open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
6 september

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **6 september**

## Gebeurtenissen
* 3761 v.Chr. - De eerste dag van de joodse jaortelling.
* 1898 - Koneginne Wilhelmina wonnen in-ehuldig in de Nieje Karke in Amsterdam.
* 1914 - Eerste Wereldoorlog: Begin van de slag bie de Marne.
* 1914 - Kroning van Paus Benedictus XV in Rome.
* 1939 - Tweede Wereldoorlog: Zuud-Afrika verklaort de oorlog an Duutslaand. 
* 1941 - Holocaust: de verplichting um een davidster mit daorin 't woord jood te dragen wonnen uut-ebreid napr alle joden boven de zes jaor in deur Duutslaand bezette gebieden.
* 1948 - Koneginne Juliana wonnen in-ehuldig in de Nieje Karke in Amsterdam.
* 1966 - In Kaapstad wonnen de Zuud-Afrikaanse architek van de Apartheid, premier Hendrik Verwoerd, vermeurd in een steekpertie bie een parlementaire bie-eenkoms.
* 1968 - Swazilaand wonnen onofhankelijk.
* 1991 - Leningrad heet weer Sint-Petersburg. De op-één-nao grootste stad in Ruslaand was in 1924 ummedeupt tot *Leningrad*.

## Geboren
* 1766 - John Dalton, Britse grondlegger van de atoomtheorie († 1844)
* 1915 - Franz Josef Strauss, Duutse christen-democratisch politicus († 1988)
* 1926 - Claus von Amsberg, Prins van Nederlaand († 2002)
* 1941 - Willibrord Frequin, Nederlaanse tillevisiemaker
* 1963 - Geert Wilders, liesttrekker van de PVV

## Uut de tied
* 394 - Eugenius (?), Romeinse keizer
* 972 - Paus Jehannes XIII (?)

## Viering/herdenking
* Eilaandgebied Bonaire - Bonairedag: *Dag van de Vlag en het Volkslied*
7 september

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **7 september**

## Gebeurtenissen
* 1944 - Op Vlissingen is de zwaorste sturm dee ooit in Nederlaand emeten is; meer as een ure wiendkrach 12 mit wiendsteuten van 122 km/u.
* 1957 - 't Leste Jip-en-Jannekeverhaol verschient in Het Parool.
* 1968 - De VARA zent de leste oflevering uut van de serie Ja zuster, nee zuster
* 1202 - Dirk VII van Hollaand verrineweerd 's-Hertogenbosch
* 1822 - Brazilië wonnen een onofhankelijk keizerriek
* 1898 - Eedofleging Koneginne Wilhelmina
* 1953 - Nikita Chroesjtsjov leier van de Communistische pertie in de Sovjet-Unie.
* 1878 - William Booth veraandert de naam van zien Christian Mission in Leger des Heils.
* 1986 - Desmond Tutu wonnen de eerste zwarte bisschop in Zuud-Afrika. 
* 1966 - De Schipholtunnel wonnen open-esteld.
* 1998 - Google Inc. wonnen op-erich
* 2004 - Start Wikimedia Commons.

## Geboren
* 1533 - Elizabeth I, Koneginne van Engelaand († 1603)

## Uut de tied
* 1997 - Mobutu Sese Seko, prissedent-dictator van Zaïre 

## Viering/herdenking
* Nasionale feesdag in Brazilië
8 september

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **8 september**

## Gebeurtenissen
* 1278 - Stichting van 't Prinsdom Andorra. 
* 1760 - Montréal wonnen veroverd deur 't Britse leger onder leijing van Jeffrey Amherst. 
* 1936 - Verloving tussen Prinses Juliana en Prins Bernhard. 
* 1966 - De eerste oflevering van de tillevisieserie Star Trek wonnen uut-ezunnen. 
* 1991 - Macedonië wonnen onofhankelijk van Joegoeslavië. 
* 2004 - Madonna tree op tiejens heur Re-invention World Tour 2004 in 't Gelredome te Arnem.

## Geboren
* 1157 - Koning Richard I († 1199). 
* 1783 - Nikolai Frederik Severin Grundtvig, Deense theoloog, filosoof en pedagoog († 1872). 
* 1925 - Peter Sellers, acteur († 1980). 

## Uut de tied
* 1933 - Koning Faysal van Irak (geboren 1883). 
* 1949 - Richard Strauss, Duutse komponis (geboren 1864). 
* 2003 - Leni Riefenstahl, filmmakker (geboren 1902).
11 september

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **11 september**

## Gebeurtenissen
* 490 v. Chr. - De Grieken verslaon de Perzen bie Marathon.
* 1940 - Hitler schort 't bevel tot de laanding in Engelaand dreje dagen op; hij stelt oek op 14 en 17 september de beslissing uut.
* 1941 - Franklin Delano Roosevelt verklaort Duutslaand de oorlog as een reactie op Duutse anvallen mit onderzeeboten. 
* 1973 - Onder Augusto Pinochet vient in Chili een militair staotsgrepe plaose tegen de regering van Salvador Allende. 
* 1997 - Schotlaand keus in een rifferendum veur autenomie en een eigen parlement.
* 2001 - Terroristische anslagen op de Twin Towers in New York, en 't Pentagon bie Washington D.C.. Zwat 3.000 meensen koemen umme.

## Geboren
* 1937 - Koneginne Paola van België

## Uut de tied
* 1304 - Jan I van Avesnes (ca. 56), graaf van Henegouwen en graaf van Hollaand en Zeeland
* 1977 - Nikita Chroesjtsjov (77), Secretaris-Generaal van de Communistische Partij in de Sovjet-Unie

## Viering/herdenking
* 'Patriot Day' (Amerika)
* Herdenkdag van de heilige Sunte-Deiniol
* Kattelonië - nasionale feesdag
* Herdenking instorting Twin Towers → World Trade Center in New York City, in 2001.
* Herdenking terroristische anslagen op 11 september 2001
12 september

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **12 september**

## Gebeurtenissen
* 1944 - Noorbeek wonnen as eerste gemeente van Nederlaand bevriejd deur de gealliëren
* 1949 - Nao een verschieningsverbod van vier jaor mag 't dagblad De Telegraaf weer verschienen
* 1962 - President John F. Kennedy verklaort dat Amerika veur 't einde van 't decennium een meens naor de maone en weerumme zal brengen
* 1974 - In Ethiopië wonnen de keizer Haile Selassie of-ezet

## Geboren
* 1494 - Frans I van Frankriek, koning van Frankriek (1515-1547) († 1547)

## Uut de tied
* 1362 - Paus Innocentius VI (geboren 1282).

## Viering/herdenking
* Heilige Naam van Meria
13 september

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **13 september**

## Gebeurtenissen
* 1922 - Hoogste eerdtemperetuur ooit emeten: 58&nbsp;°C (op-etekend in al-Aziziyal in Libië).
* 1952 - 't Eerste Jip en Janneke-verhaol verschient in 't dagblad *[[Het Parool]]*.
* 1956 - De diek um de nieje Iesselmeerpolder Oostelijk Flevolaand wonnen esleuten.

