open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Warvellose Deerter

**Warvellose Deerter**, ok eenfach **Warvellose**, **Invertebrata** oder Evertebrata sünd Veelzellers ohn Rüggenbeen. To düsse informelle Grupp (Formtaxon) mank de Leevwesen höört de meisten vun all Aarden vun Deerter, de hüdigendags bekannt sünd. De Begreep is in dat fröhe 19. Johrhunnert vun Jean-Baptiste de Lamarck inföhrt wurrn. He woll düsse Deerter dor mit afgrenzen gegen de Warveldeerter (*Vertebrata*) over

## Systematik
Warvellose Deerter höört vun de Natur her an un for sik nich tohopen. Se sünd keen Grupp vun Verwandte. Dor weert en Reeg vun Chordadeerter (*Cordata*) torekent un denn ok all Nich-Chordadeerter, de dat gifft. Unner annern höört to de Warvellosen Deerter düsse Taxa (klassische Systematik): 

*Geweevlose Deerter (*Parazoa*)
** Swammdeerter (*Porifera*)
** Platendeerter (*Placozoa*)
* Geweevdeerter (*Eumetazoa*)
** Radiärsymmetrische Deerter (*Radiata*)
*** Holldeerter (*Coelenterata*)
**** Ribbenquabben (*Ctenophora*)
**** Neteldeerter (*Cnidaria*)
** Bilateralsymmetrische Deerter (*Bilateralia*)
*** Oormünner (*Protostomia*)
**** Armfööt (*Brachiopoda*)
**** Waterboren (*Tardigrada*)
**** Liddföte (*Arthropoda*)
**** Steernwörmer (*Echiurida*)
**** Kelkwörmer (*Kamptozoa*)
**** Moosdeertken (*Bryozoa*)
**** Pielwörmer (*Chaetognata*)
**** Plattwörmer (*Plathelminthes*)
**** Ringelwörmer (*Annelida*)
**** Slauchwörmer (*Nemathelminthes*)
**** Snoorwörmer (*Nemertini*)
**** Sprüttwörmer (*Sipunculida*)
**** Weekdeerter (*Mollusca*)
*** Neemünner (*Deuterostomia*, man nich de Warveldeerter)
**** Stickelhuutdeerter (*Echinodermata*)
**** Kemenlockdeerter (*Hemichordata*)
**** Chordadeerter (*Chordata*)
***** Manteldeerter (*Oorochordata* = *Tunicata*) 
***** Schädellose (*Cephalochordata* = *Acrania*)

## Literatur
* Wilfried Westheide, Reinhard Rieger (Rutg.): *Spezielle Zoologie. Teil 1: Einzeller und Wirbellose Tiere.* Tweete Uplage. Spektrum Akademischer Verlag, 2006, ISBN 3-8274-1575-6.
* Kühlmann, Kilias, Moritz, Rauschert: *Wirbellose Tiere Europas.* ISBN 3-7402-0087-1.
* W. Lechthaler: *Macrozoobenthos – Key to Families of Macroinvertebrates in European Freshwaters.* Eutaxa-Eigenverlag, Wien 2009, ISBN 3-9501839-5-7.

## Weblenken

http://wirbellosenzentrum.de/
Robert Paynter

**Robert William Paynter** (* 12. März 1928 in London, England; † 20. Oktober 2010 op de Isle of Wight) weer en britischen Kameramann. 

## Leven un Wark
Paynter hett de Mercers’ School in Holborn besöcht. Wiel den Tweeten Weltkrieg weer he na Horsham evakueert. Sien Loopbahn füng 1943 as Kameramannhelpsmann bi de MOI (Ministry of Information) Colonial Film Unit an. Anfang vun de 1950er Johren is he bi *British Transport Films* as Kameramann utbillt worrn. Sien Handwark hett he ünner annern bi David Watkin un Billy Williams lehrt. Dorna hett he verschedene Kort- un Dokumentarfilmen dreiht. In disse Tiet weer he fakener in Afrika, woneem he ünner annern de persöönliche Kameramann vun Haile Selassie weer. In de 1960er Johren hett he vör allen vör den Feernsehsenner ITV arbeit, för de he ünner annern Warfspots för Kellogg’s, Mars un Guinness.

Sien Loopbahn bi’n Film füng 1969 mit Michael Winner sien Kriegsfilm *Hannibal Brooks*. Se hebbt tosamen an teihn Filmen arbeit, so as an de Westernfilmen *Lawman* un *Chato’s Land*. Twüschen 1981 und 1986 hett Paynter mit den Speelbaas John Landis tosamenarbeit. Blangen de Speelfilmen, to de ok *An American Werewolf in London* tellt, hett he ok de Kamera  bi Michael Jackson sien Musikvideo to *Thriller* bedeent, bi dat ok Landis Speelbaas weer. Landis hett em ok to Cameo-Optreden verholpen. In de 1980er Johren hett Paynter bito ok de Kamera bi Richard Lester sien Superman-Filmen föhrt. För em hett he ok sien letzten Film dreiht, as he een vun de Kameras för den Kunzertfilm *Get Back* över de 1990er-Welttrounee vun Paul McCartney föhrt hett.

Paynter weer vun 1950 bit to ehrn Dood 2001 mit Marjorie Dawson verheiraat. Se harrn tohopen dree Kinner. 

## Filmografie (Utwahl)

## Borns


## Weblenken

* Naroop vun’n Daily Telegraph (engelsch)
Freitag

**Freitag** betekent

* Freitag, en Familiennaam (för Lüüd mit düssen Naam kiek dor),
* FREITAG lab.ag, Swiezer Ünnernehmen, dat Taschen ut LKW-Planen herstellt,
* der Freitag (fröher blots *Freitag*), Wekenbladd, dat in Berlin rutkummt.

Dat is ok de hoochdüütsche Naam von

* Freedag, Hoff in de Gemeen Hipst in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

Kiek ok bi: Freedag, Freitags, Freytag, Frydag.
Jöödsch Karkhoff Cuxhoben

De **Jöödsche Karkhoff Cuxhoben** is en Jöödschen Karkhoff in’n Brockeswald in Stickenbüttel (Gemeen Cuxhoben, Landkreis Cuxhoben, Neddersassen).

De Karkhoff is 865&nbsp;m² groot. Op em sünd von 1754 bet 1955 Lüüd begraven worrn. Alltohoop sünd dat 61 Graffsteens. Na 1933 is he mehrmaals schännt worrn.

## Literatur

* Frauke Dettmer: *Cuxhaven.* In: Herbert Obenaus (rutgeven tohoop mit David Bankier un Daniel Fraenkel): *[[Historisches Handbuch der jüdischen Gemeinden in Niedersachsen und Bremen]].* Band 1 un 2 (1668 S.), Göttingen 2005, Sieden 436-443; ISBN 3-89244-753-5

## Weblenken
Drachel

**Drachel** () is en Oort in de Gemeen Hipst (Samtgemeen Geestborn) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. De Hoff weer von öllers een von de Eenstelligen Hööv von de Gemeen Op de Hööv.

## Geografie

De Oort liggt op de Geest dicht an’n Alfgraven, de bi Drachel in de Geest münnt. Dat Rebeed an’n Alfgraven un de Geest is deelwies Moor. Aver ok Holt gifft dat in de Ümgegend.

