open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bootel

**Bootel** is en Gemeen in’n Landkreis Rodenborg (Wümm), Neddersassen, in de Lüünborger Heid un Sitt vun de Verwalten vun de liek nöömte Samtgemeen. De Gemeen hett .

## Geologie
*En Översicht över de Geologie un Entstahn vun dat Rebeet vun’n helen Landkreis is in den Artikel [[Landkreis Rodenborg (Wümm)]] beschreven un kann dor naleest waarn.*

## Geografie
Bootel liggt an’n Rand vun de Lüünborger Heid teemlich in de Mitt vun dat Städer-Dreeeck Bremen–Hamborg–Hannober. De Oort is unegfähr acht Kilometer wiet weg vun Rodenborg (Wümm) un 14 Kilometer vun Visselhöövd. He warrt von de beiden Strööm Rodau un Wiedau passert un is ümgeven vun mehrere Woolden, as to’n Bispeel den *Hardwedel* un den *Trochel*.

## Politik un Verwalten
### Oortsdelen
De Gemeen Bootel warrt an sik nich wieder ünnerdeelt, man, blangen den ollen Oortskarn gifft dat en Reeg vun wietrüümige Neebowahnsteden, de sik dorüm gruppeert. De olle Karn wiest vun de Anorden her noch de Struktur vun’n Angerdörp op.

### Gemeenraat
De Gemeenraat vun Bootel sett sik siet de letzten Wahl an’n 11. September 2011 as folgt tohopen:

### Börgermeester
Bi de Wahl an’n 10. September 2006 is Kalle Keller vun de SPD mit 55,78 % as Börgermeester wählt worrn.

Erwin Bock is 2007 Ehrenbörgermeester von Bootel worrn.

## Kultur
Dör de schöne Laag is Bootel ok en Anloopsteed för den Tourismus. In dat Rebeet gifft dat eenige Museen, Möhlen oder Kloosters, un ok för Radwannerers gifft dat en riek Anbott. Butendem gifft dat en Reeg vun regelmatige kulturell Veranstalten in’t Johr as dat Oosterfüür, Schüttenfest, Oornfest oder dat Dörpssportfest un en överregional Bagenscheten-Turnier.

## Religion
De Mehrtall vun de konfesschonell bunnen Inwahners höört to de evangeelsch-luthersch Kark vun dat Karkenrebeet Visselhöövd. De kathoolsch Christen sünd in en Gemeen in Rodenborg (Wümm) organiseert. In Bootel gifft dat – as överall in Düütschland – en wassenden Andeel an Minschen, de konfesschonell nich bunnen sünd.

## Weertschop un Infrastruktur

Bootel gellt na dat Regionale Ruumordnungsprogramm as Grundzentrum för de Öörd in de Ümgegend.

### Verkehr
Bootel liggt an en Kreisstraat vun Brookel na Karkwals un an en Kreisstraat na Heemsbünnen. Ansluss besteiht an de Bundsstraten B&nbsp;71 un B&nbsp;440. De Werser-Ems Bus GmbH bedrifft en eegen Buslien vun Visselhöövd na Rodenborg (Wümm).

## Weblenken
AnnaSophia Robb

**AnnaSophia Robb** (* 8. Dezember 1993 in Denver, Colorado, USA) is en US-amerikaansche Schauspelerin un Singersche.

## Leven un Wark
Robb is de Dochter vun Janet un David Robb. Se weer mit teihn Johren vun McDonald’s opdeckt un för en Warfspot ünner Verdrag nahmen. Dat Johr dorop hett se ehr eerste Filmrull speelt. Internatschonal bekannt worrn is se to’n eersten mol mit ehr Rull in *Charlie and the Chocolate Factory* an de Siet vun Johnny Depp, Christopher Lee un Freddie Highmore. Groten Spood harr se ok 2007 mit den Kinnerfilm *Bridge to Terabithia*.

Wiel de Dreiharbeiten to den Film *The Reaping* hett Robb en korte Horrorgeschicht mit den Titel *Backseat Swamp* schreven. Se maakt butendem Break Dance un Irish Dance. Vun 2013 an schall se en Hööftrull in dat *[[Sex and the City|Sex-and-the-City]]*-Prequel *The Carrie Diaries* vun den Senner The CW to sehn wesen, dat op den glieknöömten Roman vun Candace Bushnell baseert.

## Filmografie (Utwahl)

## Borns


## Weblenken

* Offiziell Websteed (engelsch)
* AnnaSophia Robb op Zelluloid.de (hoochdüütsch)
Hoor (Beroop)

En **Hoor** (Oolthoochdüüsch *huora*, Middelhoochdüütsch *huore*) is en 
Beteken für en Fro, de mit Prostitutschoon Geld verdeent, d. h. de annere Minschen Sex gegen Betahlen anbeden deit. Oorsprünglich weer de Begreep en Schimpwoort un warrt ok vundaag faken noch as afwerten Beteken bruukt. In de Ümgangsspraak warrt dat woort ton Bispeel ok för Fronslüüd bruukt, de faken jemehrn Sexualpartner wesselt (Promiskuität). Annere Wöör sünd ünner annern Nutt, Pute oder Punke.

## Etymologie
Dat Woort is vun de indogermaansche Wörtel **qār* „verlangen, leef“, worut sik ok dat latiensche *carus* „leef, düür“ entwickelt hett. In’t Oolthoochdüütsche stünn de Beteken *huor* nich blots för de Prostitutschoon in’t Sünnere, man allgemeen för den Bisplaap buten de Eh. De Begreep *huora* weer ok in de Bedüden „Ehbrekersche“ bruukt. För Mannslüüd is wat vergliekbor’t blots in de Gootsche (*hôrs*) un in’t Ooltnoordsche (*horr*) betüügt.

## Literatur
* Felix Ihlefeldt: *Abenteuer Hure*. Schwarzkopf & Schwarzkopf, 2003, ISBN 3896024302.
* Martin Auer: *Hurentaxi – Aus dem Leben der Callgirls*. LIT Verlag, Wien/Berlin/Mönster 2006, ISBN 3-8258-9939-X.
Wilhelm Schröder

**Wilhelm Schröder** oder **Wilhelm Schroeder** is de Naam von

* Wilhelm von Schröder (1640–1688), düütschen Politiker,
* Wilhelm Schröder (1842–1908), düütschen Viezadmiraal,
* Wilhelm Schröder (1853–1939), düütschen Politiker,
* Wilhelm Schröder (1861–1913), düütschen Publizist,
* Wilhelm Schröder, düütschen Maler un Politiker,
* Wilhelm Schröder, düütschen Politiker,
* Wilhelm Schröder (1896–1979), düütschen Offzeer,
* Wilhelm Schroeder (1898–1943), düütschen Politiker,
* Wilhelm Schröder (1906–1968), düütschen Steenhauer,
* Wilhelm Schröder (1908–1971), düütschen Politiker,
* Wilhelm Schröder (1913–1968), düütschen Politiker,
* Wilhelm Heinrich Schroeder (1827–1906), düütschen Textilfabrikant,
* Wilhelm Heinz Schröder (* 1946), düütschen Historiker.

Dat is ok de hoochdüütsche Naam von

* Willem Schröder (1808–1878), plattdüütschen Schriever.