## Geboren
* ...

## Uut de tied
* 81 - Titus, Romeinse keizer (geboren 39). 
* 867 - Paus Nicolaas I (ca. 47)
* 1775 - Klaas Annink (65), 'Huttenkloas', Twents misdadiger
14 september

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **14 september**

## Gebeurtenissen
* 1509 - Delen van Constantinopel wönnen verrineweerd bie een eerdbeving; der vuilen ongeveer 13.000 dooien.
* 1515 - Nao de Slag bie Marignano verklaoren de Zwitsersj zich neutraal.
* 1752 - 't Brits Riek voert de gregoriaanse kelender in, waodeur in dit jaor 14 september volg op 2 september. 
* 1901 - Theodore Roosevelt wonnen prissedent van de Amerika.
* 1960 - De OPEC wonnen op-erich in Bagdad.
* 1999 - Kiribati, Nauru en Tonga wonnen lid van de Verenigen Nasies.
* 2003 - Zweden verwörp in een rifferendum de euro. 

## Geboren
* 1547 - Johan van Oldenbarnevelt, Nederlaanse politicus (raodpensionaoris)
* 1737 - Michael Haydn, Oostenriekse compenis
* 1769 - Alexander von Humboldt, Duutse neturalis en ontdekkingsreiziger
* 1804 - John Gould, Britse ornitholoog
* 1849 - Ivan Pavlov, Russische psycholoog
* 1933 - Hans Faverey, Nederlaanse dichter
* 1937 - Renzo Piano, Italiaanse architek
* 1956 - Maxime Verhagen, Nederlaanse politicus

## Uut de tied
* 1321 - Dante Alighieri, Italiaanse dichter
* 1901 - William McKinley, 2e prissedent van Amerika
* 1982 - Grace Kelly, Amerikaanse actrice en prinses van Monaco
15 september

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **15 september**

## Gebeurtenissen
* 1584 - El Escorial bie Madrid kump of.
* 1821 - Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras en Nicaragua wonnen onofhankelijk van Spanje.
* 1905 - In Boedepes demonsteren ongeveer 100.000 luui tegen de invoering van 't algemeen kiesrech in Hongerije. 
* 1949 - Konrad Adenauer wonnen de eerste bondskanselier van de Bondsrippebliek Duutslaand.
* 1973 - Karel XVI Gustaaf volg zien uut de tied ekeumen groepvaor Gustaaf VI Adolf op as koning van Zweden. 
* 2000 - De Olympische Speulen in Sydney beginnen.

## Geboren
* 1254 - Marco Polo, Italiaanse ontdekkingsreiziger
* 1857 - William Howard Taft, Amerikaanse prissedent
* 1898 - J. Slauerhoff, Nederlaanse schriever
* 1904 - Umberto II, koning van Italië
* 1945 - Jessye Norman, Amerikaanse zangeres
* 1984 - Prins Harry, Britse prins

## Uut de tied
* 1883 - Joseph Plateau, Belse wiskundige en netuurkundige
* 1927 - Herman Gorter, Nederlaanse dichter
* 1945 - Anton Webern, Oostenriekse compenis
* 1973 - Koning Gustaaf VI Adolf van Zweden
* 1995 - Rien Poortvliet, Nederlaanse schilder en tekenaar
9 september

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **9 september**

## Gebeurtenissen
* 1913 - Tiejens onweer kump een zeppelin in de Noordzee terechte. 14 bemanningslejen koemen umme
* 1942 - De Noordoostpolder is leeg-epumpt
* 1944 - Bulgerije wonnen bevriejd deur Ruslaand
* 1998 - In de binnenstad van Deventer ontsteet veul schao as gevolg van een een wiendhoze dee langes en deur 't gebied Twelle-Deventer raos 
* 2003 - DJ Tiësto geef as eerste dj een compleet stadionconcert in 't Gelredome te Arnem
* 2004 - Madonna treet op tiejens heur Re-Invention Tour in 't Gelredome in Arnem

## Geboren
* 1594 - Gustaaf II Adolf van Zweden, koning van Zweden († 1632)
* 1733 - Luigi Galvani, Italiaanse netuurkundige († 1798)
* 1965 - Adriaan Stoet, Nederlaans violist

## Uut de tied
* 701 - Paus Sergius I
* 1000 - Olaf I van Noorwegen (ca. 37)
* 1087 - Willem I van Engelaand (60)
* 1513 - James IV van Schotlaand
10 september

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **10 september**

## Gebeurtenissen
* 1939 - Kanneda verklaort Duutslaand de oorlog.
* 1943 - Duutse troepen bezetten Rome.
* 1967 - De bevolking van Gibraltar stemt tegen éénworring mit Spanje.
* 1974 - Guinee-Bissau wonnen onofhankelijk van Portugal.
* 2002 - Zwitserlaand wonnen lid van de Verenigen Nasies.
* 2003 - Anna Lindh, de Zweedse minister van Butenlaanse zaken wonnen neer-esteuken en starf laoter an heyr verwondingen.
* 1846 - Elias Howe krieg een petent veur de neimesine.
* 1913 - Eerste autoweg van kus-tot-kus in Amerika.

## Geboren
* 1857 - James Keeler, Amerikaanse sternskundige († 1900)
* 1938 - Karl Lagerfeld, moede-ontwarper
* 1973 - Nance, Nederlaanse zangeres en tillevisieprissentetrice
* 1973 - Mark Huizinga, Nederlaanse judoka

## Uut de tied
* 954 - Lodewiek IV van Frankriek 
* 1889 - Karel III (70), vorst van Monaco
* 1898 - Elisabeth van Oostenriek (60), (*Sissi*)
* 1983 - John Vorster (67), minister-prissedent van Zuud-Afrika

## Viering/herdenking
* Nasionale Feesdag van Gibraltar
17 september

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **17 september**

## Gebeurtenissen
* ...

## Geboren
* 1919 - Hendrik Entjes, dialectoloog en hooglerer Nedersaksisch an de Rieksuniversiteit Grunning

## Uut de tied
* ...
24 september

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **24 september**

## Gebeurtenissen
* ...

## Geboren
* 1943 - Arend ten Oever, Nederlaandsen politieker en veurvechter van t Nedersaksies.
* 1974 - Jeroen Heubach, nen Tweantsen vootbalspöller, den bie FC Tweante spöld hef

## Uut de tied
* ...
27 september

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **27 september**

## Gebeurtenissen
* 1996: De Taliban verovert de Afghaanse hoofdstad Kaboel

## Geboren
* 1976 - Francesco Totti, voetbalspöller

## Uut de tied
* ...
28 september

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **28 september**

## Gebeurtenissen
* ...

## Geboren
* 1949 - Willem Terhorst, bassist van Normaal
* 1976 - KlompenVincent, Nederlands zanger

## Uut de tied
* ...
23 september

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **23 september**

## Gebeurtenissen
* 1846 - De pleneet Neptunus wonnen ontdek.
* 1868 - Porto Rico verklaor zich onofhankelijk van Spanje.
* 1884 - Herman Hollerith patenteert zien mechanische optelmesine.

