open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Velp (Gelderlaand)

**Velp** is een darp in de gemeente Rheden in de Nederlandse previnsie Gelderlaand. Et grenst zowal an de plaetse Rheden en Rozendaal (gemeente Rozendaal) as an de stad Arnem. Velp hef 17.723 inwonners (2013) en hef ne oppervlaakte van rundumme 11,01 km². De autobane A12 vormt de scheidingsliene tussen Arnem en Velp. Aandere belangrieke verkeersoaders bunt de A348 en de N785. Velp wöd deurkruust deur de spoorliene Arnem-Zutfent. Ten noorden van dizze spoorliene bevindt zich greune, röstege villawieken terwiel Velp-Zuud wödt kenmarkt deur meer opgoande, eenvoldige huze.

In 1812 wierd Velp van de gemeente Rheden of-esplitst en samen-evoogd mit et darp Rosendaal tot ne ni-je gemeente Velp. In 1818 wierd dit wier ongedoan emaakt en wierd Velp trög enommen in de gemeente Rheden. Rosendaal ging wieter as zelfstaandege gemeente en hef den staotus tot in de hudege tied wetten te beholden 

## Goldskat van Velp
In 1851 wierd in Velp nen skat op-egroaven, bestoande uut Merovingiese golden kunstveurwarpen. Den skat wierd verkocht an Prusen. In 1945 wödden zi-j uut Berlien met-enommen deur den Russiesen bezettingsmacht. Vanof dee tied ligt ze in et museum van Moskou.

## Uutgoande verwiezingen
*Kaarte van de gemeente in 1868
*Wiekplatform Velp-Zuud

## Bronnen
Waal (revier)

Den **Waal** is ne Nederlaandse reviere. Et is den grootsten arm van den Rien, den zich ter heugte van Pannerden splitst in et Pannerdensch Kanaal noar rechts en den Waal noar links. Et Pannerdens kanaal splitst zich wier bi-j Westervoort noar rechts of as den Iessel en noar links as den Nederrien. Den Nederrien is veurzeen van stuwen, zodat bi-j laege waterstaanden et water deur den Iessel en Waal kan wödden of-evuurd. Veurbi-j Wiek bi-j Duurstede heet dizze riviere den Lek. Den Waal is veruut de waterriekste reviertak en ok den veurnoamsten veur de skeepvoart.

Den Waal geet vanof de vröggere soamenvleujing mit den Maas bi-j Woudrichem (vandage bekand as ofgedamden Maas) oaver in den Merwede en streumt doarnoa deur verkillende weage noar de Noordzee; et meeste water streumt deur den Noord, den Ni-jen Maas en den Ni-jen Waterweg.

Den Waal wödt mit den Nederrien en Amsterdam verbonden deur et Amsterdam-Rienkanaal (bi-j Tiel) en mit den Maas deur et Maas-Waalkanaal (bi-j Nimwaege) en et Kanaal van Sint Andries. Op dat leste punt streumt den Waal en Maas op nen ofstaand van 1,9 km langs mekare hen.

## Steaden an den Waal
De grootsten stad an den Waal is Nimwaege. Howal de stad op den linkerover ligt, strekt de gemeente zich sinds joaren ok uut oaver den rechterover, woarmet dizze gemeente as enige op beide overs ligt. De uutbreiding van Nimwaege noar den rechterover heet den Waalsprong. 

Andere grotere plaetse bunt Tiel (rechts) en Zaltbommel (links). Den Waal scheidt de Betuwe op den rechterover van op riege et Riek van Nimwaege, et Land van Maas en Waal en de Bommelerwerd op den linkerover.

## Aandere revieren

Den name de Waal wödt ok wal bruukt veur n old stuksken revierarm tussen deur et Zuud-Hollaandse eilaand Iesselmonde. Dizzen revierarm steet ok bekend under den name et Waaltje.
Velp

**Velp** kan verwiezen naor:

* Velp (Gelderlaand) - een plaots in de gemeente Rheden 
* Velp (Noord-Brabant) - een darp in de gemeente Grave
* Velp (revier) - een ziedrevier van de Demer (België)
Meddo

**Meddo** is een darp in de gemeente Wenterswiek in et meest oosteleke deel van den Achterhook in de Nederlandse previnsieGelderlaand. Et darp wöd deur (onder meer) de gemeente an-eduud as buurtschop en is doarmet et grootste buurtschop van de gemeente Wenterswiek, met 1.500 inwonners en ne oppervlakte van 28,25 km².

## Geografie
Meddo besteet uut ne dorpskern met ne karke uut 1864 en een groot butengebeed. De kern lig ongeveer 5 km ten noorden van Wenterswiek en ongeveer 6 km van Grolle en et Duutse Vreden.

De stroaten in ut buutengebeed hebt pas in 1994 stroatnamen ekreggen. Veur 1994 hadden de huze boerderi-jen as adres alleneg nen "D" evolgd deur een nummer. De huze waren in oplopende volgorde enummerd, moar hierbi-j wodden gin rekkening eholden mit waege. De nummering leep dwars deur et landskap in ne grote boage um et darp hen. De boerderi-jen met de adressen "D91" en "D92" lagen dus wal dichte bi-j mekare, moar neet an dezelfden weg. 

## Wettensweerdegheden
Twee van de grootste zwarfkeien in Nederland bunt in Meddo evonden. Eén van disse keien mit n gewicht van 38.000 kg steet bi-j et verblief van de plaatseleken voetbalklub. Den anderen kei hef n gewicht van ruum 43.000 kg en steet bi-j ut gemeentehoes van Wenterswiek.

Meddo is éne van de 10 winnoars van den landeleken *KERN met PIT Trofee 2004*, mit ne undernaeming um de laefboarheid op et platteland te verbetteren deur middel van rumere raegels veur boerderi-j-splitsing.

Et noaberschop/karkdorp Meddo hef ok nen voetbalklub, eneumd Sportklub Meddo. In de volksmond wöd dizze klub mangsmoal gewoon *Meddo* eneumd.

## Bekende leu oet Meddo
*Gerhard Uwland, skriever
*Riek Beskers, skriefster

## Uutgoande verwiezing
*Meddo natuurlek mooi
*Meddo.net
Huppel

**Huppel** is een buurtschop in de gemeente Wenterswiek, in den Achterhook in de Nederlaandse previnsie Gelderlaand. Huppel wödt mangsmoal samen eneumd mit et noast elaegen Henxel. Samen hebt dee noaberschoppen rundumme 750 inwonners en ne oppervlaakte van 17 km².

Huppel ligt noordelek van et darp Wenterswiek, in de richting van Meddo. Huppel en Henxel deelt een antal veurzeeningen, zoas de peuterskole. Beide noaberschoppen hebt wal ne eigen basisskole. Winkels of aandere koopleu bunt in beide noaberschoppen neet anwaezig woardeur de bewonners bunt anewaezen op veurzeeningen in den umrengende plaetse. Wal bunt doar twee zalencentra bi-j de campings in Henxel, woardeur een antal aktiviteiten toch organisierd kunt wödden in de 'eigen' plaatse. Ok de skooln wodt ebruukt deur et bleujende veraenigingslaeven.

