open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Soho (Fregatt)

De **Soho** is en Fregatt vun de noordkoreaansche Marine. Dat Schipp is wohrschienlich in de Johren 1980 plaant un boot worrn. De Soho is en experimentell Dubbelrumpschipp, en Katamaran. In’n Seeinsatz hett sik dat Schipp woll nich bewährt, dor is op jeden Fall blot een vun boot worrn.

Noordkorea höllt sien Militärdaten streng geheem un de Daten vun de Soho sünd nich genau bekannt.
Koreaansch Volksarmee

De **Koreaansche Volksarmee** is de Armee vun Noordkorea.

De Armee hett fief Truppenoorden, de Armee, de Marine, de Luftmacht, de Artillerietruppen un de Spezialtruppen.

Dat offizielle Datum, dat de Armee grünnt worrn is, is de 25. April 1932. Dat is de Dag, an den Kim Il-sung sien Antijapaansche Guerilla-Armee grünnt hett. To disse Tied hett de Armee aver noch nich veel daan un en richtige Armee is eerst 1939 mit de koreaansche Freewilligenarmee grünnt worrn. Dat weer in Yenan in China. Dor geev dat ok de eerste Militärschool. Bet 1945 harr de Trupp eerst 1000 Mann un hett de chineeschen Truppen gegen de Japaners ünnerstürr. Vun de Chinesen hebbt se ok Munition un Wapen kregen. Se hebbt vör allen in de Mandschurei fuchten, wo dat veel Koreaners geev. Se wullen Freewillige ünner de Koreaners winnen un denn op koreaansch Territorium marscheren. Bet September 1945 weer de Trupp op 2500 Lüüd wussen. Enn August 1945 harr de Sowjetunion Japan den Krieg verkloort un weer in’n Noorden vun Korea inmarscheert. Mit de Amerikaners weer afmaakt, dat se an’n 38. Bredengraad stoppt. An’n 12. Oktober hett de Sowjetunion all Wedderstands-Truppen in Noordkorea oplösen laten un an’n 21. Oktober hebbt se en ne’e regelte Trupp opstellen laten. An’n 8. Februar 1948 is dor offiziell de Koreaansche Volksarmee vun worrn. De 8. Februar 1948 weer ok bet 1978 dat offizielle Datum, dat de Armee grünnt worrn is, eerst denn hett Kim Il-sung den 25. April 1932 as Grünnungsdatum fastleggt. De Sowjetunion hett de Armee denn ok mit Wapen, Panzers un Artillerie versorgt.

So utrüst kunn de Armee 1950, as de Koreakrieg utbraken weer, de Süüdkoreaners gau trüchdrängen un hebbt de Hööftstadt Seoul innahmen. Denn sünd aver de Amerikaners inmarscheert un hebbt de Süüdkoreaners ünnerstütt. De Noordkoreaners sünd bet ganz in’n Noorden bet meist an de chineesche Grenz trüchdrängt worrn. 70.000 vun de 100.000 Mann starke Armee sünd dor bi doodbleven. Denn kemen de Chinesen de Noordkoreaners to Hülp. De Koreaansche Volksarmee weer denn blot noch en lütt Trupp, de de Chinesen man blot ünnerstütten kunn. Bet to’n Enn vun’n Krieg sünd so bi 290.000 Mann storven un 90.000 in Fangenschop kamen.

## Weblenken
Bundsautobahn 21

De **Bundsautobahn 21** (Afk.: **BAB 21** oder ok **A&nbsp;21**) is en Autobahn in Noorddüütschland, mit en Gesamtläng vun opstunns 52 Kilometer. To Tiet föhrt de A&nbsp;21 vun’t Autobahnkrüüz bi Bartheil an de A&nbsp;1 bit na Wankendorf , wat op’n halven Weg vun Bad Sebarg na Kiel liggt. Dor geiht se in de B&nbsp;404 över, de bit na Kiel wieterföhrt. De A&nbsp;21 is aver lang noch nich fardig. Se schall in’n Noorden bit na Kiel in’n Süüden bit na de A&nbsp;250 utboet un verlängert warrn.

Na’n Endutbo warrt de A&nbsp;21 bi Bad Sebarg vun de Oostseeautobahn, de A&nbsp;20, krüüzt warrn, de vun’t Krüüz Lübeck ranföhrt. Wenn de Streck bit na de A&nbsp;250 – de laterhen Deel vun de A&nbsp;39 warrn schall – fardigstellt un ok de Verlängern vun de A&nbsp;39 vullstännig is, gifft dat en dörgahn Streck vun Soltgitter bit na Kiel, de parallel to de A&nbsp;7 verlöpt un dordör sünners den Ruum Hamborg düütlich entlasten kann.

## Stand vun’n Bo (Juli 2009)
De B&nbsp;404 warrt nu in’t Rebeet vun Kiel-Wellsee mit twee Richtfohrbahnen jede Siet to de A&nbsp;21 utboet. Op de Hööch vun de ne’en Anslusssteed för dat Industrierebeet Wellsee warrt an’n Wellseedamm Brüchen nee boet. De Brüchenbowark is veersproig mit Standstriepen ümsett worrn un is op een Siet al asphalteert. In’n wieteren schall de hele Boafsnitt asphalteert un de utboete B&nbsp;404 mit de Anslusssteed verbunnen warrn, üm Ruum to maken för tokamen Boafsnitten.

## Plaans
* De B&nbsp;404 schall twüschen Kiel un de Anslusssteed Wankendorf tweesporig as A&nbsp;21 utboet warrn. De Afsnitt warrt vördringlich bruukt.
* De B&nbsp;404 schall wieter na Süden as A&nbsp;21 twüschen dat Autobahnkrüüz Bartheil un de Anslusssteed Schwarzenbek/Grande (A&nbsp;24) mit twee Fohrsporen utboet warrn. (wieteren Bruuk mit ökoloogsch Risiko)
* Twüschen de Anslusssteed Schwarzenbek/Grande un de A&nbsp;250 bi Winsen is en Neebo as Verlängern plaant. (wieteren Bruuk mit ökoloogsch Risiko)

## Weblinks

* Naue Streckenbeschrieven vun de A&nbsp;21
* Informatschonen vun’t Land Sleswig-Holsteen to de A&nbsp;21
Amorph Material

As **amorph** warrt in de Physik un ok in de Chemie Stoffen betekent, bi de de Atomen keen ordente Struktur utbillt, man en unregelmatig Muster. Amorphe Materialen hebbt keen Feernorden un in’n Idealfall keen Nahorden, as dat bi Fletigkeiten de Fall is. Stoffen mit en regelmatige Struktur warrt Kristallen nöömt.

De Begreep *amorph* kummt ut de greekschen Spraak un bedüüt „ahn Gestalt“.

Vörutsetten för’n amorphen Tostand is, dat sik de Atomen bi’t Afköhlen vun en Smölt nich regelmatig anorden künnt. De Viskosität mutt dorüm över’n sünner’n Weert liggen, un dat dröff keen Kristallisatschoon geven. Technisch künnt to’n Bispeel amorphe Metallbänner herstellt warrn, wenn se gau afköhlt warrt. En annere Methood is dat Tügen vun en Gasphaas. Dorbi resublimeert verdampt Material op Subtraten, de tomeist dör fletigen Helium oder fletigen Stickstoff köhlt warrt.

En tyypsch amorph Material is Glas. Dat is de Amorphe Tostand vun Siliziumdioxid (SiO2). En vun sien kristalline Formen is ünner annern de Quarz. Glas warrt dör dat Bigeven vun so nöömte *Glaswannlers* maakt, de dat Utbillen vun en gliekmatig Kristallgidder hinnert. Vun wegen, dat de Atomen en sietere Packdicht hebbt, is de Dicht vun amorphe Stoffen lütter as en cheemsch gliek Kristall. Butendem sünd se nich so hard un ok nich so sprööd. Amorphe Metallen warrt mit Help vun de Gauverklaamtechnik in Form vun dünne Folien industriell herstellt. Hööftrebeden in de Anwennen sünd dorbi Magnetwarkstoffen, weekmagneetsche Legeeren (Fe, Ni, Co) un Löötfolie.