## Geboren
* 63 v. Chr. - Keizer Augustus Caesar († 14)
* 1713 - Koning Ferdinand VI van Spanje († 1759)
* 1854 - Cornelis Lely, Nederlaandsen waterbouwkundegen en politieker († 1929)
* 1930 - Ray Charles, Amerikaanse jazzmuzikant († 2004)

## Uut de tied
* 1241 - Snorre Sturluson, Ieslaands geskiedkeundige, dichter en politikus
* 1939 - Sigmund Freud, psychiater (geboren 1856).
* 1988 - Tibor Sekelj, Krowatische ontdekkingsreizger (geboren 1912).
* 2004 - André Hazes, Nederlaanse zanger (geboren 1951).
4 oktober

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **4 oktober**

## Gebeurtenissen
* ...

## Geboren
* 1942 - Jenny Arean, Neerlaandse zangeresse, cabaretière en actrice

## Uut de tied
* 1669 - Rembrandt van Rijn, kunstskilder
8 oktober

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **8 oktober**

## Gebeurtenissen
* 1856 - een Engelse opiumsmokkelaar wörd arresteerd deur China, t begin van n tweede opiumoorlog

## Geboren
* …

## Uut de tied
* …
10 oktober

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **10 oktober**

## Gebeurtenissen
* ...

## Geboren
* 1956 - Martina Navratilova.
* 1958 - Tanya Tucker.
* 1967 - Gavin Newsom.

## Uut de tied
* ...
11 oktober

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **11 oktober**

## Gebeurtenissen
* 1965 - Hilversum 3 (noen 3FM) begint uut te zenden

## Geboren
* ...

## Uut de tied
* ...
13 oktober

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **13 oktober**

## Gebeurtenissen
* 1307 - Fraankriek vuil de Tìmpelders an

## Geboren
* 1867 - Pierre Bonnard, Fraans post-impressionistiese skilder

## Uut de tied
* ...
17 oktober

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **17 oktober**

## Gebeurtenissen
* ...

## Geboren
* 1811 - Albertus van Raalte, gereformierde dominee en emigraantenleider
* 1951 - Annie Borckink, skaatsenriedster (olympies kampioene)

## Uut de tied
* ...
18 oktober

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **18 oktober**

## Gebeurtenissen
* ...

## Geboren
* 1947 - Job Cohen, Nederlands politikus

## Uut de tied
* 1976 - Johan Gigengack, skriewer in t Tweants
21 oktober

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **21 oktober**

## Gebeurtenissen
* ...

## Geboren
* 1973 - Agnes Mulder, Nederlaandse politieker

## Uut de tied
* 2011 - Muammar Al-Gaddafi, Libies revolutionaer
25 oktober

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **25 oktober**

## Gebeurtenissen
* 1415 - Slag bie Azincourt, Hendrik V van Engelaand breng Frankriek een grote slag toe

## Geboren
* 1936 - Willem Wilmink (Eanske), Tweantsen dichter, skriewer en zänger
* 2001 - Prinses Elisabeth van België

## Uut de tied
* ...
20 oktober

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **20 oktober**

## Gebeurtenissen
* ...

## Geboren
* 1964 - Kamala Harris
* 1971
** Snoop Dogg (Calvin C. Broadus)
** Dannii Minogue
* 1987 - Sanne Nijhof, model oet n Ham in Tweante

## Uut de tied
* ...
31 oktober

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **31 oktober**

## Gebeurtenissen
* 1517 - Meerten Luther slaot zien 95 stellingen an an de deure van de slotkapel in Wittenbarg.
* 2002 - Politica Ayaan Hirsi Ali stap over van de PvdA naor de VVD.

## Geboren
* 1964 - Marco van Basten, Nederlaanse vootbalspeuler en bondscoach

## Uut de tied
* ...
3 november

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **3 november**

## Gebeurtenissen
* Geboortenis van Youtuber Hondge

## Geboren
* 1971 - Edda Schnittgard, Duutse zangeres, grappenmaakster en schriefster

## Uut de tied
* ...
4 november

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **4 november**

## Gebeurtenissen
* 2008: Barack Obama wörd as eerstn Afro-Amerikaan ekeuzn töt presideant van De Verenigde stoatn.

## Geboren
* ...

## Uut de tied
* ...
5 november

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **5 november**

## Gebeurtenissen
* 1955 - Oprichting Dialektkringe Salland en OostVeluwe

## Geboren
* ...

## Uut de tied
* 1963 - Gesinus Gerhardus Kloeke, taalonderzeuker
8 november

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **8 november**

## Gebeurtenissen
* 1576 - In Gent tekenen de gewessen Hollaand en Zeelaand de *Pacifikasie van Gent*.
* 1889 - Montana wonnen een staot van de Verenigde Staoten. 

## Geboren
* 1946 - Guus Hiddink, Nederlaanse voetbalspeuler en -trainer

## Uut de tied
* 1920 - Abraham Kuyper, Nederlaanse theoloog en politicus (geboren 1837).
13 november

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **13 november**

## Gebeurtenissen
* 1945 - Generaol Charles de Gaulle wodt keuzen tot prissedent van et veurlopige bewiend van Frankriek. 
* 2001 - De eerste oflevering van de dramaserie Baas Boppe Baas wodt uutzunnen deur Omrop Fryslân.

## Geboren
* 1949 - Whoopi Goldberg, Amerikaanse aktrice
* 1969 - Ayaan Hirsi Ali, Soemalisch-Nederlaans politika (VVD) 

## Uut de tied
* 2009 - Ali Brals-Luinge, Drèentse schriefster en veurdrachtskeunstenaor
17 november

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **17 november**

## Gebeurtenissen
* ...

## Geboren
* 1749 - Nicolas Appert, fraanse uutviender (↑1841)

## Uut de tied
* 1961 - G.B. Vloedbeld, skriewer den at drok was vuur t Tweants
10 november

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **10 november**

## Gebeurtenissen
* …

## Geboren
* …

## Uut de tied
* 1938 - Mustafa Kemal Atatürk, Turks generaol en leider
11 november

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **11 november**

## Gebeurtenissen
* 1889 - Washington wonnen een staot van Amerika.
* 1918 - In de Eerste Wereldoorlog wonnen een wapenstilstaand bereik.
* 1975 - Angola wonnen onofhankelijk van Portugal.

## Geboren
* 1050 - Hendrik IV, koning van Duutslaand en keizer van 't Heilige Roomse Riek († 1106)
* 1888 - Jan Lutz, Nederlands illustrator (overleden 1957)
* 1974 - Jarno Hams, Twaentsen krachtsporter
*1990 - Schohan Joemaker, schriever

## Uut de tied
* 1623 - Philippe du Plessis-Mornay (74), Franse theoloog
* 1638 - Cornelis Cornelisz van Haarlem (76), Nederlaanse kunsschilder
* 1686 - Otto von Guernicke (83), Duutse netuurkundige
* 1855 - Søren Kierkegaard (42), Deense filesoof

## Vieringen/herdenkingen
* Sunte-Marten
* Polen Onofhankelijkheidsdag 1918
* Angola Onofhankelijkheidsdag 1975
28 november

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **28 november**

## Gebeurtenissen
* ...

## Geboren
* ...

## Uut de tied
* 1962 - Wilhelmina van Nederlaand, köningin van Nederlaand van 1890 tot 1948
25 november

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **25 november**

## Gebeurtenissen
* 1947 - Ni'j-Zeelaand wodt een dominion.
* 1975 - Suriname wodt onofhaankelik van Nederlaand. 

## Geboren
* ...

## Uut de tied
* ...
3 december

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **3 december**

## Gebeurtenissen
* 1906 - anvang staking van de Stoomgäste

## Geboren
* 1978 - Bram Tankink, wielrenner

## Uut de tied
* 1398 - Gerard Zerbolt van Zutfent, ien van de eerste Breurs van 't Gemiene Lèven
6 december

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **6 december**

## Gebeurtenissen
* 1917 - Finland verklaort zien eigen onofhankelijk van Ruslaand. 
* 1877 - Thomas Edison maak de eerste geluudsopname. 

