open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bennebrook

**Bennebrook** is een plaetse en een veurmalige gemeente in de Nederlaandse perveensie Noord-Hollaand en heeft een oppervlaakte van 1,75 km². Doarmet war Bennebrook wat betreft oppervlaak de kleinste gemeente van Nederlaand.

## Geskiednis
Het eurspronkeleke gebeed Bennebrook strekten zich rundumme 1300 uut vanof Hillegom tot veurbi-j de teggenswoordige Gedempten Olden Grachte in Haarlem en wierd aan de westziede begrensd deur wat noe de Heemsteedse Binnenwegge is. Dit gebeed veel veur et grootsten deele bi-j den belening an de Here van Heemstede. 'Edelman Jan Scheven van Bennebrook' bouwden zich een kastele op de hook van de Gedempten Olden Grachte en et Spaorne, buuten den ni-jen stadsmuurn van Haarlem. Den in 1245 van stadsrechten veurzene plaetse wol toch wal geerne kunnen blieven uutbreiden en de familie Scheven wödt of-ekocht; zi-j goat vort en verhuust noar Leiderdorp.

Het gebeed wat beheurd bi-j Bennebrook krump in de doaropvolgende eeuwen. Vlak veur 1653 is den Prince noaberschap et centrum van de plaetse. Tot 1653 beheurt Bennebrook dan nog bi-j de ambachtsheerlekheid Heemstede. Nao et ovverlieden van Adriaan Pauw blik dizzn zien naolaotenschop good hef eregeld. De Stoaten van Hollaand guf al in hetzelfde jaor toostemmink veur de afscheiding van Bennebrook, dat wödt too-ewezzen an zien jongsten, Adriaen Pauw (1622-1697) geliek eneumden zunne. 

Bennebrook bestond as ofzonderleken rechts- en bestuurskrenge vanof 1653. Het omvatte neet et olden Bennebrook, waorvan een groot dele bi-j Heemstede wierd evoogd, terwijl al et Bennebrooks gebeed ten westen van de Glipperwegge van Heemstede wödden of-enomnen.

## Gemeente
### Fusie met de gemeente Bloomendaal vanof 2009
De Gemeente Bennebrook was al lengeren tied op zeuk naor een fusiepartner. Op 29 meert 2007 is deur de gemeenteroaden van Bennebrook en Bloomendaal beslotten um vanof 1 januari 2009 te fuseren tot éne gemeente. De provincie Noord-Hollaand had toostemmink egeaven en op 14 december 2007 volgden het kabinette, de twee gemeenten bunt samengoan vanof 1 januari 2009. De name van de 'fusiegemeente' is Bloomendaal wödden.

## Bezeensweerdegheden
* Hervormde Karke Bennebrook 
* Landgood de Hartekamp
* Et vroggere station Voggelnzang-Bennebrook

## Uutgoande verwiezingen
* Webstee van de gemeente
Bargen (Noord-Hollaand)

**Bargen** is een darp en gemeente in de Nederlaandse provincie Noord-Hollaand en hef een oppervlakte van 119,85 km² (waorvan 22,70 km² water). De gemeente mek deel uut van de soamenwarkingsregio Kennemerlaand.

## Geskiednis
Bargen wödt al eneumd in stukken uut midden 10e eeuwe. Maor den name betrof toon allene ne kleine noaberschap rundum ne karke, waor noe de Ruïnekark steet. Um Bargen hen leien noaberschappen, dee noe bi-j et darp heurt: Westdorp, Oostdorp, Oldburgh en et latere Saenegheest, Saenegheest is de enige dee noe nog as noaberschap wödt eneumd, tot halverweage de twintigste eeuwe was dat ok et geval mit Oostdorp, totdat dizzen wierd uutebreid met den wiek tuundarp.

Den name Saenegheest besteet volgens veul leu deur et 'Merakel van Bargen' van 1421, waorbi-j (volgens de legende) tiedens de gevoarleken Sint-Elisabethsvlood et karkegrij van de verdrunken karke van Petten veilig anspeulden en et zeewater dat in de kiste was deur-edrongen een hutjen later veraanderd blik te wean in geronnen blood. De plaatse waor het grij anspeulden neumpt zi-j vanof toon Sacramentsdiek (noe Zakediek) en der wierd ne kapelle ebouwd dee wier in den tachtigjaorigen oorlog wierd verwoest. Der wierd tot midden 60'er joaren in de moand mei nen stilln tocht eholden om dit merakel te gedenken. Dit gebruuk is beginne 21e eeuwe wear ni-j leaven in-eblaozen.

De Ruïnekarke wierd in de 15e eeuwe ebouwd op de plaatse van ne oldere karke. In de Middeleeuwn was et de grootste karke van Noord-Hollaand. In 1574, tiedens den tachtigjarigen oorlog, wierd de karke plunderd en of-ebrend. De karke wierd in latere tied veur een deel opni-j ebouwd.

In 1799, tiedens den tweeden Coalitieoorlog teggen revolutionair Frankriek, veel n Brits-Russisch leager de previnsie Noord-Hollaand binnen. Bi-j Bargen was et op19 september oorlog waorbi-j de geallieerden wierden verslaogen deur de Franse-Bataafse tröppen. Het Russisch Monument in Bargen herinnert an den krieg.

## Uutgoande verwiezingen
* Webstea van de gemeente
1360-1369

De volgende gebeurtenissen vunnen plaose van **1360 tot 1369**.

## Gebeurtenissen
* William Langland schrif *Piers Plowman*
* Paus Urbanus V volg Paus Innocentius VI op as nieje paus in 't jaor 1362.
Amstelvene

**Amstelvene** is ne stad en gemeente in de Nederlaandse previnsie Noord-Hollaand. De huze grenst in het noorden aan de stad Amsterdam en et lig kort bi-j lochhaven Schiphol.

## Geskiednis
Tot 1964 neumden zi-j de gemeente Ni-jer-Amstel. Et Amstelland wodden in de middeleewn op-edeald in Oolder-Amstel (ten oostn van de Amstel) en Ni-jer Amstel (ten westn van de riviere). In dit letste gebeed ontstond Amstelvene as n darp in et turfsteakgebeed ten westen van de riviere. In de 17de eeuwe trokken de riekere Amsterdammers naor het gebeed, op zuuk naor röst en ruumte. De grenze tussen Ni-jer-Amstel en Amsterdam leep toon nog ten zuudn van de buten Singelgrachte, bi-j veurbeeld bi-j de teggenwoardigen Van Baerlestraat en Ceintuurbane. Aan den Amsteldiek bi-j de Amsterdamse Tolstraote steet nog t veurmaolige gemeentehoes van Ni-jer-Amstel, wat ze hebt ebouwd in 1890. Noa innemming van het noordeleke stuk van de gemeente wierd hier het Amsterdamsen Gemeente archeef ehuusvest.

In 1896 en 1921 nam Amsterdam het noordeleke (en dichstbevolkte) stuk van de gemeente in; Amstelveen wier terug-ebrachd tot het alde darp en de noabi-je umgeavink. De gemeentegrenze lei noo bi-j de Kälfskensloane. De rieke Amterdammers blevn gönnen op de gebeden rundum Amstelvene. Dat ku-j zeen an de vanof 1930 angelegde rume wonwieken in het noordwesten van de gemeente. Veural deur dizze wieken hef Amstelvene nog altied nen name as wonplaatse veur de rieken.