Kiek ok bi: Willi Schröder, Willy Schröder.
Nedderlandsche Ökelnaams för de Düütschen

**Muffrika** is en Ökelnaam för dat ole hannöbersche Eemsland. De Lüüd vun dat Land heet denn Muffrikaners. In de Nedderlannen is de Naam *Moffrika* ok as Ökelnaam för ganz Düütschland un *Mof* oder *Moffrikaan* för all de Düütschen övernahmen worrn. Wo de Naam vun afkummt, dat is nich gewiss. Een Geschicht is, dat Berend vun Galen sien Soldaten in’t 17. Johrhunnert in’n Winter to de Uniform Muff dragen hebbt un dat de Hollänners dorvun den Naam präägt hebbt. En annere Etymologie is, dat dat vun *muffelig* kummt, dat de Hollänners de Düütschen achter de Grenz för en beten muffelköppsch hollen hebbt. Villicht hett dat Woort aver ok noch en annern Achtergrund. Dat is op jeden Fall bekannt, dat de Eemslänners dat Woort ok sülvst bruukt un bruukt hebbt, ahn dat se dat as bösen Ökelnaam ansehn hebbt.
Christvesper

De **Christvesper** (latiensch: *vesper:* Abend) is en feierlich Gottesdeenst, mit de in vööl Karken de Hillig Avend inleit wurrd bzw. mit de dat eegentliche Hoochfest Wiehnachten anfangt. 

Fiert wurd in de Regel tüschen 16 un 18 Ühr. In’ Middelpunkt steiht de Wiehnachtsvertellen vun de Geburt vun Jesus (Lukas 2), de faken mit de Vorföhren vun en Krippenspeel dorstellt wurrd.
(325) Heidelberga

**(325) Heidelberga** is en Asteroid ut de Butere Hööftgördel, de an’n 4. März 1892 vun de düütsch Astronom Max Wolf in se sien Privatsteernwacht in Heidelbarg opdeckt wurrn un nah de Stadt nömmt wurrn is.
Strunz (Mineral)

**Strunz** is en Mineral ut Strontiumkarbonat (SrCO3) mit Kalziumkarbonat dormank. Op de Mohs-Skala hett dat Mineral en Weert vun 3,5 un de dörsnittliche Dicht is 3,78 kg/dm³. De Kristallform is orthorhombisch.

Strunz is witt bet geel-graag, faken ok wat gröön. Dat Mineral billt Kristallen, de de Form vun Nadeln hebbt, de faken in Büschel tohoopwussen sünd. 

Bruukt hebbt se dat Mineral ünner annern to Enn vun dat 19. Johrhunnert in de Zuckerindustrie, den Restzucker ut de Melass ruttotrecken. Ok Strontium lett sik good ut dat Mineral winnen.

## Vörkamen

Toeerst funnen hebbt se dat Mineral in Strontian in Schottland.

In Düütschland gifft dat Vörkamen in’n Süüdoosten vun’t Mönsterland. Afboot hebbt se’t in’n Dagbo un to’n Deel ok in Stollens. In de Ümgegend vun Aulen un besünners bi Vüörem gifft dat bi 20 Schächt, de bet to 110 Meter deep sünd. Ok bi Stewwert, in de Davert bi Askebiärg un noorden vun Baukum-Hüëwel in de Buurschop Hölter hebbt se Strunz afboot. En anner Vörkamen liggt in Lime City, Wood County, Ohio.

## Weblenken
Catalão

**Catalão** is ene Stadt in Brasilien in’n Bundsstaat Goiás. Se hett 75.623 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 3.777,65 km². 

## Weblenken

* Websteed vun de Stadt (portugeesch)
* Reisföhrer för Catalão (portugeesch)
Arianne Borbach

**Arianne Borbach** (* 30. Mai 1962 in Bernau bi Berlin; † 29. April 2024) weer en düütsch Synchroonsnackerin un Schauspelerin. 

## Leven un Wark
Nah hör Utbilln as Elektromechanikerin studeer Borbach Schauspeel an de Hoochschool för Schauspeelkunst „Ernst Busch“ Berlin. All to hör Studientiet is se as Dorstellerin up verscheeden Böhnen uptreden, vör allen aber in Oost-Berlin, wo se bit 1993 Lidmaat vun dat Theater an der Parkaue bzw. Theater der Freundschaft weer.  

Neven hör Theaterarbeit, wirk Borbach ok af 1984 bi Film- und Fernsehproduktschonen vun de DEFA un de DFF as Schauspelerin mit, ünner annern 1987 in *Liane*, wo se de Hööftpersoon speelen de un dorför as best Dorstellerin up dat Natschonale Filmfestival vun de DDR ehrt wurr. Nah de Wende speel se faken in Fernseehserien, so as *[[Wolffs Revier]]*, *[[SOKO 5113]]*, *[[Hallo, Onkel Doc]]* un *[[Unser Charly]]* mit. Se sull denn ok noch as Tatort-Kommissarin Carla Wall in *Die Brut der schönen Seele* (1991/92) inföhrt wurrn, aber de Film hebbt se nahst buterhalf vun de Serie utstrahlt. 

As Synchroonsnackerin hett se ünner annern Uma Thurman, Catherine Zeta-Jones, Gwyneth Paltrow, Cate Blanchett un Helen Hunt in de hör Filmen hör Stimm lehnt. In Feernsehregen synchroniseer se Portia de Rossi as *“Nelle Porter“* in *[[Ally McBeal]]*, Roxann Dawson as *“B’Elanna Torres“* in *[[Star Trek: Voyager]]*, Teryl Rothery as *“Dr. Janet Frasier“* in *[[Stargate SG-1]]*  Lisa Ryder as *“Beka Valentine“* in *[[Andromeda (Feernsehreeg)|Andromeda]]* un *[[Navy CIS]]* *“ NCIS-Director Jennifer „Jenny“ Shepard “* Lauren Holly .

In dat Höörspeel „Mitte Nacht ist Neuer Tag“ (Thrillbeatconstruction Records) vun 2006 singt se sogor mit de Schauspeler un Synchroonsnacker Christian Brückner tosommen en Leed.

## Filmografie (Utwahl)

## Literatur
* Frank-Burkhard Habel & Volker Wachter: *Das große Lexikon der DDR-Stars*. Berlin 2002, Schwarzkopf & Schwarzkopf, ISBN 3-89602-391-8

## Weblenken

*Hörproov un Foto bi Titania Medien
17. Januar

## Wat passeert is
* 1912: Robert Falcon Scott reckt mit sien *[[Terra-Nova-Expedition]]* bestahnd ut Edward Adrian Wilson, Edgar Evans, Lawrence Oates as ok Henry Bowers den Süüdpool, wo de Norweger Roald Amundsen aber all mit Hunnensledden een Maand fröher ween weer. De Rückmarsch dör de Antarktis to dat Basislager end för de Expeditschoonsliddmaaten mit den Dood.

## Boren
* 1549: Octavianus Secundus Fugger, düütsch Hannelsherr († 1600)
* 1815: Friedrich von Buddenbrock, düütschen Offzeer in de Prüüßsche Armee († 1894)
* 1829: Otto Lauenstein, düütsch Politiker († 1902)
* 1863: David Lloyd George, britisch Politiker un Premierminister († 1945)
* 1921: Gilbert A. R. De Smet, belgischen Germanist († 2003)
* 1925: Walter Arendt, düütsch Politiker un Bundsminister († 2005)
* 1928: Vidal Sassoon, britisch Friseur un Ünnernehmer († 2012)
* 1934: Cedar Walton, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2013)
* 1940: Tabaré Vázquez, uruguayisch Politiker un Präsident († 2020)
* 1943: Daniel Charles Brandenstein, US-amerikaansch Astronaut
* 1950: Bernd Flessenkemper, düütsch Politiker un Landdagsafordneter
* 1969: Sergio Barbero, italieensch Radrennfohrer
* 1978: Meilen Tu, US-amerikaansch Tennisspelerin

## Storven
* 1888: Fritz Schmidt (Schrievernaam Fritz Lening), plattdüütsch Schriever (* 1827) 
* 1889:  David Heinrich Müller, plattdüütsch Schriever (* 1800) 
* 1893: Rutherford Birchard Hayes, US-amerikaansch Politiker un Präsident (* 1822)
* 1916: Marie Bracquemond, franzöösch Malerin (* 1840)
* 1962: Johanna van Buren, plattdüütsche Schrieversche ut de Nedderlannen (* 1881)
* 1969: Bernhard Trittelvitz, plattdüütsch Schriever (* 1878)
* 1972: Rochelle Hudson, US-amerikaansch Schauspelerin (* 1916)
* 1982: Joachim Burfeindt, düütsch Politiker (* 1892)
* 1997: Clyde Tombaugh, US-amerikaansch Astronom (* 1906)
* 2008: Robert James Fischer, US-amerikaansch Schachweltmeester (* 1943)
* 2012: Francisco Pulgar Vidal, peruaansch Komponist (* 1929)
* 2016: Eugen Kohlenbach, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen (* 1930)
Võro-Institut

Dat **Võro-Institut** (Võro *Võro Instituut*) is en Institut in Eestland, dat de Spraak Võro fasthollen, plegen un vöranbringen schall. Inricht hett dat de Staat Eestland, de ok dat Geld gifft. An’n 14. März 1995 hett de Regeren beslaten, dat Institut in de Stadt Võru intorichten. Siet 1997 steiht dat ünner Leid vun dat Kulturministerium.

