open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Slice (Ballsport)

De **Slice** (in’t engelsche ok *Backspin*) is en Slagtechnik för Vörhand un Rüchhand, de in’t Tennis as ok in’t Dischtennis begäng is.

## Slagtechnik
Bi’n *Slice* warrt de Ball mit den Släger in en Bewegen na ünnen vun achtern-baven na vörn-ünnen striept (*ünnersneden*). An de Ballünnersiet ströömt de Luft vergleken to de Ballböversiet langsomer vörbi – de Luftpartikels, de vun’n Ball mitreten warrt bewegt sik gegen de Flaagricht, so dat de Luft afbremst warrt – un veroorsaakt dör’t Küseln en Överdruck un dormit en Opdrief (Magnus-Effekt). De Folg dorvun, dat de Flaagbahn flacher warrt un sik mehr hentreckt gegenöver en Ball ahn Rotatschoon. Bi’t Tennis warrt de Ball mööglichst an’n hööchsten Punkt nahmen. Faken kann de blots mit en teemlich lütte Snelligkeit speelt warrn, vun wegen dat he sonst över de Grundlien rutneiht. Wenn de Ball opdrapen deit, springt he wegen de streckten Flaagbahn un wegen’t Afbremsen dör sien Rotatschoon flach af, man ünner en grötteren Winkel as bi’n Ball ahn Slice.

In’t Dischtennis warrt de Slice (de dor ok *Ünnersnittball* heet) in’n Gegensatz to’t Tennis vun de Defensiv-Spelers faken wiet achter’n Disch un wiet ünner’t Niveau vun’n Disch speelt.

## Taktisch Anwennen
Bi’t Tennis warrt disse Slagtechnik mol as Angreepsball, mol as Stopp un mol as Defensivball insett. Faken gifft de Speler den Ball tosätzlich noch en Sietwärtsdrall (Sidespin), so dat de Ball na’t Opdrapen na de Siet wegspringt. Bi’t Angriepen hett disse Technik den Sinn, den Ball nipp un nau to platzeeren. De Speler hett dör den verlängerten Flaag mehr Tiet dichter an’t Nett vörtogahn. Ok in de Afwehr hett de Slice den Sinn, Tiet to winnen, wenn en Speler to’n Bispeel ut de Mitt vun’t Feld rutdrängt worrn is un sik nu wedder en betere Positschoon to söken. Warrt de Slice as Stoppball slahn, is dat flache Afspringen vun’n Ball för den Gegenspeler sünners asig, vun wegen dat he den Ball denn, wenn he al dicht an’t Nett steiht, egentlich blots noch över’t Nett böhren kann. Speler, de op’n hooch Niveau speelt, künnt den Ball bi’n Stopp mit en sünners starken Torüchoorsdrall versehen, so dat de Ball mitünner sogor gegen de Bewegensricht torüchspringt..

## Borns
Fuji

**Fuji** betekent

* Fuji, Stroom in Japan, de in de Suruga-Bucht münnt,
* Fuji, Stadt in Japan,
* Fuji, Sort vun’n Huusappel,
* Fuji, eerste Delfin mit künstlich Steertfloss,
* Fujisan, Barg in Japan,
* Fujifilm, japaansch Ünnernehmen,
* Fuji Denki Holdings, japaansch Ünnernehmen,
* Fuji Heavy Industries, japaansch Ünnernehmen,
* Fuji Speedway, japaansch Rennstreck,
* Fuji Advanced Sports, Inc., Fohrradhersteller in Philadelphia,
* Fuji Television, japaansch Feernsehsenner,
* Fuji Rock Festival, Musikfestival an’n Naeba,
* New Fuji Garbage, nigeriaansch Musikstil.

**Fuji** is de Familiennaam von

* Keiko Fuji († 2013), japaansche Schauspelerin un Sängerin,
* Naoya Fuji (* 1993), japaanschen Footballspeler,
* Takako Fuji (* 1972), japaansche Schauspelerin,
* Takeshi Fuji (* 1940), US-amerikaanschen Boxer,
* Yūki Fuji (* 1981), japaanschen Footballspeler.

Kiek ok bi: Fujii.
Arteria thoracica interna

De **Arteria thoracica interna** („binnere Bostkastenslagader“) is en Slagader, de vun de Arteria subclavia aftwiegt. Se kummt kranial vun’t Hart tostannen un tütt denn in de Bosthöhl na kaudal, wobi se neeg dat Bostbeen löpt.

Ok wenn dat nich mit de Pariser Nomenklatur övereenstimmt, warrt de *Arteria thoracica interna* af un to ok *Arteria mammaria interna* nöömt. In’t Krankenhuus warrt faken ok de Afkörten *IMA* bruukt, de ut de engelschen Nomenklatur (*internal mammary artery*) kummt. Sünners in’t Rebeet vun de Bypass-Chirurgie warrt de Afkörten bruukt. Dorut folgt ok de bruuk vun de Begrepen *left internal mammary artery (LIMA)* un *right internal mammary artery (RIMA)*.

Ut de A. thoracica interna twiegt in jedeen Twüschenrippenruum de *Arteriae intercostales anteriores* af, de bi Beester as *Arteriae intercostales ventrales* betekent warrt. Se verloopt in jemehrn Twüschenrippenruum na achtern un versorgt dor de Muskulatur mit suerstoffriek Blood. Op Hööch vun de Mitt vun’n Bostkasten deelt sik de A. thoracica interna op in de Arteria musculophrenica, de dat Dweerfell versorgt, un de Arteria epigastrica superior (bi Beester *Arteria epigastrica cranialis*). Disse stött dör de Bostwand un verlöpt denn in de Rektusscheed na kaudal. Se versorgt de Buukwand un billt Anastomosen mit de Arteria epigastrica inferior, de vun de Arteria iliaca externa aftwiegt.

## Literatur
* Uwe Gille: *Herz-Kreislauf- und Abwehrsystem, Angiologia.* In: Salomon, F.-V. u. a. (Rgv.): *Anatomie für die Tiermedizin.* Enke-Verlag, Stuttgart 2004, S. 404-463. ISBN 3-8304-1007-7
Leah Poulos

**Leah Jean Poulos** (* 5. Oktober 1951 in Berwyn, Illinois, USA) is en ehmalge US-amerikaansch Iesflinklöperin.  

Leah Poulos  weer besünners in’ Sprint spoodriek un wunn all 1970 bi de Sprint-Weltmeesterschapen en Sülvermedaille över de 500 Meter.  Bi de Olympisch Winterspelen 1972 is se över 1500 un 3000 Meter antreden, ahn aber en Medaille to winnen. 1974 wurr se denn Sprintweltmeesterin. 

Bi de Olympisch Winterspelen 1976 in Innsbruck keem se över 1500 Meter up den 6. Platz, över 500 Meter up den 4. Platz un wunn denn över 1000 Meter de Sülvermedaille. Bi de Sprint-Weltmeesterschapen in dat glieker Johr wunn se denn noch en Sülvermedaille achter Sheila Young. In dat Johr drup keem se bi de glieker Veranstaltung weer up den tweeten Platz, dit mal achter Sylvia Burka. In dat glieker Johr hett se den US-Iesflinklöper  Peter Mueller heiraadt un is (vörövergahnd) vun den aktiven Sport torüchtreden. De Ehe is laterhenn schett wurrn. 

Aber all weer 1979 ia Poulos-Mueller, as se nu heeten de,  wedder antreden un wurr glieks  Sprint-Weltmeesterin. 1980 wurr se noch mal Viezweltmeesterin un bi de denn folgend Olympisch Winterspelen in Lake Placid kunn se över 500 Meter un 1000 Meter nochmals en Sülvermedaille winnen.

