zie Wodan met zien dooinleger noadoet, mar 't hef ok völle vot van dissn god. Zo wörd ok Kernunnos eziene as god: den was iene van de bieste en de kracht dee de natuur weer op gaank kreg. 

## Associatie met hertn
Hi-j wörd ait assosieerd met hertn, veural 't edelherte. t Edelherte kump oaveral in europa in veur en is ok 't grootse hertesoort wa'w hier hebt, op de eland in skandivie noa. Deur zien greutte en zien machogedrag tiedns de broons, hadden de keltn oardig wat respekt veur 't biest. Ok wön der op ejaagd en gaven eer dus ettn en onderdelen umme eer huzen te bouwn. Zo hef't edelherte bi-j eer völle anzeen ekreegn. De vruchtbaarheid en de kracht van de natuur, woar ze zowal teegn striedn as met leevn, kwamp in dat biest in 't lief. 

Umdat 'e assosieert wöd met de vruchtbaarheid (de broons), wörn 'e een god van de overvlood. Mar ok had 'e doarumme de macht oaver leevn en dood. En umdat 'e woarschienlik van veurnd n god van de jacht was.
Kelties magiese kettels

**Magiske kettels** kummet vake in de yrske en de welske (keltiske) mytology in vöär.

Sommige kettels, so as dee van de keltiske modergodinne Dagda, wörd nooit löäg, behalve vöär skyterds; anderen, so as dee van Brân, wekt de douden töt leaven; wear anderen hebbet greals of wysheidsbrouwsels. Uutendelik wördt de magiske kettel töt de Heilige Grål, dee onstarvelikheid belövt an wee et verdeent. 

De bewård ebleaven kettels uut de heidense keltiske tyd bint van bruns, kupper of sülver en ryke edekorered. Et beste vöärbeyld is de Gundestrup-kettel uut de earste jårhunderd vöär unse jårtelling, wårup as in reliëf den god Cernunnos of-ebeyled is med een torque (edrääide metålen halsringe) en een slange.

Kettels waren by de olde Kelten en Germanen een beyld vöär de oorchaos; dårin as alle dinge in potenty al anweasig bint, mar noch neet bestünden.
Pizza

Ne **Pizza** is ne (meysttyds) runde deygskyve, med dårup verskeidene bestanddeylen. De pizza kümt oorsprunglik uut de streake rund de Middellandse Sea en dan med name Italie. Dår was et al verskeidene jåren gebrukelik üm eatenswåren van *telders van stute* te eaten. De bestanddeylen sint meysttyds (nep)kaese, tomaat, gröönkost, olyven of päddestöle. Bakken wordt pizza's in heate oavens.

Uut upgraevingen blikt at de Vikingen in de 9. eywe platte runde deygboadems atten, med dårup allerhande bestanddeylen. Dee deaden se bakken in oavens dee as der al sowat etselvde uutsaggen as de hüdige pizza-oavens. Et duurden noch achthunderd jår vöär at dee lüde et in Italie vöär et eyrst pizza's nöömden.

Eyrst in de 17. eywe skreaven se in Napels oaver "pizza", wår as de lüde når de öärmere deylen van de stad tröäken üm disse 'burenemåltyd' te eaten. Pizzamakers nöömden se *pizzaioli*.

In 1889 wör den bekendsten pizzaiolo van Napels, Raffaele Esposito, uutnöydigd üm vöär köäning Umberto I van Italie en syne vrouwe Margaretha van Savoye ne pizza te bakken. Vöär disse geleygenheid bedachden hee ne pizza med tomatensause, mozzarella en basilikum; de klöären van et in 1861 uprichtede Köäningryk Italie. Vöäral de köäniginne vünd et bysünder lekker, wårdöär as de *Pizza Margherita* geboren was. Disse pizza was et begin vöär alle pizza's so as wy se vandage den dag noch kent.

In de 20. eywe tröäken vöäle italianen når de Vereynigde Ståten. Dår untstünden nye vörme van pizza's, med vake nen dikkeren boadem en meyrdere bestanddeylen. Döärdat de amerikaanske italianen banden bleaven anholden med öäre family in Europa en so ouk recepten uutwesselden, wördden de pizza's in Europa ouk uutbündiger. Mär nooit so uutvorig as de Amerikaanske pizza's.

