open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
17e eeuw

Decennia - Eeuwen - 16<sup>e</sup> eeuw - **17<sup>e</sup> eeuw** - 18<sup>e</sup> eeuw

## 17e eeuw

## Belangrieke gebeurtenissen
* Tachtigjaorige Oorlog
* Opkoms en bleuitied van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC)
* De vier Engelse oorlogen
* Opkoms van de mederne wetenschap 
* Ontdekkingsreizen
* Kolonisasiepreces

## Belangrieke personen
* Lodewijk XIV (de *Zunnekoning*)
* Johan van Oldenbarnevelt
* 't Huus van Oranje
* Johann Sebastian Bach
* Oliver Cromwell
* René Descartes
* Pierre de Fermat
* Georg Friedrich Händel
* Gottfried Wilhelm Leibniz
* Isaac Newton
* Rembrandt van Rijn
* Johan de Witt
* Johannes Vermeer
* Michiel Adriaenszoon de Ruyter
Schrijfmeesters:
* Jan van der Velde
* Lieven Coppenol
* Maria Strik
1390-1399

## Gebeurtenissen
* 1394 - verbanning van joden uut Frankriek

## Geboren
* 1390 - Byzantiense keizer Johannes van Byzantium
* 1391 - Keuning Duarte van Portugal (d. 1438)
* 1393 - John Capgrave, Augustiense theoloog

## Uut de tied
* ...
1440-1449

De volgende gebeurtenissen vunnen grofweg plaose van **1440 tot 1449**.

## Gebeurtenissen
* 1440: Johannes Gutenberg vien de boekdrokkuns uut.
* 't Eers edrokken boek is de Biebel (1440).
13e eeuw

Decennia - Eeuwen - 12<sup>e</sup> eeuw - **13<sup>e</sup> eeuw** - 14<sup>e</sup> eeuw

## 13e eeuw

----

## Belangrijke gebeurtenissen
*Kruustochen
*Mongolen veroveren Oost-Europa, Noord-Azië en China.
*Begin van de Inquisitie, 't karkelijk onderzeuk tegen ketters.

## Belangrieke personen van de 13<sup>e</sup> eeuw
*Dante Alighieri
*Dzjengis Khan
*Thomas van Aquino
19e eeuw

Decennia - Eeuwen - 18<sup>e</sup> eeuw - **19<sup>e</sup> eeuw** - 20<sup>e</sup> eeuw

## 19e eeuw

## Belangrieke gebeurtenissen
* De Bataafse Rippebliek
* Onofhankelijkheidsoorlogen in Latiens-Amerika
* De Belgische onofhankelijkheidsstried
* 't Europese revolusiejaor 1848
* De Amerikaanse burgeroorlog
* De ofschaffing van de slavernieje
* De Evolutietheorie
* De Industriële revolusie, uutvieningen as de stoomlokemetief enz. 
* 't Tiedpark van de Romantiek in de kuns
* Ontdekkingsreizen
* 't Imperialisme waorbie de wereld verdeeld wönnen tussen de grote Europese meugendheden.

## Belangrieke personen
* Joseph Aspdin, uutviender van 't potlaandcement
* Ludwig van Beethoven, kompenis
* Otto von Bismarck uutviender van de *Realpolitik* en vereniger van de Duutse staoten.
* Simón Bolívar, onofhankelijkheidsstriejer
* Napoleon Bonaparte, Franse staotsman en veroveraar
* Frédéric Chopin, kompenis
* Charles Darwin, grondlegger van de evolusietheorie
* Thomas Edison, uutviender
* Vincent van Gogh, kunsschilder
* Benito Juárez, staotsman
* Abraham Lincoln, Amerikaanse prissedent in de tied van de Amerikaanse Burgeroorlog dee oek de slavernieje of-eschaf hef
* David Livingstone, ontdekkingsreiziger en zendeling
* Karl Marx, economisch filesoof
* Friedrich Nietzsche, filesoof
* Johan Rudolf Thorbecke, Nederlaanse staotshervormer
* Richard Wagner, kompenis
1450-1459

De volgende gebeurtenissen vunnen plaose van **1450 tot 1459**
## Gebeurtenissen
* Val van Constantinopel op 29 mei 1453.
* 1455 - Johannes Gutenberg drok de Gutenbergbiebel 
* 1459 - Servië wonnen deel van 't Osmaanse Riek.
1380-1389

De volgende gebeurtenissen vunnen plaose van **1380 tot 1389**.

## Geboren
* 1383 - Paus Eugenius IV (esturven 1447)
* 1386 - Donatello, Italiaonse artiest (esturven 1466)

## Uut de tied
* 1389 
** Prins Lazar, prins of Servië
** Paus Urbanus VI (geboren 1318)
** Dimitri Donskoi, Russische tsaar
2001

## Gebeurtenissen
* Jannewaori - Griekenlaand treedt toe tot de eurozone.
* Febrewaori - Ariel Sharon wodt keuzen tot premier van Israël.
* 1 april - De veurmaelige prissedent van Servië, Slobodan Milosević, wodt arresteerd.
* 1 april - In Nederlaand wodt de wet van kracht die et huwelik tussen twie personen van et gelieke geslacht meugelijk maekt. De Amsterdamse borgemeister Job Cohen verbindt as ambtener van de burgerlike staand vier homopaoren in de echt.
* 17 juni - De veurmaelige keuning Simeon II van Bulgarije wint de parlementsverkiezings in Bulgarije. Laeter dot hi'j ofstaand van zien adellike titel.
* Juli - Een vrundschopsverdrag wodt sleuten tussen Ruslaand (Vladimir Poetin) en China (Jiang Zemin).
* Juli - Et Verdrag van Kyoto stelt richtlienen veur de beparking van het bruuikaseffekt.
* 6 september - De regering van de Macedonië stemt in mit een vredesplan dat speciaole rechten gunt an de Albanese minderhied in et laand.
* 11 september - Terroristische anvallen op de Twin Towers van et World Trade Center in New York, en et Pentagon in Washington.
* 6 november - De Belgische lochtveertmaotschappi'je Sabena wodt failliet verklaord deur de haandelsrechtbaank.

## Geboren
* 15 april - Anna van Lippe-Biesterfeld van Vollenhoven, deerne van Prins Maurits en Prinses Marilène. Zi'j hiet voluut: Anastasia Margriet Joséphine van Lippe-Biesterfeld van Vollenhoven.
* 25 oktober - Prinses Elisabeth van België.
* 18 december - Billie Eilish, Amerikaanse zangeres

## Overleden
* 29 januari - Guusje Nederhorst (34), Nederlaanse zangeres en actrice
* 11 juli - Herman Brood (54), Nederlaans keunstener en muzikaant
* 29. november  - George Harrison (58), britsk musykant un gitarist, vernöämd um syn wark med De Beatles
Riesberkaampen

**Riesberkaampen** (Nederlaans: *Rijsberkampen*, Fries: *Rysberkampen*) is een buurtschop in et Weststellingwarfse dörp Buil. Et bestaot lichtkaans al langer as veur 1850, doe beston d'r een *meulepolle* inkelde huzen en boerderi'jen en had omdebi'j 60 inwoners. Et buurtschop het zien naeme te daanken an *Van der Aa Riseperkampen *.
Noordwoolde-Zuud

