open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Frauke Ludowig

**Frauke Ludowig** (* 10. Januar 1964 in Wunstorp) is en düütsche Moderatorsche in Radio un Feernsehn. 

Frauke Ludowig arbeit bi dat Feernsehn för den Senner RTL. Se wesselt sik u. a. mit ehren Kollegen Leonard Diepenbrock af bi dat Modereern vun de Sendung *Exklusiv- Das Starmagazin*. Wat dor verhannelt warrt, steiht faken ok in de Regenbogenpress to lesen. Vun 2004 af an hett se ok jährlich den *Domino Day* modereert. Af un an weer se ok bi dat Lifestyle-Magazin *Life- Die Lust zu Leben* mit bi. Düt Programm is normolerwies bloß in de Summertiet to sehn. Ok Berichten över Hochtieden ut königliche Familien, Gräffnissen un allerhand Spektakel mit VIP-Lüde höört bi RTL to ehre Upgaven. 

Ehr dat se na dat TV gahn is, hett se bi radio ffn un RIAS 2 dör de Fröhsendungen dörföhrt. 

An'n 3. Mai 2003 hett se den Creativ Director Kai Roeffen (*1961) heiraat. Mit em hett se de beiden Döchter Nele un Nika. 

## Utteknungen
* 2000: Goldene Feder in de Kategorie *TV-Magazin*

## Weblinks
*Offiziell Homepage
*Frauke Ludowig wird das Gesicht von HOFF.
Hervormde Kerk

**Hervormde Kerk** betekent

* Nederlandse Hervormde Kerk, en vörmolige reformeerte Karken in de Nedderlannen, de 2004 upgahn is in de Protestantse Kerk in Nederland,
* Hersteld Hervormde Kerk, de 2004 nee grünnt wurrn is vun vörmols Nederlands-Hervormde Gemeenden, de nich mitmaken wollen bi de Fusion vun Karken.
1122

## Wat passeert is
* 23. September: Mit dat Konkordat vun Mainz kümmt de Investiturstriet to en Enne
* De Georgiers nehmt de Stadt Tiflis in. Tiflis höör bit dorhen de Seldschuken to. König David IV. leggt korte Tiet later siene Residenz vun Kutaissi na Tiflis. 
* Kaiser Johannes II. Komnenos vun dat Riek vun Byzanz sleiht de Petschenegen in de Slacht bi Beroe. De Petschenegen weern över de Donau röverkamen, man vun nu af an is dat mit jem ehre Unafhängigkeit to Enne. 

## Boren
* Frerich Barbarossa, Hartog vun Swaben, röömsch-düütschen König un later Kaiser vun dat Riek, en vun de Anföhrers vun den drüdden Krüüztog († 1190) 

## Storven
*
1123

## Wat passeert is
* To'n eersten Mol is in en Urkunn de Naam vun Westerstäe to lesen

## Boren
*

## Storven
* Øystein I., König vun Norwegen (* um 1088 rüm)
1126

## Wat passeert is
* 

## Boren
* Averroës, spaansch-araabschen Philosoph, Dokter un Mystiker († 1198)

## Storven
*
1130

## Wat passeert is
* 

## Boren
* 18. Oktober: Zhu Xi, chinesisch Philosoph  († 1200)
* Balduin III., König vun Jerusalem, Regent in dat Förstendom Antiochia un in de Graafschop Tripolis († 1162)

## Storven
*
Deneschka

**Deneschka** (деньга/*denga*), ok *Denuschka*, is en russch’ Münt ut Kopper, de bit ruch weg 1849 prägt wurr. *Deneschka* is de Ökelnaam vun de *lüttje Form*  (Diminutiv) vun *Denga*, en ½ Kopeken-Münt.
Neer

**Neer** betekent

* Neer, Organ to’n Utscheeden vun Stoffwesselprodukten in’n Lief,
* Neer, Oort in de Gemeen Leudal, Limborg, Nedderlannen,
* Neer, Stroom in Limborg, Nedderlannen, de in de Maas münnt,
* Roggel en Neer, fröhere Gemeen in Limborg, Nedderlannen.

**Neer** is de Familiennaam von

* Aert van der Neer (1603/1604–1677), nedderlandschen Maler,
,
* Eglon van der Neer (1634–1703), düütschen Maler.

Kiek ok bi: Nehr, Ner, Nier.
1813

## Wat passeert is
* 16. - 19. Oktober: In de Völkerslacht bi Leipzig slaht de Öösterrieker, Preußen, Russen un Sweden de franzööschen Truppen vun Napoléon Bonaparte
* 26. Oktober: Miliztruppen ut dat britsche Kanada slaht in de Slacht an’n Chateauguay River en US-Armee, de acht mol so groot is un dwingt ehr dorto, Kanada to verlaten

## Boren
* 6. Januar: Paulus Melchers, düütsch Kardinal († 1895)
* 5. Februar: Leonhard Rausch, düütsch Maler un Koppersteker († 1895)
* 22. Mai: Richard Wagner, düütsch Komponist, Dramatiker, Philosoph, Dichter, Schriever, Theaterregisseur un Dirigent († 1883)
* 21. August: Hendrika Amelia Ackerlin-Gregoor, nedderlannsch Översetterin († 1886)
* 19. September: Christian Heinrich Friedrich Peters, düütsch-amerikaansch Astronom († 1890)
* 10. Oktober: Giuseppe Verdi, italieensch Komponist († 1901)
* 3. November: Ludwig Haach, düütsch Maler, Tekner un Koppersteker († 1842)

## Storven
* 22. Juni: Anton Graff, düütsch Portraitmaler (* 1736)
* 24. September: André-Ernest-Modeste Grétry, belgisch-franzöösch Komponist (* 1741)
1125

## Wat passeert is
* 11. Juni: In de Slacht vun Azaz slaht Krüüzfohrers ut Tripolis un Edessa de Seldschuken ut Aleppo
* Ak Sunkur warrt Sultan vun Aleppo
* 30. August: Lothar III., Hartog vun Sassen, warrt in Mainz to'n düütschen König wählt
* 15. September: In Aken warrt Lothar III. vun Arzbischop Frerich I. vun Köln to'n König kröönt
* De Striet twuschen Lothar III. un dat Huus Staufen fangt an

## Boren
*

## Storven
* 24. Januar: David IV., König vun Georgien (* 1073)
* 23. Mai: Hinrich V., veerte un leste König ut dat Huus vun de Saliers (* 1086) in Utrecht
* Wladimir Wsewolodowitsch Monomach, Grootförst vun Kiew (* 1053)
* Edgar Ætheling, Throonkannedat vun de Angelsassen (* um 1051)
1127

## Wat passeert is
* Balduin II. vun Jerusalem un Bohemund II. vun Antiochia belagert Damaskus. Man se schafft dat nich, de Stadt in to nehmen

## Boren
*

## Storven
*
1132

## Wat passeert is
* 

## Boren
* 

## Storven
* Joscelin I., Graaf von Edessa, he harr bi den Krüüztog vun 1101 mitmaakt 
* Mstislaw I., Grootförst vun de Kiewer Rus (* 1076)
1137

