Alain Aspect

**Alain Aspect** (* 15. Juni 1947 in Agen) is en franzöösch Physiker, de sien Hööftarbeitsrebeet de Quantenoptik is. In dat Johr 2022 wurr hüm de Nobelpries för Physik gemeensam mit John Francis Clauser un Anton Zeilinger tospraken. He kreeg den speziell för sien Experimente to de Bellsche Unglieken, de in de Quantenmechanik besehrt is, nich aber in en Theorie vun verborgenen Variablen. Clauser harr de Besehren vun de Bellschen Unglieken nahwiest, dat bleev aber en Schlupplock, dat Alain Aspect sluuten kunn. Dormit weer he ok en Pionier vun de Experimente mit verschränkten Photonen un insgesamt vun de  Quanteninformatschonswetenschap.

## Leven
Alain Aspect studeer af 1965 an de *École Normale Supérieure de Cachan* (hüüd École normale supérieure Paris-Saclay) mit de Agrégation in Physik 1969 un an de Universität Paris mit dat Lizenziat in Physik 1967 un dat Diplom (DEA) in Optik 1968 an de *École supérieure d'optique* (SupOptique, hüüd Institut d’Optique Graduate School) an de Universität in Orsay (hüüd Universität Paris-Süd). 1969 wurr he Assistenzperfesser (*Professeur Agrégé*) an de Universität Paris-Süd. 1971 hett he den eersten Deel vun sien Promotschon (Thèse du 3eme cycle) bi Serge Lowenthal an dat Institut d'Optique Théorique et Appliquée (Supoptique) afsolveert. Dornah lehr he in’n Rahmen vun en Uttuusch för 3 Johren 1971 bit 1974 in Yaoundé in Kamerun. 1974 bis 1985 weer he Dozent (maître-assistant) an de École Normale Supérieure de Cachan. 1983 hett he sien Doktertitel (Doctorat d`Etat, tweet Deel vun dat dormalige franzöösch  Promotschonssystem) an de Universität Paris-Süd mit sien Arbeiten to de experimentellen Överprüfen vun dat EPR-Gedankenexperiment maakt. 1985 bit 1992 weer he an dat Collège de France bi Claude Cohen-Tannoudji un dor stellvertreedend Leiter vun dat Labor. Sien Experimente hett he faken an dat Laboratoire Kastler Brossel vun de École normale supérieure dörführt. To glieker Tiet weer he Maître de conférences an de École polytechnique in Paris. 1992 wurr he Forschungsdirekter vun dat CNRS in de *classe exceptionelle* an dat Forschungslaboratorium *Charles Fabry* vun dat *Institut d'Optique* in Orsay, dat gemeensam van’n CNRS un de Universität Paris-Süd bedreeven wurrd. Buterdem weer he 1992 bit 1994 stellvertredend Direkter vun de École supérieure d'optique (SupOptique) un af 1994 o Perfesser an de École polytechnique in Paris. Dor hett he de Grupp för Atomoptik leit.

Um 1980 hett Aspect gemeensam mit Jean Dalibard un Gérard Roger an en experimentellen Överprüfen vun den EPR-Effekt arbeit. De Diskussion dorto wurr vun John Stewart Bell scharper maakt up de Fraag vun de experimentellen Gültigkeit vun de Bellsche Unglieken. De wurrn dör Theorien vun de verborgen Variablen erfüllt, in de Quantenmechanik aber besehrt. Theorien vun verborgen Variablen wurrn ünner annern vun Louis de Broglie und David Joseph Bohm upstellt, um doch noch en Vereenbarkeit vun Quantenmechanik un klassischer Physik to recken. En Experiment vun John Francis Clauser harr in de 1970er Johren de Besehren vun de Bellschen Unglieken nahwiest, dat bleev aber en Schlupplock. Aspect kunn in en Experiment 1982 mit verschränkten Photonen dat Schlupplock sluuten. Dorto hett he dorvör sörgt, dat de Meeten an dat verschränkt Paar eerst dörführt wurrn, as dat Paar de Born all verlaaten harr.

