open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bructeren

De **Bructeren** *(Lat. Bructeri of Boructuari)* waren nen olden West-Germaansen stam, woarvan de leu laefden in et Münsterlaand van vandage, zudelek van et Teutoburger Woold van rundumme 100 v.Chr. tot 350 noa Chr. Later is dizzen stam op-egoane in de grotere Frankiese gemeenschop.

Oaver eur is bekand dat zi-j in verbond met Cherusken en anderen den Romeinsen generoal Varus verslogen in den bekendenden slag in et Teutoburger Woold in et joar 9 noa Chr. De Bructeriese profetes Veleda stond in hoog anzeen bi-j heuren stam. Volgens Tacitus veurspelden zi-j de oaverwinning van de Bataven eleid deur Julius Civilis in euren opstaand teggen de Romeinen.  De beste plaatse um gegaevens oaver dee Bructeren te vinden is in Soest (Westfoalen). Den name van et darp Brochterbeck (district Steinfurt) vundt zien eursprong in den stamname van de Bructeren.

Volgens Tacitus (35) hef den Germoansen stam Chamoaven et laand van den Bructeren oaver-enommen.
:*pulsis Bructeris ac penitus excisis vicinarum consensu nationum...*
:*dee Bructeren bunt verjaagd en bi-jnoa uut-estoarvn bi-j nen krieg mit noaberstammen*.

Toch wödden dee Bructeri ok later nog eneumd. Uut et begin van den veerde eeuwe kent wi-j de Bructeriese vörsten Ascaricus en Merogaisus. In 307 wierd euren stam versloagen deur keizer Constantien. De gevangen enommen vorsten leet e in den arena van Trier veur de wilde beestn smieten.
Op de Peutingerkaarte (3de/4de eeuwe noa Chr.) wödden de *Burcturi* eneumd in et gebeed rechts van den Rijn teggenoaver de staedn Bonn en Köln.

Nen laegereenheid van de Bructeri in Romeinsen deenst wödt beskraeven in den Notitia Dignitatum uut et eerste kwart van de 5de eeuwe noa Chr..

## Zee ok
*Valuas, legendarischen heufdman van de Bructeren

## Bronne
* Tacitus, *Romeinsen geskiedskriever*
Neet Zuuver

**Neet Zuuver** is n band oet t Tweantse Eanter. Ze warn eerst n geleagnheaidsband, dee at meesttieds zo rondumme de *Eanterse Daage* optreadn deedn. Bekeande nummers vuur det feest dee at zee maakn beent: *Mien Enters nös*, *Oet Enter komme vie*, *het Ganzenleed*, en völle andere nummers roondumme de Eanterse Daage. 
Op 17 mei 2008 kömn ze met öare eerste CD: *Neet Zuuver - Mer Wa Knap*. Doarop stoat allene nommers dee at ze zelf bedacht en eskreewn hebt. t Skiefken kostn €10,- en as t n betjen in de buurte besteld wör, gung de leedn van de band zelf bie de besteller an um te bezorgn.

In augustus 2008 warn ze te heurn bie RTV Oost en steundn ze in de Sterrenparade van Willie Oosterhuis. Al vlot kreeg Radio NL dr ook locht van en de Freeske Umroop bleef neet achter.

## Plaatnriege
**Neet Zuuver - Mer wa Knap* (2008)
* *Neet Zuuver - Ik bin Twentenaar (single, 2014)*

## Oetgoande verbeendige
*www.neetzuuver.nl offisjele webstea van Neet Zuuver
Jan de Beijer

**Jan de Beijer** (Aarau (Zwitserlaand), 24 september 1703 - Emmerik, 15 februari 1780) was nen Nederlandsen tekenaar van stads- en darpsgezichten uut de 18de eeuwe.

## Laevensloop
Jan de Beijer is geboaren in Zwitserlaand, woar zien vader Johan Jacob de Beijer huurlingen weerf veur de Republiek der Zeuven Veraenegde Provinsien. Toon hi-j 6 joar old was verhuusden Jan de Beijer met ziene olders noar Emmerik.

Rundumme 1722 ging Jan de Beijer noar Amsterdam um bi-j Cornelis Pronk et tekenvak te leern. Cornelis Pronk (Amsterdam, 1691-1759) was in dee tied den bekendsten topografiesen tekenaar van de Nederlanden. Noadeen wonden De Beijer in Emmerik en Vierlingsbeek van woaruut hi-j tochten undernam um tekeningen te maken in Limburg, Gelderlaand, Oostelek Braobant en et gebeed van den Nederrien van Emmerik en Kleef tot Uerdingen. Völ van ziene warken wodden as ofbeelding in beuke op-enommen, woaronder "Het Verheerlykt Nederland", ne uutgave in 9 delen van 1745 tot 1774. Ok wodden ziene tekeningen völ deur partikulieren ekocht.

In 1751 vestigden De Beijer zich in Amsterdam, woarnoa den noadrök van zien wark op et gebeed rundumme Amsterdam en Haarlem kwam te liggen.

Noa ziene warkzaome tied in Amsterdam ging De Beijer vort noar et gebeed rundumme Kleef (woar is unbekand). Hi-j oaverlaed in Emmerik.

## Tentoongesteld wark van Jan de Beijer
Warken van Jan de Beijer wodt onder meer bewoard in:
* Rieksprentenkabinet in Amsterdam.
* Stadsarcheef Amsterdam.
* Museum  B.C. Koekkoek-Haus  in Kleef
* Rheinmuseum in Emmerik
* Windsor Castle bi-j Londen: ofbeeldingen van Emmerik en Xanten
* Städelsches Kunstinstitut in Frankfurt am Main
* Gemeentemuseum in Arnem
* Staedelek Museum in Zwolle
1605

## Gebeurtenissen
### Europa
* Miguel de Cervantes Saavedra (1547-1616), Spaansen roman- en toneelskriever, guf zien book Don Quichot van la Mancha uut.
* 1 april - Paus Leo XI volgt Paus Clemens VIII op.
* 16 mei - Paus Paulus V (Camillo Borghese) volgt Paus Leo XI op.
* 5 november - Buskruutkomplot ("Gunpowder Plot") in Londen (Engelaand), ne poging tot stoatsgrepe van underdrökte kattolieken o.l.v. Guy Fawkes

### Weald
* 13 april - In Ruslaand begunt de **[[Tied der Troebelen]]** met et oaverlieden van Tsoar Boris Godoenov.
* 3 november - Prins Salim volgt zienen oaverleaden vader op as vörst van et Mogoelriek. Hi-j geet regieren as Jahangir.

## Geboaren
;april
* 8 - Filips IV van Spanje, könning van Spanje van 1621 tot 1665 (oaverleaden 1665)
* 18 (gedeupt) - Giacomo Carissimi, Italiaansen komponist (oaverleaden 1674)
;doatum unbekend
* Louys Trip, handeloar in iezer, woapens en koggels, en ene van de opdrachtgeavers veur den bouw van et Trippenhuus (oaverleaden 1684)
* Breevoort kreg ne ni-je stadspoorte, woarbi-j de middeleeuwse Aalterpoorte vort geet.

