open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lieste van museums in Oaveriessel

Dit is een **lieste van [[Museum|museums]] in [[Oaveriessel]]**. 

## Museums

### [[Almelo]]

* Stadsmuseum Almelo

### [[Ambt Delden]]

* Museumboerderij Wende Zoele

### [[Blokziel]]

* Het Gildenhuys

### [[Boorn|Borne]]

* Bussemakerhuis

### [[Dealdn|Delden]]

* Zoutmuseum

### [[Deankaamp|Denekamp]]

* Natura Docet Wonderryck Twente, vrogger Natura Docet

### [[Deaventer|Deamter]]

* Historisch Museum Deventer
* Speelgoed- en Blikmuseum

### [[Enschede|Eanske]]

* Rijksmuseum Twenthe
* TwentseWelle

### [[Eanter|Enter]]

* Klompen- en Zompenmuseum
* Oudheidkamer Buisjan

### [[Genemuden]]

* Tapijtmuseum

### [[Gietern]]

* 't Olde Maat Uus
* Museum De Oude Aarde

### [[Hoksebarge|Hoksebärge]]

* Museum Buurtspoorweg

### [[Hardenbarg (stad)|Hardenbärg]]

* HistorieKamer Hardenberg

### [[Heino (plaats)|Heino]]

* Kasteel Het Nijenhuis bij Heino is saomen met Paleis aan de Blijmarkt in Zwolle Museum De Fundatie. Het Nijenhuis stiet op et gebied van de gemiente Olst-Wieje.

### [[Heldern|Hellendoorn]]

* Gerrit Valk's Bakkerij- en IJsmuseum
* Smederijmuseum

### [[Hengel (Oaveriessel)|Hengel]]

* Historisch Museum Hengelo
* Techniekmuseum Heim

### [[Holten]]

* Natuurmuseum Holterberg
* Oudheidkamer Holten

### [[Kampen (Overiessel)|Kampen]]

* Ikonenmuseum Kampen
* Stedelijk Museum Kampen

### [[Ni'jluzen]]

* Museum Palthehof
* Grammofoonmuseum

### [[Oldnzel|Oldenzel]]

* Museum Palthehuis
* Carnavalsmuseum De Hofnar

### [[Ommen (stad)|Ommen]]

* Nationaal Tinnen Figuren Museum

### [[Oatmörsken|Ootmärsum]]

* Educatorium

### [[Paosloo]]

* Harmonium Museum

### [[Riessen]]

* Internationaal Brandweermuseum Rijssen
* Rijssens Museum

### [[Stappest]]

* Museum Staphorst

### [[Stienwiek]]

* Instituut Collectie Krop
* Kermis- en Circusmuseum

### [[Vriezenveen|Vriezenveane]]

* Historisch Museum Vriezenveen

### [[Zwolle]]

* Museum De Fundatie
* Stedelijk Museum Zwolle
* Games en Computers, vrogger Bonami Spelcomputer Museum in Epe

## Ook bekieken

* Lieste van museums in Nederlaand
Lieste van museums in Flevolaand

Dit is een **lieste van [[museum|museums]] in [[Flevolaand]]**.

## Musea
### [[Almere]]
* Museum De Paviljoens
* Veiligheidsmuseum PIT (vrogger Nederlands Politiemuseum

### [[Dronten]]
* Mechanisch Erfgoed Centrum

### [[Espel]]
* Ferguson Farm

### [[Lelystad]]
* Nationaal Luchtvaart-Themapark Aviodrome
* Bataviawerf
* Nationaal Ruimtevaart Museum
* Nieuw Land Poldermuseum
* Nationaal Depot voor Scheepsarcheologie

### [[Nagele]]
* Museum Nagele
* Museumhuis Polman

### [[Schoklaand]]
* Museum Schokland

### [[Urk]]
* Het Oude Raadhuis

### [[Zeewolde]]
* Paviljoen De Verbeelding

## Ook bekieken
* Lieste van museums in Nederlaand
Lieste van museums in Iran

Dit is een **lieste van [[museum|museums]] in [[Iran]]**:

## [[Teheran]]

*Et Nationaal Museum van Iran
*Et tapietenmuseum
*Et Teherans Museum veur ni'jmoedse kunst
*Et Museum veur Glas en Keremiek
*Et Reza Abbasi Museum
Selderie

**Selderie** (*Apium graveolens*) is een plaante uut de Schärmbloemenfemilie (*Apiaceae* of *Umbelliferae*). De plaante stiet op de Nederlaandse Rode Lieste as aorig zelsem en as slim of enömmen in et wild. In et wild kump de plaante langes de kuste veur waoras et nat is met zilte töt brakke gronden. De plaante kump mangs ok veur langes sloten.

Verskillende variaanten van selderie wördt gebruukt deur de luu. Dit bint bladselderie (*Apium graveolens* var. *secalinum*), bleekselderie (*A. graveolens* var. *dulce*) en knolselderie (*A. graveolens* var. *rapaceum*). Van zowal bleekselderie as bladselderie wördt de bladstellen egetten, van bladselderie ook de blader. Van knolselderie wördt de knolle egetten die krek boaven de grond gruuit. Ook de ni'je jonge blader van knolselderie bint goed te lieden as die egetten wördt. Van alle drie de vörms ku-j ook soep mäken.

Bi'j luu die voedselallergie hebt, kump een allergie veur selderie vri'j väke veur.

In de Oldheid hadden zie de selderiekrans als pries van de Nemeïsche Spöllen ter ere van Zeus.

## Ook bekieken

* Het geslach moerasskärm (*Apium*) met zo'n twintig soorten.

## Verwiezings

* Verspreiding in Nederland FLORON
* Soortenbank
Grammofoonmuseum

't **Grammofoonmuseum** is een museum in de Aoveriesselse plaatse Neilusen. 't Is in 2002 opericht as stichting en kump voort uut de privéverzameling van eigenaar Jelle Bos.

## Verzameling en activiteiten
't Grammofoonmuseum hef een fikse verzameling platenspeulers, grammofoonplaten, bandrecorders en microfoons. Wieder is der gerei as naoldendeusies, speuldeuzen, miniatuurgrammofoons en picturediscs. Ok bint der twee jukeboxen te bekieken en beluustern.

't Museum gef lezings veur clubs en groepen, en warkt mit an alderhaande evenementen en prissentaoties waor antiek en historisch geluud gewenst is.

## Plannen
Een tiedlaank is der ezöcht naor een nei onderkomen veur de gruiende verzameling. In 't veurjaor van 2022 wördt 't museum ehuusvest in 't Olde Gemientehuus, det in de Karkenhoek an 't Westeinde stiet.

Veur schoelen wördt der ewarkt an een veurlichtingsprogramma aover de geschiedenis van 't opnemen en weergeven van geluud.

## Uutgaonde verwiezing
* Webstee van 't Grammofoonmuseum
Nationaal Tinnen Figuren Museum

Et **Nationaal Tinnen Figuren Museum** is een museum in de Oaveriesselse plaats Ommen. Et museum zit in et olde stadshuus van Ommen, körtbi'j de brugge oaver de Vechte (N347). De oppervlakte van et museum is 600 veerkaante meter en et is op ericht op 25 januari 1985.

