open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arsan (Stoffgrupp)

**Arsanen** (Arsenwaterstoffen) sünd cheemsche Verbinnen ut de Elementen Arsen un Waterstoff. Jüst so as de verschedenen Kohlenwaterstoffen kann man jem in en homologe Reeg inorden. Jemehr allgemeene Summenformel is AsnHn+2. De Beteken *Arsenwaterstoff* kann för jeed Arsan bruukt warrn, steiht normalerwies aver för de Verbinnen, de an’n bekanntsten is un an’n fakensten vörkummt, neemlich dat Monoarsan.

## Beteken
Anlehnt an de Nomenklatur vun de Waterstoff-Verbinnen mit den Hööftgruppen-Naver Phosphor in dat  Periodensystem, de Phosphanen, warrt de Tall vun de Arsenatomen in de enkelten Verbinnen mit en greeksch Tallwoort angeven, dat vöranstellt warrt. De Tall vun de Waterstoffatomen warrt nich angeven, kann aver licht mit de Summenformel utrekent warrn.

## Struktur
Arsanen sünd all teemlich unbestännig, so dat to Tiet dorvun blots dree verschede Verbinnen bekannt sünd:
* Monoarsan
* Diarsan
* Triarsan
Arsan

**Arsan** betekent

* Arsanen, en cheemsche Stoffgrupp.

**Arsan** is de Familiennaam von

* Emmanuelle Arsan (1932–2005), franzöösche Schrieversche,
* Sünuhi Arsan (1899–1970), törksch Jurist.
Max Tidof

**Max Tidof** (* 18. März 1960 in Polch) is en düütschen Schauspeler.

## Leven un Wark
Sien Loopbahn as Schauspeler füng an’t Theater an. Eerst harr he Verdrääg in’t Studiotheater un de Kamerspelen in München un weer dorna in en Hööftrull in’t Stück *[[Schlachten]]* vun Rainald Goetz in’t Schauspeel Bonn to sehn. Achteran speel he de Rull vun *Roberto Zucko* in dat glieknöömte Stück vun Bernhard-Marie Koltès in de Schaubühne an’n Lehniner Platz in Berlin.

Tidof hett vun Anfang vun de 1980er Johren an in tallrieke Feernsehprodukschonen mitspeelt. Gastrullen harr he to’n Bispeel in Feernsehregen as Kommissar Rex, HeliCops, Der Alte, Der Fahnder oder Ein Fall für Zwei. Sien eerste grote Kinorull harr he 1985 in Slavo Luther sien *Vergesst Mozart*. En wietere bedüdene Hööftrull speel he in den Film *Comedian Harmonists*.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Max Tidof is 1998 tohopen mit sien Ensemble-Kollegen mit den Sünner-Pries vun de *[[Bayerisch Filmpries|Bayerischen Filmpries]]* uttekent worrn.

## Weblenken
*
Abgeschminkt!

**Abgeschminkt!** (op plattdüütsch so veel as „Afsminkt!“) is de Titel vun en düütschen Speelfilm ut dat Johr 1993, de vun Katja von Garnier as Öövfilm an de Hoochschool för Feernsehn un Film München dreiht worrn is. De Film hett en Verleh funnen un is in’t Kino unvermodens mit 1,1 Millionen Tokiekers en groten Spood worrn. De Hööftrullen weern mit Katja Riemann un Nina Kronjäger besett. As de Film mit 55 Minuuten teemlich kort weer, is he in’t Kino tosamen mit den Kortfilm *[[Der schönste Busen der Welt]]* wiest worrn.

## Inholt
Frenzy is en Teknersche. Se leevt un arbeit as Cartoonistin in en Lagerhall in München, de as Atelier herricht is. Man mit ehr Teken flutscht dat nich so recht. Ihr Sketchen sünd eher pessimistisch infarvt, worophen ehr Baas ehr seggt, dat se ehr Geschichten nich so düster maken schall, anners verlütt se ehr Arbeit. Ehr beste Fründin is de Krankenplegersche Maischa, de ehrn Fründ anlegen deit, üm nich mit em över’t Wekenenn na en Drapen fohren to möten. Se will lever utgahn un op’n Putz hauen.

Tosamen besöökt de beiden Fronslüüd en Utstellen, woneem sik Maischa foorts in Rene verkieken deit. Ofschoonst se dat nich towegen bringt, em an den Avend antomaken, kriggt Frenzy över en annere Fründin mehr över Rene rut. Un so künnt sik de beiden den nächsten Dag wedder sehn un tosamenkamen. Dor is blots noch een Saak: Rene hett jüst Besöök vun sien Fründ Mark. Üm den mutt sik Frenzy so lang sorgen, de em de Stadt wiesen schall. Frenzy holt dat allens för Verasen vun Tiet, man de Dag mit Mark entwickelt sik teemlich goot. De beiden hebbt veel Spaaß tosamen. 

In de Twüschentiet is Maischa mit Rene Eten wesen un is nu mit em to Huus in’t Bett lannt. Man de Kerl mit dat feine Utsehn wiest sik bi’n Sex as’n groten Rinfall. Dat lütte Aventüer mit Rene is dormit to Enn. Frenzy un Mark draapt sik dorgegen noch mol un finnt na un na toenanner. Dordör finnt Frenzy ok ne’e Motivatschoon för ehr Arbeit. Man, dat Leven blifft swoor: Mark leevt un arbeit utwärts un is dorüm nich faken in München. Maischa dorgegen beslutt för de tokamen Tiet eerst mol blots mit sik sülvst tofreden to wesen. Se sett ehrn Fründ vör de Döör.

## Kritik
Der Spiegel hett den Film as ünnerhollern licht beschreven, de sien Figuren frech över de Schullern kiekt. Dorgegen klaag de Bremer Utgaav vun de taz, dat de Geschicht nich as Bispeel för dat Verhollen vun de modernen Fro döögt un dat de Geschicht denn doch faken wedder mit Klischees arbeit.

## Utteken
De Film weer för fief Filmpriesen vörslahn un hett veer dorvun wunnen:
* 1994: den *[[Ernst-Lubitsch-Pries]]* för *Katja von Garnier*
* 1994: den *[[Bayerisch Filmpries|Bayerischen Filmpries]]* in de Kategorie *Beste Dorstellersche* för *Katja Riemann*
* 1994: den *[[Bayerisch Filmpries|Bayerischen Filmpries]]* in de Kategorie *Regienawasspries* för *Katja von Garnier*
* 1994: den *Ehrenpries* vun de *[[Student Academy Awards]]* in de Kategorie *Best utlännsch Film* för *Katja von Garnier*

Bito is Katja von Garnier 1993 mit den Födderpries vun de Stadt München ehrt worrn.

## Borns


## Weblenken
* 
* Abgeschminkt! bi Katja von Garnier
* Abgeschminkt! bi’t Düütsche Filminstitut
Silke Frakstein

**Silke Frakstein** (* in Hamborg) is en plattdüütsche Schrieversche.

## Warken

* *Silke Frakstein ... vertellt ju scheune plattdüütsche Geschichten.* (CD), MoinMoin Tonstudio-Musikverlag, Quickborn 2001, ISBN 3-937157-04-2
* *Reinecke Voss / von Joachim Mähl. Op plattdüütsch leest von Silke Frakstein.* (CD) MoinMoin Tonstudio-Musikverlag, Quickborn 2003, ISBN 3-937157-05-0
* *Fleitjepiepen-Nils / Elke Paulussen. Op plattdüütsch leest vun Silke Frakstein.* (CD), MoinMoin Tonstudio-Musikverlag, Quickborn 2004, ISBN 3-937157-08-5
* *Wo oolt büst Du, Frau Wastein?* MoinMoin-Verlag, Quickborn 2004, ISBN 3-937157-07-7
* *Silke Frakstein liest Peterles Maanfohrt.* (CD), Mohland, Goldebek 2006, ISBN 978-3-86675-028-9
* *Silke Frakstein vertellt ju scheune plattdüütsche Geschichten.* (CD), Mohland, Goldebek 2007, ISBN 978-3-86675-032-6

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrieverschen

## Weblenken

* Websteed von Silke Frakstein (plattdüütsch)
231 v. Chr.

## Wat passeert is
* Gaius Duilius warrt to'n Diktater vun de Röömsche Republiek bestimmt. 

## Boren

## Storven
232 v. Chr.

## Wat passeert is
* De König Seleukos II. vun dat Seleukidenriek versocht in en Feldtog vergeevs, de Provinz Parthien vun de Parthers torüch to kriegen.