Dat Institut gifft ok de Reeg *Schriften vun dat Võro-Institut* (*Võru Instituudi toimetised*) rut.

## Direkters

* Enn Kasak: 1995-1997
* Kaido Kama: 1997-2004
* Külli Eichenbaum: 2004-2010
* Rainer Kuuba siet 2010

## Weblenken

* Websteed vun dat Võro-Institut (Võro, Eestnisch, Engelsch)
Cay

En **Cay** ok **Key** oder **Caye** (allens as  utspraken) oder spaansch *Cayo* is en lütte, flacke Insel ut Sand oder ut den Gruus vun Korallen.

De Naam *Cay* (oder *Caye*) warrt in de Karibik faken bruukt, t.B. bi Rum Cay (Bahamas) oder Caye Caulker in Belize). Aver ok bi de Koralleninseln vun't Great Barrier Riff warrt af un an vun *Cays* snackt.

Bekannter sünd de *Cays*, de de Inselkeed vun de Florida Keys in den US-Bundesstaats Florida billt, t.B. Key West.

De Cays warrt op de Basis vun en Riff billt. De Tieden un de Wind dreegt den Gruus tosamen un so billt sik so en Insel tomehrst op de Leesiet vun't Riff. Dat Weder hett en groot Inwarken op so en lüttje Insel. Gröte Bülgen köönt mehr Material op de Insel sammeln. Dat kann aber ok angahn, dat de dör en Hurrikan kumplett in'e See spöölt warrt.
Key

**Key** betekent

* Key, düütsche Band,
* Key, lütt Eiland.

**Key** is de Familiennaam von

* Alexander Key (1904–1979), US-amerikaanschen Schriever,
* Astley Cooper Key (1821–1888), engelschen Admiraal,
* Brian Key (1947–2016), brietschen Politiker,
* cEvin Key (* 1961), kanaadschen Slagtüügspeler un Songwriter,
* Dana Key (1953–2010), US-amerikaanschen Musiker un Pastoor,
* David M. Key (1824–1900), US-amerikaanschen Politiker,
* Ellen Key (1849–1926), sweedsche Pädagogin un Schrieversche,
* Francis Scott Key (1779–1843), US-amerikaanschen Avkaat un Dichter,
* James Key (* 1972), engelschen Rennsportdirekter,
* John Key (* 1961), neeseelandschen Politiker,
* John A. Key (1871–1954), US-amerikaanschen Politiker,
* Keegan-Michael Key (* 1971), US-amerikaanschen Komiker, Schauspeler un Dreihbookschriever,
* Lieven de Key (üm 1560–1627), nedderlandschen Architekt,
* Marie Key (* 1979), däänsche Sängerin un Songwriterin,
* Philip Key (1750–1820), US-amerikaanschen Politiker,
* Philip Barton Key (1757–1815), US-amerikaanschen Politiker,
* Steven Key (* 1968), US-amerikaanschen Basketballspeler,
* Ted Key (1912–2008), US-amerikaanschen Comicteekner,
* Thomas Hewitt Key (1799–1875), engelschen Gelehrten,
* Valdimer Orlando Key (1908–1963), US-amerikaanschen Politoloog,
* Willem Key (1515–1568), fläämschen Maler.
Cayo

**Cayo** betekent

* Cayo, en lütt Eiland, vör allen in de Karibik,
* Cayo, Distrikt in Belize,
* *[[Cayo (Film)|*Cayo*]]*, Film ut Puerto Rico ut dat Johr 2005,
* El Cayo, fröheren Naam von’n Oort San Ignacio in Belize,
* Cayo, Oort in Carmarthenshire, Wales.

Kiek ok bi: Caio.
Franz Etzel

**Franz Etzel** (* 12. August 1902 in Wesel; † 9. Mai 1970 in Wittlaer bi Düsseldörp) weer en düütschen Politiker (CDU). 

Franz Etzel weer van 1957 bi 1961 Bundsminister för Finanzen.

To sien Schooltiet hett Etzel eerst ok noch as Bargmann arbeit. 1922 hett he sien Abitur maakt un hett denn Juristeree studeert, wat he 1930 mit dat twete Staatsexamen afslotten hett. Dornah weer he Afkaat in Duisborg. 

Van 1949 bit 1953 un nochmol van 1957 bit 1965 weer he Lidmaat vun de Düütsche Bundsdag. 

Konrad Adenauer harr tüschendör mal plaant, Bundspräsident to wurrn. Um dat denn nich Ludwig Erhard Bundskanzler wurrn dee (Adenauer wull dat nich), harr he plaant, Etzel to’n nee Kanzler vörtoslaan. Adenauer harr sück dat denn aber anners överleggt un wull denn nich mehr Präsident wurrn.

## Ehrungen
1966 kreeg Etzel den Ehrendokter vun de Technisch Universität Berlin. 

## Wat he schreven hett
**Das Investitionsproblem in den Grundstoffindustrien*, Deutsches Industrieinstitut, 1952.
**Stand und Probleme der wirtschaftlichen Integration*, Deutsche Industrieverlagsgesellschaft, 1958.
**Ziele der Steuerreform*, Furche-Verlag, 1959.
**Gutes Geld durch gute Politik*, Seewald, 1959.
**Mit Europa zur Freiheit und Einheit*, Deutsche Industrieverlagsgesellschaft, 1959.
**Finanzpolitik im Kräftefeld zwischen innerer und äußerer Sicherheit*, 1960
**Finanzpolitik, Aussenwirtschaft und Integration*, 1960
**Finanzpolitik in der Hochkonjunktur*, 1960.
**Die christlichen Grundlagen der wirtschafts- und Finanzpolitik*, 1960.
**Steuererhöhungen*, Eichholz-Verlag, 1963.
**16 Jahre SPD-Steuerpolitik*, 1965.

## Literatur
*Alfred Müller-Armack/Herbert B. Schmidt (Hg.): *Wirtschafts- und Finanzpolitik im Zeichen der sozialen Marktwirtschaft. Festgabe für Franz Etzel*, Stuttgart-Degerloch 1967.
*Yorck Dietrich: *Franz Etzel als Finanzpolitiker*, in: Historisch-Politische Mitteilungen 2 (1995), S. 173-187.
*Ulrich Enders: *Integration oder Kooperation? Ludwig Erhard und Franz Etzel über die Politik der europäischen Zusammenarbeit 1954-1956*, in: Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte 45 (1997), S. 143-171.
*Klaus Gotto: *Franz Etzel*, in: Kempf, Udo/Merz, Hans-Georg (Hg.): Kanzler und Minister 1949-1998. Biografisches Lexikon der deutschen Bundesregierungen, Wiesbaden 2001, S. 245-248.
Anne Boleyn

**Anne Boleyn** , **1.&nbsp;Marquise vun Pembroke** (*&nbsp;1501 oder 1507, wohrschienlich in Blickling/Norfolk; † 19. Mai 1536 in London) weer de tweete vun de sess Ehfroon vun den engelschen König Hinrich VIII.. Se is ok de Mudder vun de latere engelsche Königin Elisabeth I. ween. Vunwegen dat ehr vörsmeten wurrn is, se harr mit verscheden Mannslüde Ehbruch bedreven, is se vunwegen Ehbruch un Hoochverraat an'n 19. Mai 1536 en Kopp körter maakt wurrn.