De Naveröörd sünd Drüddgeest un Hain in’n Noorden, Nee Eversdörp in’n Noordoosten, dat ne’e Dörp Op de Hööv in’n Oosten, Hinzel, Heinschenwall, Bokelah un Hipst in’n Süüdoosten, Thebü in’n Süden, Frellsdorp un Frellsdorpermöhlen in’n Süüdwesten un Köhlen un Stühbusch in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

Vör 1885 leeg de Hoff in de Vaagdie Bremervöör von dat Amt Bremervöör un is denn Deel von’n Kreis Bremervöör ween, de 1932 mit’n Kreis Zeven to’n ne’en un grötteren Kreis Bremervöör tohoopgahn is. 1977 is dat denn Deel von’n Landkreis Rodenborg worrn.

An’n 1. März 1974 is de Gemeen Op de Hööv bi de Gemeenreform in Neddersassen mit Hipst to de ne’e Gemeen Hipst tohoopleggt worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Drachel is evangeelsch-luthersch präägt un höört siet 1961 to dat Kaspel von de Bethlehem-Kark in Hipst. Bevör disse Kark nee boot worrn is, hett de Oort to dat Kaspel Örel tohöört.

För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.

De egene Karkhoff för Bokelah un Drachel is an’n 27. Februar 1866 inwieht worrn. Vörher sünd de Lüüd an de Kark in Örel begraven worrn.

## Kultur

De Schüttenvereen Drachel un Ümgegend is 1920 grünnt worrn un is för de ganze fröhere Gemeen Op de Hööv.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Drachel liggt an en lüttje Blangenstraat von de Kreisstraat 116, de in’n Noordwesten na’n Landkreis Cuxhoben geiht un dor to de Kreisstraat 39 warrt. Se löppt na Köhlen an de Landsstraat 128 ran. In’n Süüdoosten geiht de K&nbsp;116 bi Örel an de Bundsstraten B&nbsp;71/B&nbsp;74 ran. In’n Noordoosten geiht von de K&nbsp;116 de K&nbsp;124 af, de över Nee Eversdörp an de L&nbsp;119 bi Eversdörp föhrt. De L&nbsp;128 löppt in’n Noorden na Beers un in’n Süden na Beverst. De B&nbsp;71/B&nbsp;74 löppt in’n Oosten na Bremervöör un in’n Süden na Oosterholt-Scharmbeek un Bremen-Noord.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 8 Geestmünn liggt so 25 Kilometer in’n Westen von Drachel an de Bremerhobener *Poristraat*.

De nächste Bahnhoff is so bi söss Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Op de Hööv an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu.

## Literatur

* Heinrich Krankenberg: *Hipstedt: Geschichte eines Dorfes zwischen Geest und Moor.* 2008

## Footnoten
Heinschenwall

**Heinschenwall** () is en Oort in de Gemeen Hipst (Samtgemeen Geestborn) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. De Hoff weer een von de Eenstelligen Hööv von de fröhere Gemeen Op de Hööv.

## Geografie

De Oort liggt in’n Hinzel direkt an dat Över von de Geest.

De Naveröörd sünd Nee Eversdörp in’n Noorden, Eversdörp in’n Noordoosten, Glinn un Koornbeek in’n Oosten, Örel un Barchel in’n Süüdoosten, de Hoff Freedag, Hipst-Dörp un Hipst-Löh in’n Süden, Thebü un Frellsdorp in’n Süüdwesten, Frellsdorpermöhlen in’n Westen un Bokelah, Drachel un dat Dörp Op de Hööv in’n Noordwesten.

## Historie

De hüdige Hoff liggt an en olen Ringwall mit en Dörmeter von 140 Meter.

### Verwaltungsgeschicht

Vör 1885 leeg de Hoff in de Vaagdie Bremervöör von dat Amt Bremervöör un is denn Deel von’n Kreis Bremervöör ween, de 1932 mit’n Kreis Zeven to’n ne’en un grötteren Kreis Bremervöör tohoopgahn is. 1977 is dat denn Deel von’n Landkreis Rodenborg worrn.

Heinschenwall hett in dat 19. Johrhunnert to de Gemeen Op de Hööv höört, later to’n Forstbezirk Hinzel un is noch later denn trügg in de Gemeen Op de Hööv wesselt. An’n 1. März 1974 is de Gemeen Op de Hööv bi de Gemeenreform in Neddersassen mit Hipst to de ne’e Gemeen Hipst tohoopleggt worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Heinschenwall is evangeelsch-luthersch präägt un höört siet 1961 to dat Kaspel von de Bethlehem-Kark in Hipst. Bevör disse Kark nee boot worrn is, hett de Oort to dat Kaspel Örel tohöört.

Fröher sünd de Lüüd ut Heinschenwall ok op’n Karkhoff von de Kark Örel begraven worrn. 1929 is denn aver bi’n Heinschenwall en egen Karkhoff för de Hüüs Heinschenwall un Hinzel anleggt worrn.

För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

An Heinschenwall langs löppt de Kreisstraat 144, de in’n Süden na Hipst geiht un von dor na Oosten un in’n Landkreis Cuxhoben as K&nbsp;40 na Freelsdorp un in Geestenseth an de Landsstraat 128 ran. De K&nbsp;144 münnt direkt bi Heinschenwall in de K&nbsp;116, de in’n Noordwesten över dat Dörp Op de Hööv na Köhlen an de L&nbsp;128 löppt un in’n Süüdoosten bi Örel an de Bundsstraten B&nbsp;71/B&nbsp;74 ran. Von de K&nbsp;116 geiht in’n Noorden de K&nbsp;124 över Nee Eversdörp na de L&nbsp;119 bi Eversdörp. In’n Westen geiht von Heinschenwall de *Heinschenwaller Weg* na Frellsdorp un Frellsdorpermöhlen. De B&nbsp;71/B&nbsp;74 löppt in’n Oosten na Bremervöör un in’n Süüdwesten na Basdaal. Von Basdaal ut geiht de B&nbsp;71 denn na Beverst un de B&nbsp;74 na Oosterholt-Scharmbeek un Bremen-Noord.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 9 Wulsdörp liggt so 27 Kilometer in’n Westen von Heinschenwall an de B&nbsp;71.

De nächste Bahnhoff is en knappen halven Kilometer wied weg in’n Süden de Bahnhoff Op de Hööv an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu.

## Literatur

* Heinrich Krankenberg: *Hipstedt: Geschichte eines Dorfes zwischen Geest und Moor.* 2008

## Footnoten
Mals (Landkreis Cuxhoben)

**Mals** () is en lütten Oort in de Gemeen Beverst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. De Oort höört polietsch von öllers bi Appeln mit bi.

## Geografie

Mals liggt op de Wersermünner Geest in en Rebeed mit veel Moor un an’n Rand von’n de Mals un den Sünnerwoold. Dat Water ut dat Rebeed flütt af över den Malser Graven un de Havekescher Luun na de Luun.