Noa den Tweeden Wealdoorlog wöd Amstelvene ene van de wongemeenten van lochhaven Schiphol, en uutbreidingswieken wierden in rap tempo uut de groond estampt; in de jaoren '60 was Amstelvene enige tied de snelstgreujende stad van Nederlaand. Vanof 1964 wierd den name van et tot veurstad uut-eegreujde darp aan de heile gemeente egeaven.

Vanof et ende van de joaren '90 verleep den greuj neet zo rap meer en der bunt gin grote uutbreidingen meer in verscheet. De leste uutbreiding is de Westwiek in het zuudwesten van Amstelvene. In de tookumst wöd dizze wiek of-emaakt deur in het zuudwesten 800 en in het zuudoosten 700 huze te bouwen. Daormet zol de letste uutbreiding van Amstelvene kloar wean. Um in de behooften van et rap greujende antal leu te veurzeen wier een nieuw centrum, het Stadsharte Amstelvene, ebouwd. 

In 2003 wier Amstelvene verkozzen tot de beste grote stad van Nederlaand um in te wonnen. Dat stelden 'ekonomies onderzeuksburo Nyfer' in de 'Atlasse veur gemeenten 2003'. As starke kanten van Amstelvene wodden eneumd: good bereikbaor, veilig, riek an kultuur en kortbi-j Amsterdam.

## Uutgoande verwiezingen
* Officiële webstea van de gemeente Amstelvene
* Amstelveenweb.com
Andiek

**Andiek** (Nederlaands: *Andijk*, Westfrees: *Andoik*) is n darp en veurmaolige gemeente in den hook West-Freeslaand in de Nederlaandse provinsie Noord-Hollaand, en ligt daor in t olde gewest Westflinge. Andiek leg an t Iesselmeer, de veurmaolige gemeente had n oppervlakte van 47,70 km² (waorvan 26,71 km² water).

Sinds 1 januari 2011 is Andiek op-egaon in de gemeente Medemblik.

## Geskiedenisse
De name *Andiek* kump van *an den diek*, waor ene buurte was dee bestuurlik onder nen tröp darpen mit stadsrechten heurden (*Stede Broek*). Andiek beheurden veur n tiedjen bi'j dizze darpenstad. In 1667 wierd daor n karkjen ('Buurtjeskerk') ebouwd. Tiedens t Franse beleg wierd Andiek bi'j keizerlik dekreet van 21 oktober 1811 ne zelfstaandige gemeente vanof 1 januari 1812.

## Umgaeving
Andiek hef ne vruchtbaore kleigroond met laandbouw: bloomkool-, bloombollen- en aerpelteelt en der bunt daor meerdere grote bollenverwarkingsbedrieve. Den belangrieksten bron van inkomsten is t toerisme. Dat kump deur de völle watersportmeugelikheden, kampeerplaatsen en bungalowpark "Het Grootslag". Andiek is ok nen belangrieken laeveransier van drinkwater veur de regio deur het anwaezige gemaol.

## Proofpolder
De 40 bunder groten Proofpolder Andiek wierd in 1926-1927 an-elegd in de Zuderzee, as proof veur t inpolderen en bewarken van de ni'jere Iesselmeerpolders. Now wördt den proofpolder ebroekt veur verbliefsrekreaatsie.

Dat dizzen polder een belangriek kenmark is van Andiek, blik uut t opnemmen van den proofpolder in het Andieker volksleed. De proofpolder is in 1929 oppend deur könnegin Wilhelmina.

## Uutgaonde verwiezingen
* Offisiële webstae van de gemeente
* Kistemaker NetWerk - Mit komplete beuke en uutgaven aover de geskiedenisse van Andiek
* "De Andijker", t plaatselik ni'jsblad dat waekeliks uutkump.
Bargen

**Bargen** kan verwiezen naor:

;Nederlaand
*Bargen (Noord-Hollaand)
*Bargen (Limburg)
*Bargen an Zee
*Bargen op Zoom

;Noorwegen
*Bargen (Noorwegen)

;België
*Bargen (België) (*Mons*)

;Duutslaand
*Bargen (Chiemgau) - Beieren
*Bargen (Middel-Franken) - Beieren
*Bargen (Nedersaksen) - Nedersaksen
*Bargen (bie Kirn, Nahe) - Rienlaand-Palts
*Bargen (Vogtlaand) - Saksen

;Amerika
*Bargen (Niej-York)
*Bergen (Noord-Dekota)

## Zie oek
*Barg
Blaricum

**Blaricum** is ne plaatse en gemeente in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand en hef een oppervlakte van 15,59 km². Met een deursnee huze weerde van € 539.000 was zee volgens et Centraal Bureau veur de Statistiek in 2007 de op twee noa riekste gemeente van Nederlaand. Blaricum genöt in de umstreaken anzeen om ziene joarlekse karmisdage in augustus.

Blaricum ligt in den laandstreek 'Het Gooi'. Net as et noabi-j elegen Laoren is het van eurspronk een brinkdarp woarvan nog völle boerderi-jen oaver bunt ebleven. Rond et begin van de twintigste eeuwe kwamen in Blaricum völle rieke Amsterdammers en kunstenoars wonnen, woardeur et darp stark in anzeen steeg. 

In et röstege darpscentrum steet ne monumentale karke, doarnoast nen bi-j de bewonners hoog ewaardeerden iessalon. In de gemeente hebt zi-j ok het streekzeekenhoes Gooi-Noord (vanof 15 oktober 2006 um-edoopt tot 'Tergooizeekenhuuzen'). Deur dit zeekenhoes hef de gemeente een hoog antal ni-j geborenen (met moders vanuut omleggende gemeenten), moar blif et inwonnertal noagenög geliek.

## Uutgoande verwiezingen
* Webstea van de gemeente
Bloomendaal (Noord-Hollaand)

**Bloomendaal** is ne plaatse en gemeente in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand en hef ne oppervlaakte van 38,56 km² (woarvan 0,52 km² water). In dizze gemeente ligt de Eeregrofplaatse Bloomendaal. 

Den plaatseleken umroop veur de gemeente Bloomendaal is AB-Radio. Nen aanderen radiozender, den landelek bekander is, is et christeleke station van Radio Bloomendaal.

## Samengoan mit de gemeente Bennebrook vanof 2009
Bloomendaal is vanof 1 januari 2009 samen-egoane met de gemeente Bennebrook, één van de kleinste gemeenten in Nederlaand. 
De gemeente Bennebrook was al lange tied op zeuk noar ne gemeente om met samen te goan. Op 12 februari 2007 wierd bekend emaakt dat de gemeente Bennebrook vanof 1 januari 2009 wol samengoan mit de gemeente Bloomendaal. Noe hebt zowal de previnsie Noord-Hollaand as et kabinet joa ezegd veur dee plann, woardeur et samengoan kon deurgoan. De name van de 'fusiegemeente' is Bloomendaal wödden.

Doarveur beston den angst dat de gemeente Hoarlem bi-j heure uutbreidingsplannen zat te gönnen op Bloomendaal, umdat op et grondgebeed van de gemeente Hoarlem bi-jnoa gene ruumte is veur ni-jbouw van huze. Bloomendaal ging doar teggenin deur ni-js bekand te maakn, dat het meugelek zol wean om samen te goan met de gemeente Heemstede tot een ni-je gemeente "Bloomenstede". Moar zowiet is et nooit ekommen.

## Uutgoande verwiezingen
* Webstea van de gemeente Bloomendaal
Bussum

**Bussum** is ne plaatse en vroggere gemeente eleggen in t zuudoosten van de Nederlaanse provinsie Noord-Holland. Bussum is in jannewaori 2016 op-egaon in de ni'je gemeente Gooise Meren.

