open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ladyburn

**Ladyburn** weer en Whisky-Brenneree in Girvan, South Ayrshire, Schottland.

## Historie
De Ladyburn-Destille hett to de Produkschoonssteed vun de Brenneree Girvan höört. Se weer 1966 op dat Grundstück vun de Anlaag boet worrn, un schüll Single-Malt-Whisky för Blend-Whiskys maken. De tweete Anlaag weer as experimentelle Brenneree dacht. Man, de Bedrief is al 1975 wedder instellt worrn, üm mehr Ruum to hebben för de egentliche Girvan-Brenneree. Een Johr later sünd de Hüüs vun Ladyburn wedder afreten worrn.

## Produkschoon
De Ladyburn-Destille höör to dat schottische Whiskyrebeet Lowlands un kreeg ehr Water ut dat *Penwapple reservoir*. För de Produkschoon geev dat in de Anlaag twee *wash stills* un twee *spirit stills*. Ofschoonst de gröttste Deel vun den produzeerten Whisky för Blends verbruukt worrn is, geev dat ok en poor Original-Affüllen, as ok welke vun unafhangige Affüllers. De Tall is aver man lütt un so is de Ladyburn-Whisky vundaag swoor to finnen un mehr wat för Sammlers.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Borns
Ernst Lemmermann

**Ernst Johann Lemmermann** (* 27. Mai 1867 in Bremen; † 11. Mai 1915 ok dor) weer en düütschen Botaniker un besünners Phykoloog (Algenkundler).

Lemmermann is 1867 as Söhn von Sophie, borene Dege, un den Warkföhrer von en Zigarrnfabrik, Diedrich Lemmermann, in Bremen boren. He weer von 1898 af an Seminarlehrer an dat Lehrerseminar Bremen un dor ok botaanschen Assistent an dat *[[Översee-Museum Bremen|Städtische Museum för Natur-, Völker- un Hannelskunn]]*. Een von sien Schölers an dat Lehrerseminar weer Friedrich Hustedt (1886–1968),, de sik denn ok mit Algenkunn uteneensett hett. Hustedt hett 1933 de Kieselalg *[[Achnanthes lemmermannii]]* beschreven un na sien Lehrer nöömt. 

1910 hett Lemmermann en Doktertitel kregen.

De Alg *[[Anabaena lemmermannii]]* is ok na Lemmermann nöömt.

To de botaanschen Gruppen, de Lemmermann toeerst beschreven hett, höört de Ebriacea, de Microchaetaceae, *[[Microcystis]]*, *[[Klebahniella]]*, *[[Schroederia]]*, *[[Acanthosphaera]]*, *[[Echinosphaeridium]]* un *[[Euglena terricola]]*.

Sien Botaniker-Afkörten is **Lemmerm.**

Lemmermann hett an’n 10. April 1895 in Bremen Henriette Hermine Ulrich (21. Mai 1869–1944) freet. De beiden harrn de Kinner Erna (1901–1984) un Kurt (30. September 1904–20. April 1976). He is 1915 in Bremen doodbleven un an’n 17. Mai op’n Riensbarger Karkhoff begraven worrn.

## Warken

* *Algologische Beiträge (IV-V)*, 1898
* *Ergebnisse einer Reise nach dem Pacific ([[Hugo Schauinsland|Hugo Hermann Schauinsland]], 1896/97) : Plankton-Algen*, 1899
* *Das Genus Ophiocytium Naegeli*, 1899
* *Flagellatae, Chlorophyceae, Coccosphaerales und Silicoflagellatae* (1908) in: Nordisches Plankton von Karl Andreas Heinrich Brandt un Carl Apstein (Rutgevers) &ndash; Flagellatae, Chlorophyceae, Coccosphaerales un Silicoflagellatae
* *Das Plankton schwedischer Gewässer*, 1904
* *Pantostomatineae, Protomastiginae, distomatinae*, 1914

## Footnoten
Höhnergoos

De **Höhnergoos** (*Cereopsis novaehollandiae*) is de eenzige Aart vun de Tribus Höhnergöse (Cereopsini) un höört to de Aantenvagels to. Dor hannelt sik dat um en groten Vagel mit lange Been bi. Sien Lief sleiht na de Göse hen un de Kopp is, vergleken mit dat Lief, man lüttsch. Up sien Uppersnavel sitt en sunnerliche geelgröne Huut. Mank de Gösevagels tellt Höhnergöse to de Aarden, de an’n meisten an Land unnerwegens sünd. Bloß man bi Gefohr gaht se in’t Water. 

Bröden deit de Höhnergoos bloß man up de Eilannen vor Australien siene Süüdküst. Bit 1960 is se bannig jaagt wurrn. De Lüde menen, de Höhnergoos nehm ehr Veeh dat Freten weg. 1965 hett dat bloß man noch bi 6.000 Vagels geven. Nadem se unner Schuul stellt wurrn is, hett de Populatschoon sik wedder bannig verhoolt. Hüdigendags warrt se nich mehr as en Vagel ankeken, de in Gefohr is. .  

## Kiek ok bi
* List vun Vagels

## Belege
Halfgöse

De **Halfgöse** oder **Halfgosen** (Tadorninae) sünd en Unnerfamilie mank de Aantenvagels. Ehrn Naam hefft se dorvun weg kregen, datt de Vagels, de dor torekent weert, in ehr Utsehn enerwegens twuschen Göse un Aanten staht. Midderwielen weert ok en Reeg vun Vagels to de Halfgöse tellt, de eendüdig as Aanten utsehn doot, vunwegen datt bi akraate Unnersöken vun de Morphologie un vun de Genetik rutkamen is, datt se mit de Halfgöse verwandt sünd.  

Hüdigendags gifft dat dree Tribus mank de Halfgöse. De verscheelt sik bannig. Toeerst mol höört dor de Merganettini to. Dat sünd Aanten up de Strööm un Seen in Süüdamerika un Neeseeland. To de Plectropterini höört dree gösehaftige Vagels to, de all up de Süüdhalfkogel vun de Eer tohuse sünd. Se sünd fröher to dat Taxon vun de Glimmeraanten torekent wurrn, man düt Taxon is midderwielen uplööst wurrn. De grottste Deel vun de Aarten mank de Halfgöse höört to de Tribus *Tadornini* to, dat sünd de Echten Halfgöse. Dor weert denn ok so bekannte Aarden torekent, as de Bargaant un de Nilgoos.

## Wo de Halfgöse tohuse sünd
Halfgöse gift dat meist up de ganze Welt, man de meisten Aarden sünd in de Subtropen un in de Länner mit matigen Klima tohuse. Heel un deel fehlen doot se in Noordamerika. Normolerwiese leevt se nich in de Barge, mol afsehn vun de Spegelgöse un de Blauflunkengoos. De leevt in de Tropen up hoge Bargen. Mol af vun de Bootaanten un de Tanggoos leevt se in Sööt- oder Brackwater. An de Küst bruukt se bloß Buchten, wo Wind un Water nich to dull tokehr gaht.

## Systematik
* Unnerfamilie Halfgöse (Tadorninae)
** Tribus Merganettini 
** Tribus Plectropterini (Sporngoos, Knubbelglimmergoos)
** Tribus Echte Halfgöse (Tadornini)

## Literatur
* Janet Kear (Rutg): *Ducks, Geese and Swans*. Oxford University Press, 2005, ISBN 0-19-854645-9
* Josep del Hoyo et al.: *Handbook of the Birds of the World*, Band 1 (*Ostrich to Ducks*). Lynx Edicions, 1992, ISBN 84-87334-10-5
* P. J. Higgins (Rutg): *Handbook of Australian, New Zealand & Antarctic Bird*, Band 1, Ratites to Ducks, Oxford University Press, Oxford 1990, ISBN 0195530683

## Kiek ok bi
* List vun Vagels

## Footnoten



## Weblenken
Ekenschool Scheeßl

De **Ekenschool** is en staatlich anerkannt Gymnasium in fre’e Dregerschop in Scheeßl. Dat is een von de poor genossenschoplichen Privatscholen in Düütschland. Schooldreger is de „Schoolgenossenschop Ekenschool eG“. Dat liggt in de Königsbarger Straat 15. Schoolbaas is Christian Birnbaum.