**Noordwoolde-Zuud** (Nederlaans: *Noordwolde-Zuid*) is een buurtschop in et Weststellingwarfse dörp Noordwoolde, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand. Noordwoolde-Zuud was oorspronkelik een gebied dat bedekt was mit heidevelden, venige leegtes en verspreidde boomgroepen. Op pattie plakken in de ondergrond is vene vormd. Et vene wodden bruukt as braandstof veur te koken en om waarm te blieven. Et laandschop veraanderde drastisch deur de vervening. Laeter in de 19e eeuw kwammen de eerste bewoners naor Noordwoolde-Zuud.
1 (getal)

**Ien** (*1*) is et netuurlike getal dat nul opvolgt en an twie veurofgaot. Et reprissenteert een inkelde entiteit. 

## In de netuurwetenschop
1 is et atoomnummer van waeterstof.

## Overig
* Een is een dörp in de Nederlaanse perveensie Drenthe, beheurend tot de gemiente Noordenveld.
* één is de naeme van de Vlaomse tillevisiefemiliezender van de VRT, de vrogere VRT TV1.
De Gracht (Weststellingwarf)

**De Gracht** is een buurtschop in de gemiente Weststellingwarf, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand.
Boekelte

**Boekelte** is een buurtschop in et Weststellingwarfse dörp Buil, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand an de Boekelterweg tussen Zaandhuzen en Else. De naeme *Boekelte* is lichtkaans een verbastering van et woord 'Boekhoolte'.
Dinxtervene

**Dinxtervene** (Nederlaans: *Dinxterveen*) is een dörp in de Overiesselse gemiente Stienwiekerlaand. De naeme 'Dinxtervene' is een verbastering van et woord *Dingstedervene*, een stok laand an et Meppelerdiep van de bisschop die daor verbleef. Dit had de naeme 'Dingstede' en lag in et gebied dat *Dingspil* hiette. Disse naeme betekent letterlik *de gerechtsplak*.
Gieteren

**Gieteren** of **Gietern** (Nederlaans: *Giethoorn*) is een dörp in de Kop van Overiessel, in de gemiente Stienwiekerlaand. Et hef 2.785 inwoners en is bekend om zien broggies, waeterwegen en punters. Et wodt ok wel et 'Venetië van et noorden' enuumd.

De ienigste deurgaonde verbiending over laand is een fiets- en kuierpad dat dwas deur 't dörp löp. Et veurnaemste verkeer vient plaets over et waeter. Daorveur wodt vaeke gebruuk emeuken van de punter, votbeweugen mit een punterboom, krek as de gondels in et echte Venetië.

De bi'jnaemen veur de inwoners van Gieteren bin *kwekers* of *waeterrotten*.

## Geschiedenis
De kerakteristieke kenaalties van et dörp vienen heur oorsprong in de vervening. De turfgrevers haelden op veur heur gunstige plekken et vene uut de bodem, mingden dit in een mingbak en gooiden et op et laand omme te laoten dreugen; daornao wodde d'r turf van esteuken. Deur die vervening ontstonnen plassen en meren. Omme de turf te vervoeren, greuven de meensen vaorten en sloten. Veul huzen bin as et waore op eilaandties ebouwd, die allienig via broggies te bereiken bin. De mieste van de meer as 176 broggen bin privébezit.

## Karkelik leven
Karkelik ezien is Gieteren een vri'jzinnige enklave temidden van een orthodox gebied mit dörpen as Stappest, Gällemuun en Asselt. De dörpskarke mit de naeme *De Vermaning*, wodden in 1871 esticht.

## Uutgaonde verwiezing
* Webstee van Gieteren
Scheerwolde

**Scheerwolde** is een dörp in de gemiente Stienwiekerlaand, in de pervinsie Overiessel in de Kop van Overiessel.

't Leg niet veer van 't stattien Blokziel weg, naobie de pervinsiaole weg N333 tussen Marknesse en Stienwiek. De pläätse leg tussen de moerassen van Nationaol Park De Weerribben en De Wieden.

## Uutgaonde verwiezing
*Lekaosie van Scheerwolde
*Alles over Scaerwold(e)
Gracht

**Gracht** kan verwiezen naor:

* Grachte, n anelegde waterweg in stad of laand
* Stadsgrachte, underdele van vestingwarken van nen stad 
*De Gracht (Weststellingwarf)
* De Gracht, ne band oet Grolle.
Willemsoord (Stienwiekerlaand)

**Willemsoord** is een plak in Overiessel in de gemiente Stienwiekerlaand. De kolonie Willemsoord is een nog jonge buurtschop die in 1820 deur de *Maatschappij van Weldadigheid* sticht is.

## Uutgaonde verwiezing
* Lekaosie van Willemsoord
Willemsoord

**Willemsoord** kan verwiezen naor:

*Willemsoord (Stienwiekerlaand) - een dörp in de gemiente Stienwiekerlaand (Overiessel)
*Willemsoord (marinewarf), een marinewarf, now museum in Den Helder
Stienwiekerwoold

**Stienwiekerwoold** is een dörp in de perveensie Overiessel, 3 kilemeter ten noordwesten van Stienwiek. Et dörp beheurt tot de gemiente Stienwiekerlaand en hef ongeveer 2000 inwoners. Et lig in de zogenaemde Kop van Overiessel.

## Geboren in Stienwiekerwoold
* Johannes ter Schure (21 juni 1922) - bisschop van Den Bosch
Blokziel

**Blokziel** ([blɔ̟ksil]) is een stattien in de Kop van Overiessel en maekt sund de gemientelike herindieling van 1 jannewaori 2001 diel uut van de gemiente Stienwiekerlaand. Et stattien dankt heur naeme an een verstarkte sluus, de Blokziel. Blokziel het zoe'n 1.300 inwoners. Een bi'jnaeme veur de inwoners van Blokziel is *katten*.

Blokziel het een eigen haeven veur de plezierveert en een sluus. Ok grotere rondveertenboten doen regelmatig Blokziel an as tussenstop. Op de kade staot een oold kenon, waorbi'j toeristen mekeer graeg op de foto zetten.

## Geschiedenis
In de 15e eeuw wodde der al over "Blocksyl" praot. In 1581 wodde et stattien verstarkt. Rond 1600 kreeg Blokziel verschillende veurrechten, zoas et numen van een eigen borgemeister. Blokziel was een lange tied onder Spaans bewiend en in die tied gong et Blokziel veur de wiend. Et stattien lag an de Zuderzee en was een belangriek haandelspunt. Blokziel verkreeg in 1672 stadsrechten. 

Tegenswoordig is et een toeristisch stattien.

## Uutgaonde verwiezing
*Blokzijl.net
## Galleri-je

Ofbeelding:Blokzijl 1.jpg|
Ofbeelding:Blokzijl 3462.JPG |
Ofbeelding:Blokzijl 3.jpg|
Liemers

De **Liemers** is ne straeke in Oost-Gelderland dee rowweg begrensd wödt deur Rien, Iessel, Olde Iessel en de Duutse grenze. Soms wödt de Liemers abusievelijk bi-j den Achterhoek erekkend. Alhoewal zeker et oosten van de Liemers arg ericht is op den Achterhoek heurt et doar geografies neet bi-j. Wal bunt de plaatsen Wael, Achterwael en de gemeente Montferland, die geografies ezene bi-j de Liemers heurt, tegenswoordigs bi-j de bestuurlijke Regio Achterhoek in-edeeld.

