Orion (Steernbild)

De **Orion** is een vun de 88 modernen Steernbiller un liggt in de Neeg vun’n Himmelsäquater.

## Utsehn
Dat Steernbild Orion liggt twüschen Eridanus un Eenhoorn op den Himmelsäquater, woneem he vun Düütschland ut vun’n laten Harvst bit to’n Anfang vun’t Fröhjohr to sehn is. Orion is dat Wintersteernbild, dat an dullsten opfallen deit, vun wegen de grote Tall vun helle Steerns un jemehr Anorden, de licht to marken un to finnen is.

Dorstellen schall dat Steernbild en mythischen Jager: De Steerns Beteigeuze, de ok to dat Winter-Dreeeck, höört un Bellatrix (γ Orionis) billt de Schuller, Rigel, de ok en Eckpunkt vun’t Winter-Sösseck is, un Saiph (κ Orionis) stellt de Fööt dor. An’n opfalligsten is aver de Reeg vun dree helle Steerns in de Mitt vun’t Steernbild. Dat sünd Alnitak, Alnilam un Mintaka (ζ, ε und δ Orionis), de mitünner ok de *Dree Königen* nöömt warrt un den Gördel billt. De Steerns warrt ok as Jakobsstaff oder Jakobsledder betekent un leegt in en groten, hellen apenen Steernhopen Cr&nbsp;70.

Mit Utnahm vun Beteigeuze hebbt all Hööftsteerns vun Orion dat lieke Öller un lieke Tostandsgrötten. Dat düüdt dorop hen, dat se all to de lieken Tiet tostannen kamen sünd.

En wieter’t Markmol vun dat Steernbild is de opfallige Orionnevel, de al mit blot Oog to sehn is. De Emischoonsnevel mit de Beteken M&nbsp;42 hett de gröttste Flachhelligkeit an’n Himmel. Dor binnen kann en beobachten, woans sik ne’e Steerns billt. de Nevel ümgifft de Steerns θ¹&nbsp;Orionis (dat Trapez) un θ²&nbsp;Orionis in de Mitt vun de so nöömten „Swertbummelaasch“. Man, he is blots de lüchtend Tipp vun en bannig groten Wulkenkomplex vun Interstellar Materie, de sik vun uns weg utbreedt un dat hele Steernbild dörtütt. In’n Noorden vun M&nbsp;42 liggt de Emisschoonsnevel M 43, wat en Deel vun’n Orionnevel is un mitünner ok as *Lütt Orionnevel* oder ok as *de Mairans Nevel* betekent warrt.

De „Swertbummelaasch“ is en Keed vun Steerns, de sik vun Noord na Süüd ut 45&nbsp;, θ&nbsp; und ι&nbsp;Orionis tosamensett. In’n Noorden dorvun liggt de apene Steernhopen NGC&nbsp;1981.

Bito gifft dat noch den ruchweg 8° langen Bagen vun de swacheren Steerns π1, π2, π3, π4, π5 und π6 Orionis, de in verscheden öllere Dorsteller mol as en Küül oder Knüppel dorstellt warrt, mol as Bagen oder, as to’n Bispeel bi Albrecht Dürer as’n Ümhang. De Steern Heka (λ&nbsp;Orinis), de den Kopp vun Orion dorstellt, liggt in den apenen Steernhopen Cr&nbsp;69.

Ruchweg en half Grad süüdlich vun den linken Gördelsteern Alnitak is de beropene Peerkoppnevel mit de Beteken B&nbsp;33 to finnen. Dat is en Düsterwulk, de sik düütlich för den Emisschoonsnevel IC&nbsp;434 afteken deit.

Opletzt gifft dat in’n Orion noch den resenhaften Emisschoonsnevel *Barnard’s Loop*, de sik in en wieten Bagen vun ruchweg 12° Dörmeter vun Noorden her üm de Gördelsteerns tütt un in’n Süüden bis na Rigel ranrecken deit.

## Historie

Wieldat Orion so in’t Oog springen deit, weer den Steernbild al bi de öllerdomlichen Völkers ünnerscheedlich Bedüden bimeten:

De Sumerer segen in dat Steernbild en Schaap. Beteigeuze weer bi jem de „Armkuhl vun’t Schaap“, vunwegen dat dat Woort ut de Araabsche Spraak mitünner as Armkuhl översett warrt. De Ägypters dorgegen hebbt dorin en Afbild vun jemehrn Gott Osiris sehn.

