open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Petrus-Kark (Host)

De **Petrus-Kark** is de Kark von dat ole evangeelsch-luthersche Kaspel Host (Karkenkreis Stood). Ehren Naam hett se von’n Apostel Petrus. De Petrus-Kark is mit de Marienkark in Grootweurn in een Karkengemeen verbunnen.

## Historie

De romaansche Kark ut Feldsteen is üm un bi 1200 op en lütten Sandbarg boot worrn, as de Masch hier langs de Oost koloniseert worrn is. De Toorn is na Westen hen anboot, is ut Holt un steiht op en Fundament ut Backsteen.

De ole Klock von de Kark is 1912 in dat Museum Lümborg kamen. De hüdige Klock is 1910 in Hilmssen gaten worrn. Den Klockenstohl hebbt se 1797 nee maakt.

1959 is de Kark restaureert worrn.

De Dööpsteen ut dat Middelöller leeg lange Tied in’n Goorn von dat Parrhuus un keem 1975 trügg in de Kark.

## Örgel

De Örgel is 1892 von Heinrich Röver boot worrn. De Örgel hett twee Manuals, een Pedaal un negen Registers. De Örgel is 1986 von Martin Haspelmath restaureert worrn.

## Pastoorn

De Pastoor weer von 1999 bet 2007 Eckhard Krol. Siet 2007 weer Pastoor Burkhard Ziemens von de Karkengemeen Olendörp för Host mit tostännig. Ziemens is 2017 in Rohstand gahn. Al siet 2016 hett sik Diaken Martin Michalek blangenbi to’n Pastoor wiederbillen laten un hett de Gemeen denn övernahmen.

## Kaspel

To de Karkengemeen Host höört de Öörd Burweg, Blomendol, Bredenwisch, Host, Engelschopp, Neeland, Grootweurn, Seemoor, Borg un Waterkroog. Neeland un Grootweurn hebbt fröher en egen Kaspel billt.

De Naverkaspels sünd Basbeek in’n Noordwesten, Oosten in’n Noordwesten un Noorden, Drochters in’n Noordoosten, Himmelpoorten in’n Süüdoosten, Olendörp in’n Süüdwesten un Heckthusen in’n Westen.

## Weblenken
Höben

Op’n **Höben** in Brobargen weer fröher dat Goodshuus von de Eddelfamilie von Brobargen un vondaag steiht dor dat Fährhuus von de Brobarger Fähr över de Oost.

## Naam

De Naam *Höben* kummt von’n Plural von *Hoff*. Fröher hebbt se dor *Hollanner Höben* to seggt. Vondaag warrt dat Woord aver normalerwies as Singular opfaat.

## Historie

De Familie von Brobargen hett üm un bi 1280 an de Steed von’n Höben en Borg boot, de denn 1286 toeerst in de Oorkunnen vörkummt.

In’t Johr 1364 warrt dat eerste Maal seggt, dat in Brobargen en Kapell bestahn harr, de Kapell *to’n hilligen Krüüz*. De Kapell stünn beten na Süden to von de Borg op en Wort. An’n 28. Januar 1598 is denn en ne’e Kapell inwieht worrn. De Stifttafel, de Gotthard von Brobargen 1598 för de Kapell hett maken laten, hängt vondaag in de Michaeliskapell in Kronenborg, nadem de Kapell in’n Dörtigjohrigen Krieg toschannen gahn is.

1525 warrt in en Gerichtsakte seggt, dat för en poor Johren en Roland in Brobargen stahn hebben schull: *Ist allda ufm Damm für wenig jaren ein geschnitztes Bilde gestanden, das man Rolandt geheißen, welches Leute noch gedenken können*.

Dat Adelsslecht von Brobargen hett op dat Good seten, bet se 1618 dat Good verköpen müssen.

Bet to’n Dörtigjohrigen Krieg harr dat op’n Höben en Togbrügg över de Oost geven. De Truppen vun Tilly hebbt se woll üm 1628 afbrennt, üm en Angreep vun de Dänen tovör to kamen. Korte Tiet later hebbt se denn dat eerste Maal en Prahm bedreven, üm na de op de anner Siet Oost legen Feller to kamen.

De Höben is 1837 von de inheemschen Buern freeköfft un dat Land, dat dor bihöört hett, is opdeelt worrn.

Bet 1859 hett dat Brobarger Land op dat linke Över von de Oost to dat Amt Oosten tohöört. In dat Johr is dat denn in dat Amt Himmelpoorten wesselt. Dat Dörp Brobargen weer al vörher in dat Amt Himmelpoorten.

Dat Goodshuus weer brockfällig un is 1941 denn afreten worrn. Eerst 1956 is dat Fährhuus an de Steed von dat ole Goodshuus nee boot worrn. Vondaag warrt de Fähr kuum noch för de Bueree bruukt, man vör allen för den Tourismus. 2007 is güntsiet den Höben op de annere Sied von de Oost de Roland wedder nee opboot worrn, de dor in dat 16. Johrhunnert stahn hett.

## Footnoten
Stoder Copiar

Dat **Stoder Copiar** is en Kopialbook von dat Bremer Doomkapittel, in dat Oorkunnen von dat Doomkapittel vertekent sünd. In dat Book staht ünner annern twee Registers von’n Besitt von dat Doomkapittel von 1384 un 1420. Dat Book warrt vondaag in dat Staatsarchiv Stood opbewohrt.

En ganz Reeg Öörd in dat Rebeed von dat ole Arzbisdom Bremen kaamt in düt Kopialbook dat eerste Maal överhaupt in de Oorkunnen vör.

## Literatur

* Wilhelm von Hodenberg: *Bremer Geschichtsquellen. Band 1: Das Stader Copiar.* 1856
Stewart Lane Sharpless

**Stewart Lane Sharpless** (* 29. März 1926 in Milwaukee; † 19. Januar 2013) weer en US-amerikaansch Astronom, de de Struktur vun de Melkstraat ünnersöcht hett.

Stewart Sharpless weer Perfesser Emeritus in dat Department of Physics and Astronomy vun de  University of Rochester.

## Weblenken
* Photographic Sharpless Catalog
* Digitized Sky Survey
* Homepage

## Enkeld Nahwiesen
Marienkark (Grootweurn)

De **Marienkark** is de evangeelsch-luthersche Kark von dat Dörp Grootweurn, de to de Karkengemeen von de Petrus-Kark in Host (Karkenkreis Stood) tohöört. Ehren Naam hett se von Maria. Fröher weer Grootweurn en egenstännig Kaspel to dat blangen Grootweurn noch Neeland tohöört hett, later is dat denn aver mit Host to en ne’e Karkengemeen tohoopleggt worrn.

## Historie

De Fackwark-Kark ut Backsteen is 1636 boot worrn un hett en Toorn ut Holt. Vördem harr dat al en lüttjere Kapell in Grootweurn geven. De Kanzelaltor is von 1704 un de Kark hett en Kroonlüchter von 1667.

1950 is de Kark, de deelwies afsackt weer, opricht worrn. 1975 is se saneert worrn un hett ne’e Finstern kregen. 2012 hett de Kark för 210.000 Euro en neet Dack kregen.

De ole Klock ut Bronz, de 1757 ut en noch öllere Klock ümgaten worrn is, müss in’n Tweten Weltkrieg afgeven warrn (Klockenkarkhoff). De ne’e Klock ut gaten Stahl, de denn kamen is, is nu ok al utrangeert un steiht vondaag vör’n Klockentoorn.

Blangen de Kark steiht en Kriegerdenkmaal för de Fullenen ut Grootweurn un Neeland ut de twee Weltkrieg’.
Henneke von Brobargen

**Henneke von Brobargen** weer en Ridder ut de Familie von Brobargen.

Henneke von Brobargen is as Söhn von Margareta, borene von Weersbe, un Hinnerk von Brobargen boren. Sien Broder weer Gotthard von Brobargen. He hett 1583 Sophia Catharina Bickers freet. De beiden hebbt de Kinner Margareta, Anna, Mette, Elisabeth, Hedewig, Arend, Christoph, Adolph un Hinnerk hatt.