Vrögger laefden de leu veural van den laandbouw moar noe is et meer gebruukt as laendelek wongebeed. Dankzi-j de boerderi-jsplitsing keert veule vort egoane gezinnen weerumme.
Roatum

**Ratum** is ne noaberschop in de gemeente Wenterswiek in den Geldersen Achterhook, in Nederlaand. Ratum ligt teagen de Duutse grenze an en hef ne oppervlakte van ruum 13 km². Et kenden in 2003 rundumme 374 inwonners. Et is de dunst bevolkte noaberschop van de gemeente Wenterswiek.

Ratum ligt ten noordoosten van Winterswijk. Der bunt neet völle veurzeningen in et darp anweazig. Hierveur bunt bewonners aneweazen op Wenterswiek. Vrögger kenden Ratum ne eigen basisskole en n tröpken winkels, moar in de löppe van de twintigste eeuwe bunt dizze vortegoane. De enige horekageleagenheid is evestigd in et vereanigingsgebouw *Emma*. Ondanks de krappe veurzeening is der wal n dudelek vereanigingsleaven. Ne vootbalvereaniging kent Ratum echter neet meer, dizzen is noa een soamengoan under den ni-jen name FC Trias verhuusd noar Wenterswiek.

Ratum kent nog altied ne duudeleke boernuutstraoling. De tröglöppe van den boernsektor is ne stukke minder as in de aandere noaberschoppen van de gemeente Wenterswiek. 

## Uutgoande verwiezing
* Webstea van Ratum
Brinkheurne

**Brinkheurne** is ne buurtschop in de gemeente Wenterswiek, elaegen in den Geldersen Achterhook, in Nederlaand. Brinkheurne telden in 2003 rundumme 271 inwonners, en hef ne oppervlaakte van 4 km². Et is doarmet wat oppervlaakte betröf den kleinsten noaberschop van de gemeente.

Brinkheurne ligt oostelek van Wenterswiek in de richting van Kotten. In olde tieden was Brinkheurne nen belangrieken skakel veur de smokkelroute tussen Wenterswiek en et net oaver de grenze met Duutslaand elaegen Oeding. Veur de meeste veurzeeningen is Brinkheurne an-ewaezen op Wenterswiek, al kent et wal ne eigen supermarkte en ne horekagelegenheid. Wieters is der in den noaberschop nog nen camping elaegen.
Kotten

**Kotten** is ne buurtschop in de gemeente Wenterswiek, in den Achterhook, in de Nederlandse previnsie Gelderlaand. Kotten hef ne oppervlaakte van ruum 13 km² en doar bunt rundumme 800 inwonners. Et wöd deur heur greutte mangsmoal darp eneumd, moar de plaatse völt formeel under et darp Wenterswiek. Moar et postadres wöd eschraeven as Winterswijk-Kotten.

Kotten is oostelek elaegen van Wenterswiek. Tussen Kotten en Wenterswiek ligt nog de noaberschop Brinkheurne. Kotten ligt teggen de grenze met Duutslaand, dreks oaver de grenze ligt et Duutse darp Oeding. Met dit darp was doar in de löppe van de geskiednis völle verkeer, zowal gewonen handel as smokkel en vermenging. Völle familienamen bunt doarumme te vinden an beide zieden van de grenze. 

## Uutgoande verwiezingen
*Kotten-info
Woold (buurtschop)

Et **Woold** is ne buurtschop in de gemeente Wenterswiek, in de Nederlandse previnsie Gelderlaand. Et kenden in 2003 rundumme 891 inwonners, verdeald oaver ruum 24 km². Et wöd deur de greutte soms ok ezene as gehucht of zelfs darp, moar de plaatse völt formeel under Wenterswiek. Mangsmoal wöd et postadres eschreaven as Wenterswiek-Woold.

Woold is zuud-oostelek eleagen van Wenterswiek, in n bosriek gebeed teggen de grenze mit Duutslaand. Doar löp ok nen weg den dreks noar de stad Bocholt in Duutslaand geet. In et Woold is doar gene echte ruulverkaveling ewest, woardeur de boern allemoale nog de olde en kleinere stukskes laand hebt. Noast bos en laandbouw kent et Woold ok n veanegebeed: et Wooldse Veane.

Woold kent n stark vereanigingsleaven, belangrieke veurzeningen bunt der ok te vinden zoas ne basisskole, twee kafé-restaurants en ne kamping.
Miste

**Miste** is ne buurtschop in de gemeente Wenterswiek, in den Geldersen Achterhook, in Nederlaand. De noaberschop hef rundumme 640 inwonners en hef ne oppervlakte van bi-jnoa 11 km².

Miste ligt zuud-westelek van Winterswijk en hef in et oosten n bosriek gebeed. De basisskole van Miste wöd edeald mit et kleinere Kolle. De basisskole is neet et enige wat edeald wöd. Zo is vootbalclub *MEC* ok edeald tussen de twee noaberschoppen. Vrögger leafden de bewonners veural van den laandbouw, moar noe is dat dudelek ne stukke minder. Miste kent rechtevoort nen groten trop kampings.

## Bekende leu oet Miste
*Henk Krosenbrink, skriever in et Achterhooks
*Bertha Vaags, skrievster in et Achterhooks

## Oetgoande verwiezing
*Webstea buurtschop Miste
Kolle

**Kolle** is ne buurtschop in de gemeente Wenterswiek, in den Achterhook in de Nederlandse previnsie Gelderlaand. Wat inwonners betröf is Kolle de kleinste noaberschop van de negen noaberschoppen in de gemeente met rundumme 258 inwonners. Kolle hef ne oppervlaakte van ruum 8 km².

Kolle geneet enige bekandheid deur et vaenegebeed Kollenbargervene. Kolle grenst an Vroagender (gemeente Oost Gelre (veurhen Lechtenvoorde)) en ok an Breevoort. Et centraole ontmoetingspunte van de noaberschop is et café. Elk joar is der in Kolle n volksfeest, woarbi-j et köningsscheten ne tradisie is. Wieters hef de noaberschop samen mit de angrenzende noaberschop Miste den voetbalklub *MEC* en kent et sinds et begin van de eenentwintigste eeuwe ok nen kleinen camping.

Tot halverwaege de twintigste eeuwe bestond de noaberschop veural uut boerderi-jen. Noe is et antal boerderi-jen kleiner, moar de boerderi-jen dee-t der nog stoat, bunt mangsmoal groot. Wieters is der n tröpken tundersbedrieve bi-jekommen.
Kollenbargervene

Et **Kollenbargervene** is n hoogvaene en bescharmd natuurgebeed elaegen in et midden van de liene Wenterswiek-Lechtenvoorde en wöd deurkruust deur de spoorliene Wenterswiek-Zutfent woar zeldzoame dieren en plaanten bunt dee-t nargens anders in Nederlaand laeft. Et gebeed is ontstoan in de leste iestied.  

In de 14de eeuwe wierd dit hoogvaene gebeed of-egraoven. In dee olde vaeneputten hef zich ni-j hoogvaen evormd. Umdat et gebeed gans kwetsboar is kö'j et alleneg bezeuken oaver an-egoaven wandelpaede. Umdat et nen brook is hebt zie doar n zogeneumd vlonderpad (zoggeneumde knuppelpaede van beumstemmekes) an-elegd um te veurkommen  dat bezeukers in den drek wegzakt.
 