## Wat passeert is
* 

## Boren
* Saladin, Sultan un Stammvadder vun dat Huus vun de Ayyubiden († 1193)

## Storven
*
1139

## Wat passeert is
* Atabeg Zengi vun Mossul versöcht, Damaskus in to nehmen, man he schafft dat nich.

## Boren
* 

## Storven
*
1140

## Wat passeert is
* De Synood vun Sens verordeelt de Lehr vun den Theologen Petrus Abaelardus

## Boren
* 

## Storven
*
1820

## Wat passeert is

* 8. April: De Buer Yorgos Kentrotas find up de Ägäis-Insel Milos bi de Söök nah Bomaterial de Venus von Milo.
* Maine warrt 23. Bundsstaat vun de USA

## Boren
* 11. Februar: Feodor Kelling, neeseelandsch Politiker († 1909)
* 5. Mai: Peter Taugwalder, Swiezer Bargstieger un Bargführer († 1888)
* 16. September: Alwine Wuthenow, plattdüütsch Schrieverin († 1908)
* 21. November: Enno Wilhelm Hektor, düütsch un plattdüütsch Schriever († 1874)

### Boren ahn bekannt Datum
* Lone Wolf, Hööftling vun de Kiowa († 1879)

## Storven
* 9. August: Diederich Christian Arnold von Zesterfleth, düütsch Jurist (* 1750)
1131

## Wat passeert is
* Fulko V. vun Anjou un Melisende weert König un Königin vun Jerusalem.
 

## Boren
* 

## Storven
*
Synood

En **Synood** (ooltgreeksch σύνοδος (sýnodos) = Tohopenkamen, gemeensaam Weg) is de Naam för en Versammeln vun Afordenten vun de Kark. Tomeist sünd dor grote Versammeln mit meent, wo dat wat to besluten gifft. Bi de Röömsch-kathoolsche Kark is för *Synood* de Naam *Konzil* begäng. Dat is översett in de Latiensche Spraak. En Afordenten, de mitsnacken un ok mit afstimmen draff, de heet *Synodalen*. Hüdigendags geevt sik allerhand Landskarken vun de Evangeelsche Kark jem ehre Gesetten in Synoden. Ok de EKD kümmt in en Synode tohopen.
Königriek Jerusalem

Dat **Königriek Jerusalem** weer en vun de Staten vun de Krüüzfohrers in Outremer (Palästina). Düt Königriek hett dat vun 1099 bit 1291 geven. As dat an'n gröttsten weer, höör dor dat hüdige Israel to (man sunner den Negev), dorto en lüttjen Striepen up güntsiet vun'n Jordan na dat Rode Meer hen un de Süden vun den Libanon mit Beirut. Sien eersten Herrscher is an'n 22. Juli 1099 Gottfreed vun Bouillon wurrn. He wull nich *König* heten un schall sik den Titel *[[Advocatus Sancti Sepulchri]]* (*Afkaat vun dat Hillige Graff*) toleggt hebben. Man Bewiesen gifft dat dor nich för. Klor is, dat he *Princeps* nömmt wurrn is. De erste König vun düt Königriek Jerusalem is in dat Johr 1100 Balduin I. wurrn.
Düütsche rode Koh

De **düütsche rode Koh** is ene Rass vun Kei, de besünners an de russ’sche Stepp anpasst is.

As de plautdietschen Mennoniten na Süüdrussland (hüdige Ukraine, besünners Molotschna) kemen, geev dat dor blot ukrainsche Steppenrinner, de man kuum Melk geven hebbt. Dör Krüzen vun dat Veeh mit Kei ut Holsteen un Oostfreesland hebbt de Mennoniten de Melkleistung gewaltig steigert. Bet 1860 harr sik en ganz egen Raas rutbillt. Dör Inkrüzen vun noch annere Kei hebbt sik twee Ünnersoorten rutbillt, de westliche Odessa-Slag un de ööstlichetaurische Schag. Mit Dat ukrainsche Herdbook vun 1923 is de Naam düütsche rode Koh, denn ok offiziell in Bruuk kamen. Na 1945 keem disse Utdruck in de Herdböker vun de Sowjetunion nich mehr vör, denn de Influss vun de düütschen Siedlers in Russland schull rünnerspeelt warrn. Liekers kummt en groten Deel vun de Kei in de Länner vun de ole Sowjetunion noch hüüd vun de düütsche rode Koh af.
1142

## Wat passeert is
* Hinrich de Lööw warrt Hartog vun Sassen
* Mellifont Abbey warrt grünnt.

## Boren

* 20. März: Malcolm IV., König von Schottland († 1165)

## Storven

* 21. April: Petrus Abaelardus, franzööschen Philosoof, Scholastiker un Schriever (* 1079)
1145

## Wat passeert is
* 15. Februar: *Bernardus Paganelli* wurrd to'n Paapst wählt un gifft sück den Naam Eugen III.
* 1. Dezember: Paapst Eugen III. röppt in siene Bull *Quantum praedecessores* up to'n tweten Krüüztog. 

## Boren
* 

## Storven
* 15. Februar: Lucius II., Paapst
1147

## Wat passeert is
* Ünner den Indruck vun Bernhard vun Clairveaux geiht dat mit den tweten Krüüztog los.

## Boren
* 

## Storven
*
1149

## Wat passeert is
* Bernhard vun Clairvaux fangt mit sien wichtigst Wark *De consideratione* an (bit 1152).

## Boren
* 

## Storven
*
Outremer

**Outremer** (vun franzöösch *outre mer* = guntsiet vun de See) is de Naam för de ganzen Staten vun de Krüüzfohrers, de na den 1. Krüüztog an de Levante grünt wurrn sünd. Dat Königriek Jerusalem warrt dor besunners to tellt.
1144

## Wat passeert is
* 11. März: Gerardus Caccianemici de l'Orso wurrd to'n Paapst wählt un hett den Paapstnaam Lucius II.. 
* Atabeg Zengi vun Mossul nümmt mit siene Seldschuken de Graafschop Edessa in. Dat is en vun de Krüüzfohrers ehre Staten.

## Boren
* 

## Storven
*
Organ

**Organ** (vun ) betekent

* Organ, wat in de Biologie un Anatomie en funkschonelle Eenheit in’n Lief is,
* dat Organ, dat in de Ümgangsspraak för de minschlich Stimm steiht,
* dat Organ, dat as offiziell Steed för en Organisatschoon steiht un tomeist en Daagblatt oder Tietschrift is,
* Organ, dat in de Rechtswetenschop en Gremium oder Person dorstellt, dör de en juristische Person hannelt,
* Organ, as en staatlich Institutschoon,
* Organ, Gemeen in dat Département Hautes-Pyrénées, Frankriek.
Dieter Eilts

**Dieter Eilts** (* 13. Dezember 1964 in Upgant-Schott) is en ehmalge düütsch Footballspeler un hüdige Trainer. 

## Spelerkarriere
De Oostfrees Eilts gellt as Paradebispeel vun en düütsch *Footballarbeiter* in’t defensiv Middelfeld. Sien Football-Loopbahn fung an bi den SV Hage, bevör he bi Werder Bremen anhüert hatt.  Van 1985 bit 2002 hett he 390 Bundsligaspelen för de Bremers absolveert un dorbi 7 Doren schaaten. 1988 und 1993 wurr he mit de Vereen düütsch Meester un de DFB-Pokal hebbt se in de Johren 1991, 1994 un 1999 wunnen. Dorto keem noch 1992 de Sieg bi de Europapokal vun de Pokalwinner.  

### Düütsch Natschonalmannschap
Siet 1993 hörr Dieter Eilts to de düütsch Natschonalmannschap und kunn dormit ok 1996 Europameester wurrn. All tosommen hett he bit 1997 31 Länderspelen maakt.

