open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kåre Hovda

**Kåre Hovda** (* 24. Januar 1944 in Veggli; † 13. Februar 1999 in Rødberg) weer en norweegsch Biathlet.

Kåre Hovda is för den Vereen *Rødberg IF* antreeden. Kjell Hovda weer sien jüngere Bröer. He hett an de Olympischen Winterspielen 1972 vun Sapporo deelnommen, wo he in dat Eenzel up Platz 18 keem un mit Tor Svendsberget, Ivar Nordkild un Magnar Solberg as Veert knapp en Medaille in dat Staffelrennen gegen de Staffel ut de DDR verpass. 

Sien gröttsten internatschonalen Erfolg reck Hovda bi de Biathlon-Weltmeesterschapen 1974 in Minsk, wo he an de Siet vun sien Bröer, Terje Hanssen un Tor Svendsbergets in dat Staffelrennen Bronze wunn un ditmal de Staffel ut de DDR slahn kunn. In den Sprint keem he up Platz 7 un in dat Eenzel up Rang 12. 

Natschonal kunn Hovda nie en Eenzelmedaille halen, he wunn aber mit de Staffel ut de Region Numedal mehrere Meestertitel. 

## Weblenken
* Resultate bei the-sports.org
Neeflunken

De **Neeflunken** (Neoptera) sünd en Böver-Ornen mank de Insekten (Insecta). Ehr sunnerlich Kennteken is, datt se de Flunken nah achtern, over dat Achterlief, tohopenleggen könnt. Dor hölpt en sunnerlich Lidd mit de Muskels, de dor mit bi sünd, to. To de Neeflunken höört all Fleeginsekten (Pterygota) to, bloß nich de Maiflegen (Ephemeroptera) un  de Goldpeer (Odonata). 

Vunwegen, datt se de Flunken eng an dat Lief anleggen könnt, is dat mööglich, en ganze Reeg vun Levensrüme to besiedeln. So könnt se eerst in enge Bowarke un Spleten rinkamen. As, mit den Loop vun de Evolutschoon, de Le'e un de Muskeln ummuddelt wurrn sünd, möss ok de Flunken umboot weern, anners weer dat nich mööglich, em to folden. So sünd allerhand Fören in'n Flunken tostanne kamen. To allerhand Ornens mank de Neeflunken höört Insektenaarden, de Insektenstaten boon doot.

## Systematik
To de Neeflunken weert düsse Ornens torekent: 

* Ornen Steenflegen (Plecoptera)
* Ornen Hackenspinners (Embioptera)
* Ornen Heemkenkakerlaken (Notoptera)
* Ornen Ohrenkniepers (Dermaptera)
* Ornen Biddhaupeer (Mantodea)
* Ornen Kakerlaken  (Blattodea)
* Ornen Termiten (Isoptera)
* Ornen Wanneltwiege un Wannelblöder (Phasmatodea)
* Ornen Hackenlopers (Mantophasmatodea)
* Ornen Haupeer (Orthoptera)
** Unnerornen Langspriethaupeer (Ensifera)
** Unnerornen Kortspriethaupeer (Caelifera)
* Ornen Eerdlüse (Zoraptera)
* Ornen Stofflüse (Psocoptera)
* Ornen Deertlüse (Phthiraptera), dormank de Echten Lüse mit de Minschenlüse (Schaamluus, Koppluus un Klederluus)
* Ornen Franjenflunken (Thysanoptera)
* Ornen Snavelinsekten (Hemiptera)
** Unnerornen Zikaden  (Auchenorrhyncha), mit de Infraordines Lantüchtendregers (Fulgoromorpha) un Singzikaden (Cicadomorpha)
** Unnerornen Wandlüse (Heteroptera)
** Unnerornen Schedensnavels (Coleorrhyncha)
** Unnerornen Plantenlüse (Sternorrhyncha), mit Blattlüse un Schildlüse
* Ornen Kamelhalsflegen (Raphidioptera)
* Ornen Grootflunken (Megaloptera)
* Ornen Nettflunken (Neuroptera), mit de Florflegen, dormank de Gröne Florflege
* Ornen Kävers (Coleoptera)
* Ornen Weiherflunken  (Strepsiptera)
* Ornen Huudflunken  (Hymenoptera) mit Immen, Wöpsen un Iemecken
* Ornen Schietmotten (Trichoptera)
* Ornen Bottervagels (Lepidoptera)
* Ornen Snavelflegen (Mecoptera)
* Ornen Tweeflunken (Diptera)
** Unnerornen Muggen
** Unnerornen Flegen
*Ornen Flöh (Siphonaptera)

## Kiek ok bi
* List vun Insekten

## Literatur
* Bernhard Klausnitzer: *Insecta (Hexapoda), Insekten* In Westheide, Rieger (Hrsg.): *Spezielle Zoologie Teil 1: Einzeller und Wirbellose Tiere.* Gustav Fischer Verlag, Stuttgart, Jena 1997; Seiten 635ff.

## Weblenken

## Belege
Muggen

De **Muggen** oder **Müggen** (Nematocera) sünd een vun de beiden Unnerornens mank de Tweeflunken (Diptera). De annere Unnerornen sünd de Flegen (Brachycera). De meisten Muggen sünd Insekten mit en zort un slank Lief, lange, dünne Been un fadenhaftige Föhlspriete mit allerhand Le'e dorin. Faken könnt se mit ehre Mundwarktüge steken un bieten. To de Muggen höört bi 45 Familien mit to. Dat gifft en Reeg vun Muggentaxa, de suugt Blood un dreegt Krankheiten over (Kiek bi Vekter). Dat sünd de Steekmuggen, Gnidden, Kriebelmuggen un Sandmuggen. 


 Culex-female.jpg|Steekmugge
 Black Fly.png|Kriebelmugge
 Culicoides-imicola-bloodfeeding.jpg|Gnidden
 Tipula oleracea female (Linnaeus 1758).jpg|Langbeenmugge
 Chironomus plumosus01.jpg|Tuckmugge
 Psychodidae.jpg|Bottervagelmugge
Fly February 2009-2.jpg|Haarmugge


## Familien (Utwahl)
* Anisopodidae – Finstermuggen
* Bibionidae – Swatte Muggen
* Blephariceridae – Liddmuggen
* Cecidomyiidae – Gallmuggen
* Ceratopogonidae – Gnidden (Bloodsugers)
* Chaoberidae – Klattenmuggen
* Chironomidae – Tuckmuggen
* Culicidae – Steekmuggen (Bloodsugers)
* Keroplatidae – Langhoornmuggen
* Limoniidae – Steltmuggen
* Mycetophilidae – Swammmuggen
* Psychodidae – Bottervagelmuggen (dormank de Sandmuggen, de Bloodsugers sünd )
* Ptychopteridae – Foldenmuggen
* Scatopsidae – Mestmuggen
* Sciaridae – Troermuggen
* Simuliidae – Kriebelmuggen (Bloodsugers)
* Tipulidae – Langbeenmuggen
* Trichoceridae – Wintermuggen

## Literatur
* Joachim Haupt, Hiroko Haupt: *Fliegen und Mücken. Beobachtung - Lebensweise*. Weltbild, Augsborg 1998, ISBN 3-89440-278-4

## Weblenken
Flegen

De **Flegen** (Brachycera) sünd, gegen de Muggen (Nematocera) over, de annere Unnerornen vun de Tweeflunken (Diptera). Mank de Flegen gifft dat bannig veel Familien. 