## Herkomst van den name
Der wöd wal eens gesteld dat den name "Liemers" ofkump van *Pagus Leomerike*, woarbi-j *pagus* op 'gouw' of 'gewest' sloog en *leomerike* op leemrieke groand. Aandere verkloaringen könt waen dat et "in de luwte" betekkent (de luwte tussen Montferlaand en Posbank) en dat et verwis noar et Latiense "limes" (grenze) dee doar vrogger lengs dee straeke leep.

## Streken
De Liemers wöd verdeeld in de zand-Liemers en de klei-Liemers. De zand-Liemers ligt in et noordoosten van de liene Diem - Doezebarg. Van oldsheer was de zand-Liemers armer as de klei-Liemers. Op de klei wonen oaver ut algemeen rieke boeren, deur de vruchtboare grond. Op et zand wonen de arme kötterboeren. Grote delen van de zand-Liemers waren tot in de 19e eeuw nog onontgonnen hei, woar in schamele hutten vaak ut "uutschot" van de samenlaeving wonen. Onder andere pastoor De Ponti van Den Diek hef doar verandering in an-ebracht. Hi-j vrog in ut begin van de 19e eeuw an den bisschop van Utrecht of der op de Diemse Hei ne karke ebouwd mocht worden um de bevolking van de Hei normen en weerden bi-j te brengen. De Heidemij is rond de zelfde tied begonnen met et ontginnen van de Baekse, Waelse en Diemse Hei.

Op den klei ontstond al vrog de baksteenindustrie, vanwaege de grondstof, dèn der genog veurhanden was. Veural langs de Rien van Spiek (*Spijk*) noar Pannerden wodden völle *stinoaves* (*steenovens*) gebouwd. Ut *stinoavesvolk* mos onder zwoare umstandigheden lange dagen maken um an nen schamelen botteram te kommen. Nog altied bunt der in de Liemers steenfabrieken.

## Heufdplaatse
As heufdstad van de Liemers wöd vake Zevenaar ezene. Zevenaar is de grootste plaatse. In 1912 kwam de "Turkish - Macedonian Tobacco Company" kortweg Turmac noar Zevenaar. De fabriek gaf völle wark an de arme kötterboertjes van de zand-Liemers. De Turmac is later BAT ewodden en hef de hele produktie oaver edoane noar Duutsland en Polen. Den grootsten en oldsten warkgevver van de stad is doarmet vort uut et stadsbeeld. 

De dialekten uut disse streek wodt ok Liemers enuumd en bunt oavergangsdialekten tussen et Nederfrankisch en et Nedersaksisch.

## Gemeenten

# Deutekem (*Doetinchem*) - westen 
# Doezebarg (*Doesburg*) - zuden 
# Duve (*Duiven*)
# Montferland
# Olde Iesselstreek (*Oude IJsselstreek*) - westen
# Westervoort
# Zaender (*Zevenaar*)
 
Veur n klein deel:
* Bronckhorst - stukjen van 't zuden (Eldrik)

## Plaatsen

## Rifferenties
Kop van Overiessel

De **Kop van Overiessel** is een regio in et noordwesten van de perveensie Overiessel. Et gebied komp tegensworig vri'jwel overiene mit de gemiente Stienwiekerlaand. Historisch eziene wodden ok de gemientes Kampen, Zwartewaeterlaand en Stappest bi'j de Kop erekend.

De naeme is een verwiezing naor de ligging binnen Overiessel — in et noorden, intied dat et gebied veur et grootste diel deur de perveensies Frieslaand, Drenthe en Flevolaand omgeven is. Vrogger stond et ok bekend as et Laand van Vollenhove.

De grootste plaesen bin Kampen, Stienwiek, Gällemuun en Stappest, aj de leste mitrekent. Daornao bin Asselt, Veno en Oldemaark de wat grotere plaesen. Een bekend dörp is Gietern, dat vule volk trekt om zien broggies, waeterwegen en punters, en beroemd is ewodden deur de film Fanfare van Bert Haanstra.

In de Kop lig et 10.000 bunder grote Nationaole Park De Weerribben-Wieden, ekologisch eziene ien van de belangriekste moerasgebieden in Europa.
Kedaver

Een **kedaver** is een dood lichem, in et bi'jzonder et dooie lichem van een dier. Bi'j een meenske he'j et meerstal over et *stoffelik overschot* of **liek**. Een kedaver dat in et waeter leit en/of al diels ontbunnen is, hiet een **kreng**.

Kedavers bin de voedselbron van veul dieren, insekten en micro-organismes. In een gezonde biotoop is dit een belangrieke niche. Et woord kedaver wodt soms ok wel bruukt as een infermele term veur een meenskelichem (bi'jveurbield: *kiek him d'r now zitten mit zien kedaver* = *kiek him d'r now es zitten*).
Bokel (Eanske)

**Bokel** (Nederlaands: *Boekelo*) is n kerkdoarp in de Tweantse gemeente Eanske in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. Ut doarp hef ongeveer 2100 inwonners.

t Doarp is vuural bekeand van t zoolt wat ze doar seend 1919 boawngroonds haalt (de inwonners wordt hierduur *Zoaltkloetns* eneumd), zudelik van t doarp. Toertieds steund Bokel ook bekeand um t *Bokelbad*, wat spesjaal vuur de leu was an elegd, um t volk, krek as in t westn, te loatn genietn van t zwemn in zoolt water, met doarbie zelfs n zooltwatergolfslagbad. Noadet t Tweantekanaal an elegd wör, wör de toewmoalige *Koninklijke Nederlandse Zoutindustrie* (rechtevoort bekeand as Akzo Nobel) verplaatst noar Hengel. Ook konn ze good met textiel in Bokel: in 1888 richtn G.J. van Heek de *N.V. Boekelosche Stoomblekerij*  (n Bokelsn Stoombleek) op, den at in 1965 wör oawernömn duur Unilever, den at t bie P. Fentener van Vlissingen & Co's Katoenfabrieken N.V. dee, wat later Texoprint wör).

Rechtevoort beent ze in Bokel gangs um t industriegebeed umme te zetn noar ne wonwieke: *De Blekerieje*. De oolde historiese gebouwn hebt ne bestemmige kreegn en bliewt doarduur bewoard.

In 2004 hef de Grolsch in Bokel ne nieje brouwerieje lös edoan op t bedriewegebeed *De Grote Plooy* kort bie t doarp, an de snelweg A35.

n Groot gebuurn in de ruutersport is de Bokelse Military. Ook de bosrieke umgewing trekt völle toeristn, dee at dr gearne fietsn goat. t Museum Buurtspoorweg geet met n treintjen van Bokel noar Hoksebarge, met oonderwiel nen tuskenstop bie de halte *zooltindustrie* van t Labyrinth van Zinnen bie Hotel Bokelbad.

## Bekende leu oet Bokel
* Pien Keulstra, skaatsster
* Olga Lowina, zangeresse

## Oetgoande verbeendiges
* Boekelo.nl
* VVV Boekelo
* Military-Boekelo
Twekkel

**Twekkel** (Nederlaands: *Twekkelo*) is n laandschöppelik gebeed tussen Eanske en Hengel. t Heurt biej de Tweantse gemeante Eanske in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. t Gebeed wordt in t noordn begreansd duur t Tweantekanaal, in t zuudn duur de A35.

## Oetgoande verbeending
*Belangenvereniging Twekkelo
Leidn

**Leidn** (Nederlaands: *Leiden*) is noa Rotterdam, n Haag en Dordrecht de veerde stad van de Nederlaandse proveensie Zuud-Hollaand. De gemeante zölf teln op 1 juni 2006 117.324 inwonners. De agglomeroasie met de raandgemeantn Leiderdoarp, Voorschootn en Oegstgeest telt meer as 188.000 inwonners, op n öppervlak van mer 54,7 km².

