open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ohrensflucht

**Ohrensflucht** () is en Oort in de Gemeen Öberndörp (Samtgemeen Land Hadeln) in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

De Oortsdelen Ohrensfluchterdiek un Ohrensfluchtermoor billt twee separate Oortslagen.

## Geografie

Ohrensflucht liggt in de Masch an dat linke Över von de Oost. Na Westen to liggt Moor, an dat sik denn de Wingster Geest anslütt.

De Naveröörd sünd Braak in’n Noordoosten, Achthöbenerdiek in’n Oosten (op de anner Sied von de Oost), Hemm in’n Süüdoosten, Hemmoor un Westersood in’n Süden, Dobrook in’n Westen un Oostercaadwisch in’n Noordwesten.

## Historie

In de Oorkunnen kummt Ohrensflucht toeerst 1050 as *Arnefoleto* vör. 1083 is dat Dörp denn von Otto von Northeim an dat Klooster Harsfeld schenkt worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Ohrensflucht is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Öberndörp.

För de Kathoolschen is de St.-Ansgar-Kark in Warstood tostännig, de siet 2010 Deel von de Karkengemeen Hillig Geist in Stood is.

## Kultur

### Verenen

De Schützenvereen Ohrensfluchtermoor-Hemmoor is 1902 grünnt worrn.

## Infrastruktur

### Verkehr

De Dörpstraat von Ohrensflucht löppt in’n Westen an de Bundsstraat 73 ran, de denn in’n Noordwesten na Kumbarg un Oterndörp löppt un in’n Süüdoosten na Hemmoor/Warstood/Basbeek un Heckthusen. In’n Oosten löppt de Dörpstraat an de Kreisstraat 25 (Ohrensfluchtermoor), de denn in’n Noordoosten an’n Oostendiek langs na Öberndörp geiht.

Bahnhööv an de Nedderelvbahn sünd de Bahnhoff Wingst un de Bahnhoff Hemmoor.

## Footnoten
Dobrook

**Dobrook** () is en Oort in de Gemeen Wingst, Samtgemeen Land Hadeln in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

## Geografie

Dobrook liggt an’n Rand von de Wingst, de as Geestrügg ut de Ümgegend rutkickt. Na Oosten un Süden to liggt Moor, dat denn na de Oost hen in Masch övergeiht.

De Naveröörd sünd Watermöhl in’n Noorden, Oostercaadwisch in’n Noordoosten, Ohrensflucht in’n Oosten, Hemmoor un Westersood in’n Süüdoosten, Wittenmoor in’n Süüdwesten un Bargkamp un Westerhamm in’n Westen.

## Historie

Dobrook weer toeerst de Naam von’t Holt in’n Westen von dat Dörp. Dorvon hett de Oort jüstso as de hüdige Samtgemeen den Naam kregen.

### Inwahnertall

### Religion

Dobrook is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Nicolai-Kark in Kumbarg.

In Dobrook liggt dat Michaelis-Huus, dat as Kapell bruukt warrt un to de Nicolai-Kark höört. Dat Huus is 1989/1990 boot un an’n 29. September 1990 inwieht worrn. All twee Weken warrt dor Goddsdeenst fiert.

För de Kathoolschen is de Hillig-Krüüz-Kark in Oterndörp tostännig.

De Oort hett en egen Karkhoff.

## Kultur

De Naam von’n Oort is vondaag vör allen dör Dobrook-Riederturnier bekannt.

### Verenen

De Schützenvereen Dobrook is 1877 grünnt worrn.

## Infrastruktur

### Verkehr

An Dobrook löppt in’n Oosten de Bundsstraat 73 langs, de in’n Noordwesten na Kumbarg un Oterndörp geiht un in’n Süüdoosten na Hemmoor/Warstood/Basbeek un Heckthusen. Von de B&nbsp;73 dör dat Dörp dör un denn na Süüdwesten löppt de Kreisstraat 23, de in Wittenmoor an de Kreisstraat 21 ranlöppt. Na Noordwesten löppt de Kreisstraat na Watermöhl.

De nächste Bahnhoff is de Bahnhoff Wingst in Watermöhl an de Nedderelvbahn.

## Footnoten



## Weblenken
Dogma

**Dogma** betekent

* Dogma, Grundsatz in de Religion oder in en Wetenschop,
* Dogma 95, Manifest för Filmprodukschonen,
* *[[Dogma (Film)|Dogma]]*, Film ut dat Johr 1999,
* The Dogma, italieensche Power-Metal-Grupp.
Kenny Davern

**Kenny Davern** (* 7. Januar 1935 in Huntington, Long Island, New York; † 12. Dezember 2006 in Sandia Park in New Mexico) weer en US-amerikanischer Jazz-Klarinettist un Saxophonist (Sopran u. a.) vun den Dixieland Jazz un Swing.

Davern keem ut en zerrütt Öllernhuus un leev in negen Plegefamilien, bit he bi sien Grootmoder in  Queens upwassen dee, de en litauische Jödin weer, sien Vader weer dorgegen irisch-kathoolsch. He fung an sück för Jazz to interesseeren, nahdem he Swing-Musikers as Artie Shaw hören dee, vun präägend Infloot weer denn aber de Dixieland-Jazzmusik vun en Pee Wee Russell, den he ok in Eddie Condon sien New Yorker Club hören dee. Davern nehm klassischen Klarinettenünnerricht bi David Weber vun dat Orchester vun de *New York City Ballet*. 1951 speel he in Gigs mit Red Allen un gung 1953 mit de Big Band vun den Pianisten Ralph Flanagan up Tour. 1954 is he de Band vun Jack Teagarden bitreden. As de in Kalifornien touren wullen, de Musikergewerkschaft dorför aber verlangen, dat se sück dor söss Maand uphollen mussen, is he 1955 to de „Memphis Five“ vun Phil Napoleon wesselt. Mit de speel he in' Nick´s in Greenwich Village in New York, un buterdem mit Pee Wee Erwin un sien eegen Band „Washington Squares“. 1961 speel he mit de Band vun Ted Lewis in' *Roseland Ballroom* un 1962/3 mit den „Dukes of Dixieland“ (mit de he ünner annern en Gospel Album mit den *[[Clara Ward]] Singers* upnehm). Enn' vun de 1960er Johren speel he völ gemeensam in en Band mit den Pianisten Dick Wellstood in' „The Ferry Boat“ in Brielle, New Jersey (wat hüm so good gefull, dat he en Angebot utslahn hett bi de „Louis Armstrong All Stars“ mittospelen). Bekannt wurr he in de 1970er Johren mit de Band  „Soprano Summit“, de he mit Bob Wilber leiten dee – beid sünd sück toeerst up en vun Dick Gibson sien „Colorado Jazz Parties“ begegnet. Nah de Uplöösen vun de Band 1979 hett he meest blots noch Klarinett speelt. He is denn up Festivals uptreden (as dat Newport Jazz Festival, dat vun Nizza, Edinburgh un dat North Sea Jazz Festival), up Jazzpartys un mit de „New York Jazz Repertory Company“ ünner Dick Hyman. 1991 keem dat mit Wilber to en „Summit Reunion“. In den 2000er Johren nehm he eenig Alben up Arbors up, an de ünner annern Ken Peplowski un Tony DeNicola mitwarkt hebbt.  

1978 nehm he mit Steve Lacy (de he noch ut de Dixieland Szene vun de 1950er kennen dee), Paul Motian un Steve Swallow dat Free Jazz-Album „Unexpected“ up.

2001 wurr he Ehrendokter vun dat *Hamilton College* in Clinton in New York. Davern is an en Hartanfall in sien Huus in New Mexico storven.