## Leven
En Flege leevt, wenn se utwussen is, faken bloß en paar Dage oder Weken. De meiste Tied bringt se as Budde to, wo se in allerhand unnerscheedlich Umto un up allerhand verscheden Substrat leven deit. As utwussene Fleege (Imago) is se in use Breeden tomeist vun April- bit Oktobermaand togange. Den Winter könnt de Deerter in all Phasen vun ehr Leven overstahn, wenn se in ehr Umto Schuul finnt. Tahlrieke Aarden sünd bloß man in’n Winter aktiv, sogor, wenn se utwussen sünd. 

### Freten

Flegen freet all orgaansche Substanzen. Dor kann sik dat um orgaansche Stoffe bi hanneln, de ut’neen fallt un vergammelt, man ok um annere Deerter, de se jagen doot, oder wo se as Parasiten an sitten doot. Meist nehmt de Budden un ok de adulten Flegen Freten to sik. En paar Flegenaarden weert vun de Minschen as Untüüch ankeken, wiel datt se Planten freet, de de Buern anboot hefft (u. a. allerhand Bohrflegen).

### Vermehren

Allerhand Aarden leegt de Eier allerwegens hen un scheert sik denn dor nich wieter um. Dormit de Aart overleven deit, mütt denn unbannig veel Eier afleggt weern. Man dat gifft ok Flegen, de pleegt ehr Brödels, sunnerlich mank de Parasiten. In de matigen Zonen mit ehre düütlichen Johrtieden, gifft dat allerhand Aarden, de könnt in een Johr en ganze Reeg vun Generatschonen tostanne bringen. Wie sik de Flegen vermehrt, dat hangt bannig vun dat Klima af un dorvun, of noog to Freten dor is. Vundeswegen kann dat elk Johr anners utsehn. 

Dat gifft Flegenaarden, de bringt en Deel vun ehr Leven in Fleesch oder Schiete to, oder in orgaansch Material, dat vergammeln deit. Dor is dat mööglich, datt se Kieme upnehmt, de Krankheiten utlösen könnt un de se as Vekters an Minsch un Veeh fuddergeevt. Sunnerlich verscheden Aarden vun de Brummers  (Calliphoridae), Fleeschflegen (Sarcophagidae) un Echte Flegen (Muscidae, u. a. de Huusflege, de wiethen vorkamen deit) stöört de Minschen un könnt Krankheiten overdregen. Ehre Budden freet Affall un sitt in dode Planten un Deerter. De wecken Aarden leevt as Endoparasiten ok in Geweev, dat noch levennig is un maakt ehren Weert krank.

## Systematik
De Flegen weert in twee Gruppen updeelt, je nadem, wie se ut ehre Poppen utkrupen doot:
Dat gifft Spleetkrupers (Orthorrapha) un Deckelkrupers (Cyclorrhapha).

## Familien un Aarden (Utwahl)
* Bauen, *Tabanidae*
* Brummers, dormank *Lucilia caesar, [[Goldfleege|Lucilia sericata]]*, Goldflege
* Echte Flegen, dormank de Huusflege (*Musca domestica*)
* Fruchtflegen *Drosophilidae*
* Schachbrettflegen *Sarcophagidae*, dormank *Sarkophaga carnaria*
* Stahflegen, *Syrphidae*
* Strandflegen (Helcomyzidae)
* *[[Asteia concinna]]*
* *[[Oxypsila abdominalis]]*
* *[[Psila fimetaria]]*
* *[[Setisquamalonchaea fumosa]]*

## Literatur
* Joachim Haupt & Hiroko Haupt: *Fliegen und Mücken. Beobachtung – Lebensweise*. Weltbild, Augsborg 1998, ISBN 3-89440-278-4

## Weblenken
Fleeg

**Fleeg** betekent

* Flegen, en Insekt mank de Tweeflunken,
* Fleeg, En Stuck Stoff, dat um Hals umtotüdelt warrt as Alternative to’n Slips.
Fiorella Bonicelli

**Fiorella Bonicelli** (* 21. Dezember 1951) is en ehmalge Tennisspelerin ut Uruguay.

## Loopbahn
Bonicelli wunn 1976 mit hör Düppelpartnerin, Gail Sherriff ut Frankriek, de Konkurrenz in dat Daamendüppel bi de French Open. In dat Finale wunnen se gegen Kathy Harter un Helga Masthoff in dree Satzen mit 6:4, 1:6, 6:3. Een Johr tovör harr se all tosommen mit den Brasilianer Tomas Koch den Mixed-Wettbewarf in Paris wunnen. In' Fed-Cup is de Bilanz vun Bonicelli utgleeken un steiht in' Eenzel bi 11:4 un in' Düppel bi 6:8. En eenzig Mal reck se in hör Loopbahn dat Veertelfinale vun en Eenzelbewarf vun en Grand-Slam-Turniers, verlor aber bi de French Open 1978 de latere Siegerin Virginia Ruzici.

## Grand-Slam-Erfolge
### Düppel (1)

### Mixed (1)

## Weblenken
* WTA-Profil vun Fiorella Bonicelli (engelsch)
* ITF-Profil vun Fiorella Bonicelli (engelsch)
* FedCup-Statistik
* Fiorella Bonicelli up ''www.tennis-spieler.com''
Talara (Stadt)

**Talara** is en Havenstadt an’n Pazifik in’n Distrikt Pariñas, Provinz Talara, Departamento Piura, in’n Noordwesten von Peru. Stand 2005 harr se 84.373 Inwahners.

## Geografie

Talara liggt temlich wied in’n Westen von Süüdamerika, blots de Oort Negritos un dat Kap Punta Pariñas doot noch wieder in’n Westen liggen.

De eenzigen Öörd in de dichtere Ümgegend sünd Lobitos in’n Noorden un Negritos in’n Süüdwesten. Dat Binnenland is meist kumplett unbewahnt. De Oort El Alto in’n Noorden is al üm un bi 50 Kilometer wied weg un de nächsten Öörd in dat Daal von’n Río Chira doot ok över 50 Kilometer wied weg in’n Süüdoosten liggen.

Dat Klima in Talara is hitt un temlich dröög. De Stadt liggt in dat Rebeed, dat von’n El Niño besünners stark bedrapen is.

## Historie

Talara weer en lütt Fischerdörp, bevör dor in dat 19. Johrhunnert Eerdööl fördert worrn is. Sietdem is ut Talara en Industriestadt worrn, de to’n allergröttsten Deel op de Eerdööl-Weertschop baseert.

Von 1942 bet 1944 hebbt de USA bi Talara en Stüttpunkt bedreven, üm de Pazifikküst gegen U-Bööd von de Assenmächt to schulen. Blots en Funkstatschoon is noch bet 1947 bleven. Ut den Stüttpunkt is later de Flegerhaven Talara worrn. Tosätzlich gifft dat in de Neegd von’n Flegerhaven ok noch de Militärflegerhaven El Pato.

## Kultur

### Sport

De wichtigste Footballvereen ut de Stadt is Atlético Torino.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Von Talara loopt Straten na Lobitos un Negritos un na de PE-1, de en poor Kilometer in’n Oosten von de Stadt langslöppt. De PE-1 is Deel von de Panamericana.

Von wegen dat de Region blots dünn besiedelt is, is ok de Flegerverkehr över’n Flegerhaven Talara besünners wichtig.

För de Weertschop is ok de Haven von Talara von Bedüden.