De stad is vuural bekeand duur de Universiteit van Leidn, dee in 1575 duur Wilm van Orannie wördn sticht. Dat dea-re umdat de Leidenaarn tusken 1572 en 1574 de Spanjooln boetn de stadsmuurn konn hoaldn, tötdat Wilm van Orannie de stad bevriejn. De dag woarp hee de stad bevriejn, 3 oktober, wordt nog alle joar as t *Leids Oontzet* vierd. De schilder Rembrandt van Rhijn wördn in 1606 in Leidn geboorn.

## Galleri-je

Ofbeelding:Leiden_anzicht.jpg|Anzicht
Ofbeelding:Leiden_karke.jpg|Karke
Ofbeelding:Leiden_zielpoorte.jpg|Den Zielpoorte
20e ieuw

Decennia - Ieuwen - 19<sup>e</sup> ieuw - **20<sup>e</sup> ieuw** - **[[21e eeuw|21<sup>e</sup> ieuw]]**

## 20e ieuw

## Belangrieke gebeurtenissen
* De Eerste Wereldoorlog (1914-1918)
* De Armeense genocide (1915)
* De Russische revolutie (1917)
* Feminisme en vrouwenkiesrecht
* De Spaanse griep (1918-1919)
* Uutienvalen van et Ottomaonse riek (1922)
* De opkomst van de Lochtveert
* De opkomst van de film
* De Beurskrach van New York (1929)
* De opkomst van het nationaol-socialisme (ca. 1920-1945)
* De Spaanse burgeroorlog (1936-1939)
* De Twiede Wereldoorlog (1939-1945)
* De Holokaust 
* Hiroshima en Nagasaki (de Atoombom) (1945)
* Oprichting Verienigde Naosies
* De Koolde oorlog
* Et dekollenisaosieperces
* De Dadde Wereld en et rieke westen
* De stichting van de staot Israël (1948)
* De Chinese Revolusie (1949)
* De Koreaanse oorlog (1950-1953)
* De opkomst van de radio en tillevisie
* De oprichting van de Europese Unie
* De opkomst van de Ruumteveert
* De eerste meenske in de ruumte (1961)
* De Berliense Muur
* De moord op John F. Kennedy (1963)
* De Vietnamoorlog (1959-1975)
* Et ontstaon van Popmeziek, Jeugdkultuur
* De Pariese studenteopstanen (1968), Flower powerbeweging, de hippiekultuur, de Vredesbeweging, Ban-de-bom, Dolle Minabeweging, de Kraakbeweging, Jezusbeweging, en de opkomst van de Milieubeweging
* De eerste meenske op de maone (1969) 
* De stried om Abortus, Euthanasie en Homohuwelik
* De opkomst van de drugs en drugshaandel
* Aids en hiv
* De opkomst van et komputertiedpark
* De vaal van et kommunisme, uutienvalen van de Sovjet-Unie en et Iezeren gedien (1989)
* Globalisering
* De Golfoorlog (1991)
* Aende van de apathied in Zuud-Afrika (1994)
* De genocide in Rwanda en Burundi (1994)
* De opkomst van internet

## Belangrieke personen
* Yasser Arafat
* Louis Armstrong
* Neil Armstrong
* Dalai Lama
* De Beatles
* David Ben-Gurion
* Louis Blériot
* Willy Brandt
* George H.W. Bush
* Wernher von Braun
* Jimmy Carter
* Fidel Castro
* Nikita Chroesjtsjov
* Winston Churchill
* Bill Clinton
* Charles de Gaulle
* Bob Dylan
* Albert Einstein
* Dwight D. Eisenhower
* Richard Feynman
* Henry Ford
* Francisco Franco
* Anne Frank
* Joeri Gagarin
* Bill Gates
* George Gershwin
* Mikhail Gorbatsjov
* Stephen Hawking
* Adolf Hitler
* Saddam Hoessein
* Edwin Hubble
* Boris Jeltsin
* John F. Kennedy
* Martin Luther King
* Henry Kissinger
* Helmut Kohl
* Ayatollah Ruhollah Khomeini
* Lenin
* Charles Lindbergh
* Nelson Mandela
* Ho Chi Minh
* Mobutu
* Benito Mussolini
* Richard Nixon
* Paus Johannes Paulus II
* Elvis Presley
* Ronald Reagan
* Franklin D. Roosevelt
* Jozef Stalin
* Margaret Thatcher
* Lech Walesa
* De bruurs Wright
Ambt Dealdn

**Ambt Dealdn** is ne vuurmoalige gemeante in Tweante in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. De heufdplaats van de gemeante was Beantel. Töt de gemeante behoorn wieders ok t doarp Hengeveald en de boerschopn Dealdnerbrook, Dealdner Es, Oazele, Wiene en Zeldam. De gemeante har n stark landelik karakter.

Noa de gemeentelike herindeling van 1 januari 2001 gung de gemeante op in de nieje gemeante Hof van Tweante.
Ossel

**Ossel** (Nederlaands: *Usselo*) is n klean doarp in de Tweantse gemeante Eanske in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel.

Ut doarp hef ne Nederlaands Hervormde Kearke, ne leagere school en n kearkhof. In t doarp steet ok ne zealdzame mölle van t Stenderkastmodel, de *Wissinks Mölle*. Roondum t doarp lig t histories en laandschöppelik van hoge weerde gebeed de *Osseler Es*.

Vandaag-an-n-dag wordt Ossel bedriegd duur de stedelike en industriële ontwikkeling van Eanske.
Filips de Goeie

**Filips de Goeie** (Dijon, 31 juli 1396 – Brugge, 15 juni 1467) was hertog van Bourgondië van 1419 totan zien dood. As laansheer van Vlaonderen, Braobant, Namen en Limburg hef e de basis elegd van de natievorming in de Lege Lanen.

## Leven
Nao de dood van zien vaor volgden e hum op in 't hertogdom Bourgondië en in de graafschappen Vlaonderen en Artesië (Artois). Tiejens zien bestuur kreeg e vervolgens 't graafschap Namen (1429), de hertogdommen Braobant en Limburg deur arfopvolging van Filips van Saint-Pol (1430), de graofschoppen Hollaand, Zeelaand en Henegouwen (1433) en ok 't hertogdom Luxemburg (1451).

In zien rol as heer van de Nederlaanse gewesten voerden e veul hervormingen deur die 't bestuur over zien gebied mossen vergemakkelijken. Mit name begun e an de invoering van een centraol bestuur veur alle Nederlaanse gewesten, een centraole rechtspraok (de Grote Raod) en een centraole inning van belastingen in de vorm van ien enkele som veur 't hele gebied, die deur de gewesten op-ebröch wönnen volgens een deur humzelf vaste te stellen verdeelsleutel. Um dit centraol overleg meugelijk te maken, stelde Filips de eerste Staoten-Generaol in, die hij in 1464 veur 't eerst biemekare reup in Brugge. Disse centraole instellingen van Filips legden de basis veur Nederlaand as laand (as groter geheul dan allinnig de ofzonderlijke gewesten) deur de gewesten te confronteren mit 't feit dat ze gezamenlijke belangen hadden tienover ien enkele vorst.

## Femilie
Filips de Goeie was de zeune van Jan zonder Vrees en Margaretha van Beieren-Straubing en trouwde op 7 jannewaori 1430 in Sluus mit Isabella van Portugal.
Zee kregen ien kiend: Karel de Stoute (1433-1477).

