Neil Armstrong

** Alden Armstrong** (* 5. August 1930 in Wapakoneta, Ohio; † 25. August 2012 in Fairfield, Ohio) weer een US-amerikaanschen Astronaut un Ingenieur för Luft- un Ruumfohrttechnik, de as Kommandant vun de Apollo 11-Misschoon den 21.&nbsp;Juli 1969 as eersten Minsch sienen Foot op den Maan sett. He weer ook Marinefleger bi de US Navy, Testpiloot un Universitätsperfesser.

He keem in Wapakoneta in’n US-Bundsstaat Ohio op de Welt un studeer op de Purdue University Luft- un Ruumfohrttechnik. He gung 1949 in de US Navy un wurr 1950 Marinefleger. He deen in’n Koreakrieg un maak na den Krieg sienen Bachelor an de Purdue University to Enn. Armstrong wurr denn Testpiloot op de High-Speed Flight Station vun dat *National Advisory Committee for Aeronautics* bi de Edwards Air Force Base in Kalifornien.

1962 söch de NASA em as Astronaut uut. He floog as Kommandant vun dat Ruumschipp Gemini 8 in’n März 1966 tohoop mit David Scott dat eerste Maal in den Weltruum. 

1969 floog he denn mit siene Kollegen Buzz Aldrin un Michael Collins mit dat Ruumschipp Apollo-11 to’n Maan. Se hebbt denn dat Faartüüg, mit dat se op den Maan lannen wullen afkoppelt, un Armstrong un Aldrin sünd op’n Maan lannt, wieldess Collins mit dat Moderschipp üm de Maan rümflagen is.

Den 20.&nbsp;Juli 1969 het Armstrong denn tohoop mit Buzz Aldrin as eersten Minsch sienen Foot op de Maan sett un de beröömten Wöör seggt:  (*Dat is een lütten Schrid för enen Minschen, man enen Schrid för de Minschheid*). 

Tohoop mit Michael Collins un Buzz Aldrin, kreeg Armstrong de *Presidential Medal of Freedom* vun de Präsident Richard Nixon un 1969 de *Collier Trophy*. Präsident Jimmy Carter övergeev 1978 em de *Congressional Space Medal of Honor.* 1979 kreeg he enen Platz in de *National Aviation Hall of Fame* un 2009 kreeg he tohoop mit siene ole Kru de *Congressional Gold Medal*.

Vun 1971 bet 1979 ünnerricht Armstrong Luft- un Ruumfohrttechnik op de University of Cincinnati. He ünnersöch in de Rogerskommisschoon dat Malöör vun de Apollo 13 un later ook de Challenger-Katastrooph. 2012 bleev Armstrong na Komplikatschonen vun ene Hartoperatschoon dood. He is 82 worrn.

## Leven
### Kinner-, School- un Studientied

Armstrong wurr den 5.&nbsp;August 1930 in de Washington Township in’t Auglaize County in Ohio boren. Sien Öllern weren Viola Louise, boren as Engel, un Stephen Koenig Armstrong, de düütsche engelsche, iersche un schottsche Wuddels harr un vun den Clan Armstrong afstamm. He harr ene jünger Süster, June, un enen jünger Broder, Dean. Sien Vadder weer Auditor för den Bundsstaat Ohio.  De Familie is veel ümtrocken un leev in Neil Armstrong sien eersten 14 Levensjaren in 16 verscheden Städer.

Sien Vadder neem den lütten Neil Armstrong al fröh mit to de Cleveland Air Races. Mit fiev oder söss Jaren sitt Armstrong tohoop mit sienen Vadder dat eerste Maal in enen Fleger, enen Ford Trimotor. As Jungen konstrueer un floog Armstrong Modellfleger.

1944 truck de Familie dat leste Maal üm un bleev in Wapakoneta leven, wo Armstrong de Blume High School besöch un Lessen in’t Flegen op den Fleegerplatz vun Wapakoneta kreeg. He kreeg al mit 16 ene Schölerflooglizenz, un floog dat eerste Maal alleen, noch eerdat he den Förerschien för’t Auto maakt harr. He weer bi de Paddfinners aktiv un kreeg dat Eagle Scout-Afteken. As Vullwussenen kreeg he de *[[Distinguished Eagle Scout Award]]* un de *[[Silver Buffalo Award]]*. Op sienen Floog na de Maan stüür he den 18.&nbsp;Juli 1969 ook Gröötnissen an dat *[[National Scout jamboree (Boy Scouts of America)|National Scout Jamboree]]* in Idaho. To den persöönlichen Saken, de Armstrong mit op den Maan un torügg op de Eer neem, weer ook een Paddfinneraftkeken.