Grünnt worrn is de Ekenschool 1947 op Initiative von Öllern. De eerste Schoolbaas weer Robert Strunck. De lüttje School weer toeerst in de Scheeßler Möhl ünnerbröcht. An’n 12.&nbsp;November 1948 hebbt 12 Öllern ut Scheeßl de „Schoolgenossenschop Ekenschool eG“ grünnt. Kort later is denn en nee Schoolgebüüd boot worrn. De eerste Boafsnidd mit veer Klassenrüüm weer an’n 16. Januar 1950 trech. In disse Tied sünd ok de eersten Schölers von buten opnahmen worrn, de denn in Internatsrüüm binnen un buten de School ünnerbröcht worrn sünd. Dat Internat stünn bet 1957 ünner dat Leid von en separaten Vereen un is denn von de Genossenschop övernahmen worrn. Dat Internat hett bet 2003 bestahn un hett denn dichtmaakt, von wegen dat dat de School to veel köst hett un 200.000 Euro Verlust in’t Johr maken dee.

An’n 5. Dezember 1957 is de School staatlich anerkannt worrn un harr denn ok dat Recht Abiturprüfungen aftohollen. Von 1958 bet 1974 weer de twete Vörsitter Paul Karl Schmidt.

An de Ekenschool warrt so bi 1080 Schölers von so bi 84 Schoolmeesters ünnerricht. Dat gifft de Klassen 5-12, de to’n gröttsten Deel fiev Klassen pro Johrgang hebbt. Dat Schoolgeld in’n Maand liggt bi 94&nbsp;Euro för Schölers ut’n Landkreis Rodenborg un 146&nbsp;Euro för Schölers von annerwegens her (Stand Schooljohr 2013/2014).

De School hett lange Johren in de Lichtathletik mit’n TV Scheeßl koopereert. Besünners in de Johren 1980/1990 hett düsse Kooperatschoon en Reeg natschonale un internatschonale Athleten vörbröcht. Dat Pingstsportfest weer lange Johren en Institutschoon in de düütsche Lichtathletikszeen.

An’n 9. November 2006 is de ne’e Tweefeldsporthall von de Ekenschool inwieht worrn, de in L-Form opboot is.

## Schoolbaas

* 1947–1957: Robert Strunck
* –2004: Karsten Müller-Scheeßel
* 2004–2014: Ralf Goebel
* 2014–: Christian Birnbaum

## Schölers

* Kirsten Bolm, Lichtathletin
* Johannes Clair, Schriever
* Elke Twesten, Politikerin
* Mari Kiviniemi, finnsche Politikerin (Uttuuschschölerin in dat Schooljohr 1985/1986)

## Literatur

* Michael Lemke: *50 Jahre Eichenschule Scheeßel: 1947 - 1997.* Scheeßl 1997

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von de School (hoochdüütsch)
Julius Reubke

**Julius Reubke** (* 23. März 1834 in Hausneindorf bi Queddelnborg; † 3. Juni 1858 in Pillnitz bi Dresden) weer en düütsch Pianist, Organist un Komponist.

## Leven
He weer en Söhn vun den Örgelbauer Adolf Reubke. 1856 keem Reubke nah Weimar un wurr dor en Schöler vun Franz Liszt. Neben eenig lütt Warken schreev he twee groot anleggt  Sonaten: de Klaveersonate in b-Moll un de Örgelsonate „Der 94. Psalm“ in c-Moll. De Örgelsonate kann man as groot anleggt  symphonisch Dichtung upfaaten. Se is in en düster un unruhig Stimmung hollen. De Sonate, de nich wenige technisch Schwierigkeiten upwiest, hörrt to dat Standardrepertoire vun de Konzertorganisten.

De harmonische Spraak vun Reubke is in hör Modulatschonen un Vörhollen deelwies bannig kühn, bispeelswies de Dissonanzen in den Finalsatz vun de  Klaveersonate.

Reubke is 1858 in Pillnitz storven un wurr up den Hosterwitzer Karkhoff begraven. Sien Graff gifft dat aber nich mehr.

## Warken (Utwahl)
* Klaveersonate b-moll
* Örgelsonate (Psalm 94) c-moll
* Scherzo op.3

## Literatur
* Marion Brück: Reubke, Friedrich Julius. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 21, Duncker & Humblot, Berlin 2003, ISBN 3-428-11202-4, S. 450 f.
* Michael Gailit: *Julius Reubke (1834–1858): Leben und Werk*. Gunter Lade, 1995

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
* DNB-Katalog
* Noten un Audiodateien vun Julius Reubke in dat International Music Score Library Project
Goas

**Goas** betekent

* Goas, en Vagel,
* Goas, Gemeen in dat Département Tarn-et-Garonne, Frankriek,
* Lamothe-Goas, Gemeen in dat Département Gers, Frankriek.

**Goas** is de Familiennaam von

* Claude Le Goas (1928–2007), franzööschen Architekt,
* Jean Goas (1430/1433–1496), spaanschen Architekt un Bildhauer,
* Urko Rafael Pardo Goas (* 1983), belgisch-spaanschen Footballspeler.
Diekhusen

**Diekhusen** betekent

* Diekhusen, Oort in de Gemeen Demost, Neddersassen,
* Diekhusen, Oort in de Gemeen Wangerland in’n Landkreis Freesland, Neddersassen,
* Diekhusen, Oort in de Gemeen Hollrup in’n Landkreis Vechte, Neddersassen,
* Diekhusen, Oort in de Gemeen Diekhusen-Fohrsteed in’n Kreis Dithmarschen, Sleswig-Holsteen,
* Büsumer Diekhusen, Gemeen in’n Kreis Dithmarschen, Sleswig-Holsteen,
* Wesselburener Diekhusen, Gemeen in’n Kreis Dithmarschen, Sleswig-Holsteen.
Enno Heyken

** Ferdinand Karl Heyken** (* 17. Februar 1906 op Borkum; † 19. Oktober 1987 in Veern) weer en düütschen lutherschen Pastoor un Regionalhistoriker.

Heyken is 1906 as Söhn von’n Pastoor op Borkum boren. He hett 1926 sien Abitur in Cuxhoben maakt un denn evangeelsche Theologie an de Universitäten Tübingen un Göttingen studeert. 1928/1929 weer he en Tied an de Yale-Universität. 1931 hett he in Göttingen dat eerste Theoloogsche Examen afleggt un is denn Vikar an’n Doom to Veern worrn. Korte Tied hett he ok an dat Stephansstift in Hannover arbeidt. Na dat twete Theoloogsche Examen is he 1934 toeerst Hülpspreddiger un 1935 Pastoor an de Stephanikark in Gosler worrn. In’n Tweten Weltkrieg weer Heyken toeerst Flaksoldat in Frankriek. Later is he Divisionspastoor an de Oostfront ween.

Na’n Krieg weer he von 1946 bet 1949 wedder Pastoor in Gosler un is denn Pastoor an de Peter-Paul-Kark in Snevern worrn. Dat is he bet to sien Rohstand 1971 bleven. In’n Rohstand hett he in Veern leevt un hett sik dor veel mit Karken-, Kunst- un Regionalgeschicht uteneensett. He hett eng mit’n Rodenbörger Heimatbund tohooparbeidt un weer Maat in de Sellschop för neddersassische Karkengeschicht.

