Islamitischen Stoat

'n **Islamitischen Stoat** (**IS**), ook wal 'n **Islamitischen Stoat van Irak en de Levant** (**ISIL**), 'n **Islamitischen Stoat van Irak en Syrië** (**ISIS**) en ook wal **Daesj** neumd, is ne groepe militante jihadisten en nen neet-erkenden halfstoat. Et beheerden een groot stuk land in Irak en Syrië in 2013, mer raken et meeste der van wier kwiet tusken 2017 en 2019. In 2014 reup de groep zik oet as wearldwied kalifaat: ze zollen zeg hebben oaver alle Moslims op de wearld. De oavergrote meerderheid van de Moslims wol doar neet an. De Verenigde Naties en völle andere landen hebt IS anmaarked as terroristische groepering.

Achterin 2015 har et zelfverkloarde kalifaat een stuk land met 12 miljoen inwonners. Doar drukken ze eer extremen oetleg van 'n Islamitischen wet der deur en hadden een joarliks bedrag van zo'n miljard euro in kas. Zo'n 30.000 strieders vöchten vöär IS. Noa ne zwoare stried met Amerikaanse, Irakese en Koerdische striedkrachten raken IS alle gebeed kwiet in 2019. Doarnoa gungen ze wieder as stekgroep; ze valt nog wal es an vanoet skoelhutten in de baargen en blievt propaganda maken. Dat is wier oawersloan in Noord-Afrika, woar IS nog een groot gebeed bezet.

As voortzetting van de vechtgroep Jaisj al-Ta'ifa al-Mansoerah van Abu Omar al-Baghdadi wör de groep, wat zik domoals *Islamitischen Stoat van Irak* neumen, eerst möage met Al-Qaeda in Irak en vöchten ook met dee groep met tusken 2003 en 2006. Noa een joar onder nen niejen naam, *Islamitischen Stoat van Irak en de Levant*, reup de groep zik oet töt wearldwied kalifaat onder den körteren naam *Islamitischen Stoat* (الدولة الإسلامية, *ad-Dawlah al-Islāmiyya*).

Doerende ear bestuur van Syrië en Irak raken de groep rap wearldwied berucht um ear grouwelike doaden. IS vermoordden masaal Jazidi's en Irakese Turkmenen. Ook Kristenen, Sjiieten en Mandaeanen mosten et lieden. Ze gavven strak regisseerde films oet woarin as ze soldoaten, journalisten en hulpwaarkers 'n kop of doot. Doarnöast höwwen ze ook verskeidene kultureel vuurname monumenten kort. Ook is groep verantwoordelik vuur terroristische angrepen boeten et egene gebeed, zo as de anslage van Paries in 2015, nen bomanslag in et Iraanse Kerman in 2024 en nen anval op et Krokus-stadhoes in Rusland. Ook hebt ze lösse leu inspireerd um zelf oet naam van IS anslage te plegen. 

Noa 2015 lukken et de Irakese en Syrische striedkrachten IS terugge te dringen en ear geld en woapens of te nemmen. Ze kregen doarbiej hulpe van een samenwaarkingsleager onder anvoor van de Amerikanen. Later kömmen der ook nog Russische lochtbombardementen en besketingen met kruusraketten oaverhen. Meart 2019 was IS et meeste van ear gebeed kwiet, al bint ze anno 2026 nog drok in Noord-Afrika.

Neet alle IS-strieders wörden ummebracht. Ze zitt nog in deur Koerden staark bewaakte kampen in Noord-Syrië.

## Gedachtengood
IS wil wierumme noar de begintied van de islam, zonder alle geleufsverniejingen van de doaropvolgende honderden joaren. Wat meant, et gedachtengood van IS is een samengoan van salafisme, jihadisme, moslimfundamentalisme, Wahhabisme en Qutbisme. 

De meeste leu wat der verstand van hebt, meant at et gedachtengood van IS 'vuurnamelik kump oet de geskriften van 'n radikalen Egyptischen godgeleerden Sayyid Qutb'. De Moslimbroderskop startten in de 20e eeuwe et politieke islamisme. Zee wollen een niej kalifaat, ne samenleaving volgens de islamitische sjariawet. Qutb köm met et idee van djahilija (vuur-islamische onwetendheid), hakimija (goddelike hearskoppieje) en *takfir* van hele samenleavingen. Alle jihadistische ideeën begint biej Qutb. Ook andere skrievers as Ibn Taimija, Abdoela Azzam en Aboe Bakr Naji wordt ezeen as inspiratiebronnen.

IS zegt zelf at ze de salafistische theologie van Ibn Taimija anholdt. Mer ze verwaarpet traditionele salafistische oetleggen en de veer Soenni-wetskolen. Volgens öar bint de meeste salafi's ketters. IS kik neet vake noar bestoande Islamitische leare um te zeen wo as et mut. Ze kiekt zelf wo as ze de Koran wilt oetleggen.

Abu Omar al-Baghdadi, eersten emir van 'n Islamitischen Stoat Irak, raken al jong radikaliseerd onder de Moslimbroederskop. Motaz Al-Chatieb meant, godstekste en islamwetten gevet ginnen grond vuur et oprichten van IS, omdat de Moslimbroders en IS zik op dezelfde tekste baseert, mer der heel anders met umme goat. 

Kort ezegd steet IS vuur nen radikalen en strengen vörm van Jihadi-salafi soennitischen Islam. Verskeidene moslimorganisaties verzett zik staark tegen IS earen oetleg van de Koran. IS steet volgens ear vuur geleufsgeweld. IS zut alleman wat zik neet an öaren oetleg höldt as heidenen en ofvalligen.

Volgens Hayder al-Choei is an de vlagge van IS te zeen dat ze wierumme wilt noar de begintied van de Islam. 

IS meant dat ze recht hebt um blood te vergeten. Dat haalt ze oet et waark van 'n egyptischen jihadistischen godgelearden Abo Abdullah al-Muhajir. Den skreef een wethandbook veur geweldsgebroek, *Fiqh ad-Dima* (*De Rechtsgeldigheid van Jihad*). Volgens anitterrorismekenner Orwa Ajjoeb kuiert et book good 'zelfmoordanslage, liekverminking, ontheuvding en et doden van kinder en neetstrieders'. Nöast IS haalt hier Al-Qaeda en Boko Haram ook de wiesheid oet. Volgens verskeidene mediakanalen is et ne vergeliekboare broeksanwiezing met Aboe Bakr Nadji's *Barbaars Behear*, wat völle IS-kommandanten en strieders sprekweurdelik op et nachtkästje hadden liggen.

Heugere geleufsleiders oet Saoedi-Arabië nömmen openboar ofstand van IS. Wo as et Salafi-Jihadisme van IS, Wahhabisme en Echt Salafisme samengoat, bint de kenners er neet oawer eens. Wahhabisme wil gin gewelddoadige opstand tegen eards bestuur of een niej kalifaat, IS wil dat wal. IS wik op veer punten of van traditioneel wahhabisme: dynastische alliantie, oproop vuur een wearldwied kalifaat, grof gewald en preaken vuur et ende van de wearld.