open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Daniel Jensen

**Daniel Jensen** (* 25. Juni 1979 in Kopenhagen) is en ehmalger däänschen Footballer. För de däänsche Natschonalmannschop hett he 52 Lännerspelen maakt. af 2009 speel he för den SV Werder Bremen in de Football-Bundsliga.

## Sien Weg as Footballer
### Vereen
Jensen sien Weg füng an ni B.93 Kopenhagen. Profi is he in dat Johr 1996 wurrn. Twee Johr later wessel he to’n SC Heerenveen in de Provinz Freesland in de Nedderlannen. Dor möök he mehr as 100 Speele un güng denn in dat Johr 2003 ohn Aflöös na den spaanschen Upstieger Real Murcia. Dor kreeg he en Verdrag över een Johr. Murcia is leste in de Primera Division wurrn un möss wedder afstiegen. Dor woll Jensen den Vereen verlaten, man Murcia trock de Optschoon to’n Verlängern vun den Verdrag. Nu möss för Jensen en Aflöös betahlt  weern. In’n Juli 2004 güng he denn för 1 Mio. € na Bremen to den SV Werder. Toeerst hett dat en ganze Tied duert, ehr he sik in’n Middelfeld vun Werder dörsetten konn. Man nadem he in de Henrunn över alle Maten goot speelt harr, verlänger he sien Verdrag an’n 22. Januar 2008 bit to’n 30. Juni 2011. Dornah wessel he to Novara Calcio, wo he een Saison speelt hett. Denn speel he kört bi FC Kopenhagen un dornah bi SönderjyskE. 2015/16 speel he noch een Saison bi den Tweetligisten Lyngby BK un hett dornah sien Loopbahn afslooten.

### Natschonalmannschop
Sien eerst Lännerspeel för Däänmark hett he in’n Februar 2002 ünner Trainer Morten Olsen maakt. 

## Privat
Daniel Jensen is verheiraat’ mit Nicole un hett twee Kinner. En Dochter mit Naam Noëmi un en Söhn, de Luca heten deit. Sien öllern Broder is Niclas Jensen.

## Wat he schafft hett
* DFL-Ligapokal-Winner 2006 mit Werder Bremen

## Weblenks
* Werder.de – Över den Speler
1451

## Wat passeert is
* 3. Februar: Mehmet II. hett na den Dood vun sien Vadder Murad II. nu dat Seggen in dat Osmaansche Riek. He schall twee Johr later de Eroverer vun Konstantinopel weern.
* De Universität vun Glasgow warrt grünnt. Dat is de tweetöllste Universität vun Schottland. 

## Boren
* 9. März: Amérigo Vespucci, Navigator un Seefohrer, vun em hett de Kontinent Amerika sien Naam († 1512)
* 22. April: Isabella I. (Kastilien), Königin vun Kastilien († 1504)
* 2. Mai: René II., Hartog vun Lothringen († 1508)
* 10. Juli: Jakob III., König vun Schottland († 1488)
* Christoph Kolumbus, Seefohrer un Updecker († 1506)

## Storven
* Stephan Lochner, düütsch Maler
1452

## Wat passeert is

## Boren
* 10. März: Ferdinand II., König vun Aragonien un as Ferdinand V. König vun dat Vereente Spanien († 1516)
* 15. April: Leonardo da Vinci, italieensch Universalgenie († 1519)

## Storven
1454

## Wat passeert is
* De Osmanen nehmt grote Delen vun Süüd-Serbien in
* Venedig un Genua sluut en Afkamen över'n Hannel mit dat Osmaansche Riek
## Boren
* 

## Storven
1457

## Wat passeert is

## Boren
* 28. Januar: Hinrich VII., König vun England un eerste König vun dat Huus Tudor († 1509)
* 13. Februar: Maria vun Burgund, vun 1477 af an Hartogsche vun Burgund († 1482)
 
## Storven
1504

## Wat passeert is
* 
## Boren
* 
## Storven
* 26. November: Isabella I. (Kastilien), Königin vun Kastilien (* 1451)
1506

## Wat passeert is
* 
## Boren
* 

## Storven
* 20. oder 21. Mai: Christoph Kolumbus, Seefohrer un Updecker (* 1451)
1488

## Wat passeert is

## Boren

## Storven
* 11. Juni: Jakob III., König vun Schottland (* 1451)
* 18. Juli: Alvise Cadamosto, italieensch Seefohrer un Opdecker (* üm un bi 1432)
Kirk Hammett

**Kirk Lee Hammett** (* 18. November 1962 in San Francisco, Kalifornien) is den Leadgitarrist van de Metalband Metallica. Hen un wenn speelt he ok Rhythmusgitarr. 

## Leven
### Musik
Hammet is in San Francisco boren. Siene Vöröllern kemen ut de Philippinen, ut Irland un ut Mexiko. Siene Mudder hett för de US-Regeerung arbeit' un sien Vadder weer Höker. As siene Familie in de East Bay ümtagen weer, besöch he de De Anza High School in El Sobrante in Kalifornien. As Kind hett he sik al för de Platten vun sien öllern Broder intresseert, dormank de Alben vun Led Zeppelin, Black Sabbath, The Rolling Stones, Jimi Hendrix un UFO. An'n meisten hett he Jimi Hendrix bewunnert. He meen, he müch geern Jimi Hendrix ween. To'n Deel hett he later in siene Solo-Stücken de Leeder vun Hendrix mit inboot. 

Mit en Gitarr hett Hammet sik dat eerste Mol befaat', as he 15 weer. Dormols hett he en billige Gitarr ut'n Koophuus un en lüttjen 4-Toll-Verstärker hadd. 1978 is he ümstegen up en Fender Stratocaster. Man he hett jummers versöcht, den Sound vun sien Gitarr to ännern. Amenne is he bi en Gibson Flying V vun 1974 bleven. Dormit he sik en Marshal-Gitarrenverstärker verlöven konn, hett he u. a. en tiedlang bi Burger King utholpen. 

Hammet weer al fröh hen un weg vun Heavy Metal. 1982 hett he tohopen mit den Singer Paul Baloff, den Gitarrenspeler Gary Holt un denn Slagtüüch-Mann Tom Hunting de Band Exodus grünnt. Dat weer en vun de Bands ut de eersten Dage vun den Thrash-Metal in de San Francisco Bay Area, vun de annere Bands veel afkeken hefft. 

1983 is he bi Metallica instegen. Dat weer, as sien Vörgänger Dave Mustaine vunwegen Problemen mit Drogen un Alkohol vun de Band rutsmeten wurrn weer. Dat duer nich lang un denn nehm Hammet mit de Band de ehr eerst Album „Kill 'Em All“ up. Dormols hett he Unnerricht nahmen bi den unbannig goden Gitarrenspeler Joe Satriani. Siet de Midd vun de 1980er Johren maakt Hammet ok mit bi dat Schrieven vun de Leeder un vun dat Album „St. Anger“ af an schrifft he ok bi de Texten mit. 

As de Tiedschrift „Rolling Stone“ de 100 gröttsten Gitarrenspelers vun all Tieden wählen dö, hefft se em up Platz 11 sett. 

### Privat
Hammet mag geern Comic- un Horrorfilmen ankieken un leevt mit siene Fro un siene beiden Jungs dune bi San Francisco up en Ranch. He is Vegetarier un intresseert sik för Buddhismus.
Hannes Flesner

**Hans „Hannes“ Flesner** (* 8. Dezember 1928 in’t Rahester Moor bi Auerk; † 12. Juli 1984 in Leezdörp) weer en bekannt oostfreesch, plattdüütsch Ledermaker un Singer.  