## Weblenken
* Biografie bi GMN Jazz plus
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Süderhastedt

**Süderhastedt** (vun veele Süderhastedter ward uk kott **Hastedt** segg) is een Gemeen op de Geest in’n Kreis Dithmarschen in Sleswig-Holsteen.

To de Gemeen hört Niehof, Lüttenrood un Lüttenhastedt, de lieg neeg bi.

## Een poor Talen
Süderhastedt lich 11 m över Normalnull.
To de Gemeen höört 1574 ha Land.
In Süderhastedt wohnen in’n Dezember 2010 866 Lüüd.
De Postleittal ist 25727.
De Telefonvörwohl is 04830.
De Amtsverwaltung sitt in 25712 Booch/ Dithmarschen.

## Geschich
Süderhastedt is dat eerste Mol urkundlich nennt in Johr 1140.
In ole Urkunn un Opteekungen wor Süderhastedt eers Grotenhastede, Süderharstede, Süderhardstede, Karkstede un Heristede nennt. De Noom *Heristede* schull utdrücken, dat sick hier dat Heer versammelt har. In een Opteekung ut dat Johr 1347 ward Süderhastedt as Ketterstede opföhrt. Ut düssen Noom woor loder Hastedt; un to Ünnerscheedung to Nordhastedt keem man op Süderhastedt.

Bi de eerste beurkuunde Volkszählung in Johr 1803 hett man in Süderhastedt 238 Lüüt tellt, de sick op 50 Familien verdeelt haln un in 43 Hüüs wohnt hebb.

Dat öllste Gebüd in Süderhastedt is de Kark.

## De Kark

De Kark is 30 m lang un 8,70 m breet. Se heet St. Laurentius. De öllste Deel vun de Kark sünd de Muurn vun den Altarruum ut de Tied um 1140. De Kark is een Kulturdenkmol.

## Weblenken
* Websteed vun de Gemeend

## Enkeld Nahwiesen
Mephisto

**Mephisto** betekent

* Mephistopheles, Beteken för en Düvelsfigur in’n Fauststoff,
* Mephisto, literarische Figur ut Goethe sien Faust,
* *[[Mephisto (Roman)|Mephisto]]*, Roman vun Klaus Mann ut dat Johr 1936,
* *[[Mephisto (Film)|Mephisto]]*, Film na den Roman ut dat Johr 1981,
* Mephisto, Schohmarke ut Frankriek,
* Mephisto, Schachreekner-Marke siet 1983,
* Mephisto-Oordeel, Grundsatzoordeel ut dat Johr 1971 vun’t Bundsverfatensgericht,
* Mephisto 97.6, Lokalradio vun de Universität Leipzig,
* Mephisto, Heavy-Metal-Grupp ut Oostdüütschland.
1,1,1-Trichlorethan

**1,1,1-Trichlorethan** (fröhere Trivialnaam: **Methylchloroform**) is en cheemschen Stoff ut de Grupp vun de Chlorkohlenwaterstoffen. De Stoff is en Isomer to 1,1,2-Trichlorethan.

## Produkschoon
1,1,1-Trichlorethan warrt dör Chloreren vun 1,1-Dichlorethan herstellt. En annern Weg is dör Additschoon vun Chlorwaterstoff an 1,1-Dichlorethen.

## Egenschoppen
1,1,1-Trichlorethan is en Fletigkeit ahn Klöör mit en tyypschen etheerschen Röök, de vergliekbor is mit den Röök vun Chloroform. Mit Water is de Stoff kuum to mischen. Dormit is dat hydrophob un lipophil, de Dämp sünd sworer as Luft. As ok annere Chlorkohlenwaterstoffen is 1,1,1-Trichlorethan unbestännig gegenöver Licht, Luft un sünners Fuchtigkeit. Bestänniger warrt dat dör Togaav vun bit to 6&nbsp;% Dioxan oder 2-Butanol wiel de Produkschoon. Mit Alkali, Erdalkali un annere Metallpulvers reageert dat explosionsordig.

## Bruuk
Trichlorethan is de Utgangsstoff för de Synthees vun polychlorerte orgaansche Verbinnen dör Additschoonsreakschonen mit nich-sättigte Verbinnen. Sien Bedüden as Löösmiddel is bannig torüchgahn, siet kloor worrn is, dat de Stoff to dat Ozonlock bidrägen deit.

Vörher weer 1,1,1-Trichlorethan as Löösmiddel in Farven, Kleevstoffen un to’n Reinmaken vun metallsche Warkstücken, Glas un optische Reedschoppen insett. Dat kann ok in Korrekturfletigkeiten binnen wesen. To’n Bispeel bargt Tipp-Ex 1,1,1-Trichlorethan as Löösmiddel. Wegen de mööglichen Gefohr för de Gesundheit gifft dat dorvun aver ok en Afoort op Grundlaag vun Water.

## Sekerheit
De Dämp künnt de Sliemhüüt angriepen, ofschoonst de Stoff en minnere Toxizität opwiest as Tetrachlormethan. Lebber- un Nerenschadens sünd mööglich, wenn de Stoff in’n Lief opnahmen warrt. Trichlorethan, dat as Gas opnahmen warrt, warrt mit de Atenluft meist vullstännig wedder utscheedt. En lütten Deel warrt in’n Lief to Trichloretigsüür un Trichlorethanol verstoffwesselt. En Fruchtschaden is utslaten, wenn de MAK-Weert inhollen. As vele Löösmiddels wirkt 1,1,1-Trichlorethan op de Huut: Dat lööst so veel Fett ut de Huut, dat ok dat en Schaden maken kann. Wieter sleih dat ok de Atenweeg, de Verdauensweeg un de Ogen. Swinnel, Koppweh, Benüsseltheit bit hen to en Bewusstlosigkeit un annere Bregenstören künnt vörkamen.

Dör photocheemsche Vörgäng künnt in de Stratosphäär Chloratomen freesett warrn, de de Ozonschicht tweimaken künnt.

## Borns
Angelique Kerber

**Angelique Kerber** (* 18. Januar 1988 in Bremen) is en düütsch Tennisspelerin. Se speelt siet 2003 up de Profitour un in de Tennis-Bundsliga för den TC Radolfzell. Kerber hett neben de düütsch ok noch de poolsch Staatsbörgerschap. To Tiet (2012) wahnt se in Kiel. Hör bit nu gröttste Erfolge as Eenzelspelerin reck se 2016, as se bi de Australian Open un bi de US Open winnen dee un bi de Olympiasch Spelen de Sülvermedaille halen kunn. Af 12. September 2016 övernimmt Kerber de Führung in de Weltranglist. 

## Leven
Kerber speelt siet hör dart Levensjohr Tennis un wurr eerst vun hör Vader Slawomir traineert, aber eerst as se hör Realschoolafsluss harr, hett se sück dorför entscheedt, Tennisprofi to wurrn. Dat Angebot, för Polen to spelen, hett se aflehnt, wat hör in Polen ok Kritik inbrocht hett. Intüschen is Torben Beltz hör Trainer.

Se is für en Tennisspelerin nich besünners groot, makt dat aber mit en besünnern Fitness weer gliek. Todem is se Linkshänderin, wat dat för Gegners nich eben eenfacher makt.

## Karriere
Hör best Platzeeren up de WTA-Tennis-Ranglist weer Platz 22 (Februar 2012). Dat liggt ok mit doran, dat se in dissen Maand hör eerst WTA-Turnier winnen kunn. In dat Endspeel vun de Open GDF Suez in Paris hett se in dat Endspeel tegen Marion Bartoli mit 7:63, 5:7, 6:3, wunnen. In de sülvig Johr hett se ok an de Olympisch Spelen in London deelnommen. In' Oktober 2012 stunn se denn all up Platz 5 vun de Ranglist.

