Drèentse taolwiezer

Dit is een **Drèentse taolwiezer**. Dinger die as hierin staot, bint: grammatica, algemiene woorden en zegswiezen.

*Zie ok 't artikel aover 't [[Drèents]].*

## Info veurof
't Drèents hef verschillende heufdindielings, en wördt wal eziene as alle dialecten die as ze ien Drenthe praot. De dialecten ien 't noordoosten van de pervincie wördt ok wal as Grunnings eziene, en die van een diel van 't westen as Stellingwarfs.

Ien van de gebruukte iendelings is:

:1. 't Noordenvelds *(ok [[Grunnegs|Grunnings]])*
:2. 't Veenkoloniaols *(ok [[Grunnegs|Grunnings]])*
:3. 't Zuudoost-Drèents *(ok Zuudoost-Veen-Drèents)*
:4. 't Zaand-Drèents *(ok Zuudoost-Zaand-Drèents)*
:5. 't Midden-Drèents
:6. 't Zuudwest-Noord-Drèents *(ok [[Stellingwarfs]])*
:7. 't Zuudwest-Zuud-Drèents *(ok Zuudwest-Drèents)*

## Grammatica ''(Zuudwest-Zuud-Drèents)''
### Persoonlijke veurnaomwoorden (onderwaarp)
:Ik *(ikke veur naodrok)*, bi'jtieden: mi'j
:Ie *(ieje veur naodrok)*
:Hi'j, zi'j, 't
:Wi'j
:Ie *(ieje veur naodrok)*, ie mit mekare, jullie
:Zi'j, zie

### Persoonlike veurnaomwoorden (veurwaarp)
:Mi'j
:Oe, joe, je (uutspraok: juh)
:Hum, hom, heur
:Oes, oens, oons
:Oe, joe, je
:Heur

### Bezittelike veurnaomwoorden
:Mien
:Oen, joen, je (uutspraok: juh)
:Zien, heur (soms: *zien* veur *heur*)
:Oeze, oenze, oonze
:Oen, joen, je
:Heur

### Regelmaotige waarkwoorden
Regels veur de teengwoordige tied:
:Ik + STAM + e
:Ie + STAM + t *(STAM + en ien dielen van Drenthe)*
:Hi'j + STAM mit vake een klinkerveraandering en/of wieziging van de leste medeklinker
:Wi'j + STAM + t *(STAM + en ien dielen van Drenthe)*
:Ie + STAM + t *(STAM + en ien Zuudwest-Drenthe)*
:Zi'j + STAM + t *(STAM + en ien dielen van Drenthe)*

### Een koppel vervoegde waarkwoorden
#### Weden (wezen)

#### Hebben

#### Kieken

#### Vraogen

#### Worden

#### Willen

#### Laoten

#### Zullen

#### Muggen

#### Gaon

#### Doen

## Algemiene woorden ''(Zuudwest-Zuud-Drèents)''
### Dagen
:Maondag, maandag
:Dinsdag
:Woensdag
:Donderdag
:Vri'jdag
:Zaoterdag
:Zundag

### Maonden
:Jannewaori
:Feberwaori
:Meert
:April
:Mei
:Juni
:Juli
:Augustus
:September
:Oktober
:November
:December

### Kleuren
:Rood
:Geel
:Blauw
:Gruun / greun / greuin / gruin
:Oranje
:Paors / sang
:Raoze
:Gries
:Broen
:Zwart
:Wit

### Getallen
*De schwa (stomme e) an 't end van partie telwoorden kump in 't Zuudwest-Zuud-Drèents veur as ze allennig staot of mit naodrok gebruukt wördt. Beveurbield: "Zie hebt drei auto's." "Hoeveule?" "Dreie."*

:Iene
:Tweie/twieje
:Dreie
:Vere/viere
:Vieve
:Zesse
:Zeuvene  (uutspraok: zeume/seume)
:Achte
:Negene  (uutspraok: neenge)
:Tiene

:Elve
:Twaalve/twaalven  (uutspraok: twaalm)
:Dartiene
:Veertiene
:Vieftiene
:Zestiene
:Zeuventiene  (uutspraok: zeumtiene/seumtiene)
:Achttiene
:Negentiene  (uutspraok: neengtiene)
:Twintig

:Dartig
:Veertig
:Vieftig
:Zestig
:Zeuventig  (uutspraok: zeumtig/seumtig)
:Tachtig
:Negentig  (uutspraok: neengtig)
:Honderd

:Duzend
:Miljoen
:Miljard

## Geografie
### Plaotsnamen
*In dizze lieste staot ok de Oaveriesselse plaatsen waorvan de taal töt 't [[Zuud-Drèents]] erekend wördt.*

*Bij de plaatsen waorvan det bekend is, vien ie 't veurzetsel dej derbij gebruukt um dernaor te verwiezen: "*'In** Assen stiet 't Drents Museum"; "Het Drentse Boek zat vrogger **op** Zuudwolde"; "**An** 't Hoogeveine kwaamp veule volk wonen". As een plaatse 't veurzetsel **op** krig, is 't ok: ie koomt **van** (bv. **van** De Smilde) in plaatse van **uut/oet*'.*

## Zegswiezen ''(Zuudwest-Zuud-Drèents)''

## Verwiezings