## Geschiedenis
Bussum was lange tied n onbelangriek darpsken op de Gooise heed, veur t eerst eneumd in 1306. t Was n naoberschop, umgaeven deur heed en wold en worden bewond deur boeren, veurleden en schaopherders, later ok spinsters en waevers. t Wordt an-enommen dat den name ofkump van *Bos-hem* (en neet *Bos-heim*, zo as ne plaatselike tennisveraeniging eneumd is), wat "huus in t wold" betaekent. t Darp lag bi'j den verstarkten vesten Naarden en wierd vanof 1369 deur Naarden bestuurd. In 1470 wonden der rondum de 250 leu. Bussum was daormet t kleinste darp in t Gooi.

### Ni'je tied
Nao 1700 was de ofgraovink van de hoge gronden rondumme Naarden nen belangrieken bron van inkomsten. Deur disse ofgraovink kreg Bussum ziene heugteverschillen. Deur achterstelling deur de stad Naarden kozzen de bi'jnao 300 leu in Bussum veur n eigen bestuur in 1795 tiedens de Franse revoluutsie. Vanof 1817 mocht t darp zich offisieel onofhankelik neumen.

### Opni'j samengaon
Der was in 2016 weer ne 'gemeentelike herindaeling' in t Gooi en Vechtstreke. De gemeenten Bussum en Naarden bunt now opni'j samen egaon, met de gemeente Muden derbi'j. Den wens laefden al langer bi'j inwonners, umdat Bussum en Naarden an mekaar vastegreuit bunt. 

## Uutgaonde verwiezingen
* Historiese ofbeeldingen van Bussum
* Bussum in Olde anzichten
* Koepelkarke Bussum
Diemen

**Diemen** is ne plaatse en gemeente in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand.

## Algemeen
Binnen de gemeentegrenze hef Diemen gene andere darpen. An de noordziede van de gemeente ligt et IJmeer. Wieterop grenst Diemen an de gemeentes Amsterdam, Older-Amstel (darp Duvendrecht) en Muden. Diemen mek deel oet van de plusregio Stadsregio Amsterdam.  De gemeente hef een oppervlaakte van 14,32 km² (woarvan 2,49 km² water).

## Indeling
Diemen wöd deursneaden deur et Amsterdam-Rienkanaal en de reviere Diem. De Diem besteet uut twee delen, wat ok de name van Diemen verkloart. Diemen besteet uut veer delen: Diemen-Noord, Diemen-Centrum, Diemen-Zuud en et butengebeed. Et bewonde deel van Diemen ligt vri-jwal helemoal ten zuden van het Amsterdam-Rienkanaal en ten westen van de Diem. Ten oosten van de Diem ligt Overdiemen, an weerszieden van et kanaal.

## Natuur
Ok hef Diemen natuurgebeeden. Zi-j bunt de oavvergank van laandelek noar steadelek gebeed. Neumensweerdig bunt et Diemerwold, et Penwold, Park Spoorzicht en den Diemer Viefhook. Et Diemerwold is een jong wold dat stuksken bi-j betjen is an-elegd tussen 1992 en 1996. Een deal doarvan is et 'Telegraafbos', eschonken deur et gelieknamige ni-jsblad. Park Spoorzicht is een natuurpark in et centrum van Diemen. Den Diemer Viefhook is bescharmd natuurgebeed en doar ligt ok et fort Diemerdam dat deel uutmek van de Stelling van Amsterdam.

## Monumenten
De gemeente Diemen hef elf Rieksmonumenten en éen previnsie monument.

### Rieksmonumenten
* De Hoop, veurmaligen schoelkarke Hartveldseweg 23.
* St. Petrus Banden, karke met pastori-je an de Hartveldseweg 24/25.
* Joodse grofplaetse, Nederlaands-Israëlitiese grofplaatse Olddiemerloane 146.
* Veurmalig Veerhuus, Olddiemerloane 553 (hook Kanaaldiek). 
* Grenspoal, Olddiemerloane 553.
* Ofwaterringssluus tussen de Tweede Diem en et Amsterdams Rijnkanaal.
* Transformatorzoele, ok wal pepperbusse eneumd an den Kanaaldiek bi-j de Overdiemerweg.
* Jacht en Vislust, Dwarshuusboerderi-je, Overdiemerwegge 13.
* De Blokhut, benzinestation, Muuderstroatweg 59.
* Vensermölle, Venserkade 12.
* Stammermölle, Stammerdiek 27.

### Previnsie monument
* Diemerdamme, een fort dat deel is van de Stelling van Amsterdam, met
* De kringenwetboerderi-je *De Zeehoove*.
Drechterlaand

**Drechterlaand** is ne gemeente in de regio West-Freesland in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand, en ligt doar in de olde gouw Westflinge. Ok beheurt et noordeleke deel tot de landstreke De Streek. Drechterlaand grenst in et westen aan de gemeente Hoorn, in et oosten an de gemeente Stede Brook en in et zuden an et Markermeer. De gemeente hef ne oppervlakte van 80,72 km² (woarvan 20,72 km² water).

## Gemeentelek samengoan
De gemeente Drechterlaand van noe is ontstoan deur een samengoan van de veurmalige gemeenten Drechterlaand en Venhuzen. De veurmalige gemeente Drechterlaand ontstund op heure beurte in 1979 mit de samenvooging van de gemeenten Westwold, Hoogkarspel en een deel van de gemeente Blokker.

Eerst wierd de gemeente *Bangert* eneumd. Dee name sloog op et noaberschap De Bangert, dat veur een deel under de gemeente Drechterlaand völt en deels under de gemeente Hoorn. De name wierd in de loop van et joar veranderd in Drechterlaand - officieel wierd de name aanpast met et ingoan van et ni-je joar, 1980. De gemeente besloog in dee tied ne oppervlakte van 24,07 km², woarvan 1,20 km² water was.

Op 1 juni 2005 kenden Drechterlaand 10.555 inwonners, woarvan de meesten in Hoogkarspel wonden. Viefentwinteg joar loater wierd beslotten tot et samenvogen van de gemeente met de gemeente Venhuzen, dee in juni 2005 totaal 7828 inwoaners had. Et doadwarkelek samengoan van de beide gemeentes gebeurden op 1 januari 2006. De beide gemeenten wierden formeel op-eheaven en de wierd ne ni-je gemeente evormd met de name Drechterlaand.

## Uutgaonde verwiezing
* Webstea van de gemeente
Edam-Volendam

**Edam-Volendam** is ne gemeente in het noord-oostn van de regio Waterlaand in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand an et Markermeer. Inwonners: 21.000 in Volendam en ongeveer 7000 in Edam.

## Plaetse binnen de gemeente
Stad:
* Edam

Darp:
* Volendam
* Purmer (gedeeltelek)

Noaberschap:
* Blokgouw
* Katham
* Munnikeveld

## Geskiednis
De eurspronkeleke name van de gemeente was Edam. In 1974 ging de gemeenteroad oaver tot ne naamswieziging. In 1975 wierd dit good-ekeurd deur de regering. De gemeente Edam-Volendam mek deel uut van de plusregio Stadsregio Amsterdam. 