De Naveröörd sünd Thebü in’n Noorden, Hipst un de Hoff Freedag in’n Noordoosten, Havekesch, Sünnerwoold un Basdaal in’n Süüdoosten, Volkmarst in’n Süden, Appeln in’n Süüdwesten, Abelhorst in’n Westen un Frellsdorp in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Beverst in’n Kanton Beverst höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1851 to de Huusvaagdie Beverst in dat Gericht Beverst tohöört un denn von 1851 bet 1859 to dat Amt Beverst. In dat Johr is de Oort Deel von dat Amt Leh worrn. Na 1885 weer dat in’n Kreis Geestmünn. 1932 is dat Deel von’n Kreis Wersermünn worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.

Mals höört von öllers bi Appeln. De Gemeen Appeln is an’n 1. April 1971 Deel von de Samtgemeen Beverst un an’n 1. November 2011 denn Deel von de Eenheitsgemeen Beverst worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Mals is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Fabian-un-Sebastian-Kark in Beverst.

För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Jesu-Kark in Geestmünn tostännig.

De Karkhoff von Mals liggt an de *Malser Straat*.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Von Mals föhrt de *Hipster Straat* in’n Süüdwesten na Appeln an de Kreisstraat 41, de *Malser Straat* in’n Noordwesten na Frellsdorp an de K&nbsp;40 un de *Beverster Straat* in’n Noordoosten na Hipst an de K&nbsp;144 in’n Landkreis Rodenborg. De K&nbsp;41 geiht denn wieder na Süüdoosten un is bi Beverst över de Landsstraat 128 anslaten an de Bundsstraat 71. Över de K&nbsp;40 in Frellsdorp is de Oort verbunnen mit de L&nbsp;128 un de L&nbsp;143 in Geestenseth. In’n Oosten kummt een över Hipst un de K&nbsp;116 na de B&nbsp;71/B&nbsp;74 un na Bremervöör.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrten 8 Geestmünn un 9 Wulsdörp doot all beid so bi 24 Kilometer in’n Westen von Mals liggen.

De nächsten Bahnhööv sünd knapp fiev Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Frellsdorp un fiev Kilometer in’n Noordoosten de Bahnhoff Op de Hööv, de all beid an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu liggen doot.

## Footnoten
Thebü

**Thebü** () is en Oort in de Gemeen Beverst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. De Oort höört polietsch von öllers bi Frellsdorp mit bi.

## Geografie

De Oort liggt op de Wersermünner Geest in en Rebeed mit veel Holt (Haasel in’n Noordwesten, Frellsdorpermöhlenholt in’n Noordoosten, de Mals un de Sünnerwoold in’n Süden) un enkelte Mooren. Dat Water ut dat Rebeed flütt af över den Ströhngraven hen na’n Frellsdorper Möhlenbeek.

De Naveröörd sünd Bokelah un dat Dörp Op de Hööv in’n Noorden, Nee Eversdörp, Heinschenwall un Hipst-Löh in’n Noordoosten, Hipst-Dörp un Sünnerwoold in’n Süüdoosten, Havekesch un Mals in’n Süden, Appeln un Abelhorst in’n Süüdwesten, Frellsdorp in’n Westen un Frellsdorpermöhlen un Drachel in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1851 to’n Bezirk von dat Arvgericht Beverst (Huusvaagdie Oolluunbarg) in dat Gericht Beverst tohöört un denn von 1851 bet 1859 to dat Amt Beverst. 1859 is dat Amt Beverst oplööst worrn un de Oort keem an dat Amt Leh. Na 1885 weer dat in’n Kreis Geestmünn, is 1932 Deel von’n Kreis Wersermünn worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.

Thebü hett von öllers bi Frellsdorp höört. De Gemeen Frellsdorp is an’n 1. November 2011 Deel von de Gemeen Beverst worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Thebü is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Bethlehem-Kark in Hipst. Disse Kark is 1961 egenstännig worrn. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Fabian-un-Sebastian-Kark in Beverst höört.

För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Jesu-Kark in Geestmünn tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Thebü löppt de Kreisstraat 40, de in’n Westen na Frellsdorp un denn na Geestenseth an de Landsstraten L&nbsp;128 un L&nbsp;143 ran geiht. In’n Oosten geiht de K&nbsp;40 in’n Landkreis Rodenborg in de K&nbsp;144 över un na Hipst. Över de K&nbsp;116 besteiht wieder in’n Oosten bi Örel Ansluss an de Bundsstraten B&nbsp;71/B&nbsp;74, de na Bremervöör föhrt. De L&nbsp;128 löppt in’n Noorden na Beers un in’n Süden na Beverst an de B&nbsp;71, de L&nbsp;143 in’n Westen na Bremerhoben.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrten 8 Geestmünn un 9 Wulsdörp doot all beid so 23 Kilometer in’n Westen von Thebü liggen.

De nächste Bahnhoff is 2,5 Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Op de Hööv an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu.

### Scholen

De Kinner ut Thebü gaht na de Grundschool Geestenseth. Bet 1976 sünd se na de Volksschool in Frellsdorp gahn.

## Footnoten
Abelhorst

**Abelhorst** () is en Oort in de Gemeen Beverst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Appeln mit bi.

## Geografie

De Oort liggt op de Wersermünner Geest in en Rebeed mit enkelte Hölter un Moorland. Dat Water ut dat Rebeed flütt af över den Frellsdorper Möhlenbeek, de en poor hunnert Meter in’n Westen von’n Oort langslöppt.

De Naveröörd sünd Frellsdorp in’n Noorden, Thebü un Hipst in’n Noordoosten, Mals un Havekesch in’n Oosten, Appeln in’n Süden, Oosterndörp in’n Süüdwesten un Wolljes in’n Westen.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Beverst in’n Kanton Beverst höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1851 to de Huusvaagdie Beverst in dat Gericht Beverst tohöört un denn von 1851 bet 1859 to dat Amt Beverst. 1859 is dat Amt Beverst oplööst worrn un de Oort keem an dat Amt Leh. Na 1885 weer dat in’n Kreis Geestmünn, is 1932 Deel von’n Kreis Wersermünn worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.

De Oort höört von öllers to Appeln. De Gemeen Appeln is an’n 1. April 1971 Deel von de Samtgemeen Beverst un an’n 1. November 2011 denn Deel von de Eenheitsgemeen Beverst worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Abelhorst is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Fabian-un-Sebastian-Kark in Beverst.

För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Jesu-Kark in Geestmünn tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Abelhorst löppt de Kreisstraat 41, de in’n Noorden na Frellsdorp an de K&nbsp;40 geiht un in’n Süüdwesten över Appeln na Beverst an de Landsstraat 128 un de Bundsstraat 71. De K&nbsp;40 föhrt von Frellsdorp in’n Oosten na Hipst un över de K&nbsp;144 un K&nbsp;116 na de Bundsstraten B&nbsp;71/B&nbsp;64 un na Bremervöör. In’n Noordwesten löppt de K&nbsp;40 na Geestenseth an de Landsstraten L&nbsp;128 un L&nbsp;143 ran. De L&nbsp;143 von Geestenseth ut un de B&nbsp;71 von Beverst ut loopt all beid na Bremerhoben.

En lüttjere Straat (*Abelhorster Weg*) löppt in’n Westen na Wolljes.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrten 8 Geestmünn un 9 Wulsdörp doot all beid so 22 Kilometer in’n Westen von Abelhorst liggen.