## Ingriepen
Hoogvaene blef alleneg stark als doar good wöd umegoan met et gebeed. Neet lang eleden ging et bargafweerts met dit natuurgebeed. Zeldzoame hoogvaeneplanten en zeldzoame dieren gingen vort. Dat kwamen deur verdreuging en vermesting. Met doadkrachteg ingriepen hef Natuurmonumenten et Kollenbargervaene van den undergäng gered. Vervoeld oppervlaktewater kan neet langer et Kollenbargervaene in streumen. Met ne Europese subsidie hef Natuurmonumenten damwende eplaatst dee ok et raegenwater vaste-hold en doarmet verdreuging teggengoat.
 
## Plaanten en dieren
In et Kollenbargervene laeft biezundere vöggels, zoogdieren, amfibieën en reptielen. Doar is bieveurbeeld den kleinen bonten specht en havik, wezel, rengslange en heikikker. Noast vaenmös en wöllegrös greujt hier ok lavendelheide. De veendieken bunt begreujd met könningsvoaren, gagel en riesbes. Et zogeneumde blauwgröslaand dankt zienen name an de blauwe zegge dee doar greujt. Ok greujt doar nectarplanten dee zeldzoame zommervöggelkes antrekt.

## Uutgoande verwiezing en bronne
*Geskiednis van et Kollenbargervaene
Vraogendervaen

Et **Vraogenderveane** is n bescharmd veanegebeed noabi-j Vroagender in de gemeente Oost Gelre. Et gebeed wöd onderholden deur *Stichting Marke Vragender Veen*.

## Ontstoan
Rundumme 13.000 joar eleden, in et saalien, is mit et trögtrekken van et landies ne komme ontstoan. In dee komme is et water blieven stoan en kon zich sphagnum ontwekkelen. Sphagnum is ne eenpolige pleante dee alleneg an de boavenkante greujt en an de onderkaante ofstarft. Et ofestorven materiaal heupt zich op en vormt op den duur turf. Den opbouw van turf is ne trage veurtgäng, et greujt per joar rundumme 2 millimeter an. Boern in Vroagender ontdekken dat turf in gedreugden vorm ne zeer gooden brendstof was. Elken boer den n stuksken vean had begon mit et ofveanen. Later zol et gebeed wödden uuteveand woardeur grote putten ontstoonden dee völ water lepen. Sinds de tweede helfte van de 20ste eeuwe is et n bescharmd brookgebeed.

De Stichting Marke Vragender Veen is ontstoan noadat Natuurmonumenten et gebeed wol toovoegen an et angrenzende Kollenbargervene, woarmet et laandskoppelek éne geheel vormt. De boern hebt zich doarteggen mit haand en taand verzet. Zi-j hadden et gebeed hard neudeg veur de heide, holt en turf. De Akte is epassierd op 22 mei 1956 in Grolle en zo wierd et veane uut de hende van natuurmonumenten eholden. De stichting hef et onderhold van et Vroagenderveane en ok et "grote goor" noabi-j de slingeplas te Breevoort

Turf steaken was vrögger wal et belangriekste werk, veuraf wierd n stuk diek lieke emaakt um doar later den turf op te kunnen dreugen. Et steaken gebeurden in putten van 4 bi-j 4 meter woarbi-j de boavenste loage wierd vortedoane umdat doar onverteerd materiaal in zat.
De loage doarunder weerd estokken in plegge van 20 bi-j 20 centimeter dee dan op den diek wierden elegd, eerst vlak, zodat z-j konden andreugen, dan wierden zi-j estapeld an muren mit lochtgeate dertussen.

## Modden en Ringelen
Hoo deper zee kwamen hoo lösser den turf (modde), dizzen turf wierd mit de aleskuppe deruut ehaald en wödden verspreid totdat dizzen ne dikte had van rundumme 7 a 8 centimeter, noa enige tied wierden doar "strepen" op etrokken en deur wietere dreuging braken de turven op dee plaetse, dit neumden zi-j *"modden"*. daornoa gingen zee *"ringelen"*, dat wil zeggen, stapelen in ne runden toorn mit lochtgeate tot ne meter hoge zodat et aardeg op ne biejenkorf lek.

## Ofbeeldingen

Ofbeelding:Moeras.jpg|Verroadelek brook
Ofbeelding:Struik_eenarigwollegras.jpg|Eenarig wollegrüs
Ofbeelding:veenbes2.JPG|Venebeze (bescharmde soorte)
Ofbeelding:Drosera intermedia - Langwerpige zonnedauw.jpg|Langwarpigen zünnedaauw (bescharmde soorte)


## Uutgoande verwiezingen
*vragenderveen.nl
Slingeplas

Den **Slingeplas** is ne vri-jetiedsplas oostelek van Breevoort. De oppervlaakte van et meer bedreg rundumme 250 m2.

Den Slingeplas is ontstoan in de ruulverkaveling Aalten ende joaren tachtig, en uut-ebreid in de negentiger joaren. Et is deur nen diek escheiden van de Slinge en hef woarschijnlek edeend as oaverloat.

De leu künt hier zwemmen, zunnen, surfen en vissen. Et vri-jetiedsgebeed is ruum van opzet en volleadig ni-j inericht. Et hef ne oppervlaakte van 34 bunder.

## De umgeaving
* Oppervlakte totaal: 34 bunder.
* Water: 19 bunder.
* Strand + ligweide: 6 bunder.
* Parkeerplaatse: 3 bunder.
* Beplantingen: 3 bunder.
* Oeverstroken: 3 bunder.
Slinge

De **Slinge** is de name of bi'jname veur twee beaken in den Achterhook:
* De Grolse Slinge is ne beake dee ontsprönk achter Wenterswiek en noordelek wieterstreumt. 
* De Boaven-Slinge (of *Slingebekke*) ontsprönk in Duutslaand en streumt achter Wenterwiek et laand binnen. Ondanks zienen name, geet dizze zudelek wieter.
Scharve

Een **scharve** of **schaore** is een stukjen materiaal dat of-ebreuken is van bieveurbeeld  diggelwark, glaswark, keremiek en zoksoort dingen. Tegensworig vienen we vake scharven uut de Romeinse tied of een aander tiedpark, soms staon der dan belangrieke teksen of daotums op en wonnen bepaolde dingen uut de geschiedenisse dudelijk. As der oek een daotum op de scharve steet, ku-j daoran zien hoelange eleen der meensen ewoend hemmen. Deur onder aandere de scharven (en vanzelf oek achter-ebleven teksen) dee ze evunnen hannen bin ze derachter ekeumen dat der in bieveurbeeld Flevolaand vrogger oek meensen woenen.

Volgens 't volksgeleuf zollen scharven gelok brengen, as der en glas of wat aanders kepot geet dan heur je meensen vake zegen: *scharven brengen gelok*, mar a-j dan een spegel breken dan zol dat weer zeuven jaoren ongelok brengen.

Een scharve (van diggelwark) dee beschillderd is of waor wat in-ekarf is neumen ze een *ostracon*, van 't Griekse woord   (tò óstrakon).

In de vrogge twintigste eeuw was 't in de Nedersaksische contreien gebrukelijk veur kiender um "diggelhuus" te speulen mit scharven.