## Geboren
* 1792 - Koning Willem II, Koning der Nederlanen (uut de tied ekeumen in 1840) 

## Uut de tied
* 342 - Sunte-Nicolaas van Myra
10 december

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **10 december**

## Gebeurtenissen
*...

## Geboren
* 1873 - Louis Albert Roessingh, Drèentse schilder en dichter
* 1943 - Willem Frederiks, schriever in t Nijverdals, bekend as Willem van Noesel
* 2000 - Kim Meijerman, beste hockeyster HC Souburgh

## Uut de tied
*...
11 december

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **11 december**

## Gebeurtenissen
* ...

## Geboren
* 1930 - Simon van Wattum, dichter en journalist in t Veenkelonioals, Oldambtsters en Nederlaands
* 1985 - Martin ter Denge, muzikaant, skriewer en dichter oet t Twaentse Riessen, bekaend as Woolters

## Uut de tied
* ...
14 december

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **14 december**

## Gebeurtenissen
* ...

## Geboren
* 1503 - Woarsch. Michel de Nostredame, better bekeand as Nostradamus, nit zeker, kan ook 21 december wean.

## Uut de tied
* ...
15 december

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **15 december**

## Gebeurtenissen
*1315 - Etsjer wördden veur t eerst in eschreven stukken eneumd.
*1943 - de eerste minsen gingen op Emmeloord woenen.
*1960 - Koning Boudewijn van België trouwt mit Fabiola de Mora y Aragón.
*Könninkrieksdag in Nederlaand (jaorliks)

## Geboren
*...

## Uut de tied
*...
9 december

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **9 december**

## Gebeurtenissen
* ...

## Geboren
* 1842 - Peter Kropotkin, Russies vorst, revolitionair en anarchist
* 1954 - Herman Finkers, Tweants grapnmaker

## Uut de tied
* ...
16 december

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **16 december**

## Gebeurtenissen
* ...

## Geboren
* 1770 - Ludwig van Beethoven
* 1965 - Alexander Pechtold, liesttrekker van D66

## Uut de tied
* ...
17 december

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **17 december**

## Gebeurtenissen
* 1903 - eerste succesvolle vlocht met n vleegtuug deur de Wrightbreurs

## Geboren
* ...

## Uut de tied
* 2011 - Kim Jong-il, leader van Noord-Korea
18 december

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **18 december**

## Gebeurtenissen
* …

## Geboren
* 1856 - Joseph John Thomson, ontdekker van t elektron

## Uut de tied
* …
21 november

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **21 november**

## Gebeurtenissen
* 1783 - Eerste bemande lochballonvaort (vun plaose in Frankriek).
* 1846 - Oliver Wendell Holmes introduceer de term *[[anesthesie]]*.
* 1877 - Thomas Edison vien de fonograaf uut.
* 1905 - Albert Einstein publiceer zien massa-energierelasie *E=mc²* in de *Annalen der Physik*.
* 2000 - Iraakse premier Tariq Aziz zeuk toenaojering tot Libanon, Syrië en Jordanië um 1 groot laand te vormen
* 2006 - Anti-Syrië politicus Pierre Gemayel wonnen vermeurd in Beiroet, Libanon

## Geboren
* 1694 - Voltaire, Franse filosoof († 1778)
* 1965 - Björk, Ieslaanse zangeres

## Uut de tied
* 1916 - Franz Jozef I (86), Oostenriek-Hongaarse keizer
4 december

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **4 december**

## Gebeurtenissen
* 1851 - Een mislokken staotsgrepe in Frankriek.
* 1918 - 't Koninkriek Joegoslavië wonnen uut-ereupen.
* 1982 - China nimp de grondwet an.
* 1930 - 't Vaticaan keur de periodieke onthouwing goed as methode veur geboortecontrole.

## Geboren
* 1962 - Aleksandr Litvinenko, Russische medewarker van de veiligheidsdiens en dissedent († 2006)

## Uut de tied
* 1334 - Paus Jehannes XXII (Jacques Duèze) (90), paus te Avignon
21 december

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **21 december**

## Gebeurtenissen
* 1964 - In Groot-Brittannië wonnen de doodstraf of-eschaf
* 1937 - Walt Disney breng Sneeuwwitje (*Sneiwitjen*) uut
* 1898 - Marie Curie en Pierre Curie ontdekken radium

## Geboren
* 1966 - Marco Borsato, Nederlaanse zanger
* 1503 - Vermodeliken geboortedoatum van Michel de Nostredame

## Uut de tied
*...
2 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **2 meie**

## Gebeurtenissen
* 1775 - Benjamin Franklin voltooit zien studie van de golfstroom.

## Geboren
* 1729 - Katterina II van Ruslaand, tsarin van Ruslaand († in 1796)
* 1961 - Hein Vergeer, Nederlaanse schaetser
* 1961 - Erik de Vogel, Nederlaanse akteur
* 1963 - Victor Reinier, Nederlaanse akteur en prissentaoter
* 1975 - David Beckham, Britse voetbalspeuler

## Uut de tied
* 1519 - Leonardo da Vinci (67), Italiaanse architekt, uutviender, ingenieur, beeldhouwer, schriever en schilder
3 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **3 meie**

## Gebeurtenissen
* 1903 - oprichting van Heracles Almelo
* 1998 - Wim Duisenberg wodt benuumd tot de eerste veurzitter van de Europese Centraple Baank.
* 2006 - Vliegtuugongelok in de Zwatte Zee. Een Airbus A320 van Armavia, van een Armeense vliegtuugmaotschappi'je, stot tiedens slecht weer in de Zwatte Zee. Alle 113 inzittenden kommen om et leven.

## Geboren
* ...

## Uut de tied
* 1758 - Paus Benedictus XIV (83)
* 2006 - Karel Appel (85), Nederlaanse keunstschilder en beeldhouwer

## Viering/herdaenking
* Polen - Nationaole feestdag *Dag van de Grondwet*
* Internasjonaaln dag van de persvrieheaid, zoas oet ereupen deur de VN
29 december

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **29 december**

## Gebeurtenissen
* ...

## Geboren
* ...

## Uut de tied
* 1995 - Simon van Wattum, dichter en journalist in t Veenkelonioals, Oldambtsters en Nederlaands
4 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **4 meie**

## Gebeurtenissen
* 374 - Atlatl Cauac wodt heerser van Teotihuacan.
* 1956 - Keuningin Juliana onthult et Nationaol Monement op de Dam in Amsterdam.
* 1919 - Leden van de 4 meie-beweging demonstreren op et Tiananmen-plein tegen et Verdrag van Versailles en et onvermeugen van de Chinese regering.
* 1976 - Een treinbotsing in Schiedam kost 24 meensken et leven.
* 1990 - Letlaand verklaort hum as dadde Baltische rippebliek, nao Litouwen en Estlaand, onofhaankelik van de Sovjet-Unie.
* 1990 - In Griekelaand wodt Konstantinos Karamanlis (83) veur de twiede maol prissedent.

