open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Theia (Planet)

**Theia** is de inoffizielle Naam vun en hypotheetschen Protoplanet, de na en Theorie vör ruchweg 4,5 Milliarden Johren mit de Protoeer tosamenstött is. Bi de Kollision schall na disse Theorie de Maand entstahn wesen. Theia sülvst is bi dat Begeevnis vullstännig tonichten maakt worrn. De Materie vun Theia hett sik na de Kollision in en Ümloopbahn üm de Eer sammelt, worut sik later denn de Maand formt hett. Na disse Theorie weer Theia ruchweg so groot as de Planet Mars un hett sik na den vun de Modellen as Trojaner in’n Lagrangepunkt L4 vun System Eer-Sünn billt, vördem se mit de Eer tosamenstött is.

## Naam
De Naam *Theia* för den hypotheetschen Planet is to’n eersten mol 2000 in en Arbeit vun A.N. Halliday bruukt worrn. He stammt ut de greekschen Mythologie. Dor weer Theia en Titansche, de de Maandgöddin Selene boren hett. De hypotheetsche Planet warrt mitünner ok as *Orpheus* betekent.

## Entstahn
Bi’n Vergliek vun de Isotopen in de Steens vun de Eer un vun’n Maand künn afleidt warrn, dat de gröttste Deel vun dat Material, worut de Maand tosamensett is, ut’n Eerdmantel stammt. Dat Material vun Theia hett ogenschienlich keen ännerte Isotopentosamensetten vun de Protoeer mit sik bröcht. Disse Ümstand kann op ünnerscheedliche Oort interpreteert warrn: De Protoplanet künn in’n glieken Afstand to de Sünn entstahn wesen as de Protoeer un sik dorüm ut de glieken Silikaten tosamen setten oder Theia bestünn to’n gröttsten Deel ut Ies.

De Theorie, na de Theia in’n Lagrangepunkt L4 vun Eer-Sünn-System tostannen kamen is, snackt för de eerste Mööglichkeit. Ne’e Simulatschonen, de de  chaootschen Effekten vun de Bewegen in de Neeg vun Lagrangepunkten inbetehn deit, wiest, dat en Körper, de sik in L4 billt, wohrhaftig de nödige Snelligkeit hebben kann, üm den Maand tostannen kamen to laten.

## Borns


## Literatur
* Münker, C., Pfänder, J.A., Weyer, S., Büchl, A., Kleine, T., Mezger, K.  *Evolution of planetary cores and the Earth – Moon system from Nb/Ta systematics.* In: *Science* 301/2003, S.&nbsp;84–87, ISSN 1095-9203
* Ulrich Wiechert et al: *Oxygen Isotopes and the Moon-Forming Giant Impact.* In: *Science* 294/2001, S.&nbsp;345–348, ISSN 1095-9203
* A. N. Halliday: *Terrestrial accretion rates and the origin of the Moon.* In: *Earth and Planetary Science Letters* 176/2000, S.&nbsp;17–30, ISSN 0012-821X
* K. Pahlevan und D. J. Stevenson: *The Oxygen Isotope Similarity of the Earth and Moon: Source Region or Formation Process?" In: *Proceedings of the 36th Annual Lunar and Planetary Science Conference, March 14-18, 2005, in League City, Texas* Nr. 2382/2005.
* Robin M. Canup, Southwest Research Institut, *Icarus'', Bd. 168, S.&nbsp;433–456

## Weblenken

* De Geboort vun’n Maand (Mineraloogsch Institut vun de Universität München un Max-Planck Institut för Chemie)
* Entstahn vun’n Maand (mit Animatschonen)
Torbjørn Falkanger

**Torbjørn Getz Falkanger** (* 8. Oktober 1927 in Trondheim; † 16. Juli 2013) weer en norweegsch Skispringer.

Falkanger wurr 1949, 1950 un 1954 norweegsch Skisprungmeester; 1949 un 1950 wunn he dat prestigeträchtige Springen an’ Holmenkollen. 1952 wurr hüm de Holmenkollen-Medaille verleeht, de hööchst Utteeken in’ norweegschen Skisport. Bi de Nordisch Skiweltmeesterschap in Lake Placid reck he 1950 den fievten, 1954 in Falun den sössten Rang.

Bi de Eröffnungsfier vun de Olympisch Winterspelen 1952 in Oslo wurr Falkanger de Ehre todeel, de Olympischen Eed to spreeken. In den olympischen Wettbewarf leeg he nah den eersten Dörgang up de Holmenkollenschanze noch in Führung un wunn an’ Sluss de Sülvermedaille achter sien Landsmann Arnfinn Bergmann.

Nah en Stört bi dat Springen an’ Holmenkollen kunn he 1956 verletzungsbedingt nich an de Olympisch Winterspelen in Cortina d'Ampezzo deelnehmen un hett sien Loopbahn afslooten.

## Weblenken
* Torbjørn Falkanger up Sports-Reference.com (engelsch)
* FIS-Statistik

## Enkeld Nahwiesen
Lüttkörper

**Lüttkörpers** sünd in de Astronomie en Klass vun Himmelskörpers, de an’n 24. August 2006 vun de Internatschonale Astronoomsche Union (IAU) nee defineert un inföhrt worrn is.