## Trainerkarriere
Van 1. Juli 2003 bet 2004 weer Eilts Trainer vun de düütsch U19-Natschonalmannschap un van 2004 bet 2008 vun de U21-Natschonalmannschap. Siet 21. November 2008 weer he Trainer vun Hansa Rostock, is aber an' 6. März 2009 weer entlaaten wurrn, nahdem he kien Spood harr.

## Erfolge
* Düütsch Meester vun de Saison 1987/88 und 1992/93
* DFB-Pokalwinner 1991, 1994, 1999
* Europapokal der Pokalwinner 1991/92
* Europameester 1996

## Weblenken
* Dieter Eilts bi Fußballdaten.de (hoochdüütsch)
Tabell

En **Tabell** helpt, Daten oder Texten so to wiesen, dat se licht to verstahn sünd. Dorto warrt se in de Form vun en Gadder opschreven. 

## Opbo
En Tabell is so opboot:
* Jedeen Fack vun dat Gadder is en **Feld**. 
* De Feller, de waagrecht blangenanner liggt, sünd en **Reeg**
* De Feller, de ünnereinanner staht, sünd en **Striep**
* Faken warrt de eerste Reeg oder de eerste Striep dorto bruukt, en Överschrift för de Daten in disse Reeg/Striep to wiesen. Denn is dat en **Koppreeg** oder en **Koppstriep**

### En eenfache Tabell as Bispill
Dit is en Bispill för en Tabell mit dree Striepen un söss Regen. De Koppreeg warrt dorbi nich mittellt, wiedat dor keen Daten, man bloots de Överschrift binnen steiht.

**Öller:**

## Annere Bispelen
En Tabell kann aver ok kumplizierter ween. Kiek to’n Bispeel op dat Periodensystem. Dor warrt nich alle Feller bruukt, wieldat nich överall cheemsche Elementen staht. In de eerste Reeg gifft dat man bloots twee. Un twee Ünnerlisten sünd buten in en separate Tabell opföhrt. Aver de grundleggen Struktur is jümmers noch en Tabell.

## Belege
1153

## Wat passeert is
* 12. Juli: Konrad von Suburra wurrd to'n Paapst wählt un gifft sück de Naam Anastasius IV..
* 19. August: Ünner König Balduin III. nehmt de Truppen vun dat Königriek Jerusalem de Fatimiden ehre Stadt Askalon in.

## Boren
* 

## Storven
* 8. Juli: Paapst Eugen III. (* weet man nich)
1156

## Wat passeert is
* 17. Juni: Frerich I. Barbarossa heiraat in Würzburg siene tweete Fro Beatrix vun Burgund.

## Boren
* 

## Storven
*
Frauenarzt (Rapper)

**Frauenarzt** (an un for sik **Vincenco de Marcos**; * 18. Oktober 1978) is de Künstlernaam vun en Underground Rapper ut Berlin-Tempelhof. He is ok bekannt unner de Ökelnaams „DJ Kologe“, „MC Digital F“, „Arzt“, „Gyniko“ un „Günther“. Düsse Naams hefft meist wat to doon mit dat Woort „Gynäkologe“, wat ja de mediziensche Naam för Froondokter is. He is bekannt as en Vertreder vun den Miami Bass mit (hooch-)düütsche Texten. Veel vun siene Tracks klingt na 80er-Johren-Electro- Musik mit dröge TR-808-Beats. Bi siene Uptreed is he baven alle Maten unnerwegens up de Böhn. Tomeist sünd dor ok Deerns mit bi, de wenig anhefft un danzen doot. Faken tritt he up tohopen mit Mr. Long un DJ Manny Marc. 

An'n 19. Juni 2007 is to'n eersten Mol en Videoclip vun Frauenarzt in de Hip-Hop-Sendung *MTV Urban* wiest wurrn. Dat Video to den Song *Brennt den Club ab* weer an'n sülbigen Dag ok in de Musiksendung *[[Total Request Live]]* to sehn. Dor köönt de Tokiekers Clips wählen, de se unbedingt ankieken wüllt. Dat Video is glieks Platz 1 bi *TRL Most Wanted* wurrn. Dat Leed kümmt vun dat Album *Dr. Sex*. 

## Weblinks

* Frauenarzt bi Twitter
1163

## Wat passeert is
* De Zisterziensers ehr Klooster in Loccum warrt grünnt
* Dat geiht los mit den Bo vun de Kathedraal vun Notre-Dame de Paris

## Boren
* 

## Storven
*
1164

## Wat passeert is
* Dat Arzbisdom Uppsala in Sweden warrt grünnt

## Boren
* 28. Dezember: Rokujō, 79. japaansch Kaiser († 1176)

## Storven
*
1166

## Wat passeert is
* 17. Mai: Willem II. warrt König vun Sizilien
* Hinrich de Lööw stellt in Bruunswiek dat Löwenbild up

## Boren
* 

## Storven
*
1167

## Wat passeert is
* De Dänen sett vunwegen de Mission en Bischop in Eestland in

## Boren
* 

## Storven
* Karl VII., König vun Sweden
1157

## Wat passeert is
* 11. Juni: Albrecht de Boor nümmt endgüllig de Borg Brannenborg in un grünnt nu de Mark Brannenborg

## Boren
* 

## Storven
*
1160

## Wat passeert is
* Hinrich de Lööw leggt dat Bisdom Ollnborg in Holsteen na Lübeck
* um 1160 rüm: Hinrich de Lööw grüünt dat Bisdom Swerin

## Boren
* 11. Mai: Al-Sakkaki, araabsch Grammatiker un Rhetoriker
* 12. Mai: Ibn al-Athīr, moslemsch Historiker

## Storven
*
1169

## Wat passeert is
* Frerich Barbarossa kriggt dat hen, dat sien Söhn Hinrich to'n König kröönt warrt
*

## Boren
* 

## Storven
*
1171

## Wat passeert is
* Na den Dood vun den lesten Kalifen vun de Fatimiden regeert Saladin nu ganz alleen över Ägypten

## Boren
*

## Storven
*
1175

## Wat passeert is
* 6. Oktober: In den Verdrag vun Windsor deelt de engelsche König Hinrich II. un Hoochkönig Roderick O´Connor Irland unner sik up.

## Boren
*

## Storven
*
1176

## Wat passeert is
* 17. September: De Rum-Seldschuken winnt över de Byzantiners in de Slacht vun Myriokephalon

## Boren
*

## Storven
* 23. August: Rokujō, 79. japaansch Kaiser (* 1164)
1177

## Wat passeert is
* 25. November: In de Slacht vun Montgisard winnt en lüttjet Heer vun de Krüüzfohrers unner König Balduin IV. vun dat Königriek Jerusalem över de 30.000 Mann vun de Ayyubiden unner Saladin. Dat is de gröttste Sieg vun de Krüüzfohrers överhaupt. 

## Boren
*

## Storven
*
1181

## Wat passeert is
* 1. September: Ubaldo Allucingoli wurrd Paapst Lucius III. (bit 1185)

## Boren
*

## Storven
* 30. Januar: Takakura, 80. Kaiser vun Japan (* 1161)
* 30. August: Alexander III., Paapst (* 1100 oder 1195)
1182

## Wat passeert is
* De Krüüzfahrer ut dat Königriek Jerusalem un de Byzantinsche Riek kregen Striet
* Hartog Gottfried III. vun Brabant blivt dood; sien Söhn Hinrich I. (Brabant) övernimmt dat Hartogdom.  

