open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Höpen (Gemeen Hanstää)

De **Höpen** () is en lütten Oort in de Gemeen Hanstää (Samtgemeen Hanstää) in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Schierhoorn mit bi.

## Geografie

De Höpen liggt an’n Wiebeek, de later in de Seev münnt.

De Naveröörd sünd Wiedenhoff un Hassel in’n Noorden, Asendörp in’n Noordoosten, Diekshuus mit Drumbargen in’n Oosten, Wesel in’n Süden, Schierhoorn in’n Westen un Weih un Lüll in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1885 to de Amtsvaagdie Garlstörp in dat Amt Winsen tohöört. Blots in de Tied von 1852 bet 1859 hett de Oort kort to dat Amt Solzhusen höört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Winsen. 1932 is dat Deel von’n Kreis Horborg worrn.

De Oort is as Deel von de Gemeen Schierhoorn an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen an de Gemeen Hanstää kamen.

### Religion

De Höpen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Jakobi-Kark in Hanstää.

För de Kathoolschen is de St.-Petrus-Kark in Bookholt tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

An’n Höpen langs löppt de Kreisstraat 55, de in’n Westen na Schierhoorn un Holm geiht un in’n Süüdoosten na Diekshuus un Hanstää.

De nächste Autobahn is de Autobahn 7. De Opfohrt 39 Thieshoop liggt so 13 Kilometer in’n Noordoosten von’n Höpen un de Opfohrt 40 Garlstörp 13 Kilometer in’n Süüdoosten.

De nächste Bahnhoff is so bi söven Kilometer wied weg in’n Westen de Bahnhoff Büsenbeekdaal an de Heidbahn.

### Scholen

De Kinner ut Höpen gaht na de Grundschool Hanstää.

## Literatur

* Hermann Schettler: *Ortschronik von Schierhorn.* 1991
Bowmore (Brenneree)

**Bowmore** is en Whisky-Brenneree op dat schottische Eiland Islay, Schottland. Se is in Besitt vun den japaansch-US-amerikaanschen Kunzern Beam Suntory.

## Historie

De Destille Bowmore is 1779 vun David Simson grünnt worrn, de ehr na de Stadt Bowmore nöömt hett. De Brenneree weer de eerste legale Destille op dat Eiland un tellt to de öllsten Brennereen vun Schottland. So as de meisten Destillen in Schottland hett ok Bowmore faken den Besitter wesselt: Toeerst weer dat Ünnernehmen ünner dat Regeer vun den Grünner, Buern un Hännler David Simson. Sien Familie hett dat Ünnernehmen wieterföhrt, bit 1837 William&nbsp;&&nbsp;James Mutter de Brenneree övernahmen hebbt. De Anlagen weern 1925 an Joseph Robert Holmes verköfft un ümnöömt to *Bowmore Distillery Co*, Besitter weer de *Sheriff’s Bowmore Distillery Ltd.*

In’n Tweeten Weltkrieg weer de Brenneree dicht maakt. De Bowarken weern vun’t Militär as Stüttpunkt för Flaagbööd bruukt. 1950 is de Anlaag an *William Grigor&nbsp;&&nbsp;Sons Ltd.* övergahn, de aver 1963 bankrott gahn sünd. Dorophen is de Destille vun de *Stanley P. Morrison Ltd.* köfft worrn, de ok Auchentoshan un Glen Garioch besitten de. Vun de Tiet an is dat hüütige Bowmore-Image prägt worrn. De ne’e Naam *Morrison Bowmore* keem 1987. Siet 1994 is de Brenneree-Anlaag nu in’n Besitt vun de japaansche Suntory-Grupp.

Sünnerheiten vun de Brenneree sünd de egene Molteree as ok en Swemmbad, dat in en olle Lagerhall inricht worrn is un dör de Warms bedreven warrt, de bi de Produkschoon freesett warrt. In de Brenneree gifft dat en Besöker-Zentrum, un se kann ok besichtigt warrn.

## Produkschoon

Bowmore höört to dat schottische Whisky-Rebeet Islay un betütt dat Water för de Produkschoon ut den River Laggan. Brennt warrt in twee *wash stills* to 30.940&nbsp;l un twee *spirit stills*: een mit 14.750&nbsp;l un de annere mit 14.637&nbsp;l. De Whisky is bekannt för sien törfig Aroma, dat he dör dat Water ut den Stroom Laggan kriggt. De meisten Whiskys vun Bowmore warrt in spaansche Sherryfatten lagert, wat jem en tyypsch Aroma vun Sherry mitgeven deit.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Literatur
* Charles MacLean (Rutgever): *Whisky. World Guide, Regions, Distillers, Malts, Blends, Tasting Notes.* Dorling Kindersley, London et al. 2008, ISBN 978-0-7566-3349-3.
* Walter Schobert: *Das Whiskylexikon.* Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfort an’n Main 2003, ISBN 978-3-596-15868-3.

## Weblenken
Good Lindhost

Dat **Good Lindhost** () weer en Eddelgood in Lindhost (vondaag in de Gemeen Seevdaal in’n Landkreis Horborg, Neddersassen).

## Historie

Op dat Good hett toeerst de Familie von dem Berge seten. In de Tied üm 1460 is dor en Borg anleggt worrn. As 1623 Fritz von dem Berge doodbleven is, weer de Familie in de Mannslien utstorven. 1629 is dat Good an de Familie Schenk von Winterstedt övergahn. To dat Good hett ok en Möhl tohöört.

De Familie Schenk von Winterstedt is 1838 mit Christian Ludwig Friedrich Schenk von Winterstedt utstorven.

1960 hett op dat Gelänn von dat Good en Fodermiddelwark von de Hema Mohr KG apenmaakt. 2004 hett de Firma Hermann Schräder ut Ochtrup dat Wark övernahmen un dat 2012 dichtmaakt. 2014 is dat Wark afreten worrn. Dor schall nu en Wahnrebeed mit 20 Grundstücken anleggt warrn.

### Goodsherrn

* Fritz von dem Berge
* –1569: Vicke von dem Berge
* 1569–1623: Fritz von dem Berge
* 1629–1662: Friedrich Schenk von Winterstedt
* 1662–1668: Friedrich Ludwig Schenk von Winterstedt
* 1668–1695: Georg Wilhelm Schenk von Winterstedt
* –1721: Georg Ludwig Schenk von Winterstedt
* ~1748: Carl Ludwig Schenk von Winterstedt
* –1762: Ludwig Schenk von Winterstedt
* –1798: Georg Wilhelm Schenk von Winterstedt
* –1827: Carl Christian Ludwig Schenk von Winterstedt
* –1838: Christian Ludwig Friedrich Schenk von Winterstedt

### Verwaltungsgeschicht

Dat Good hett to de Vaagdie Hittfeld in dat Amt Horborg tohöört.

### Inwahnertall

### Religion

Dat Good Lindhost weer evangeelsch-luthersch präägt un hett to dat Kaspel von de Mauritius-Kark in Hittfeld höört.

## Footnoten
Rochelle Hudson

**Rochelle Elizabeth Hudson** (* 6. März 1916 in Oklahoma City, Oklahoma; † 17. Januar 1972 in Palm Desert, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Schauspelerin. Se harr tüschen 1930 un 1967 över 110 Film- un Feernsehupträen.