## Warken

* *Rotenburg - Kirche, Burg und Bürger.* Rodenborg 1966
* *Die Entwicklung von Ottersberg 1190-1195*. In: *Rotenburger Schriften.* Band 24, 1966
* *Studien zur Geschichte des Bistums Verden.* 1970
* *Untersuchungen zum „Registrum Ecclesiae Verdensis“ und die erste schriftliche Erwähnung des Ortes Buchholz in der Nordheide*. In: *Buchholzer Jahrbuch 1978/82*
* *Chroniken der Bischöfe von Verden aus dem 16. Jahrhundert.* Hilmssen 1983
* *Die Kirchen im Altkreis Rotenburg*. In: *Rotenburger Schriften.* Band 59, 1983, und Band 60, 1984
* *Die Altäre und Vikarien im Dom zu Verden. Ein Beitrag zur Rechts-, Wirtschafts- und Sozialgeschichte eines mittelalterlichen Sakralraumes.* Hilmssen 1990

## Literatur

* Günter Petschel: *Enno Heyken †*. In: *Rotenburger Schriften.* Band 68, 1988, S. 121-123
Rudolf Welskopf

**August  Welskopf** (* 26. August 1902 in Bossel; † 17. Januar 1979 in Oost-Berlin) weer en düütschen Wedderständler gegen den Natschonalsozialismus.

Welskopf is 1902 as Söhn von en Lüttpächter un Gröönhöker in Bossel (Oolland) boren un dor ok opwussen. De Familie harr nich veel in’e Melk to krömen un dorüm müss de Jung al mit teihn Johr bi Buurn in de Ümgegend as Kohhöder arbeiden. Na de Volksschool hett he en Tied as Knecht arbeidt un 1917 en Lehr as Timmermann anfungen. Na de Gesellenprüfung güng he von 1921 bet 1924 op Wannerschop un is in disse Tied ok gewerkschaftlich aktiv worrn. 1925 is he Maat von de SPD worrn un hett in Buxthu Alma Olga Bestehorn freet, mit de he twee Kinner harr. 1929 hett he en Huus för siene Familie boot. Dör de Weltweertschopskries harr he längere Tied keen Arbeid un kunn den Kredit för dat Huus nich mehr betahlen. Dat Huus is dwangsveraukschoneert worrn un de Familie harr en Tied lang keen Dack mehr över’n Kopp.

1930 is Welskopf ut de SPD rut, von wegen dat se in’n Wedderstand gegen de Nazis nich dull noog weer, un hett sik de KPD anslaten. In’n Februar 1933 is Welskopf för twee Maand in dat Gerichtsgefängnis Stood in „Schutzhaft“ kamen.

De Wedderstandsgrupp von de KPD, de Welskopf in Buxthu anföhrt harr, is uteneenslahn worrn, nadem de Gestapo en Kurier affungen harr, de denn dör Folter dor to brocht worrn is, de Naams von Welskopf un siene Genossen to verraden. Dat Berliner Kamergericht hett in’n März 1935 in Stood en Prozess gegen Welskopf un annere afhollen. Welskopf is as „Rädelsführer“ to fiev Johr Tuchthuus veroordeelt worrn. He keem in dat Tuchthuus Celle un is von dor ut en Arbeidskummando in dat Moor bi Zeven todeelt worrn. In’n August 1936 kunn he tohoop mit twee annere Fungene för korte Tied flüchten. Wegen Meuteree is Welskopf to noch teihn Maand Haft veroordeelt worrn. Na dat Enn von de formelle Hafttied is he in dat Konzentrationslager Sachsenhausen deporteert worrn. 1943 is he as Handwarker bi en Butenkummando in Berlin-Lichterfelde insett ween, dat dicht bi de Kasern von de Leibstandarte SS Adolf Hitler leeg.

An’n 27. Juli 1944 kunn he ut dit KZ-Butenlager mit Hülp von Liselotte Henrich flüchten. Ehr hett he 1946 freet, nadem he sik von siene eerste Fro hett scheden laten. Na’n Krieg weer he toeerst korte Tied Polizei-Reviervörsteher un Amtsbezirksleiter in Berlin-Charlottenburg. Later weer he in’n Bostoffhannel von de SBZ aktiv. 1950/1951 hett he för dat DDR-Ministerium för Swoorindustrie arbeidt un hett en Bargungsbedriev för Schrott un annere Weertstoffe opboot. Von 1951 bet 1962 weer he Verwaltungsbaas bi de *[[Düütsche Rieksbahn (1945–1993)|Rieksbahn]]-Bo-Union*.

## Literatur

* Dagmar Müller-Stats: *Welskopf, August Rudolf*, in: *Lebensläufe zwischen Elbe und Weser, Ein biographisches Lexikon*, Bd. 1, hrsg. v. Brage Bei der Wieden u. Jan Lokers, Stood 2002
Hans Christoph von Königsmarck

**Hans Christoph von Königsmarck** is de Naam von

* Hans Christoph von Königsmarck (1600–1663), düütschen Heerföhrer in sweedsche Deensten,
* Hans Christoph von Königsmarck (1701–1779), düütschen Generaalmajor.
Echte Göse

De **echten Göse** (Anserini) sünd Vagels, de tohopen en Tribus binnen de Unnerfamilie vun de Göse in de Familie vun de Aantenvagels utmaken doot. Dor höört de beiden Geslechter vun de Seegöse (*Branta*) un de Feldgöse (*Anser*) to. Alltohopen gifft dat bi de echten Göse 15 Aarden. Se sünd witt-swatt, gries oder bruun. Ganter un Goos verscheelt sik in de Farv meist gor nich. Echte Göse hefft en langen Hals un middellange Been zentral unner dat Lief. Vundeswegen könnt se tämlich fix lopen. All Aarden leevt up de Noordhalfkogel. 

## Goos un Ganter
Wenn sik de echten Göse paaren wüllt, föhrt se faste Rituale up. Wenn en anner Vagelpaar verjaagt wurrn is, warrt dor faken en grote Upföhrung vun maakt. Ganter un Goos blievt meist en Leben lang tosamen. Bloß dat Seken boot an dat Nest. 

## Kiek ok bi
* List vun Vagels

## Weblenken
Escher

**Escher** betekent

* Escher, Reedschop to’n Graven,
* Escher, Oort in de Gemeen Auedaal in’n Landkreis Schaumborg, Neddersassen,
* Escher, ehmalig Klooster in de Gemeen Betheln in’n Landkreis Hilmssen, Neddersassen,
* Greoten Escher un Lüttjen Escher, Öörd in de Gemeen Noordstemmen in’n Landkreis Hilmssen, Neddersassen,
* *[[Escher – Der MDR-Ratgeber]]*, Feernseh-Sendung op’n MDR,
* (4444) Escher, en Asteroid.