## Wat se bedüden dö
Dat Scheden vun Hinrich un siene eerste Frou Katharina vun Aragón un den König siene Hochtiet mit Anne Boleyn staht an den Anfang vun de Reformatschoon in England. De König harr dat upgeven, vun siene eerste Fro noch en Söhn to kriegen. He möss avers vunwegen de Throonfolg unbedingt en Söhn vun en Ehfro hebben. Anners weer dat mööglich, datt dat mit sien Huus, dat Huus Tudor al wedder ut weer. Johrenlang hett he versöcht, bi den Paavst Verlööf to'n Scheden to kriegen. Man de woll nich. Dor hett sik de König verkeken in Anne Boleyn, wat en vun de Hoffdaams weer. Nun versöch he noch eenmol, sik scheden to laten, man dat weer nich möglich. Man he hett al wat mit Anne harrt un dor is se swanger wurrn. De König wull unbedingt en Throonfolger. Man dat güng bloß, wenn dat nee Kind ehlich weer un Anne siene rechtmatige Fro. Dor hett he up den Paapst nix mehr geven un sik ohn sien Verlööf scheden laten un Anne heiraat. Man he weer heelemol dalslahn, as Anne denn bloß en Deern boren hett. Dat weer de latere Königin Elisabeth I.. As Anne denn noch mol swanger weer, hett se en Fehlgeboort harrt. Dor woll Hinrich nix mehr vun ehr afweten. He harr sik midderwielen in Jane Seymor verkeken, wat ok en vun de Hoffdaams weer. Vunwegen dat dat ok för een König to de dormoligen Tieden ganz unmöglich weer, sik tweemol scheden to laten, ofschoonst de eerste Fro noch leven dö, hett he meent, he möss Anne Boleyn anners losweern. Se is anklaagt wurrn, se harr mit verscheden Mannslüde Ehbruch dreven, dormank mit ehrn egen Broder. De Anklaag weer Unrecht un is bloß dor üm stellt wurrn, dat de König ehr losweern konn. Later hett dat Parlament den König siene Eh mit Anne Boleyn för ungüllig verklaart. 

## Belege


## Weblenken
*
1507

## Wat passeert is

## Boren
* 1501 oder 1507: Anne Boleyn, tweete Ehfro vun den engelschen König Hinrich VIII.

## Storven
* 7. Januar:  Cosimo Rosselli, italieensch Maler (* 1439)
Tudor

**Tudor** betekent

* Huus Tudor, Familie ut Wales up den engelschen Throon vun 1485–1603,
* Tudorstil, Kunststil in de Johren vun dat Huus Tudor,
* Tudorroos, Symbool von dat Huus Tudor,
* Tenpole Tudor, britsche Punkband,
* Škoda Tudor, Automodell von Škoda,
* Tudor City, Gebüüdkumplex in New York City,
* Tudor Arghezi, rumäänschen Dichter.

**Tudor** is de Familiennaam von

* Alexandru Tudor (* 1971), rumäänschen Footballscheedsrichter,
* Antony Tudor (1908–1987), engelschen Danzer, Choreograaf un Danzpädagoog,
* Aurelia Sălăgean-Tudor († 2013), rumäänsche Handballspelerin,
* Bogdan Tudor (* 1970), rumäänschen Lichtathlet,
* C. J. Tudor (* 1972), brietsche Schrieversche,
* Corneliu Vadim Tudor (1949–2015), rumäänschen Politiker,
* Cristian Tudor (1982–2012), rumäänschen Footballspeler,
* Daniel Tudor (* 1974), rumäänschen Footballspeler,
* David Tudor (1926–1996), US-amerikaanschen Musiker,
* Dimitrie Tudor (1908–1982), rumäänschen Historiker un Archäoloog,
* Edith Tudor-Hart (1908–1973), öösterrieksch-brietsche Fotografin un Agentin,
,
* Florian Tudor (* 1973), rumäänschen Roderer,
* Fran Tudor (* 1995), kroaatschen Footballspeler,
* Frank Tudor (1866–1922), austraalschen Politiker,
* Frederic Tudor (1783–1864), US-amerikaanschen Ünnernehmer,
* Guy Tudor (* 1934), US-amerikaanschen Ornitholoog, Naturschützer un Illustrater,
* Henri Tudor (1859–1928), luxembörgschen Inschenör un Utfinner,
,
* Igor Tudor (* 1978), kroaatschen Footballspeler,
,
* Owen Tudor (üm 1400–1461), engelschen Eddelmann,
* Remus Tudor (* 1993), rumäänschen Skispringer,
* Ștefan Tudor (* 1943), rumäänschen Roderer,
* Tasha Tudor (1915–2008), US-amerikaansche Illustratersche un Schrieversche,
* Will Tudor (* 1987), brietschen Schauspeler.
Huus Tudor

Dat Huus **Tudor** , up walisisch **Tudur** oder **Tewdwr** (engl. *Royal House of Tudor*), is de Naam vun en Familie ut Wales up den Throon vun den Königen vun England. Se regeern vun 1485 bit 1603. 

De eerste engelsche König ut dat Huus Tudor weer Hinrich VII.. He meent, de Platz up den engelschen Throon weer sien vunwegen sien Mudder Margaret Beaufort. De stammt direktemang vun den König Eduard III. ut dat Huus Plantagenet af, de 1377 storven weer. Heinrich sien Vadder weer Edmund Tudor, Earl of Richmond. Edmund nu wedder weer de Söhn vun Owen Tudor, de dat Huus Tudor grünnt hett.

Hinrich VII. weer Anföhrer vun de Partei vun dat Huus Lancaster. De legen al siet lange Johren in Striet mit dat Huus York. Dor güng dat üm den engelschen Throon bi. In de Slacht vun Bosworth Field kreeg he 1485 den lesten König ut dat Huus York ünner. Dat weer Richard III.. Dat Parlament hett em denn as neen König gellen laten un he hett de Süster vun den doden König heiraat. Dat weer Elizabeth of York. Em sünd noch fiev Königen ut siene Familie up den Throon folgt: Hinrich VIII., Eduard VI., Lady Jane Grey, Marie I. un Elisabeth I..
Tudorroos

De **Tudorroos** is dor en Teken för, dat de beiden engelschen Hüser Huus Lancaster un Huus York in dat Huus Tudor tohopengahn sünd. 

Na de Slacht vun Bosworth Field hett de engelsche König Richard III. ut dat Huus York de Slacht, sien Leven un de Kroon verloren an Heinrich Tudor. Dat weer de Anföhrer vun de Partei vun dat Huus Lancaster. Man Heinrich is denn süms König wurrn un hett dor de Rosenkriegen mit to Enne bröcht. As engelschen König hett he dat Huus Tudor up den Throon föhrt, wo dat bit 1603 bleven is. Heinrich Tudor hett den Naam Heinrich VII. annahmen. 

De witte Roos weer dat Teken vun dat Huus York un de rode Roos stünn för dat Huus Lancaster. De Tudorroos föögt nu beide Rosen tosamen: En rode Roos, in'e Midden witt. 

De Tudoorroos is ok hüdigendags noch en Teken för England. Se is in dat Wapen vun dat Vereente Königriek to sehn un ok in dat Wapen vun Kanada.
997

## Wat passeert is
* 

## Boren

## Storven
* Konstantin III. (*Causantín mac Cuilén*), König vun Schottland,
Tudorstil

In den **Tudorstil** oder in de **Tudorgotik** sünd in den Bokunst in England in de Johren twuschen ca. 1480 un 1600 allerhand Bowarken henstellt wurrn. Dat weern de Johren in den Övergang vun de Gotik na de Renaissance, wo up den engelschen Throon de Königen vun dat Huus Tudor seten. Vun jem hett de Stil denn ok den Naam vun her. De Tudorstil folg up den Perpendicular Style, de in de Tiet vördem bruukt wurrn is. 