De ollen Greken hebbt dat Steernbild as den groten Jager Orion ansehn. In de *[[Oden]]* vun Horaz, in de *[[Ilias]]* un de *[[Odyssee]]* vun Homer as ok in de *[[Aeneis]]* vun Vergil warrt Orion ansnackt.
Mach angahn, dat de Naam vun’t Steernbild al öller is as de greeksche Mythologie sülvst. Af un an warrt vermodt, dat sik de Naam vun’t Akkadische *Uru-anna* „Licht vun’n Himmel“ afleddt un later eerst vun de Greken övernahmen worrn is. En wietere Vermoden is, dat de Greken de Heldenfigur ut dat sumerisch-babyloonsch Epos üm Gilgamesch, den mythischen König vun Uruk, övernahmen hebbt.

De Germanen hebbt in dat Steernbild en Ploog sehn. Bi de Wikingers weer dat dorgegen faken as de Gott Thor interpreteert, de dör en Stroom waadt un den an sien Gördel hangen Gott Loki doröver tütt.

In’t olle China weer dat Steernbild een vun de 28 chines’schen Deerkrinkteken, de *Xiu* 宿. Dat warrt as *Shen* 參 betekent, wat „dree“ heet un wohrschienlich mit de dree Gördelsteerns to doon hett.

För de Inwahners vun de Eilannen in de Süüdsee stell dat Steernbild en Kriegsboot dor.

## Mythologie
Över dat Leven un dat Wirken vun Orion gifft dat in de greekschen Mythologie ünnerscheedliche Vertellen:

So schall he to’n Bispeel de Söhn vun den Seegott Poseidon wesen hebben, de dat Eiland Chios vun wilde Beester free maakt hett. Nadat he sik aver an Merope, de Dochter vun den König Oenopion vergahn harr, is he vun ehrn Vadder to Straaf blennt worrn. Orion wanner denn blind na’n Oosten üm sik vun de Strahlen vun de Sünn helen to laten. Eos, de Göddin vun’t Morgenroot, hett sik op’n Slag in em verleeft, man Artemis, de keusche Göddin vun de Jagd, hett er den jungen Kerl nich günnt un schööt em mit’n Piel doot. Orion un de Plejaden sünd an’n Himmel verewigt worrn. De Plejaden ünner den Naam *Sövensteerns*.

Na en annere Vertellen wull Artemis nich mehr länger keusch wesen, vun wegen, dat se in Orion verleeft weer. Ihr Tweeschenbroder Apollon wull dat aver nich tolaten un hett en List anwendt. He hett sien Süster betüdelt, dat se sik in’t Bagenscheten öven un op de Seebülgen telen schüll, jüst as Orion dor swemmem de. Dorbi is Orion drapen worrn un doot bleven. In eher Truer hett Artemis ehrn Leefsten an’n Himmel sett.

Wedder en annere Vertellen seggt, dat Orion dormit prahlen de, dat he de gröttste Jager vun de Welt weer. Man, dat weer Hera, de Ehfro vun Zeus nich na de Mütz. Dorüm schick se en Skorpion, de Orion dör en Steek mit’n Giftprickel dood maken schüll. Zeus hett dorophen beid an’n Himmel sett. Wenn in’n Oosten dat Steernbild Skorpion opgahn deit, mutt Orion den Himmel na’n Westen verlaten. Dordör staht de beiden Gegners nienich tosamen an’n Himmel.

## Objekten

### Steerns

Bellatrix (γ Orionis) is de drütthellste Steern in’n Orion. Dat is en blau lüchten Steern ungefähr 243 Lichtjohr wiet weg. He hett de 4.000fache Lüchtkraft vun uns Sünn. De Naam is latiensch un bedüüt „Kriegersche“.