**Escher** is de Familiennaam von

* Albert von Escher (1833–1905), Swiezer Maler,
* Alfred Escher (1819–1882), Swiezer Politiker, Banker un Ünnernehmer,
* Alfred Martin Escher (1906–1980), Swiezer Diplomaat,
* Andreas Escher (* 1966), düütschen Speelutwickler un Grafiker,
* Anita Cristina Escher Echeverría (* 1958), Diplomatin ut El Salvador,
* Arnold Escher von der Linth (1807–1872), Swiezer Geoloog,
* Berend Georg Escher (1885–1967), nedderlandschen Geoloog un Mineraloog,
* Caspar Schindler-Escher (1828–1902), Swiezer Siedenstofffabrikant un Philanthroop,
* Clementine Stockar-Escher (1816–1886), Swiezer Malerin un Teeknerin,
* Elisabeth Escher (* 1956), öösterrieksche Schrieversche,
* Eugen Escher (1831–1900), Swiezer Politiker,
* Felix Escher (* 1945), düütschen Historiker,
,
* Georg Escher (* 1994), düütschen Volleyballspeler,
* George Arnold Escher (1843–1939), nedderlandschen Inschenör,
* Gerold Escher (1665–1738), Swiezer Politiker, Chronist un Teekner,
* Gitta Escher (* 1957), düütsche Turnerin,
* Gretel Escher (1915–2015), düütsche Illustratersche, Journalistin un Schrieversche,
,
,
* Helene Escher-von Stürler (1873–1908), Swiezer Patrizierin un Feministin,
* Hermann Escher (1857–1938), Swiezer Bibliothekar,
* Jakob Escher-Bürkli (1864–1939), Swiezer Klassischen Philoloog un Topograaf,
,
* Johann Caspar Escher (1678–1762), düütsch-Swiezer Politiker,
* Josef Escher (1885–1954), Swiezer Politiker,
* Jürgen Escher (* 1951), düütschen Footballspeler un -trainer,
* Karl Escher (1885–1972), düütschen Journalist,
* Klaus Escher (* 1965), düütschen Politiker (CDU),
,
* Luis Jefferson Escher (* 1987), brasiliaanschen Footballspeler,
* Lydia Welti-Escher (1858–1891), Swiezer Patrizierin un Mäzenin,
* M. C. Escher (1898–1972), nedderlandschen Künstler un Grafiker,
* Martin Escher (1788–1870), Swiezer Industriellen,
* Mathilde Escher (1808–1875), Swiezer Stifterin,
* Max Escher (1901–1976), düütschen Künstler un Kunstoptrecker,
* Nanny von Escher (1855–1932), düütsch-Swiezer Schrieversche un Reednerin,
,
* Regina Escher (* 1955), Swiezer Diplomatin,
* Reinhold Escher (1905–1994), düütschen Grafiker un Illustrater,
* Rolf Escher (* 1936), düütschen Grafiker,
* Rudolf Escher (1912–1980), nedderlandschen Kumponist,
* Tobias Escher (* 1988), düütschen Sportjournalist, Blogger un Schriever,
* Wolf Escher (1944–2016), düütschen Jazzmusiker un Musikpädagoog.

Kiek ok bi: Esher.
Böhm

**Böhm** betekent

* Böhm, Oort in de Gemeen Böhm in’n Landkreis Heidkreis, Neddersassen,
* Böhm, Stroom in de Lümbörger Heid, de in de Aller münnt,
* Böhm, Minsch ut Böhmen,
* F. A. Böhm, fröhere Mundharmonikamanufaktur in Untersachsenberg, Sassen,
* Böhm, en Familiennaam (för Lüüd mit düssen Naam kiek dor).

Kiek ok bi: Boehm, Bohm, Böhme, Villa Böhm, Behm.
Heinz Wrobel

**Heinz Wrobel** (* 2. Dezember 1929 in Berlin, † 24. Mai 2015) weer en düütsch Feernsehjournalist un Nahrichtenspreker.

Heinz Wrobel fung sien journalistisch Loopbahn 1947 as Nahrichtenspreker bi den Südwestfunk an, för den he 16 Johr lang arbeiten dee. Van 1963 bit 1992 weer he denn in glieker Funktschoon bi de *[[Heute (Feernsehn)|heute]]*-Sennen in’ ZDF tätig. Mit 62 Johr weer he de deenstöldste Nahrichtenspreker vun disse Sennen. Sien Sprekertätigkeit düer all tosommen 45 Johr. 
 
In en fröhere Ehe weer Heinz Wrobel mit de ZDF-Anseggerin Mady Riehl verheiraadt.

## Weblenken
* Bericht über ''heute'' mit Bild vun Heinz Wrobel.
* .

## Enkeld Nahwiesen
Longmorn

**Longmorn** is en Whisky-Brenneree bi Elgin, Schottland.

## Historie
De Brenneree is 1894 vun John Duff (Glenlossie), Charles Shirres un George Thomas grünnt worrn. In’t Johr 1972 is de Tall vun de Brennblasen vun veer op söss vergröttert worrn, twee wietere sünd 1974 inboet worrn. 1978 is se in den Besitt vun Seagram övergahn. Siet 2001 höört se nu to Pernod Ricard.

## Produkschoon
De Destille Longmorn tellt to dat schottische Whiskyrebeet Speyside. Se nimmt ehr Water för de Produkschoon ut de Burnside Borns un hett een Meeschfatt (*mash tun*) vun 7,5&nbsp;t, acht Gäärfatten (*wash backs*) ut Douglasienholt to 21.262&nbsp;l un fief Gäärfatten ut Eddelstahl to je 42.500&nbsp;l. Brennt warrt hüüt mit veer *wash stills* un veer *spirit stills*, de siet 1993 mit Damp hitt maakt waart. Vörher weer noch mit Kahl anfüürt. 

Longmorn is een vun de Hööftbestanddeelen vun den Blend-Whisky Chivas Regal.

## Kiek ok

* List vun de schottischen Brennereen

## Literatur
* Charles MacLean (Rutgever): *Whiskys der Welt. Destillerien, Marken, Whiskey-Touren* („World Whisky“, 2009). Dorling Kindersley, München 2010, ISBN 978-3-8310-1707-2. 

## Borns


## Weblenken
Wilhelm Kregel

**Wilhelm Kregel** (* 20. Februar 1909 in Rümelingen, Luxemborg; † 3. Juni 1994 in Veern) weer en düütschen Richter un Sportfunkschonär.

Kregel is 1909 in Rümelingen boren un in Veern opwussen. He hett Juristeree studeert un hett an de Universität Marburg sien Dr. jur. maakt mit en zivilrechtliche Arbeid över *Störungsansprüche des Mieters gegen Dritte*. Na dat Studium is he in’n Justizdeenst gahn.

In’n Tweten Weltkrieg weer he Soldaat. Na’n Krieg is he 1947 trügg in’n Justizdeenst. 1951 is he Richter an’n Bundsgerichtshoff worrn un weer von 1956 bet 1966 Präsident von dat Landgericht Veern. Von 1966 bet to sien Rohstand weer he Präsident von dat Oberlandsgericht Celle.

Kregel weer tosätzlich von 1964 bet 1978 Präsident von’n Düütschen Turnerbund un von 1970 bet 1974 Präsident von’n Düütschen Sportbund. In siene Amtstied hett he sik insett, den Bundsutschuss Leistungssport to stärken un den Spitzensport duller to zentraliseren. He hett dit Amt afgeven, kort bevör 1974 dör de binnendüütsche Entspannungspolitik dat düütsch-düütsche Sportprotokoll afslaten worrn is.

För siene Verdeensten üm den Sport in Neddersassen is he in de Ehrengalerie von’n neddersassischen Sport von dat Neddersassische Institut för Sportgeschicht opnahmen worrn.

1973 hett he dat Grote Verdeenstkrüüz von de Bundsrepublik Düütschland kregen.

## Footnoten
Mai (Gemeen Soltau)

**Mai** () is en Dörp in de Gemeen Soltau in’n Landkreis Heidkreis, Neddersassen. Bi Mai höört ok de Brümmerhoff un Willenbokel.

## Geografie

Mai liggt in de Heidmark. De Wietz hett in’n Noordoosten von’n Oort ehren Born. In’n Oosten grenzt de Oort an’n Truppenövungsplatz Munste-Süüd.