De Tudorstil bruukt bi siene Backsteenboten allerhand Smuckelementen un föögt Formen ut de Gotik un ut de Renaissance tosamen. Bekannt sünd besunners dat Tudorblatt un de Tudorbogen.

Verscheden Formen vun den Tudorstil sünd denn an dat Enne vun dat 19. Johrhunnert wedder upkamen in den Stil vun den Historismus. 

Wichtige Bowarken in den Tudorstil sünd: 
* De Kapell för Heinrich VII. (England) an de Kathedraal vun Westminster Abbey (um 1510 rum)
* De Kapell för dat King’s College (Cambridge)
* Slott Hampton Court Palace in'n Oosten vun London, ünner Heinrich VIII. üm 1530 rüm boot, höört hüdigendags as Privatbesitt to de Familie vun de engelschen Königen.
Sankt-Peter-un-Sankt-Pauls-Felsen

De **Sankt-Peter-un-Sankt-Pauls-Felsen** (*[[Portugeesche Spraak|portugeesch.:]] Penedos de São Pedro e São Paulo*) sünd en Archipel vun lütte Eilannen un Felsen in't Atlantik in de Neegte vun den Äquator. Se liggt 870 km wiet af vun de Insel Fernando de Noronha Island un 1010 km wiet af vun de Stadt Natal an de Noordoostküst vun Brasilien. De helen Eilannen sünd en schuult Naturrebeet. De wichtigste Weertschopsaktivität is de Tunfischfang.

De Eilannen sünn de Tipp vun ünnerseeschen Bargen so as ok Iesland, Jan Mayen, de Azoren, Ascension un Tristan da Cunha, se höört all to den Middelatlantischen Rüch.

## De Eilannen

De Sankt Peter un Sankt Paul-Felsen liggt in den Atlantik bi de Koordinaten N00º55.1’, W29º20.7’. Tosamen hebbt se bloots üm un bi 13,000 m² un de gröttste Hööcht över de See is ok bloots 18 m. Dat sünd 5 Eilannen (Insel kann een dorto meist gor nich seggen) un en poor Felsen:
* Belmonteinsel (Ilha Belmonte, Söödwest): 5,380 m²
* Challengerinsel (Ilha Challenger, „São Paulo“, Söödoost): 3,000 m²
* Noordoosteiland (Ilha Nordeste, „São Pedro“): 1,440 m²
* Cabraleiland (Ilhota Cabral, Noordwest): 1,170 m²
* Söödeiland: 943 m²

Narms gifft dat düerhaft Frischwater.

## Biologie
Bloots op de gröttste vun de Eilannen, op den Söödwestfels (80x40m) gifft dat Moos un Grass. De annern Felsen sünd tomehrst kahl, bet op Algen un Swämm, de mit Sprütten vun Soltwater kloorkummt. Op de Eilannen leevt Vagels (de Brune Booby *(Sula leucogaster)*, de Brune Noddy *(Anous stolidus)* un de Swatte Noddy *(Anous minutus)*), Kreeften (*[[Grapsus grapsus]]*), Insekten un Spinnen.

## Externe Lenken

* Sankt-Peter-un-Sankt-Paul-Felsen (WWF) (engelsch)
* Darwin sien Beschrieven vun de Eilannen vun sien Reis mit de Beagle (engelsch)
(1915) Quetzálcoatl

**(1915) Quetzálcoatl ** is en Asteroid vun de so nöömt Amor-Typ, de an’n 9. März 1953 vun de amerikaansch Astronom Albert George Wilson an de Mount Palomar opdeckt wurrn is.

De Asteroid is nah de aztekisch un toltekisch Gottheet Quetzálcoatl nömmt wurrn.
Ringsbarg

**Ringsbarg** (, ) is en Gemeende in Sleswig-Holsteen. To de Gemeende tellen Ringsbarg, Ranmark un Süderholt. De Dörp heurt to de Kreis Sleswig-Flensborg. Ringsbarg liggt in de Amt Langballig un is mit 521 Inwahners de lüttste Dörp in de Amt.
Huus Lancaster

Dat **Huus Lancaster** is en Twieg vun dat Huus Plantagenet un en Familie vun Königen vun England in dat Middelöller. 

John of Gaunt hett düssen Twieg grünnt. He weer en Söhn vun König Edward III. vun England. 1399 keem de eerste Lancaster up den Throon. Dat weer Hinrich IV.. He harr vördem Richard II. afsett. As he König weer, möss he tosehn, dat he mit de Lords vun de mächtigen Hüser vun den Adel goot torecht keem. De versöchen in düsse Johren, över dat Parlament dat Seggen to hebben in England. 

Hinrich sien Söhn Hinrich V. folg em 1413 up'n Throon. He keem goot vöran in den Hunnertjöhrigen Krieg mit Frankriek un kreeg dat hen, dat sien Söhn Hinrich VI. as Throonfolger up den franzööschen Throon ankeken wurrn is. Man dor is denn doch nix vun wurrn, vunwegen dat de Englänner jem ehre Länner in Frankriek gau wedder verloren hefft. 

As Hinrich V. 1422 storven is, weer den sien Söhn noch to lüttsch to'n Regeern. Hinrich siene Bröder övernehmen eerst mol dat Regeern, man se hefft sik de Macht vun de Adeligen ut'e Hannen nehmen laten. Dor is dat denn to'n Börgerkrieg kamen, dat weeern de Rosenkriegen twuschen dat Huus Lancaster un dat Huus York. Mol weer de een Partei baven, mol de annere, man amenne steeg Hinrich VII. ut dat Huus Tudor up den Throon un bleev dor ok. He stamm vun siene Mudder her ut dat Huus Beaufort, wat ok vun John of Gaunt herstammen dö.

## Literatur
* K. B. McFarlane: *Lancastrian kings and Lollard knights.* Clarendon Press, Oxford 1972, ISBN 978-0-19-822344-3.
Huus Plantagenet

Dat Huus **Anjou-Plantagenêt** (frz. , engl. ) füng an mit Gottfried V., Graaf von Anjou, de *Plantagenêt* nömmt wurrn is. He leev vun 1139 bit 1151. Vun 1144 af an weer he Hartog vun de Normandie. Dat Huus Plantagenet stell vun 1154 bit 1399 de Königen vun England.

Gottfried stamm ut dat Huus Château-Landon in Frankriek. He schall sik (bi Ridderturnieren) en Twieg vun'n Braambusch as Teken utsöcht hebben. Düsse Braamtwieg heet up franzöösch *genêt* un up latiensch *genista*. Dor hett he sien Binaam vun her. 

De eerste Plantagenet, de König vun England wurrn is, weer sien Söhn Hinrich II. (1154). Em folgen denn noch seven annere Königen ut dat Huus Anjou-Plantagenet. Heinrich sien Mudder weer Mathilde vun England, de Dochter vun König Hinrich I. Üm den Throon vun ehren Söhn möss se lang gegen ehren Vedder Stephan vun Blois strieden. Heinrich II. grünn dat Angeviensch Riek, wat sien Naam vun Anjou kregen hett. Dor hören England un ok grote Delen vun Frankriek mit to. Man al sien Söhn Johann ohne Land hett de meisten franzööschen Länner al wedder verloren. 

In dat Johr 1399 is König Richard II. ut dat Huus Plantagenet afsett wurrn. Nu sünd noch seven Königen ut annere Twiegen vun dat Huus an'e Reeg kamen. Dat weern de Twiegen vun dat Huus Lancaster un vun dat Huus York. As Richard III. vun York 1485 storven weer, folg dat Huus Tudor as Huus vun de Königen in England. 

