open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Terwispel

**Terwispel** is een dörp in de gemiente Opsterlaand, in de Nederlaanse perveensie Frieslaand. Et dörp het omdebi'j de doezend inwoners en leit kotbi'j een bosrieke omgeving. Et beheurt tot de ooldere nederzettings van de gemiente en d'r wodt van oorsprong vule daon an laandbouw.  

Terwispel het een riek verienigingsleven, mit onder aandere vule verschillende sportverienigings. De sportverieniging van Terwispel heet Wispolia. Leden van disse sportverieniging kunnen dielnemen an onder aandere: voetbal, gimmestiek en tennis. Et plak van saemenkomst veur de verienigings is vaeke 'Us Doarpshûs' (*Oons dörpshuus*). Dit multifunktioneel centrum wodde in 1987 opricht.  

Ien keer in de twie jaor is d'r een dörpsfeest in Terwispel. Tiedens et dörpsfeest bin d'r verschillende aktiviteiten in Terwispel. Een belangriek onderdiel van et dörpsfeest is de buurtkamp.

## Buurtverienigings

## Uutgaonde verwiezings
* Webstee over Terwispel
* Dörpsfeest van Terwispel
* Webstee van V.V. Wispolia
Wienjewoolde

**Wienjewoolde** (Nederlaans: *Wijnjewoude*, Fries: *Wynjewâld*) is een dörp in de gemiente Opsterlaand in de Nederlaanse perveensie Frieslaand. Et dörp dat tussen Oosterwoolde en Drachten in leit het omdebi'j 2.050 inwoners.  
Et is ien van de ooldere boerenederzettings in Opsterlaand en leit op de hogere zaandroggen.
De omgeving is parkachtig en daordeur rekreatief antrekkelik. Zo hej' Duurswoolder Heide in et oosten van Wienjewoolde. 

## Geschiedenis
De dörpen Wienjeterpe en Duurswoolde bin in 1974 saemenvoegd tot ien dörp mit de naeme Wienjewoolde. 

Op et karkhof staot ok ien van de klokkestoelen in Frieslaand.

## Uutgaonde verwiezing
*Webstee over Wienjewoolde
Moate (muziek)

Ne **(Muziek)moate** is nen term wat wörd gebroekt in bladmuziek, um an te geewn det n stukn tied wörd op-edeeld in stuks van geliekn doer. Duur meardere moatn achter mekoar te zetn, ontsteet n muziekstuk.

Ne standaard Westerse muziekmoate besteet oet veer teln per moate (stuks met geliekn doer), wat wörd eskreewn as 4/4. Dit neumt ze dan nen "veer-veerde moatsoort", "veerkwartsmoate", of kortweg *veer-veerde*. Nen noot van één tel het dus in disse moate nen kwartnoot.

 

De BPM, wat bie de meeste muziekstukke wal vermeeld steet, gef an wo vlot of wo laankzaam o'j de stuks mutn teln. Ofhaankelik hiervan kan n muziekstukke dus zo vlot espöld wordn as at t meanselike lief toosteet.

Muziek maakn geet feaitelik krek as brökn bie heuwdrekn: 1 moate besteet oet 4 kwartnootn, en dus oet 8 achtste nootn, 16 zesteende nootn, ezw.

4/4

8/8

16/16

Zovölle nootn köant slim drok wean vuur t oge, doarumme wordt ze vake verbeundn met strepe: per kwart-tel kö'j 4 zesteende nootn maakn. Doarumme wordt zesteende nootn vake in groepkes van veere an mekoar verbeundn.

## Aandere moatsoortn
Westerse muziek keant ook nog aandere moatsoortn, met mear, of meender as 4 teln in de moate. de meest vuurkomnde zeent de 2/4, 3/4, 3/8, 6/8, 9/8 en 12/8. Al disse moatsoortn hebt as kenmoark det ze óf in 2, óf in 3 geliekmoatige deeln zeent op te splitsn.
Boerengolf

**Boerengolf** is ne spölse oetvoering van den klassieken golfsport.

## Naamn
Andere namen veur boerengolf, mangs met iets andere spölregels, bunt *klompgolf*, *boerenklompgolf*, *plattelandsgolf*, *boerderijgolf* of *agrogolf*. Den name "*Boerengolf®*" is op 14 juni 2007 registreerd as Europees woordmark deur t bedrief Farmersgolf Int. Doarumme wodt de andere naamn gebroekt door de meeste andere aanbeders van t spel. Et spel wöd op meer as 350 lokaties in Nederland espöld, meest boerderi-jen.

## Spölruumte
Den *green* is gin vlak grösveld moar besteet meesttieds oet een of meerdere weiden. Den *klub* is ne holten stelle met nen massieven klomp van zo'n achttien centimeter der-an vast-emaakt. Den *hole* is nen in-egraven emmer met doarbi'j ne vlagge met n nummer. Den spölbal is umsgeveer 16 cm in deursnae. Bezundere klaere bunt neet neudeg, stiefel of olde skone um met deur et weiland te lopen is genog. Et spel wödt normalerwieze veur de gemeudelekheid espöld, moar der besteet ok n kampioenskap.

## Nederland
Noar eigen zeggen is et spel oet-evonden in 1991 deur Peter Weenink oet Leeuweld, anderen zegt dat et al sunds de joaren zesteg in den Achterhook besteet. 
Boerengolf wöd vake spölt deur toeristen of bi-j n bedriefsoetstäpken, bi-j n bezeuk an ne (kamping)-boerderi-je woar t spel an-eboaden wöd. In 2004 wodden veur t eerst n "Open Nederlands Kampioenskap Boerengolf" organiseerd in Leeuweld. In België wöd t spel espöld suns 2003, en ok in Duutslaand en Oostenriek hef et zienen intree emaakt.
Urker taolwezer

Dit is de **Urker taolwezer** van Wikipedie. Et is bedoeld om et Nedersaksische dialect van Urk te beskreven in zo sprekers in niet-sprekers van et Urkers te laoten zien in et ze eventueel te laren. Dingen die je ier venen kunen binnen woordenliesten, grammatica, eutspraak, spelling in eutdrokkingen.

## Info veurof
Et **[[Urkers]]** wort espruken op et vuurmaolige eilaand Urk. Et beoort mit et Eemlaands in et West-Veluws tot et overgangsgebied tussen et Nedersaksisch in et Nederfrankisch, maar wort over et algemien erekend tot et Nedersaksisch. Ok et Fries, et Fraans in et Amsterdams (Joos) eawen et dialect direct of indirect beïnvloed. Et dialect is ondanks disse verwaantskappen uniek van karakter, voral vanwege de isolatie as vuurmaolig eilaand. Sinds de laote niegentiende ieuw eawen vuul taolwietenskappers eurlui ermie biezigouwen.

## Geografie
Verbond van Nedersaksische Dialektkringen

Et **Verbond van Nedersaksische Dialektkringen** is n in 2003 opericht samenwarkingsverband tussen Dialektkring Achterhook en Liemers, de Vereniging Vrienden van de Streektaal veur Lochem en umgeving, en de Dialektkringe Salland en OostVeluwe. Et wöd ok wal kortweg t Verbond eneumd. Et hef as doel et gebroek van et Nedersaksies te bevordern. Van t Verbond zölf kö'j gin lid worden; i-j mot lid waen van ien van de an-eslotten verenigingen. Et Verbond gif veer keer in et jaor et verenigingsblad *[[De Moespot]]* oet.

