open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nutt

**Nutt** betekent

* Nutt, Frucht von welk Bööm,
* Nuttholt, Holt von’n Wallnöötboom,
* Nutt, Oort in New Mexico, USA.

**Nutt** is de Familiennaam von

* Alfred Trübner Nutt (1856–1910), brietschen Verleger,
* Alfred Young Nutt (1847–1924), engelschen Architekt un Künstler,
* Arthur Nutt (1895–1983), US-amerikaanschen Inschenör,
* Commodore Nutt (1844–1881), US-amerikaanschen Zirkusdorsteller,
* Danny Nutt (* 1961), US-amerikaanschen American-Football-Trainer,
,
* Dennis Nutt (* 1963), US-amerikaanschen Basketballspeler,
* Dickey Nutt (* 1959), US-amerikaanschen Basketballtrainer,
* Emma Nutt (1851–1915), US-amerikaansche Telefonistin,
* Gordon Nutt (* 1932), engelschen Footballspeler,
* Grady Nutt (1934–1982), US-amerikaanschen Schriever,
* Harry Nutt (* 1959), düütschen Publizist un Journalist,
* Houston Nutt (* 1957), US-amerikaanschen American-Football-Trainer,
* Jim Nutt (* 1938), US-amerikaanschen Künstler,
,
* Levi G. Nutt (1866–1938), US-amerikaanschen Beamten,
* Peter Nutt (* 1968), liechtensteenschen Künstler,
* Roy Nutt (1930–1990), US-amerikaanschen Ünnernehmer,
* Samantha Nutt (* 1969), kanaadsche Doktersche,
* William Nutt (1836–1909), US-amerikaanschen Offzeer.

**Nutt.** is afkört för

* Nutt., Botaniker-Afkörten von Thomas Nuttall.

Kiek ok bi: McNutt, MacNutt.
David Nutt

**David Nutt** is de Naam von

* David Nutt († 1868), engelschen Verleger,
* David Nutt (* 1951), brietschen Psychiater,
* David H. Nutt, US-amerikaanschen Avkaat un Philanthroop.
Nott

**Nott** betekent

* Nott, Frucht von welk Bööm,
* Nottholt, Holt von’n Wallnöötboom,
* Nott, Oort in de Gemeen Kierspe in’n Märkschen Kreis, Noordrhien-Westfalen,
* Nótt, Hünin ut de noorsche Mythologie.

**Nott** is de Familiennaam von

* Abraham Nott (1768–1830), US-amerikaanschen Politiker,
* David Nott (* 1956), brietschen Chirurg,
* Eliphalet Nott (1773–1866), US-amerikaanschen Geistlichen, Utfinner un Optrecker,
* Ernie Nott (1902–1954), brietschen Motorradrennfohrer,
* John Nott (1932–2024), brietschen Politiker,
* Jonathan Nott (* 1962), engelschen Dirigent,
* Josiah C. Nott (1804–1873), US-amerikaanschen Dokter,
* Julian Nott (* 1960), engelschen Filmkumponist,
* Lewis Nott (1886–1951), austraalschen Politiker,
* Peter Nott (1933–2018), brietschen Theoloog,
* Roger Nott (1908–2000), austraalschen Politiker,
* Tara Nott (* 1972), US-amerikaansche Gewichtheverin,
* William Nott (1782–1845), brietschen Generaal.
Noot

**Noot** betekent

* Noot, en Laag, in de een Hülp bruukt: Nootsignaal,
* Noot, Teken in de Musik,
* Noot, Zensur,
* Noot, Frucht von welk Bööm,
* Nootholt, Holt von’n Wallnöötboom,
* Banknoot, Geldschien.

**Noot** is de Familiennaam von

* Aletta Haniel, borene Noot (1742–1815), düütsche Ünnernehmerin,
* Christian Noot (1783–1859), düütschen Politiker,
* Hendrik van der Noot (1750–1827), belgischen Avkaat un Politiker,
* Hugo von Noot (1842–1923), öösterriekschen Industriellen,
* Jan van der Noot (1539–1595), nedderlandschen Dichter,
* Jan Willem Noot (1708–1770), prüüßschen Tollbeseher,
* Reinhard Noot (1726–1809), Börgermeester von Elberfeld.

Kiek ok bi: Not, Noth.
Bullenbarg

**Bullenbarg** betekent

* Bullenbarg, Oort in de Gemeen Zetel in’n Landkreis Freesland, Neddersassen,
* Bullenbarg, Barg in Buxthu, Neddersassen,
* Bullenbarg, Barg in Nindörp bi Loomst, Neddersassen.
Hackenlopers

De **Hackenlopers** (Mantophasmatodea) sünd en Ornen man de Insekten. Se sünd eerst 2002 beschreven wurrn un freet bloß man Fleesch. 

## De Naam
De Naam Mantophasmatodea is tohopenfaat ut de wetenschopplichen Naams vun de Biddhaupeer (Mantodea) un de Wanneltwiege un Wannelblöder (Phasmatodea). Dat kummt dorvun, datt de Hackenlopers bi’n eersten Henkieken utseht, as wenn se ut düsse beiden Ornens tohopenmuddelt wurrn weer. Vunwegen datt dat leste Lidd vun de Fööt (dat Arolium) meist alltied hoochholen warrt, weert de Deerter ok Hackenlopers nömmt.

## Kennteken
All Hackenlopers leevt sunner Flunken. Ehr Kopp steiht na unnen hen un dor sitt lange Föhlspriete an. De dree Segmente vun de Bost (Thorax) staht mit den achtersten Rand en beten over dat neegste Segment overweg. De Vör- un Middelschenkels sünd wat dicker un dor sitt up de Binnensiet Dornen an. De Fööt hefft fiev Le’e un up dat drüdde Lidd sitt boven en dreekanten Utlöper an. Twuschen de Krallen sitt dat Arolium, wat man tämlich groot is, un dor bovenup sitt en Bössenkranz. Dat Achterlief besteiht ut tein Segmente. De Steertfadens (Cerci) sünd bi dat Heken grötter un nich liek lang. Se bestaht ut bloß een Segment. De ganzen Deerter weert twuschen 1,5 bit 4 cms lang. Dor sünd de Seken jummers grötter bi as de Heken. 

## Wo se vorkamen un leven doot

All Aarden de hüdigendags noch vorkamen doot, leevt in Afrika sien Süden, in Namibia, Tansania un Süüdafrika. Freten doot se lüttje Insekten, de hoolt se mit Vör- un (unner Umstänn) Middelbeen fast. Vunwegen de Kommunikatschoon in de egen Aart un sunnerlich, wenn se en Partner söökt, trummelt se mit dat Achterlief up’e Eer. An dat Beven vun den Unnergrund verscheelt sik de Geslechter un de Aarden. Dat Seken spöört dat Beven, wat vun’t Heken utlööst warrt un fangt ok an, to trummeln. Dor löppt dat Heken denn hen un finnt sien Wief. De Paarung duert dree Stunnen bit hen to en poor Dage. Nadem dat Sperma afgeven wurrn is, jumpt dat Heken fix weg, so wiet, as dat man geiht (bit hen to 10 cm) un bringt sik so in Sekerheit. De Eier weert mit Sand un Sekret tohopenbackt un in’e Eer afleggt. Bi Floot, man ok, wenn dat dröge is, könnt de Eier en tiedlang utholen. Den drögen Sommer lang töövt de Eier, un de Nymphen kruupt eerst in de neegste Regentied ut. In en poor Weken treckt se fievmol de Huud ut. 
. Dat Arolium warrt normolerwiese vun’e Eer afstreckt, man bi Gefohr, starken Wind oder Regen warrt dat dalreckt up’e Eer. So könnt de Deerter beter lopen.. Hackenlopers sünd Insekten mit en unvullstännige Metamorphose, de sik nich verpoppen doot (hemimetabole Insekten).