2016 wunn se hör eerst Grand-Slam Titel, as se bi de Australian Open in't Endspeel Serena Williams in dree Sätzen besiegen kunn. Dormit keem se ok up Rang twee vun de Tennis-Weltranglist.

In' April 2016 harr se mit twee Siegen in dat Eenzel, dorünner gegen Simona Halep, grooten Andeel an dat Klasshollen vun de düütsch Fed-Cup-Mannschap gegen Rumänien. In Wimbledon reck se in dat glieker Johr eerstmals dat Finale, wo se weer up Serena Williams drapen dee un hör in twee Sätzen mit 5:7 un 3:6 ünnerleegen weer. 

Bi de Olympisch Spelen 2016 in Rio de Janeiro reck Kerber dat Endspeel, dat se aber gegen de Puerto-Ricanerin Mónica Puig in dree Sätzen (6:4, 4:6, 1:6) verlor. Mit de Sülvermedaille wunn se de eerste düütsch olympisch Medaille in' Tennis siet dat Johr 2000.

Bi den US Open reck Kerber nah Siegen över ünner annern Petra Kvitová, Roberta Vinci un de nicht sett Caroline Wozniacki eerstmals dat Eenzelfinale gegen Karolína Plíšková. Wiel Plíšková in dat Halffinale de Weltranglistenerste Serena Williams slahn harr, stunn dor all fast, dat Kerber af den 12. September as Rangelisteneerst führt wurr, as tweet düütsch Spelerin nah Steffi Graf. Dat Finale gegen Plíšková wunn Kerber in dree Sätzen (6:3, 4:6, 6:4) un reck dorbi hör tweeten Grand-Slam-Titel in't Eenzel.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken

* Offiziell Websteed vun Angelique Kerber
* WTA-Profil (engelsch)
* ITF-Profil (engelsch)
* FED-Cup-Statistik (engelsch)
Jean-Cyril Robin

**Jean-Cyril Robin** (* 27. August 1969 in Lannion) is en ehmalger  franzöösch Radrennfohrer.

1987 wurr Jean-Cyril Robin franzöösch Straatenmeester vun de Junioren. 1990 wunn he de Boucles de la Mayenne.

1991 wurr Robin Profi. 1992 wunn he den Grand Prix de Rennes, in dat sülvig Johr de  Coupe de France, de Gesamtwertung vun mehreren Eendagsrennen. 1996keem he up den negenten Platz bi de Giro d’Italia un keem up Platz fiev in de Gesamtwertung vun de Tour DuPont in den USA. Bi de UCI-Straaten-Weltmeesterschapen 1999 in Verona keem he up den darten Platz achter Óscar Freire un Markus Zberg.

In 13 Profi-Johren is Robin elfmal bi de Tour de France antreden. Sien best Platzeeren weer Platz söss in dat Johr 1998. 

## Weblenken
* Jean-Cyril Robin in de Datenbank vun Radsportseiten.net
* Jean-Cyril Robin in de Datenbank vun de Tour de France (engelsch)
Jodie Christian

**Jodie Morris Christian** (* 2. Februar 1932 in Chicago, Illinois; † 13. Februar 2012) weer en US-amerikaansch Pianist vun den Modern Jazz.

## Leven
Jodie Christian is en Veteran vun de Chicagoer Jazzszene, speel mit Lester Young, Coleman Hawkins, Benny Carter, Don Byas, Sonny Rollins, Milton Jackson un weer an Plattenupnahmen vun Chet Baker, Von Freeman 1992, Stan Getz 1957, Gene Ammons 1970, James Moody, Sonny Stitt, Ira Sullivan 1958 bedeeligt as ok bi Eddie Harris, wo he up dat Album *Listen Here* (1967) mitwarken dee. 

Christian hörr in de 1960er Johren to de Grünnensliddmaaten vun de Musikerkooperative AACM un weer in den 1990er Johren as Huuspianist vun dat *Delmark* Label bi Plattenupnahmen vun Musiker ut Chicago as Eric Alexander, Lin Halliday, Carl Leukaufe un Mike Smith tätig, wark aber ok an Upnahmen vun Roscoe Mitchell mit un fung eerst in disse Tiet an, ünner eegen Naam fiev Alben bi *Delmark Records* auptonehmen. 2000 keem sien letzt Album herut *Reminiscing*, begleit vun den Bassisten Dennis Carroll un den SlagtüüchspelerTony Walton, up dat he Standardmaterial as André Previn sien *It’s Good to Have You Near* un *How Sensitive* verarbeiten deiht. Toletzt speel he in dat *AACM Fire Trio* mit Reggie Nicholson un Art Brown.

## Utwahldiskographie
**As Leader**
* *Experience* (Delmark Records, 1991–92)
* *Rain Or Shine* (Delmark, 1991–93) mit Roscoe Mitchell
* *Soul Fountain* (Delmark, 1994)
* *Front Line* (Delmark, 1996)
* *Reminiscing* (Delmark, 2000)

**As [[Sideman]]**
* Eric Alexander: *Staplemates* (Delmark, 1995)
* Gene Ammons: *The Chase!* (Prestige Records, 1970)
* Von Freeman: *Never Let Me Go* (Steeplechase, 1992), *Lester Leaps In* (SC, 1992), *Dedicated to You* (SC, 1992)
* Stan Getz: *Stan Meets Chet* (Verve Records, 1957) mit Chet Baker
* Dexter Gordon: *Featuring [[Joe Newman]] (Monad, 1976)
* Eddie Harris: *The Electrifying Eddie Harris/Plug Me In* (Rhino/[[Atlantic Records]] 1967/68)
* Roscoe Mitchell: *The Flow of Things* ([[Black Saint]], 1984), *Hey Donald* (Delmark, 1994), *In Walked Buckner* (Delmark, 1998)
* Ira Sullivan: *Nicky’s Tune* (Delmark, 1958)

== Lexikalisch Indrag ==
* [[Richard Cook]] & [[Brian Morton]]: *The Penguin Guide to Jazz on CD*, 6th Edition, London, Penguin, 2002 ISBN 0-14-017949-6.

== Weblenken ==
* [https://web.archive.org/web/20080515214714/http://centerstage.net/music/whoswho/JodieChristian.html Körtportrait bi *centerstage - who is who in Chicago'']
* Informatschonen vun dat Delmark Label
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei

## Enkeld Nahwiesen
Labyrinth

**Labyrinth** betekent

* Labyrinth, kumplex System vun Weeg, allgemeen ok för en Irrgoorn,
* Labyrinth, italieensche Power-Metal-Grupp,
* *[[Labyrinth (Film)|Labyrinth]]*, Film mit David Bowie ut dat Johr 1986,
* *[[Labyrinth (Reenerspeel)|Labyrinth]]*, Speel för’n Reekner ut dat Johr 1986,
* Labyrinth, afwinkelten Gang mit Betonwannen, de keen Strahlen dörlett,
* Das verrückte Labyrinth, en Brettspeel,
* Labyrinthdichtung, Wellendichtung ahn Anröhren,
* Labyrinthorgan, Atenorgan vun de Labyrinthfisch,
* Labyrinthversöök, Versööksopbo in de Verhollenspsychologie,
* Grote un Lütte Labyrinth-Höhl, Höhlen op Kreta.
Augustendorp

**Augustendorp** () is en Dörp in de Gemeen Gnarrenborg in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

## Geografie

Augustendorp liggt in’t Düvelsmoor. Na Süüdoosten to liggt dat Huvenhoopsmoor mit’n Huvenhoopssee. De Oost liggt so bi twee Kilometer in’n Oosten.