## Kiek ok
* Quasikristall

## Literatur
* Werner Schatt, Hartmut Worch: *Werkstoffwissenschaft*. Weinheim: Wiley-VCH Verlag, 2003, ISBN 3-527-30535-1
Wangermeer

Dat **Wangermeer** is en 65 Hektar groot Meer bi Hokarken in’t Wangerland.

2003 hett de Wangerlandkasern dicht maakt. Dat weer en wichtigen Weertschopsfaktor för Hokarken. Dat uttoglieken, hebbt se beslaten, de Gelänn för’n Tourismus to bruken. Un för’n Diekbo in Elisabethgroden hebbt se Klei bruukt. Dor hebbt se 2003 op dat Gelänn vun de Kasern en Lock graavt un keken, wat de Ünnergrund de Entnahm vun’n Klei verdregen kann. Disse Tests sünd good verlopen. Vun dat Johr 2004 af an hebbt se Klei afboot. Dat Lock schall vun 2008 af an as Freetiedsee bruukt warrn, mit en lütt Haven för Segelbööd. De See schall denn bet dree Meter deep wesen. De lütte Oortsdeel Helmstede schall denn blot noch över de Helmsteder Straat/Rotehaus mit dat faste Land verbunnen wesen. De Helmsteder Straat geiht as Brügg över dat Meer. Op en runne Insel mit en Dörmeter vun 400 Meter (15 Hektar) in dat Meer schall en Hotelanlaag, en Inkoopstraat un Wahnhüüs boot warrn. Ok in Helmstede hebbt se en nee Bogebiet utwiest. Dat Meer schall to’n Sluss so bi 120 Hektar groot warrn. En twete Insel schall dat an de Oostkant vun’t Meer geven. Op dat ole Kasernengelänn hett de nedderlandsche Ünnernehmer Hennie van der Most en Kinnerspeelstadt, en Hotel mit 600 Bedden, Restaurants mit 660 Plätz, en Swemmbad, en Bowling-Center un en Veranstaltungshuus.

## Weblenken

* Websteed vun de Speelstadt (hoochdüütsch)
* Konzept to de Insel vun IPK Ingenieur- und Planungskontor (hoochdüütsch)
* Websteed mit Biller vun 2004 bet 2008 (hoochdüütsch)
Bak Seong-cheol

**Bak Seong-cheol** (koreaansch 박성철; * 2. September 1913 in Gyeongju; † 28. Oktober 2008) weer en noordkoreaanschen Politiker.

Bak studierte hett in de Tied as de Japaners Korea besett harrn, in Japan studeert. Na’t Enn vun’n Tweten Weltkrieg is he in Japan Maat vun de Kommunistsche Partei worrn, is denn aver 1946 na Korea trüch. In’n Koreakrieg weer he Kummandant vun de 15. Division vun de Koreaansche Volksarmee un harr den Rang vun en Generalleutnant.

1954 is Bak Baadschopper vun Noordkorea in Bulgarien worrn. 1956 hett he dat Leid över dat butenpolietsche AFdeel vun’t Zentralkomitee vun de Arbeidspartei vun Korea övernahmen. In’n November 1956 is he Viez-Vörsitter vun’n Ministerraat un Viez-Butenminister worrn. 1959 bet 1971 weer he denn Butenminister vun Noordkorea un vun September 1961 af an in’t Zentralkomitee vun de Arbeidspartei un siet 1964 ok bi’t Politbüro.

1972 is Bak Maat vun dat Zentrale Volkskomitee worrn. Vun 1976 bet 1977 weer he Vörsitter vun’n Ministerraat un is 1977 offiziell Viez vun Staatspräsident Kim Il-sung worrn. Dit Amt harr he bet 1997. He weer bet toletzt Maat un Ehrenviezpräsident vun’n Böversten Volkskongress vun Noordkorea.

Bak is 2008 na lange Krankheit mit 95 Johr doodbleven.
Wi rockt op platt

**Wi rockt op platt** is en plattdüütsch Musical vun Sandra Keck. Sien Premier harr dat Stück an’n 28. September 2002 in’t Ohnsorg-Theater. För dat Stück bi’t Ohnsorg-Theater hett Keck ok den Speelbaas maakt un stünn sülvst op de Bühn.

2006 is mit Rock op Platt - Episode twee en tweet Deel to *Wi rockt op platt* rutkamen. Ok de eerste Deel is denn noch wedder en tweet Maal rutkamen ünner annern mit twee Leder mehr.

## Leder

* *Blues Brothers* (*Peter Gunn*)
* *Hölp* (*[[Help (Leed)|Help]]*)
* *Deerten sünd’n Deern’s besten Frünnen* (*[[Diamonds are a Girl’s best Friends]]*)
* *De Welt hört de Mannslüüd to* (*[[This is a Man’s World]]*)
* *Wi sünd dran* (*[[Lady Marmalade]]*)
* *Riverdance* (*[[Riverdance]]*)
* *Maandlicht* (*[[Memories]]*)
* *Ick will blots hier rut* (*[[I wanna break free]]*)
* *All de Froens hebbt Peer so geern* (*[[Wanna make Love to you]]*)
* *Ick bün wat ick bün* (*[[I am what I am]]*)
* *Ween nich üm mi, Poppenbüttel* (*[[Dont cry for me Argentina]]*)
* *Laat man blots den Hoot op* (*[[You can leave your Hat on]]*)
* *Leev liggt in de Luft* (*[[Love is in the Air]]*)
* *Dör an Dör mit Berta* (*[[Living Next Door To Alice]]*)
* *Mien Hoff, mien Hoff* (*[[New York, New York]]*)
* *Mudder Meier* (*[[Mamma Mia]]*)
* *De Trecker Song* (*Titanic*)
* *Ick bin bös* (*[[Bad (Leed)|Bad]]*)
* *Wi rockt op platt* (*[[Y.M.C.A]]*)

## Weblenken

* Utsneed un Leder ut Wi rockt op platt (hoochdüütsch)
* Websteed to ''Wi rockt op platt'' (hoochdüütsch)
Rock op Platt – Episode twee

**Rock op Platt - Episode twee** is en plattdüütsch Musical vun Sandra Keck. Dat is 2006 as tweten Deel to *[[Wi rockt op platt]]* rutkamen un harr sien Premier an’n 14. September 2006 in’t Ohnsorg-Theater.

Un nu ward dat wedder speelt in Willemshaven, in't Theater am Meer. Dat geiht los op 6. November 2010...

## Leder

* *Moin, Moin* (na *[[Welcome]]* ut Cabaret)
* *Ik bün so bannig froh* (*[[It’s not unusual]]*)
* *Ik bün wild op Bloot!* (*[[Surfin USA]]*)
* *Tuwat Medley* (*[[Copacabana (Leed)|Copacabana]]* / *[[Girl from Ipanema]]* / *[[Spanish Eyes]]* / *Amor*)
* *Överdreihte Popp* (*[[Puppet on a String]]*)
* *Hier in’n Teich* (*[[Only you]]*)
* *Zeddel* (*[[Conga]]*)
* *Baven an’n Heven* (*[[Über den Wolken]]*)
* *Kaffe mutt swatt ween* (*[[Aber bitte mit Sahne]]*)
* *Ik bün, wat ick bün* (*[[I am what I am]]*)
* *Poppenbüttel* (*[[(Is This the Way to) Amarillo|Amarillo]]*)
* *De Weg na Süden* (*[[Chattanooga Choo Choo]]*)
* *Wat mi blifft is Blues* (*[[I still got the Blues]]*)
* *He höört mi to* (*[[Er gehört zu mir]]*)
* *Leevde Medley* (*Summer Lovin’* / *You’re the one that i want*)
* *Berta* (*[[Living next Door to Alice]]*)
* *Op dat Land* (*[[America (West-Side-Story-Leed)|America]]* ut West Side Story)
* *Ok een Tiger* (*[[Eye of the Tiger]]*)
* *De Landstraat* (*[[Country Roads]]*)
* *De dussligste Tiet* (*[[Time of my Life]]*)
* *Buernhoff Rock* (*[[Jailhouse Rock]]*)

## Weblenken

* Utsneed un Leder ut Rock op Platt twee (hoochdüütsch)
Flooghaven Sunan

De **Flooghaven Sunan** is de Flooghaven vun Pjöngjang in Noordkorea. He liggt 24 Kilometer vun dat Stadtzentrum af bi’n Oort Sunan.