## Wie se funnen wurrn sünd
De Ornen is eerst in dat Johr 2002 vun Oliver Zompro un Joachim Adis (beide Max-Planck-Institut for Limnologie in Plön), Klaus-Dieter Klass (Senckenberg Naturhistorische Sammlungen Dresden) un Niels-Peder Kristensen (Kopenhagen) upstellt wurrn. Dor is dat de eerste Ornen mank de Insekten, de siet 1914 nee beschreven wurrn is.

## Kiek ok bi
* List vun Insekten

## Belege


## Weblenken
Loomster Ennmoränen

De **Loomster Ennmoränen** sünd en Naturruum mit de Nummer 633.10 na dat *[[Handbuch der naturräumlichen Gliederung Deutschlands]]*. De Naturruum sett sik tohoop ut de Loomster Geest un de Wingst. De Ennmoränen warrt ok **Loomster Staffel** nöömt.

De Naturruum billt en lang Band, dat in Noord-Süüd-Richt von Kumbarg över Hemmoor, Loomst, Eversdörp, Örel un Basdaal bet na Gnarrenborg reckt.

De Loomster Ennmoränen doot höger liggen as de Rebeden ümto, de vör allen ut Masch un Moor bestaht. De höögsten Bargen sünd de Sülverbarg in de Wingst mit 74 Meter över de See, de Westerbarg mit 66 Meter över de See un de Bullenbarg un de Dolosenbarg all beid mit 56 Meter över de See.

## Geografie

De Naturruum hett sik in de Saal-Iestied billt, as dat Ies en Ennmorään aflagert hett, de von Kumbarg bet na Korlshöben un Glinst reckt. In Gnarrenborg sünd de Ennmoränen dör dat Düvelsmoor ünnerbraken. De Afsnidd op de annere Sied von dat Moor billt en egen Naturruum 632.03 „Korlshöbener Geestinsel“. Dat Noordenn bi Kumbarg liggt an dat Elv-Oorstroomdaal, dat sik in de Wießel-Iestied billt hett.

De Naturruum grenzt in’n Noorden an dat Rebeed 670.01 „Land Keden“, in’n Oosten an dat Rebeed 632.12 „Meh-Oost-Daal“ un op en ganz lütt Enn an dat Rebeed 632.11 „Bremervörer Geestinsel“, in’n Süüdoosten an dat Rebeed 632.10 „Fohrendörper Moor“, in’n Süden an dat Rebeed 632.00 „Hammmoor“ un in’n Westen an de Rebeden 633.02 „Bokeler Geest“, 633.04 „Geestmünner Grunnen“ un 633.11 „Stinster Grunnen“.

In dat Rebeed Barchel/Brillit/Gnarrenborg is deelwies Loonbörger Toon to finnen. Ans sünd dor vör allen Bruuneer un Podsol-Boddens to finnen, över Toon Gley- un Pseudogley-Boddens.
Walter Corde

**Walter Balthasar Corde** (* 6. Juli 1876 in Köln; † 8. Oktober 1944 in Düsseldörp) weer en düütsch Maler vun de Düsseldörper School.

## Leven
Corde, boren in Köln, upwussen in Düsseldörp, hett Maleree an de Kunstakademie Düsseldörp studeert. Dor weern Johann Peter Theodor Janssen un Willy Spatz sien Lehrer. In sein letzt Johr an de Kunstakademie wurr he Schöler vun den öösterriekschen Maler Josef Huber-Feldkirch, von de he wesentliche künstlerische Impulse kreeg. Hüm hett he sück up Düer anslooten un wurr sien Assistent an de Akademie. In disse Tiet weer Max Burchartz sien Schöler. Nahdem he ansluutend twee Johr lang as freeschaffen Künstler tätig ween weer, wurr he to Anfang vun den Eersten Weltkrieg to’n Militärdeenst intrucken. Dornah weer he weer as Künstler tätig un hett sück de „Künstlergruppe Niederrhein“ anslooten. 1920 weern Biller vun  Corde in en Gruppenutstellung mit Warken vun Ernst Aufseeser, Juan Gris, Curt Stoermer un Walter von Wecus in de Galerie vun Alfred Flechtheim in Düsseldörp vertreeden. 1928 nehm Corde an de Utstellung *Deutsche Kunst* in den Düsseldörper Kunstpalast deel. 
 
## Warken (Utwahl)
* Entwurf vun en Billerzyklus för de Utmalen vun de Kirche vun dat Abdinghofkloster in Patterbuorn
* *Der Beruf der Frau*, Fresken för de Aula vun de Döchterschool in Köln-Mülheim
* *Amazonenschlacht*, 1925
* *Amazone*, 1927
* *Die Flucht nach Ägypten*, 1933

## Kiek ok
* List vun Maler vun de Düsseldörper Malerschool

## Literatur
* Kunstmuseum Düsseldorf, Galerie Paffrath (Hrsg.): *Lexikon der Düsseldorfer Malerschule 1819–1918*. Bruckmann, München 1997, Band 1, S. 441
* Wilhelm Zils: *Neu-Düsseldorfer Kunst*. In: *[[Die christliche Kunst]]*, Heft 4/5, München 1920, S. 69 ff. (Digitalisat)

## Weblenken
* ''Walter Corde'', Datenblatt in dat Portal *rkd.nl* (Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie)
* ''Walter Corde'', Auktschonsresultate in dat Portal *[[artnet]].de*

## Enkeld Nahwiesen
Mairie Bexhöv

De **Mairie Bexhöv** weer in de Franzosentied (1810 bet 1813) een von de fiev Mairien, in de de Kanton Bremerleh indeelt weer. De Seet weer in Bexhöv. Se harr 1355 Inwahners.

## Historie

De Ümgegend von Bexhöv hett vör de Franzosentied to dat Gericht Beverst in dat Hartogdom Bremen höört, wat in dat Kurförstendom Hannover leeg. Dat Kurförstendom Hannover weer in de Tied von de Koalitschoonskriege siet 1801 von Franzosen un Prüßen besett. To’n 1. März 1810 is dat Rebeed denn Deel von dat Königriek Westfalen worrn, wat en Satellitenstaat von Frankriek weer.

Binnen Westfalen weer de Mairie Bexhöv een von de acht Mairien in’n Kanton Stotel von’n Distrikt Bremervöör, Departement von de Elv- un Wersermünnen. Man al to’n 1. Januar 1811 harr dat wedder en Enn. Dat Königriek Westfalen müss dat Departement direkt an dat Franzöösche Kaiserriek afgeven. De Mairie Bexhöv weer nu een von de fiev Mairien in’n Kanton Bremerleh, Distrikt Bremerleh, Departement von de Wersermünnen. De Mairie weer nu düüdlich grötter, dor sünd Öörd in tohoopfaat worrn, de vörher in Westfalen to veer Mairien höört harrn: de Mairien Bexhöv un Lox ut’n Kanton Stotel, de Mairie Sellst ut’n Kanton Bremerleh un de Mairie Oolluunbarg ut’n Kanton Beverst. Von de Mairie Sellst is blots de Oort Sellst sülvs in de Mairie Bexhöv wesselt. De Oort Apeler is an de Mairie Wulsdörp gahn. De Mairie Oolluunbarg hett den Oort Böcken afgeven, de Rest keem an de Mairie Ringst.