## Leven un Karriere
Andreeven vun hör Moder hett Rochelle Hudson all mit 14 Johren as Filmschauspielerin arbeit. Up de Familiensiet vun hör Vader weer se en direkte Nahfohrin vun Henry Hudson. Eegentlich in dat Johr 1915 boren, wurr se vun hör Filmstudio um twee Johr öller maakt, dormit se all in fröh Filmen as vun Kerls umwurben Leading Lady uptreeden kunn.   

In hör letzt Joren weer se en spoodriek Immobilienmarklerin, bevör se unverwacht 1972 mit blots 55 Johr an en Hartinfarkt storven is. Se weer veermal verheiradt, all Ehen wurrn schett. Bi hör Dood weer hör Moder de eenzig engere leven Verwandte.

Rochelle Hudson hett en Steern up den Hollywood Walk of Fame.

## Filmografie (Utwahl)

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
*
Böhn (Huus)

De **Böhn**, auk **Dackbodden** (kort: **Bodden**), in Westfolen **Balken**, no den Nedderlannen hen auk **Solder**/**Söller**, is de böverste Stiuve, de unner den spitzen Dack van eunen Hius oder eunen anneren Biuwerk liggt. Wenn de Biuwerk eun plattet Dack hett, seggt man meusttieds nich dat de böverste Etage de Böhn is.

Up’n Böhn kladdert man meust över eune Ladder oder eune Treppen. 

## Wo man de Böhn för briukt
Up’n Balken stellt man faken de Saken af, de man blaut hen un wenn mool briukt oder Kroom, de man för ’ne Tied lang uphegen mag. 

Bi velen nüjj uprichten Huiser, loot man de Böhn leddig, dat man noch eune Rium het, den man läter mool nau iutbuwwen kann.

Up dat de Böhn nich gans so duister is buwwet man dor Dackfensters in’t Dack. So kann naug Licht dor boden rin kumen. Öwwer man kann auk eunen Erker oder eunen Ackerneul in buwwen, so kriggt man nich balut Licht, man auk nau mahr Ruimde.

## De Böhn os eun Biotop

Faken finnt’t Rotten un Muise up den Böhn unbannig kommodig. Auk Deerten unner Natiurschiul, os de Kattiul oder Flännermuise steuht nistet sik määnich eunmool up den Böhn in. Auk Moter möögt den Balken os eun Wonnplatz. 

Vandagen sind vele Dackstöhle mit giftigen un venüinsken Holtschiulmiddeln in tüncht. Auk gifft’t för de Deerten meust nenne Schangse mahr binnen de Böhn anto langen. Dorümme is gifft’t minner un minner Böhn, wo düsse Deerten up wonnen köönt.

Öher gaff bi veulen Biurüjjen un Schuren eun Lock in’n Gebbel, wat man *[[Ulenlock|Iulenlock]]* oder *Iulenflucht* nöömt, wo Vagels un eben de Iulen rin un  riut fleugen konnen.

## Böhnhaas
:*Kük auk bi: [[Böhnhaas]]
*Böhnhaas'' is eun plattduitsken Begreep för’n Handwerker, de to keen Gill van Handwerkslüüd tohören dee, un blaut illegal sien Werke nogohn konn. In’n wiederen Sinne werrt dat denn auk to eunen Handwerker seggt, de nich in’e Lehre was oder eune, de slecht un slurig arböjjen doit.

Dat kümmt dor van af, dat öhrdages eun Handwerker siene Professchoon nich maken droffte, wenn heu nich in’r Gill was un so stillkum un stickum up’n Böhne werkeln mosste. Dat mit’n Haas kümmt dorvan dat de Hanwerkers, sünner Gill, faken flink un fix os eun Hase iutnaihjen mossten, wenn dor wer van’r Gill wat spiss kreig un för eun Kontroll langs kamm.
## Borns
Dorsal (Phonetik)

Eun **Dorsal** , auk **Dorsaal** schrieven, is eun Konsonant, de man mit’r Tunge öhren Rüggen artikuleert (lat. *dorsum* „Rüggen“). Mann nöömt Dorsale auk **Tungenrüggenliute**.

To’n palatalen Konsonanten tellt de Palatale, de Velare, de Uvulare un de Alveopalatale. Dorsale Konsonanten sett sik apart van den koronalen Konsonanten, de mit’n Vörstück van’r Tunge tuigt werrn un den Laryngalen, de achtern in’r Strott billt werrn.

De Rüggen van’r Tunge kann eun dühht grautet Rebeed van’e Deke van’n Mund anraken. Dat kann de harte Böhn (Palatale) sien, man langt auk över sachten Böhn (Velare) bet gans achtern an’n Hiuk (uvulare). Düsse verscheuden Deule sind in’ Mund nich kompleet scharp iut eune to halen, dorümme finnt bi määnich eun Beschrievsel över eune Sproke öhre Phonetik auk Beteken, os *prä-palatal* oder *post-velar*.

## Bispille

## Kük auk bi
*Artikulatschoonsstieden

## Literatiur
*Ladefoged, Peter; Maddieson, Ian (1996). The Sounds of the World's Languages. Oxford: Blackwell. ISBN 0-631-19814-8.
Ulenflucht

**Ulenflucht** betekent

* Schummertied, wenn de Ulen ünnerwegens sind,
* Ulenlock, Lock in’n Gebbel, dör dat de Ulen op ’n Böhn flegen könnt,
* Ulenflucht, Oort in de Gemeen Hohenfelde in’n Kreis Steenborg, Sleswig-Holsteen.
Labiodental

In’r Phonetik is eun **Labiodental**, auk **Labiodentaal** schrieven, ’n Konsonant , wo Luft dür de Tähne un de Unnerlippe an’n Vörrankumen hinnert werrt. Dorümme nennt man so’n Liut auk **Lippentahnliut**. Dat Plattduitske het de Labiodentale /f/ un /v/, os in "faken" un "Water".

De labiodental Frikative un Approximant finnt man in recht veulen Sproke up’r Werlt. De labiodental Flap gifft et in männich eun Sporke in Süüd-Aust Afrikate.

[ɱ] is eun bannig faken Liut, man in meust ollen Sproke wo et enne in gifft is dat blaut eun Allophon van /m/ vör /v/ oder /f/. Dat gifft Forskers, de seggt dat de Liut in’r Teke Sproke os eun Phoneem upduikert, man dat is nich gans kloor.

För de labiodental Plosive finnt sik nenne Pröven, dat et seu os eun Phoneem eunerwegns up’r Welt gifft. Hen un wenn werrt düüse Liut os as ȹ ȸ schrieven. Man finnt seu in’r Sproke van Kinners un bi Sprookstörungen.
## Transkriptschoon
De bilabialen Konsonanten, os seu in’n Internatschonalen Phonetischen Alphabet steuht, sind:

## Kük auk bi
* Artikulatschoonsstied
## Literatiur
* John Clark; Collin Yallop; Janet Fletcher: *An Introduction to Phonetics and Phonology.* 3rd  Edition. Blackwell Textbooks in Linguistics, Wiley-Blackwell, 2006 (engelsk)
* T. Alan Hall: *Phonologie: Eine Einführung.* De Gruyter Studienbuch, de Gruyter, Berlin / New York 2000, ISBN 3-1101-5641-5
* Peter Ladefoged; Ian Maddieson: *The Sounds of the World's Languages.* Blackwell, Oxford 1996, ISBN 0-631-19814-8. (englesk)

## Borns
Büüns

**Büüns** () is en lütt Dörp in de Gemeen Bookholt in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Bookholt mit bi un is ok Deel von de Oortschop Bookholt.