De Flooghaven hett twee Start- un Lannbahnen. De gröttere warrt vör allen för Flöög na butenlands bruukt, de lüttjere för Flöög binnenlands. In’n Sommer is de Flooghaven vun Klock 6 bet Klock 10 avends op, in’n Winter vun Klock 7 morgens bet Klock 9 avends.

De Flooghaven Sunan is de Hööftstüttpunkt vun de noordkoreaansche Flooglien Air Koryo. Bet 2000 harr de russ’sche Aeroflot Pjöngjang elk Week anflagen, hett dat denn aver opgeven. Weer nich noog los, dat sik dat noch lohnen dee. Toletzt harr noch China Southern Airlines bet November 2006 den Flooghaven anflagen. Vun November 2006 bet April 2008 weer dat man alleen Air Koryo, de in Sunan lannen un starten dee. Sietdem fleegt Air China dree Maal in’e Week na Peking. Welk Flooglienen doot ok Charterflöög anbeden na Taipeh un na Süüdkorea. Disse Flöög warrt veel vun Lüüd bruukt, de Verwandte in dat deelt Land besöken wüllt.

De Flooghaven hett 17 Parkbuchten för Flegers un twee Hangars.

## Weblinks

* Offizielle Website (engelsch)
John Ssebaana Kizito

**John Ssebaana Kizito** (* 1934 in’n Luwero) is en ugandschen Politiker.

He weer op de Ndejje Junior School un op dat King’s College in Budo un hett later an de Makerere-Universität sien Bchelor in Weertschop maakt un an de Universität vun Oregon Weertschopswetenschoppen studeert un dor 1963 sien Master maakt. Al mit 30 Johr weer he Afornter in dat Parlament vun de Oostafrikaansche Union. 1965 bet 1980 hett he as Vörsitter vun de Sozialversekerung vun Uganda arbeidt un weer vun 1966 bet 1970 toglieks Baas vun de Zentralbank vun Uganda. 1980 bet 1985 weer he Parlamentsafornten för Kampala West un ünner Museveni 1986 bet 1987 Minister för regional Kooperation. Denn weer he bet 1989 Minister för Kooperativen un Vermarktung un 1989 bet 1991 Minister för Wahnungsbo un Stadtplanung. 1999 hett he sik mit 55,7 % gegen Wasswa Biriggwa dörsett (42,7 %) un is to’n Börgermeester vun de ugandsche Hööftstadt Kampala wählt worrn.

Ssebaana is siet November 2005 Vörsitter vun de Demokraatsche Partei vun Uganda. Vörher is he al över 30 Johr Schatzmeester vun de Partei wesen. Nadem he as Vörsitter wählt worrn is, is he nich wedder to de Wahl as Börgermeester vun Kampala antreden un Haji Nasser Ntege Ssebagala hett denn de Wahl wunnen. Bi de Präsidentenwahlen an’n 23. Februar 2006 weer he de Kandidat vun de Demokraatsche Partei. Bi de Wahlen hett he aver blot 1,58 % vun de Stimmen kregen.

Ssebaana is verheiraadt mit Christine Kizito un hett mit ehr veer Döchter un twee Söhn.
Zancleum

Dat **Zancleum** is de ünnerste chronostratigraafsche Stoop vun’t Pliozän in’t Neogen. Se ümfaat ruchweg de Tietduer vun 5,332 (±&nbsp;0,005) Millionen bit 3,6 (±&nbsp;0,005) Millionen Johren vör hüüt. Vör disse Stoop liggt dat Messinium. Aflöst warrt se vun’t Piacenzium, wat de middlere Stoop vun’t Pliozän is.

## Naam
De Stoop hett ehr Beteken na den vörröömschen Naam vun de Stadt Messina op dat italiensche Eiland Sizilien kregen, de dormols *Zancla* nöömt weer. De Stoop as ok de Naam weern in’t Johr 1868 vun Giuseppe Seguenza vörslahn. „Global Stratotype Section and Point“ (GSSP – dat is ruchweg dat sülve as en Tyypprofil) liggt in de Nöög vun de antiken Stadt Herakleia Minoa op Sizilien.

## Definitschoon
De Stoop fangt an bi’t Top vun de Magneetschen Polaritäts-Chronozoon C3r, dat is ruchweg 100.000 Johren vör de Thvera normol-polaren Subchronozoon C3n.4n. Butendem liggt dicht bi de Horizont vun’t Utstarven vun de kalkigen Nanoplankton-Oort *Triquetrorhabdulus rugosus* – dat is de Basis vun de CN10b-Zoon – un bi’t eerste Vörkamen vun de kalkigen Nanoplankton-Oort *Ceratolithus acutus*. De bövere Grenz is mit de Basis vun de magneetsche Poloritäts-Chronozoon C2An (*Gauss-Chronozoon*) fastleggt worrn as ok mit dat Utstarven vun de planktoonschen Foraminiferen-Orden *Globorotalia margaritae* un *Pulleniatina primalis*.

## Literatur
*Felix Gradstein, Jim Ogg, Jim & Alan Smith: A Geologic timescale. Cambridge University Press 2004 ISBN 9780521786737
*Giuseppe Seguenza: *La Formation Zancléenne, ou recherches sur une nouvelle formation tertiaire.* Bulletin de la Societé Géologique de France, séries 2, 25: 465-485, Paris 1868 ISSN 0037-9409.
* John A. Van Couvering, Davide Castradori, Maria Bianca Cita, Frederik J. Hilgen und Domenico Rio: *The base of the Zanclean Stage and of the Pliocene Series.*. Episodes, 23(3): 179-187, Beijing 2000 ISSN 0705-3797 PDF.

## Weblenken
* Deutsche Stratigraphische Kommission (Rgv.) (2002): *Stratigraphische Tabelle von Deutschland 2002*. ISBN 3-00-010197-7 - PDF (Groot)
*GeoWhen Database
*Norges Network of offshore records of geology and stratigraphy
*Overview of Global Boundary Stratotype Sections and Points (GSSP’s) vun Jim Ogg
Bundsautobahn 25

De **Bundsautobahn 25** (Afk.: **BAB 25** oder **A&nbsp;25**) is en regionale Autobahn in Noorddüütschland. Se föhrt op en Streckenläng vun 14&nbsp;km vun’t Autobahndreeeck Hamborg-Süüdoost över Bardörp na Geesthacht.

De A&nbsp;25 schüll egentlich na Süüden hen över Loonborg/Elv, Dannbarg/Elv, Klietz un Wustermark bit na de A&nbsp;10 föhren. Op Hamborger Rebeet geev dat wieter ok Plaans, de Autobahn över’n *Horner Kreisel* (A&nbsp;24), de *City Noord*, den Flaaghaven Fuhlsbüttel bit na de A&nbsp;7 in Hööch Norderstedt to verlängern. Man disse Plaan is opgeven worrn, ofschoonst dat noch eenige Bovörleistungen gifft, as to’n Bispeel de Brüch vun’n Jahnring över de freehollen Trass. Mit de Oortsümgahn vun Fuhlsbüttel is in de Twüschentiet en na Richten splitt Bundsstraat, de in jede Richt tweesporig verlööpt, al’n Deel vun den A&nbsp;25-Plaan boet worrn. An de süüdlichen Verlängern langs warrt an de oorsprünglich vörsehn Trass opstunns de Sengelmannstraat op twee Sporen in jede Richt bit na de Hebebrandstraat utboet.