Töt in de sestiger jåren van de 20. eywe was de italiaanske pizza vake een gorut rechthökig stükke deyg med blouts een beaten tomatensais en wat kaese of ansjovis. Dat deaden se in kleine stråtkröämkes up groute bakplaten bakken. By et verkoupen wör der weader een rechthökig stükke afsneaden.

In vöäle landen verkoupt se pizza's vöär esneaden an et skap. Ne pizzapünte is vake nen kwart (verendeyl) of achtste van nen runden pizza. Eathüse wår as pizza et meystverköchte gerecht is, nöömt se pizzeria's.

### Mooi um te weten
*In Iran mag y et gerecht seyt 2006 gin *pizza* meyr nömen. Ümdat se dår alle leynwöörde uut de språke wilt halen, nöömt se et nu (oaversat) 'buugsame stute'.
*De pizza is so inbörgerd in de VS, dat de meyste amerikanen meynet dat de pizza ne amerikaanske uutvinding is. 
* De Pizza Hawaii wördt vake ne amerikaanske pizza nöömd, mär is in Neaderland bedacht en invoord in Amerika.
Dreumtied

**Dröömtyd** (Engels: *Dreamtime*) is et gelöyv van de inheymse australiers, de Aboriginals. Dröömtyd of dröömbeylden is de vertaling van et aboriginalwoord *Tjukurrpa*.

De dröömtyd is de tyd van de skepping of ordening. Toon as de vöärolderweysens de wearld sköäpen so as et der nu is. Dit gelöyv kum y oaveral up Australie in teagen. 

Eigenlik is disse tyd nooit heylemål ofeloupen ewesd. Et skeppen van toon geyt ait noch verdan. En dat skeppen hevt ouk de neiging sich in ear künst te uutten.

Wat as sy gelöyvet is dat der twey wearlden nåst mekare bint. So heb y de echte wearld, wat as y seen künt. En de dröömbeylden, wårin as de vöärolders alles ait verdan skeppet. 

Disse lätste wearld wörd döär de aboriginals as 'echter' ervåren. De wearld wår as se up leavet is earder et gevolge van de wearld van de vöärolderweysens.

Vöär de aboriginals is et landskop een soort Bybel. Dissend vertelt ear de verhalen van de skepping, de vöärolders en ear eigen geskydenisse.
De Pluus

**De Plüüs** (neaderlandsk: Engbertsdijksvenen) is een natuurgebeed in Oaveryssel, by Kloosterhaar up et ousten van Westerhaar-Vresenveansewyk kört by de düütske grense. Staatsbosbeheer hevt et gebeed up beheyr. Et is üm en nåby 1000 hektare grout.

De Plüüs besteet üüt heide en veanen. Et is wat oaver is van wat vrogger een groute veanemooras ewesd hevt, wat vöäreyr et noordousten van Neaderland bedekden. Ümdat dit eyne van de lätste plaatsen is in Neaderland wår as noch hougveane te vinden is, wörd et as van een groute natuurwaerde esene. Et gebeed is up enömmen in Natura 2000, wår as alle belangryke beskarmde natuurgebeden in Europa by ståt.
Koolden Oorlog

Den **Koolden Oorlog** was nen stried tusken de kapitalistiese westerse laanden en kommunistiese laanden, woerbie as nooit recht evöchten is. De Vereanigde Stoaten leupen vuurop vuur de westerse laanden, met doar achteran oonder mear West-Duutslaand en Nederlaand. De kommunisten warren oonder mear Ruslaand en Sjina. Den "oorlog" doerden van 1945 töt 1991.

Bie dissen oorlog verdachten beaide partiejen mekaander der van det ze nen angreep op den aander an et vuurbereaiden warren. Doarumme haalden ze alverdan mear woapens an. Doarbie wör der oawer en wier spioneerd, um mekaanders technieken te learen en doar zo gebroek van te maken.
Spionage

**Spionage** is et hemelik achterhalen van nen tegenstaander öare geheimen, um der zelf nen vuursproonk met op den tegenstaander te kriegen. Zowat alle laanden van de wearld hebt wal ne deenst dee probeert spionage van aandere laanden tegen te goan. Dit wörd aait vealigheads-, zekerheads- of inlichtingendeenste neumd. Et tegenstriedige is det um spioneren te vuurkommen, et mangs neudig is um zelf te spioneren. 