## Kiek ok
* Olympisch Winterspelen 1980/Iesflinkloop

## Weblenken
*Leah Poulos bi SkateResults.com
*Jakub Majerski's Speedskating Database
*The National Speedskating Museum and Hall of Fame (engelsch)
Ananasrenett

De **Ananasrenett** is en Sorte vun’n Huusappel (*Malus domestica*), de to de ollen Aaftsorten tellt. Se stammt ut de Benelux-Länner un warrt siet 1820 in’t Rhienland anboet.

## Beschrieven

De Ananasrenett is en klassischen Appel vun’n Huusgoorn, vun wegen dat se en go’en Weertschopsappel is (to’n Inmaken, Kaken, Backen, Saft Maken usw.) aver ok’n fein Tafelaaft för’n Direktvertehr dorstellt. De Frücht sünd saftig un wiest en sünnert, sortentyypsch Aroma op, blieft aver eher lütt. Riep warrt se Mitt bit Enn Oktober un blieft bit Februar riep to’n Geneet, wenn se ordig lagert warrt. Se entwickelt en starken Röök na Ananas, wenn se in warme Ümgegen leegt.

De Boom is anfallig för Mehldau un Boomkrebs. He reageert ok op dröög Weder unbillt denn blots bannig lütte Frücht, de wenig Aroma utbillt. Wassen deit de Boom ok nich dull un bruukt en högere Boddengööd.

De Appelsort tellt to de „Aaftsorten, de na § 6 Afs. 4 vun de *Verorden över’t Inverkehrbringen vun Anbomaterial vun Grööntüüch-, Aaft- un Tierplantenorden as ok för’t Opheven vun de Verorden to’n Bekämpen vun Viruskrankheiten in’t Aaftbo (Anbomaterialverorden – AGOZ)* acht warrn künnt, ahn tolaten oder schuult to wesen“.

## Kiek ok
* List vun de Appelsorten

## Literatur
* Walter Hartmann (Rgv.): *Farbatlas alte Obstsorten*, Stuttgart 2000, ISBN 3-8001-3173-0.
* Martin Stangl (Rgv.): *Obst aus dem eigenen Garten*, München 4. Oplaag 2000, ISBN 3-405-15046-9.
* Theodor Engelbrecht: *Deutschlands Apfelsorten: illustrierte systematische Darstellung der im Gebiete des Deutschen Pomologen gebaute Apfelsorten*, Bronswik, Vieweg, 1889, beschreven ünner Nr. 427, S. 475

## Borns


## Weblenken
* Aaftsorten in Düütschland, ruchweg 100 Johren oolt Fackbook mit vele Biller
* Karteikoort vun de Sort in de BUND-Lemgo Aaftsortendatenbank
Ammonshoorn (Anatomie)

As **Ammonshoorn** (*Cornu ammonis*) warrt in de Anatomie en Bregenwinnen in’t Binnere vun’n Endbregen (*Telencephalon* oder *Grootbregen*) betekent, de to de Formatschoon vun’n Hippocampus tellt warrt.

De fakenste neuropatholoogsche Befund bi de *Dünnlappenepilepsie* (as en Sünnerform vun de Epilepsie) is de Ammonshoornskleroos.
Bundsministerium för Atomfragen

Dat **Bundsministerium för Atomfragen** (BMAt) is op Besluss vun’t Bundskabinett vun’n 6. Oktober 1955 grünnt worrn. De eerste Bundsminister vun dit Ressort is Franz Josef Strauß wesen, de vörher as Bundsminister für Sünneropgaven arbeit hett. Dat wichtigste Gremium weer de Atomkomisschoon.

Dat BMAt is in de Johrteihnten dorna mehrmols ümnöömt worrn. 1957 weer dorut dat *Bundsministerium för Atomkarnenergie un Waterweertschop (BMAtW)*, 1961 dat *Bundsministerium för Atomkarnenergie (BMAt)*, 1962 dat *Bundsministerium för wetenschopplich Forschen (BMwF)* un 1969 dat *Bundsministerium för Bildung un Wetenschop (BMBW)*

As an’n 15. Dezember 1972 dat Bundsministerium för Forschen un Technologie grünnt worrn is, is de Tostännigkeit för de Karnenergie nee regelt worrn. Vundaag is dat Bundsministerium för Ümwelt, Naturschuul un Reaktersekerheit för Atomfragen tostännig. De Behörden, de för’t Tolaten un för de Opsicht över de karntechnischen Anlagen (Atomopsicht) tostännig sünd, sünd op Landseven in verschedene Fackrebeden ünnerbröcht.

## Literatur
* T. Seul: *Bundesministerium des Innern - Teil 1: Abt. RS - Reaktorsicherheit und Strahlenschutz*, 2006, ISBN 3865095879
Hayashi-Lien

De **Hayashi-Lien** is en Lien in’t Farven-Helligkeits-Diagramm, de meist pielliek steiht. Se grenzt Rebeden, in de en bestännig hydrostaatsch Gliekgewicht mööglich is, af vun Rebeden, in de dat nich mööglich is.

De Hayashi-Lien liggt bi en Effektivtemperatur vun ruchweg 4.000&nbsp;Kelvin, man er naue Laag hang af vun de Masse vun en Steern: Je grötter de Masse is, desto höger is ok de Temperatur bi de Lien to liggen kummt. Nöömt is disse Grenzlien na Hayashi Chūshirō (* 1920), de 1961 opwiesen de, dat rechts vun disse Lien keen bestännige Steerns tostannen kamen künnt. Steerns, de nipp un nau op de Lien leegt, sünd vullkonvektiv, man in jemehr Mitt herrscht de Bedingen för en hydrostaatsch Gliekgewicht.

En bedüdende Rull speelt de Hayashi-Lien bi’t Entstahn vun Steerns. Wenn een sik de Entwickeln vun de tosamenfallen Materie, ut de en Steern entsteiht, in’t Farven-Helligkeits-Diagramm ankiekt, so kummt se vun rechts op disse Lien to. De Kollaps vun de Materie-Wulk in’n fre’en Fall is to enn, wenn de Hayashi-Lien krüüzt warrt. Man kann dissen Tietpunkt also sotoseggen as Geboortsmoment vun den Steern ansehn. De wietere Entwickeln vun den Steern passeert langs de Hayashi-Lien bi kunstante Effektivtemperatur, bit sik in’n Steern dat Strahlengliekgewicht instellt hett. Vun dissen Tietpunkt an blifft sien Lüchtkraft ruchweg gliek, man sien Böverflach köhlt dör den Kelvin-Helmholtz-Mechanismus wieter af. In’t Farven-Helligkeitsdiagramm wiest sik dat dör en Bewegen na links hen to högere Temperaturen.

Ok bi’t entwickeln vun de Steern in de Phaas na de Hööftreeg speelt de Hayashi-Lien en Rull: Resensteerns künnt disse Lien nich dweren, so dat jemehr wietere Entwickeln in’t Farven-Helligkeits-Diagramm vör de Hayashi-Lien na baven afböögt.