## Boren

## Storven
234 v. Chr.

## Wat passeert is
* König Demetrios II. fallt mit siene Truppen in Böotien in. De Stadt Pleuron warrt in de Gefechte in Dutt maakt. 

## Boren

## Storven
236 v. Chr.

## Wat passeert is
* 
## Boren
* Publius Cornelius Scipio Africanus, Feldherr un Staatsmann vun dat Röömsche Riek († 183 v. Chr.)

## Storven
237 v. Chr.

## Wat passeert is
* 23. August: Ptolemaios III. fangt an mit den Bo vun den Horus-Tempel vun Edfu

## Boren

## Storven
238 v. Chr.

## Wat passeert is
* 
## Boren
* Philipp V. vun Makedonien, König vun Makedonien († 179 v. Chr.)
* Massinissa, König vun Numidien († 149 v. Chr.)

## Storven
239 v. Chr.

## Wat passeert is
* 
## Boren

## Storven
* Antigonos II. Gonatas, König vun Makedonien (* um 319 v. Chr. rüm)
* Diodotos I., König vun dat greeksche Königriek vun Baktrien
240 v. Chr.

## Wat passeert is
* In de röömsche *[[Lex Hieronica]]* warrt fast leggt, wie Stüern in de nee Provinz Sizilien böört weern schöllt.
## Boren

## Storven
Adherbal (Admiral)

**Adherbal** oder **Ad Herbal** († 230 v. Chr. rüm) is in den Krieg um de Herrschop over de Middellannsche See Kummandöör vun Karthago siene Flotte in den Eersten Puunschen Krieg gegen de Röömsche Republiek ween. De duer vun 264 v. Chr. bit 241 v. Chr.. Adherbal sien Kummando duer tominnst bit to de Slacht vun Drepana, wat de eenzige Sieg in düssen Krieg ween is, de Karthago in en Seeslacht holen konn.
Adherbal

**Adherbal** (ok *Ad Herbal*) is de Naam von

* Adherbal, König, (regeer vun 118–112 v. Chr.),
* Adherbal, Kummandöör vun de Flotte vun Karthago, hett siegt in de Seeslacht vun Drepana.
Wäller

De **Wäller** is en nicht vun de FCI anerkannt Hunnenrass ut Düütschland.

## Herkunft un Historie
De Wäller is en nee schafft Hunnenrass, allerdings noch in‘ Upbau. De Tucht fung 1994 ünner de Führung vun Karin Wimmer-Kieckbusch an. Se hett Briard un Australian Shepherd krüüz. 1995 wurr de 1. Wäller-Club-Deutschland e. V. grünnd.

Besünner Wert wurr up Charakter, Gesundheit un Leistung vun de Hunnen leggt; Schönheit is in dissen Sinn tweetrangig un wurrd anner Idealen ünnerordnet. Ofschons de Antall de Tuchtdeerten noch lütt is, wurrd  „Verwandtschaftstucht“, also Intucht verhinnert, wat to Folg hett, dat dat Utsehn vun de Rass stark varieert. All utwussen Wäller, mit de tücht weern sall, mööt de Tuchttolaatensprüfung afleggt hemm, de ut en Gesundheitstest, Gehorsam un Arbeitsleistung besteiht.

## Beschrieven
De Wäller is en sportlich, licht to führen Familienhund, vun good Gesundheit, Langlevigkeit, de sück good motiveeren lett. He is, as sien Vorfohren, en arbeitsfreudig Hund, de dorum aber ok Beschäftigung, sowohl geistig as ok körperlich, bruukt. He hett völ Temperament, is aber nich nervös, is absolut wesensfast, nich bang un bannig tolerant tegenöver Kinner. Frömd Lüüd tegenöver is he af un an wat vörsichtig, aber he sall nich bösartig ween.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken

* 1. Wäller-Club-Deutschland e.V.
* Rassestandard
243 v. Chr.

## Wat passeert is

## Boren
* 
## Storven
* Seleukos III. Keraunos, König vun dat Seleukidenriek († 223 v. Chr.)
244 v. Chr.

## Wat passeert is
* In den Eersten Krieg gegen de Puniers jaagt Hamilkar Barkas de Festung Eryx in'n Westen vun Sizilien de Römers wedder af. 

## Boren
* 
## Storven
245 v. Chr.

## Wat passeert is

## Boren
* 
## Storven
* Ptolemaios IV., Pharao vun Ägypten († 205 v. Chr.)
* 246/245 v. Chr.: Arsinoë III., Königin vun Ägypten († 204 v. Chr.)
246 v. Chr.

## Wat passeert is

## Boren
* 
## Storven
* 29. Januar: Ptolemaios II. Philadelphos, König vun Ägypten (* 308 v. Chr.)
* August: Antiochos II. Theos, König vun dat Seleukidenriek
247 v. Chr.

## Wat passeert is

## Boren
* um 247 v. Chr. rüm: Hannibal, Feldherr vun Karthago († 183 v. Chr.)

## Storven
248 v. Chr.

## Wat passeert is
*De Römers sluut en Verdrag over en duerhaftig Bündnis mit Hieron II. vun Syrakus up Sizilien.

## Boren
* 
## Storven
249 v. Chr.

## Wat passeert is
* De Flott vun Karthago unner ehren Admiral Adherbal winnt de Seeslacht vun Drepana gegen de Römers unner Publius Claudius Pulcher. Dat is de eenzigste Sieg vun Karthago in en Seeslacht gegen Rom in den ganzen Eersten Puunschen Krieg.

## Boren
* 
## Storven
250 v. Chr.

## Wat passeert is
* De Stadt Selinunt up Sizilien, de to de Karthagers ehr Riek tohören deit, wat in den Eersten Krieg mit de Puniers vun de Römers in Dutt maakt. 

## Boren
* 
## Storven
Ryanggang

**Ryanggang** (koreaansch 량강) is een von de Provinzen von Noordkorea. De Höövdstadt is Hyesan. De Provinz hett 660.658 Inwahners (Stand 1. Januar 2005) op en Rebeed von 14.114 km².

## Geografie

De Provinz grenzt in’n Oosten an de Provinz Noord-Hamgyong, in’n Süden an Süüd-Hamgyong, in’n Westen an Chagang un in’n Noorden an de Provinz Jilin von China (mit Yalu un Tumen as Grenzströöm).

De höögste Steed is de Barg Baekdu an de Grenz na China mit 2.744 m över de See.

## Historie

De Provinz is 1954 opkamen, as de Provinz Süüd-Hamgyong opdeelt worrn is in Ryanggang un dat hüdige Süüd-Hamgyong.

## Ünnerafdelen

Ryanggang is indeelt in een Stadt un ölven Kreise:

* Hyesan (혜산시; 惠山市)
* Kapsan (갑산군; 甲山郡)
* Kimjongsuk (김정숙군; 金貞淑郡)
* Kimhyonggwon (김형권군; 金亨權郡)
* Kimhyongjik (김형직군; 金亨稷郡)
* Paegam (백암군; 白岩郡)
* Pochon (보천군; 普天郡)
* Pungso (풍서군; 豊西郡)
* Samjiyon (삼지연군; 三池淵郡)
* Samsu (삼수군; 三水郡)
* Taehongdan (대홍단군; 大紅湍郡)
* Unhung (운흥군; 雲興郡)

## Weblenken
Chagang

**Chagang** (koreaansch 자강) is een von de Provinzen von Noordkorea. De Höövdstadt is Kanggye. De Provinz hett 1.147.946 Inwahners (Stand 1. Januar 2005) op en Rebeed von 16.613 km².

## Geografie

De Provinz grenzt in’n Oosten an de Provinz Ryanggang, in’n Süüdoosten an Süüd-Hamgyong, in’n Süden an Süüd-Pyongan, in’n Süüdwesten an Noord-Pyongan, in’n Westen an de Provinz Liaoning von China un in’n Noorden an de Provinz Jilin in China (mit’n Yalu as Grenzstroom na China).

## Historie

De Provinz is 1949 opkamen, as de Provinz Noord-Pyongan opdeelt worrn is in Chagang un dat hüdige Noord-Pyongan.