1582 hett Henneke von Brobargen de Arvgöder von de Familien twüschen sik un sien Broder opdeelt. Henneke hett dat Good in Basbeek kregen un Gotthard dat Good op’n Höben in Brobargen.

1590 hett he dat Good in Freelsdörpermöhlen boon laten. He weer von’n 1. Juli 1607 bet 1612 Präsident von de Ridderschop von dat Hertogdom Bremen.
Johann Hinnerk von Brobargen

**Johann Hinnerk von Brobargen** (* 2. Februar 1624; † 26. November 1671) weer en Ridder ut de Familie von Brobargen un Borgmann op de Hornborg.

Von Brobargen is 1624 as Söhn von Dorothea, borene Plate, un Cord Christoph von Brobargen boren. He weer Arvherr op Eestbrügg.

He hett in eerste Eh Margareta Adelheid von Zesterfleth freet, in twete Eh Anna Catharina Schult (Dochter von’n Landdrost Caspar Schult), in drüdde Eh an’n 6. Juli 1662 Maria Sophia von Düring un in veerte Eh toletzt Margareta Clara von der Lieth.

Von Brobargen schull 1666 Assesser bi dat Hoffgericht Stood warrn. Dor is aver nix von worrn, von wegen, dat he an’n 27. Juli 1666 to’n Präsident von de Ridderschop von dat Hertogdom Bremen wählt worrn is. Dat is he bet to sien Dood 1671 bleven. He is in Hornborg begraven. Sien Liekenpreddig hett de Hornbörger Pastoor Christoph Overbeck hollen.

## Footnoten
Auborn

De **Auborn** is en fiev Hektar groot Naturschuulrebeed in de Gemeen Kerklinneln in’n Landkreis Veern (4,5 Hektar) un in de Gemeen Westerwals in’n Landkreis Rodenborg (0,5 Hektar). Dat liggt twischen de Dörper Ebersen in’n Noorden un Holbm in’n Süden, de so een bet twee Kilometer weg sünd. Dichtbi in’n Noorden is ok dat Naturschuulrebeed Wulfsgrund.

Dat Naturschuulrebeed driggt dat Kennteken NSG LÜ 058 un is an’n 27. August 1974 ünner Schuul stellt worrn.

Dat Rebeed is dat sumpige Bornrebeed von en Beek an’t Weholt, de na en poor hunnert Meter dör Gröönland rin’n Everser Beek flütt.
Oostbrügg Heckthusen

De **Oostbrügg Heckthusen** is en Brügg in Heckthusen över de Oost (bi Stroomkilometer 30,7).

Över de Brügg löppt de Bundsstraat 73, de von Cuxhoben na Hamborg geiht un hier twüschen Heckthusen in’n Landkreis Cuxhoben un Burweg in’n Landkreis Stood liggt. Dichtbi liggt ok de Iesenbahnbrügg Heckthusen, över de de Nedderelvbahn över de Oost geiht.

De Dörföhrhöögd bi MThw is 4,90 m, bi MTnw 6,80 m un de Dörföhrbreed twüschen de Pielers is 42 m.

De eerste Brügg in Heckthusen hett dat för korte Tied 1659 geven, as de Sweden in de Swedentied en Schippbrügg ut 14 Evers anleggt hebbt. Dat hett aver nich lang duurt un na disse Tied hett Heckthusen denn jümmer en Prahmfähr hatt. Dat weer toletzt en önnig Nadelöhr för den Verkehr. De hüdige Brügg is 1935 trech worrn.

An dat Enn von’n Tweten Weltkrieg, an’n 3. Mai 1945, sünd Truppen von dat brietsche Guards Armoured Division von Burweg ut op Heckthusen vörrückt. De düütschen Truppen hebbt denn versöcht, de beiden Brüggen över de Oost to sprengen. Dat hett bi de Iesenbahnbrügg klappt, aver de Stratenbrügg is stahn bleven.

De Brügg is nu al düchtig in de Johren kamen un dat Tempo is ut Sekerheitsgrünn op 50 km/h dalsett. Dat is plaant, dat bet 2020 en ne’e Brügg boot warrn schall.

## Footnoten



## Weblenken
Iesenbahnbrügg Heckthusen

De **Iesenbahnbrügg Heckthusen**  is en Brügg in Heckthusen över de Oost (bi Stroomkilometer 29,8).

Över de Brügg löppt de Nedderelvbahn, de von Cuxhoben na Hamborg geiht un hier twüschen de Bahnhööv Heckthusen in’n Landkreis Cuxhoben un Himmelpoorten in’n Landkreis Stood liggt. Dichtbi liggt ok de Oostbrügg Heckthusen, över de de Bundsstraat 73 över de Oost geiht.

De Dörföhrhöögd bi MThw is 5,0 m, bi MTnw 6,85 m un de Dörföhrbreed twüschen de Pielers is 50 m. Alltohoop is de Brüüg so bi 150 m lang.

De Brügg is 1881 boot worrn un harr twee Gleise. Dat weer en Dreihbrügg, dat ok Evers mit Seil noch de Oost hoogföhren köönt. De Stratenbrügg von de B&nbsp;73, de 1935 boot worrn is, weer en faste Brügg un dor kunnen keen Scheep mit faste Masten mehr ünnerdör föhren. As 1940 de Iesenbahnbrügg nee boot worrn is, is dat dorüm ok en faste un keen Dreihbrügg mehr worrn.

An dat Enn von’n Tweten Weltkrieg, an’n 3. Mai 1945, sünd Truppen von dat brietsche Guards Armoured Division von Burweg ut op Heckthusen vörrückt. De düütschen Truppen hebbt denn versöcht, de beiden Brüggen över de Oost to sprengen. Dat hett bi de Iesenbahnbrügg klappt, aver de Stratenbrügg is stahn bleven. De hüdige Brügg is de von brietsche Pioneers opboot worrn. Düsse Brügg, de man blots Behülp wesen schull, harr blots een Gleis un steiht bet vondaag.

## Footnoten



## Weblenken
Lied der Partei

Dat **Lied der Partei** („de Partei ehr Leed“) , ok bekannt as **Die Partei hat immer recht**, is vun de Staatspartei vun de DDR, de SED, as Hymne bruukt wurrn. Bekannt wurrn is sunnerlich de Vers *Die Partei, die Partei, die hat immer recht*, vunwegen dat een dat goot in Kopp behollen kann. 