## Weblenken
* Entstahn un Entwicklung vun de Steerns op www.abenteuer-universum.de
Bjørg Eva Jensen

**Bjørg Eva Jensen** (* 15. Februar 1960 in Larvik) is en ehmalge norweegsch Iesflinklöperin. 

Se is de eenzig Norwegerin, de bi Olympisch Spelen Gold in’ Iesflinkloop wunnen hett. Se wunn 1980 bi de Olympisch Winterspelen 1980 över 3000 Meter vör Sabine Becker un Beth Heiden. Veer Johr later in Sarajevo keem se up Platz 7 un kunn den Titel nich verteidigen. Bi disse Olympisch Spelen weer se aber Fahnendrägerin för de norweegsch Mannschap bi de Anfangsfier.

Buterdem weer se mehrfack norweegsch Iesflinkloopmeesterin. 

## Kiek ok
* Olympisch Winterspelen 1980/Iesflinkloop

## Weblenken
* Statistiken bi ''Speedskatingnews''
* Jensen in de  Datenbank vun Sports-Reference.com (engelsch)
Alex Thomson (Kameramann)

**Alex (Alexander) Thomson** (* 12. Januar 1929 in London; † 14. Juni 2007 in Chertsey)&nbsp; weer en britischen Kameramann. 

## Leven un Wark
Thomson weer boren in London, England. He is 1982 för sien Kameraföhren in *Excalibur* för den *[[Oscar]]* nomineert wesen. He hett an vele bekannte Filmen mitarbeit, as to’n Bispeel *Labyrinth*, *The Sicilian* oder *Cliffhanger*. Ünner sien Warken weern ok twee Shakespeare-Adapschonen, bi de Kenneth Branagh Speelbaas weer, 

Sien Loopbahn bi’n Film hett in de laten 1940er Johren anfungen un güng wieter de Siet vun den Kameramann Nicolas Roeg, mit den he twüschen 1961 un 1966 twölf Filmen dreiht hett. Vun 1980 bit 1982 weer Thomson Präsident vun de *British Society of Cinematographers* (BSC). 2002 hett he sik in’t Privatleven torüchtogen,

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Thomson weer för sien Arbeiten achtmol för Filmpriesen vörslahn, dorünner eenmol för den *[[Oscar]]* in de Kategorie *[[Oscar/Best Kamera|Best Kameramann]]* för *Excalibur*. Wunnen hett he dree Priesen:
* 1980: den *[[Daytime Emmy]]* in de Kategorie *Rutragen Leistung in’t Kinnerprogramm* för *ABC Weekend Specials*
* 1985: den *[[Best Cinematography Award]]* vun de *British Society of Cinematographers* för *Legend*
* 1997: den *[[Best Cinematography Award]]* vun de *British Society of Cinematographers* för *Hamlet*

## Borns


## Weblenken
* 
* Alex Thomson in de *Internet Encyclopedia of Cinematographers* (engelsch)
* Naroop vun de BSC (engelsch)
Alex Thomson

**Alex Thomson** is de Naam von

* Alex Thomson (1929–2007), brietschen Kameramann,
* Alex Thomson (* 1974), brietschen Seiler.

Kiek ok bi: Alexander Thomson.
The Art of Noise

**The Art of Noise** is en britische Popgrupp, de 1983 vun den Produzent Trevor Horn, den Musikjournalist Paul Morley un de Studiomusikers un -mitarbeiters Anne Dudley, J. J. Jeczalik un Gary Langan grünnt worrn is. De Naam vun de Musikgrupp stammt ut en Essay vun den Futuristen Luigi Russolo.

## Historie un Musik
För de dormolige Tiet weer de Musik vun de Grupp bannig nee. Dat weern vör allen instrumentale Stücken un plietsch anleggte Soundcollagen, de op de dormols nee entwickelte Sampling-Technologie baseert hett. The Art of Noise weer een vun de eersten Gruppen, demit den Fairlight-CMI-Sampler arbeit hett.

Na buten hen weer de Grupp as Anti- oder Non-Group ahn Gesicht inszeneert. Dat heet, dat vun de Liddmaten keen Biller rutkamen sünd oder de Musiker blots maskeert op de Plattencovers to sehn weern. De Grupp wull dormit de Verbinnen twüschen de Künstler un dat Kunstwark verwischen.

Wenn een torüch kiekt, warrt The Art of Noise as en Grupp beweert, de sünners kreativ un mit hogen Ansprook mit de dormols noch ne’en Sampling-Technik un de elektroonschen Kläng ümgahn is. In’t Johr 1990 hett sik de Grupp oplöst, is aver 1999 in en ne’e Besetten wedder tosamenkamen, üm noch mol en CD optonehmen. In de Tiet twüschen Oplösen un Wedderverenigen vun de Grupp sünd aver liekers mehrere Best-Of-Alben un Neeoplagen vun olle Stücken rutbröcht worrn.

## Diskografie
### Alben

Butendem sünd tallrieke Best-Of- un Remix-Alben un annere Kompilatschonen rutkamen.

### Singles
Reguläre Publikatschonen in chronoloogsche Reeg. Angeven sünd de hööchsten Positschonen un wo veel Weken sik de Titels in de düütschen Single-Charts hollen hebbt.

Bito sünd en VHS/CD-Video (1986) un en DVD (2002) rutkamen.
 
## Weblenken
* The Art of Noise bi MusicBrainz (engelsch) 
* The Art of Noise Discography (engelsch)
* Düütsch Interview mit The Art of Noise ut dat Johr 1989 op YouTube
Randolf Kronberg

**Randolf Kronberg** (* 23. September 1942 in Breslau; † 2. März 2007 in München; eegentlich *Randolf Schmitt*) weer en düütsch Schauspeler un Synchroonsnacker. He leev toletzt in München. De meest Lüüd kennt hüm as de düütsche Stimm vun Eddie Murphy. 

## Synchroonarbeiten (Utwahl)
* James MacArthur as „Danny Williams“ in *[[Hawaii Five-O|Hawaii Fünf-Null]]* (vun de ARD synchrooniseert Folgen)
* Humphrey Bogart in *[[Bullets or Ballots]]*
* Jeff Bridges in verscheeden Filmen
* Brian Brown in verscheeden Filmen
* Richard Chamberlain in *[[La Folle de Chaillot]]* un in de Reeg *[[Island Son|Dr. Kulani – Arzt auf Hawaii]]*
* Chevy Chase in verscheeden Filmen
* Dan Castellaneta bzw. Kelsey Grammer as „Bürgermeister Quimby“ un „Sideshow Bob“ (1991 un 1993) in *[[The Simpsons|Die Simpsons]]*
* Willem Dafoe in verscheeden Filmen
* Charles Dance in verscheeden Filmen
* Gérard Depardieu in *[[Ciao maschio|Affentraum]]* un *[[I want to go home]]*
* Cleavant Derricks as „Rembrandt Brown“ in de Serie *[[Sliders]]*
* Kevin Dobson as „Mack MacKenzie“ in Unter der Sonne Kaliforniens
* Harrison Ford in *[[Force 10 from Navarone|Der Wilde Haufen von Navarone]]* un *[[More American Graffiti|The Party is over… De Fortsetzung vun American Graffiti]]*
* Robert Foxworth in *[[Falcon Crest]]* un *[[Lateline]]*
* Kelsey Grammer as „Dr. Frasier Crane“ in *[[Cheers]]*
* Jimmie Walker in Wasser – Der Film
* Kevin Peter Hall as „Dr. Elvin 'El' Lincoln“ in Misfits of Science
* Ed Harris in *[[Just Cause|Im Sumpf des Verbrechens]]* un *[[Absolute Power]]*
* Robert Hays as „Ted Striker“ in *[[Airplane!]]* un *[[Airplane II: The Sequel]]* un in de Reeg *[[Starman|Der Mann vom anderen Stern]]*
* William Hurt in verscheeden Filmen
* DeForest Kelley as „Dr. McCoy“ in de Reeg *[[Star Trek (Feernsehreeg)|Star Trek]]* (vun Sat.1 synchroniseert Folgen)
* Michael Palin in *[[Monty Python and the Holy Grail|Die Ritter der Kokosnuss]]* un *[[American Friends|Amerikanische Freundinnen]]*
* Trey Parker as „Mr. Mackey“ in *[[South Park]]*
* Steve McQueen in de Reeg **
* Jeremy Irons in *[[M. Butterfly]]*
* Michael Landon in de Reeg *[[Highway to Heaven|Ein Engel auf Erden]]*
* Tomas Milian, Faststimm to 1980er-Videotieten
* Eddie Murphy in all Filmen, u.&nbsp;a. as „Esel“ in Shrek
* Sam Neill in *[[Bicentennial Man|Der 200-Jahre-Mann]]*
* Pernell Roberts as „Adam Cartwright“ in *[[Bonanza (Feernsehreeg)|Bonanza]]* (vun’ ZDF synchroniseert Folgen)
* Martin Sheen in *[[Monument Ave.]]*
* Kurtwood Smith as „Mr. Perry“ in Der Club der toten Dichter
* Christopher Walken in verscheeden Filmen
* Sam Waterston as „Jack McCoy“ in *[[Law & Order]]*
* Michael Winslow in verscheeden Filmen
* Denzel Washington in *[[Malcolm X (Film)|Malcolm X]]*