## Ünnerafdelen

Chagang is indeelt in dree Städer un 15 Kreise:

* Kanggye (강계시; 江界市)
* Huichon (희천시; 熙川市)
* Manpo (만포시; 滿浦市)

* Changgang (장강군; 長江郡)
* Chasong (자성군; 慈城郡)
* Chonchon (전천군; 前川郡)
* Chosan (초산군; 楚山郡)
* Chunggang (중강군; 中江郡)
* Hwapyong (화평군; 和坪郡)
* Kopung (고풍군; 古豐郡)
* Rangrim (랑림군; 狼林郡)
* Ryongrim (룡림군; 龍林郡)
* Sijung (시중군; 時中郡)
* Songgan (성간군; 城干郡)
* Songwon (송원군; 松原郡)
* Usi (우시군; 雩時郡)
* Wiwon (위원군; 渭原郡)
* Tongsin (동신군; 東新郡)

## Weblenken
Pyongsong

**Pyongsong** (koreaansch 평성) is en Stadt mit 119.173 Inwahners (Stand 2005) in de Provinz Süüd-Pyongan in Noordkorea. De Stadt liggt üm un bi 32 Kilometer noordoosten von de Höövdstadt Pjöngjang. In de hüdige Form besteiht de Stadt siet Dezember 1969.

## Ünnerafdelen

Pyongsong is indeelt in 20 Stadtdelen un 14 Dörper.

## Verkehr

De Stadt liggt an de Pyongra-Iesenbahnlien, de von Pjöngjang na Rajin löppt.

## Scholen

De Universität Pyongsong is 1967 grünnt worrn.
Noord-Hamgyong

**Noord-Hamgyong** (koreaansch 함경 북도) is een von de Provinzen von Noordkorea. De Höövdstadt is Chongjin. De Provinz hett 2.037.234 Inwahners (Stand 1. Januar 2005) op en Rebeed von 16.365 km².

## Geografie

De Provinz grenzt in’n Süüdwesten an de Provinz Süüd-Hamgyong, in’n Westen an Ryanggang, in’n Noorden an de Provinz Jilin von China (mit’n Tumen as Grenzstroom), in’n Noordoosten an de Stadt Rason un in’n Oosten un Süden an de Japaansche See.

## Historie

De Provinz is 1896 opkamen, as de Provinz Hamgyong opdeelt worrn is in Süüd-Hamgyong un Noord-Hamgyong. De Stadt Rason is bet 1993 Deel von de Provinz wesen. Denn is Rason sülvsstännig wesen, 2004 aver wedder Deel von de Provinz worrn. 2010 is Rason denn noch wedder as Stadt sülvsstännig worrn.

## Ünnerafdelen

Noord-Hamgyong is indeelt in dree Städer un twölv Kreise:

* Chongjin (청진시, 清津市)
* Hoeryong (회령시, 會寧市)
* Kimchaek (김책시, 金策市)

* Hwadae (화대군, 花坮郡)
* Kilju (길주군, 吉州郡)
* Kyonghung (경흥군, 慶興郡)
* Kyongsong (경성군, 鏡城郡)
* Kyongwon (경원군, 慶源郡)
* Musan (무산군, 茂山郡)
* Myongchon (명천군, 明川郡)
* Myonggan (명간군, 明澗郡)
* Onsong (온성군, 穩城郡)
* Orang (어랑군, 漁郞郡)
* Puryong (부령군, 富寧郡)
* Yonsa (연사군, 延社郡)

## Weblenken
Kangwon

**Kangwon** (koreaansch 강원도) is een von de Provinzen von Noordkorea. De Höövdstadt is Wonsan. De Provinz hett 1.474.225 Inwahners (Stand 1. Januar 2005) op en Rebeed von 11.255 km².

## Geografie

De Provinz grenzt in’n Westen an Noord-Hwanghae, in’n Noordwesten an Süüd-Pyongan, in’n Noorden an de Provinz Süüd-Hamgyong, in’n Oosten an de Japaansche See un in’n Süden an de Provinz Gangwon in Süüdkorea.

## Historie

De Provinz is 1945 opkamen, as de ole Provinz Gangwon opdeelt worrn is mank de Regeren in Noordkorea un de Regeren in Süüdkorea. De Süden billt de hüdige süüdkoreaansche Provinz Gangwon. 2002 is de Tourismusregion Kumgangsan von Kangwon afspleet worrn.

## Ünnerafdelen

Kangwon is indeelt in twee Städer un 15 Kreise:

* Munchon (문천시; 文川市)
* Wonsan (원산시; 元山市)

* Anbyon (안변군; 安邊郡)
* Changdo (창도군; 昌道郡)
* Chorwon (철원군; 鐵原郡)
* Chonnae (천내군; 川內郡)
* Hoeyang (회양군; 淮陽郡)
* Ichon (이천군; 伊川郡)
* Kimhwa (김화군; 金化郡)
* Kosan (고산군; 高山郡)
* Kosong (고성군; 高城郡)
* Kumgang (금강군; 金剛郡)
* Pankyo (판교군; 板橋郡)
* Poptong (법동군; 法洞郡)
* Pyonggang (평강군; 平康郡)
* Sepo (세포군; 洗浦郡)
* Tongchon (통천군; 通川郡)

## Weblenken
Sinpo

**Sinpo** (koreaansch 신포) is en Havenstadt an de Japaansche See mit 76.427 Inwahners (Stand 2005) in de Provinz Süüd-Hamgyong in Noordkorea. To de Stadt höört ok dat Eiland Mayang to.

## Ünnerafdelen

De Stadt is in 15 Stadtdelen un 13 Dörper indeelt.

## Weertschop

För de Weertschop von de Stadt is de Fischeree wichtig. In de vergangen Johren is ok de Aquakultur jümmer wichtiger worrn.

## Verkehr

De Stadt liggt an de Pyongra-Iesenbahnlien, de von Pjöngjang na Rajin löppt.
Noord-Pyongan

**Noord-Pyongan** (koreaansch 평안 북도) is een von de Provinzen von Noordkorea. De Höövdstadt is Sinuiju. De Provinz hett 2.400.595 Inwahners (Stand 1. Januar 2005) op en Rebeed von 12.377 km².

## Geografie

De Provinz grenzt in’n Noordoosten an de Provinz Chagang, in’n Süüdoosten an Süüd-Pyongan, in’n Süüdwesten an de Bucht von Korea un Gele See un in’n Westen an de Provinz Liaoning von China (mit’n Yalu as Grenzstroom).

## Historie

De Provinz is 1896 opkamen, as de Provinz Pyongan opdeelt worrn is in Süüd-Pyongan un Noord-Pyongan. 1949 is denn noch wedder de Provinz Chagang von Noord-Pyongan afdeelt worrn un Noord-Pyongan hett sien hüdige Form kregen.

## Ünnerafdelen

Noord-Pyongan is indeelt in dree Städer un 22 Kreise:

* Sinuiju (신의주시, 新義州市)
* Chongju (정주시, 定州市)
* Kusong (구성시, 龜城市)

* Changsong (창성군, 昌城郡)
* Cholsan (철산군, 鐵山郡)
* Chonma (천마군, 天摩郡)
* Hyangsan (향산군, 香山郡)
* Kujang (구장군, 球場郡)
* Kwaksan (곽산군, 郭山郡)
* Nyongbyon (녕변군, 寧邊郡)
* Pakchon (박천군, 博川郡)
* Pihyon (피현군, 枇峴郡)
* Pyokdong (벽동군, 碧潼郡)
* Ryongchon (룡천군, 龍川郡)
* Sakju (삭주군, 朔州郡)
* Sindo (신도군, 薪島郡)
* Sonchon (선천군, 宣川郡)
* Taechon (태천군, 泰川郡)
* Taegwan (대관군, 大館郡)
* Tongchang (동창군, 東倉郡)
* Tongrim (동림군, 東林郡)
* Uiju (의주군, 義州郡)
* Unjon (운전군, 雲田郡)
* Unsan (운산군, 雲山郡)
* Yomju (염주군, 鹽州郡)

## Weblenken
Süüd-Pyongan

**Süüd-Pyongan** (koreaansch 평안 남도) is een von de Provinzen von Noordkorea. De Höövdstadt is Pyongsong. De Provinz hett 4.102.798 Inwahners (Stand 1. Januar 2005) op en Rebeed von 12.534 km².