Text un Musik sünd 1949 vun Louis Fürnberg (1909-1957) maakt wurrn. 1950 is dat Leed to’n eersten Mol upföhrt wurrn. Fürnberg weer en Düütschen ut Böhmen, de as overtüügten Kommunisten 1928 in de Kommunistische Partei vun de Tschechoslowakei intreden weer. He hett dat Leed maakt, as he 1949 to’n eersten Mol nich inlaadt wurrn weer to’n Parteidag vun de Kommunistische Partei vun de Tschechoslowakei. Dat hett em en Slag geven. Siene Fro Lotte Fürnberg hett 2001 ütert, he harr dat Leed man schreven, um sik sülms wedder to de Ordnung to ropen:

:*He schreev dat, um den Slag, den he kregen harr, vor sik sülms to rechtfardigen.* 

In dat Leed kummt de Parteikult to’n Utdruck, de as typisch for den Leninismus ankeken warrt. Dor warrt de kommunistische Partei to’n „Vörtrupp vun de Arbeiderklass“ in verklaart un to de „Avantgarde vun dat Proletariat“

Wenn dor sungen warrt

:*So, aus Leninschem Geist, wächst, von Stalin geschweißt, die Partei*

denn is dat en düütlichen Utdruck vun den Stalinismus un sien Personenkult, de bit in de Midden vun de 1950er Johre to de DDR ehre Staatsideologie tohöörn dö. As dat na den XX. Parteidag vun de KPvdSU 1956 dor um gung, allens, wat Stalin anstellt un upbrocht harr, wedder um to smieten un to vergeten, dor is düsse Passus ännert wurrn in:

:*So aus Leninschem Geist wächst zusammengeschweißt, die Partei*

## Literatur
* Michael Sauer: *Historische Lieder.* Stuttgart 2001. S.153-157.

## Weblenken
* Leedtext
* Lied der Partei up youtube
* MP3

## Belege
The Man from Utah

**The Man from Utah** (op plattdüütsch so veel as „De Mann ut Utah“; dt. Titel: *Rodeo*) is de Titel vun en US-amerikaanschen Western ut dat Johr 1934. In den B-Movie hett John Wayne de Hööftrull speelt, Speelbaas weer Robert N. Bradbury. Dreiht weer de Film an verscheden Öörd in Lone Pine, Kalifornien. De Premiere weer an’n 15. Mai 1934 in de USA.

## Inholt
Bi de Söök na Arbeit warrt John Weston vun den Marshal Higgins anhüürt, üm verdeckt as sien Deputy an dat Dalton Valley Rodeo deeltonehmen. Bi de Rodeos winnt in letzte Tiet jümmer de glieke Rieder. Un wenn mol een beter is as he, den fallt he dood vun’t Peerd. De Marshal glöövt, dat dor mit Slangengift naholpen warrt, hett aver keen Bewies. In Dalton Valley schall John rutfinnen wokeen dorachter stickt un woans se dorbi vörgaht. Op’n Weg na Dalton Valley warrt John gewohr, dat en Postkutsch överfallen warrt. He grippt in un plückt na un na all Angriepers vun’t Peerd. Dorbi schinnt he groten Indruck bi Marjorie Carter, de Dochter vun den Richter in Dalton Valley. Carter, de nich blots Richterman ok Besitter vun de öörtlichen Bank is, sleiht John vör, Sheriff to warrn, wat John aflehnen mutt.

Wohrhaftig stellt sik rut, dat John beter is as de Lüüd vun Spike Barton, de dat Rodeo organiseert un ok dat Wettgeschäft kontrolleert. Toeerst versöökt se em ut den Wettstriet to smieten, dordör dat se em tosamenslahn wüllt. Dorto warrt he vun Dolores inlaadt, de John al so op’n Kieker hett. Ut taktische Grünnen geiht he dorop in un dröpt op Cheyenne Kent, den Dolores as ehrn Broder vörstellt. John markt rechtietig, dat he in en Fall lockt worrn is. As dat Licht utgeiht, kann he utneihn un kummt mit hele Huut dorvun af. Vun wegen dat sien Lüüd na den Kutschenöverfall nu al wedder verseggt hebbt, versöcht Barton nu John to köpen: He beedt em 2000 US-Dollar an, wenn he den annern Dag mit Afsicht verleren deit.

John deit so, as wenn he inverstahn weer. In Wohrheit aver hett John gor nich vör to verleren, un Barton hett nich vör, John an’t Leven to laten. Dormit rekent John aver al so un ünnersöcht vör dat Rodeo-Finale sien Sadel nipp un nau un finnt opletzt ok wohrhaftig de Nadel mit Slangengift, de he sekerstellt. So kann he den Wettstriet ahn Hinnern winnen. Man to de glieken tiet överfallt Barton mit sien Lüüd de öörtliche Bank. Vun Dolores kriggt John en Henwies dorop. Foorts maakt he sik op’n Weg dorhen un kann de Verbrekers ophollen. Alleen Barton sülvst kann eerst noch utbüxen, liekers kriggt John em tofaten un övergifft em mitsams de giftige Nadel an den Marshal. An’t Enn vertellt he sien Afsicht in de Stadt to blieven un Marjorie to heiraden.

## Achtergrund
De Film is Deel vun de Lone-Star-Reeg. To Anfang warrt John Weston (John Wayne) as Cowboy wiest, de singt un Gitaar speelt. Singen deit aver nich John Wayne sülvst, man Jack Kirk. Enige vun de Rodeo-Szenen weern ut Archiv-Material tosamensneden un wiest Sam Garrett as Rodeo-Rieder.

## Borns


## Weblenken

* Kritiken to’n Film op Rotten Tomatoes
* De Film op archive.org to’n fre’en Ankieken
Oostbrügg Geversdörp

De **Oostbrügg Geversdörp** is en Klappbrügg in Geversdörp över de Oost (bi Stroomkilometer 64,4).

Över de Brügg löppt de Landsstraat 111, de von de Bundsstraat 73 twischen Neehuus un Geversdörp dör Keden na Stood geiht un hier twüschen Geversdörp un Itzwöörden liggt.

De Dörföhrhöögd bi slaten Klappbrügg bi MThw is 3,80 m un de Dörföhrbreed twüschen de Pielers is 22 m. De Brügg hett twee Sporen, is 206 m lang un 11 m breed.

Ofschoonst dat al 1967 dat eerste Plaanfaststellungsverfohren för en Oostbrügg in Geversdörp geven hett, is de Brügg eerst 1988 boot worrn. Vörher hett dat hier de Fähr Geversdörp geven. De Brügg is Deel von de Düütsche Fährstraat.

## Footnoten



## Weblenken
Edward Peil Sr.

**Edward Peil Sr.** (* 18. Januar 1883 in Racine, Wisconsin; † 29. Dezember 1958 in Hollywood, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Filmschauspeler.

Peil is tüschen 1913 un 1951 in över 400 Films uptreden, dorvan anfangs ok in Stummfilmen.

## Filmrullen (Utwahl)

## Weblenken
*
Dorothy Shepherd-Barron

**Dorothy Cunliffe Shepherd-Barron** (* 24. November 1897; † 20. Februar 1953) weer en britsch Tennisspelerin in de fröh 1930er Johren.

1924 wunn Shepherd-Barron gemeensam mit Evelyn Colyer de Bronzemedaille in’t Daamendüppel bi de Olympisch Spelen 1924 in Paris. 1931 wunn Dorothy Shepherd Barron gemeensam mit hör Landsfru Phyllis Mudford de Konkurrenz in dat Daamendüppel bi de Wimbledon Championships. Se hebbt dorbi in't Endspeel Doris Metaxa un Josane Sigart in dree Satzen mit 3:6, 6:3, 6:4 besiegt

Se is de Moder vun den Bankautomaten-Utfinner John Shepherd-Barron.

## Weblenken
* Dorothy Shepherd-Barron up ''www.tennis-aaron.de''
* Shepherd-Barron in de Datenbank vun Sports-Reference.com (engelsch)
Oostbrügg Öberndörp

De **Oostbrügg Öberndörp** is en Klappbrügg in Öberndörp över de Oost (bi Stroomkilometer 55,6).

Över de Brügg löppt de Kreisstraat 24/Kreisstraat 25, de von de Bundsstraat 73 bi’n Bahnhoff Wingst över Öberndörp na de Landsstraat 113 in Bentwisch löppt.

De Dörföhrhöögd bi slaten Klappbrügg bi MThw is 3,80 m, bi MTnw 6,2 m un de Dörföhrbreed twüschen de Pielers is 22 m. Twüschen de Wedderlagers is de Brügg 96,8 Meter breed. De Scheitelhöögd bedriggt 5,8 Meter. De Brügg is bet 30 Tunnen tolaten un hett een Spoor, de dree Meter breed is. De Verkehr warrt över Ampeln regelt, de de Fohrtüüg ümschichtig över de Brügg föhren laat.