1947 begunn Armstrong mit 17 Luft- un Ruumfohrttechnik op de Purdue University in West Lafayette to studeren. He weer de twede in de Familie, de op ene Universität weer. Armstrong wurr ook an dat Massachusetts Institute of Technology (MIT) annamen. He besloot man op de Purdue University to studeren, nadem dat een Onkel, de dat MIT besöcht harr, em anraden het, dat he jüstso good an de Purdue uutbillt warrt un nich so wied weg na Cambridge in Massachusetts trecken mutt. Sien Studiengeböhren het he mit de Holloway-Plaan betaalt, mit den Bewarver sik verplichten na twee Jaren Studium twee Jaren as Fleger in de US Navy to denen un denn na de Kriegsdeenst dat Studium to beennen.

### Tied in de Armee

Armstrong wurr den 26.&nbsp;Februar 1949 vun de US Navy inberopen un is den 24.&nbsp;Februar 1949 as Midshipman mit sienen Deenst op de Naval Air Station Pensacola in Florida anfangen. He kreeg Flegerlessen in den North American SNJ trainer, in den he den 9.&nbsp;Spetember 1949 dat eerste Maal alleen floog. Op’n 2.&nbsp;März 1950 lann he dat eerste Maal op enen Flegerdreger, den . De Navy schick em denn na Naval Air Station Corpus Christi in Texas för dat Training in den Grumman F8F Bearcat mit den he op den Flegerdreger  lannt is. Den 16.&nbsp;August 1950 weer Armstrong enen vullqualifizeerten Marinefleger.

Armstrong wurr jn dat Aircraft Service Squadron&nbsp;7 (FASRON 7) in NAS San Diego (nu bekannt as NAS North Island) indeelt. Den 27.&nbsp;November 1950, wurr he to dat Jetswadroon VF-51 todeelt jn wurr de jüngst Offzeer vun dat Swadroon. He harr siene eerste Slacht in enen  Grumman F9F Panther op’n 5.&nbsp;Januar 1951. Den 5.&nbsp;Juni 1951 wurr he to’n Ensign beföddert un lann twee Daag later dat eerste enen Jet op den Flegerdreger . Den 28.&nbsp;Juni 1951 foor de *Essex*  mit VF-51 an Boord na Koreas. Dat Swadroon VF-51 floog vöruut to de Naval Air Station Barbers Point op Hawaii, wo se Training för Bomberflegers kregen.

Den 29.&nbsp;August 1951 neem Armstrong dat eerste Maal an den Koreakrieg as Opklöörfleger över Songjin deel.  Fiev Daag later op’n 3.&nbsp;September floog he enen bewapent Opklöörfleger över de wichtigste Transport- un Lagerinfrafrstuktuur vun dat Dorp  Majon-ni, westen vun Wonsan. Na Armstrong smeet he Bommen bi een Tempo vun 560&nbsp;km/h af, as rund 1,8&nbsp;m vun sienen Flögel afreten wurr, nadem dat he een Kabel, dat rund 500&nbsp;m hoog twüschen de Bargen opspannt weer, drepen harr.

Armstrong floog den Fleger torügg in dründlich Gebeed, muss man den Sleudersitt bruken. He dat över Water maken un opntoven, dat Navy em reddt. De Wind wihnem man trogf op Land, wo later en Jeep op emfing. Wat mit dar Floogtuuugwrack passer is unbekannt F9F-2 BuNo 125122.

Allens tohoop floog Armstrong 78 Misschonen över Korea un weer 121 Stünn in de Luft. Vun 492 U.S. Navies, de in den Koreakrieg stroven,  weren 27 fullen  vun de *Essex*. Armstrong kreeg Air Medal för 20 Kampinsätt, twee  Goldsteerns för de annern 40 un deu Korean Service Medal un den Engagement Star, de National Defense Service Medal, un de United Nations Korea Medal.

Armstrong sien regulären Insatt weer den 25. Fenruar 1952 tonEnn un he wuur Ensign in de United States Navy Reserve. Na sienen Insatt op de Essex wurr he för een Transportschwadeon, VR-32, in May 1952 indeelt. He wurr den 23. August 1952 uut den aktiven Deenst ruutlaten, bleev avers in de Reserv, un wurr ton  lieutenant (junior grade) den May 9, 1953 befoddert. As Reservist, flog he wieder, eerst mit de VF-724 oonde Naval Air Station Glenview in Illinois, un denn, mot de VF-773 opnde  Naval Air Station Los Alamitos in Kalifornien. He bleev acht Jaren lang in de Reserve, bevöokr he op 21. Oktober @960 sienen Deens tkompleet beennt harr.

### Studientied

Na sienen Deenst in de Navy keem Armstrong torügg an de Purdue University. Siene Noten vöör de Tied in de Armee weren good man nich över de Maten good. Se wurrn nu man beter, so dat he sienen Bachelor mit enen Grade Point Average (GPA) vun goden 4.8 vun 6.0 Punkten afsloot. He weer Maat in Phi Delta Theta-Fraternity un leev ook in dat Huus vun Fraternity. He weer de Schriever un Speelbaas vun twee Studentenmusicals. Dat eerste weer ene Verschoon vun Sneewittken un de soven Dwargen na de Disneyfilm, bi dat he mit siene Frünnin Joane Alford de Regie vun de Alpha Chi Omega-Sorority. Dat twede Stück heet *The Land of Egelloc* ("college" vun achtern schreven), mit Music vun Gilbert and Sullivan mit ne’en Leedtexten.