De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Noorden de Bahnhoff Frellsdorp an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu.

## Footnoten
Franzhorn

**Franzhorn** () is en Oort in de Gemeen Gnarrenborg in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch bi Brillit mit bi.

## Geografie

De Oort liggt op de Wersermünner Geest. In’n Westen liggt dat Holt Franzhorn. Dat Water ut dat Rebeed flütt in’n Westen na de Volkmarster Luun af na de Luun un in’n Oosten över den Fohrendörper Kanaal. Dat Rebeed billt dormit de Waterscheed twüschen Werser un Elv.

De Naveröörd sünd Basdaal in’n Noorden, Öös in’n Noordoosten, Fohrendaal in’n Oosten, Oosterweed un Brillitermoor in’n Süüdoosten, Brillit in’n Süden un Volkmarst in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Kuhs in’n Kanton Beverst höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1851 to de Huusvaagdie Beverst in dat Gericht Beverst tohöört un denn von 1851 bet 1859 to dat Amt Beverst. 1859 is dat Amt Beverst oplööst worrn un de Oort keem an dat Amt Bremervöör. Na 1885 weer dat in’n Kreis Bremervöör, de 1932 mit’n Kreis Zeven to’n ne’en un grötteren Kreis Bremervöör tohoopgahn is. 1977 is de Oort Deel von’n Landkreis Cuxhoben worrn.

De Oort weer in dat 19. Johrhunnert en egen Gemeen, höört sietdem aver bi de Gemeen Brillit mit bi. De Gemeen Brillit is an’n 8. April 1974 bi de Gemeenreform in Neddersassen mit de Gemeen Gnarrenborg tohoopleggt worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Franzhorn is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Karkwist.

För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Bi Franzhorn dichtbi löppt de Bundsstraat 74 langs, de in’n Noordoosten bi Basdaal op de B&nbsp;71 drippt un na Bremervöör geiht un in’n Süüdwesten över Kuhs na Oosterholt-Scharmbeek un Bremen-Noord. In’n Süden löppt de *Franzhorner Straat* na Brillit an de Kreisstraat 104, de in’n Oosten över Oosterweed na de Moordörper Fohrendaal, Klenkendörp un Friedrichsdörp geiht. Von de B&nbsp;74 bi Brillit geiht en Straat na Noordwesten na Volkmarst af na de B&nbsp;71, de von dor in’n Westen na Beverst un denn na Bremerhoben föhrt.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 9 Wulsdörp liggt so 28 Kilometer in’n Noordwesten von Franzhorn an de B&nbsp;71. De Opfohrt 48 Elsdörp op de Autobahn 1 (Afsnidd Bremen–Hamborg) liggt 39 Kilometer in’n Süüdoosten.

De nächste Bahnhoff is so bi teihn Kilometer wied weg in’n Noorden de Bahnhoff Örel an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu. Op de Bahnlien Stood–Oosterholt-Scharmbeek hett dat von 1909 bet 1978 Personenverkehr geven. De Bahnhoff Brillit leeg in disse Tied dree Kilometer in’n Süüdoosten.

### Scholen

De Kinner ut Franzhorn gaht na de Grundschool Klenkendörper Möhl in Oosterweed.

## Literatur

* Michael Ehrhardt: *Brillit: Osterwede, Franzhorn, Rübehorst, Hasselhorst, Brillitermoor, die Geschichte des Dorfes und seiner Ortsteile.* 1995

## Footnoten
Giehlermoor

**Giehlermoor** () is en Dörp in de Gemeen Vollerso (Samtgemeen Hambargen) in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt in dat Düvelsmoor. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na’n Giehlermoorer Schippgraven un na’n Kollbeek hen af.

De Naveröörd sünd Nee Kuhstermoor in’n Noorden, Kuhstermoor in’n Noordoosten, Meinershagen in’n Oosten, Oostersood in’n Süüdoosten, Wallhöbenermoor un Friedensheim in’n Süüdwesten, Vollerso in’n Westen un Ahrensdörp in’n Noordwesten.

## Historie

Dat Moor üm’n Oort rüm is in de Tied von 1835 bet 1850 dröögleggt worrn un in disse Tied hebbt se ok de eersten Hüüs boot. Dat Land harr vörher den Buur Bullwinkel tohöört, de 1835 bi de Landdrostie Stood den Andrag stellt harr, dat he 135 Morgen Land an Kolonisten afgeven dröff, wat de Landdrostie 1842 genehmigt hett.

In’n Eersten Weltkrieg sünd söss Soldaten ut Giehlermoor fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 15.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1852 to de Huusvaagdie Beverst in dat Gericht Beverst un von 1852 bet 1859 to dat Amt Beverst tohöört. Von 1859 bet 1885 weer de Oort in dat Amt Oosterholt un na 1885 in’n Kreis Oosterholt. 1932 is dat Deel von’n Landkreis Oosterholt worrn.

De Oort höört to Anfang bi Giehl mit bihöört, is denn aver later in dat 19. Johrhunnert en egen Gemeen worrn. De Gemeen Giehlermoor is an’n 1. April 1937 Deel von de Gemeen Vollerso worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Giehlermoor is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Erlöser-Kark in Kuhs.

För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt-Scharmbeek tostännig.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht an de *Giehlermoorer Straat* twüschen Giehlermoor un Ahrensdörp.

### Verenen

De Schüttenvereen Giehlermoor is 1903 grünnt worrn.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Giehlermoor liggt an de Kreisstraat 34, de in’n Westen na Vollerso löppt un denn an de Bundsstraat 74 ran. In’n Oosten geiht en lüttjere Straat över Meinershagen un Noordsood an de Landsstraat 165 ran un in’n Noorden över Kuhstermoor na Kuhs an de B&nbsp;74. De B&nbsp;74 löppt in’n Noordoosten an Gnarrenborg langs na Bremervöör un in’n Süüdwesten över Wallhöben na Oosterholt-Scharmbeek un Bremen-Noord. De L&nbsp;165 geiht in’n Noordoosten na Korlshöben an de L&nbsp;122 un slütt in’n Süden an de L&nbsp;153 an, de na Weyerbarg geiht.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 16 Bremen-Noord liggt so 28 Kilometer in’n Süüdwesten von Giehlermoor an de B&nbsp;74. De B&nbsp;74 geiht dor ok in de Autobahn 270 över.

De nächste Bahnhoff is so bi 13 Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Olenbüttel an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben. Op de Bahnlien Stood–Oosterholt-Scharmbeek hett dat von 1911 bet 1978 Personenverkehr geven. De Bahnhööv Oostersood un Noordsood legen in disse Tied dree/veer Kilometer in’n Oosten.

### Scholen

De Volksschool in Giehlermoor hett in de Johren 1970 dichtmaakt. De Kinner gaht nu na de Grundschool Hambargen.