De Brügg is 1977 boot worrn un an’n 8. Mai 1977 in Bedriev gahn, vörher hett dat hier en Fähr geven. De Brügg is Deel von de Düütsche Fährstraat.

## Footnoten



## Weblenken
Christus-Kark (Warstood)

De **Christus-Kark**  is de Kark von dat evangeelsch-luthersche Kaspel Warstood (Karkenkreis Hadeln). Ehren Naam hett se von Jesus Christus. To de Gemeen höört üm un bi 3.800 Lüüd to.

De Kark liggt in Warstood an de Straat *Karkplatz* nich wied von de Bundsstraat 73 un dicht bi’n Kriedsee.

## Historie

Warstood hett von öllers to dat Kaspel von de Bartelmees-Kark in Loomst tohöört. De Weg dor hen weer acht Kilometer wied. Dorüm hebbt de Warstoders an’n 4. April 1780 en Anfraag an dat Konsistorium in Stood stellt, dat se nich mehr to Loomst tohöörn wullen. Dat is aver aflehnt worrn.

De Christus-Kark is denn von September 1897 af an ünner Architekt Eduard Wendebourg boot un an’n 5. Dezember 1898 inwieht worrn. To de Tied weren de Öörd ümto düchtig wussen, nadem de Hemmoor Zement AG en Barg Arbeiders antagen harr. En egen Karkengemeen, de unafhängig von Loomst weer, is dat denn 1903 worrn.

De Kark is ut rode Zementsteen ut dat Hemmoorer Zementwark boot in’n Stil von de Neegotik.

## Örgel

De Örgel is 1898 von de Firma Furtwängler & Hammer boot worrn. Se hett twee Manuals, een Pedal un 18 Registers.

1985 hett de Firma Schmidt un Mappes de Örgel restaureert.

## Pastoorn

* 1897–1908: Karl Thielbörger
* 1908–1914: Nebel
* 1914–1921: Wilhelm Wendebourg
* 1921–1929: Hermann Ubbelohde
* 1980–September 2014: Uwe Erdmann
* Oktober 2015–2019: Martina Wüstefeld

* ~1998: Johannes Neukirch
* 2014–2019: Manfred Lea
* 1987–2018: Heike Mangels

## Kaspel

To dat Kaspel Warstood höört de Öörd Warstood, Westersood, Hemmoor, Hemm un Brökelbeek to.

De Naverkaspels sünd Öberndörp in’n Noorden, Oosten in’n Noordoosten, Basbeek in’n Süüdoosten, Loomst in’n Süüdwesten un Kumbarg in’n Noordwesten.

## Literatur

* *100 Jahre Kirche Warstade.* 1998

## Weblenken

* Websteed von de Karkengemeen (hoochdüütsch)
Olaf Bjørn Bjørnstad

**Olaf Bjørn Bjørnstad** (* 10. Januar 1931, † 12. Mai 2013) weer en norweegsch Skispringer. 

Bjørnstad kunn nah de Siege in Oberstdorf, Garmisch-Partenkirchen un Innsbruck as ok en darten Platz in Bischofshofen mit 888,1 Punkten de Veerschanzentournee 1953/54 vör den Finnen Eino Kirjonen winnen, de 851,2 Punkte recken dee. Dat bleev aber ok de eenzig internatschonale Spood in sien Loopbahn.

## Weblenken
* Statistik up de FIS-Websteed (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Gemeen Saans

**Saans** weer en Gemeen in de Samtgemeen Hagen in’n Landkreis Cuxhoben in Neddersassen mit 1638 Inwahners.

## Geografie

De Navergemenen weren Lox in’n Noorden, Driftseth in’n Noordoosten, Hagen op en lütt Enn in’n Oosten, Uthleer in’n Süüdoosten, Swonewebel (Landkreis Oosterholt) op en lütt Enn in’n Süden, Braak in’n Westen un Stadland in’n Noordwesten (de letzten beiden op de anner Sied von de Werser in’n Landkreis Wersermasch).

## Historie

De Gemeen Saans hett sik 1968 ut de olen Gemenen Saans, Weersbe, Rechtenfleth un Offenwarden billt. An’n 1. März 1974 is dor ok noch Wortfleet tokamen. Ans hebbt to de Gemeen ok noch Rechtebe, Saanstermoor un Offenwardermoor tohöört.

Von 1971 af an weer de Gemeen Deel von de Samtgemeen Hagen.

An’n 1. Januar 2014 is de Gemeen Saans denn tohoop mit de ganze Samtgemeen Hagen oplööst un Deel von de ne’e Gemeen Hagen worrn. Binnen de Gemeen Hagen is de vörige Gemeen op de fiev Oortschoppen Saans, Rechtenfleth, Offenwarden, Weersbe un Wortfleet opdeelt worrn.

### Inwahnertall

## Politik

### Gemeenraad

### Börgermeesters

### Wapen

Dat Wapen von de Gemeen wiest vörn op blauen Grund en sülvern Aadler mit gollen Klauen, rode Tung un en gollen Hilligenschien. Achtern wiest dat op sülvern Grund över en blaue Wellenlien en grönen Linnentelg mit ölven Bläder.

De Aadler steiht attributiv för Johannes den Döper, den Naampatroon von de Johannes-de-Döper-Kark. De Telg kummt ut dat Wapen von de Familie von Witmar un de Wellenlien steiht för de Werser.

## Weblenken

* Websteed vun de Samtgemeen (hoochdüütsch)
Birthe Kjær

**Birthe Kjær** (* 1. September 1948 in Aarhus, Däänmark) is en däänsche Slagersingersche.

## Leven un Wark
Kjær ehr Loopbahn as Singersche füng al Enn vun de 1960er Johren an. Vun doran hett se meist jeed johr en Album rutbröcht. Se hett in de Johren 1980, 1986 un 1987 bi’n Dansk Melodi Grand Prix deelnahmen, dorbi aver nie wunnen. Man, in’t Johr 1989 hett se de däänsche Utwahl wunnen un hett dat Johr ehr Land bi’n Concours Eurovision de la Chanson 1989 in Lausanne vertrden künnt. Mit den Slager *Vi maler byen rød* hett se dat Johr den drüdden Platz beleggt. Dat Johr dorop weer se Moderatersche bi de däänschen Vörutwahl.

In de Charts harr se 2004 en Hit mit dat Safri Duo. Dat Leed *Hvor ’vi fra?* weer de Hymne för de däänsche Mannschop bi de Football-Europameesterschop 2004. 2005 harr se vör, bi de Dansshow *Vild med dans* deeltonehmen, also de däänsche Faten vun Let’s Dance, harr bi de Proven aver en Hartinfarkt. Se hett sik dorvun aver gau verhaalt. 2009 hett se noch mol de däänsche Vörutwahl to’n Eurovision Song Contest präsenteert.

## Weblenken

*offizielle Websteed (Däänsch)
*
Alfredo Binda

**Alfredo Binda** (* 11. August 1902 in Cittiglio, Italien; † 1. Januar 1986 ok dor) weer en italieensch Radrennfohrer. He weer de spoodoriekste Radprofi vun de 1920er Johren un hett ünner annern fievmal den Giro d’Italia un dree Straaten-WM-Titel wunnen.