## Filmografie (Utwahl)

## Anners wat
In en Interview von 2002 hett Kronberg seggt, dat he sien Paraderull as düütsch Stimm för Eddie Murphy all lang afgeven wull, vör allen, weil hüm de Rull stimmlich belasten dee un he todem völ vun Murphy sien Filmen nich besünners much. 

## Weblenken
* 
* 
* Kronberg in de Katalog vun de Deutsche Nationalbibliothek
Sneeklock

**Sneeklock** betekent

* en annern Naam för de Plant Nakelt Jumfer (Galanthus)
* en annern Naam för en annere Plant, dat Witte Öschen
Nakelte Jumfer

**Nakelte Jumfer** betekent

* en nakelte, junge Deern, de noch keen nakelten Mann sehn hett
* den Naam för dat Plantengeslecht vun de Nakelt Jumfer (*Galanthus*)
* den Naam för allerhand verschedene Aarden mank düt Geslecht, kiek bi:

* Kaukasus-Nakelte Jumfer (*Galanthus alpinus*)
* Smallblatt-Nakelte Jumfer (*Galanthus angustifolius*)
* Kilikisch-Nakelte Jumfer (*Galanthus cilicicus*)
* Elwes-Nakelte Jumfer (*Galanthus elwesii*)
* Foster-Nakelte Jumfer (*Galanthus fosteri*)
* Smucke-Nakelte Jumfer (*Galanthus gracilis*)
* Ikaria-Nakelte Jumfer (*Galanthus ikariae*)
* Koenen-Nakelte Jumfer (*Galanthus koenenianus*)
* Krasnov-Nakelte Jumfer (*Galanthus krasnovii*)
* Lagodechi-Nakelte Jumfer (*Galanthus lagodechianus*)
* Lüttje-Nakelte Jumfer oder Gewöhnliche Nakelte Jumfer (*Galanthus nivalis*)
* Peshmen-Nakelte Jumfer (*Galanthus peshmenii*)
* Breetblatt-Nakelte Jumfer (*Galanthus platyphyllus*)
* Clusius-Nakelte Jumfer (*Galanthus plicatus*)
* Königin-Olga-Nakelte JUmfer (*Galanthus reginae-olgae*)
* Rizameer-Nakelte Jumfer (*Galanthus rizehensis*)
* Transkaukasische-Nakelte Jumfer (*Galanthus transcaucasicus*)
* *[[Galanthus trojanus]]*
* Woronow-Nakelte Jumfer (*Galanthus woronowii*)
Lüttje Nakelte Jumfer

De **Lüttje Nakelte Jumfer** (*Galanthus nivalis*), ok **Gewöhnliche Nakelte Jumfer**, is en Plantenaart mank dat Geslecht vun de Nakelten Jumfern in de Familie vun de Narzissenplanten. 

## Kennteken
De Lüttje Nakelte Jumfer is eene duerhaftige Kruutplant. Se warrt meist 7 bit 15 cm hooch (Utnahmen: 2 bit 18 cm). De Plant wasst meist up'n Bulten un sitt in'e Eer. As Spieker to'n Överleven hett de Nakelte Jumfer Zippeln ansett. De Blöer sünd in de Bleieltied al groot, bloß man en beten körter, oder just so lang, as de Blötenstengel. Se sünd so um blaugröön rum farvt un meist twuschen 4,5 un 15 cm lang (Utnahmen: 26 cm). De Blöten staht för sik un hangt an'n Stengel daal. De binnersten Blötenblöer hefft up de Butensiete en grönen Placken. De butersten Blötenblöer sünd um un bi dubbelt so lang, as de binnersten. Bleieltied is vun Februar bit Määrt, to'n Deel geiht dat al in'n Dezember los un duert bit hen na'n April. An de Saatköörn sitt en krümmt Anbacksel (Elaiosom), wat dor för dor is, datt de Iemecken bigaht un de Saat utbreedt.

## Wo de Lüttje Nakelte Jumfer vörkamen deit
De Lüttje Nakelte Jumfer kümmt wild vör in Frankriek, Italien, up'n Balkan, in Öösterriek un de Swiez, in Süüdwest-Düütschland, in Süüd-Polen un in de West-Ukraine in Loof-Wolden, meist in en Hööchde vun 300-600 m (man ok vun 100 bit 1.400 m). Sunnerlich wasst de Nakelte Jumfer up Kalkgrund. Wieter in'n Norden vun Middeleuropa un in Noordamerika is de Aart inbörgert wurrn. 

## Systematik
Dat gifft Twuschenformen vun *Galanthus nivalis* mit *[[Galanthus reginae-olgae]]* in Italien un up den Balkan, un mit *[[Galanthus plicatus]]* subsp. *bycantinus* in de Noordwest-Törkei.

## Wo de Nakelten Jumfern för bruukt weert
De Lüttje Nakelte Jumfer is wiethen as Goornplant in Goorns un Parks anplant. Sunnerlich in ole Aaftgoorns un up Karkhöve is de Plant utwillert un hett sik inbörgert. Tominnst vun 1568 af an is düsse Aart in Kultur. Dat gifft en ganze Reeg vun Sorten (Utwahl):

* 'Atkinsi' (unner Umstänn en Hybride mit *Galanthus plicatus*
* 'Imperati'
* 'Scharlockii'
* 'Flore Pleno': Mit füllte Bleiten. De Soort is vun 1733 af an bekannt. 

## Annere plattdüütsche Naams
In de plattdüütschen Gemarken sünd de Nakelten Jumfern unner düsse Naams bekannt:
** Märtenblömke
** Naakte Wiefkes
** Nakelt Jüffer
** Nakelt Jümfer
** Nakelt Jumfer
** Slaapbloom
** Sneekieker
** Sneeklocken
** Sneeklockjes
** Sneeklöckjes
** Sneikieker
** Sneiklocken
** Witte Wiefkes

## Kiek ok bi
* 

## Literatur
* Eckehardt J. Jäger, Friedrich Ebel, Peter Hanelt, Gerd K. Müller (Hrsg.): *Rothmaler Exkursionsflora von Deutschland. Band 5: Krautige Zier- und Nutzpflanzen*. Spektrum Akademischer Verlag, Berlin Heidelberg 2008, ISBN 978-3-8274-0918-8.