Veurganger was et in 1966 operichte Verbond van Neersasse Dialectkringen, ok Verbond van Neersasse Schrieverskringen. 't Warkterrein van dit verbond was Sallaand, de Oost-Veluwe, de Achterhoek, de Liemers en Twente. Der wodden uutgaves verzörgd zoas *Schriewied: Verhalen en Gedichten van Neersasse Schrievers* (1969). Dit eerdere Verbond was in 2002 opeheven wegens verschil met de aneslötten Kreenk vuur de Twentse Sproak, die daornao nen eigen weg keus.

## Oetgoande verwiezingen
*Webstae Dialektkring Achterhook en Liemers
*Webstae Dialektkring Salland en Oostveluwe
*Webstae Vrienden van de Streektaal veur Lochem en umgeving (in et Nederlands)
Willem Terhorst

**Willem Terhorst**, (Beltrum, 28 september 1949), ok wal *Wimken van Diene* eneumd, is den vasten basgitarist in de Nederlandse rockgroep Normaal.

Sinds 't noajoar van 1975 mek hi-j deel uut van dizze groep. Terhorst is dn enigen echten boerenzönne in Normaal. De andere bandleden van t eerste uur hebt e-studeerd an verscheidene akademies, moar Willem kwam neet wieter as de UTS, en hi-j is altied in den Achterhook blieven wonnen. Ziene olders waren in teengstelling töt de olders van de andere muzikanten wal boer. Het bekendste wark dat Terhorst e-schreven hef, is *Hiekikowokan*, dat in 1984 in de top 10 van de Nederlandse hitparade terecht is e-kommen. Hi-j is doar veur onderscheiden met dn Nationale Hitparade trofee. Wieters hef e ok nog andere veur *Høkers* bekende nummers e-schreven. Denk an nummers as *Noar 'T Café* en *Alle Buurluu Ok De Meister En De Pastoor*. Ok hef Terhorst mee-e-schreven an één van de bekendste nummers *Deurdonderen*, woar Normaal nog n golden plaat veur hef e-kregen. Zien naam is weer te vinden op heel völ platen van Normaal.

In 2009 brach Terhorst n soloalbum uut met de titel *Krek wak wol*. Op dizze cd brech e  n ode uut an 't darp Aalten, en nemt e t op veur de boeren in t nummer *Een Boer Den Klaagt*.
Machu Picchu

**Machu Picchu** (oetsproak *matjoe piektjoe*, van Quechua **Machu Pikchu**: "de olle baargtop") was n Inka stad ien Peru, dij middelkerwies baauwd worden is om en bie 1440. t Het bestoan tou om en bie 1532, dou de Spanjolen t veroverde en de bevôlken oetruid het. t Is ien terazzen baauwd op n baargdèlloop op sikkom 2.430 meter boven zeehoogte. t Ligt even tin noordwesten van de stad Cusco ien t zuden van t laand. 

## Baauw
t Komplex is baauwd worden oet graniet. Dizze stainen kommen doar van oorsprong nait veur en der gruien ook gain bomen. Hou man de stainen omhoog kregen het, blift tou vandoag aan dag n mysterie. Summege alternatieve groeperen leuven dat de stainen deur boeteneerdse wezens omhoog hoald binnen, wat ook de perfekte aarchitektuur verkloaren zol. Dit wordt nait deur geschiedkundegen steund. Zai denken dat der n hail ìnde luu wazzen dij deur middel van hefboomeffekt de stainen omhoog drokt hebben. 

## Historie
De presieze funksie dij de stad doudestieds haar is nait zeker. Wel is zeker dat t n hailegdom was en dat t vaste bewonen haar. Dit bliek onderaandere oet t feit dat t stee oet 140 stainen gebaauwen bestaait dij grotendails woonhoezen wazzen. Ook binnen der sikkom 100 geribtes vonden van mìnsken, grotendails vraauwluu. Der wordt van oet goan dat ook de keunens van t Inka-riek hier ook woonden, messchain was t zulfs de heufdstad. De stad was middelkerwies onderverdaild ien drij gedailtes: 
* *t Hailegdom*, woar man normoal nait kommen mocht en woar de seremonies stee vonden.
* *t Populairedail*, woar de lutje man woonde en woar de fasiliteiten wazzen.
* en *t Dail veur de priesters en de riekeluu*.

Noadat de Spanjolen de stad verraggeld haren, laiten zai t stukkend aachter. t Wör ien 1782 offisjeel opnij ontdekt deur Jose Uriel Garcia.

## Toerisme
Machu Picchu is ain van de belaangriekste toeristische stees ien Peru en wordt voak zain as t symbool veur de Inka's. Doagelks bezuiken om en bie 2.000 luu t stee en is ien 2007 erkend worden as ain van de Zeuven Nije Wereldwonders. t Staait op de UNESCO Wereldaarfgoudliest sunt 1983.


Ofbeelding:Machupicchu intihuatana.JPG|De maiste hoezen hebben nou gain dak meer, môr wazzen oorspronkelk van holten balken en stro.
Ofbeelding:Macchu picchu03.jpg|Summege doaken binnen weeropbaauwd. Zo as tou zain is, was de haile stad baauwd op terazzen.
Ofbeelding:Machu Picchu16.jpg|De baauw van Machu Picchu is zo genaauw, dat der wel ais maind wordt dat t deur boeteneerdse wezens baauwd is.
Ofbeelding:Intihuatana Solar Clock.jpg|De zunneklok. De Inka's wazzen, liek as veul aander oorsponkelke volker van Midden- en Zuud-Amerika, goud mit astrologie, t bewegen van de zun, moan en de steerns. 


## Rifferenties
Chichen Itza

**Chichen Itza** (oetsproak *tjietjen ietza*, Yukatan Mayaans: *Chi'ch'èen Ìitsha' *: "Aan de monden van de welle van de Itza stam) is n groot komplex van ruines oet de Veur-Spoanse tied en is legen op t haalfaailaand Yukatan ien Mexiko. Op dit haalfaailaand is gain bovengrondse revier, môr wel twij "goaten" woardeur man tougang het tou ondergrondse revieren. Aine doarvan is de Hailege Cenotes (ook *Hailege welle* of *Bron van offerns*), woar de stad aan ontstoan is. Zo as de lèste noam al dut vermouden wör dizze welle ook offerns brocht aan de regengod Chaac. 

Tegenswoordeg stoan der allend nog tìmpelkomplexen. Of der ook woonhoezen wèst hebben is nait zeker. Belaangrieke gebaauwen ien Chichen Itza binnen El Castillo (t Kestail; de vernuimde trappenpyramide, ook wel de *tìmpel van Kukulcan* nuimd), de baaltoen (woar man n baalspel speulde dat n veurganger van t voutbaal is) en de tìmpel van de hèlden (de Templo de los Guerreros).