## Geboren
* 1008 - Hendrik I van Fraankriek, Fraanse keuning († 1060)
* 1994 - Pauline Ducruet, prinses van Monako

## Uut de tied
* 1807 - Napoleon Karel Bonaparte (4)

## Viering/herdaenking
* Nederland - nationaole herdaenking van alle gevalenen vanof et beginne van de Twiede Wereldoorlog (Nationaole Dodenherdaenking).
5 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **5 meie**

## Gebeurtenissen
* 1835 - De eerste spoorweg op et Europese kontinent wodt anlegd tussen Brussel en Mechelen. De liende was 20 kilemeter lang.
* 1862 - Slag bie Puebla, Mexico verslaot de Fraansen. Disse overwinning wodt elk jaor vierd onder de naeme Cinco de Mayo.
* 1912 - De *[[Pravda]]* verschient veur et eerst as bolsjevistisch perti'jblad.
* 1948 - Pax Christi Nederlaand wodt in Utrecht opricht. 
* 1949 - Tien Europese lanen stellen de Raod van Europa in, de eerste stap op weg naor een verienigd Europa.

## Geboren
*1813 - Søren Kierkegaard‎, 19e-eeuwse Deense theoloog en filosoof

## Uut de tied
* 1705 - Leopold I (64), keizer van et Heilige Roomse Riek
* 1821 - Napoleon Bonaparte (51), Fraanse keizer en generaol

## Viering/herdaenking
* Mexico - Cinco de Mayo, viering van de overwinning in de Slag bie Puebla (1862)
* Nederlaand - Bevriedingsdag, de nationaole viering van de bevrieding van 5 jaor Duitse bezetting tiedens de Twiede Wereldoorlog
6 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **6 meie**

## Gebeurtenissen
* 1840 - In et Verienigd Keuninkriek en Ierlaand verschienen de eerste postzegels ter wereld.
* 1889 - De Eiffeltoren wodt officieel eupend.
* 1945 - Aende van de Twiede Wereldoorlog veur Nederlaand.
* 1974 - Oftreden van Willy Brandt as bondskanselier van West-Duutslaand.
* 2002 - Moord op Pim Fortuyn.
* 2006 - Viering van et 500-jaorig bestaon van de Zwitserse Garde in Vaticaanstad.

## Geboren
* 1501 - Paus Marcellus II
* 1856 - Sigmund Freud, psycholoog

## Uut de tied
* 988 - Dirk II van Hollaand, graof van Hollaand

## Viering/herdaenking
* Internationaole antidieetdag
7 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **7 meie**

## Gebeurtenissen
* 558 - In Konstantinopel stot de koepel van de Aya Sophia in.
* 1824 - Ludwig van Beethoven dirigeert, hoewel doof, de eerste uutvoering van zien Negende Symfenie.
* 1832 - Griekelaand wodt onofhaankelik.
* 1861 - Tennessee scheidt hum of van de Konfedereerde Staoten van Amerike.
* 1952 - Eerste koncept van een chip veur gebruuk in komputers, van Geoffrey Dummer.
* 1992 - Bulgarije wodt lid van de Raod van Europa.

## Geboren
* 1574 - Paus Innocentius X
* 1840 - Pjotr Iljitsj Tsjaikovski, Russische kompenist
* 1956 - Jan Peter Balkenende, van 2002 töt 2010 minister-president van Neerlaand
* 1968 - Traci Lords

## Uut de tied
* 399 v. Kr. - Sokrates (± 70), Griekse filesoof
* 973 - Otto I de Grote (60), Duutse keizer
* 1682 - Fjodor III (20), Russische tsaar
8 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **8 meie**

## Gebeurtenissen
* 1429 - Honderdjaorige Oorlog - Fraankriek verslaot Engelaand vlakbi'j Orléans onder leiding van Jeanne d'Arc.
* 1774 - Volgens de Friese predikaant Eelko Alta zol de wereld op disse dag vergaon vanwegen een saemenstaand van de pleneten Mars, Venus, Jupiter, Merkurius en de maone.
* 1902 - Op Martinique bast een vulkaan uut.
* 1945 - Duutslaand kapituleert, waormit de Twiede Wereldoorlog in Europa ten aende komp
* 1980 - In et Nederlaanse stads- en streekvervoer wodt de strippekaorte invoerd as onderdiel van et nationaol tariefsysteem.

## Geboren
* ...

## Uut de tied
*2006 - Hendrik Entjes, dialectoloog en hooglerer Nedersaksisch an de Rieksuniversiteit Grunning.

## Viering/herdaenking
* Bevriedingsdag in veul Europese lanen.
12 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **12 meie**

## Gebeurtenissen
* 1619 - Johan van Oldenbarnevelt wodt ter dood veroordeeld wegens hoogverraod.
* 1935 - Robert Smith en Bill Wilson stichten Alcoholics Anonymous.
* 1976 - De Spaanse supertanker 'Urquiola' lopt bi'j La Coruña an de grond en besmeurt meer as 100 kilemeter straand mit ruwe eulie.

## Geboren
* 1496 - Gustav I, keuning van Zweden († 1560)
* 1907 - Katharine Hepburn, Amerikaanse aktrice († 2003)
* 1910 - Jo Daan, Nederlaanse dialectologe († 2006)

## Uut de tied
* ...

## Viering/herdaenking
* Internationaole Dag van de Verpleegkunde
13 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **13 meie**

## Gebeurtenissen
* 1619 - Johan van Oldenbarnevelt wodt in Den Haag ontheufd op last van de Staoten-Generaol. Zien misdaod was een poging et Nederlaanse staotsbestel te hervormen. Zels vun hi'j dat hi'j onschuldig was en hi'j diende daoromme gien graosieverzuuk in, omdat dat een impliciete schuldbekentenis zol inholen. 
* 1830 - Ecuador wodt onofhaankelik.
* 2000 - Ontploffing van vuurwarkopslagplak in Enschede.

## Geboren
* ...

## Uut de tied
* 1619 - Johan van Oldenbarnevelt (71), Nederlaanse politikus
14 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **14 meie**

## Gebeurtenissen
* 1643 - Lodewijk XIV wodt de keuning van Fraankriek.
* 1796 - Eerste inentings tegen de pokken deur Edward Jenner.
* 1913 - In Haarlem wodt et Frans Hals Museum eupend.
* 1940 - Twiede Wereldoorlog: bombardement van Rotterdam deur de Duutse Luftwaffe.
* 1940 - Overgaove van Nederlaand an Nazi-Duutslaand.
* 1948 - David Ben-Gurion reupt de onofhaankelike Israëlische staot uut.
* 1955 - Acht Oost-Europese lanen richten et Warschaupakt op as reaktie op toetreding van West-Duutslaand tot de NAVO.
* 1993 - Patrick Haemers pleegt zelsmoord in zien cel in de gevangenis van Vorst.
* 2004 - Huwelik van kroonprins Frederik van Denemarken en Mary Donaldson in Kopenhagen.