1813/1814 hebbt de Russen de Franzosen slahn un dat Rebeed befreet. Dat Kurförstendom Hannover is denn wedder herstellt worrn un de ole Stand von vör 1810 wedder dor. Mit’n Wiener Kungress is 1815 ut dat Kurförstendom dat Königriek Hannover worrn.

## Öörd

Dor hebbt düsse Öörd tohöört:

* Königriek Westfalen:
*:Bexhöv, Nückel, Stinst, Donnern, Hosermöhlen, Junkernhoos, Dünenfähr

* Kaiserriek Frankriek:
*:Bexhöv (141 Inwahners), Sellst (261), Donnern (209), Dünenfähr (8), Düring (107), Hosermöhlen (18), Junkernhoos (8), Lox (459), Nückel (48), Stinst (90), Böcken (6)

Vondaag sünd düsse Öörd all Deel von de Gemeen Lox.

## Footnoten
Cobbo

**Cobbo** betekent

* Cobbo de Öllere (üm 790–na 845, vör 13. Juni 858), von üm un bi 825 bet 850 Graaf von Hrecwiti un Boroctra in Westfalen,
* Cobbo de Jüngere (üm 818–na 889), Palzgraaf in dat Westfrankenriek, Graaf in’n sassischen Hessengo.

**Cobbo** is de Familiennaam von

* Guilherme Cobbo (* 1987), brasiliaanschen Hoogspringer.
Mairie Deesdorp

De **Mairie Deesdorp** weer in de Franzosentied (1811 bet 1813) een von de fiev Mairien, in de de Kanton Bremerleh indeelt weer. De Seet weer in Deesdorp. Se harr 2075 Inwahners.

## Historie

De Ümgegend von Deesdorp hett vör de Franzosentied to de Vaagdie Landwörden in dat Hertogdom Ollnborg höört. Blots lüttjere Delen hebbt to de Böörd Braamst un den Bezirk Oosterstood von dat Amt Hagen (Hartogdom Bremen) höört, wat in dat Kurförstendom Hannover leeg. Dat Kurförstendom Hannover weer in de Tied von de Koalitschoonskriege siet 1801 von Franzosen un Prüßen besett. To’n 1. März 1810 is dat hannöversche Rebeed denn Deel von dat Königriek Westfalen worrn, wat en Satellitenstaat von Frankriek weer. Ollnborg weer en Tiedlang ok von frömme Truppen besett, kunn toeerst aver noch egenstännig blieven. 1808 is dat Land den Rhienbund bipeddt. Aver ok dat hett nix hulpen.

In’n Dezember 1810 hett Frankriek Ollnborg annekteert un ok dat Königriek Westfalen müss Delen von sien Rebeed direkt an Frankriek afgeven. To’n 1. Januar 1811 is de Mairie Deesdorp as een von de fiev Mairien in’n Kanton Bremerleh, Distrikt Bremerleh, Departement von de Wersermünnen nee schapen worrn. De Mairie is tosätzlich dör enkelte Öörd vergröttert worrn, de vörher in Westfalen legen un dor to annere Mairien höört hebbt: dat weren de Mairien Wittst un Neenlann (all beid in’n Kanton Stotel, Distrikt Bremervöör, Departement von de Elv- un Wersermünnen). De Mairie Neenlann is kumplett an de Mairie Deesdorp gahn. Von de Mairie Wittst is blots de Oort Swegen in de Mairie Deesdorp wesselt. De Rest is op de Mairien Dammhagen un Stotel opdeelt worrn.

1813/1814 hebbt de Russen de Franzosen slahn un dat Rebeed befreet. Dat Hertogdom Ollnborg un dat Kurförstendom Hannover sünd denn wedder herstellt worrn un de ole Stand von vör 1810 wedder dor. Mit’n Wiener Kungress is 1815 ut dat Hertogdom dat Groothertogdom Ollnborg worrn un ut dat Kurförstendom dat Königriek Hannover.

## Öörd

Dor hebbt düsse Öörd tohöört:

* Kaiserriek Frankriek:
*:Deesdorp (184 Inwahners), Üterlann (241), Overwarf (232), Wiemsdörp (311), Olendörp (37), Maihusen (91), Indiek (41), Swingenborg (39), Swingenfeld (32), Eidewarden (225), Neenlann (294), Swegen (49), Reepen (81), Neenlannermoor (17), Büttel (174), Bütteler Siel (27)

Vondaag sünd düsse Öörd all Deel von de Gemeen Lox.

## Footnoten
Mosde

**Mosde**, **Mosweddi** oder **Mosidi** weer en sassesch-engersch Go, dat ut Oorkunnen von dat 9. bet 11. Johrhunnert bekannt is. Dat Go leeg an de Ünnerelv in en Rebeed, dat vondaag to de Landkreise Horborg un Stood tellt.

Allens, wat wi över dat Go weet, weet wi indirekt över en poor enkelte Steden in ole Oorkunnen, in de dat Go vörkummt. Över de genauen Grenzen von dat Go weet wi ok nich veel. Blots bi en Handvull Öörd is ut de Oorkunnen bekannt, dat se in Mosde legen hebbt. Groff lett sik dat seggen:

In’n Noorden leeg wohrschienlich Sturmaria, in’n Süüdoosten Bardengawi, in’n Süüdwesten Sturmi un in’n Noordwesten Heilanga.

## Oorkunnen

De Naam kummt toeerst in en Oorkunn vör, de twüschen 826 un 853 schreven worrn is. In de Oorkunn överdriggt Cobbo sien Besitt *in pago Mosweddi* (*pago*: Go) un noorden de Elv an dat Klooster Corvey.

In en Oorkunn von 959 steiht: *in pago qui vocatur Helinge & Mosde, in locis sic nominatis Buckstadin & Rinckhurst* („in dat Go, dat Helinge un Mosde nöömt warrt, in de Öörd, de Buxthu un Ringhorst heet“).

In en Oorkunn von Hinrich II. von’n 2. November 1004 kaamt de Öörd *Uuigmannesburstal, Bennedesthorp in Mosidi* („Wichmannsbossel, Bendsdörp in Mosidi“) vör.

In en Oorkunn ut de Tied twüschen 1053 un 1071 kaamt de Öörd *Cobbelici, Bithni, Swartelese in pago Mosidi et habitantes in pago Mosweddi* vör. Düsse Steed is ut dat Registrum Sarachonis, wat en Register von’n Corveyer Abt Saracho is. Düt Register is blots indirekt över Christian Franz Paullini un Johann Friedrich Falcke överlevert. Dat is nawiest, dat een von de beiden (oder beide) dat Register verfälscht hebbt. Dat is also nich ganz kloor, woveel Weert de Oorkunn hett. Wenn de Text echt is, denn betütt sik de Steed aver wohrschienlich nich op dat Rebeed an de Ünnerelv. De Steed is von Philipp Wilhelm Gerken op de Öörd Colbitz un Schwarzelosen un dat wööstfullen Dörp *Bitkon* bi Burgstall betagen worrn. An de Ünnerelv sünd keen Öörd bekannt, op de de Naams passen doot.

## Footnoten
Mairie Vesack

De **Mairie Vesack** weer in de Franzosentied (1811 bet 1813) een von de veer Mairien, in de de Kanton Vesack indeelt weer. De Seet weer in Vesack. Se harr 2450 Inwahners.

## Historie

De Ümgegend von Vesack hett vör de Franzosentied to de Stadt Bremen, to’n Bezirk Schönebeck von dat Gericht Leessem-Schönebeck un to dat Amt Blomendal in dat Hartogdom Bremen höört. De beiden letzten Rebeden hebbt in dat Kurförstendom Hannover legen. Dat Kurförstendom Hannover weer in de Tied von de Koalitschoonskriege siet 1801 von Franzosen un Prüßen besett. To’n 1. März 1810 is dat Rebeed denn Deel von dat Königriek Westfalen worrn, wat en Satellitenstaat von Frankriek weer.

