Gotisch

**Gotisch** is n uutsturven Germoanse sproak dij proat waar deur Goten. t Is veural bekìnd van "Codex Argenteus", n zèsde aiwse kopie van vaaierde aiwse biebeloverzetten, en is ainege Oost-Germoanse sproak mit n redelk grote bemoakenschop aan schriefsels. Aal aandre, zoas Boergondisch en Vandoals binnen bekìnd van nait meer as aigennoamen ien historische dokumenten.

As n Germoanse sproak is t Gotisch dail van Indo-Uropese sproakenfamilie. t Is de Germoanse sproak mit oldste bewoarde tekst, mor het gain levende noazoaten. Oldste tekst uut t Gotisch komt uut vaaierde aiw. Ien zèsde aiw waar dizze sproak aal minder proat worden, dails deur n militère neerloag teugen Fraanken, dails deur isoloatsie en deur de eliminoatsie ien Itoalie. Sproak hold staand ien Iberisch schieraailaand tot ien aachtste aiw, en Fraankische schriever Walafrid Strabo het schreven dat t nog aal proat waar bie monden van Donau en op t Krim ien negende aiw. Omreden dizze sproak wer zo laank leden opschreven, is t n belaangrieke sproak veur vergeliekende toalkunde. t Is allain nait wis of dat oldere (van noa negende aiw) haandschriften eerliek Gotisch binnen.

## Klaanken
t Is meugelk om in dij gooi tou bepoalen hou of dat t Gotisch van Ulfilas uutsproken waar, veurnoamelk deur vergeliekende fonetische rekonstruksie. t Is ok bekìnd, omreden Ulfilas ien zien overzetten zo goud as meugelk perbeerde Griekse origineel tou volgen, dat ai schriefkonvensies volgde van Grieks uut dij tied. Omreden t Grieks van dou biester goud bekìnd is, is t meugelk veul van uutspraak tou rekonstrueren van overzette teksten. Doarbie komt dat de menaaier woarop nait-Griekse noamen ien Griekse biebel schreven worden, en ien Ulfilas zien biebel, zeer veul zegt.

### Klinkers

* ,  en  kinnen laank of kört wezen. Gotisch schrieven môkt allain verscheel tuzzen laanke en körte  - schreven as *i* veur de körte en as *ei* veur de laanke - as n imitoatsie van Grieks gebruuk. Enkele klinkers binnen sumtieds laank as n historische neusklaank verzwonden is veur n  (as kompenzerende verlengen). Dus vergangen tied van waarkwoord *briggan*  *brìngen* (Ingels to *bring*, Nederlaands *brengen*, Duuts *brengen*, Sveeds *bringa*) wordt *brahta*  "brocht" (Ingels *brought*, Nederlaands *bracht*, Duuts *brachte*, Sveeds *bragte*) van Proto-Germoans **braŋk-dē*. Ien persiese omschrieven, as aine n fonetische omschrieven môken willen, kin lengte deur n lengteschrap (macron) aanduud worden, of as dat nait meugelk is, mit n dakske (sirkonfleks) weergeven worden: *brūks* "smieteg" (Nederlaands *gebruik*, Duuts *Gebrauch*, Sveeds *bruk* "gebruuk")

*  en  binnen laanke haalfsloten klinkers. Zie worden schreven as *e* en *o*: *neƕ*  "kort bie" (Ingels *nigh*, Nederlaands *nader*, Duuts *nah*); *fodjan*  "vouden".

*  en  binnen körte haalfblikklinkers. Zie worden schreven mit de dubbelledders *ai* en *au*: *taihun*  "tien" (Ingels *ten*, Nederlaands *tien*, Duuts *zehn*, Sveeds *tio*), *dauhtar*  "dochter" (Ingels *daughter*, Nederlaands *Dochter*, Duuts *Tochter*). 

* De Germoanse twijklanken *ai* en *au* binnen *ai* en *au* ien Gotisch, en worden maistieds schreven mit n aksìnt om t verscheel mit  en  aan tou geven. t Is nait haildaal dudelk hou of dizze klaank uutsroken waar. Summege underzoekers dìnken dat zie nog aal uutsproken waren as  en , zoas ien t oldere Germoans. Aandre underzoekers dìnken dat laanke laalfblikklinkers waren:  and : *ains*  "ain" (Nederlaands *één*, Duuts *eins*), *augo*  "oog" (Duuts *Auge*)

*  waar n Griekse klaank en waar allain ien gebruuk ien börgwoorden uut t Grieks. t Is schreven as *w* ien klinkerstees: *azwmus*  "Törkse stuut". Omreden t n vrömde klaank waar ien Gotisch kin t wezen dat t uutsproken waar as .

*  is n doalende twijklaank, dus  en nait , n bedie as iew, en nait as joe: *diups*  "daip" (Ingels: *deep*, Nederlaands *diep*, Duuts *tief*, Sveeds *djup*).

* Griekse twijklaanken: Ien tied van Ulfilas waren alle twijklaanken van Klassiek-Grieks ainklaanken worden deur verainklaanken (monoftongizatsie) behaalven αυ (au) and ευ (eu), dij middelkerwies uutsproken waren as  en . Ulfilas schreef dij klaanken as *aw* and *aiw*, en ien Gotisch waren zie mainstekaans uutsproken as .

* Ainklaanken en twijklaanken kinnen volgd worden deur n , dij middelkerwies uutsproken waar as twijde dail van twijklaank dij ien n klaank as  ìndegde. : *alew*  "oliefeulje" ( Ingels *Dutch*), *áugo*  "oge" (Ingels *eye*, Nederlaands *oog*, Duuts *Auge*).
* *ƕ* (ok transkribeerd as *hw*) is n lipvelère wizzelklaank van , dij ontstoan is uut proto-Indo-Uropees . t Waar middelkerwies uutsproken as , net as ien summege dialekten van t Ingels en t Skots, woar t as *wh* schreven wordt: *ƕan*  "wanner", *ƕar*  "woar", *ƕeits*  "wit".