open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stölpenhoff

De **Stölpenhoff** () is en Hoff in de Gemeen Visselhöövd in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. De Oort höört von öllers bi Visselhöövd mit bi.

## Geografie

De Oort liggt in’n Westen von de Lümbörger Heid. Dat Water ut dat Rebeed flütt över den Visselbeek af.

De Naveröörd sünd Hälßen in’n Noordoosten, Schwitschen in’n Oosten, Affwinkel un Visselhöövd in’n Süden, Wööstenhoff un Nindörp in’n Süüdwesten, Grapenmöhl in’n Westen un Bookholt in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1885 to de Amtsvaagdie Visselhöövd in dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n ne’en un grötteren Landkreis Rodenborg tohoopgahn is.

De Stölpenhoff weer al jümmer Deel von de Gemeen Visselhöövd. De Gemeen Visselhöövd is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen denn mit en Reeg annere Gemenen to de ne’e un düüdlich gröttere Gemeen Visselhöövd tohoopgahn.

### Inwahnertall

### Religion

De Stölpenhoff is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannis-Kark in Visselhöövd.

För de Kathoolschen weer von 1852 bet 1960 de Kapell op Slott Kedenborg tostännig. Nu is de Hart-Jesu-Kark in Visselhöövd tostännig, de siet 1. August 2004 to de Karkengemeen St. Maria von’n hilligen Rosenkranz in Wasra tohöört.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

De Stölpenhoff is över lüttjere Straten anbunnen an de Kreisstraat 210 in Bookholt, an de Landsstraat 171 in Schwitschen un an de Bundsstraat 440 in Visselhöövd. De B&nbsp;440 geiht in’n Noordwesten över Wittörp na Rodenborg un in’n Süüdoosten na Dörpmark. De L&nbsp;171 föhrt in’n Noordoosten över Hiddingen na Neenkerken an de B&nbsp;71 un wieder na Snevern un in’n Süüdwesten över Jeddingen un Kerklinneln na Veern.

De nächsten Autobahnen sünd de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra) un de Autobahn 7 (Afsnidd Hamborg–Hannover). De Opfohrt 27 Wasra-West op de A&nbsp;27 liggt so 18 Kilometer in’n Süden von Stölpenhoff an de B&nbsp;209. De Opfohrt 46 Dörpmark op de A&nbsp;7 liggt 19 Kilometer in’n Süüdoosten an de B&nbsp;440.

De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Visselhöövd an de Bahnlien Ülzen–Langwedel.

## Footnoten
Bellen (Neddersassen)

**Bellen** () is en lütten Oort in de Gemeen Brookel (Samtgemeen Bootel) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

## Geografie

Bellen liggt in en Rebeed mit veel Holt dicht bi de Steed, an de de Mehlandsbeek un de Hahnenbeek to de Wiedau tohoopfleten doot. Dat grote Holt in’n Noorden driggt den Naam Trochel.

De Naveröörd sünd Hemslingen un Söhlingen in’n Noordoosten, Täwel in’n Oosten, Moordörp in’n Süüdoosten, Rosebruch in’n Süden, Nee-Bretel un Bretel in’n Süüdwesten un Bootel un Brookel in’n Noordwesten.

## Historie

In’n Düütsch-Franzööschen Krieg is een Soldaat ut Bellen fullen oder vermisst, in’n Eersten Weltkrieg ok een un in’n Tweten Weltkrieg söss.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Rodenborg in’n Kanton Rodenborg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Huusvaagdie Rodenborg in dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n Landkreis Rodenborg tohoopgahn is.

In dat 19. Johrhunnert hett de Oort to de Buurschop Hemslingen höört un weer keen egenstännige Gemeen. To Anfang von dat 20. Johrhunnert is Bellen denn aver en Gemeen worrn un hett nich mehr to Hemslingen tohöört. Dat is so bleven bet de Gemeen an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Brookel worrn is.

### Inwahnertall

### Religion

Bellen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Hillig-Krüüz-Kark in Brookel. 1573 is de Oort tohoop mit Söhlingen, Hemslingen un Bootel in düt Kaspel wesselt. Vörher hett dat to dat Kaspel von de Lucas-Kark in Scheeßl höört.

För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht in Brookel bi de Kark.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

An Bellen langs löppt de Kreisstraat 210, de in’n Noordwesten bi Brookel an de Bundsstraat 71 ran geiht un in’n Süden över Bookholt an de B&nbsp;440. Lüttjere Straten föhrt in’n Noordoosten ok noch na Hemslingen an de B&nbsp;71 un in’n Westen na Bootel an de K&nbsp;209. De B&nbsp;71 geiht in’n Noordwesten na Rodenborg un in’n Süüdoosten na Neenkerken un Soltau. De B&nbsp;440 löppt in’n Süüdoosten över Visselhöövd na Dörpmark un in’n Noordwesten na Rodenborg.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 48 Elsdörp liggt so 27 Kilometer in’n Noordwesten von Bellen an de L&nbsp;131. Aver ok de Opfohrt 27 Wasra-West op de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra) un de Opfohrten 45 Soltau-Süüd un 46 Dörpmark op de Autobahn 7 (Afsnidd Hamborg–Hannover) sünd mit 29 Kilometer nich veel wieder weg.

De nächste Bahnhoff is so bi twölv Kilometer wied weg in’n Süden de Bahnhoff Visselhöövd an de Bahnlien Ülzen–Langwedel. De Bahnhoff Rodenborg liggt 15 Kilometer in’n Noordwesten an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

### Scholen

Fröher harr de Oort en egen Volksschool, de aver dichtmaakt hett. Vondaag gaht de Kinner op de Grundschool an’n Trochel an’n Standoort Brookel.

## Footnoten
Plantage

En **Plantage** oder **Plantaasch** is en groten Bedriev in de Woold- oder Landweertschop, de in Monokultur en Produkt for den Weltmarkt anboon deit. Sunnerlich mehrjöhrige Planten oder Duerkulturen, as Bananen, Kattuun, Holt, Öölpalmen, Koffi, Kakao, Tee, Aaft, Sisal-Agaven, Naturkautschuk un Zuckerrohr weert in Plantagen plant un tagen, man ok eenjöhrige Planten, as Toback un de wecken Aarden vun Kattuun. To en Plantagen höört faken ok grode Anlagen mit to, wo dat losgeiht mit de eersten Tre'e vun't Verarbeiten vun dat Produkt. Plantagen weert nich bloß in de Tropen, man ok rund um de Middellannsche See, in Kalifornien un in Süüdafrika bedreven. De Buer, de en Plantagen bedrieven deit, warrt *Planter* nömmt. 

## Dat Woort
Dat Woort *Plantage* (an un for sik bedutt dat Woort 'dat Insetten vun Paten' (*plantes*)) is as Lehnwoort in't 17. Johrhunnert ut dat Franzöösche in dat Nedderlannsche un (Platt-) Düütsche utlehnt wurrn, man hüdigendags is dat en Verkehrten Fründ. Dat Woort *Plantage* for *Grote Plantenanlage* meent hüdigendags in't Franzöösche un ok in't Engelsche datsülvige, as *plantation*, d. h. 'Anlaag vun Paten' (*plantes*)).