## Boren
* 6. Dezember: Hinrich V. , röömsch-düütschen König un later Kaiser († 1237)  
* Philipp I. vun Namur, franzöösch Adeligen († 1212)  

## Storven
* 10. Januar: Robert I., franzöösch Adeligen (* 1123)  
* 19. Februar: Gottfried III., Hartog vun Brabant (* üm 1140)  
* September: Manuel I. Komnenos, byzantinschen Kaiser (* 1118)
1184

## Wat passeert is
* 15. Juni: Slacht bi Fimreite. König Sverre winnt gegen König Magnus un regeert nu alleen in Norwegen 
* Eerstmalige Erwähnung vun Gütersloh in en Urkunn vun den Bischop vun Ossenbrügge. 

## Boren
*

## Storven
*
1188

## Wat passeert is
* Saladin belagert vergeevs de Johanniter ehre Borg Krak de Chevaliers

## Boren
*

## Storven
*
1192

## Wat passeert is
* 2. September: Richard Löwenhart slutt en Wapenstillstand över dree Johr mit Saladin. Dor is de Drüdde Krüüztog mit to Enne.
* 21. Dezember: Leopold V. vun Öösterriek nimmt Richard Löwenhart bi Wien fangen un verlangt en Lösegeld. 

## Boren
*

## Storven
*
1180

## Wat passeert is
* Philipp II. warrt König vun Frankriek

## Boren
* üm 1180 rüm: Eike vun Repgow, Schriever vun den Sassenspegel († na 1233)
* üm 1180 rüm: Christian vun Preußen, eerste Bischop vun Preußen († 1245)

## Storven
*
1196

## Wat passeert is

### Dat eerste Maal in’n Oorkunnen

* Fockbeek in Sleswig-Holsteen steit as *Fokabikre* in de Guldholm-Oorkunn.

## Storven
* 8. April: Knut I., König vun Sweden (* üm 1160 rüm)
1197

## Wat passeert is
* Amalrich von Lusignan warrt König vun Jerusalem.
* En Brand leggt meist de ganze Stadt Mönster in Westfalen in'n Dutt.
* Koosfeld kriggt de Stadtrechte.

## Boren
*

## Storven
*
1198

## Wat passeert is
* 
## Boren
*

## Storven
*11. Dezember: Averroës, spaansch-araabschen Philosoph, Dokter un Mystiker (* 1126)
1199

## Wat passeert is
* Johann sunner Land warrt König vun England an Steed vun sien doden Broder Richard.
## Boren
*

## Storven
* 6. April: Richard I. Löwenhart, König vun England, en Anföhrer vun'n 3. Krüüztog (* 1157)
Schock

**Schock** betekent

* Schock, akute Ünnerversorgen vun de levenswichtigen Organen mit Blood,
* in Volksmund de faken panische Reakschoon op en gresig, verschrecken Beleevnis, wat in de psychiatrischen Utdruckswies an ehsten ’n akute Belastenreakschoon is,
* in de Physik un sünners de Astronomie en gaue, sik foortbewegen Ännern vun Tostandgrötten, tomeist vun en Gas, kiek bi Stöötbülg un Verdichtenstööt,
* en Mengdeneenheit: een Schock sünd fief Dutz, also sösstig Stück,
* Schock, in de Volksweertschop en vun buten tüügte Ännern vun Grötten,
* en olle Münteenheit: 1 Schock (Bo) = 60 olle Groschen = 20 ne’e Groschen,
* Schock, düütsche Rockmusikgrupp,
* *[[Schock (Film)|Schock]]*, eersten Deel vun en Horror/Science-Fiction-Film-Dreedeler,
* Schock, Industriebedrief för Kökenspölen un Kunststoffprofilen.

**Schock** is de Familiennaam von

* Aaron Schock (* 1981), US-amerikaanschen Politiker,
* Axel Schock (* 1965), düütsch Schriever un Journalist,
* Barbara Schock (* 1955/1956), US-amerikaansche Speelbaasfro,
* Barbara Schock-Werner (* 1947), Kölner Doombomeestersche,
* Dieter Schock (1940–2011), düütschen Footballspeler,
* Eberhard Schock (* 1939), düütsch Mathematiker,
* Eduard Schock (* 1959), öösterrieksch Politiker (FPÖ),
* Friedrich Schock (* 1930), düütschen Politiker,
* Gerd-Volker Schock (* 1950), düütschen Footballspeler un -trainer,
* Hans-Werner Schock (* 1946), düütschen Physiker,
* Ralph Schock (* 1952), düütschen Schriever,
* Rolf Schock (1933–1986), US-amerikaanschen Philosoof,
* Ron Schock (* 1943), kanaadschen Ieshockeyspeler,
* Rudolf Schock (1915–1986), düütsch Tenor,
* Siege Schock (* 1954), düütschen Maler un Künstler,
* Walter Schock (1920–2005), düütsch Motorsportler.

Kiek ok bi: Schocken, Schoock, Shock.
1209

## Wat passeert is
* 4. Oktober: Otto IV. warrt to'n Kaiser vun dat Hillige Röömsche Riek kröönt
* De hüdige Stadt Greiz düükt eerstmals in en Oorkunn up.

## Boren
*

## Storven
*
1210

## Wat passeert is
* 18. Oktober: Paapst Innozenz II. exkommunizeert Kaiser Otto IV. vun dat Hillige Röömsche Riek. De Kaiser weer al vörher in'n Karkenbann

## Boren
*

## Storven
*
1214

## Wat passeert is
* Builefeld kriggt vun de Ravensberger Graf Hermann IV. de Stadtrechte tospraken.

## Boren
* 25. April: Ludwig IX. („de Hillige“), König vun Frankriek († 1270)

## Storven
*
1206

## Wat passeert is
* To'n eersten Mol steiht de Naam vun Dresden in en Urkunn to lesen

## Boren
*

## Storven
*
1202

## Wat passeert is
* Waldemar II., König vun Däänmark bit 1241, nümmt Norwegen, Loonborg un de Pommerellen in
* Haakon III. Sverresson warrt König vun Norwegen

## Boren
*

## Storven
*
1228

## Wat passeert is
* Winter: Elisabeth von Thüringen trett in den geistlichen Stand.

## Boren
*

## Storven
*
1212

## Wat passeert is
* 16. Juli: Bi Las Navas de Tolosa (Andalusien, Spanien) winnt de Truppen vun de dree vereenten Königrieken Kastilien, Aragón un León ünner König Alfons VIII. gegen de Almohaden unner Muhammad an-Nasir. Dat is en vun de wichtigsten Slachten in de „Reconquista“ vun Spanien.

## Boren
*

## Storven
*
1218

## Wat passeert is
* De Naam vun Worpsweed steiht to’n eersten Mol in en Urkunn to lesen

## Boren
*

## Storven
*
Mila Kunis

**Milena „Mila“ Markowna Kunis** (Ukrainsch: Мілена „Міла“ Марківна Куніс, eng. transk. *Milena „Mila“ Markivna Kunis*, Russisch: Милена „Мила“ Марковна Кунис, eng. transk. *Milena „Mila“ Markovna Kunis*; * 14. August 1983 in Kiew, Ukraine) is en US-amerikaansche Schauspelerin.

## Ehr Rullen (Utwahl)

## Weblenken
Tom Felton

**Thomas Andrew Felton** (* 22. September 1987 in Kensington, London) is en britschen Schauspeler. Bekannt is vör allen dör sien Rull as *Draco Malfoy* in de Harry-Potter-Verfilmen.