Ene den as spioneert, neumt ze nen *spion*. Spionnen probeert um bievuurbeeld informasie oawer et leager lös te kriegen, oawer plannen vuur militeare operasies, of nieje techniese ontwikkelingen woermet as een laand in ne meugelike oorlog een vuurdeel zol hebben. Dit kan duur gesprekken of te lusteren of dokumeanten oawer te nemmen of te stellen.

## Bedriefsspionage
Ook in et bedriefsleawen wörd regelmoatig bie konkurreanten spioneerd. Hierbie probeert bedriewe van tegenstaanders in dezelfde industrie bouw- of fabrieksgeheimen lös te kriegen, um doar zelf öare produkten met te verbetteren. Zo köant ze een vuursproonk op den tegenstaander nemmen, zoonder doarvuur de oonderzeukskösten vuur te betalen. Vanzelfs is dit verböaden.
Zekerheadsdeenst

Nen **zekerheadsdeenst** is een waark bie de oawerhead wat (mangs hemelik) informasie bie mekaander gaddert um et laand te verdeadigen. Dit kan binnen et laand zelf wean (vealigheadsdeenst), mer ook oawer vear (inlichtingendeenst). Nen zekerheadsdeenst probeert informasie bie mekaander te kriegen oawer terrorisme, ofsplitsingsgroeperingen, of allens wat et dagelikse laandsbesteur ontregelen kan. Dit köant ze oonder mear doon duur gesprekken of te lusteren, internetverkeer bie te hoolden, dokumeanten oawer ne nemmen of beeldopnames te maken.

Allens wat een aander laand dut an bievuurbeeld gröai en oontwikkeling van öar leager, kan as ne bedreaging vuur et egen laand zeen wörden. Nen inlichtingendeenst probeert van aandere laanden bie te hoolden wat ze as meugelike bedreaging vuur et egene laand doot. Ene van de wiezes woerop as det kan is as 'ageanten' van nen zekerheadsdeenst (mangs verkeerd 'spionnen' neumd) ne plaatse in ne regearing of een leager probeert te kriegen van woer as ze völle metkriegt oawer de plannen van een laand, of dit makkelik oflusteren en duurspöllen köant. 

Umdet et in de wearld kommen van disse geveulige of belangrieke informasie een laand skade kan brengen, probeert nen zekerheadsdeenst disse spionage tegen te goan. Um spionage van aandere laanden tegen te goan, mut ne zekerheadsdeenst dus mangs zelf spioneren. Dit wörd dan kontraspionage neumd.

## Bekeande zekerheadsdeenste
de Nederlaandse zekerheadsdeenst het de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD). Bekeande internasjonale zekerheadsdeenste zeent de Amerikaanse Central Intelligence Agency (CIA), de Britse Military Intelligence Section 5 (MI5) en de MI6 en de Israëliese Mossad.
Paul Gauguin

**Eugène Henri Paul Gauguin** (Parys, 7 juni 1848 – Atuona up de Marquesaseilanden, 9 mei 1903) was een fransken künstskilder. Syn skilderstyl wördt under et köppyn postimpressionisme esetted en et wark nå 1891 by symbolisme. Hee wördt eaveneyns, nåst Van Gogh en Paul Cézanne, as de vader van de moderne künst eseen.

## Leaven
So as et verhaal wil, had Gauguin een beste bane as böärsmakelaar, had een vrouwe en kinder en leaven een good leaven in Koupenhagen. Mar hee gaven et allemåle up ümme up Frankryk, Parys, an te gån en dår vöär de skilderkünst te gån leaven.  