Alnilam (ε Orionis) is de middelste vun de Gördelsteerns. Dat is en blauwitten Överrees in’n Afstand vun ruchweg 1.342 Lichtjohren. De Naam kummt ut dat Araabsche un heet „Perlsnoor“

### Dubbel- un Mehrfachsteerns

Ofschoonst Rigel (β&nbsp;Orionis) wiet vun uns weg ist, neemlich ruchweg 779 Lichtjohren, is dat de sövthellste Steern an’n Nachthimmel. Dat is in Wohrheit nich blots een Stern, man en Dubbelsteernsystem. De Hööftsteern is en blauen Rees, de söventeihn mol de Masse, sösstig mol den Dörmeter un 40.000 mol de Lüchtkraft vun uns Sünn hett. Dormit is dat een vun de lüchtstarksten Steerns in uns Melkstraat. In’t Teleskop kann een den Begleidsteern sehen, de ruchweg de 6. Gröttenklass hett. Em to sehn is aver nich licht, wieldat de Hööftsteern mit de schienbor Helligkeit vun 0,1m den lütteren Steern överstrahlen deit. De Hööftsteern pulseert licht, wobi sik de Helligkeit över en Tiet vun 25 Daag üm 0,03 bit 0,3m ännert. De Naam is ooltaraabsch un bedüüt „de linke Foot“.

De linke Gördelsteern Alnitak (ζ Orionis) is en Dreefachsteernsystem in’n Afstand vun 817 Lichtjohren. En Begleider vun de 4. Gröttenklass kann al in en lütt Teleskop sehn warrn. De araabsche Naam heet „Gördel“.

Ok de rechte Gördelsteern Mintaka (δ Orionis) is en Dreefachsteern. Dat System is ruchweg 916 Lichtjohren wiet weg. In’t Teleskop kann en lütten Begleider vun 6,9m sehn warrn. De Hööftstern hett sülvst 2,2m un hett noch en wieteren Begleider banig dicht bi. De kann aver blots spektroskoopsch nawiest warrn.

### Ännerlich Steerns

Beteigeuze (α&nbsp;Orionis) is en roden Överrees mit en Afstand vun 428 Lichtjohren. He hett ruchweg de föffteihnfache Masse un den 630fachen Dörmeter vun de Sünn. De sik de Steern in de Mitt vun’t Sünnsystem befinnen, weer he sik bit över de Marsbahn utbreden. Beteigeuze is en Sössfachsteernsystem, man de fief Begleidsteerns künnt in’n Teleskop nich sehn warrn, wieldat se to dicht an’n Hööftssteern staht. Se sünd blots spektroskoopsch natowiesen. De Hööftsteern is bito en ännerlichen Steern. Sien Helligkeit ännert sik över en Tiet vun ruchweg söss Johren. De Steern is an’n end vun sien Entwickeln ankamen un warrt villicht in de nächsten 100.000 Johren as en Supernova vun’n Tyyp II explodeeren. De araabsche Naam is in sien Oorsprung nich ganz klor, man dat künn so veel Bedüden as „Hand vun’n Middleren“ oder „Assel vun’n Middleren“.

### [[Messier-Kataloog|Messier]]- un [[New General Catalogue|NGC]]-Objekten

De Orionnevel, de sik ut M&nbsp;42 un M&nbsp;43 tosamensett, is ruchweg 1.400 Lichtjohren wiet vun uns Sünnsystem weg un tellt to de schönsten Objekten an’n Nachthimmel, de een sik bekieken kann. De is ok al in en Kieker as en Nevel to sehn. In en lütt Teleksop kann man de veer heelsten vun de Trapezsteerns ankieken un in en Teleskop af 10&nbsp;cm Apen sünd söss Steerns to sehn. Disse Steerns regt de Gaswulk dorüm to’n Lüchten an, de in’t Teleskop denn all de intressanten Details wiesen deit.

En anner’t bekannt Objekt in’n Orion is en Düsterwulk, de sik vör den Emisschoonsnevel IC 434 aftekent un vun wegen ehr Form as Peerkoppnevel betekent warrt. Ofschoonst sik de Wulk wiet utbreden deit, kann man ehr ok mit grote Teleskopen blots swor beobachten vun wegen de siete Flachhelligkeit. Blots Fotoopnahmen, de bannig lang belicht worrn sünd, wiest enkelte Strukturen.

## Kiek ok
* Steernbild
* Naams vun Steerns

## Websteden

* Foto vun Orion vun Jerry Lodriguss (engl.)
* Der himmlische Jäger vun Christian Pinter (dt.)
* Orion-Biller op sonnen-system.de