## Weblenken

* Nakelte Jumfern
* Wat in de Plant för Stoffe insitten doot
218

## Wat passeert is
* 16. Mai: Elagabal (an un for sik: Varius Avitus Bassianus) warrt utropen to'n röömschen Kaiser.
* 8. Juni: Elagabal sleiht Kaiser Macrinus in en Slacht bi Antiochia.

## Boren

## Storven
* Juni/Juli: Macrinus, röömschen Kaiser (* 164)
217

## Wat passeert is

## Boren

## Storven
* 8. April: Caracalla, röömschen Kaiser (* 188, an'e Siet maakt)
* 20. Dezember: Zephyrinus, Hilliger un Paapst (* weet man nich)
216

## Wat passeert is

* Kaiser Caracalla siene Thermen in Rom weert feerdig stellt.
* Dat röömsche Britannien warrt updeelt in de Provinzen Britania Superior un Britania Inferior.

## Boren

## Storven
213

## Wat passeert is

* 11. August: De röömsche Kaiser Caracalla treckt los in den Krieg gegen de Germanen. Later winnt he düssen Krieg. 

## Boren

## Storven
212

## Wat passeert is
* Kaiser Caracalla verlehnt mit de Constitutio Antoniniana dat Börgerrecht vun Rom an jeden freen Börger vun dat Röömsche Riek. 
* In Rom geiht dat los mit den Bo vun Caracalla siene Thermen

## Boren

## Storven
215

## Wat passeert is
* Kaiser Caracalla siene röömschen Suldaten maakt en Massaker mank de Inwahners vun Alexandria in Ägypten. 

## Boren

## Storven
Henri Fantin-Latour

**Ignace Henri Jean Théodore Fantin-Latour**, nömmt **Henri Fantin-Latour** (* 14. Januar 1836 in Grenoble; † 25. August 1904 in Buré (Orne)) weer en franzöösch Maler un Lithograph. 

Sien Utbilden fung he an bi sien Vader Jean-Théodore Fantin-Latour, dornah bi Horace Lecoq de Boisbaudran. Af 1854 studeer he an de École nationale supérieure des beaux-arts de Paris. 1859 is he Gustave Courbet begegnet, in de sien Atelier  he twee Johr later arbeit. 1863 hörr he to de Maler, de to glieker Tiet up den Salon des Refusés un de Pariser Salon vertreden weern.

Ofschons dat de Tiet vun de Impressionisten weer, entwickel he sien eegen, den Realismus verplichteten Stil. Bekannt wurrn sien Blömenbiller un Gruppenportraits vun völ dunnmaalse Pariser Malers un Schrievers ut sien Früendskreis. Dorto tellen Hommage à Delacroix, Un atelier aux Batignolles un Le Coin de table. Édouard Manet hett het ok mehrfack portraiteert. Bedüütsam weer ok sien Infloot up de latere Kunstströömung vun den Symbolismus. Ferner is Fantin-Latour för sien Lithographien bekannt, in de he sück mit tallriek bekannt klassisch Komponisten un de hör Musik utnannersetten dee. 

1876 hett he de Malerin Victoria Dubourg heiraadt. De Sömmer verbroch he van dor af up den Landsitt vun de Familie vun sien Fru in Buré in dat Departement Orne in de Basse-Normandie, wo he ok storven is. Fantin-Latour is up den Karkhoff vun Montparnasse in Paris begraben.

## Weblenken
* Fantin-Latour up Commons
* Sien Warken bi Zeno.org
* Fantin-Latour in de Katalog vun de Deutsche Nationalbücherei
188

## Wat passeert is

## Boren
* 4. April: Caracalla, röömschen Kaiser († 217, an'e Siet maakt)

## Storven
Antoine-Jérôme Balard

**Antoine-Jérôme Balard** (* 30. September 1802 in Montpellier, Frankriek; † 30. März 1876 in Paris) weer en franzöösch Chemiker un Opdecker vun dat Element Brom.

Balard hett 1826 dat chemisch Element Brom unafhängig vun Carl Jacob Löwig opdeckt un ok de Eegenschapen vun dat Element bestimmt. He hett de Luchtepfindlichkeit vun dat Sülverbromid opdeckt. Later kunn he nahwiesen, dat dat Brom ok in Seeplanten un Seedeerten gifft. Dorbi weer dat Opdecken vun Brom eegentlich en Nebenprodukt vun sien Forschungen över de See un deren Levensformen. Balard bedreev doröver rut Forschungen över günstig Methoden, um Meerwater to entsolten. Louis Pasteur un Marcellin Berthelot weern twee vun sien Studenten.
211

## Wat passeert is
* 4. Februar: Na den Dood vun ehrn Vadder Septimus Severus weert Caracalla un sien Broer Geta tohopen Kaiser vun dat Röömsche Riek.

## Boren

## Storven
* 4. Februar: Septimius Severus, röömschen Kaiser (193–211) (* 146)
* Geta, Mitkaiser vun Kaiser Caracalla (* 189)
* Marcus I., Bischop vun Byzantion
* Fulvia Plautilla, Fro vun den latern Kaiser Caracalla
Carl Jacob Löwig

**Carl (Karl) Jacob Löwig** (* 17. März 1803 in Bad Kreuznach; † 27. März 1890 in Breslau) weer en düütsch Chemiker. 

Löwig weer akademischer Schöler vun Leopold Gmelin un hett later Chemie as Perfesser an de Universitäten Heidelbarg, Zürich un 1853 as Nahfolger vun Robert Wilhelm Bunsen in Breslau lehrt.

Sien Arbeitsrebeet weer u.&nbsp;a. de Verbindungen vun dat chemisch Brom, dat he 1826 to glieker Tiet mit Antoine-Jérôme Balard un unafhängig vun de opdeckt hett.
## Literatur

* Armin Wankmüller: Löwig, Karl Jacob. In: Neue Deutsche Biographie (NDB), Band 15. Duncker & Humblot, Berlin 1987, S. 109 f.
* Hermann Markgraf: Löwig, Karl Jacob. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB), Band 52. Duncker & Humblot, Leipzig 1906, S. 105 f.

## Born

* Biografisch Notiz (engelsch)
* To dat Opdecken vun Brom (engelsch)
* Löwig in de Katalog vun de Deutsche Nationalbücherei
Klaas Brix

**Klaas Brix** (* 20. März 1821 in Petersborg; † 19. Oktober 1890 ok dor) weer en plattdüütschen Schriever.

Brix is 1821 in Petersborg in Angeln boren, weer in junge Johren Köher un later Bladdbinner. As Bladdbinner hett he in Buckbarg leevt un later vonaf 1875 wedder in Petersborg. Dor is he 1890 ok doodbleven.

Brix hett blangenbi plattdüütsche Riemels schreven un is dor in’n Sommer mit op Tour gahn. Alltohoop hett he woll so bi 14.000 Bannen von sien *Fahrten* verköfft.