## Oaverleaden
;meert
* 3 - Paus Clemens VIII (69), geboaren as *Ippolito Aldobrandini* (paus van 1592 tot 1605)

;april
* 6 - John Stow, Britsen historikus
* 13 - Tsoar Boris Godoenov (54)
* 27 - Paus Leo XI (69), geboaren as *Alessandro de' Medici*, paus in 1605

;september
* 24 - Manoel Mendes (58 ?), Portugesen komponist

;oktober
* 15 - Akbar de Grote (63), keizer oaver et Mogoelriek
1784

## Gebeurtenissen
* De Vrea van Paries be-endegt den Veerden Engels-Nederlaandsen Oorlog.
* Amerikaansen stoatsman, geleerden en filosoof Benjamin Franklin stelt veur dat leu s zommers wat vrögger goat opstoan. H-ij güf doarmet den anzet um een soort *[[zommertied]]* in te voeren. Dat leavert volgens um ne anzeenleke bespoaring op an keersen.
* 15 september - Vincenzo Lunardi löt in Schotlaand nen waterstofballon op, moar wal wat moanden later, noa professor Jacques Charles, den op 1 december 1783 vanuut Versailles was op-esteggen.
* Den hartog van Brunswiek wöd edwongen et laand te verloaten, noadat bekend wöd dat hi-j nog altied en heimelek den roadgeaver van stadholder Willem V is.
*8 oktober - Op den Schelde wöd den Kettelkrieg uut-evochten tussen de Republiek der Zeuven Veraenigde Nederlaanden en Oostenriek. Et enige schot dat in dit treffen wöd elost tröf nen soepkettel.
* In Nada (Japan) wöd riest poliesten met Watermölles standoard. Dit endegt in ne veul verfiender sake. In plaatse van rundumme 25 kilo veur 10% te poliesten kan d'r noo 2400 kilo per dag veur rundumme 25% poliest wödden. Een ander gevolg is dat sake neet meer et hele joar ebrouwen höf te wödden.
* Stadholder Willem V kreg twee olifanten ten geschenke uut Ceylon. Hans en Parkie bunt neet de eerste olifanten in Nederlaand, Rembrandt tekenden ok al nen olifant. 
* Nen trop exercitiegenootschappen van de patriotten sluut de *Akte van Verbintenis*, nen oaverenkomst van wederziedse hulpe en bi-jstand.
*In Breevoort blek noa n underzeuk deur den Nederlaandsen Stoat dat inwonners völle stadwallen of-egraoven hadden um doar greunte te verbouwen, en doarveur muurn en poorten of-ebrokken hadden

## Geboaren
* 22 juli - Friedrich Bessel, Duutsen astronoom en wiskundige
* 26 september - Christoph Hansteen, Noorsen astronoom en natuurkundigen 
* 7 oktober - Karel XIII van Zweden, könning van Zweden en as *Karel II* könning van Noorwegen (oaverleaden 1818)
* 24 november - Zachary Taylor, twaalfden president van de Vereanegde Stoaten

## Oaverleaden
* 1 juli - Wilhelm Friedemann Bach (73), komponist, den oldste zunne van Johann Sebastian Bach
* 31 juli - Denis Diderot (70), Fransen skriever en filosoof
Gondel (boot)

Nen **gondel** (Italioans: gondola) is n voartuug dat heufdzoakelek in Venetië wödt ebruukt veur et vervoeren van leu en good.

## Geskiedenis van den gondel
De Venetioanen vestigden zich in de 15de eeuwe op de eilaanden van de lagune bi-j et teggenwoordige Venetië, zodat barboaren eur neet konden bereiken. De lagune bestoand uut kleine eilaanden met n netwark van smalle kanalen, neet deep genog veur de grote zeeskeepn van de barboaren.

Et laeven op de lagune wodden meugelek emaakt deur et gebruuk van nen smallen, lechten boot den leu en good kon vervoeren. Dizzen boot wodden bestuurd deur nen enkelen roeier den op de achterkante van den boot stoand, zodat e good zicht had. Veur de besturing en veurtstuwing maken e gebruuk van nen enkelen roeireem in nen open dol. Deurdat den reem lange was en veurzeen van een groot blad kon den stoanden roeier beste slagen maken. Dit voartuug kö'w as den veurloper van de gondels van vandage zeen. 
Al in de 11de eeuwe mot dit voartuug in de lagune evoaren hebben. Pas uut skilderi-jen uut de 15de eeuwe is bekend hoo-t dee gondels deruut zagen.

### Gondelier
Den 'bestuurder' en roeier van den gondel neumt ze gondelier. Et is ne ere dizzen taak te hebben. Kandidoaten mot n zwoar examen ofleggen en der bunt völle anmeldingen.
1986

De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in dit jaor

## Gebeurtenissen
* Stadsgezichte van Breevoort wödt bescharmd verkloard

## Geboaren
* 31 meie - Robert Gesink, wielrenner
* 21 augustus - Wout Brama, voetballer

## Uut de tied
* 22 juli - Ede Staal (44), Grunningse streektaalarties
1993

De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in dit jaor

## Gebeurtenissen
* Breevoort wöd Nederlaandse bookestad

## Geboaren
* 5 meert - Bregje Heinen, model oet Borkulo

## Uut de tied
* Karel Diederik Schönfeld Wichers, skriewer in t Riessens
* 2 meie - Aaltje van den Bremen-van Vemde, Veluws schriefster
1884

## Gebeurtenissen
* Ene van de eerste vaar-en-moor-fietsen kump uut dit joar.
## Geboaren
* 9 meert - G.B. Vloedbeld (schriever in t Tweants)

## Oaverleaden
* ...
1795

## Gebeurtenissen
;jannewaori
* 16 - De Fransen bezet Utrecht.
* 18 - Vanuut Scheveningen verslöt stadholder Willem V met ziene zönnen et laand, en zöch asiel in Engelaand.
* 24 - Oavergave van den Nederlaandsen vloot an de Franse kavalerie in Den Helder.
;april
* 8 - Den lateren könning George IV geet trouwen met Caroline van Brunswijk.
* 16 Et Verdrag van Den Haag met Frankriek mek de jonge Bataafse Republiek tot nen vazalstoat.
;juli
* 22 - Frankriek sluut de Vrea van Bazel met Spanje, dat zien deel van Hispañola möt afstoan.
;augustus
* 16 - In de Leeuwarder Jacobienerkarke wodt de groaven van de Friese stadholderleke familie eschonden deur Patriotten.
* 17 - Slavenopstaand, an-evoerd deur Tula
;oktober
* 1 - De Oostenriekse Nederlanden, et prinsbisdom Luuk, Maastricht en umgeaving en et Prusiese Kleef wodt as "Départements belgiques" deur de Franse Republiek in-enommen. 
* Frankriek sluut de Vrede van Bazel met Prusen (5 april), Spanje (22 juli) en Hessen-Kassel (28 augustus).
* 5 oktober : In Frankriek wöd den royalistiesen opstaand bi-j de Saint-Roch karke in Paries deur Napoleon Bonaparte neer-eslagen.
* 13 december Nen meteoriet tröf Wold Newton in et Engelse Yorkshire. Later zol den sciencefictionskriever Philip Jose Farmer dizze gebeurtenis as groand veur ziene Wold Newton family verhoalen gebruuken.
* Koerland wöd een deel van Ruslaand.
* Zweden erkent as eerste könninkriek de Franse Republiek.
* Daarde Poolse Deling.
* In de Bataafse Republiek wodt de previnsies vervangen deur departementen. Et grootste deel van Frieslaand geet samen met Grönnen op in et departement van den Eems terwiel Zevenwolden bi-j et departement van den Olde Iesel kwam.
* De Heerlekheid Breevoort geet vort under de Bataafse Republiek
* Fort Edmonton (Canada) wöd sticht deur de Hudson's Bay Company.
* Verdrag van Madrid. Spanje dreg gebeed ten oosten van den Mississippi an de VS oaver (under andere Alabama).