## Leven
Tom Felton is de jüngste vun veer Bröder. Al mit acht Johren hett Felton vör de Kamera stahn. He harr sik in en Utschrieven gegen 400 annere dörsett un dormit de Mööglichkeit wunnen, in en Warffilm en Rull to spelen. Dormit künn he wietermaken un speel ok af un an in Feernsehregen mit. Bekannt worrn is he 1997 in de Rull as Peagreen Clock in den Kinofilm *The Borrowers*. Twee Johr later hett he Louis Leonowens speelt an de Siet vun Jody Foster in den Film *Anna and the King*. Mit sien Rull as Draco Malfoy in de Harry-Potter-Filmen is Felton opletzt internatschonal bekannt worrn.tiffanyperezericnbiundrcomuifoyhetrry[poerry

luiasjunmeeurytomfeitondaineirubciffretiffanyperezdneydeuyuiecstiffanyperez

myfrenbsstffanypererezucrasn/sosoebobyysormenerntfutner/stiytnerigaymessugestxeu

tiffanypereez

Felton is ok en talenteerten Singer. In de School weer he Liddmaat in veer verscheden Choren.

## Filmografie (Utwahl)

## Filmpriesen
Wunnen hett Tom Felton noch keen Filmpries, man he weer al tweemol för den *[[Young Artist Award]]* nomineert, eenmol mit dat Ensemble vun *Harry Potter and the Sorcerer’s Stone* un ok as Best Nevendorsteller in den glieken Film.

## Weblenken

* Offizielle Websteed (eng.)
Hanna Zetterberg

**Hanna Rebecca Zetterberg Struwe** (* 15. Februar 1973 in Skarpnäck) is en sweedsche Politikerin vun de Vänsterpartiet un fröheren Kinnerfilmstar.

## Leven
Hanna Zetterberg hett in’t Öller vun ölven Johr de Hööft- un Titelrull in den Kinnerfilm *[[Ronja Rövardotter (Film)|Ronja Rövardotter]]* (dt.: *Ronja Räubertochter*) speelt, en Verfilmen vun dat glieknöömte Book vun Astrid Lindgren. Dat is ok ehr eenzige Rull bleven.

Zetterberg hett sik mit de Politik befaat un is mit 21 Johren in den sweedschen Rieksdag wählt worrn, woneem se vun 1994 bit 1998 as Afordente för de Vänsterpartiet arbeidt hett. Vundaag arbeidt se in de Kommunikatschoonsberaden.

Na ehr Hochtiet 2001 mit den Feernsehmoderater un Journalist Filip Struwe harr se den Dubbelnaam Zetterberg Struwe annahmen. Se hebbt tosamen twee Kinner. De Eh is 2011 aver wedder scheedt worrn.

## Borns


## Weblenken

*Zetterberg Websteed
1222

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* Bokelt kriggt de Stadtrechten tospraken vun den Bischop vun Mönster

### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
*

## Storven
*
1226

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* In'n Juni kriggt Lübeck as eerste düütsche Stadt de Rieksfreeheit un dat Müntrecht

### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
*

## Storven
*
Aadler

De **Aadlers** sünd en Grupp vun grote Griepvagels. Et gifft Kaiseraadler, Schellaadler, Steppenaadler un Slangenaadler. Düsse leven in Europa un in Asien.
De Kaffernaadler leevt in Afrika. De Keilsteertaadler leevt in Australien.
Aadler gifft et op all Kontinenten. De gröttsten Aadler sünd de Steinaadler un de Seeaadler. Beid Arten leven ok in Europa. Dat Seken is grötter as dat Männeken. Steinaadler hebben 'n Flünkenspannweite vun twee Meter. Seeaadler benschen Fische un Watervogel. Int Winter freten se ok lütte Tiere oder Aas.

## Aadler Rekorde
### De gröttste Aadler
De Harstaadler in Nieseeland harr 'n Flünkenspannweite vun bet to dree Meter. He starv for ümbi 700 Johrn ut.

### Grotter Horst
In Amerika fuind man den gröttsten Aadlerhorst: He weer dree Meter breed un söss Meter deep. Wie 'n Born.

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Literatur
* Theodor Mebs, Daniel Schmidt: *Die Greifvögel Europas, Nordafrikas und Vorderasiens.* Franckh-Kosmos, Stuttgart 2006, ISBN 3-440-09585-1.
1223

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 31. Mai: De Mongolen griept to'n eersten Mol Europa an. Slacht an de Kalka in de Ukraine.

* Geismar kriggt in dit Johr de Stadtrechte.

### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
*

## Storven
*
1231

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* De Düütsche Orden geiht över de Wiessel un grünnt Thorn *(Toruń)*. In Kulm *(Chełmno)* warrt en Borg för den Orden boot. Nu geiht dat los mit dat Ünnerkriegen vun de Pruzzen (bit 1283).

 
### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
*

## Storven
*
1232

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 
### Kunst, Kultur un Bowark
* Dat Klooster vun de Zisterzienserschen in Lelendal bi Bremen warrt grünnt

## Boren
*

## Storven
*
1233

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 
### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
*

## Storven
* na 1233: Eike vun Repgow, Schriever vun den Sassenspegel (* üm 1180 rüm)
1238

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* De Stadt Revel kümmt wedder an den König vun Däänmark un blifft nu bit 1346 däänsch. 

### Kunst, Kultur un Bowark
* De Naam vun Reinbek bi Hamborg steiht dat eerste Mol in en Urkunn to lesen

## Boren
* Hartog Waldemar III. vun Sleswig († 1257)

## Storven
*
1240

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 6. Dezember: De Mongolen nehmt Kiew in un maakt dat to Dutt
### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
*

## Storven
*
1242

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* Kiel kriggt de Stadtrechten
* Armenien warrt vun de Mongolen innahmen

### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
*

## Storven
*
1245

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 

### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
*

## Storven
* 4. Dezember: Christian vun Preußen, eerste Bischop vun Preußen (* üm 1180) rüm)
1248

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 4. Januar: Niegenbrannenborg warrt grünnt
* De König vun Däänmark gifft dat Lüübsche Stadtrecht an Revel

### Kunst, Kultur un Bowark
* 
## Boren
*

## Storven
*
1249

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* De Düütsche Orden kriggt de Pruzzen unner. Na den Eersten Pruzzenupstand warrt de Freden vun Christborg slaten

### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
* 9. Juli: Kameyama, 90. Kaiser von Japan († 1305)

## Storven
*
Dörgeloh

**Dörgeloh** betekent

* Dörgeloh, Oort in de Gemeen Affinghusen in’n Landkreis Deefholt, Neddersassen,
* Dörgeloh, Oort in de Gemeen Varrel in’n Landkreis Deefholt, Neddersassen.
1254

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 
### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
* 15. September: Marco Polo, Hannelsmann, Schriever un Updecker ut Venedig († 1324)
* Florens V., Graaf vun Holland, († 1296)

## Storven
1256

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* De Mongolen marscheert in Mesopotamien in. Dat Land verleert binnen korte Tiet de meisten Inwahners (vun 25 Mio. up bi 1,5 Mio.). Dat liggt besunners dor an, dat de Mongolen de 4.000 Johre olen Watersystemen in'n Dutt maakt

### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren

## Storven
Heinz Starke

**Heinz Starke** (* 27. Februar 1911 in Schweidnitz / Schlesien; † 31. Januar 2001 in Bonn) weer en düütsch Politiker vun de FDP un laterhenn vun de CSU. Van 1961 bit 1962 weer he Bundsminister för Finanzen. 