De Naveröörd sünd Hötzen, Emmingen un Emhoff in’n Noordoosten, Willenbokel in’n Oosten, Serei in’n Süüdoosten, Brümmerhoff in’n Süden, Abelbeck in’n Süüdwesten, Tiegen un Harwer in’n Westen un Oenn un Dibbern in’n Noordwesten.

## Historie

De Oort hett vör 1852 to de Vaagdie Soltau von de Amtsvaagdie Soltau-Fambossel tohöört un na 1852 to dat Amt Soltau. Na 1885 is ut dat Amt de Kreis Soltau worrn. An’n 1. Oktober 1932 is de Kreis mit’n Kreis Fambossel tohoopleggt worrn, wat aver al to’n 1. Oktober 1933 wedder trüggännert worrn is. Eerst 1977 sünd de Kreise wedder tohoopleggt worrn un hebbt denn Landkreis Soltau-Fambossel heten. 2011 hett düsse Landkreis den ne’en Naam Landkreis Heidkreis kregen.

De Oort is an’n 1. März 1974 Deel von de Gemeen Soltau worrn.

In’n Eersten Weltkrieg is een Soldaat ut Mai fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg dree.

### Inwahnertall

### Religion

Mai is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannis-Kark in Soltau.

För de Kathoolschen is de St.-Maria-Kark in Soltau tostännig.

### Oortsvörstehers

* opstunns: Ulrike Willenbockel

## Kultur

Gedenktafeln un en Gedenkbook för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ gifft dat in Soltau in de Kark.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

An Mai löppt de Kreisstraat 10 langs, de in’n Süüdoosten na Serei un Witzenderp geiht un in’n Noordwesten na Harwer an de Bundsstraat 71 ran. De B&nbsp;71 wedder geiht in’n Noordwesten na Soltau un Rodenborg un in’n Oosten na Munste un Ülzen. In’n Oosten geiht de K&nbsp;42 von de K&nbsp;10 af na Willenbokel.

De nächste Autobahn is de Autobahn 7. De Opfohrt 44 Soltau-Oost liggt so twee Kilometer in’n Noordwesten von Mai.

De nächste Bahnhoff is so bi acht Kilometer wied weg in’n Westen de Bahnhoff Soltau an de Bahnlien Ülzen–Langwedel (Amerikalien), de Lüttbahn Lümborg–Soltau un de Heidbahn.

## Footnoten
Walther Heintzmann

**Walther Heintzmann** (* 27. Juli 1939 in Stargard) is en düütschen Jurist.

Heintzmann is 1939 in Stargard boren un hett Juristeree studeert. 1968 is he Proberichter worrn. 1971 hett he an de Universität Köln sien Dr. jur. maakt un weer en Tied lang Richter an dat Landgericht Lümborg. He is 1973 wetenschoplichen Mitarbeider bi’n Bundsgerichtshoff in Karlsruhe worrn un 1975 Richter an dat Oberlandsgericht Celle. He weer von 1983 bet 1986 Vizpräsident von dat Landgericht Lümborg un von’n 5. März 1986 bet to sien Rohstand 2004 Präsident.

Blangenbi weer he siet 1983 Lehrbeopdragten an de Universität Hannover, siet 1998 ok Honorarperfessor an de Universität Hannover un Lehrbeopdragten an de Verwaltungs- un Weertschopsakademien in Lümborg, Swerin un Waren.

## Footnoten
Schreevagels

Die **Schreevagels** (Anhimidae) sünd en Familie mank de Gösevagels (Anseriformes). Dor höört dree Aarden mit to. Se sünd all in Süüdamerika tohuse. Ofschoonst se vun dat Utsehn na de Puters slahn doot, hannelt sik dat bi jem um de engsten Verwandten vun de Aantenvagels. En Reeg vun Egenaarden passt ehrder to Höhnervagels, as de höhnerhaftige Snavel, de bloß man lüttjen Swemmhüde mank de Töhn un datt se de Feddern nich all up’n Mol uttuuscht bi’n Ruden. Vundeswegen könnt se jummers flegen. Bovenhen hefft se noch en Nettwarks vun Luftsäck direktemang unner de Huut. Ehren Naam hefft se vunwegen ehr unbannig luut Geschree. In’t Engelsche hefft se dor den Naam „Screamers“ (Schreebüdels) vun weg kregen. 

## Kennteken
De Schreevagels seht ehrder ut, as wenn se to de Höhnervagels tohören döen. Dat liggt nich bloß an dat wat butte Lief, man sunnerlich ok an den lüttjen Kopp mit den korten Snavel. De Vagels sünd twuschen 75 un 95 cm groot un könnt bit hen to 4,5 kg wegen. Ehre Been sünd lang un dick mit grote Fööt un lange Töhn mit man wat lüttje Swemmhüde. So leevt se in flach Waters in’e Masch un in’n Sump. Vunwegen de Luftsäck unner de Huut un Luft, de in de Knaken inslaten is, könnt se up Swemmplanten lopen un gaht nich unner. 

Heken un Seken verscheelt sik nich groot, man dat Heken is en lütt beten gröter. De Feddern sünd swatt bit gries-bruun. 

## Kiek ok bi
*List vun Vagels

### Literatur
* Josep del Hoyo et al.: *Handbook of the Birds of the World*, Band 1 (*Ostrich to Ducks*). Lynx Edicions, 1992, ISBN 84-87334-10-5
* Janet Kear (Rutg): *Ducks, Geese and Swans*. Oxford University Press, 2005, ISBN 0-19-854645-9

## Weblenken
Vagelsang (Gemeen Buxthu)

**Vagelsang** () is en Hoff in’n Oort Neeland von de Gemeen Buxthu in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

## Geografie

De Oort höört to Oolland un liggt an’n Noordrand von Neeland an de Grenz na Eestbrügg. Dichtbi flütt de Eest langs.

De Naveröörd sünd Eestbrügg un Moorenn in’n Noordoosten, Rübk in’n Oosten, Neeland in’n Süden, Dammhusen in’n Süüdwesten un Ooster-Loodkup in’n Noordwesten.

## Historie

Vagelsang is as Vörwark grünnt worrn.

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Buxthu in’n Kanton Buxthu höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör’n 1. Juli 1823 to dat Amt Oold- un Neeklooster tohöört un denn bet 1852 to dat Amt Harsfeld. In dat Johr is de Oort in dat Amt Hornborg wesselt. Dat Amt Hornborg is aber blots bet 1859 bestahn bleven un Vagelsang hett denn wedder to dat Amt Harsfeld höört. Mit’n 1. April 1885 is dat Amt oplööst worrn un de Oort is mit Neeland in’n Kreis Jörk wesselt. Neeland is tohoop mit Vagelsang 1931 Deel von de Gemeen Buxthu worrn un dorbi von’n Kreis Jörk na’n Landkreis Stood wesselt.

### Inwahnertall

### Religion

Vagelsang is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de St.-Petri-Kark in Buxthu. För de Kathoolschen is de St.-Maria-Kark in Buxthu tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Vagelsang löppt de Kreisstraat 39, de in’n Noorden na Eestbrügg geiht un in’n Süden na Buxthu.

De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 6 Jörk liggt so söven Kilometer in’n Westen von Vagelsang. Wenn de A&nbsp;26 in Tokumst wiederboot warrt, denn kummt de Opfohrt 7 Buxthu so fiev Kilometer in’n Süüdoosten to liggen.

De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Buxthu an de Nedderelvbahn.