## Geografie

De Naveröörd sünd Eekel in’n Noorden, Klecken in’n Noordoosten, Nee-Eekel in’n Oosten, Eekstüüv un Itzenbüttel in’n Süüdoosten, Reindörp in’n Süden, Bookholt in’n Süüdwesten, Vaans in’n Westen un Dibbersen in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Jesborg in’n Kanton Hittfeld höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to de Vaagdie Hittfeld in dat Amt Horborg tohöört un denn von 1852 bet 1859 to dat Amt Hittfeld. 1859 is dat wedder Deel von dat Amt Horborg worrn. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Horborg worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Büüns is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Paulus-Kark in Bookholt. Fröher hett dat to dat Kaspel von de Mauritius-Kark in Hittfeld tohöört.

För de Kathoolschen is de St.-Petrus-Kark in Bookholt tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

De freewillige Füürwehr Bookholt is för Büüns mit tostännig.

### Verkehr

Von Büüns loopt lüttjere Straten na Eekstüüv, Eekel un Vaans. In Vaans geiht de Straat an de Kreisstraat 61 ran, de in’n Noordoosten na Eekel geiht un an de K&nbsp;13, de in’n Noordwesten an de Bundsstrat 75 ran geiht un in’n Süden na Bookholt.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1. De Opfohrt 42 Dibbersen liggt so fiev Kilometer in’n Noordwesten von Büüns an de B&nbsp;75.

De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Klecken an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

## Footnoten
Brumhagen

**Brumhagen** () is en lütten Oort in de Gemeen Bookholt in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Sprötz mit bi.

## Geografie

De Naveröörd sünd Meilsen un Steenbeek in’n Noordoosten, Bookholt in’n Oosten, Suurhoop in’n Süüdoosten, Sprötz un Trill in’n Süüdwesten un Triller Barg un Klauenborg in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1859 to dat Amt Mesborg tohöört un denn von 1859 bet 1885 to dat Amt Töst. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Horborg worrn.

Brumhagen hett von öllers to Sprötz tohöört. Sprötz hett in dat 19. Johrhunnert en Gemeenverband mit Kakenstörp, Dreest un Trill billt, de Veerdörper. Disse Verband hett bet 1900 bestahn, as Sprötz wedder egenstännige Gemeen worrn is. De Oort Brumhagen is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen as Deel von de Gemeen Sprötz an de Gemeen Bookholt kamen.

### Inwahnertall

### Religion

Brumhagen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Krüüzkark in Sprötz.

För de Kathoolschen is de St.-Petrus-Kark in Bookholt tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Nich wied af von Brumhagen löppt de Bundsstraat 75 langs, de in’n Noordoosten över Steenbeek na Dibbersen un Ninndörp geiht un in’n Süüdwesten över Trill un Kakenstörp na Töst. In’n Oosten geiht de Kreisstraat 44 na Bookholt rin.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1. De Opfohrt 44 Raad liggt so söven Kilometer in’n Noordwesten von Brumhagen un de Opfohrt 42 Dibbersen söven Kilometer in’n Noordoosten.

De nächste Bahnhoff is so bi twee Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Sprötz an de Bahnlien Hamborg–Bremen. De Verkehr op disse Bahnlien, de ok dicht bi Brumhagen sülvs langslöppt, hett an’n 1. Juni 1874 anfungen. Ok de Bahnlien Bookholt–Bremervöör lööp an Brumhagen langs. Dor hett dat von 1902 bet 1968 Verkehr geven.

### Scholen

Nich wied in’n Oosten von Brumhagen liggt dat Schoolzentrum II von Bookholt mit de Realschool an’n Kattenbarg, dat Gymnasium an’n Kattenbarg un de Beroopscholen Bookholt.

## Footnoten
Dangersen

**Dangersen** () is en Dörp in de Gemeen Bookholt in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Dibbersen mit bi.

## Geografie

Dangersen liggt an’n Oostrand von’n Stuvenwoold, wat en Deel von de Horbörger Bargen is. Twüschen Dangersen un Dibbersen doot de Höögden von’n Habenbarg (120 m), Dangerser Barg (120 m) un Nuppenbarg (124 m) liggen.

De Naveröörd sünd Ems in’n Noorden, Ninndörp in’n Noordoosten, Dibbersen in’n Oosten, Vaans in’n Süüdoosten, Bookholt in’n Süden, Steenbeek un Meilsen in’n Süüdwesten un Mienenbüddel un Raad in’n Noordwesten.

## Historie

In’n Tweten Weltkrieg sünd veer Soldaten ut Dangersen fullen oder vermisst.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Hittfeld in’n Kanton Hittfeld höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to de Vaagdie Hittfeld in dat Amt Horborg tohöört un denn von 1852 bet 1859 to dat Amt Hittfeld. 1859 is dat wedder Deel von dat Amt Horborg worrn. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Horborg worrn.

De Oort is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen as Deel von de Gemeen Dibbersen an de Gemeen Bookholt kamen. Sietdem billt Dibbersen un Dangersen tohoop en Oortschop mit Oortsraad un egen Oortsbörgermeester binnen de Gemeen Bookholt.

### Inwahnertall

### Religion

Dangersen is evangeelsch-luthersch präägt un höört siet 1926 to dat Kaspel von de Krüüzkark in Ninndörp. Ganz fröher hett de Oort to dat Kaspel von de Andreas-Kark in Hullnst tohöört un later denn bet 1926 to dat Kaspel von de Mauritius-Kark in Hittfeld.

För de Kathoolschen is de St.-Petrus-Kark in Bookholt tostännig.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut’n Tweten Weltkrieg steiht in Dibbersen.

### Verenen

De Schüttenvereen Dibbersen-Dangersen un Ümgegend is 1925 grünnt worrn.

## Weertschop un Infrastruktur

De freewillige Füürwehr Dibbersen is för Dangersen mit tostännig.

### Verkehr

Dangersen is över en lüttjere Straat verbunnen mit Dibbersen un hett dor Ansluss an de Kreisstraat 13, de in’n Noorden na Ems löppt un in’n Süden na Bookholt. An’n Süüdrand von Dibbersen krüüzt de Bundsstraat 75 de K&nbsp;13. De B&nbsp;75 löppt in’n Süüdoosten an Bookholt langs dör Steenbeek na Kakenstörp un Töst. An’n Noordoostrand von Dibbersen is de B&nbsp;75 anslaten an de Autobahn 1. De Opfohrt 42 Dibbersen op de A&nbsp;1 liggt so dree Kilometer in’n Noordoosten von Dangersen. De fröhere Verloop von de B&nbsp;75 in’n Noordoosten is nu de Kreisstraat 85, de över Ninndörp un Tötsen na Horborg geiht.

De nächste Bahnhoff is so bi söss Kilometer wied weg in’n Süden de Bahnhoff Bookholt an de Bahnlien Hamborg–Bremen un an de Heidbahn.