Binnen Westfalen weren de hannöverschen Öörd, de later to de Mairie Vesack höört hebbt, in’n Kanton Blomendal von’n Distrikt Bremervöör, Departement von de Elv- un Wersermünnen. Bremen aver is toeerst noch egenstännig bleven. To’n 1. Januar 1811 hett sik dat denn ännert. Dat Kaiserriek Frankriek hett Bremen annekteert un ok dat Königriek Westfalen müss Rebeed direkt an dat Kaiserriek afgeven. De Mairie Vesack is nee billt worrn un weer nu een von de veer Mairien in’n Kanton Vesack, Distrikt Bremerleh, Departement von de Wersermünnen. De Mairie is ut’n breemschen Oort Vesack un de Mairien Aumund un Grohn ut’n westfäälschen Kanton Blomendal billt worrn. Blots den Oort Lobbendörp hett de ole Mairie Aumund an de ne’e Mairie Blomendal afgeven.

1813/1814 hebbt de Russen de Franzosen slahn un dat Rebeed befreet. Dat Kurförstendom Hannover is denn wedder herstellt worrn un de ole Stand von vör 1810 wedder dor. Mit’n Wiener Kungress is 1815 ut dat Kurförstendom dat Königriek Hannover worrn.

## Öörd

Dor hebbt düsse Öörd tohöört:

* Kaiserriek Frankriek:
*:Vesack (1534 Inwahners), Grohn (480), Aumund (324), Fähr (112)

Vondaag sünd düsse Öörd all Deel von de Stadt Bremen.

## Footnoten
Go

**Go** betekent

* Go, en Breddspeel,
* Go, en middelöllerlichen Bezirk, kiek ok bi Gogericht un de Bremer Goe,
* GO, Ünnernehmen, dat Tankstellen bedrifft,
* Gō, ole japaansche Maateenheit för Volumen,
* Go!, US-amerikaansche Punkband,
* go!, Flegersellschop op Hawaii, USA,
* Go, von Stomu Yamashta grünnt Fusionband,
* Go, Programmeerspraak,
* Go, Telekommunikatschoonsünnernehmen ut Malta,
* *[[Go (1999)|Go]]*, US-amerikaanschen Film von Doug Liman,
* *[[Go (2001)|Go]]*, japaanschen Film von Isao Yukisada.

**GO** is afkört för

* Gemeenordnung,
* GO! Express & Logistics, Express- un Logistikdeenstleister,
* Geschäftsordnung,
* Gewerbeordnung,
* Goiás, brasiliaanschen Bundsstaat,
* Senegal, ICAO-Code.

**Go** is de Familiennaam von

* Go Ara (* 1990), süüdkoreaansche Schauspelerin un Model,
* Betty Go-Belmonte (1933–1994), philippiensche Journalistin un Verlegerin,
* Eiji Gō (1937–1992), japaanschen Schauspeler,
* Eric Go (* 1984), US-amerikaanschen Badmintonspeler,
* Go Eun-bi (1992–2014), süüdkoreaansche Sängerin,
* Go Gi-Hyeon (* 1986), süüdkoreaansche Shorttrackerin,
* Go Gwang-Gu (* 1972), süüdkoreaanschen Gewichthever,
* Go Gwang-Min (* 1981), süüdkoreaansche Hockeyspelerin,
* Go Gwang-Seon (* 1969), süüdkoreaanschen Roderer,
* Go Gyeong-Du (* 1971), süüdkoreaanschen Judoka,
* Go Gyeong-Su (* 1985), süüdkoreaanschen Handballspeler,
* Go Jeong-Jon (* 1971), süüdkoreaansche Fechterin,
* Go Jin-Won (* 1956), süüdkoreaanschen Ringer,
* Go Joon-hee (* 1985), süüdkoreaansche Schauspelerin,
* Go Seigen (1914–2014), chineeschen Go-Speler,
* Go Seul-ki (* 1986), süüdkoreaanschen Footballspeler,
* Go Soo (* 1978), süüdkoreaanschen Schauspeler,
* Gō Takezō (1881–1933), japaanschen Generalleutnant,
* Go Yunha (* 1988), süüdkoreaansche Popsängerin.
Mairie Spiek

De **Mairie Spiek** weer in de Franzosentied (1810 bet 1813) een von de veer Mairien, in de de Kanton Dorum indeelt weer. De Seet weer in Spiek. Se harr 2359 Inwahners.

## Historie

De Ümgegend von Spiek hett vör de Franzosentied to dat Vaagdiegericht Land Wusten un dat Amt Noordholt in dat Hartogdom Bremen höört, wat in dat Kurförstendom Hannover leeg. Dat Kurförstendom Hannover weer in de Tied von de Koalitschoonskriege siet 1801 von Franzosen un Prüßen besett. To’n 1. März 1810 is dat Rebeed denn Deel von dat Königriek Westfalen worrn, wat en Satellitenstaat von Frankriek weer.

Binnen Westfalen weer de Mairie Spiek een von de ölven Mairien in’n Kanton Dorum von’n Distrikt Bremervöör, Departement von de Elv- un Wersermünnen. Man al to’n 1. Januar 1811 harr dat wedder en Enn. Dat Königriek Westfalen müss dat Departement direkt an dat Franzöösche Kaiserriek afgeven. De Mairie Spiek weer nu een von de veer Mairien in’n Kanton Dorum, Distrikt Bremerleh, Departement von de Wersermünnen. De Mairie weer nu düüdlich grötter, dor sünd Öörd in tohoopfaat worrn, de vörher in Westfalen to de veer Mairien Spiek, Cappel, Millm un Neefeld (all veer in’n Kanton Dorum) höört harrn. Von de Mairie Neefeld is aver blots en Deel an de Mairie Spiek kamen. De annere Deel keem an de Mairie Dorum. Ok de Mairie Millm is nich kumplett an de Mairie Spiek fullen. De Öörd Kraansborg, Holsseln un Holsselnerfeld kemen an de Mairie Niewohl.

1813/1814 hebbt de Russen de Franzosen slahn un dat Rebeed befreet. Dat Kurförstendom Hannover is denn wedder herstellt worrn un de ole Stand von vör 1810 wedder dor. Mit’n Wiener Kungress is 1815 ut dat Kurförstendom dat Königriek Hannover worrn.

## Öörd

Dor hebbt düsse Öörd tohöört:

* Königriek Westfalen:
*:Spiek mit Süden, Noorden, Steenau un Süüdmarmer Veerdel

* Kaiserriek Frankriek:
*:Spiek (574 Inwahners), Cappel (594), Bösenbüttel (18), Grotenbüttel (10), Lüth (65), Millm (61), Noordermarren (33), Noorderspecken (68), Sorthum (40), Süderspecken (49), Südermarren (46), Scharnst (11), Cappeler Neefeld (250), Dieksenn (140), Noordholt (136), Spieker Neefeld (224), Northum (40)

Vondaag sünd düsse Öörd Deel von de Gemeen Wuster Noordseeküst.

## Footnoten
Mairie Blomendal

De **Mairie Blomendal** weer in de Franzosentied (1810 bet 1813) een von de veer Mairien, in de de Kanton Vesack indeelt weer. De Seet weer in Blomendal. Se harr 3201 Inwahners.

