Georg Wilhelm Friedrich Hegel

**Georg Wilhelm Friedrich Hegel** (* 27. August 1770 in Stuttgart, Hertogdom Württemberg, Hillig Röömsch Riek; † 14. November 1831 in Berlin, Königriek Prüßen) weer en düütschen Philosophen. He geld as de wichtigste Denker för den Düütschen Idealismus. 

Hegel siene Philosophie will de ganze Würklichkeit mit al de unnerscheedlichen Formen, woans se sik wiesen deit un mit allens, wat dor in de Historie vun warrt, in en Systeem bringen un uutdüden. Se hett so dull up de Historie vun den Geist in’n Westen inwarkt, as anners bloots noch de Gedanken vun Platon, Aristoteles un Kant. Sien philosoophsch Wark „“ uut dat Johr 1807 is en vun de Warken, wat in de ganze Historie vun de Philosophie den gröttsten Infloot harrt hett. 

Hegel sien Wark deelt sik up in „Logik“, „“ () un de „“ (). Dor höört to’n Bispeel ook en „“ () mit to. 

Na Hegel sien Dood hefft sik siene Anhängers upspleten in ene „rechte“ un ene „linke“ Fraktschoon. De Hegelianers vun de rechte Siet, oder ok „Ooldhegelianers“, folgen Hegel siene Sporen na un bleven bi dat, wat he seggt harr. De annern vun de linke Siede, mit Naam vun „Junghegelianers“, harrn dor wat an ut to setten, dat Hegel siene Philosophie den Staat Stütt un Stöhn verlehnen dö. To de Ooldhegelianers höörn Lüde, as Eduard Gans un Karl Rosenkranz to, to de Junghegelianers tellt Ludwig Feuerbach oder Karl Marx. Sünnerlich bi Karl is de grote Inflood, de Hegel up em harr, düüdlik to seen. 

## Schriften
Heel dat Hegelsche Systeem faat de **'() (af 1816) tohope. Düt [[Nakieksel]] bringt Hegel sien Wärk in den Upbu hierna:

* I. **' (Wetenschop vun de Logik; 1812–1816, överarbeed 1831)
* II. **' (Natuurphilosophie)
* III. **' (Philosophie vun den Geist)

** **' (Phänomenologie vun den Geist; 1806/07; to Anfang as eerste Deel van enen froen Wärk, dat nich to Ende brocht worde)
** **' (Grundlinien för Philosophie vun den Recht; 1821)
** **' (Vörlesen över de Philosophie vun de Historie; 1822–1831, uut Notizen un Medschriften 1837 [[postum]] ruutgeven van [[Eduard Gans]])
** **' (Vörlesen över de Philosophie vun de Religioon; 1821–1831, uut Notizen un Medschriften 1837 postum ruutgeven van Philipp Konrad Marheineke)
** **' (Vörlesen över de Ästhetik; 1820–1829, uut Notizen un Medschriften 1837 [[postum]] ruutgeven van[[Heinrich Gustav Hotho]])
** **' (Vörlesen över de Historie vun de Philosophie; 1816–1818 in Jena , 1816–1818 in Heidelberg un 1819–1831 in Berlin, uut Notizen un Metschriften 1833–1836 postum ruutgeven van Karl Ludwig Michelet)

Schriften buten dat Systeem::

* **' (De Positiviteet vun de christlike Religioon; 1795/96)
* **' (Dat öldste Systeemprogramm vun den düütschen Idealismus; 1796/97, fragmentaarsch)
* **' (De Geist vun den Christendom un sien Schicksaal; 1799/1800)
* **' (De Verfaten vun Düütschland, 1800–1802)
* **' (Düt un Dat de bi’n hüdigen Philosopheren vörkaamt; 1801)
* **' (De Underscheed twischen den Fichteschen un Schellingschen Systeem vun de Philosophie; 1801)
* **' (Över dat Wesen vun de philosophsche Kritik; 1802)
* **' (Woans de gemene Minschenverstand de Philosophie nimt; 1802)
* **' (Verhoold vun Skeptizismus to de Philosophie; 1802)
* **' (Glöven un Weten 1803)
* **' (Woans de Wetenschop dat Natuurrecht behandelt; 803)
* **' (Wecker denkt abstrakt?, 1807)
* **' (Friedrich Heinrich Jacobis siene Warken'','' 1817)
* **' (Verhandelsn in de Versammeln vun den Landstännen in den Königriek Wurteemberg in’n Jare 1815 un 1816; 1817)
* **' (Solgers siene nalaten Schrivten un Breevwessel; 1828)
* **' (Hamann sien Schrivten; 1828)
* **' (Wat de Welthistorie as Grundlaag het un woans sik updeelt un woans Tieden up een folgt;  1830)
* **' (Över de engelsche Reformbill; 1831)