## Definitschoon
De Klass vun de Lüttkörpers faat Kometen, Asteroiden un Meteoroiden tosamen, de üm de Sünn kreist un – in’n Gegendeel to de Dwargplaneten – keen Kugelgestalt utbilln künnt, vunwegen dat jem dorto de Masse fehlt un dormit ok de nödige Gravitatschoon.

Wenn en Lüttkörper in de Neeg vun de Sünn Materie verlütt un en Steert utbillt, warrt de as en Komeet betekent. Wieter weg vun de Sünn hett de Komeet aver normalerwies keen Steert un sütt in’t Feernrohr as scharp afgrenzten Körper ut. Denn is he vun en Asteroiden nich mehr ut’nanner to hollen.

Is en Lüttkörper lütter as ’n poor Meter, seggt man dorto Meteoroid. Wiet weg vun de Eer sünd Meteoroiden to lütt, üm beobacht to warrn. Wenn de dorgegen in de Eerdatmosphäär kummt, lüücht he as’n hellen Meteor op, wat faken ok as Steernsnupp betekent warrt. De Överrest vun en Meteoroid, de nich vullstännig vergleiht un op de Eer opdrapen deit, warrt as Meteorit betekent.

## Vörkamen

Lüttkörpers sünd in’t Sünnsystem vör allen in dree Rebeden kunzentreert:
* In’n Asteroidengördel twüschen de binneren eerdlieken Planeten un de buteren Gasplaneten as steenordige Asteroiden.
* In’n Kuipergördel, de buten de Neptunbahn liggt un vör allen Asteroiden mit bannig veel Ies un möögliche middelperioodsche Kometen bargt.
* In de Oortschen Wulk, de de butere kugelförmige Zoon vun’t Sünnsystem billt un möögliche langperioodsche Kometen bargt.

## Entstahn

Asteroiden un Kometenkarns gellt vör allem as Materialresten ut de Oortiet, de torüch bleven sünd, as sik dat Planetensystem billt hett, vunwegen dat se sik nich mit annere Planetesimalen verbunnen un tosamenslaten hebbt. Eenige Lüttkörpers stellt aver ok Schören dor, de tostannen kamen sünd, as gröttere Lüttkörpers mit’nanner tosamenstött un dorbi tweibroken sünd. Wedder annere sünd de Överresten vun ehmolige Kometenkarns, de verfallen sünd, un nu as Meteorströöm to sehn sünd. Disse Vörgäng sünd de Hööftoorsaak för’t Entstahn vun de Meteoroiden. Lüttere Meteoroiden künnt aver ok dör den Inslag vun Lüttkörpers op en groten Himmelskörper as en Planet oder Maand ut de Böverflach rutslahn warrn.

## Literatur
*Ingrid Mann: *Small bodies in planetary systems.* Springer, Berlin 2009, ISBN 3-540-76934-X
*Bonnie A.Steves, Archie E. Roy: *The dynamics of small bodies in the solar system-a major key to solar system studies.*Reidel, Dordrecht 1999, ISBN 0-7923-5466-4.
* Tadashi Mukai un annere: *Sample return missions to small bodies.* Pergamon, Oxford 2000
*John S.Lewis: *Mining the sky - untold riches from the asteroids, comets, and planets.*Addison-Wesley, Reading 1997, ISBN 0-201-32819-4

## Weblenken

* IAU – Definitschoon vun Planeten, Dwargplaneten un de Lüttkörpers (Small Solar-System Bodies): Resolution 5A, 1–3 (engelsch)
Peter Appleyard

**Peter Appleyard** (* 26. Oktober 1928 in Cleethorpes, England; † 17. Juli 2013 in Eden Mills, Ontario) weer en kanaadsch Jazzmusiker (Vibraphon, Slagtüüch) vun britisch Herkunft.

## Leven un Wark
Appleyard, de as nautisch Instrumentenmaker arbeiten dee, speel in sien Freetiet Musik. He fung as Slagtüüchspeler in lokal Danzkapellen an, bevör he mit de *Hawaiian Serenaders* un verscheeden  Jazzgruppen uptreeden dee. Wiels sien Wehrdeenst weer he Liddmaat vun en Luftwapen-Orchester. 1951 truck he nah Toronto, wo he to dat Vibraphon wessel. In sien Speel up dat Vibraphon sünd Inflooten vun Lionel Hampton un Terry Gibbs to erkennen. In de 1950er-Jahren speel he tonächst bi Billy O’Connor, denn in Bands um Calvin Jackson un in eegen Combos. Af Enn' vun de 1950er-Johren weer he ok faken in New York City as Gast. 

In den 1970er-Johren speel he regelmatig sowohl mit Benny Goodman un mit Peanuts Hucko. Van 1977 bit 1980 betrüe he de CBC-Feernsehshow *Peter Appleyard Presents*, in de he mit sien eegen Band wesseln Gäste vörstellen dee. Buterdem nehm he mit Ed Bickert un Rob McConnell as ok mit Slam Stewart un mit Skitch Henderson up. 1990 speel he för Concord Records twee Alben mit en All-Star-Besetten in, ünner annern mit  Bucky Pizzarelli, Major Holley un Butch Miles. 1992 hett he Mel Tormé up en Japan-Tournee begleit, bi de de CD *Sing, Sing, Sing* entstund. Mit Tormé, Dick Hyman un Roman Dyląg is he ok in Europa uptreeden. Anner Musiker, mit de he uptreeden is, weern Moe Koffman, Fraser MacPherson, Diana Krall, Anne Murray, Oscar Peterson, Ella Fitzgerald, Tony Bennett un Hagood Hardy.

