Stip

**Stip** is de benoamen van n heufdsaus bie n moaltied. Der binnen verschaaidene oarden stip, mit elk heur aigen toupazens.

## Broadstip

De ien Nederlaand maist gebroekelke vörm van stip is broadstip, dat n extrakt van vlaais is. As je vlaais bakken of broaden, kommen der stovven oet t vlaais ien de botter of eulie. Voak wordt der ook roux bie doan, bieveurbeeld tuzzelwaaitenblom mit botter, om de boudel aan te dikken. Ien landen as Nederlaand, Duutslaand, Engelaand en de Verainde Stoaten wordt t over eerappels hìn goten en soamen opeten. Sums wordt t ook over t vlaais hìn doan, om de verloren smoak weerom te kriegen. In Duutslaand wordt t *Bratsaft* (broadsap) nuimd en ien t Nederlaands *jus* (Frans veur 'sap').

As varioatsie kinnen der verschaaidene dingen deurhìn doan worden zo as padstoulen, stokjes vlaais, siepeltjes, mor ook wien. 

Tegenswoordeg is broadstip ook te vienden in poudervörm, woar din allain mor n bedie hait wotter bie huft.

## Mosterdstip
Ien Grunnen wör van oldsheer mosterdstip as belangriekste saus broekt. t Wör moakt van Grunneger mosterd mit wat stokjes spek, spekvet en meugelk wat room of mèlk. t Wör eten bie eerappels dij der in blokjes of hailmoal instipt wörren. Veur 1900 haren lu voak bie elke zitstee n zinken koeltje ien toavel, woar of de mosterdstip ien ging, woardeur elk zulf bie zien bred n eerappel stippen kon. Tuzzen sikkom 1900 en 1950 wör dit vervongen en was t gebroekelk om n stipkopke bie t bred te hebben. Tegenswoordeg wordt mosterdstip eten as n sauske der bie en nait meer as heufdmoaltied. 

De noam "stip" komt den ook van t gebroek om eerappels der ien te stippen. t Wör vrouger ook broekt als aalgemaine noam veur mosterd, omdat mosterdstip doudestieds de ainegste toupazen van mosterd was.

## Botterstip
Bie dikke ries wordt voak botterstip doan. Dit is gewoon smolten botter dij ien de ries schonken wordt. De tradietsie is n goatje te moaken in t midden van t bultje dikke ries en de botterstip doarin te gaiten. t Kin ook bie vlaais en eerappels schonken worden, as t vlaais gain lekkere of haile vette broadstip achterloat, zo as bie tude.

## Curry

In India en Thailaand is curry de heufdsaus in moaltieden. t Wordt goten over riest en kin mengd worden mit verschaaidene touvougsels as tude, bonen of aander gruinte. Ook curry is tegenswoordeg in poudervörm te kriegen, mor deurdat curry veul dikker is as broadstip mout der mainsttied ook vrizze vlödde deurhìn. Oorspronkelk wörren currys allend moakt van rooie of gruine peperpasta, kruden en kou- of kokosmèlk, mor sunt de ientroduksie van de tomaat, bestoan der ook currys woar de tomaten de peperpasta vervangen, zo as Tikka Massala, dij heur oorsprong ien Indioase restaurants ien Engelaand hebben.

## Temoatenstip
Temoatenstip of pastasaus is de heufdsaus in Itoalië en komt ien veul Italioanse gerechten veur. t Wordt over pasta goten en wordt voak mengd mit vlaais (mainsttied gehakt) en gruintes as temoat, praai, siepel, basilikum of oregano.

## Sojastip
Ien tied dat t stippen ien de saus bie bovenstoande gevalen aigelks allend bie de mosterdstip veurkomt, is t ien Japan ook gebroekelker om te stippen as om saus over de moaltied te doun. Sojasaus is n aiwenolde tradietsie en kin bie elke Japanse moaltied. Bie gerechten as soesie wordt t puur broekt, mor bie aander gerechten, zo as gyoza, worden der verschaaidene ingrediënten bie doan, zo as sitrussap, knoflook of vissaus. Sums wordt der ook sake en sukker biedoan en den hait t teriyakisaus. 

## Nedersaksisch
* Drèents: *jus*, *stip*, *vet*
* Grunnegs: *stip*
* Urkers: *doop*
* Veluws: 
***jus*
***sjeu* (Apeldoorne, Ugchelen)
***nat*
***vet*
***stip*
***saus* (Harskamp, Loen, Klanenbeek)