## Weblenken

* Websteed von de Stadt (spaansch)
Volksbank Oosterholt-Scharmbeek

De **Volksbank** eG **Oosterholt-Scharmbeek** is en Volksbank mit Seet in Oosterholt-Scharmbeek. De Bank höört to’n Genossenschaftsverband un hett 20 Filialen plus 7 SB-Filialen in de Landkreise Oosterholt un Rodenborg (Ooltkreis Bremervöör). Den Vörstand billt Mathias Knoll un Jan Mackenberg, de Vörsitter von’n Opsichtsraad is Andreas Rolf-Pissarczyk.

De BLZ is 291 623 94 un de BIC GENO DEF1 OHZ. De Bilanzsumm weer an’n 31. Dezember 2016 1247 Millionen Euro, de Inlagen 907 Millionen Euro un de Kunnenkredite 965 Millionen Euro. De Bank hett 248 Mitarbeiders, 27.650 Maten un 65.332 Kunnen (Stand 31. Dezember 2016).

Blangen den Hauptsitt in Oosterholt-Scharmbeek hett de Volksbank ok noch Filialen in Basdaal, Bevern, Bremervöör, Eversdörp, Falkenbarg, Gnarrenborg, Grasbarg, Hambargen, Heesdörp, Heilshoorn, Hipst, Hönau-Lindörp, Leendaal, Ne’enkarken, Öölm, Oosterholt, Örel, Pennigbüttel un Wallhöben.

## Historie

De hüdige Volksbank Oosterholt-Scharmbeek hett sik 2002 billt, as de dree Volksbanken Oosterholt-Scharmbeek, Bremervöör un Gnarrenborg dör Fusion tohoopgahn sünd.

### Volksbank Oosterholt-Scharmbeek

De *Spoor- un Lehnkass eGmbH* in Scharmbeek is an’n 18. Mai 1906 von 45 Lüüd grünnt worrn. Se hett sik 1934 mit de Oosterholter Genossenschaftskass tohoopdaan. Bet 1999 is de Bank noch mit en Reeg annere Volksbanken ut de Region tohoopgahn un hett toletzt den Naam Volksbank Oosterholt-Scharmbeek dragen. 2002 hett sik de Volksbank Oosterholt-Scharmbeek mit de Volksbank Bremervöör un de Volksbank Gnarrenborg tohoopdaan un dormit dat hüdige Ünnernehmen billt.

## Verbundpartners

De Volksbank eG höört to de genossenschaftliche Finanzgrupp. In düssen Verband arbeidt se mit düsse Ünnernehmens tohoop:

* Bospoorkass Schwäbisch Hall
* DG HYP
* TeamBank
* DZ Bank
* R+V Versekerung AG
* Union Investment
* VR Leasing
* WL Bank
* Münchener Hypothekenbank
* VBI Volksbanken Immobilien GmbH

Rekenzentrum un IT-Partner is de Fiducia & GAD IT.

## Weblenken

* Websteed von de Volksbank (hoochdüütsch)
Nee-Öös

**Nee-Öös** () is en Deel von dat Dörp Öös in de Gemeen Basdaal (Samtgemeen Geestborn) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt in’n Oosten von de Wersermünner Geest, nich wied af von dat Düvelsmoor. Dat Water ut dat Rebeed flütt över lüttjere Beken na’n Fohrendörper Kanaal hen af.

De Naveröörd sünd Barchel un Poggmöhlen in’n Noordoosten, Öös in’n Süden, Basdaal in’n Süüdwesten un Kluust in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Kuhs in’n Kanton Beverst höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett fröher to dat Patrimonialgericht Öös höört, dat later in dat Gericht Beverst opgahn is. 1851 is ut dat Gericht Beverst dat Amt Beverst billt worrn. Aver al 1852 is Nee-Öös denn in dat Amt Bremervöör wesselt. Na 1885 weer dat in’n Kreis Bremervöör. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Bremervöör worrn un 1977 von’n Landkreis Rodenborg.

De Gemeen Öös, to de Nee-Öös al jümmer tohöört hett, is 1929 oplööst un mit de Gemeen Basdaal tohoopleggt worrn. To’n 1. Oktober 1949 is de Oort aver wedder en egenstännige Gemeen worrn. Dat hett denn bet to’n 1. März 1974 duurt, bet mit de Gemeenreform in Neddersassen de Gemeen Öös wedder Deel von de Gemeen Basdaal worrn is.

### Inwahnertall

### Religion

Nee-Öös is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Christophorus-Kark in Öös.

För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.

## Weertschop un Infrastruktur

För Nee-Öös is de freewillige Füürwehr Öös mit tostännig.

### Verkehr

Von Nee-Öös löppt na Noordwesten de Kreisstraat 138, de in Kluust in de Bundsstraat 71/74 münnt. De beiden Bundsstraten loopt in’n Noordoosten tohoop na Bremervöör. In Basdaal deelt se sik aver op un de B&nbsp;71 löppt in’n Westen över Beverst na Bremerhoben un de B&nbsp;74 in’n Süüdwesten över Gnarrenborg un Oosterholt-Scharmbeek na Bremen-Noord. De twee annern Straten von Nee-Öös ut loopt in’n Noordoosten över Poggmöhlen na Barchel un in’n Süden na Öös un Oosterweed.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 9 Wulsdörp liggt so 30 Kilometer in’n Westen von Nee-Öös an de B&nbsp;71. Von 1909 bet 1978 hett dat ok op de Bahnlien Bremervöör–Oosterholt Personenverkehr geven. De Bahnhoff Basdaal an düsse Bahnlien weer weniger as een Kilometer wied weg weer.

De nächste Bahnhoff is de Bahnhoff Örel an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu, de so bi söven Kilometer in’n Noorden liggt.

### Scholen

De Kinner ut Nee-Öös gaht na Grundschool op de Hermann-von-Issendörp-School in Basdaal. Na de 4. Klass wesselt se för de Oberschool op de School Geestborn in Örel oder op dat Gymnasium Bremervöör.

## Literatur

* Martin Blanken, ‎Diedrich Hildebrandt: *Basdahl mit Kluste, Oese, Poggemühlen und Volkmarst: die Geschichte der Dörfer, der Höfe und ihrer Familien.* Volksbank Gnarrenborg, 1984

## Footnoten
Gymnasium Otterbarg

Dat **Gymnasium Otterbarg** is en School in de Straat *An’n Brink 9* in Otterbarg (op dat sülve Gelänn as de Oberschool Wümmschool). Dreger von dat Gymnasium is de Gemeen Otterbarg.

De School hett üm un bi 430 Schölers, de ut dat ganze Rebeed von de Gemeen Otterbarg kaamt. Dat is en rein Middelstufengymnasium. Na de 10. Klass mööt de Schölers för de Oberstufe op dat Gymnasium Söttmer oder op en anner Gymnasium wesseln.

## Historie

Dat Gymnasium is to dat Schooljohr 2008/2009 grünnt worrn. Vörher sünd de Otterbarger Gymnasialschölers in de Regel in Achem op dat Cato-Bontjes-van-Beek-Gymnasium gahn.

## Fördervereen

De Fördervereen *Starke Scholen* e.V. is an’n 29. April 2008 grünnt worrn, noch bevör de School ehren Bedriev opnahmen hett. De Vereen is blangen dat Gymnasium ok för de Wümmschool tostännig.