## Footnoten
Gevel

De **Gevel**, auk **Gebbel** oder **Gewwel** is de dreeeckig Wand an de Vörsied un de Achtersiet twischen de Dackschragen.

De Gebbel is van Öllers her eun belangireket Element in’r Architektur. Faken worchte de Gebbel up ollerhand Maneren dekoreert, os bi aule Kaupmannshüüs, de eun düht stoosken Gebbel het. In’r Renaissance gaff et au faken lüttje Ziergebbel, över de Finsters un Dören. In’r Modernen Architektur, so van de Anfang van den 20. Johrhunnert af, is de Gibel ofte nich mahr mit den gansen Dekotuig, man gans slicht un eunweg. verlor der Giebel diese dekorative Bedeutung.

Dat gifft männje verscheudene Oorten van Gebbels.
Den platte Dreuecksgebbel gifft et ol in′r Antike bi de greekssken Tempels un läter auk bi de Römers öhre Biuwerke.
De Trappgebbel is eun Gevel wo de Kant eune Trapp liekt. Düsse finnt sik faken bi Küüs in den Nedderlannen un in heel Noorduitskland. Düsse Gebbel sind typisk för de Werserrenaissance.
Reindorf

**Reindorf** betekent

* Reindorf, Stadtdeel von de Stadt Wien, Öösterriek.

Dat is ok de hoochdüütsche Naam von

* Reindörp, Oort in de Gemeen Bookholt in’n Landkreis Horborg, Neddersassen,
* Reindorp, ehmalig Dörp in de Gemeen Gerbstedt in’n Landkreis Mansfeld-Süüdharz, Sassen-Anholt.

**Reindorf** is de Familiennaam von

* Carl Christian Reindorf (1834–1917), Schriever ut Ghana,
* Jessy Reindorf (* 1991), Footballspeler ut Ruanda,
* Ludwig Schenk von Reindorf (1327–1347), Bischop von Brannenborg.

Kiek ok bi: Raindorf, Reyndorp, Reinsdorf, Rheindorf.
Antonia Wesseloh

** Frederika Wesseloh** (* 25. Juli 1995 in Buxthu) is en düütsch Model.

Wesseloh is 1995 in Buxthu boren un dor ok opwussen. Se weer in Buxthu op de Rotkäppchenschool un later op dat Halepaghen-Gymnasium. 2014 hett se dor ehr Abitur maakt.

As se 14 weer, hett Wesseloh sik för Testopnahmen för den Film *[[Die Wilden Hühner und das Leben]]* anmellt, is aver nich nahmen worrn. Se hett sik denn in’t sülve Johr noch bi fiev Modelagenturen beworven. De Agentur *Modelwerk* ut Hamborg hett de 1,78 Meter grote Deern denn ünner Verdrag nahmen. Ehr Debüt weer op de Berlin Fashion Week Harvst/Winter 2011 för Escada. Kort later weer se blangen Ondria Hardin, Kelly Mittendorf, Frida Gustavsson un Julia Zimmer dat Gesicht von de Prada-Kampagne Harvst/Winter 2011.

2012 hett se för de Kampagnen *[[Sonia Rykiel|Sonia by Sonia Rykiel]]* Vörjohr/Winter 2012 un Uniqlo Vörjohr 2012 modelt un 2013 ünner annern blangen Topmodel Hanne Gaby Odiele in *SET Fashionology* Harvst/Winter 2013.

Wesseloh weer in en ganze Reeg Editorials to sehn, 2011 in *TUSH* un *[[Vogue (Tiedschrift)|Vogue]]* Italien, 2012 in *i-D Magazine, Grey Magazine, Love Magazine, Dazed & Confuzed, 10 Magazine, Vision China, Topshop, Vogue Japan, Mixte, Achtung Magazine* un *Vogue China* un 2013 in dat *MFF Magazine*.

2011 weer ehr Bild op dat Titelbladd von dat *Tush*-Magazin.

Wesseloh is al för Marc Jacobs, Prada, Anna Sui, Balenciaga, Marni, Sonja Rykiel, Louis Vuitton, Chanel, Valentino, Viktor & Rolf, Loewe, Donna Karan, Lacoste, Giambattista Valli, Oscar de la Renta, Nina Ricci, Rochas, Blumarine, Anteprima, Armani Privé, Bouchra Jarrar, Elie Saab, Dior un veel annere op’n Loopsteg lopen. Se gellt opstunns (2013) as een von de wichtigsten düütschen Topmodels.

## Weblenken

* Antonia Wesseloh op models.com (engelsch)
* About Antonia op supermodels.nl (engelsch)

## Footnoten
Fleesterloh

**Fleesterloh** () is en Oort in de Gemeen Seevdaal in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Fleest mit bi.

## Geografie

An Fleesterloh langs flütt de Röhrenbeek, de in’n Süüdoosten in’n Karoxbosseler Möhlenbeek münnt. De wedder münnt in de Seev.

De Naveröörd sünd Mäkelfeld un Glüsen in’n Noordoosten, Glüser Loh in’n Oosten, Jehrden un Karoxbossel in’n Süüdoosten, Emmelndörp un Hittfeld in’n Süüdwesten un Fleest un Sinsdörp in’n Noordwesten.

## Historie

Fleesterloh is as Afbo von Fleest ut anleggt worrn.

### Verwaltungsgeschicht

Vör 1885 leeg Fleesterloh in de Vaagdie Höpen von’t Amt Horborg un na 1885 in’n Kreis Horborg, de 1932 denn Deel von’n hüdigen Landkreis Horborg worrn is.

De Oort is as Deel von de Gemeen Fleest an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen an de Gemeen Seevdaal kamen.

### Inwahnertall

### Religion

Fleesterloh is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Mauritius-Kark in Hittfeld. De Oort Fleest hett mit de Christuskark vondaag aver ok en egen Kark. Disse Kark is 1998/1999 boot worrn.

För de Kathoolschen is de St.-Ansgar-Kark in Hittfeld tostännig, de siet 2014 Deel von de Karkengemeen Goden Hirt in Winsen is. De Oort hett fröher to de Karkengemeen St. Petrus in Bookholt tohöört. Nadem 1964 de St.-Ansgar-Kark in Hittfeld trech worrn is, is Fleesterloh 1965 Deel von de nu egenstännige Karkengemeen Hittfeld worrn. 1969 is in de Karkengemeen Hittfeld tosätzlich de St.-Altfrid-Kark in Mäkelfeld boot worrn.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Fleesterloh liggt an de Kreisstraat 79, de in’n Süüdoosten över Karoxbossel na Host/Maschen löppt un in’n Noordwesten an de Landsstraat 213 ran. Dor liggt ok de Opfohrt 35 Fleest op de Autobahn 7. Na Glüsen un Mäkelfeld löppt de K&nbsp;34.

De nächste Bahnhoff is de Bahnhoff Hittfeld an de Bahnlien Hamborg–Bremen, de so bi een Kilometer von Fleesterloh af is.

### Scholen

De Grundschool Fleest liggt in Fleesterloh.

## Footnoten
Dackhaas

**Dackhaas** is eun spasshafitgen Iutdruck för eune Katte. Man kann auk eunen Handwerker betekn de nich in’r Lehre was.

Eun iutkuiten Katte sünner Kopp, Steert, Pauten un met aftrocken Fell kükt wal iut os de Liev van eunen Hasen oder eun Kaninken. Vanwegen dat Katten up de Däcker kladdert un hüppket nööm man seu denn Dackhasen.