## Utteknungen un Pries
Sien Album *Swing Fever* wurr för den Juno Award nomineert un reck en Goldstatus. 1992 wurr he to'n Offizier vun den Order of Canada nömmt. 2007 kreeg he den  *Satchmo Award*.

## Diskographisch Henwiesen
**The Vibe Sound* (1958)
**On Stage with Bennie Goodman and His Sextet* (1972)
**Swing Fever* (1982)
**Barbados Heat* (1990, Concord)
**Barbados Cool* (1990, Concord)
**Peter Appleyard Quartet* (2002)
**The Lost 1974 Sessions* (Linus, 2012), mit Hank Jones, Zoot Sims, Slam Stewart, Bobby Hackett, Mel Lewis, Urbie Green
**Sophisticated Ladies* (2012)

## Lexigraphisch Indrääg
* Martin Kunzler, Jazz-Lexikon Bd. 1. Reinbek 2002; ISBN 3-499-16512-0
* ''The Canadian Encyclopedia''

## Weblenken
* Webpräsenz
* Peter Appleyard at National Jazz Awards
* Peter Appleyard bi Discogs (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Fritz Retter

**Fritz Retter** (* 2. Juli 1896; † 1. Januar 1965 in Stuttgart) weer en düütsch Footballspeler.

He speel siet sien Jögd för de Sportfreunde Stuttgart un kunn in de Tiet, as he för den Vereen speel, 1922 ok noch en Lännerspeel gegen de Swiez mitmaken. Dat bleev aber ok sien eenzig Insatz för de Natschonalmannschap. 

Fritz Retter weer denn för en lütt Sett för den Dresdner SC aktiv, bevör he 1925 to’n  VfB Stuttgart wesseln dee. Mit dissen Vereen wurr he 1927 Württembergisch-badischer Meester. 1929 hett he sien Loopbahn afslooten.

## Weblenken
* Fritz Retter up fussballdaten.de
Enckesch Komeet

De **Enckesche Komeet** (offizielle Beteken: **2P/Encke**) is en kortperioodschen Komeet, de na Johann Franz Encke nöömt is. Vun all bekannten Kometen hett disse de körtste Ümlooptiet.

Encke hett ümfangrieke Studien un Bereken anstellt un dordör verschedene Beobachten in de Johren 1786, 1795, 1805 un 1818 mit’nanner in Verbinnen bringen künnt. Sien Resultaten hett he 1819 in de Tietschrift Correspondance Astronomique publizeert un dat Torüchkamen vun den Komeet för 1822 richtig vörutseggt.

## Historie
Sien offiziellen Naam na, is Encke de tweete Komeet na den Halleyschen Komeet, de as perioodsch bestimmt weer. Sien eerst Beobachten weer an’n 17. Januar 1786 vun Pierre Méchain. As he 1975 torüch kamen weer, hett Caroline Herschel em opdeckt. 1805 un nochmol 1818 is de Komeet vun Jean-Louis Pons opfunnen worrn. Denn eerst künn Encke all veer Beobachten op een enkelten Kometen torüchsluten. Ofschoonst Kometen normalerwies na jemehrn Opdecker nöömt warrt, is disse Komeet na de Person betekent, de sien Ümloopbahn toeerst bestimmt hett. De Enckesche Komeet weer as Teel för de Kometensond CONTOUR utsöcht, man de Misschoon is fehlslahn.

## Ümloopbahn

De Enckesche Komeet löpt op en langtogene elliptische Ümloopbahn üm de Sünn. De sünnneegste Punkt hett en Afstand vun ruchweg 0,339 AE, wat in’t Rebeet vun de Merkur-Bahn liggt. De wietste Punkt vun de Ümloopbahn reckt mit 4,097 AE bit in’t Rebeet vun de Jupiter-Bahn. De Even vun de Ümloopbahn is üm 11,8° gegen de Ekliptik verkippt. Mit blots 3,3 Johren hett 2P/Encke de körtste Ümlooptiet vun all bekannten Kometen.

Al in’t 19. Johrhunnert weer faststellt, dat sik de Ümloopstiet vun den Enckeschen Kometn jümmer ’n lütt beten verkörten deit. Dat weer as en Bewies för den Äther ansehn, de mit sien Rievwedderstand vör’t Afbremsen verantwoortlich maakt weer. Vundaag weet man, dat dat Afbremsen dorvun kummt, dat in Sünnneeg Materie ut’n Kometenkarn in Form vun en Jet utstött warrt, de as en Oort Bremsrakete wirkt. Dordör verlütt de Komeet ok jümmer mehr Materie, wat ok dorto föhrt, dat sien Helligkeit afnehmen deit. In föfftig Johren geiht de afsluute Helligkeit in’n Dörsnitt üm ruchweg 0,5sup>mag torüch. Sien Dörmeter warrt dorüm ok blots op ruchweg 4,8&nbsp;km schätzt.

## Steernsnuppen
De Enckesche Komeet warrt mit den Meteorstroom vun de Tauriden tosamenbröcht. En poor Wetenschopplers glöövt, dat en Stück vun den fröher grötteren Komeet in de Bronzetiet Schaden in’n Fruchtboren Halfmaand anricht hett. En mööglichen Bewies is en groten Inslagkrater in’n Irak. Man nipp un nau ünnersöcht worrn is de Struktur noch nich.