## Geboaren
* 15 febrewaori - Ary Scheffer, Nederlaands-Fransen kunstskilder
* 14 april - Pedro Albéniz y Basanta, Spaansen komponist, muziekpedagoog, organist en pianist (oaverleaden 1855)
* 16 september - Saverio Mercadante, Italiaansen operakomponist
* 31 oktober - John Keats, Engelsen dichter
* 2 november - James Knox Polk, elfden president van de Vereanegde Stoaten
* 4 december - Thomas Carlyle, Engelsen essayskriever
* 21 december - Leopold von Ranke, Duutsen historikus
* 22 december - Thomas Ainsworth, grondlegger van de Twèentse textielindustrie

## Oaverleaden
* 3 jannewaori - Josiah Wedgwood (64), pöttenbakker
* 26 jannewaori - Johann Christoph Friedrich Bach (62), Duutsen komponist
* 11 febrewaori - Carl Michael Bellman, Zweedsen dichter en komponist
* 21 meert - Giovanni Arduino (80), geoloog
* 8 juni - Lodewiek XVII van Frankriek (10)
* 31 augustus - François Philidor (68), Fraansen meister in blindschaken
* 19 september - Tula, unofhänkelekheidsstrieder en anvoerder slavenopstaand, ter dood ebracht in Curaçao
* 6 november - Georg Benda (73), Tsjechischen komponist, klavecinist, violist en hoboïst
Metaal

**Metaal** is n skeaikeundig elemeant oet ene van de volgende rieges van t Periodieke Elemeantnstelsel:

* Alkalimetaaln 
* Eardalkalimetaal 
* Oavergangsmetaaln

In t Periodieke Elemeantnstelsel stoat disse elemeantn leenks van de half-metaaln, of metalloïedn. Disse lignt op ne skune liene, van Boor (B) tot Pollonium (Po).

Eankele bekeande metaaln beent iezer, alluminium, kopper, nikkel, lood, zeenk, tin, goold en zilver.

## Karaktertrekn van metaal
### Chemise karaktertrekn
t Belangriekste kenmoark is de lege elektronegativiteit. Hierduur trekt de elektroonn neet stoark noar n kern, en vormt doarduur makkelik positief belaadn joonn en köant ze woarkn met stöffe dee at negatief belaadn joonn vormt, woerbie n zoolt ontsteet.

De meeste metaaln beent chemies froai stöadig, mear alkalimetaaln (zo as noatrium) en eardalkalimetaaln (zo as magnesium) reageert onmeundig stoark.

Wo edeler t metaal, des te slechter at t reageert. Metaaln dee at neet reageert met zoerstof en water, en dus neet roestet wordt **edel** eneumd. **Onedele** metaaln doot det wal. Doarnöast beent r ook nog metaaln dee at onmeundig slim met water reageert (natrium, kalium). Det wordt **zear onedele** metaaln eneumd.

De edelmetaaln zo as goold, zilver en platina reageert egeet neet.

### Tastbere karaktertrekn
Metaaln beent an de volgende peuntn te herkenn:

* Ze hebt meesttieds n glemmig vuurkomn.
* Ze beent onmeundig toa en te pletn.
* Ze hebt meesttieds n hoog smeeltpeunt (behalve kwik).
* Ze loatt makkelik elektrisiteit en wöarmte duur.
1644

## Gebeurtenissen
*2 juli - Slag bi-j Marston Moor: in den Engelsen burgerkrieg versloat de leagers van et parlement de tröppe van könning Karel I van Engelaand. Zie kriegen hierdeur gezag oaver Noord-Engelaand.
*9 december - Könnegin Christina van Zweden wöd in-ehuldigd deur den Rieksdag van de veer staanden in et slot Stockholm. Doarmet kump een ende an et twaalfjoareg regentschap van den Rieksroad.
*Den samen-egoane Nederlaands-Deensen vloot onder Maarten Thyssen verslöt in den Zeeslag in et Listerdeep bi-j den Deensen Belt nen Zweedsen vloot.
*De Manchu Qing dynastie verdrif de Ming

*Dreuglegging van et Slotermeer.
* Beginne van de Qing-dynastie

## Geboaren
;april
* 3 - Alessandro Stradella, Italiaansen komponist, zanger en violist (oaverleaden 1682)

;mei
* 22 - Gabriël Grupello, beeldhouwer (oaverleaden 1730)

;augustus
* 12 - Heinrich Ignaz Franz Biber von Bibern, Oostenrieksen komponist en violist van Boheemse herkumst (oaverleaden 1704) 

;september
* 6 (gedeupt) - Juan Cabanilles Barberá, Spaansen komponist en organist (oaverleaden 1712)
* 25 - Ole Rømer, Deensen astronoom (oaverleaden 1710)

;december
* 30 - Philips van Almonde, Nederlandsen admiroal (oaverleaden 1711)

;doatum unbekand
* Václav Karel Holan Rovenský, Boheemsen komponist, kantoor, kapellemeister en organist (oaverleaden 1718)
*In 1644 en 1645 wierd deur den stadholder Frederik Hendrik as heer van Breevoort toestemming egoavn veur den bouw van ne staandermölle op ene van den stads bolwarken **Welgemoed**.

## Oaverleaden
;juli
* 29 - Paus Urbanus VIII (*Maffeo Barberini*) (76), paus van 1623 tot 1644

;september
* 30 - Jan Baptista van Helmont - alchemist/chemicus

;datum onbekend
* Joan Albert Ban (~47), Nederlaandsen rooms-kattelieken priester, rechtsgeleerde, kanunnik, komponist en muziektheoreticus
* Francisco de Santiago (~66), Portugesen komponist

## Uut-egoaven
* *Opera Geometrica* deur Evangelista Torricelli
1645

## Gebeurtenissen
* Beginne van den Venetioans-Turksen krieg den tot 1669 zol duren. Dizzen stried stelt de Republiek in stoat völle van Venetiës plaetse ovver te nemmen.
* 30 april - Nen Turksen vloot van 400 skeape zet koers, noar verluudt noar Malta, en voart Kreta veurbi-j.
* 21 juni - Den Turksen vloot verandert van koers noar Kreta. Et al vanof 1211 Venetioanse eilaand kreg te maken met nen inval den bi-j Kanea an laand geet.
* 2 september - Elisabeth van den Palts, de veurmoalege "winterkönninginne" van Bohemen, legt eaven buten Den Haag den eersten steen veur n ni-j stadholderlek verblief: Paleis Huus ten Bosch.
* Den Admiroaliteit van Frieslaand verhuust van Dokkum noar Harlingen.
* Frederik Hendrik veroavert Hulst.