## Nedersaksisch
*Drèents:
***schaarf*, *schaarve*, *scharf*, *scharve*
***schaorte* (MD, ZWD)
***diggel*
***flinster* (beduudt ok "splinter")
*Stellingwarfs:
***diggel*
***schaarve*, *scharve*
***schaorte*, *schaote* (grote schaarve)
***flinter* (schaarvien, schilfertien)
*Veluws:
***scharve*
***schaore*
Robientjen

't **Robientjen** (*Carduelis cannabina*) is een zangvoegel uut de femilie van de vinkachtigen (*Fringillidae*).

Robientjes koemen in Nederlaand 't hele jaor veur. Je kunnen ze over 't vienen in heel Europa, West-Azië en Noord-Afrika. Ze kunnen 14 centimeter lange wonnen. Ze bouwen der nes in de bosjes en leggen gemiddeld vier tot zeuven eiers.

't Mannetjen ku-j herkennen an 't rood van kop en bors, meestentieds is de kleur of-edek deur de grieze veerranen. 't Vrouwtjen is over 't algemeen wat meer streperig etekend as 't mannetjen.

De zang is arg mooi en ku-j behalven in de ruitied 't hele jaor deur heuren.

Robientjes eten insekken en plaanten.

## Foto-uutstalling
 
Carduelis_cannabina.jpg|*Carduelis cannabina* 
Linnet-Mindaugas_Urbonas-2.jpg
Linnet-Mindaugas_Urbonas-3.jpg
Carduelis cannabina-young in nest.jpg|Een jong in 't nes
Carduelis cannabina cannabina MHNT 223 St Moré.jpg|


## Waornemingen in Nederlaand
* Kaorte mit waornemingen
* Waornemingen ku-j invoeren

## Uutgaonde verwiezingen
* SoortenBank.nl - beschrieving, ofbeeldingen en geluud
Woold

**Woold** kan verwiezen naor:

*Woold (buurtschop) - een buurtschop in Winterswiek
*Oerwoold - bos dat zonder tussenkomst van meensken ontstaon is
*Bos - begruuiing die veurnaemelik uut bomen bestaot
Haus der Niederlande

Et **Haus der Niederlande** (Nedersaksisch: *Huus der Nederlaanden*) is et huus in Münster woar in 1648 de vredesovverènkomst tussen Spanje en de Republiek der Zeuven Veraenigde Nederlanden wierd etekkend. Dizze ovverènkomst maken n ende an den Tachtigjoarigen Oorlog.

In de tied van de vredesonderhaandelingen neumden zi-j et gebouw et Huus van et Kroamersgilde.

Noe zit in et Haus der Niederlande verskillende instellingen op et gebeed van den taal, literatuur, geskiednis en politiek van et Nederlaandse taalgebeed. Dizze instellingen bunt verbonden an de Universiteit van Münster.

## Uutgoande verwiezing
http://www.hausderniederlande.de/
Oosterwolde (Gelderlaond)

**Oosterwolde** is een Nederlaons karkdarp dät heurt bie de Noord-Gelderse gemeente Oldebroek. De kern van 't darp had in 2005 830 inwoeners, mit de butengebieden mee-erekend had Oosterwolde 2.170 inwoeners in 2005 (bronne: CBS).
Klabatse

n **Klabatse** is n van wilgen vlochten hulpmiddel woarmit matten en klaiden oetklopt wörren. Dij wörren over n holten rek hongen, woarnoa de hoesvraauw t stof oet de klaider sluig. De noam komt den ook van t geluud dat doarbie ontstaait.

t Aantel strengen wilgen bepoalt hou stog of hou slap de klabatse is. As t vlochten dail (nait de stengel) mit twij wilgen môkt is, proat man van n 2-slagsklabatse.
Ien Nederlaand en Belgie was klabatse n hail gewoon broekensding, boeten Nederlaand en Belgie komt de klabatse bienoa nait veur. 

Tot wied ien joaren '70 van veurege aiw was ien de maiste hoesholdens wel n klabatse te vinden, dij behaalve op de klaiden sums ook op de moaze van antams broekt wör, woarop zie n froai vörmd môr pienleke ôfdrok aachterluiten. Tegenswoordeg wordt binoa allìnd nog de stofzoeger broekt om stof oet klaiden te hoalen.
Mönster

**Mönster** (Duuts: *Münster*) is n stadsdistrikt (*kreisfreie Stadt*) in et noordelek deel van Noordrhain-Westfele, Duutslaand. Et is de heufdstad van den Regierungsbezirk Mönster. Mönster hef 272.106 inwonners en 'n oppervlakte van 302,83 km². De Universiteit van Mönster is ene van de oldste universiteiten van Duutslaand.

## Geskiednis
Den name Mönster kump van et Latiense *monasterium* (klooster) en verwis noar de oprichting van et bisdom Mönster deur Karel de Grote in 793. Den eersten biskop was Liudger. Tiedens de Middeleeuwn was Mönster ne bleujende hanzestad. 

In 1534 verjogen deupsgezinden den toonmoaligee biskop Frans van Waldeck. Toon zi-j den macht in de hende hadden ekreggen, verspreidden zich de tieding dat Mönster et ni-je Jeruzalem was. Den ni-jen leider van de stad, Jan Matthijs, stond alleneg too dat gedeupte wedergeborenen in Mönster mochen wonnen; zi-j dee dat neet waren wödden verdreaven. Den verdreaven biskop stelden 'n ni-j leager samen mit steun van zowal prottestanten as de Rooms-Katholieke Karke en beleagerden de stad. In Mönster zelf radikaliseerden de beweaging. Jan van Leiden wierd uutendelek den leider en stelden gemeenschap van goderen en polygamie in. Een joar later (1535) veel de stad, en heelden de tröppe van den biskop ne wrede huusholding. Jan van Leiden wierd terecht-esteld en an de Lambertikarke hönk nog altied de kauwe woarin zien liek wierd tentoon-esteld.

De Vrea van Mönster en Ossenbrugge (Osnabrück) in 1648 maken van Mönster n onafhankelek bisdom: et gebeed blef hierdeur Rooms-Katteliek. Een aander belangriek underdele van de Vrea van Mönster was et ende van den Tachtigjoarigen Oorlog en de erkenning van de onafhankelekheid van Nederlaand deur Spanje. In 1672 veel Mönster under leiding van biskop Bernhard von Galen de Republiek der Zeuven Veraenigde Nederlaanden binnen. In Grunn wöd nog altied joarleks de oaverwinning op den biskop van Mönster (bi-j-enaamd *[[Bernhard von Galen|Bommen Berend]]*) herdacht, mit et Grunnegs Ontzet.

In 1802 wödden Mönster veroaverd deur de Prusen en tot heufdstad van Westfalen emaakt. Tiedens den Tweeden Wealdkrieg wierd Mönster veur et grootste deel verwoost deur allieerde bombardementen, moar noa den krieg wierd Mönster in olden stiel herbouwd.

Mönster hef samen mit Osnabrück de beschikking oaver n eigen vleegveld: Lochhaavn Mönster-Ossenbrugge.