Tydens syn leaven was hy al een bekenden by de junge skilders in Frankryk. In verskeidene gruppen was hee een soort guru vöär höär. In Pont-Aven, Bretanje, had hee een skildersgrup. Eyne van syn fäns was Vincent van Gogh, wår as hee (med andringen van Theo van Gogh) een settyn med sameneleaved hevt. Dit hevt üütendelik töt een dikke rüsy ekummen, wårnå Van Gogh in een unwyse büje syn eigen oure deraf sneaden. 

Gauguin güng op Tahiti an, ümme dår (achteraf eseen) syn beste wark te maken. Hee söchten en verbealdden dår et püre en primitive leaven van de oorsprungelike bewoaners dårsoot. Med vöäle inspiraty van de inheymske godsdeenstige gebrüken en verhalen. Ouk al waren see dår al vlink an et verwesteren. Hee hevt noch eyne mål når Parys ewesd, mar kreagen toon geen erkenning van syn Tahiti-warken. Toon hy weader geld espaard had was hee weaderümme egån når de eilanden. Dår is hee ouk üüt de tyd ekummen döär sülvmoordpöygings, drank en üütendelik döär een geslächtsseekde.
Ofloat

**Ofloat** is een begrip oet de Rooms-Katholieke Koarke in et Kristendom. Nen Rooms-Katholieken geleuwigen kon vergewing van zinne zeunde kopen, duur de Koarke vuur nen ofloatbreef te betalen. In zonnen breef steund ne duur de Paus good-ekuurde verkloaring van zeundevrieheaid. 

Verskeaidene koarkeliken zo as Maarten Luther en Johannes Calvien kömmen hiertegen in et gewear. Zee stichten oonder mear hierumme ne nieje Kristelike streuming, et Protestaantisme.
De Klenckebarg

**De Klenckebarg** (de Kleincke) is een mottekasteel in Drenthe, vlakbij Gies. Ie kunt der niet veul meer van zien, mar vrogger waren et twee gloepens hoge bulten. De grootste was zes meter hoog en de kleinste vief meter. De grootste is de Klencke en de kleinste het Keutersheugte. Keutersheugte was de veurburchte.

De meinsen van de Klenckebarg hadden verschil mit de graaf van Coevern. 't Konflikt had dermit te maken dat de bisschop van Utrecht narrig was op de Coeverse graaf. En de meinsen van de Kleincke waren veur de bisschop. Uuteindelijk pakte dat slim uut veur die meinsen, 't hiele kasteel is verruïneerd. 

Een ander verhoal is dat de boeren uit Gies barre kwoad waren op de kasteelheer van de Kleincke en dat ze hum een keer 's nachts hebben angevallen en 't kasteel verruïneerd hebben. 't Is nog mar de vroag of 't woar is. Hiernoa hebben de heren van Klencke heur residensie vlakbij Hesseln maakt. Ie kunt de havezate vienden langs de stroatweg tussen Hesseln en Slien.
Rio de Janeiro

**Rio de Janeiro** (oetsprekn as ‘’RIE-jo de zja-NEA-ro’’, Portugese oetsproake ) of mangs ook kortweg **Rio**, is de tweede grötste stad van Brazilië. Et is de heuwdstad van de lieknamigen deelstoat. Delen van de stad stoat op de wearldoarfgoodlieste van UNESCO.

De stad wör in 1556 egroondt duur et Portugese Riek. Et was doaroonder anvaankelik de heuwdstad van et Kapteinskop Rio de Janeiro. In 1763 wör et de heuwdstad van de Stoat Brazilië, nen stoat oonder et Portugese Riek. Toen as in 1808 et Portugese Hof noar Brazilië oetweek, wör Rio de wonstad van Keunigin Maria I van Portugal öar hof. Doar maakten zee met öar zönne, den preensregeant en anstoanden keunink Johan VI van Portugal van Brazilië een keuninkriek binnen et Verenigd Keuninkriek van Portugal, Brazilië en de Algarven. Rio bleef de heuwdstad van et Lusitaanse keuninkskop töt 1822, toen as den Onofhaankelikheaidskrieg anvung. Dit is ene van de weanig bekeande moalen at ne heuwdstad van een kolonistenlaand noar de kolonie verskeuf. Rio de Janeiro was töt 1889 de heuwdstad van et Keaizerriek Brazilië en doarnoa töt 1960 van de Republiek Brazilië. Doarnoa wör Brasília de heuwdstad.