Vör ollen de Armen, de eun korget Lieben fohren, eten in leigen Tieden jümmers wedder Kattenfleusk.
## Kük auk bi
*Kattenfleesch
*Böhnhaas

## Weblenken
* Katze und Mensch: Eine wechselvolle Beziehung
Apostoolsch Vikariat von Böver- un Neddersassen

Dat **Apostoolsche Vikariat von Böver- un Neddersassen** is an’n 6. April 1709 inricht worrn. Dor hebbt de Rebeden von de fröheren Bisdömer Minnen, Veern, Halverstidde, Meideborg, Havelberg, Brannenborg, Merseburg un Naumburg tohöört, de bet to de Tied to dat Apostoolsche Vikariat von’n Noorden höört harrn. 1743 sünd de Sassischen Arvlannen as neet Apostoolsch Vikariat von de Sassischen Arvlannen egenstännig worrn, dat 1921 an dat ne’e Bisdom Meißen kamen is. Dat Vikariat von Böver- un Neddersassen harr sien Seet in Hannover (St. Clemens) un is dorüm ok Apostoolsch Vikariat Hannover nöömt worrn. As dat Vikariat an’n 11. Februar 1780 oplööst worrn is, keem dat Rebeed, dat nableven is, wedder an dat Apostoolsche Vikariat von’n Noorden.

## Apostoolsche Vikare

* Agostino Steffani (1709–1723)
* Ludolf Wilhelm von Majus (1722–1723) (Provikar)
* Agostino Steffani (1726–1728)
* Johann Heinrich Naendorff (1728–1730)
* Leopold Heinrich Wilhelm von Schorror (1730–1745)
* Johann Wilhelm von Twickel (1745–1757)
* Volradus Christian Müller (1757–1759) (Provikar)
* Jodokus Joseph Walmer (1759–1760) (Provikar)
* Johann Theodor von Franken-Siersdorf (1760–1779)

## Weblenken

* Indrag op ''catholic-hierarchy.org'' to dat Vikariat (engelsch)
Hermann Emil Fischer

**Hermann Emil Fischer** (* 9. Oktober 1852 in Euskirchen; † 15. Juli 1919 in Berlin) gellt as Begrünner vun de klassisch orgaanschen Chemie un kreeg 1902 den Nobelpries för Chemie för bahnbreekend Arbeiten up dat Rebeet vun de Suckerchemie. De „Fischer-Projektschoon“ is en wichtig Hülpsmiddel bi dat Fastleggen vun rüümlich Molekül-Strukturen. He hett dat Phenylhydrazin opdeckt un hett dat Reagenz to dat Bestimmen vun  Ketonen un Aldehyden in Suckern bruukt. Buterdem hett he de Stereochemie vun de Suckermoleküle upkloort un hett de Zuckermoleküle synthetiseert. Fischer hett ok de Aminosüeren vun de Proteine ünnersöcht un lüttgere Peptide synthetiseert. He weer Paddmaker för de Synthese vun de Diethyl-Barbitursüer (Veronal<sup>®</sup>).

## Weblenken

* DNB-Katalog]
* WDR-Reportage to'n 105. Johrsdag vun de Inführen vun dat Barbiturat Veronal
* Emil-Fischer-Centrum vun de Friedrich-Alexander-Universität Erlangen-Nürnbarg
* Biografie Emil Fischer (PDF; 16,9&nbsp;MB)
* Vita Emil Fischer (HU Berlin)
Rosengoorn (Millm)

**Rosengoorn** () is en Hoff an’n Südermarren bi Millm (Südermarren 15, 27632 Millm) in de Gemeen Wuster Noordseeküst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

## Geografie

De Hoff liggt in dat Siedland von de Masch in Land Wusten. Dat Water ut dat Rebeed flütt över de Cappler Waterlöös af, de direkt an’n Süüdrand von’n Hoff langsgeiht.

De Hoff Rosengoorn is Deel von’n Südermarren. De Öörd ümto sünd de Noordermarren in’n Noorden, Millm mit Specken un Sorthum in’n Noordoosten, Kraansborg un Holsseln in’n Süüdoosten, Dorum un Knakenborg in’n Süüdwesten, Oberhusen in’n Westen un Grotenbüttel un Cappel in’n Noordwesten.

## Historie

Erich Friederich Adickes hett 1802 Dorothea Veronica Eibs freet, de den Hoff Heuhusen mit in de Eh brocht hett. 1803 hett he von sien Unkel Eibe Friedrich von Lehe en Hoff an’n Millmer Südermarren arvt. 1807 hett Adickes den Hoff Heuhusen intuuscht gegen Land an’n Südermarren. Dissen Hoff an’n Südermarren hett Adickes denn den Naam Rosengoorn geven, na en Floornaam.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1852 to dat Vaagdiegericht Land Wusten tohöört un denn to dat Amt Dorum. Na 1885 weer dat in’n Kreis Leh. 1932 is dat Deel von’n Landkreis Wersermünn worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.

An’n 1. Januar 2015 is de Gemeen Millm as Deel von de Samtgemeen Land Wusten mit de Gemeen Noordholt dör Fusion tohoopgahn un Rosengoorn billt nu en Deel von de Gemeen Wuster Noordseeküst.

### Inwahnertall

### Religion

Rosengoorn is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Pankratii-Kark in Millm.

För de Kathoolschen is de Twölv-Apostels-Kark in Olenwoold tostännig, de siet 2008 to de Karkengemeen St. Marien in Cuxhoben tohöört.

## Footnoten
Erich Friederich Adickes

**Erich Friederich Adickes** (* 24. Juli 1778 in Cappel; † 3. Juni 1838 in Hannover) weer en düütschen Hoffbesitter un Politiker.

Adickes is 1778 as Söhn von Regine Friedrica, borene von Lehe (29. Oktober 1750–16. Januar 1818), un Henning Friedrich Johann Adickes (23. November 1748–15. März 1807) in Cappel boren. He weer Landsvörsteiher un von 1819 bet to sien Dood 1838 Maat von de Stännversammlung von dat Königriek Hannover.

Adickes hett an’n 4. Juni 1802 in Spiek Dorothea Veronica Eibs (11. Mai 1783–21. November 1848) freet, de den Hoff Heuhusen mit in de Eh brocht hett. 1803 hett he von sien Unkel Eibe Friedrich von Lehe en Hoff an’n Millmer Südermarren arvt. 1807 hett Adickes den Hoff Heuhusen intuuscht gegen Land an’n Südermarren. Dissen Hoff an’n Südermarren hett Adickes denn den Naam Rosengoorn geven, na en Floornaam.

Adickes hett an’n 4. Juni 1802 in Dorum Dorothea Veronika Eibs (11. Mai 1783–21. November 1848) freet. De beiden harrn de Kinner Eibe Henning (* 3. Oktober 1802), Friederice Veronica (15. April 1804–1879), Erich Friedrich (3. Mai 1806–23. Januar 1835), Eibe Friedrich (4. Mai 1808–14. Mai 1808), Henning Friedrich (22. Mai 1809–1. September 1809), Ernst Friedrich (7. März 1811–26. Januar 1878), Eide Hinrich (21. Oltober 1813–19. Dezember 1836), Wilhelm Diedrich (6. Oktober 1817–14. Oktober 1896) un Julius Eduard (30. Juli 1822–20. Januar 1885).