## Geografie

De Provinz grenzt in’n Noordwesten an de Provinz Noord-Pyongan, in’n Noorden an Chagang, in’n Oosten an Süüd-Hamgyong, in’n Süüdoosten op en kort Stück an Kangwon, in’n Süden an Noord-Hwanghae un an Pjöngjang, in’n Süüdwesten bi de Taedong-Münn an Süüd-Hwanghae un in’n Westen an de Bucht von Korea un de Gele See.

## Historie

De Provinz is 1896 opkamen, as de Provinz Pyongan opdeelt worrn is in Süüd-Pyongan un Noord-Pyongan.

## Ünnerafdelen

Süüd-Pyongan is indeelt in de besünnere Stadt Nampo, fiev Städer un 19 Kreise un dree Regionen:

Städer:
* Nampo (남포특급시, 南浦特級市)
* Pyongsong (평성시, 平城市)
* Anju (안주시, 安州市)
* Kaechon (개천시, 价川市)
* Sunchon (순천시, 順川市)
* Tokchon (덕천시, 德川市)

Kreise:
* Chungsan (증산군, 甑山郡)
* Hoechang (회창군, 檜倉郡)
* Maengsan (맹산군, 孟山郡)
* Mundok (문덕군, 文德郡)
* Nyongwon (녕원군, 寧遠郡)
* Onchon (온천군, 溫泉郡)
* Pukchang (북창군, 北倉郡)
* Pyongwon (평원군, 平原郡)
* Sinyang (신양군, 新陽郡)
* Songchon (성천군, 成川郡)
* Sukchon (숙천군, 肅川郡)
* Taehung (대흥군, 大興郡)
* Taedong (대동군, 大同郡)
* Unsan (은산군, 殷山郡)
* Yangdok (양덕군, 陽德郡)

Regionen:
* Chongnam (청남구, 清南區)
* Tukchang (득장지구, 得場地區)
* Ungok (운곡지구, 雲谷地區)

## Weblenken
Süüd-Hamgyong

**Süüd-Hamgyong** (koreaansch 함경 남도) is een von de Provinzen von Noordkorea. De Höövdstadt is Hamhung. De Provinz hett 3.142.515 Inwahners (Stand 1. Januar 2005) op en Rebeed von 18.124 km².

## Geografie

De Provinz grenzt in’n Süden an de Provinz Kangwon‎, in’n Süüdwesten an Süüd-Pyongan, in’n Noordwesten an Chagang, in’n Noorden an Ryanggang, in’n Noordoosten an Noord-Hamgyong un in’n Oosten an de Japaansche See.

## Historie

De Provinz is 1896 opkamen, as de Provinz Hamgyong opdeelt worrn is in Süüd-Hamgyong un Noord-Hamgyong.

## Ünnerafdelen

Süüd-Hamgyong is indeelt in veer Städer, 15 Kreise un twee Regionen:

Städer:
* Hamhung (함흥시, 咸興市)
* Sinpo (신포시, 新浦市)
* Tanchon (단천시, 端川市)

Regionen:
* Sudong (수동구, 水洞區)
* Kumho (금호지구, 琴湖地區)

Kreise:
* Changjin (장진군, 長津郡)
* Chongpyong (정평군, 定平郡)
* Hamju (함주군, 咸州郡)
* Hochon (허천군, 虛川郡)
* Hongwon (홍원군, 洪原郡)
* Kowon (고원군, 高原郡)
* Kumya (금야군, 金野郡)
* Pujon (부전군, 赴戰郡)
* Pukchong (북청군, 北靑郡)
* Ragwon (락원군, 樂園郡)
* Riwon (리원군, 利原郡)
* Sinhung (신흥군, 新興郡)
* Toksong (덕성군, 德城郡)
* Yonggwang (영광군, 榮光郡)
* Yodok (요덕군, 耀德郡)

## Weblenken
Noord-Hwanghae

**Noord-Hwanghae** (koreaansch 황해 북도) is een von de Provinzen von Noordkorea. De Höövdstadt is Sariwon. De Provinz hett 1.740.639 Inwahners (Stand 1. Januar 2005) op en Rebeed von 9.199 km².

## Geografie

De Provinz grenzt in’n Süüdoosten an de Provinz Süüd-Hwanghae, in’n Noorden an Pjöngjang un an de Provinz Süüd-Pyongan, in’n Oosten an Kangwon, in’n Süden an de Industrieregion Kaesong un an de süüdkoreaansche Provinz Gyeonggi un raakt an de Münn von’n Han an de Gele See.

## Historie

De Provinz is 1954 opkamen, as de Provinz Hwanghae opdeelt worrn is in Süüd-Hwanghae un Noord-Hwanghae.

## Ünnerafdelen

Noord-Hwanghae is indeelt in dree Städer un 19 Kreise:

Städer:
* Sariwon (사리원시, 沙里院市)
* Kaesong (개성시, 開城市)
* Songrim (송림시, 松林市)

Kreise:
* Changpung (장풍군, 長豊郡)
* Chunghwa (중화군, 中和郡)
* Hwangju (황주군, 黃州郡)
* Kaepung (개풍군, 開豊郡)
* Kangnam (강남군, 江南郡)
* Koksan (곡산군, 谷山郡)
* Kumchon (금천군, 金川郡)
* Pongsan (봉산군, 鳳山郡)
* Pyongsan (평산군, 平山郡)
* Rinsan (린산군, 麟山郡)
* Sangwon (상원군, 祥原郡)
* Singye (신계군, 新溪郡)
* Sinpyong (신평군, 新坪郡)
* Sohung (서흥군, 瑞興郡)
* Suan (수안군, 遂安郡)
* Tosan ((토산군, 兎山郡)
* Unpa (은파군, 銀波郡)
* Yonsan (연산군, 延山郡)
* Yontan (연탄군, 燕灘郡)

## Weblenken
Süüd-Hwanghae

**Süüd-Hwanghae** (koreaansch 황해 남도) is een von de Provinzen von Noordkorea. De Höövdstadt is Haeju. De Provinz hett 2.560.408 Inwahners (Stand 1. Januar 2005) op en Rebeed von 8.728 km².

## Geografie

De Provinz grenzt in’n Noorden an de Provinz Süüd-Pyongan, in’n Oosten an Noord-Hwanghae un in’n Süden un Westen an de Gele See. In’n Süüdoosten raakt de Provinz bi de Münn von’n Han an de süüdkoreaansche Provinz Gyeonggi.

## Historie

De Provinz is 1954 opkamen, as de Provinz Hwanghae opdeelt worrn is in Süüd-Hwanghae un Noord-Hwanghae.

## Ünnerafdelen

Süüd-Hwanghae is indeelt in een Stadt un 19 Kreise:

* Haeju (해주시, 海州市)

Kreise:
* Anak (안악군, 安岳郡)
* Chaeryong (재령군, 載寧郡)
* Changyon (장연군, 長淵郡)
* Chongdan (청단군, 青丹郡)
* Kangryong (강령군, 康翎郡)
* Kwail (과일군, 과일郡)
* Ongjin (옹진군, 甕津郡)
* Paechon (배천군, 白川郡)
* Pongchon (봉천군, 峰泉郡)
* Pyoksong (벽성군, 碧城郡)
* Ryongyon (룡연군, 龍淵郡)
* Samchon (삼천군, 三泉郡)
* Sinchon (신천군, 信川郡)
* Sinwon (신원군, 新院郡)
* Songhwa (송화군, 松禾郡)
* Taetan (태탄군, 苔灘郡)
* Unryul (은률군, 殷栗郡)
* Unchon (은천군, 銀泉郡)
* Yonan (연안군, 延安郡)

## Weblenken
251 v. Chr.

## Wat passeert is
* 
## Boren
* 
## Storven
* um 251 v. Chr. rüm: Kleanthes, greekschen Philosophen vun de Stoa (* um 331 v. Chr. rüm).
254 v. Chr.

## Wat passeert is

#### Rund üm de westliche Middellandsche See

* De Römers verövert Palermo ünner de Kunseln Gnaeus Cornelius Scipio Asina un Aulus Atilius Caiatinus.
* De Römers belagert den karthagischen Stüttpunkt Drepanum
* Tiberius Coruncanius warrt as eersten Plebejer röömsche Pontifex Maximus.

#### Rund üm de westliche Middellandsche See

* Leonidas II. folgt Areus II. op den Throon vun Sparta
* In Bithynien övernimmt Ziaelas de Herrschop



* 255/254 v.&nbsp;Chr.: Ariarathes III. warrt Mitherrscher vun sienen Vadder Ariamnes in Kappadokien.