## Opfohrten

## Weblenken

* Naue Streckenbeschrieven vun de A&nbsp;25
Paul Hirsch (Filmeditor)

**Paul F. Hirsch** (* 14. November 1945 in New York City) is en US-amerikaanschen Filmeditor.

Hirsch hett sien Loopbahn in’n Filmsnitt in’t johr 1970 anfungen mi den Film *Hi, Mom – Confessions of Peeping John* mit Brian de Palma as Speelbaas. De beiden hebbt dorna noch wietere Filmprojekten tosamen maakt. Sien Dörbrook harr he 1977 mit *Starwars*, sien eerste Tosamenarbeit mit George Lucas, för de he den *[[Oscar]]* kregen hett. Priesen hett he mit de Tiet noch mehr kregen.

## Filmen (Utwahl)

## Utteken
Paul Hirsch hett vele bekannte Filmen sneden. För sien Wark is he söven mol för Filmpriesen vörslahn wesen, dorvun tweemol för den Oscar. Wunnen hett he opstunns dree Priesen:
* 1978: den *[[Oscar]]* in de Kategorie *[[Oscar/Best Snitt|Best Filmsnitt]]* för *Starwars*.
* 1978: den *[[Saturn-Pries]]* in de Kategorie *Rutragen Filmsnitt* för *Starwars*.
* 2005: den *[[Eddie-Award]]* in de Kategorie *Best sneden Speelfilm – Musical un Kummedie* för *Ray*.

## Weblenken
Westertimk

**Westertimk** is en Oort un Gemeen in de Samtgemeen Tarms in’n Landkreis Rodenborg (Wümm) mit . 

## Geografie
Westertimk is en tyypsch ländlich Dörp, dat twüschen landweertschopplich bruukte Flachen un feine Wooldrebeden liggt. Blangen den Oortkarn hett Westertimk dat Gewarfrebeet *Timke-Park*, dat ut de olle Timk-Kaserne tostannen kamen is.

De Gemeen liggt in’n Karn vun de Samtgemeen un is ümgeven vun de Gemenen Karktimk in’n Oosten, Büls in’n Süden, Tarms in’n Westen un Hepst in’n Noorden.

## Geologie
*En Översicht över de Geologie un Entstahn vun dat Rebeet vun’n helen Landkreis is in den Artikel [[Landkreis Rodenborg (Wümm)]] beschreven un kann dor naleest waarn.*

## Historie
De öllste Nawies vun Westertimk in en Oorkunn geiht torüch bit in’t 14. Johrhunnert. De Oort weer dormols ünner den Naam *Westertimbeke* nöömt.

### Religion

Westertimk is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Lamberti-Kark in Karktimk.

För de Kathoolschen is de Christ-König-Kark in Zeven tostännig, de siet 1. November 2006 to de Karkengemeen Corpus Christi in Rodenborg tohöört.

## Politik
De Gemeenraat ümfaat söven Liddmaten, de allsamt ut de Wählergemeenschop Westertimk stammt. De letzte Kommunalwahl weer in’n September 2011. De Börgermeester is Hans-Joachim Nicolaus.

## Verkehr
Westertimk liggt an de L&nbsp;133 twüschen de Dörper Karktimk un Tarms. Se verlöppt achter Tarms wieter över Lelendaal na Bremen un na de annern Siet hen bit achter Badenst, woneem se in de L&nbsp;122 inmünnt un dormit en Verbinnen na Zeven herstellt. De nächste Autobahnansluss is de Opfohrt 49 Bokel an de A&nbsp;1. Dat is nich wiet weg vun Westertimk.
Teken

**Teken** betekent

* Teken, en Grupp vun lüttje Spinnendeerter, de Bloot sugen doot,
* Teken, en Teken, wat up annere Saken, Personen, Achtergrünn henwiesen deit un an de ehre Steed steiht.
Jeffrey Jones

**Jeffrey Duncan Jones** (* 28. September 1946 in Buffalo, New York) is en US-amerikaanschen Schauspeler.

## Biografie
Jones hett an de Lawrence University studeert. As he in’t Johr 1967 bi en Opföhren vun de Laientheatergrupp an de Universität mitmaakt hett, is Tyrone Guthrie op em opmarksom worrn un hett em en Steed an’t *Guthrie Theatre* in Minneapolis anboden. Vun 1969 bit 1973 hett Jones an de *London Academy of Dramatic Art* studeert. 1974 kreeg he en Anstellen an’t *Actors Theatre of Louisville*.

Sien eerste Filmrull harr he al 1970 an de Siet vun Jon Voight, Seymour Cassel un Robert Duvall in dat Filmdrama *The Revolutionary*. för sien Rull in den Film *Amadeus* vun 1984 is he för’n *[[Golden Globe]]* vörslahn worrn. Bit 2007 hett he in mehr as 60 Filmen mitspeelt.

In’t Johr 2003 is Jones fastnahmen worrn, vun wegen dat he Kinnerpornografie in sien Besitt hebben un Naaktbiller vun en 14-johrigen Jungen maakt hebben schüll. In’n Juli 2004 is he noch mol wedder fastnahmen worrn – ditmol harr he bi de Polizei nich mellt, dat he ümtogen weer.

Vun 2004 bit 2006 hett Jones in de Feernsehreeg *Deadwood* mitspeelt. För disse Rull hett he en Nomineeren för den Dorstellerpries vun de *[[Screen Actors Guild Awards]]* kregen.

## Filmografie (Utwahl)

## Borns


## Websteden
Friedrich Zimmermann

**Friedrich Zimmermann** (* 18. Juli 1925 in München; † 16. September 2012 in Filzmoos, Öösterriek) weer en düütsch Politiker vun de CSU. 

He weer van 1982 bit 1989 Binnenminister vun de Bundsrepubliek Düütschland un van 1989 bit 1991 Bundsminister för Verkehr. 

## Leven un Berop
Van 1943 bit 1945 nehm Zimmermann as Suldat an de Tweete Weltkrieg deel un weer toletzt Leutnant vun de Reserve. Nahdem de Krieg to Ennen weer hett he sien Abitur maakt (1946) un hett dornah Juristeree un Volksweertschap in München studeert. 1951 hett he sien tweet Staatsexamen makt. 1950 hett he sien Doktertitel kregen. Van 1951 bit 1954 weer he, eerst as Assesser, later henn as Regierungsraat, in’ Bayerischen Staatsdeenst tätig. Siet 1963 weer he as Afkaat tolaaten. 

Friedrich Zimmermann weer kathoolsch, to’n darten Mal verheiraadt un hett twee Kinner harrt.

## Partei
Bit 1945 weer Zimmermann Liddmaat vun de NSDAP, ok wenn dat ruhen de, wiel he bi de Wehrmacht weer. Siet 1948 is he bi de CSU. 1955 wurr he Hööftgeschäftsföhrer vun de CSU un weer van 1956 bit 1963 Generalsekretär vun de CSU. Dornah weer he bit 1967 CSU-Landesschatzmeester un vun 1979 bit 1989 stellvertredend Vörsitter vun de Partei. 

## Afordnter
Van 1957 bit 1990 weer Zimmermann Liddmaat vun de Düütsche Bundsdag. He hett woll an’ 15. Oktober 1969 sien Mandat daalleggt, is aber nah de Bundsdagswahl 1969 ok weer in de Bundsdag intrucken. He is immer direkt in de Bundsdag wählt wurrn un bruuk nie över en Listenplatz afsekert wurrn. 

