Florenz

**Florenz** (up italieensch *Firenze*) is en Stadt in de Midden vun Italien an den Arnostroom. Hüdigendags leevt dor üm un bi 382.000 Inwahners. Florenz is de Hööftstadt vun de Region Toskana un vun de Provinz Florenz. Vunwegen een unbannige Tall vun beröhmt Kunstwarken warrt de Stadt jedet Johr vun Millionen vun Lüde ut de ganze Welt besöcht. 
## Laag
Florenz liggt direktemang an de Arnostroom, de midden dör de Ooltstadt dörfleten deit. In fröher Tieden weer he wichtig för den Hannel un Wannel vun de Stadt. Tolest in dat Johr 1966 in'n November hett he mit een grode Floot veel Lied öber de Stadt bröcht. Kostbare Kunstwarken sünd dor bi kaputt gahn.

## Historie
### Anfang
Al in dat 8. Johrhunnert vör Christus siedel dat antik Volk vun de Etruskers up de Bargen bi den Arnostroom. De Römers grünnen eenen lüttjen Oort in dat Daal un geven em den Naam *Florentia* (*Blomenoort*). Dat duur nich lang un ut Florentia is een richtige Stadt wurrn, mit Forum, Thermalbad un Amphitheater.

### 12. un 13. Johrhunnert
As dat röömsche Riek in de Tiet vun den groden Völkertog unnergüng, is vun de Stadt meist nix öber bleben. Eerst in dat 12. Johrhunnert güng dat wedder bargup mit Florenz. Dor is de Stadt denn ok al sülvstännig wurrn. De Börgers kregen Macht un nehmen dat Leit vun de Stadt in jem ehre Hannen. Dat geev duchtig Striet mank de twee Parteien vun de Ghibellinen un de Guelfen. De Ghibellinen stünnen up den röömschen Kaiser sien Siet, man de Guelfen helen dat mit den Paapst. De Partei vun de Guelfen hett later de Macht an sik reten. 

### 14. un 15. Johrhunnert

In dat late Middelöller güng dat mit de Stadt fix bargup. In ganz Europa geev dat nich so een Kunst un Kultur. Veel grode Künstlers un Gelehrten keemen nah de Stadt un leven dor ( as Donatello, Botticelli; later Michelangelo, Machiavelli, Leonardo da Vinci, Galileo Galilei). Dat weer to de grode Tiet vun de Renaissance. Florenz weer dormals een Zentrum vun den Hannel un ok vun de Banken in Europa. De Familie vun de Medici kreeg bilüttjen de Macht in de Stadt in ehr Hannen. In allerhand Kriegen gegen Lucca, Pisa, Siena un anner Staaten breed Florenz sien Macht jümmers mehr ut. 1409 harr Florenz endlich Pisa ünnerkregen un nehm dat nu as Haben. Dor is Florenz denn miteens een Seemacht mit wurrn. 1554 nehm de Stadt Siena in. 

## Groothartogdom Toskana
Hertog Cosimo I. ut de Medici-Familie weer de eerst Groothertog vun dat nee Hertogdom Toskana, wat bi düsse Kriegen un Siegen bi rutkamen weer. De Hertöög bleben bit 1734 an't Regeeren, man mit de Kraft un Macht vun de Kultur vun de Stadt güng dat al nah Cosimo I. sienen Dood bilüttjen bargdal. As de Medici- Familie 1734 mit den Dood vun Hertog Gian-Gastone utsturben weer, keem dat Land as Arvdeel an Franz I. Stephan, den Ehmann vun Maria Theresia vun Öösterriek. Vun dor af an weer de Toskana bit 1859 een Deel vun de Habsborger ehr Riek. 

### Italien
1861 is Florenz Deel wurrn vun dat Königriek Italien. Vun 1865 bit 1871 is Florenz Hööftstadt vun dat Königriek Italien ween. In't 19. Johrhunnert verduppel sik de Tall vun de Inwahners un in't 20. Johrhunnert sünd dat denn noch mal dree mol so veel wurrn, as vördem. Mit den Tourismus un de Industrie güng dat bargup, un ok de Feernhannel un de Bankweertschup blöhen nee up. Vun 1943 bit 1944 weern düütsche Suldaten as Besetters in de Stadt.

## De Ooltstadt vun Florenz
In de Ooltstadt vun Florenz kann een hüdigendags noch sehn, wo riek un mächtig de Stadt in de Tieden vun dat Middelöller un vun de Renaissance weer. Besünners kann een Hüser ankieken, de ünner den Infloot vun Brunelleschi, Donatello un Masaccio nah de Prinzipien vun de Architektuur vun de Renaissance boot wurrn sünd. De Oolstadt vun Florenz is al 1982 vun de UNESCO mank dat Weltkulturarv upnahmen wurrn. 