## Schoolbaas

* 2008–31. Juli 2014: Gabriele Diedrich
* 1. August 2014–Januar 2015: Markus Sasse (kommissarsch)
* Januar 2015–: Volker Busboom-Schäfer

## Weblenken

* Websteed von de School (hoochdüütsch)
Kita

En **Kita** (von hoochdüütsch **''Ki**nder**ta**gesstätte'') is en Inrichtung, in de Kinner daags betreut warrt. Dat verlöövt to’n Bispeel de Öllern arbeiden to gahn. In wat för en Öller Kinner na en Kita gahn köönt, dat is nich eenheitlich fastleggt. Faken is dat aver so, dat de Kinner noch in dat eerste Levensjohr in en Kita kaamt.

## Formen

Dat gifft verscheden Formen von Kinnerbetreuung:

* Speelkreis: De Speelkreis is von de Grundidee en Grupp von Öllern, de sik tohoopdaan hett, üm de Kinner to betreun. De Betreuers köönt de Öllern sülvs oder ok anstellte Betreuers ween.
* Kinnerkrübb: För junge Kinner in dat eerste bet drüdde Levensjohr
* Kinnergoorn: För Kinner in dat drüdde bet sösste Levensjohr
* Kinnerhort: För Kinner, de al na School gaht

De Definitschonen för en Kita un för de besünneren Formen sünd aver nich eenheitlich fastleggt un köönt in verscheden Länner un Regionen afwieken.

## Dregers

Blangen de Dregers, de von de Karken utgaht (to’n Bispeel Caritas, Diakonie), de groten Wollfohrtsverbänn (to’n Bispeel Paritätisch Wollfohrtsverband, AWO) un de kommunalen Dregers (de Gemenen un Städer) gifft dat von wegen de staatliche Förderung jümmer mehr ok private Anbeders.

Bedrievskitas warrt mehrstendeels von Dregers bedreven, de nich to dat Ünnernehmen höört.

Reformpädagoogsche Inrichtungen so as Waldorf-Kinnergoorns un Montessori-Hüüs gifft dat siet en poor Johrteihnten in Vereensform.
Resbossel

**Resbossel** () is en Dörp in de Gemeen Resbossel (Samtgemeen Hullnst) in’n Landkreis Horborg, Neddersassen.

## Geografie

Dat Water ut dat Rebeed flütt över’n Starsbeek af.

De Naveröörd sünd Rahmstörp, Mesborg un Starsbeek in’n Noordoosten, Wosbossel in’n Oosten, Holtörp, Hullnst un de Holtörper Heid in’n Süüdoosten, Hollinn, Holv, Hassbossel, Löh un Bredenhoorn in’n Süüdwesten, Sounsiek in’n Westen un Beekdörp un Guldbeek in’n Noordwesten.

## Historie

In’n Eersten Weltkrieg sünd twölv Soldaten ut Resbossel fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 30.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Hullnst in’n Kanton Töst höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1859 to de Vaagdie Hullnst von dat Amt Mesborg tohöört. Von 1859 bet 1885 weer dat in dat Amt Töst un von 1885 bet 1932 in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en un grötteren Kreis Horborg worrn.

De Oort höört siet dat 19. Johrhunnert to de Gemeen Resbossel to.

### Inwahnertall

### Religion

Resbossel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Andreas-Kark in Hullnst.

För de Kathoolschen is de St.-Petrus-Kark in Bookholt tostännig.

De Karkhoff in Resbossel liggt an de Straat *Na’n hogen Barg*.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht in Resbossel an de Eck *Hauptstraat/Bargstraat*.

## Weertschop un Infrastruktur

Resbossel hett en egene freewillige Füürwehr.

### Verkehr

Von Resbossel löppt in’n Süüdoosten de Kreisstraat 38 na Holtörp un an de K&nbsp;16. De K&nbsp;16 wedder föhrt in’n Oosten na Hullnst an de Landsstraat 141 un in’n Westen över Holv un Hassbossel na Löh an de L&nbsp;130. Lüttjere Straten föhrt ans ok na Sounsiek, Guldbeek, Rahmstörp un Wosbossel.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 46 Heidenau liggt so fiev Kilometer in’n Süüdwesten von Resbossel an de K&nbsp;15 un de Opfohrt 45 Hullnst söss Kilometer in’n Süüdoosten an de L&nbsp;141.

De nächste Bahnhoff is so bi twölv Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Obbens an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu. De Bahnhoff Buxthu an de Nedderelvbahn twüschen Cuxhoben un Hamborg liggt 13 Kilometer in’n Noordoosten.

### Scholen

De Grundschölers ut Resbossel gaht na de Grundschool Mesborg.

In Resbossel gifft dat ok en Speelkreis.

## Literatur

* Wilhelm Marquardt: *Chronik der Gemeinden Halvesbostel mit Holvede und Regesbostel mit Holtorfsbostel und Rahmstorf.* Christians, Hamborg 1989

## Footnoten
Wisch (Gemeen Kumbarg)

**Wisch** () is en lütten Oort in de Gemeen Kumbarg (Samtgemeen Land Hadeln) in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt direkt achtern Diek von de Oost.

De Naveröörd sünd Süderdiek in’n Noorden, Neenslüüs un Wetterdiek in’n Oosten, Olendecken un Portshemm in’n Süüdoosten, Laak un Neendiek in’n Süden, de Snook, Marn un Neenseebagen in’n Süüdwesten un Itzwöörden in’n Westen.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1885 to dat Kaspel Geversdörp in dat Amt Neehuus tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Neehuus. 1932 is dat Deel von’n Kreis Land Hadeln worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.

De Oort höört al von öllers bi de Gemeen Geversdörp mit bi, de an’n 1. November 2016 Deel von de Gemeen Kumbarg worrn is.

### Inwahnertall

### Religion

Wisch is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Andreas-Kark in Geversdörp.

För de Kathoolschen is de Hillig-Krüüz-Kark in Oterndörp tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

För Wisch is de freewillige Füürwehr Geversdörp mit tostännig.

### Verkehr

De Straat an’n Diek von de Oost, an de Wisch liggt, löppt in’n Westen na Itzwöörden un münnt dor in de Landsstraat 111. In’n Oosten geiht se na Neenslüüs un is dor anbunnen an de Kreisstraat 26, ut de in’n Landkreis Stood de K&nbsp;6 warrt, de denn in Süderdiek ok an de L&nbsp;111 ran föhrt. De L&nbsp;111 löppt in’n Oosten na Freeborg un in’n Süüdwesten an Geversdörp langs na Dingwöörden an de Bundsstraat 73.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Cuxhoben–Bremerhoben). De Opfohrt 1 Cuxhoben liggt so 31 Kilometer in’n Noordwesten von Wisch an de B&nbsp;73.

De nächste Bahnhoff is so bi acht Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Kumbarg an de Nedderelvbahn twüschen Cuxhoben un Hamborg.

### Scholen

De Kinner ut Wisch gaht na de Grundschool Neehuus. Fröher harr de Oort ok en egen lüttje Volksschool.

## Lüüd

De plattdüütsche Schriever Walter Klie is as Söhn von’n Schoolmeester in Wisch boren.

## Footnoten
Guy Reiss

**Guy Reiss** (* 1904; † 1964) weer en franzöösch Astronom un Asteroidenopdecker.

He hett an dat Observatorium in Algier un later an dat Observatoire de Nice in Nizza arbeit un tüschen 1931 un 1935 insgesamt 5 Asteroiden opdeckt.

De Asteroid (1577) Reiss wurr nah hüm nömmt.