De verzameling van et museum bestiet uut tinnen, pepieren, blikken, kunststof of pepier-maché figuren, die eplaatst bint in diorama's.

Et vroggere stadshuus kwamp in 1982 in de haanden van een parteculier waornao in 1985 et museum in et gebouw kwamp. Eerstens allenig op de eerste en twiede verdieping, daornao 2001 ook op de begane grond. 

Op 11 augustus 2001 krög et museum de staotus van 'geregistreerd museum'.

## Verwiezing

* Webstea van et museum
Herman Kampman

**Herman Kampman** (Heldern, 1947) is nen dichter, skryver en grappenmaker uut Heldern, up de grense tüsken Salland en Twente.

Kampman was ooit sociokultureel warker, mär richten sik vanaf 2000 vulleydig up skryven. Et leevst düt he dat in syn eygene heldersk neadersassisk, et sallandsk-twentske oavergangsdialekt van Hellendoorn. Kampman skrivt körte verhalen, gedichten en leedtys. Van 2014 töt 2015 was hee gemeyndedichter van Heldern.

Ouk düt he vöärdraegen uut eygen wark en hevt he verskillende teaterstükke up naam, sou as *Doe Normaal, Dikkop!* en *Zoas't was*. Vöär den eyrsten nöm hee under deeselvde titel een leedtys-CD up med gitarist Jan Niewold uut Nijverdal en drummer Peter Deiman uut Emmen.

## Pryse
Kampman hevt verskillende kulturele pryse up name:
* 2008: winner van de kultuurprys van de gemeynde Heldern
* 2009: book oaver bynames verköäsen töt origineelste book van Oaveryssel
* 2013: skreav den tekst van et winnende leed van de Jazzerieje in Enskede

## Link
* Hermankampman.nl - Officiäle websteade
Weagenbouwkunde

**Weagenbouwkunde** is een kunnigheid die zik ganks hold met de bouw van weagen. Et is een toe-epaste wettenschop en onderdiel van de civiele techniek.

Het plannen, ontwärpen, de anleg en et beheer en onderhold van weagen en wegveurzienings (brugge, tunnel, e.d.) hebt alle te mäken met weagenbouwkunde.
Jan Riesewijk

**Jan Riesewijk** (Loster, 1976) is nen twentsken komik en aktöör. De meyste bekendheid hevt he te danken an syne rulle in de regiosoap Van Jonge Leu en Oale Groond, wårin as he den bröder spölden van en karakter van Herman Finkers. Dårnöäst is hee te seen weasd as *Wilco* in de komedyryge Groote Markt 30. Ouk hevt hee medhülpen an de Twentske Oldjårskonference van 2019.

Riesewijk tredt noch wal es up vöär RTV Oost. Mangs is hee te seen as *Kardinaal Riesewijk*. Dårby spölt hee nen kardinaal den as de lüde "vermanend" tosprekt. Ne rulle den as em past, want Riesewijk is oavertüügd Roumsk-Katolik.

## Persöönlik

In et dageliks leaven is Riesewijk verpleyger in en tehuus vöär dementerende ölderen. In de vrye tyd düt he noch med med de *Böggelrieders & Daansers*, ne lokale drachtengrup. Ouk is hee *Buitengewoon Ambtenaar van de Burgerlijke Stand* in Loster en düt he lokaal huweliksplechtigheiden an mekander küren.
Ikonenmuseum Kampen

Et **Ikonenmuseum** Kampen is en museum in de Oaveriesselse stad Kampen. Et museum lig an de Buiten Nieuwstraat 2. Et museum bestiet sunds 2005 en is et ienige museum in West-Europa det zik specialiseerd hef in iconen en in geleufskunst uut Ruslaand. Et museum hef daornaost ook iconen uut aandere Oosters-orthodoxe Europese laanden. Et museum zit in et Dormitorium, et Atrium en ok in een deel van een vroggere ziekenzaal van en vrogger klooster van de Franciscanen.

Ruum 2000 iconen van de Alexander Stichting wördt deur et museum verzörgt. De iconen bint te zien oaver twie verdiepings. Er wördt väke specefieke exposities eholden met verschillende thema's. Väke giet et dan oaver de Oosters-orthodoxe kärk.

In et museum wördt lezings ehölden en ie kunt er ook lessen nemmen oaver Russische geleufskunst en oe a-j iconen kunt skelderen.

Et bestuur van et museum wördt evörmt deur de Alexanderstichting.

## Verwiezing
* Webstea van et museum
Dormitorium

Een **dormitorium** is plekke in een klooster of abdi'j waora-j slaopen kunt. Et woord dormitorium kump weg van et Latiense *dormire* (denk an Fraans *dormir*) wat as miening slaopen hef. In et begun van de kloosters sliepen alle monniken in et dormitorium bie mekander. Later kreagen zie een eigen plaatse umme te slaopen. De miening van een dormitorium verscheuf toen nao de vleugel waoras de monnikken sliepen.
Jill Bleiksloot

**Jill Bleiksloot** is een verslaggeafster en presentatrice van de Nederlaandse omroep Omroep WNL. Sunds 2017 stiet ze live bi'j locaties veur et pregramma Goedemorgen Nederland op de zender NPO 1. Zie presenteert ok mangs et ni'jsoaverzicht veur etzölfde pregramma.

In 2018 en 2019 was zie ook te zien in het pregramma Hufterproof op de zender NPO 3.
Nikki Herr

**Nikki Herr** (Alphen an de Rijn, 2 april 1991) is een Nederlaands presentator en verslaggeaver van veur Omroep WNL. Zie begun in 2017 as verslaggeaver veur et pregramma Goedemorgen Nederland. Läter det jaor presenteerde zie ok ni'jsblokken in etzölfde pregramma. Sunds 2018 presenteert zie samen met Welmoed Sijtsma, Maaike Timmerman en Lisette Wellens. Sunds januari 2020 is ze ok ien van de presentators van et radiopregramma 't Wordt Nu Laat op NPO Radio 2.

Herr begun heur loopbaan bi'j RTV Utrecht nao de schoele veur journalistiek edaon te hebben. Via RTV Utrecht kwamp ze bi'j Goedemorgen Nederland. 

In de sommer van 2019 deed ze met met et pregramma De Slimste Mens.

## Verwiezing
Sijpkes

**Sijpkes** (uutsproak: *Siepkes*) was eind 20e eeuw t greutste parteculiere busbedrief van Noord-Nederlaand. t Bedrief reed in die tied doageleks mit bussen tussen Grunnen en Schiphol (soamenwerken mit KLM) en tussen Grunnen en Enschede. Tussen 1895 en 1916 wer mit omnibussen liendainsten verzörgd in Grunnegs-Drìntse veenkelonien.

## Historie

Pieter Sijpkes begun in 1895 as omnibusuutboater in Bunerveen mit n liendainst tussen Börger en Knoal en loater ook tussen Bunerveen en Assen. t Bedrief gruide in de loop der tied uut tot n grode raaisorganisoatsie, onder aander deur de overnoame van Bergman (1974), Reiscentrale Twente (RCT) (1975), ESA (1985) en Harmanni (1990), en har busgeroazies in Knoal, Assen, Zwolle en Moarum. Sijpkes was aandeelholder van de laandelke touroperator De Jong Intra en har raaisburo's in Knoal, Troapel, Grunnen, Veendaam, Appengedaam, Hoogkerk en Hoogezaand. Dr wer veul soamenwaarkt mit GADO.

