Tonko Ufkes

**Tonko Ufkes** (Zeuvenhuzen, 1958) is n Grunneger dichter, schriever en historicus. Ien t Westerketiers schrift er verhoalen, gedichten, en stukjes over geschiedenis en toal.

## Grunnegstoalige schrieverij
Ien 1989 is Ufkes van geschiedenisleroar onderzoeker ien t butenlaand worden. Toen er brieven schreef noar zien olders thuus, kwam e d'r aachter dat t Grunnegs hiel geschikt was om hum op pepier uut te drukken. Vanòf 1989 dreug er geregeld bie aan t Grunneger literaire tiedschrift ''Krödde'', eerst veural gedichten en loater meest verhoalen. Ok vanòf dat joar is hij metwaarker van t tiedschrift *[[Toal en Taiken]]*.

Sinds 2008 dragt Ufkes waark bie, veural verhoalen, an t Drents letterkundig tiedschrift ''Roet'' en is er stukjesschriever veur t Dagblad van het Noorden. Ok dreug er bie an t Grunnegstoalige webstee Webloug, dat ien 2019 stopte.

Soamen met aandern stelde er n nust boeken soamen, zoas e drijdielige Verzoamelde gedichten van Jelte Dijkstra (2004-6, met Bindert Helder) en  *Lezen en schrieven in Grunneger toal* (2008, met Tonnis Musschenga). Hij het biedroagen leverd an veul publikoatsies.

Ufkes is hoofdredakteur, en ien van de oprichters, van t in 2016 oprichte digitoale tiedschrift ''Oader'' veur Grunneger literatuur. In 2019 kreeg er veur zien proza de Freudenthal-Pries, de belaangriekste pries veur literatuur ien t Nedersaksisch.

## Thematiek
De gedichten van Ufkes goan over alledoagse belevenissen en ervoarings ien en rondom gezin, huus en heem. Weeromkerende thema's ien zien verhoalen binnen:
* vogels, en wat die veur mìnsen beduden (bv. symbool veur de breekboarheid of juust de hardnekkigheid van t leven);
* erotische spanning en toenoadering tuzzen mannen en vraauwen (voak mìnsen die scheiden binnen, weduwnoar/weduwe binnen of aanderszins allien binnen);
* oldere mìnsen, die sums noabie de dood stoan en een pazzend ìnde zuiken;
* leven op t laand en kortbie de natuur.

## Geschiedkundig waark
Ufkes het geschiedenis studeerd aan e Rieksuniversiteit Grunnen. Hij is specialiseerd ien archiefonderzoek, haandschriften uut de 16e en 17e eeuw, en historisch onderzoek ien direkte reloatsie tot archeologisch onderzoek. Veur de tiedschriften *Stad & Lande* en *Groninger Kerken* schrift er veurnoamelk over 17e-eeuwse onderwarpen.

## Citoat
*Bulten blad lijt al op e grond en e stroeken hangen vol bessen. Riepe vruchten, kloar om te oogsten. En dan de vogels; niet meer allent of ien koppels mor nou worden het hiele wolken, wolken van sprutters en kiewieten. Haarst is de mooiste tied van t joar, van t leven misschien.*

Uut 'Stevels', verhoal ien *n tuut op beide schelpen*

## Waark
* *Deur de tied* (gedichten) (Profiel, Beem, 1993)
* *n Dichtjoar* (gedichten) (Servo, Assen, 1997)
* *Wottervaarf* (verhoalen) (Servo, Assen, 1999)
* *Uutvlogen* (gedichten) (Servo, Assen, 2004)
* *Fien zilverglaas* (gedichten) (Servo, Assen, 2007)
* *Op e tast* (gedichten) (Servo, Assen, 2009)
* *n Tuut op beide schelpen* (verhoalen) (Het Drentse Boek, Beilen, 2015)
* *Ongeliek* (verhoalen) (Het Nieuwe Kanaal, Liwwadden, 2018)
* *Boeten, nog niet binnen* (gedichten) (Stichting t Grunneger Bouk, Scheemde, 2019)
* *Der Trauerschnapper/De bonte vliegenvanger* (verhoalen) (Agenda, Mönster, 2020)
* *De weg dreumen* (verhalen) (Het Drentse Boek, Beilen, 2021)

## Wellen
*Ufkes op Mien Westerkwartier
*Tonko Ufkes bij Drentstoalig radiopergram Hemmeltied, 16 juli 2016
*Huus van de Taol over Tonko Ufkes, met gedichten en filmpje
*Tiedschrift Oader
*Tonko Ufkes zien webstee
* *n Tuut op beide schelpen* (verhoalen) (Het Drentse Boek, Beilen, 2015)