## Enkeld Nahwiesen


## Literatur
* Lutz D. Schmadel: *Dictionary of Minor Planet Names*. 5th ed. Springer, Berlin 2003, ISBN 3-540-00238-3 (engl.) (Vöransicht bei Google Book Search)

## Weblenken
* Warken vun Guy Reiss in dat Astrophysics Data System
Nindörpermoor (Gemeen Loomst)

**Nindörpermoor** () is en Dörp in de Gemeen Loomst (Samtgemeen Loomst) in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt an’n Rand von de Loomster Geest hen na dat Moor un de Masch von de Oost. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na de Oost hen af.

De Naveröörd sünd Seth un Lohmöhlen in’n Noordoosten, Kronenborg un Brobargen in’n Süüdoosten, Oostendörp un Isheim in’n Süden, Hollen un Armsdörp in’n Süüdwesten un Nindörp, Loomst un Lüttmöhlen in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

Vör 1859 weer Nindörpermoor in de Vaagdie Loomst von dat Amt Bremervöör un denn von 1859 bet 1885 in dat Amt Oosten. 1885 is dat an’n Kreis Neehuus gahn un 1932 an’n Kreis Land Hadeln. 1977 is dat denn Deel von’n Landkreis Cuxhoben worrn.

De Oort höört jümmer al to de Gemeen Nindörp mit to, de an’n 1. Juli 1972 dör de Gemeenreform in Neddersassen an de Gemeen Loomst kamen is. 

### Inwahnertall

### Religion

Nindörpermoor is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Bartelmees-Kark in Loomst.

För de Kathoolschen is de St.-Ansgar-Kark in Warstood tostännig, de siet 2010 Deel von de Karkengemeen Hillig Geist in Stood is.

## Weertschop un Infrastruktur

För Nindörpermoor is de freewillige Füürwehr Nindörp mit tostännig.

### Verkehr

Nindörpermoor is över lüttjere Straten verbunnen mit de Kreisstraat 32 un de Landsstraat 116. De L&nbsp;116 föhrt in’n Oosten över Lohmöhlen un Klint na Heckthusen an de Bundsstraat 73 un in’n Westen över Loomst (dor anbunnen an de Bundsstraat 495) un Mittelsnohn na Beers. De B&nbsp;73 wedder löppt in’n Süüdwesten na Stood. De K&nbsp;32 geiht in’n Noorden na Loomst an de B&nbsp;495 un in’n Süden na Hollen un Abbenseet. De B&nbsp;495 föhrt in’n Süden över Armsdörp un Eversdörp na Bremervöör.

De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 2 Stood-Süüd liggt so 30 Kilometer in’n Oosten von Nindörpermoor an de B&nbsp;73.

De nächste Bahnhoff is so bi negen Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Heckthusen an de Nedderelvbahn twüschen Cuxhoben un Hamborg.

## Footnoten
Bundsland (Düütschland)

En **Bundsland** oder ok eenfach **Land** is na de Verfaten von de Bundsrepublik Düütschland, de in dat Grundgesett fastleggt is, een von de Deelstaaten von de Bundsrepublik, de deelwies souverän sünd.

De Länner billt na jemehr Verfatens en Bundsstaat un keen Staatenbund.

Dat gifft siet de düütsche Weddervereenigung 1990 16 Bundslänner.

## Bundslänner

* Sleswig-Holsteen (15)
* Hamborg (6)
* Mekelnborg-Vörpommern (8)
* Neddersassen (9)
* Bremen (5)
* Brannenborg (4)
* Berlin (3)
* Sassen-Anholt (14)
* Sassen (13)
* Döringen (16)
* Hessen (7)
* Noordrhien-Westfalen (10)
* Rhienland-Palz (11)
* Saarland (12)
* Baden-Württemberg (1)
* Bayern (2)

## Staatsrecht

De Länner hebbt na Jurisdikschoon un de herrschende Ansicht in de Rechtswetenschoppen originäre Staatsgewalt un dormit Staatsqualität. Jemehr Egenstaatlichkeit un grundsätzliche Saakentscheidungsbefugnis baseert op Artikel 30 von dat Grundgesett för de Bundsrepublik Düütschland. Se verscheelt von gewöhnliche Staaten aver dor dör, dat jemehr (partielle) Völkerrechtssubjektivität von de von’n Bund „abgeleitet [=&nbsp;derivativ] und nicht originär ist“ un jem so „durch die Bundesverfassung Kompetenzen in auswärtigen Angelegenheiten eingeräumt werden.“ Von dor her köönt de Länner Verdrääg mit annere Völkerrechtssubjekte afsluten, aver in de Regel blots mit Tostimmung von de Bundsregerung un so wied se för de Gesettgevung tostännig sünd. Staatsverdrääg, de vörher al bestahn hebbt, so as de Salinenkonventschoon twüschen Bayern un Öösterriek von 1829 staht dor nich gegenan. Veelmehr sünd de Länner unmiddelbor oder ok as Nafolgstaaten – so as in’n Fall von dat Prüßenkonkordat – an ole Staatsverdrääg bunnen.

De Bundsrepublik kann as de staatsrechtliche Verbinnung von ehr Länner ansehn warrn, is also Bundsstaat in’n egentlichen Sinn (Art.&nbsp;20 GG). Dorüm kriggt de Bund eerst dör düsse Verbinnung von siene Deelstaaten sülvs Staatscharakter.

## Literatur

* Werner Künzel/Werner Rellecke: *Geschichte der deutschen Länder*, Münster 2005, ISBN 3-402-03416-6
* Hans Georg Wehling: *Die deutschen Länder. Geschichte, Politik, Wirtschaft*, 2004, ISBN 3-531-43229-X
* Sven Leunig: *Die Regierungssysteme der deutschen Länder.* Springer VS, 2. Aufl. 2012, ISBN 978-3-531-17421-1
* Sven Leunig: *Die Regierungssysteme der deutschen Länder im Vergleich.* Budrich, Opladen 2007, ISBN 3-8252-2844-4

## Footnoten



## Weblenken
Strandflegen

De **Strandflegen** (Helcomyzidae) sünd en Familie mank de Flegen (Brachycera) un weert dor to de Tweeflunken (Diptera) mit torekent. De Flegen ut düsse Familie sünd middelgroot un könnt von 6 bit hen to 10 Millimeters lang weern. Upfallen deit sunnerlich dat drüdde Lidd vun de Föhlspriete. Leven doot se sunnerlich an de Küst vun'e See. Ehre Budden wasst in fuligen Seetang. 

## Literatur
* Jürgen Haupt, Hiroko Haupt: *Fliegen und Mücken - Beobachtung, Lebensweise*. Naturbuch-Verlag, Augsborg 1998, ISBN 3-89440-278-4. 

## Weblenken
Land (Mehrdüdig Begreep)

**Land** betekent

* Land, Gegensatt von Water,
* Land, en Staat,
* Land, Gegensatt von Stadt,
* Land, en Landschop,
* Land, kort för en Bundsland von Düütschland,
* Land, kort för en Bundsland von Öösterriek,
* Land, Oort in Alabama, USA,
* Land, fröheren Oort in Kalifornien, USA,
* Land, Distrikt in Noorwegen,
* Land-Gletscher, Gletscher in Antarktika,
* Land, en Marskrater.