De leste Plantagenet, vun den de Geschicht wat vertellt, is woll Edward Plantagenet, 17. Earl of Warwick. He is 1499 henricht wurrn. Man dat gifft noch allerhand annere Nakamen mit annere Naams, as de Nakamen vun John of Gaunt mit siene Fründin un latere drüdde Fro Catherine Swynford. De Nakamen ut düsse Eh dreegt den Naam Beaufort, as (John Beaufort, Henry Beaufort, Thomas Beaufort un Joan Beaufort). De eerste König ut dat Huus Tudor, Heinrich VII. keem vunwegen siene Mudder ut de Beaufort-Familie un stamm dor ok mit vun dat Huus Plantagenet af. 

## Borns
1805

## Wat passeert is
* 25. September: Napoléon Bonaparte överquert mit sien Armee den Rhien.

## Boren
* 22. Januar: Albert Reinhold, plattdüütschen Schriever]] († 1850)
* 15. Februar: Louise Bertin, franzöösch Komponistin un Dichterin († 1877)
* 12. März: Christian Friedrich Gille, düütsch Maler, Tekner, Koppersteker un Lithograph († 1899)
* 2. April: Hans Christian Andersen, däänschen Schriever († 1875)
* 10. Juni: Victor Baltard, franzöösch Architek († 1874)

## Storven
* 9. Mai: Friedrich von Schiller, düütsch Dichter (* 1759)
Viktoria Brams

**Viktoria Brams** (* 17. September 1944 in Essen) is en düütsche Schauspelerin un Synchroonsnackerin. 

Hör Utbilden hett se an de Otto-Falckenberg-School in München makt, wo se hüd ok noch leevt. Hör eerst Engagement hett se an dat Theater vun de Stadt Heidelbarg kreegen. Gastuptreeden harr se aber ok an anner Böhnen.  

Siet 30 Johr kann man hör in nicht mehr to tellen Feernsehrullen seehn, so as bi *SOKO 5113*, *Ein Fall für Zwei*, *Streit um drei*, *Ein Stück Himmel*, *Klinik unter Palmen*. Siet 1992 is se in de Feernsehreeg *Marienhof* as Inge Busch to seehn. 

In Speelfilmen is se blots ganz roor as Dorstellerin to seehn, hier is se vör allen as Synchroonsnackerin tätig. Aver in Harald Reinl sien *Grün ist die Heide*, 1972, speel se en Karrierefru, de hör vernahlässigt Mann eerst in de Lüünborger Heid weer finnen moot. 

Brams hett as Synchroonsnackerin hör Stimm u. a. Catherine Deneuve (mehrfack), Jane Fonda (*Coming Home*), Claude Jade (*[[Le collectionneur des cerveaux]]*, dt.: *Schach dem Roboter*), Julie Andrews (*[[10 (Film)|10]], dt.: Zehn – Die Traumfrau*), Meryl Streep (*[[Defending Your Life]]*, dt.: *Rendezvous im Jenseits*), Ali MacGraw (*[[Convoy]]*), Maud Adams (*[[Octopussy]]*), Tyne Daly (*[[Judging Amy]]*, dt.: *Für alle Fälle Amy*), Marthe Keller (*[[Seul le vent connaît la réponse]]*, dt.: *Die Antwort kennt nur der Wind*), Mary Elizabeth Mastrantonio (*[[The Abyss]]*, dt.: *Abyss – Abgrund des Todes*), Fanny Ardant (*[[La Famiglia]]*, dt.: *Die Familie*), Michele Lee (*[[Knots Landing]]*, dt.: *Unter der Sonne Kaliforniens*), Rachel Ward (*[[The Thorn Birds]]*, dt.: *Die Dornenvögel*), Angie Dickinson (in de Hööftrull vun de Krimireeg *[[Police Woman]]*, dt.: *Make-up und Pistolen*) un Rita Hayworth (Feernseehfaaten vun *[[Gilda (Film)|Gilda]]*) utlehnt.

Se weer in eerste Ehe mit Gerd Potyka verheiraadt, in tweete Ehe siet 1968 mit Michael Hinz, mit mit de se ok faken tosommen op de Theaterbühne steiht. Tosommen hebbt se twee Kinner, Viviane (* 1969) un Patrick (* 1973). Siet den 6. November 2008 is se Wittfru.

Viktoria Brams ist Bottschoppersche vun de *Initiative tegen [[Osteoporoos]]* (Knakenswund).

## Filmografie (Utwahl)

## Weblenken

*Viktoria Brams up de Marienhof-Websteed
Wiener Partie

Bi de **Wiener Partie** hannelt sück dat üm en Schachanspeel. 

De Wiener Partie tellt to de Apen Spelen un fangt mit de Tüüg *1.e2-e4 e7-e5 2.Sb1-c3* an. De ECO-Codes sünd C25 bis C29. Man kann dör Toogumstellen to’n Königsgambit, to’n Löperspeel un to’n Veerspringerspiel överleiten. 

De Naam vun dat Anspeel geiht up den österriekschen Schachmeester Rudolf Spielmann torüch, de geern Partien mit Witt mit 1.e2-e4 folgt vun 2.Sb1-c3 anspeelen de. De oorsprünglich Idee, toeerst de Zentralfelder d5 un e4 to överdecken un denn so’n Oort verzögert Königsgambit mit f2-f4 to spelen, stammt vun de Wiener Schachmeester Carl Hamppe (1814-1873).

Dat Anspeel wurrd hüdtodag meest positschonell behannelt (also ahn dat Vörstöten mit f2-f4). Witt fallt dat stur, sien Anspeelvördeel to behaupten. Ut disse Grund wurrd dit Anspeel vun   Grootmeesters blots noch selten speelt. 

## De Hööftvarianten

Folgen Hööftvarianten sünd bekannt:
*2. ... Sg8-f6 3.Lf1-c4 (nah Sf6xe4 kann 4.Dd1-h5 folgen mit Överleiden in de scharpe  Frankenstein-Dracula-Variante)
*2. ... Sg8-f6 3.g2-g3
*2. ... Sg8-f6 3.f2-f4 d7-d5 4.f4xe5 Sf6xe4
*2. ... Sb8-c6 3.Lf1-c4 oder f2-f4 (verscheeden Wiener Gambitvarianten)
**2. ... Sb8-c6 3.f2-f4 e5xf4 4.d2-d4, dat Steinitz Gambit
**2. ... Sb8-c6 3.f2-f4 e5xf4 4. Sg1-f3 g7-g5 5.d2-d4, dat *Pierce-Gambit*
**2. ... Sb8-c6 3.f2-f4 e5xf4 4. Sg1-f3 g7-g5 5.h2-h4 g5-g4 6.Sf3-g5, dat Hamppe-Allgaier-Gambit
**2. ... Sb8-c6 3.f2-f4 e5xf4 4. Sg1-f3 g7-g5 5.Lf1-c4 g5-g4 6.0-0, da *Hamppe-Muzio-Gambit*
2. ... Lf8-c5 sull mit 3. Sg1-f3 d7-d6 ( 3. ... Sb8-c6 kiek Dreespringerspeel ) 4. d2-d4 beantwort wurrn.