De vlagge van de gemeente zut er zo uut: verdeeld in vief horizontale banen, woarvan de verholding 2:1:1:1:2 is, van bovven noar benee in: Rood-Greun-Wit-Oranje-Zwart. Rood-Greun bunt de kleurn van Edam en Zwart-Oranje de kleuren van Volendamme. De witte bane steet veur de veurmalige reviere, de E (ok wel *IJe* eneumd), dee-t dee plaetse verbond. 

Veur de aparte kernen zee: Edam en Volendam.

## Galleri-je

Ofbeelding:Edam_keeze.jpg|Edam steet bekand um zien keze
Ofbeelding:Edam_stroate.jpg|Olde stroate in Edam
Ofbeelding:Volendam_haavn.jpg|Haavn van Volendamme
Ofbeelding:Volendam_iesselmeer.jpg|Uutzich vanof Volendam oaver et Iesselmeer
Enkhuzen

**Enkhuzen** (West-Frese oetspraoke: *Eng-kuzen*, mit n körte uu) is ne stad en gemeente in de regio West-Freesland in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand, en ligt doar in et olde gewest Westflinge. De gemeente ligt an zowal et Markermeer as et Iesselmeer. In de gemeente wont 17.811 inwonners op ne oppervlakte van 14,31 km² (woarvan 1,78 km² water) In de stad wödt nog Enkhuzens esproaken, een West-Frees dialekt.

## Geskiednis
Enkhuzen begon heur bestoan in de middeleeuwen as haven- en vissersdarp. Op 9 april 1355 göf Graaf Willem V Enkhuzen stadsrechten en is et samen-egoane met et noaberdarp Gommerkerspel, woarvan de kern ongeveer op de plaatse van de hudege Westerkarke mot hebben eleagen. Butendieks lagen nog et "Oostdarp Enkhuzen" dat woarschienlek verzoppen is bi-j den Sint-Elisabethsvlood van 1421. In 1422 kreagen de leu toostemming de resten van de buutendieks eleagen karke of te brekken en binnendieks ne ni-je karke te bouwen, dat is noe de Zuder- of Sint-Pancraskarke. Een hötte later wierd ok anvang emaakt met den bouw van de Westerkarke, en in de wedstried um de grootste en mooiste karke te bouwen, kwam dudelek tot uutdrökking hoovölle de vissers van Enkhuzen en de boeren van et veurmalige Gommerkerspel nog aparte gemeenschoppen waren. In de 15e en 16e eeuwe wierd ok oaver-egoan tot den anleg van havens en Vesten. De vestenwarken kreagen noa ne grote stadsuutbreiding an et ende van de 16e eeuwe den vorm woarin zi-j nog steeds dudelek zichtboar bunt in de stad.

De 17e eeuwe was de bleujtied van Enkhuzen. De stad telden den grootsten haeringvloot van de Nederlanden, en hadden ok een kamer van de VOK. Ok de West-Indische Kompagnie was in de stad verteagenwoordigd. Deur handel op de Oostzeelaanden, Engeland, West-Afrika en Nederlaands-Indië wierd Enkhuzen arg rieke. De stad telden zo'n 25 doezend inwonners, bedudend meer as noe. In 1671 kwam den stroatweg tussen Enkhuzen en Hoorn kloar, den eersten in et gewest Holland, woarmet de verbindink met et achterlaand anzienlek verbeaterden.

End 17e eeuwe trad et verval in. De Engelse kriege, het verzanden van de havenmond en saamnkommn van handel op Amsterdam zorgden derveur dat Enkhuizen ene van dee sloapstaedjes an de Zuuderzee wierd. Met den anleg van den Afsluutdiek ging uut-endelek ok de haeringvisseri-j vort, hoowal er nog lange tied op andere soorten in het toon ontstoane Iesselmeer kon wödden evist.

## Galleri-je

Ofbeelding:Enkhuizen_anzicht.jpg|Anzich op Enkhuzen
Ofbeelding:TheNetherlands-Enkhuizen-church.jpg|Karktoorn in Enkhuzen
Ofbeelding:Enkhuizen_olde_geavels.jpg|Olde geavels in Enkhuzen
Ofbeelding:Enkhuizen_zuuderzeemuseem.jpg|Uutzich op et Zuderzeemuseem in Enkhuzen


## Nedersaksies
*Algemeen: 
***Enkhuzen*, *Enkhoezen*
***Enkuzen* (dialekten die de H vortlaoten)
*Urkers: *Keuzen*

## Uutgoande verwiezingen
* Webstee van de gemeente
* VVV Enkhuzen
Castricum

**Castricum** (Westfries: *Kastringhem*) is n darp en gemeente in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand en hef ne oppervlaakte van 59,93 km² (woarvan 10,35 km² water). De gemeente mek deel uut van samenwarkingsregio Kennemerlaand.

## Name
Der wöd wal ezzegd dat den name 'Castricum' kump van de Latiense woorden 'castri locus', wat 'leagerplaatse' zol wean. Moar de ligging van Castricum was in de Romeinse tied wiet buuten de grenze van et Romeinse riek en doar is nooit een vast leagerkamp (Lat. *[[castra]]*) ewest.

## Bestoan
Veurnaamste middelen van bestoan bunt het toerisme (duunen en straand bi-j Bakkum; watersport bi-j et Alkmaardermeer bi-j Akersloot; bloombollnvelden (met Hortus Bulborum in Limmen), en de tuunbouw (de sinds ca. 1900 bestoande bloombollnteelt in Limmen). Et grootse deel van de leu in Castricum bunt 'forenzen'.
Groft-De Riep

**Groft-De Riep** is ne veurmaolige gemeente in de Nederlandse provinsie Noord-Hollaand. t Lag veur n deel in de regio Zaanstreek en van oldsher ok in t Waterlaand. De gemeente had n oppervlakte van 21,76&nbsp;km² (waorvan 1,72&nbsp;km² water). Op 15 meert 2012 wordde definitief besleuten dat de Groft-De Riep samen mit de gemeente Scharmer per 1 jannewaori 2015 op zol gaon in de gemeente Alkmaar.

## Darpen binnen de gemeente
*De Riep
*Groft
*Markenbinnen
*Noordeinde (Groft)
*Oost-Graftdiek
*Starnmeer
*West-Graftdiek

## Geskiednis
Rundumme t jaor 800 was de umgaeving van Groft-De Riep bedekt mit vaene, maor as gevolg van ofgraoving hiervan deur de mens en stormvloden ontstonden in de umgaeving dree grote meren, de Scharmer in t westen, de Beemster in t oosten en t Starnmeer in t zuden. Daortussen lag t Scharmereilaand, noe zo'n betjen t groondgebeed van de gemeente Groft-De Riep. Völle inwonners laefden destieds van de visseri'je. Nao t dreugemaken van dee meren, in de 17e eeuwe, was t gin eilaand meer.

Tot 1970 waren Groft en De Riep twee aparte gemeentes.

## Wietere informasie
Den bekenden waterbouwkundige Leeghwater kwam uut De Riep.

## Uutgaonde verwiezingen
* Webstae van de veurmaolige gemeente

## Galleri-je

Ofbeelding:Grachte_de_riep.jpg|Grachte in Den Riep
Ofbeelding:Rijp_karst.jpg|Karst in Den Riep
De Veenhuus

**De Veenhuus** is een buurtschap in de gemeente Niekark, in de Nederlanse previnsie Gelderland. De buurtschap leit kortbie de buurtschap Holk, in 't westen van de stad Niekark, an de Bunschoterweg.
Haorlemmerliede en Spaornwolde

De vroggere gemeente **Haorlemmerliede en Spaornwolde** (Nederlands: *Haarlemmerliede en Spaarnwoude*) ligt in de Nederlandse provinsie Noord-Holland, met ne oppervlakte van 20,86 km². t Gebeed is n röstig tovlöchtsoord as plattelandsgemeente in de verstaedelikte Randstad. Den anleg van t vri'jetiedsgebeed Spaornwolde hef de gemeente van n veural boerenstraeke veranderd in ne plaatse, waor ok stadsen geerne mögt kommen om te kuiern, fietsen, vissen, scheuvelen, golfen, te geneten van de natuur en te vaoren.