## Geboren
* 1265 - Dante Alighieri, Italiaanse dichter († 1321)
* 1945 - Yochanan Vollach, Israëlische voebalspeuler
* 2002 - Isabella van Vollenhoven, ooldste kiend van prins Bernhard en prinses Annette

## Uut de tied
* 1610 - Hendrik IV (56), keuning van Fraankriek
* 1643 - Lodewiek XIII (41), keuning van Fraankriek

## Viering/herdaenking
* Paraguay - Nationaole feestdag
* Israël - Onofhaankelikhiedsdag
15 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **15 meie**

## Gebeurtenissen
* 1501 - In Venetië drokt Ottaviano Petrucci et eerste meziekboek.
* 1648 - Vrede van Münster.
* 1756 - Beginne van de Zeuvenjaorige Oorlog. 
* 1918 - De Finse burgeroorlog aendigt.
* 1928 - Mickey Mouse het zien eerste optreden in de tekenfilm *Steamboat Willie*.
* 1940 - Twiede Wereldoorlog: Duutse invaal in Noord-Fraankriek.
* 1940 - Twiede Wereldoorlog: Duutse troepen bezetten Amsterdam.
* 1940 - Twiede Wereldoorlog: kapitulaosie van et Nederlaanse leger.
* 1948 - Egypte, Libanon, Syrië, Irak en Saoedi-Arabië valen Israël an.
* 1955 - Oostenriek herkriegt zien soevereiniteit nao de bezetting deur Nazi-Duutslaand (vanof 1938) en de allieerden (vanof 1945).

## Geboren
* 1985 - Tom Stamsnijder, wielrenner

## Uut de tied
* 392 - Valentinianus II (20/21), Romeinse keizer

## Viering/herdaenking
* Oostenriek Onofhaankelikhiedsdag 1955
* Internationaole dag van et gezin
16 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **16 meie**

## Gebeurtenissen
* 1525 - Trujillo wodt sticht as eerste heufdstad van Honduras.
* 1770 - De 14-jaorige Marie Antoinette van Oostenriek trouwt mit de 15-jaorige Louis-Auguste, de laetere keuning Lodewiek XVI van Fraankriek.
* 2002 - Oprichting van de rooms-kattelieke Missio sui juris Afghanistan. 
* 2006 - Ayaan Hirsi Ali vertrekt uut de Twiede Kaemer en op dezelde dag maekt minister Rita Verdonk bekend dat uut onderzuuk bleken was dat Ayaan Hirsi Ali *veurasnog et Nederlaanderschop niet verkregen bleek te hebben*.

## Geboren
* 1920 - Ali Brals-Luinge

## Uut de tied
* ...
17 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **17 meie**

## Gebeurtenissen
* 1642 - De stad Montréal wodt sticht onder de naeme Ville Marie. Et is de dadde nederzetting in de kelonie Ni'j-Fraankriek.
* 1846 - Adolphe Sax vraogt oktrooi an op de saksefoon.
* 1920 - Et eerste verkeersvliegtuug laandt op Schiphol.
* 1940 - Twiede Wereldoorlog: Duutslaand bezet Brussel.
* 1940 - Hitler bepaolt dat Nederlaand gien militair, mar een civiel Duuts bestuur zol kriegen.
* 1989 - In Peking demonstreren ienmiljoen meensken veur demokratische hervormings.

## Geboren
* 1952 - Gerard Rutger Buisman, Oaveriesselse troubadour
* 1961 - Eithne Patricia Ní Bhraonáin, bekend as Enya, ne Ierse pop/new age zangeres
* 1971 - Máxima Zorreguieta, vrouw van Prins Willem-Alexander

## Uut de tied
* ...

## Viering/herdaenking
* Noorwegen - nationaole feestdag
* Werelddag veur tillekommunikaosie
11 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **11 meie**

## Gebeurtenissen
* 330 - Byzantium wodt hernuumd naor Konstantinopel 
* 1940 - De Duutse invalers berieken et Albertkenaol.

## Geboren
* ...

## Uut de tied
* 1981 - Bob Marley, bekeandsn reggaemaker

## Viering/herdaenking
* 1e dag van de Iesheiligen
9 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **9 meie**

## Gebeurtenissen
* 1882 - Introduktie van de verbeterde stethoskoop van William Ford.
* 1926 - De Amerikaanse ontdekkingsreizigers Richard Byrd en Floyd Bennet vliegen as eersten over de Noordpool
* 1927 - Canberra vervangt Melbourne as heufdstad van Australië
* 1955 - West-Duutslaand treedt toe tot de NAVO
* 1994 - Nelson Mandela wodt beëdigd as eerste zwatte prissedent van Zuud-Afrika

## Geboren
* 1810 - Marianne van Nederlaand, prinses van Oranje-Nassau († 1883)

## Uut de tied
* ...

## Viering/herdaenking
* Dag van Europa
* Ruslaand : Dag van de Overwinning, Russische herdaenking van et aende van de Twiede Wereldoorlog
20 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **20 meie**

## Gebeurtenissen
* 1750 - Een groot diel van Enschede wodt deur braand verwoest.
* 1940 - In Auschwitz wodt een koncentraosiekaamp inricht.
* 1941 - Duutse troepen valen Kreta binnen.
* 1825 - Charles X wodt keuning van Fraankriek.
* 1902 - Kuba wodt onofhaankelik van de VS.
* 1927 - Saoedi-Arabië wodt onofhaankelik van et Verienigd Keuninkriek.
* 2002 - Onofhaankelikhied van Oost-Timor wodt hersteld.

## Geboren
* 1933 - Johan Gigengack, skriewer in t Tweants
* 1944 - Boudewijn de Groot, Nederlaanse zanger
* 1944 - Joe Cocker, Britse zanger
* 1946 - Cher, Amerikaanse zangeres en aktrice

## Uut de tied
* 1277 - Paus Jehannes XXI
* 1471 - Hendrik VI van Engelaand (49)
* 1506 - Christoffel Columbus (55), ontdekkingsreiziger

## Viering/herdaenking
* Nationaole feestdag van Kameroen
21 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **21 meie**

## Gebeurtenissen
* 1572 - De waetergeuzen veroveren Enkhuzen op de Spanjaorden.
* 1861 - Noord-Karelina scheidt hum of van de Verienigde Staoten van Amerike.
* 1991 - Bi'j een anslag in Zuud-India kommen oold-premier Rajiv Gandhi en nog vuuftien aanderen om et leven, onder wie de jonge vrouw die de anslag pleegde.
* 2006 - In een referendum in Montenegro kiest 55,5% veur et ofscheiden van Servië.

## Geboren
* 428 v. Chr. - Plato (filesoof)

## Uut de tied
* ...
22 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **22 meie**

## Gebeurtenissen
* 1939 - Duutslaand en Italië sluten et Staolpakt.
* 1942 - Mexico verklaort de oorlog an Duutslaand, Italië en Japan.
* 1960 - Et zuden van Chili wodt troffen deur een eerdbeving mit een kracht van 9,5 op de schaole van Richter.
* 1972 - Ceylon wodt een rippebliek onder de naeme Sri Lanka. Gouverneur-generaol William Gopallawa wodt de eerste prissedent.
* 2004 - Huwelik van kroonpreens Felipe van Spanje en Letizia Ortiz Rocasolano in Madrid.