## Utbilden un Berop
Nah sien Abitur 1931 hett Starke en Juristeree-Studium afsolveert, dat he 1935 mit dat eerste un 1940 mit dat tweete juristische Staatsexamen afslooten hett. 1935 hett he sien Doktertitel vun de Universität Jena kregen. Van 1940 bit 1945 weer he Suldat in den Tweeten Weltkrieg.

Nah Kriegsennen weer he van 1946 bit 1949 bi de Wertschapsverwalten vun de britsche Besatzungszoon un bi de Verwalten för Wertschap in Minden, Frankfort an’n Main un in Bonn tätig. Van 1948 bit 1949 weer he hier Grundsatzreferent för wertschaftspolitisch Fragen bi Ludwig Erhard.

Van 1950 bit 1961 weer Starke Hööftgeschäftsföhrer bi de Industrie- un Hannelskammer Böverfranken in Bayreuth.

## Partei
Van 1953 bit 1970 weer he Lidmaat vun de FDP. Van 1962 bit 1970 weer he Lidmaat in de FDP-Bundsvöstand un van 1964 bit 1970 ok in de FDP-Landsvörstand in Bayern. An’ 9. Oktober 1970 hett he de FDP verlaten un is nah de CSU röverwesselt. 

## Afordneter
Van 1953 bit 1980 weer Starke Lidmaat vun den Düütschen Bundsdag. Hier weer he van 1965 bit to’n 17. Januar 1967 stellvertredend Vörsitter vun de FDP-Bundsdagsfraktschoon. An 9. Oktober 1970 is he ut Protest tegen de Politik vun de sozialliberale Koalitschon to de  CDU/CSU-Bundestagsfraktschoon över. 

## Apenlich Ämter
Nah der Bundsdagswahl 1961 wurr he an 14. November 1961 Bundsminister för Finanzen. Nah de Spiegel-Affäre is he an 19. November 1962 tosommen mit de anner FDP-Ministers torüchtreden.
Letmete

**Letmete** is ’n Dorpen dat to Iserlaun hört.
Letmete is ’n kathoolsch Dorpen. Et hett 25.000 Inwahners. De Moderspraak weer Plattdüütsch, man nu is Hochdüütsch de Höfspraak.

Et gifft ’n Band, de ut Letmete kamt. Disse heet Luxuslärm.

## Kerken un Moscheen
In Letmete gifft et ’n katoolsch Kark, ’n evangeelsch Kark, ’n apostoolsch Kark un ’n Moschee.

## Grönanlagen

In Letmete gifft et twee Parks.
Den Volksgaarn en den Park vun 'n Huus Letmete.
Butendeem gifft et ook veel Woold.

## Billung
Et gifft ’n Gymnasium, ’n Realschool, ’n Höfschool, ’n Sünnerschool, ’n Olenpleegschool, ’n Sükpleegschool, een Landwertschaffschool, een Musikschool und een Volkshoogschool.

## Seenswürdigkeeten
Letmete hett veer Museums. Een Oostdüütsches Museum, een Heimootmuseum, een Hiale un een Hialenmuseum.

## Fiern
"Kilian-Kirmes" (Sömmer)
"Brückenfest" (Harvst)
"Weihnachtsmarkt" (Winter)

## Verkeer
Na Letmete kann man met de Tog oder met de Auto führn.
Et gifft twee Bahnhoffs (Letmathe Dechenhöhle un Iserlohn-Letmathe)

## Keesblatt
In Letmete wordt de Iserlohn Kreisanzeiger gelesen.

## Persoonligkeeten

* Edmund Arens (* 1953), kathoolsch Teolooge 
* Uta Hohn (* 1960), düütsch Geographin
* Horst Westkämper (* 1936), düütsch Politiker (CDU)
* Dagmar Freitag (* 1953), düütsch Politikerin un MdB (SPD)

*
1259

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 9. Januar: Kameyama wurrd de 90. Kaiser vun Japan.

### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren

## Storven
* Christoph I., König vun Däänmark (* 1219)
1260

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* Bremen warrt to'n eersten Mol Liddmaat vun de Hanse (bit 1285)

### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren

## Storven
Marius Manolache (Schachspeler)

**Marius Manolache** (* 22. April 1973 in Galaţi) is en rumäänsch Schachspeler. 

Siet 2007 drocht he den Titel Grootmeester un hett to Tiet en ELO-Tall vun 2544 (Stand: Januar 2011). Dormit liggt he up Platz 7 vun de aktuell rumäänsch Ranglist. 

Bi de rumäänsch Meesterschap 2006 hett he den darten Platz beleggt.

## Weblenken
*Manolache up Chessgames.com
*FIDE-Koort
1261

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 25. Juli: Ünner jem ehren König Michael VIII. nehmt Truppen ut Byzanz de vörmolige Hööftstadt Konstantinopel wedder in. Düsse Stadt weer 1204 bi den 4. Krüüztog vun christliche Krüüzfohrers ut Europa innahmen wurrn. De Byzantiners maakt dor en Enne mit dat Latiensche Kaiserriek mit un stellt dat Byzantiensche Riek wedder her.

### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
* 9. Oktober: Dionysius, König von Portugal (* 1325)

## Storven
1262

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* Straßborg maakt sik unafhängig vun´n Bischop un warrt Free Rieksstadt

### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren

## Storven
1265

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* Bi de Reconquista in Spanien nümmt Jakob I. vun Aragon de Mauren endgüllig de Städer Murcia un Alicante weg

### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren

* Dante Alighieri, italieensch Schriever bekannt för „“ († 1321)

## Storven
1266

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 
### Kunst, Kultur un Bowark
* Thomas vun Aquin fangt mit de Summa Theologica an un schrifft dor bit 1273 an. Düt Wark is dat wichtigste Wark vun de Theologie in de Tiet vun de Scholastik

## Boren

## Storven
1267

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* Hugo III. warrt König vun Zypern
### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren

## Storven
* Hugo II., König vun Zypern (* 1253)
1268

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 29. Oktober: Konradin vun Hohenstaufen warrt na en unrechten Prozess up den Marktplatz vun Neapel henricht. Den Befehl dor to hett Karl vun Anjou geven. Mit em geiht dat Kaiserhuus vun de Staufers to Enne. 
* De Mameluken ünner Baibars I. nehmt Antiochia in.

### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren

## Storven
1269

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 
### Kunst, Kultur un Bowark
* Mit den Bo vun Blair Castle in Schottland geiht dat los

## Boren

## Storven
1270

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* Bremen kriggt dat „Hamborger Recht“. To'n eersten Mol steiht in en Urkunn to lesen, dat düsse Stadt Stadtrechten hett
### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren

## Storven
* 25. August: Ludwig IX. („de Hillige“), König vun Frankriek (* 1214)
1264

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* De pommersche Stadt Anklam warrt to'n eersten Mol in en Urkunn nömmt

### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren

## Storven
1263

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 
### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren

## Storven
* 14. November, Alexander Newski, russischen Natschonalheld (* um 1220 rüm)
1271

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 6. Juni: Kitzbühel kriggt dat Stadtrecht verleeht.
* Marco Polo maakt sik mit Vadder un Ohm up en Reis na Zentralasien (bit 1275)

### Kunst, Kultur un Bowark
*

## Boren
* Hinrich II., König vun Jerusalem un Zypern († 1324)

## Storven
1272

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 19. August: Eduard I., Ökelnaam *Longshanks*, öllsten Söhn vun Hinrich III., warrt König vun England (bit 1307). 

### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
*
## Storven
*
1273

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* Dinslaken kriggt de Stadtrechte.

### Kunst, Kultur un Bowark
*

## Boren
* David VIII., König vun Georgien († 1311)

## Storven
* Balduin II., Kaiser vun dat Latiensche Kaiserriek (* 1217)
1274

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 6. März: Kameyama wurrd as Kaiser vun Japan afsett.
* 20. November: In de Slacht vun Bun’ei slaht de Samurai de Mongolen unner Kublai Khan, de to'n eersten Mol versöökt, in Japan in to marscheern.

### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
*
## Storven
* 18. Februar: Jakob Erlandsen, Bischop in Lund (* in’n 13.&nbsp;Jhd.)
* 7. März: Thomas vun Aquin, Philosoph un Theoloog, later hillig spraken (* üm 1225)
1276

## Wat passeert is
* 21. Januar: Pierre de Tarentaise wurrd to'n Paapst wählt un gifft sück de Naam Innozenz V.
In den Brokmerbreev ut dat Johr 1276 warrt dat Dörp Aurechove nöömt

### Politik un Sellschop
* 
### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
* 29. September: Christoph II., König vun Däänmark († 2. August 1332)

## Storven
* 22. Juni: Innozenz V., Paapst (* 1225)
1278

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 
### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
*
## Storven
* Niccolò Pisano, italieenschen Bildhauer un Architekt (* um 1205 rüm)
Doom (Mehrdüdig Begreep)

**Doom** betekent

* Doom, grote Kark, woneem tomeist en Bischop sien Seet hett,
* Doom, Volksfest in Hamborg, wat vun de frögere Doomkark sien Namen hett,
* Doom, besünnere Form vun Vulkanbargen,
* *[[Doom (Reeknerspeel)|Doom]]*, en Computerspeel,
* *[[Doom (Film)|Doom]]*, Film to dat Computerspeel,
* kort för Doom Metal, en Musikstil,
* Doom, Band ut England,
* Doom, Band ut Japan.

**Doom** is de Familiennaam von

* Alexander Doom (* 1997), belgischen Lichtathlet,
* Omar Doom (* 1976), US-amerikaanschen Schauspeler un Musiker.
Pegel

**Pegel** (oolt Woort för Liekstreek) betekent

* Pegel, Maat för’n Waterstand in Strööm, Seen oder an de Küst,
* Betogspegel, in de Toontechnik en fastleggten Weert to’n Kalibreeren,
* Pegel, in de Akustik un de Narichtentechnik en logarithmisch Proportschoon vun en phsikaalsch Grött to een Betogsgrött in de glieken Eenheit,
* Pegel, Proportschoon vun en Stoff in en Mischen,
* Logikpegel, Tostand vun en Signal in de Digitaltechnik.

**Pegel** is de Familiennaam von

* Christian Pegel (* 1974), düütschen Politiker,
* Konrad Pegel (1487–1567), düütschen Theoloog,
* Magnus Pegel (1547–1619), düütschen Dokter un Mathematiker,
* Walter Pegel (1899–1963), düütschen Pädagoog un Schriever.
1281

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 
### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
* Orhan I., Sultan vun dat Osmaansche Riek un Grünner vun de Janitscharen (†1359)
* (oder 1282): Ludwig de Bayer, Kaiser vun dat Hillige Röömsche Riek un Hartog vun Bayern († 1347)

## Storven
*
1284

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 
### Kunst, Kultur un Bowark
* Hamborg geiht vunwegen en Brand ganz in Dutt

## Boren
* 25. April: Eduard II., vun 1307 af an König vun England († 1327)

## Storven
*
1287

## Wat passeert is
* 13. Dezember: Luciafloot vun de Noordsee mit völ Dooden

### Politik un Sellschop
* De Naam vun Drochters steiht to'n eersten Mol in en Urkunn to lesen

### Kunst, Kultur un Bowark
*

## Boren
*

## Storven
*
1288

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 22. Februar: Girolamo Masci d’Ascoli wurrd Paapst un gifft sück de Naam Nikolaus IV..

### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
* Karl I., König vun Ungarn († 1342)

## Storven
*
Sehstedt

**Sehstedt** betekent

* Sehstedt, Gemeen in’n Kreis Rendsborg-Eckernföör, Sleswig-Holsteen,
* Sehstedt, Oort in de Gemeen Ja in’n Landkreis Wersermasch, Neddersassen.

**Sehstedt** is de Familiennaam von

* Christian Thomesen von Sehstedt, däänschen Admiraal.
1290

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 19. Mai: Freedenssluss vun Senlis, in de Karl vun Valois up all sien Anspröök up Aragon affsehn hett.
* 18. Juli: All Jöden (bi 4.000 Minschen) weert unner König Eduard I. ut England verdreven.

### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
*

## Storven
*
1291

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 18. Mai: De christliche Stadt Akkon warrt vun de Moslimen belagert un innahmen. Dor gaht de Krüüztöög mit to Enne. De Templerorden leggt sien Seet nun na Zypern un de Düütsche Orden sien Hoochmeester geiht na Venedig
* bit August: De Sultan Chalil vun de Mamelucken nümmt de lesten Krüüzfohrer-Borgen Tyros, Sidon, Haifa, Tartus un Beirut in un jaagt de lesten Krüüzfohrers ut Palästina un Syrien weg.

### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
*

## Storven
*
1293

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 
### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
* 17. November: Philipp V. *de Lange*, Söhn vun Philipp IV. un Broer vun Ludwig X., König vun Frankriek vun 1317 af an(† 1322)
* Jan van Ruysbroek, sel., fläämischen Theologen († 1381)
* Philipp VI., König vun Frankriek († 1350)
* Beatrix vun Kastilien, Königin vun Portugal un Prinzessin vun Kastilien († 1359)

## Storven
*
1296

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* König Eduard I. vun England kriggt 1296/97 eerst Mol för en Tiet lang Schottland ünner

### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
*

## Storven
*
1297

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 
### Kunst, Kultur un Bowark
* Dat geiht los mit den Bo vun den Pallazzo Pubblico in Siena

## Boren
*

## Storven
*
1298

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 21. Juli: De engelsche König Eduard I. sleiht in de Slacht bi Falkirk de Schotten ünner jem ehren Anföhrer William Wallace

### Kunst, Kultur un Bowark
* 

## Boren
*

## Storven
*
Johanniter

**Johanniter** betekent

* den vörmoligen Orden vun de Johanniters in dat Middelöller,
* den evangeelschen Johanniterorden,
* den kathoolschen Malteserorden,
* de Johanniter-Unfall-Hölp,
* den Johanniter Orde in Nederland,
* den Venerable Order of St. John,
* den Johanniterorden i Sverige,
* Johanniter, en witte Wiendruuv.
Johanniterorden

De **Johanniterorden** (de ganze Naam heet **Balley Brannenborg vun den Ridderorden Sankt Johannis vun dat Spital to Jerusalem, nömmt Johanniterorden**) is vun dat Johr 1538 af an en protestantsche Ordensgemeen. Se geiht torüch up den christlichen Ridderorden vun de Johanniters oder ok Hospitaliters, de in de Tiet vun de Krüüztöög in dat Johr 1099 grünnt wurrn is. Düsse Orden hett siene Wuddeln in dat *Hospital to'n Hilligen Johannes*, dat al en Reeg vun Johren vördem vun italieensche Kooplüde in Jerusalem grünnt wurrn weer. He is de öllste Ridderorden, den dat hüdigendags noch geven deit. 