## Kiek ok
* List vun de Kometen

## Borns


## Weblenken

* Gary W. Kronk’s Cometography - 2P/Encke (engelsch)
* Comets and the Bronze Age Collapse (engelsch)
Radiant

**Radiant** betekent

* Radiant, en Eenheit för evene Winkels,
* Radiant, de schienbore Oort, vun den en Meteorstroom utgeiht,
* Radiant, en nettbaseert Content-Management-System,
* GtkRadiant, en Editor för Spelen, de op de Quake-Engine baseert.
Maria Elena Camerin

**Maria Elena Camerin** (* 21. März 1982 in Motta di Livenza, Provinz Treviso) is en ehmalge italieensch Tennisspelerin.

## Karriere
Maria Elena Camerin speel siet 1997 as Profi up de WTA Tour. Se kunn dree Turniere in't Tennisdüppel winnen. De eerste Sieg gelung an' 2. Oktober 2005 in Guangzhou (China) mit hör Düppelpartnerin, de Swiezerin Emmanuelle Gagliardi un een Wekk later in Taschkent (Usbekistan) mit Émilie Loit (Frankriek). 2006 folg noch de Turniersieg in Cincinnati (USA) gemeensam mit Gisela Dulko ut Argentinien. All dree Titel wurrn up Hartplatz wunnen. 

In't Tenniseenzel hett se up de WTA-Tour kien Turniersiege haalt. Hör best Platzeeren in de Tenniseenzel-Weltranglist weer Rang 41 (Oktober 2004) un in de Düppel-Weltranglist Rang 33 (Juli 2006).

Tüschen 2001 un 2005 keem Maria Elena Camerin fiev Mal in' Fed Cup för Italien to'n Insatz. Den eenzige Sieg reck se mit Roberta Vinci in't Tennisdüppel gegen Schweden. 

För Italien nehm se 2004 an de Olympisch Sömmerspelen in't Tennis (Eenzel) deel, verlor aber all in de tweet Runn gegen Amélie Mauresmo ut Frankriek.

## Turniersiege
### Eenzel

### Düppel

## Weblenken

* WTA-Profil (engelsch)
* ITF-Profil (engelsch)
* Fed-Cup-Statistik von Maria Elena Camerin (engelsch)
Irwin Allan Rose

**Irwin Allan Rose** (* 16. Juli 1926 in Brooklyn, New York; † 2. Juni 2015 in Deerfield, Massachusetts) weer en US-amerikaanisch Biochemiker.

Rose is in en säkularen jöödsch Familie boren. He is de Söhn vun Ella (Greenwald), de ut en ungaarsch-jöödsch Öllernhuus stamm, un Harry Royze, de vun russisch-jöödsch Herkunft weer.

1952 kreeg Rose sien Doktertitel an de University of Chicago. He is Spezialist an dat  *Department of Physiology and Biophysics* vun dat *College of Medicine* vun de University of California in Irvine. 

In dat Johr 2004 kreeg he den Nobelpries för Chemie för dat Opdecken vun de Ubiquitin-stüert Protein-Degeneratschoon, tosommen mit Aaron Ciechanover un Avram Hershko.

## Privates
Mit sien Fru Zelda, boren Budenstein, harr he veer Kinner.

## Weblenken


* Irwin Allan Rose up de Siet vun den Nobelpries (engelsch)
Radiant (Astronomie)

De **Radiant** betekent in de Astronomie den Oort an’n Himmel, vun den – ut de Sicht vun en Beobachter op den Planet – en Swarm vun Steernsnuppen utgeiht. 

## Bedüden
En Meteor (*Steernsnupp*) kann för den Beobachter ennerworrns an’n Himmel opduken. Man, wenn een de Bewegungsrichten vun mehrere Meteoren ut een Meteorschuer torüch verlängern deit, den sniedt de sik all in een Punkt, de as de Radiant betekent warrt. De Naam vun dissen Meteorstroom warrt vun dat Steernbild afleidt, in dat de Radiant liggt. De Perseiden hebbt to’n Bispeel jemehrn schienboren Utgangspunkt in dat Steernbild Perseus. Wenn een Meteor sik so bewegen deit, dat sien Bewegen nich op den Radiant torüch wiest, warrt de nich to den Meteorstroom torekent. Dat gifft aver ok Meteorströöm, bi de sik de Oort vun’n Radiant mit de Tiet ännert. To’n Bispeel kann sik de Radiant vun de Delta-Aurigiden in een Nacht üm mehr as een Grad verschuven.

## Oorsaak
Steernsnuppen kamt tostannen dör Stoff un lütte Schören, de vun Kometen in de Neeg vun de Sünn utstött warrt un sik dorüm op jemehr Bahn verdeelt. Wenn sik de Eer dör so en Kometenbahn mit sien Schutt bewegen deit, künnt de Partikels un Schören in de Atmosphäär kamen, woneem se vergleiht. So kummt en Meteorstroom tostannen. De Partikels bewegt sik all ruchweg in de glieke Richt, so dat jemehr Sporen sik all wedder in den Utgangspunkt, den Radiant, drapen doot. Dat is de Richt, woneem de Kometenbahn liggt.