## Geboaren
* 9 februari - Johann Aegidus Bach, Duutsen organist (oaverleaden 1716)
* 24 februari - Johann Ambrosius Bach, Duutsen komponist, violist en altviolist (oaverleaden 1695)
* 30 november - Andreas Werckmeister, Duutsen organist, orgelbouwer en muziektheoretikus (oaverleaden 1706)
* Philip Hacquart, barokkomponist uut de Republiek der Zeuven Veraenigde Nederlaanden (oaverleaden 1691)
* Christian Ritter, Duutsen komponist en organist (oaverleaden 1717)

## Oaverleaden
;april
* 16 - Tobias Hume (c. 75), Britsen officier en amateurkomponist

;augustus
* 28 - Hugo de Groot (62), Nederlandsen rechtsgeleerden

;september
* 24 - William Lawes (43), Britsen komponist
1743

## Gebeurtenissen
* Zweden steet bi-j et Verdrag van Abo een deel van Zuud-oost Finlaand of an Ruslaand.

## Geboren
;januari
* 18 januari - Louis-Claude de Saint-Martin, Fraansen skriever en filosoof

;februari
* 19 februari - Luigi Boccherini, Italiaansen komponist en cellist (oaverleaden 1805)
* 28 februari - Carolina van Oranje-Nassau (oaverleaden 1783)

;april
* 13 april - Thomas Jefferson, daarden President van de Vereanegde Stoaten

;mei
* 24 mei - Jean-Paul Marat, Fransen vri-jheidsstrieder

;juli
* 14 juli - Gavrila Derzjavin, Russiesen dichter

;augustus
* 26 augustus - Antoine Lavoisier, Fraansen scheikundige

;september
* 11 september - Nicolai Abraham Abilgaard, Deensen skilder en architect
* 17 september - Markies de Condorcet, Fraansen wiskundige, skriever en politikus

;oktober
* 2 oktober - Marthe Poulain de la Forestrie, Franse martelaresse uut addeleke familie, zalig verkloard in 1984 (oaverleaden 1794)
* 5 oktober - Giuseppe Gazzaniga, Italiaansen komponist

;doatum onbekend
* Franciscus Xaverius Bianchi, bieg. den Apostel van Noapels, Italiaansen priester (oaverleaden 1815)

## Oaverleaden
* ...
Kruuttoornramp (Breevoort)

Den **Breevoortsen buskruutramp** vond plaatse in et Gelderse Breevoort op zundag 12 juli 1646 rundumme 4 uur 's meddags, woarbi-j nen bliksem den buskruuttoorn van et Kasteel met doarin 320 tonnen buskruut trof. Bi-j de ontploffing velen 40 doden en völle gewonden.

## Kasteel en Ambthuus
Bi-j den inslag was den toorn in braand evlöggn, en doarbi-j gans uut den groand de loch in evloagen, zo haevig dat doarbi-j ok et Ambthuus wodden neer-esloagen. Under et puun van et Ambthuus lagen ondermeer den Drost en Gouverneur Wilhelm van Haersolte met ziene vrouwe acht van heure kinder, 18 leu in et getal, den schildwachte stoand benaeden op de binnenplaatse noast de trappe, woardeur et totaal antal doden op et Kasteel en Ambthuus op 19 oetkwam. 

## Schaa in de stad
Doarnoast is an de stad völle schaa ontstoan, zowal an de huuze, as an mensen; woarbi-j noagenög alle huze zunder dakpannen en ruten, en veural völle huuze rundumme et Kasteel in-esloagen of in-estort bunt woarbi-j verskillende leu dood egoan bunt, 

## 40 doden
De doden dee under et puun van et Ambthuus lagen, bunt met schuppe en houwelen noa dree dagen zwaor warken op-egraoven, en opgeboard in et huus van de weduwe van den oaverlaeden predikant D.J. Verschagen. 

Den Drost met ziene vrouwe en 8 kinder wodden op donderdag, 16 juli in den veurmeddag begroaven in et koor van de Sint Joriskarke vanuut et huus van de weduwe Verschagen. Et is neet dudelek hoo völle doden under et puun eblaeven bunt. Bi-j mekaar waren doar 40 leu stoarven. Ok neet dudelek is et antal gewonden dat doar was, bronnen maakt doarvan gene tieding.

## Antony van Haersolte
Ene zönne Antony van Haersolte van Wilhelm van Haersolte hef den ramp oaverlaefd, hi-j was nét den dag neet thuus, en verblef in Zwolle. Hi-j hef in Zwolle de familie veurtgezet is doar an-evangen met et Haersolte-Armenhuus. Woarbi-j wöd an-enommen dat de stichting verband hef met den ramp van Breevoort.  

## Uutgoande verwiezing en bronne
Marc Chagall

**Marc Chagall** (Jiddisch : מאַרק שאַגאַל ; Russisch: Марк Захарович Шагал; Wit-Russisch: Марк Захаравіч Шаґал), geboren as **Moïshe Zakharovich Shagalov** (bel. Мойша Захаравіч Шагалаў) was een Jeudse skilder, geboren in Vitebsk (Wit-Ruslaand, doedertied Keizerriek Ruslaand) op 7 juli 1887. Hi'j sturf op 28 meert 1985 in Saint-Paul de Vence (Fraankriek).

Mit Picasso is Chagall ien van de veurnaemste keunstenaors die in de 20e ieuw in Fraankriek daelestreken. Et is nog slim lastig om Chagall zien wark te kenmarken. In et Paries van veur de Eerste Wereldoorlog was hi'j doende in avant-gardistische stromings. Hi'j had een nauwe baand mit de Skoele van Paries en de uutdraegers daorvan, waoronder Amadeo Modigliani.

Chagall leut hom inspireren deur et leven in de shtetl (et Jeudse dörp in Oost-Europa), zoas e dat uut zien jeugd kenden. Hi'j bieldden een bulte biebelse onderwarpen uut daoras zien Jeudse ofkomst uut sprak. In de jaoren zestig en zeuventig deu hi'j een riege grootskaolige projecten in peblieke ruumten en gebouwen.

Naost skilderwark op doek hef Chagall nog keunst emeuken in braandskilderd glas, etswark edaon, gedichten eskreven en zien keunst in nog aandere vörmen egeuten.

In Nice is een museum an hom ewi'jd.
Drentse spelling

De **Drentse spelling** (de spelling van 't woord 'Drents' zulf varieert deur de verschillende uutspraoken in de pervincie) is een menier um de verschillende Drèentse dialecten van 't Nedersaksisch op schrift weer te gèven. De schriefwieze is uuteprakkezeerd deur de 'Drentse spellingcommissie', die as bestund uut Harrie Slot, Peter van der Velde en Geert Kocks, en is autoriseerd deur de Provinciaole Staoten van Drenthe.

De Drentse spelling giet uut van et woordbield van et Nederlaands en liekt daorumme slim veul op beveurbield de West-Overiesselse spelling. De spelling is in een boekien samenevat te kriegen (kiekt onder Literetuur).