Flesner is upwussen in Bremen, Karlsbad un Lodz. Sien Abitur hett he an dat Ulrichsgymnasium in Nörden maakt. 1949 kreeg he Arbeit bi den *Ostfriesischen Kurier* un 1955 güng he na Ollnborg na de *[[Oldenburger Nordwest-Zeitung]]*. En Johr later füng he bi de *[[Bild (Daagblatt)|Bild]]* an. Dor hett he de Kolumnen över Jazz un Schlager för schreven. 1964 füng he as PR-Manager bi den Plattenproduzenten *Philips-Phonogramm* an. Achterna weer he togange as sülvstännigen Produzenten an un möök Platten mit Conny Plank, James Last un Lisa Fitz. Al to'n Anfang vun de 1960er Johren is Flesner bigahn un hett sülms Leeder schreven. Een vun siene bekannsten Hits weer de „Bottermelk-Tango“ up Oostfreesk Platt. 

## Diskografie
* 1971 - *Die große Witzspirale* (FASS, LP, vergrepen)
* 1971 - *Ostfriesenwitze* (Fontana Special, LP, vergrepen)
* 1972 - *Ostfriesland wie es singt und lacht* (Fontana Special, LP, vergrepen)
* 1973 - *Bottermelk-Tango* (Lantern, LP, vergrepen)
* 1974 - *Nei humm, Rieka is Damenwahl!* (Lantern, LP, vergrepen)
* 1976 - *Johann Iken, musst äben kieken!* (Lantern, LP, vergrepen)
* 1977 - *Wenn dat so is, denn Prost!* (Lantern, LP, vergrepen)
* 1979 - *Tee-Walzer* (Lantern, LP, vergrepen)
* 1996 - *Das war Hannes Flesner* (Fehn, Best-of-CD)
* 1997 - *Wenn dat so is, denn Prost!* (Fehn, Best-of-CD)

## Literatur
* Werner Jürgens: *Gröön-Bohnen Rock'n'Roll - Leben und Werk des Hannes Flesner (Ostfriese)*. Leer: JeJo Musikverlag, 2003. ISBN 3-9809-1041-5

## Weblenken
* Websteed vun de Plattenfirma, mit vööl wiedere Informatschonen to de Person vun Hannes Flesner
* Hannes-Flesner-Seite vun Albert Meyer
* Hannes Flesner: ''Elk is gern wat, un nümms is gern nix''
* Hannes Flesner: ''De Pastor mit de koll Footen (Pastor Lubinus)''
* Hannes Flesner: ''Rechtsupweg un Linksintschloot''
* Hannes Flesner: ''Bottermelk-Tango''
* Hannes Flesner: ''Nei humm Rieka, is Damenwahl''
* Hannes Flesner / Gerd Pundt: ''Johann Iken, mußt äben kieken''
* Hannes Flesner: ''Mien Mann is in't Fremd, un hier is so völ Arbeit!'' 
* Hannes Flesner / Gerd Pundt: ''Lübbo Patent''
1462

## Wat passeert is
* 22. Januar: De Portugesen „finnt“ de Insel São Vicente, en vun de Kapverdischen Inseln in'n Atlantik.
* 2. Dezember: Johann Giskra nümmt den walachischen König Vlad III. Drăculea gefangen un gifft em an den ungaarschen König Matthias Corvinus över.
* Iwan III. warrt Zar vun Russland
* De Inkas erovert Ecuador (bit 1471)

## Boren
* 

## Storven
*
Sebastian Prödl

**Sebastian Prödl** (* 21. Juni 1987 in Graz) is en ehmalger öösterriekschen Footballspeler. He speel in de Afwehr un is vun de Speeltied 2008/2009 af an bi den SV Werder Bremen in de Football-Bundsliga unner Verdrag ween.

## Sien Weg as Footballspeler
### Vereen
Sebastian Prödl hett in de Jugend bi sien Heimatvereen SV Kirchberg un bi den SV Feldbach speelt. 2002 is he na Graz to den SK Sturm Graz gahn. In de öösterrieksche Football-Bundsliga hett he to’n eersten Mol speeltt an’n 9. Dezember 2006. Dormols hett Graz sien Butenspeel bi de SV Mattersburg 0:1 verloren. An’n 9. Mai 2009 hett he sien eerst Door för Graz schaten. He hett mit’n Kopp to’n 1:0 Sieg gegen SC Rheindorf Altach drapen. In de Saison 2007/2008 hett Prödl dat to’n Stammspeler in dat Afwehrzentrum bröcht un hett dor oorntlich to bidragen, dat Graz dat in den UI-Cup schafft hett. 

To de Speeltied 2008/2009 hett he för en Aflöös vun bi 2,5 Mio. € (taxeert) na Bremen to den SV Werder wesselt. He hett dor en Verdrag bit to’n 30. Juni 2012 unnerschreven. Sien eerst Speel för Bremen möök he an’n 9. August 2008 in den DFB-Pokal in de eerste Runn gegen Eintracht Nordhorn. He weer vun Anfang an dorbi un Bremen hett 9:3 wunnen. An’n 16. August hett he in Builefeld in dat eerste Speel vun de Bundsliga-Saison ok mitspeelt. 

2022 hett he sien Loopbahn afslooten.

### Natschonalmannschop
To’n eersten Mol för Öösterriek speelt hett Prödl an’n 30. Mai 2007 in en Frünschopsspeel gegen Schottland. Twuschen Juni un Juli 2007 weer he todem as Kaptein vunde öösterrieksche U-20-Mannschop bi de Juniorenweltmeesterschop 2007 in Kanada dorbi. Öösterriek is dormols up’n 4. Platz kamen. Vun de italieensche Sporttiedschrift La Gazzetta dello Sport is he vunwegen sien Spelen in dat „All-Star-Team“ vun dat Turnier wählt wurrn. He hett een Door schaten un bi all acht Spelen de ganze Tied up’n Platz stahn. 

## Wat he schafft hett
* Krone-Fußballerwahl: 2008
* 4. Platz bi de Junioren-Weltmeesterschop 2007

## Weblenks
* Werder.de – Över den Speler
* kicker online - Sieler-Info
1465

## Wat passeert is
* 

## Boren
* Üm 1465 rüm: Hans Holbein de Öllere, düütsch Maler (†1524)

## Storven
*
Amarok

**Amarok** () betekent

* Amarok, Figur ut de Mythologie vun de Inuit,
* *[[Amarok (Album)|Amarok]]*, Musikalbum vun den britschen Musiker un Komponisten Mike Oldfield,
* Amarok, fre’e Software to’n Afspelen, Orden un Sorteren vun Audio-Datein.
1463

## Wat passeert is
* De Osmanen nehmt Bosnien in.

## Boren
* 17. Januar: Frerich de Wiese, Kurförst vun Sassen († 1525)
 
## Storven
*
1469

## Wat passeert is
* 19. Oktober: Ferdinand II. vun Aragón un Isabella I. vun Kastilien heiraat'. Dat is de Grundlaag för dat latere Tohopengahn vun de beiden Rieken Aragonien un Katilien to dat vereente Spanien 
* De Hanse un England fangt en Seekrieg an vunwegen de Privilegien vun de Hanse. 
* Lorenzo de Medici (il Magnifico, de Staatsche) warrt nee Stadtherr vun Florenz
* Matthias Corvinus, König vun Ungarn, warrt (Gegen-)König vun Böhmen

## Boren
* 3. Mai: Niccolò Machiavelli, italieenschen Philosoph, Diplomat, Schriever († 1527)

## Storven
*
1470

## Wat passeert is
* 

## Boren
* 30. Juni: Karl VIII., König vun Frankriek († 1498)
* 15. Oktober: Mutianus Rufus, düütsch Humanist († 1526)

### Boren ahn bekann Datum
* Juan de Borja Llançol de Romaní, spaansch Kardinal († 1500)

## Storven
*
1498

## Wat passeert is
* Kolumbus finnt de Insel St. Vincent.

## Boren
* 7. April: Karl VIII., König vun Frankriek (*1470)

## Storven
*
Samtgemeen Loomst

De **Samtgemeen Börde Loomst** is en Samtgemeen in’n Landkreis Cuxhoben, in de sik fief Gemenen för de Afwickeln vun de Verwaltenssaken tohoopslaten hebbt. Se hett .