Hier weer he van 1961 bit 1982 Vörstandsliddmaat vun de CSU/CSU Bundsdagsfranktschoon. Van 1965 bit 1972 weer Zimmermann Vörsitter vun de Verdefferenden-Utschuss vun de Düütsch Bundsdag. Nah de Bundsdagswahl 1976 wurr he Vörsitter vun de CSU-Landsgruppe un to’n Eersten Stellvertredend Vörsitter vun de CDU/CSU Bundsdagsfraktschoon wählt. Dit Amt harr he bit Oktober 1982.  

## Apenlich Ämter
An’ 4. Oktober 1982 wurr he as Binnenminister in de Bundsregeeren ünner Kanzler Helmut Kohl beropen. 1989 hebbt se dat Kabinett ümbildt, un so wurr he an 21. April 1989 Bundsverkehrsminister. Nah de Bundsdagswahl 1990 is he ut de Regeeren utscheeden.
Paul Hirsch

**Paul Hirsch** is de Naam von

* Paul Hirsch (1868–1940), düütsch Politiker (SPD),
* Paul Hirsch (1881–1951), düütsch-brietschen Sammler von Musikschriften un Industriellen,
* Paul Hirsch (1883–1961), düütschen Historiker,
* Paul Hirsch (1885–1955), düütschen Chemiker un Bakterioloog,
* Paul Hirsch (1892–1975), öösterrieksch Schriever, Chemiker un Översetter,
* Paul Hirsch (1900–?), düütschen Radioloog,
* Paul Hirsch (1907–1945), düütschen Wedderständler,
* Paul Hirsch (* 1945), US-amerikaansch Filmeditor,
* Paul Hirsch (* 1958), düütschen Bildhauer.
Christian Alder

**Christian Alder** (* 3. September 1978 in Wittmund) is ehmalger düütsch Footballspeler. 

Anfungen mit Footballspelen is he bi VfB Hederborn Salzkotten. Över Tus Paderborn-Neuhaus is he denn 1996 nah Arminia Bielefeld wesselt. För dissen Vereen hett he denn ok acht Bundsligaspelen makt un söss Spelen in de Tweete Bundsliga. Dornah hett he bi TuS Celle, VfL Osnabrück, FC Augsburg un SSV Jahn Regensburg speelt un speel siet 2006 bi VfR Aalen in de 3. Liga, wo he toletzt sogor Mannschapskapitän weer. To de Saison 2009/2010 hett he denn en Een-Johrs-Verdrag bi Anorthosis Famagusta, Zypern, afslooten.  

## Weblenken
*Alder bi Fußballdaten.de
Herbert Panse

**Herbert Panse** (* 6. März 1914; † 25. August 1980) weer en düütsch Footballspeler un -trainer. 

De Störmer speel in de 30er un 40er Johren vun dat 20. Johrhunnert för den Eimsbütteler TV un weer in disse Tiet mehrfaak Utwahlspeler för den Noorddüütschen Football-Verband un vun de Gau Noordmark. Mit sien Vereen hett he tüschen 1934 un 1942 fiev Mal de Meesterschap vun de Gauliga Noordmark wunnen; wenn dat allerdings üm de Düütsch Meesterschap gung sünd de Eimsbütteler in de Endrunden aber immer fröh utscheden. 

Nah dat Enn’n vun de tweete Weltkrieg hett Panse wiederhenn för Eimsbüttel speelt. Mit sien Vereen hett he 1948 ok noch den Upstieg in de Football-Böverliga Noord schafft, dornah hett he bi TSG Vohwinkel 80 (1954 fusioniert to’n "Wuppertaler SV") un de SpVgg Andernach anhüert un weer dor ok as Trainer tätig. 

In dat Johr 1935 speel Panse ok eenmal för de Düütsch Natschonalmannschap. In Königsbarg hebbt se tegen Lettland 3:0 wunnen un Panse schoot dat tweete Dor. 
 
As Trainer weer Panse in’ Noorden u. a. en körten Tiet för den Eckernförder SV 1949 un den Lüneburger SK 1952 tätig; dorto noch för Altona 93 van 1952 bit 54 in de Böverliga Noord.
Ethan Phillips

**Ethan Phillips** (* 8. Februar 1955 in Garden City, Long Island, New York) is en US-amerikaanschen Schauspeler un Schriever.

## Biografie
Ethan Phillips is de Grootbrodersöhn vun Joe Phillips, de in de 1920er Johren en beropen Komiker weer. He is as de eenzige Jung ünner fief Süstern opwassen. In’t Öller vun söven Johren hett he tosamen mit sien Mudder de Horror-Reeg *Panic* sehn un weer böös verbaast as se sehn hett, wat dor mit de Minschen passeert. Sien Mudder verklor em, dat dat blots Schauspelers sünd, de dat blots speelt ahn dat jem wohrhaftig wat passeert. Vun de Vörstellen, dat een dor Geld mit verdenen künn, wenn man annere Lüüd namaakt, weer Phillips foorts andoon. Al in de Highschool hett he bi Theaterstücken mitspeelt. An de Boston University hett he sien Afsluss in Engelsch maakt un dorna de Master of Fine Arts an de Cornell University. Korte Tiet later kreeg he al eerste Rullen in verscheden Broadway- un Off-Broadway-Produkschonen.

Phillips hett op vele Bühnen in de USA speelt. He hett dat Theaterstück *Penguin Blues* schreven un weer ok bedeeligt an dat *Star Trek Cookbook*. Internatschonal bekannt is he vör allen dör sien Rull as *Neelix* in de Star-Trek-Reeg Star Trek: Voyager, woneem he ü.a. de Opgaven vun en Köksch hett. Sien eersten Optritt bi Star Trek harr he aver al in de Folg *Ménage à Troi* in Star Trek: The Next Generation, woneem he en Ferengi-Dokter speelt hett. Bit 2008 hett he in meist hunnert Film-, Video un Feernsehprodukschonen mitspeelt. En Hööftrull in en rutragen spoodrieken Film weer aver nich dorbi.

Phillips is siet 1990 mit Patricia Cresswell verheiraadt. Sien Vadder weer de Besitter vun dat bekannte Steakhouse *Frankie and Johnnie’s*.

## Filmografie (Utwahl)

## Literatur
* Ethan Phillips/William J. Birnes: *Star Trek Cookbook*, Prentice Hall&nbsp;&&nbsp;IBD 1999. ISBN 0-671-00022-5

## Weblenken

* Offizielle Websiet (engelsch)
Demoster Kreisblatt

Dat **Demoster Kreisblatt** () is een Daagbladd, dat in Demost un ümto in Delen vun de Landkreise Ollnborg un Deefholt vun Maandag bet Sünnavend in’n Verlag RIECK GmbH & Co. KG rutkummt. De Oploog liggt bi 20.148 (IVW QIII/2007) un dat Mantelbladd kummt vun de Bremer Tageszeitungen AG. Sünndags gifft dat dat *Kreisblatt am Sonntag*. Rutgevers sünd Dirk Schulte Strathaus un Frank Dallmann. De Baas vun de Redaktion is Ralf Freitag. Dat Bladd höört de Familie Rieck to un to dat Ünnernehmen höört ok en Druckhuus, dat ok för annere Daagbläder druckt.

Siet 1978 hett dat Demoster Kreisblatt lokale Narichten op de Titelsied. Siet 1. Februar 2008 gifft dat ok en egen Utgaav för Gannerseer un den Landkreis Ollnborg. Ok dor staht denn de lokalen Narichten ut Gannerseer op de eersten Sieden. An’n 3. November 2008 is dat Titelbladd vun de Gannerseer Utgaav to de Plattdüütsche Week kumplett ok Plattdüütsch rutkamen. Platt maakt worrn sünd de Narichten vun Helga Maria Christoffer.