De Naveröörd sünd Klenkendörp in’n Noorden, Heinrichsdörp in’n Noordoosten, Ochenhusen in’n Oosten, Glinst mit Forstoort-Anfang in’n Süden, Barkhusen in’n Süüdwesten un Langenhusen in’n Noordwesten.

## Historie

Augustendorp is 1828 as Stratendörp un Moorkolonie ünner Moorkommissar Claus Witte grünnt worrn. Den Naam hett dat Dörp na de Prinzessin Auguste von Hessen-Kassel.

Leevt hebbt de Lüüd toeerst vör allen von’n Törfafbo, de op Bullen över den Augustendörper Schippgraven, de 1852 boot worrn is, un den Oost-Hamm-Kanaal na Bremen un Bremervöör schippert worrn is.

In’n Eersten Weltkrieg sünd 28 Soldaten ut Augustendorp fullen oder vermisst un in’n Tweten 38.

An’n 8. April 1974 is Augustendorp bi de Gemeenreform in Neddersassen mit de Gemeen Gnarrenborg tohoopleggt worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Augustendorp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Gnarrenborg.

För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.

### Wapen

Dat Wapen wiest op grönen Grund un op en blauen Footschild en Törfbull.

### Börgermeesters/Oortsvörstänn

Börgermeester:
* 1946–1964: Hinrich Metscher
* 1964–1974: Hermann Schröder

Oortsvörstand:
* 1974–1986: Hermann Schröder
* 1986–: Friedrich Metscher 
* opstunns: Roland Caillé

## Kultur

Augustendorp hett mit’n Histori­schen Moorhoff en lütt Museum, wat 1988 inricht worrn is un dat wat vertellt över dat Moor un de Moorkolonisation.

### Verenen

De Freewillige Füürwehr is 1936 grünnt worrn un de Schützenvereen 1924.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

De Dörpstraat sünd de Kreisstraten K&nbsp;103 un K&nbsp;148. De K&nbsp;103 löppt in’n Noordwesten in Langenhusen an de K&nbsp;102 ran, de ünner annern na Gnarrenborg un Bremervöör föhrt. De K&nbsp;148 kummt von Glinst in’n Süden un löppt in’n Noordoosten na Heinrichsdörp, Immenhain un Sandbossel.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 48 Elsdörp liggt so 31 Kilometer in’n Süüdoosten von Augustendorp an de L&nbsp;131.

### Scholen

De eerste School in Augustendorp hebbt se 1842 boot. De hüdige School is 1923 boot worrn.

## Literatur

* *Chronik der Ortschaft Augustendorf.*

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed to’n Oort (hoochdüütsch)
Vita Willehadi

De **Vita Willehadi** is en Biografie von Willehad, den eersten Bischop von Bremen, de üm un bi dat Johr 850 schreven worrn is.

As Terminus post quem, as Tied, vör de de Biografie nich schreven worrn wesen kann, lett sik dat Johr 838 fastsetten, in dat Willehad sien Nafolger Willerik doodbleven is, denn de Vita snackt von *bonae memoriae Willericus*.

Adam von Bremen vertellt uns in sien Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificium (üm un bi 1075), dat Bischop Ansgar de Vita schreven hebben schall, wat aver wohrschienlich nich stimmt. Gerlinde Niemeyer geiht dor von ut, dat de Schriever von de Vita in dat Klooster Echternach leevt hebben mutt.

Von de Vita sünd man dree Handschriften nableven, wat allens Afschriften ut dat 11. Johrhunnert sünd.

## Footnoten
Sankt Wilhad

**Sankt Wilhad** (*Willehad/Wilhadi/Willehadi*) is de Naam von verscheden Karken, Kapellen un en Krankenhuus, de na den Bremer Bischop Willehad jemehr Naam kregen hebbt. Disse Öörd liggt all in dat ole Arzbisdom Bremen/Hamborg.

Karken/Kapellen:
* St. Willehad, Kark in Accum,
* Wilhadikapell, Kark in Bremen,
* St. Wilhadi, Kark in Stood,
* St. Wilhadi, Kark in Bremen-Utbremen,
* St. Wilhadi, Kark in Leck,
* St. Wilhadi, Kark in Ulsnis,
* St. Wilhadi, fröher en Kark in Bewick,
* St. Willehad, Kark in de Worth,
* St. Willehad, Kark in Bremen-Aumund,
* St. Willehad, Kark in Nordenham,
* St. Willehad, Kark in Ollnborg,
* St. Willehadi, Kark in Oosterholt-Scharmbeek,
* St. Willehad, Kark in Wangeroog,
* St. Willehad, Kark in Willemshaven,
* St. Willehad, Kark in Wremen,
* Willehadi-Kark, Kark in Eystrup,
* St. Willehad, Kark in Groot Grönau.

Krankenhuus:
* St.-Willehad-Hospital, Willemshaven.
Marion Bartoli

**Marion Bartoli** (* 2. Oktober 1984 in Le Puy-en-Velay, Département Haute-Loire) is en ehmalge franzöösch Tennisspelerin. Se wahnt in Genf.

## Karriere
Marion Bartoli wurr mit söss Johr vun hör Vader (en Dokter) an dat Tennisspeel ranführt. Siet dat Johr 2000 weer se Profi. 

Se hett all tosommen 8 WTA-Turniere wunnen. Hör best Platzeeren up de Tennis-Weltranglist weer Platz 7 (Januar 2012 bzw. August 2013 in't Eenzel) bzw. Platz 15 (2004) ween. An' 6. Juli 2013 kunn se eerstmals dat Turnier in Wimbledon winnen, as se Sabine Lisicki in twee Satzen besiegen dee. Dat weer hör eenzig Grand-Slam Turniersieg. Se weer de sösste Spelerin, de dat Turnier ahn Satzverlust winnen kunn. Nah dat Turnier hett sück de BBC för sexistische Beleidigungen vun de Siegerin dör den Reporter John Inverdale entschuldigt.

An' 14. August 2013 geev Marion Bartoli, as se bi dat Turnier in Cincinnati in hör tweet Match gegen Simona Halep in dree Satzen utscheeden weer, överraschend hör Karriereenn' bekannt. Bartoli, de to dissen Tietpunkt up Rang söben vun de Weltranglist stunn, hett dat mit hör anslahn Gesundheit begrünnd.

## Sonstiges
De 1,70 m groot Rechtshänderin speelt Vör- un Rückhand beidhändig, wat in' Profitennis ehrder selten ist. Se hett sück disse Speelwies in jung Johren vun Monica Seles afkeeken. 

Vun Bartoli heet dat todem, dat se en besünners hooch *Intelligenz-Quotienten* vun 175 hemm sall. De weer dormit höhger as de vun Albert Einstein (IQ 165) un vun Stephen Hawking (IQ 160).

## Weblenken

* WTA-Profil (engelsch)
* ITF-Profil (engelsch)
* Fed-Cup-Statistik (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Sankt Rimbert

**Sankt Rimbert** (*Rimberti/Remberti*) is de Naam von verscheden Karken, de na den Bremer Bischop Rimbert jemehr Naam kregen hebbt. Disse Öörd liggt all in dat ole Arzbisdom Bremen/Hamborg.