## Literatur

* Manfred Kück: *Die Geschichte der Ortschaften Giehlermoor und Ahrensdorf.* 1993

## Footnoten
Luuv un Lee

**Luuv** un **Lee** sünd in de Schipperee twee Begreepe, um kloor to maken, wie dat Schipp to den Wind steiht.  **Luuv** is de Siet vun dat Schipp, wo de Wind ankummt un **Lee** is de Siet, de in'n Schadden vun den Wind liggt. Nich bloß in de Seefohrt un de Schipperee weert düsse Termen bruukt, man ok unner annern bi Barge oder bi Eilannen. Wenn Barge in en Gegend liggt, wo de Wind meist ut een Richtung kummt, is de Leesiet faken de dröge Siet, vunwegen datt an de Luuvsiet vun de Barge de Wulken tohopenstuukt weert un vundeswegen de ganze Regen dor hendal pladdern deit. De Luuvsiet is denn de Siet, wo de Wind dwungen warrt, den Barg oder dat Eiland *rup to kladdern*. Vundeswegen regent dat dor faken. Düsse Regen warrt Stauregen nömmt. 

## Luuv- un Lee bi't Seilen
En Schipp is luuvgierig, wenn dat bi Loslaten vun dat Roder vun alleen *[[Anluven un affallen|anluven]]* will. De meisten Seilscheepe sünd en beten luuvgierig. En Seilschipp, dat langs en anner Schipp vorbilopen will, maakt dat an'n Besten in Luuv, so dat he nich in dat annere Schipp sien *fulen Wind* kummt un dor Fahrt dör verleren deit. *Een dat Luuv afnehmen* bedutt denn ok: Fixer ween, beter ween, een achter sik laten.
Luv

**Luv** oder **LUV** betekent

* Luuv, de Sied von wat, de in’n Wind liggt,
* Chevrolet LUV, en PKW-Modell,
* CIELUV-Farvruumsystem, en System för de Naams von Farven,
* Luv’, nedderlandsche Pop-Grupp,
* LUV Graz, öösterriekschen Football-Vereen,
* Luxury Utility Vehicle, Typ Fohrtüüg.

**Luv** is de Familiennaam von

* Bunny Luv (* 1979), US-amerikaansche Pornodorstellerin un Speelbaas,
* Helly Luv (* 1988), kurdsche R&B-Sängerin,
* Marie Luv (* 1981), US-amerikaansche Pornodorstellerin.

Kiek ok bi: Luvv.
Anluven un affallen

**Anluven** un **Affallen** sünd twee verwandte Begreepe ut de Seilfohrt. Ok for annere Fohrtüge könnt se bruukt weern. Beide hefft to doon mit en Ännern vun de Fohrrichtung. Bi dat Anluven geiht de Vorsteven vun dat Boot na Luuv hen (dreiht sik *in den Wind*). So föhrt dat Schipp mehr an den Wind. Wenn dat Schipp vörut geiht, denn warrt de Waterdruck bi den Bug grötter, as an'n Achtersteven un so warrt de Achterkant vun't Schipp vun den Wind mehr an'e Siet blaast, as de Vörkant. De Fohrsnellheit is in groten Maat bestimmt dör dat Maat vun Anluven, ok Windsnellheit, Windkraft un Kurs hefft dor Infloot up. Vunwegen düsse Variabeln kann en Schipp nich heel un deel windneutral boot weern. 
Bi dat Affallen geiht de Vorsteven dorgegen ut den Wind rut, wenn dat Schipp to'n Bispeel vun *an den Wind* affallt na Halven Wind.
Sünnerwoold

**Sünnerwoold** () is en Hoff in de Gemeen Hipst (Samtgemeen Geestborn) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt op de Wersermünner Geest in en Rebeed mit veel Holt (ünner anner de Mals un de Sünnerwoold) un Moor. De Born von de Luun liggt dicht bi’n Hoff.

De Naveröörd sünd Hipst in’n Noorden, de Hoff Freedag in’n Noordoosten, Barchel in’n Oosten, Kluust un Basdaal in’n Süüdoosten, Volkmarst in’n Süüdwesten, Appeln in’n Westen un Havekesch, Mals un Thebü in’n Noordwesten.

## Historie

De Naam *Sünnerwoold* kummt von dat Holt in dat de Hoff liggt. De Hoff is eerst üm 1600 rüm grünnt worrn. In de Böker von Christoffer von Issendörp vn 1578 kummt blots dat Holt vör (*in den Sünderwolde*), aver noch keen Hoff dor. De eerste Besitter von de wi weet, weer 1604 Claus Börger. To Anfang von dat 20. Johrhunnert weer Hinrich Müller de Besitter. Vondaag is de Hoff verlaten un verfullen.

### Verwaltungsgeschicht

Vör 1885 leeg de Hoff in de Vaagdie Bremervöör von dat Amt Bremervöör un is denn Deel von’n Kreis Bremervöör ween, de 1932 mit’n Kreis Zeven to’n ne’en un grötteren Kreis Bremervöör tohoopgahn is. 1977 is dat denn Deel von’n Landkreis Rodenborg worrn.

De Hoff weer von öllers egenstännig un hett to keen Gemeen höört. In dat 19. Johrhunnert is ut söss von disse Eenstelligen Hööv de Gemeen Op de Hööv billt worrn. De Hööv Freedag un Sünnerwoold sünd aver 1922 an de Gemeen Hipst wesselt. An’n 1. März 1974 sünd de Gemenen Hipst un Op de Hööv bi de Gemeenreform in Neddersassen to de ne’e Gemeen Hipst tohoopleggt worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Sünnerwoold is evangeelsch-luthersch präägt un höört siet 1961 to dat Kaspel von de Bethlehem-Kark in Hipst. Bevör disse Kark nee boot worrn is, hett de Oort to dat Kaspel Örel tohöört.

För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Sünnerwoold is över lüttjere Straten verbunnen mit de Kreisstraat 144 in Hipst un de Bundsstraten B&nbsp;71/B&nbsp;74 in Barchel. De B&nbsp;71/B&nbsp;74 löppt in’n Oosten na Bremervöör un is bi Bremervöör ok mit de B&nbsp;495 verbunnen. In’n Süüdwesten loopt de B&nbsp;71/B&nbsp;74 na Basdaal. Dor geiht de B&nbsp;71 wieder na Beverst un Bremerhoben un de B&nbsp;74 na Oosterholt-Scharmbeek un Bremen-Noord. De K&nbsp;144 geiht in’n Westen över Frellsdorp na Geestenseth an de Landsstraten L&nbsp;128 un L&nbsp;143.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrten 8 Geestmünn un 9 Wulsdörp doot all beid so 27 Kilometer in’n Westen von Sünnerwoold liggen.

De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Noorden de Bahnhoff Op de Hööv an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu.

## Literatur

* Heinrich Krankenberg: *Hipstedt: Geschichte eines Dorfes zwischen Geest und Moor.* 2008

## Footnoten
Bokelah

**Bokelah** () is en Oort in de Gemeen Hipst (Samtgemeen Geestborn) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. De Hööv weren von öllers een von de Eenstelligen Hööv von de Gemeen Op de Hööv.

## Geografie

De Oort liggt op de Wersermünner Geest, knapp 700 Meter in’n Noorden von de Geest. In dat Rebeed gifft dat veel Moor un Holt, in’n Oosten liggt de Hinzel.