Rio de Janeiro hef et een noa heugste bruto inkommen van Brazilië, en de 30ste van de wearld in 2008. Et wörd eskatt op R$ 343 miljard (zowat 84 miljard). In de stad zitt völle heuwdkantoren van de Braziliaanse öllie-, mienbouw- en telekommunikasie-industrie. Doaroonder zeent twee van de grötste bedriewen van et laand (Petrobras en Vale) en et grötste telemedia-samenwoarkingsverbaand van Latiens-Amerika: Grupo Globo. Der zitt ook nen hoop universiteaten en oonderwiesinstellingen en et is et een noa grötste middelpeunt vuur oonderzeuk en oontwikkeling van Brazilië: 17% van al et nasjonale oonderzeuk köm in 2005 oet Rio.

Rio de Janeiro is ene van de drokst bezöchte steaden van et Zudelik Halfroond. Et steet bekeand um de natuurlike umgewing, et Braziljaanse Karnaval, samba, bossa nova en de straanden van balneario, zo as de  Barra da Tijuca, Copacabana, Ipanema en Leblon. Nöast de straanden zeent belangrieke herkenningspeunten oonder mear et onmeundige staandbeeld van Kristus den Verlösser boawenop den boarg Corcovado, wat ook wal ene van de Zeuwen nieje woonderen van de wearld eneumd wörd; den Sukerbroodboarg met de kabelbane; de *[[Sambadrome Marquês de Sapucaí|Sambódromo]]* (Sambadrome), een groot paradestadion vuur samba-optochten tiedens Karnaval, met onmeudige tribunes an weerskaanten; en Maracanã-stadion, ene van de grötste vootbal-stadions van de wearld. 

In Rio de Janeiro wordt de Olympiese en Paralympiese Zomerspöllen van 2016 eheuldn. Det is et eerste moal at dee spöllen op et Zudelik Halfroond en in een Portugees-talig laand eheulden wordt. In et Maracanã-stadion wörden de finales van de FIFA Wearldcup eheulden in 1950 en 2014, de Confederations Cup van 2013 en de Pan-Amerikaanse Spöllen van 2007.
Oalborg

**Oalborg** of **Oalburg** (Hollaands: *Aalburg*) is ne vuurmoalige gemeente in et Laand van Altena in de proveensie Noord-Broabaant in Nederlaand. Der woonden op n 31sten meart van 2015 12.979 inwonners op ne vlakte van 53,16 kilometer in et veerkaant, met 273 ha an water.

Per 1 jannewoari 2019 is et samen mit de vuurmoalige gemeenten Warkendam en Woudrichem upgoan in de nieje gemeente Altena.

## Döarpe
In de gemeente ligt de volgende döarpe en wonkernen.
Babyloniënbrook, Drongeln, Eethen, Gendern, Meeuwen, Spijk, Venne en Wiek en Oalborg (woer as ook et roadhoes steet).

## Openboar Vervoor
In Oalborg komt verskeadene bussen an. Dee vaalt oonder de zorg van busbedrief Arriva.

## Verleden
Der wörd an enömmen at der in de prehistorie al leu wonden op de stea wat non Oalborg is. Of ze der vuur vaste wonden is neet dudelik. Den naam * Aalburg* wörd pas in 889 gebroekt. De hudige gemeente is in 1973 ontstoan duur ne samensmeelting van de oolde gemeentes Wiek en Aalborg, Venne en Eethen.
## Steadenbaand
* Heves (Hongarieje)

## Politiek
### Gemeenteroad

* *¹ S.S.R Sheikkariem haalden zinnen zetel as lid van BAB

Noa de gemeenteroadsverkiezingen van 2014 wörd der een verboond eslötten tusken de SGP, Ideaalburg, BAB en den Aalburgsen Alliantie, noa at de ChristenUnie en et CDA zik terugge treuken. De eerste dree partiejen leawert alledree nen wethoolder.