* St. Remberti, Kark in Bremen,
* Rimbert-Kark, Kark in Billstedt,
* Rimberti-Kark, Kark in Emmelsbüll.
Ingolf Mork

**Ingolf Mork** (* 4. Juni 1947 in Molde; † 1. Februar 2012) weer en norweegsch Skispringer.

Bemarkenswert sünd vör allen sein relativ kurioos Ergevnisse bi de Veerschanzentournee. 1970/71 wunn he dree Eenzelspringen, keem aber in Innsbruck blots up Platz 16 un verpass dordör den Gesamtsieg. Een Johr later wurr he Gesamtmsieger, ahn en vun de veer Wettkampen wunnen to hemm. Dorbi profiteer Mork vun de Afreis vör de Tiet vun den japaanschen Skispringer un dreefack Dagsieger Yukio Kasaya, de sück in sien Heimat up de Olympisch Winterspelen vun Sapporo vörbereiten wull. 

Bi de Olympisch Winterspelen 1972 belegg Mork bi dat Springen vun de Lütt Schanze Platz 4 un weer dormit de best Nicht-Japaner. 1973 wurr Mork mit de Holmenkollen-Medaille ehrt.

## Weblenken
* Statistik up de FIS-Websteed (engelsch)
* Ingolf Mork in de Datenbank vun Sports-Reference.com (engelsch)
Perm

**Perm** betekent

* Perm, Stadt in Russland,
* Region Perm, Rebeet in Russland,
* Gouvernement Perm, fröhere Verwaltungseenheit vun’t Russ’sche Riek,
* Groot-Perm, Förstendom in disse Region in’t Middelöller, längere Tiet ok as Landschopsbeteken,
* Perm, in de Geologie de jüngste Periood in’t Paläozokium,
* Pütt Perm, ehmolig Ierzbargwark bi Ibbenbüren,
* Perm-Bahn, Iesenbahnstreck vun Velpe na Hasbergen.

**PERM** is afkört för

* PERM, *Programmeerbor Elektroonsche Reekenanlaag München* (1952–1974),
* Progrediente Enzephalomyelitis mit Rigidität un Myoklonien, en neuroloogsche Krankheit.
Whitney Houston

**Whitney Elizabeth Houston** (* 9. August 1963 in Newark, New Jersey; †  11. Februar 2012 in Beverly Hills, Kalifornien) weer en US-amerikaansch R&B-, Soul- un Popmusik-Singerin, Schauspelerin un Filmproduzentin.

Mit över 170 Million verköfft Toondrägers un över 200 Gold-, Platin-, Sülver-, un Diamantschallplatten sas ok söss Grammys hörr Whitney Houston to de spoodriekst Singerinnen vun all Tieden. Weltwiet Berühmtheit kreeg se dör hör Schauspeeldebut un de Hööftrull in de Film ''Bodyguard'' un de to'n grooten Deel vun hör sungen Soundtrack ''The Bodyguard'' mit dat Lied *[[I Will Always Love You]]*, hör weltwiet spoodriekst Song.

## Diskografie

**Alben**
* Whitney Houston (1985)
* Whitney (1987)
* I’m Your Baby Tonight (1990)
* The Bodyguard (Soundtrack, 1992)
* The Preacher’s Wife (Soundtrack, 1996)
* My Love Is Your Love (1998)
* The Greatest Hits (2000)
* Love, Whitney (2001)
* Just Whitney... (2002)
* I Look to You (2009)

**Singles**
* You Give Good Love (1985)
* Saving All My Love for You (1985)
* How Will I Know (1985)
* Greatest Love of All (1986)
* I Wanna Dance with Somebody (Who Loves Me) (1987)
* Didn’t We Almost Have It All (1987)
* So Emotional (1987)
* Where Do Broken Hearts Go (1988)
* Love Will Save the Day (1988)
* One Moment in Time (1988)
* I’m Your Baby Tonight (1990)
* All the Man That I Need (1990)
* The Star-Spangled Banner (1991)
* I Will Always Love You (1992)
* I’m Every Woman (1993)
* Exhale (Shoop Shoop) (1995)
* Step by Step (1997)
* When You Believe (mit Mariah Carey, 1998)
* My Love Is Your Love (1999)
* Could I Have This Kiss Forever (mit Enrique Iglesias, 2000)
* I Look To You (2009)
* Million Dollar Bill (2009)

## Filmografie (Utwahl)

## Utteknungen
* 1986: Grammy Award Best weibliche Pop Performance för „Saving All My Love For You“
* 1988: Grammy Award Best weibliche Pop Performance för „I Wanna Dance With Somebody“
* 1994: Grammy Award Song vun dat Johr för „I Will Always Love You“
* 1994: Grammy Award Best weibliche Pop Performance för „I Will Always Love You“
* 1994: Grammy Award Album vun dat Johr för „The Bodyguard“
* 1999: Bambi in de Kategorie "Pop International"
* 2000: Grammy Award R’n’b Song vun dat Johr för „It’s Not Right But It’s Okay“
* 2001: BET Lifetime Achievement Award
* 2004: Women’s World Award – World Artist Award for Lifetime Achievement
* 2009: International Artist Award (AMA's)

## Weblenken

* 
* Offiziell Siet vun de Plattenfirma Sony BMG Amerika
* Offiziell Siet vun de Plattenfirma Sony BMG Deutschland
* Whitney Houston bi laut.de 
* Whitney Houston bi Whitney-Info.com
* Whitney Houston Web TV Sendung 
* The Official Whitney Houston Site
* *[http://www.rollingstone.de/news/meldungen/article133832/whitney-houston-die-verschwenderische-ein-nachruf-von-arne-willander.html Whitney Houston: Die Verschwenderische. Ein Nachruf]* von Arne Willander in *[[Rolling Stone]],* 12. Februar

## Enkeld Nahwiesen
Sankt Ansgar

**Sankt Ansgar** (*Ansgari*) is de Naam von verscheden Karken un Kapellen, de na den Bremer Bischop Ansgar jemehr Naam kregen hebbt. Disse Öörd liggt mehrstendeels in dat ole Arzbisdom Bremen/Hamborg un in Däänmark.

* Ansgarkark, Kark in Aalborg,
* St. Ansgar, Kark in Bassen,
* St. Ansgar, Kark in Berlin,
* Scharskarken, Kark in Bremen,
* St. Ansgar, Kark in Bremerhaven,
* St. Ansgar, Kark in Dissen,
* Ansgarikark, Kark in Eversten,
* St.-Ansgari-Kark, Kark in Haag,
* Ansgarkark, Kark in Langenhorn,
* St. Ansgar, Kark in Niendörp,
* St. Ansgar, Kark in Hamborg (Lütt Michel),
* St.-Ansgar-Kark, Kark in Hemmoor,
* St. Ansgar, Kark in Hooksiel,
* St. Ansgar, Kark in Itzho,
* Ansgarkark, Kark in Kiel,
* Doomkark St. Ansgar, Kark in Kopenhagen,
* St. Ansgari, Kark in Luunst,
* St. Ansgar, Kark in Minnen,
* St. Ansgar, Kark in Solln,
* St.-Anschar-Kark, Kark in Münsterdörp,
* Anscharkark, Kark in Niemünster,
* St. Ansgar, Kark in Hatten,
* St. Ansgar, Kark in Ossenbrügge,
* Ansgarkark, Kark in Sleswig,
* St. Ansgar, Kark in Hittfeld,
* St. Ansgar, Kark in Seelze-Letter,
* St. Ansgar, Kark in Willemshaven,
* St.-Ansgar-Kark, Kark in Wulfenbüttel.
Ellis Kaut

**Elisabeth „Ellis“ Kaut** (* 17. November 1920 in Stuttgart; † 24. September 2015 bi Fürstenfeldbruck) war en düütsch Kinnerbookschrieverin, de dör dat Utfinnen vun *[[Pumuckl]]* internatschonal bannig Spood harr. Se hett buterdem noch Novellen för Utwussen un eenig Bildbannen verfaat.  