## Literatur
* Philip D. Curtin: *The Rise and Fall of the Plantation Complex: Essays in Atlantic History*. Cambridge University Press, 1998. ISBN 0-521629438.
* Phil West: *Growing Plantation Forests*. Springer, 2006. ISBN 3-54032478X.
* Oliver Gliech: *Saint-Domingueund die Französische Revolution. Das Ende der weißen Herrschaft in einer karibischen Plantagenwirtschaft*, Böhlau-Verlag, Köln/Weimar/Wien 2011, ISBN 978-3-412-20679-6.
* Savill, P. Evans, J. Auclair, D. Falk, J.: *Plantation Silviculture in Europe*. Oxford University Press, 1998. ISBN 0-198549083.
* Die Plantagenwirtschaft in der Weltwirtschaft. Innovationskraft und heutige Strukturen des Plantagensystems von Karl H Hottes. ISBN 3-631-44606-3.
* Growth Characteristics and Management Scenarios for plantation-grown Gmelina arborea and Nauclea diderrichii in south-western Nigeria von Jonathan C Onyekwelu.
* Sedjo, R. A. & Botkin, D. (1997). Using forest plantations to spare natural forests. *Environment* 39 (10): 15-20, 30.
* Tropical Forest Ecology. The Basis for Conservation and Management (Tropical Forestry) von F. Montagnini und C. F. Jordan von Springer, Berlin 
*Aldhous, J. R. & Low, A. J. (1974). The potential of Western Hemlock, Western Red Cedar, Grand Fir and Noble Fir in Britain. *Forestry Commission Bulletin* 49.
* Everard, J. E. & Fourt, D. F. (1974). Monterey Pine and Bishop Pine as plantation trees in southern Britain. *Quarterly Journal of Forestry* 68: 111-125.

## Weblenken

## Belege
Monokultur

**Monokultur** (vun ooldgr. μόνος *monos*, *alleen* un lat. *cultura*, *Anboo, Pleeg*) weert de Gemarken in Land- un Wooldweertschop, un ok in'n Goornbo nömmt, wo over en Reeg vun Johre hen man bloß een Plantenaart anboot warrt. As landweertschoppliche Methode bringt de Monokultur Vordeele bi Pleeg un Aarnt un maakt de Arbeit eenfacher. Man faken weert natüürliche Ressourcen, as Licht un Water, un Synergie-Effekte twuschen allerhand Organismen nich optimal bruukt. Todem kann de Kultur gauer stöört un dör'nanner brocht weern (ringe Resilienz).

De Begreep warrt ok bruukt, wenn in de wecken Regionen de Bueree sik sunnerlich mit een Produkt befaten deit, as mit Kattuun, Koffie un Vehtucht. In en overdragen Sinn warrt vun Monokultur ok snackt, wenn in sunnerliche Regionen oder Städer in en Land de Industrie man to'n gröttern Deel sik mit man een Produkt befaten deit un vundeswegen vun Krise gau umsmeten weern kann, as bi Schippbo, Bargwarke, Kledaaschen- un Smuckindustrie etc., oder, ganz allgemeen, wenn enerwegens man een enkelt System den ganzen Markt regeern deit (as in de Software-Industrie, wo dat Windows-Bedrievssystem grote Deele vund en Markt bestimmen deit
) oder ok in de Kultur, wenn man sunnerliche Twiege vun de Kultur over de annern regeern doot oder wenn sunnerliche Ansichten over Kultur den Kulturmarkt to'n groten Deel bestimmen doot. 

In'n Plantenbo heet *Monokultur* ok de Eenfeldweertschop, wenn de Fruchtfolg man bloß mit een Plantenaard pleegt warrt.

## Belege
Beesten

**Beesten** betekent

* Beesten, annern Utdruck för Deerten,
* Beesten, Gemeen in’n Landkreis Eemsland, Neddersassen.

**Beesten** is de Familiennaam von

* Werner von Beesten (1832–1905), düütschen Jurist un Politiker.
Resilienz (Ökosystem)

**Resilienz** is in de Ökologie en Ökosystem sien Vermögen, dor gegen an to gahn un gegen to hollen, un sik achternah gau wedder to vermünnern, wenn dat stöört un dör'nanner brocht warrt.Stöört un dör'nanner brocht weern kann dat dör Dalsläge, as Füer, Floot, Storm un unbannig Vermehren vun Insekten, man ok dör den Minschen sien Doon, as Afneihn vun Wolden, Fracking vun den Unnergrund to'n Ruttrecken vun Eerdööl, dör Pestizide, de up'n Acker sprütt weert, man ok dör dat Inföhren vun frömme Aarden vun Planten oder Deerter. Wenn en Ökosystem dull genoog oder lang noog stöört wurrn is, kann dat dor an en Sull schaven weern, achter den dat heel un deel umsleiht. Dör de Minschen ehr Doon, as dör dat Verminnern vun Biodiversität, Utpovern vun natüürliche Ressourcen, Schietigmaken vun'e Umwelt, Land-Verbruken, un globalen Klimawessel, slaht jummers mehr Ökosysteme um. Faken geiht dat dor bargdal bi.. 
Hüdigendags snackt de unnerscheedlichen Twiege vun de Wetenschop over Resilienz un denkt dor gemeensom over na, wie Minschen un Ökosysteme tosamenhangen doot. Se hefft ok rutfunnen, datt dat afsluuts nödig is, aftodreihn vun dat Paradigma vun den hööchsten  Upbrengst, hen to en Umwelt-Ressourcen-Management, de sik vörnahmen hett, ökoloogsche Resilienz up to boon dör „Resilienz-Analyse, dör en Ressourcen-Management un dör Ressourcen-Verwalten, de jummers tolehrt un sik anpasst“.

## Literatur
* Hulme, M. (2009). “Why we Disagree about Climate Change: Understanding Controversy, Inaction and Opportunity". Cambridge University Press.
* Lee, M. (2005) “EU Environmental Law: Challenges, Change and Decisions Making”. Hart. 26.
* Maclean K, Cuthill M, Ross H. (2013). Six attributes of social resilience. Journal of Environmental Planning and Management. (online first)  
* Pearce, D.W. (1993). “Blueprint 3: Measuring Sustainable Development”. Earthscan.

## Belege
Resilienz

**Resilienz** (lat. *resilire*, „torüchjumpen“, „afprallen“) betekent

* Resilienz, dat Vermögen vun en Ökosystem, wenn dat stöört un dör’nanner brocht wurrn is, sik to vermünnern un torüch to kehren to den Tostand, wie dat vördem weer,
* Resilienz, dat Vermögen vun de Psyche, Wedderstand to leisten,
* Resilienz, dat Vermögen vun dat Recht, sik an to passen un up to nehmen, wat sik in en Sellschop ännert hett,
* Resilienz, dat Vermögen vun en Material, wenn dat in en annere Form bagen wurrn is, torüch to kehren in den Tostand, wie dat vördem weer,
* Resilienz, dat Vermögen vun technische Systeme, nich heel un deel ut to fallen, wenn dor en Deel vun nich geiht,
* Resilienz, dat Vermögen vun Sellschoppen un Meenden, dat ut to holen un af to könen, wenn se stöört oder dör’nanner brocht weert.
Roubaix

**Roubaix** (ndl.: *Robaais*) is ene olde industrielle Stadt in den franzööschen Bezirk ''Nord'', in de Neegde vun de belgische Grens. De Stadt liggt op en Hööchd vun 17 m bet 52 m över de See bi en Dörsnittshööchd vun 35 m, op en Flach vun 13,23 km². Se is mit rund 96.000 Inwahner nah Lille un Amiens de dartgröttste Stadt vun de Region *Hauts-de-France* in’t Noorden van Frankriek.