## Geografie

De Navers sünd de Samtgemeen Land Hadeln in’n Noorden, de Samtgemeen Hemmoor in’n Noordoosten, de Samtgemeen Olendörp-Himmelpoorten un de Stadt Bremervöör in’n Süüdoosten, de Samtgemeen Geestborn in’n Süden un de Stadt Geestland in’n Süüdwesten.

## Historie

An’n 27. Februar 1963 hebbt sik 13 vun de 16 Gemenen vun de Börde Loomst in en Samtgemeen tohoopslaten. Dat weren: Abbenseet, Doornsood, Hockmöhlen, Hollen, Ihlbeek, Loomst, Langenmoor, Mittelsnohn, Maurismaur, Neebachenbrook, Nordahn, Varrel un Wohlenbeek. Mit de Gemeenreform vun 1972 hebbt sik de 13 Gemenen to fief ne’e Gemenen tohoopslaten.

### Inwahnertall

## Politik

To de Samtgemeen höört de fief Gemenen:
# Armsdörp
# Hollnseth
# Loomst (Sitt vun de Verwalten)
# Mittelsnohn
# Stinst

### Samtgemeenraad

Liddmaten:
* 2016:
*: CDU: Dietmar Bodenstein, Jan Bornemann, Dirk Buhbe, Klaus Busch, Werner Klintworth, Manfred Knust, Jürgen Lafrenz, Holger Möller, Cord-Johann Otten, Axel Quast, Helmut Steffens, Sandra Steffens, Peter Tiedemann, Harry Wesch
*: SPD: Nivaashini Arulrajasingham, Lars Ribler, Andreas Wehber, Norbert Zander

### Samtgemeenbörgermeesters

De Samtgemeenbörgermeester is siet 2013 Holger Meyer.

Werner Otten is 2013 Ehrensamtgemeenbörgermeester worrn. Ok Martin Steffens un Klaus Wiesen sünd Ehrensamtgemeenbörgermeesters.

### Wapen

### Partnerschoppen

Siet den 6. Juni 1992 hett Loomst en Partnerschop mit Grotendörp in Polen.

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed vun de Samtgemeen (hoochdüütsch)
Max Kruse

**Maximilian "Max" Kruse** (* 19. März 1988 in Reinbek) is en düütschen Footballspeler. In'n Momang speelt he för den 1. FC Union Berlin in de Football-Bundsliga.

## Sien Weg as Footballer
### In’n Vereen
Kruse speelt in’t Middelfeld. Sien Weg güng 1992 bi den TSV Reinbek los. In’n Summer 1998 wessel Kruse na Hamborg to’n SV Veer- un Maschlann, wo ok sien Fründ Martin Harnik speelt hett. To de Speeltied 2006/2007 güng he na Bremen to den SV Werder. Dor höört he vun 2007 af an to de tweede Mannschop. In de Saison 2007/2008 hett Trainer Thomas Schaaf em vunwegen de velen Verletzten in’e de eerste Mannschop to dat Profiteam beropen. Sien eerst Speel hett he dor an’n 29. September 2007 bi |dat 8:1 gegen Arminia Builefeld maakt. Dormols is he in de 63. Minuut för Jurica Vranješ inwesselt wurrn un hett Markus Rosenberg sien 6:1 vörbereit’. In'n September 2008 hett he sik in't Speel gegen Kickers Emden in de drüdde Liga dat Been braken un fallt eerst mol länger ut. To de Saison 2009/2010 wessel Kruse ahn wat to kösten to'n FC St. Pauli, wo he en Twee-Johres-Verdrag ünnerschreev.Van 2012 bit 2013 speel he för de SC Freiburg und wesselt to de Saison 2013/14 to Borussia Mönchengladbach.

### In de Natschonalmannschop
Max Kruse hett bither to för de U-19, U-20 un U-21-Natschonalmannschop vun Düütschland speelt. In dat Johr 2013 hett he ok sien eerste A-Lännerspelen maakt. 2021 nehm he an de Olympisch Sömmerspelen deel.
Said Husejinović

**Said Husejinović** (* 13. Mai 1988 in Zvornik) is en bosnischen Footballspeler. In'n Momang speelt he för den SV Werder Bremen in de Football-Bundsliga.

## Sien Weg as Footballer
### In’n Vereen
Husejinović speelt in dat Middelfeld. He speel in de Jöögd vun FK Sloboda Tuzla. Dor güng ok sien Weg as Profifootballer los. He schaff dat up’n Stutz to’n Stammspeler un weer toletzt een vun de besten Spelers in’n Vereen un ok ehr Kaptein. 

Werder Bremen sien Talent-Utkieker Hune Fazlic hett em in Bosnien sehn un to’n Koop vörslahn. He wessel to de Speeltied 2008/2009 na Bremen un hett dor en langen Verdrag bit to’n 30. Juni 2012 unnerschreven. Sien eerst Speel in de Bundsliga hett he in dat Heimspeel gegen Bayer 04 Leverkusen an'n 28. Oktober 2008 maakt. Werder hett düt Speel mit 0:2 verlaren un achterher is seggt wurrn, Husejinovic harr keen goot Speel maakt. 

### In de  Natschonalmannschop
Said Husejinović hett bitherto twee Mol för sien Land speelt. 

## Weblenks
* Werder.de – Över den Speler
1466

## Wat passeert is
### Dat eerste Maal in’n Oorkunnen
* Arlewatt

## Boren
* 

## Storven
* 25. September: Ulrich I., Graaf vun Oostfreesland (*1408)
1468

## Wat passeert is
* De Orkney- un de Shetlandinseln kaamt vun Norwegen na Schottland

## Boren
* 29. Februar: Alessandro Farnese, later Paul III., Paapst († 1549)

## Storven
* 3. Februar: Johannes Gutenberg, düütsch Utfinner un Bookdrucker (* twuschen 1397 un 1400)
Klamath

De **Klamath** sünd en amerikaansch Indianerstamm ut de Penuti-Spraakfamilie, de mit den Modoc verwandt is. De Klamath, de sück sülvst as **Waklaks** beteken, leven un leevten bit hüüd in de süüdlich Deel vun de US-Bundsstaat Oregon un in den butersten Noorden vun Kalifornien. De Klamath wurrn eerst 1991 weer as Indianerstamm anerkannt.

## Literatur
* Susan Hood: *Termination of the Klamath Indian Tribe of Oregon*, in: Ethnohistory 19/4 (1972) 379-392 
* Robert H. Ruby/John A. Brown: *A Guide to the Indian Tribes of the Pacific Northwest*, University of Oklahoma Press 1992, S. 90-95

## Enkeld Nahwiesen


## Websteeden
* De Klamath-Volksstamm
* Indianerreservat

## Kiek ok

* List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent
1472

## Wat passeert is
* Armenien warrt vun Persien innahmen.

## Boren
* Lucas Cranach de Öllere, düütsch Maler un Tekner (†1553)

## Storven
*
1473

## Wat passeert is
* 

## Boren
* 19. Februar: Nikolaus Kopernikus, düütsch Astronom († 1543)
* 16. März: Hinrich de Frame, Hartog vun Sassen († 1541)
* 17. März: Jakob IV., König vun Schottland († 1513)
 
## Storven
* 8. November: Sibet Attena, oostfreesch Hööftling (* um un bi 1425)
1474

## Wat passeert is
* 13. November: In de Slacht bi Héricourt winnt de Swiezer Eedgenoten över den Hartog Karl den Kühnen vun Burgund. De Burgunnerkriegen duert noch bit 1477. Amenne kümmt de Hartog dorbi üm. 
* Karl de Kühne belagert Neuss.
* Isabella I. (de Kathoolsche) warrt Königin vun Kastilien.
* De Universität Saragossa warrt grünnt.

