Grunnegs (spèllen)

De **spèllen van t Grunnegs** is n nait-offisjele veurkeursspèllen, baseerd op dijent van K. ter Loan. t Is òfstimd op de Nederlaandse spèllen om op dizze wieze de Grunnegse spèllen zo simpel meugelk te holden. Toch binnen der wel n aantal verschillen. Ien t Grunnegse online woordenbouk https://woordwaark.nl/ binnen meerdere woordenbouken te vienden dij verschaaidende spèllens aanholden. De twij modernste binnen dij van Ter Loan en Reker, dij roegweg dezulfde spèllen volgen. Doarom wordt op dij webstee ook verwezen noar de spèllensregels oet t Zakwoordenboek van Reker. Dijzulfde spèllen wordt ook broekt in n riegje Grunnegstoalege tiedschriften en cursussen. Veul lu hebben t doarentegen nait leerd, en schrieven dus fonetisch (of haildaal gain Grunnegs).  

## Oetgangspunten
* Veuraal schrieven zo as t oetsproken wordt, dus gain *politie*, mor *plietsie*
* Wel grammoatikoal korrekthaid beholden, dus nait *weden*, mor *wezen*. t Is ja ook *wees*, nait *weed*.
* Zo veul meugelk de *c* vervaangen deur *k* of *s*, dus nait *dialect*, mor *dialekt*
* Engelse lainwoorden nait veraandern; dus gain *sjört* mor gewoon *shirt*, gain *sörves* mor gewoon *service*

*oetwaarkens en meer regels hieronder*

## Woorden ìndegend op ''-en''
Dizzent worden ien t Grunnegs voloet schreven, ondanks dat zai aaltieds iensloekt worden. Oetzönderns binnen (waark)woorden dij ìndegen op: *-elen* en *-eren* of *-eling(en)* en *-ering(en)*. Hierbie wordt -n wel achter de l of de r plakt.  

Bie geogroafische noamen dij ìndegen op *-en* wordt de *-en* zo veul meugelk vot hoalt. Veurbeeld:

## Lözze lettergrepen
Net as ien t Nederlaands wordt ien t Grunnegs n laange klinker ien n sloten lettergreep nait mit twij letters schreven:

## Oa of ao?
Ien t Grunnegs bestaait gain twiefel: aaltied *oa*. Dus *proaten*, *kloagen* en *knoal*. As der ien t Nederlaands n woord veurkomt mit n -oo dij n -oa oetsproak het, wordt dizze ien onveranderde vörm overnomen ien t Grunnegs. Dus gain *noard* of *oar*, mor gewoon *noord* en *oor*.

Bie woorden as *zo as* (zoals) wordt t woord òfbroken om te veurkommen dat de -oa oetsproken wordt as de -oo ien noord.

## Apostrof
As der aan de rechterzied letters votvalen, den wordt de apostrof wel schreven. Valen der letters aan t linkerkaant vot, den wordt der gain apostrof schreven:

Ien ain enkel gevaal wordt de letter aan t woord vastplakt: *soavends, smörns, smiddags*

t Votvalen van de *-e* ien *de* wordt voak nait schreven of wordt vervongen deur t lidwoord "t", wegens grote overainkomst ien oetsproak.

## U of ö
Ien de Grunnegse toal binnen verschaaidene woorden woarbie de schriefwieze zo wel mit n -u as met n -ö wezen kin. n Goud veurbeeld hierveur is t woord *Grunnen*. Dit wordt ien n groot dail van de provìnzie as **Grunnen** schreven, mor ien Oost-Grunnen zel t eer as **Grönnen** spèld worden. Baaide vörms worden juust rekend. Op Wikipedie wordt de -u bruukt, omdat n veurkeursregel van t Grunnegs is, zo min meugelk vrumde taikens te gebruken.

## Trema
Ien t Grunnegs vaalt t Nederlaandse trema vot en wordt nait vervongen. As der n woord staait as Itoalie, wait de Grunneger dat hai of zai t oetspreken mout as Itoalië.

## vv
As woorden ien t Nederlaands twij moal -f hebben, bieveurbeeld "koffie", den wordt dit ien t Grunnegs dubbel -v, dus "kovvie". Woorden kinnen net as ien t Nederlaands noeit ìndegen op n -v.