## Monumenten
Belangrieke monumenten dee-t de historie van de stad beschrievt bunt:
* et laatgotiese stadhoes uut de 14de eeuwe, woar in 1648 de Vrea van Mönster wierd ondertekkend
* de gotiese *Lambertikarke* uut de 14de en 15de eeuwe
* den romaansen kathedraal uut de 13de eeuwe mit monumentaal binnenwark en astronomies uurwark uut 1542
* de zgn. *Überwasserkirche* uut de 14de eeuwe

## Uutgoande verwiezingen
* Webstea gemeente
Sollenpeper

n **Sollenpeper** is n setke van twij potkes mit doarien solt en peper dij voak op n bepoald rekje of bredke stoan. t Woord is den ook n soamentrekken van *solt en peper*. Baaidend kin man voak tesoamen aantrevven, omreden zai twij maist broekte spaiserijen ien de wereld binnen. De vörms verschillen van hail simpel van alluminienjum tot hail detailleerd mit beeldhaauwwaarken van Reumse goden van keramiek, porselain en bladgold. Deur t verbraaiden van de kookkulturen, kommen der aanders aal meer soorten kruden. Zolt en peper integreern den ook aal meer tuzzen dij aander kruden, woardeur de sollenpeper aal minder te zain is. t Maist worden zai nog zain ien ristoraants.
Darp (deurverwiezing)

**Darp** kan verwiezen naor:

*Darp - n kleindere woenplaotse as n stad
*Darp (Westerveld) - n dörp in Westerveld
Oostfalen

**Oostfalen** (Ostfaolen) was ene van de 4 gebeedsdeale van et olde stamhartogdom Saksen in de vrogge middeleeuwn. Et was eleagen tussen den Wezer, Elbe, Saale en Unstrut, in et zuden van et hudege Nedersaksen en Saksen-Anhalt. De aandere 3 Saksiese gebeden waren Engern, Noordalbingië en Westfalen.  

In de Annales regni Francorum wodden de bewonners van Oost- en West-Falen veur et eerst eneumd bi-j de beskrieving van et joar 784, toon Karel de Grote en zienen oldsten zönne Karel ten striede trokken teggen de Saksen; Karel de Grote teggen de "Ostfalaos" en zienen zönne teggen de "Westfalaos". 

Woarschienlek is et woord "falen" verwant an et Latiense "planus", in de betaekenis van veld of vlaakte. Oostfalen was dus et oosteleke laand van de Saksen. 

De anduding van de regio as Oostfalen is later in onbruuk eraakt; et dialekt van de bewonners wöd teggenwoordig wal Oostfaals eneumd.
Oostfaals

**Oostfaalsk** is eyne van de dialektgropen van et Westnederdüütsk. Et oostfaalsk wörd in Nedersaksen en Saksen-Anhalt espröäken. Oostfaalsk höyrt by et neadersaksisk. Et oostfaalsk wörd döär weynig löde espröäken, vöäral döärdat der völle steaden as Hannover en Brünswyk bünt, wår vöäral hoogdüütsk espröäken wörd. Et oostfaalsk leevt vöäral noch as halfdialekt van et höygdüütsk. Vake wörd et süvere oostfaalsk esene as westfaalsk med nen höygdüütsken invlood. So segt se neet "dy" en "my", mår "dik" en "mik". Ouk hev et oostfaalsk in vultooyde deylwöärden net as achterhooksk, west-twentsk en sallandsk en e-vöärplaksel : *e*segd, *e*dån en *e*gån.

## Dialekte
* Elve-Oostfeelsk
* Göttings-Groevenhoagsk
* Haaide-Oostfeelsk

## Referentys
Hertogdom Saksen

t Middeleeuwse **hertogdom Saksen** bestrek grote gebeden in t noorden van Duutslaand. t Was éne van de vief Duutse stamhertogdommen, t laand van de Saksen. Eur gebeed umvatten de Duutse daelstaoten Nedersaksen, Noordrien-Westfalen, Sleeswiek-Holstein, Saksen-Anhalt en delen van Saksen van noe. Hertog Hendrik den Leeuwe regeerden ok aover de gebeden Mekelenburg en Veurpommeren (den daelstaot Mekelenburg-Veurpommeren van noe). 

## Geschiedenis
Al in de 8e eeuwe kaozen Saksiese stammen ten westen van den Elve euren hertog den euren laegeranvuurder wierd. Den hertog wier dus steeds ekaozen, der was dus gene spraoke van arfopvolging zo as n paar eeuwen later tradisie wierd. As t riek van Karel de Grote in t verdrag van Verdun in 843 op-esplitst wörd en ziene arfopvolgers zich neet völle meer van de lokale problemen (invallen van de Noormannen under aandere) antrokken, kraegen de Saksiese hertogen nen groteren macht en autonomie. - t is in dee tied dat under aandere ok den graaf van Vlaonderen zienen macht uutbreidden. -

Hendrik de Leeuw had ne geslaogde uutbreidingspolitiek evoerd maor kreg t an den stok met keizer Frederik I Barbarossa den um in 1180 naor Engelaand verbanden. t Hertogdom wierd opni'j kleiner en meer oostelik. Den hertogeleken titel ging naor Bernhard III van Saksen. Dit was t ende van t middeleeuwse hertogdom Saksen.

Naodat de breurs Johan en Albert II ne tied samen regeerden, splitsten zi'j kort nao 1272 eur riek in de hertogdommen Saksen-Lauenburg en Saksen-Wittenbarg. Der was noe onaenigheid aover wee t Saksiese stemrecht zol arven um de keizers van t Heilige Roomse Riek te kezen. In 1356 kreg Saksen-Wittenbarg dizze rechten tobedaeld in den Golden Bul. Saksen-Wittenbarg wörd dan ok algemeen ezene as den opvolger van t hertogdom Saksen en völ-al gebruukt zi'j dan de ok den olden name veur dit ni'je hertogdom. Um onderscheid te maken met andere Saksiese hertogen spraekt ze vanof dan aover t keurvorstendom Saksen. 

In 1806 wörd t gebeed deur Napoleon verhaeven tot t köninkriek Saksen.

## Hertog van Saksen
Howal der vanof 1180 neet echt n hertogdom Saksen meer is, drogen nog völle edelleu tot in de 20e eeuwe dizzen adelliken titel. Dit kump umdat t gebeed deur de eeuwen hen in völ kleinere hertogdommen is op-esplitst dee veulal in euren name verwiest naor Saksen. Howal den titel steeds ekoppeld was an n geheel van heerlikheden en grondbezit, was hi'j toon al ontdaon van zowat alle territoriale en juridiese gezag. Zo drogen de eerste Belgiese könningen ok den titel *hertog van Saksen*, maor in 1920, nao den Eersten Waeldkriege beslot könning Albert I den titel en den familiename Saksen-Coburg-Gotha neet meer te gebruken.

## Saksiese hertogdommen bunt onder aandere
* Saksen-Altenburg
* Saksen-Coburg
* Saksen-Coburg-Eisenach
* Saksen-Coburg en Gotha
* Saksen-Coburg-Saalfeld
* Saksen-Eisenberg
* Saksen-Gotha
* Saksen-Lauenburg
* Saksen-Weimar
* Saksen-Weimar-Eisenach
* Saksen-Wittenbarg

Dizze hertogdommen wordt al sinds de vrogge middeleeuwen bewond deur Thüringers. Teggenswoordig bunt dizze hertogdommen dan ok verenigd tot den daelstaot Thüringen.
Annales regni Francorum

De **Annales regni Francorum** bunt annalen van de Frankiese könningen oaver de tied van 741 tot 829. Zi-j beheurt, met de Annales Laureshamenses, de Annales Bertiniani en de Annales Fuldenses tot de belangriekste bronnen veur de poletieke en kriegsgeskiednis van de Karolingiese tied.