## Footnoten
Botein

**Botein** (ut arabisch بطين|d=buṭain, lütt Buuk) is de Eegennaam vun den Steern δ Arietis (Delta Arietis). Botein hörrt de Spektralklass K2 an un hett en Helligkeit vun +4,4 mag. Botein is ca. 168 Lichtjohren vun de Eer weg (luut Hipparcos-Datenbank).

Botein kann as ekliptiknaher Steern vun den Maand un (mitünner) vun Planeten bedeckt wurrn. 

## Borns
Jehrden

**Jehrden** () is en Dörp in de Gemeen Seevdaal in’n Landkreis Horborg, Neddersassen.

## Geografie

Jehrden liggt an’n Karoxbosseler Möhlenbeek,in den bi Jehrden ok de Röhrenbeek münnt. In’n Süüdoosten flütt de Seev langs.

De Naveröörd sünd Glüser Loh in’n Noorden, Glüsen in’n Noordoosten, Maschen-Dörp in’n Oosten, Maschen-Heid in’n Süüdoosten, Karoxbossel un Hittfeld in’n Süüdwesten, Emmelndörp in’n Westen un Fleest mit Fleesterloh in’n Noordwesten.

## Historie

In’n Eersten Weltkrieg sünd twee Soldaten ut Jehrden fullen oder vermisst.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Hittfeld in’n Kanton Hittfeld höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to de Vaagdie Hittfeld in dat Amt Horborg tohöört un denn von 1852 bet 1859 to dat Amt Hittfeld. 1859 is dat wedder Deel von dat Amt Horborg worrn. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Horborg worrn.

De Gemeen Jehrden is 1928/1929 Deel von de Gemeen Glüsen worrn. Mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. Juli 1972 is Glüsen Deel von de Gemeen Seevdaal worrn. Jehrden höört sietdem polietsch to de Oortschop Glüsen binnen de Gemeen Seevdaal.

### Inwahnertall

### Religion

Jehrden is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Mauritius-Kark in Hittfeld.

För de Kathoolschen is de St.-Ansgar-Kark in Hittfeld tostännig, de siet 2014 Deel von de Karkengemeen Goden Hirt in Winsen is. De Oort hett fröher to de Karkengemeen St. Petrus in Bookholt tohöört. Nadem 1964 de St.-Ansgar-Kark in Hittfeld trech worrn is, is Jehrden 1965 Deel von de nu egenstännige Karkengemeen Hittfeld worrn. 1969 is in de Karkengemeen Hittfeld tosätzlich de St.-Altfrid-Kark in Mäkelfeld boot worrn.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut den Eersten Weltkrieg steiht in Hittfeld an de Kark.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Jehrden löppt de Kreisstraat 79, de in’n Noordwesten na Fleest un an de Landsstraat 213 geiht un in’n Süüdoosten na Maschen. In’n Süüdwesten löppt en lüttjere Straat över Karoxbossel na Hittfeld.

Jehrden liggt dicht bi dat Maschener Krüüz un Hoster Dreeeck, in dat sik de Autobahnen A&nbsp;1, A&nbsp;7 un A&nbsp;39 draapt. De Opfohrt 35 Fleest op de A&nbsp;7 liggt so dree Kilometer in’n Noordwesten von Jehrden an de L&nbsp;213, de Opfohrt 41 Hittfeld op de A&nbsp;1 dree Kilometer in’n Süüdwesten an de L&nbsp;213 un de Opfohrt 2 Maschen op de A&nbsp;39 dree Kilometer in’n Oosten an de K&nbsp;86/K&nbsp;10.

De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Hittfeld an de Bahnlien Hamborg–Bremen. De Bahnhoff Mäkelfeld an de Bahnlien Hannover–Hamborg liggt so bi fiev Kilometer in’n Noordoosten.

### Scholen

De Kinner ut Jehrden gaht na de Grundschool Fleest.

## Footnoten
Kelpgoos

De **Kelpgoos** oder **Tanggoos** (*Chloephaga hybrida*) is en Vagel, de to de Familie vun de Aantenvagels un dor to de Unnerfamilie vun de Halfgöse rekent warrt. Se fritt sunnerlich Kelp (brune Algen). Dor hett se ok ehren Naam vun her.

## Kennteken
De Ganners hefft en witt Fedderkleed, en swatten Snavel un geele Föte. De Seken dreegt en dunker Fedderkleed mit griese Striepen up’e Bost, en hellen Snavel un, just so, as de Seken, geele Föte. 

## Wie se sik vermehren doot
Kelpgöse leggt twee bit seven Eier in’t Johr in dat hoge Gras. Dat duert um un bi een Maand, denn kruupt de Jungen ut. 

## Wo se vörkaamt un wo se leven doot
Düsse Halfgöse leevt in de süüdlichen Gemarken vun Süüdamerika, in Patagonien, up de Falklandinseln un in Füerland. Se hoolt sik dor up in felsige Gegenden nich wiet af vun Water. 

## Unneraarden
Vun düsse Aart sünd twee verschedene Unneraarden bekannt:
**Chloephaga hybrida*: In’n Süden vun Chile un Argentinien.
**Chloephaga malvinarum*: Up de Falklandeilannen.
Graukoppgoos

De **Graukoppgoos** (*Chloephaga poliocephala*) is en Vagel ut de Familie vun de Aantenvagels. Dor warrt he to de Halfgöse rekent. De wetenschoppliche Naam vun düsse Aart is to'n eersten Mol nömmt wurrn in dat Johr 1857 vun Sclater.

## Kennteken
Düsse Vagel hett en griesen Kopp un en bruunroden Hals. De Uppersiete is bruun un de Unnersiet witt. An de Flanken hett he swatt-witte Striepen. 

## Wo de Graukoppgoos vörkamen deit
Düsse Aart kummt vör in'n Süden vun Süüdamerika, sunnerlich in Chile un Argentinien. Freten deit se Gras, Kruut un Sumpplanten. In'n Winter nehmt se ok Saat un Feldfrücht.

## Wie se sik vermehren deit
Dat Nest warrt in't hoge Gras inricht' un mit Feddern utstaffeert. Dor leggt se veer bit sess Eier rin un brott dor 30 Dage up, ehr dat de Lüttjen utkruupt.

## IUCN-Status
Up de Rode List vun den IUCN hett düsse Aart den Status *gor keen Sorgen*.

## Literatur
* **De grote dierenencyclopedie**, (1993) Zuidnederlandse Uitgeverij N.V., Aartselaar, België.  ISBN 90-243-5204-5.

## Weblenken
Rootkoppgoos

De **Rootkoppgoos** (*Chloephaga rubidiceps*) is en Vagel ut de Familie vun de Aantenvagels. Dor warrt se to de Halfgöse rekent. 

## Kennteken
De Deerter weert um un bi 45 bit 50 cm groot. De Vagel hett en bruunroden Kopp un en bruungraue Bost. Up de Flanken finnt sik regelmatige Dwarsstriepen.