## Klanken
### Klinkers
Naost de gebrukelijke Nederlaandse klanken hef 't Drents de volgende klanken: 
*aau (*vraauw* [aːw])
*ae/èe/è (*mael/Drèents* [ɛː]/[æː]) - *ae* ontstaon uut aa, èe/è ontstaon vanuut ee. 
*ao (*praot* [ɔː]/[ɒː])
*eei (*eein* [eːʲ])
*èei (*zèei* [æːʲ])
*èu (*rèuren* [ɶː]/[ɜː])
*eui (*heui* [øʲ]/[øːʲ]) 
*oou (*doouk* [oːu]) 

### Medeklinkers
Hierin is gien verschil mit 't Nederlaands.

## Literetuur
*Drentse Taol, centrum veur taol en letterkunde (1983, 1988, 2000, 2005), *Drentse spelling: Een handleiding voor de schrijfwijze van de streektaal*, Zuudwolde: Stichting Het Drentse Boek
Ambthuus

Een **ambtshuus** of **ambthuus** is n huus dat soamenhönk met n bepoald ambt. In Nederlaand hebt burgemeisters, ambassadeurs en sommige politici mangsmoal n ambhuus. Een ambthuus is verteggenweurdigdend en bedoold um gäste (dee warkzoam bunt in etzeltde ambt) te ontvangen. Et steet nen functionoaris vri-j um zien intrek te nemmen in et huus, verplicht is dat neet. As nen ni-jen functionoaris et ambt geet uutvoern, möt den veurmoaligen functionoaris wier vort goan uut dat huus.

In de meeste laanden hef den minister-president n ambthuus, bieveurbeeld:
* Nederlaand: et Catshuus, dat vandage as ambthuus nen verteggenweurdigdenden toak hef; den dageleksen warkplek van den Nederlaandsen minister-president, op et ministerie van Algemene Zaken, is et Toorntjen.
* Vereanigd Könninkriek: 10 Downing Street
* Vereanigden Stoaten: 't Witte Huus
Gouverneur

Nen **gouverneur** is et heufd van ne regering van ne kolonie, stoat of andere sub-nationoale stoatseenheid. Et kan ok et heufd van ne organisasie of instelling waen, zoas den gouverneur van de centroale bank.

## Rome
Et weurd gouverneur kump van et Griekse weurd *gubernator* (Latien: praefect). In et olde Rome was nen gouverneur nen functionoaris belast met et bestuur van ne Romeinse previnsie. Tiedens den Romeinse Republiek waren dizze gouverneurs mangs eerst konsul of praetor ewest, woarnoa zie ne previnsie kreggen too-ewaezen woarin zie geld, roem en/of macht konden vergoaren. Tiedens et Keizerriek wödden previnsies bestuurd deur nen legatus. De belangriekste taken van nen gouverneur waren et heffen van belastingen, et toozicht holden op lokale rieksuutgaven, et leiding gaeven an de lokalen soldaoten en et uutoefenen van et Romeinse recht.

## Nederlaand
Binnen et Könninkriek der Nederlaanden hebt de laanden Aruba en de Nederlandse Antillen ieder nen gouverneur as verteggenweurdiger van de könningin en zaakwoarnemmer van de Könninkrieksregiering.  
De andere previnsies hadden tot an de groandwetsherzeening in 1848 nen gouverneur. Vanof dee tied neumt zi-j de toakuutvoering Commissoaris van de Könningin of *van den Könning*. Den Commissoaris van de Könningin van de Nederlandse previnsie Limburg is gin gouverneur moar wödt zo nog wal eneumd. Tot wiet in de 19de eeuwe was dit ok et geval veur de Nederlandse previnsie Noord-Braobant.

### Gouverneurs van vandage
*Nederlandse Antillen: Frits Goedgedrag
*Aruba: Fredis Refunjol
1870

## Gebeurtenissen
* 19 - Frankriek verkloart Prusen den oorlog. Frans-Duutsen oorlog.
* 2 - Opening van 's wealds eersten metro, onder den Theems, in Londen kortbi-j de Tower Bridge
* 2 - Noa de nederloage bi-j Sedan güf Frankriek zich oaver en raakt den Fraansen keizer Napoleon III in Pruusischen kriegsgevängenschap.
* 4 - In Frankriek wöd de republiek uut-eroopen.
* 17 - Ofschaffing van den doodstraf in vredestied in Nederlaand. 
* 20 - Garibaldi nömp Rome in: ende van den karkeleken stoat.
* Walcheren kreg ne spoorverbinding mit Braboant.
* De Prusiese regiering verbeedt et gebruuk van andere talen as et Duuts in et onderwies en bi-j de overheid. Doardeur geet et Nederlaands vort as voertaal in Oost-Frieslaand.
* Noa de kriegsoaverwinning wöd Elzas-Lotharingen Pruusies bezit, en völt et grootste deel van Duutslaand onder Prusies gezag.
* Amstel brouweri-je op-ericht
* In Breevoort wöd ne ni-je mölle Walkoornmölle Den Prins van Oranje ebouwd.

## Geboaren
;januari
* 1 - Ernst Barlach, Duutsen beeldhouwer

## Oaverleaden
* 9 - Charles Dickens (58), Britsen skriever

## Uut-estoarven
* De Kleine Barrière Snip van Ni'j-Zeelaand
* Den Seychellenparkiet

## Ontstoan
* De sierdoeve Felegyhazer tumeloar in Hongari-je
1869

## Gebeurtenissen
* Zénobe Gramme, nen Belgiesen elektroingenieur vund den dynamo uut.
* 10 - De eerste transkontinentale spoorliene in de Vereanigden Stoaten kump klaor in Promontory, Utah.
* 1 - In Nederlaand wöd et dagbladzegel of-eschaft. Kranten wödden de helfte goedkoper en dus veur völle leazers haalboar.
* 17 - Et Suezkanoal wöd feestelek opend.
* In Breevoort brend de mölle of.

## Geboaren
;januari
* 2 - Michail Doliwo-Dobrowolski, Russiesen uutvinder (oaverleaden 1919)

## Oaverleaden
;januari
* 22 - Kroonprins Leopold van België (9)
;februari
* 28 - Alphonse de Lamartine (78), Fransen dichter en stoatsman
;meert
* 8 - Hector Berlioz (65), Fransen komponist
;april
* 20 - Carl Loewe (72), Duutsen componist, organist, pianist en zanger 
;oktober
* 8 - Franklin Pierce (64), 14den president van de Vereanigden Stoaten
* 13 - Charles Augustin Sainte-Beuve (64), Fransen skriever en kritikus
Warm (Gelderland)

**Warm** is ne buurtschop dee ligt in de gemeente Olde Iesselstreek in de Nederlandse previnsie Gelderlaand, in et deel van de veurmoalege gemeente Gendringen. Doar is ne havezathe eleagen, *Deepstegge* eneumd. Deepstegge wodden as leen van et Huus Bargh an *Hercules van den Bergh* edoan. In de 18de eeuwe waren *Peter Christiaen van Marle*, laanddrost van et Groafschap Bergh en ziene noakommelingen eigenoars van Deepstegge.

Warm ligt an 't Waalse Water, nen zi-jtak van den Olde Iessel. Den name *Veerhuus* herinnert an de tied dat mit nen veerboot Wienbargen in de veurmoalege gemeente Bargh kon wödden an edoane.
Gehucht

Een **gehucht** is ne kleine wonplaatse. De uutleg van gehucht kent n antal meugelekheden. Zo steet et veur n darp dat – deur leu dee et n gehucht neumt – te klein wödt evonden um darp eneumd te wödden en steet et veur ne buurtschop dee op n bepoald vlak wal ne erkende eigen plaatse is.