De Naveröörd sünd dat Dörp von Op de Hööv in’n Noorden, Nee Eversdörp in’n Noordoosten, Heinschenwall un Hipst in’n Süüdoosten, Thebü in’n Süden, Frellsdorp un Frellsdorpermöhlen in’n Oosten un Drachel un Drüddgeest in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

Vör 1885 leeg de Oort in de Vaagdie Bremervöör von dat Amt Bremervöör un is denn Deel von’n Kreis Bremervöör ween, de 1932 mit’n Kreis Zeven to’n ne’en un grötteren Kreis Bremervöör tohoopgahn is. 1977 is dat denn Deel von’n Landkreis Rodenborg worrn.

An’n 1. März 1974 is de Gemeen Op de Hööv bi de Gemeenreform in Neddersassen mit Hipst to de ne’e Gemeen Hipst tohoopleggt worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Bokelah is evangeelsch-luthersch präägt un höört siet 1961 to dat Kaspel von de Bethlehem-Kark in Hipst. Bevör disse Kark nee boot worrn is, hett de Oort to dat Kaspel Örel tohöört.

För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.

De egene Karkhoff för Bokelah un Drachel is an’n 27. Februar 1866 inwieht worrn. Vörher sünd de Lüüd an de Kark in Örel begraven worrn.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Bokelah liggt an en lüttje Blangenstraat von de Kreisstraat 116, de in’n Noordwesten na’n Landkreis Cuxhoben geiht un dor to de Kreisstraat 39 warrt. Se löppt na Köhlen an de Landsstraat 128 ran. In’n Süüdoosten geiht de K&nbsp;116 bi Örel an de Bundsstraten B&nbsp;71/B&nbsp;74 ran. In’n Noordoosten geiht von de K&nbsp;116 de K&nbsp;124 af, de över Nee Eversdörp an de L&nbsp;119 bi Eversdörp föhrt. De L&nbsp;128 löppt in’n Noorden na Beers un in’n Süden na Beverst. De B&nbsp;71/B&nbsp;74 löppt in’n Oosten na Bremervöör un in’n Süden na Oosterholt-Scharmbeek un Bremen-Noord.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 8 Geestmünn liggt so 26 Kilometer in’n Westen von Bokelah an de Bremerhobener *Poristraat*.

De nächste Bahnhoff is so bi fiev Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Op de Hööv an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu.

## Literatur

* Heinrich Krankenberg: *Hipstedt: Geschichte eines Dorfes zwischen Geest und Moor.* 2008

## Footnoten
Vincent Richards

**Vincent „Vinnie“ Richards** (* 20. März 1903 in Yonkers, New York; † 20. September 1959 in New York) weer en US-amerikaansch Tennisspeler.

## Karriere
He is de jüngste US-Open-Sieger in de Historie. Tosommen mit Bill Tilden wunn he 1918 in dat Öller vun 15 Johren un 139 Daag dat Herrendüppel bi den US-Open in Forest Hills. 1921 un 1922 kunn he den Titel mit Bill Tilden nochmals winnen. Buterdem weer he  1919 mit Marion Zinderstein un 1924 mit Helen Wills in' Mixed spoodriek. 1924 wunn he dat Herreneenzel bi de Olympisch Spelen un mit Marion Zinderstein noch de Sülvermedaille in' Mixed. In dat glieker Johr wunn he mit Frank Hunter dat Herrendüppel in Wimbledon. Gliekfalls in 1924 stunn he up den tweeten Platz in de Tennis-Weltranglist. Af 1927 weer he up de Profitour in' Tennis aktiv un wunn tallriek wiedere Titel. 1961 wurr he in de International Tennis Hall of Fame upnommen.

Richards is 1959 an de Folgen vun en Hartinfarkt storven.

## Weblenken

* ITF-Profil (engelsch)
* Davis-Cup-Statistik vun Vincent Richards (engelsch)
* Vincent Richards in de International Tennis Hall of Fame (engelsch mit Bild)
* Vincent Richards in de Datenbank vun Sportsreference.com (engelsch)
* Indrag up Find a Grave
Marion Zinderstein Jessup

**Marion Zinderstein Jessup** (* 6. Mai 1896; † 14. August 1980) weer en US-amerikaansch Tennisspelerin.

## Karriere
Marion Zinderstein Jessup wunn gemeensam mit den spoodrieken Amerikaner Vincent Richards bi de Olympisch Spelen 1924 in Paris de Sülvermedaille in dat Tennis-Mixeddüppel.

Se reck in de Johren 1919 un 1920 jewiels dat Finale vun de US-amerikaansch Tennismeesterschapen, weer aber 1919 hör Landsfru Hazel Hotchkiss Wightman un een Johr later de Norwegerin Molla Mallory jewiels glatt in twee Sätzen ünnerleegen.

Bedüüdend spoodrieker weer hör Bilanz in' Daamendüppel, dat se bi dit Turnier veer Mal winnen kunn. Van 1918 bit 1920 wunn se mit Eleanor Goss dree Johr in Reeg un 1922 mit Helen Wills Moody. 1919 wunn se ok noch den Mixed-Titel weer mit Vincent Richards. 

## Weblenken

* Marion Zinderstein up www.tennis-spieler.com
* Marion Jessup in de Datenbank vun Sportsreference.com (engelsch)
Wilhelm Fricke (Schriever, 1843)

**Wilhelm Fricke** (* 12. September 1843 in Lübeek; † 16. Oktober 1910 in New York) was een plattdüütsken Schriever uut Lübeek, de na de USA hen uutwannern döö.
Siene Proffeschoon was in de eerst Göörner un läter Fotograf. Na dem he 1872 na New York treck, maak he dor een Fotografieloden up. Tohaupe mit Martin Börsman bröch he de plattdüütske Tiedschrift *Uns´ Modersprak* ruut un engageerte sik vill in amerikaansken Plattdüütschverenen.

## Werke
### As Ruutgever
* *Uns' Modersprak* : En plattdütsch Unnerhollungsbladd / rutgeven van W. Fricke unner Bihülp von Martin Börsmann un Annere. - New York. 1.1875/76,15.Juni - 2.1876/77,6.März = Nr. 1-71; damit Ersch. eingest.
### As Schriver
#### Gedichte un Riemels
* *Snörken un Hamörken *: Plattdütsche Rimels / vun mi sülwst. - Hannover : Cruse, 1869. - VIII, 224 S. - anonym erschienen.
* *Fritz Reuter's Geburtsdag* : Dramatisches Festdagsgedicht expree vör den Fritz Reuter-Verein tau New York. - New York, 1873. - 31 S.
#### Prosa
* *Wat möt, dat möt* : Eine lustige Geschichte in niedersächsischer Mundart. Bd. 1. - Jena : Costenoble, 1870. - IV, 217 S. - Prosa.
* *Jöching oder as't komen sall so kömmt* : Roman. in: Uns' Modersprak : En plattdütsch Unnerhollungsbladd. New York, 1875
#### Theaterstücke
* *De niee Mantel oder De Eifersüchtigen* : Lustspiel. in: Plattdütsche Husfründ : En Volksblatt voer alle Plattdütschen. Leipzig: Koch, 1879, Nr. 17, Nr. 18..
* *Stien un Dörten* : Ut den Franzosenkrieg 1870/71 ; en lustige Geschichte in Rimels. - New York, 1890. - 96 S.
* *Der Vereins-Präsident*' : Schwank in 4 Akten. - New York, 1892. - 57 S. hoch- und plattdetusche Rollen.
* *Vadders Ebenbild* : Lustspeel. - Hamburg, 1893. - 19 S.
* *Perpetuum mobile* : Plattdeutsches Lustspiel in 1 Act. - Hamborg : Richter, 1893. - 18 S. - (Hamburger Theater-Repertoire ; Nr. 16)
* *Wo is dat Füer?* : Lustspeel in 1 Akt frie bearb. nach Fritz Reuter. - Hamborg : Richter, 1893. - 14 S. - (Hamburger Theater-Repertoire ; 15)