## Historie

De Ümgegend von Blomendal hett vör de Franzosentied to dat Amt Blomendal in dat Hartogdom Bremen höört, wat in dat Kurförstendom Hannover leeg. Dat Kurförstendom Hannover weer in de Tied von de Koalitschoonskriege siet 1801 von Franzosen un Prüßen besett. To’n 1. März 1810 is dat Rebeed denn Deel von dat Königriek Westfalen worrn, wat en Satellitenstaat von Frankriek weer.

Binnen Westfalen weer de Mairie Blomendal een von de teihn Mairien in’n Kanton Blomendal von’n Distrikt Bremervöör, Departement von de Elv- un Wersermünnen. Man al to’n 1. Januar 1811 harr dat wedder en Enn. Dat Königriek Westfalen müss dat Departement direkt an dat Franzöösche Kaiserriek afgeven. De Mairie Blomendal weer nu een von de veer Mairien in’n Kanton Vesack, Distrikt Bremerleh, Departement von de Wersermünnen. De Mairie weer nu düüdlich grötter, dor sünd Öörd in tohoopfaat worrn, de vörher in Westfalen to de söven Mairien Blomendal, Beckdorp, Rönnebeck, Aumund, Rekum, Ne’enkarken un Rade (all söven in’n Kanton Blomendal) höört harrn. Den Oort Bockhorn, de in Westfalen to de Mairie Blomendal höört harr, hett de Mairie ünner de Franzosen an de Mairie Swonewebel afgeven müsst. Von de Mairie Beckdorp sünd de Öörd Beckdorp un Hammersbeek an de Mairie Blomendal gahn, de Rest keem an de Mairie Swonewebel. Von de Mairie Aumund keem de Oort Lobbendörp, de Rest güng an de Mairie Vesack.

1813/1814 hebbt de Russen de Franzosen slahn un dat Rebeed befreet. Dat Kurförstendom Hannover is denn wedder herstellt worrn un de ole Stand von vör 1810 wedder dor. Mit’n Wiener Kungress is 1815 ut dat Kurförstendom dat Königriek Hannover worrn.

## Öörd

Dor hebbt düsse Öörd tohöört:

* Königriek Westfalen:
*:Blomendal, Lüssum, Bockhorn

* Kaiserriek Frankriek:
*:Blomendal (240 Inwahners), Lüssum (245), Beckdorp (69), Lobbendörp (25), Rönnebeck (480), Fleet (327), Farge (195), Hammersbeek (120), Ne’enkarken (345), Vörbrook (303), Rade (328), Rekum (484), Stell, Stellerbrook (30), Witteborg (10)

Vondaag sünd düsse Öörd Deel von de Gemeen Swonewebel un de Stadt Bremen.

## Footnoten
Mairie Kerkboitzen

De **Mairie Kerkboitzen** weer in de Franzosentied (1810 bet 1813) een von de dree Mairien, in de de Kanton Rethen indeelt weer. De Seet weer in Kerkboitzen. Se harr 1963 Inwahners.

## Historie

De Ümgegend von Kerkboitzen hett vör de Franzosentied to dat Amt Rethen in dat Förstendom Lümborg höört, wat in dat Kurförstendom Hannover leeg. Dat Kurförstendom Hannover weer in de Tied von de Koalitschoonskriege siet 1801 von Franzosen un Prüßen besett. To’n 1. März 1810 is dat Rebeed denn Deel von dat Königriek Westfalen worrn, wat en Satellitenstaat von Frankriek weer.

Binnen Westfalen weer de Mairie Kerkboitzen een von de 13 Mairien in’n Kanton Hudemöhlen von’n Distrikt Veern, Departement von de Elv- un Wersermünnen. Man al to’n 1. Januar 1811 harr dat wedder en Enn. Dat Königriek Westfalen müss dat Departement direkt an dat Franzöösche Kaiserriek afgeven. De Mairie Kerkboitzen weer nu een von de dree Mairien in’n Kanton Rethen, Distrikt Neenborg, Departement von de Wersermünnen. De Mairie weer nu düüdlich grötter, dor sünd Öörd in tohoopfaat worrn, de vörher in Westfalen to söss Mairien höört harrn: de Mairien Kerkboitzen, Olenwahlje un Olenboitzen ut’n Kanton Rethen, de Mairie Noordcampen ut’n Kanton Wasra un de Mairien Vethem un Groten Eisderp ut’n Kanton Hudemöhlen. Von de Mairie Olenwahlje is Olenwahlje sülvs an de Mairie Rethen fullen. Blots de Oort Böhm is an de Mairie Kerkboitzen kamen. Von de Mairie Noordcampen is Noordcampen sülvs an de Mairie Kerkboitzen gahn un de Rest an de Mairie Stellich.

1813/1814 hebbt de Russen de Franzosen slahn un dat Rebeed befreet. Dat Kurförstendom Hannover is denn wedder herstellt worrn un de ole Stand von vör 1810 wedder dor. Mit’n Wiener Kungress is 1815 ut dat Kurförstendom dat Königriek Hannover worrn.

## Öörd

Dor hebbt düsse Öörd tohöört:

* Königriek Westfalen:
*:Kerkboitzen mit Sindörp un Helbargermöhl

* Kaiserriek Frankriek:
*:Kerkboitzen (340 Inwahners), Böhm (251), Noordkampen (253), Olenboitzen (256), Witten Kampen (190), Sindörp (58), Helbargermöhl (4), Vethem (139), Groten Eisderp (246), Lütjen Eisderp (172), Helmsen (32), Blankemöhlen (22)

Vondaag sünd düsse Öörd Deel von de Samtgemeen Reten un de Stadt Wasra.

## Footnoten
Noordsied

De **Noordsied** () is en lütten Oort in de Gemeen Hu’e in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to’n Oortsdeel Hu’e.

De Hoff ganz in’n Oosten von de Noordsied driggt den Naam **Hagensfähr**.

## Geografie

De Oort liggt in de Masch von de Wümm direkt achter’n Diek an dat Noordöver von’n Stroom.

De Naveröörd sünd Hu’e in’n Noorden, Nedderenn un Sankt Jürgen in’n Noordoosten, Höftdiek in’n Oosten, Wummensied in’n Süden un Waterhorst in’n Süüdwesten.

Direkt in’n Süden von de Noordsied is de Landsgrenz na Bremen.

## Historie

De Oort kummt 1257 as *Nordsida* toeerst in Oorkunnen von dat Klooster Leendaal vör. 1264 hett de Bremer Arzbischop den Teegd von de Noordsied an dat Klooster Oosterholt överdragen.

An de Noordsied sünd teihn Worten nawiest, de aver an dat Enn von dat Middelöller verlaten worrn sünd. 1535 warrt dat Rebeed as *unbebuweth Wyschlandt* betekent. Aver noch in dat 16. Johrhunnert sünd wohrschienlich ne’e Hööv anleggt worrn.

De Brügg över de Wümm is 1912 boot worrn. An’n 18. November 1933 is en Neebo ut Iesenbeton inwieht worrn, de negen Meter breed weer.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1848 to dat Gericht Hu’e tohöört un dor to de Middelbuurschop. Düt Gericht is 1848 Deel von dat Amt Oosterholt worrn, ut dat 1885 wedder de Kreis Oosterholt worrn is. De Kreis Oosterholt hett sik 1932 mit’n Kreis Blomendal to’n hüdigen Kreis Oosterholt tohoopslaten.

De Hoff Hagensfähr hett in Stüürsaken un na verscheden Gerichtsborkeiten to dat Gericht Hu’e höört, de Zivilgerichtsborkeit leeg aver bi dat Gericht Nedderenn St. Jürgen. Düt Gericht hett bett 1848 bestahn.