## Warken

* *Hoch- und plattdeutsche Gedichte.* Sülvsverlag, Buckbarg 1858
* *Fahrten aller Art un wider nix. in Riem’ schreeben un utgeben.* Sülvsverlag, Buckbarg 1875 (de 4. bet 8. Oplaag sünd ünner’n Titel *Fahrten aller Arten un sunst noch watt* rutkamen)
** *Fahrten aller Arten un sunst noch wat. In Hoch un Platt vun Klas Brix. Föfte unverännerte Oplag. Mit 12 Holtsnitten.* 1884 (Google-US)

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken
The One That Got Away (Film)

**The One That Got Away** (op Platt so veel as „De, de utwutscht is“; dt.: *Einer kam durch*) is de Titel vun en britisch Filmdrama ut dat Johr 1957 över de Geschicht vun den düütschen Flegeroffizeer Franz vun Werra, den eenzigen Düütschen, de ut de Kriegsfangenschop vun de Briten utrieten un die Heimat torüchkehren künn. Dat Dreihbook to den Kriegsfilm baseert op dat Saakbook *[[The One That Got Away (Book)|The One That Got Away]]*, dat 1956 vun Kendal Burt un James Leasor rutbröcht worrn is.

## Inholt
De Tweete Weltkrieg: De Slacht um England hett 1940 ehrn Hööchpunkt. Dorbi warrt de Messerschmitt Bf 109 vun den Offizeer vun Werra afschaten un mutt nootlannen. He warrt dorophen fangen sett. Vun Werra gifft sik övertüügt vun sik sülvst un bi de Verhören seggt he nix na. Liekers dat se em dör jemehr nau Weten över sien Person bannig tosetten doot, künnt se em nich vun sien eenzig Teel afbringen: de Flucht na Huus. He drängt dorop in en Kriegsfangenenlager to kamen, vun wo ut he mit de Help vun annere Düütsche utneihn will. Vun Werra geiht sogor so weit, dat he mit den Offizeer, de em utfraagt, en Wett afslutt, dat he in weniger as söss Maanden utrieten kann.

Al na en poor Daag hett he en Plaan, woans he sik bi’n Utgang versteken un weglopen kann, ahn dat de Briten em sehn künnt. Wohrhaftig geiht sien Plaan op un he kann utbüxen. To Foot versöcht he sik bit na de Küst dörtoslahn, woneem he sik mit en neutral Schipp na Düütschland översetten laten will. He kummt goot vöran, opletzt aver maakt em dat slechte Weder to dull to schapen un he warrt wedder infungen. He kummt dorna in en anner’t Lager, hett sien Plaan vun de Flucht aver noch nich opgeven. Foorts maakt he sik mit en poor Kameraden an’t Wark, en Tunnel na buten to graven. Een Nacht bi Flegeralarm neiht se ut. Wiel de annern gau wedder infungen warrt, kann vun Werra sien Plaan, sik op en britischen Luftwapenstüttpunkt – tarnt as’n nedderlännschen Piloten – ’n Fleger to klauen, meist ümsetten. Eerst in letzte Sekunn vör’t Afheven kriegt se em doch  noch to faten. 

Üm wietere Utbrook-Versöken to ünnerbinnen warrt he nu in en Fangenenlager in Kanada överstellt. Sien Will wegtolopen is aver jümmer noch nich broken. Op’n Weg in’t Lager kann he ut den Transporttog utbüxen. Midden in’n harden kanaadschen Winter sleiht he sik in dein Richt na de USA dör, de to de Tiet noch neutral weer. Liekers dat he bit an’t Enn vun sien Kräft gahn mutt un kort vör sien egen Enn steiht, kummt he opletzt an’t redden Över vun de USA an, woneem he üm Asyl anfraagt un so wohrhaftig wedder na Düütschland torüch kamen kann. De Film ennt dormit, dat de Verhöör-Offizeer, mit den vun Werra de Wett afslaten harr, vun em en Postkoort mit de Freeheitsstatue toschickt kriggt, mit de he sien Wettinsatz foddert.

## Kritiken
Lexikon vun’n internatschonalen Film *Spannend inszenierter Kriegsfilm, der in seiner quasi-dokumentarischen Schilderung beglaubigter Ereignisse relativ frei von Spekulation und Pathos bleibt.*

## Literatur
* Kendal Burt, James Leasor: *The One That Got Away*. Pen & Sword Military Classics, Barnsley 2006, 255 S., ISBN 1-84415-437-8 

## Weblenken
(444) Gyptis

**(444) Gyptis** is en Asteroid (Spektralklass C) ut de Hööftgördel, de an’n 31. März 1899 vun de franzöösch Astronom Jérôme Eugène Coggia  in Marseille opdeckt wurrn is. Dat weer ok de letzte Asteroid, de he opdeckt hett. De afsolute Helligkeit bedrocht 7,83. 

De Naam vun de Asteroid is afleit vun de Fru vun Protis, de Grünner vun de Stadt Marseille.
Alec McCowen

**Alexander Duncan "Alec" McCowen** (* 26. Mai 1925 in Tunbridge Wells; † 6. Februar 2017 in London) weer en britsch Filmschauspeler. 

Ofschons he in eerster Linie up Theaterbühnen speelt (u. a. Shakespeare), hett he ok in verscheeden Speelfilmen mitwarkt, dorünner 1972 in de Film *[[Frenzy]]* vun Alfred Hitchcock (hier speelt he den Inspekter, de vun sien Fru immer Eeten kriggt, wat man nich eeten kann) oder in de James Bond-Film *[[Never Say Never Again|Sag niemals nie]]* (hier speel he den Q).

## Filmografie (Utwahl)

## Weblenken
*
Lech Kaczyński

****' (* 18. Juni 1949 in Warschau; † 10. April 2010 in Smolensk, Russland) weer en poolsch Politiker un Mitbegrünner vun de natschonalkonservativ Partei Prawo i Sprawiedliwość (PiS, dt. *Recht und Gerechtigkeit*). Kaczyński weer van 23. Dezember 2005 bit to sien Dood de veerte Präsident vun de Darte Poolsch Republik. Sien Twillingsbröer Jarosław Kaczyński weer van 2006 bit 2007 Ministerpräsident vun Polen. 

He keem tosommen mit sien Frau un anner hoochrangig Politiker ut Polen to Dood as de Präsidentenfleger afstörrt is. 

Sejmmarschall Bronisław Komorowski övernehm as amteerend Parlamentspräsident denn eerstmal de Amtsgeschäfte.

## Literatur
* Adam Holesch/Axel Birkenkämper,* Von Kaczynski zu Tusk - eine deutsch-polnische Tragödie?*. Bouvier Verlag, Bonn 2008.
209

## Wat passeert is
* Publius Septimius Geta kriggt den Titel Augustus vun sien Vadder, den röömschen Kaiser Septimius Severus.

## Boren

## Storven
208

## Wat passeert is
* De röömsche Kaiser Septimius Severus sett över na Brittannien
## Boren
* 1. Oktober: Severus Alexander, röömschen Kaiser 222–235 († März 235)

## Storven
207

## Wat passeert is
* In dat Partherriek folgt König Vologases VI. up Vologases V., de sturven is. 

## Boren

## Storven
* Vologases V., König vun dat Partherriek
206

## Wat passeert is
* 
## Boren
* Trebonianus Gallus, röömschen Kaiser (* 206 in Perusia; † August 253)

## Storven
205

## Wat passeert is
* 
## Boren
* Plotin, greekschen Philosophen, Vadder vun de Neeplatonismus († 270)

## Storven
202

## Wat passeert is
* De röömsche Kaiser Severus lett en Edikt rutgahn, datt en Övertritt na'n christlichen Gloven verbaden is.

## Boren

## Storven
Adelaide

----
**Adelaide** is de Hööftstadt vun Süüdaustralien. Se liggt an de süüd-ööstliche Küste vun Süüdaustralien un hett 1.280.000 Inwahners In Volksmund wurrd Adelaide as 'City of Churches' nömmt.