## Geboren
* 1813 - Richard Wagner, Duutse kompenist
* 1904 - Anne de Vries, schriever
* 1907 - Hergé, Belgies tekenaar, bekend van Tuufke
* 1963 - Jolande Sap, liesttrekker van GreunLinks

## Uut de tied
* 337 - Konstantien de Grote (65?), Romeins keizer
* 1667 - Paus Alexander VII (67), Italiaanse paus
24 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **24 meie**

## Gebeurtenissen
* 1370 - Et Verdrag van Stralsund maekt een aende an de oorlog tussen Denemarken en de Hanze.
* 1915 - Italië verklaort de Oostenriek-Hongaarse Dubbelmonarchie de oorlog.
* 1958 - Martin Schröder richt een Nederlaanse vliegtuugmaotschappi'je op. Eerst *Martin's Air Charter* hieten wodt disse laeter ommedeupt tot Martinair.
* 1961 - Cyprus wodt lid van de Raod van Europa
* 1993 - Eritrea wodt onofhaankelik van Ethiopië.
* 2002 - George W. Bush en Vladimir Poetin tekenen een ontwaopeningsakkoord.

## Geboren
* 1686 - Gabriel Fahrenheit, Duutse netuurkundige
* 1819 - Keuninginne Viktoria, Britse keuninginne

## Uut de tied
* 1543 - Nicolaus Copernicus (70), Prusische steernskundige
25 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **25 meie**

## Gebeurtenissen
* 1979 - Een DC-10 van American Airlines verliest vlak nao de start in Chicago een moter, waordeur et toestel daelestot en alle 273 inzittenden om et leven kommen.
* 1985 - Deurdat een tyfoon mit wiendkracht 12 om omdebi'j 3 ure naachts langes de kust van Bangladesh raost, kommen grote gebieden onder waeter te staon.
* 1895 - De rippebliek van Taiwan wodt sticht, mit Tang Ching-sung as prissedent.
* 1946 - Onofhaankelikhied van Jordanië.

## Geboren
* 1261 - Paus Alexander IV

## Uut de tied
* 641 - Konstantien III (29), keizer van Byzantium
* 2006 - Desmond Dekker, Jamaikaansen ska-, rocksteady- en reggaezänger, -skriewer en muzikaant

## Viering/herdaenking
* Dag van de revolutie in Argentinië
* Onofhaankelikhiedsdag Jordanië
* Afrikadag
26 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **26 meie**

## Gebeurtenissen
* 1676 - Antoni van Leeuwenhoek ziet veur et eerst animalkulen (kleine dierties) deur zien mikroscoop.
* 1805 - In de kattedraal van Milaan wodt Napoleon Bonaparte tot keuning van Italië kroond.
* 1938 - Adolf Hitler leit in Wolfsburg de eerste stien veur de febriek van de "Kraft durch Freude"-waegen, et hudige Volkswagen.
* 1966 - Guyana wodt onofhaankelik van et Verienigd Keuninkriek.
* 1986 - De Europese vlagge wodt anneumen.
* 2002 - De Mars Odyssey-missie vient tekenen van waeter op de pleneet Mars 
* 2003 - Et Galileo plakbepaolingssysteem wodt officieel anneumen deur de Europese Unie en de Europese ruumteveertorgenisaosie (ERA of ESA).

## Geboren
* ...

## Uut de tied
* 605 - Augustinus van Kaantelbarg (lichtkaans op disse daotum)
* 946 - Edmund I van Engelanad (omdebi'j 25)
* 1679 - Ferdinand Maria van Beieren (42), keurvorst van Beieren

## Viering/herdaenking
* Nationaole feestdag Bangladesh
* Nationaole feestdag Georgië
18 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **18 meie**

## Gebeurtenissen
* 1804 - Napoleon Bonaparte wodt tot keizer benuumd.
* 1857 - Eupening van de Rotterdamsche Diergaarde, et laetere Diergaarde Blijdorp.
* 1960 - Oprichting van twie autonome omroepinstituten: BRT en RTB.
* 1993 - 57% van de Denen stemt veur toetreding tot de EG.
* 2003 - De bevolking van Slowakije stemt veur toetreding tot de Europese Unie.

## Geboren
* 1872 - Bertrand Russell, Brits rationalist
* 1940 - Dinie Hiddink-Dijkman, Achterhookse schriefster

## Uut de tied
* 526 - Paus Jehannes I
19 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **19 meie**

## Gebeurtenissen
* 1051 - Hendrik I van Fraankriek trouwt mit preensesse Anne van Kiev.
* 1568 - Mary Stuart ("Queen of Scots") wodt vongen neumen.
* 1935 - Hitler eupent et eerste stokkien Autobahn.
* 2003 - Et Indonesisch leger begint een grootscheeps offensief in Atjeh.

## Geboren
* 1881 - Mustafa Kemal Atatürk, Turks generaol en leider

## Uut de tied
* 1218 - Otto IV (43)
* 1296 - Paus Coelestinus V (81), paus in 1294.
27 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **27 meie**

## Gebeurtenissen
* 1328 - Philippe VI kroond tot keuning van Fraankriek. 
* 1703 - Tsaar Peter de Grote sticht Sint-Petersburg.
* 1941 - Et Duutse oorlogsschip *[[Bismarck (slagschip)|Bismarck]]* vergaot in de Atlantische Oceaan.
* 1952 - Verdrag tot oprichting van de Europese Defensiegemeenschap (EDG).
* 1960 - Militaire staotsgrepe Turkije.
* 1996 - Een waopenstilstaand be-aendigt de eerste oorlog om Tsjetsjenië.
* 2006 - Eupening van et NS-station Amersfoort Vathorst (Vathost).

## Geboren
* ...

## Uut de tied
* 1564 - Johannes Calvijn (54), Fraanse karkhervormer
28 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **28 meie**

## Gebeurtenissen
* 1932 - De Ofsluutdiek wodt om twie menuten over ien middags sleuten; de Zuderzee is now et Iesselmeer.
* 1934 - In Kannede wodt de Dionne-vuufling geboren.
* 1948 - Et vliegdekschip Karel Doorman wodt in dienst steld.
* 1961 - De Oriënt Express vertrekt veur de laeste keer uut Paries.
* 1977 - In de Amerikaanse staot Kentucky kommen 160 meensken om bi'j een braand in de *Beverly Hills Supper Club*.

## Geboren
* 1371 - Jan zonder Vrees, hertog van Boergondië († 1419) 
* 1944 - Gladys Knight
* 1945 - John Fogerty
* 1968 - Kylie Minogue
* 1972 - Michael Boogerd, Nederlaanse hadfietser
* 1999 - Cameron Boyce

## Uut de tied
* 1787 - Leopold Mozart (67), Oostenriekse violist, mezieklerer en kompenist
* 1872 - Sophie van Beieren (67), aartshertogin van Oostenriek

## Viering/herdaenking
* Nationaole feestdag van Azerbeidzjan.
* Nationaole feestdag van Ethiopië.
29 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **29 meie**

## Gebeurtenissen
* 1953 - De Ni'j-Zeelaander Sir Edmund Hillary en de Nepalese sherpa Tenzing Norgay berieken as eerste meensken ooit de top van de Mount Everest.
* 1959 - Onder de bietenakker van boer Boon in Slochteren boort de NAM eerdgas an.
* 1969 - Een ni'je Nederlaanse omroepwet treedt in warking: de NTS en de NRU gaon op in de NOS.
* 2005 - Et *Verdrag tot vaaststelling van een Grondwet veur Europa*, de officiële naeme veur de *Europese Grondwet*, wodde deur de Fraansen bi'j een biezunder hoge opkomst (> 70 %) verwurpen (56 % tegen, 44 % voor).