To Anfang vun dat 20. Johrhunnert is Roubaix en Zentrum vun de Textilindustrie ween, man hüdigendags is dor nix vun nahbleben. Vundaag gifft dat veel Bedrieven up den IT-Sektor.

De Stadt is goot bekannt dör dat Radrennen Paris–Roubaix.

## Partnersteden
Roubaix hett'n Partnerschapp met:

*  Mönchengladbach, Düütschland (1969)
*  Verviers, Belgien (1969)
*  Bradford, Grootbritannien (1969)
*  Skopje, Noordmakedonien (1973)
*  Prato, Italien (1981)
*  Sosnowiec, Polen (1993)
*  Covilhã, Portugal (2000)
*  Bouira, Algerien (2003)

## Weblenken
* Websteed vun de Stadt (franzöösch)
* Websteed vun dat Amt för Tourismus (franzöösch) (engelsch) (nedderlandsch)
* Websteed vun dat Kunstmuseum (franzöösch)
* Websteed vun dat Textielmuseum (franzöösch) (engelsch) (nedderlandsch)

## Footnoten
Josef Rasselnberg

**Josef Rasselnberg** (* 18. Dezember 1912 in Düsseldörp; † 9. Februar 2005) weer en düütsch Footballspeler un Trainer. He is vör allen dör dat WM-Qualifikatschonsspeel 1934 gegen Luxemburg in Erinnerung bleeven, bi dat he de eerst düütsch Doorschütten bi en WM-Qualifikatschoon wurr.  

## Karriere
He speel in de 1930er Johren för den VfL Benrath (Düsseldörp). (Weer) bekannt wurrn is he dör de veer Doren vun Michael Ballack an' 27. Mai 2004 in dat Testspeel vör de Europameesterschap in Portugal bi den 7:0-Sieg vun de düütsch Natschonalmannschap in Freiburg gegen den Mannschap ut Malta. Dodör wurr an sien veer Doren in dat Speel gegen Luxemborg an' 11. März 1934 bi dat 9:1 WM-Qualifikatschonsspeel för de Endrunn in Italien erinnert. Mit sien dormals 21 Johren hörrt he to de jüngsten Speler vun en düütsch Natschonalmannschap, de veer Doren in een Speel schaaten hemm. 

Nah dat spoodriek Speel gegen Luxemborg truck he sück aber en langandüern Kneebesehren to un kunn dorher nich an de Football-Weltmeesterschap 1934 in Italien deelnehmen. Ok de  Endrunn um de Düütsch Footballmeesterschap 1934 kunn he nich för sien Vereen, den VfL Benrath, bestrieden. Ahn den doorgefährlichen Halfstörmer lann de VfL blots en Punkt achter den  FC Schalke 04 in de Gruppenspelen up den tweeten Rang. Schalke wurr an' 24. Juni 1934 mit en 2:1-Sieg gegen den 1. FC Nürnberg denn Düütsch Meester. 

Eerst an' 12. Mai 1935 fier he sien Comeback in de Naschtonalmannscha bi dat Speel gegen Spanien. Mit sien Vereen hett he an de Gruppenspelen vun de Endrunn 1935 spoodriek deelnommen, is denn aber in dat Halffinale an' 2. Juni 1935 mit en 2:4-Nedderlaag gegen den VfB Stuttgart utscheeden.

An' 4. Dezember 1935 hett he sien letzt Lännerspeel för den DFB bi de 0:3-Nedderlaag gegen de Mannschap ut England maakt. Weggefährte weer in' Vereen as ok in de Natschonalmannschap de Middelstörmer Karl Hohmann.

Insgesamt speel he negen Mal för den Düütschen Footballbund un hett dorbi acht Doren schaaten. 

Af 1937 speel he för Eintracht Bad Kreuznach in' Südwesten. Nah den Krieg hett he en Naamensänderung in *Josef Rasselenberg* beandragt. Mit Kreuznach schaff he as "Spelertrainer" 1950 in de Entscheedensspelen gegen Herdorf den Böverliga-Upstieg. He bleev Trainer bi de Eintracht bit 1961. 1956 harr he all sien Trainer-Prüfung spoodriek afleggt. 

Rasselnberg, de en Frau ut Bad Kreuznach heiraadt harr, führ dor later en Zigarren- un Zigarettengroothannel.

## Literaturn
* Bitter, Jürgen: *Deutschlands Fußball-Nationalspieler. Das Lexikon*. Sportverlag Berlin, 1997, ISBN 3-328-00749-0
* Bitter, Jürgen: *Deutschlands Fußball. Das Lexikon*.  Sportverlag Berlin, 2000, ISBN 3-328-00857-8
* Skrentny, Werner: *Teufelsangst vorm Erbsenberg. Geschichte der Oberliga Südwest*.  Klartext, 2000, ISBN 3-88474-394-5
* Querengässer, Klaus: *Die Deutsche Fußballmeisterschaft*, Teil 2. AGON, 1997, ISBN 3-89784-107-X

## Enkeld Nahwiesen
Mesologie

**Mesologie** (vun ooldgr. μέσος *mesos* ,in de Midden’ ,midden’ ,Milieu’ un   λόγος *[[Logos|lógos]]* ‚Lehr‘; „Milieulehr“ oder „Umweltwetenschop“) is en annern Utdruck for dat Fack Ökologie. He warrt hüdigendags in Düütschland nich mehr bruukt. 

## Historie
Dat Woort Mesologie is to'n eersten Mol 1860 vun Louis-Adolphe Bertillon bruukt wurrn. Dor scholl de Lehr mit betekent weern, wie de Organismen sik to ehre Umwelt verhoolt. Afleit' is dat ut dat franzöösche „science des milieux“ (Umweltwetenschop). Later hett he den Begreep ok na de Soziologie un na den Infloot vun dat Milieu hen verstahn. Hüdigendags warrt de Begreep sunnerlich bruukt, wo Franzöösch un Portugeesch snackt warrt. In de Gemarken vun de Hooch- un Plattdüütsche Spraak hett sik de Utdruck *Ökologie* (inföhrt 1866 vun Ernst Haeckel) dörsett. 

## Belege
Ökologie

De **Ökologie** (vun ooldgr. οἶκος *[[oikos]]* ‚Huus‘, ‚Huusholt‘ un λόγος *[[logos]]* ‚Lehr‘; also ‚Lehr vun'n Huushollen‘, fröher ok Mesologie) is an un for sik en Twieg vun de Biologie, de sik dor mit befaten deit, wie de Leevwesen sik unner'nanner verhoolt un wie se mit de Umwelt tosamen hangen doot. Hen un wenn warrt, mit'n sülvigen Sinn, de Utdruck *Bioökologie* bruukt, um de gegen de Geoökologie over af to grenzen. 