Ofbeelding:Mexico Cenotes.jpg|De hailege welle.
Ofbeelding:Chichen Itza Temple of Kukulcan Serpent.JPG|De tìmpel van Kukulcan bie de zunneswinden, woarbie n slaang op t trappenzied tou zain is.
Ofbeelding:GreatBallCourt-interior.jpg|De grode Balenvèld. De baal mos deur deur de lutje ring dij onder de toren links tou zain is. Dit zol de zun veurstèllen dij ien t midden van t zunnestelsel tou stoan komt.
Ofbeelding:Templo de los Guerreros.jpg|Templo de los Guerreros
Lemele

**Lemele** is een dörp in de gemiente Ommen in de previnsie Aoveriessel. 't Lig an de voete van de Lemelerbarg. Op 1 jannewaori 2008 had Lemele 1.672 inwoners; op 1 jannewaori 2021 waren 't der 1.345.

De naam Lemele is of-eleid van 't leem dat vrogger in en umme de Lemelerbarg is evunnen. Uut vondsten bie ofgravingen is ebleken dat 2000 jaor veur onze jaortelling mèènsen al op de barg ewoond hadden. De eerste keer dat Lemele in olde geschriften stiet vermeld is 1474.

## De Tichelerieje
De in Leiden geboren Carel Godefroi de Moen koch in 1840 een lap grond an de Ledeboerweg um der een stienpannen- en tichelfebriek op te richen. Onder de naam De Moen en Kompejons konnen mit medewarking van ds. Van Raalte, Dirk Blikman Kikkert en Elias Ravenhorst zien plannen wödden uut-evoerd. De Tichelerieje beud wark an zo'n dartig mèènsen. An de voet van de Lemelerbarg had e een mooi stekkien umdat leem de belangriekste grondstof van de febriek was.

Toen in 1855 't Aoveriessels kenaal tussen Almelo en Zwolle werd an-eleg, werd de febriek naor de Kingmaweg an dit kenaal verhuusd. Mä in de loop van de jaoren vertrokken alle kompejons stuk veur stuk uut de stienfebriek. As leste bleef Dirk Blikman Kikkert aover en den verkoch zien andeel an Marten Kingma. Tien jaor daornao had Marten Kingma de stienfebriek ummebouwd töt een zuvelfebriek, umdat de melkcentrifuge was uut-evunnen.

## Recreasie en toerisme
Lemele bödt met zien völle campings een uustekend plekkien veur toeristen die wilt fietsen in de umgeving en wilt kuieren aover de Lemelerbarg. An 't Zandènde is een zörgboerderieje, an de Karkweg zit een eetkefee met terras in de zunne, an de Lege Esweg is een kleine golfbane en an de Körteveldsweg disko Zaal Dijk.
An de Lemelerweg hej vekaansiecentrum de Imminkhoeve, dat anepaste vekaansies anböd an lu mit een beparking.
Glaskern

**Glaskern**, ok wol **glashaarp spullen** nuimd is n vörm van muziek dei maokt wordt deur middel vun wienglaozen dei aal vult bint mit n verscheidene houveulheid waoter. As eine ter den mit zinnen vinger over hìn vrif, krigt man n bepaold geluud. Net as aal geluud kump dit deur t trillen van t glas. Deur in bepaolde glaozen meer of minder waoter to doun, wordt de trillen as t waore tegenhoolden, waordeur man verscheidene toonhöchtes krigt. Tegenswoordig wordt t instrument eingaol populèrder, maor al in de 18. eiw wodde t instrument gebroekt, under aandere in Duutslaand.

## Boetende hìnwieze

*J.S. Bach: Toccata Glass Duo
*Veurbeeld van glaskern, Dance of the Sugar Plum Fairy, komponeerd worden vun Tchaikovsky
*W. A Mozart: Adagio and Rondo K.617 Glass Duo
*Glass Duo
Jan Manschot

**Jan Manschot** (Lechtenvoorde, 21 september 1947 – Deutekem, 20 jannewaori 2014), ok Brekken Jan Schampschot eneumd, is belangriek in de geskiedenisse van de popgroep Normaal.

Samen met Bennie Jolink hef e in 1975 den anzet egevven tot t oprichten van de groep. Manschot ging drummen, hoowal e der op dat moment nog neet völle van kon.

Van t begin af an, op t popfestival van Lochem, had de groep völle sukses en ze wodden oaver t hele land bekend met t oetbrengen van eur eerste plaetjen Oerend Hard.

Midden joaren tachtig verleet Manschot de groep.

Later (1989) vormen e met onder andere Ferdy Jolij de Achterhookstalige muziekgroep Boh Foi Toch.

Ne andere bezetting woar-t e in spöllen was Bakkerij Manschot.

In t veurjaor van 2013 worden der tumors bi'j um konstateerd, en begin 2014 is e oet de tied ekommen.
Wim Plekkenpol

**Wim Plekkenpol** (Tiel, 8 april 1948) is een Nederlaandse politicus, sportjournalist en voetbaltrainer.

## Voetbaltrainer
In 1975, hi'j was 27 jaor toendertied, wod hi'j trainer bi'j Olyphia, de voetbalclub in Noordwoolde. Hi'j nam de boel over van Koene Koopman uut Wolvege. Nao ien jaor pakten hi'j zien spullegies en wodde journalist bi'j 't radiopregramme Langs de Lijn, maar van 1980 tot 1982 was hi'j opni'j trainer van de gruun-witten. Hi'j wodde in 1982 opvolgd deur Hille Boonstra, die in 1998 wegraekt is.

In juli 2006 stelde Olyphia Plekkenpol veur de dadde kere an as trainer. Hi'j hul de club twie jaor in de dadde klasse en gaf et stokkien in de summer van 2008 over an André Bloemhoff.

## Sportjournalist
Plekkenpol warkten bi'j Radio 1 Langs de Lijn, Radio Noord en vandaege de dag bi'j RTV Drenthe als sportpressintaoter en verslaggiever. Legendarisch was et verslag van Plekkenpol tiedens de TT in Assen. Vol enthousiasme versleug hi'j de eerste ronde, waorna hi'j him vertwiefeld ofvreeg waoromme alle coureurs stopten. Hi'j bleek de opwarmronde te hebben versleugen.

Plekkenpol verzorgden in de jaoren tachtig tegere mit collega Henk Kok de live radio-verslaegen van de Europacup-duels van FC Grunningen. In de jaoren negentig deej Plekkenpol, tegere mit Albert Schrik, vule maolen verslag van de naocompetitieduels van FC Emmen. Dat was in de tied dat Azing Griever trainer was an De Meerdiek. 