#### Kaiserriek China
* In de Tied vun de stieden Rieken verövert de chineesche Staat Wei den Staat Wey.

## Boren
* Kleomenes III., König vun Sparta († 219 v.&nbsp;Chr.)
* üm 254 v.&nbsp;Chr.: Plautus, röömschen Kummediendichter († üm 184 v.&nbsp;Chr.)
* üm 254 v.&nbsp;Chr.: Quintus Fabius Pictor, röömschen Geschichtsschriever († üm 201 v.&nbsp;Chr.)

## Storven
* Areus II., König vun Sparta
255 v. Chr.

## Wat passeert is
* Slacht vun Tunes (Tunis): De Kathagern lannt en Slumpslag un slaht de röömschen Truppen, de in Afrika an Land gahn weern, to Gruus un Muus. Karthago siene Truppen weert in düsse Slacht vun den Feldherrn Xanthippos ut Sparta anföhrt, de röömschen Suldaten stoht unner Marcus Atilus Regulus sien Kummando. He warrt vun Karthagers infungen. 

## Boren
* 
## Storven
256 v. Chr.

## Wat passeert is
* Vörjohr: In den Eersten krieg gegen de Puniers schafft de röömsche Seemacht dat un sleiht unner dat Kummando vun Marcus Atilius Regulus un Lucius Manlius Vulso Longus de Karthagers unner Hamilkar Barkas un Hanno in de Slacht an dat Kap Ecnomus vor Sizilien siene Süüdküst. Bi düsse Seeslacht maakt mehr as 300 Scheepe up jede Sieten mit. Nu is de Weg free un de Römers könnt in Afrika an Land gahn. Korte Tied later doot se dat ok bi Clupea. 

## Boren
* 
## Storven
257 v. Chr.

## Wat passeert is
* Eerste Krieg gegen de Puniers: De Römers siegt up See unner Marcus Atilius Regulus sien Kummando over Karthago in de Slacht vun Tyndaris in Noordwest-Sizilien. 

## Boren
* 
## Storven
258 v. Chr.

## Wat passeert is
* De Römers griept up Sizilien bi Palermo de Karthagers an un erovert Himera, Camarina, Enna un annere Städer up Sizilien. 

## Boren
* 
## Storven
259 v. Chr.

## Wat passeert is
* Eerste Krieg gegen de Puniers: En Flottenunnernehmen vun de Römers unner Lucius Cornelius Scipio kann Korsika mit den Haben Aleria un grote Deele vun Sardinien innehmen. Olbia blifft noch in de Hand vun de Karthagers.
* De Feldherr Hamilkar Barkas kann up Sizilien bi Thermae, nich wiet af vun Himera, de Römers slahn. Bovento erovert he Camarina un Enna. Drepanum (hüde Trapani) an Sizilien siene Westspitz maakt he to de starkste Festung vun dat ganze Eiland. De Inwahners vun Eryx (hüde Erice) siedelt he dor hen um.

## Boren
* Qin Shihuangdi, Eerste chineesche Kaiser, Grünner vun de Qin-Dynastie († 210 v. Chr.)
## Storven
253 v. Chr.

## Wat passeert is
* Eerste Puunsche Krieg: De Römers plünnert langs de Küst vun Afrika. In en Storm gaht dor 150 Scheepe bi verschütt.

## Boren
* 
## Storven
252 v. Chr.

## Wat passeert is
* De Römers haalt sik in den Eersten Krieg gegen de Puniers nu ok de Äoolschen Eilannen (Ok Lipaarsche Eilannen nömmt). 

## Boren
* 
## Storven
260 v. Chr.

## Wat passeert is
* Vörjohr: Rom, bitherto blot en Landmacht, stellt in den Eersten Krieg gegen de Puniers en Flott mit 120 Oorlogschepe up de Been (100 Fiev-Roder-Schepe un 20 Dree-Roderschepe)

## Boren
* 
## Storven
Hermann Schridde

**Hermann Schridde** (* 3. Juli 1937 in Celle; † 18. Mai 1985 in Meißendorf bi Winsen/Aller) weer en düütsch  Springrieder.

Sien spoodriekst Tiet as Rieder harr he in de 1960er Johren. 1960 wurr he all Düütsch Meester. Bi de Olympisch Sömmerspelen 1964 in Tokio wurr he mit de düütsch Mannschap Olympiasieger in dat Springrieden un wunn dorto noch de Sülvermedaille in’t Eenzel. 1965 wurr he in Aaken Europameester up *Dozent*. Bi den Olympisch Sömmerspelen 1968 in  Mexiko-Stadt wunn he mit de Mannschap de Bronzemedaille. 

Nah sien Tiet as Rieder wurr he Bundstrainer för Springrieden. Dit Amt harr he bit to sien Dood dör en Floogtüüchafstört 1985 inne.

## Weblenken
* Nahroop in Der Spiegel
Alma Reville

**Alma Lucy Reville**, later verheiraat as **Alma Hitchcock** (* 14. August 1899 in Nottingham; † 6. Juli 1982 in Bel Air, Kalifornien) weer en brittsche Filmeditorin un Dreihbookschrieversche, de von 1926 bit to sien Dood 1980 de Ehfro vun den Speelbaas Alfred Hitchcock weer un veel mit em tosamen arbeit hett.

## Leven un Wark
Alma Reville weer al mit sössteihn Johren as Helpersche bi’n Snitt to’n Film kamen. As se 1921 to’n eersten mol mit Alfred Hitchcock tosamendrapen is, harr se al eenige Insichten as Filmeditorin un hett tosätzlich ok as Skriptdeern arbeit. HItchcock hett dormols in’t glieke Studio arbeit as se. Ahn sik dorbi direkt to drapen harrn se ok vörher al deelwies an de glieken Filmen arbeit, vördem Hitchcock ehr as Editorin un Skriptdeern för den Film *Woman to Woman* (dt. *Weib gegen Weib*) vun 1923 vermiddelt harr. He sülvst harr dorför dat Dreihbook schreven. orna hebbt se sik ok privat kennen lehrt un sünd enn en Poor worrn. 1923 hebbt se sik verlööft un dree Johren later heiraat. In’t Johr 1928 is jemehr Dochter Patricia boren worrn.

Reville harr vör jemehr Tosamendrapen mehr Spood as Hitchcock, de dormols noch nich bekannt weer. Se hett toeerst wieter för den Produzent Michael Balcon arbeit, för den Hitchcock ok vele Filmen dreiht hett. Bit in de 1930er Johren hett Reville unafhangig vun ehrn Ehmann Dreihböker schreven. Gliektietig is se fast Liddmaat in Hitchcock sien Filmkru worrn, hett an sien Dreihböker mitarbeit un bi de Dreiharbeiden holpen.

Tosamen mit ehrn Ehmann un ehr ochter is se 1939 in de USA utwannert, woneem Hitchcock en Anbott för sien wietere Loopbahn in Hollywood annahmen harr. Dor is se bit an’t Enn vun ehr Leven bleven. Reville hett 1950 de US-amerikaansche Staatsbörgerschop annahmen.

Bi de amerikaanschen Filmen vun ehrn Mann ut de 1940er Johren weer Reville blots noch in enkelte Fäll in en offizielle Funkschoon bedeeligt. Vun de 1950er Johren an weer se in keen Vörspann mehr opföhrt. Liekers gell se wieter as de wichtigste Beraaderssche vun Alfred Hitchcock. Se hett wieter bi de Dreiharbeiten holpen un weer an’t Schrieven un Beoordelen vun Dreihböker bedeeligt oder pass sogor op’n Snitt op. Se schall to’n Bispeel de Auto-Verfolgungsjagd för den Film *[[To Catch a Thief (1955)|To Catch a Thief]]* (dt. *Über den Dächern von Nizza*) utklamüstert hebben. Butendem schall se kort na’t Fardigwarrn vun en Film *[[Psycho (1960)|Psycho]]* as eenzige markt hebben, dat Janet Leigh as Liek an’t Enn vun de beropene Szeen mit den Moord ünner de Bruus noch sluken de.