Daornaast besteet der bedrievigheid in de gemeente. De industriegebeden van Halfweg en Spaorndam bunt zoveul in greutte to-enommen dat zi'j neet meer in ne kenschetse van de gemeente meugt ontbrekken.

De gemeente besteet uut de volgende plaetse:
* Haorlemmerliede
* Halfweg (gemeentehoes)
* Penningsveer
* Spaorndam-Oost
* Spaornwolde

## Geschiedenis
De gemeente Haorlemmerliede en Spaornwolde is ontstaon op 8 september 1857 deur samenvoging van de gemeenten Haorlemmerliede en Spaornwolde. t Oorspronkelike veurstel was um de ni'je gemeente Haorlemmerliede te neumen. Onder drök van verzeuken van inwonners van Spaornwolde is hieran den name Spaornwolde to-evoogd. Dit umdat Spaornwolde wietweg t oldste darp van dee twee was en ok al eeuwenlange as sentrum op t gebeed van godsdeenst en onderwies veur darpen in de umgaeving deenden.

Op 27 september 1863 bunt de gemeentes Houtriek en Polanen Halfweg en umgaevink en Zuudschalkwiek (teggenwoordigen wiek Schalkwiek in Haorlem Zuudoost to-evoogd. Nao de inpoldering van t Holtrak, n deel van t IJ, in 1874 kwam der n groot stuk land bi'j: de Holtrakpolder.

Op 1 mei 1927 was der ne ni'je indaeling van de gemeentegrenzen rondumme Haorlem, waorbi'j de gemeente Haorlem duftig wierd uutebreid. Den gemeenten Schoten en Spaorndam gingen op in de gemeente Haorlem. Veur Haorlemmerliede en Spaornwolde betekkenden dit dat de Weerderpolder, en daelen van de Veerpolder, Zuderpolder en de Romöllepolder an Haorlem wierden of-estaon.

Op 1 oktober 1963 wierd de rest van dizze polders an Haorlem aoveredragen. Hierbi'j wierd t darpsken Zuudschalkwiek dele van de gemeente Haorlem.

In 1963 en 1970 is n groot deel van de Holtrakpolder aoveregaon naor de gemeente Amsterdam. Dit ging neet zunder stried. Zo wierd Ruugoord, naodat de oorspronkelike bewonners vort waren egaone, bewond deur teggenstanders van de inname. Ok den tomaoligen börgemeister Frank IJsselmuiden hef zich altied fel uutelaoten teggen de uutbreiding van t Amsterdamse Havengebeed.

## Uutgaonde verwiezing
* Gemeentelike webstae
**Webstee van de gemeente Haorlemmerliede. Met tostemming is n gedeelte aoverenonmen.*

## Galleri'je

Ofbeelding:Halfweg gemeentehuis.jpg|Raodhoes in Halfweg
Ofbeelding:Halfweg suikerfabriek.jpg|De Sukerfabriek van Halfweg
Ofbeelding:Spaarndam_karkjen.jpg|Spaorndam, karkjen
Ofbeelding:Spaarndam hans brinker.jpg|Hansjen Brinker in Spaorndam
Kasteel Doornenburg

**Kasteel Doornenburg** is een kasteel uut de 13e eeuwe.

Et kasteel ligt in et oosten van Gelderlaand, naobi-j et darp Doornenburg. Et besteet uut een veurburcht en een heufdburcht, dee verbunden bunt deur ne smallen holten brugge. 't Is ene van de grootste en bestbewaorde kastelen in Nederlaand.

Op de plaatse van et kasteel was in de 9de eeuwe al n verstarkt huus, daor bekand as 'Villa Dorenburc'. Hieruut is in de 13e eeuwe n kasteel ontstaon. Wieter in de tied is et steeds wier uut ebreid tot den hoofdburcht zoas dee vandage nog te zeen is. In de 15de eeuwe wierd den veurburcht ebouwd. Den veurburcht besteet uut wonruumte, ne kapelle, en een boerderi-je. Dit leste is uniek veur een Nederlaands kasteel.

'Kasteel Doornenburg' blef tot in de 19de eeuwe bewond. Daornao raakten 't in verval. In 1936 wierd de *Stichting tot Behoud van den Doornenburg* op ericht, dee 't kasteel vanof 1937 leet restaureren. In 1941 was de restaurasie klaor. An et ende van den Tweeden Waeldkriege wierd et kasteel vri-jwal helemaol verwoost. Lange tied dachten zi-j dat et was op eblaozen deur de Duutsers, maor blek in meert 1945 etroffen te waen, deur 'n Brits bombardement. Van 1947 tot 1968 wodden 't kasteel wier helemaol in olden staot ebracht.

In 1968 wierd onder andere op et kasteel de tillevisieriege 'Floris' efilmd.

## Uutgoande verwiezingen

*Webstae ovver kasteel Den Doornenburg
Haorenkarspel

**Haorenkarspel** is ne veurmaolige gemeente in de regio West-Freeslaand in de Nederlaandse provinsie Noord-Hollaand, en ligt daor in et olde gewest Westflinge. De gemeente had ne oppervlakte van 54,84 km² (waorvan 9,30 km² water). De gemeente is op 1 januari 1990 ontstaon deur de vroggere gemeenten Sint Meerten, Warmenhuzen en de olde gemeente Haorenkarspel samen te vogen.

Sinds 1 januari 2013 is de gemeente Haorenkarspel op-egaon in de ni'je gemeente Schagen. 

## Darpen binnen de veurmaolige gemeente
(*Schuun eschrevven: in de Westfrese benaming*)

* 't Rijpje (**t Ripeje'')
* Dirkshorn (''Durkshorn'')
* Eenigenburg (''Einigeborgt'')
* Groenveld
* Kalverdijk (''Kalveredìk'')
* Krabbendam
* Schoorldam (''Skorledam'') (deels)
* Sint Maarten (''Simmer'')
* Stroet
* Tuitjenhorn (''Tutinghorn'') (gemeentehoes)
* Valkkoog (''Falkekoeghe'')
* Waarland (**t Waardland*)
* Warmenhuizen (*Wermehúze*)

== Haorenkarspel as plaatse ==
Tot in de [[20e eeuw|20ste eeuwe]] was Haorenkarspel ok nen plaatsname, rund 1295 wierd der nen terp an-elegd naobi'j Tuitjenhorn, t laand waorop den terp stond was in hende van de Abdi'je van Egmond maor dee gaf t in bruukleen an de Heren van Egmond, dee neet lange daornao verklaorden dat t gebeed vri'j was um in te gaon wonnen. En wierd t n *hering'' eneumd. Daornao kwam op den terp n karkjen te staon met wat huze, maor wieter in de tied ging dee karke wier vort. De wonplaatse zelf wierd in de 20ste eeuwe um-edoopt naor Karkbuurte. De name van de gemeente kump van de herneumde wonplaatse.