## Boren
* 

## Storven
*
1476

## Wat passeert is
* 2. März: In de Burgunnerkriegen winnt de Swiezer Eedgenoten in de Slacht bi Grandson al wedder gegen Karl den Kühnen vun Burgund. 
* 22. Juni: Slacht bei Murten: De Swiezer Eedgenoten slaht ok in de Slacht bi Murten den ehrgiezigen Karl den Kühnen.

## Boren
* 28. Juni: Gian Pietro Carafa, laterhenn Paapst Paul IV. († 1559)
* 1476 oder 1478: Francisco Pizarro, spaansch Eroverer in Süüdamerika (†1541)

## Storven
*
1479

## Wat passeert is
* 24. Januar: De Republik Venedig slutt Freden mit dat Osmaansche Riek un verleert meist ehren ganzen Besitt up dat faste Land in Grekenland un twee Städer in Albanien. 

## Boren
* 12. Juli: Andreas Ebertus, düütsch Theoloog († 1557)

## Storven
*
1480

## Wat passeert is
* 23. Mai: De Osmanen unner Sultan Mehmed II. versöökt to'n eersten Mol, Rhodos intonehmen, man mütt wedder aftrecken
* 11. August: De Osmanen nehmt Otranto in Süüditalien in. Se bringt an'n 14. August 800 Lüde in de Zitadell üm, as de na de Övergaav sik nich to'n Islam bekehren wüllt. 

## Boren
* Ferdinand Magellan, portugeesch Opdecker, het in Deenst vun Spanien anfungen de Welt to ümsegeln († 1521)

## Storven
*
Sportafteken

Allgemeen is **Sportafteken** de Böverbegreep för Ehrenteken, de vun Sportverbännen un Organisatschonen för sünnere sportliche Leistungen, verleht warrt un tomeist staatlich oder dör Sportverbännen acht sünd. Normalerwies bestaht Sportafteken ut en Medaille oder’n Ansteeknadel in Verbinnen mit en Oorkunn, de dat schriftlich nawiesen deit. Üm en Sportafteken to kriegen, mutt man vör gewöhnlich sünnere Leistungen bringen.

In’n Grundsatz mööt bi Sportafteken twee Kategorien ünnerscheedt waarn. De een Sort gellt as Nawies för’t grundsätzliche Vermögen in een Sportoort (to’n Bispeel de Düütsche Jöögdswemmpass, Europääsche Paddel-Pass), bi de annere Sort geiht dat üm sünnere Leistungen in een oder mehrere Sportoorden, as to’n Bispeel dat Loopafteken.

Dat bekannste Sportafteken, dat faken ok meent is, wenn vun dissen Böverbegreep snackt warrt, is dat Düütsche Sportafteken, dat bit Enn 2001 ruchweg 24 Millionen mol verleht worrn is.

## Kiek ok
*List vun de Sportafteken in Düütschland
Mario Bertok

**Mario Bertok** (* 2. September 1929 in Zagreb; † 20. August 2008 in den Jarun See bi Zagreb) weer en jugoslaawsch/kroaatsch Schachspeler un Journalist, de för de Zeitung *Sportske novosti* schrieven de. 

Bertok kreeg de Titel Internatschonaler Meester in dat Johr 1957. He hett de jugoslaawsch Mannschap bi de Schacholympiade 1960 in Leipzig vetreden (+5 =5 -3). De Mannschap beleg an'n Enn'n Platz 3. In dat sülvig Johr belegg he bi de jugoslaawsch Meesterschapen den tweeten Platz.

An 20. August 2008 hebbt se hüm dood upfunnen, nahdem he bi’d Swemmen in den Jarun-See verschwunnen weer. 

## Weblenken
* Bertok up Chessgames.com
1475

## Wat passeert is
* Dat Krim-Khanat kümmt unner de Osmanen.
* Karl de Kühne brickt de Belagerung vun Neuss af un arvt Lothringen.

## Boren
* 6. März: Michelangelo, italieensch Künstler († 1564)

## Storven
* 6. Mai: Dirk Bouts, nedderlannsch Maler (* 1410–1420)
Bundsautobahn 253

De **Bundsautobahn 253** (Afk.: **BAB 253** oder **A 253**), de ok ünner den Naam *Horborger Ümfohren* bekannt wesen is, weer en lütte Autobahn vun veer Kilometer Läng in’n Süüden vun Hamborg.

De BAB 253 is mit dat düütsche Autobahnnett blots indirekt verbunnen, neemlich över de Wilhelmsborger Rieksstraat (B&nbsp;4, B&nbsp;75), de in’n Noorden vun’t Autobahnstück ahn Naht ansluten de. Se weer veersporig, man ich in’n Standard vun de Autobahnen utboot. De Verbinnen güng op de annern Siet ok wedder ahn Naht in de BAB&nbsp;252 över. As an’n 6. Oktober 2019 die ne’e Wilhelmsborger Rieksstraat in’n Oosten vun de olle Streck apen maakt worrn is, is de BAB 253 rünnerstoopt worrn un is nu Deel vun de B 75.

In’n Afsnitt twüschen de Winsener Straat un de Hörstener Straat gifft dat de eenzige Stratenkonstrukschoon vun Hamborg, de twee Stockwarken hett. Ünner de opstännerte ehmolige BAB 253 verlöpt hier de Hannobersche Straat.
## Opfohrten

## Weblenken

* Naue Streckenbeschrieven vun de A&nbsp;253
Mississippi

**Mississippi** betekent

* Mississippi, Stroom in de USA, de in’n Golf von Mexiko münnt,
* Mississippi, Bundsstaat in de USA,
* Mississippi County, twee Countys in de USA,
* Mississippi, Stroom in Kanada, de in’n Ottawa River münnt,
* Mississippi, See in Kanada,
* USS Mississippi, de Naam vun verschedene Scheep vun de US-Marine,
* *[[Mississippi (Film)|Mississippi]]*, Film ut dat Johr 1935,
* Mississippi, Rock-Band ut Australien.
1481

## Wat passeert is
* 
## Boren
* 

## Storven
* 3. Mai: Mehmed II., osmaanschen Sultan (* 1430)
* 21. Mai: Christian I., König vun Däänmark 1448–1481 (* 1426)
1482

## Wat passeert is
* Turin warrt Residenz vun dat Huus Savoyen
## Boren
* 

## Storven
* Federico da Montefeltro, Hartog vun Urbino, italieenschen Condottiere (* 1422)
* Hugo van der Goes, en vun de Malers vun de Fläämschen Primitiven (* 1435/1440 rüm)
1487

## Wat passeert is
* August: Bartholomeu Diaz föhrt up sien Reis na dat Kap vun de Gode Hoop vun Lissabon af.

## Boren
* 10. September: Giovanni Maria Ciocchi Del Monte, laterhen Paapst Julius III. († 1555)

## Storven
*
Swieg still, Jung

**Swieg still, Jung** is en Theaterstück för acht Personen (veer Froonslüüd, veer Mannslüüd), dat vun Fitzgerald Kusz op Fränksch as *Schweig, Bub!* schreven worrn is un dat Walter A. Kreye in’t Plattdüütsche översett hett.

Toeerst opföhrt worrn is dat Stück an’n 6. Oktober 1976 in dat Schauspeelhuus Nürnberg mit Herbert Lehnert un Friedrich Schirmer as Speelbaas. Kusz hett dat Stück in sien Nürnberger Dialekt schreven. Dat is mit de Tied denn ok in en ganze Reeg annere Dialekten översett worrn. Op Plattdüütsch, Berlinsch, Hessisch, Swääbsch, Pälzisch, Rhiensch, Swiezerdüütsch, Öösterrieksch, Bairisch, Ruhrdüütsch, Sächsisch, Alemannsch un Fläämsch.