**Land** is de Familiennaam von

* Charles Henry Land (1847–1922), US-amerikaanschen Tähndokter,
* Christian Land, düütschen Autorennfohrer,
* Edwin Herbert Land (1909–1991), US-amerikaanschen Physiker,
* Emory S. Land (1879–1971), US-amerikaanschen Viezadmiraal,
* Erik Land (* 1990), düütschen Basketballspeler,
* Franz Land (1896–1974), düütschen Politiker,
* Greg Land (* üm 1965), US-amerikaanschen Comicteekner,
* Harold Land (1928–2001), US-amerikaanschen Saxofoonspeler un Kumponist,
* Jan Pieter Nicolaas Land (1834–1897), nedderlandschen Orientalist un Philosoof,
* Jochen Land (* 1953), düütschen Autorennfohrer,
* Karl-Heinz Land (* 1962), düütschen Ünnernehmer,
* Kilian Land (* 1990), düütschen Schauspeler,
* Kim Land (* 1994), düütsche Handballspelerin,
* Michael Land (* 1961), US-amerikaanschen Kumponist un Musiker,
* Peter Land (* 1966), däänschen Künstler,
* Rainer Land (* 1952), düütschen Sellschopswetenschopper,
* Robert Land (1857–1899), düütschen Boinschenör,
* Robert Land (1887–1943), öösterrieksch-tschechschen Speelbaas,
* Ulrich Land (* 1956), düütschen Schriever un Höörspeelautor,
* Walter Land (* 1938), düütschen Mediziner,
* Winifred Land (* 20. Johrhunnert), engelsche Dischtennisspelerin,
* Wolfgang Land (* 1953), düütschen Autorennfohrer.

Kiek ok bi: Landt, Lant, De Land.
Schores Iwanowitsch Alfjorow

**Schores Iwanowitsch Alfjorow** (russisch: Жоре́с Ива́нович Алфёров}}, wetenschaplich  Transliteratschoon * russisch: Žores Ivanovič Alfërov}}*, nömmt nah Jean Jaurès; * 15. März 1930 in Wizebsk, Wittrussland; † 1. März 2019) weer en sowjeetsch un russisch Physiker. He weer Direkter vun dat Joffe-Institut in Sankt Petersburg un wurr 2000 mit den Nobelpries för Physik uttekent.

## Leven
He forsch in den Beriek vun de Halfleiterlaser ünner den Gebruuk vun  Heteroövergängen. All Halfleiterlaser, to’n Bispeel bi Scannern in Registreerkassen, CD-Spelern oder Laserdruckern, footen up de vun Alfjorow opdeckt Prinzipien.

Alfjorow hett an dat Elektrotechnisch Institut in Leningrad (hüüd Sankt Petersburg) studeert un weer Gastwetenschapler in den USA. Van 1987 bit 2003 weer he Direkter vun dat „Physikalisch-Technische Institut A. F. Joffe“ in Sankt Petersburg un bit 2006 de sien wetenschaplich Baas. Siet 1989 weer he Viezpräsident vun de Russisch Akademie vun de Wetenschapen. 1987 wurr he as utwärtig Liddmaat vun de Akademie vun de Wetenschapen vun de DDR wählt.

Den Nobelpries in dat Johr 2000 kreeg he to Hälft tosommen mit Herbert Kroemer (de anner Hälft gung an Jack S. Kilby) för Arbeiten ut de Halfleiterphysik, de Basis vun de Informatschonstechnologie wurrn sünd. 

Alfjorow weer siet 1995 Liddmaat vun de russisch Duma un ok de Öllerspräsident. He weer Afordneter vun de Kommunistisch Partei vun Russland (aber ahn Parteiliddmaatschap) un weer, wenn sien Partei wunnen harr, as Wetenschapsminister vörsehn.

## Utteknungen
* 1996: Joffe-Pries
* 1999: Demidow-Pries
* 2000: Nobelpries för Physik
* 2001: Kyoto-Pries 
* 2006: Global-Energy-Pries
* 2010: Ehrendokterwürde vun de Technische Universität Berlin
* 2010: Eerste UNESCO-Medaille för de Entwicklung vun de Nano-Wetenschap un de Nanotechnologien

De Asteroid (3884) Alferov wurr nah hüm nömmt.

## Weblenken

* Schores Iwanowitsch Alfjorow up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
* Indrag bi den Global-Energy-Pries (engelsch)
* De apen Breef an den Präsidenten vun de Russisch Föderatschoon W.W. Putin
* Video auf YouTube 2008: Conversations with History: Zhores Alferov 

## Enkeld Nahwiesen
Achthöbenerdiek

**Achthöbenerdiek** () is en Oort in de Gemeen Oosten (Samtgemeen Land Hadeln) in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt in de Masch direkt achter’n Diek von de Oost. Güntsied de Oost liggt de Haven Swartenhütten. Dat Water ut dat Rebeed warrt över dat Achthöbener Fleet na de Oost hen afföhrt.

De Naveröörd sünd Nedderstrekerdiek un Nedderstreek in’n Noorden, Achthöben in’n Noordoosten, de Diekreeg un Karkoosten in’n Süüdoosten, Basbeek in’n Süden, Warstood in’n Süüdwesten, Ooldhemmoor in’n Westen un Hemm un Ohrensfluchterdiek in’n Noordwesten.

## Historie

In’n Noorden von Achthöbenerdiek an de Grenz na Nedderstrekerdiek liggt dat Gasthuus *Seefohrer*. Dat Gasthuus is in de twete Hälft von dat 18. Johrhunnert boot worrn (fröher Huusnummer Olendörp 82) un weer mit en Warft verbunnen. Dat Gasthuus is 1812 utboot worrn. Dat Gasthuus besteiht bet vondaag, ok wenn dat twüschen verscheden Besitter- un Pächterwessels tiedwies dichtmaakt weer. Siet 2014 is Oliver Bark de Bedriever.

### Verwaltungsgeschicht

Achthöbenerdiek leeg vör 1852 in dat Gericht Oosten, ut dat 1852 dat Amt Oosten worrn is. 1885 is dat Deel von’n Kreis Neehuus worrn. 1932 is dat an’n Kreis Land Hadeln kamen un denn 1977 Deel von’n Landkreis Cuxhoben worrn.

De Oort hett von öllers bi de Gemeen Olendörp mit bihöört, de an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Oosten worrn is.

### Inwahnertall

### Religion

Achthöbenerdiek is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Petrus-Kark in Oosten.

För de Kathoolschen is de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

För Achthöben is de freewillige Füürwehr Oosten mit tostännig.

### Verkehr

De Straat dör Achthöbenerdiek löppt in’n Noorden an de Landsstraat 113 ran un in’n Süden na Oosten an de Bundsstraat 495. De B&nbsp;495 föhrt in’n Noordoosten na Neeland un Wischhoben un in’n Süüdwesten över Basbeek/Warstood an de B&nbsp;73 un na Loomst un Bremervöör. De L&nbsp;113 geiht in’n Noordoosten över Nedderstreek na Öberndörp un in’n Süüdoosten na de B&nbsp;495 un wieder na Grootweurn un Himmelpoorten.

De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 2 Stood-Süüd liggt so 33 Kilometer in’n Süüdoosten von Achthöbenerdiek an de B&nbsp;73.

De nächste Bahnhoff is so bi fiev Kilometer wied weg in’n Süden de Bahnhoff Hemmoor an de Nedderelvbahn twüschen Cuxhoben un Hamborg.

## Footnoten





## Weblenken
Groot-Hoolm

**Groot-Hoolm** (düütsch:Groß-Holum) is en old oostfreesch Warfendörp, dat twee Kilometer südwestlich vun dat Noordseeheilbad Neeharlingersiel liggt. 