## Beobachten
De Radiant speelt en Rull bi’t Beobachten. Wenn de Radiant an’n Horizont oder sogor dorünner liggen deit, künnt blots wenige Steernsnuppen beobacht warrn, vun wegen dat denn blots de Meteoren sichtbor sünd, de sik meist tangential to de Eerdböverflach bewegt.

För dat Oog vun’n Tokieker warrt de Meteorstroom in en Zentralprojekschoon wohrnahmen, so dat de an sik parallelen Bahnen vun de enkelten Meteoren as scheve Lienen utseht. Je wieter weg en Steernsnupp vun sien Radianten opduken deit, desto länger sütt sien Bahn an’n Himmel ut. Dat kummt dorvun, dat de Tokieker disse Bahn meist vun de Siet sütt, wiel de Meteoren dicht an’n Radiant sik meist direkt op em tobewegt.

## Borns
Duncan Armstrong

**Duncan John D'Arcy Armstrong** (* 7. April 1968 in Rockhampton, Queensland) is en ehmalger austraalsch Swemmsportler.

He harr sien best Tiet as Swemmer bi de Olympisch Sömmerspelen 1988 in Seoul, as he Olympiasieger över 200 m Freestil wurr un de Sülvermedaille över 400 m Freestil wunn. Över 200 m kunn he dorbi de Favoriten Matt Biondi, Artur Wojdat un Michael Groß överraschen, wiel he as Spezialist för längere Strecken up de Slussbahn noch uphalen kunn. Up de längere Streck muss he eenig Daag nah sien Olympiasieg den Düütschen Uwe Daßler de Vörträe laaten. 

Nah sien aktiv Loopbahn wurr he Sportreporter. 1996 wurr he in de Ruhmeshall vun den internatschonalen Swemmsport upnommen.

Vun de ehmalge US-amerikaansch Swemmerin Tami Bruce is he schett. 

## Weblenken
* Duncan Armstron in de International Swimming Hall of Fame (engelsch)
* Duncan Armstrong up Sports-Reference.com (engelsch)
Michele Mara

**Michele Mara** (* 2. Oktober 1903 in Busto Arsizio; † 18. November 1986 in Mailand) weer en italieensch Radrennfohrer.

## Loopbahn
As Amateur wurr he Tweet bi de Straatenweltmeesterschap vun de Amateure 1928 in Budapest. Dornah wurr he Profi för dat Team Bianchi. 

Sein spoodriekst Johr weer dat Johr 1930 as he de Rennen Rom-Neapel-Rom, de Lombardei-Rundfohrt un Mailand–Sanremo as ok 5 Deelstrecken vun den Giro d’Italia wunn. An’ Enn’ vun dit Rennen keem he up Platz 15. 1931 wunn he nochmals twee Deelstrecken bi den Giro d’Italia un bi de Lombardei-Rundfohrt keem he noch mal up den 2. Platz (achter Alfredo Binda). 

1934 harr he sien eenzigen Wettkamp buterhalv vun Italien un wunn de Trophée Colimet-La Turbie. 1937 hett he sien Loopbahn afslooten. 

## Weblenken
* Michele Mara in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Emmer

**Emmer** betekent

* Emmer, en Soort Fatt,
* Emmer, en Soort Weten,
* Emmer, en Blangenstroom von de Werser.

**Emmer** is de Familiennaam von

* David Emmer (* 1967), italieenschen Dokumentarfilmer,
* Frank Emmer (1896–1963), US-amerikaanschen Baseballspeler,
* Fred Emmer (* 1934), nedderlandschen Narichtenspreker,
* Huib Emmer (* 1951), nedderlandschen Kumponist,
* Luciano Emmer (1918–2009), italieenschen Speelbaas,
* Martin Emmer (* 1969), düütschen Kommunikatschoonswetenschopper,
* Tom Emmer (* 1961), US-amerikaanschen Politiker,
* Uta Emmer, düütsche Schauspelerin un Theaterbaasfro.

Kiek ok bi: Huus Emmer, Aemmer.
Ammer

**Ammer** betekent

* Ammer, en Behöller to’n Dregen,
* Ammer, Stroom in Bayern, de in’n Ammersee flütt,
* Ammer, Stroom in Baden-Württemberg, de in’n Neckar flütt,
* Ammer, düütschen Hersteller von Tasteninstrumenten.

**Ammer** is de Familiennaam von

* Albert Ammer (1916–1991), düütschen Kameramann,
* Andreas Ammer (* 1960), düütschen Schriever un Journalist,
* Christian Ammer (* 1962), düütschen Forstwetenschopper,
* Dieter Ammer (* 1950), düütschen Manager,
* Ernst Ammer (1877–1963), düütschen Ünnernehmer,
* Herbert Ammer (1938–2011), düütschen Footballspeler,
* Jutta-Regina Ammer (1931–2019), düütsche Fotografin un Malerin,
* K. L. Ammer (1879–1959), öösterriekschen Schriever un Översetter,
,
* Marco Ammer (* 1976), düütschen Moderator, Schauspeler un Synchroonspreker,
* Michael Ammer (* 1961), düütschen Eventmanager,
* Thomas Ammer (* 1937), düütschen Historiker,
* Ulrich Ammer (* 1934), düütschen Forstwetenschopper.
Emmel

**Emmel** betekent

* Emmel, Behöller to’n Dregen,
* Carrosserie Emmel, fröheren belgischen Autohersteller.