De Oort höört von öllers bi de Gemeen Hu’e bi, de an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen de hüdige vergrötterte Gemeen Hu’e billt hett.

### Inwahnertall

### Religion

De Noordsied is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Kark in Waterhorst.

För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt-Scharmbeek tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

För de Noordsied is de freewillige Füürwehr Hu’e mit tostännig.

### Verkehr

Dör de Noordsied löppt de Landsstraat 151, de in’n Noorden na Hu’e an de Bundsstraat 74 ran geiht un in’n Süden in Bremen as *Hu’er Heerstraat* na’n Bremer Stadtdeel Oshusen. In’n Noordoosten geiht von de L&nbsp;151 de Kreisstraat 43 af, de in de K&nbsp;8 övergeiht un över Nedderenn un en Reeg annere Öörd na Leendaal föhrt.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 17 Bremen-Industriehavens liggt so twee Kilometer in’n Süden von de Noordsied an de *Hu’er Heerstraat*.

De nächste Bahnhoff is 2,5 Kilometer wied weg in’n Noorden de Bahnhoff Hu’e an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.

## Footnoten
Gericht Nedderenn St. Jürgen

Dat **Gericht Nedderenn St. Jürgen** weer en lütt Patrimonialgericht in Bremen-Veern un in dat Königriek Hannover mit Seet in Sankt Jürgen binnen de Landdrostie Stood. Dat Rebeed liggt vondaag in de Gemeen Leendaal. Gerichtsherr weer de Familie von der Hude.

Dat Gericht bestünn blots ut de veer Öörd Sankt Jürgen, Nedderenn, Moorhusen un Veerhusen. Tosätzlich hett dor noch de Hoff Hagensfähr tohöört, de to de Noordsied tellt, von de de annern Hüüs aver all to dat Gericht Hu’e höört hebbt.

## Geografie

Dat Gericht is in’n Noorden an dat Amt Oosterholt grenzt, in’n Oosten an dat Amt Leendaal, in’n Süden an dat Blockland (Stadt Bremen) un in’n Westen an dat Gericht Hu’e.

## Historie

Dat Gericht hett to dat Dammgood in Hu’e höört. Good un Gericht hebbt de Familien von Schade un von der Hude tohöört. Nadem Friedrich August von der Hude 1774 doodbleven is, hett 1775 Georg Gröning dat Dammgood un dormit ok dat Gericht Nedderenn St. Jürgen övernahmen.

Dat Gericht harr de Zivilgerichtsborkeit un freewillige Gerichtsborkeit. För de annern Gerichtsborkeiten un för Stüürsaken weer dat Amt Leendaal tostännig.

Dat Gericht Nedderenn St. Jürgen harr tohoop mit dat Gericht Hu’e den Diekverband Hu’e-Nedderenn, de sik üm dat Ünnerhollen von Dieken un Gravens kümmert hett, wat för dat siede Land twüschen Wümm un Hamm en överlevenswichtige Saak weer.

1810 hett Frankriek ünner Napoleon dat Gericht innahmen. In disse Franzosentied hett dat toeerst bet to’n 31. Dezember 1810 to dat Departement von de Elv- un Wersermünnen in dat Königriek Westfalen höört un denn to dat Departement von de Wersermünnen un direkt to Frankriek. Dat Gericht weer in disse Tied Deel von de Mairie St. Jürgen in’n Kanton Leendaal. 1813 müssen de Franzosen dat Rebeed denn opgeven un de ole Stand is wedderkamen.

De Gerichtsherrn hebbt dat Gericht 1848 freewillig an’n Landsherrn afgeven. To’n 1. September 1848 is dat Gericht Nedderenn St. Jürgen oplööst un Deel von dat Amt Leendaal worrn.

## Inwahnertall

## Footnoten
Entlebucher Sennenhund

De **Entlebucher Sennenhund** is en vun de FCI anerkannt Swiezer Hunnenrass (FCI-Gruppe 2, Sektion 3, Standard Nr.&nbsp;47).

## Beschrieven
De Entlebucher Sennenhund is en Grött vun bit to 52&nbsp;cm un 20–30&nbsp;kg Gewicht de lüttste vun de veer Sennenhund-Rassen, to de ok de Appenzeller Sennenhund, de Berner Sennenhund as ok de Groot Swiezer Sennenhund hörrn. Sien Fell is stockhoorig, dat Deckhoot ist kört, fast anliggend, hart un glänzend, dicht Ünnerwull, dreefarvig: Grundfarv swaart mit nah Mögelgkeit symmetrischen (geel- bit bruunlich-rustroot) lohfarven un witt Afteeken. De  Ohren sünd hangend, nich to groot; hooch un relativ breet ansett. Besünners upfällig is de ungewöhnlich lang un meest kräftige Rügg vun den Entlebucher.

Nich blots in de Swiez is siet eenig Johren dat Kupieren vun Ruten verboden. Dorüm dragen de Entlebucher Sennenhunde hüüd en längere Steert (liek, hangend; nich ringelt as bi den Appenzeller). Knapp 10&nbsp;% vun de Entlebucher kommt mit anboren Stummelsteert up de Welt.

## Wesen
De Entlebucher is en düchtig leevhafter un temperamentvull Hund, de af un to geern bleekt. He is düchtig flink un wendig. Dorum is dat wichtig, dat he völ to doon hett. Dorto sünd Hunnensportaarten as Agility, Breedensport oder Fährtenarbeit besünner good. Entlebucher bruuken en leev aber konsequent Optrecken. För Anfänger sünd se dorum blots bedingt eignet. 

## Krankheiten
Ok wenn de Entlebucher Sennenhund ehrder lütt, treeden bi hüm Hüftgelenksdysplasie (HD) as ok arvlich Oogenkrankheiten up, in eerst Lien Katarakt (Grau Star) un Progressive Retinaatrophie (PRA).

En wiedere, bi Entlebucher Sennenhunnen fakener uptreeden Krankheit is de Goniodysplasie, en Missbillen vun den Kamerwinkel in't Oog. Dat kann dorto führen, dat de Oogenfleetigkeit nich vernünftig afflooten kann un de Oogendruck rasant anstiggt (Glaukom). Wurrd dat nich ganz flink erkannt, kann dat bi en stark Utpräägen dorto kommen, dat de Hund blind wurrd. 

De Goniodysplasie is arvlich, wobi de nipp un nau Arvgang nich bekannt is. Nah de Richtliens vun dat *American College of Veterinary Ophthalmology* wurrd en Tuchtutsluss vun de bedrapen Hunnen empfahlen.

De Körtsteertigkeit vun den Entlebucher Sennenhund wurrd allgemeen as dominant över de normal Steertlängt ankeeken un is in de reinarvig Form en Letalfaktor. Körtsteertig Entlebucher Sennenhunnen söllt dorum nich mitnanner verpoort wurrn.

## Literatur
* Christel Fechler: *Entlebucher Sennenhund.* Kosmos, Stuttgart 2001, ISBN 3-440-08031-5.

## Webenken

* De Hund bi de FCI (PDF-Datei)
* Schweizerischer Klub für Entlebucher Sennenhunde
* Schweizer Sennenhund Verein für Deutschland

## Enkeld Nahwiesen
Ökonomie

**Ökonomie** betekent

* Ökonomie, de Wetenschop, de sik med de Weerdschop befaat,
* Ökonomie, de Weertschop allegemeen
Föhlspriet

**Föhlspriete(n)** oder **Antennen** weert in de Zoologie de Extremitäten nömmt, de poorwiese an’n Kopp vun de meisten Liddfööt an sitten doot. As de Naam seggt, könnt se mit düsse Lief-Utlopers föhlen, dat heet, dor sitt de Tast- un de Rööksinn in. 