## Weblenken
* Websteed vun dat Bladd (hoochdüütsch)
Fulda (Stadt)

Die Stadt **Fulda** an de glieknaamig Stroom is Böverzentrum vun de Region Oosthessen un de neegentgröttste Stadt in Hessen. Se is ok de Kreisstadt vun de Landkreis Fulda un en vun söben vun de Sonnerstatusstäder in Hessen. Dorneben weer se ok Seet vun dat Klooster Fulda un is Hoochschool-, Barock- un Bisdomsstadt mit Bischopsseet vun dat Bisdom Fulda.  In Fulda leven 64.097 Inwahner (Stand: 31.12.2007) up en Rebeet vun 104,05 km².

## Geografie
De Stadt liggt an de Böverloop vun de Stroom Fulda, dicht bi de Landsgrenz to Döringen un Bayern, inbett tüschen de Middelbargen Rhön in’ Oosten un Vogelsberg in’ Westen.

### Nahbargemeenden
Um Fulda rüm liggen de Gemeenden  Petersberg, Künzell un Eichenzell un bild mit de en Agglomeratschon. Anner Nahbergemeenden sünd: Großenlüder, Hünfeld, Neuhof un Schlitz.

### Stadtgledderung
Fulda umfaat neben de Karnstadt 24 wiedere Stadtdeelen:



De Karnstadt vun Fulda is dorto in twalf statistische Bezirke oder innerstädtische Viertel ünnerdeelt, wat aber kien eegen Stadtdeelen sünd:

### Eingemeindungen
De Stadt Fulda wurr dör de hessisch Rebeetsreform 1972 um de 24 baben nömmt Umlandsgemeenden vergrötert, verlor aber 1974 de Status as Kreisfree Stadt. Dorför wurr se, so as weidere söss Städer mit mehr as 50.000 Inwahner Sonnerstatusstadt. Se harr dormit mehr Upgaaben un Rechte as sonstige kreisangehörige Städer, aber weniger as kreisfree Städer.  

## Historie

### Herkunft vun’t Naam
De Herkunft vun de Naam Fulda is nich klor. Oorkundlich sünd folgend Naams överleefert: Ut dat Johr 750 *Uulta* un *Uulthaha*, vun 751 Fulda, vun 752 *Uuldaha*, vör dat Johr 769 *Fulde*, un in’t 16. Johrhunnert *Fuld*, *Fult* un *Fuldt*. Der wohrschienlichste Herkunft leidt sück aber woll vun en Waternaam af.
Steenfeld

**Steenfeld** betekent

* Steenfeld, Gemeen in’n Kreis Rendsborg-Eckernföör, Sleswig-Holsteen,
* Steenfeld, Gemeen in’n Kreis Sleswig-Flensborg, Sleswig-Holsteen,
* Steenfeld, Oort in de Gemeen Büls in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen,
* Steenfeld, Oort in de Gemeen Feldhorst in’n Kreis Stormarn, Sleswig-Holsteen.
Kried

**Kried** betekent

* Kried, Kried, de to’n Schrieven, Malen oder Teken bruukt warrt,
* Kried, in de Geologie en Sedimentsteen,
* Kried, en Tietöller in de Eerdgeschicht.
946

## Wat passeert is
* 

## Boren
* Hinnerk de Gode, Graaf vun Stood († 1016)

## Storven
* 26. Januar: Editha, Fro vun den düütschen König un latern Kaiser Otto den Groten, Dochter vun den engelschen König Aethelstan (* um 910 rum).
* 26. Mai: Edmund I., König vun England (* 923)
945

## Wat passeert is
* In en Urkunn vun dat Klooster Fulda is to'n eersten Mol de Naam vun den Oort Upgant-Schott in Oostfreesland to lesen. 

## Boren

## Storven
947

## Wat passeert is
* 

## Boren

## Storven
* Cē Acatl Tōpīltzin Quetzalcōātl, Herrscher vun de Tolteken
944

## Wat passeert is
* König Edmund I. vun England nümmt Northumbria vun de Wikingers in.

## Boren

## Storven
943

## Wat passeert is
* König Konstantin II. vun Schottland gifft Bott un warrt Mönk. Up den Throon folgt em sien Vedder Malcolm I.. 

## Boren

## Storven
941

## Wat passeert is
* Hinrich vun Sassen, Hartog vun Lothringen, hett sik vörnahmen, sien Broder, König Otto I. an'e Siet to maken. Man dat warrt verraden un he kümmt in Ingelheim achter Trallen. Siene Mackers weert en Kopp körter maakt. Siene Mudder Mathilde kann em freesnacken, man he verleert denn Lothringen. 
* Graf Otto vun Verdun kriggt dat Hartogdom Lothringen to Lehn. 
* König Hugo I. vun Italien belagert vergeews de Stadt Rom. 

## Boren

## Storven
940

## Wat passeert is
* König Otto I. verdrifft den franzööschen König Ludwig IV. ut Lothringen un gifft dat Hartogdom an sien Boder Hinrich to Lehn. De kann sik dor avers nich dösetten. 

## Boren

## Storven
US-Präsidentenwahl 2008

De **56. US-Präsidentenwahlen** sünd an’n 4. November 2008 ween. Bi düsse US-Präsidentenwahlen is dor över afstimmt wurrn, wen up George W. Bush folgen scholl as de neegste US-Präsident. Na de Verfaten vun de USA draff en Präsident vun de USA nich mehr, as tweemol achternanner sien Amt utöven. So, as dat utsütt, is de Kannedat vun de Demokraatsche Partei, Barack Obama de nee Präsident. Sien Gegenspeler weer Senator John McCain vun de Republikaansche Partei. He hett düütlich gegen Obama verloren. 

De US-Präsident warrt nich direkt wählt. Jede US-Bundsstaat wählt en bestimmte Tall vun Wahllüde, de denn to en latern Termin den Präsidenten wählt. De Masse vun Wahllüde in de enkelten Bundsstaten weer bi de Wahlen vun 2008 desülvige, as al veer Johren tovörn un harr ehre Grundlaag up de Volkstellen vun dat Johr 2000. An’n 15. Dezember 2008 geevt de Wahllüde denn jem ehre Stimmen för en vun de beiden Präsidenten-Kannedaten af. Dor sünd se avers nich bi dwungen, dat se densülvigen Kannedaten wählt, för den se in dat Gremium intagen sünd. Dorüm gifft dat jummers enkelte „faithless electors“. Dat is de Naam för de Wahllüde, de för en annern Kannedaten stimmt. Man Barack Obama hett düütlich mehr as de 270 Wahllüde, de nödig sünd, wenn een Präsident weern will. Dorüm is dat nich wohrschienlich, dat he nich Präsident weern schall. 

Anfang Januar kümmt denn de US-Kongress tohopen un stellt fast, wat bi de Wahllüde ehre Wahl rutkamen is. Normolerwiese passeert dat an’n 3. Januar. Sien Eed schall de nee Präsident denn an’n 20. Januar afleggen. Bit to düssen Dag warrt de neegste Präsident as „Wählt Präsident“ („President-Elect“) ankeken.
Marinus II.

**Marinus II.** (in't late Middelöller kreeg he verkehrterwiese ok den Naam *Martin III.*), weer Paapst vun'n 30. Oktober 942 bit to'n Mai 946.

He stamm vun Rom her un weer woll Kardinalpreester vun San Ciriaco, ehr he dat Paapstamt övernehm. He is dormols in de Stadt Rom to'n Paapst maakt wurrn vun Alberich II., de to de Tiet in Rom dat Seggen harrt hett. Ohn em konn he rein gor nix maken. 