Up en Landkoort van 1579 is de Oortsbeteeken Holum all to finnen. De umliggen Weiden wurrn dormals bi Storm deelwies ünner Water sett, so dat dat Veeh dorup torüch in den sekeren Stall haalt wurrn muss. De Dieken weer to de Tiet noch primitiv baut, aber de vun Minschenhand möhsam upschütt Warfenhümpel hett Sekerheit boden. So entstunn up disse Warf de Oort Hol - um, ut haal - torüch.  

En Besünnerheit in‘ oostfreeschen Ruum is de 1804 baut Seriemer Möhlen. Se steiht hüüd ünner Denkmalschuul un kann dat ganze Johr köstenfree besichtigt wurrn. De historsch bedüüdend Möhlen kann in all Details loop- un vörführfähig an‘ Wind stahn un Demonstratschonen vun old Mahlkunst afleefern.
Sigvard Parling

**Sigvard Emanuel „Sigge“ Parling** (* 26. März 1930 in Forsbacka, Gästrikland; † 17. September 2016) weer en sweedsch Footballspeler.

## Werdegang
Parling geev siein Debüt 1949 för Djurgårdens IF in de Allsvenskan. 1955 un 1959 wurr de Middelfeldspieler mit den Vereen sweedsch Meester. To de Speeltiet 1961 is he to IK Sirius wesselt, wo he bit 1963 speel. Ansluutend speel he bit to sien Karriereenn' 1965 bi Gefle IF.

Parling wurr 39-mal in de sweedsch Natschonalmannschap beropen. Bi de Weltmeesterschap 1958 in eegen Land hett he all söss Spelen mitmaakt un wurr nah de 2:5-Finalnedderlaag gegen de Mannschap ut Brasilien Viezweltmeester. 

## Weblinks
Seriem

**Seriem** is siet 1968 Deel vun de Gemeend Neeharlingersiel in de Samtgemeend Esens. De Oortsdeel liggt etwa 13 Kilometer nordnordwestlich vun Wittmund up Hööchten tüschen 0,5 un 1,5 Meter över Normalnull. En historsch Oort mit Naam Seriem gifft dat nich. De Naam betekent völmehr en Rebeet. Dat tekent sück dör völ lütt Öörd ut, de ut Hüüs- oder Hoffgruppen, aber ok eenzelt Bauwarken bestahn un meestens up Warfen upricht wurrn. 
Eerstmals wurrd dat Rebeet 1491 as *in deme Seryme* in en Oorkunn nömmt. De Naam wurr vun  *Serima* afleit, dat en Tosommensetten vun den oltfreeschen Begreep *sē* för See, Meer un *rima* för Rand. Seriem bedüüt demnah afleit *an de Küst liggend*.

Dat lohnt sück, de 1804 baut Galeriehollännerwindmöhlen *De Goede Verwagting* antokieken.

## Enkeld Nahwiesen
Kellerswiene

**Kellerswiene** oder **Kellerwörmer** (Isopoda) sünd en vun de man rooren Ornen mank de Kreefte, wo dat ok Aarden vun gifft, de ok up Land vorkamen doot. Allgemeen verscheelt sik de Deerter, de to düsse Gruppen tohöört, bannig. De meisten Aarden leevt in de See, annere in Söötwater, man de wecken Aarden hefft sik anpasst an dat Leven an Land. 

## Plattdüütsche Naams
Annere Naams for düsse Deerter sünd *Kellersögen*, *Muerswien*, *Müertieken*, *Steentieken*, *Holtswien* un *Kellerwörm*.  

## Wo se leven doot
An un for sik leevt Kellerswiene in’t Water, man de Echten Kellerswiene (Oniscedea) hefft de See verlaten. Ehre Kemen hefft se beholen. Mit Hölp vun en Brödelbüdel kriegt se dat hen un könnt de Jungen in de eerste Levenstied ahn Water upwassen laten.

## Systematik
Dat gifft bi 10.000 Aarden, de to de Kellerswiene tohören doot. 
. De weert noch mol updeelt in bi 120 Familien in 10 Unnerornen. 

* Anthuroidea (meist in’e See tohuse, man ok in Brack- un Söötwater. 
* Asellota (Sunnerlich in de Deepsee vun den Stillen un Atlant’schen Ozean, man ok in’t Söötwater (Waterluus Asellus aquaticus)

* Calabozoidea (in Söötwater un Grundwater in Süüdamerika) 
* Epicaridea (Ektoparasiten up Seekreefte weltwiet)
* Flabellifera (Weltwiet in’e See, un de wecken as Parasiten in Söötwater)
* Gnathiidea (In’e See. De Budden leevt as Parasiten up Fisch, de adulter leevt free up’n Seegrund)
* Microcerberidea (lüttje (< 2 mm) Kellerswiene in de See un in Söötwater in de groten Ozeane un in de Middellannsche See) 
* Echte Kellerswiene (Oniscedea) (in de ganze Welt, sunnerlich an fuchtige, man towielen ok an dröge Steden an Land)
* Phreatoicidea (in Water an de Uppersiet, Sump, Meere un Grundwater up de süüdliche Halfkogel in grote Hööchde)
* Valvifera (in de See, sunnerlich um de Antarktis umto, man ok in Europa)

## Weblenken
Kellerswien

**Kellerswien** betekent

* Kellerswien, en lüttjen Kreeft, de nich in’t Water, man up’t Dröge leven deit,
* Kellerswiene an sik (Porcellionidae), en Familie vun düsse Kreefte,
* Kellerswiene (Isopoda), en Ornen vun düsse Kreefte.
Alice Weidel

**Alice Weidel** (* 6. Februar 1979 in Gütersloh) is en düütsche Politikersche vun de Alternative för Düütschland.

De Ünnernehmensberaderin hett siet 2011 en Doktertitel vun de Universität Bayreuth. 2017 wurr se in den Düütschen Bundsdag wählt. Se is siet September 2017 Co-Vörsitterin vun de AfD-Bundsdagsfraktschoon un Oppositschonsführerin in'n Bundsdag.

## Warke
* *Das Rentensystem der Volksrepublik China. Reformoptionen aus ordnungstheoretischer Sicht zur Erhöhung der Risikoresistenz* (= *Schriften zur Nationalökonomie.* Band 60). Verlag P.C.O., Bayreuth 2011, ISBN 978-3-941678-25-5.
* *Der Euro ist kein Integrationsvehikel für Europa.* In: Georg Rüter, Patrick Da-Cruz, Philipp Schwegel (Hrsg.): *Gesundheitsökonomie und Wirtschaftspolitik. Festschrift zum 70. Geburtstag von Prof. Dr. Dr. h.&nbsp;c. Peter Oberender.* Lucius & Lucius, Stuttgart 2011, ISBN 3-8282-0543-7, S.&nbsp;188–200.
* *Chinas Bankensystem im Umbruch: Reformnotwendigkeiten aus ordnungspolitischer Sicht*. In: Peter Oberender und Jochen Fleischmann (Hrsg.): *China im Aufbruch. Hintergründe und Perspektiven eines Systemwandels.* Bayreuth 2004, S.&nbsp;251–270, ISBN 978-0-06-249853-3.

## Weblenken

* Biografie bi den Düütschen Bundsdag
* Alice Weidel up de Websieden vun de AfD
* Persönliche Website vun Alice Weidel

## Belege
Arvid Carlsson

**Arvid Carlsson** (* 25. Januar 1923 in Uppsala; † 29. Juni 2018) weer en sweedsch Pharmakoloog, de dör sien Arbeiten mit den Neurotransmitter Dopamin bekannt wurr. Tosommen mit Eric Richard Kandel un Paul Greengard kreeg he in dat Johr 2000 den Nobelpries för Physiologie oder Medizin „für die Entdeckungen betreffend der Signalübertragung im Nervensystem“.