As dat Umweltbewusstsien in de tweede Hälft vun dat 20. Johrhunnert jummers grötter wurrn weer, is de Begreep wiet over den naturwetenschopplichen Rahmen vun de Biologie rut greit, un warrt vun dor af an as Synonym for Begreepe as Umweltschuul oder Umwelt bruukt un dor ok mit dör'nanner muddelt. Wat bi de Ökologie rutkamen is, warrt jummers mehr ok in de Gemarken vun de Philosophie, Sellschop un Politik anwennt un dor besnackt. Dor schall denn ok mit beschreven weern, wie de Minsch to sien Umwelt steiht un wie de beiden vun'nanner afhangt. Dor is de Begreep bi wieter wurrn un hett ok en annern Sinn bi kregen. Hüdigendags warrt *Ökologie* ok en minschlich Doon nömmt, wat good is for den Umweltschuul un for en duerhaftige Ökonomie. Dor is de Grundlage vun ween, datt nich bloß naturwetenschopplich over lebennige Organismen in ehre Umwelt forscht wurrn is, man datt ok *Ökologie* nömmt warrt, wenn de verschedenen Twiege vun de allerhand Wetenschoppen sik dor over uttuuscht, wie sik Entitäten to ehre Umwelt verhoolt un mit ehr umgaht, de nich lebennige Organismen sünd (as u. a. Städer, Unnernehmen, Staten, Sellschoppen, Meenden etc.)

## Literatur
* Hartmut Bick: *Grundzüge der Ökologie*, 3. Auflage, Gustav Fischer, Stuttgart 1998; ISBN 3-437-25910-5.
* Eugene P. Odum: *Fundamentals of ecology.* Saunders, Philadelphia 1971.
* Thomas M. Smith, Robert L. Smith: *Ökologie.* 6. Auflage, Pearson Studium, München 2009; ISBN 978-3-8273-7313-7
* C.R. Townsend, J.L. Harper, M.E. Begon: *Ökologie.* 2. Auflage, Springer-Verlag, Berlin 2003; ISBN 3-540-00674-5
* Ludwig Trepl: *Allgemeine Ökologie, Bd. 1: Organismus und Umwelt*. Lang, Frankfurt/M. 2005.

## Belege


## Weblinken
Pichi üñëm

**Pichi üñëm** is en Maand, de sik üm den Asteroid *[[(702) Alauda]]* bewegt.

## Naam un Opdecken
Pichi üñëm is an’n 26. Juli 2007, ruchweg 97 Johren na’t Opdecken vun den Asteroid sülvst, vun Patricio Rojo un Jean-Luc Margot an’t ESO-8m-Very Large Telescope op den Barg Cerro Paranal in Chile opdeckt worrn. Dorbi weer de Adaptive Optik anwennt. De Opdecken weer an’n 2. August 2007 publiek maakt. De vörlööpige Naam vun den Naam weer *S/2007 (702) 1*.

Den offiziellen Naam Pichi üñëm hett de Maand an’n 12. Oktober 2011 dör de Internatschonale Astronoomsche Union (IAU) kregen. Översett bedüüt de Naam „lütten Vagel“ un kummt ut de indigenen Spraak Mapudungun, de in Chile un Argentinien vun de Mapuche snackt warrt.

## Ümloopbahn un Rotatschoon
Pichi üñëm löpt op en prograden Bahn, meist op en perfekten Krink twüschen 1.223 un 1.231&nbsp;km Afstand to’n Middelpunkt vun Alauda. De Grote Bahnhalfass is 1.227&nbsp;km, wat ümrekent 12,15 mol de Radius vun den Asteroid is. De Bahn hett en Exzentrizität vun 0,003. Wo veel de Bahn gegen den Äquater neegt is, is opstünns noch nich bekannt.

De Ümloop vun den Maand üm den Asteroid duert 4 Daag 21 Stünnen un 56 Minuuten. Dat heet, dat de Maand in een Alauda-Johr (üm un bi 5,7 Johren op de Eer) ruchweg 423,83 mol üm den Asteroid kreist.

## Egenschoppen
Pichi üñëm heet en Dörmeter vun ruchweg 3,51&nbsp;km. Dat is üm un bi 2% vun den Asteoriden-Dörmeter. Woans de Maand opboet is, dorto is noch nix utforscht.

## Kiek ok
* List vun de Maanden vun Asteroiden

## Borns
(702) Alauda

**(702) Alauda** is en Asteroid vun den Hööftgördel, de an’ 16. Juli 1910 vun den düütschen Astronoom Joseph Helffrich in Heidelbarg opdeckt wurr. Der Asteroid vun de Spektralklass C hett en afsolute Helligkeit vun  7,3. In dat Johr 2007 wurr en lütt Begleiter opdeckt, de de Naam Pichi üñëm kreeg.

De Naam is vun de latiensch Beteken vun de Vagelfamilie vun de Lerchen (Alaudidae) afleit.

## Weblenken
* Alauda in den JPL Small-Body Database Browser
Emmen (Landkreis Rodenborg)

**Emmen** () is en Hoff in de Gemeen Scheeßl in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Westerholt mit bi.

## Geografie

De Oort liggt op en Geestbarg merrn in en Rebeed mit veel Moor. Dat Water ut dat Rebeed flütt över den Westerholter Kanaal na de Wümm hen af.

De Naveröörd sünd Abbendörp in’n Noorden, Hetzweeg un Bult in’n Noordoosten, Westerholt in’n Oosten, Rodenborg un Imkersfeld in’n Süden, Luhn in’n Süüdwesten, Borchelsmoor in’n Westen un de Borchelhoff un Langenhörn in’n Noordwesten.

## Historie

Rund üm den Hoff is siet 1984 en Golfplatz anleggt, de von’n Golf Club Wümm bedreven warrt. De ole Hoff Emmen is dat Clubhuus. De Platz harr to Anfang negen Löcker, is 1992/1993 op 18 Löcker utboot worrn un 2014 op 27 Löcker.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Jeem in’n Kanton Rodenborg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Amtsavaagdie Scheeßl in dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n Landkreis Rodenborg tohoopgahn is.

Emmen hett in dat 19. Johrhunnert to de Buurschop Westerholt höört un later to de Gemeen Westerholt. Von 1964 bet 1974 weer de Gemeen Westerholt Maat von de Samtgemeen Scheeßl. Gemeen un Samtgemeen sünd an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen oplööst un Deel von de ne’e Gemeen Scheeßl worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Emmen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Lucas-Kark in Scheeßl.

För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Von Emmen loopt Straten in’n Westen in Borchel an de Kreisstraat 238 un in’n Oosten in Westerholt an de Kreisstraat 219. De K&nbsp;238 geiht in’n Noorden na Abbendörp an de Landsstraat 131 un in’n Süden bi Luhn an de Bundsstraat 71. De K&nbsp;219 föhrt in’n Noorden in Hetzweeg an de L&nbsp;131 un in’n Süden bi Rodenborg an de B&nbsp;71/B&nbsp;75. Von Westerholt geiht na Oosten ok de K&nbsp;216 na Scheeßl an de B&nbsp;75.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 48 Elsdörp liggt so ölven Kilometer in’n Noordwesten von Emmen an de L&nbsp;131.

