Ales Bjaljazki

**Ales Bjaljazki** (, ; * 25. September 1962 in Wjartsilja, dormals Sowjetunion) is en belarussischer Dissident un Minschenrechtler, de di Minschenrechtsorganisatschoon Wjasna grünnd hett un leit. In dat Johr 2022 kreeg he den Freedensnobelpries tospraaken.

## Leven
As Ales Bjaljazki twee Johr olt weer, truck de Familie vun Russland nah Wittrussland. Bjaljazki wurr an de Natschonale Akademie vun de Wetenschapen vun Belarus in Literaturwetenschap promoveert. 

1988 hett he mit anner Mitstrieder apenlich Aktschonen to’n Gedenken an de Opfer vun den Stalinismus organiseert. Dat folgten mehrere Festnahmen un Geldbußen. Bjaljazki weer Mitbegrünner vun de *Belarussische Volksfront Adraschenje* (Weddergebort), de sück af 1991 för de Demokratiseeren insetten deiht. 

1990 weer he en vun de Organisatoren vun de Sellschopp „Weißrussische Katholische Gemeinde“.

1996 hett he ungeachtet vun de Gefohr un Diskrimineeren de Minschenrechtsorganisatschoon Wjasna (ok *Wesna*) grünnd, de politische Fangene un hör Familien ünnerstütt. Dorför wurr he mit den Homo-Homini-Pries 2005 und 2006 mit dem Per-Anger-Preis ehrt.

An‘n 4. August 2011 wurr Bjaljazki fastnommen un dree-eenhalf Maand later, an’n 24. November 2011, wegen Achtertrecken vun Stüern to veereenhalf Johr Straaflager veroordeelt. De Europääsche Union un ie USA hemm dat Verfohren as „politische Inszenierung“ kritiseert Ok de Minschenrechtsorganisatschoon Amnesty International hett fordert,  Bjaljazki free to laaten.

Vun de slowaaksch Ministerpräsidentin Iveta Radičová wurr he Anfang 2012 för den Freedensnobelpries vörslahn.

An‘n 21. Juni 2014 wurr Bjaljazki unverwacht vör de Tiet ut de Haft entlaaten.

Wiels de Proteste in Belarus 2020 wurr he Liddmaat in den Koordinierungsraat vun de instig Präsidentschapskandidatin Swjatlana Zichanouskaja. 2020 kreeg he den Right Livelihood Award.

Bjaljazki wurr an’n 14. Juli 2021 fastnommen. An‘n 15. Juli wurr he in en gemeensam Verkloren vun negen Organisatschonen (Wjasna, vun den Belarussischen Journalistenverband, dat Belarussisches Helsinki-Komitee u. a.) as politischer Fangener anerkannt. He wurr an’n 6. Oktober 2021 wegen angevlich Stüürnachtertrecken in Belarus anklaagt. 

An‘n 7. Oktober 2022 geev dat Nobel-Komitee in Oslo bekannt, dat Bjaljazki tosommen mit de russisch Minschenrechtsorganisatschoon Memorial un de ukrainsch Organisatschoon Center for Civil Liberties den Freedensnobelpries kreeg.

An'n 3. März 2023 wurr Bjaljazki in Minsk wegen "Bargeldschmuggel" as de "Finanzierung von Aktionen und Gruppen, die grob gegen die öffentliche Ordnung verstoßen haben", to 10 Johren Haft veroordeelt. Minschenrechtler seecht de Anschuldigungen as vörschaven, um Bjaljazki un sien Bewegung nah dat Verleehn vun den Nobelpries to'n Swiegen to bringen. He wurr in' Dezember 2025 nah en vun den USA vermiddelt Begnadigung freelaaten.

## Ehrungen
* 2005: Homo-Homini-Pries
* 2012: Petra-Kelly-Pries
* 2013: Václav-Havel-Minschenrechtspries vun den Europaraat
* 2014: Paweł-Włodkowic-Pries vun den poolschen Senats
* 2020: Right Livelihood Award
* 2020: Sacharow-Pries (ünner de nöömt Vertreder vun de demokraatsch Oppositschoon in Belarus)
* 2022: Freedensnobelpries

## Weblinks

*  
* 
* 

## Enkeld Nahwiesen