## Footnoten
Hans Stuhlmacher

** Albert Alexander Louis Carl Stuhlmacher** (* 16. Mai 1892 in Lümborg; † 26. Februar 1962 in Wasra) weer en düütschen Pädagoog, Wehrmachtsoffzeer un Heimatforscher.

Stuhlmacher is 1892 as Söhn von Emma, borene Ebbeke, un den Landgerichtskanzlist Friedrich Stuhlmacher in Lümborg boren. An’n 11. November 1915 hett he Margarethe Klinkhardt freet. De beiden harrn een Söhn (Hans Georg).

Enn 1940 is Stuhlmacher na de Wehrmacht inropen worrn. Enn 1943 is he mit’n Rang von en Major ut dat Militär entlaten worrn. He weer lange Johren Rekter von de högere Knabenanstalt in Wasra un Kreisheimatpleger von’n Landkreis Fambossel.

In Fambossel hett de Hans-Stuhlmacher-Straat na em ehren Naam kregen.

## Warken

* *Chronik des Kreises Fallingbostel. Der Zeitabschnitt von 1866–1900.* Gronemann, Wasra 1926
* *Das alte Amt Rethen 1669.* Gronemann, Wasra 1926
* *Der Kreis Fallingbostel. Ein Heimatbuch des Kreises.* Hrsg.: Kreisausschuß des Kreises Fallingbostel. Kunstdruck- u. Verlagsbüro Magdeburg, [Grünberg] 1935
* *Die Heidmark.* Engelhard, Hannover 1939
* *[[Der Würger vom Lichtenmoor]].* Gaatz, Fambossel 1949
* *Geschichte der Stadt Walsrode.* Bearb. u. zusammengestellt im Auftrag der Stadtverwaltung. Stadtverwaltung, Wasra [Rathaus] 1964
* *Die Heidmark.* Scheling, Wasra 1976
Tinst

**Tinst** () is en lütten Oort in de Gemeen Kutenhult (Samtgemeen Freenbeek) in’n Landkreis Stood, Neddersassen. Dat hett polietsch al von öllers to Mulsen tohöört.

## Geografie

In’n Noorden von Tinst hett de Swing ehren Born un in’n Süden de Pulvermöhlenbeek un de Köhlhornsbeek (flütt na de Swing). En poor hunnert Meter von Tinst weg dör Hogenmoor geiht de Oost-Swing-Kanaal. In’n Süüdwesten liggt dat Horner Holt.

De Naveröörd sünd Öölmerheid un Schierel in’n Noorden, Mulsen in’n Oosten, Kutenhult un Bullenholt in’n Süüdoosten, Eßel in’n Süden, Sprakel un Heesdörp in’n Süüdwesten un Hogenmoor un Öölm in’n Noordwesten.

## Historie

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Mulsen in’n Kanton Bremervöör höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to de Böörd Mulsen binnen dat Amt Harsfeld tohöört. De Böörd Mulsen is 1852 in dat Amt Stood wesselt, dat 1859 Deel von dat Amt Himmelpoorten worrn is. Na 1885 weer dat in’n Kreis Stood. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Stood worrn.

De Oort is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Kutenhult worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Tinst is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Petrus-Kark in Mulsen.

För de Kathoolschen weer von 1968 bet 2003 de Lukas-Kark in Freenbeek tostännig. De Kark is denn dichtmaakt worrn, üm Geld to sporen. Vondaag höört de Oort to de Karkengemeen von de Hillig-Geist-Kark in Stood. En annere kathoolsche Kark in de Ümgegend is de Michael-Kark in Harsfeld.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

De Dörpstraat dör Tinst löppt in’n Noordoosten na Mulsen un in’n Süüdwesten na Bremervöör un Heesdörp. Ans gifft dat noch en lüttjere Straat över Hogenmoor na Öölm.

De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 2 Stood-Süüd liggt so 22 Kilometer in’n Noordoosten von Tinst.

De nächste Bahnhoff is so bi negen Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Kutenhult an de Bahnlien Buxthu–Bremerhoben.

## Footnoten
Heckstergoos

De **Heckstergoos** oder **Heistergoos** (*Anseranas semipalmata*) is de eenzigste Aart in de Familie vun de Heckstergöse (Anseranatidae) un höört to de Ornen vun de Gösevagels to. De Vagel mit siene swatt-witten Feddern fallt up. He leevt bloß man in Australien un in den Süden vun Neeguinea. In de Tropen in Noordaustralien hett dat fröher grote Swarms mit bit hen to 80.000 Vagels geven. Vunwegen de Waterregulatschoon, de dor wiethen bedreven wurrn is, is ehre Tahl avers torüch gahn. Midderwielen is de Aart in Australien to’n groten Deel schuult. Trupps mit bit hen to 5.000 Vagels könnt jummers noch regelmatig funnen weern. 

De IUCN meent, um de Heckstergöse möss een sik „keen groten Sorgen“ maken (*least concern*). Taxeert gifft dat bi 1 Million utwussene Göse   

## Systematik
Hen un wenn warrt de Heckstergoos ok as en egen Tribus na de Aantenvagels (Anatidae) henstellt. Man dat is ok mööglich, datt se enger mit de Schreevagels (Anhimidae) verwandt is, vunwegen datt se en Reeg Egenschoppen mit jem deelt. Dor tellt de tämlich langen Been to, de lange Hals un de man lüttjen Swemmhüde. Annersrüm is de brede orangegeele bit rode Snavel wedder en typisch Kennteken for Aanten. Na’n Kopp hen geiht de Snavel over in en Buckel, de mit dat Oller grotter warrt. 

## Wie de Goos utsehn deit
De Ganner warrt 75 bit 90 cm lang. De Toppen vun siene Flunken könnt 130 bit 180 wiet utbreet weern un in’n Döörsnitt weegt se bi 2,8 kg. De Göse blievt en beten lüttjer un kriegt de Flunken 125 bit 165 cm wiet ut’neen. Se weegt in’n Döörsnitt bi 2 kg. Ganner un Goos verscheelt sik, neven de Grotte an sik, bloß noch dor in, datt de Buckel an de Steern vun den Ganner grotter is, as bi de Goos. Bi de Feddern gifft dat twuschen Heken un Seken keen Unnerscheed. 

De Feddern sünd an’n Hals, Kopp, an’n Ansatz vun de Been un an de Spitz vun de Flunken swatt, suss witt. Been un Fööt sünd orange. Heckstergöse könnt bi’n Ruden wieter flegen, anners, as annere Göse. Dat liggt dor an, datt de Feddern an de Flunken, de to’n Flegen bruukt weert, nich all up’n Mol utfallen doot.

## Literatur
* T. Bartlett: *Ducks And Geese - A Guide To Management.* The Crowood Press, 2002, ISBN 1-85223-650-7.
* P. J. Higgins (Rutg.): *Handbook of Australian, New Zealand & Antarctic Birds.* Band 1: *Ratites to Ducks.* Oxford University Press, Oxford 1990, ISBN 0-19-553068-3.
* Hartmut Kolbe: *Die Entenvögel der Welt.* Ulmer Verlag, 1999, ISBN 3-8001-7442-1.

## Kiek ok bi
* List vun Vagels

## Weblenken
Piepgöse

De **Piepgöse** (Dendrocygninae) sünd en Familie vun de Aantenvagels (Anatidae), de to de Gösevagels tohören doot. Ehren Naam hefft se vun dat hoge Piepen her, wo se mit unnernanner kommunizeern doot. Ehr wetenschopplichen Naam *Dendrocygna* bedutt „Boomswaan“. Worraftig slaht düsse Vagels mit en poor Kennteken na de Swöne hen. As Swöne un Göse wesselt de Piepgöse bloß eenmol in’t Johr de Feddern. Woll bruukt se for ehr Leven nich unbedingt Böme, man all Aarden sitt geern up Böme, de in’t Water swemmen doot. Se leevt in de Tropen un Subtropen. 