In 2011 ging t bedrief failliet en wer overnomen deur Arriva.

## Rifferenties
Noorddakota

**Noorddakota** (Engelsk: *North Dakota*) is nen amerikaansken deylståt. Geografisk en kultureel höyrt et by et midwesten van Amerika. Et is up achtene nå den grötsten ståt, up dree nå minst bevolked en ouk dünst bevolked van de 50 ståten. De höyvdstad is Bismark, de grötste stad is Fargo.

Noorddakota tröäd to töt et Verbund up den 2. november 1889, tegelyke med syn nåberståt Süüddakota. See warren de 39. En 40. Ståten dee as der by kümmen. Üm verskel te vöärkummen wee as der eyrst was, hüsselden domåligen president Benjamin Harrison de ståtskapspapyren. 

In den 21. Eyw hebbet de natuurlike grundstoffen van Noorddakota de lokale ekonomy flink ehülpen, vöäral de öäly wårvan as der nen grouten plas van under et noordwesten van den stat ligt. Dat warkeden bevolkingsgroi in de hande en laege warklousheid, sou dat Noorddakota de up eyn nå laegste warkelousheid hevt, up Hawaii nå.

In Noorddakota steyt de KVLY TV-mast, et höygste bouwwark up et Westelik Halvrund.
Folketanken

***Folketanken*** was een krante uut Noorweagen die bestaon hef van 1888 töt 1945. De krante wier uut egeaven in Risør, in de previncie Aust-Agder.

## Verwiezing
Ohio (ståt)

**Ohio** (uutspråke: ) is nen stat in et noordousten van de midweststreake van de Vereynigde Ståten. Van de vyvtig ståten is et de 34. up uppervlakte, de söävende up inwoanertal en de teende drukstbevolkede. De grötste stad en höyvdstad is Kolumbus. Et versteadelikte gebeed rund dee stad, Grout Cincinatti en Grout Cleveland sint de grötste metropolen.

Ohio grenset an et Eriemear in et noorden, den ståt Pennsylvania up et ousten, Westvirginia up et süüdousten, Kentucky up et süüdwesten, Indiana up et westen en Michigan up et noordwesten.

De name danket den ståt an de rivyr Ohio. Dee name kümt weader van et senekaanske woord *ohi:yo’*, wat ‘goden rivyr’, ‘grouten rivyr’ of ‘grouten ströym’ bedüdet. Ohio wör as 17. ståt by et gröttere verbund edån up den 1. määrt 1803. Ne byname vöär den ståt is de “Buckeye State” (kastanjeståt), når de ohiaanske kastanjeböyme.

In de koloniale tyd unstünd Ohio as deyl van et Noordwestelike Territorium up et westen van de Appalachen nå de Noordwestelike Indianenoorlogen. Et wör den eyrsten neet-kolonialen vryståt by et Verbund. Et untwikkelden sik rap töt industrieel centrum in de 20. eywe en groiden do voordan töt ne ekonomy wat et meyr van informaty en deenstverleyning müt hebben in de 21. eywe.

De regeyring van Ohio besteyt uut nen uutvorenden tak under leiding van nen gouvernöör. Den wetgeavenden tak hevt en tweykamerstelsel wat de Algemeyne Vergåring van Ohio nöömd wördt. Den rechterliken macht wördt eleided döär et hougerechtshov. Ohio beset 16 stöle in et Amerikaanske Huus van Ofvaerdigden. Den ståt steyt bekend as wesselståt (Swing State) en bellwether (tounangeavend in verkesingen) by landelike verkesingen. Söäven amerikaanske presidenten kümmen uut Ohio.

Ohio is groutendeyls noch nen industryståt en stünd in 2015 wat BBP angeyt up de 8. steade in de lyste van 50 ståten. Et is den dardegrötsten amerikaansken fabriksståt en de tweydegrötste maker van wagens, up Michigan nå.
Netflix

**Netflix, Inc.** is et  amerikaanske bedryv achter en internetplatform wårup films, dokumentäres en tv-ryges rechtstreaks te bekyken sint. Et höyvdkantoor sit in de stad Los Gatos in den ståt Kalifornie. Et wör upericht in 1997 döär Reed Hastings en Marc Randolph, vanuut Scotts Valley, ouk in Kalifornie. 

Et bedryv büdt abonnementen vöär ströymde films en televisyryges. Mangs sint dee van darden, mär inmiddels hebbet se ouk geld sat üm se selv te låten maken. In oktober 2020 had Netflix 195 miljoon inskreavenen oaver de heyle wearld, wårunder 73 miljoon in de Vereynigde Ståten. Et andeyl neaderlandske inskryvers is inmiddels souwat 3 miljoon

Netflix is wearldwyd te krygen, behalve in China, Syrie, Noordkorea en de Krim (vanweage amerikaanske strafmåtregels). In 2020 had Netflix en inkummen van $1,2 miljard. Et bedryv hevt kantoren in Frankryk, et Vereynigd Köäningryk, Brasilie, Neaderland, India, Japan en Süüdkorea. Netflix is lid van de Motion Picture Association, wårmed se filminhold van oaver de heyle wearld produceert en verspreidet.

Netflix deade eyrst geld verdenen med DVD-verkoup en postverhüür, mär Hastings deade der nå et eyrste jår et verkoupen al achterhen en richteden sik up de verhüür van DVD's. In 2007 breidden Netflix et sakelike anbod uut do as media ströymen möägelik wör, mär se hölden sik noch altyd gangs med DVD- en Blu-rayuutleyn. In 2010 güng Netflix internationaal, med ströymingdeensten in Kanada. Neet lange dårnå breidden se uut når Latynsk-Amerika en de Karaiben. Netflix begün selv te produceren in 2013, med as eyrste ryge et politike drama House of Cards.

Seyd 2012 is Netflix aktiver as producent en anbeder van films en televisyryges. Dårvöär bedet se filminhold under de nömer 'Netflix Original' ("*van Netflix*") in öär online oaversicht. Anvang 2016 was Netflix al in 190 landen te krygen. Se gavven in 2016 ungeväär 126 tv-ryges en films uut under eygen name. Dår kunde gin ander netwark of kabelkanaal teagenan.

Döärdat se sou druk sint up ny materiaal, de rechten vöär andere filminhold en uutbreiding döär 190 landen steyt et bedryv vöär miljarden in et roud: $21,9 miljard in september 2017. Dårvan is $6,5 langloupenden skuld. In 2018 kundigden se an dat se der noch es twey miljard an skulden by upnömmen üm meyr films te künnen maken. Up den 10. july 2020 was Netflix et grötste media- en vermaakbedryv up de böörse.
Süüddakota

**Süüddakota** (engelsk: *South Dakota*) is nen ståt in de midwestelike streake van de Vereynigde Ståten. Et dankt syne name an de inheymsk-amerikaanske lakota- en dakota-volker, dee as en grout deyl van de bevolking förmet en oorsprungelik baas warren oaver et gebeed. Süüddakota is 17. wat landgrötte angeyt. Wat antal inwoaners en cyfer van antal volk up nen veerkanten kilometer angeyt en steyt et skounwal 5. van underen up de lyste van amerikaanske ståten. De höyvdstad is Pierre en de grötste stad is Sioux Falls, med ungeväär 187.200 inwoaners.