Kreye sien plattdüütsche Version is an’n 6. Oktober 1977 an de August-Hinrich-Bühn Ollnborg toeerst opföhrt worrn. En Version, de vun Cyriacks un Nissen bearbeidt worrn is, hett an’n 25. August 2008 an dat Ohnsorg-Theater sien Premier fiert.

Dat Stück hannelt vun de Kumfermatschoon (in de översett Versionen je na Region deelwies en Kommunion) vun en Jung. De Groten doot Supen un Freten, Schabbern un Strieden, blot de Jung kummt dor nich bi to Woord.
Tumbaga

**Tumbaga** (ok *Tumbago*) is en Legeeren, dat to’n gröttsten Deel ut Gold un Kopper besteiht. De Proportschoon vun’t Mischen is nich nipp un nau fastleggt, Kopper kann dorbi ’n Andeel vun bit to 70&nbsp;% hebben.

Tumbaga hett en sieteren Smöltpunkt un en gröttere Hard as Gold. Historisch weer de Legeeren vör allen in Ooltkolumbien un Middelamerika verbreedt. De Produkten ut disse Legeeren weern eenfach hitt maakt un dat Kopperoxid, dat dorbi tostannen keem, mit Süür vun Planten wegmaakt. Dorbi is op de Böverflach rein Gold torüchbleven. Op disse Oort sünd vele Saken vun de Indios maakt worrn, as to’n Bispeel dat Tumi un de Tunjos.

Op disse Oort un Wies hebbt de Minschen vun de Muisca (kiek bi Eldorado), de Tairona un de Sinu arbeidt. Dat geev twee Techniken vun’t Verarbeiten: Dat *Drieven un Hammern* un dat Geten na’t *[[Wassutsmöltverfohren]]*.
Vörarlbarg

**Vörarlbarg** () is en Bundsland vun Öösterriek. Vörarlbarg hett 367.048 Inwahners (Stand 31. März 2008) op 2.601,48 km². De Hööftstadt is Bregenz, de gröttste Stadt aver Dornbirn.

## Geografie

Vörarlbarg liggt in de Alpen. Dat Land reckt vun 395,23 m över’n Adria-Pegel an’n Bodensee bet 3.312 m ö. A. op’n Piz Buin.

### Navers

Vörarlbarg grenzt in’n Noorden an dat düütsche Bundsland Bayern. In’n Oosten liggt dat öösterrieksche Bundsland Tirol, in’n Süden de Swiezer Kanton Graubünden un in’n Westen dat Förstendom Liechtensteen un de Swiezer Kanton St. Gallen.

## Historie

As Bundsland grünnt worrn is Vörarlbarg 1918. Dat dee in disse Form al siet 1861 bestahn. An’n 11. Mai 1919 hebbt se in Vörarlbarg afstimmt, wat se mit de Swiez verhanneln wullen, dat Vörarlbarg sik de Swiez ansluten dee. 80 % vun de Wählers hebbt seggt, dat se verhanneln schullen. 1938 hebbt de Natschonalsozialisten na’n Ansluss vun Öösterriek Vörarlbarg tohoopleggt mit Tirol un dor den Gau Tirol-Vörarlbarg vun maakt. De is 1945 na dat Enn vun’n Natschonalsozialismus wedder oplööst worrn un Vörarlbarg is wedder sülvstännig worrn.

### Inwahnertall

## Politik

Landeshauptmann is siet 1997 Herbert Sausgruber vun de ÖVP. De 36 Sitten in’n Landdag verdeelt sik siet de Wahl vun 2004 so:

* ÖVP 21
* SPÖ 6
* FPÖ 5
* Gröne 4

### Delen

Vörarlbarg deelt sik op in veer Bezirke:

* Bezirk Bregenz
* Bezirk Dornbirn
* Bezirk Feldkirch
* Bezirk Bludenz

## Spraak

Amtsspraak is jüst as överall in Öösterriek Hoochdüütsch. Vun’n Dialekt her warrt ans Vörarlbargsch snackt, wat en Deel vun de alemannsche Dialektgrupp is. Dormit grenzt sik dat Bundsland vun’n Rest vun Öösterriek af, de baiersche Mundoorden snackt.

## Weblenken

* Websteed vun Vörarlbarg (hoochdüütsch)
1497

## Wat passeert is
* 8. Juli: Vasco da Gama föhrt vun Portugal los na Indien.
* 20. November: De Seefohrer Vasco da Gama söcht den Seeweg na Indien un kummt bi dat Kap vun de Gode Hoop langs.
* Jean Cabot kummt as eersten Europäer na Nova Scotia.

### Kultur

Sebastian Brant sien *[[Narrenschipp]]* vun 1494 kümmt in en latiensche Utgave as *Stultifera Navis* in Strassborg rut. En middelnedderdüütsche 
Utgave warrt mit den Titel *Dat narren schyp* vun Hans van Ghetelen in Lübeck druckt.

## Boren
* 16. Februar: Philipp Melanchthon, düütsch Philoloog, Philosoph, Humanist, Theoloog, Lehrbookschriever, neelatiensch Dichter un Reformater († 1560)

## Storven
Wittörp

**Wittörp** betekent

* Wittörp, Gemeen in’n Landkreis Lümborg, Neddersassen,
* Wittörp, Oort in de Stadt Niemünster, Sleswig-Holsteen,
* Wittörp, Oort in de Stadt Visselhöövd in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

**Wittörp** is de Familiennaam von

* John Wittörp, düütschen Politiker,
* Hinrik vun Wittörp, Bischop vun Ratzeborg.
Boubacar Sanogo

**Boubacar Sanogo** (* 17. Dezember 1982 in Dimbokro) is en ehmalger Footballspeler vun de Elfenbeenküst. Toletzt speel he för den VSG Altglienicke

## Sien Weg as Footballer
### In’n Vereen
Toeerst hett Sanogo as Störmer in de Elfenbeeküst bi Siroco FC San Pedro speelt. Denn is he na Tunesien gahn un hett bi Espérance Sportive de Tunis ünner Verdrag stahn. 2002 föhr sien Weg na de Vereenigten Araabschen Emiraten. Dor hett he bit 2005 bi Al Ain Club ut Abu Dhabi speelt. Dor hett he in 54 Spelen 43 mol drapen un in dat Johr 2003 de AFC Champions-League wunnen. To de Speeltied 2005/2006 is he na Düütschland kamen un bi den 1. FC Kaiserslautern en Verdrag bit 2009 unnerschreven. Glieks in sien eerst Speel för Lautern hett he gegen Duisborg sien eerst Bundsliga-Door maakt. Dor is he denn en vun de Pälzer ehre wichtigsten Speler wurrn. De Lüde müchen em bannig lieden un geven em de Ökelnaams „Bobbycar“ un „Bouba“. In’n Februar 2006 is he to’n besten Footballer vun’n Maand wurrn. 

To de Saison 2006/2007 güng he för en Aflöös vun taxeert 3,8 Mio. € na Hamborg. För den HSV hett he ok glieks in sien eerst Speel (gegen Werder Bremen) in den DFB-Ligapokal en Door schaten. Ok in sien eerst Bundsliga, sien eerst DFB-Pokal- un sien eerst Champions-League-Speel för den HSV hett he jedet Mol drapen. De Rest vun de Saison weer denn avers nix. 

To de Speeltied 2007/2008 hett he na Bremen to den SV Werder wesselt. He scholl an Miroslav Klose siene Steed treden. De weer to’n FC Bayern München gahn. In Bremen hett he en Verdrag bit 2011 unnerschreven. Ok bi Werder hett he glieks in sien eerst Speel drapen. Dat weer dat 1:0 vun Werder gegen Eintracht Bruunswiek in de 1. Runn vun’n DFB-Pokal. Man later is he in de twede Rege vun de Störmers bi den SV Werder afglitscht. Stammspelers in’n Storm sünd Claudio Pizzarro un Markus Rosenberg ween. Sanogo hett mit Hugo Almeida üm den drüdden Platz streden. Amenne hett he den SV Werder verlaten un an'n 20. August 2009 en Verdrag bi den franzööschen Vereen AS St. Etienne unnerschreven. 