## Anliggende gemeenten

## Monumenten
In de gemeente stoat een antal rieksmonumeanten en oorlogsgedeanken, zeet:
* Lieste van rieksmonumeanten in Oalborg
* Lieste van oorlogsmonumeanten in Oalborg

## Reffereansies


## Oetgoande koppeling

* Webstea van de gemeente
Google Maps

**Google Maps** is nen online kaartendeenst vuur op den komputer. Den deenst is van Google Inc.. Et böd satellietbeelden, stroatkaarten, 360° panoramabeelden (Google Streetview), de leste verkeersinformasie (Google Traffic) en routeplanners vuur vootgängers, autoveurders, fietsers (mut nog etest worden) en et openboar vervoor.

Google Maps vung an as een C++ komputerprogramma. Et wör oontwörpen duur Lars en Jens Eilstrup Rasmussen, van Where 2 Technologies. In oktober 2004 wör det bedrief oawerkocht duur Google, dee as der ne web-app van maakten. Google kochten der ook nog een bedrief bie wat vanoet de ruumte beelden van de earde maakten en een bedrief wat et verkeer verdan in de gaten heuld. Det deden ze allemoal bie mekoar en neumden et Google Maps, woermet as ze in februwoari 2005 de moarkt op gungen. De vuurkaante van den deenst gebrok JavaScript, XML en Ajax. Google Maps hef ne API woermet as kaarten ook op aandere websteas inbed worden köant. Doarbie köant bedriewen en organisasies in laanden oawer de hele wearld öare stea op de kaarte markeren. Met Google Map Maker köant leu zelf de kaarten verbetteren.

Met Google Maps' satellietblik kiekt gebroekers van böawenten op de wearld. De meeste beelden van steaden hebt hoge resolusie. Ze zeent nömmen vanoet een vleegtuug wat tusken 240 en 460 meter hoge vlög. De rest van de beelden keump van satellieten. De meeste satellietfoto's zeent neet mear as dree joar oold en wordt regelmoatig bie ewoarket. Google Maps gebrok ne benöadering van de Mercator-wiergawe, woerduur as de strekken um de wearldpolen neet precies eteund worden köant. 

In 2013 wör der een niej ontwoarp van de komputer-app vrie egewen, nöast de "klassieke" versie van vuur 2013. In 2008 wör Google Maps vuur mobiel vrie egewen. Doarmet köant leu navigeren via GPS. In 2013 bleek at et den meest populearen app vuur smartphones was. Mear as 54% van alle leu oawer de hele wearld dee as een smartphone harren, hebt den app tenminsten eenmoal gebroekt.

Volgens Google har et bedrief in 2012 mear as 7100 leu in deenst um de wearld in kaarte te brengen.

## Referensys
Selfie

Een **Selfie** is een zelfportret-foto den as iemand van zikzelf vanoet de haande of met nen selfiestok maakt. Selfies wordt meestal vanoet nen hogen hook enömmen, met de kamera op oetstrekte oarmleankte. Doarduur liekt de ogene grötter en et lief slaanker, wat duur mekoar as antrekkeliker ezeen wörd.

Duur opkomst van digitale fotografie en smartphones in samenhaank met verskillende sosjale netwoarken en apps, is et delen van foto's van oezelf verdan geleefder ewörden. Op Facebook, Twitter, Instagram en Snapchat wordt de meeste selfies edeeld.

Völle makers van mobiele tellefoons spölt in op de geleefdhead van selfies duur te adverteren det de kamera's op öare nieje tellefoons zulke beste selfies maakt.
Snapchat

**Snapchat** (oetsprekn as *SNÄP-tsjät*) is nen app vuur op smartphones. Met dissen app köant gebroekers mekoar foto's en filmkes steuren. Eankel leu dee as ook Snapchat hebt en den gebroeker volget, köant disse beelden zeen. Den gebroeker kan ook kiezen wee van zinne volgers et wal te zeen krig en wee neet. De beelden zeent op zin längst veer sekondes te bekieken. Doarnoa zeent ze vort. Ne oetzeundering hierop is de verhaal-meugelikhead, woerin as een beeld nen helen dag te bekieken blif, in samenhaank met aandere beelden dee as den gebroeker den dag plaatset. 