De nächsten Bahnhööv sünd so bi negen Kilometer wied weg in’n Oosten de Bahnhoff Scheeßl un negen Kilometer in’n Süden de Bahnhoff Rodenborg an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

## Footnoten
Ökosystem

**Ökosystem** (vun ooldgr. οἶκος *[[Oikos|oikós]]* ,Huus‘ un σύστημα *sýstema* ,wat tohopenstellt is‘, ,wat verbunnen is‘) is en Fackbegreep ut de Ökologie. En Ökosystem besteiht ut en Reeg vun Leevwesen ut allerhand Aarden, de tohopen leven doot (Biozönose), un dorto ut ehre Umwelt, wo ok Levensruum oder Biotop to seggt warrt. Dat Woort *Ökosystem* warrt in de Naturwetenschoppen so bruukt, dat dor keen Oordeel mit afgeven is, ob sik dat um en gode oder slechte Saak hanneln deit. In de Politik un in't Alldagsleven warrt avers faken so snackt, as mössen Ökosysteme an un for sik schuult weern. Wenn so snackt warrt, sünd avers nich all Ökosysteme meent, man ganz bestimmte Ökosysteme, de so ankeken weert, as weern se vun sunnerlichen Weert for de Umwelt oder for de Minschen. 

## Bispeele vun Ökosysteme

* Woold
* Grasland
* Korallenriff
* See
* Savanne
* Tundra
* Wööst

## Kiek ok bi
* Resilienz (Ökosystem)
* Biom

## Literatur
* J. Maynard Smith: *Models in Ecology.* Cambridge University Press, Cambridge 1974, ISBN 0-521-20262-0.

## Weblinken
* DFG Science TV: „Natur am Start“ – Leben im Tagebau: Von der Mondlandschaft zum Ökosystem – Video-Serie zur Entstehung eines Ökosystems
Affwinkel

**Affwinkel** () is en lütten Oort in de Gemeen Visselhöövd in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt in’n Westen von de Lümbörger Heid. Dat Water ut dat Rebeed flütt över den Visselbeek af.

De Naveröörd sünd de Wööstenhoff un de Stölpenhoff in’n Noorden, Hälßen un Schwitschen in’n Noordoosten, Visselhöövd in’n Oosten un Süden, de fröhere Rollmannshoff in’n Süden, Nindörp in’n Süüdwesten un Grapenmöhlen un Bookholt in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Stellich in’n Kanton Wasra höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Amtsvaagdie Visselhöövd in dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n ne’en un grötteren Landkreis Rodenborg tohoopgahn is.

Affwinkel weer fröher Deel von de Buurschop Bookholt un hett in dat 19. Johrhunnert tohoop mit Wööstenhoff för en Tied en egen Gemeen billt. De Oort is denn aver Deel von de Gemeen Bookholt worrn. De Gemeen Bookholt is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen mit en Reeg annere Gemenen to de ne’e Gemeen Visselhöövd tohoopgahn. Binnen de Gemeen höört Affwinkel nu to’n Hauptoort Visselhöövd.

### Inwahnertall

### Religion

Affwinkel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannis-Kark in Visselhöövd.

För de Kathoolschen weer von 1852 bet 1960 de Kapell op Slott Kedenborg tostännig. Nu is de Hart-Jesu-Kark in Visselhöövd tostännig, de siet 1. August 2004 to de Karkengemeen St. Maria von’n hilligen Rosenkranz in Wasra tohöört.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

De Straat an Affwinkel langs löppt in’n Noorden na Bookholt un dor an de Kreisstraat 210 un in’n Süden in Visselhöövd an de Bundsstraat 440 ran. De B&nbsp;440 geiht in’n Noordwesten över Wittörp na Rodenborg un in’n Süüdoosten na Dörpmark. Von de B&nbsp;440 geiht in Visselhöövd na Süden de Landsstraat 161 af, de na Wasra föhrt. Tosätzlich geiht de L&nbsp;171 in’n Süüdwesten över Jeddingen un Kerklinneln na Veern un in’n Noordoosten na Neenkerken un Snevern.

De nächsten Autobahnen sünd de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra) un de Autobahn 7 (Afsnidd Hamborg–Hannover). De Opfohrt 27 Wasra-West op de A&nbsp;27 liggt so 17 Kilometer in’n Süden von Affwinkel an de B&nbsp;209. De Opfohrt 46 Dörpmark op de A&nbsp;7 liggt 19 Kilometer in’n Süüdoosten an de B&nbsp;440.

De nächste Bahnhoff is so bi twee Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Visselhöövd an de Bahnlien Ülzen–Langwedel.

## Footnoten
Umwelt

De **Umwelt** oder **Ümwelt** is allens, wat um en Organismus (as Minsch, Deert, Plant) oder siene Tosamenslüsse (Meenden,Gruppen)  umto is, un dor up inwarken deit un for sien Bestand vun  Belang is, muchen dat nu Gegenstänn oder annere Leevwesen ween. Dat is dat „Umto“, wo de Organismen in leevt. 

De Begreep *Umwelt* wiest unner annern hen na dat physische Umto, na dat natüürliche Milieu. Wie sik Organissen, Populatschonen  oder Gruppen to ehr Umto verhoolt (un annersrum), is dat zentrale Thema vun de Ökologie. Wenn een düsse Gegenstänn unnersöken deit, un fraagt, wat se, een for den annern, to bedüden hefft, kann een dor biootsche un abiootsche Fakters bi finnen. Lourens Baas Becking hett 1934 mit Hensicht up dat Vörkamen vun Organismen de Hypothese upstellt: „Allens is allerwegens, man de Umwelt sorteert ut“. 

De Begreep *Umwelt* wiest dor ok up hen, wie sik Populatschonen vun een Aart to’nanner verhoolt un wie dor een vun den annern bi afhangt. De Populatschoonsbiologie befaat sik unner annern mit düsse Fragen. 

## Umweltfakters
Ökosysteme könnt updeelt weern in twee Deele, de, een up dat annere, Infloot utöven doot: de Grupp vun Leevwesen, de dor tohopen leven doot  (de biootsche Deel), un dat Biotoop (de physiko-cheemsche oder abiootsche Deel). Wenn een de Umwelt as Unnerdeel vun en Ökosystem studeren deit, kann een dor „biootsche Umweltfakters“ (de Organismen vun annere Aarden, de Infloot utöövt up dat Leven un up en Populatschoon, un Genoten vun desülvige Aart) un „abiootsche Umweltfakters“ (externe Fakters, de buten de Biologie herkaamt) finnen. 

### Abiootsche Umwelt
To de abiootschen Fakters höört:
*dat Klima (Nedderslag, Luftfuchtigkeit, Temperatur, Dagduer, Lichtstarkde, Wind.
*de Grund (Unnergrund, Humus, Grundwater, Süerte, Relief, Helling)
* dat Water (Waterdrift, Tiede, Soltandeel etc.)