As se öller weer, weer Reville as aktive Helpersche vun ehrn Ehmann bi de Dreiharbeiden jümmer weniger togegen, vunwegen dat se Lasten mit ehr Gesundheit kreeg. 1958 is bi ehr Bostkrebs faststellt worrn un 1971 harr se en Slaganfall. Se hett sik aver na beide Saken wedder berappelt un hett ehrn Ehmann opletzt üm twee Johren överleevt. As Hitchcock den AFI Lifetime Award kregen hett, hett he blots sien Fro Dank seggt – dat aver gliek veermol: as Dreihbookschrieversche, as Editorin, as Mudder vun jemehr Dochter un as Kööksch.

## Filmografie (Utwahl)

## Weblenken
265 v. Chr.

## Wat passeert is
* In Chremonides sien Krieg gegen Makedonien fallt Areus I., König vun Sparta, bi Korinth. Akrotatos folgt em na.
* König Antigonos II. Gonatas vun Makedonien erovert Megara.

## Boren
* 
## Storven
267 v. Chr.

## Wat passeert is
* Athen will unafhängig weern vun Makedonien un verklaart König Antigonos II. Gonatas den Krieg. Athen hett dor den König Ptolomaios II. vun Ägypten bi up siene Siet. De König vun Makedonien fallt in Achaia in un Chremonides sien Krieg geiht los.

## Boren
* 
## Storven
268 v. Chr.

## Wat passeert is
* In Athen kummt de anti-makedoonsche Partei unner den Stoiker Chremonides an de Macht. Se stüert up en Krieg los un will de Stadt unafhängig maken vun Makedonien. 
* De Sabiners kriegt dat Röömsche Borgerrecht.

## Boren
* 
## Storven
261 v. Chr.

## Wat passeert is
* In Chremonides sienen Krieg kann Antigonos II. Gonatas vun Makedonien vor de Insel Kos den König Ptolomaios II. vun Ägypten slahn, de up Athen siene Sieten stahn harr. Nu mutt Ägypten Bott geven. Athen is vun Antigonos uthungert un hett nix mehr to to bottern. De Stadt gifft sik in Antigonos siene Hand un mutt afnicken, dat vun nu af an en makedoonsche Garnison up den Museion-Barg liggen deit.

## Boren
* 
## Storven
269 v. Chr.

## Wat passeert is
* De Piceners stoht up gegen de Römers.

## Boren
* Attalos I. Soter, eersten König vun Pergamon († 197 v. Chr.)

## Storven
Attalos I.

**Attalos I.** (greeksch: ῎Ατταλος; * 269 v. Chr.; † 197 v. Chr.) weer König vun Pergamon vun 241 bit 197 v. Chr.. He is de Neffen vun sien Vorweser Eumenes I. ween un weer de eerste Herrscher ut dat Huus vun de Attaliden, de ok offiziell den Titel vun en *König vun Pergamon* annahmen hett. Attalos hett sik vornahmen, siene Hööftstadt scholl „dat Athen vun Lüttasien“ weern. 

He slöög 230 v. Chr. endgüllig de Galaters, de siene Vorwesers duchtig triezt harrn. Düsse Sieg broch em den Binaam *Soter* in, d. h. *Erlöser*. He kreeg dor ok de Herrschop over en groten Deel vun dat westliche Lüttasien mit in de Hand. Dor konn he denn en ganz annere Politik mit maken, as vordem un keek dor sunnerlich up den Westen un up dat Röömsche Riek bi. In den Tweeten Makedoonschen Krieg klemm he sik dor achter, dat Rom gegen Makedonien ingriepen dö. Achterna hett he mit Rom tohopen gegen Philipp V. streden, man he is kort for den definitiven Sieg sturven. Vunwegen dat he sülms Rom beden harr, in to griepen, hett he Pergamon lütt bi lütt unner röömschen Infloot brocht, hett he Rom in de greeksche Welt rinhoolt un hett dor dat Enne vun de sülvstännigen hellenistischen Diadochenrieke mit in Gang brocht. 

Attalos I. hett de Grundlagen leggt for den kulturellen Upgang vun Pergamon, as he Wetenschopslüde, Philosophen un Künstlers antrecken dö un stöhnt hett. Sien Sieg over de Galaters hett he up verscheden Aart verewigen laten, unner annern, as he den ***[[Zeusaltar (Pergamon)|Zeusaltar]]*** un dat Sieger-Denkmal vun den Gallier, de starvt hett boen laten. Dor hannelt sik dat jedet Mol bi um en Hööchtepunkt vun de Kunst in den Hellenismus.
Antigonos III. Doson

**Antigonos III.** (* üm 263; † 221 v. Chr.), mit Binaam ***Doson*** (d. h., *he de (siene Herrschop) afgeven schall*) weer vun 229 bit to sien Dood König vun Makedonien ut dat Huus vun de Antigoniden. 

He weer de Enkelsöhn vun Demetrios I. Poliorketes un is na Demeitrios II. sienen Dood 229 König wurrn. Toeerst hett he dor vun afsehn, siene Fingers ut to recken na'n Süden vun de Thermopylen hen. Man as de Bund vun Achaia em in de Johre 227 un 226 gegen Kleomenes III. vun Sparta na Grekenland ropen harr, seeg he de Chance, den Infloot vun Makedonien in Grekenland wedder her to stellen. He erover Arkadien un grünn en Konföderatschoon vun Statenbünne unner sien Leit. 222 slöög he Kleomenes III. vun Sparta bi Sellasia un besett Sparta un stell dor dat ole Regime wedder her. Dor hett he ok dat Ansehn vun Makedonien wedder herstellt un de Grundlaag leggt for de Plaans vun sien Adoptivsöhn Philipp V., de em nafolgen dö un de hooch rut woll. He is dood bleven in'n Summer 221.
Antigonos

**Antigonos** (latiensche Utspraak *Antigonus*) is de Naam vun düsse Herrschers

* Antigonos I. Monophthalmos („Eenooge“, † 301 v. Chr.), König vun Makedonien, Stattholler un Nafolger vun Alexander den Groten,
* Antigonos II. Gonatas, hett dat Huus vun de makedoonschen Könige nee grünnt (um 319 v. Chr.–239 v. Chr. rüm), Enkelsöhn vun Antigonos I.,
* Antigonos III. Doson („de de Herrschop afgifft“, 263/262–211 v. Chr.), Neffen vun Antigonos II., ok König vun Makedonien,
* Antigonos de Hasmonäer († 37 v. Chr.), ut dat jöödsche Herrscherhuus vun de Hasmonäers, lesten Herrscher ut düt Geslecht.
Attalos

**Attalos** (latiensche Utspraak *Attalus*) betekent

* Attalos († 336 vör Chr.), makedoonschen Feldherrn,
* Attalos I. Soter (269 vör Chr.–197 vör Chr.), König vun Pergamon,
* Attalos II. Philadelphos (220 vör Chr.–138 vör Chr.), König vun Pergamon,
* Attalos III. Philometor (171 vör Chr.–133 vör Chr.), König vun Pergamon,
* Attalos († 316 vör Chr.), Uppasser vun Philipp II. vun Makedonien un Swager vun Perdikkas,
* Attalos vun Rhodos (üm 200 vör Chr.), greekschen Mathematiker un Astronoom,
* Priscus Attalus († na 416), weströömschen Gegenkaiser.
Bartholomäus (Vörnaam)

De Vörnaam **Bartholomäus** kummt ut de aramääsche Spraak. Dat bedutt *Tolmai sien Söhn* (Tolmai heet *Förentrecker*) un is dor also en Patronym mit. Bekannt is de Jünger Bartholomäus, een vun Jesus siene twolf Apostels, de düssen Naam dregen deit. Dat, wat as den sien Bregenpann ansehn warrt, is hüdigendags een Deel vun den Schatt vun den Dom in Frankfort an'n Main. Düsse Dom heet „Sankt Bartholomäus“. De Naamsdag vun Sankt Bartholomäus is de 24. August. Dorüm warrt de Nacht vun den 24. August 1572, as in Frankriek een grode Tahl vun de Hugenotten ümbrocht worrn is, ok Bartholomäusnacht nömmt.