As südelik deyl van et vöärmålig Dakotaland wör Süüddakota nen afsünderliken ståt up den 2. november 1889, tegelyke med Noorddakota. Of et den 39. of 40. ståt was, is neet düdelik, want den domåligen president Benjamin Harrison hüsselden de papyren vöärdat hee se underteykenden. Sou kunde nüms noch någån wee as et eyrste was. 

Süüddakota ligt südelik van Noorddakota, westelik van Minnesota, noordwestelik van Iowa, noordelik van Nebraska, westelik van Wyoming en süüdoustelik van Montana. De rivyr de Missouri snid dwars döär den ståt hen en verdeylt ne in twey geografisk en sociaal verskillende hälvden, under inwoaners andüded as "oustrivyrlik" en "westrivyrlik". De meyste lüde in Süüddakota woanet in et oustelike deyl. Dår is de grund beater vöär landbouw. In et westelike deyl doot se meyr veedryven en müt se et vöär et inkummen meyr hebben van turisme en et leager. De meyste inheymske reservaten ligget in et westen. De vöär de Sioux heilige Swarte Höävels, nen koppel laege bargen begroid med nåldböyme, ligget in et süüdwesten van den ståt. Ouk Mount Rushmore, nen vöärnamen touristentrekker, steyt hyr. 

Süüddakota hevt en gemåtigd landklimaat med veer seisonen. Neaderslag verskilt van 'döärsneyde' in et ousten når halvdröyge in et westen. In Süüddakota groit en paar plantensoorten dee as typisk sint vöär noordamerikaanske gröslanden en nargens anders vöärkummet.

Der woanet al dusenden jåren lüde in et gebeed. De Sioux nömmen de oaverhande rund de 19. eywe. An et eande van de 19. eywe küm europeesk-amerikaanske kolonialisaty up gang nå nen goldkoorts in de Swarte Höävels en den anleg van et treinspoar vanuut et ousten. Der kümmen voordan meyr mynbouwers en trekkers, wårdöär en antal indianenoorlogen untstünden. Dee eandigden in de Slacht van Wounded Knee in 1890. De belangrykste geböärdenissen vöär den ståt in de 20. eywe warren de Dust Bowl en de Groute Krisis, tonöämene investering in landbouw en et leager, en de mechanisaty van de landbouw wårdöär selvunderholdend buren der achterhen güng.

Süüddakota is verskeidene målen in beide kamers van et Kungres verteagenwoordigd döär Demokraten. Toch is et lokale bestüür groutendeyls in handen van de Republikeinen. Dee lätsten gavven de lätste 13 presidentiäle verkesingen de döärslag. Süüddakota steyt seyd lange tyd bekend as burenståt, al hevt den ståt de lätste tyd probeerd wat andere wysen van inkumsten der in te krygen, üm inwoaners te trekken en vaste te holden. Et burengevööl hevt noch starken invlood up de kultuur in den ståt.
UNESCO

**UNESCO** is ne towyde organisaty van de Vereynigde Natys wat sik gangs höldt med wearldvreyde, bestryding van årmood, duursame untwikkeling en bemiddeling tüsken kulturen. Dat doot se döär sik te richten up skolen, weatenskap, kultuur en kommunikaty. De UNESCO is egrunded up den 16. november 1945 med et höyvdkantoor in Parys. Lid van de organisaty sint 193 ståten.

De name UNESCO is ne afkörting vöär et engelske *United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization*, de Edukative, Weatenskappelike en Kulturele Organisaty van de Vereynigde Natys.

De UNESCO hevt vyv richtpunten: underwys, natuurweatenskappen, sociale weatenskappen, kultuurstudys en kommunikaty. Dårbinnen understüttet se projekten dee lüde leasen en skryven leyret, bedet techniske upleidingen, stimuleert weatenskappelik undersöök, beskarmet unafhangelike media en persvryheid, besküttet regionale en kulturele geskedenisse en promotet kulturele verskeidenheid.

Binnen wearldkultuur en weatenskap hevt UNESCO de lätste jåren et warkveld wat uutebreided når umsetwark van wearldliteratuur. Ouk settet se internationale samenwarkingsprojekten up üm Wereld-Arvgood te beskarmen, up te kummen vöär menskenrechten, brengt de digitale wearld körter by mekander, en stichtet oapen kennisgemeynskappen vöär informaty en kommunikaty. Eyne van de projekten wat UNESCO egrunded hevt is *Education For All* (Underwys Vöär Ydereyne).

UNESCO steyt under regeyring van de Generale Kunferency, wat besteyt uut lidståten en deylneamende leaden. Dee kummet alle twey jåren by eynander üm et programma en budget vaste te leggen. Ouk keset se dan leaden vöär den Uutvorenden Råd dee as UNESCO's wark leidet, en wyset nen Direktöör-Generaal an den as UNESCO's höyvdvöärsitter is. UNESCO is lid van de Untwikkelingsgrup van de Vereynigde Natys, en samenwarkingsverbund van VN-agentskappen en bedryve dee as de Duursame Untwikkelingsdolen wilt halen.
Me at the zoo

**Me at the zoo** (Nedersaksisch: *Ik in de dierentuun*) is et oldste en daormet et eerst uploade fiilempie op YouTube. Et fillempie is zaoterdes 23 april 2005 um 20:31:52 PDT upload deur et kenaal *jawed* van Jawed Karim, ien van de oprichters van YouTube. De video is op enömmen deur Yakov Lapitsky in de dierentuun van San Diego. In et fillempie ku-j zien hoe Jawed Karim uutlegt hoe mooi de *alderbärstends lange slurven* bint van de groep ölliefanten waoras e veur stiet. Et fillempie duurt 19 seconden.

Volgens de Los Angeles Times: *"As the first video uploaded to YouTube, it played a pivotal role in fundamentally altering how people consumed media and helped usher in a golden era of the 60-second video."*

## Verwiezing
No More Tears (nommer van Ozzy Osbourne)

**No More Tears** is een nommer van de Britse zanger Ozzy Osbourne. In juni 1991 wier et nommer uut ebracht. Et is et eerste single van et gelieknaomige album, No More Tears. De radiovärsie duurt 5 minuten en 54 seconden en de albumvärsie duurt 7 minuten en 23 seconden. Et nommer beheurt töt Hard Rock/Heavy Metal. 

Volgens Richard Gilliam van AllMusic hef et nommer precies et härde ritme van goede Heavy Metal meziek.

In de hitliesten stund et nommer in de Nederlaandse Top 40 op plek nommer 17, in de UK Singles Chart op plek nommer 32 en in de Verenigde Staoten op plek nommer 71 in de Billboard Hot 100.