## Geboren
* ...

## Uut de tied
* ...
30 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plak op **30 meie**

## Gebeurtenissen
* 1539 - De Spaonse ontdekkingsreiziger Hernando De Soto komt an in Florida.
* 1814 - Napoleon wodt verbannen naor Elba.
* 1919 - Viering van et 300-jaorig bestaon van de stad Batavia. Keuningin Wilhelmina legt een kraanze bi'j et staandbeeld van Jan Pieterszoon Coen in Hoorn
* 1967 - De onofhaankelike rippebliek Biafra wodt uutreupen.
* 1982 - Spanje treedt as zestiende lid toe tot de NAVO.

## Geboren
* 1220 - Alexander Nevski, grootvorst van Novgorod en Vladimir († 1263)
* 1672 - Peter de Grote, Russische tsaar († 1725)

## Uut de tied
* 1431 - Jeanne d'Arc (19), Fraanse vri'jhiedstriedster
* 1453 - Konstantien XI van Byzantium (49), laeste keizer van Rome
* 1778 - Voltaire (83), Frans filosoof
* 1912 - Wright-bruurs (45), Amerikaanse vliegtuugpioniers

## Viering/herdaenking
* Feestdag van de Heilige Jeanne d'Arc
31 meie

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaotse op **31 meie**

## Gebeurtenissen
* 1902 - Et aende van de Twiede Boerenoorlog in Zuud-Afrika.
* 1911 - De Titanic wonnen in 't waeter laoten. 
* 1952 - De sprokiesbos De Efteling in Kaatsheuvel gaot veur et eerst eupen. 

## Geboren
* 1923 - Prins Rainier III van Monako († 2005). 
* 1946 - Ivo Niehe, Nederlaanse tillevisieprissentaoter en -producent
* 1952 - Gerhard Uwland, Achterhooksen schriever
* 1986 - Robert Gesink, wielrenner

## Uut de tied
* ...

## Viering/herdaenking
* Wereldag tegen tebak.
Adammetjes-en-evaatjes

**Adammetjes-en-evaatjes** (*Orchis*) vormen n geslacht uut de orchideeënfemilie. t Geslacht kömp mit zo'n 125 soorten veur in Europa, Noord-Afrika en Noord-Amerika.

De Griekse filosoof Theophrastus was in 300 veur Christus de eerste die t geslacht wetenschappelik besprak. Vanwegen de vorm van de dubbelde wortelknolle gaf e de plaante de Latiense naam *orchis* (όρχις), wat teelballe betekent. n Hardnekkig biegeleuf höl vol dat vrouwluui die de hardere en sappigere knolle van de twee atten n jonge kriegen zollen. De Duutse naam *Knabenkraut* is hier oek op ebaseerd.

Bie de bleui verwelkt één van de knollen, de aandere is veur de volgende bleuiperiode bedoeld (wisselknollen). t Duurt lange veurdat n plaantjen uut dit geslacht tot bleui kömp. Vrogger dochten ze dat de plaanten zeuven tot negen jaor neudig hadden van kieming tot bleui. Ondertussen is vaste koemen te staon dat disse tied veule korter is: de adam-en-eva (*Orchis morio*) kan al in dree tot vier jaor zovere ween.

Der bin iezelig veule zaojen en ze bin aordig klein, vake mer 1/4 millimeter groot en een miljoenste gram zwaor. Der zitten niet zoveule voedingsstoffen in, daorumme is hulpe van n schemmel neudig veur de ontkieming en t verkriegen van voedsel. Disse vorm van symbiose hit mykorrhiza.

In de wortels zitten n voedzaam, zetmeelachtig polysacharide. Deur ze te dreugen en te vermaolen krie'j n fien wit poeier dat salep hit. Salep is oek de naam van de drank waor t poeier in verwarkt is, disse drank kömp oorspronkelik uut Turkije en de Levant. Véúr de komst van koffie en thee verspreidden t gebruuk dervan naor t westen van Europa. De drank wördden oek as geneesmiddel en afrodisiakum gebruukt.

## Soorten
In Nederlaand en België koemen of kwammen de volgende soorten veur:
*An-ebraanden orchis (*Orchis ustulata*) uutestörven in Nederlaand (sinds 1952) en België
*Aapjesorchis (*Orchis simia*)
*Adam-en-eva (*Orchis morio*)
*Mannetjesorchis (*Orchis mascula*)
*Moerasorchis (*Orchis palustris*) allinnig in België
*Poppenorchis (*Orchis anthropophora*)
*Purperorchis (*Orchis purpurea*)
*Soldaotjen (*Orchis militaris*)
*Wantsenorchis (*Orchis coriophora*) allinnig in België

## Uutgaonde verwiezingen
Waoterplaante

**Waoterplaante** kan verwiezen naor:

*Waoterplaante (algemeen) - een plaante dee in 't waoter greui.
*Een aandere naam veur de waoterfoks (Nederlaans: *vlijtig liesje*).
Friso-Saksische toalen

De **Friso-Saksische toalen** (ook *Noordwest-Leegsaksisch* nuimd) vörmen soamen n apaarte group toalen binnen t Leegsaksische toalgebied. Zai onderschaaiden zok deur de invloud van t Frais. 

Van ain soort Friso-Saksisch kìn nait sproken worden, omdat de bepoalde Leegsaksische dialekten ook deur verschillende Fraise toalen (Westlaauwers Frais, Oostlaauwers Frais, Noordfrais) beinvloud binnen.

De maiste gebieden woarin dizze dialekten sproken worden waren vrouger Fraistoaleg, en hebben in de loate middelaiwen t Frais inwisseld veur n Leegsaksisch dialekt. Bie t Stellenwaarfs is dit juust aandersom goan, n Saksisch dialekt dat invloud ondergoan het van t Frais. Hierdeur wordt t Stellenwaarfs nait altied tot de Friso-Saksische dialekten rekend, ondaanks de Fraise invloud. n Aandere faktor is dat t Stellenwaarfs invloud ondergoan het van t Westlaauwers Fraise dialekt, wielst de aandere dialekten (behalve t Dithmarschers en Aaiderstads) Oostfreisk Nederduutske invlouden hebben. t Dithmarschers en Aaiderstads hebben Noordfraise invlouden.

Vergeliekboare termen binnen Friso-Franko-Saksisch en Friso-Frankisch. Dizze aandudens worden gebroekt veur dialekten en/of toalen dij tussen t Frais, t Leegfrankisch en t Leegsaksisch, en tussen t Frais en t Leegfrankisch zitten. Aal dizze termen kìnnen heur oorsprong in de 19. aiw.

## Dialekten
De dialekten dij tot t Friso-Saksisch beheuren binnen:

* Stellenwaarfs (Westlaauwers Fraise ienvloud)
* Grunnegs 
**Pompsters
**Westerkertiers
**Hoogelaandsters
**Stadsgrunnegs (minder)
**Noord-Drìnts
**Oldambtsters
**Veenkolonioals
**Westerwôlds (minder)
* Oostfrais
**Reiderlaands
**Broukmerlaands
**Aauwerkerlaands 
**Moormerlaands
**Kromhörns
**Börkumers
**Aailaand Oostfrais
* Noord Oldenbörgs (minder)
**Noord Oldenbörgs (minder)
**Jeverlaands (minder)
**Harlingerlaands (minder)
**Wörsters (minder)