Anfangs hett he sück mit kohärenter Optik (1969 bit 1971) befaat, van 1974 bit 1985 mit Anwennen vun de Quantenoptik to dat Testen vun de Grundlagen vun de Quantenmechanik. Later hett he an [Laserkühlung vun neutral Atome forscht (etwa van 1985 bit 1992, ünner sien Chef Cohen-Tannoudji, de ok up dit Rebeet forschen dee un speziell dorför den Nobepries kreeg) un an [Bose-Einstein-Kondensaten, ultrakolt Atomen un Atomoptik (af 1992).

## Utteknungen un Liddmaatschapen
* 1983: Prix Servant
* 1985: Commonwealth Award for Science and Invention
* 1991: Loeb Lecture
* 1999: Gay-Lussac-Humboldt-Preis un Max Born Award der Optical Society of America
* 2002: Fellow vun de Optical Society of America
* 2005: Médaille d’or du CNRS
* 2005: Fellow vun de American Physical Society (APS)
* 2006: Ehrendokter vun de École Polytechnique un de Universität Montreal
* 2008: Liddmaat vun de National Academy of Sciences (Foreign Associate)
* 2008: Ehrendokter vun de Heriot-Watt University un de Australian National University
* 2009: Korrespondeerend Liddmaat vun de Öösterrieksch Akademie vun de Wetenschapen
* 2009: Ordentlich Liddmaat vun de Academia Europaea
* 2009: European Physical Society Quantum Electronics Prize
* 2010: Wolf-Pries un ERC Advanced Grant
* 2011: Ehrendokter vun dat Technion
* 2011: Médaille grand vermeil de la Ville de Paris
* 2012: Herbert-Walther-Pries
* 2012: Albert-Einstein-Medaille
* 2013: Frederic Ives Medal
* 2013: Balzan-Pries
* 2014: Offizier vun de Ehrenlegion
* 2015: Utwärtig Liddmaat vun de Royal Society
* 2019: Nah hüm wurr de Asteroid Alainaspect nöömt
* 2022: Nobelpries för Physik

He is siet 1995 korrespondeerend un siet 2002 vullständig Liddmaat vun de Académie des sciences. He is siet 2000 Liddmaat vun de Académie des technologies un siet 2006 in’n franzööschen Raat för Wetenschap un Technologie (Haut conseil de la science et de la technologie).

## Schriften (Utwahl)
* A. Aspect: *Proposed experiment to test separable hidden-variable theories*, Physics Letters A, Band 54, 1975, S. 117–118
* A. Aspect: *Proposed experiment to test nonseparability of quantum mechanics*, Physical Review D, Band 14, 1976, S. 1944–1951
* A. Aspect, Philippe Grangier, G. Roger: *Experimental Realization of Einstein-Podolsky-Rosen-Bohm Gedankenexperiment: A New Violation of Bell's Inequalities*, Physical Review Letters, Band 49, 1982, S. 91–94, 
* A. Aspect, Jean Dalibard, G. Roger: *Experimental Test of Bell's Inequalities Using Time-Varying Analyzers*, Physical Review Letters, Band 49, 1982, S. 1804–1807 
* A. Aspect: *Einstein et les révolutions quantiques*, CNRS Edition, ISBN 978-2-271-12539-2
* Gilbert Grynberg, Alain Aspect, Claude Fabre: *Introduction to quantum optics : from the semi-classical approach to quantized light*, Cambridge University Press, 2010, ISBN 978-0-511-78972-4

## Weblinks

* DNB-Katalog
* Indrag bi WorldCat
* Alain Aspect Internationale Stiftung Preis Balzan
* Idrag bi de Academia Europaea mit CV

## Enkeld Nahwiesen un Footnoten