## Utsehn
De Piepgöse ehr Utsehn gellt binnen de Aantenvagels as tämlich primitiv, as weern se gemeensome Vorwesers vun de hüdigen Aantenvagels. To’n Deel slaht se na de echten Göse (Anserini), man ok na de Aanten (Anatinae). Vundeswegen weert se in de engelsche Spraak ok "whistling ducks" nömmt, dat heet Piepaanten. Dat Lief vun de Piepgöse is man lüttsch un stebig, wat een unner Umstänn gor nich markt, wiel se sik bannig liekup hoolt. Erkennen kann een de Vagels an ehrn langen Hals, de bi’n Flegen wiet utreckt warrt un an de langen Been, de bi’n Flegen na achtern stellt weert. De Flunken sünd breet, man kort. Vun unnen bekeken seht se swatt ut. De Feddern smückt de Vagels nich sunnerlich up un sünd meist gries, bruun oder beige. An de Flanken gifft dat wat grottere Smuckfeddern. De Töhn, de na achtern wiesen deit, is grotter, as bi annere Aantenvagels, wohrschienlich, wiel eenige Aarden sik geern up Böme uphoolt. 

De Kuba-Piepgoos leevt in de Bröök vun de Karibik. Se is de grottste mank de Piepgöse un kann bit hen to 60 cm lang weern. Ganner un Göse verscheelt sik normolerweise nich in de Grötte. Man wenn se bröden doot, sünd de Seken faken wat swaarer, as de Heken. Dat is in de Familie vun de Aantenvagels man roor.

## Wat se eten un wie se leven doot
Piepgöse freet Planten, meist Waterplanten, man ok Gras un Saat. Allerhand Aarden sünd in de Nacht togange un slaapt over Dag oder putzt sik de Feddern. Eenige, man nich all, sitt dor geern up Böme bi, wat den wetenschopplichen Naam verklaart. 

Wenn se nich bröden doot, leevt se tomeist in grote Swarms. Dorin fleegt se jeden Dag hen un her twuschen de Stäen, wo se ruhn un de annern, wo se freten doot. Dat Piepen, wo se sik mit unnerholen doot, warrt bi dat Flegen dör dat Swingen vun de butersten Feddern produzeert. Bi de Goos klingt dat Piepen en beten deeper, as bi’n Ganner. 

To Land un ok to Water sünd de Vagels leifig un gau. Hen un wenn dukert se ok un söökt dor Freten bi. Se fleegt vull Kraft, man langsom. 

## Belege


## Literatur
* T. Bartlett: *Ducks And Geese - A Guide To Management.* The Crowood Press, 2002, ISBN 1-85223-650-7
* Janet Kear (Hrsg): *Ducks, Geese and Swans*. Oxford University Press, 2005, ISBN 0-19-854645-9
* Hartmut Kolbe: *Die Entenvögel der Welt.* Ulmer Verlag 1999, ISBN 3-8001-7442-1

## Weblenken

## Kiek ok bi
*List vun Vagels
Sandkroog (Landkreis Stood)

**Sandkroog** () is en lütten Oort in de Gemeen Deinst (Samtgemeen Harsfeld) in’n Landkreis Stood, Neddersassen. De Oort hett polietsch al von öllers her to Helmst tohöört.

## Geografie

In’n Oosten von’n Oort liggt de Rüstjer Forst.

De Naveröörd sünd Helmst in’n Noorden, Rüstje in’n Noordoosten, Hornborg in’n Oosten, Daudieck un Issendörp in’n Süüdoosten, Lusthoop, Frankenmoor un Lünenspecken in’n Süüdwesten un Freenbeek un Deinst in’n Noordwesten.

## Historie

Sandkroog is 1814 as Weertshuus an de nee anleggte Landstraat twüschen Stood un Harsfeld (wat vondaag de Landsstraat 124 is) boot worrn. De Kroog hett dormit den Heidkroog an’n olen Karkweg na Bargst Kunkurrenz maakt. Eerst later sünd dor noch mehr Hüüs tokamen.

De Oort hett vör 1885 to de Böörd Bargst von dat Amt Harsfeld tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Stood. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Stood worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Sandkroog is evangeelsch-luthersch präägt un hett bet 1959 to dat Kaspel von de Primus-Kark in Bargst höört. Nu höört dat to de Martin-Luther-Kark in Freenbeek.

För de Kathoolschen is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Sandkroog löppt de Landsstraat 124, de in’n Noorden na Stood geiht un in’n Süden na Harsfeld. Von de L&nbsp;124 geiht na Westen en Straat över Lünenspecken na Wehl af un in’n Noordoosten na Helmst.

De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 3 Stood-Oost liggt so teihn Kilometer in’n Noordoosten von Sandkroog.

De nächste Bahnhoff is so bi söven Kilometer wied weg in’n Süden in Harsfeld an de Bahnlien Buxthu–Bremerhoben.

## Footnoten
Doosthoff

**Doosthoff** () is en lütten Oort in de Gemeen Ohlers (Samtgemeen Harsfeld) in’n Landkreis Stood, Neddersassen. Dat höört polietsch al von öllers to Kokerbeek mit to.

## Geografie

De Oort liggt op de Stoder Geest. Poor hunnert Meter in’n Süüdoosten flütt de Au langs. Audaal un Blangendaals sünd as Naturschuulrebeed schuult.

De Naveröörd sünd Bargst un Harsfeld in’n Noordoosten, Hollenbeek in’n Oosten, Kokerbeek in’n Süden, Wohlers in’n Süüdwesten, Reith un Bredenbeek in’n Westen un Brest in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Hollenbeek in’n Kanton Harsfeld höört un denn von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon un dor to de Mairie Harsfeld in’n Kanton Hornborg.

De Oort hett vör 1885 to dat Amt Harsfeld tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Stood. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Landkreis Stood worrn.

De Oort weer fröher Deel von de Gemeen Kokerbeek, de an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Ohlers worrn is. 

### Inwahnertall

### Religion

Doosthoff is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Primus-Kark in Bargst. De Oort hett aver ok en egen Neeapostoolsche Kark.

För de Kathoolschen is de St.-Michaels-Kark in Harsfeld tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Mariä Himmelfohrt in Buxthu höört.

## Weertschop un Infrastruktur

För Doosthoff is de Freewillige Füürwehr Kokerbeek mit tostännig.

### Verkehr

An Doosthoff langs löppt de Kreisstraat 64, de in’n Noordoosten na Bargst geiht un in’n Süden na Kokerbeek un Ohlers. En lüttjere Straat gifft dat ans noch na Brest.

De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 5 Hornborg liggt so 18 Kilometer in’n Noordoosten von Doosthoff.

De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Bargst an de Bahnlien Buxthu–Bremerhoben.

## Footnoten





## Weblenken
Arran (Brenneree)

**Arran** is en Whisky–Brenneree bi Lochranza op de Isle of Arran in Schottland.

## Historie
Harold J. Currie, de fröhere Gewarfsföhrer vun Seagram, füng 1991 an, en Brenneree to boen. De eerste Whisky weer an’n 29. Juni 1995 produzeert. Offiziell is de Brenneree 1997 dör de Queen inweiht worrn. De Whisky is siet 2001 regulär in’n Hannel to kriegen. De Brenneree hett en Besökerzentrum un kann besichtigt warrn.

Dormit gifft dat op dat Eiland Arran na mehr as 150 Johren wedder en Whiskybrenneree. Vun 1825 bit 1837 geev dat op dat Eiland al mol en Brenneree mit den Naam *Lagg Distillery*, de vun Matthew Speirs.