### Natschonalmannschop
In’n Harfst 2006 is Sanogo to’n eersten Mol för de Natschonalmannschop vun de Elfenbeeküst beropen wurrn. Dor mutt he sik gegen de starken Diedier Drogba, Salomon Kalou un Abdul Kader Keita dörsetten. 

Bi de Afrikameesterschop 2008 hett he mit siene Mannschop dat Speel um Platz 3 schafft. Man, ofschoonst he twee Doren in dat „lüttje Finale“ schaten hett, is sien Team denn doch bloß Veerten wurrn. 

## Wat he schafft hett
*AFC Champions League-Winner 2003 mit Al Ain Club

## Borns


## Weblenks
* Werder.de – Över den Speler
Wittörp (Landkreis Lümborg)

**Wittörp** () is en Gemeen in’n Landkreis Lümborg in Neddersassen. Wittörp hett  op 11,99&nbsp;km². To de Gemeen höört ok de Oortsdeel Up de Heid (hoochdüütsch *Neu-Wittorf*).

## Geografie

De Gemeen liggt süden vun de Elv in de Lümborger Heid. Dicht bi Wittörp deit de Ilmenau langsfleten

## Geschicht

Wohrschienlich to Enn vun dat eerste Johrdusend n. Chr. hebbt sik Minschen hier op en Geestinsel ansiedelt un dat Dörp begrünnt. Dat eerste Maal in de Oorkunnen kummt de Oort in en Rieksoorkunn vun Hinrik II. an’n 2. November 1004 ünner den Naam *Uuitthorp* vör.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Winsen in’n Kanton Winsen höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Amtsvaagdie Bewick in dat Amt Winsen tohöört. Blots in de Tied von 1852 bet 1859 weer de Oort kort in dat Amt Parrns. Na 1885 weer Wittörp in’n Kreis Winsen. 1932 is dat Dörp Deel von’n Kreis Horborg worrn. Mit dat *Gesett över de Neegliederung von de Gemenen in’n Ruum Lümborg* (Gemeenreform in Neddersassen) is de Gemeen to’n 1. März 1974 in’n Landkreis Lümborg wesselt. Siet 1974 höört dat Dörp ok to de Samtgemeen Bewick.

### Inwahnertall

### Religion

Wittörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Peter-un-Paul-Kark in Bewick.

För de Kathoolschen is de Marien-Kark in Lümborg tostännig.

### Wapen

Dat Wapen wiest dree sülvern Fisch, de na baven kiekt, op en roden Dweerbalken op sülvern Grund. Dat Wapen hett de ole Gemeen 1938 beslaten. Dat is dat Wapen vun de utstorvene aadlige Familie vun Wittörp, de hier fröher ehren Sitt harr.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Ganz in’n Oosten up de Heid löppt vun Noordwest na Süüdoost de Bundsstraat 4 langs, de vun Winsen kummt un na Bewick wiedergeiht. In Wittörp sülvs geiht de Kreisstraat 31 na Süden af, na Bewick, un de Kreisstraat 12, de na Oosten, na Sankt Dionys, geiht. Denn gifft dat noch en lüttjere Straat, de na Noorden löppt, över de Ilmenau röver un na Horborg to. Verbunnen warrt Wittörp un de Heid mit de Hauptstraat, wat toglieks de Kreisstraat 33 is.

## Kultur

Ok wenn vun de ole Heid kuum wat nableven is, fiert Wittörp siet 1955 elk Johr sien Heidblödenfest.

### School

Wittörp hett en egen Kinnergoorn. Op Grundschool gaht de Kinners na Handörp.

## Footnoten
Intermediär (Genetik)

De Utdruck **intermediär** (vun’t lat. *intermedius* „de Dortwüschenliggen“) warrt in de Genetik to’n Beschrieven vun’n Arvgang bruukt.

In de Genetik warrt ünnerscheedt twüschen dominant/rezessiv un intermediär Verarven. Beide Mööglichkeiten kamt vör, wenn dat Arvgoot heterozygot is, wenn also dat Gen för en sünnere Egenschop in twee ünnerscheedliche Oorden (Allelen) vörliggt. Bi den dominant/rezessiven Arvgang sett sik alleen dat dominante Allel dör (in’n Phänotyyp). Man, bi den intermediären Arvgang, warrt de Egenschoppen mitenanner vermischt un en Markmol entsteiht, wat vun beide Allelen tohopen billt warrt. En Plant, dat en Arvinformatschoon för rode as ok för witte Blöden hett, warrt na en intermediären Arvgang en rosa klöörte Blööt opwiesen.
Sugellsen

**Sugellsen** is ene Gemeen in dat Bundsland Neddersassen in Düütschland. Se liggt in den Landkreis Lümborg un hett  op en Rebeet vun 18,46&nbsp;km². To de Gemeen höört de Öörd Sugellsen un Hilligendal.

## Weblenken

* Websteed vun de Gemeen (hoochdüütsch)
1502

## Wat passeert is
* 13. September: In Livland winnt de Düütsche Orden unner sien Grootmeester Wolter vun Plettenberg in de Slacht an den Smolinasee över de Russen unner Zar Iwan III.. 
* Moctezuma II. warrt nee Herrscher vun de Azteken
### Dat eerste Maal in’n Oorkunnen
* Boosbüll

## Boren
* 

## Storven
1503

## Wat passeert is
* 22. September: Francesco Todeschini Piccolomini wurrd to'n Paapst wählt un kriggt de Paapstnaam Pius III.
* 1. November: Giuliano della Rovere wurrd Paapst un kriggt den Paapstnaam Julius II.
* 10. Mai: As siene Scheepe vun'n Kus afkamen sünd, finnt Christoph Kolumbus de Kaimaninseln in de Karibische See. 
* Sansibar kümmt to Portugal

## Boren
* 10. März: Ferdinand I., Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek vun Düütsche Natschoon († 1564)

## Storven
* 18. August: Alexander VI., Paapst (* 1431
* 18. Oktober: Paapst Pius III. (* 1439)
1508

## Wat passeert is
* 

## Boren
* 30. November: Andrea Palladio, italieensch Architekt († 1580)

## Storven
Kind (Mehrdüdig Begreep)

**Kind** betekent

* Kind, in’n Tosamenhang mit Minschen en junge Person,
* Kind, en fröhere äthiopische Längeneenheit,
* Kind, in en Boom in de Graphentherorie en ünnerordent Knütten, de direkt op’n Knütten opfolgt.

**Kind** is de Familiennaam von

* „Kind vun Brabant“ (1247–1308), Landgraaf vun Hessen,
* Adolfo Kind (1848–1907), Swiezer Chemieingenör un Skipioneer,
* Carl Gotthelf Kind (1801–1873), düütsch Bargbotechniker,
* Johann Friedrich Kind (1768–1843), düütsch Schriever,
* Martin Kind (* 1944), düütsch Hotelier un Ünnernehmer,
* Rainer Kind (* 1943), düütsch Seismoloog,
* Richard Kind (* 1956), US-amerikaansch Schauspeler un Synchroonsnacker.
Langhium

Dat **Langhium** is in de Chronostratigrafie de drüdde Stoop vun’t Miozän oder Neogen un warrt ok as ünnerste Stoop vun’t middelere Miozän ansehn. Dat Langhium ümfaat den Tietruum vun 15,97 (±&nbsp;0,05) Millionen Johr bit 13,65 (±&nbsp;0,05) Millionen Johr vör nu. De Stoop folgt op dat Burdigalium un warrt vun’t Serravallium aflöst.