### De biootsche Umwelt
To de biootschen Fakters höört:
*anthropogene Fakters, de ehr Oorsaak de Minsch is
*Konkurrenz
*Kooperatschoon
*Kannibalismus
*Parasiten
*Roofdeerter
*Symbiose 

## Minsch un Umwelt
Ökosysteme un Landschoppen, sunner datt de Minsch dor groot ingrepen hett, heet Wildernis oder Naturlandschop.

De Minsch un wat he deit is over de ganze Eer hen de gröttste Umweltfakter, vunwegen datt he siene Umwelt anpassen deit an dat, wat he sik vorstellt un vornahmen hett. To düsse Minschen-Fakters höört unner annern Dröögleggen vun Nattland, upsluten un indeelen vun Land, afneihn vun Woolden, meihen, Ackerweertschop, Landbo un Huusbo. Gemarken, wo de Minsch direkt oder indirekt sien Footspoor achterlaat, heet Kulturlandschop, so as de Gemarken, wo Wooldweertschop oder Bueree bedreven warrt (as for Ackerbo, Goornbo, Veehtucht, Wooldbo, Stadtrebeed un Industrierebeeden). 

## Weblenken
Roberto Pruzzo

**Roberto Pruzzo** (* 1. April 1955 in Crocefieschi) is en ehmalger italieensch Footballspeler un aktuell Footballtrainer.

Roberto Pruzzo speel in sien Profi-Karriere för den CFC Genua (1973–1978), den AS Rom (1978–1988) un den AC Florenz (1988/89). Sien gröttsten Erfolge fier he mit AS Rom, mit den he eenmal Meester in de Serie A (1983) wurr, veermal de Coppa Italia winnen kunn un ok dat Finale in’ Europacup vun de Meester (1984) recken dee. Dor verloren se denn aber in’t Elfmeterscheeten gegen den FC Liverpool, nah 120 Minüüt harr dat 1:1 stahn, wobi Pruzzo dat Door för de Römer schaaten harr. 

Pruzzo harr doran mit sien Doren maatgeven Andeel un wurr dree Mal italieensch Doorschüttenkönig (1981, 1982 un 1986). All tosommen hett he in de Serie A 133 Doren schaaten, 106 för AS Rom un 27 för Genua. In de italieensch Natschonalmannschap keem he söss Mal to’n Insatz, hett dor aber kien Door schaaten. 

## Weblenken
* Roberto Pruzzo in de Datenbank vun Weltfußball.de]
* Karrieredaten bi RSSSF (engelsch)
* Lännerspeeldaten bi den italieenschen Verband (italieensch)
Bokel (Gemeen Ahusen)

**Bokel** () is en lütten Oort in de Gemeen Ahusen (Samtgemeen Söttmer) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch von öllers bi Ahusen mit bi.

## Geografie

Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na de Wümm hen af.

De Naveröörd sünd Ahusen in’n Noordoosten, Ebersen in’n Süüdoosten, Holbm un Heidkroog in’n Süden, Bredenfellermoor in’n Süüdwesten un Hellweeg in’n Noordwesten.

## Historie

Bokel is grünnt worrn, nadem dat 1832 in Ahusen en groten Brand geven hett, bi den en Reeg Hööv afbrennt sünd. En Deel von de Hööv is denn utsiedelt.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1885 to de Ünnervaagdie Ahusen von de Amtsvaagdie Ahusen in dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n ne’en un grötteren Landkreis Rodenborg tohoopgahn is.

De Gemeen Ahusen is tohoop mit de Gemeen Ebersen an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de vergrötterte Gemeen Ahusen worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Bokel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Marien-Kark in Ahusen.

För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Bokel is över lüttjere Straten anbunnen an de Kreisstraten K&nbsp;205 un K&nbsp;220. De K&nbsp;205 löppt in’n Noordwesten över Hellweeg na Söttmer an de Bundsstraat 75. In’n Süüdoosten krüüzt se de B&nbsp;215 un föhrt na Karkwals un Wittörp. De K&nbsp;220 löppt von Ahusen in’n Süüdoosten na Ebersen un Westerwals. De B&nbsp;215 geiht in’n Noordoosten na Rodenborg un in’n Süüdwesten na Veern.

De nächsten Autobahnen sünd de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen) un de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 51 Posthusen op de A&nbsp;1 liggt so 13 Kilometer in’n Noordwesten von Bokel an de L&nbsp;155 un de Opfohrt 25 Veern-Noord op de A&nbsp;27 15 Kilometer in’n Süden an de B&nbsp;215.

De nächsten Bahnhööv sünd an de Bahnlien Hamborg–Bremen. De Bahnhoff Rodenborg liggt twölv Kilometer in’n Noordoosten un de Bahnhoff Söttmer twölv Kilometer in’n Noordwesten. De Bahnhoff Langwedel an de Bahnlienen Wunsdörp–Bremen un Ülzen–Langwedel liggt 15 Kilometer in’n Süüdwesten. Disse Bahnhoff is ok inbunnen in dat Nett von de Regio-S-Bahn Bremen/Neddersassen.  Fröher hett dat ok op de Bahnhööv Westerwals un Ünnerst an de Bahnlien Veern–Rodenborg Personenverkehr geven. Disse Bahnhööv legen söss Kilometer in’n Süüdwesten un Noordwesten.

## Footnoten
Nelson (Trochel)

**Nelson** () weer en lütten Oort, de to Trochel tohöört hett. Dat Rebeed liggt vondaag in de Gemeen Brookel (Samtgemeen Bootel) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt in’t Holt Trochel. Dat Water ut dat Rebeed flütt över lüttjere Beken na de Wiedau hen af.

De Naveröörd weren Hemslingen in’n Noordoosten, Söhlingen in’n Oosten, Bellen in’n Süüdoosten, Brätel in’n Süüdwesten, Bootel in’n Westen un Trochel un Brookel in’n Noordwesten.

## Historie

De Oort Nelson is to Anfang von dat 19. Johrhunnert von de Herrn op Good Trochel grünnt worrn. Nöömt hebbt se em na’n brietschen Admiral Lord Nelson, de as Seeheld ok in dat Königriek Hannover verehrt worrn is. Dat Königriek weer to de Tied in Personalunion mit Grootbritannien verbunnen. In dat 20. Johrhunnert is de Oort denn verlaten worrn.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1885 to dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg.

### Inwahnertall

### Religion

Nelson weer evangeelsch-luthersch präägt un hett to dat Kaspel von de Hillig-Krüüz-Kark in Brookel höört.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

De Oort leeg an de hüdige Kreisstraat 210, de in’n Noordwesten an dat Good Trochel langs na de Bundsstraat 71 bi Brookel ran geiht un in’n Süden över Bellen, Roosbrook un Bookholt na de B&nbsp;440 bi Visselhöövd.