Den app wörd et meest gebroekt vuur selfies. Oawer de beelden kan den gebroeker verskeaidene filters en opmaakprofielen plaatsen. Ook kan den app gezichten oetwesseln as den gebroeker der met iemand aanders op geet.

Volgens Snapchat zelf wörden der in mei 2015 mear as 2 miljard foto's en filmkes per dag roond esteurd. Snapchat Verhalen wörden 500 miljoen moal op nen dag bekekken. In November 2015 wörden der al 6 miljard filmkes op nen dag versteurd. De wearde van et bedrief Snapchat wörd inmiddels eskatt op 10 töt 20 miljard Amerikaanse dollar. In 2016 steeg Snapchat noar 7 miljard dagelikse filmkes.

Snapchat is in 2011 bedacht duur de Amerikanen Evan Spiegel, Bobby Murphy en Frank Reginald "Reggie" Brown IV. De meeste gebroekers zeent tusken de 13 en 23 joar oold.
Demokratiese Republiek van de Kongo

De **Demokratiese Republiek van de Kongo** (Fraansk: *République démocratique du Congo*), vake ook of ekörtt töt **DR Kongo**, **DRK**, **Kongo-Kinsjasa** of gewoon **Kongo** is een laand in Midden-Afrika. Van 1971 töt 1997 heten et Zaire. De DRK lig op et zuden van de Republiek van de Kongo, de Mid-Afrikaanse Reppubliek en Zuud-Soedan, op et westen van Oeganda, Roewanda, Boeroendi en Tanzania, op et noorden van Zambia en Angola en op et oosten van den Atlantiesen Oseaan. et is et een noa grötste laand in Afrika wat oppervlak angeet, et grötste laand oonder de Sahara en et op tien noa grötste laand van de wearld. Der wont 81,6 miljoen leu, woermet as de DRK de meeste inwonners hef van alle Fraanssprekkende laanden, op dree Afrikaanse laanden noa de meeste inwonners hef en et negenteende drokst-bevolkte laand van de wearld is.

De Kongolese börgeroorleuge, dee as in 1996 oetbreuken, warren et eande van Mobutu Sese Seko's 31-joarige regearingstermien. Et verweusten et laand. Op zin meest warren der negen Afrikaanse laanden bie betrökken, meardere vreadestroepen van de VN en twentig vechtersgroepen. 5,4 miljoen leu kömmen doarbie oet de tied.

In de Demokratiese Republiek van de Kongo gef et grote vuurroaden natuurlike groondstoffen. Mer duur zwakke politieke groondbeginselen, een slecht weagennet, deepgoande umkeuperieje en eeuwenlange kommersjele en koloniale oetbuiting is et laand neet best ontwikkeld. Nöast de heuwdstad, Kinsjasa, zeent de twee aandere grote steaden Loemoembasji en Mboedji-Maji heuwdzakelik mienbouwgemeenskoppen. DE DRK voort et meeste roewe mineralen oet, woervan as 50% noar Sjina geet. Volgens de Meanskelike Oontwikkelings Index (HDI) steet de DRK op nommer 167 van de oontwikkelingslieste van 188 laanden.

## Naam
De Demokratiese Republiek van de Kongo heten eerst, in volgorde van geskiedenis, Vriestoat Kongo, Belgies Kongo, Republiek van de Kongo (Léopoldville), Demokratiese Republiek van de Kongo de Republiek Zaïre en toen wier de Demokratiese Republiek van de Kongo.

## Referensys
Sofia

**Sofia** (Bulgaars: София) is de heuwdstad van den Europesen stoat Bulgarije. Et is ook meteen de grötste stad van et laand. Der wont 1,3 miljoen leu, woermet as et de 15de grötste stad van de Europese Unie is. Sofia lig an den voot van den boarg Vitosha in et westen van et laand, op meender as 50 km van de Serviese greanze. Et ligt op et middeln van de Balkan. Doarumme is et ne belangrieke duurvoorstea tusken de Zwarte Zee en de Adriatiese Zee, terwiel as de Egeïse Zee der et körtste bie ligt.