**Emmel** is de Familiennaam von

* Egenolff Emmel († 1627?), düütschen Bookdrucker un Verleger,
* Egon Emmel (1914–1983), düütschen Baadschopper,
* Felix Emmel (1888–1960), düütschen Schriever un Theaterkritiker,
* Heinrich Emmel (1819–na 1860), düütschen Börgermeester,
* Hildegard Emmel (1911–1996), düütsche Germanistin,
* Leopold Emmel (1863–1919), düütschen Politiker,
* Manfred Emmel (* 1945), düütschen Dischtennisspeler,
* Stephen Lewis Emmel (* 1952), US-amerikaanschen Koptoloog.
Michel Golibrzuch

**Michel Golibrzuch** (* 14. Oktober 1966 in Düörpm) is en düütsch Politiker (De Grönen).

Golibrzuch wurr in Düörpm boren, is aber in Leer in Oostfreesland upwussen. In de Johren 1987/1988 hett he sien Zivildeenst in Clienensiel in' Landkreis Wittmund afleist. Dornah folg en Studium an de Georg-August-Universität Chöttingen vun de Politikwetenschap, de Publizistik un Kommunikatschoonswetenschap, de Volkswertschapslehr un vun dat Apenliche Recht mit Afsluss as Diplom-Sozialwirt. Van 1990 bit to sien Wahl in den Landdag 1994 hett he in de Landdagsfraktschoon Bündnis 90/De Grönen arbeit, deren Liddmaat he siet 1987 is. In' Landdag weer Golibrzuch wertschapspolitisch Spreker vun de Landdagsfraktschoon vun sien Partei. He hörr den Landdag för twee Wahlperioden bit 2003 an.

## Literatur
* Landtag Niedersachsen Handbuch 14. Wahlperiode.
Henry Slocum

**Henry Warner Slocum junior** (* 28. Mai 1862 in Syracuse, New York; † 22. Oktober 1949 in New York City) weer en US-amerikanischer Tennisspeler un Sieger vun de US-Meesterschapen 1888 un 1889.

## Loopbahn
Slocum speel all as Jurastudent an de Yale University American Football und Tennis. 1883 nehm he an de eerst Utrichten vun de *Intercollegiate Championships* in' Tennis deel un wunn an de Siet vun Walter Camp den Düppeltitel.

Bi de amerikaansch Meesterschapen in Newport kunn he in' veerten Anloop 1888 den Titel in't Eenzel winnen un kunn in dat folgen Johr den Titel verteidigen. Todem wunn he 1889 gemeensam mit Howard Taylor den Titel in't Düppel bi dat Turnier. 

Nah den Sieg hett sück Slocum up sien Tätigkeit as Afkaat konzentreert. 1892 is he weer in  Newport antreden, muss aber all in de eerst Runn en Nedderlaag mit 0:6, 0:6 und 0:6 gegen W. N. Ryerson hennehmen. Toletzt nehm he 1913 an de US-Meesterschapen deel. 

1892 un 1893 weer he Präsident vun den US-amerikaanschen Tennisverband USTA. 

1949 is he in New York storven. 1955 wurr he in de International Tennis Hall of Fame upnommen.

## Born un Weblenken
* Bud Collins: *History of Tennis.* 2. Uplaag. New Chapter Press, New York 2010. ISBN 978-0-942257-70-0, S. 648 f.
* Henry Slocum in der „International Tennis Hall of Fame“ (engelsch, mit Bild)
*
Roger Rosiers

**Roger Rosiers** (* 26. November 1946 in Vremde) is en ehmalger belgisch Radrennfohrer.

1965 wunn Roger Rosiers dat Rennen Schaal Sels Merksem und wurr in dat sülvig Johr Dart bi de Belgien-Rundfohrt för Amateure. 1967 wunn he dat Rennen Piel vun  Brabant.

Van 1967 bit 1980 weer Rosiers Profi-Radrennfohrer. In sien eerst Profijohr kunn he all dat Rennen Nokere Koerse winnen. 1971 gelung hüm sien bither gröttste Erfolg, as he den Klassiker Paris-Roubaix up sien Naam schrieven kunn; 1973 keem he bi dit Rennen noch mal up den darten Platz achter Eddy Merckx un Walter Godefroot. 1972 wunn he de  Luxemburg-Rundfohrt, 1973 den Grand Prix d’Isbergues un 1974 de Dree Daag vun De Panne. 

## Weblinks
* Roger Rosiers in de Datenbank vun Radsportseiten.net
* Roger Rosiers up memoire-du-cyclisme.net
* Roger Rosiers in de Datenbank vun de Tour de France (engelsch)
Wilhelm Stöckl

**Wilhelm Stöckl** (* 30. Dezember 1925 in Regensburg; † 11. Juli 2006) weer en düütsch Politiker vun de SPD.

## Werdegang
Stöckl hett söss Johr lang de Böverschool besöcht, de he aber ahn Afsluss wegen Kriegsdeenst verlaaten hett. In’ Tweeten Weltkrieg wurr he swoor besehrt, so dat hüm en Böverschenkel afnommen wurrn muss. He weer vun Berop Mester un Stadtschooldirekter in Regensburg. 1964 is he de SPD bitreeden. Van 1976 bit 1983 weer he Liddmaat vun den Düütschen Bundsdag. He is immer över de Landeslist Bayern in den Bundsdag intrucken. 