## Leven
Kaut keem dör dat Ümtrecken vun hör Öllern in hör tweet Levensjohr in de bayerische Landshööftstadt München. Mit 18 Johr wurr se to dat offiziell Münchner Kindl vun dat Johr 1938 küürt. Mit 19 Johren hett se an' 21. November 1939 den Schriever Kurt Preis heiraadt un bleev in München; de gemeensam Dochter Ursula wurr 1945 boren. Nah en Schauspeelutbillen studeer Ellis Kaut Bildhaueree. Siet 1948 is se free Schrieverin un övernehm in de 1950er un 1960er Jahren Spreekrullen bi Hörspelen. Bi den Bayerischen Rundfunk hett se Kinnersennen betrüet. Dorneben hett se sück aber ok mit Maleree un Fotografie befaat. In' Gegensatz to disse Tätigkeiten is aber dat Schrieven för hör immer hart Arbeit ween, hett se 2010 in en Interview seggt.. To hör literarisch Warken harr se immer en groot Afstand harrt.

Mit hör Stiften to dat Fördern vun dat Lesen un de Jöögdliteratur regt se dorto an, sück mit Böker vun hör Genre to befaaten. 

Ellis Kaut is Wittfru un leevt in den Münchner Stadtdeel Pasing.

## Pumuckl, de Kobold

Kaut is de Schrieverin vun Geschichten över den Kobold Pumuckl, de bi den Dischler Eder in de sien Warkstäe rumspööken deiht. Tonächst 1962 al Hörspeel vun den Bayerischen Rundfunk sennd, funnen de Pumuckl-Geschichten bi Kinner ok as Bokk,  Schallplatte/Kassette, CD oder DVD un as Feernsehreeg goot Tospröök. Intüschen sünd rund 100 Geschichten entstahn, in de Pumuckl för Upreegen un Verwicklungen tostännig is. De 52-deelig Feernsehserie, as ok de Hörspeelreeg mit Alfred Pongratz un later Gustl Bayrhammer as Meister Eder un Hans Clarin, de Pumuckl sien Stimm lehnt hett un 2002 sülvst den Arven un  Cousin vun den Meister Eder speel, hett för en bundswiet Bekanntheit vun de Figur sörgt.

In dat oberbayerischen Ohlstadt  gifft dat mittlerwiel en Pumuckl-Museum.

## Anner Warken
Neben den Pumuckl sünd ok de *[[Geschichten vom Kater Musch]]* as ok *[[Uli der Fehlerteufel|Fehlerdüvelgeschichten]]* en breet Publikum bekannt. Todem stammt vun hör dat Kinnerbook *[[Schlupp vom grünen Stern]]*, dat 1974 in' Südwest-Verlag rutkeem un 1986 vun dat Marionettentheater Augsburger Puppenkiste verfilmt wurr.

## Ehrungen un Utteknungen
*1955: Bayerischer Hörspeelpries
*1980: Verdeenstkrüüz 1. Klass 
*1980: Medaille „München leuchtet“
*1984: Ernst-Hoferichter-Pries
*1985: Bayerischer Verdeenstorden
*1992: Poetendaler
*1999: Oberbayerischer Kulturpries
*2001: Pro meritis scientiae et litterarum
*2002: Bayerische Verfassungsmedaille in Sülver

## Weblenken
* DNB-Katalog
* Websteed vun Ellis Kaut
* Körtbiografie
* Petra Hallmayer: „Das Kleben am Glück“, Frankfurter Rundschau, 16. November 2010 
* Personennaamdatei

## Enkeld Nahwiesen
Selma Björnsdóttir

**Selma**, mit vullstännigen Naam **Selma Björnsdóttir**, (* 13. Juni 1974 in Reykjavík, Iesland) is en islännsche Singersche. Se is internatschonal dör ehr beiden Optreden bi’n Eurovision Song Contest in de Johren 1999 un 2005 bekannt worrn.

## Leven un Wark
Selma is in Garðabær, en Gemeen in de Neeg vun Reykjavík, opwassen. Se hett al in ehr Kinnertiet sungen un danst. In’t Öller vun teihn Johren is se denn in de Oper *Noah’s Arc* optreden. Na de Schooltiet hett se in en Theater speelt.

In’t Johr 1999 hett se den islännschen Vörutscheed to’n Grand Prix wunnen un is in’n Wettstriet an’t Enn op’n tweeten Platz kamen. Söss Johren later hett se noch eenmol deelnahmen. Den Vörutscheed harr se wedder wunnen, künn sik opletzt aver nich för de Endrunn vun’n ESC qualifizeeren.

## Optreden bi’n Eurovision Song Contest
As Selma 1999 mit den Titel *All Out Of Luck* optreden is, is se kritiseert worrn, dat sik dat Leed to dull an den sweedschen Bidrag ut dat Johr 1991 orienteeren de. Liekers hett de Europääsche Rundfunkunion (EBU) ehr deelnehmen laten. Dormit hett se den tweeten Platz maakt, wat dat beste Resultat weer, dat Iesland bit to de Tiet harr.

In’t Johr 2005 is se direkt vun’n Senner nomineert worrn. In’t Vörfeld gell se mit dat Leed *If I had your Love* as een vun de groten Favoriten in den Wettstriet. Liekers is se in’t Halffinale utscheedt.

2006 is se tosamen mit Silvia Night na Athen föhrt un hett sik för den (kritiseerten) Optritt vun de Kunstfigur stark maakt.
Landkreis Celle

De **Landkreis Celle** is en Landkreis in de ööstlichen Mitt vun Neddersassen. He hett . De Kreisstadt is Celle, wat togliek ok de gröttste Stadt in’n Kreis is.

## Geografie

An den Landkreis sluut sik in’n Westen un Noorden de Heidkreis an, in’n Noordoosten de Landkreis Uelzen, in’n Oosten de Landkreis Gifhorn un in’n Süden de Region Hannober.

## Historie
De Landkreis Celle is an’n 1. April 1885 in’n Rahmen vun en Ümbilln vun de Kreisen in de Provinz Hannober ut de ollen Ämter Celle un Bargen un de Öörd Bröckel, Wiedenrode, Bohlenbruch, Langlingen, Hohnebostel, Fernhavekost, Neuhaus un Nienhof  vun’t Amt Maanze tosamendoon worrn. Verwaltungssitt is de Stadt Celle worrn, de sülvst kreisfree bleev, bit se 1973 in den Landkreis Celle opnahmen worrn is.

Mit de Drüdde Verordnung över den Neeopbo von dat Riek von’n 28. November 1938 sünd de Utdrück för de Verwaltungsbezirke in dat Düütsche Riek eenheitlich maakt worrn. Dorüm hett sik to’n 1. Januar 1939 de Naam von *Kreis Celle* op *Landkreis Celle* ännert.

## Politik
### Kreisdag
De Kreisdag in Celle sett sik siet de letzten Kommunalwahl an’n 11. September 2011 so tosamen:

### Landrööt
* 1885–1894: Maximilian vun Frank (siet 1879 Kreishööftmann)
* 1894–1899: Otto Georg vun Bardeleben
* 1899–1919: Dietrich vun Harlem
* 1919–1945: Wilhelm Heinichen
* 1945–1946: Hero Müller-Edzards (kommissaarsch)
* 1946–1946: Edmund Rehwinkel (CDU)
* 1946–1953: Friedrich Stolte (NLP/DP)
* 1953–1954: Herbert Leinkauf (BHE)
* 1954–1955: August Lammers (FDP)
* 1955–1956: Herbert Leinkauf (DP)
* 1956–1957: Armin Hörmann (SPD)
* 1957–1961: August Lammers (FDP)
* 1961–1966: Otto Hasselmann (CDU)
* 1966–1991: Hubertus Bühmann (CDU)
* 1991–1998: Edzard Blanke (CDU)
* 1999-2021: Klaus Wiswe (CDU) 
* siet 2021: Axel Flader (CDU)

### Wapen
Dat Wapen vun’n Landkreis wiest en blauen Lüümborgen Löwen op geolden Grund, de twüschen sien Vörderpranken en root Hart hollen deit.