## [[Radio 2]] [[Top 2000]]
Wyoming

**Wyoming** is eyne van de 50 Vereynigde Ståten van Amerika. Et ligt in et noordwesten van et land en grenset med de klokke med an Montana in et noorden en noordwesten, Süüddakota en Nebraska in et ousten, Idaho in et westen, Utah in et süüdwesten en Kolorado up et süden. Van alle amerikaanske ståten woanet hyr et minste lüde; in 2018 had Wyoming ne skatte bevolking van 578.759. De höyvdstad en grötste stad is Cheyenne, med 63.957 inwoaners.

Et westelike deyl van Wyoming wördt groutendeyls innöämen döär de Rocky Mountains. Et oustelike deyl is houglandprairie, wat de Hougvlakde nöömd wördt. Souwat de hälvde van et land wördt beheyrd döär de amerikaanske regeyring. Underdeyl van de federaal beheyrde landen sint twey natuurreservaten (Grand Teton en Yellowstone), twey untspanningsgebeden, twey nationale monumenten, verskillende nationale wolden, historisk belangryke steades, viskepaaieryen en beskütting vöär wilde deers.

De oorsprungelike inwoaners van et gebeed sint under meyr de Arapaho, Crow, Lakota en Shoshone. Et süüdwesten van Wyoming wör eyrst upeysked döär et spaanske keiserryk. Dårnå was et noch nen set deyl van Meksiko. In 1848 güng et oaver an de Vereynigde Ståten nå den Meksikaansk-Amerikaansken Oorlog. De name 'Wyoming' kreag et gebeed in 1865, do as et Nationaal Kungres ne regeyring vöär et gebeed wolde uprichten. De name was al eyrder gebröäken vöär et Wyomingdal in Pennsylvanie en is afleided van et munsee-woord *xwé:wamənk*, wat souvöäle bedüdet as "by de groute rivyrenvlakde".

Wat inkumsten angeyt müt Wyoming et vöäral hebben van turisme en et upgraeven van mineralen as koalen, öäly, aerdgas en trona (natriumhydrogeenkarbonaat). De buren doot der vöärnamelik med vey, hoi, sükerbeten, grån (tarwe en garste) en wul. Wyoming hevt en halvverdröygd landklimaat. Et is der dröygerder en windiger as de rest van et land. Temperaturen loupet ouk starker uuteyne.

Wat politik angeyt steyt Wyoming bekend as konservativ seyd de jåren '50 van de 20. eywe. Up et upvallend demokratiske Teton County nå stemmet de meyste inwoaners van Wyoming republikeinsk.
Shout (Tears for Fears)

**Shout** is een nommer van et meziekduo Tears for Fears. Et nommer beheurd töt et genre New Wave (Nije Golf) en synthpop. Et nommer is in 1984 op enömmen in Beckington in de The Wood Hall en is in Nederlaand uut ebracht in et begun van 1985. In et Verenigd Keuninkriek was et nommer al op 19 november 1984 uut egeaven. Et is de twiede single in et twiede studioalbum *Songs from the Big Chair*. De album värsie duurt 6 minuten en 31 seconden en de single värsie 3 minuut 59. Et nommer is eschreaven deur Roland Orzabal en Ian Stanley en is produceerd deur Chris Hughes. De labels bint Phonogram Records en Mercury Records.

Er wördt väke edacht det et nommer te maken hef met therapie waoras ie oe gevoels beschrieft. Roland Orzabal van Tears for Fears hef echter ezegd det et nommer een poletiek protest teagen de Kolde Oorlog is. In de hiele wereld was et nommer een hit. In Nederlaand was et völle te heuren op Hilversum 3 en stund et op plek 1 in de hitliesten Nationale Hitparade, Nederlaandse Top 40 en de Amerikaanse Billboard Hot 100.

## Plek in de hitliesten

## [[Radio 2]] [[Top 2000]]

## Wus ie det...

* In et nommer de klank  te heuren is? Disse klank wier espölt op een Fairlight CMI.
* Shout in totaal vief keer ecovered is deur Concrete Blond (1994), Disturbed (2000), Alexis Jordan (2011), Scandroid (2016) en Grum?

## Verwiezing
Jannes Slot

**Jannes Slot** (Enter, den 27. april 1922 - Almelo, den 27. february 2012) was nen twentsken politykearl, den as begün in Stokkum by Markel en vanaf 1970 grupskommandant was in Ryssen. Dårnöäst was hee skryver en dichter.

Slot skreav neaderlandske polityromans dee as altyd oaver Twente gåt. Ouk skreav hee vöäle gedichten, meysttyds in et entersk neadersassisk, mär mangs ouk in et ryssensk. Syne gedichten kümmen in et domålige Ryssens Nysblad. Later gavven hee dree dichtbündels uut in eygen beheyr: Kleine dinge (1980) , Met weinig weure (1990) en Dagdromen (2010).

In syne gedichten, dee meyst eynvoldig in mekander steaket, düt Slot oaver saken dee em nå an et härte ligt. Nen mooien summerdag, synen souvöälsten trouwdag, nen morgen hen visken. Vake sint et meyr körte verhaalkes dee skynbår tovallig rymet. Heyl sekuur was Slot neet med den förm: mangs wesselt syne gedichten van ne AABB-struktuur når ABAB, vryen form en weaderümme. De meyste gedichten, seaker do as Slot wat ölder wör, sint noch wa melancholisk van toun.

Wellicht upvallend is dat Slot neet strak vaste hölde an et entersk. Hee pasden syn woordgebruuk an når syn (vöärnamelik) ryssenske publik. Grouten invlood sal hebben eweasd dat Slot jåren in Ryssen ewarked hevt. In syn gedicht *Aargernissen* gebrukt hee selvs et enterske *aargernis* en et ryssenske *oargernis* döär mekander.

## Uutgaven
* Dichtbündel: *Kleine dinge* (198?)
* Dichtbündel *Met weinig weure* (1990)
* Book: *Jachtschut zonder verleden* (1996)
* Book: *De zwijgende verdachte*  (2005)
* Dichtbündel: *Dagdromen* (2010)
Family Tree DNA

**Family Tree DNA** (Ok wal **FTDNA**) is sunds de oprichting in 2000 een bedrief waoras luu heur DNA kunt laoten testen. Et bedrief zit in Houston in Texas. Et bedrief test op autosomaol DNA, Y-DNA en mitochondriaal DNA. In Europa is et et miest gebruukte bedrief um autosomaol DNA te laoten testen. In de hiele wereld stiet et bedrief op plek nummer veere. Veur Y-DNA en mitochondriaal DNA is et et miest gebruukte bedrief in de wereld. De gegeavensbank van et bedrief hef meer as twie miljoen gegeavens van klanten.

Op 22 september 2020 kwamp myOrigins 3.0 uut, een update veur met welke autosomaole DNA groepen (reference populations) luu matcht. Et antal reference populations gong umheuge van 24 nao 90.

## Verwiezing
* Webstea van et bedrief
Wilfried Finkers

**Wilfried Finkers** (Almelo, 18 mei 1957) is nen twentsken grappenmaker den as vöäral bekend wörden is döär syne byrullen in de uptreadens van syn bröder Herman Finkers. Nå at Herman der üm syne gesundheid med uut must skeiden, slöät Wilfried sik an by et komiske tweytal Ernesto & Marcellino.

