Iowa

**Iowa** (spreak uut: *AI-jo-wa*, engelske uutspråke ) is nen ståt in de Vereynigde Ståten van Amerika. Et ligget tüsken de rivyren de Mississippi (oust) en de Missouri en Groute Siouxrivyr (west). Et grenset an ses andere ståten: Wiskonsin up et noordwesten, Illinois up et ousten, Missouri up et süden, Nebraska up et westen, Süüd Dakota up et noordwesten en Minnesota up et noorden.

In koloniale tyden was Iowa deyl van Fransk Louisiana en Spaansk Louisiana. De ståtsvlagge is noch altyd baseerd up de vlagge van Frankryk. Rap nå den Anskaf van Louisiana begünnen de lüde med landbouw, wårup de lokale ekonomy slim sul gån löänen. Iowa ligt midden in de geografiske Maisgördel.

In de tweyde hälvde van et 20. jårhunderd wör de iowaanske ekonomy afwesselender, med fabriken, verwarkingsindustry, geldsaken, IT, biotechnology, en gröne energy

Iowa steyt 26. up de lyste van VS-ståten en gebeden når uppervlak en 30. up de lyste van VS-ståten en gebeden når inwoanertal.

Höyvdstad Des Moines hevt ouk medeyne de meyste inwoaners van den ståt. Een deyl van et steadelik gebeed rund de stad Omaha in den angrensenden ståt Nebraska löpt döär töt in et süüdwesten van Iowa. Iowa steyt te book as eyne van de veiligste ståten üm te woanen.

## Naam
Den ståt danket syne naam an de Ioway, ne stamme van inheymske amerikanen.

## Landsbeskryving
Iowa ligt tüsken veerrivyren: de Mississippi, de Groute Sioux-rivyr en de Missouri. De süüdgrense is de Des Moinesrivyr. Iowa hevt 99 gråfskappen.

### Geology en terrein
Iowa is meyst höyvelachtig. In et westen van den ståt sit vöäle löss in de grund. Up et noorden an wordet de höyvels wat bargachtiger. Den ståt hevt meyrdere natuurlike mearen: Geystemear, et oust- en westokobojimear, in et noordwesten. Wydters gevt et noch een paar kunstmåtige mearen.

### Landskap, begroiing en deers
Med 60% van et totale uppervlak is et gröätste deyl van Iowa burenland. Up höygere stükke is vöäle prairie en savanne (ne mengeling van grösland en böyme). Et noorden van den ståt wördt vake rekkend by de Great Plains (Groute Vlakte).

In de ståt groit vöäral langgrösprairie. Van de olde prairie-morrelanden is noch mär 5% oaver. Ouk et meyste van et oarsprunglike wold is vord.

Der leavt een paar bedreigde deersoorten in Iowa: den dwargstern, dwargpyper, indianavleadermuus, witte störe, iowaanske landslakke, Higginsougmussel en de Topeka-skyner. Bedreigde plantensoorten sint verskeidene orchideen, Mead's köäningsblome, prairiebuskklåver en Noordelike Blaue Monnikskappe.

### Klimaat
Iowa hevt een vuchtig landklimaat, wårin as et 's soamers unmündig heate en 's winters unmündig kold worden kan. In Des Moines is de döärsneyde jårtemperatuur 10&nbsp;°C. Den winterdag is et kold en gevt et vöäle sney.

In et vöärjår kümt der meystyds swår weader. Der sint in döärsneyde 50 stormdage et jår. De afelöäpen 30 jår warren der in döärsneyde 47 warvelwinden in et jår. In 2008 köämen der noch 12 lüde ümme in so nen storm.

Iowaanske soamers sint heate en vuchtig. Temperaturen ligget rund de 32&nbsp;°C en uutsketers når 38&nbsp;°C koamet noch wal es vöär. De winters kan et −28&nbsp;°C worden. Et heatste ooit emeaten in den ståt is 48&nbsp;°C, et köldste −44&nbsp;°C.

## Literatuurverwysingen