## Politikus
Wim Plekkenpol is wethoolder veur de VVD in de gemiente Weststellingwarf. Hi'j woonden jaorenlang in Noordwoolde, mar sinds een peer jaor woont hi'j in Wolvege. Hi'j was vuule jaoren actief als sportleraar.
Florida

**Florida** is nen stoat in t oeterste zuud-oostn van Amerika. Op t noordwestn ligt Alabama en op t noordn ligt Georgia. t was n 27sten stoat den at biej de Verenigde Stoatn köm. t Grötste gedeelte van Florida is skiereailaand, en hef n Mexikaansen Golf op t westn, en de atlantische oceaan op t oostn. t Inwonnertal wör in 2008 eskatt op 18,328,340. Hiermet is Florida de veerde-grötste stoat van Amerika wat inwonners angeet. De heuwdstad is Tallahassee, en Miami is de grötste stad.

t Wörd ook wal de *zunneskienstoat* eneumd, um t woarme klimaat: Subtropies in t grötste gedeelte en zelfs tropies in t oeterste zuudn. De stoat hef n antal grote steadelike gebeedn, n poar industriesteadn en völle kleaine städjes.
Kopstôkken

**Kopstôkken** kan naor verschillende dingen verwiezen:

* n Overiessels streektaelblad: Kopstôkken (tiedschrift)
* n Dörp en streek in Oost-Grunnen: Kopstôkken (Stadsknoal) (Nederlaands: *Kopstukken*)
Groafschupper Plattproater Kring

De **Groafschupper Plattproater Kring** is een in 1978 in de Duutse Graofschop Benthem op-erichte veriening veur * 'behold van 't culturele arfgoed van de Graofschop Benthem' *. De veriening hef besundere andacht veur de streektaal van de Graofschop, 't Graofschopper plat, en hef as liefspreuke: * 'Well platt proat, proat 'ne Sproak meer.' * Veurzitter van de Kring is sund 1984 Albert Rötterink uut Emmelkaamp.

De Kring mak volksmeziek mit Platduutse teksten en toont op dörpsfeesten klederdracht en olde ambachten. Vanof 1983 hef de Kring samen ewarkt mit de Kreenk vuur de Twentse Sproak. Alle jaoren hebt ze samen een karkdienst ehulden in 't Graofschopper of 't Twèentse plat.

## Rifferenties
Champs-Élysées

De **Champs-Élysées** (voluut: **Avenue des Champs-Élysées**) is de duurste en briedste straote van Paries. Et is zoe'n 70 meter bried en 1.910 meter lang. Deur de bioskopen, kefees en winkels is et ien van de bekendste straoten van de wereld. Mit een gemiddelde huur van meer as €900.000,- per jaor per 100m² is et ok nog ien van de duurste straoten van de wereld. De ienigste straote waor de huren nog hoger liggen is Fifth Avenue in New York. De naeme is ofkomstig uut de Griekse mythologie, waorin de Elyzeese velden et verbliefplak is van de gelokkigen. 

De Champs-Élysées staot bekend as de schierste straote van de wereld. Et lokt dan ok een bulte rieke en bekende lu. De komst van internationaole winkels liekas McDonalds en Starbucks zorgen veur een veraandering in et anzien van de straote. De gemiente het besleuten om disse vermiende banalisering tegen te gaon. Zo het de gemiente de Zweedse winkel H&M verbeuden om een filiaal te eupenen in de straote.

In et oosten van de Avenue des Champs-Élysées viej' de Jardin des Tuileries, et Louvre en in et westen de Arc de Triomphe.

## Uutgaonde verwiezings
* Chamselysees.org
Geulden

----

De **Nederlaandse geulden** was van de middelaiwen tot 2002 tou de nasjonoale wettege munt van Nederlaand. Op ain jannewoari 2002 wör de munt vervongen deur de uro. Tou 2007 haar de geulden nog weerde en kon t nog omwizzeld worden veur uro's. De noam "geulden" komt van golden, wat komt van *golden [[florain]]*, wat weer ôfkomsteg is van de muntstandoard van Floraans, Toskane. Ien t begun haar elke provìnzie en handelsstad zien aaigense kuraans. De florijn was dijent van Hollaand. Ien tied van de kolonisoatsie en de VOK (Hollaands: *VOC*) kwam de florain as de offisjele munt van de verainde Nederlanden tou stoan. Dizzent is loater n aantel moal hernuimd en is oetìndelk *geulden* worden. De aarfenis van de florain het ook nog tot 2002 tou deurleefd deur t symbool *f* of *fl* veur de geulden, bv. f 50,- was viefteg geulden.

De geulden was ien 2002 verduild ien 6 verschillende weerdemunten, woarbie n hondertelleg systeem aanholden wör:

* stuver - 5 sìnt
* dubbetje - 10 sìnt
* kwartje of *vörreltje* - 25 sìnt
* **geulden** - 100 sìnt, 1 geulden
* rieksdoalder - 250 sìnt, 2,5 geulden
* viefke - 500 sìnt, 5 geulden

Deur de geschiednis hìn hebben der ook nog aander weerden wèst zo as 1 sìnt, n haalve sìnt, n haalve geulden, 3 geulden en herdenkensmunten van 10 of 50 geulden.

De bedroagen van 10 geulden, 25 geulden, 50 geulden, 100 geulden, 250 geulden en doezend geulden wazzen ien 2002 braifkes (Hollaands: *biljetten*. Tot 1990 tou was ook de 5 geulden n braifke.

Tegenswoordeg hebben veul luu dij de geulden nog aktief mitmoakt hebben haimwìns noar de geuldentied tou, omdat priezen sunt de ienvouern van de uro stegen binnen. Man mag den, zulfs nou nog, geern terugrekenen noar geuldenweerden. Doudestieds was 1 uro, 2,20371 geulden.
Verainde Oostindiese Komnij

De **Verainde Oostinjische Komnij**, ôfkört **VOK** (Hollaands: *Verenigde Oost-Indische Compagnie* of *VOC*) was n Nederlaands handelsverbond dij as doul haar de handel mit Oostinje, t noudoagse Indonesie, doudestieds n kolonie van Nederlaand, tou regeln en aan tou pitjen. t Wör oprichten ien 1602 en is ien 1798 aan appelat kommen. De veurnoamste handelswoaren wazzen spaiserijen as peper, gember, kruudnoagel enzowieder. De VOK het de handeloaren, en doarmit ook Nederlaand, doudestieds veul riekdom boden en het der veur zörgd dat de Nederlanden internasjonoal mittelde, woar t laand vandoag aan dag nog aal profiet van het op ekonomisch en politiek gebied. De tied van de VOK wordt den ook wel de Golden Aiw (Hollaands: *Gouden Eeuw*) nuimd.
Zuuk

**Zuuk** is n buurtschap in de gemeente Epe, in de Nederlandse provinsie Gelderland. De buurtschap hef ongeveer 300 inwoners. t Ligt krek naost de snelweg A50. *Zuuk* is n verbastering van de olde Nedersaksiese benaming *Zuudwiek*.

De buurtschap hef naamsbekendheid ekregen deur de *Wreekster van Zuuk*.

## Bekende leu
* Teun Mulder

## Uutgaonde verwiezing
Informasie aover de geschiedenisse van Zuuk, Historische verieniging Ampt Epe
André Manuel

**André Manuel** (Deepn, 1966) is nen Tweantsen muzikaant en komiek. Vanof 1985 dut he vroagstukke oet de moatskoppieje behaandeln met zinnen band Fratsen.

As disn band dr met oetskeaidt, keump Manuel in 1996 met ne vuurstelling den at de titel *Krang* dreg. n Programma doarop dut he ook optreedn met nen band den at *Krang* het. Doarnöast blif he ook *solo* op de plaankn stoan.

Mear hee dut al earder komiek spöln, want in 1989 krig he de Persoonlikheaidspries van t Kammeretn, en in 1990 de jurypries van t Leaids Kabaret Festival.