## Literatuur

### To Wärk un Persoon
**Inföörböker un Handböker**

* A. A. Piontkowski:  *Hegels Lehre über Staat und Recht und seine Strafrechtstheorie*, VEB Deutscher Zentralverlag, Berlin 1960
* Paul Cobben u. a. (Heruutgevers): *Hegel-Lexikon*. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2006, ISBN 3-534-16895-X.
* Dina Emundts, Rolf-Peter Horstmann: *G.W.F. Hegel. Eine Einführung* (= *[[Reclams Universal-Bibliothek]]* 18167). Reclam, Stuttgart 2002, ISBN 3-15-018167-4.
* Dietmar Dath: *Hegel. 100 Seiten*. Reclam, Leipzig 2020, ISBN 978-3-15-020559-4.
* Hans Friedrich Fulda: *Georg Wilhelm Friedrich Hegel*. Beck, Mönken 2003, ISBN 3-406-49445-5.
* Jean-Luc Gouin: *[https://www.editions-hermann.fr/livre/9782705696092 Hegel. De la Logophonie comme chant du signe]*. Québec et Paris, PUL et Hermann, 2018, ISBN 978-2-7056-9609-2.
* Dieter Henrich: *Hegel im Kontext.* Suhrkamp, Berlin 2010, ISBN 978-3-518-29538-0.
* Vittorio Hösle: *Hegels System. Der Idealismus der Subjektivität und das Problem der Intersubjektivität*. Meiner, Hamborg 1998, ISBN 3-7873-1336-2.
* Thomas Sören Hoffmann: *Georg Wilhelm Friedrich Hegel. Eine Propädeutik*. Marix, Wiesbaden 2004, ISBN 3-937715-01-0.
* Walter Jaeschke: *Hegel-Handbuch. Leben – Werk – Schule*. 3. Auflage, Metzler, Stuttgart 2016, ISBN 978-3-476-02610-1.
* Jürgen Kaube: *Hegels Welt.* Rowohlt Berlin, Berlin 2020, ISBN 978-3-87134-805-1.
* Alexandre Kojève: *Hegel. Eine Vergegenwärtigung seines Denkens*. Suhrkamp, Frankfurt an’n Main. 1975, ISBN 3-518-27697-2.
* Dean Moyar (Heruutgever.): *The Oxford Handbook of Hegel*. Oxford University Press, New York 2018, ISBN 978-0-19-935522-8.
* Georg Römpp: *Hegel leicht gemacht*. UTB, Stuttgart 2008, ISBN 3-412-20179-0.
* Herbert Schnädelbach: *G.W.F. Hegel zur Einführung*. 4, ergänzte Auflage, Junius, Hamburg 2011, ISBN 978-3-88506-352-0.
* Herbert Schnädelbach (Heruutgever): *Hegels Philosophie. Kommentare zu den Hauptwerken*. 3 Bänne, Suhrkamp, Frankfurt an’n Main 2000, ISBN 3-518-06587-4.
* Peter Singer: *Hegel: A Very Short Introduction*, überarbeitete Auflage, Oxford University Press, Nie Jork 2011, ISBN 978-0-19-280197-5.
* Charles Taylor: *Hegel* (= *Suhrkamp Taschenbuch Wissenschaft*, Band 416). Suhrkamp, Frankfurt an’n Main 1983, ISBN 978-3-518-28016-4.

**Biografien**

* Kuno Fischer: *Hegels Leben, Werke und Lehre*. Kraus, Nendeln 1973 (Nadruck van de Uutgaav 1911), ISBN  978-3-534-01075-2.
* Arseni Gulyga: *Georg Wilhelm Friedrich Hegel*. Reclam, Leipzig 1974
* Christoph Helferich: *Georg Wilhelm Friedrich Hegel*. Metzler, Stuttgart 1979
* Mechthild Lemcke, Christa Hackenesch (Heruutgever): *Hegel in Tübingen*. Konkursbuch, Tübingen 1986, ISBN 3-88769-021-4.
* Karl Rosenkranz: *Georg Wilhelm Friedrich Hegels Leben*. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1977 (Nadruck vun de Uutgaav Berlin 1844)
* Klaus Vieweg: *Hegel. Der Philosoph der Freiheit. Biographie.* Beck, Mönken 2019, ISBN 978-3-406-74235-4.
* Franz Wiedmann: *Hegel*. 20.Uplage, Rowohlt, Reinbeek 2003, ISBN 3-499-50110-4.

**Rezeptschoon**

* Christoph Halbig, Michael Quante, Ludwig Siep (Heruutgever): *Hegels Erbe*. Suhrkamp, Frankfurt an’n Main 2004, ISBN 3-518-29299-4.

## Weblenken
### Texte

* 
* Stammbook 1791–1794 (Universiteetsbibliotheek Tübingen, Signatuur Mh 858) online
* Vun’n Hegel-Instituut Berlin herutgeven Warken med frie’en Togang to de 
* Scan van Hegel siene Böker
* Hegel siene Vörlesungen to Ästhetik
* Digitaliseert Drucken: online

### Literatur
* Stanford Encyclopedia of Philosophy:
** 
** 
** 
* Johann Eduard Erdmann: ''Geschichte der Philosophie der Neuzeit von Descartes bis ins 19. Jahrhundert'', 1853.
*  

### Foren un Sellschoppen
* Internatschonale Hegel-Sellschop
* Discussion, Interpretations and Questions about Hegel
* Hegel-Archiv
* Hegel Society of Great Britain
* The Hegel Society of America
* Hegel-Wiki un Hegel-Projekt vun Kai Froeb
## Nawiesen