## Wie se sik upföhren un vermehren doot
De Vagels swemmt man bloß hen un wenn mol.  Eenmol in’t Johr leggt se 4 bit 11 Eier in ehr Nest in’t hoge Gras. Buten de Brödeltied kaamt düsse Halfgöse faken in grote Kolonien tohopen, tosamen mit de Graukoppgoos (*[[Chloephaga poliocephala]]*).

## Wo se vörkamen un leven doot
De Rootkoppgoos leevt in’n Süden vun Süüdamerika. Se brott dor up de Graslänner vun Füerland, Chile un de Falklandeilannen. De meisten Vagels overwintert in’n Süden vun Argentinien, en Reeg vun jem treckt ok in’n Norden vun dat Land. De Rootkoppgöse vun de Falklandinseln treckt in’n Winter nich weg. 

## IUCN-Status
De Populatschoon vun düsse Halfgöse up de Falklandinseln blifft tämlich hooch, ofschoonst se in Konkurrenz staht to Schape un annere Grasfreters. Up den süüdamerikaanschen Fasten Wall weert se dorgegen jummers minner. Unner annern kummt dat vun den Patagoonschen Voss (*[[Lycalopex griseus]]*), de düsse Vagels jagen deit. Düsse Voss is in Füerland in de 1950er Johre inföhrt un utsett wurrn. He scholl de Kaninken, de dor ok inföhrt wurrn weern, unner Kuntroll holen. Liekers is de Status alltohopen bither, datt een sik keen Sorgen maken mutt.
Knick (Landkreis Horborg)

**Knick** () is en lütten Oort in de Gemeen Otter (Samtgemeen Töst) in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Otter mit bi.

## Geografie

De Oost hett ehren Born in’n Süüdwesten von Knick, in’n Süden flütt de Otterer Beek langs, de na de Wümm flütt un de Beken in’n Noorden un Oosten doot na de Eest fleten. Knick liggt dormit an de Waterscheed twüschen disse dree Strööm.

De Naveröörd sünd Glüsen in’n Noorden, Neddernhoff un Langeloh in’n Noordoosten, Hinkenbossel un Hökel in’n Oosten, Kamp mit Kamperlien in’n Süüoostden, Otter in’n Süden, Schillingsbossel in’n Süüdwesten un Wilst un Töst in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Töst in’n Kanton Töst höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to de Vaagdie Töst in dat Amt Horborg tohöört. 1852 is de Oort in dat Amt Mesborg wesselt. Dor is he bet 1859 bleven, denn is dor dat Amt Töst von worrn. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Horborg worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Knick is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannes-de-Döper-Kark in Töst.

För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Jesu-Kark in Töst tostännig, de siet 1. November 2014 to de Karkengemeen St. Petrus in Bookholt tohöört.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Knick löppt de Landsstraat 141, de in’n Noordwesten na Töst un Hullnst geiht un in’n Süüdoosten na Will an de Bundsstraat 3. De L&nbsp;141 krüüzt in Töst de B&nbsp;75, de in’n Noordoosten an Bookholt langs na Horborg geiht un in’n Süüdwesten na Scheeßl un Rodenborg. In’n Süden geiht von de L&141 de K&nbsp;41 af na Otter.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1. De Opfohrt 46 Heidenau un de Opfohrt 45 Hullnst doot all beid so twölv Kilometer in’n Noordwesten von Knick liggen.

De nächste Bahnhoff is so bi twee Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Töst an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

### Scholen

De Kinner ut Knick gaht na de Grundschool Otter op School. Na de Grundschool gaht de Kinner normalerwies in Töst na School, op de Hauptschool Töst, de Realschool Töst oder dat Gymnasium Töst.

## Footnoten
Kelp (Seealgen)

**Kelp** (ut de engelsche Spraak) sünd lange Seealgen, de to de Brunen Algen (*Phaeophyceae*) tohören doot. De wetenschoppliche Naam for düsse Ordnung mank de Bruunalgen is **Laminariales**. Dat gifft um un bi 30 verschedene Geslechter mank de Kelpen. Kelp wasst in Unnerwater-Wolden (Kelpwolden) in flacke Ozeane. Dat warrt annahmen, datt de Kelpen in dat Miozän upkamen sünd, vör um un bi 23 bit hen to 5 Mio. Johre Düsse Organismen bruukt Water mit veel Nährstoff dor in un wasst bloß bi Temperaturen vun twuschen 6 un 14 ° Celsius. Se sünd dor bekannt for, datt se bannig fix wassen doot. De Geslechter *[[Macrocystis]]* un *[[Nereocystis]]* wasst meist en halven Meter an een Dag un könnt tolest 30 bit 80 m lang weern.

In dat 19. Johrhunnert weer dat Woort „Kelp“ sunnerlich tohopenknütt mit Seealgen, de verbrennt wurrn sünd, um dor „Soda-Asch“ (besteiht to'n groten Deel ut Natriumcarbonat) ut to maken. To de Seealgen, de dor for bruukt wurrn sünd, hörden Aarden vun de Laminariales un ok vun de Fucales mit to. Dat Woort „Kelp“ is dortieds ok direktmang for de Asch bruukt wurrn, de bi dat Verbrennen denn rutkeem.

## Belege
Tsutomu Seki

**Tsutomu Seki** (japapansch 関 勉, *Seki Tsutomu*; * 3. November 1930 in Kōchi, Präfektur Kōchi, Japan) is en japaansch Amateurastronom. He is Baas vun de Geisei-Steernwacht in Geisei, un Liddmaat vun de Kometensektschoon vun de  Oriental Astronomical Association.

Seki is eegentlich utbildt Konzertgitarrist, hett sück aber in de Loop vun de Tiet immer mehr de Astronomie towendt, insbesünnere de Söök nah Kometen.

He hett bitlang 34 Kometen opdeckt, dorünner 1965 den bannig hellen Ikeya-Seki, de sogor över Dag mit bloot Oog sichtbor weer, as ok de nah hüm nömmt Kometen C/1961 T1 (Seki) un C/1967 C1 (Seki).

Wieter hett he 224 Asteroiden opdeckt, vun de he völ nah Öörd un Sehenswürdigkeiten vun de Präfektur Kōchi nömmt hett, as (2396) Kochi, (2571) Geisei oder (2582) Harimaya-Bashi.

De Asteroid (3426) Seki wurr nah hüm nömmt.

## Weblenken
* Websteed vun Tsutomu Seki (japaansch, engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Slachter

De **Slachter** oder **Slächter** is eun aulet Werf un betekent wen de beroopsmotig slachtet un dat Fleusk verarböjjet. Slachters maakt van dat Fleusk för Exempel Wösst, man auk annere Fleuskprodutke. Slachter abööjet in Slachterüjjen oder in Slachthöven.

## Historie

In’n Middelöller maak man in Noordduitskland eun Verscheel twisken de Mannsluie, de de Deerten slachten un de Mannluie, de dat Fleusk verarböjjen un verköffen. De Handwerkers, de öhre Upgove dat Slachten van’n Deerten was nööm man **Küter**. Os Lohn för öhre Arböjj kriegen seu dat Gleschinge un Indömels un boben up nau den Kopp van den Deerten. To dat Geschlinge seggt man up Platt auk *Küüt* un to’n Riuthalen seggt man dorümme auk *iutküten*. In veulen Städten in Plattduitskland gifft et Stroten, de nau wiesen dat dor öherdages mool de Küters arböjjen.(*Küterstraat* in Kiel, *Küterdoor* in Kiel, Lübeck, Stralsund, Rostock).