Mank de groten Gruppen vun de Liddfööt hefft bloß de Keevklauendregers (Chelicerata) keen Föhlspriete. De Sessfööt mit de Insekten dormank, man ok de Kreefte un de Dusendfööt hefft meist all Föhlspriete utbillt. Mank de Sessfööt sünd dat bloß de Beengrabbelers (Protura), de ohn Föhlspriete utkamen doot. As ehr Naam al andutt, föhlt se mit de Vörbeen. De Tastorgane an den Kopp vun de Keevklauendreegers heet Pedipalpen. 

Ok de Kopptentakels bi de Sniggen weert Föhlspriete nömmt. Normolerwiese heft de Nymphen bi de Insekten Föhlsprieten, de sik en beten verscheelt vun de Groten ehre Antennen. Faken sünd se körter oder eenfacher tohopenboot. 

## Galerie

Chaoboridae Richard Bartz.jpg|De Fedder-Föhlspriete bi en  Büschelmugge (Chaoboridae)
C-Falter Polygonia C-album Profil.jpg|Föhlspriet vun dat Witte C. 
Cockroach closeup.jpg|En Kakerlaak ehre Föhlspriete
Palinurus interruptus.png| Föhlspriete bi Langusten mit bannig dicken Anfang
Scyllarides latus (cropped).jpg|Rode Lüttantennen un platte Föhlspriete bi Borenkreefte


## Weblenken
Aksaray Malaklısı

**Aksaray Malaklısı**, ok **Türk Mastifi** (Törksch Mastiff), is en vun den törkschen  kynologischen Daakverband  *Köpek Irkları ve Köpek Bilimleri Federasyonu* (KIF) in de FCI anerkannt Hunnenrass, de to de Höderhunnen tellt. Se is vör allen in Aksaray un de glieknaamig Provinz antodrapen. En Rassestandard, as he för de Anerkennung vun de Rass dör de FCI nödig is, gifft dat noch nich, aber man arbeit doran.

Archäologische Funde in de Region wiesen, dat Hunnen vun dissen Typ all siet öllers her bruukt wurrn. De Hunnenrass (bzw. hör Vörlöper) wurr historsch as Kriegshund insett, in disse Tieden as Waakhund un Herdenschuulhund bruukt. Typisch un naamsgavend för de Rass sünd de hangen ünneren Lefzen (*malak*). Kopp un Körper sünd massig, Huut un Fell temelk dünn.

In en Studie, in de Hunnen vun den Malaklı-Typ ünnersöcht wurrn sünd, wurrd deren Verhollen mit dat vun den Kangal vergleeken un se wurrn Minschen un anner Hunnen tegenöver as aggressiver as disse beschreeven.  As de Kangal hörrt de  Malaklı to de Grupp vun törksch Höderhunnenn mit swaart Masken (*Karabaş*, sö völ as  Swaartkopp). Sien Körperbau is as de vun den Kangal, de Steert weniger bafen, de Hooren körter. Vör allen aber kann man hüm dör sien massigen Kopp un de Halsform as ok de hangend Lefzen vun den Kangal ünnerscheeden. In disse Studie wurr en Schufthööcht von 72,98±0,49&nbsp;cm för de ünnersöcht Teeven un vun 78,36±0,31&nbsp;cm bi de Rüden faststellt. Rüden weern dörsnittlich  62,29±0,68&nbsp;kg swoor, Teeven 53,20±1,01&nbsp;kg. De Malaklı is dormit grötter un swoorer as de anner törksch Höderhundrassen Kangal, Kars-Hund un Akbaş.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
Humberto Sousa Medeiros

**Humberto Kardinal Sousa Medeiros** (* 6. Oktober 1915 in Arrifes, São Miguel, Azoren, Portugal; † 17. September 1983 in Boston, USA) weer röömsch-kathoolsch Arzbischop vun Boston.

## Leven

Humberto Sousa Medeiros wurr 1915 in en Oortschap up de Insel São Miguel, Azoren, boren. 1931 is de Familie in de USA utwannert un leet sück in Fall River daal. He studeer Kathoolsch Theologie an de Catholic University of America in Washington, D.C. bit 1946 un wurr an’ 15. Juni vun dat sülvig Johr to’n Preester för dat Bisdom Fall River weeht. 1951 gung he nah Rom, wo he an de *[[Päpstliche Universität Gregoriana|Gregoriana]]* sien Doktertitel maakt hatt. 1958 wurr hüm de Titel vun en „Monsignore“ tospraaken.

Paapst Paul VI. hett hüm an‘ 14. April 1966 to’n Bischop vun Brownsville weeht. De Bischopsweehn wurr hüm vun Bischop vun Fall River, James Louis Connolly, an 9. Juni vun dat sülvig Johr send; Mitkonsekratoren weern de Weehebschööp James Joseph Gerrard ut Fall River un Gerald Vincent McDevitt ut Philadelphia.

An‘ 8. September 1970 hett hüm Paapst Paul VI. to’n Arzbischop vun Boston beropen. De Amtsinführen weer an‘ 7. Oktober vun dat sülvig Johr. As Bischop hett he sück den Problemen von Landarbeitern un de an‘ Rand vun de Sellschopp leven Minschen annommen. 1973 wurr he as  Kardinalpreester vun *[[Santa Susanna (Rom)|Santa Susanna]]* in dat Kardinalskollegium upnommen un nehm so an de beid Konklaven in‘ August un in‘ Oktober 1978 deel.

Humberto Sousa Medeiros weer de eerste Grootprior vun de Statthollereee Northeastern (USA) vun den Ridderorden vun dat Hillig Graff to Jerusalem.

An‘ 17. September 1983 is he in dat Öller vun 67 Johren an de Folgen vun en Hartinfarkt storven un wurr up den St. Patricks Karkhoff in Fall River bisett.

## Weblenken
* Humberto Sousa Medeiros In: Salvador Miranda: The Cardinals of the Holy Roman Church. fiu.edu, Websteed vun de Florida International University; afropen an’ 22. Dezember 2017.  
* Indrag to: Humberto Sousa Medeiros up catholic-hierarchy.org; afropen an’ 22. Dezember 2017

## Enkeld Nahwiesen
Ritzbüttel/Söhns un Döchter

Diese Wikidata Liste der Söhne und Töchter von Ritzbüttel wird automatisch aus Wikidata gefüllt. 

Personen ohne Artikel in der Plattdeutschen Wikipedia sind kursiv gekennzeichnet und direkt mit dem Datensatz in Wikidata verlinkt.

Um eine Person in diese Liste aufzunehmen, muss sie in Wikidata mit Geburtstag und Geburtsort (Buxthu oder untergeordneten Verwaltungseinheiten) versehen sein. 

Taucht ein existierender Plattdeutschen Wikipedia-Eintrag für eine Person hier nicht auf, liegt hierzu höchstwahrscheinlich kein oder ein unvollstädiger Wikidata-Eintrag vor. Bitte gern in Wikidata anlegen, mit dem Plattdeutschen Artikel verlinken, komplettieren und diese Liste manuell aktualisieren (s.u.).

Taucht eine Persone hier fälschlicherweise auf, liegt das an den Wikidata Einträgen für dessen Geburtsort und der Zuordnung des Geburtsorts zu den darüberliegenden Verwaltungseinheiten (siehe z.B. Verwaltungsgliederung Landkreis Stade ). Bitte genau Belege prüfen und ggf. in Wikidata den Geburtsort ergänzen und den alten nicht löschen, sondern als "Missbiligter Rang" kennzeichnen (siehe F. C. S. Schiller (Q819293)). 

