Mainz

**Mainz** is de Hööftstadt vun dat düütsche Bundsland Rhienland-Palz. Mainz liggt an'n Rhien, dor wo de Main in'n Rhien geiht. In Mainz leevt bi 206.628 Inwahners. Se is dormit ok de gröttste Stadt vun Rhienland-Palz. 

Op de annere Siet vun'n Rhien liggt de Hööftstadt vun Hessen, Wiesbaden. De twee Städter formt tosomen en Düppeltzentrum vun binah en halve Miljon an Inwahner.

De Stadt is Sitt vun'e Johannes Gutenberg-Universität, vun't röömsch-kathoolsch Bisdom Maint, as ok mehrere Feernseh- un Rundfunkanstalten, as dat Südwestrundfunks (SWR) un dat Tweet Düütsch Feernsehn (ZDF). 

Bekannt is Mainz vunwegen de rhiensch Fastnacht un dör sien Kark, de Mainzer Dom.

## Historie

### Nam un Wapen
Mainz is ene vun'e ollsten Städter in Düütschland. De eerste Nam, de an't End vun't eerste Joahrhunnert vör Kristus opkamen deiht, kamt vun de Römers: *Mogontiacum.* Över veel Joahrhunnerte wesselt de Nam to *Moguntia* in't Middelöller, to *Mayntz*, to *Mayence* in'n Tog vun'e franzöösche Besetten bit dat in't 18. Joahrhunnert keenen Änderen vun'n Nam geven deiht.

De Wuddeln vun't Mainzer Rad sünd to dit Dag nich vull klärt. En vun de Eersten de dat Mainzer Rad in't Wapen bruukt, is de Erzbischof Siegfried III. vun Eppsteen (1230-1249). 'N Barg vun Wetenschaptler sünd aver Anhänger vun'e Theorie, dat dat Rad de Stüüermann vun'e Mainzer Kerk (op Latiensch: currum eccesias Mogontiae aurigantes) in Anlehnen an'n hillige Hevenkarren oder Herrgottskarren (lat.: currum Dei) symboliseert. Dat enkelt Rad is dat Teken vun dat Kurförstendom Mainz, derwiel de Wapen vun'e Stadt Mainz en Düppeltrad met en Krüüz to dit Dag is.

## Geografie

### Veroorten

#### geograafsche Laag
Mainz liggt op en Hööchde vun 82 to 245 m ö. NN. Dwars dörch Mainz löppt de 50. nöördli Breidengrad. Op'n Gutenbergplatz vör de Opernhuus is en Markeeren in'n Bodden inlaten, de de 50. Breitenkreis afbillen schall. De wohr 50. Breitengrad aver löppt 'n paar Meter nöördli vun dit Openhuus. De Stadt is op'e linksch (westli) Rhiensiet. In'n Mainzer Haben blifft Rhienkilometer 500 af, wat zirka halv de Rhien bedüdt. De Bogen, welk de Rhien bi'n Övergang vun't Mainzer Becken to'e Rhiensch Schieferbargen makt, ward ok *Rhienknee* snackt. De Rhien is Mainzer Stadtgrenz un togliek Bundslandgrenz twüschen Rhienland-Palz un Hessen. Op'e annere Siet fleit de Main in'n Rhien.

#### politsche Laag
Mainz is kreisfre'e Stadt in't Bunnesland Rhienland-Palz, vun dat se ok ehr Landshööftstadt is. Üm Mainz ümher befind sik de Landkreis Mainz-Bingen. Op'e rechtsche, hesssche Rhienkant grenzt Mainz an'n Kreis Grot-Gerau un an'e kreisfre'e Stadt Wiesbaden met de fröhe Mainzer Veddels.

### verwaltensbetreckenliche Sünnerliheit
Op'e rechtsche Rhienkant liggt de Stadtveddels, respektievmeng de Gemeenen Mainz-Amöneborg, Mainz-Kastel, Mainz-Kostheim as ok Mainz-Bischofsheim, Mainz-Ginsheim un Mainz-Gustavsborg. De eersten dree sünd de iure Stadtveddels vun Wiesbaden achter de Genzfestsetten dörch de US-amerikaansche un de franzöösche Besetter, man de Stadt Mainz betekent disse Stadtveddels as "de facto to Mainz" tohöörig. Na veele Inwahner ehr Levensgeföhl hört de Wiesbadener Veddels jümmer no to Mainz to. Ok vun'e Intrastruktur her sünd de sonömt *AKK*-Veddels mehr mainzersch: De Vörwahl un Postleettall sünd överwegend mainzersch un Gas un Water kümmt ut Rhienland-Palz. De dree annere fröher Veddels vun Mainz formt nu de twee Gemeenen Bischofsheim un Ginsheim-Gustavsborg in'n Kreis Grot-Gerau.

## Söhns un Döchter vun de Stadt
* Thomas Bayer (* 1948) Intendant
* Jürgen Dietz (1941-2015), Ünnernehmer un Büttenredner (Der Bote vom Bundestag)

*Kiek ok bi:*
* Rhienland-Palz
* Hööftstadt
* List vun de Grootstäder in Düütschland
* Düütschland