Alfredo Binda is in dat franzöösch Nizza upwussen un fung 1922 sien Profikarriere an. Nah eenig fröh Erfolgen harr Binda 1925 sien Dörbröök, as he tonächst den Giro d’Italia, neben de Tour de France dat swoorste Deelstreckenrennen vun de Welt, un dornah de klassische Lombardei-Rundfohrt för sück entscheeden kunn. In de folgen Johren hett he disse beid Rennen domineert. Fiev Mal wunn he den Giro (1925, 1927 bit 1929 un 1993) un hollt dormit tosommen mit Fausto Coppi un Eddy Merckx den Rekord. Doröver herut kunn Binda 41 Deelstreckensiege bi den Giro fiern – ebenfalls en Rekord, de eerst 2003 vun den Sprinter Mario Cipollini överboden wurr. 1927 wunn he twalf vun 15 Deelstrecken, 1929 wunn he 8 Dagserfolge nahnanner. Bi de Tour de France harr he nicht so den Spood, bi sien eenzig Deelnahm 1930 wunn he aber doch twee Deelstrecken. Up Drängen vun de Veranstalter is Binda 1930 nich to'n Giro antreden, wiel de bang weern, dat he dör weer en Sieg, dat Tokiekerinteresse minnern würr. För sien Affsehn wurr hüm de vull Siegprämie vun dat Rennen utbetallt.

Binda kunn dreemal de Straatenrad-Weltmeesterschap winnen (1927, 1930 un 1932), dorünner ok de eerste Straatenrad-Weltmeesterschap överhoopt, 1927 up den Nürburgring. He hollt dormit ok hier den Rekord, tosommen mit Rik Van Steenbergen, Eddy Merckx un Óscar Freire. Neben veer Erfolge bi de Lombardei-Rundfohrt (1925–27, 1931) wunn he ok noch tweemal de Fröhjohrs-Klassiker Mailand–Sanremo (1929, 1931).

In de 1970er un 1980er Johren wurrn ünner de Naam „Alfredo Binda“ Footreems ut Leer för Rennpedale verdreeven.

In Binda sien Heimatstadt Cittiglio wurrd siet 1974 en Straatenrennen för Fruen, „Trofeo Binda“ nömmt, utricht, dat siet 2008 Deel vun den Fruen-Weltcup is.

## Weblenken
* ''Palmarès'' – List vun de  Siege un Platzeeren
* Alfredo Binda in de Datenbank vun Radsportseiten.net
* DNB-Katalog

## Enkeld Nahweisen
Petar Drentschew

**Petar Drentschew** (bulg. Петър Дренчев; * 25. April 1977 in Kasanlak) is en bulgaarsch Schachgrootmeester.

He hett en Afsluss bun de Nationale Sportakademie vun Bulgarien als Schachtrainer. Sien IM-Titel reck he 2007 un 2011 kreeg he vun de FIDE den Grootmeestertitel. Sien hööchste Elo-Tall reck he mit 2523 in’ Juli 2011. Aktuell (Mai 2013) hett he en Elo-Tall vun 2490 und liggt dormit up Platz 16 vun de bulgaarsch Ranglist.

## Weblenken
*FIDE-Koort
*Partien vun Drenchev up chessgames.com
Ralf Paulsen

**Ralf Paulsen** (* 3. April 1929 in Berlin; † 26. Februar 2015 ok dor) weer en düütsch Singer vun de Slager- un Countrymusik-Szene.

## Leven
Ralf Paulsen weer en vun de Hööftvertreder vun de Wild-West-Well in de 1960er Johren in de Bundsrepubliek Düütschland. 1959 harr he all en eersten Spood as Singer vun den Slager *Tränen in deinen Augen.*

Sien gröttsten Spood harr he 1963 mit de düütsch Version vun dat Titelleed vun de US-Feernsehserie Bonanza. He hett dornah tallriek Westernsongs un Slager upnommen, de aber deelwies ok vun anner Interpreten (ünner annern Bruce Low) inspeelt wurrn un hüm aber nich den wünschen Spood inbringen deen. Dorto hörrn Titel as *Das alte Haus von Rocky Docky,* *Es hängt ein Pferdehalfter an der Wand,* *Geisterreiter,* *Oh my darling Caroline*, *Mr. Ed* un *Tom Dooley*.

Ok in de 1990er Johren nehm Paulsen noch Countrysongs up un is dormit af un to ok in’t Feernsehn uptreden.

## Diskografie
* 1995: *Meine schönsten Westernsongs*
* *Ich hab' eine Braut in Texas*
* *Hat ein Cowboy graue Schläfen*

## Weblenken
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Arnold Spuler

**Arnold Spuler** (* 1. Juni 1869 in Durmersheim in Baden; † 15. März 1937 in Aidenried an' Ammersee) weer en düütsch Dokter, Entomoloog, Lepidopteroloog, Universitätsperfesser un Politiker (DNVP).

## Leven un Wark
Nah den Besöök vun dat Gymnasium in Karlsruhe hörr Spuler van 1887 bit 1888 dat 2. badische Feldartillerie-Regiment Nr. 30 an. Ansluutend studeer he Natuurwetenschapen un Medizin in Freiburg in' Breisgau un Berlin. 1891 hett he sien Doktertitel (Dr. phil.) maakt 1893 kreeg he de  ärztliche Approbatschoon.

In' Harvst 1893 wurr Spuler eerst Assistent an dat anatomische Institut vun de Universität Erlangen. 1895 hett he dor sien Dr. med. maakt un een Johr later, 1896, habiliteer he to'n Privatdozenten. 1903 wurr Spuler to'n außerordentlichen Universitätsperfesser beropen.

Van 1914 bit 1918 nehm Spuler as Oberstabsarzt an' Eersten Weltkrieg deel. Nah den Krieg wurr he Liddmaat vun de DNVP. 1920 wurr he to'n ordentlichen Universitätsperfesser vun de Histologie un Entwicklungsgeschichte an de Universität Erlangen beropen. Van 1920 bit 1924 seet he för sien Partei as Afordneter in' Bayerischen Landdag un denn van Dezember 1924 bit Mai 1928 in' darten Rieksdag vun de  Weimarer Republiek, in de he den Wahlkreis 24 (Oberbayern-Schwaben) vertreeden dee. Spuler weer van 1920 bit 1924 Liddmaat vun den Eisner-Utschuss.

Spuler hett anatomische, entwicklungsgeschichtliche, biologische un zoologische Afhanneln as ok Böker över Bottervagels verfaat. Dat mehrbannig Wark *Die Schmetterlinge Europas* (Titel Band 4: *Die Raupen der Schmetterlinge Europas*) ut dat Johr 1908 gull över Johrteinten as  Standardwark vun de Lepidopterologie.

## Schriften
* *Zur Phylogenie und Ontogenie des Flügelgeäders der Schmetterlinge.* 1892.
* *Beiträge zur Histologie und Histiogenese der Binde- und Stützsubstanz.* Wiesbaden 1896.
* *Beiträge zur Histogenese des Mesenchyms.* 1897.
* *Übersicht der lepidopteren-Fauna des Grossherzogtums Baden.* 1898.
* *Über die Teilungserscheinungen der Eizelle in degenerierenden Follikeln des Säugerovariums.* Wiesbaden 1901.
* *Die Raupen der Schmetterlinge Europas.* 1904.
* *Die Schmetterlinge Europas.* 1908. (mit Ernst Hofmann)
* *Die sogenannten Kleinschmetterlinge Europas einschließlich der primitiven Familien der sogenannten Grossschmetterlinge, sowie der Nolidae, Syntomidae, Nycteolidae und Arctiidae.* Stuttgart 1913. (Dissertatschoon)
 
## Weblenken
* DNB-Katalog
* Arnold Spuler in de Datenbank vun de Rieksdagsafordneten
* Arnold Spuler in de Parlamentsdatenbank bi dat Haus der Bayerischen Geschichte
* Personennaamdatei
Lesley Turner Bowrey

**Lesley Rosemary Turner Bowrey** (* 16. August 1942 in Trangie) is en ehmalge austraalsch Tennisspelerin. 

Hör gröttste Spood weern de Siege bi de franzöösschen Tennismeesterschapen 1963 un 1965 in dat Stadion *Roland Garros* in't Daameneenzel. 1964 hör se to dat Austraalsch Team, dat bi de Tweet Utgaav vun den Federation Cup de Sieg halen dee.

1997 wurr se in de International Tennis Hall of Fame upnommen.