In de Tiet vun de Reformatschoon hett he sik upspleten in den evangeelschen Twieg, wat de hüdige Johanniterorden is un en kathoolschen Twieg, de hüdigendags den Naam Malteserorden dregen deit. 

Dat Woort „Balley“ in den vullstännigen Naam geiht torüch up de vörmolige Ballei (Provinz) Brannenborg vun düssen Orden. Hüüttodaag heet bedutt dat ok de böverste Eenheit vun den ganzen Orden. 

Deel vun den Johanniterorden sünd de Johanniter-Unfall-Hölp, de in allerhand Länner arbeiden deit (1,4 Mio. Liddmaten in Düütschland), de Johanniter-Hölpsgemeenschoppen, de Johanniter-Süstern un en Reeg vun Krankenhüser un Pleeghüser. De Orden heet sien Seet in Potsdam. Över de ganze Welt hen gifft dat 18 Kommenden (Vereenigungen) mit 3.900 Ridders. De hüdige Baas is de „Herrenmeester“ Oskar Prinz von Preußen. He föhrt den Orden vun 1999 af an. 

De Johanniterorden un siene düütschen Gruppen maakt en Deel ut vun de Evangeelschen Karken in Düütschland (EKD). So is dat in den Schutzbreef vun den dormoligen EKD-Vörsitter, Bischop Theophil Wurm an'n 2. Mai 1947 afmaakt wurrn.
Bataver

De **Bataver** (latiensch *Batavi*, old aber ok *Batavier*) weern en Volksstamm vun de Germanen. Sie hebbt sück nah Striedereen vun de Chatten trennt un sück denn um etwa 50 v. Chr., an de Rhienmünnen, in de röömsch Provinz Belgica ansiedelt. In dat Johr 12 v. Chr. wurrn se vun de Römer ünner Drusus ünnerworfen un gelln van dor of an as trüe Bundsgenossen, mit en Utnahm: de Bataverupstand ünner Iulius Civilis in dat Johr 69 n.&nbsp;Chr. In disse Tosommenhang gelung dat de Germanen eerstmals en röömsch Legionslager, dat Castra Vetera bi Xanten to erobern. Eerst nah de Upstand van 69/70 n. Chr. erfolg de Inrichtung vun en *civitas Batavorum*, welker in de Nahfolge vun dat *oppidum Batavodurum* siet Trajan de röömsch Militärstüttpunkt *[[Ulpia Noviomagus Batavorum]]*, dat hüdige Nimwegen, weer. In dat 4. Johrhunnert gungen de intüschen romaniseert Bataver in de Franken up.

De Bataver weern as good Rieder un Schwemmer bekannt un hebbt sück dör Moot un Düchtigkeit uttekent. Se stellten en Deel vun de kaiserlich Leibwache in Rom. 

*Batavia* is en fröhere latiensch Naam för de hüdige Nedderlannen. Die Nedderländer sülvst hebbt de hüdige Hööftstadt vun Indonesien, Jakarta, to hör Kolonialtiet toeerst ok *Batavia* nömmt.

De an dat „natt Deel“ vun de räätsche Limes in dat 1. Johrhunnert statschoneert Bataver-Cohorte gellt hüüd as Naamsgeeverin för de Stadt Passau.

## Weblenken

* De Bataverupstand
Fritz Godow

**Fritz Godow** (* 25. Juli 1851 in Kortenhagen; † 6. August 1932 in Stettin) weer en plattdüütschen Schriever.

Godow is 1851 in Kortenhagen in Pommern as Söhn vun en Buurn boren. He güng op de Präparandenanstalt in Lebbin un denn vun 1869 bet 1871 op dat Lehrerseminar in Cammin. Denn hett he as Schoolmeester an de Doomschool in Cammin arbeidt un as Middelschoollehrer in Stettin. 

Godow hett twee Böker mit Vertellsels in sien vörpommersch Platt schreven, de in de Johren 1900 un 1924 rutkamen sünd un all beid blot een Oplaag sehn hebbt.

## Warken

* *Oll Frünn’ in’n nigen Rock. En Hümpel Schnurren in plattdütschen Rimels.* Niekammer, Stettin 1900
* *Striekhölter. Geschichten för den plattdütschen Stammdisch.* Verlag Leon Sauniers, Stettin 1924

## Literatur

* Fritz Raeck: *Pommersche Literatur. Proben und Daten.* Pommerscher Zentralverband, Hamburg 1969, S. 331

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken
Godow

**Godow** betekent

* Godow, Oort in de Gemeen Kargow in’n Landkreis Mekelborgsche Seenplatt, Mekelborg-Vörpommern,
* Godow, Oort in de Gemeen Dummerstörp in’n Landkreis Rostock, Mekelborg-Vörpommern,
* Godow, düütschen Naam von de Gemeen Godów in’n Powiat Wodzisławski, Woiwodschop Schlesien, Polen.

**Godow** is de Familiennaam von

* Fritz Godow (1851–1932), plattdüütschen Schriever.
Gemeen Achem

**Achem** (hoochdütsch *Achim*) is ene Stadt in dat Bundsland Neddersassen in Düütschland. Se liggt in den Landkreis Veern un hett  op en Rebeet vun 65,1&nbsp;km².

De Stadt gellt na dat neddersassische Kommunalverfatensgesett siet 1989 as Sülvstännige Gemeen.

To Achem höört de Öörd Bollen, Emzen, Achem, Bauen, Bauenermoor, Bieren, Bössel, Uesen un Uphusen to.

## Historie

Achem kummt toeerst 1091 in de Oorkunnen vör.

De Stadtrechten hett Achem an’n 1. Mai 1949 kregen.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 weer de Oort Seet von de Mairie Achem un den Kanton Achem. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to dat Gogericht Achem tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Achem. Na 1885 weer dat in’n Kreis Achem. 1932 is dat Deel von’n Kreis Veern worrn.

1929 is de Oort Bössel Deel von de Gemeen Achem worrn. Mit de Gemeenreform in Neddersassen to’n 1. Juli 1972 sünd denn ok noch de Öörd Bauen, Bieren, Bollen, Emzen, Uesen un Uphusen to de Gemeen tokamen.

### Inwahnertall

## Politik

### Börgermeesters

## Weertschop un Infrastruktur

Achem billt en Middelzentrum för de Öörd in de Ümgegend.

## Kiek ok bi
* Projekt to'n Sammeln vun plattdüütsche Oortsnaams in de Landkreise 

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von de Stadt (hoochdüütsch)
Gemeen Blenner

**Blenner** (hoochdüütsch *Blender*) is ene Gemeen in dat Bundsland Neddersassen in Düütschland. Se liggt in den Landkreis Veern un hett  op en Rebeet vun 38,31&nbsp;km².

To de Gemeen höört de Öörd Adolshüsen, Aondörp, Einste, Goolstörp, Hidzdörp, Holbm, Intschen, Öste, Reer, Ritzenbargen, Seestäer, Varste un Winkel to.

## Kiek ok bi
* Projekt to'n Sammeln vun plattdüütsche Oortsnaams in de Landkreise 

## Weblenken

* Websteed vun de Gemeen (hoochdüütsch)