Siet 1975 weer he Liddmaat vun de Gewerkschap ÖTV.

## Ehrungen
* 1986: Bundsverdeenstkrüüz 1. Klass

## Literatur
* Rudolf Vierhaus un Ludolf Herbst (Hrsg.): *Biographisches Handbuch der Mitglieder des Deutschen Bundestages 1949–2002.* Band 2, N–Z, Saur, München 2002, ISBN 3-598-23782-0, S. 850
* Kürschner Volkshandbuch Deutscher Bundestag, 9. Wahlperiode, Neue Darmstädter Verlagsanstalt, 34. Uplaag (Stand: 4. Februar 1981) ISBN 3-87576-096-4 S. 192
Robert De Middeleir

**Robert De Middeleir** (* 26. August 1938 in Oordegem; † 8. Juli 2016 in Lede) weer en belgisch Radrennfohrer. He weer van 1962 bit 1967 Profi. 

## Loopbahn
All glieks in sien eerst Profi-Jahr kunn he dat Rennen Omloop Het Volk up sien Naam schrieven. En wiederer Erfolg gelung hüm 1964 as he dat Rennen Nokere Koerse winnen kunn. Dorto keemen wieder Siege bi lüttgere Rennen in Kortrijk (1962), in Schellebelle un Gentbrugge (jeweils 1963) as ok verscheeden wiedere Podiumsplatzeeren. 

## Weblenken
* De Middeleir in de Datenbank vun Radsportseiten.net
George of Cambridge

**George Alexander Louis Mountbatten-Windsor** (* 22. Juli 2013 in London), nömmt **Prince George of Cambridge**, is dat eerste Kind vun Prinz William un sien Fru Catherine. As Oorenkel vun Königin Elisabeth&nbsp;II. un Prinz Philip hörrt he to dat Huus Windsor un dat Huud Sleswig-Holsteen-Sonderburg-Glücksburg. 

## Gebort
An’ 3. Dezember 2012 geev de St. James’s Palace de Schwangerschaft vun Catherine bekannt. De Gebort funn in den privaten Lindo-Flögel vun dat St. Mary’s Hospital in London statt; dor wurr ok Prinz William boren. George keem um 16:24 Uhr to Welt.

## Reaktschonen
Dat wurrd verwacht, dat de Gebort vun den Thronfolger 260 Millionen Britisch Pund Umsatz genereert, vör allen dör Tourismus, Souvenirs un Festlichkeiten, de mit de Gebort tosommenhangen.

## Titel un Thronfolge
An’ 31. Dezember 2012 hett Königin Elisabeth II. dör en Letters Patent anordnet, dat all tokünftig Kinner vun hör Enkel Prinz William den Titel un de Anreed Royal Highness kriegen, nich blots, as bit dorhen begäng, de öldste Söhn. 

George weer as öldst Söhn ahnhen en britisch Prinz, sien Anreed is *His Royal Highness Prince George of Cambridge*. In de britisch Thronfolg steiht he an darte Stäe. Vör George stahn sien Grootvader Charles un sien Vader William, nah hüm Prinz Harry, de jüngere Söhn vun Charles.

## Enkeld Nahwiesen
John Standing

**Sir John Ronald Leon Standing, 4. Baronet** (* as *John Ronald Leon* an’n 16. August 1934 in London, Grootbritannien) is en engelschen Schauspeler.

## Leven un Wark
Standing is de Söhn vun den Börsenmakler Sir Ronald George Leon, 3. Baronet, un de Schauspelersche Kay Hammond. Vun sien Mudder ehr Siet her stammt he vun en beropene Schauspeler-Familie af. Dorto tellt Sien Oor-Grootvadder Herbert Standing (1846–1923) un sien Grootvadder Sir Guy Standing (1873–1937). Ok sien Steefvadder Sir John Clements weer Schauspeler. In sien jungen Johren hett he dat Eton College un de Millfield School, Somerset, besöcht un weer later in’t King’s Royal Rifle Corps. Dorna hett he in London an de Byam Shaw School of Art studeert.

Standing sien Loopbahn füng an as en Statist in dat Bühnenstück *[[Titus Andronicus]]*, dat Peter Brook 1955 mit Laurence Olivier un Vivien Leigh opföhrt hett. Hööftrullen hett he later speelt in Theeaterstücken as *[[The Importance of Being Earnest (Theaterstück)|The Importance of Being Earnest]]*, *[[Private Lives (Theaterstück)|Private Lives]]* oder *[[A Sense of Detachment]]*. Sien eerste Filmrull harr he 1962 in dat Wark *The Wild and the Willing*, in’t Feernsehn weer he mit en gröttere Gastrull in de Krimireeg *The Avengers* to sehn. In de Feernsehreeg *The First Churchills* vun de BBC harr he sien eerste grote Feernsehrull as  Sidney Godolphin, 1. Earl of Godolphin. Jüngere Produkschonen, bi de Standing mitspeelt hett sünd to’n Bispeel *Nightflyers* ut dat Johr 1987 oder *V for Vendetta* ut dat Johr 2005. In’t Johr 2011 speel he en Gastrull in de Reeg *Games of Thrones*.