Armstrong weer Vöörsitter vun Purdue Aero Flying Club, and floog den Fleger vun den Club, ene Aeronca un  Pipers, de op den Aretz Airport dicht bi in Lafayette, Indiana stünnen. De Aeronca het Armstrong op een Floog na Wapakoneta, so beschadigt, as he opneen Feld lannt is, dat se den Fleger op een Lastwagen torügg na Lafayette halen mussen. He speel Bariton in de Purdue All-American Marching Band. Twee Jaren later wurr he Erenmaat vun de Kappa Kappa Psi national band honorary fraternity. Armstrong sloot sienen Bachelor of Science in Luft- un Ruumfohrttechnik in’n Januar 1955 af. 1970 maak he sienen Master of Science in Ruumfohrttechnik an de University of Southern California (USC). Later int Leven kreeg he vun veracheden Universitäten Erendoktertitels.

Armstrong dreep Janet Elizabeth Shearon, de enen Master in home economics maak op ene Party vun de Faternity Alpha Chi Omega. Se freen den 28. Januar 1956 in de  Congregational Church in Wilmette, Illinois. As he na de Edwards Air Force Base truck, leev he in de bachelor quarters vun de Militärbasis, Janet leev in dat Westwood district vun Los Angeles. Na enen Semater trocken de beiden in een Huus in Antelope Valley, dichtbi Edwards AFB. Janet maak er Studium nich to Enn. Dat Paar harr dree Kinner. In’n Juni 1961 kreeg eer Dochter de Diagnoos diffuse intrinsic pontine glioma, een böösaardigen Tumor inn Bregenstamm. Röntgenstralen kunnen das Wassdoom verlangsamen, man de Gesundheid vunnde Dochter gung bargdaal, so dat se nich meer lopen oder snalcken kunn. Se strov an eennLungensweer mit rwwe Jaren up de 28. Janiar 1962.

### NASA-Testpilot

Na sienen Studium bewarv Armstrong sik bi dat National Advisory Committee for Aeronautics (NACA), den Vöörlöper vun de NASA. He wurr anstellt, kreeg avers eerst nich de Positschoon, de he sim wünscht harr
He harr sik eerst för de High-Speed Flight Station (HSFS) op de Edwards Air Force Base in Kalifornien beworven. In Kalifornien weer man kene Stell free. Daarüm is he eerst an dat Lewis Flight Propulsion Laboratory bi Cleveland in Ohio anfungen. As in’n Sommer 1955 ene Stell as Testpiloot för em free wurr, trock he direkt na Los Angeles.

An de HSFS prööv Armstrong (tohoop mit velen anner Flegertypen) den Raketenfleger Bell X-1 un den North American X-15. Siene Opgaav weer de Flegers, de he test harr, mit sienen Weten as Ingineur in Luft- un Ruumfohrttechnik to verbetern.

Tein Jaar nadem dat Chuck Yeager mit de X-1 dat eerste Maal de Schallmuur döörbraken harr, floog Armstrong mit de „Glamorous Glennis“. In’n November 1960 harr he sienen eersten Floog mit de X-15. Dat höögste Tempo, dat he in Fleger bereik, weer Mach 5,74 (6419&nbsp;km/h) in’n Juli 1962. Daarto weer Armstrong twüschen November 1960 bet dat 1962 in dat Ruumfohrtprogramm wessel een Pilot för de X-20. Bi an maak he ook as Graduate Student Kirsen in Luft- und Raumfohrttechnik an de University of Southern California.

Armstrong weer en mang negen Testpiloten, de in’n Juni 1958 vun dr United States Air Force för dat Projekt „Man In Space Soonest“ (MISS) uutsöcht wurrn, de eerste US-amerikaansche Astronautengrupp. Dat MISS-Projekt wurr man al na korte Tied afseggt, as de NASA grünnt wirr un alle Aktivitäten vun de US-amerikaanschen Weltruumfohrt overneem. As NASA-Testpiloot an dat *NASA Flight Research Center* in Edwards, Kalifornien floog Armstrong vele Hoogtempofleger, so as ook de över 7000&nbsp;km/h gaue X-15. He floog daarbo över 200 verscheden Flegertypen vun Jets över Raketenflger un Helikopters bet to Gleitfloogtügen.

## Literatuur
* Jay Barbree: *Neil Armstrong – A Life of Flight.* Thomas Dunne, New York 2015, ISBN 978-1-250-04071-8.
* James R. Hansen: *First Man – The Life of Neil A. Armstrong.* Simon & Schuster, New York 2018, ISBN 978-1-982110-47-5.
* 

## Weblenken

* DNB-Katalog

## Weblinks

* Biografie vun Neil Armstrong, NASA-Websteed. (engelsch)
*Transkript vun de Apollo-11-Misschoon, NASA-Websteed. (englisch)

## Footnoten