Algemeyne Schryvwys'

De **Algemeyne Schryvwys**' (vertaeld: *Algemiene Schriefwieze*) is een spelling die ontwörpen is veur et hiele Nedersaksische taelgebied. Disse spelling is ontwikkeld deur Reinhard Franz Hahn, een Duuts-Australisch-Amerikaans taelkundige, uut et oogpunt dat de spelling vaeke te fonetisch is, en dat de saemenstellers d'r van niet genog kennis hebben over et taelkundige aspekt.

Et perbleem is ok dat an de Duutse kaante van de greens de spelling baseerd is op et Duutse spellingssyteem en in Nederlaand op et Nederlaandse, Reinhard wol dit perbleem ommezeilen deur weeromme te gaon naor et Middelnederduuts, een tied doe de tael vaeke opschreven wodde, en het daorin anpassings maekt. Hierin het hi'j keken naor de klaanken en zo veul meugelik daor een teken an geven, zodat ok aanderstaelige meensken krekt weten hoe een woord uutspreuken moet wodden.

Een naodiel van de spelling is dat et projekt nooit ofmaekt is, allienig de Noord-Nedersaksische dialekten binnen onder hanen neumen, dat hef d'r veur zorgd dat et niet veur alle dialekten even goed te bruken is. Zo is d'r gien teken veur de  of , en wodt schreven as , deurdat de  in de Noord-Nedersaksische dialekten simpelweg overal zo klinkt, in tegenstelling tot de Westfaolse dialekten waor der een onderscheid is tussen  en . In pattie opzichten wikt de spelling ok aorig of van de gebrukelike spellingssystemen van et Nederlaans of Duuts, waor de meerste meensken an wend binnen. Zo heb ie bv. stuyren (sturen), huyd (huud), buuk (boek), stoen (steun), doere (deure), aambyld (aambeeld), gaan (gaon), hyr (hier), keyrl (kerel), deyl/dayl (Grunnings: dail), troy (trui), noylen (Twents: nöalen), bout (Grunnings: boot), et Grunningse *goud* (goed) zoas wi'j dat kennen wodt schreven as *goyd* of *gaud*, et opvalende hiervan is dat de oy veur drie verschillende klaanken bruukt wodt veur de: ui, öa en ou/au.

In aandere opzichten is et weer een saemensmelting van de Nederlaanse en Duutse spellingssystemen, zo hej' et Nederlaanse heufdlettergebruuk, *vuust* en gien *fuust* (voest), een schriefwieze as *deyl* veur de uutspraoke dail, en de Duutse "u" veur oe (in iets anpaste vorm). Een veurdeel van dit systeem is dat der gien apatte aksenten bin behalve de umluud (umlaut).

De Nysassiske Skryvwyse is een voortzetting van de Algemeyne Schryvwys', en is wel veur et komplete Nedersaksiese taelgebied uutwarkt.

## Hoe'j' et schrieven
De Algemeyne Schryvwys' gaot uut van disse klaanken: 
*i is een kotte *i* 
*ü is een kotte *u*, of in een eupen lettergrepe een *uu*
*u is een kotte *oe*, of in een eupen lettergrepe een lange *oe*
*e is een kotte *e*, sjwa [ə], of in een eupen lettergrepe een *ee*
*ö is liekas in de meerste Nedersaksische schriefwiezen een *ö*
*o is percies etzelde as in et Nederlaans
*a is percies etzelde as in et Nederlaans, mar wodt ok bruukt veur *ao/oa* 

Lange variaanten in een sleuten lettergrepe:
*y is een *ie*, zowel in een sleuten as eupen lettergrepe
*üü wodt uutspreuken as *uu*
*uu wodt uutspreuken as een lange *oe*-klank
*ee wodt uutspreuken as een *ee* of *ae/ea* [ɛː]
*oe wodt uutspreuken as *eu* of de Twentse *öa* [œː]
*oo wodt uutspreuken as *oo*
*aa wodt uutspreuken as *ao/oa*

Ok binnen der de volgende twie- en drieklaanken: 
*ey wodt uutspreuken as *ei/ai*
*ay wodt uutspreuken as *ai*
*eyr wodt uutspreuken as *eer/eir/ier* mit een naoslag (deer/dier/deir = deyr)
*oy wodt uutspreuken as *ui* of *oi*
*oyr wodt uutspreuken as *uir/uur* mit een naoslag
*ou wodt uutspreuken as *oow/ew*
*au wodt uutspreuken as *au*
*our wodt uutspreuken as *oer* mit een naoslag
*eu wodt uutspreuken as *oi* (allienig in Duutse lienwoorden)
*uy wodt uutspreuken as *uu*

Veerder zegt de Algemeyne Schryvwys' iets over F of V an et begin en aende van een woord: 
*v bi'j Nedersaksische woorden
*f bi'j lienwoorden die in de tael van herkomst mit een *f* beginnen
*v bi'j flink inburgerde lienwoorden en lienwoorden die in de tael van herkomst mit een *v* beginnen
*z wodt vake  eschreven as *s*

## Zie ok
*Algemeyne Schryvwys'