## Footnoten
Campegius Vitringa

**Campegius Vitringa** (* 16. Mai 1659 in Leeuwarden; † 31. Märt 1722 in Franeker) weer en reformeerten Theologen ut de Nedderlannen. He studeer Theologie an de Universität vun Franeker in de Provinz Freesland un weer en vun de bekanntesten Schölers vun den protestantschen Theologen Johannes Coccejus ut Bremen. Later hett Vitringa an de Universität vun Leiden in Süüdholland wesselt un dor sien Studium toenne brocht. 1681 hett he en Roop kregen an de Universität vun Franeker as *Perfesser vun de orientaalschen Spraken*, twee Johre later hett he dor en Lehrupdrag för Theologie kregen. 

## Warke (Utwahl)
Siene beiden Hööftwarke sünd de Dissertatschoon över de jöödsche Synagoge un sien Kommentaar över den Profeten Jesaja ween, de in dat 18. Johrhunnert verscheden Mole na druckt wurrn is. Düsse Kommentaar is bit in de Tied vun Gesenius hen de beste  Bidrag över de Exegese vun dat Jesaja-Book ween. 

* *Kommentar to den Profeten [[Jesaja (Book)|Jesaja]]* (Leeuwarden 1714 bit 1720)
* *De synagoga vetere libri tres* (Franeker 1685, tweete Deel 1696)
* *Sacrarum Observationum Libri Sex*(Franeker, 1683-1708).
343 v. Chr.

## Wat passeert is
* De Römers fangt an mit den eersten Krieg gegen dat itaalsche Volk vun de Samniten.

## Boren

## Storven
*
387 v. Chr.

## Wat passeert is
* De Römers weert vun de Galliers unner Brennus in de Slacht an de Allia slahn un mütt ehren Dies ater (Swarten Dag) beleven. 
* Um 387 rüm: Platon kofft en Grundstück in Athen un grünnt dor siene Akademie.

## Boren

## Storven
*
509 v. Chr.

## Wat passeert is
* De leste röömsche König Tarquinius Superbus (Tarquinius de Stolte) schall in düt Johr na de Legenn vun dat röömsche Volk verdreven wurrn sien. Vun nu af an is Rom Republiek. 

## Boren

## Storven
*
341 v. Chr.

## Wat passeert is
* De eerste Krieg vun de Römers gegen dat itaalsche Volk vun de Samniten geiht to Enn.

## Boren

## Storven
*
264 v. Chr.

## Wat passeert is
* De Eerste Punische Krieg twuschen Rom un Karthago geiht los. He duert bit 241 v. Chr.. Amenne hett Rom wunnen un Karthago verleert sien Besitt in Sizilien. 

## Boren

## Storven
475 v. Chr.

## Wat passeert is
* Um düt Johr rüm warrt dat Röömsche Königriek umwannelt in en Republiek. Na de Legenn schall dat al 509 v. Chr. passeert ween, as de Römers ehrn lesten König Tarquinius Superbus („Tarquinius den Stolten“) verdreven hefft. Man histoorsch is dat um düsse Tied rum passeert.

## Boren

## Storven
149 v. Chr.

## Wat passeert is
* De Drüdde Punische Krieg twuschen Rom un Karthago geiht los. He duert bit 146 v. Chr.. Amenne hett Rom wunnen un de Stadt Karthago warrt in Dutt maakt. Dat Land warrt vun Rom dalslaken un kriggt den Naam vun de Provinz Africa.

## Boren

## Storven
* Massinissa, König vun Numidien (* 238 v. Chr.)
201 v. Chr.

## Wat passeert is
* Mit de Slacht bi Zama geiht de Tweete Punische Krieg twuschen Rom un Karthago toenne. He füng 218 v. Chr. an, as Hannibal över de Alpen gahn un in Italien inmarscheert is. . Amenne hett Rom wunnen un Karthago verleert all sien Besitt buten Afrika un siene ganze Flott.

## Boren

## Storven
216 v. Chr.

## Wat passeert is
* In den Tweeten Punischen Krieg twuschen Rom un Karthago sleiht de Felherr Hannibal vun Karthago de Römers in de Slacht bi Cannae. Dat is de swaarste Nedderlage vun de Römers in de Geschicht bit dorhen. Dat fehlt nich veel un Hannibal kriggt Rom unner. 

## Boren

## Storven
202 v. Chr.

## Wat passeert is
* In den Tweeten Punischen Krieg twuschen Rom un Karthago winnt de röömsche Feldherr Scipio in de Slacht bi Zama in Noordafrika endgüllig gegen Karthago siene Truppen. Nu is dat mit de Karthagers ehre Macht toenne un de Krieg is verlaren. 

## Boren

## Storven
204 v. Chr.

## Wat passeert is
* In den Tweeten Punischen Krieg twuschen Rom un Karthago dreiht sik dat Glück endgüllig. De röömsche Feldherr Scipio sett na Afrika över un stritt dor wieter gegen de Karthagers. 

## Boren

## Storven
198

## Wat passeert is
* Unner den Kaiser Septimius Severus warrt dat Partherriek siene Hööftstadt Ktesiphon vun de Römers innahmen. 

## Boren

## Storven
Bachelor of Hearts

**Bachelor of Hearts** (op Platt so veel as „Junggesell vun de Harten“; dt. Titel: *Mit dem Kopf durch die Wand*) is de Titel vun en britische Filmkummedie ut dat Johr 1958. De romantische Speelfilm is an’n 18. Dezember 1958 to’n eersten mol in Düütschland wiest worrn. In de Hööftrullen speelen Hardy Krüger un Sylvia Syms.

## Inholt
De Düütsche Wolf Hauser is en Uttuuschstudent, de na England kummt, üm an de University of Cambridge to studeeren. Dat duert nich lang dat he sien – wat he noch nich weet – tokamen Professer Murdock Schimp an’n Kopp smieten deit. Un ok mit sien Kamernaver in’t Studentenwahnheim, Hugo Foster, anenanner rasselt. So mutt he gau faststellen, dat üm de britischen Brüük un Nücken nich recht wat weet. Man he heet Glück, dat sik de smucke Studentin Ann, de bi Hugo weer, mit em afgifft un em den Instieg in Cambridge lichter to maken.

Dat stellt sik rut, dat Hugo Präsident vun en Studenten-Club is, de sik sülvst de *U.H.U.s* nöömt. Jemehr Setten beseggt, dat de Liddmaten över’t Johr verdeelt dree Opgaven aftoleisten hebbt. Glieks to Anfang geith dat los: in’n Rahmen vun’n *Poppy Day*, en Universitätsfier, mött se apentlich en vun de ne’en Studenten oppern. Wolf, de in sien Streven na Kuntakt, midden in dat Drapen vun de U.H.U.s rinstolpert, warrt foorts as Opper utmaakt, wat he aver eerst markt, as dat to laat is. He maakt den Spaaß aver mit, un meent nu bi lütten en Foot op’n Bodden to kriegen, liekers blifft he aver buten vör bi den Club. Dorüm beslutt he nu, in’t tweete Semester ordig to lehrn u sik flietig üm de Mathematik to sorgen. As sien Dekan Murdock em goot tosnackt, dat he nich blots lehrn schall, man ok sien Persönlichkeit utwieten, wiel Ann em to gliek seggt, dat he sik nich so verdreihen schüll un he sülvst blieben müss, weet he nich mehr, wat se all vun em wüllt. Man jümmer mehr föhlt he sik to Ann hentogen, un se schient dat ok woll so to menen.