Gehuchten bunt net as buurtschoppen mangs ontstoan in den volksmond as benaming veur de plaatse van ne verzameling van huze/boerderi-jen of möllen, ok wal ne neaderzetting eneumd, moar in teggenstelling tot buurtschoppen bunt gehuchten wal op-enommen in de officiële stoatkundige annalen as zelfstandige plaetse.

Et olderwetse verskil tussen ne buurtschop of gehucht an de ene kante en n darp an de andere kante is dat de eersten gin karke hebt en et leste wal. Moar ok de greutte van de wonplaatse wödt as anduding ebruukt. Den uutsproak "buurte met darpsrechten" höldt in dat doar vrögger ne karke in de buurtschop hef estoan, moar dat dee vort is.

Een ander verskil tussen ne buurtschop en gehucht is dat buurtschoppen mangsmoal nen name kent dee of van den gebeedsname kump of van veuranstoande huze of dieken en weagen (mangsmoal woar zi-j den karn noast of op hebt ebouwd), woar gehuchten veulal nen eigen name hadden. Teggenswoordeg is dat verskil neet meer zo scharp.

## Nedersaksisch
*Grönnegs:
***gehucht*
***streekje*
Vlekke

De benaming **vlek** is in Nederlaand vanolds veurbeholden veur neaderzettingen mit steadeleke kenmarken dee géne stad bunt. 

## Gebruuk

Doarmet kump de vroage welke plaetse as stad könt wödden beneumd. Nederlaand kent op dit gebeed ginne wetgevving meer. Vanof de tied dat den titel stad neet meer is veurbeholden an plaetse met stadsrechten (rechten op markten, tolheffing, ne umwalling, rechtsproake, wetgeaving en zelfbestuur) wödden alle grotere plaetse as stad beneumd. De beneuming vlek is doarmet oaverboadeg ewödden. In et gebruuk hef vlek zelfs ne heel andere betekkenis ekreggen: dee van unbedudende neaderzetting, n *vleksken* op de kaarte (tegeliek mit dizze veraandering van betekkenis is *het vlek* ok *den vlek* ewödden). De ni-je betekkenis is dus feajlek het teggendeel van de olden betekkenis: dee van groot darp. 

## Frieslaand

De benaming vlek leaft in ziene olde betekenis nog wieter in de previnsie Frieslaand, woar de Friese elf steden zich op groand van historiese rechten onderscheidt van (mangs grotere) plaetse as Bargum, Drachten, Gorrediek, Et Vene, De Jouwer, De Lemmer en Makkum. 

## Marktvlek

Et was vrögger veural zwoar vlekken van darpen te onderscheiden. Zie waren in elk geval groter en hadden mangsmoal ne markt (vandoar de benaming *marktvlek;* zee ook marktrecht). Neet Frieslaand moar Noord-Braobant was bi-j uutstek de previnsie woar vlekken veurkwamen: Moergestel, Oirschot, Oosterwiek, Oosterholt, Oss, Oldenbosch, Tilburg (in de 18de eeuwe et 'volkriekste vlek van de Kempen'), Waalwiek en Zevenbargen. Plaetse doarbuten dee ne bepoalde tied vlek waren: Schoagen en Wenterswiek.
Kaapstad wöd Kaapsen Vlek eneumd.

## Butenlaand

Ok in Duutslaand kump de beneuming *Flecken* of *Marktflecken* veur. In Noorwegen kump et weurd veur in den plaatsname Flekkefjord. De Tsjechischen beneuming is *městys* en duudt ok op ne plaatse zunder stadsrechten mét ne markt.
Karkdarp

Een **karkdarp** is mangsmoal en darp rundumme ne enkele karke.

## Beskrievingen
Een karkdarp kan op 2 verskillende maneren umskreven wödden:
# De meest gebruukte benaming is dee van n darp dat éne kark hef, dee et centrum is en/of in et midden van et darp steet, of in de olde kern van et darp.
# De andere benaming is dee van n darp dat éne karke hef ongeacht de plaatse doarvan in et darp. Mangs kan der zelfs ne tweede, kleinere karke stoan, moar dee is dan eursprönkelek neet ebouwd as karke.

## Uutzundering
Mangs wodt ok as karkdarpen an-eduud neet al te grote darpen en darpen dee noa den Tweeden Wereldkrieg neet alderbastend bunt egreujd, en mangs as dat wal et geval is as de karke nog altied centraal steet in et egreujde darp. Ok wöd et heel mangs as benaming gebruukt van de olde kern.
Lintdörp

n **Lintdörp** is n laank uutstrekt dörp dat voak laangs n knoal, weeg of olle zaandrugge legen is. In Bèlgie en t noorden en westen van Nederlaand kommen n huil ìnde lintdörpen veur. 

## Veenkelonien
Ien de Veenkelonien binnen zai ontstoan deurdat man knoalen gruif veur de ontginnen van t gebied. Man gruif eerst t Stadsknoal vanuut t Wìnschoterdaip richten Troapel. Aan dit knoal kwamen huzen te stoan dij uutìndelek de dörpen Wildervank, Knoal, Muzzelknoal, Zaandbaarg en Troapelknoal vörmd hebben. Vanuur dit knoal wuiren der ziedknoalen groaven. Dit gebeurde veuraal aan Drìntse kaande. Tegenswoordeg stoan dizze ziedknoalen (summegen binnen dempt) en de lintdörpen der bie laangs bekend as de Drìntse monden. Dit het as reden dat binoa elk lintdörp n suffix het op -mond. Veurbeelden binnen Valthermond, Bunermond en Eksloërmond.

## Zaandruggen
As der n zaandrugge tuzzen n veengebied of n klaaigebied deurlop, is der n grote kaans dat der op dizze zaandrugge vrouger n lintdörp baauwd is. Dizzent binnen, in tegenstellen tot lintdörpen in de Veenkelonien veul oalder. n Goud veurbeeld hiervan is de riege Kolham, Froombosk, Slochter, Schewôlde, Hellum, Sibboeren. Dit binnen olle dörpen dij op n heuvelrugge tuzzen t klaai baauwd binnen. Dit is de reden woarom dizze dörpen gain wierdendörpen binnen. Voak zugt man wel dat lintdörpen, zowel op zaandroggen as in de veenkelonien, tegenswoordeg voak aan de ziedkaande uutbaauwd binnen, woardeur zai voak nait allend meer bestoan oet ain of twij lieke stroaten.

## Veurbeelden van lintdörpen
*Stappest mit Roevène (Overiessel)
*De Drìntse Monden (Drìnthe)
Veur-Drempt

Et darp **Veur-Drempt** (gemeente Bronckhorst) ligt in de Nederlaandse previnsie Gelderlaand. Et wodden in 731 esticht deur Karel den Groten. De karke van Drempt wodden in datzelfde joar nog ebouwd. In Veur-Drempt wont rundumme 1300 inwonners. 

In Veur-Drempt wodden ok vootballer Klaas-Jan Huntelaar geboarn.
Arcen en Velden

**Arcen en Velden** is ne vroggere gemeente in Nederlaands Limburg met ne oppervlakte van 42,03 km² (woarvan 1,07 km² water).
Op 13 meert 2008 waren de gemeenteroaden van Arcen en Velden en Venlo eenstimmeg oaver et soamengoan van beide gemeenten. Doardeur is de gemeente Arcen en Velden vanof 1 januari 2010 op egoane in de gemeente Venlo, dee sund dee tied een inwonnersantal van zowat 100.000 hef.