## Grand Slam
### [[Australian Open|Austraalsche Meesterschapen]]
* *Finalist Eenzel: 1964, 1967* 
* *Düppelsieger: 1964, 1965, 1967* 
* *Finalist Düppel: 1963, 1966, 1968, 1976* 
* *Sieger in't Mixed: 1962, 1967* 
* *Sieger in' Mixed: 1963* 

### [[French Open|Franzöössch Meesterschapen]]
* *Sieger Daameneenzel: 1963 (gegen [[Ann Haydon Jones]]), 1965 (gegen [[Margaret Court]]) * 
* *Finalist Eenzel: 1962, 1967* 
* *Düppelsieger: 1964, 1965*
* *Mixed finalist: 1962, 1963, 1964*
 
### [[Wimbledon Championships|Wimbledon]]
* *Düppelsieger: 1964* 
* *Sieger in' Mixed: 1961, 1964* 
  
### [[US Open|US-amerikaansch Meesterschapen]]
* *Düppelsieger: 1961* 
* *Finalist Düppel: 1964* 
* *Sieger in'  Mixed: 1962*

## Weblenken
* WTA-Profil (engelsch)
* ITF-Profil (engelsch)
* Fed-Cup-SAtatistik (engelsch)
* Lesley Turner Bowrey in de „International Tennis Hall of Fame“ (engelsch; mit Bild)
Brotherhood of Man

**Brotherhood of Man** is en britische Popgrupp ut de 1970er Johren, de ut de veer Liddmaten Sandra Stevens, Nicky Stevens, Lee Sheridan un Martin Lee besteiht. Ofschoonst se den glieken Nanaam hebbt, sünd Sandra un Nicky Stevens nich mit’nanner verwandt.

## Loopbahn
Mit dat Leed *Save your kisses for me* hett de Grupp 1976 dat Eurovisie Songfestival in Den Haag wunnen. Vun’n Stil her weern se dormols to verglieken mit de sweedsche Popgruppe ABBA, de twee Johren vörher wunnen hett. In jemehr Heimat harrn Brotherhood of Man ok dorna wieter Spood un hebbt mit *Angelo* un *Figaro* twee wietere Hits rutbröcht, de in de Charts bit op den eersten Platz stegen sünd.

Ok vundaag steiht de Grupp noch in Originalbesetten op de Bühne. Se weern to’n Bispeel bi de düütsche Vörutwahl to’n Eurovision Song Contest 2006 as Gäst dorbi.

## Singles
* *United We Stand*
* *Kiss Me, Kiss Your Baby*
* *Where Are You Going To My Love*
* *Save Your Kisses For Me*
* *My Sweet Rosalie*
* *Oh Boy (the Mood I’m in)*
* *Angelo*
* *Figaro*
* *Beautiful Lover*
* *Middle Of the Night*
* *Lighting Flash*

## Weblenken
* Offizielle Websteed vun de Grupp (engelsch)
* ''Brotherhood of Man'' bi Discogs.com
* Interview bi *eurovision.de*
Michaela Kolster

**Michaela Kolster** (* 26. Mai 1964 in Veern) is en düütsche Feernsehjournalistin.

## Loopbahn
Kolster is bit 1984 in Leverkusen op’t Freiherr-vom-Stein-Gymnasium gahn un hett dorna bit 1987 Politische Wetenschop, Japanologie un Ne’e Historie an de Rhienschen Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn studeert. Se wessel denn an de Sophia-Universität un later an de Waseda-Universität, de beide in’t japaansche Tokio leegt. Na en Tiet as Gast in de USA hett se ehr Studium in Bonn wedder opnahmen un twee Johren later mit den Magister Artium afslaten.

Al 1989 weer Kolster fre’e Mitarbeitersche bi’t ZDF in jemehr Studio in Tokio. Vun 1992 an hett se as Baas vun’n Deenst in ZDF-Hööftstadtstudio Bonn arbeit un is dör 1996 Korrespondentin worrn. Dree Johren later is se na Berlin wesselt, un in’n Januar 2010 hett se dat Seggen in’t ZDF-Studio NRW in Düsseldörp övernahmen. Siet November 2012 is Kolster Gewarfsföhrersche vun’t ZDF-Programm vun Phoenix in Bonn.

In’n Wessel mit Michael Hirz modereert se de Talkshow *[[Unter den Linden (Feernsehsennen)|Unter den Linden]]*, de eenmol de Week sennt warrt.

## Borns
Christian Sievers

**Christian Sievers** (* 10. Dezember 1969 in Offenbach) is en düütschen Feernsehjournalist un Feernseh-Moderater.

## Leven un Wark
Sievers hett 1989 sien Abitur maakt. Dorna hett he vun 1989 bit 1995 Rechtswetenschop in Berlin un Freiburg in’n Breisgau studeert un denn dat eerste Staatsexamen maakt.

Vun 1989 bit 1991 hett he nevenbi as Reporter bi’n RIAS Berlin arbeit un weer twüschen 1991 un 1993 Moderater un Reporter bi’n Süüdwestfunk in Freiburg un dorna as Moderater un Redakteur bi’n SWF3 in in Baden-Baden.
Mit en Stipendium vun de Carl-Duisberg-Sellschop arbeit he denn 1996/97  in de USA bi’t ABC-TV in New Haven, Connecticut. 

Siet 1997 arbeit Sievers as Moderater un Redakteur bi’t ZDF. He weer dor vun 1998 bit 2000 Moderater un Redakteur bi Sennen as heute, heute mittag oder TOP 7. Bit 2009 hett he ok dat ZDF-Morgenmagazin modereert. Siet 2008 wiest Sievers in’n Rahmen vun de Wahlreportaaschen vun’t ZDF tosamen mit Bettina Schausten de Hoochreken un Wahlresultaten vun de Forschungsgrupp Wahlen. 

För dat ZDF hett Sievers as Reporter ünner annern ut Israel, den Kosovo un Bosnien bericht un weer bi aktuelle Begeevnissen as to’n Bispeel bi de Terroranslääg vun’n 11. September as Live-Reporter vör Oort. Af Oktober 2009 weer he Baas vun’t ZDF-Utlandsstudio in Tel Aviv un hett in’n Januar 2013 Maybritt Illner ehrn Platz as Moderater vun’t heute-Journal övernahmen,  bevör he in dat ZDF-Sennenzentrum nah Mainz wesselt is un dor siet 8. September 2014 Moderator vun de heute-Hööftutgaav um 19 Ühr as Nahfolger vun Matthias Fornoff is.

## Borns
Marina Ruperti

**Marina Ruperti** (* 19. September 1952 in Hamborg) is en düütsche Feernsehjournalistin.

## Loopbahn
Ruperti hett vun 1973 bit 1977 an de Universität Hamborg Anglistik, Germanistik un Pädagogik studeert. !977 hett se ehr eerst Staatsexamen un twee Johren later dat tweete Staatsexamen för’t Lehramt an Wolks- un Realscholen afleggt. 

In de Johren vun 1979 bit 1981 hett se in London för de Sunday Times naforscht un översett. Dorna weer se bit 1983 fre’e Mitarbeitersche bi’t Hamburger Abendblatt. Vun 1983 bit 1987 hett se denn Filmbidrääg un Narichtensennen bi Sat.1 (dormols *APF Blick*) plaant un modereert.

Siet 1987 is Ruperti bi’t ZDF. Se hett vun 1987 bit 1989 dat heute-Journal modereert un dorna bit 1994 dat ZDF-Mittagsmagazin. Vun 1994 an hett se as Moderatersche Nina Ruge in heute Nacht vertreden. In’n Wessel mit Günther Neufeldt föhr se vun 1996 bit 1997 dör dat ZDF-Abendmagazin, un dorna in’n Wessel mit Steffen Seibert dör de Sennen Hallo Deutschland. Vun 2000 bit 2011 hett se dat Magazin ML Mona Lisa modereert un schrifft ok vundaag noch Bidrääg för dat Programm.