De Annales bunt samen-esteld deur minstens 3 skrievers, woarunder meugelek Einhard. Den eersten skriever beskref (weerummekiekend) de tied tot an et anleggen van de Annales (rundumme 788-793); noadeen wödden zi-j meer van et joar beskrievend. Der waren skrievers wisselingen in 795, 808 en meugelek ok in 820.

Veurtzettingen van de Annales bunt de Annales Fuldenses veur et Oostfrankiese riek tot 902 en de Annales Bertiniani veur et Westfrankiese riek tot 882.

De Annales bunt gene geskiedskrievingen zoas teggenswoordeg gebrukelek; de gebeurtenissen wodden beskraeven vanuut et staandpunt van de Frankiese könningen, met as bi-jkommend nut et rechtvoardigen van bepoalde politieke en kriegsdoaden.

Umdat der nen armoo an skrifteleke bronnen uut dee tied besteet, bunt de Annales toch van groot histories belang.

## Uutgoande verwiezing
* Annales regni Francorum
Transsylvanische Saksen

De **Transsylvaniese Saksen** (Duuts: *Siebenbürger Sachsen*; Nedersaksisch: *Zeuvenburgen*, Hongaars: *Szászok*) bunt ne etniese groep van Duutsen eursprong dee vanof de 12de eeuwe in Transsylvanië bunt goan wonnen. Et is noa de Hongaarse minderheid de grootste minderheid in Roemenië. De kolonisatie van de Saksen van Transsylvanië begun toon den Hongaarsen könning Géza II (1141-1162) Duutse volken noar zien riek reep um de Hongaarse grenze te verdeadegen.

Noa de Mongoolse invallen van 1241-42 wöddden völle Duutse nederzettingen under den voot elopen en kats af-ebrokken. Noadat de Mongolen vort waren wierden de nederzettingen verstarkt. Et gebeed kreg den name *Siebenbürgen* (Zevenburgen) noar de zeuven verstarkte steaden: 
* **Bistritz** (Bistriţa, Beszterce)
* **Hermannstadt** (Sibiu, Nagyszeben)
* **Klausenburg** (Cluj-Napoca, Kolozsvár)
* **Kronstadt** (Braşov, Brassó)
* **Mediasch** (Mediaş, Medgyes)
* **Mühlbach** (Sebeş, Szászsebes)
* **Schässburg** (Sighişoara, Segesvár)

De benaming *Saksen* verwis neet noar den Duutsen deelstoat Saksen van noe, moar is ne ofgeleide van et Latiense *Saxones*, wat in de middeleeuwn stoond veur verschillende Duutse volken, wat waorschienlik n *[[pars pro toto]]* is, net zoas de Fransen de Duutsers Alemannen nuumt. De Transsylvanies Saksen vormden in de middeleeuwn samen mit de Szeklers en de Hongaarse edelleu de 3 naties van Transsylvanië. Net veur en noa den val van de mure bunt völle Transsylvaniese Saksen noar Duutslaand etrokken. 

In Roemenië bunt nog darpen te vinden mit ne Saksiese minderheid. Doar stoat nog (olde) karkskes met Duutse teksten op de mure, zoas in Biertan. In Oost-Moldavië (republiek), in Soroca, steet n kasteel dat deur de Saksen ebouwd is. Dit is et meest oosteleke punt woar de Transsylvaniese Saksen bunt ewest. 

## Bevolkingsantallen
* 1910: 800,000 
* 1956: 384,708
* 1977: 359,109
* 1992: 111,301 
* 2002: 60,008
Abcoude

**Abcoude** is n darp en ne veurmaolige gemeente in t noordwesten van de Nederlaandse provinsie Utrecht, grenzend an de gemeente Amsterdam. De gemeente is op 1 mei 1941 ontstaon uut t samengaon van de veurmaolige gemeenten Abcoude-Baambrugge en Abcoude-Proosdij en is op 1 januari 2011 op-egaon in de ni'je gemeente De Ronde Vaenen. Deur grenswiezigingen beheurde Abcoude eerder tot de Nederlaandse provinsies Noord-Hollaand en Zuud-Hollaand. 

Midden deur Abcoude stroomt de Angstel, die uutmondt in t Abcoudermeer en daornao deurgeet as Holendrecht. Ok ligt t plaetsjen an de rivier t Gein; dit trekt, onder meer vanwege de historiese umgaeving, veule toeristen.

## Aandere darpen van de veurmaolige gemeente
*Baambrugge
*Stokkelaorsbrugge

## Trivia
Abcoude is de enige plaatse in de waeld dee met ABC begunt en bovvendeen mit de twee daoropvolgende letters *DE* endigt.

## Zee ok
*Fort bi'j Abcoude
*Gein

## Uutgaonde verwiezing
*Webstae van de gemeente
NettPlatt Neddersassen

**NettPlatt Neddersassen** is een sociaol netwark van lu die as heur in de Duutse dielstaot Nedersaksen inzet veur de Platduutse spraoke. 't Netwark is een onderofdieling van de Niedersächsische Heimatbund en wördden op 22 mei 2008 op-ericht op de Neddersassendag in Nordenham.

Ien van de eerste acties van NettPlatt Neddersassen hef een oproep ewest um 't Platduuts een bètere stee te geven in 't onderwies in Nedersaksen. In de op 10 juli 2008 uutebrochte *Stellungnahm to Plattdüütsch in’t Bildungswesen* stelden NettPlatt Neddersassen drei menieren veur um 't Platduutse onderwies an te fietern:

* skoelmeisters veur 't Platduuts mut wörden op-eleid an de Universiteit Ollnborg;
* 't Platduuts mut op alle skoelvörms en opleidingsniveaus een stee kriegen in 't examen;
* 't onderwies mut officieel as tweitalig erkend wörden.

't Platduuts erkent en steunt ze in Nedersaksen onder diel III van 't Europees Haandvest veur regionaole talen of talen van minderheden.
Deepn

**Deepn** (vereenvoldigde oetsproake van *Deepnheim*) is een pleatsken in de gemeante Hof van Tweante (2001), in et zuudwesten van Tweante. Vuurdat de gemeente Hof van Tweante bestund was Deepn zelf ne gemeente. Der wont rond de 2630 leu.

Deepn steet bekeand um de beeldende kunst en de noar verholding völle kastelen (zesse in totaal). In et verleden wör Deepn al een moal ekeuzen as "Greunste Gemeente van Nederland" en hef dus völle natuur te beden.

## Geskiedenisse
Deepn is één van de euldste steaden van Twente. Et ontstund oet de hearlikheaid Deepn wat beheard wör duur de Hearen van Deepn. In de tweede helfte van et 12e joarhonderd wör Deepn van de Graven van Dahl, duurdet Regenwice van Diepenheim doar bie in trouwden. In 1331 wör Deepn verkocht an de bisskop van Utrecht.