## Leavensloup
Wilfried Finkers wör jung in Almelo. Hee güng hen biology studeren an de Ryksuniversiteit van Grönningen. Dår stichteden hee de vereynige “Op Zwart Zangzaad”, dee der vöäral up richt was üm komiske teksten en uutvoringen te brengen.
Syn bröder Herman was dår selv anvangelik neet sou druk by, mär deade uuteandelik toch es med en paar gastuptreadens med. Dat voorden uuteandelik selvs töt syn eyrste teaterprogramma “Op Zwart Zangzaad” (1979). Dår tröäk hee al meyr volk med.

Wilfried deade undertüsken wyder Biology studeren en rundden dat ouk af. Ouk güng hee under den deenst as grupsleider med handikapten. Dat bevöl em sou good dat hee et nå syne verplichte undersöökstyd medeyne weader upvatteden.

In 1987 vröög Herman Wilfried üm weader med mekander vöärstellingen te skryven. Vanaf dee tyd was Wilfried der altyd by üm shows te helpen skryven. Ouk deade hee achter de sköärme de techniek en et lecht. Mangs küm hee dan ouk et podium up, wår as hee altyd nen dåren döl spölden. De shows warren aait slim dröyge, med absurde verhalen en visuele grappen. Ümdat der weinig med et todaagse nys edån wör, is de humor årdig tydlous ewörden. De samenleaving der döär halen deaden se ouk naueliks. Mangs ne keyr, mär håste nooit rechtstreyks.

In 2000 skeidden Herman der med uut vanweage syne gesundheid. Wilfried must ander wark söken. Hee wör höyvd Technisken Deenst by et hengelske Rabotheater, mär verlangden voordan når vöärstellingen maken en uptreaden. Nå et seen van de vöärstelling “Remmen” van Ernesto & Marcellino in teater De Kleine Kunst in Hengel, slöät hee sik in 2002 by dat tweytal by an. De beiden hadden öär name gaerne ümmenöömd når trio, mär Wilfried bleav lever halv up den achtergrund. Dårnöäst bleav hee in deyltyd vöär et Rabotheater warken.

Vyv vöärstellingen van Ernesto & Marcellino hevt Wilfried an med dån. Öär leste vöärstelling, “Het beste dan maar,”, was töt an mei 2012 in de teaters te seen.

## Oaversicht van teatervöärstellingen
### Med [[Herman Finkers]]
* Op Zwart Zangzaad (1979)
* Het Meisje Van De Slijterij (1987)
* De Zon Gaat Zinloos Onder, Morgen Moet Ze Toch Weer Op (1990)
* Dat heeft Zo'n Jongen Toch Niet Nodig (1992)
* Geen Spatader Veranderd (1995)
* Kalm aan en rap een beetje (1998)

### Med [[Ernesto & Marcellino]]
* Nat (2002)
* Ga d'r zelf maar eens staan (2004)
* Wat hebben wij het dan goed hè? (2006)
* Diepgang (2008)
* Het beste dan maar (2010/2011)

## Uutgånde verwysing
* Officiele websteade Wilfried Finkers
* Officiele websteade Ernesto & Marcellino
Filedrok

De **filedrok** of **filezwaorte** (Nederlaands: filedruk & filezwaarte) is een meniere um de drokte op een autosnelweg te meten. Als ienheid wördt kilometerminuut (kmmin) gebruukt. Het bi'j mekare optellen van allenig hoe lang as de file is gef gien indro van hoe drok as t is. Um de filedrok te berekkenen wördt de gemiddelde lengte van een file maol de tied in minuten det en file d'r stund edaone. Een file van beveurbeeld twie kilometer die d'r 50 minuten stund gef een filedrok van 100 kmmin.

In 2000 wier et begrip in evoerd deur de VerkeersInformatieDienst maar et begrip wördt al sinds de jaoren 80 gebruukt.

Et begrip hold gien rekkening met de snelheid in een file. Een ofname in de filedrok hoeft een weggebruker dus niet metiene te märken.

In 2020 was er een ofname van 68% in de filedrok vanweage de maotregels teagen corona. Deur de maotregels was er een stuk minder verkeer op de weagen. Volgens et CBS was er ofname van 13,4% in et totaal antal ereden kilometers.

## Wus ie det

* In 2017 stund 65,8% van de filedrok bi'j knelpunten die niet in de Filetop 50 stunden.
* De filedrok in 2007 het heugst was en in 2014 het leegst?
* De filedrok in 2020 slim of enömmen is deurdet er minder verkeer reed deur de maotregels teagen corona?
*De filedrok in 2009 ruum 13,2 miljoen kmmin was?

## Verwiezings
Syllabiske konsonant

Nen **syllabisken konsonant**, **lettergreypmedklinker** of in ümmegangsspråke nen *ineslikkeden klank*, düüdt in de språkenkünde up nen medklinker (konsonant) den as ne heyle syllabe (lettergreyp) vervangt. In et neadersassisk wördt dit 'inslikken' nöömd. Med name et twentsk is hyrümme bekend, al is et en kenmark van alle neadersassiske varianten (med uutsündering van en paar achterhookske en lymerske dialekten). Et fenomeen kümt skounwal ouk in andere germaanske språken vöär, sou as et hougdüütsk, engelsk, westvlaamsk en de noordgermaanske språken.

In et neadersassisk kryget alle wöörde dee as eandiget up *-en* nen syllabisken konsonant: *loupen* wördt **loupm*, *eaten* wördt **eatn*, *koaken* wördt *koakng*. In et internationale klankenskrivt (IPA) wördt dit kenmark angeaven med nen korten rechtupstånden streyp under et klankteyken. As et klankteyken nen hanger hevt, wördt he der boavenup esat.
1922

## Gebeurtenissen
*De Russische Hongersnood die in de vrogge lente van 1921 begun löp an zien ende. Zo'n 5 miljoen meansen bint uut de tied egaon.

## Geboren
* ...

## Uut de tied
* ...
Greta Thunberg

**Greta Tintin Eleonora Ernman Thunberg** (van den 3. januåri 2003) is ne sweydske miliöö-aktiviste. See is der internationaal üm bekend ewörden dat see wearldleiders uutdaagden üm unmiddellik wat te doon an klimaatverandering. Thunberg völ anvangelik up ümdat se sou jung was en sou rechtuut sunder ümhaal küürden. Dat deade se beide vöär grupen en politike leiders. Dee lätsten deade se nen skuur döär de beyne ümdat see vünd at dee te weinig deaden teagen wat see ne klimaatkrisis nöömt.

Thunberg begün öär aktivisme med öäre olden oaverhalen üm öären leavensstyl an te passen üm de koalstofuutstout weaderümme te dringen. In augustus van 2018, do as see 15 was,  satten see sik under skooltyd dale vöär et sweydske parlement, med en bröd med 'Skolstrejk för klimatet' (*skoolstaking vöär et klimaat*). Al rap deaden andere skolegånde kinder med in öäre eygene gemeynskappen. Med mekander organiseerden see ne skoolstakingsbeweaging vöär et klimaat under de name Fridays for Future (Vrydage vöär et Vöärliggende). Nå at Thunberg in 2018 ne Klimaatveranderingskunferency van de Vereynigde Natys tospröäk, wörden der oaver de heyle wearld wal argens klimaatstakingen hölden. In 2019 warren der meyrdere löseregelde protesten in verskillende städen, wår yder mål meyr as nen miljoon leyrlingen an meddeyden. Üm neet te hoven vlegen, seylden Thunberg når Noordamerika üm de VN-Top vöär Klimaathandelen bywoanden. See hölde dår ne tospråke med de strenge wöörde "How dare you" ("Wo haal y et in den kop"), wat wearldwyd döär de pers upepikked wör en wårvan as heyle musikale bewarkingen emaked wörden.