Ruperti weer van 1992 bit to de sien Dood mit Ruprecht Eser verheiraat un harr mit hüm twee Kinner.
Christofer von Beau

**Christofer von Beau** (* 14. Januar 1963 in München) is en düütschen Schauspeler.

## Utbillen
Sien Schauspeelutbillen kreeg he an de renommeert American Academy of Dramatic Arts in New York. Buterdem hett he en Shakespeare-Workshop bi Judy Magee besöcht un kreeg Singutbillen bi William Drake. 

Allgemeen bekannt wurr he dör de Rull vun den *Franz Ainfachnur* in de Krimireeg SOKO 5113, de he siet 1996 dorstellen deiht.

Dorneven hett he siet 1995 aber ok Upträen in anner Serien, as Rosa Roth, SOKO Köln. He is aber ok as Theaterschauspeler un Musicaldorsteller aktiv.

## Filmrullen (Utwahl)

## Weblenken

* [Indrag bi den [ZDF]]
Ned Beatty

**Ned Thomas Beatty** (* 6. Juli 1937 in Louisville, Kentucky) is en US-amerikaanschen Schauspeler, de an mehr as 200 Filmen mitarbeit hett. Bekannt worrn is he vör allen dör sien Rull in den Film *[[Superman (Film)|Superman]]* vun 1978 un as Opper Bobby Trippe in sien Debütfilm *[[Deliverance]]* vun 1972.

## Leven un Wark
Beatty is de Söhn vun Margaret Fortney Beatty, borene Lennis, un Charles William Beatty. He hett en Süster, Mary Margaret Beatty Gwinner. Beatty is religiös optogen worrn un füng al mit teihn Johren an, in’n Gospelchor un in’n Karkenchor to singen. Dormit hett he Geld dorto verdeent, för den Ünnerholt vun de Familie. Mit 19 Johren harr he sien eersten Optritt an’t Theater mit dat Stück *Wilderness Road*.

An de Transylvania Universität in Lexington, Kentucky, hett Beatty Musik studeert, wat he aver nich toenn bröcht hett. Later is he an’t *Clarksville Little Theater* un an’t *Actors Theater* in Louisville optreden. Sien beropensten Optritt harr he 1966 an’n Broadway in Arthur Miller sien *[[Death of a Salesman]]*. Dor hett em ok John Boorman sehn un em för sien Film *Deliverance* winnen künnt. Dormit füng Beatty sien Loopbahn as Filmschauspeler an. Bi de Dreiharbeiten hett he de Schauspelersche Belinda Rowley drapen, de later sien Fro worrn is.

Bi de Tokiekers is Beatty geern sehn. Dör sien Utsehn is he butendem licht weddertokennen. In de meisten Filmen hett he Nevenrullen speelt. Faken speel he en dicken, Polizist, de sweten deit, oder Verbeker, de nich to bereken is. In de Filmsatire *Network* speel he 1976 den Sennenbaas vun en Feernsehsenner, an den de Hööftfigur in de Live-Sennen sien Woot utlaten deit. Teihn Johren later weer he in *The Big Easy* de Anföhrer vun en Koppel vun  korrupte Polizisten. Mol wat anner’t hett he 1991 in den Film *Hear My Song* speelt, in den he Josef Locke dorstellt hett.

Sien eerste Fru weer Walta Addott, vun de he sik scheden laten hett. 1971 hett he denn Belinda Rowley heiraat. In drüdde Eh hett he 1979 Dorothy „Tinker“ Adams Lindsay heiraat, vun de he sik 1998 scheden laten hett. Siet November 1999 is he mit Sandra Johnsen berheiraat. Ut sien eersten dree Ehn hett he acht Kinner. He is aver nich verwandt mit den Schauspeler Warren Beatty.

Beatty  harr mit en manisch-depressiven Krankheit to doon, de aver heelt worrn is. Liekers hett he jümmer wedder depressive Anfäll. In’t Johr 2006 hett he wedder afungen to singen un ok en CD mit den Titel *In the Beginning Was the Word* opnahmen.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Ned Beatty weer för sien Rullen söss mol (Stand Mai 2013) för Filmpriesen vörslahn, dorünner eenmol ok för den *[[Oscar]]* as *[[Oscar/Best Nevendorsteller|Best Nevendorsteller]]* in den Film *Network*: Uttekent weer he aver blots eenmol, neemlich 2006 mit den *Master of Cinema* vun’t *[[RiverRun International Film Festival]]*.

## Literatur
* Kay Weniger: *Das große Personenlexikon des Films*. Schwarzkopf & Schwarzkopf Verlag Berlin 2001 ISBN 3-89602-340-3

## Borns


## Weblenken
Texas Terror

**Texas Terror** (dt.: Titel: *Abenteuer in Texas*) is de Titel vun den US-amerikaanschen B-Western ut dat Johr 1935 mit John Wayne in de Hööftrull. De Film weer an verscheden Öörd in Kalifornien dreiht. De Premiere weer an’n 1. Februar 1935 in de USA.

## Inholt
De junge Sheriff John Higgins is achter dree Verbrekers her, de sik an en Expresshütt wiet af versteken doot. Man, dor in de Hütt maakt jüst de olle Dan en Poos un warrt vun de Rovers doodschaten. Vördem de Banditen utneiht, laat se dat so utsehn, as weer Dan an’n Roov bedeeligt wesen. John glöövt, dat he sülvst an den Dood vun sien Fründ un Pleegvadder Dan Schuld is. Togliek aver is he övertüügt, dat Dan nix mit den Roov to doon harr. Also leggt he sien Sheriff-Steern af un geiht weg ut de Stadt. In de Wildnis söcht he na Gold, frünnt sik mit en Stamm vun Indianers an un geiht blangento op Gesettlose daal, de sien Weg krüüzen doot.

To Tofall will dat, dat he een Dag Dan sien Dochter Bess to Hülp kummt, de torüch in de Gegend kummt, üm de Farm vun ehrn Vadder to övernehmen un op’n Weg vun Rovers överfallen warrt. Op Raat vun den Sheriff Williams hen stellt Bess John as Vörarbeiter op de Ranch in. Mit de Tiet verkiekt se sik in’nanner. Man, as in’t Dörp en Dansfest maakt warrt, warrt Bess dör John sien Rivalen Joe Dickson gewohr, dat John dat weer, de ehrn Vadder dootschaten hett. Vör Woot jaagt se John dorophen vun de Ranch.

Intwüschen stellt sik aver rut, dat Dickson mit den Roov dormols to doon harr. John folgt sien Lüüd un finnt rut, dat se vörhebbt, den annern Dag de Peerd vun Bess ehr Ranch to roven. John halt de Indianers un den Sheriff to Hülp, üm dat to hinnern. Tosamen künnt se de Bande ophollen un fastnehmen. Opletzt kriggt John een vun de Verbrekers dorto, intogestahn wat dormols passeert is. So warrt he wies, dat Dan in Wohrheit vun Dickson ümbröcht worrn is. John kriggt em tofaten un kann em fastnehmen. An’t Enn versöhnt sik Bess un John wedder.  

## Kritik
Op *Kino.de* weer to lesen, dat dat de eenzige Film mit John Wayne weer, in den he mit en rugen Boort to sehn weer. De Film weer as een vun en Dutz Regen-Western vun middlere Läng beschreven, de Wayne in de 1930er Johren mit Bradbury as Dreihbookschriever un Speelbaas produzeert harr.