Filips had ok een antal bastaardkienders:
* David van Bourgondië, (c. 1427 - 1496) die bisschop van Utrecht wönnen;
* Anna van Bourgondië (c. 1435 - 1508), gouvernante van Maria van Bourgondië, etrouwd mit Adriaan van Borssele en laoter mit Adolf van Kleef-Ravenstein;
* Boudewijn van Bourgondië
Aekinge

**Aekinge** (Nederlaans: *Aekinga*) is een buurtschop in et Ooststellingwarfse dörp Appelsche, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand.
Boekhost

**Boekhost** (Nederlaans: *Boekhorst*) is een buurtschop in et dörp Oosterwoolde van de gemiente Ooststellingwarf, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand.
Deddigeburen

**Deddigeburen** (Nederlaans: *Deddingabuurt*) is een buurtschop in et Ooststellingwarfse dörp Berkoop, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand. Deddigeburen leit omdebi'j 1,1 kilometer bi'j Ni'jberkoop vandaon.
Hogeduurswoold

**Hogeduurswoold** (Nederlaans: *Hoogeduurswoude*) is een buurtschop in de gemiente Ooststellingwarf, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand.
Jaanssenstichting

**Jaanssenstichting** (Nederlaans: *Janssenstichting*) is een buurtschop in de gemiente Ooststellingwarf, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand. Jaanssenstichting leit omdebi'j 1,1 kilemeter bi'j Waskemeer vandaon.
Grunnen (gemainte)

|

|-
|
|}
**Grunnen** (ook wel: *Stad*; Nederlaands: ) is n gemainte in de Nederlaandse provìnzie Grunnen. De gemainte telt 232.922 inwoner (1 jannewoari 2020) en het n oppervlak van 197,96 km² (woarvan 12,36 km² woater). De hudege gemainte ontston op 1 jannewoari 1969 dou de veurmoalege gemaintes Hoogkèrk en Noorddiek bie Grunnen vougd binnen worden. Begin 2017 is dat nog ais oetbraaid mit de wiek Meerstad, dij eerder bie de gemainte Slochter heurden.

Op 21 dezember 2004 verwelkomde börgemeester Jacques Wallage de 180.000e inwoner van de gemainte Grunnen. Eer wuir dizze mijlpoal verwaacht rond 2010.

Grunnen môkt onderdail uut van t soamenwaarkensverbaand Regiovisie Grunnen-Azzen. Dizze bestait uut 12 gemaintes woaronder baaident steden. In de agglomeroatsie wonen 445.000 personen.

## Indailen
De gemainte Grunnen is indaild in 5 stadsdailen: *Binnenstad*, *Olle wieken*,* Noordwest/Hoogkèrk*, *Noorddiek* en *Zuud*. Hiervan beheuren *Binnenstad*, *Oale wieken* en *Zuud* hailmoal tot de Stad Grunnen, de stadsdailen *Noordwest/Hoogkèrk* en *Noorddiek* bevatten ook aandere kernen van de gemainte. De stadsdailen hebben gain offisjele stoates en worden veurnoamelk binnen de gemaintelke organisoatsie zölf bruukt.

Keerns in de gemainte Grunnen binnen:
Heraldische kleur

In de heraldiek worden 5 zonuimde *heraldische kleurn* bruukt. De noamen van de kleurn en de veurschreven weergoave dervan in n swaart-wit taiken binnen:

* *azuur* of *lazuur* (blaauw, weergoave d.m.v. horizontoale arzeern)
* *keel*                (rood, weergoave d.m.v. vertikoale arzeern)
* *sinopel*             (gruin, weergoave d.m.v. diagonoale arzeern links boven - rechts onder)
* *sabel*               (swaart, weergoave in effen swaart of d.m.v. horizontoale en vertikoale arzeern)
* *purper*              (violet, weergoave: diagonoale arzeern links onder - rechts boven)

Metoaln:
* *or* of *gold*                  (geel, weergoave d.m.v. puntkes)
* *argent* of *silver*              (wit, weergoave in effen wit)

*Opmaarken: Purper wordt nait in alle literatuur tot de heraldische kleurn raikend.*

In de heraldiek maggen kleurn oetsloetend mit metoaln kombineerd worden.
De Knolle

**De Knolle** is een buurtschop in et dörp Oosterwoolde van de gemiente Ooststellingwarf, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand.
Geesteren (Berkelland)

**Geesteren** is een darp in de gemeente Berkelland in de Nederlandse previnsie Gelderland

Van 1795 tot 1817 was Geesteren ne eigen gemeente. In 1817 is et op-egoane in de gemeente Borklo.
Gelster

**Gelster** (Nederlands: *Gelselaar*) is een dorp in de gemeente Berkelland in de Nederlandse previnsie Gelderland.

Gelster hef umsgeveer 700 inwoners en een riek verenigingslaeven. In Gelster holdt ze 't Poëziefestival Gelselaar, waor at aid veule Nedersaksisch te heuren is.
Haorle (Berkelland)

**Haorle** (Nederlands: *Haarlo*) is n darp in de gemeente Berkelland in de Nederlandse provinsie Gelderland. 

In 1188 wordden de name van t darp al enuumd in de bezittingen van Graaf Hendrik van Dahl.
Woapen van de Ommelanden

t **Woapen van de Ommelanden** bestaait oet n silvern schild mit drij horizontoale banden van azuur. Dizze drij banden stoan symbool veur de drij oorspronkelke Ommelanden: Hunzego, Fivelgo en t Westerkwartaaier. Dizze blaauwe banden lopen van links onder noar rechts boven.

Tuzzen de drij banden zitten 11 pompebloader van keel, die tegenswoordeg ook voak as haarten oafbeeld worden. Dizzent stellen de 11 onderkwartaaiern veur. 
* Hunzego
**Marne 
**Halfambt 
**Oosterambt 
**Ubbega 
**Innersdijk 
* Westerkwartaar
**Vredewold 
**Laangewold 
**Homsterlaand 
**Middag
* Fivelgo
**Duurswold
**Hoogeland

## Vlag

De vlag van de Ommelanden zugt der presies precies t zölfde oet, allend den op n vaaierkaant vlak, in stee van op n woapenschild.

## Verwarren

t Ommelaander woapen en de Ommelaander vlag worden dikmoals verward mit de Fraise vlag. Doch zit der wel verschil in. De Fraise vlag het de banden aandsom, van rechts onder noar links boven en t aantel pompebloader is 7. t Kleurverschil van de banden op dizze pagina het der niks mit te moaken.
Holterhook

Den **Holterhook** is een buurtschap in de gemeente Berkelland in de Nederlandse previnsie Gelderland.

Et "Kamp Holterhoek" is in et buurtschap. Kamp Holterhoek is vanaf 1955 as afluusterpost van de Navo in Holterhoek evestigd. Vrogger was et een afluusterpost van et Warschau-pact. Tegenswoordigs is et een verbindingspost veur de vredesmachten oaveral ter wereld.

## Nedersaksisch
*Achterhooks: *den Holterhook*
*Tweants: *den Holterhook*
Hoonte

**Hoonte** is een buurtschap in de gemeente Berkelland in de Nederlandse previnsie Gelderland. De bekende Nederlandse dichter Gerrit Achterberg hef van 1944 tot 1952 hier ewond.
Hupsel

**Hupsel** is een buurtschap in de gemeente Berkelland in de Nederlandse previnsie Gelderland.

Hupsel is de geboorteplaatse van de Olympisch kampioene schaatsen, Annie Borckink.
Lochoezen

**Lochoezen** (Nederlands: *Lochuizen*) is een buurtschap in de gemeente Berkelland in de Nederlandse previnsie Gelderland.