## Naam
De Naam vun de Stoop is vun de Landschop Langhe afleidt, de sik na Oosten vun’n Stroom Tanaro in de Provinzen Cuneo un Asti in’t noorditaliensche Piemont utwiet. De Stoop un de Naam weern 1864 vun den italienschen Geologen Lorenzo Pareto vörslahn un in de wetenschoppliche Literatur inföhrt. De Internatschonale Stratigrafische Kommischoon (ICS) hett opstunns noch keen offiziell Tyypprofil för disse Stoop fastleggt.

## Definitschoon
Dat ünnere Enn vun de Stoop warrt dör dat Insetten vun de Foraminiferen-Oort *Praeorbulina glomerosa* oder dör de Bövergrenz vun de magneetschen Polaritäts-Chronozoon C5Cn.1n fastleggt. De Wessel na dat folgen Serravallium warrt bestimmt dör dat eerste Opduken vun de Nanofossil-Oort *Sphenolithus heteromorphus*. Se liggt binnen de magneetschen Polaritäts-Chronozoon C5ABr.

## Literatur
*Lorenzo Pareto: Note sur la subdivision que l'on pourrait etablir dans les terrains de l'Apennin septentrional.. In: Bulletin de la Societé Géologique de France. série 2, 22: 210-277, Paris 1864 ISSN: 0037-9409.
*Felix Gradstein, Jim Ogg, Jim & Alan Smith: A Geologic timescale. Cambridge University Press 2004 ISBN 9780521786737

## Weblenken
* Deutsche Stratigraphische Kommission (Rgv.) (2002): *Stratigraphische Tabelle von Deutschland 2002*. ISBN 3-00-010197-7 - PDF (Groot)
*GeoWhen Database
*Norges Network of offshore records of geology and stratigraphy
*Overview of Global Boundary Stratotype Sections and Points (GSSP’s) vun Jim Ogg
Villarrobledo

**Villarrobledo** is en spaansche Stadt in de Provinz Albacete in de autonomen Region Castilla-La Mancha. Se hett 25.417 Inwahners op en Flach vun 861,25&nbsp;km². De dörsnittliche Hööch is 721&nbsp;m över NN.

## Weblenken

* Websteed vun de Stadt
1571

## Wat passeert is
* 20. Mai: In Rom sluut sik de Paapst mit Spanien un de Republik Venedig tohopen to de Hillge Liga gegen dat Osmaansche Riek. 
* 24. Mai: De Krimtataren brennt Moskau af
* 4. bit 13. Oktober: Up de Synood vun Emden warrt de Heidelbarger Katechissen as Bekenntnisschrift un Lehrbook for de Nedderlannen insett.
* 7. Oktober: Seeslacht vun Lepanto

## Boren
* 15. Februar: Michael Praetorius, düütsch Komponist († 1621)

**Ahn bekannt Datum:**
* Theodor Galle, nedderlandschen Koppersteker (op’n 16. Juli dofft, († 1633)

## Storven
* 25. März: Giovanni Animuccia, italieensch Komponist (* um un bi 1514)
1574

## Wat passeert is
* 30. Mai: Throonwessel in Frankriek. Up Karl IX. folgt sien Broder Hinrich III.. 
* Murad III. folgt up Selim II., (bekannt as Mest „de Dunne“) as Sultan vun dat Osmaansche Riek. 

## Boren
* 6. Mai: Giovanni Battista Pamphili, laterhenn Innozenz X., Paapst († 1655)

## Storven
*
1577

## Wat passeert is
* 13. Dezember: Sir Francis Drake föhrt vun Plymouth los. He will üm de ganze Welt rümseilen. 
* Dat Konkordienbook warrt tohopenstellt as eenheitlich Bekenntnisbook vun de luthersche Orthodoxie.

## Boren

* 28. Juni: Peter Paul Rubens, fläämsch Maler un Diplomaat († 1640)

## Storven
*
1578

## Wat passeert is

## Boren
* 9. Juli: Ferdinand II., Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek vun Düütsche Natschoon († 1637)

## Storven
*
1579

## Wat passeert is
* 17. August: In dat hüdige Honduras warrt de Stadt *Real de Minas de Tegucigalpa* grünnt. Mit korten Naam heet se Tegucigalpa un is hüdigendags Hööftstadt vun Honduras. 

## Boren

## Storven
*
Peter Niemeyer

**Peter Niemeyer** (* 22. November 1983 in Riesenbirk) is en düütschen Footballspeler. In'n Momang speelt he för den SV Werder Bremen in de Football-Bundsliga.

## Sien Weg as Footballer
 
### In’n Vereen
As he eerst 15 Johr oolt weer, is Niemeyer in de Nedderlannen to den FC Twente Eanske gahn. An’n 26. April 2003 hett he dor sien eerst Speel in de nedderlannsche Eerste Liga maakt. Later hett he dor alltohopen 106 mol speelt. 
Niemeyer is 1,91 m groot un wiggt 75 kg. Dor warrt he as en perfekten, leifigen un starken Afwehrspelerri um ankeken. Dat warrt seggt, he weer besunners goot in’t Lopen un bi de Tweekämpf. He speelt avers ok jummers wedder in dat defensive Middelfeld. 
Vun Düütschland ut hefft se dormols genau henkeken un Bayer Leverkusen un ok de SV Werder Bremen wullen em geern holen. Ok en nedderlannschen Klub weer achter em ran, dat weer Feyenoord Rotterdam. In’n Januar 2007 weer dat kloor un he güng na Bremen. De SV Werder möss en Aflöös vun 450.000 € betahlen. 

In dat eerste halve Johr bi Werder hett he bloß dree Mol speelt un ok an’n Anfang vun de Saison 2007/2008 hett he dat nich schafft, in dat eerste Team mit to spelen, ofschoonst in dat Middelfeld Torsten Frings, Tim Borowski un Carlos Alberto verletzt weern un Leon Andreasen vunwegen ene Rode Kaart nich mitspelen dröff. För de Gruppenspelen vun de Champions-League is he noch nich mol anmellt wurrn. As denn ok noch Frank Baumann utfallen dö, hett eerst mol Martin Harnik den sien Platz innahmen. Man in de Halftied vun dat Speel gegen den VfL Wulfsborg is Niemeyer denn för Harnik bröcht wurrn un hett so goot speelt, dat he an’n neegsten Speeldag gegen Arminia Builefeld vun Anfang an up’n Platz weer. Niemeyer hett bi den 8:1-Sieg vun siene Mannschop to dat 1:0 drapen. Dat weer in sien föfften Bundsliga-Speel sien eerst Door. Man denn is he al in de 33. Minuut verletzt wurrn un möss Platz maken för Clemens Fritz. 2010 is he utlehnt wurrn un speelt nu bi Hertha BSC Berlin.

### Natschonalmannschop
Niemeyer hett sess Mol för de düütsche U-21 speelt. Bi de U-21-Europameesterschop in Portugal 2006 hett he twee mol mitmaakt. 

## Weblenks
* Werder.de – Över den Speler
Suharto

**Haji Mohamed Suharto** (nah de olde Orthographie *Soeharto*; * 8. Juni 1921 in Kemusuk bi Argamulya up Java, Indonesien; † 27. Januar 2008 in Jakarta) weer en indoneesch Politiker un Kostrad-General, de vun 1967 bit 1998 regeerend Präsident vun sien Land weer.

Suharto weer General un stunn an de Spitz vun en Militärputsch in dat Johr 1965, mit de se domols Achmed Sukarno stört hebbt. Siet 1966 Baas vun de Regeeren, weer Suharto af 1967 de amteerend Staatschef. An’ 27. März 1968 wurr he ok ofiziell Präsident. Dit Amt hett he bit 1998 utöövt. Üm de Afkehr vun de linksnatschonalistische Politik vun sien Vörgänger to ünnerstrieken, proklameer de nee Machthaber den Anfang vun en *"Nee Ordnung"*.

To sien Amtstied wies sück Suharto internatschonal apen un hett kein Versöök makt, sien Land to isoleeren. He hett eng mit den Westen un insbsünnere mit de USA tosommenarbeidt. 1970 un 1991 hett he ok Düütschland besöcht. 