## Literatur
* László Jakobetz, László Somlai: *Die Wiener Partie*. Dreier, 1994, ISBN 3929376121
1385

## Wat passeert is
* Edmund of Langley warrt de 1. Hartog vun York un grünnt dat Huus York

## Boren

## Storven
1455

## Wat passeert is
* In England gaht de Rosenkriegen twüschen dat Huus Lancaster un dat Huus York los

### Dat eerste Maal in’n Oorkunnen

* Ahrenshööft as *Vrenshoude*

## Boren

## Storven
* 18. Februar: Fra Angelico, italieensch Maler (* üm 1387)
1460

## Wat passeert is
* 30. Dezember: In de engelschen Rosenkriegen kümmt Richard Plantagenet in de Slacht bi Wakefield üm. Richard weer de Baas vun dat Huus York. Nu warrt sien Söhn Edward Baas vun dat Huus un stritt gegen de Lancasters 

## Boren
Vasco da Gama, portugeesch Updecker un Seefarer († 1524)

## Storven
* 30. Dezember: Richard Plantagenet, de Hartog vun York un Baas vun dat Huus York
1399

## Wat passeert is
* 30. September: Dat engelsche Parlament röppt Henry Bolingbroke ut dat Huus Lancaster ut to'n neen König. De vörmolige König Richard II. mutt Bott geven.
* 13. Oktober: Henry Bolingbroke warrt as Hinrich IV. to'n König vun England kröönt. He is de eerste König ut dat Huus Lancaster

## Boren
* um 1399/1400 rum : Rogier van der Weyden, Maler ut de Renaissance-Tied, een vun de Fläämschen Primitiven († 1464)

## Storven
Pym

**Pym** is de Familiennaam von

* Anthony Pym (* 1956), austraalschen Spraakwetenschopper,
* Barbara Pym (1913–1980), engelsche Schrieversche,
* Christopher Pym (1929–2001), engelschen Schriever,
* Francis Pym (1922–2008), brietschen Politiker,
* John Pym (1584–1643), engelschen Politiker un Puritaner,
* Samuel Pym (1778–1855), brietschen Admiraal.

**Pym** betekent

* *[[The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket]]*, Romaan vun Edgar Allen Poe ut dat Johr 1838.

Kiek ok bi: Pim, Pimm.
Padingbüddel

**Padingbüddel** is en Dörp in dat Land Wusten un billt en Oortschop binnen de Gemeen Wuster Noordseeküst in’n Landkreis Cuxhoben. De Gemeende liggt nich wiet af vun de Noordsee. De Kark un dat egentliche Dörp sünd bi dree Kilometer vun de Noordsee af. Annere Delen vun düt Dörp in de Masch liggt dor dichter an. Blangen den Oort Padingbüddel höört dor ok noch de Dörper Rotthusen, Böverstreek un Nedderstreek un Olendiek to. 

## Historie
De eersten Wurten hefft de Sassen in dat 1. bit 5. Johrhunnert boot. Bi dat grote Völkerwannern hefft denn de Sassen dat Land Wusten verlaten un Fresen sund in dat Land trocken. De Naam vun den Oort Padingbüddel steiht to'n eersten Mol an'n 5. März 1365 in en Urkunn. 

## Kark
In Padingbüddel steiht en ole Kark. Dat is de St. Matthäus-Kark ut dat 13. Johrhunnert. De Predigtstohl is ut dat Johr 1652 un de Altaar kümmt vun 1480. In dat 15. Johrhunnert is de Toorn in'n Westen anboot wurrn. Hüdigendags is de Gemeende evangeelsch-luthersch un höört to de Hannöbersche Kark hento. De Kark liggt up en Warft un en olen Karkhoff is ümto anleggt. 

### Inwahners

## Politik

### Gemeenraad (bet 2014)

### Börgermeesters

Siet 1. Januar 2015 hett de Oortschop en Oortsvörsteiher.

### Wapen
Dat Wapen vun Padingbüddel is spleten. Vörn sitt up grönen Grund dree sülvern Kleverblöer, achtern up sülvern Grund en swarten Adler mit en sülvern Kroon. Düt Wapen is hernahmen vun dat Wapen vun den Böver- Diekgreve Eibe Siade Johanns. De leev vun 1659 bit 1720. Düt Wapen sitt ok tomidden de Gemeendeflagg, de to glieke Delen in gröön-witt-grööne Striepen ünnerdeelt is.

## Weertschop un Infrastruktur
Hüdigendags is Padingbüddel tomeist Wohnoort. Bavenhen gifft dat en poor Bedrieven, de sik mit Bueree oder mit Handwark befaten doot. Vun 1993 af an steiht in de Gemeende ok in Windpark. Dor weert vun 10 Rotoren 4,8 Megawatt produzeert. 

## Lüde
*De eerste bekannte Minsch ut Padingbüddel weer Tjede Peckes. Se weer de Wuster Fresen ehr Fahnjumfer in de Slacht bi dat Wremer Deep gegen den Bremer Arzbischop. 
* De Komponist Vincent Lübeck ut de Tiet vun dat Barock is 1654 in Padingbüddel boren wurrn.
* 1810 is Bernhard vun Langenbeck in den Oort boren.
* De Theoloog Johann David Schlichthorst is 1843 in Padingbüddel storven. He weer dor Paster un hett sien Leven lang gegen de Plattdüütsche Spraak streden. He meen, düsse Spraak weer Schuld, dat de Lüde dumm bleven un wull ehr geern utrieten un verbeden.
* 1907 is de Landraad von’n Landkreis Wersermünn un Versekerungshistoriker Ludwig Arps in Padingbüddel boren.

## Footnoten



## Weblinks

* private Websteed över Padingbüddel (hoochdüütsch)
List van de Staatspräsidenten van Kenia

Dat Land Kenia harr vun sien Unafhängikeet (1964) bit hüd folgend Staatspräsidenten:

* Jomo Kenyatta (1964 - 1978)
* Daniel Toroitich arap Moi (1978 - 2002)
* Mwai Emilio Stanley Kibaki (2002 - 2013)
* Uhuru Kenyatta (2013 - hüüd)
Mwai Emilio Stanley Kibaki

**Mwai Emilio Stanley Kibaki** (* 15. November 1931; † 21. April 2022) weer van' 30. Dezember 2002 bit 9. April 2013 de darte Staatspräsident vun Kenia. An' 30. Dezember 2007 wurr he to'n Winner vun de Präsidentschapswahl 2007 verklort un nochmal vereedigt. Uhuru Kenyatta folg hüm in dit Amt.

## Wahl 2007
An' 30. Dezember 2007 is he to'n Winner vun de Präsidentschapswahl 2207 verklort un dornah vereedigt wurrn. Vunwegen düsse Wahl hett dat Striet un Uprohr in Kenia geven. Dat geiht dor üm, dat seggt wurrn is, Kibaki harr bloß 230.000 Stimmen mehr as de Kannedat vun de Oppositschoon. Alexander Graaf Lambsdorff as Vörmann vun de 150 EU-Tokiekers bi de Wahl hett dat Statement rutgeven: „Dat is nich to glöven, wat bi dat Stimmentellen bi rutkamen is. Wi hefft dor Bewiesen för, dat dat in verscheden Wahlkreisen nich oorntlich togahn is.“ De Oppositschoon smitt Kibaki vör, he harr an de Wahl rümfummelt. Vunwegen düssen Striet hett dat al Moord un Dootslag geven. 

## Kiek ok
* List van de Staatspräsidenten van Kenia
Paul Verlaine

**Paul Verlaine** [pɔl.vɛʁ.ˈlɛn] (* 30. März 1844 in Metz; 8. Januar 1896 in Paris) weer en franzöösch Schriever.

Sien Vader weer en Offizier. Af 1851 an leev he in Paris un is eerst Kommunalbeamter wurrn. He fung denn aber an to suupen. Nah de Dood vun sien Vader wurr dat all schlimmer. He hett 1869 sogor twee Mordversöken an sien Moder veröövt. 1872 is hüm sien Fru dorüm afhauen (mit de he siet 1870 verheiraat weer un mit de he een Kind harr) un he hett sien Berop upgeben. Van 1871 bit 1873 is he mit Arthur Rimbaud dör de Gegend trucken, kreeg sück aber denn mit hüm in de Plünn, un lann in'd Gefängnis. Dor hett he bit 1875 seeten. He hett sück denn en beten fungen, is Katholik wurrn und weer denn Schoolmeester in England. Aber denn fung he weer mit de Alkohol an un is denn elennig togrunnen gahn.

He gellt as en vun de bedüüdendst franzöösch Lyriker ut de Symbolismus mit grooten Infloot up de modern Dichtung. Sien Spraak sall vun en grooten Musikalität wesen. 