## Uutgaonde verwiezingen
* Webstae van de gemeente
Blauwe Bos

De **Blauwe Bos** is een groot netuurgebied in de driehoeke Haulerwiek, Haule en Waskemeer. Et wodt beheerd deur Staotsbosbeheer.

De Blauwe Bos daankt zien naeme an de blauwachtige kleur die de bos kriegt deur de bomen die d'r gruuien. 

De begruuiing bestaot veurnaemelik uut naoldbomen ofwisseld mit heideterreinen.
De Haule

**De Haule** kan verwiezen naor:

*De Haule (Ooststellingwarf) - een dörp in Ooststellingwarf.
*De Haule (Harlingen) - een buurtschop in Harlingen.
Veurburcht

'n **Veurburcht**, **veurhof** of **butenhof** is een veuruut eschovven verdaedigink van 'n kasteel. Veul wierd dit dele bebouwd mit schöppe, spieker of een boerderi-je. De groond wierd mangs veur laandbouw ebroekt, ten behove van etten veur de kasteelbewonners. Den veurburcht was mangs van een ringmure veurzeen. Mangs hef 'n veurburcht toorns op de heuke. 'n Veurbeeld van een kasteel mit veurbucht is kasteel Doornenburg.

De veurburcht is de eersten verdaedigink veur een kasteel. Den hoofdburcht is ofzunderlek verdaedigbaor. Zodrao den veurburcht is evallen trekt de verdaediger zich trög op den hoofdburcht. Veul veurburchten kent een eboggen vorme as 'n schelp um de hoofdburcht.
Holk

**Holk** is een gehucht in de gemeente Niekark in de Nederlanse previnsie Gelderland. Holk leit tegen Niekark an en oengeveer zeuven kilemeter in 't noorden van Amesfoort.
Hilversum

**Hilversum** is ne plaatse en een gemeente in de Nederlaanse previnsie Noord-Hollaand en de belangriekste plaatse in de landstreake Et Gooi; de plaatse huusvest völle landeleke umroopbedrieve. De gemeente hef ne oppervlakte van 46,19 km² (woarvan 0,21 km² water). Et is de Nederlaanse gemeente dee in de 20ste eeuwe et starkst in inwonnertal daalden, van 100.000 in 1958 tot minder as 80.000 in 1999 (bron: CBS). De gemeente neumt zichzelf wal uns tuunstad vanwaege de völle mooie tunen en parken of as 'villadarp' vanweage et vri-j grote antal villa's. neumt Mediastäd Nederzetting

## Geskiednis

De name Hilversum mot volgens taalkundegen wodden verkloard as *Hilvertshem*, wat "heem (huze) tussen de bulten" betekkent (met metathesis of verschoeving van de medeklinkers *vl*), zoas et noabi-jgelegen Bussum op *Boshem* doarop trög geet. 

### Hille veur den som
Aanderen denkt wier dat den name Hilversum is ontstoan uut de legende ovver et ontstoan van Hilversum: "Hille veur den som".

Het hoog-eleagen Gooi is ene van de oldste bewonde plaatsen van Nederlaand, woarvan de prehistoriese groftbulten en vondsten uut de Hilversumkultuur getugenes aflegt. Water verzamelden zich op de leager eleggen plekken, en dat wierden drinkplekken veur de beeste. De darpen Hilversum, Laren, Blaricum en Bussum bunt rundum dee drinkplekken ontstoan. Deur de arme zandgronden was doar veurnamelek schoapenholderi-je meugelek.

In 1424 kreg Hilversum zelfstandige stoatus van Jan van Beieren (Jan zonder Genade), Ruward van Hollaand, Zeeland en Henegouwen (1418-1425) en was doarmet unafhenkeleker van Naarden bi-j de uutbreiding van de eigen ni-jverheid. Den verkoop en verwarking van schoapenwol is in de Middeleeuwn de bi-jdroage van Hilversum ewest an de regionale economie. In de 17e eeuwe greujden de weveri-jen stark, en dizze industrie blef zich uutbreiden tot in de 20ste eeuwe. Het boerndarp greujden toon, moar wierd in 1725 en 1766 eploagd deur braanden dee et darp vri-jwal verneetegden.
 
Noa de kumste van de spoorliene greujden Hilversum rap, eerstmoal deur de greuj van de textielbedrieve (weaveri-jen en soortgelieke bedrieve) en de vesteging van tapijt fabrieken (woarvan uuteindelek den Veneta ovverblef). In 1918 begon den 'Nederlaandsen Seintoestellen Fabriek' en doarnoa begonnen ok de experimentele radio-uutzendings. Doarop volgden de vesteging van umroopen van alle gezindten, noa den tweeden Wealdkrieg evolgd deur de televisie. Sinds et verdwienen van grotere bedrieve is noe den mediasektor den grootsten warkgevver van Hilversum.
Hoorn

**Hoorn** is de name van verskillende zaken:
* hoorn (anatomie), een lichaamsdele van sommige dieren
* hoorn (materioal), een harden stoffe woaruut bi-jveurbeeld neagels en hoorns bestoat
* hoorn (muziekinstrument), een bloasinstrument
* hoorn (akoestiek), de hoorn als akoestische transformator
* hoornantenne, de hoorn as hoogfrequent verstarker
* ieshoorntien, as veurbeeld van andere holle kegelvormige veurwarpen

## Hoorn as plaatsname
* Hoorn (Noord-Hollaand), stad en gemeente in West-Friesland
* Hoorn (Terschelling), darp op et eilaand Terschelling
* Hoorn (Bellingwedde), darp in den gemeente Bellingwedde
* Hoorn (Heerde), plaats in den gemeente Heerde
* Hoorn (Alphen aan den Rijn), plaats in den gemeente Alphen aan den Rijn
* Wehe-den Hoorn, plaats in den gemeente De Marne
* Olde name veur Horn (Limburg) of et graafschap Horn in de gemeente Haelen
* Kaap Hoorn, punt in Zuud-Amerika verneumd noar et West-Friese Hoorn

## Overige
* De **Hoorn** is een van de scheepen woarmet Jacob le Maire den tochte undernam, toon tiedens dizzen tocht Kaap Hoorn wierd ontdekt.

## Zee ok
* Filips van Montmorency, Graaf van Hoorn (1524-1568)
* Johannes Hoorn, gereformeerd predikant te Grootegast
* De Hoorn van Afrika, een schiereilaand an den uutersten oostpunte van Afrika
* Horn
* Den Hoorn
Huzen

**Huzen** is n darp en gemeente in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand in de streake et Gooi en hef ne oppervlakte van 23,33 km² (woarvan 0,35 km² water). De plaatse hef ne verholdingsgewies jongen bevolking.

## Geskiednis
Et darp Huzen is bekand as veurmoalig vissersdarp, howal pas an et ende van de 17e eeuwe de visseri-je éne van de veurnoamste middelen van et bestoan wierd. Doorveur waren veural laandbouw en huusni-jverheid ne belangrieke leavensbronne. Howal et gemeentewoapen van Huzen, een melkdearntjen, verwis noar veeteelt, was doar gene sproake van veeteelt van belang. De arme zaandgronden van Et Gooi hadden völle bemesting neudig en veural de uutwarpselen van et vee, beestn en schoapen, wierden as mest ebroekt. Doar was gemeenschoppelek gebruuk van heiden en weiden, de zogeneumde meent-groanden. Huzen kreg in de 14de eeuwe heuren name, umdat -noar verluudt- zi-j et eerste darp was in et Gooi dat steenhuzen had. Het ovverweagend prottestantse Huzen is noe de snelst greujende gemeente van et Gooi, met ok de snelst greujende bedrievigheid.