## Biographie
Carlsson studeer af 1941 Medizin an de Universität Lund, an de sien Vader Geschichte lehren dee. Ofschons Sweden in‘ Tweeten Weltkrieg neutral bleev, muss he sien Utbillen ünnerbreeken, um mehrere Johren in de sweedsch Armee Deenst to maaken. 1951 hett he sien Doktertitel maakt un wurr ansluutend Perfesser an de Universität in Lund. Acht Johr later övernehm Carlsson den Lehrstohl för Pharmakologie an de Universität Göteborg, den he bit to  sien Emeriteeren 1989 behull. In de 1950er Johren hett he de Substanz Dopamin as eegenständig Neurotransmitter (Signalstoff, Botenstoff) un sien Utwirkungen up dat minschlich Gehirn opdeckt. Bi dat Bekämpen vun de Parkinson-Krankheit, de, as Carlsson 1960 wiesen kunn, dör en Mangel vun dissen Signalstoff in bestimmten Hirnstammregionen utlööst wurrd, harr he dör disse Opdecken un de sück ansluuten Forschungsarbeit up dit Gebiet maatgeven Andeel.

## Utteknungen
* 1974/1975 Anna-Monika Prize
* 1979 Wolf-Pries för Medizin
* 1982 Gairdner Foundation International Award
* 1994 Japan-Pries
* 1994 Pasarow Award
* 1997 Goldene Kraepelin-Medaille
* 1999 Internatschonaler Antonio-Feltrinelli-Pries
* 2000 Nobelpries för Physiologie oder Medizin

## Literatur
* Gisela Baumgart: *Carlsson, Arvid.* In: Werner E. Gerabek, Bernhard D. Haage, Gundolf Keil, Wolfgang Wegner (Hrsg.): *Enzyklopädie Medizingeschichte.* De Gruyter, Berlin/ New York 2005, ISBN 3-11-015714-4, S. 230.

## Weblenken

* Arvid Carlsson up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Siemtje Möller

**Siemtje Victoria Regine Ilse Santjer Möller**(* 20. Juli 1983 in Emden) is en düütsch Politikerin (SPD) un wurr 2017 eerstmals in den Düütschen Bundsdag wählt. In de Johren 2021 un 2025 ist se nochmals in den Bundsdag wählt wurrn.

Se wunn dorbi dat Direktmandat vun den Wahlkreis 26 Friesland/Willemshaven/Wittmund. Möller hett in Chöttingen Franzöösch, Spaansch un Politik studeert un hett toletzt an dat Nee Gymnasium in Willemshaven arbeit. Siet den 8. Dezember 2021 is se Parlamentarsch Staatssekretärin bi de Bundesministerin för Verdeffenderen. 

## Privates
Se is verheiraadt un hett se twee Söhns.

## Weblenken
* Offiziell Website

## Enkeld Nahwiesen
Muerswien

**Muerswien** betekent

* Muerswien, lüttjen Kreeft, de nich in’t Water, man up’t Dröge leven deit,
* Groff Kellerswien, annern lüttjen Kreeft mank de Kellerswiene,
* Muerswiene (Oniscidae), Familie vun düsse Kreefte,
* Muerswien, annern Naam for Kellerswien (Isopoda).
Högere Kreefte

De **Högeren Kreefte(n)** (Malacostraca) sünd mit bi 28.000 Aarden de gröttste Klass mank de Kreefte (Crustacea). Dor höört so bekannte Kreefte to, as de Echten Krabben, Hummers, Söötwaterkreefte, Langusten un Granaat, man ok Flohkreefte, Kellerswiene un Biddhaupeerd-Kreefte, dorto noch roore Gruppen mit wenig Aarden, as de Thermosbaenacea.

## Anatomie

* De Kopp besteiht ut 6 Segmente mit twee Paare vun Föhlsprieten, dorto Mandibels, 1. un 2. Maxille as Mundwarktüüch. 
* 8 Bostsegmente mit dor je een Beenpaar an.
* 6 Abdominalsegmente.
* De Ogen sitt an sik up Stele un könnt bewegt weern. 
* De Magen besteiht ut twee Kamern (Filter- un Kaumagen in't Achterdeel vun den Vördarm. 
* Zentralnervensystem.

## Systematik
De Högeren Kreete ehre Klasse warrt unnerdeelt in dree Unnerklassen mit alltohopen 16 Ornen.

* Unnerklasse Eumalacostraca
** Böverornen Eucarida
*** Ornen Amphionidacea
*** Ornen Teinfootkreefte (Decapoda)
*** Ornen Lanterngarnelen (Euphausiacea) 
** Böverornen Tornisterkreefte (Peracarida)
*** Ornen Flohkreefte (Amphipoda) 
*** Ornen Cumacea
*** Ornen Kellerswiene (Isopoda) 
*** Ornen Lophogastrida
*** Ornen Mictacea
*** Ornen Sweevgarnelen (Mysida) 
*** Ornen Spelaeogriphacea
*** Ornen Scheren-Kellerswiene (Tanaidacea)
*** Ornen Thermosbaenacea
** Böverornen Syncarida
*** Ornen Anaspidacea
*** Ornen Sootkreefte (Bathynellacea)
* Unnerklasse Hoplocarida
** Ornen Biddhaupeerd-Kreefte (Stomatopoda)
* Unnerklasse Phyllocarida
** Ornen Leptostraca

## Literatur
* Richter, S. & G. Scholtz: *Phylogenetic analysis of the Malacostraca (Crustacea).* In: *J. Zool. Syst. Evol. Research.* 39. 2001: 113–136

## Belege


## Weblenken
Bever (Heraldik)

De **Bever** is as Wapendeert en Wapenfigur von de Heraldik. De Bever warrt stark stiliseert dorstellt. De Steert warrt as Kennteken faken besünners ruthoven, üm em von annere stiliseerte Deerten to ünnerscheden. Faken warrt de Steert mit Schuppen dorstellt. De Bever kann all Klören annehmen, aver swart is de wichtigste Klöör. Von de Postuur her löppt oder stiggt de Bever mehrstendeels. Faken hett he as Attribut en Stück Holt in’t Muul. Ok Bevers mit en Kroon op’n Kopp kaamt fakener in Wapens vör. Faken warrt de Bever in dat Wapen ok as Sinnbild för den Naam von en Oort bruukt, to’n Bispeel bi Bevern, Biberach an der Riß, Markt Bibart oder Bièvres.


Bild:Wappen Beverstedt.png|Wapen von Beverst
Bild:DEU Bevern Bremervörde COA.svg|Wapen von Bevern
Bild:Wappen Heilbronn-Biberach.svg|Wapen von Biberach
Bild:DEU Altheim (bei Riedlingen) COA.svg|Wapen von Altheim
Bild:Wappen Dreetz (Brandenburg).png|Wapen von Dreetz
Bild:Blason bouvron.svg|Wapen von Bouvron


## Literatur

* Walter Leonhard: *Das große Buch der Wappenkunst. Entwicklung, Elemente, Bildmotive, Gestaltung.* Lizenzausgabe. Bechtermünz, Augsburg 2001, ISBN 3-8289-0768-7
* Gert Oswald: *Lexikon der Heraldik.* VEB Bibliographisches Institut, Leipzig 1984

## Weblenken