In 1224 wör 'n kapel van et Hoes van Deepn verheven tot parochiekaarke, en et laand wat doarbie heurden wör of enömmen van de parochie van Maarkel, woar et eerst bie an heurden. De kaarke richten zik op 'n Heligen Johannes den Deuper. Rechtevoort is et ne Nederlands-Hervörmde kaarke.

Duur de Reformasie wörden de leu oet Deepn Protestants, mer de noaberskop Maarkvealde, wat ook an Deepn heurden, bleef Rooms-Katholiek.

An de industrialisatie van et 19e joarhonderd hef Deepn neet met edoan. Doarumme is et nog aait et kleinste städken van Twente. De inwonners zelf neumt et gearne leefhebbend et *Stedeken*. 

Duurdat der zovölle kastelen um Deepn hen ligt met grote heuve en landeriejen, hef et städken nen landeliken, bosrieken anblik. De meeste inwonners bint tot wied in et 20e joarhonderd boer ebleven.

Et kan wean dat Deepn nooit officieel stadsrechten ekregen hef. Mer et verhaal wil at 'n Hear van Deepn 'n papier skient eskreven te hebben woerin as hee Deepn töt stad verkloare. Dissen akte zol woarskienlik in 1597 in nen groten brand verlöaren wean egoan. In 1602 is een niej stadrecht oeteskreven in de vörm van et nieje stadsbook.

## Toerisme
Toeristen in Deepn komt vuural op de 6 kastelen op of. Ook de watermölle Den Haller, den as al in et 12e joarhonderd in de beuke neumd wör, trekt nen hoop kiekvolk. Disse mölle gebrok et water oet de möllenbekke. Wieters bint der verskillende kunstoetstallingen en antiekwinkels te vinden. Alle joaren is der op kasteel Warmelo een festival met zandbeelden.

## Bekende leu in en oet Deepn
*André Manuel - *Komiek, akteur en leedkesskriewer*
*Annie Schreijer-Pierik - *politiekvrouwe*
*Wibi Soerjadi - *pianist*
*Sander Schimmelpenninck - *televisiemaker, kolumnskriever, twitteraar*

## Oetgoande verbeending
*VVV Deepn ''(Hollaands)''
Institut für niederdeutsche Sprache

't **Institut für niederdeutsche Sprache** (Platduuts: *Institut för nedderdüütsch Spraak*), körtweg INS, is een boavenregionaol wetenskoppelijk instituut veur 't onderzuken en anfietern van de Platduutse spraoke, literetuur en cultuur. 't INS wördden op-ericht in 1973 en huust in Bremen, daoras 't een Platduuts cultuurcentrum mit bibliotheek hef. Ien van de oprichters van 't instituut was de bekende germanist, Platduutse skriever en veurdrager Ivo Braak.

't INS zöt heur warkzemheden as:

* 't verzameln, documenteren en wetenskoppelk onderzuken van 't Platduuts, bename zoas ze det vandage gebruukt;
* 't adviseren oaver Platduuts taal- en cultuurbehold;
* 't uutgeven van publicaoties en holden van bi'jienkomsten;
* 't uutbrengen van ni'js via de media;
* in de maande warken mit vergeliekbere instellings, ok buten 't Platduutse taalgebied.

## Uutgaonde verwiezing
* Webstee van 't INS (Hoogduuts, Platduuts)
Annie Schreijer-Pierik

**Johanna Maria Gertruida (Annie) Schreijer-Pierik** (Depen, 17 februwoari 1953) is ne Nederlaandse boerinne en politiekvrouwe. Vuur et CDA is he lid van et Europees Parlemeant.

Schreijer-Pierik keump oet et Rooms-Katholieke kearkdoarp Hengevelde, woar as he met öare femilie ne boerderieje beheart. Noadat he har leard veur de landbouw-huishoudskole volgden he langs ne oawendskole van 1976 tot 1979 et Middelbaar Algemeen Voortgezet Onderwijs (Mavo). Van 1991 tot 1995 was he lid van de gemeanteroad in Ambt Dealden en van 1995 tot 1998 was he lid van de Provinsiale Stoaten van Oaweriessel. Van 19 mei 1998 tot 17 juni 2010 was he Tweede Kamerlid. As kamerlid was he seend 2004 veurzitter van de vaste kommissie veur Laandbouw, Natuurbehear en Voedselkwaliteat.

In mei 2014 wörden Annie Schreijer-Pierik in et Europees parlement ekoazen. Bie de verkiezingen kreag he 113.123 veurkeursstemmen. In et Europees parlemeant is he lid van de road veur  Milieu, Laandbouw en Viskerieje.

Annie Schreijer-Pierik maekt heur stark veur et behoold van et Nedersaksisch. Ze orgeniseerde september 2016 een konfereensie in et Europarlement om de meugelikheden nao te gaon. De anwezigen kregen zoe’n vuuftien flitsprissentaosies van deskundigen, vaeke in et Nedersaksisch of Nederduuts. Tussendeur gavven Schreijer-Pierik en Duutse kollega Jens Gieseke ofwegings en meugelikheden. De Europese Kemmissie het toezegd goeie projekten subsidiëren te willen en nuumde et kader. De Raod van Europa beschreef kot de warking van et Europees Haandvest veur regionaole taelen of taelen van minderheden. "

Schreijer-Pierik is ok ambassadeur van streektaelorgenisaosie SONT (www.sont.nl).

## Persoonlik
Annie Schreijer-Pierik is trouwd en hef dree keender. Hee heurt bie de Rooms-Katholieke Keark.

## Oetgoande verbeendiges
* Profielziede, Parlement.com
Wiek bi-j Duurstee

**Wiek bi-j Duurstee** is ne stad en gemeente in et zuden van de Nederlandse previnsie Utrecht. De gemeente had 23.762 inwonners (1 januari 2019) op ne oppervlaakte van ne kleine 48 km² woarvan moar 'n klein deel water is. Deur en langs Wiek bi-j Duurstee streumt de revieren Nederrien, Lek, Kromme Rien en et Amsterdam-Rienkanaal.

Wiek bi-j Duurstee hef nen stedenbaand mit Jičín (Tsjechië).

## Geskiedenis
De stad Wiek bi-j Duurstee kreg in 1300 stadsrechten en was ebouwd an et kasteel Duurstee, vandoar den name Wiek bi-j Duurstee. Tiedens de Romeinse tied stoond hier n fort, ok leep de noordeleke grenze van et Romeinse riek dwars deur Wiek bi-j Duurstee. Doar bunt ok nog veul vondsten edoan uut dizze tied, dee'j könt zeen in Museum Dorestad.
Op dee plaatse bevondt zich tiedens de Vrögge Middeleeuwn éne van de belangriekste haandelsplaetse: Dorestad. Rundum 850 veel Dorestad noa n anval van de Vikingen. Zo wil toch de geskiedskrieving wat bi-j veul leu in trek is. Doar möt echter ernstig reakening met wödden eholden dat natuurleke en (kark)politeeke umstendigheden tesamen mit de verskoevende machtsverholdingen woarschienlek ne belangriekere rolle speulden. Den Rienbedding zol zich wat verplaatst hebben, den haavn zol dee tied ok beginnen te verzaanden en doarboaven kwamen doar ne waterstieging. Et verval van Dorestad betekkenden bleuj veur Tiel, Deventer en Utrecht.