## Weblenken
* 

## Borns
The Fourth Protocol

**The Fourth Protocol** betekent

* *[[The Fourth Protocol (Roman)|The Fourth Protocol]]*, Roman vun Frederick Forsyth ut dat Johr 1984,
* *[[The Fourth Protocol (Reeknerspeel)|The Fourth Protocol]]*, Reeknerspeel ut dat Johr 1985, dat op den Roman baseert,
* *[[The Fourth Protocol (Film)|The Fourth Protocol]]*, Film na den Roman ut dat Johr 1987.
Oscar/Best Kamera

De Oscar för de **beste Kamera** is en Utteken för de Kameralüüd vun en Film. In disse Kategorie weer al vun Anfang an en Oscar vergeven. In de Tiet vun 1940 bit 1967 – mit Utnahm vun 1958 – geev dat in disse Kategorie jümmer twee Oscars, vunwegen dat Swartwitt- un Farvfilmen unafhanggig vun’nanner beweert worrn sünd.

*De nafolgen Tabell wiest de Filmen na dat Johr vun de Priesverlehen.*

## 1929–1930

## 1931–1940

## 1941–1950

## 1951–1960

## 1961–1970

## 1971–1980

 
## 1981–1990

## 1991–2000

## 2001–2010

## 2011–2020

## 2021–2030
Jan Kodeš

**Jan Kodeš** (* 1. März 1946 in Prag) is en ehmalger  tschechoslowaaksch Tennisspeler.

To Anfang vun de 1970er Johren hett he dree Grand-Slam-Turniere wunnen.

Kodeš sien eerst groot Triumph weer up den Aschenplatz vun *Roland Garros* in Paris bi de French Open. He wunn dor 1970, as he Željko Franulović 6:2, 6:4 un 6:0 slahn dee. In dat folgen Johr hett he sien Titel gegen Ilie Năstase verteedigt, ehe he 1973 up Gras in Wimbledon wunn. In’t Halffinale wunn he dorbi gegen Roger Taylor un in’t Finale kunn he sück denn gegen Aleksandre Metreweli dörsetten. Kodeš kunn disse Siege in Paris un Wimbledon nich wedderhalen, bi de Australian Open is he nie nich antreden. Bi de US Open in New York stunn he in de Johren 1971 un 1973 jeweils in’t Finale, verlor dor aber gegen Stan Smith bzw. John Newcombe.

Sien hööchste Ranglistenplatzeeren weer Positschoon 4 in’ September 1973. All tosommen hett he acht Eenzel un 17 Düppeltitel wunnen. 

1990 wurr he in de International Tennis Hall of Fame upnommen.

## Weblenken
* ATP-Profil (engelsch)
* ITF-Profil (engelsch)
* Davis-Cup-Statistik (engelsch)
* Jan Kodeš in der „International Tennis Hall of Fame“ (engelsch mit Bild)
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Blue Steel (1934)

**Blue Steel** (op platt so veel as „Blau Stahl“; dt. Titel: *Showdown am Adlerpaß*) is de Titel vun en US-amerikaanschen B-Western ut dat Johr 1934 mit John Wayne in de Hööftrull. Speelbaas weer Robert N. Bradbury, de ok dat Dreihbook to den Film schreven hett. De Film is an verscheden Öörd in’n US-Bundsstaat Kalifornien dreiht worrn. De Premiere weer an’n 10. Mai 1934 in de USA.

## Inholt
Laat in de Nacht bringt en Postkutsch 4000 US-Dollar in en Hotel, dat in’n Safe inslaten warrt. Man, buten hett en Röver luert un sik de Kombinatschoon vun den Safe afkeken un holt dat Geld dor rut, as all slapen doot. Dat kriggt ok John Carruthers mit, de sik to’n Slapen heemlich in dat Hotel sleken harr. De Sheriff sett em na, vunwegen dat he em in Verdacht hett. Man, den annern Dag kummt dat in de Neeg to en Överfall op en Trek mit Levensmiddel un Woren, bi den Dan Mason dootschaten warrt. John un de Sheriff kamt sien Dochter Betty to Hülpt un verfolgt de Banditen. Dorbi fallt de Sheriff vun’t Peerd in en Slucht. John kann em aver redden.

Betty finnt Ünnerkunft bi den rieken Ünnernehmer Malgrove, de de heemliche Kopp vun de Bande is. Dör de velen Överfäll, hebbt de Lüüd in de lütten Stadt nix mehr to eten. Malgrove beedt jüm dorüm an, jemehr Land aftoköpen, man John hollt jem eerstmol dorvun af. Op Malgrove sien Ranch höört Betty tofallig, as Malgrove mit den Deef Danti över jemehrn Plaan snackt. So kriggt se rut, dat he de Baas vun de Rövers is, un se de Inwahners ut de Stadt verdrieven wüllt, vunwegen dat en Goldader dör dat Land geiht. Betty warrt aver bi’t Lüüstern opdeckt un insparrt.

John hett al lang Malgrove in Verdacht, wat mit de Bande to doon to hebben un ritt em heemlich achteran. So finnt he dat Versteek vun de Bande. De Sheriff un he befreet toeerst Betty Mason un finnt blangento ok noch de Levensmiddel, de in de verleden Weken roovt weern. Se bringt de Levensmiddels torüch in de Stadt un künnt dorbi de bande tonichten maken. De Inwahners freit sik, as se vun de Goldader höört un mit de Levensmiddel ok jemehr Överleven sekert is. An’t Enn kann John, de in Wohrheit en US-Marshal is, ok noch kloorstellen, dat Danti dat Geld ut’n Safe roovt hett. De Film ennt dormit, dat John un Betty Hand in Hand wegrieden doot un heiraten wüllt.

## Borns


## Weblenken

* De Film free to’n Daalladen in’t Internet Archive
Werner Hans Schmidt

**Werner Hans Schmidt** (* 9. März 1944 in Ansbach) is en düütsch Grafiker un Breefmarkenkünstler. 

Schmidt leevt un arbeit in Frankfort an’n Main. De eersten, vun hüm gestalt Breefmarken, weern de Breefmarken to dat Instimmen up de Olympisch Sömmerspelen 1972 ut dat Johr 1969. Eerst över 30 Johr later, af 1999, geev dat wiedere Breefmarkendesigns för de  Düütsch Bundespost. As sien wichtigst Breefmark bit dorhen hett he de Breefmark to’n Anlaat vun den Dood vun Paapst Johannes Paul II. ansehn.

De Grundlien vun sien Kunst luut nah eegen Angaven: *Gutes Design ist dezent. Es beschränkt sich auf das Wesentliche.*

## Born
* Philatelie-Magazin *Postfrisch*, Juli/August 2005

## Weblenken
Bianba Zaxi

**Bianba Zaxi** (* 20. Februar 1965 in Tibet) is en chineesch Bargstieger. He hett to Tiet 13 vun de 14 Achtdusender besteegen.

In dat Johr 1985 stunn Zaxi eerstmals up den Tipp vun den Cho Oyu. 1992 hett he de Eerstbestiegen vun den Namcha Barwa schafft, een Johr later kunn he mit de  Annapurna un den Dhaulagiri twee Achtdusender in een Johr bestiegen. Dat gelung hüm ok in dat folgen Johr, as he neben den Cho Oyu ok den Shisha Pangma bestiegen kunn. Dornah folgten in de nächst dree Johr Gasherbrum II (1995), Manaslu (1996) un  Nanga Parbat (1997). In dat Johr 1998 kunn he mit den Lhotse un den Kangchendzönga twee hooch Achtdusender in een Johr bestiegen. Dree Johr later reck Zaxi den Vörtipp vu den  Broad Peak. Mit dat Bestiegen vun den Makalu (2003), K2 (2004) un Gasherbrum I in dat Johr 2007 hett he 13 Achtdusender besteegen. 

In 2005 wurr he bi en Steenslag swoor versehrt. Dorbi keem de Bargstieger Ren Na (nömmt Rena) to Dood. Cering Doje överleev dat Unglück.

## Enkeld Nahwiesen