Met Krang krig Manuel in 2000 nen Zilvern Hoarp. In 2001 keump he in t niejs duurdet he tiedns t kunnigwordnsbezeuk an Oaweriessel van Preens Wilm-Alexander en Maxima Zorreguieta n kul oet de bokse haalt. Dit deed he, zear he, um de leu oawer ne Reppubliek te loatn deankn.

In 2004 skeaidt dr Krang met oet. Manuel geet allene verdan.

Seend t begin van 2008 hef Manuel wier nen niejn band: "André Manuel & De Ketterse Fanfare". Met disn band geet he vandaag an n dag duur t hele laand. Oonderwiel hef he doarmet al twee CD's oet-ebracht: Op Verzoek van de Goden (2008) en Tjuup!(2009).

Hee hef ook nog n bölken akteerd in de soapriege Van Jonge Leu en Oolde Groond van RTV Oost. Hierin spölt he *Jens van Beantem*, nen peardetrainer den at duur n ongeval zelf nit mear kan peardriedn.

Vearder hef he nog zin eegn stukn in t radioprogramma *De Andere Wereld* van de IKON. In 2012 maakn he t ankondigingsmuzieksken vuur de komedieriege Groote Markt 30 van RTV Oost, saamn met Daniël Lohues.

## Komiese oetvoerings
*Ik wil een beest in bed (1990) 
*Indianenverhalen (1992) 
*Alles moet weg (1994) 
*Krang (1996) 
*Braaf (1998) 
*De kluts (2000) 
*Tier (2001) 
*Sleet (2003) 
*Lazarus (2005) 
*Burger (2006) 
*Voor God noch Vaderland (2008)

## Oetgoande verbeending
*Eegne webstea
Pannbeer

**Pannbeer** wörd evierd in Tweante, as bie de bouw van n niej hoes t heugste peunt is ehaald. In Dreanthe neumt ze t *Balkenbier*. 
Um t heugste peunt an te geewn wörd dr ne vlagge in n nok ehöngn, of nen meiboom of  danntak. De bouwkearls redt zik dan nen oawnd met n antal kistn beer en taandoargeriejn, dee't duur n opdrachtgewer betaald mut wordn. As ne vlagge of boom lang haank, duudt det op nen knieperigen opdrachtgewer.

As n bouw in t zommer is, kan dr ook ne bröadseloawnd eheuldn wordn. n Weenterdag kan dr ne bezorgdeenst ehuurd wordn met dikke wörste, bakworst, verskeaidene staamppötte, zo as moos, wörtel met siepel en koolroap, en oarfesoep.

In de skeepsbouw is n vergeliekber feest: t *spaantnbeer*.

## Nedersaksies
*Achterhooks: pannemoal, meiboom zetten

## Oetgoande verwiezing
* Marline
Mure van Hadrianus

De **Mure van Hadrianus** is n Romeins bouwsel van steen en törf den at löp oawer de hele breedte van Noord-Engelaand. Dr laankshen leadn verskeaidene fortn.

t Wör in 122 n. Kr. ebouwd in opdracht van n toewmoaligen keaizer Hadrianus, as beskoarmige teegn anvaln van de Piktn, de vrogere inwonners van t hudige Skotlaand. t Is n middelstn van dree soortgelieke muurn. n Zudelikstn löp van de Clyde-rivier töt an de Forth-rivier, en n noordelikstn steet bekeand as de Mure van Antonius.

Hadrianus wol ne mear stabiele ekonomie, mear veailigheaid, en ne dudelike ofskeaidige van zin Riek. t Is de stoarkste greansliene van t Romeinse Riek. Volgens de geleardn warn de poortn bedoold as tol-postn, of as n soort douane.

Gedeeltes van de mure wördn in de loop van de tied of-ebrökn en ebroekt in bouwprojektn in de buurte, mear n groot gedeelte besteet nog; vuural t middelste gedeelte, en det kö'j loopnde of met de fietse volgen. t Is n grötstn toeristntrekker van Noord-Engelaand, woer at'e ook wal seempelweg de **Romeinse Mure** neumd word De mure steet seend 1987 op de wearldoarfgoodlieste van UNESCO.

## Moatn
De mure is 117 kilometer laank. De heugte en breedte hef te maakn met de materiaaln dee't vuur t bouwn in de umgewing te veendn zeent. Oostelik van de Irthing-rivier wör de mure maakt van of-evlakte steender, en har ne heugte van vief töt zes meter, en ne breedte van 3 meter. Westelik van de Irthing-rivier wör de mure maakt van torf, en was'e 6 meter breed, en 3,5 meter hoge.

## Oetgoande verbeendiges
* UNESCO Greanzn van t Romeinse Riek
* Niejs oawer t muurpad
* Sycamore Gap photography feature
* Artikel oawer Engelse Meern
* Verkent Hadrianus' Mure
Oosterzee-Gietersebrogge

**Oosterzee-Gietersebrogge** (Nederlaans: *Oosterzee-Gietersebrug*, Fries: *Eastersee-Giterskebrêge*) is een dörp in Lemsterlaand. Tegere mit Oosterzee-Buren vormt et et dörp Oosterzee. Gietersebrogge het zoe'n 450 inwoners (1 jannewaori 2004).

In pattie atlassen staot de plaknaeme Gietersebrogge wel vermeld, mar de inwoners zels numen et gewoon *Oosterzee*. Et dörp daankt zien naeme an de aktiviteiten van Gieteren in dit gebied.
Jan Rozendom

**Jan Rozendom** in Riessen bekeand as **Jan van de Waander** (1921 - 1990)), was nen Tweantsen dichter, den't vake met zinne gedichtn in et domoalige Riessens Niejsblad steund. Hee skreef in t Riessens, met vake nen stichteliken inhoold.

Rozendom was nen gerefformeerden. Hee skreef doarumme ook oawer eenvoold, te völle egenzinnigheaid, ondaankberheaid, wat blik oet gedichten as "A'j hoge stoat, kö'j lege valn", "*Viej weett t zo good*" en "*Staank vuur daank*". Doarnöast har he körte verhaalkes op riem.

Rozendom har geveul vuur ritme. De meeste van ziene gedichten hebt een strak metrum van veer um dree jamben de regel. Hee skreef met Koarel zinne skriefwieze, al har hee den neet helemoal good oonder 't knee: In 1971 köm zinnen gedichtenbeundel *Roozeknúpkes* (Rozeknöpkes) oet, met et streepken op de ú de verkeerde kaante op, al was he doar wal konsekweant in.

Doarbiej was'e nog vuurzitter van t Riessens Männenkoor en de Oold Strieders '40-'45 en deed hee vanoet de Hervörmde Koarke völle vuur de gemeenskop in Riessen en Ealsen.

## Fragment
### Det kon neet
:Getjan keek zik de oongne oet,
:Was vuur de eerste keer
:In 'n dierntuin, vreug um 'n haverklap
:En wat is det vuur 'n deer.
:
:Nen aap, ne leeuwe en nen wolf,
:Nen olifant, nen bear,
:Nen buffel, zebra, krokodil,
:En nog zoovulle mear.
:...