Die Liste wird über die Vörlaag:Person Row (Name, Geburtsjahr, Todesjahr und Liste der Tätigkeiten) formatiert. Bei Tätigkeiten ohne Plattdeutsche Bezeichnung (Label) können dort Wikidata-IDs auftauchen, diese bitte gern in Wikidata übersetzen und diese Liste manuell aktualisieren (s.u.).
Grashuppers

De **Grashuppers** (Gomphocerinae) sünd en Unnerfamilie mank de Feldhaupeer (Acrididae). Dor höört allerhand Aarden to. Se leevt sunnerlich up allerhand Grasland (Wischen un Fennen bit hen to Verkehrsinseln, de nich so faken afmeiht weert). 

## Aarden in Middeleuropa
* Groten Buckelhupper (*Arcyptera fusca*)
* Lüttjen Buckelhupper (*Acryptera microptera*)
* Placken-Külenhupper (*Myrmeleotettix maculatus*)
* Roden  Külenhupper (*Gomphocerippus rufus*)
* Sibir'schen Külenhupper (*Aeropus sibiricus*)
* Groten Goldhupper (*Chrysochraon dispar*)
* Lüttjen Goldhupper (*Euthystira brachyptera*)
* Barg-Grashupper (*Stauroderus scalaris*)
* Feldgrashupper (*Chorthippus apricarius*)
* Steppengrashupper (*Chorthippus vagans*)
* Kiesbank-Grashupper (*Chorthippus pullus*)
* Nachtigall-Grashupper (*Chorthippus biguttulus*)
* Brunen Grashupper (*Chorthippus brunneus*)
* Verkannten Grashupper (*Chorthippus mollis*)
* Wittrand-Grashupper (*Chorthippus albomarginatus*)
* Wischengrashupper (*Chorthippus dorsatus*)
* Sumpgrashupper (*Chorthippus montanus*)
* Slichten Grashupper (*Chorthippus parallelus*)
* Bunten Grashupper (*Omocestus viridulus*)
* Buntbuuk-Grashupper (*Omocestus rufipes*)
* Roden Grashupper (*Omocestus haemorrhoidalis*)
* Swartplackengrashupper (*Stenobothrus nigromaculatus*)
* Heidegrashupper (*Stenobothrus lineatus*)
* Lüttjen Heidegrashupper (*Stenobothrus stigmaticus*)
* Lüttjen Grashupper (*Stenobothrus crassipes*) (Öösterriek un lüttje Gemarken in de Kyffhüserbarge, in de Hainleite un in't  Huy (Sassen-Anholt, Döringen), anners in Süüdoosteuropa)

## Literatur
* Heiko Bellmann: *Heuschrecken: beobachten, bestimmen.* Naturbuch Verlag, 1993, ISBN 3-89440-028-5
* Heinrich Tauscher: *Unsere Heuschrecken. Lebensweise – Bestimmung der Arten.* Franckh-Kosmos, Stuttgart 1986, 159 S., ISBN 3-440-05617-1

## Belege


## Weblenken
Taschkent

**Taschkent** is de Hööftstadt vun dat Land Usbekistan. 

De Stadt is all düchtig oolt un wurrd all in dat 2. Johrhunnert vör Christus in chineesch Borns nömmt. Dor man mit de Naam "Yuni". Anner Naams to ünnerscheedlich Tieden weern Chach, Shi, Shash un Tashkura.

Vööl vun de oolt Hüüs sünd bi de Oktoberrevolution un bi en swoor Eerdbeven 1966 vernicht wurrn.

## Weblink
* https://www.advantour.com/de/usbekistan/taschkent.htm
Slichten Grashupper

De **Slichte Grashupper** (*Chorthippus parallelus*) is en Kortspriet-Haupeerd ut de Familie vun de Feldhaupeer. Dat is een vun de Haupeerd-Aarden, de in Middeleuropa an'n fökensten vorkamen deit.

## Kennteken
De Slichte Grashupper warrt 13 bit hen to 22 Millimeters lang. In'e Farv verscheelt sik de Deerter, as de meisten Grashuppers, bannig. Faken sünd se gröön oder bruun, man ok mit en roden oder vigeletten Slag. De Seken sünd düütlich grötter, as de Heken, man se hefft bloß bannig korte Flunken. De meisten Slichten Grashuppers hefft man korte Flunken un könnt gor nich flegen, man dat gifft ok Deerter mit gröttere Flunken, de könnt denn flegen. De Heken „snackt“ mit'nanner, as all Grashuppers. Ehren Gesang kann een bit to 10 Meters wiet hören. Dat Singen kummt tostanne, wenn en Saagkamm an de Binnensiet vun den Achterschenkel in sunnerliche Afstänn an de Kant vun de Flunkendeek langsreven warrt. Beide Achterschenkels weert dor in'n lieken Takt bi up un dal bewegt. Bi dat Dalrieven kummt de Gesang tostanne. As bi all kole Deerter sünd ok de Slichten Grashuppers bloß man aktiv, wenn dat enigermaten warm is. De Slichten Grashuppers könnt vunwegen de Morphologie un ok vun den Gesang her dör'nanner smeten weern mit den Sumpgrashupper (*Chorthippus montanus*). De sütt liek ut, man is raarer. Hen un wenn gifft dat Deerter, de staht in'e Midden twuschen düsse beiden Aarden. De weert denn as Hybriden ankeken.

## Wo he leven deit
De Slichte Grashupper kummt in ganz verscheden Umtos torecht. He is meist up all Aarden vun open Grasland to finnen, wenn dat nich to natt un nich to dröge is: Up Fennen un Wischen, an de Ränner vun Wege un Wolden in meist ganz Europa. In'n Osten is de Aart bit hen na Sibirien to finnen, un in'n Süden bit hen na Noordafrika.

## Wie he sik vermehren deit
De Heken lockt de Seken an dör ehren Gesang. Wenn veel Deerter in en Gegend leevt, könnt se sik ok tofällig bemöten. Unafhängig vun de Paarung leggt dat Seken um un bi all dree Dage Eibulten in'e Eer af.

## Leven
De Eier overwintert un de Nymphen kruupt vun April af an ut. Adulte Deerter sünd to finnen vun Juni af an (hen un wenn ok mol al in'n  Mai).

## Freten
De Slichte Grashupper fritt, as de meisten Grashuppers, allerhand Aarden vun Gras.

## Belege


## Weblenken
Saarlouis

**Saarlouis** is en Stadt in dat Saarland mit meest 35.000 Inwahner up en Flach vun 43,3 km². Van 1793 bit 1810 harr se de Naam Sarre-Libre.

## Geschichte
Mit den Freeden van Nijmwegen full 1679 dat Rebeet Lothringen an Frankriek. Um disse nee wunnen Rebeeden to verteidigen hett Ludwig XIV. 1680 anordnet, dat de Stadt un de Befestigung baut wurrn. Thomas de Choisy un Sébastien le Prestre de Vauban hemm de Plääns dorför maakt.

1815 gung nah den Freeden vun Paris Saarlouis an Preußen. Nahdem 1936 de Gemeenden Fraulautern, Lisdorf, Picard un Beaumarais ingemeend wurrn weern, kreeg de Stadt den Naam Saarlautern. Dat bleev so bit 1945, dornah wurr se weer to Saarlouis. De Stadt hett söben Stadtdeelen un kreeg 2007 den Titel Europastadt.

## Weblinks
* Stadtgeschichte Stand: Januar 2018
* Inwahner]