## Kernen (van de vroggere gemeente)

## Geskiedenis
De gemeenten Arcen en Velden beheurden bi-j et Oaverkwarteer van Gelre of Spaans Opper-Gelre. Tiedens den Spaansen Successieoorlog wodden et gebeed deur Pruuse tröppen bezet, en zo blef et as deel van Pruusies Opper-Gelre rundumme ne eeuwe lang Duuts (tot 1814).

## Bezeensweerdeg
*Bierfontein Velden
*Gekke Maondag Velden
*Hertog Jan-brouweri-je
*Kasteeltuinen Arcen
*Thermaalbad Arcen
Drìntse Monden

De **Drìntse Monden** of simpel **De Monden** binnen dörpen dij ontstoan binnen in tied van de ontginnen van t veen in Grönnen en Drìnthe. Deur t groaven van de ziedknoalen dij sikkom liek op t Stadsknoal lagen, ontstonden de zonuimde Monden, dij dainden as ôfwatern van t veen en veur t vervoer doarvan. Laangs dizze Monden ontstonden dörpen. Dizze dörpen kregen apmoal de noam met van t dörp dat aan westkaande lag, richten de Hondsrug.

## Toal
Ook al liggen de Monden apmoal in Drìnthe, der wordt voornoamelek n Grönnegs dialekt proat, t Veenkelonioals. Dit deurdat de Monden veulal orienteerd binnen op t Grönnegse dörp Knoal, moar meer nog omdat zie koloniseerd binnen vanuut gebieden woar t Grönnegs proat wuir. 

## De Monden van noordwest noar zuudoost tou
* Gasselterboerveensemond (*Gasselterboerveenschemond*);
* Gasselternijveensemond (*Gasselternijveenschemond*);
* Draauwendermond (*Drouwenermond*);
* Nèjbunen (*Nieuw-Buinen*, vrouger: Bunermond (*Buinermond*));
* Eksloermond (*Eerste Exloërmond*);
* Twaide Mond (*Tweede Exloërmond*); 
* Valthermond (vrouger: Eerste Valthermond);
* Twaide Valthermond (*Tweede Valthermond*);
* Nèj-Wereng (vrouger: Werengermond (*Weerdingermond*)).

Al dizze dörpen binnen dus vernuimd noar Gasselternijveen (en Gasselte), Draauwen, Bunen, Eksloo, Valthe en Wereng. De dörpen liggen in de gemaintes Aa en Hunze, Börger-Odoorn en Emmen.

De Monden worden vanuut t noorden noar t zuden aingoal wat laanger. Valthermond is t laangst en doarmet ook t laangstrekte dörp van huil Uropa.

De dörpen binnen typische lintdörpen. In de tied van de veenontginnen harren de dörpen twai knoalen: n *Noorderdaip* en n *Zuderdaip*. Haalverwege de 20. aiw binnen veul daipen dempt, zodat der waineg van de geschiedenis zichtboar overbleven is. De wieken (ziedknoalen) binnen voak nog wel herkenboar.
Achter-Drempt

**Achter-Drempt** is n darp in de gemeente Bronckhorst, in de Nederlandse previnsie Gelderlaand. Et lig in et zuudwesten van den Achterhook en telt zo'n 500 inwonners. Et darp beheurden tot 1 januari 2005 tot de vroggere gemeente Hummel en Keppel.

## Ontstaon

Achter-Drempt is ontstaon uut ne karke en skole. Langs den *Zommerweg* is n lint ontstaon van boerderi-jen en arbeidershuze. De Rooms-Katholieke Karke is deur zien umvang gezichtsbepaolend in et darp deur de verholdingsgewies kleinschaolige bebouwing. Et is n vri-j jong darp dat deur de bescharming van et umringende laandschap neet wieter zal greujen.

## Essenlaandschap

Bi-j Achter-Drempt geet n hoger elaegen stuk graond wier aover in et bouwlaand van et essenlandschap. De landeri'jen rondumme den bebouwden kom bunt veural in gebruuk as bouwlaand.

De meeste bewonners warkt in ene van de naoberstaedn of in et boernbedrief. De plaatselike vootbalveraeneging *Drempt Vooruit* (nao et samengaon met *H&K* uut Keppel in 2003 *HC'03* eneumd) is ooit uut-ekommen in de 1st klasse van de zundagamateurs van den KNVB. Wieters bunt der nog beparkte veurzeeningen as de Rooms-Katholieke *Willibrordusskole*, en wat kleine middenstanders.
Baek (gemeente)

**Baek** (Nederlaands: *Beek*) is ne gemeente in de Nederlaandse proveensie Limburg en hef nen oppervlakte van 21,69 km². De heufdplaatse is de geliek-eneumde plaatse Baek.

## Herindaeling
De gemeente van vandage ontstaond deur de gemeenteleke herindaeling in 1982. Hierbi-j wodden de veurmoalige gemeente Baek saomen evoegd mit de tot dan too zelfstaandige gemeente Spaubaek.

## Karnen
De gemeente Baek hef vief darpen en et gehucht Kelmond. Doarnoast ligt der in en rundumme Spaubaek veer buurtschoppen dee neet as wieken künt wödden erekkend. In de gemeente bunt witte Limburgstoalige ploatsnoambodden te vinden noast de officiële blauwe Nederlaandstoaligen, de beneumingen bunt deur de lokoale bevolking ekozzen en künt anders waen dan de *Veldeke*-spelling.

### Darpen en gehuchten
Antal inwonners in wonkarn op 1 januari 2005: 

### Buurtschoppen
Noast dizze officiële karnen bunt in de gemeente de volgende buurtschoppen (gene wieken):

## Geogroafie
Mit uutzundering van Genholt en et umrengende gebeed ligt de gemeente veur n groot deel in de dellen van de Geleenbekke en den Maas.
Dizze gemeente hef ne vri-j landeleke uutstroaling wetten te holden ondanks de verstaedeleking van et darp Baek.

De belangriekste bronnen van inkumste en warkgelaegenheid bunt t Sittard-Geleense industriekomplex Chemelot en den lochhaven Maastricht Aachen Airport, den op het grondgebeed van de gemeente zelf ligt en in de wandeling nog altied, zoas vrogger, *Vliegveld Baek* eneumd wödt.

## Wielrennen
In Beek hebt ze et "Adsteeg-circuit", waorop al veule keren et NK wielrennen op den weg is eholden.

## Bezeensweerdig
* Et vroggere Kasteel Jansgeleen of Huus Spaubeek, met ruïne van et slot, restaurierden en bewonden veurhöf (kasteelhoove met veurmoalig pachtershuus) en watermölle (Sint-)Jansmölle, op groandgebeed van den darpskarn Spaubaek, an de Geleenbekke, vlakbi-j de spoorliene van Heerlen noar Sittard en den autoweg 76, aeven ten zuudoosten van Geleen, en wat westelek van NS-station Spaubaek.
* Sint-Annakapel in buurtschop Olde Kark, net noordelek van NS-station Spaubaek.
* De veurmoalige distilleerderi-je Jacques Hennekens te Baek is as museum in-ericht. Dit Elsmuseum steet in et teken van den kruudenbitter Els La Vera.