## Produkschoon
De Destille höört to dat schottische Whiskyrebeet Eilannen. Ehr Water för de Produkschoon kummt ut den Loch na Davie. Dat Molt warrt vun de *Bairds Malt Ltd.* betogen, de jemehr Molteree in Pencaitland hebbt. De Destille hett en Meeschfatt (*mash tun*) ut Eddelstahl, veer Gäärfatten (*wash backs*) to 15.000&nbsp;l, vun de dree ut Douglasienholt sünd un een ut Föhrenholt. Brennt warrt mit een *wash still* vun 7.100&nbsp;l un een *spirit still* vun 4.300&nbsp;l, de mit Damp hitt maakt warrt.

## Kiek ok

* List vun de schottischen Brennereen

## Literatur
* Charles MacLean (Rutgever): *Whisky. World Guide, Regions, Distillers, Malts, Blends, Tasting Notes.* Dorling Kindersley, London et al. 2008, ISBN 978-0-7566-3349-3.
* Walter Schobert: *Das Whiskylexikon.* Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfort an’n Main 2003, ISBN 978-3-596-15868-3.

## Borns


## Weblenken
Dammann Maschinenbo

De **Herbert Dammann [[GmbH]]** is en Maschinenbo-Ünnernehmen ut Heendörp, dat Sprütten för de Bueree herstellt. Baas von dat Ünnernehmen is Nadine Dammann. Dammann hett 107 Mitarbeiders in Lohn un maakt en Ümsatz von 18 Millionen Euro.

## Historie

Dat hüdige Ünnernehmen is an’n 15. März 1979 von Herbert Dammann grünnt worrn. Aver ok vörher hett Dammann al siet 1968 Maschinen boot. In dat Johr hebbt se de eerste Plantenschutzsprütt mit en automaatsch klappend Gestäng un en Arbeidsbreed von 15 Meters boot.

1983 is de eerste Unimog-Opbosprütt mit en Arbeidsbreed von 36 Meter boot worrn un 1984 de eerste Sülvsfohrer.

To de Dammann GmbH höört ok en Unimog-Verdragswarksteed.

## Produkte

### HD Night-Lux

Bi de Sprüttkegelbelüchtung Night-Lux warrt de Sprüttkegels von enkelte LEDs anstrahlt. So kann ok in’n Düüstern sprütt warrn. Dat System is kumbineert mit Hinnerniserkennungssystemen. För Night-Lux hett Dammann von de DLG 2009 en Sülvermedallje kregen. 

### Dual-Air-System

Dat Dual-Air-System is en System, dat ünnerstütt von Luft sprütt. Dorbi warrt de Sprüttstrahl dör en Luftstrahl schützt, de vör un achter de Düüs in’n Bestand dringt. Dat helpt, dat een to’n Bispeel in’e Kartuffeln en gode Bestandsdördringung henkriggt. De Luftleistung liggt bi rund 50.000 Kubikmeter Luft in’e Stünn.

### TSD-System

Mit dat TSD System (*Teilflächen spezifische Düsenleitung*) köönt bi een Överfohrt twee Behandlungen maakt warrn. Dorto sünd Pumpen, Düsenleitung, Armaturen un Regelinrichtungen dubbelt vörhannen. Wenn mit de Eenheit A en ganzflächige Behandlung dörföhrt warrt, kann mit Eenheit B en punktuelle Behandlung daan warrn. Dorto hett de Eenheit B Quattrodüsendregers. Dorbi warrt verschedene Düsen gliektiedig aktiveert üm in’n optimalen Druckbereich to blieven, wieldes de Opwandmenge sik ännert. Eenheit B warrt dör Applikatschoonskoorten oder dör Sensoren an’t Gestäng stüürt.

### Dammann Trac

De Dammann Trac DT 3200 H is en groten Sülvsfohrer mit 25 t tolässig Gesamtgewicht. He warrt andreven von en Mercedes-Motor mit 324 PS un hett en maximal Tempo von 40 km/h. Fattvolumens bet 12.000 Liter sünd jüstso mööglich as Arbeidsbreden bet 42 Meter. Dat Fohrtüüg kann ok tohoop mit en Grootflächenstreier to’n Düngen bruukt warrn.

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von dat Ünnernehmen (hoochdüütsch)
Stippelaant

Die **Stippelaant** (*Stictonetta naevosa*), ok **Apenaante** oder **Stippelgoos** nömmt, is en Aart ut de Familie vun de Aantenvagels (Anatidae). Se is de eenzige Aart ut en egene Unnerfamilie Stictonettinae un kummt bloß in Australien vör. Vunwegen de korten Been lett de Stippelaanten as en Aant, man u. a. vunwegen ehre Morphologie is se ehrder mit de echten Göse un mit de Swöne verwandt. 

De IUCN meent, de Stippelaant weer nich in Gefohr (*least concern*). De Bestand warrt taxeert up 11.000 bit 26.000 utwussene Vagels.

## Utsehn
Stippelaanten weert 51 bit 56 cm groot. De Toppen vun de Flunken könnt 77 bit 82 cm ut’neen stahn. Waarten un Aanten verscheelt sik nich groot. De Heken sünd en beten grötter un weegt in’n Döörsnitt bi 980 g, un de Seken staht bi 840 g. Bi de Aanten is de Snavel döörgahns leigrau, man bi den Waart entwickelt sik in de Brödeltied en roden Ansatz an’n Snavel. In de Farv gifft dat twuschen Heken un Seken keen Unnerscheed, de Feddern sünd graubruun mit luuter lüttje witte Stippen dor over hen verdeelt. Wenn se mit da Bröden dör sünd, ruut de utwussenen Aanten. 

Küken vun de Stippelaante, de just ut’n Ei krapen sünd, sünd eenfarvt grau. An’n Buuk un unner de Flunken sünd de Feddern wat heller un meist witt. De Uppersnavel is graublau un warrt na’n Ansatz hen meist ganz blau. De Nagel is rosa, de Unnersnavel is bleek rosa. De Föte sünd graublau, de Swemmhüde wat bruun un de Iris düüsterbruun. Jungvagels slaht na de Olen, man alltohopen sünd se wat heller.

## Wie se sik upföhren deit
Stippelaanten sünd faken in Trupps tohopenslaten. Over Dag rauht se sik up Sandbänke oder lüttje Eilannen ut oder sitt up Boomstämm oder Felsen, de in’t Water liggt. Wenn se rauht, staht se faken bannig liekup un steekt den Kopp dor unner de Flunken bi. 

Bi’n Swemmen liggt de Stippelaanten bannig hooch in’t Water. Se dükert bloß weg, wenn se ehre Feddern putzt oder wenn se versöökt, ut to büxen. An Land könnt se sik leifig rögen, man gaht doch swabbelig, as Aanten faken doot. Bi’n Upflegen vun’t Water bruukt se en korten Anloop un kaamt man langsom hooch. Bi’n Flegen slaht se bannig slank mit de Flunken un reckt den Hals wiet ut. Ropen doot se nich veel.

## Kiek ok bi
*List vun Vagels

## Literatur
* P. J. Higgins (Rutg): *Handbook of Australian, New Zealand & Antarctic Birds*, Band 1, Ratites to Ducks, Oxford University Press, Oxford 1990, ISBN 0195530683
* Janet Kear (Rutg): *Ducks, Geese and Swans*. Oxford University Press, 2005, ISBN 0-19-854645-9
* Hartmut Kolbe; *Die Entenvögel der Welt*, Ulmer Verlag 1999, ISBN 3-8001-7442-1

### Weblenken