Der wont al seend 7000 joar vuur Kristus leu op de stea woer as rechtevoort Sofia lig. De meeste Bulgaarse grote universiteaten, kultuurhuze en bedriewe zitt in Sofia. Sofia is ene van de meest geunstige steaden van de wearld um een bedrief op te starten, vuural in de IT. Dit hef vuural met lege belastingen te maken en een onmeundig rap netwoark. 

In 2013 was Sofia ook ene van de meest betaalboare heuwdsteaden um te bezeuken.

Toeristen komt noar Sofia vuur de Alexander Nevsky-kathedroale en ne hele riege an musea.


StGeorgeRotundaSofia.JPG| 
Sof.University~1935.jpg|
Narsob3.jpg|
NationalAssemblySquare.jpg|
App

Nen **app** is een programmaken vuur op mobiele apparaten, zo as smartphones en tablet-komputers. Et woard *App* is ne ofkorting van et Engelse *Application*, wat *woarktuug* beduudt.

Op de meeste apparaten stoat al verskeadene apps vuur-installeerd, zo as nen webkieker, nen e-mailbehearder, agenda en apps woermet a'j muziek, aandere apps en media kopen köant. Een antal vuur-installeerde apps köant der ofhaald worden met ne duursnee de-installasiewieze. Der blif dan mear ruumte oawer vuur apps dee as den gebroeker gearne hef. As de software dit neet toolöt, köant wat toostellen ook ewisket worden um de neet-eweunskede apps der of te kriegen. 

Apps vuur et mobiel zeent neet etzelfde as software vuur op desktop-komputers en internet-apps dee as in webkiekers loopt, in stea van direkt op et mobielke.

## Gebroek
Et doel van apps is um et leawen van den gebroeker lechter te maken of plezeer te beden. Der zeent apps dee as eankel informasie geewt, zo as wear-, verkear- en niejs-apps. Aanderen helpt een meanske um zaken te regelen, zo as e-mailbehear, internetbankieren, agenda's, antekeningen en sproakrecorders. Der zeent ook apps vuur kokbeuke, biehoolden van sport-vuurtgaank, wegbeskriewingen of muzieklusteren. 

Wat apps wordt duur bedriewe maakt um öare klaanten better te helpen en öar de meugelikhead te doon um met et bedrief te kuieren. Et is dan ook meteen ne wieze om öar naamsbekeandhead te verstoarken. Bekeande sosjale netwoarken as Facebook gebroekt apps um öare gebroekers verdan te bedenen. Instagram dreeit zelfs heuwdzakelik op mobiele apparaten; op de webstea van instagram zelf köant gebroekers niks.
Fatalisme

Et **Fatalisme** is een wearldbeskouwing dee der van üütgeyt dat de geböärtenissen in de natuur en de måtskappye döär et lot ( Latyns *fatum* ) bepåld wörd. Fatalisten segget dat et lot syn eigen gang geyt, en dat y der as menske niks an veranderen künt. 

Lüde künt gelöyven dat der goden et bint dee et verloup van et wearldgeböären bepålet. En net-as de filesoof Spinoza dached dat God etsülvde is as de natuur, en dat den warkt as oorsake-gevolg (ouk wal Determinisme enöömd). Byvöärbeyld unse vöärolder, de Germanen, gelöyvden dat de hougste macht in et heylal et Lot was. Sy nömeden dat ouk wal *urleg*, wat betekkend: de oor-ordening.

In China heb y ouk förms van fatalisme; Confusius kategoriseyreden ouk elk menske up name (vader, moder, söäne, süsse, kuning, denaar, en so meyr), en dår mosten sy dan ouk korekt nå leaven, volgens up eskreyven reagels. Et chinääsken woord *ming* betekkend *name*, mar hevt döär hüm ouk de betekkenisse van *lot(sbestemming)* ekreygen. De chinääske daoïsten gelöyved in eyne sülv-skeppende prinsype, de 'Dao'. De wearld verlöpt når de grillen van Dao, en een daoïst probeyrd synen kop löäge te maken döär stille weasen en händig an doon (sich vöäral lös te maken van de unnatuurlike filosofy van Confusius) ümme so sunder teagenwarkens med de stroum van et leaven med te gån.