## Uutgoande verwiezingen
* Oldste darp van Nederlaand

## Galleri-je

Ofbeelding:Windmill Beek.jpg
Ofbeelding:Genhouthubertuskerk.jpg
Ofbeelding:Genbroek-oostvleugel-001.JPG
Ofbeelding:BeekElsmuseumwkped07.JPG
Beesel

**Beesel** is ne plaatse en gemeente in Limburg (Nederlaand) (Midden-Limburg). Et darp Beesel ligt tussen Swalmen (gemeente Roermond), Belfeld (gemeente Venlo), Kessel (te bereiken met nen veerpont) en de grenze met Duutslaand en hef ne oppervlakte van 29,20 km² (woarvan 2,50 km² water). Nen inwonner van Beesel wödt nen Beeselnoar eneumd. 

## Oaverige kernen
De gemeente besteet uut dree kernen: Beesel, Reuver en Offenbekke. Den kern Beesel hef 2.557 inwonners, den kern Reuver 6.212 en den kern Offenbekke 4.879 inwonners (op 1 januari 2007). Et gemeentehuus bevundt zich in Reuver.

## Geskiedenis
Beesel wodden veur t eerst eneumd in 1275 en vörmden samen met Belfeld eeuwnlange éne schepenbank. Lange tied heurden beide ploatsen bi-j et Oaverkwartier van Gelre of Spaans Opper-Gelre. In 1713 kwam et samen mit enkele andere gemeenten as Stoats-Opper-Gelre bi-j de Veraenigde Provinsien. Ene van de oldst bewoarde gebouwen is kasteel Ni-jenbrook.

## Bezeensweerdig
Bi-j et darp steet de beltmölle Den Grauwen Beer, dee nog reagelmoatig in bedrief is.

### Draaksteekn
Beesel is veural bekand deur et Draakstekken, nen openloch schouwspel oaver de legende van Sint Joris en den Draak. Ens in de 7 joar steet heel Beesel in et teekn van dizze oerolden stried tussen good en kwoad.

### De Karke
De St. Gertrudiskarke kump uut 1842 en wodden ebouwd noar n ontwarp van architect Jean Dumoulin. In 1926 wodden et noordeleke deel in neogotiesen stiel uutebreid en 2 joar doarnoa wodden de hele karke in dizzen stiel verbouwd. Architect was in dee tied Caspar Franssen.

### Historischen Greuntehöf
Op et Laandgood Riekel hebt ze nen Historischen Greuntehöf, nen organisasie dee zich richt op de teelt en de promotie van vergetten, zeldzoame en biezundere greunten.  Vanof half juli tot end september is den Historischen Greuntehöf te bezeuken.

## Uutgoande verwiezing
* Webstea van de gemeente Beesel
Bargen (Limburg)

**Bargen** (Limburgs: *Baerge*) is ne plaatse en gemeente in de Nederlaandse previnsie Limburg (Nederlaand). De gemeente hef ne kleine 14.000 inwonners en hef ne oppervlakte van rundumme 110 km² (woarvan moar n paar km² water).

## Karnen
Darpen: Afferden, Ai-jen, Bargen, Ni'j-Bargen, Siebengewald, Well en Wellerlooi.
Gehuchten en buurtschoppen:  Heukelom en Knikkerdarp

## Geskiedenis
Bargen maakten in ieder geval vanof de 16de eeuwe deel uut van de schepenbank Well en had gin eigen zaegel of woapen. Bargen beheurden wieter bi-j et Oaverkwarteer van Gelre of Spaans Opper-Gelre. Tiedens den Spaansen Successieoorlog wodden et deur Pruusiese tröppen bezet, en zo blef et as deel van Pruus Opper-Gelre rundumme ne eeuwe lange Duuts (tot 1814). Op et Congres van Wenen in 1815 kwam der ne ni-je stoatkundige indaeling. De grenze tussen Nederlaand en Pruusen (laes noo Duutslaand) wodden bepoald op nen ofstaand van n kanünschot emaeten vanof den riveer de Maas. Dit um nen buffer te vörmen in geval van nen anval uut 't oosten.

## Monumenten in de gemeente
* Kasteel Well
* Kapelle O.l.V. van Smarten Afferden
* Old karkhöf Well	
* Kark Afferden
* St. Vituskarke Well	
* Koornmölle Afferden
* St. Rochuskapelle Well	
* Kasteel Blei-jenbekke Afferden
* St. Antoniuskapelle Ai-jen	
* Veldkruus Afferden
* Monumentoale boerderi-jen	
* Mariakapelleken/ Annakapelleken
* Karktoorn Bargen	
* Monument der Gevallenen Wellerlooi
* St. Antoniuskapelle Heukelom	
* Archeologischen vondsten nasjonoal park

## Uutgoande verwiezing
* Kaarte van 1868 en Satellietofbeelding 2006
Brunssem

**Brunssem** (Limburgs: *Broenssem*) is ne plaatse en gemeente in et zuudoosten van Nederlaands Limburg en hef ne oppervlakte van 17,30 km². Brunssem mek deel uut van et bestuurlekn soamenwarkingsverband Parkstad Limburg en ligt in de Oosteleke Mienstreke.

## Talen
In Brunssem wodt dree verskillende talen esprokken. Meest esprokken is et Nederlaands, doarnoa et Engels en et Limburgs. Limburgs wödt doar neet zovölle esprokken as in andere Limburgse gemeenten, deurdat der deur de mienen völle verskillende kulturen in Brunssem bunt kommen wonnen. Et Engels wödt deur rundumme 3.000 leu esprokken, woarvan völle bi-j et JFC HQ van de NAVO in Brunssem eploatste butenlandse soldoatn. Brunssum kent vanof den Tweede Wereldkrieg ne Poolse gemeenschop. Vri-je Polen dee noa den Tweede Wereldkrieg neet trög konden keren noar Polen vonden hier veulal wark in de mienen.

## Darpen
*Rumpen, 
*Treebekke,
*Den Kling of *Onder-Merkelbekke*
Echt-Susteren

**Echt-Susteren** (Limburgs: *Ech-Zöstere*) is ne gemeente in de Nederlandse previnsie Limburg en hef ne oppervlakte van 103,47 km² (woarvan 1,16 km² water).

## Algemeen
De gemeente is in 2003 ontstoan as gevolg van et samengoan van de veurmalige gemeenten Echt en Susteren.

## Karnen
Echt-Susteren hef 10 officiële karnen (steadn, darpen en gehuchten). De plaatsnaambrödden bunt oaveral tweetalig; in et Nederlaands en in et ploatseleke Limburgs. Dizze Limburgse namen bunt ekozzen deur de inwonners van de plaetse en könt anders wean as de *Veldeke*-spelling.

### Plaetse
Antal inwonners plaetse op 1 januari 2008:

### Buurtschoppen
Noast de darpen gif et in de gemeente de buurtschoppen:
Aasterbarg, Boakhoven, Berkeloar, Echterbosch, Gebrook, Heide, Hingen, Illikhoven, Kokkelert, Overend, Ophoven, Old Roosteren, Putbrook, Spoanshuusken en Visserweert.

## Veurzeningen
Binnen de gemeente bestoat tal van veurzeningen. Anwezzig bunt bieveurbeeld sporten as (voetbal, tennis, fitness, volleybal, zwemsport, atletiek), nen bioscoop, kartcentrum, oaverdekten spöltuun en winkelcentrum.

## Uutgaonde verwiezing
*Webstea van de gemeente