Döär öäre rappe beklimming van et wearldpodium is see tegelyke ne leidster wörden as en doolwit vöär kritik. Öär invlood up de wearldtop wördt döär de britske krante The Guardian et *Greta-effekt* enöömd. See hevt al machtig vöäle prysen ewünnen, sou as ne earelidmåtskap vöär de Kring van Köäninglike Skotske Geografiske Gemeynskap, ne vermelding döär Time as eyne van de 100 meyst invloodryke lüde up de wearld, de jungste Time Persoon van et Jår, upname in Forbes' lyste van 100 Machtigste Vrouwlüde en twey upeynvolgende nominatys vöär de Nobelprys vöär de Vreyde (2019 en 2020).
Washington, D.C.

**Washington, D.C.**, officieel et  **Distrikt Columbia** en ouk bekend as gewoan **D.C.** of **Washington** is de höyvdstad van de Vereynigde Ståten van Amerika. Et ligt an de rivyr Potomac en grenset an de ståten Maryland en Virginia. Et Kungres van de Vereynigde Ståten hölde hyr de eyrste sitting in 1800. De stad is nöömd når George Washington, den eyrsten president en eyne van de grundleggers van Amerika. en et federale distrikt is vernöömd når Columbia, ne vrouwelike verbealding van et land. As den seatel van de federale regeyring van de VS en verskillende internationale organisatys is de stad ne vöärname wearldstad. Med meyr as 20 miljoon besökers in 2016 is et eyne van de meystbesöchte städen van de VS.

In de amerikaanske grundwet is vastelegd dat en federaal distrikt under et uutslutende seggenskap van et kungres van de VS valt. Dårümme höyrt Washington D.C. by gin enkelen ståt. Med et underteakenen van de Bewoaningsklausule up den 16. juli van 1790 wör et höyvdstädelike distrikt langs de Potomac goodeköärd. In 1791 Wör de Stad Washington officieel sticht as höyvdstad van et land. In 1801 wör et ümliggende land, wat dårvöär by Maryland en Virginia by an höyrden, deyl van et federale distrikt, med de dörpe Georgetown en Alexandria der by. In 1846 wör et Virginia-deyl weader oaverdrägen an Virginia en in 1871 wör et oaverblyvende distrikt in eyne gemeynde underbracht.

In 2019 wör et inwoanertal van Washington D.C. skatted up 705.749, wårmed et up nummer 20 steyt in de lyste van de drukstbevolkede städen van de VS. Dårmed hevt et ouk meyr inwoaners as de ståten Wyoming en Vermont. Warkvolk vanuut Maryland en Virginia sorget dat der oaverdag meyrr as nen miljoon lüde in de stad sint, lös van de turisten. Et verstädelikte gebeed rundum Washington D.C. strekket sik uut töt in deylen van Maryland, Virginia en West-Virginia. Al med al woanet dår sou'n 6,2 miljoon lüde.

Alledree de takken van de amerikaanske federale regeyring sittet in et distrikt: et kungres (den wetgeavenden tak), den president (uutvorenden tak) en et Amerikaanske Hougerechthov (rechterliken tak).

In Washington bevindet sik vöäle nationale monumenten en museums. Der sint 177 butenlandske ambassades en de höyvdkantoren van vöäle internationale organisatys, handelsverbunden, non-profits, lobbygrupen en professionele gemeynskappen, sou as de Wearldbankgrup, et Internationaal Monetäär Funds, de Organisaty van Amerikaanske Ståten, de AARP, de Nationale Geografiske Societeit, de Kampagne vöär Menskenrechten, de Internationale Corporary vöär Financien en et Amerikaanske Roude Krüüs.

En lokaal köäsen börgemeister en nen råd van 13 leaden bestüúrt et distrikt seyd 1973. Toch hevt et Kungres noch altyd den eandseg en mag lokale verordeningen an de kante skuven. Inwoaners van D.C. keset ne neet-stemmende kongressionele afvaerdiging vöär et Amerikaanske Huus van Afvaerdigden, mär et distrikt hevt gin verteagenwoordigers in den Senåt.

## Verwyzings
Bruggenhoeke

**Bruggenhoeke** of **Bruggenhoek** (Zwols: *Bruggen-oeke*) is een buurtschop in de gemiente Zwolle. Et lig in et noordoosten van de gemiente en lig körtbi'j Brinkershoeke waor völle rieke luu woont.
Verborgen Verleden

**Verborgen Verleden** (Nedersaksisch: *Verbörgen Verleden*) is een Nederlaandse televisieserie. In de documentaire giet elke ofleavering een Bekende Nederlaander opzuuk nao (een diel) een van zien stamboom en veurolders. Sinds 2019 is er een ook andere värsie hiervan, nämelik de serie *Verborgen verleden van Nederland* waor er ekeken wördt nao de geschiedenisse van verskillende plekken in Nederlaand. De serie wördt uut ezunden deur de NTR op NPO 2 (vrogger Nederland 2). D serie begun op 26 september 2010. Per 22 mei 2020 bint er 13 seizoenen met 97 ofleaverings. Elke ofleavering duurt zo'n 45 minuten, mangs körter of langer.

## Oorsprong
De serie hef et format van de Engelse serie Who Do You Think You Are?. Hierveur bint de rechen an ekocht in 2009 deur de omroep Teleac. Disse omroep gung kört veur de eerste ofleavering op in de NTR. De serie wördt samen met et CBG Centrum voor Familiegeschiedenis (töt 2015 Centraal Bureau voor Genealogie) emaakt en produceerd deur BlazHoffski.

## Ofleaverings
### Seizoen 1

### Seizoen 2

### Seizoen 3

### Seizoen 4

### Seizoen 5

### Seizoen 6
*Op 5 meert 2016 wier een herhaling uut ezunden van de ofleavering met Aaf Brandt Corstius (seizoen 5).

### Seizoen 7
* Umdet dit seizoen de 50e ofleavering uut ezunden wier was er op 15 oktober 2016 een speciaole uutzending. De prissentator Paul Wittemin keek met old-dielnemmers Tom Egbers, Jetty Mathurin, Herman Pleij, Dominique van der Heyder, Teun van der Keuken en Jack van Gelder terugge op wat veur effecten et programma op hun leaven had.

### Seizoen 8

### Seizoen 9
* Op 7 oktober wier deur een wedstried van et Nederlaands voetbalelftal een herhaling uut ezunden van de ofleavering met Sacha de Boer (seizoen 8).