## Plattdüütsche Formen vun den Naam
Plattdüütsche Formen vun düssen Naam sünd Mewes un Mews.

## Annere Spraken
Den Naam gifft dat in annere Formen noch in veele Spraken : 
Bartek, Bartús, Bartl, Barthel, Bartho, Barthol, Barthold, Bartholoma, Bartholomaus, Barti, Bartin, Bartle, Bartlet, Bartlett, Bartolome, Bartolv, Bartome, Bartolommeo, Barton, Bartos, Bartosch (slawisch?), Bartow, Barkto, Barkte (sorbisch), Bartt, Bates, Bertel, Jernej, Mawe, Mewes, Mils, Meo, Párlan, Parthálan, Pertu
The Fugitive

**The Fugitive** (engelsch: „De Utrieter, De Flüchtling“) betekent

* *[[The Fugitive (1910)|The Fugitive]]*, Film vun D.W. Griffith ut dat Johr 1910,
* *[[The Fugitive (1947)|The Fugitive]]*, Film vun John Ford ut dat Johr 1947,
* *[[The Fugitive (1965)|The Fugitive]]*, süüdkoreaanschen Film mit Kim Ji-mee ut dat Johr 1965,
* *[[The Fugitive (1972)|The Fugitive]]*, Film vun Hong-Kong ut dat Johr 1972,
* *[[The Fugitive (1993)|The Fugitive]]*, Film mit Harrison Ford ut dat Johr 1993,
* *[[The Fugitive (Feernsehreeg)|The Fugitive]]*, US-amerikaansche Feernsehreeg (1963–1967),
* *[[The Fugitive (Album)|The Fugitive]]*, Musikalbum vun Tony Banks ut dat Johr 1983,
* *[[The Fugitive (Drama)|The Fugitive]]*, Drama vun Ugo Betti ut dat Johr 1953.
Klötenkanal

De **Klötenkanals** (*Tubuli seminiferi*) sünd de Steden binnen en Klööt, woneem bi’n Vörgang vun de Spermatogenees de Samenzellen, also de Spermien billt warrt. Vun dor warrt se wieter in den Saatleider transporteert.

Ümgeven sünd de Klötenkanals vun en Hüll ut Binngeweev un binnen in mit en Geweevsschicht utkleedt, de as Keemepithel betekent warrt. In disse Geweevsschicht entstaht de Spermien in en Riepvörgang, de mehrere Stopen ümfaat. In’t Keemepithel leegt ok de Sertoli-Zellen, de de Spermien nehrt. All Klötenkanals tosamen weern ruchweg 350&nbsp;m lang.
Bartholomäus (Apostel)

De Apostel **Bartholomäus** (hebr. בר־תלמי Bar-Tolmai, d. h. *Tolmai sien Söhn*) hett wohrschienlich in dat 1. Johrhunnert in Kana in Galiläa leevt.

## Wat in de Bibel steiht
Na de Bibel weer Bartholomäus een vun Jesus siene Jüngers (kiek bi Mk. 3,14-19) un een vun de twolf Apostels. He warrt in de Listen mit Apostelnaams in de eersten dree Evangelien nömmt. Sien ganzen Naam is wohrschienlich *Natanaël Bar-Tolmai*, dat heet: *Natanael, Tolmai sien Söhn*. Dat is tominnst an to nehmen, wenn he desülvige Natanael is, vun den in Joh.1, 45-50 vertellt warrt, wie he beropen warrt. Dat kann annahmen weern, dat Natanael Bar-Tolmai en Schriftgelehrten oder Schöler vun en Schriftgelehrten ween is. 

## Wat de Legenn over em vertellt (Hagiographie)

De Legenn vertellt, he harr in Indien, in Mesopotamien un sunnerlich in Armenien predigt hebben. In Armenien weer he denn ok to'n Merteler maakt wurrn. Astyages, den König vun Armenien, Polymios, sien Broder, schall den Befehl geven hebben, em de Huut vun't Lief af to trecken, as he noch leven dö. Achterna schall he over Kopp krüzigt wurrn sien. Annerwegens warrt vertellt, se harrn em den Kopp afneiht. 

Later is noch de annere Legenn upkamen, de Kast mit siene Lieke schall vun de See up den Strand vun de Insel Lipari bi Sizilien anspöölt wurrn sien. Dor harrn se em denn ok inkuhlt. Over sien Graff is en Karken boot wurrn, man de hefft de Sarazenen 831 in'n Dutt maakt.

## Karkengeschicht
Kaiser Otto II. hett de Knaken 983 na Rom henbrocht. Dor sünd se bit up den hüdigen Dag unner brocht. De Bregenpann is in dat 13. Johrhunnert na Frankfort an'n Main kamen un hett dor ehren Platz funnen in den Kaiserdom St. Bartholomäus. 

## Ikonographie un Kennteken
Vun den Anfang vun dat 13. Johrhunnert af an warrt Bartholomäus in allerhand Biller wiest mit Mest un aftagen Huut. In Michelangelo sien Jüngst Gericht in de Sixtinsche Kapell in Rom schall dat Anlaat up de Huut, de Bartholomäus dregen deit, Michelangelo sien Sülvstportrait ween. 

## Denkeldage
* kathoolsch: 24. August 
* evangeelsch: 24. August
* anglikaansch: 24. August
* orthodox: 11. Juni

## Wo he de Oorts- un Schutzhilligen is
Karken unner sien Naam gifft dat in Sankt Bartholomä, San Bartolomeo, Saint-Barthélemy, Saint Bartholomew. As Schutzpatroon gellt he in de Städer

* Altenburg, Frankfurt an'n Main, Pilsen, Maastricht, Kettig, Wiehe, Görwihl, Büchenau, Markranstädt;
* up de Lipaarschen Inseln (bi Sizilien);
* for de Berope Barglüde, Gipser, Buern, Wienbuern, Hirten, Ledderarbeiders, Garvers, Saddelmakers, Schohmakers, Sniederslüde, Bäckerlüde, Slachters, Bookbinners un Ööl- un Kääshökers (in Florenz). 

De Kathoolschen meent, he hölp woll gegen Huutkrankheiten, un wenn een dat mit de Nerven nich goot geiht un wenn een dat Rieten hett.

## Kiek ok bi
* Bartholomäusevangelium
* Bartholomäusnacht (As in Paris an'n 24. August 1572 Dusende vun Hugenotten an'e Sieten maakt wurrn sünd)

## Weblenken

* Der Hl. Bartholomäus
Bartholomäus

**Bartholomäus** betekent

* Bartholomäus, en Vörnaam for Mannslüde, de plattdüütsche Form vun düssen Vörnaam is Mewes oder Mews,
* Bartholomäus, Apostel vun Jesus Christus.

**Bartholomäus** is de Familiennaam von

* Adam Bartholomäus, düütschen Geistlichen,
* Adolph Bartholomäus (1843–1891), düütschen Iesenbahninschenör un Politiker,
* Gustav Bartholomäus (1924–2009), düütschen Flottillenadmiraal,
* Heidrun Bartholomäus (* 1957), düütsche Schauspelerin un Synchroonsprekerin,
* Heinrich Bartholomäus (1900–1960), düütschen Politiker,
* Herbert Bartholomäus (1910–1973), düütschen Maler, Grafiker un Illustrater,
* Johannes Bartholomäus (* 1959), düütschen Pharmazeut,
* Oskar Bartholomäus (1842–1921), düütschen Generaalmajor,
* Regina Bartholomäus (* 1944), düütsche Basketballspelerin,
* Talin Bartholomäus (* 2008), düütschen Schauspeler,
* Thomas Bartholomäus (* 1971), düütschen Schauspeler, Höörspeel- un Synchroonspreker,
* Walter Bartholomäus (* 1983), öösterriekschen Ieshockeyspeler.
Processus vaginalis

De **Processus vaginalis** („Schedenhuutfoortsatz“) is en Utsacken vun’t Buukfell un vun de binnere Rumpfaszie (*Fascia spermatica interna*) dör den Liestenkanal, de bi’n Embryo tostannen kummt. En Schedenhuutfoortsatzgifft dat bi de Heken vun Söögdeerten, bi de de Klöten vun binnen den Lief na buten wannert (Klötenafstieg) as ok bi de Seken vun de Hunnenordigen. In’n Processus vaginalis ennt dat achtere Keemdrüsenband (*Gubernaculum testis*; bi Seken vun Hunnen *[[Ligamentum teres uteri]]*).