Lochoezen hef joarleks met poasen één van de grootste poasvuren van den Achterhoek.
Odense

**Odense** (oetsproken as: *[oodnse]*)is n stad op t Deense aailaand Funnen en is ook de heufdstad van t aailaand en de provìnzie Funnen, dij mit ingang van 1 jannewoari 2007 bie de nije regio *[[Zuuddenmaark (regio)|Syddanmark]]* heuren gait. Odense is mit 186.595 inwoner en n oppervlak van sikkom 304,3 km² de twijde grootste stad van Denmaark (noa Kopenhoaven). 

Odense ligt aan t Odensefjord en de revier Odense Å. In t hoogsaizoen binnen hier boottochten op te moaken. 

Ook ligt Odense aan de weg dij Jytlaand en Seelaand verbindt. Veur de komst van de Grode belt brog in 1998 was Odense vanof Seelaand allend beriekboar mit n boot. Nau is de raaistied tuzzen Kopenhoaven en Odense ain en n vörrel uur. Dizze *Storebeltsbroen* is de twijde laangste hongbrog van de wereld. 

Odense staait veuraal bekind om t fait dat de vernuimde schriever Hans Christian Andersen der geboorn is. Zien geboortehoeske staait den ook nog steeds in Odense. t Is van aachter te betreden via n museum. As man de rondlaaiden volgt, komt man automoatisch in t hoeske oet. 

In de domkèrk "Sankt Knuds Kirke" van Odense liggen de lichoamen van geestelke laaiders van Odense en de stoffelke overschotten van olle Deense keunengs. Dizzent binnen vonden in n tombe in n wale van de keller van de kèrk en liggen nau in de keller zölf.


Ofbeelding:Odense_stroatke.JPG|n Stroatke in Odense
Ofbeelding:HC_Andersen_hoes.JPG|H.C. Andersen hoes
Ofbeelding:Roadhoes_van_Odense.JPG|t Roadhoes van Odense
Ofbeelding:Lichoamen_geestelke_laaiders.JPG|Lichoamen in Domkèrk
Loo (Berkelland)

**Loo** is ne buurtskop in de gemiente Berkelland in de Nederlandse previnsie Gelderland. Loo ligt in 't zuden van de buurtskop Mallem bi'j Eibarge, ok in de gemiente Berkelland.
Mallem

**Mallem** is een buurtschap in de gemeente Berkelland in de Nederlandse previnsie Gelderland. Mallem is veural bekand um de Mallumse Mölle, een eeuwenolde watermölle.
Nee

**Nee** (Nederlands: *Neede*) is een darp in de gemeente Berkelland in de Nederlandse previnsie Gelderland.

Nee was tot 1 januari 2005 een eigen gemeente. Met de gemeenteleke herindeling ging Nee op in de ni-je gemeente Berkelland. As gemeente heurde Nee bi-j ut kaderwetgebied Regio Tweante, hoewal ut in de Achterhoek lag. Nog steeds bunt der nauwe banden met Tweante, moar de gemeente Berkelland mik deel uut van de Regio Achterhoek. Op de Neese Barg wodden een belangrieke geologische vondst edoan. Een kaakstuk van een reusachtige zogenuumde woldolifant wodden hier evonden. Ut tiedpark woarin de woldolifant leaven wordt enuumd noar de vindplaatse: het Needien.

## Bekende leu oet Nee
*Derk Jan ten Hoopen, Achterhooksen skriever
Norik

**Norik** (Nederlands: *Noordijk*) is n buurtschap in de gemeente Berkelland in de Nederlandse provinsie Gelderland.
Geesteren

**Geesteren** kan verwiezen naor:

* Geesteren (Berkelland) - in d'n Achterhook.
* Geestern - in de gemeente Tubbargn.
Loo

**Lo** of **Loo** kan verwiezen naor:

## De grondbetekenis
*Loo (bos) - een soort bos mit een open structuur.

## Nederlaanse en Belgische steden en darpen
*Lo-Reninge, stad in West-Vlaanderen.
**Lo (België), dielgemiente.
*Loo (Duve), darp in Gelderlaand.
*'t Loo (Oldebroek) *(Het Loo),* darp in Gelderlaand.
*Loo (Bergeijk) *('t Loo, Het Loo),* darp in Noord-Braobant.

## Nederlaanse gebieden, buurtschappen en wieken
*De Loo (Koevern), wiek en veurmaolige buurtschap in Drenthe.
*Loo (Daeventer), buurtschap in Overiessel.
*Het Loo (Weersel), buurtschap in Overiessel.
*Het Loo (Wierdn), buurtschap in Overiessel.
*Het Loo (heerlijkheid), veurmaolige heerlijkheid kortbie Apeldoorne.
*Kroondomein Het Loo, laandgoed in 't noordwessen van Apeldoorne.
**Koninklijke Houtvesterij Het Loo, bosgebied in 't osen en noordosen van Apeldoorne.
**Paleis Het Loo, Nasionaal Museum en veurmaolig Koninglijk Paleis, uut de 17e eeuw.
**Huus 't Loo, woenige van Prinses Margriet en prof. mr. Pieter van Vollenhoven.
**Kasteel Het Oude Loo, jachslot uut de 15e eeuw.
*Het Loo (Apeldoorne), wiek en veurmaolig darp in de gemiente Apeldoorne.
*Loo (Berkelland), buurtschap in Gelderlaand.
*'t Loo (Voorburg), wiek van Veurburg in Zuud-Hollaand.
**Station Voorburg 't Loo.
*Loo (Bernheze), buurtschap in Noord-Braobant.
*De Loo (Mierlo), buurtschap in Noord-Braobant.
*Loo (Hilvarenbeek), buurtschap in Noord-Braobant.
*Loo (Uden), buurtschap in Noord-Braobant.
*Loo (Helden), buurtschap in Nederlaans-Limburg.
Legeduurswoold

**Legeduurswoold** (Nederlaans: *Laagduurswoude*) is een buurtschop in et Ooststellingwarfse dörp Makkinge, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand.
Twietel

**Twietel** (Nederlaans: *Twijtel*) is een buurtschop in de gemiente Ooststellingwarf, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand.
Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten

't **Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten** (af-ekort: **WALD**) is een projekt dat besteet uut negen themawoordenbeuke van Achterhookse en Liemerse dialekten.