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken
Flunkenspegel

In de Ornithologie (Vagelkunne) is de Begreep **Flunkenspegel** oder **Flögelspegel**, hen un wenn ok bloß **Spegel** (lat. *Speculum*) en Woort for en Partie Feddern an de Flunken, de vun'e Farv her düütlich upfallen deit. Sunnerlich bi Swemmaanten gifft dat faken en düütlichen Flunkenspegel. Bi'n Swemmen un ok bi't Flegen is he good to sehn. As Kennteken is he faken bi Waart un Aante un ok in dat Slichtkleed to sehn, un warrt vundeswegen bi en Reeg vun Aarden to'n Bestimmen bruukt.

Bi de Graue Aante schillert de Flunkenspegel Dunkerblau. Umto loppt en witte Grenzen. Bi de Kricke schillert de Flunkenspegel gröön, bi de Snateraante is he schier witt. 
Bi verscheden Aantenaarden warrt de Flunkenspegel bi de Balz insett bi dat so nömmte Schienputzen. Dor röögt de Waart den Flunkenspegel bi mit'n Snavel an, as wenn he sik achtern Flunken upschieren dö. Ok bi annere Vagelgruppen, as man bi de Aanten gifft dat düütliche Flunkenspegels, dormank allerhand Aarden vun Finken oder Papegooien. 

## Borns
### Belege


### Literatur
* Ralf Wassmann: *Ornithologisches Taschenlexikon*. AULA-Verlag, Wiesbaden 1999, ISBN 3-89104-627-8.
* *Lexikon der Biologie.* 5. Band, Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg 2004, ISBN 3-8274-0330-8.
Derailed

**Derailed** betekent

* *[[Derailed (Roman)|Derailed]]*, Thriller vun den Schriever James Siegel,
* *[[Derailed (2002)|Derailed]]*, US-amerikaanschen Actionfilm mit Jean-Claude van Damme ut dat Johr 2002,
* *[[Derailed (2005)|Derailed]]*, US-amerikaanschen Thriller mit Clive Owen ut dat Johr 2005 na den Roman vun Siegel.
Georg Semper (Schriever)

**Georg Semper** (* 28. September 1880 in Hamborg; † 3. März 1951 in Vancouver) was een plattdüütsken Schriever, de na Kanada uutwannern döö.

## Werke
**Tier-, Kinder- und Minnelieder* / Worte u. Weisen von Georg Semper. Für Laute bearb. v. Niels Sörnsen, Hofmeister, Leipzig 1914. 
**Vadder is en Landwehrmann*: 20 Leeder von Krieg un Heimat, Lühr & Dircks, Garn 1915
**Wenn in Holsteen de Wind wait.* Hermes, Hamborg 1919.
**De Kwesel*, Hermes, Hamborg 1919.
**Semperlieder zum Klavier*: Gleichzeitig Klavierauszug des plattdeutchen Heimatliederspiels "In’n Kroog to’n Goldenen Spickaal / von Georg Semper. Klaveersatz vun Max Krohn, Hermes, Hamborg [ca. 1920].
**De Scheerenslieper*: En lustig Danz- un Leederspeel in 3 Törns

## Weblenken
Auchnagie

**Auchnagie** (ok **Tullymet** oder **Easter Tullymet** wegen de Neeg to den Oort mit glieken Naam) weer en Whisky-Brenneree in Ballinluig, Perth and Kinross, Schottland. 

## Historie
De Destille höör tosamen mit Ballechin un Grandtully to en Koppel vun Brennereen vun de Buerns in dat Rebeet, vun de hüüt as eenzige noch Edradour in Bedrief is.
 
Grünnt weer de Destille in’t Johr 1812. Se hett mehrmols den Besitter wesselt un keem 1890 in de Hannen vun *John Dewar&nbsp;&&nbsp;Sons*, de dor bit 1912 produzeert hebbt. Denn weer de Brenneree dicht maakt. Deele vun de Hüüs hebbt bit in de Nutiet överduert.

As Alfred Barnard in’n Rahmen vun sien Whiskyreis 1886 in de Brenneree kamen is, harr se en Produkschoonsvermögen vun 24.000&nbsp;Gallonen in’t Johr, wobi ruchweg 19.000&nbsp;Gallonen ok wohrhaftig produzeert worrn sünd. För de Produkschoon weer Water ut de *Auchnagie Hills* bruukt.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Borns


## Weblenken
* Biller vun de ''Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Scotland''
Drinkwater (Mehrdüdig Begreep)

**Drinkwater** betekent

* Drinkwater, Water för den Bruuk dör den Minsch.

**Drinkwater** is de Familiennaam von

* Arthur Thomas Drinkwater (1894–1972), austraalschen Fleger,
* Ben Drinkwater (1910–1949), engelschen Motorradrennfohrer,
* Bert Drinkwater (1895–1947), austraalschen Footballspeler,
* Carol Drinkwater (* 1948), engelsch-eirsche Schauspelerin un Schrieverin,
* Charles Drinkwater, US-amerikaanschen Footballspeler,
* Danny Drinkwater (* 1990), engelschen Footballspeler,
* Graham Drinkwater (1875–1946), kanaadschen Ieshockeyspeler,
* Harold Drinkwater (1855–1925), brietschen Mediziner un Botaniker,
* Harry Drinkwater (1844–1895), brietschen Architekt,
,
* Josh Drinkwater (* 1992), austraalschen Rugbyspeler,
* Peter Drinkwater (1750–1801), engelschen Ünnernehmer,
* Ray Drinkwater (1931–2008), brietschen Footballspeler,
* Ros Drinkwater (* 1944), schottsche Schauspelerin,
* Sean T. Drinkwater (* 1972), US-amerikaanschen Musiker,
* Skip Drinkwater, US-amerikaanschen Produzent,
* Terry Drinkwater (1936–1989), US-amerikaanschen Journalist,
* William Drinkwater (1812–1909), Richter von de Isle of Man.
Pat Gorman

**Pat Gorman** is en britischen Schauspeler.

Ofschoonst he nienich en Hööftrull oder tomindst en grote Rull speelt hett, weer he liekers doch in tallrieke Film- un Feernsehprodukschonen to sehn. To sien Arbeiten tellt ünner annern de Film *The Elephant Man* oder de Feernsehregen *I, Claudius* un *Blakes 7*. In de Feernsehreeg *Doctor Who* weer he twüschen 1964 un 1985 in 83 Episoden in Nevenrullen to sehn.