Sünnerlich wichtige Saken sünd in siene Tiet nich passeert. Bloß, dat 946 he den Arzbischop vun Mainz to'n Apostoolschen Vikar maakt hett, hett denn doch en Rull speelt. Düsse Arzbischop weer dormols Frederik vun Mainz. Bloß acht echte Urkunnen sünd vun em nableven. Dor güng dat jedetmol üm Besitt vun Karken un Kloosters in Italien, den he toseggt hett.
Engel (Vörnaam)

**Engel** is en plattdüütschen Vörnaam för Jungs un Deerns.

## Herkamen

De Naam Engel is en Kortform vun verschedene germaansche Naams, de mit *Engel* anfangt. Bi Deerns sünd dat to’n Bispeel Engeltrud un Engelgard. Bi Jungs to’n Bispeel vun Engelbert un Engelhard. Vundaag warrt de Naam aver meist alleen för Deerns bruukt.

En Naam, de vun Engel afkummt, is Engelke.

## Fundöörd

De plattdüütsche Naam *Engel* etc. finnt sik in ole Listen un Urkunnen to’n Bispeel

* De Oort Engelschopp hett sien Naam vun en Person mit Naam Engel (♂, *Engels [[-koop|Koop]]*, dat Stück Land, dat Engel köfft hett)
* 1698 in Ossenpohl (Engel, ♀)
* 1852 in Öölm (Engel, ♀)

So as vele ole plattdüütsche Vörnaams is de Naam vundaag kuum noch to finnen. Dat geev 1998 in düütsche Telefonböker man so bi achtig Froonslüüd, de den Naam Engel dragen hebbt. Dat Zentrum, wo de Naam vörkummt, liggt in de Ümgegend vun dat Steinhuer Meer, aver ok in Oostfreesland, twischen Elv un Werser un in Noordfreesland kummt de Naam noch vör. Annerwegens kummt he nu blot noch enkelt vör.

Engelke hebbt so dörtig Lüüd heten, vör allen in Oostfreesland.

## Weblenken

## Footnoten



Kiek ok na bi de List vun plattdüütsche Vörnaams
-koop

De Sülv **-koop** in Naams vun Öörd kummt vun Öörd, de op en Stück Land grünnt worrn sünd, dat en bestimmte Person köfft hett. Disse Deel vun Naams is vör allen mit de Hollerkolonisation vun de Hollanders na Noorddüütschland kamen. De Siedlers hebbt Land vun’n Lokator köfft un dorvun hett de Oort denn den Naam kregen.

Disse Öörd kaamt vör allen in de Ümgegend von Utrecht vör un in de Maschen langs Werser un Elv.

## Bispelen

### Nedderlannen

* Benschop
* Boskoop
* Galecop
* Gerverscop
* Hei- en Boeicop
* Heycop
* Hoenkoop
* Laagnieuwkoop
* Middelkoop
* Nieuwkoop
* Nijeberkoop (Ostbrocop)
* Oldeberkoop
* Oukoop (Süüdholland)
* Oukoop (Utrecht)
* Westbrocop
* Papekop
* Reijerscop
* Reijerskop
* Teckop
* Vriezekoop
* Vuylcop
* Willeskop

### Düütschland

* Bischop
* Ditkerskop (vondaag Hullern nöömt, kummt 1143 as *Thitgeriscoph* toeerst in de Oorkunnen vör)
* Elskop
* Engelschopp (Engels Koop, 1370 as *Enghelskope*)
* Francop (1235)
* Grevenkop
* Heernkoop
* Loodkup
* Lüderskoop (1307 as *Luderscope*)
* Neenkoop
* Nincop
* Dodenkop, Kukeskop, Roskop un Biskop in de Wilstermasch

### Polen

* Ladekopp (Lubieszewo)
Engel

**Engel** betekent

* Engel, en Wesen ut’n Himmel,
* Engel, en Vörnaam,
* Engel, en Familiennaam (för Lüüd mit düssen Naam kiek dor),
* Engel, en sweedsche Band.
Mouvement Normand

De **Mouvement Normand** [muv.mɑ̃.nɔʁ.ˈmɑ̃] (Normannsche Bewegen) is en polietsche Organisatschoon in Frankriek, de mehr Unafhängigkeit för de Region vun de Normandie hebben will. Anners as annere Gruppen in Frankriek, de för de Unafhängigkeit vun en Region oder vörmolige Provinz striet (as in de Bretagne, in Korsika un in dat Baskenland), will de Movement Normand vun en Afscheden vun Frankriek nix weten. De Bewegen steiht dorachter, dat de Normandie en Deel vun Frankriek is. De Anhängers vun de Movement meent, de hüdigen Normannen stammen vun de Wikingers ut dat fröhe Middelöller af, as Rollo dat Land vun König Karl III. to Lehn kregen hett. Toeerst is dat Movement en Bewegen an de rechte Kant vun de polietschen Parteien ween, man in de lesten Johren schall se sik na de Midden vun dat polietsche Spektrum hen verschaven hebben. 

## Wat se sik vörnahmen hefft
* De Hoochnormandie un de Neddernormandie schöllt tohopenfaat weern in en Region mit Naam „Normandie“.
* De Regeern vun de Region Normandie schall mehr to seggen hebben.
* De besunnere Kultur vun de Normandie schall gellen laten un schützt weern. 

## Weblenken
*Websteed vun de ''Mouvement normand'' (franzöösch)
Wadati-Benioff-Zoon

As **Wadati-Benioff-Zonen** (fakener ok as **Benioff-Zoon** afkört) betekent Seismologen Rebeden binnen de Eer, de dör jümmer deeper warrn Hypozentren vun Eerdbeven kenntekent sünd. Disse Eerdbeven laat sik in en Diagramm as en tosamenhangen Band dorstellen (Bild). Se enstaht in de spröden Eerdköst vun en&nbsp;– normalerwies ozeaanschen&nbsp;– Kontinentalplatt, de in Sudukschoonszonen ünner en annere Platt drück warrt un in’n Eerdmantel afduukt. De Opdecken vun de Wadati-Benioff-Zonen weer in verleden Tieten en wichtigen Henwies op de Kontinentaldrift as bedüden Bestanddeel vun de Platentektonik. 

En Markmol vun Wadati-Benioof-Zonen is ok de Ümkehr vun de geothermischen Deepenstoop, vun wegen dat sik de Steen in de subduzeeren Platt blots bannig langsom ophitten deit. As de teeemlich kolle Platt noch lang sprööd blifft un dör dat Afduken un Ümbögen stark belast warrt, finnt dor de meisten Eerdbeven statt, de bit in en Deep vun 700&nbsp;km vörkamen künnt. Man, in de groden Deep is dat nich mehr de Eerdköst, de vör de Eerdbeven verantwoortlich is. Dor wirkt denn annere Mechanismen, de mit Mineralümwanneln to kriegen hebbt. 

Opdeckt weern de Wadati-Benioff-Zonen vun jemehr Naamsgevers, neemlich den US-amerikaanschen Seismologen Hugo Benioff un sien japaanschen Kollegen Kiyoo Wadati.
Heiko Engelkes

**Heiko Engelkes** (* 1. April 1933 in Nörden, Oostfreesland;  † 7. November 2008 in Köln) weer en düütsch Journalist.

Nah dat Abitur, dat he 1952 in Nörden afleggt hett, studeer he tüschen 1952 und 1955 in Wilhelmshaben, Hamborg un Berlin Juristeree, politisch Wetenschapen un Journalismus. Dornah is he as Fulbright-Student an de *William Allan White School of Journalism* der Kansas University wesselt.

Sien journalistisch Loopbahn fung 1956 as free Mitarbeiter för dat Höörfunkprogramm vun de NDR un dat Düütsch Allgemeen Sünndagsblatt an. 1960 is he to’n Westddüütschen Rundfunk wesselt un wurr Mitarbeiter vun de WDR-Tagesschau. 1965 övernehm he de Leeden vun de Redaktschoon vun de Sendung.  