## Woark
**Roozeknúpkes* (1971)
Harderwieker ruut

**Harderwieker ruut** kan verwiezen naor:

*Harderwieker ruut (Galinsoga) - in 't Nederlans bekend as *knopkruid*
*Harderwieker ruut (Centaurea jacea) - in 't Nederlans bekend as *knoopkruid*
Nedersaksiese komputertermen

Hieronder vie'j een lieste mit **Nedersaksiese komputertermen**. De meeste Nedersaksiese komputertermen bin niej uutedochten woorden of vertalingen van Nederlaandse komputertermen. Sommige woorden bin zelfs al aordig in-eburgerd. Denk deran dat der plaotselik verschil in uutspraak kan ween, mär dat dit niet overal vermeld steet.

## Aofkortingsoverzichte
Overzichte van aofkortingen die'w in dit artikel gebruken:
*Nederlaands (NED)
*Engels (ENG)
*Achterhooks (ACT)
*Dreants (DRT)
*Grönnigs (GOS)
*Stellingwarfs (STL)
*Tweants (TWD) 
*Sallaands (SDZ)
*Urkers (URS)
*Veluws (VEL)

## Lieste
Oost-Vlaams

Et **Oost-Vlaams** (in et dialekt zels: *Oast-Vloams*) is een groep dialekten die in de Belgische perveensie Oost-Vlaanderen spreuken wodden. De tael wodt ok spreuken in et oostelike diel van Zeeuws-Vlaanderen in de perveensie Zeelaand, en ok in een stroke in et oosten van West-Vlaanderen. 
Et beheurt tot de Nederfrankische taelgroep en vormt een dialektkontinuüm mit et West-Vlaams en et Braobaans. Pattie luden zien et hiele Oost-Vlaams as een overgaang tussen West-Vlaams en Braobaans.
Ok taelkundig wodt et soms, tegere mit West-, Fraans- en Zeeuws-Vlaams bi'j de Vlaamse groep rekend, soms bi'j de Braobaans-Oost-Vlaamse groep. 
De dialekten in et (noord)westen van Oost-Vlaanderen lieken soms slim op et West-Vlaams, die van de Denderstreke en et oosten van et Waaslaand bi'j et Braobaans. 

Et Oost-Vlaams wodt spreuken rond de steden Aalst, Beveren, Deinze, Eeklo, Gent, Geraardsbargen, Hulst, Lokeren, Ninove, Oudenaarde, Sint-Niklaas, Wetteren en Zottegem.

Zoas alle Vlaamse streektaelen het ok et Oost-Vlaams vule invloeden van butenof had, onder aandere uut et Spaans, Fraans en et Duuts uut Oostenriek. Der bin aorig wat woorden uut et Frans in opneumen vanwege de verfraanste hoge kringen van Vlaanderen tiedens de 19e en vrogge 20e ieuw.

Taelhistorisch onderzeuk het antoond dat de Oost-Vlaamse dialekten tot in de 16e ieuw vule kenmarken gemien hadden mit et West-Vlaams, mar dat die verwaantschop sund die tied stark verminderd is deur de invloed van et Braobaans.

In 2005 verscheen een etymologisch woordeboek van et Oost-Vlaams, schreven deur een West-Vlaamse dialektkenner.

## Uutgaonde verwiezing
* "Azuuë gezeid, azuuë gezoeng'n" Dialekten-cd
Friesepaolen

**Friesepaolen** (Nederlaans: *Frieschepalen*, Fries: *Fryske Peallen*) is een dörp in et noorden van de Friese gemiente Opsterlaand. Et dörp het omdebi'j de 1.014 inwoners (2005). Friesepaolen leit kotbi'j de greens mit Grunningen en de dörpen Siegerswoolde en Ureterp. Et dörp leit an de deurgaonde weg van Bakkevene naor de rieksweg A7 van Et Vene naor Grunningen.

## Gemienschop

Der bin niet zo vule winkels meer as vrogger. Der is nog een winkeltien veur elektrische apperaoten, een waarme bakker, en een riedende buurtwinkel. Ok bin der meerdere autohaandelers en der is een winkel mit van alles en nog wat. Veerder moeten de inwoners bosschoppen doen in Ureterp, Marum, De Wilp en in et wat veerder legen Drachten. De biebeltheekveurziening wodt verzorgd middels een bibliobusse. Et multifunktionele centrum hiet "De Dobber" en et dörp het twie schoelen.

## Geschiedenisse
Friesepaolen ontston in de 18e ieuw as ontginningsdörp in et hoge veengebied. Tot 1953 heurde et dörp bi'j Siegerswoolde.  

Et waepen van Friesepaolen is ofleided van de schaans die de stadshoolder Willem Lodewiek in 1593 leut bouwen om de Spaanse legers te weren uut Frieslaand. De schaans in et waepen hoolt de Spanjaorden tegen, symboliseerd deur et waepen van Arragon, mit de symbolen uut de Friese vlagge an de aandere kaante.

## Bevolking
*1954 - 774
*1959 - 805
*1964 - 749
*1969 - 713
*1973 - 708
*2005 - 1014

## Karkelik
Friesepaolen het een Griffermeerde Karke, die bi'j de vorming van de Protestantse Karke in Nederlaand besleut heur mit een peer aandere bezwaorde Griffermeerde Karken te verienigen in de Votzette Griffermeerde Karken in Nederlaand. Der is ok een Griffermeerd-vri'jmaekte Karke mit zowat 400 leden.

## Uutgaonde verwiezing
* Et waepen van Friesepaolen
Olterterp

**Olterterp** is een dörp in de Friese gemiente Opsterlaand, krekt in et oosten van Beetsterzwaog. Et is et kleinste dörp van de gemiente mit zoe'n 96 inwoners (2005). 

In Huzinge Olterterp woonde vrogger de femilie Boelens en is now et heufdkantoor van It Fryske Gea. Bi'j Beetsterzwaog staot herehuus De Horst, dat in 1907 bouwd is deur de Beetsterzwaogster architekt Luitje de Goed.

Plaetselik Belang is ien mit Beetsterzwaog.

## Karke
In Olterterp staot een karke uut 1415 mit een toren uut de 18e ieuw. Et karkgebouw is optrokken uut kloostermoppen in gotische stiel. De karke was wijded an Sunte-Hippolytus. Op de karkevloer liggen grafstienen uut de 17e en 18e ieuw. An de muren hangen rouwborden van belangrieke femilies uut die tied: Boelens, Lycklama à Nijeholt en Hemminga. Veur de karke is in 1744 in toren bouwd, de luudklokke is lichtkaans van 1444. In 1974 is et gebouw restereerd. De karke is in beheer bi'j de Stichting Alde Fryske Tsjerken en der wodden vaeke koncerten holen.

## Bevolking
*1954 - 184
*1959 - 155
*1964 - 144
*1969 - 137
*1973 - 130
*2004 - 90
*2005 - 96

## Uutgaonde verwiezing
*Koncerten in de Sunte-Hippolytuskarke
Bibliotheek

Nen **bibliotheek** (mangs oet esprökn as *biebl*'teek**'', en ok wal of ekörtt töt **bieb**), **beukerieje** of **bookhalle*', is van ooldsher n gebouw woer at [[Boek (literetuur)|beuke]], tiedskriftn en blaadn bewoard wordt. Dee kö'j leenn, en mangs koopn. Rechtevoort hebt ze ok vake cd-roms en dvd's, en dr bestoat ok helemoal digitale bibliotheekn.

n Naamn *bibliotheek* keump van t [[Griek]]se βιβλιοθηκη *bibliothèkè*, wat *bookbewoarplaatse* beteeknt.