In de Binnenpolitik wies Suharto en anner Gesicht. Hart hett he jeglich Oppositschoon utschalt. Nahdem he an de Macht keem sünd woll tüschen 400.000 bit 1 Million Kommunisten un regeerenskritisch Studenten umbrocht wurrn, so hett man schätzt. To glieker Tiet vun ok de Völkermord an de Chinesen in Indonesien statt.

In Suharto sien Herrschapstiet fallen dorto de völkerrechtswidrig Besett von Oosttimor 1975. Bi dat denn folgend Massaker keemen mehr as een Drittel vun de Bevölkerung um. Ok in de Provinz West-Neeguinea, de in „Irian Jaya“ umnömmt wurr, hett he wüüt, as he de Papua dor wegdreben hett. Dorför hett he denn moosleemisch Indonesier dorr in sett, de dat Land wertschaplich utbeuten kunnen. 

Suharto hett sück mehrfach mit islamisch Gruppen tosommen dahn, aber denn ok weer fallen laten. In sien Amtstiet mussen all politisch Parteien dat Prinzip vun de Pancasila anerkennen, dat dee Rechte vun anner religionen neben den Islam sekerstellen dee. Dat weer aber woll mehr up’t Papier, wiel dat immer weer swoor Övergrepen tegen religiöse Minnerheeten geev. 

Nah lang anhollen Studentenprotesten muss de siet över 30 Johr herrschend Suharto an’ 21. Mai 1998 torüchtreden. Toför weer dat noch mal to en Pogrom an de chinesisch Minnerheit kommen, dat vun sien Schwegersöhn Prabowo Subianto organiseert wurrn sall hemm. Nee Präsident wurr denn de vun hüm as Nahfolger utsöcht Bacharuddin Jusuf Habibie.

Nah dat Enn’n vun sien Regime wurr he wegen Korruptschon vör Gericht stellt. Se hebbt hüm vörhollen, dat he mindst 571 Millionen US-Dollar an apenlich gelder veruntruet hett. Dat Verfohren hebbt se denn wegen sien Gesundheit instellt. 

Suhartos Dochter *Siti Hediati Harijadi* is mit Prabowo Subianto verheiraadt. 

An’ 27. Januar 2008 is Suharto nah en lang Krankheit in en Krankenhaus in de Hööftstadt Jakarta storven. An de folgend Dag wurr he in Surakarta mit militärisch Ehren bestattet.

## Literatur
* *Soeharto: Gedanken, Worte und Taten. Eine Autobiograhie aufgrund von Schilderungen gegenüber G. Dwipayana und Ramadhan K.H.*, deutsche Übersetzung: Thomas Zimmer, herausgegeben von Berthold Damshäuser, Druck und Verlag: PT. Citra Lamtoro Gung Persada, Jakarta 1994, ISBN 979-8085-01-9

## Enkeld Nahwiesen
1586

## Wat passeert is
*

## Boren
* 

## Storven
* 25. Januar: Lukas Cranach de Jüngere, düütsch Maler, Söhn vun Lukas Cranach den Ölleren (*1515)
1588

## Wat passeert is
* 28. Mai: De eersten Scheepe vun de Spaansche Armada fohrt vun Lissabon ut na den Kanal vun England. De Rest vun de Flott folgt in de beiden neegsten Dage na. 
* 29. Juli: De Flott vun England winnt de grote Seeslacht gegen de Spaansche Armada. 

## Boren
* 

## Storven

* Sinan, osmaansch Ingineur un Architekt (* 1489)
1589

## Wat passeert is
* 1. August: De Mönk vun de Dominikaners, Jacques Clément, stickt mit sien Mest up den franzööschen König Hinrich III.. De Angrieper warrt vun Wachtlüde, de gau hento kaamt, an'e Siet bröcht, man de König kämpft üm sien Leven. 
* 2. August: De franzöösche König Hinrich III. starvt an de Wunnen vun den Anslag, de em een Dag tovören toföögt wurrn sünd. Domit höört dat Huus Valois up to regeern. Dat Huus Bourbon kümmt mit Hinrich IV. up den Throon. He is en Hugenott.
* De Anföhrer vun de kathoolsche Liga, Charles de Guise röppt *Charles de Bourbon* unner den Naam Karl X. to'n neen König vun Frankriek ut, dormit keen Protestant König vun Frankriek warrt.

## Boren
* 3. März: Gisbert Voetius, reformeerten Theologen († 1676)

## Storven
1592

## Wat passeert is
* 30. Januar: Ippolito Aldobrandini wurrd to'n Paapst wählt un gifft sück de Naam Clemens VIII.
* De Japaners nehmt Pjöngjang in. 
* Petrus Plancius maakt ene Weltkoort apentlich, de *Nova et exacta Terrarum Tabula geographica et hydrographica*.

## Boren
* 22. April: Wilhelm Schickard, düütsch Astronom un Mathematiker († 1635)

## Storven
Harry Melling

**Harry Arthur David Melling** (* 13. März 1989 in London) is en engelschen Schauspeler, de dör sien Rull as *Dudley Dursley* in mehrere Harry-Potter-Filmen bekannt worrn is.

Melling is en Vedder vun den Schauspeler Sam Troughton, de wedder en Brodersöhn vun Michael Troughton un David Troughton is. Butendem is dat de Enkel vun Patrick Troughton (Doctor Who).

In de Filmen vun de Harry-Potter-Reeg müss Harry Melling jümmer en Fettantog drägen, dat he mööglichst so utsehn de as de dicke *Dudley Dursley* ut de Romanen. 

## Filmografie

## Weblenken
*
Newell

**Newell** betekent

* Newell, Oort in Alabama, USA,
* Newell, Oort in Iowa, USA,
* Newell, Oort in Pennsylvania, USA,
* Newell, Oort in Süüd Dakota, USA,
* Newell, Oort in West Virginia, USA,
* Newell’s Old Boys, argentiensche Footballmannschop,
* Newell Rubbermaid, US-amerikaansch Hersteller vun Konsumgöder,
* (2086) Newell, en Asteroid vun’n Hööftgördel.

**Newell** is de Familiennaam von

* Alan C. Newell (* 1941), eirsch-US-amerikaanschen Mathematiker,
* Alex Newell (* 1992), US-amerikaanschen Schauspeler un Sänger,
* Allen Newell (1927–1992), US-amerikaanschen Informatiker un Psycholoog,
* Andrew Newell (* 1983), US-amerikaanschen Skilanglöper,
* Anicka Newell (* 1993), kanaadsche Staffhoochspringerin,
* Barbara W. Newell (* 1929), US-amerikaansche Weertschopswetenschopperin,
* Edward T. Newell (1886–1941), US-amerikaanschen Numismatiker,
* Frederick Buckley Newell (1890–1979), US-amerikaanschen Theoloog un Bischop,
* Gabe Newell (* 1962), US-amerikaanschen Programmerer,
* George Newell (* 1997), engelschen Footballspeler,
* Gordon F. Newell (*Gordon Frank Newell*; 1925–2001), US-amerikaanschen Physiker,
* Harlan W. Newell (1916–2012), US-amerikaanschen Offzeer,
* Jasper Newell (* 2002), US-amerikaanschen Schauspeler un Synchroonspreker,
* Joe Newell (* 1993), engelschen Footballspeler,
,
,
* Norman Newell (1919–2004), brietschen Musikproduzent,
* Norman D. Newell (1909–2005), US-amerikaanschen Paläontoloog un Zooloog,
* Patrick Newell (1932–1988), brietschen Schauspeler,
* Peter Newell (1862–1924), US-amerikaanschen Teekner un Illustrater,
* Peter Newell (1915–2008), kanaadschen Basketballtrainer,
* William Augustus Newell (1817–1901), US-amerikaanschen Politiker.

Kiek ok bi: Newell Township.