### Kleaderdracht
Huzen had nen zeer aparten kleaderdracht met ne grote witte kappe, 'isábee' geneumd. Vanof rundumme 1930 is et dragen van de Huzer klaederdracht stark af-enommen, om te beginnen bi-j de jongeleu. Tot in de joaren '90 van de twintigste eeuwe wierd doar nog deur de alleroldste vrouwleu kleaderdracht droagen. In 2003 waren der nog moar 5 vrouwleu ovver (in et zorgcentrum) in klederdracht, woarvan de jongste 88 joar was en de oldste 101. Dizzen vrouwleu drogen alleneg wal de 'rouwversie' van den kleaderdracht. Den manleken klederdrachte was al rundum 1930 uutestorven. Den letsten Huzer kearl den in klederdracht leep was Driekus Westland. Anno 2007 leep nog éne vrouwe in Huzer kleaderdracht. Zi-j mag met recht de 'letste der Mohikanen' wodden eneumd. 

## Dialekt
Huzen hef een dialekt met Nedersaksische kenmarken, howal dit neet veul meer esprokken wöd. Et wöd nog wal deur olderen esprokken en mangs bi-j toneelstukken van de Huzense toneelvereneging *Ontwaakt*.

## Uutgaonde verwiezing
* Gemeenteleke webstea
Heiloo

**Heiloo**  is een darp en gemeente in de Nederlandse previnsie Noord-Hollaand. De gemeente mek deel uut van samenwarkingsregio Kennemerlaand. Dee hef ne oppervlaakte van 19,01 km². In de joaren vieftig en zestig van de 20se eeuwe nam et aantal inwonners snel too, deurdat völle Amsterdammers noar Heiloo verhuusden. 

## Aandere darpen binnen de gemeente
Buurtschoppen:
*Bollendarp
*Kaandarp
*Kapelle (Heiloo)
*Oosterzi-jde

## Bedevoart

Heiloo (van: Heiligen loo = heilige woold, umdat den heiligen Willibrord der rundumme 690 epreakt en n wonder verricht zol hebben) wierd al in de late Middeleeuwn en bedevoartsoord.

Volgens de ovverleavering vond boernknecht Nelis in de 14de eeuwe tot tweemoal too n Mariabeeldjen op dezelfde plaatse op nen zandweg kortbi-j Runxputte, een gehucht bi-j Heiloo. In deezelfde tied zol den rieken koopman Johannes Mors uut Alkmaar ovver et beeldjen en Runxputte hebben edreumd. Howal hi-j nog nooit van Runxputte eheurd had, kreg e in zienen dreum den opdrach et plaetsken te bezeuken. Hi-j schonk geld om doar ne kapelle te loaten bouwen, ter ere van Maria. In 1409 wierd de kapelle in gebruuk enommen en van wied en zied streumden leu doarhen. Tiedens den krieg van Alkmoar in 1573 wierd de kapelle deur de prottestanten en Stoatse tröppe met de grond lieke maakt. 

In 1905 wierden de fundamenten van de kapelle trög-evonden, en de bedevoarttraditie herleafden wier. In 1913 wierd de bedevoartskarke 'Onze Leve Vrouwe ter Nood' ebouwd, bedoold as noodkarke moar nooit vervongen deur ne richtege karke; in 1930 evolgd deur de Genadekapelle, beiden noar ontwerp van architect Jan Stuyt. Tiedens de joaren van et 'Rieke Roomse Leaven' wierd de kapelle bezunder drok bezocht. Godfried Bomans ging der, zoas hi-j beschref in *Beminde Gelovigen*, joarleks met ziene klasse hen. Ok veur Gerard Reve had et ne aparte betekkenis. Bi-j de kapelle is ok ne putte, dee geneeskrachtig water zol bevatten.

Et roadhoes van Heiloo is uut 1926. Doarnoast steet n wit-epleisterd karkjen uut de 12de eeuwe dat et 'witte karkje' eneumd wödt.

## Landgoderen en kastelen
In Heiloo hebt twee kastelen estoane, kasteel Ter Coulster en slot Ypestein. Ter Coulster was eleggen ter heugte van et hudege laandgood Ter Coulster. Ypestein was eleggen op et terrein van de hudege Willibrordusstichting.
In de Heilooër Woolden ligt laandgood Ni-jenburg.

## Heren van Heiloo
*Familie van Coulster
*Familie van Cats

## Uutgoande verwiezingen
* Webstea van de gemeente
Siemon Reker

**Siemon Jan Hendrik Reker** (Oethoezen, 1950) was sunt 2007 tot 2016 hoogleroar Grunneger Toal en Kultuur aan de Rieksuniversiteit Grunnen ien Stad. Tuzzen 1984 en 2007 was er, op initsjoatief van Provìnzie Grunnen, Grunnegs streektoalfunktionoares bie t Nedersaksisch Instituut. Hai was de eerste streektoalfunktionoares van Nederlaand. Reker is ain van de vernuimdste mìnsken dij t gebroek van t Grunnegs aanpitjen.

Reker studaaierde Nederlaands ien Stad en promoveerde doar ien 1989 op *Het Groninger werkwoordsysteem en 'hoeven'. Synchrone verbale morfologie in verandering*. Ien 2001 wuir e biezunder hoogleroar, ien 2007 gewoon hoogleroar Grunneger Toal en Kultuur. Bie t aanvoarden van t biezunder hoogleroarschop op 5 meert 2002 huil er de rede *Vrij gelijkvormig, en allen daar door niet onäangenaam*. In 2016 is hai met emiritaat goan. 

Reker is ain van de soamenstellers en schrievers van t *[[Handboek Nedersaksische Taal- en Letterkunde]]* (2008).

## Schrieverij
**Woordenboek Gronings-Nederlands, Nederlands-Gronings* (1988)
**Groninger Spelling* (1984)
**Omgekeerd is ook wat weerd* (1985, retrogroade liest op t Grunnegs woordenbouk van Kornelis ter Laan)
*  De dichter en het Gronings, ien: *Willem ten Berge, Groninger dichter. Poëzie en proza* (1989) 
**"Hou is dat?" Het dialect van Groningen* (1992)
**Dikke woorden. Bikkelhaard, bragelvet, strontdeurnat en hun soortgenoten* (1996)
**Gronings* (2002)
**Kies ais hier! Brokjes taal en letteren van het Hogeland en elders in Groningen* (2004)
**Goidag! Taalgids Groningen* (2005)
**Toal* (kursusbouken over t West-, Oost- en Noord-Grunnegs, drij dailen, 2005)

## Wellen
*Henk Bloemhoff, Jurjen van der Kooi, Hermann Niebaum en Siemon Reker (red.) (2008), *[[Handboek Nedersaksische Taal- en Letterkunde]]*, Azzen: Van Gorcum, ISBN 978-90-232-4329-8
*''Noorderbreedte: Breed tijdschrift over Noord-Nederland''
Laandsmeer

**Laandsmeer** is een darp en gemeente in de regio Waterland in de Nederlaandse previnsie  Noord-Hollaand en hef ne oppervlaakte van 26,44 km² (woarvan 3,68 km² water). Aandere darpen in de gemeente Laandsmeer bunt Den Ilp en Purmerland. In 1966 wierd et noe ten zuden van den Ringweg Noord eleagen gebeed bi-j de gemeente Amsterdam edoan. De gemeente Laandsmeer mek deel uut van de plusregio Stadsregio Amsterdam. Ok is Laandsmeer bekand um natuurgebeed Et Twisken, woarvan Laandsmeer een deel van de onderholdstaken bi-jhöld samen mit de umleagende gemeenten Zaanstad, Oostzaan en Amsterdam.