== Soortn ==
Dr zeent verskilnde soortn bookhaln. In de weetnskoppelike bookhalle wordt akademiese woarkn verzameld en oet eleend. Ze zeent vake verbeundn an ne universiteat en mangs zelfs an één vakgroep, woervan en woervuur at ze de dan zo völle meugelik informatie opzeukt en opsloat. 

In de openbare bookhalle köant leu zik inskriewn en beuke en muziek leenn. Ze köant oawer oeteenloopnde oonderwoarpn dinge opzeukn. Ook wordt hier völle leasbeuke (romans) oet eleend. Nen variaant hierop is de *Keunstoetleen'', woerbiej at leu n keunstwoark vuur nen bepoalden tied köant leenn en in thoes an de mure köant hangn.

In de muziekbookhalle bewoart ze bladmuziek. Dit is vake vuur muziekskooln, konservatoria en verskilnde muziekvereniges. 

## Websteas
Vake hebt al disse soortn bookhaln ne eegne webstea, woerop at t gehele anbod van öare verzameling te duurloopn is. Met ne heandige zeukmesiene is dr dan op titel, skriewer, joar van oetgaawe, ezw, te zeukn noar beuke dee'j neudig hebt.

## Oetgoande verbeending
* webstea van de Neerlaandse Openbare Bibliotheek
Kumries

t **Kumries** of **Wels** (in de taal zelf: *Cymraeg*, Engels: *Welsh*) is n Keltiese taal, die veural espreuken wörden in Kumrië deur n deel van t Kumriese volk. 

t Is bekend deur glossen vanaof de 9e eeuw. De taal beheurt tot de Keltiese talen en is verwaant mit t Iers-Gaols, t Bretons, t Kornies, t Manx en t Schots-Gaols. t Wörden eschreven in de Kumriese variaant van t Latiense alfabet. 

Over de hele wereld bin der ongeveer 700.000 meensen die Kumries praoten, veurnamelik in Kumrië zelf (611.000), Engelaand (133.000) en Chubut in Argentinië (5.000). Der bin oek kleine gemeenschappen in Amerika en Kanada. In 2004 wördden t deur 21,7 % van de bevolking espreuken, een stieging mit 2 % sinds 1991. Alsmer meer meensen praoten Kumries, allewel t altied tweetalig is - ze praoten oek Engels of, in Argentinië, Spaans. t Kumries wörden veural espreuken op t plattelaand van Kumrië, in t noorden en in t westen. Daor is disse taal vake oek gedeeltelik de onderwiestaal op de legere schoelen. t Hoogste antal sprekers vie'j in t gebied Gwynedd, waor 76,1% van de bevolking Kumries as moerstaal hef. Disse taal ma'j niet deur mekaar haolen mit de Kumries-Engelse dialekten, dit bin Engelse dialekten die espreuken wörden in Kumrië en bin dus niet Kelties.

De Kumriese grammatika en uutspraak is naor sekuur. De op twee nao langste plaotsnaam ter wereld is in t Kumries: Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch. t Is n samenstelling die steet veur: "De karke van de heilige Maria in de luwte van witte haozebomen bie de dreikolke bie Sunte-Tysilio's rooie grotte."

Literaere teksten in t Kumries bestaon al sinds 1100. Op hejen is der n bleuiende literatuur in t Kumries.

* Vanaof 1982 is der oek n tillevisiezender in de Kumriese taal: S4C.
* Op 9 meert 2008 wördden bekend emaakt dat t **Kumries** n ko-offisiële staotus krig binnen de Europese Unie. Dat betekent dat burgers t Kumries maggen gebruken as ze mit ene gaon praoten of schrieven van de Europese instellingen.

## Geschiedenisse
De oudste nog bekende bronnen van t Kumries bin uut de 6e eeuw. De taal uut disse periode wördden oek wel Vrog-Kumries eneumd. Hiervan is niet zo veule overebleven. Van de 9e eeuw tot de 11e eeuw was dat Oud-Kumries. Van de 12e tot de 14e eeuw is dat Middel-Kumries. Daornao kömp t Moedern-Kumries, dat in twee periodes verdeeld kan wörden. Van de 14e tot de 16e eeuw n Vrog-Moedern-Kumries en daornao n Laot-Moedern-Kumries dat begun bie de Biebelvertaling van William Morgan in 1588.

## Uutgaonde verwiezing

* Kumriese grammatika veur beginners
Vlagge van Duutslaand

De **vlagge van Duutslaand** is ne horizontale dreekleure in de kleuren (vanof boaven) zwart, rood en gold. De vlagge wodden op 23 mei 1949 ovverni-js in gebroek enommen as nationale vlagge van de Bondsrippebliek Duutslaand.
Universiteat Tweante

De **Universiteat Tweante** (UT) is ne wetenskoppelike oonderzeuk- en oonderwiesinstellige in Eanske in Tweante, den't zik vuural richtet op techniek en moatskoppieje. Hee is op erichtet in 1961. Der stoat non 8058 studeanten in eskrewen, en 1516 man wetenskoppelike metwoarkers.

De UT ligt in de wieke Twekkelerveald, op t oolde laandgood Drienerlo, tusken Hengel en Eanske in. t Is de ennigste universiteat in Neerlaand met n kaamp (*campus*); alle studeantenhuze, metwoarkershuze, sportzalen, en vakgroepgebouwen stoat bie mekoar op enen plek.
Frais slöt

n **Frais slöt** is ien t Grönnegs n slöt woarbie man slöttel nait van t slöt ôf, môr noar t slöt tou draaien mout om hom lös te moaken. Der binnen sloten dij op dizze menaaier produkseerd worden, môr t kin ook wezen dat aine t slöt gewoon verkeerdemom ien deur moakt het. Slötten dij open goan as slöttelke van t slöt ôf draait wordt kommen meer veur en wordt zain de standerd. Fraise sloten worden den ook zain as vrumd. t Woord komt den ook van de Fraizen dij ien de ogen van Grunnegers voak ook geern liek tegen droad ien goan maggen. De noam betaikent nait dat dizze slötten voak ien Fraislaand moakt worden of dat zai voak ien Fraislaand veurkommen.
Hendrik Jan Bökkers

**Hendrik Jan Bökkers** (Deaventer, 16 juli 1977) is een neaderlandske musikant.

Bökkers groiden up in Heino in et oaverysselske Salland. Hee studeerden an de PABO in Zwolle en an de rockakademy in Tilburg, wår hee ouk an doceerden. Dårnåst was hee van 2000 tot 2005 sologitarist, frontsanger en leedtysskryver van de bänd Soundsurfer, wårmed hee döär Neaderland, Belgie, Frankryk en Spanje tuurden. In 2005 werd Bökkers sologitarist, (achtergrund)sanger en leedtysskryver van de achterhookse bänd Jovink en de Voederbietels. Vanaf ende 2007 (nå et stoppen van Jovink) is Bökkers aktiv as musikant (u.a. De Normaal Coverband) en producent in syn eigen studio.