To’n Afsluss vun’t Semester will Wolf natürlich mit Ann op’n Maiball gahn. Man, nu kummt de Tiet, dat de U.H.U.s jemehr drüdde Opgaav bestahn mööt. Dat warrt de Liddmaten verboden, sik an’n letzten Semesterdag bit Slag twölf in de Nacht mit Froonslüüd aftogeven. As dat nu aver ok de Dag vun’n Maiball is, bruukt se Wolf sien Help: He schall jemehr Deerns to’n Ball inladen un jem so lang de Tiet verdrieven, bit dat se Klock twölf wedder free sünd vun jemehr Opgaav. De Froonslüüd drööft natürlich ünnerenanner nix mitkriegen, un so hollt em dat bannig in Aten, sik mit all de Deerns to drapen un wat för den Ball kloor to maken. Un denn is dor jo ok noch Ann, de wat ahnt, as se bi Wolf all de Froonslüüd in un ut gahn sütt. An’t Enn geiht de Plaan aver denn op. De U.H.U.s künnt opletzt jemehr Deerns wedder in de Arms sluten un to’n Dansen föhren, wiel Wolf nu Ann vertellen kann, worüm he so heemlich doon müss. Un bito hett he ok noch sien Afsluss bestahn.

## Kritik
*Lexikon vun’n internatschonalen Film: *Anekdotenhaft erzählter Ulkfilm aus dem studentischen Milieu der späten 50er Jahre; weitgehend vergnüglich, wenn auch ohne jeden ernstzunehmenden Hintergrund.*

## Borns


## Weblenken
197

## Wat passeert is
* Septimius Severus winnt gegen den Gegenkaiser Clodius Albinus bi Lugdunum (Lyon). Clodius Albinus kummt in de Slacht to Dode. Dor is Septimius Severus endgüllig de Kaiser vun dar ganze Riek mit. 

## Boren

## Storven
194

## Wat passeert is
* 

## Boren

## Storven
* April: Pescennius Niger, röömschen Kaiser in dat Tweete Veerkaiserjohr in Rom.
Phagozyt

En **Phagozyt** (vun’t ooltgreeksche φαγεϊν *phagein* „freten“ un κύτος *kýtos* „Fatt“, „Hüll“) is de Beteken för en so nöömte „Freetzell“, de en zellulären Bestanddeel vun’t Blood dorstellt. Se sünd in de Laag lebennig un nich-lebennige Geweev oder annere Deelen in sik optonehmen un to verdauen. Dorbi warrt in Mikrophagen un Makrophagen ünnerscheedt.

Mikrophagen künnt in disse Funkschoon vun de Frömdkörperafwehr – de ok as Phygozatoos betekent warrt – as Mikrozyten oder Granulozyten vörkamen. Se künnt nich blots in’t Blood vörkamen, man sünd ok in de Twüschenzellrüüm vun de Geweven free beweglich. Jüst so as Amöben bewegt se sik un folgt dorbi sünnere Reizen. Mikrophagen künnt blots lütte Deelen (t.&nbsp;B. Bakterien) över de Phagozytoos an de Siet maken.

Free bewegliche Makrophagen warrt Monozyten nöömt. Wenn se aver in’t Geweev inwannert, warrt se to *Geweevsmakrophagen*. Se all tohopen billt dat retikulohistiozytäre System. En bedüdene Opgaav vun jem is de Anlaag to de Antigenpräsentatschoon, dat heet se laadt Molekülen, de Antigenen, op sünnere Proteinkumplexen, so dat se vun’t Immunsystem wohrnahmen warrn künnt.

## Weblenken
Kump (Pott)

Een **Kump**, ook **Kumm(e)** (van oorgermaansch **kumpa-* ook **kumba-* „Fatt“), is een groten Pott, Napp, Schöttel oder Fatt, dat kene Ören het un uut Potteer, Steengood oder Porzellan maakt is. In de Archäologie betekent Kump kugelförmige Pötte mit runnen Bodem. In’n Middelöller was de Kump ook ene regionale Maateenheid. Van den Begreep leid sik ook de Kump as enen Born, Soot oder Zisterne af, so as in’n Paderböörnschen, Siuerlanne un in Hessen begänge is.

## Archäolgie

In de Archäolgie is een Kump () ene Aard kugelförmigen Pott mit runnen Bodem. De Begreep betekent in de prähistoorsche Archäologie besünners de runnen Pötte van de Linienbandkeramikers uut de froe Niesteentied. Een prähistoorschen Kump kann ganz slicht sien oder Knubben to’n Griepen hebben. In de Archäolgie van’n Middelöller un de Nietied is de Begreep nich so begänge, kann man eenfache runne handmaakt Pötte uut’n Fromiddelöller oder Völkerwannertied beteken.

## Nawiese
Serpopard

S29-U28

En **Serpopard** is en mytholoogsch Figur ut dat ole Ägypten, Sumer un Elam. He süht ut as en Oord Leopard, aver mit en unbannig langen Hals. Dorvon de Naam „Serpopard“, wat von latiensch *serpens* „Snaak“ un *pardus* „Panther“ kummt. Disse Naam is aver eerst in de Neetied opkamen. In’t ole Ägypten hebbt se dor *Sedja* to seggt.

Dat Motiv kummt veel op Sminkplaten ut de vördynastische Tied (üm un bi 3000 v. Chr.) vör.

## Weblenken
Diek (Water)

En **Diek** is en nich allto groot Meer , wat vun Minschen anleggt oder vun de Natur tostann bröcht is. In'n Unnerscheed to'n Pool speelt de Minsch un siene Weertschop bi en Diek en Rull. In de Städer weert Dieke faken anleggt, um Goorns un Parkanlagen wat up to smucken. Ok to'n Sammeln vun Water, as Mööglichkeit, um Water bi en Överswemmen up to fangen un as Spieker för Löschwater weert se bruukt. 

Fudderhen weert Dieke för de Fischtucht oder för dat Bewahren vun Fische bruukt (kiek bi Fischdiek). Ok, um schöne Fische to holen un an to kieken, weert Dieke anleggt, sunnerlich bi Goldfische un Koi. In Vagelkojen in Noordfreesland weert Dieke anleggt, um Watervagels in to fangen, annerwegens weert se anleggt, um Watervagels dor en tohuse mit to geven. Grote Dieke finnt sik in de Goorns vun Borgen un Slötter, so, as de velen Dieke in den Franzööschen Goorn vun dat Slott vun Versailles. 

Man ok de Natuur bringt Dieke tostanne, sunnerlich, wenn bi en Stormfloot de Diek braken is, un dor denn de Brake vun över blifft.
192

## Wat passeert is
* 31. Dezember: Narcissus dreiht in Rom Kaiser Commodus de Luft af.

## Boren

## Storven
* 31. Dezember: De röömsche Kaiser Commodus (* 161)
184

## Wat passeert is
* De Antoninuswall in Norden vun Schottland warrt vun de Römers upgeven un verlaten.

## Boren
* 
## Storven
183

## Wat passeert is
* En Anslag vun Liddmaten vun den röömschen Senaat up Kaiser Commodus slumpt nich.

## Boren
* 
## Storven
180

## Wat passeert is

* 17. März: Commodus warrt Kaiser vun dat Röömsche Riek, nadem sien Vadder Mark Aurel in en Militärlager in Vindobona sturven is.
* De Markomannenkriege sünd toenne.
* In Trier warrt de Porta Nigra boot.

## Boren
* 
## Storven
* 17. März: Mark Aurel, röömsch Kaiser (* 121)