## Footnoten
Nelson

**Nelson** betekent

* Lord Nelson (1758–1805), brietschen Admiraal,
* Nelson, Vörnaam för Mannslüüd,
* Nelson, en Familiennaam (för Lüüd mit düssen Naam kiek dor),
* Nelson, fröheren Oort in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen,
* Nelson, Oort in New South Wales, Australien,
* Nelson, Oort in Victoria, Australien,
* Nelson, Stadt in Lancashire, England,
* Nelson, Stadt in Brietsch-Kolumbien, Kanada,
* Nelson, Stadt in Neeseeland,
* Nelson, Oort in Alabama, USA,
* Nelson, Oort in Arizona, USA,
* Nelson, Oort in Colorado, USA,
* Nelson, Oort in Georgia, USA,
* Nelson, Oort in Illinois, USA,
* Nelson, Oort in Kalifornien, USA,
* Nelson, Oort in Kentucky, USA,
* Nelson, Oort in Michigan, USA,
* Nelson, Oort in Minnesota, USA,
* Nelson, Oort in Missouri, USA,
* Nelson, Oort in Montana, USA,
* Nelson, Oort in Nebraska, USA,
* Nelson, Oort in Nevada, USA,
* Nelson, Oort in New Hampshire, USA,
* Nelson, Oort in New York, USA,
* Nelson, Oort in North Carolina, USA,
* Nelson, Oort in Ohio, USA,
* Nelson, Oort in Oklahoma, USA,
* Nelson, Oort in Pennsylvania, USA,
* Nelson, Oort in Virginia, USA,
* Nelson, Oort in Washington, USA,
* Nelson, Oort in West Virginia, USA,
* Nelson, Oort in’n Buffalo County, Wisconsin, USA,
* Nelson, Town in’n Buffalo County, Wisconsin, USA,
* Nelson River, Stroom in Kanada, de in de Hudson Bay münnt,
* Nelson Motors, brietschen Autohersteller,
* E. A. Nelson Automobile Company, fröheren US-amerikaanschen Autohersteller,
* Nelson, US-amerikaansche Rockband.

Kiek ok bi: Nelsson, Nelson County, Nelson Corners, Nelson Heights, Nelson Park.
Adalbert Zajadacz GmbH

De **Adalbert Zajadacz GmbH** is en Groothannel för Elektrotechnik ut Vosshusen. Dat Ünnernehmen hett 20 Standöörd in Düütschland. Mit üm un bi 500 Mitarbeiders maakt Zajadacz 190 Milljonen Euro Ümsatz (Stand 2015). Geschäftsföhrers sünd Ralf Moormann un Detlef Ploew.

De Standöörd sünd Berlin (Wittenau un Mahlsdörp), Bremen, Bruunswiek, Celle, Flensborg, Hamborg (Steilshoop, Stellingen un Wandsbeek), Hannover, Kiel, Lübeck, Lümborg, Meideborg, Noorderstedt, Ossenbrügge, Pritzwalk, Rostock, Stendal un Swerin.

## Produkten

Dat Ünnernehmen büddt allens an, wat mit de Elektrotechnik to doon hett: Industrietechnik, Kabels, Installatschoonsmaterial, Schaltermaterial, Överspannungsschutz, Brandschutz, Sekerheitstechnik, Lüchtmiddels, Telekommunikatschoonstechnik, Ünnerhaltungselektronik, Huusgeräte, Warktüüg, Meetapparaten un Arbeidskledaasch.

Zajadacz belevert Elektroinstallatöre, Industrieünnernehmens, den Elektrohannel, dat Elektrohandwark un Bogewarken, Facility-Management, Kommunen, Behörden un diverse Spezialbranchen, so as IT- un Telekommunikatschoonsdeenstleisters. Ennverbrukers höört dor nich to.

## Historie

Dat Ünnernehmen is 1932 von’n Bankkoopmann Adalbert Zajadacz in de *Amalienstraat* in Horborg grünnt worrn. Zajadacz dee ut de Ukraine stammen. Dat Ünnernehmen is 1934 in dat Hannelsregister indragen worrn. Al 1940 harr dat Ünnernehmen dat eerste Maal en Ümsatz von 1 Milljoon Rieksmark. De twete Standoort keem denn 1949 in Celle. Nadem de Firmengrünner 1964 doodbleven is, hebbt siene Fro Zinaida un de Söhn Michael Zajadacz dat Leid över dat Ünnernehmen övernahmen. 1961 is dat Ünnernehmen in en Neebo in de *Buxthuer Straat* in Horborg tagen un 1972 is dat von Horborg na Vosshusen in de *Lessingstraat* ümtagen. In dat Johr 2000 is Zinaida Zajadacz doodbleven un Michael Zajadacz hett alleen dat Leid övernahmen. He hett sik 2008 ut gesundheitliche Grünn ut dat Ünnernehmen trüggtagen, is aver Sellschopper bleven.

In dat Johr 2000 weer dat Ünnernehmen op 17 Standöörd wussen un bet 2011 op 19 Standöörd. 2013 is an’n Hauptstandoord in Vosshusen en ne’e, 6500 m² grote Hall boot worrn. De 20. Standoort weer in Berlin-Wittenau un de letzte 2016 in Lümborg.

In Vosshusen doot 250 Lüüd arbeiden un maakt en Ümsatz von 40 Milljonen Euro. Dat Zentrallager in Vosshusen is 20.000&nbsp;m² groot.

### Adalbert-Zajadacz-Stiftung

2001 hett Michael Zajadacz de Adalbert-Zajadacz-Stiftung grünnt. Ehre Opgaav is de Begabten- un Utbillungsförderung för dat Elektrohandwark un de Elektrotechnik. De Stiftung fördert vör allen Projekte in de Kunst un Kultur un bi dat Ut- un Wiederbillen.

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von dat Ünnernehmen (hoochdüütsch)
Schwarz Cranz

De **Schwarz Cranz** GmbH & Co KG is en Ünnernehmen ut Vosshusen, dat Fleesch- un Wustworen herstellt.

## Historie

Dat Ünnernehmen geiht trügg op de Landslachteree Schwarz, de Johann Wilhelm Tobias Schwarz 1852 in de *Dörpstraat 19* (vondaag *Eestdiek 34*) in Cranz grünnt hett. Ünner Paul Wilhelm Schwarz hett de Slachteree denn ok anfungen, de *Oollanner Mettwust* hertostellen un hett dat eerste Köhlhuus kregen. Paul Wilhelm is 1941 doodbleven. Een Söhn weer in’n Tweten Weltkrieg fullen un de annere weer in Fungenschop. Eerst 1945 hett Paul Wilhelm Otto Schwarz dat Ünnernehmen denn wedder wiederföhrt. 1954 sünd ne’e Slacht- un Bürorüüm in Cranz boot worrn. 1964 hett Schwarz Cranz denn ophöört, sülvs to slachten un hett blots noch Fleesch wiederverarbeidt. 1970 hett Paul-Otto Schwarz de Slachteree övernahmen. To disse Tied harr se al 40 Mitarbeiders. 1992 is dat Ünnernehmen von Cranz na Vosshusen ümtagen. 1999 hett Kristin Schwarz in sösste Generatschoon dat Familienünnernehmen övernahmen. Sietdem is de Tall Mitarbeiders von 200 op 650 stegen un de Ümsatz is veer Maal so groot as 1999. Nu hett Schwarz Cranz 130 Milljonen Euro Ümsatz (Stand 2013).

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von dat Ünnernehmen (hoochdüütsch)
Bredenfellermoor

**Bredenfellermoor** () is en lütten Oort in de Gemeen Hellweeg (Samtgemeen Söttmer) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch von öllers bi Hellweeg mit bi.