### Karken
In de Midden vun de Karken vun Florenz steiht de romaansch-gootsche Kathedraal vun de Dom Santa Maria del Fiore, mit sien indruckweckend Kuppel vun Brunelleschi. Dor höört noch Giotto sien Toorn (de Campanile) to un ok dat Baptisterium San Giovanni mit de Bronzedören vun Ghiberti un Pisano.
Ganz wunnerbare Karken mit unbannig veel Kunstwarken sünd de Karken Santa Maria Novella, een vörmalig Dominikanerkark, Santa Croce, de gröttste Kark vun de Franziskaners up de Eer un San Marco mit Fresken vun Fra Angelico un mit de Zell vun Girolamo Savonarola. Bi de Basilica di San Lorenzo gifft dat de Medici-Kapell vun Michelangelo mit de Graffstäen vun de Medici-Familie.

* Romaansch: Baptisterium San Giovanni (11./12. Johrhunnert), San Miniato al Monte (11. Johrhunnert), Santi Apostoli (11. Johrhunnert)
* Romaansch-gootsch: Orsanmichele (1337)
* Gootsch: Santa Maria Novella, Santa Croce (mit Graffdenkmalen vun Dante, Michelangelo, Galileo Galilei, Machiavelli u. a.).
* Renaissance: Santo Spirito

### Paläst
**Middelöller**
* Bargello (Palazzo del Podestà)
* Palazzo Davanzati
* Palazzo Vecchio
**Renaissance**
* Palazzo Medici Riccardi
* Palazzo Rucellai
* Palazzo Strozzi

## Galerie


Bild:Dom Florenz Kuppelfresko.jpg|Den Doom sien Kuppelfresko  
Bild:Einblick_LH2_San_Lorenzo_Florenz.jpg|Dat Langhuus vun San Lorenzo
Bild:Florence_Dome.JPG|Den Dom sien Kuppel vun binnen
Bild:Paradies_tuer_florenz.jpg|De Paradiesdöör vun dat Battisterio San Giovanni
Bild:Raub_der_sabinerin.jpg|De Sabinerschen ehren Roof in de Loggia dei Lanzi
Bild:Piazza_della_republica.jpg|Piazza della Repubblica
Bild:Palazzo_Pitti_Gartenfassade_Florenz.jpg|Palazzo Pitti
Bild:Pontevecchioview.jpg|Ponte Vecchio
Bild:Dom_front.jpg|Dom
Bild:Loggia_dei_lanzi2.jpg|Loggia dei Lanzi


## Fründschup mit anner Städer
Florenz unnerhöölt Fründschup mit düsse Städer:
 
* Reims, Frankriek
* Dresden, Düütschland
* Isfahan, Iran
* Kassel, Düütschland
* Kyoto, Japan
* Philadelphia, USA
* Krakau, Polen

## Bekannt Lüüd ut de Stadt
* Giovanni Animuccia (1514-1571), Komponist van Karkenmusik
* Francesco Casagrande (*1970), Radrennfohrer
* Pietro Linari (1896-1972), Radrennfohrer
* Matteo Renzi (*1975), Politiker un Ministerpäsident
* Cosimo Rosselli (1439-1507), Maler

## Wo dat mit de Inwahners vör sik gahn is


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:620 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:500000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = late
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from:0 till: 150864
  bar:1871 from:0 till: 201138
  bar:1881 from:0 till: 196072
  bar:1901 from:0 till: 236635
  bar:1911 from:0 till: 258056
  bar:1921 from:0 till: 280133
  bar:1931 from:0 till: 304160
  bar:1936 from:0 till: 321176
  bar:1951 from:0 till: 374625
  bar:1961 from:0 till: 436516
  bar:1971 from:0 till: 457803
  bar:1981 from:0 till: 448331
  bar:1991 from:0 till: 403294
  bar:2001 from:0 till: 356118

PlotData=

  bar:1861 at: 150864 fontsize:S text: 150.864 shift:(-18,5)
  bar:1871 at: 201138 fontsize:S text: 201.138 shift:(-18,5)
  bar:1881 at: 196072 fontsize:S text: 196.072 shift:(-18,5)
  bar:1901 at: 236635 fontsize:S text: 236.635 shift:(-18,5)
  bar:1911 at: 258056 fontsize:S text: 258.056 shift:(-18,5)
  bar:1921 at: 280133 fontsize:S text: 280.133 shift:(-18,5)
  bar:1931 at: 304160 fontsize:S text: 304.160 shift:(-18,5)
  bar:1936 at: 321176 fontsize:S text: 321.176 shift:(-18,5)
  bar:1951 at: 374625 fontsize:S text: 374.625 shift:(-18,5)
  bar:1961 at: 436516 fontsize:S text: 436.516 shift:(-18,5)
  bar:1971 at: 457803 fontsize:S text: 457.803 shift:(-18,5)
  bar:1981 at: 448331 fontsize:S text: 448.331 shift:(-18,5)
  bar:1991 at: 403294 fontsize:S text: 403.294 shift:(-18,5)
  bar:2001 at: 356118 fontsize:S text: 356.118 shift:(-18,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:"Quelle: ISTAT"



## Weblinks
* Internetpräsenz van de Stadt Florenz (italieensch, engelsch)]