De Handwerkers de dat Fleusk verarböjjen un verköffen weern de **Knokenhauer** (*Knakenhauer*). In veulen Städten, to’n Bispill in Bremen oder Hannover gifft et Strotennaam os *Knakenhauergasse* und *Knokenhauerstrate*. In Hilmessen gifft dat sogor dat *[[Knokenhaueramtshuus]]*. 

## Borns

## Weblenken
*Duitsk Slächter-Verband e.V. (Deutscher Fleischer-Verband e.V.)
Slachter (Mehrdüdig Begreep)

**Slachter** oder **Schlachter** betekent

* Slachter, en Handwerksberoop.

**Schlachter** is de Familiennaam von

* August Schlachter (1901–1996), düütschen Architekt un SS-Föhrer,
* Elisabeth Baumann-Schlachter (1887–1941), Swiezer Schrieversche,
* Eugen Schlachter (* 1957), düütschen Politiker,
* Franz Eugen Schlachter (1859–1911), Swiezer Ooldphiloloog,
* Heinrich Schlachter (1817–1868), düütschen Koopmann un Parlamentarier,
* Monika Schlachter (* 1957), düütsche Rechtswetenschopperin,
* Moriz Schlachter (1852–1931), düütschen Bildhauer un Altarboer,
* Simon Schlachter (* 1992), düütschen Kock,
* Wolfgang Schlachter (1908–1999), düütschen Finnougrist.
Buntgöse

**Buntgöse** oder **Buntgosen** (wetenschopplichen Naam: *Tadorna*) heet en Geslecht mank de Echten Halfgöse. Halfgöse sünd se, vunwegen, datt se na Utsehn un Morphologie enerwegens twuschen Aanten un Göse staht. To de Buntgöse höört seven Aarden to, de sik nich groot verschelen doot. All Aarden leevt an de Waterkant un föhrt sik up, as Grunnelaanten in Gemarken mit flack Water, man ok as Göse up de Fennen dorachter, de Gras freten doot. Sunnerlich in de Brödeltied gellt de Buntgöse as beetsch un veniensch. De Göse drievt ehre Mannslüde denn dorto an, datt se gegen annere Vagels oder Gegenspelers gegenan gaht un de ut ehr Revier verdrievt. Een Aart, dat is de Hubenaant, is 1964 tolest sehn wurrn un wohrschienlich utstorven.

## Systematik
** Rostgoos, Tadorna ferruginea
**Paradiesgoos, Tadorna variegata
** Bargaant, Tadorna tadorna
** Graukopp-Kapgoos, Tadorna cana
** Austraalsche Buntgoos, Tadorna tadornoides
** Radjahgoos, Tadorna radjah
** Zopp-Buntgoos, Tadorna cristata

## Weblenken
Rostgoos

De **Rostgoos** (*Tadorna ferruginea*) is en orangebrune Halfgoos ut dat Geslecht vun de Buntgöse. De Vagel brott in den Noordosten vun Afrika, in Süüdoost-Europa, Zentralasien  un in'n Süüdwesten vun China. Overwintern deit he in Indien un Süüdoost-Asien. 

## Kennteken
De Rostgoos is 58 bit 70 cm lang un kann ehre Flunken 110 bit 135 cm wiet utspannen. Dor is düsse Buntgoos grötter mit, as en Aante, man lüttjer, as de meisten Göse. De Vagel sleiht na de Bargaante, de ok in Noorddüütschland vörkamen deit un in Würklichkeit keen Aant, man ok en Halfgoos is un ok to de Buntgöse tohören deit. In de Farv verscheelt sik Heken un Seken nich groot, man de Kopp vun dat Seken is en beten heller, mehr na Kaneel hen. De Ganner hett in'n Sommer todem en swatten Halsring. De Snavel is watt un de Föte sünd ok swatt. De Ogen sünd dunkerbruun.

## Wie sik de Rostgoos vermehren deit
De Rostgoos leggt 6 bit 16 Eier. De Jungen slaht na dat utwussene Seken, man faken hefft se en griesen Vörflunken un keen witten. 

## Wo se leven deit
Düsse Halfgoos brott in Steppen, an de Övers vun Meere, Solten Sümpe un Ströme, towielen ok wietaf vun Water up kahle Barge, wo se in Höhlen bröden doot. Dat Nest kann ok in holle Böme oder in de Planten an't Över bi dat Water boot weern. 

## IUCN-Status
De Tahl vun all Rostgöse in de Welt is 2006 up 170.000 bit 220.000 Vagels taxeert wurrn. Dat is nich bekannt, ob düsse Tahlen wasst oder achterut loopt. In Süüdoosteuropa besteiht en Gefohr for de Aart dör de Jagd. Bovenhen nehmt Bueree un Stadtbo de Vagels Land to'n Leven weg. Man dat Achterutlopen vun de Tahlen geiht langsam vor sik un de Vagel hett en groot Rebeed, wo he in leven deit, vundeswegen steiht de Rostgoos unner den Status „gor keen Gefohr“ up de Rode List vun den IUCN.

## Weblenken

## Belege
Kininvie (Brenneree)

**Kininvie** is en Whisky-Brenneree in Dufftown, Moray. Se höört William Grant & Sons, de in disse Destille Malt-Whisky to’n Versnieden mit de huusegenen Blended Whiskys herstellen deit.

## Historie
De Brenneree Kininvie höört to de jüngsten Destillen vun Schottland. Se hett den Bedrief an’n 4. Juli 1990 opnahmen. De Brenneree is op dat Grundstück vun de Balvenie-Brenneree boet worrn un besteiht ut blots een Brennhuus mit en moderne reeknerkontrolleerte Destillatschoonsanlaag. De annern Vörgäng vun de Produkschoon warrt vun de Balvenie-Brenneree mit övernahmen, so as dat Meeschen.. Üm de Nafraag aftodecken löpt de Bedrief ahn Ünnerbreken.

Meist de hele Whisky warrt för de Blended Whiskys vun William Grant & Sons bruukt. 2010 weer Kinvie dicht maakt, as de Ailsa Bay vun den Kunzern ehr Produkschoon opnahmen hett. 2012 is Kininvie aver wedder in Bedrief gahn.

## Produkschoon
De Brenneree steiht in dat schottische Whiskyrebeet Speyside un kriggt ehr Water för de Produkschoon ut de Conval Hills. Brennt warrt in dree *wash stills* un söss *spirit stills*. Bit hüüt sünd ut de Destille blots twee Single-Malt-Whiskys rutbröcht worrn. De eerste is en lütte Utgaav mit den Naam *Hazelwood 105*, de tweete heet *Hazelwood Reserve*. De gröttste Deel vun den produzeerten Whisky ut de Kininvie-Brenneree geiht aver in de Produkschoon vun Blended Whiskys, vör allen vun den *Clan MacGregor*, de sik dör en hogen Andeel an Grain-Whisky uttekent. Siet 2005 gifft dat vun William Grant & Sons ok en Blended-Malt-Whisky ünner den Naam *Monkey Shoulder*, de ut de Single Malts vun de Grant-Destillen Kininvie, Balvenie un Glenfiddich versneden warrt.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Borns