## Warken
* *Poèmes saturniens*, 1866
* *Fêtes galantes*, 1869
* *La Bonne Chanson*, 1870
* *Romances sans paroles*, 1873
* *Sagesse*, 1880
* *L'Art poétique*
* *Les Poètes maudits*, 1884
* *Jadis et naguère*, 1885
* *Mémoires d'un veuf*, 1886
* *À Louis II de Bavière*, 1888
* *Amour*, 1888
* *Parallèlement*, 1889
* *Dédicaces*, 1890
* *Chansons pour elles*
* *Bonheur*
* *Mes hôpitaux*, 1891
* *Liturgies intimes*
* *Chansons grises*, 1892
* *Elégies. Odes en son honneur*
* *Mes prisons*
* *Quinze jours en Hollande*, 1893
* *Epigrammes*
* *Dans les limbes*, 1894
* *Confessions*, 1895
* *Invectives*
* *Chanson d'automne*
* *Chair*, 1896

## Literatur
* Pierre Brunel u. a. (Hrsg.): *PAul Verlaine*, Presse de Sorbonne, Paris 2004, ISBN 2-84050-365-4.
* Ivan Gobry: *Verlaine et le destin*. Éditions Téqui, Paris 1997, ISBN 2-7403-0526-5.
* Pierre Petitfils: *Verlaine. Biographie*. Julliard, Paris 1994, ISBN 2-260-01236-1.
* Henri Troyat: *Verlaine*. Flammarion, Paris 1993, ISBN 2-08-066928-1.
* Mathilde Verlaine: *Mémoires de ma vie*. Champ Vallon, Syssel 1992, ISBN 2-87673-134-7.
* Stefan Zweig: *Verlaine*. AMS-Press, New York 1980, ISBN 0-404-16359-9.

## Weblinks

* Biografie, Bibliografie, Analyse (franzöösch)
* Artikel in "Namen, Titel und Daten der französischen Literatur"
Ziallerns

**Ziallerns** is en lütt Dörp in Landkreis Freesland. 

Dat is besünners dordör bekannt wurrn, wiels dat en van de best erhollen Wurtendörper in dat noorddüütsche Küstenrebeet is.

De oldste Siedlungsnahwiesen hett man um 100 v. Chr. dateert. To disse Tiet weer dat Water noch nich so anstegen un de Lüüd kunnen nah direkt up de Marschbodden siedeln. Aber de Floten wurrn immer höhger un so mussen de Inwahner könstlich Hügels maken, so nöömt Wurten, worup se hör Hüüs buen kunnen. In Ziallerns is de Hügel ruch weg 5 m hooch. Dorto mussen denn etwa 60.000 m³ Klei un Stallmeess upschütt wurrn.

Fröher hebbt dor acht Buernhüüs drup stahn, vun de dat noch veer gifft. Um de ganze Wurt geiht en Ringstraat. Up de Wurt is ok noch en Söötwaterstee (Feding), de noch erhollen is. 1937 is de Wurt ünner Landschapschuul stellt wurrn. 

En anner Wurtendörp is Rysum bi Emden.

## Websteden
* Websteed vun Ziallerns (hoochdüütsch)
Oors

De **Oors** (ok **Moors**, **Noors** oder **Futt** oder spaaßig *[[Achtersteven]]*, in de Anatomie *nates, clunium, gluteus, regio glutealis*) is de Körperdeel achtern an’t ünnere Enn vun’t Lief. De Oors is in twee Backen oder Billen deelt, de denn in de Been övergaht. Twischen de twee Backen liggt de Kimm mit dat Oorslock.

Anatoomsch is de Oors opboot ut dat Sittbeen as Knaken toünnerst. Dor op sitt de lütte, middlere un grote Oorsmuskeln. Dat allens is good mit Fett polstert. As egen Körperdeel is de Oors besünners bi’n Minsch un bi de Apen utpräägt. Annere Warveldeerten hebbt ok en Oors, aver bi Minschen un Apen hett sik de Oors dör oprechten Gang un dat Sitten besünners entwickelt. Fettpolsters hebbt annere Deerten normalerwies nich so veel, dat Fett helpt dat bequeme Sitten.


Studio Jean Jacques Lequeu.jpg|Jean-Jacques Lequeu (c. 1785).
Étude de fesses.jpg|Félix Vallotton (c. 1884).


## Kiek ok bi

* Fettstüütz
Back

**Back** betekent

* Back, de Back in’t Gesicht,
* Oorsback, de Back vun’n Oors,
* Back, Utdruck ut de Seefohrt.

**Back** is de Familiennaam von

* Adam Back (* 20. Johrhunnert), brietschen Kryptograaf,
* Andrea Back (* 1960), Weertschopswetenschopperin un Informatikerin,
* Claus Back (1904–1969), düütschen Schriever,
* Elke Back (* 1944), düütsche Ballettdanzerin,
* Ernst Back (1881–1959), düütschen Physiker,
* Frank G. Back (1902–1983), öösterrieksch-US-amerikaanschen Inschenör,
* Frédéric Back (1924–2013), kanaadschen Filmanimator,
,
* George Back (1796–1878), brietschen Seefohrer,
* Gerhard W. Back (* 1944), düütschen Generaal,
* Hans-Ulrich Back (1896–1976), düütschen Generaalmajor,
* Holger Back (* 1957), düütschen Segelfleger,
* Israel Back (1797–1874), jöödschen Verleger,
* Joachim Back (* 1972), däänschen Speelbaas,
* Josef Back (1903–1973), düütschen Natschonaalökonoom,
* Karl Back (1799–1869), düütschen Jurist un Politiker,
* Karolin Back (* 1980), düütsche Künstlerin un Fotografin,
* Kurt W. Back (* 1919), US-amerikaanschen Psycholoog un Sozioloog,
* Lennart Back (* 1933), sweedschen Lichtathlet,
* Otto Back (1834–1917), düütschen Politiker,
* Peter Back (* 1962), düütschen Musiker,
* René Back (* 1982), Swiezer Ieshockeyspeler,
* Rolf Back (1928–2009), finnschen Lichtathlet,
* Thomas M. Back (1957–2007), US-amerikaanschen Optikdesigner,
,
* Walter Back († 1466), düütschen Komponist,
* Wolfgang Back (1943–2019), düütschen Moderator un Feernsehredaktör.

Kiek ok bi: Back River, Baak, Baack, Bak, Bäck.
Bill

**Bill** betekent

* Bill, anneret Woort för Oorsback,
* Bill, Beek in Hamborg, de in de Elv münnt,
* Bill, Vörnaam för Mannslüüd,
* Bill, Oort in de Gemeen Helperknapp, Luxemborg,
* Bill, Oort in Wyoming, USA.

**Bill** is de Familiennaam von

* Adolf Bill (* 1941), düütschen Politiker,
* Antonia Bill (* 1988), düütsche Schauspelerin un Sängerin,
* Arthur Bill (1916–2011), Swiezer Pädagoog,
* Clarence Powers Bill (1875–1966), US-amerikaanschen Klassischen Philoloog,
* Errol Bill (* 1939), austraalschen Hockeyspeler,
* Friedrich Bill (1894–1976), öösterriekschen Avkaat, Journalist un Verbandsfunkschonär,
* Gisela Bill (* 1949), düütsche Politikerin,
* Jakob Bill (* 1942), Swiezer Maler un Archäoloog,
* Joseph Bill (1862–1918), düütschen Jurist un Politiker,
* Leo Bill (* 1980), engelschen Schauspeler,
* Maria Bill (* 1948), öösterrieksche Schauspelerin un Sängerin,
* Martin Bill (* 1982), düütschen Politiker,
* Max Bill (1908–1994), Swiezer Architekt, Künstler un Designer,
* Mikail Bill (* 1991), sweedschen E-Sportler,
* Teddy Bill (1900–1949), öösterriekschen Schauspeler,
* Tony Bill (* 1940), US-amerikaanschen Speelbaas,
* Victor Bill († 2013), Musiker ut Angola.

Kiek ok bi: Bil.