Teagenwöördig maakt hee name med syn bänd Bökkers dee in syn eigen sallandske dialekt singt. Hyrmed geyt hee verskillende festivals in Neaderland af (u.a. Dauwpop en de Zwarte Cross) en hevt en groiende anhangersgrup. De neaderlandske radiosender 3FM hevt se inmiddels ouk evünden. In 2013 stünden se by Giel Beelen in et programma. In 2017 slöäten se et jår af in Paradiso.

In 2020 güng de band uut mekander, mär Bökkers had al rap nye spöälers by mekander, wårmed as de gruup weader voordan kunde. In 2021 deade Hendrik Jan Bökkers med an et TV-programma De Beste Zangers, wårmed as hee syn profil wyder uutbreidden. Underwyl starteden hee med streaktaalbeambte Albert Bartelds van de Oaverysselakademy nen podcast under den titel *Nedersaksen*.

## Underwysprogramma
In 2019 is Bökkers vöär een pår dagen in de weake by et Ysselakademy anesteld üm een underwysprogramma te skryven vöär neadersassisk underwys up basisskolen.

## Referensys
Ierse Zee

De **Ierse Zee** (Iers: *Muir Éireann* of *Muir Meann*, Skots Gallies: *Muir Eireann* of *Muir Mheann*, Mansk: *Mooir Vannin*, Kumries: *Môr Iwerddon*), ook bekeand as de **Zee van Man** of **Manske Zee**, heuld de eilaandn Ierlaand en Brittanië oet mekoar. In t zuudn slot'e an op n Atlantiesen Oseaan duur t St. Georgekanaal en in t noordn duur t Noordkanaal. t Grötste eilaand is Ynys Môn, met t eilaand Man as tweede.

Disse zee is belangriek vuur de knippe van de verskeaidene laandn dee't dr umhen lignt, want hee wörd völle ebroekt vuur haandel, transport en verskeepn van leu en materiaal, viskerieje en t opwekn van stroom duur weendmölns en kerncentrales. Joarliks wordt dr zo'n 12 miljoen leu en 17 miljoen ton haandelswoar hen en wier vervoord oawer de zee.
Verjaordag

n **Verjaordag** is de dag op de gregoriaonse kalender dat eine n jaor oolder wordt. In de westerse en verwesterde weelt wordt dit vaokentieds veierd mit n feestken waor of familie en vrunden bi einanner kommen um de jaorege up dei dag to eren. Vaok geft man ok geschenken an deie dei jaoreg is. Bi kinder wordt de verjaordag vaok oetgebreider veierd as bi heilwassenen. Kinder geit vaok echt zaoken undernemen zo as speultjes of swimmen, in de tied dat heilwassenen gewoon gemuidelk bi einander zitten geit en n zeupke nemt. Ook et man vaok taorte of n gebakje. Vrouger was t zo dat as luu in Oost Grönnen up verjaordag kwamp, dan kreeg man to eerst n plak kouk (Grönneger kouk of "*cake*") bi de kavvee. Bi t tweide kopken kreeg man pas n gebakje. Ok a'j to laot kammen en de ander luu wazzen scheun an t gebakje, dan nog kreeg ie eerst n plak kouk en daornao pas n gebakje. t Geven van geschenken zat hier tusken in. Noudaogs gebeurt dit binao nich meer. Vandaog an n dag geft man t geschenk an t begun en krigt man of n gebakje of n plak kouk en nich beident. Enkeld wat oolde mìnsen dut t noch wo man dat vrouger dee.

Algemein gebrukelk is ok dat luu op de taorte keerskens zet dei t nummer van de oolder angeft, en dei de jaorege oetpoezen mot. Tiedens t poezen mag er dan n wìnsk doun. Daornaost is t gebrukelk dat de luu um hem to zingt veur de jaorege en dat de jaorege dei luu trakteren dut up slik of n leutekheidken. t Bekendste verjaordagsleidken is *Lang zal hij/zij leven*, maor ok *Er is er een jarig* en *Hij leve hoog*, dei vaok nao einander volgen.

Veur de mìns bint de leeftieden 18, 21, 30, 50, 75 en 80 vaok reden um n extra groot feest to geven, umreden dit vaok veur neie faosen in heur leven steit. As eine de leeftied 50 hef, wordt hi ok wol "Abraham" nuimd en de vraauw wordt "Sara" nuimd. Bi dizze leeftied zet familie vaok n puppe in de toen mit eventuweel n spandouk mit daorup de mitdeiling dat dei en dei 50 worden is.
Liest van Engelse woorden mit n kontinentoale verbondschop mor n aandere betaikenis

Dit is n **liest mit [[Engels]]e woorden mit n kontinentoale verbondschop, môr n aandere betaikenis**. Mit kontinentoal worden de Zuud-Germoanse varianten bedould dij op t vaste laand proat worden, dus mit aander woorden, de dialekten van de Benelux, Duutslaand en de Alpenlanden. Deurdat t Engels zok op n aailaand ontwikkeld het en ienvlouden van aal kanten kwammen, het t Engels veul woorden dij vrouger n aander betaikenis haren en nou net even wat aans betaikenen as dat t oorspronkelke woord was. Op t vaste laand het man voak nog wel t oorspronkelke woord ien zien betaikenis.
Hielal

Et **hielal** (ok et **universum** of de **kosmos**) is alles wat een stoffelijk bestaon hef, et gehiel van ruumte en tied, alle vormen van materie en energie, en de netuurwetten en netuurkundige konstaantes die as daor de skepter over zwi'jen.

Nowdaegse astronomische waornemings geven an dat et hielal zo'n 13,73 (± 0,12) biljoen jaor old is en dat de deursnee van et observeerbere hielal meensens 93 biljoen lochtjaor (8,80 × 1026 meter) is.

Et kan paradoxaal lieken dat twie steernstelsels nao 13 biljoen jaor al 93 biljoen lochtjaor van mekeer of kunnen staon. De speciale relativiteitstheorie wil ja dat materie niet rapper as et locht kan reizen in een elokaliseerde regio van de ruumte-tied. Mor volgens de algemiene relativiteitstheorie kan ruumte uutdi'jen zunder intrinsieke snelheidsgreens; daorumme kunnen twie steernstelsels rapper as et locht van mekeer ofvliegen, mit dat de ruumte dertussen toenemp.

Et is niet bekend of et hielal oneindig of eindig groot is.

Volgens et heersende wetenschoppelijke model, dat van de Oerknal, breidt et hielal hom uut vanuut een merakel hiete, kompakte fase die as ze de Planckepoche numen, waorin alle materie en energie van et observeerbere hielal ekoncentreerd was. D'r hef altemet een kotte periode (minder as 10−32 sekonden) van kosmische inflatie ewest; exponentiële uutbreiding as gevolg van vakuüm-energie mit negatieve drok. Pattie onofhaankelike experimentele metingen lieken dizze theoretische expaansie en de Oerknaltheorie in et algemien te steunen. Recente waornemings geven an dat dizze expaansie in snelheid toenemp vanwege duustere energie, en dat de mieste materie en energie in et hielal fundamenteel aanders is as wat aw op de Eerde hebben, en niet direkt waorneember. Deur gebrek an sekuurheid in de waornemings van vandaege is et lastig veurspellen wat et uutaendelike lot van et universum is.