## Filmografie (Auswahl)

## Weblenken
*
Kuhla (Mehrdüdig Begreep)

**Kuhla** betekent

* Kuhla, Oort in de Gemeen Himmelpoorten in’n Landkreis Stood, Neddersassen,
* Good Kuhla, Good in dat Dörp Kuhla,
* von de Kuhla, düütsche Eddelfamilie.

**Kuhla** is de Familiennaam von

* Eckhard Kuhla (* 1941), düütschen Ünnernehmensberader un Schriever,
* Walther Kuhla (1907–na 1944), düütschen Verwaltungsbeamten.
Albert Lührs

**Albert Lührs** (* 2. April 1804 in Maschkamp; † 22. Oktober 1871 in Paane) weer en lutherschen Theoloog.

Lührs is 1804 as Söhn von Anna Margarete, borene Stürken, un den Brinksitter Johann Hinrich Lührs in Maschkamp boren. Bet he 16 weer, hett he Ünnerricht von sien Broder, den Schoolmeester Johann Christoph Lührs, kregen. In’t Latiensche harr he Ünnerricht bi Pastoor Nikolaus Holthusen in Öberndörp. Von Harvst 1819 bet Michaelis 1822 weer Lührs op dat Athenaeum in Stood. Na de Schooltied in Stood hett he toeerst en Steed as Huuslehrer op Good Kuhla annahmen. To Pingsten hett he siene eerste Preddigt in de Leevfroon-Kark in Elm hollen. 

In’n September 1823 hett he anfungen, an de Universität Göttingen to studeren. 1827 hett he dat Studium ünnerbraken un en Steed as Huuslehrer in Heien annahmen, üm dat Studium wieder finanzeren to könen. Oostern 1827 is he an de Universität Halle wesselt. Trech mit dat Studium weer he to Oostern 1828. 

An’n 17. Januar 1832 hett Lührs as jungen Rekter un Pastoor interim in Heien Isabella Carolina Philippine Wirth freet. De beiden harrn veer Kinner. 

1833 kreeg he sien eerste Parrsteed an de Kark in Scholen in de Graafschop Heien. Tohoop mit’n Pastoor in Vilsen hett he von 1833 af an den „Kirchenfreund“ rutgeven, en Karkenbladd dat von Bedüden weer för de Erweckungsbewegung in Noorddüütschland, de jüst in’t Opkamen weer. 

1842 is Lührs Archidiaken in Clausthal worrn. Tohoop mit’n Pastoor in Zellerfeld hett he dor dat *[[Christliches Sonntagsblatt|Christliche Sonntagsblatt]]* rutgeven. He hett sik mit verscheden Strömungen binnen un buten de Landskark uteneensett. 1848 hett he to’n Bispeel en Gegentext rutgeven to dat *[[Manifest des freien Urchristenthums]]* von’n Baptistenpreddiger Julius Köbner. Köbner hett twee Johr later mit en Gegenschrift antert: *Die Gemeinde Christi und die Kirche. Eine Widerlegung der von Herrn Archidiaconus Lührs herausgegebenen Schrift „Die Wiedertäufer“*.

1848 is Lührs Supperndent in Holtörp worrn. Sien Vördrag 1851 op de hannöversche Pingstkunferenz hett de Fraag na en Katechissenreform opbrocht. 1856 hebbt veer Geistliche un twee Schoollüüd den Opdrag kregen, en ne’en Landskatechissen uttoarbeiden; Hauptredaktör weer Albert Lührs, de 1859 Supperndent in Paane worrn is. De Arbeid an’n ne’en hannöverschen Katechissen weer 1861 trech. Inföhrt worrn is he an’n 15. April 1862, den Kumfermatschoonsdag von hannöverschen Kroonprinz Ernst August. 1862 hett de Universität Göttingen Lührs to’n Ehrendokter maakt. In’n Sommer 1862 hett dat denn aver veel Gegenwind gegen den Katechissen geven, de vör allen von de Pastoorn keem, de dör den Ratschonalismus präägt weren. De König hett dorüm an’n 19. August 1862 siene Verfögung von’n 15. April 1862 wedder trüggtagen (kiek ok bi de Geschicht von’n breemsch-veernschen Katechissen).

Lührs is an’n 22. Oktober 1871 in Paane doodbleven.

## Literatur
* *D. Albert Lührs (1804–1871) aus Marschkamp im Amte Bederkesa. Schul- und Studienjahre des nachmaligen Hauptredakteurs des hannoverschen Landeskatechismus.* In: Männer vom Morgenstern, Jahrbuch 60, Bremerhoben 1981

## Footnoten
Ferdinand Lafrentz

**Ferdinand Lafrentz** (* 25. März 1859 in Landkarken up Fehmarn; † 1954) was een Plattdüütsken, de in de Stoten uutwannern döö un auk wat up Platt schreev.

He worde den 25. März 1859 in Landkarken up Fehmarn boren un wanner 1873 in de USA uut. He lehrt in de eerst an ene Hannelsschole in Chicago un läter bi enen Händler för Veeh in Cheyenne. 
In’n Johre 1888 wählt man enne för dat Parlament van Wyoming. Üm 1900 rüm is he as Afkaat in Odgen in’n Bundstoot Utah togange un werrt to'n Sluss sogor Direkter van verschedene amerikaansken Versicherungssellskoppen. 1928 schenkt he de Tiedschrift Quickborn ene orignale Handschrift van Klaus Groth. 1954 ging he mit Daude af.

## Werke
*Nordische Klänge: Plattdütsche Riemels, Mit einem Vorwort von Klaus Groth, Chicago: L. W. Neele, 1881.
*Nordische Klänge: Plattdeutsche Gedichte, von F. W. Lafrentz. Hamburg: Hermes, 1922.

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken
*
Ballechin

**Ballechin** (roor ok **Ballechan**) weer en Whisky-Brenneree in de Neeg vun Ballinluig, Perth and Kinross, Schottland. 

## Historie
De Destille höör tosamen mit Auchnagie un Grandtully un fief annere to en Koppel vun Brennereen vun de Buerns in dat Rebeet, vun de hüüt as eenzige noch Edradour in Bedrief is. To’n Andenken an de Destille gifft dat siet 2002 vun de Edradour-Brenneree Whiskys ünner den Markennaam *Ballechin*. Dordör warrt de törfigen Whiskys togliek ok vun de tyypschen Edradour-Whiskys afgrenzt.

Grünnt weer de Brenneree 1810 vun en Koppel vun Buerslüüd. De letzte vun de Grünners, Robert Kennedy, is 1875 doodbleven. Dorna wessel de Destille in’n Besitt vun  *Robertson&nbsp;&&nbsp;Sons*. Man, dat geev dorna noch verschedene annere Besitters. De letzte dorvun weer William Rose, de de Brenneree 1927 opgeven und dicht maakt hett. De Bowakren vun de Brenneree staht deelwies noch, verfallt aver jümmer mehr.

De Brenneree Ballechin is 1886 vun Alfred Barnard wiel sien Whiskyreis besöcht worrn. Dormols harr de Destille en Produkschoonsvermögen vun 18.000&nbsp;Gallonen in’t Johr. Dat Water för de Produkschoon weer ut de *Collin’s Hollow* nahmen. Brennt weer mit een *wash still* un en *spirit still*.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Borns