't Staring Instituut, instituut veur 't streekeigene in de Achterhoek en Liemers is vanaf de oprichting al gangs een Achterhooks en Liemers woordenbook samen te stellen. Dit woordenbook hef nen anderen opzet as de meeste andere woordenbeuke. 't WALD is gin alfabetiese opsomming van weurden, moar gif de woorden noar onderwarp, dus met een logiese samenhang. De volgende WALD-woordenbeuke bunt vanaf 1984 verschenen:

* De mens
* De mens en zien huus
* De mens en zien wark
* De mens en zien gezins- en gemeenschapslaeven
* De mens en de weerld
* De mens en zien näösten-A (nov 2009)
* De mens en zien näösten-B (nov 2010)

## Uutgaonde verwiezing
*Wald spelling
*Staring instutuut
Neuschwanstein

Slöt **Neuschwanstein** (*Nijswoanstain*) in Baiern is n sprookjeskestail in Allgäu bie Füssen en Hohenschwangau, baauwd in opdracht van (de loater krankzinneg verkloarde) keuneng Ludwiek II van Baiern. t Is t vernuimdste baauwsel van Ludwiek II en ain van de vernuimdste toeristische attraksies van Baiern. t Kestail is nuimd noar Schwan, n swoan dus. Swoanen waren de laiflengsdaaiern van de keuneng; van zien nicht Elisabeth (Sissi) kreeg hai n grode pastelaainen swoan kado dij in t kestail stait.

t Kestail is noeit hailmoal ôfbaauwd, omdat Ludwiek II t der tou deed veurdat t ôf was en de baauw suntdes is stillègd. t Kasteel dat veurzain is van de nijmoodste snufjes (o.a. waarm woater in de keukens), kostte n fertuun. t Stait vol mit schiere neogotische meubels en op de walen binnen fresco's aanbrocht, van mythen en sagen (biev. Lohengrin). 
In dit kestail wuir de keuneng ôfzet dou de Baierse regeern hom gek verklaren leut. t Prachteg parade-bèrre is enkeld n poar moal bruukt. In de troonsoal is noeit n troon kommen; messchien is dit wel de tragedie van de vôrst. Op t gewelf van de absis in de troonzoal stoan keunengen en kaaizers dij haileg verkloard binnen; hai hoopde der zölf oeit tuzzen te stoan kennen.

Drij moand noa zien dood wuir t kestail opend veur toeristen, en sunddes is dit kestail n Europese top-attraksie. Toeristen (woaronder veul Jappaner) kennen lopends noar boven of (zo as de keuneng) zoch vouern lôten deur peerd en woagen. Tuzzen de baargen is wat hoger de bekende Marienbrücke baauwd deur keuneng Maximilian; vanôf dit baauwwaark het man n schier zicht op t kastail.

Loater is t kestail van Disney in Parijs baseerd op Neuschwanstein.

t Stadke Füssen en Neuschwanstein binnen t ìnde van de Romantische Strasse dij deur t westen van Baiern lopt. 

Andere kestailen van Ludwiek II binnen:
* t Noaberske Hohenschwangau
* t Slöt Linderhoof dat n poar km wiedervot licht
* t Slöt Herrenchiemsee aan de Chiemsee

## Boetende hìnwiezen
* Offisjele webstee van Slöt Neuschwanstein (Duuts- en Engelstoaleg)
Petersburg (Ooststellingwarf)

**Petersburg** is een buurtschop in et Ooststellingwarfse dörp Donkerbroek in de Nederlaanse perveensie Frieslaand. De buurtschop is lichtkaans vernuumd naor de Russische stad Sint-Petersburg.
Veneboeren

**Veneboeren** (Nederlaans: *Veneburen*) is een buurtschop in de gemiente Ooststellingwarf, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand tussen Makkinge en Else in.
Wilde ranker

De **wilde ranker** (*Clematis vitalba*) is een vaste plaante uut de femilie van ranonkelachtigen (*[[Ranunculaceae]]*). 't Is een houtige liaan dee veurkump in bossen en kreupelhout op gronden mit iezelig veul kalk. De stengel kan tot 6 centimeter dik wonnen. In Nederlaand is de plaante veurnamelijk in Limburg te vienen, mar in de res van 't laand kump e oek wel veur op onder aandere revierkribben. De plaante kan zo'n 30 meter wonnen.

## Bloeme
De bloemen verspreien een vule geur en hem een deursnee van 2 centimeter. De bloemdekblaojen an alletwee de kaanten bin greun an de buten- en wit an de binnenkaante.

## Bleui
De plaante bleuit in eindelingse en okselstandige pluum van juni tot augustus.

## Blad
't Blad is bleikgreun en enkel eveerd. Der bin 3 tot 9 estelen blaojen, dee hartvormig of eirond bin. De raand kan geve of ekarteld ween.

## Vruch
De wilde ranker draag lange behaoren dopvruchen mit een 4 centimeter lange pluum.

## Giftig
't Sap is giftig deur protoanemonine.

## Foto-uutstalling

Image:Clematis vitalba (2007 07 05).jpg
Image:Clematis vitalba bgiu.jpg
Image:Clematis vitalba flowers 230702.jpg


## Uutgaonde verwiezingen
* SoortenBank.nl - beschrieving en ofbeeldingen
* Waornemingen in Nederlaand
Oagel

**Oagel** (Nederlaands: *Agelo*) is n boerschop in de Tweantse gemeante Deenkellaand in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. Op n eerstn januari 2006 har de boerschop 585 inwonners. t Wördt meestal oonderverdeeld in Groot Oagel en Klean Oagel. Töt de gemeentelike herindeling van 1 januari 2001 heurn Oagel biej de gemeante Deankaamp.

De plaatse Oagel is al n bestn zet bekeand. Al in de Middeleeuwn wördn t neumd as *Aghele*.
Groot Oagel

**Groot Oagel** (Nederlaands: *Groot Agelo*) is ne boerschop in de Tweantse gemeante Deenkellaand in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. Saamn met Klean Oagel wördt t ok wal in t geheel Oagel neumd. Töt de gemeentelike herindeling van 1 januari 2001 heurn Groot Oagel biej de gemeante Deankaamp. t Har op n eerst januari 2006 ongeveer 380 inwonners.
Haadorp

**Haadorp** of **Aadorp** is n doarp in de Tweantse gemeante Almelo in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. t Hef ongeveer 1500 inwonners. t Lig ten noordn van Almelo, kortbiej t industriegebeed *Almelo-Noord*, dat langs t Tweantekanaal is bouwd.
Albeargn

**Albeargn** (Nederlands: *Albergen*) is n doarp in de Tweantse gemeante Tubbargn in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. t Hef 2.120 inwonners; met het boetngebeed doarbiej ongeveer 3.500 inwonners. Albeargn lig zoowat zeuvn kilometer ten oostn van Almelo. Albeargn is noa Tubbargn en Geestern t greutste kearkdoarp in de gemeante Tubbargn.

In Albeargn wördt alle joar de eerste karnavalsoptocht van Tweante hoaldn. t Doarp wördn al in de viefteende eeuw neumd, umdat dootertied t St. Antoniusklooster stunn op de plek woar now de St. Pancratiuskearke steet.
Beckum

**Beckum** is n kearkdoarp in de Tweantse gemeante Hengel in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. t Hef ongeveer 1000 inwonners. t Lig zoowat twee kilometer ten zuudn van Hengel, op de weg noar Hoksebarge. Mildn in t doarp steet de kattelieke Healige Blasiuskearke, dee tussen 1936-1938 bouwd wördn.
Böaningn

**Böaningn** (Nederlaands: *Beuningen*) is n doarp in de Tweantse gemeante Loster in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. Het har in 2004 270 inwonners. t Lig aan t rivierken de Deenkel, vuural umgeavn duur agraries gebeed, ongeveer een kilometer ten zuudn van Deankaamp.

In n aanvaank heurn Böaningn biej t kerspel Deankaamp, mer in 1817 wördn de maarke Böaningn oonderdeel van de gemeante Loster. In t doarp steet ne kattelieke kearke, bouwd in 1948. Net boetn t doarp is nen kampeerterrein te veendn.