## Verkehr
Dör den Landkreis Celle sülvst verlöpt keen Autobahn. De nächsten beiden Autobahnen sünd de BAB 2, de süüdlich vun’n Landkreis dör Hannober föhrt un en vun de wichtigsten Oost-West-Verbinnen in Düütschland dorstellt, un de BAB 7, en vun de bedüdenste Noord-Süüd-Verbinnen, de den Landkreis Celle in’n Westen flankeren deit.

Butendem verlöpt dör den Landkreis Celle de wichtige Iesenbahnstreck Hamborg-Hannober, op de ehrn Verloop dat 1998 to den sworen Unfall kamen is, as de ICE 884 „Wilhelm Conrad Röntgen“ in de Neeg vun Esche verunglückt is. En tweete Bahnlien verbinnt de Stadt Celle mit Paane in’n glieknöömten Landkreis.

## Städer un Gemenen

(Inwahnertallen vun’n 31. Dezember 2010)

**[[Eenheitsgemeen|Eenheitsgemenen]]** 

**[[Samtgemeen|Samtgemenen]]** mit tohören Gemenen

 Sitt vun de Samtgemeenverwaltung

**[[Gemeenfree Rebeet|Gemeenfree Bezirk]]**
# Lohheid (716)

## Borns


## Weblenken
Gerald Vanenburg

**Gerald Mervin Vanenburg** (* 5. März 1964 in Utrecht) is ehmalger nedderlannsch Footballspeler un hüüdig Footballtrainer. 

Vanenburg hett 42 Lännerspelen makt un wurr dorbi 1988 ok Europameester. 

He speel in't Middelfeld un in de Afwehr för Ajax Amsterdam (bit 1986) ,PSV Eindhoven (1986–1993), Jubilo Iwata (1993–1996), FC Utrecht (1997), AS Cannes (1997–1998) un den TSV 1860 München (1998–2000). In de Johren 1982, 1983, 1985, 1987, 1988, 1989, 1991, 1992 wurr he Nedderlannsch Meester un 1983, 1986, 1988, 1989, 1990 noch Nedderlannsch Pokalwinner. 1988 wurr he  mit PSV Eindhoven Europapokalsieger vun de Landsmeester. 

2001 weer he bi TSV 1860 München för eenig Week Co-Trainer ünner Peter Pacult, is denn aber vun dat Amt torüchtreden. Van April 2004 bit Juni 2004 weer he Trainer vun 1860 München, kunn aber den Afstieg in de 2. Bundsliga nich uphollen. 

## Weblenken
* Profil up transfermarkt.de
Giovanni Animuccia

**Giovanni Animuccia** (* um 1514 in Florenz; † 25. März 1571 in Rom) weer en italieensch Karkenmusik-Komponist. 

## Biographie
Animuccia weer siet 1555 Kapellmeester an St. Peter in‘ Vatikan un is 1571 in Rom storben, worup Giovanni Pierluigi da Palestrina, de vun 1551 bit 1554 sien Vörgänger in dat Amt ween weer, ok weer sien Nahfolger wurr. Sien Bruder Paolo (um 1500 bit um 1570) wark in Rom för en körten Tiet as Kapellmeester an‘ Lateran.

## Waerk
Animuccia hörrt to de öldsten un hervörragendst Meester vun de röömsch School vun   Claude Goudimel, de beropen weer, de vun de Nedderlännsch utbildt Technik vun den Kontrapunkt in den Deenst vun de hööchst Kunstupgaven to verwerten. Ünner sien tallriek Vokalkompositschonen aller Art sünd de för de Erbauungsstünn in dat Oratorium vun den Philipp Neri komponeerten ''"Laudi spirituali"'' hervörtoheven (2 Böker, 1565 un 1570), veerstimmig  hymnenoordige Gesänge, de, dör den Wessel vun den Chor mit de Solostimm dramatisch belevt, as de eersten Vorlöper vun dat Oratorium antosehn sünd.

## Weblenken
* Gemeenfree Noten vun Giovanni Animuccia in de in der Choral Public Domain Library (ChoralWiki) (engelsch)
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Signe Tillisch

**Signe Tillisch** is en olt Appelsort, de oorsprünglich ut Jütland stammt. Se entstunn 1860 as Samling in den Gorden vun den Hardesvogt Tillisch in Bjerre dicht bi de oostjüütsch Stadt Horsens. Tillisch hett de Sort nah sien Dochter  Signe nömmt. De oorsprünglich Boom wurr in en Kübel hollen un to dat Goot Rosenvold dicht bi Vejle versett un dor utplant. 1866 hett man dorvan Samen trucken un af 1885 verbreedt.

De Schaal vun de Signe Tillisch is geel bit grööngeel (an de Sünnsiet mitünner ok licht orange), de Appel an sück groot un breet un bannig kantig. Dat Fruchtfleesch is saftig, de Smack frisch un aromatisch. De Oorntiet is in de Regel Anfang Oktober, de Appels könnt bit Wiehnachten lagert wurrn. Signe Tillisch is en bannig gooden Tafelappel, lett sück aber ok goot bi’t Backen un to Saftmaken bruken. 

De Boom is recht starkwassend, langlevend un kann ok, wen he öller is, noch völ Appels dragen. Ok to en Spalierhollen kann de Boom bruukt wurrn. De Sort hett gern en warmen lehmigen Boden, bruukt aber kien hooch Temperaturen. 

Signe Tillisch weer to Anfang vun dat 20. Jorhunnert en van de leevsten Appelsorten in Däänmark un ok in Noorddüütschland verbreedt. Sietdem wurr se aber vun wertschaplich betern Soorten verdrängt un gellt hüüd as gefährdet. Intüschen hebbt völ spezialiseert Boomschoolen in Däänmark un Noorddüütschland de Sort aber weer in’ Anbo. 

## Kiek ok
List vun de Appelsorten

## Literatur
* Walter Hartmann, Eckhart Fritz: ''Farbatlas alte Obstsorten', Ulmer Verlag, Stuttgart 2008, ISBN 978-3-8001-5672-6, S. 158.

## Weblenken
* https://web.archive.org/web/20160304191234/http://www.apfel.ch/produkte/details.aspx?SortenID=414
Adolf des Coudres

**Adolf des Coudres** (* 2. Juni 1862 in Karlsruhe; † 21. September 1924 in Fürstenfeldbruck) weer en düütsch Landschapsmaler.

## Leven
Adolf des Coudres weer de Söhn vun den Historienmaler Ludwig des Coudres. 

Mit 19 Johren keem Adolf des Coudres 1881 an de Kunstakademie vun sien Heimatstadt un wurr dor Schöler vun Gustav Schönleber. 1890 hett he de Akademie verlaaten un leet sück as freeschaffen Maler in Karlsruhe daal. Völ Johren lang hett Adolf des Coudres de Sömmermaanden över in Fürstenfeldbruck verbrocht.  1910 truck he vun München, wo he eenig Johr leevt harr, in de Gemeend Emmering in' Landkreis Fürstenfeldbruck un hett sück dor an de Emmeringer Straat 55 en moie Villa mit Ateliers för sück un sien Süster Luise baut. In' Juli 1914 hett sück Adolf des Coudres an de eerst Fürstenfeldbrucker Kunstutstellung bedeeligt. Eenig Johr later truck he mit sien Malerkollegin Selma Plawneck, de he in' November 1921 heiraadt hett, nah Fürstenfeldbruck in en Wahnung in de Schöngeisinger Straat 6. Adolf des Coudres is an' 21. September 1924 in Fürstenfeldbruck storven. He un sien Fru Selma, de in' März 1956 storven is, hebbt hör Graff up den olden Emmeringer Karkhoff.