## Darpen
De gemeente besteet uut de stad Wiek bi-j Duurstee (18.376 inwonners) en is op 1 januari 1996 samen-egoane mit de gemeenten Cothen (2.973 inwonners) en Langbrook (2.110 inwonners).

## Bezeenweerdig

### [[kasteel|Kastelen]]
* kasteel Duurstee
* kasteel Grönesteyn
* kasteel Hindersteyn
* kasteel Leeuwenburg
* kasteel Lunenburg
* kasteel Rhienestein
* kasteel Sandenburg
* kasteel Walenburg
* kasteel Weerdesteyn
* kasteel Zoelenburg

### [[Mölle]]
* koornmoölle Oge in et Zeil (Cothen)
* koornmoölle Rien en Lek (Wiek bi-j Duurstee)

### [[festival|Festivals]]
* Kleurriek Wiek
* Jazz by Duurstee
* Gospel by Duursede
* Shantyfestival
* Maziekpop

### [[museum|Musea]]
* Museum Dorestad

## Wettensweerdegheden
* Wiek bi-j Duurstee hef nen bi-jname: "Dorestad" (ne eslaagde haandelsstad). Et is neet zo dat et ni-je Wiek bi-j Duurstee ne rechtstreakse veurtzetting is van et olde Dorestad. Et is verneumd noar kasteel Duurstee, dat op ziene beurte weer eneumd is noar Dorestad.
* Mölle Rijn en Lek in Wiek bi-j Duurstee wöd wal es *De mölle van Ruysdael* eneumd. Den skilder Jacob van Ruisdael zol op ne beroomd skilderi-je de mölle hebben vereeuwigd. Dit is neet woar; op et skilderi-je woaroaver et geet steet ne kortbi-j eleagen mölle woar noe alleneg nog moar de fundamenten van oaver bunt.
* Op 14 november 1998 meerden Pekskesboot 12 an tidens den laandeleken intocht van Sunterkloas. Tiedens dizzen intocht maken Erik van Muiswinkel zien earste optreaden as Heufdpiet.
*Ne göpse weatenswoardegheid is dat Wiek bi-j Duurstee de oldste karmis van Nederlaand hef.

## Uutgoande verwiezingen
*Webstea gemeente Wiek bi-j Duurstee

## Galleri-je

Ofbeelding:Wijk bij duurstede molle.jpg|De Mölle
Ofbeelding:Wijk bij duurstede stroate.jpg|Winkelstroate
De Rongde Venen

**De Rongde Venen** (Nederlangds: *De Ronde Venen*) is n gemeente in t noordwesten van de Nederlangdse provinsie Utrecht en het n oppervlakte van 116,98 km² (waorvan 16,21 km² waoter). Mijdrecht is de hoofdplaots van de gemeente.

## Gesjiedenis
t Gebied De Rongde Venen is ontstaon deur t turf aofsteken en inpoldering. Rongdom t gebied leagen de rivieren de Kromme Mijdrecht, de Amstel, de Waver, de Winkel, de Angstel en de Aa. Disse waoteren vormen n bienao esleuten, rongde vorm, waorbinnen t gebied in-epolderd (verkaveld) wier. 

De gemeente is in 1989 n samengaon eweest van de vroegere gemeenten Mijdrecht, Vinkeveen en Waverveen en Wilnis. De gemeente De Rongde Venen zo as nong is, is op 1 jannewaori 2011 ontstaon deur t samengaon van de vroegere gemeenten Abcoude en De Rongde Venen.

## Geografie
De Rongde Venen bestaot veural uut in-epolderd veengebied. In t noordoosten van de gemeente he'je de Vinkeveense Plassen. Tussen de ouwe darpen van Mijdrecht, Vinkeveen en Wilnis he'je de grote sentraol elegen polder Groot-Mijdrecht.

## Darpen
*Abcoude
*Amstelhoek
*Baambrugge
*De Hoef
*Mijdrecht
*Vinkeveen
*Waverveen
*Wilnis

## Uutgaonde verwiezingen
*Webstee van den lokaole omroep
De Meele

**De Meele** is een buurtskop an de noordwestkaante van 't dörp Ni'jlusen in de Oaveriesselse gemiente Dalsen. De buurtskop lig in de dreihoek Zwolle-Ni'jlusen-Stappest.

De Meele is een uutestrekte, agrarische streke an de gelieknamige weg 'De Meele'. De streke löp min of meer parallel an de N377. Ze strekt heur uut van de snelweg A28 in 't westen töt an de buurtskop Den Hulst in 't noorden van Ni'jlusen.

An de Meele viej nog een riege olde boerderi'jen, een vroggere legere skoele daoras ze een woonhuus van hebt emeuken, een Rehoboth-karkien en een köppel bedrieven. De bedrieven ligt mit name op 't industrieterrein De Meele / De Grift in 't oosten van de buurtskop. Dit industrieterrein breidt ze aldeur wieder uut hen de A28 en De Lichtmis. Bewoners hebt heur in een buurtcomité verienigd um 't verlies van 't laandelijke karakter van De Meele tegen te gaon.

De spoorliende Zwolle-Möppelt deurkruust de Meele.

## Bronnen
* Webstee van de gemiente Dalsen
* Infostee oaver Ni'jlusen
* Sterken Rzn, H. (1976), *Ni'j luusen mien dörpien*, Ni'jlusen: eigen beheer
* Weerd, Jakob de (red.) (2007), *Fotoboek Nieuwleusen*, Ni'jlusen: Ni'jluusn van vrogger
Eemnes

**Eemnes** is een plaots en gemeente in de Nederlangdse previnsie Utrecht. De gemeente had op 1 febrewaori 2008 zo'n 8.950 inwoeners (bron: CBS) en het een oppervlakte van 33,67 km² (waovan 2,54 km² waoter). Binnen de gemeentegrenzen liggen gien aore kernen. 

Eemnes bestaot vanouds uut twee delen: *[[Eemnes-Binnen]]*, dat veural bestaot uut een antal boerderiejen langs de Wakkerendiek, en 't iets noordelijker elegen *[[Eemnes-Buten]]* waor een antal grote nieuwbouwwieken neer-ezet bin. Alle twee de stadsdelen hebben apart stadsrechten ekregen (-Binnen: 1439 en -Buten: 1345). Alle twee de kernen hebben een historische Hervormde Kark. Bie de kark van Eemnes-Buten is de bouwstiel van de toren of-eleid van de Utrechtse Domtoren. Der een toren ebouwd in Amerongen die zwat 'tzelfde is. In Eemnes-Buten staon daornaost nog een antal ouwe huusjes van de vroegere darpskern, en een klein oud raodhuus dat nong in gebruuk is as resterant.

## Geboren in Eemnes
* Henk van Dorp (18 meert 1940), Nederlangdse verslaggever en tillevisieprissentator
* Erik van Muiswinkel (4 augustus 1961), Nederlangdse kleinkunstenaor

## Trivia
* In Eemnes staot de luxe villa van 't tv-pregramma De Gouden Kooi waorin tien deelnemers der eigen op leten sluten. De finaole was op 22 mei 2008.
* Eemnes het ok een voebalclub, SV Eemnes. De club vierde verscheien jaor 't 60-jaorig jubeleum en 't eerste elftal komt nong uut in de 2e klasse B.

## Uutgaonde verwiezingen
*Webstee van de gemeente
*De Eem in beeld