Veul doarpsscènes vuur t fiktieve doarp *Deenkel* in de Tweantse zeepriege Van Jonge Leu en Oale Groond bint in Böaningn opnömn. De geestelike vaar van de riege, Herman Finkers, wont een paar kilometer wiederop.
Venekoten

**Venekoten** is een buurtschop in eet dörp Oosterwoolde van de gemiente Ooststellingwarf, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand.
De Weper

**De Weper** is een buurtschop in et Ooststellingwarf dörp Oosterwoolde, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand. 

Et buurtschop is o.e. bekend deur de Weperbult, een ofvalbult die al jaoren niet meer bruukt wodt en zo'n 20 tot 25 meter hoog is. Tussen 1970 en 1994 wodde vuilstort bruukt veur huusofval van de perveensie Frieslaand. Vanof de bult kuj' bi'j helder weer de Fochtelervene zien.
Willemstad (Ooststellingwarf)

**Willemstad** is een buurtschop in et Ooststellingwarf dörp Appelsche, legen in de Nederlaanse perveensie Frieslaand. De eerste bewoner van Willemstad was iene *Willem de Wilde*.
Willemstad

**Willemstad** kan verwiezen naor:

*Willemstad (Curaçao)
*Willemstad (Noord-Broabant)
*Willemstad (Ooststellingwarf)
Temperetuur

**Temperetuur** is een maote veur ho warm of koud iets is. Netuurkundig ezien is temperetuur 't uutdrokken van de hevigheid van de thermische beweging van atomen en moleculen. 

't Woord wonnen oek wel gebruuk in de betekenis van koorse en butenluchtemperetuur.

## Meting van de temperetuur
De temperetuur wonnen emeten mit een thermometer. Bie veerof elegen objekken zoas sterns wonnen de temperetuur emeten via de straolingskromme.

### Celsius
't Nulpunt van de Celsiusschaole kump overene mit 't smeltpunt van waoter, en 100 graojen Celsius is 't kookpunt van waoter bie een luchdrok van 1 bar. Dit maak 't in de praktiek makkelijk disse twee iekpunten van de schaole mit enige nauwkeurigheid in elk laberetorium nao te maken.

### Fahrenheit
Tempereturen in Fahrenheit bin mit een redelijk makkelijke formule um te rekenen naor Celsius en ummekeerd:

* T(°C) = 5/9 * ( T(°F) - 32 )
* T(°F) = ( 9/5 * T(°C) ) + 32
Eul

**Eul** (Nederlaands: *Oele*) is ne boerschop in de Tweantse gemeante Hengel in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. De boerschop lig ten zuudwestn van Hengel, ten zuudn van t Tweantekanaal, op de weg noar Beckum en Hoksebarge.

Vanof de 14e eeuw steet der in Eul ne watermölle. De hudige watermölle, *De Oldemeule*, is oet 1690. Wieders is Eul bekeand umdat Piet Mondriaan der nen zet tieds woond hef. In dee periode hef e ok de schilderieje *Bos bij Oele* (Woold biej Eul) schilderd.
T Veen

**t Veen** (Nederlaands: *Veenendaal*) is n plaots en n gemeente in de Nederlandse provinsie Utrecht, t leit an de Utrechtse Heuvelrug en de Gelderse Vallei. De gemeente had op 31 mei 2009 63.022 inwoeners en t het n oppervlakte van 19,72 km² (waorvan 0,21 km² waoter). t Darp is in de vuuftiende en zestiende eeuw ontstaon as veenkolonie. Hier leit dan oek de oorsprong van de naam. In disse tied wordde veur de ofvoer van turf de bisschop Davidsgrift an-eleid. Langerst de Grift en de ziedkanaolen gingen laoter minsen woenen. 

Deur veul minsen wort t Veen as stad ezien en oek zo eneumd, mar wat ze vaak vergeten is dat t Veen nooit stadsrechten ehad het. t Veen was tot de tweede helft van de 20e eeuw verdeeld over twee provinsies, Utrecht en Gelderland: Utrechts ('Stichts') t Veen en t Gelderse Veen (Gelders Veenendaal). Eerst in 1960 wordde t Veen deur n grenskorreksie één gemeente mit n oppervlakte van zo'n achttien vierkante kilometer en (toe nog) ruum drieëntwintigduzend inwoeners.

Tegenswoordig is t Veen n antrekkelike vestigingsplaots veur bedrieven vanwegen de ligging an de A12, in t midden van Nederland. Deur de stad loopt t Valleikanaol, oek wel bekend as de *Grift* of de *Grebbe*.

t Veen was de Fietsstad van Nederland in 2000 en enomineerd in 2002 en 2008. In 1997 was t Veen zelfs de *Greunste Stad van Europa* en in 2004 de greunste stad van Nederland.

## Dialekt
In t Veen wort van oorsprong gien Nedersaksies dialekt espreuken. t Valt net buten t West-Veluwse taolgebied, mar het wel n antal overeenkomsten mit t West-Veluws en veural mit t Schaarpezeels of de umliggende gebiejen. Die worren soms bie t West-Veluws erekend, mar meestal net niet.
Nutter

**Nutter** is ne boerschop in de Tweantse gemeante Deenkellaand in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. t Lig ten noordwestn van Oatmörsken. Töt de gemeentelike herindeling van 1 januari 2001 heurn de boerschop biej de gemeante Deankaamp. Op 1 januari 2006 har de boerschop 196 inwonners.

Umdat der in t Nutterveald grafbealtn bint veundn, is bekeand wördn dat t gebeed roondom Nutter al in de steen- en de broonstied bewonnd wördn.
Hertem

**Hertem** of **Hettum** (Nederlaands: *Hertme*) is n doarp in de Tweantse gemeante Boorn in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. t Hef ongeveer 200 inwonners en t wördt umgeavn duur buske. Mildn in Hertem is n oopnlochttheater te veendn, wat de meeste leu noar Hertem trekt.

## Oetgoande verbeendingn
*Oopnlochttheater Hertem
*Heemkeundegroop Hertem
Soasel

**Soasel** (Nederlaands: *Saasveld*) is n kearkdoarp in de Tweantse gemeante Deenkellaand in de Nederlaandse proveensie Oaveriessel. Töt de gemeentelike herindeling van 1 januari 2001 heurn t doarp biej de gemeante Weersel. Op 1 januari 2006 har t doarp 1687 inwonners.

In Soasel steet ne weendkoornmölle oet 1870, de *Soaseler Möl*, dee nog altied te gange is met moaln. In 1978 wördn de mölle restaureerd. Mildn in t centrum van Soasel steet de roomse St. Plechelmuskearke. t Hudige kearkgebouw, t dearde ekseamploar vanof 1820, is ontwoarpn duur n Amersfoortsn arsitekt Herman Kroes en is oet 1926.

'n Naam *Soasel* is ne verbastering van *Saterslo*, noar et Hoes Saterslo wat hier in de 14e eeuwe stund.
Jaagbaand

Nen **jaagbaand** is van vrogger oet n stuk spölgood dat vertikaal oaver de groond wördn roold, woarnoa de keender n jaagbaand n zet gavn met nen stöksken terwiel zee der achteranrönn. 
 
Vandaag-an-n-dag is t n stuk spölgood woarmet vuural keender spölt duur n jaagbaand um eer middel te dreain. Doarbiej mag n jaagbaand nich de groond raakn. Jaagbaandn bint meesttieds van keunststof maakt. An t eand van de joarn vieftig van de 20e eeuw wördn t onmeundig populear om met nen jaagbaand te doon, wat doo ok wal *hoelahoep* neumd wördn.

## Neersassies
* Grunnegs: *houp*