As Korrespondent vun de ARD gung he 1974 nah Paris un leidt dor af 1978 dat Studio vun de Feernsehsender. Nah fiev Johr gung he 1983 weer nah Düütschland torüch un wurr tweet Chefredakteur vun ARD-aktuell, de zentraal Feernseh-Nahrichtenredaktschoon vun de ARD. 1991 övernehm he en tweet Mal de Leitung vun dat ARD-Studio Paris un bleev dor bit 1998, as he in Rente gung. 

Engelkes is an’ 7. November 2008 an en Krebslieden storven.

## Utteknungen
* 1987: Ridder vun de Ehrenlegion
* 1998: Adenauer-de Gaulle-Pries
* 2005: Bundsverdeenstkrüüz I. Klasse

## Enkeld Nahwiesen
Sweer

**Sweer** betekent

* Sweer, en gesundheitlich Problem,
* Sweer, en plattdüütschen Vörnaam, as de in Oostfreesland vörkummt.
Proton (Mehrdüdig Begreep)

**Proton** betekent

* Proton, en Elementardeelken in de Physik,
* Proton, en Waterstoff-Kation H+ in de Chemie,
* Proton, russ’sche Rakete,
* Proton, elektroonsche Geldbörs in Belgien,
* Proton, Autohersteller ut Malaysia,
* Proton Code Editor, en Textbearbeidensprogramm.
Antje

**Antje** is een plattdüütschen Vörnaam för Deerns.

## Herkamen
Antje kümmt vun den düütschen Naam *Anna*. (Düsse Naam kann vun vörn un ok vun achtern liek lesen weern. Sowat heet denn Palindrom). De Naam *Anna* is de latiensche Form vun den hebreeschen Naamen *Hannah*. Hannah bedutt so veel, as *De Gnaad kregen hett* oder ok *Up de Gott passen deit*. Babenhen kann *Anna* ok vun den olen düütschen Jungsnaam *Anno* herkamen un is denn ümmuddelt för Deerns dör dat Enn *-a*.

## De plattdüütsche Naam
As dat bi plattdüütsche Naams ganz begäng weer, is de Naam *Anna* toeerst afkört wurrn in *Ann*. Dor is denn as Anbacksel (Suffix) to'n lüttjer maken (Diminutiv) de Form *-tje* rankamen (En anner Anbacksel is *-ke*, dorvun kummt denn de Naam Anke). So weer de Naam nu *Annetje* oder *Anntje*. Dat is denn mit de Tiet noch afslepen wurrn to *Antje*. Antje bedutt also so veel as *Lütt Anna*. Dat kann angahn, dat dat Suffix *-tje* vun de Nedderlannen över Oostfreesland un de Hannelssteder na Düütschland kamen is un de öllere Form *Anke* en beten trüchschaven hett. Alltohopen sünd Anke un Antje avers Naam, de bannig veel bruukt weert.

## Kiek ok nah bi
*List vun plattdüütsche Vörnaams

## Weblenken
Kōichi Tanaka

**Kōichi Tanaka** (japaansch 田中 耕一 *Tanaka Kōichi*; * 3. August 1959 in Toyama) is en japaansch Chemiker.

Tosommen mit John Bennett Fenn un Kurt Wüthrich hett he 2002 den Nobelpries för Chemie kregen.

## Literatur
*K. Tanaka: *Solvent-free Organic Synthesis*, Wiley-VCH, Weinheim 2003, ISBN 3-527-30612-9

## Weblenken
* Nobel Prize Announcement der Shimadzu Corporation (engelsch)
Deserto de Viana

De **Deserto de Viana** is en Sandwööst (Erg) op dat Eiland Boa Vista in de Republiek Kap Verde. 

De Wööst liggt in’n Noordwesten vun’t Eiland un wiest sik op Luft- un Satellitenbiller as en hellen Striepen in de normalerwies mehr röötlich-düsteren Landschopp vun Boa Vista, de sünst to meist 70&nbsp;% ut Steenwööst (Hammada) besteiht. De Sandwööst hett ruchweg en Läng vun 15&nbsp;km vun Noord na Süüd un en Breed vun 10&nbsp;km. Dor binnen gifft dat nich een Wahnsteed.

De Wööst besteiht ut fienen, hellen Quarzsand, de sik dör de Inwirken vun’n Wind to Dünen foormt hett. De Deserto de Viana tellt to de Steden, de geern vun Touristen besöcht warrt, vun wegen dat de Wööst sik vun den Rest vun de Landschop teemlich dull ünnerscheedt. Wat sünner’s is de Deserto de Viana ok in’n geoloogschen Sinn. De Quarzsand kann nicht op dat Eiland sülvst tostannen kamen wesen, vun wegen dat Boa Vista vör allen ut Basalt un Kalksteen besteiht. Man mutt dorvun utgahn, dat de fiene Sand mit den Wind vun’t afrikaansche Fastland transporteert worrn is un ut de Sahara stammt.
Siefert

**Siefert**, ok **Syfert** (mit scharpen *f*) is en plattdüütschen Vörnaam för Jungs.

## Herkamen
De Naam *Sievert* kümmt vun den olen düütschen Naam *Siegfried*, up Ooltfreesch *Si-ferd*. Si heet *Sieg* un ferd heet *Freden*. De Naam bedutt denn so veel, as *Sieg-Freden* oder *De siegen un Freden bringen deit*. 
## Kiek ok bi
* Sievert
* List vun plattdüütsche Vörnaams

## Weblenken
Hibbe

**Hibbe** (ok **Hibbo**) is een plattdüütschen Vörnaam för Jungs.

## Herkamen
Achter düssen Naam stickt en olen Naam mit twee Sülven. De eerste mutt *Hild-* ween hebben. Dat heet Striet oder Kampf. De tweede is en Woort ween, dat mit *b* anfangen dö, as *-bald* (dat heet *ohne Bang*, modig), *-bert* (beröhmt, glinsterig), *-brand* (Brand) oder *-borg*. 

## De plattdüütsche Naam
De ole lange Naam is tohopentagen wurrn. Ut *Hildbald* is denn de korte Form *Hibbe* maakt wurrn. Just de sülvige Form is avers ok vun de Deernsnaam *Hildborg* maakt wurrn. *Hibbe* weer so eerst mol en korten Naam för Jungs un Deerns.   Dorüm hett *Hibbe* denn ok dat Enne *-o* kregen. So is vun *Hibbe* denn *Hibbo* wurrn. Düt Anbacksel schall wiesen: Dat hier is en Jung (Maskulin-Suffix). Just so is dat ok bi de Naams Habbe un Onne maakt wurrn. 

## Kiek ok nah bi
*List vun plattdüütsche Vörnaams

## Weblenken
Cord

**Cord** (ok **Coord**, **Cordt**, **Cort**, **Kord**, **Koord**) is en plattdüütschen Vörnaam för Jungs.

## Herkamen
De Naam kümmt vun den olen düütschen Naam *Konrad*. Dor steekt de beiden Wöör „kon“ (kühn, modig) un „rath“ (Raat) in. De Naam bedutt denn so veel, as „De en kühnen Raatgever is“, oder „De keene Bange kennt, wenn he Raat geven deit“. De Naam is ok in de latiensche Form *Conradus* bekannt.

## De plattdüütsche Naam
De lange Naam mit siene twee Sülven is tohopentrucken wurrn to en korten Naam. Dor is denn *Cord* bi rutkamen. Up Hoochdüütsch is dor *Kurt* vun wurrn. 

## Plattdüütsche Tonaams
Ut den Vörnaam Cord/Coord sünd denn de plattdüütschen Tonaams Cordes, Coordes, Kordes, Koordes, Cohrs, Kohrs, Coers, Koers un Coors maakt wurrn. De bedüüt denn so veel, as *Ut Cord siene Familie* oder *Vun Cord sien Hoff*.

## Kiek ok bi
* List vun plattdüütsche Vörnaams

## Weblenken