## Geografie

De Oort liggt in en Moorrebeed. Dat Water ut dat Rebeed flütt över den Rehnengraven na de Wümm hen af. In’n Süüdwesten liggt dat Naturschuulrebeed Waller Moor.

De Naveröörd sünd Ahusen un Bokel in’n Noordoosten, Ebersen in’n Oosten, Spang un Heidkroog in’n Süüdoosten, Völkersen in’n Süüdwesten, Hoberloo un Allerdörp in’n Westen un Stell in’n Noordwesten.

## Historie

Bredenfellermoor is 1848 von Hellweeg ut grünnt worrn.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1885 to dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n ne’en un grötteren Landkreis Rodenborg tohoopgahn is.

### Inwahnertall

### Religion

Bredenfellermoor is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Marien-Kark in Ahusen.

För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Bredenfellermoor is över lüttjere Straten anbunnen an de Kreisstraten K&nbsp;24 in Hoberloo in’n Westen, an de K&nbsp;205 in Hellweeg in’n Noorden un an de K&nbsp;31 bi Heidkroog in’n Süüdoosten. De K&nbsp;31 wedder föhrt na de Bundsstraat 215, de in’n Noordoosten över Ebersen na Rodenborg geiht un in’n Süüdwesten na Veern. De K&nbsp;24 löppt in’n Süden na Völkersen an de Landsstraat 155 un de K&nbsp;205 in’n Oosten na Ahusen un in’n Noorden na Söttmer an de B&nbsp;75. Von Hellweeg geiht de K&nbsp;234 in’n Westen an de L&nbsp;155 ran.

De nächsten Autobahnen sünd de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra) un de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 51 Posthusen op de A&nbsp;1 liggt so ölven Kilometer in’n Noordwesten von Bredenfellermoor an de L&nbsp;155 un de Opfohrt 24b Langwedel op de A&nbsp;27 13 Kilometer in’n Süüdwesten.

De nächste Bahnhoff is so bi teihn Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Langwedel an de Bahnlien Wunsdörp–Bremen. Disse Bahnhoff is ok inbunnen in dat Nett von de Regio-S-Bahn Bremen/Neddersassen. De Bahnhoff Söttmer an de Bahnlien Hamborg–Bremen liggt teihn Kilometer in’n Noorden.

## Footnoten
Hans-Heinrich Bass

**Hans-Heinrich Bass** (* 1. April 1954 in Kamen, Noordrhien-Westfalen) is en düütscher Volksweertschopskunner und Weertschopshistoriker. Bass is siet 2000 Perfesser för Volksweertschopslehr an de Hoochscholen Bremen.

## Weblinks
* DNB-Katalog
Luhn (Landkreis Rodenborg)

**Luhn** () is en lütten Oort in de Gemeen Rodenborg in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers to de Stadt Rodenborg mit to.

## Geografie

De Oort liggt bi dat Luhner Holt. Dat Water ut dat Rebeed flütt över den Luhner Moorgraven na’n Reithbeek hen af. In’n Noordoosten liggt dat Naturschuulrebeed Stellmoor un Weichel.

De Naveröörd sünd Borchelsmoor in’n Noorden, Westerholt in’n Noordoosten, Wohlsdörp in’n Oosten, Rodenborg in’n Süüdoosten, Ünnerst un Waaschen in’n Süüdwesten un Boitzen un Höperhöben in’n Noordwesten.

## Historie

Luhn is as Forsthuus grünnt worrn un is ok vondaag noch en Revierförsteree von de Neddersassischen Landsforsten. Vör dat Forsthuus hett dat hier ok maal en Dörp mit’n Naam Luhn geven, dat aver later wööst fullen is.

In Luhn is 1936 de Lent-Kasern anleggt worrn.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Rodenborg in’n Kanton Rodenborg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n ne’en un grötteren Landkreis Rodenborg tohoopgahn is.

Luhn is an’n 1. März 1974 as Deel von de Stadt Rodenborg mit de Gemeenreform in Neddersassen an de ne’e un gröttere Gemeen Rodenborg kamen.

### Inwahnertall

### Religion

Luhn is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Opstahns-Kark in Rodenborg. Fröher hett de Oort to dat Kaspel von de Stadtkark in Rodenborg höört. As 1986 de Opstahns-Kark boot un se to’n 1. Oktober 1987 egenstännige Karkengemeen worrn is, is de Oort von de Stadtkark na de ne’e Kark wesselt.

För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Luhn löppt de Bundsstraat 71, de in’n Noordwesten över Mulmshoorn na Zeven un Bremervöör geiht un in’n Süüdoosten na Rodenborg un Soltau. An’n Süüdrand von Luhn krüüzt de B&nbsp;75 de B&nbsp;71. De B&nbsp;75 löppt in’n Westen na Söttmer un in’n Noordoosten över Scheeßl un Töst na Bookholt. Von Rodenborg ut loopt ok noch de B&nbsp;440 in’n Süüdoosten na Visselhöövd un Dörpmark un de B&nbsp;215 in’n Süüdwesten na Veern.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 49 Bokel liggt so negen Kilometer in’n Noordwesten von Luhn an de B&nbsp;71.

De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Rodenborg an de Bahnlien Bremen–Hamborg.

In Luhn an’n Süüdrand von de Kasern liggt de Flegerplatz Rodenborg.

## Footnoten
Eenloh

**Eenloh** () is en lütten Oort in de Gemeen Scheeßl in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Oostervees mit bi.

## Geografie

De Oort liggt in en Rebeed mit veel Moor. Dat Water ut dat Rebeed flütt över den Benkeloher Graven na de Fintau hen af.

De Naveröörd sünd Vahl un Fintel in’n Noordoosten, Grotenwe-Siedlung un Riepermoor in’n Süüdoosten, Deepen in’n Süüdwesten, Oostervees in’n Westen un Benkeloh in’n Noordwesten.

## Historie

Eenloh weer fröher blots en enkelten Hoff, de ok *Ventzloh* heten hett. 1843 hett Gustav von Stietencron den Hoff köfft. Nadem von Stietencron 1851 in de USA gahn is, is de Hoff opdeelt un verköfft worrn.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Lauenbrüch in’n Kanton Töst höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Amtsvaagdie Scheeßl in dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n ne’en un grötteren Landkreis Rodenborg tohoopgahn is.

In dat 19. Johrhunnert hett de Oort to de Buurschop Oostervees un later to de Gemeen Oostervees höört. De Gemeen Oostervees is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Scheeßl worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Eenloh is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Lucas-Kark in Scheeßl.

För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dicht bi Eenloh löppt de Kreisstraat 211 langs, de in’n Noordoosten na Fintel an de K&nbsp;212 un K&nbsp;221 ran geiht un in’n Westen na Oostervees un in Westervees an de Landsstraat 131 ran. De L&nbsp;131 föhrt in’n Noordwesten na Scheeßl an de Bundstraat 75 un in’n Süüdoosten na Hemslingen an de L&nbsp;170/B&nbsp;71. De K&nbsp;212 löppt von Fintel in’n Süüdoosten na Snevern.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 47 Zittens liggt so 21 Kilometer in’n Oosten von Eenloh an de L&nbsp;130.

De nächste Bahnhoff is so bi söven Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Lambrüch an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

## Footnoten