De Schedenhuutfoortsatz tellt to de Klötenhüllen binnen in’n Klötensack. De Buukfellandeel vun disse Utsacken warrt as Schedenhuut (*Tunica vaginalis*) betekent. Se kleedt dat Binnere vun Klötensack as so nöömt Wandblatt (*Lamina parietalis* oder *Periorchium*) ut. Dat Wandblatt stülpt sik denn as Dubbellamell na Binnen un övertütt as Ingedöömblatt (*Lamina visceralis* oder *Epiorchium*) den Klööt. Twüschen de beiden Blööd gifft dat en düchtig drangen Spleet, dat *Cavum vaginale*, wat dorför sorgt, dat sik de Klööt in Klötensack bewegen kann oder sik verschuven lett. De Verbinnen twüschen de beiden Blööd is dat Klötengekröös (*Mesorchium*), wat den Klööt in’n Klötensack fastmaken deit. An’n Processus vaginalis sett de Musculus cremaster an, de den Foortsatz mitsamt den Klööt dichter an de Buukwand rantütt.

Bi Seken vun de Hunnen is de Processus vaginalis dorgegen blots mit Fettgeweev opfüllt.

## Literatur
* Uwe Gille: *Männliche Geschlechtsorgane*. In:  Franz-Viktor Salomon u.&nbsp;a. (Rgv.): *Anatomie für die Tiermedizin*. Enke-Verlag, Stuttgart 2004, S. 389–403. ISBN 3-8304-1007-7.
Carl Robie

**Carl Joseph Robie III** (* 12. Mai 1945 in Darby, Pennsylvania; † 30. November 2011) weer en US-amerikaansch Swemmsportler.

He kunn in de 1960er Johren veer Mal den över 200&nbsp;m Bottervagelswemmen verbetern. Bi de Olympsch Sömmerspelen 1964 in Tokio wunn he de Sülvermedaille över disse Streck. Veer Johr later wurr de "The Philadelphia Flyer" denn bi de Olympisch Sömmerspelen 1968 in Mexiko-Stadt Olympiasieger över 200 m un dorto in de 4 x 100m-Lagenstaffel ok noch Olympiasieger.

1976 wurr he in de Ruhmeshall vun den internatschonalen Swemmsport upnommen.

Robie weer verheiraadt un harr twee Kinner.

## Weblenken
* Robie in de International Swimming Hall of Fame (engelsch)
* Carl Robie in de Datenbank vun Sports-reference.com (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Deborah Baxter

**Deborah Baxter** (* 27. Januar 1954) is en britsche Schauspelersche.

## Leven un Wark
Baxter weer in England boren. In’t Öller vun twölf Johren weer se ut ruchweg dusend Kandidaten för de Rull *Emily Thornton* in den Film *A High Wind in Jamaica* utwählt, nadem se vun de Talentsökersche Maureen Roscoe opdeckt worrn weer. För disse Rull weer de junge Deern düchtig loovt. Se hett dorna veel op de Bühne arbeit, keem teihn Johr later aver torüch na’n Film un speel in *The Wind and the Lion* vun John Milius de Dochter vun den US-Präsident Theodore Roosevelt. Milius hett ehr för disse Rull hebben wullt, vunwegen dat he vun ehr Speel in den eersten Film düchtig andahn weer.

Kort na ehr tweete Filmrull hett se heiraat un is vun’n Film weggahn, üm Tiet för ehr Familie to hebben. Liekers hett se wieterhen Theater speelt un weer ok in’t Feernsehnrullen to sehn. In’n Speelfilm weer se 2000 noch einmal mit en lütte Rull in *The Calling* to sehn. Baxter leevt vundaag mit ehrn Mann, en Afkaat, tohopen in Süüdfrankriek.

## Filmografie

## Borns


## Weblenken

* offizielle Websteed vun Deborah Baxter (engelsch)
Bloodstammzell

**Hämatopoeetsche Stammzellen** oder **Bloodstammzellen** sünd Stammzellen, de normalerwies un vör allen in’t Knakenmark vörlamen doot. Se stellt den Utgangspunkt för’t hele Neebilln vun Zellen vun’t Blood un vun’t Immunsystem dor. Disse Vörgang warrt ok as Hämatopoees betekent.

Bloodstammzellen warrt ut dat Knakenmark oder ut Navelsnoorblood wunnen un künnt denn för en Transplantatschoon to’n Behanneln vun Leukämie insett warrn (Stammzelltransplantatschoon).
Jules Lowie

**Jules Lowie** (* 6. Oktober 1913 in Nokere; † 2. August 1960 in Deinze) weer en belgisch Radrennfohrer. 

Jules Lowie weer Profi-Radrennfohrer van 1935 bit 1947. Sien gröttste Spood weer de Sieg bi dat Radrennen Paris–Nizza 1938. 1943 wurr he Tweet Paris-Roubaix achter sien Landsmann Marcel Kint. Veermal is he tüschen 1935 un 1939 bi de Tour de France antreden un keem dorbi 1935 up Platz 5 und 1938 up Platz 7. 

## Weblenken
* Jules Lowie in de Datenbank vun Radsportseiten.net
* Jules Lowie in de Datenbank vun de Tour de France
Stevie Nicks

**Stephanie Lynn „Stevie“ Nicks** (* 26. Mai 1948 in Phoenix, Arizona) is en US-amerikaansch Singerin un Komponistin.

## Leven
1968 hett Stevie Nicks tosammen mit Lindsey Buckingham un twee wiederen Früenden in Kalifornien de Band *Fritz* grünnd. De Grupp wurr in de Musikszene vun de Westküste relativ bekannt un speel ünner annern as Vörgrupp vun Jimi Hendrix, Janis Joplin un Creedence Clearwater Revival. 1972 hett sück de Band aber weer uplööst. Stevie Nicks hett denn 1973 tosommen mit  Lindsey Buckingham ünner de Naam *Buckingham Nicks* en gemeensam Album upnommen, dat aber kien Spood harr. 

Gemeensam mit Buckingham is Stevie Nicks 1974 to de angelsch-amerikaansch Rockgrupp  Fleetwood Mac stött. Mit hör Kompositschonen un hör röökeg Stimm hett se up de  Erfolgsalben *[[Fleetwood Mac (Album)|Fleetwood Mac]]* (1975), *[[Rumours]]* (1977) un *[[Tusk (Album)|Tusk]]* (1979) eenig vun de gröttste Hits vun de Grupp präägt, to’n Bispeel hör Kompositschoon  *Dreams* van 1977.

Anfang vun de 1980er Johren hett se mit grooten Spood en Solokarriere anfungen, weer aber ok wiederhen bit 1990 an de Fleetwood-Mac-Projekte bedeeligtn. Drogenprobleme un deren Bewältigung führen aber dorto, dat se en paar Johr ut de Musikszene utstiegen muss. Oorsprünglich wull se nie weer apenlich uptreden, aber 1997 kemm dat to en spoodriek Weddervereenen vun de Band. Boröver herut is Stevi Nicks regelmatig mit de Dixie Chicks un Sheryl Crow uptreden, de ok Nicks hör Album *Trouble in Shangri-La* produzeert hett un Songs för hör schreven hett. Nicks hett buterdem ok ünner annern mit  Don Henley vun de Eagles, Tom Petty un John Stewart tosommenarbeit.

## Diskografie

### Alben

### Singles

## Weblenken

* The Nicks Fix - The Official Stevie Nicks Website (engelsch)
* In her own words
* Biografie up de  Fleetwood Mac Fan Websteed
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Dobie Gray

**Dobie Gray** (* 26. Juli 1940 in Simonton, Texas; † 6. Dezember 2011) weer en US-amerikaansch Rhythm-’n’-Blues- un Soul-Singer. Sien bekanntesten Hits weern en Version vun *The In Crowd* (1965) un *Drift Away* (1973 un 2003).

## Weblenken
* Dobie Gray

## Enkeld Nahwiesen
271 v. Chr.

## Wat passeert is
* De Eerste Syyrsche Krieg twuschen dat Seleukidenriek unner Antiochos I. un Ägypten unner Ptolemaios II. geiht to Enne. Syrien mit Damaskus blifft eerst mol bi Ägypten. Later weert noch en ganze Reege Kriege um Syrien föhrt.

## Boren

## Storven
*
Hans Daniel Johan Wallengren

**Hans Daniel Johan Wallengren** (* 8. Juni 1823 in Lund; † 25. Oktober 1894 in Farhult) weer en sweedsch Pastor, Entomoloog un Lepidopteroloog. 

He hett mehrere Warken över Bottervagels, Spinnen, Vagels un so wieder verfaat. Sien Forschen hett he ok in Düütschland (to'n Bispeel in' Harz, Bruunswiek, Berlin, Riesengebirge) bedreven. 

## Weblenken
* Biografie (sweedsch)