### Seizoen 10

### Seizoen 11

### Seizoen 12
*Op 21 meert wier een herhaling uut ezunden van de ofleavering met Georgina Verbaan (seizoen 11).

### Seizoen 13

### Seizoen 14

## Verwiezings
Zaandzee

Een **zaandzee** (ook wel **ärg** (**erg**), **duunzee** of **zaandvlakte**) is een zaandduungebied det groter is as 125 veerkaante kilometer en in et binnenlaand lig. Ook mut de öppervlakte veur meer as 20% met zaand bedekt wean.

Saomen met dunen maakt ärgs zo'n 20% van de hudige woestienen uut en zo'n 6% van al et laandöppervlak. In de Sahara komt völle ärgs veur die soms wel groter bint as 500.000 veerkaante kilometer. Ärgs bint veural te vinden tussen 20° töt 40° graoden noorderbreedte en 20° töt 40° graoden zuderbreedte.

De miest grote zaandzee op eerde is et Lööge Kertier (Rub al-Khali) in Saoedi-Arabië det 640.000 veerkaante kilometer groot is.

## Verwiezings
Hellmanngetal

Et **Hellmanngetal**, ook wel **koldegetal** (Nederlaands: ***koudegetal***), is een meniere um de totaole hoevölheid kolde te meten van de hiele winter. Et Hellmanngetal (H) wördt emeten van 1 november töt 31 meert. Et is vernuumd nao de Duutse meteoroloog Gustav Hellmann. Veur de zommer bestiet er een soortgeliek iets, nämelik et warmtegetal. 

## Bepaoling en naodielen
Et Hellmanngetal wördt berekkend deur de dagen met een gemiddelde temperetuur leger dan et vröspunt bie mekare op te tellen. An et ende wördt et minteken vot elaoten. Zo geaft twie dagen met een gemiddelde temperetuur van −1,2°C en −0,3°C een Hellmanngetal van 1,5. Een naodiel van disse meniere is det een winter met völle nachtvörst met oaverdag tempereturen ruum baoven de nul graoden niet vlug een heug(er) Hellmanngetal hef. An de aandere kaante kan een warme winter met een paor iesdagen al rap een heuger Hellmanngetal kriegen. Een veurbield is de winter van 2011-2012, disse winter had een Hellmanngetal van 88,4, de winter van 2014-2015 had een Hellmanngetal van 7,8. Beide winters waren met 4,1 graoden gemiddeld (ärg) zachte. Een aandere meniere um de hoevölheid kolde te meten is met et vörstgetal van IJnsen. Disse meniere gebruukt de hoevölheid vörstdagen, iesdagen en zeer kolde dagen (minimumtemperetuur 10,0 of leger) um de winter te beoordielen.

**Benaming in Nederlaand:**

**Benaming in Duutslaand:**

## Geschiedenisse
In Nederlaand bint er Hellmanngetallen sinds 1901 bekend. Et is meugelik um wieder terugge et Hellmanngetal te bepaolen, maar de metings van vrogger bint van slechtere kwaliteit as now en er wördden niet in de Bilt emeten. Hierdeur is ien op ien vergelieking muuilik.

De winter van 2013-2014 was de eerste winter sinds minstens 1901 die nul punten ehaold hef.

## Verwiezings
* Lieste van Hellmanngetallen in Nederlaand:

* Hellmanngetallen vanaf 1750 in Basel, Berlien, Praag, Frankfurt, Dresden, etc.
Willem van der Veen

**Willem van der Veen** (Swolle, 1932) is en swolsk skryver, theaterstokskryver en vöärmalig journalist en theaterresensent vöär de Zwolsche Courant. 

In 1932 wördden e gebouren in et sentrum van Swolle. Hee hev meyr as veertig jår as journalist by de Zwolsche Courant ewarkt. Dårnåst hev e dartig jår med edåne an et Zwols Historisch Tijdschrift van de Zwolse Historische Vereniging. In 2020 skeidden e hyr med üüt. Vöär et tydskrivt skreev e oaver de geskydenisse van Swolle. Twey heyle themanommers ståt op syn name: *De Busse van Skutte* (2004) en *Harro en Carina Bouman, een bijzonder echtpaar op Koestraat 18* (2005). Hee maakten ouk gedichen oaver Swolle wårasse de sveer van de stad good wüs to beskryven sou as in: *De Pelikaan*, *Diezerstraote* en *Hoornstegien*.

Hee hev souwal an et book Anderhalve eeuw Zwols. Vocaalveranderingsprocessen in de periode 1838-1972 en an Op zien Zwols. Woordenboek van de Zwolse taal med ewarkt.

## Verwiezings
Hearts of Iron IV

**Hearts of Iron IV** (**HOI4**/**HOI IV**) is een computerspöl det emaakt is deur Paradox Development Studio. Et spöl wördt uutegeaven deur Paradox Interactive en kwamp op 6 juni 2016 uut. Et is een strategiespöl. Hearts of Iron IV is et veerde spöl in de riege van Hearts of Iron. Et is et vervolg op Hearts of Iron III.

## Gameplay
In et spöl ku-j kiezen of ie in 1936 of in 1939 begint kört veur de Twiede Wereldoorlog. De ontwikkelings in et spöl gaot töt 1948, maar ie kunt wieder as dit jaor spöllen. Er bint allenig gien ni'je technieken meer vri'j te spöllen. Et spöl giet veural oaver militaire, politieke en economische (deur et mäken van verschillende febrieken en waopens) dingen. Via National Focusses bint er (hiele) belangrieke dingen te doen of te veraanderen in een laand det zo'n National Focus doet en ofmaakt.

Op Steam bint er in de workshop alderbärstends völle mods en anpassings an et spöl te vinden die deur spöllers van et spöl emaakt bint. Deur disse dingen te gebruken kan et spöl slim uut ebreid wördden

## DLC
Veur et spöl bint er verschillende DLC's te kriegen. Hieronder staot een lieste van alle uutbreidings met daorbi'j een körte uutleg oaver de toe evoegde ni'je dingen (niet alles benuumd):

* Together for Victory (15 december 2016) – Uutbreiding waordeur er vazalstaoten kunt kommen die autonomie kunt kriegen of juust verliezen. Daornaost meer keuzes veur vazalstaoten in et Britse Riek.
* Death or Dishonor (14 juni 2017) – Meer keuzes veur laanden op de Balkan en in Centraol-Europa.
* Waking the Tiger (8 meert 2018) – Meer keuzes veur de Twiede Chinees-Japanse Oorlog. Ok meer keuzes veur Duutslaand en Japan. Anpassings an et leager.
* Man the Guns (28 februari 2019) – Meer keuzes veur de marine. Öllie is now een ni'j onderdiel in et spöl. Meer keuzes veur Nederlaand, Mexico, et Verienigd Keuninkriek en Amerika.
* La Résistance (25 februari 2020) – Spionage is now een onderdiel van et spöl. Et verzet en bezetting hebt grote anpassings ekreagen. Wieder ni'je keuzes veur Frankriek, Portugal en de Twiede Spaanse Reppebliek en de Spaanse Staot (Spaanse Börgeroorlog).
* Battle for the Bosporus (15 oktober 2020) – Ni'je keuzes veur kleine Balkan laanden zo as Griekenlaand, Turkije en Bulgarije. Daornaost veur Joegoeslavië en Roemenië veur Death or Dishonor anpassings.

## Verwiezing

* Wiki van Hearts of Iron IV