## Geskiednis
In de joaren twintig van de 14de eeuwe was doar ne parochie mit den name Lantsmaer. Later wodden den name nog ofwisselend e-speld as Lantsmer, Lantsmeer, Landsmer en Lansmer. In den name lig een verband tussen *laand* en *meer*. De neaderzetting hef zich langs et meer (De Breek) in dee tied ontwikkeld. Laandsmeer beheurden toon tot de Heerlekheid Waterland. Dit bestond uut zes heufddarpen, t.w. Landsmeer, Ransdarp, Zunderdarp, Brook in Waterland, Zuuderwolde en Schellinkwolde. Dit duurden tot 1731. Dee zes darpen waren al eeuwn verbonden in nen gemeenschoppeleken stried teggen et water. Op 23 november 1619 wierd de 'Unie van Woaterland' op-ericht. De zes pielen in et rechterpeutjen van de Zwoan, in et Waterlandse woapen, herinnert an dizzen onderlingen baand.

## Eierhandel
Veur 1930 was er sproake van toonemmende welvoart. Veural den eierhandel gaf veul wark, moar ok den handel in ende en hoonder. In 1895 had ruum dreekwart van de leu zien bestoan in den eierhandel. Tiedens den crisis van 1932 ging et in Laandsmeer hard achteruut. Völle bedrieve kwamen in meujlekheden vanweage de priesverleaging van eier.

## Gemeenteleke herindealing
Op 1 augustus 1966 verloor Laandsmeer bi-j ne gemeenteleke herindealing een stuk groondgebeed. Bi-j de ni-je gemeenteleke indealing vanof 1 januari 1991 kwamen Den Ilp en Purmerland bi-j Laandsmeer en wierd Purmerend den noasten noaber.

## Sloapgemeente
Noe is Laandsmeer ne 'sloapgemeente' veur warknemmers en gepensioneerden in de regio.
Wee doar noe kump, tröf nen langen smallen weg langs de beake an, woarovver bruggen noar de huze ligt. De olde uutstroaling van enen weg mit lintbebouwing is nog dudelek anwezzig. Et darp is dankzi-j de greune grenzen tussen Zaanstad, Amsterdam en Purmerend nog altied een gebeed mit völle water, greun en natuurgebeedn as Et Twisken en et (bi-j biologen wealdbereumde) Ilperveld woar völle bi-jzondere diersoorten eur thuus hebt, tiedelek in 1 of 3 seizoenen, of et heile joar deur.

## Uutgoande verwiezingen
* Webstea van de gemeente
* Natuurgebeed Et Twisken
Nedersaksische plaatsnamen

Hier viej de lokaole, **[[Nedersaksisch]]e namen** veur pervincies, gemientes, streken, steden, dörpen en buurtskoppen in det diel van Nederlaand daoras de lu variaanten van 't Nedersaksisch praot.

## Grunnen

## Drenthe

## Frieslaand

## Oaveriessel

## Gelderlaand

## Zie ok
*Lieste mit Nedersaksiese exoniemen
Laoren (Noord-Holland)

**Laoren** (Nederlands: *Laren*)  is n darp en gemeente in de Nederlandse provinsie Noord-Holland en hef ne oppervlakte van 12,37 km² (waorvan 0,19 km² water). Binnen de gemeentegrenze ligt gin andere darpen. Van oorsprong is t n brink- of esdarp.

## Geschiedenis
Laoren is ene van de oldste bebouwde plekken in t Gooi. In 1085 stichtten den bisschop van Aartsbisdom Utrecht het kapittel Sint-Jansbasiliek op de bulte dee noe bekend steet as Sint-Janskarkhof. Naor den plek van disse kapelle en begraofplaatse loopt van oldsher Gooise doodwaege uut alle richtingen.

Howal eerst n boerendarp, is Laoren mit ziene darpsboerderi'jen, enken en meenten nao de kumste van de trämliene naor Hilversum en Amsterdam (den Gooisen Moordenaar) in 1892 ok n kunstenaars- en forensendarp eworden. 

In de 19e eeuwe wierden de Gooise darpen ontdekt deur kunstenaars dee daor de Laorense Schole vestigden. Enkele bekenden kunstschilders dee-t in Laoren verblevven waren Anton Mauve (leermeister van Vincent van Gogh), Jan Sluijters en Ferdinand Hart Nibbrig.

Sinds de late jaoren '80 is t veural n forensendarp eworden veur de ni'je rieken. In den darpskern he'j noe geen in bedrief waende boerderi'jen meer.

## Natuur
* Westerheide
* Zuderheide

## Bezeensweerdigheden
* In t harte van t darp, an den olden (nog bestaonde) enk, steet de monumentale Sint-Jansbasiliek uut 1924.
* In Laren steet den diksten mammoetboom van Holland.

## Rifferensies


## Uutgaonde verwiezingen
* Webstae van de gemeente
* Kaarte van 1868 en Satellietfoto 2006
Medemblik

**Medemblik** (West-Frees: *Memelik*) is ne stad en ne gemeente in de regio West-Freeslaand, in de Nederlaandse provinsie Noord-Hollaand. t Ligt in den olden gouw Westflinge. 

Medemblik is ne fusiegemeente die op 1 januari 2011 onstaon is uut de veurmaolige gemeenten Medemblik, Warvershoof en Andiek. t Gemeentehuus steet in Wognum.

De veurmaolige gemeente Medemblik was slechts vier jaor eerder evormd deur n fusie van de gemeenten Noorder-Koggenlaand, Wognum en de stadsgemeente Medemblik. Nen kleinen strook laand van de olde gemeente Wognum wierd naor de gemeente Hoorn edaon. 

## Plaetse binnen de gemeente
Buren (Gelderlaand)

**Buren** is ne gemeente en n histories Nederlaands stadjen in de streke Nederbetuwe, in de provinsie Gelderlaand. Et stadjen is centroal eleggen binnen de gelieknoamige gemeente, noabi-j de grotere plaetse Tiel en Geldermalsen. Op 1 januari 2007 telden de stad 3.460 inwonners.

Buren verkreg stadsrechten in 1395 van ridder Allard, heer van Buren en Beusichem. Den vesting van Buren is nog veur een groot deel anweazig. Der bunt nog wallen, muurn en éne stadspoorte; de Culemborgse- of Huzenpoorte. In 1572 slot Buren zich an bi-j de Unie van Dordrecht.

## Band met de könninkleke familie
Buren mag zich *Oranjestad* neumen, vanwaege den baand met de könninkleke familie. Willem van Oranje trouwden der in 1551 mit Anna van Buren. Köneginne Beatrix en prins Willem-Alexander bunt hierdeur Gravinne en Graaf van Buren. 

Bi-j den Elfstedentocht van 1986 schref prins Willem-Alexander zich in met den name W.A. van Buren.  Indertied hef ok Könneginne Juliana *Van Buren* as schuulname broekt, onder aandere bi-j reserveringen in restaurants.

## Geboren in Buren
* Filips Willem van Oranje (1554-1618), prins van Oranje
* G.W.J. van Koeverden (1882-1962), politikus

## Uutgoande verwiezingen
* Buren Oranjestad
* Gemeente Buren