## Warken (Utwahl)
* *Am Weiher*
* *Aus dem Garten*
* *Auf der Höhe*
* *Ein grauer Tag*
* *Vorfrühling*
* *Durchs Moor*

## Literatur
* Josef A. Beringer: *Badische Malerei 1750-1920*. Müller, Karlsruhe 1979, ISBN 3-7880-9623-3 (Repr. d. Ausg. Karlsruhe 1922)
* Walter G. Well: "Maler im Fürstenfeldbrucker Land". Hirmer Verlag München 1988, ISBN 3-7774-4970-9

## Weblenken
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Hieronymus Gradenthaler

**Hieronymus Gradenthaler**, ok: Kradenthaler (* 27. September 1637 in Regensburg; † 19. Juli 1700 in Regensburg) weer en düütsch Organist un Komponist.

## Leven
Sien Vader Augustin Gradenthaler (um 1600–1660) weer Organist an de evangeelsch Kark St. Oswald in Regensburg, wo 1543 för de Bürgerschap de Reformatschoon inführt wurrn weer un dat nu protestantisch-rieksstädtische Gymnasium poeticum mit sien Kantoren to en wichtig Zentrum för de Musikutbillen in Süüddüütschland wurr. Hieronymus Gradenthaler wurr Amtsnahfolger vun sien Vader un hett sien ganz Leven in sien Gebortsstadt verbrocht.

## Warken
Neven eenig geistlich Arien hett he ok weltliche Musik verfaat: in sien "Musicalischen Recreation" hett he mehrere Suiten un Sonaten för Vigelien un Generalbass herutbrocht, sien Danzstücken för Strieker ("Deliciae musicales") in Suitenform bargen eerstmols en lütt Sonatina, de de Partita vöranstellt is. In de Sammlung "Geistlicher Blumenstrauß" hett he Leeder vun den Regensburger Dichter Johann Ludwig Prasch vertoont.

## Weblenken
* musicologie.org Dorstellung in Franzöösch: Biografie, Kunstwarken, Borns, Bibliografie
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Wiktor Iwanowitsch Kossitschkin

**Wiktor Iwanowitsch Kossitschkin** (russch: Виктор Иванович Косичкин; * 25. Februar 1938 in Moschki; † 30. März 2012) weer en russisch Iesflinkköper.

Bi de Olympisch Winterspelen 1960 in Squaw Valley wunn he an sien 22. Gebortsdag de Goldmedaille över 5000 Meter vör Knut Johannesen. Twee Daag later weer dat jüst ümgekehrt bi dat Rennen över 10.000 m – Johannesen wunn un Kossitschkin kreeg de Sülvermedaille över disse Streck.

1961 weer he dorto noch Europameester und 1962 Weltmeester in den Mehrkamp.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
* Kossitschkin in de Datenbank vun Sports-Reference.com (engelsch)
* Kossitschkin up Legenden vun den sowjeetschen Sport (russch)
* Statistiken bi ''Speedskatingnews''
Gymnasium Bremervöör

Dat **Gymnasium Bremervöör** is en Gymnasium in de Stadt Bremervöör.

## Schoolbezirk

Na dat Gymnasium Bremervöör gaht de Schölers ut de Gemenen Bremervöör un Gnarrenborg, de Samtgemeen Geestborn un ut de Gemenen Deins, Farm un Sandbossel von de Samtgemeen Sürsen.

## Historie

Vör 1961 harr Bremervöör keen Gymnasium. De Schölers müssen denn na dat Athenäum oder de Vincent-Lübeck-School na Stood gahn oder kunnen von 1955 af an na dat St.-Viti-Gymnasium in Zeven gahn. Dat Gymnasium hett an’n 14. April 1961 den Ünnerricht anfungen un weer in de Grundschool mit ünnerbröcht. De Grundsteen för en egen Schoolhuus is an’n 28. August 1961 leggt worrn un to Oostern 1964 kunn de Ünnerricht in dat ne’e Schoolhuus anfangen.

Dat eerste Abitur mit 18 Abiturienten hett dat in’n Juni 1967 geven. De Schölertallen deden piel hooggahn un de Landkreis Bremervöör hett dorüm al 1970 beslaten, dat en neet Schoolhuus un Sporthall bi dat Schoolzentrum Tingo boot warrn schullen. 1974 is dit Gebüüd denn boot worrn.

De Schölertall leeg 1991/1992 bi 337 un is bet 1997/1998 op 280 fullen. In de Tied bet 2003/2004 is de Schölertall wedder düchtig wussen op 436. 2004 is de Orientierungsstufe in Neddersassen afschafft worrn un de Gymnasien hebbt de Klassen 5 un 6 tokregen. Dorüm is de Schölertall 2004/2005 op 743 wussen un 2005/2006 noch wedder op 792.

## Schoolmeesters

Astrid Vockert hett 1983/1984 ehr Referendariat an dat Gymnasium Bremervöör maakt.

### Rekters

* 1. August 1989-31. Januar 2012: Karl-Heinz Bartels
* 1. Februar 2012: Elke Richlick

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von dat Gymnasium Bremervöör (hoochdüütsch)
Fohrendörp

**Fohrendörp** () is en Dörp in de Gemeen Gnarrenborg in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

## Geografie
Fohrendörp liggt in’t Düvelsmoor. De Noordoostkant von dat Dörp is so bi een Kilometer von de Oost af.

De Naveröörd sünd Örel in’n Noorden, Sprekens in’n Noordoosten, Minst in’n Süüdoosten (op de anner Sied von de Oost), Klenkendörp in’n Süden, Fohrendaal in’n Süüdwesten un Öös, Poggmöhlen un Barchel in’n Noordwesten.

## Historie
Fohrendörp is 1771 as Stratendörp un Moorkolonie grünnt worrn. 1775 hett dor denn ok en Glashütt apenmaakt.

1929 is Fohrendörp mit Fohrendaal to een Gemeen tohoopleggt worrn un an’n 8. April 1974 bi de Gemeenreform in Neddersassen denn mit de Gemeen Gnarrenborg.

### Inwahnertall

### Religion
Fohrendörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Bremervöör.

För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.

De Karkhoff von Fohrendörp liggt an de Straat *An’t Denkmaal*.

### Wapen
Dat Wapen wiest op grönen Grund dree sülvern Mooreschers.

### Oortsbörgermeesters
* opstunns: Martin Wilshusen

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Fohrendörp liggt an de Kreisstraat 102, de in’n Noordoosten över Sprekens na Bremervöör löppt un in’n Süüdwesten över Fohrendaal un Langenhusen na Gnarrenborg. Na Süüdoosten geiht de K&nbsp;101 af, över de een na Klenkendörp un Mintenborg kummt.

De nächste Bahnhoff is de Bahnhoff Bremervöör.

### Scholen

De Kinner ut Fohrendörp gaht na de Grundschool Klenkendörper Möhl in Oosterweed.

## Literatur
* Rainer Klose-Andrée: *Fahrendorf: Entstehung und Entwicklung einer Moorkolonie.* 1988

## Footnoten


## Weblenken