Standing is as 4. Baronet de Nafolger vun sien Vadder, bruukt sien Titel aver nich. Bit 1937 weer de Leon-Familie Besitter vun Bletchley Park, en Landsitt in Buckinghamshire, dat in’n Tweeten Weltkrieg bekannt weer as Zentrum to’n Knacken vun den Kood vun de Enigma. He hett 1961 Jill Melford heiraat, vun de he sik 1972 wedder scheden laten hett. Tosamen harrn se en Söhn. 1984 hett he Sarah Kate Forbes heiraat, de Dochter vun den Speelbaas Bryan Forbes un de Schauspelersche Nanette Newman. Mit ehr hett he dree Kinner.

## Filmografie (Utwahl)

## Borns


## External links
*
Harm Dallmeyer

**Harm Dallmeyer** (* 16. Dezember 1942 in Eckernföör; † 11. April 1983 in Sleswig) weer en düütsch Politiker CDU.

## Berop un Familie
Dallmeyer hett de I. Kieler Middelschool 1960 mit de Middlere Riep afslooten un hett ansluutend en Timmermannslehr maakt, de he 1963 mit de Gesellenprüfung afslooten hett. Dornah wurr he Bundswehrsuldat un 1965 to’n Offizier befördert. Van 1965 bit 1967 weer he Toogführer in dat Swoor Pionierbataillon 620 Sleswig, ansluutend bit 1970 Personaloffizier. Van 1970 bit 1972 weer he Kompaniechef vun en Pionierkompanie un van 1972 bit 1974 Offizier för Gefechtsführung, Organisatschoon un Utbillen vun dat Bataillon. 1974 wurr he to’n Major befördert un weer af 1974 as Adjutant un Zentraldezernent bi den Chef vun den Staff in dat Territorialkommando Sleswig-Holsteen tätig, af 1974 Verwennenslehrgang för  Personalstaffsoffiziere an de Führungsakademie.

Dallmeyer weer vereheiraadt un harr dree Kinner. 

## Politik
Dallmeyer is 1971 in de CDU intreden. He wurr Oortsvörsitter in Sleswig un Liddmaat vun den Kreisvörstand. Van Dezember 1976 bit Oktober 1980 weer he Generalsekretär vun de CDU Sleswig-Holsteen.

He wurr 1974 Raatsherr in Sleswig un weer stellvertreden Spreker vun de CDU-Fraktschoon in’ Raat un Vörsitter vun den Arbeitskring Stadtentwicklung. Van’ 29. Mai 1979 bit to’n 3. November 1980 weer he Liddmaat vun den Landdag in Sleswig-Holsteen. In’ Landdag weer he Liddmaat vun den Binnen- un Rechtsutschuss. He hett sien Landdagsmandat daalleggt, nahdem he in den Düütschen Bundsdag wählt wurrn weer, den he af den 4. November 1980 anhörrn dee. He wurr över de Landslist in den Bundsdag wählt. 1983 is he weer wählt wurrn, ditmal aber as Direktkandidat, is aber denn an’ 11. April 1983 vör de Tiet storven.  

## Weblenken
* Harm Dallmeyer in dat Landdagsinformatschonssystem Sleswig-Holsteen
(35) Leukothea

**(35) Leukothea** is en Asteroid ut de Hööftgördel, de an’n 19. April 1855 vun den düütschen   Astronom Karl Theodor Robert Luther  in Düsseldörp opdeckt wurrn is. De afsolute Helligkeit bedrocht 8,5. 

Nömmt wurrn is de Asteroid nah Leukothea, en Meeresgöddin, de Odysseus vör dat Afsuupen rett hett.
Stone

**Stone** betekent

* Stone, en Familiennaam (för Lüüd mit düssen Naam kiek dor),
* Stone, brietsche Eenheit för de Masse,
* (5841) Stone, en Asteroid in’n binneren Hööftgördel,
* Stone Brewing Company, US-amerikaansche Broeree,
* Stone, Trash-Metal-Grupp ut Finnland,
* *[[Stone (1971)|Stone]]*, Roman vun Douglass Wallop ut dat Johr 1971,
* *[[Stone (Roman)|Stone]]*, Science-Fiction-Roman vun Adam Roberts ut dat Johr 2002,
* *[[Stone (1974)|Stone]]*, austraalschen Actionfilm ut dat Johr 1974,
* *[[Stone (Feernsehreeg)|Stone]]*, US-amerikaansche Feernsehreeg ut dat Johr 1980,
* *[[Stone (Film)|Stone]]*, US-amerikaansch Filmdrama ut dat Johr 2010,
* Stone, Oort in Buckinghamshire, England,
* Stone, Oort in Gloucestershire, England,
* Stone, Oort in Kent, England,
* Stone, Oort in Staffordshire, England,
* Stone, Oort in Worcestershire, England,
* Stone in Oxney, Oort in Kent, England,
* Stone, Oort in Idaho, USA,
* Stone, Oort in Indiana, USA,
* Stone, Oort in Kalifornien, USA,
* Stone, Oort in Kansas, USA,
* Stone, Oort in Kentucky, USA,
* Stone, Oort in Montana, USA,
* Stone, Oort in Ohio, USA,
* Stone, Oort in Tennessee, USA,
* Stone, Oort in Wisconsin, USA,
* Stone County, Verwaltungsrebeet in Mississippi, USA,
* Stone County, Verwaltungsrebeet in Missouri, USA.
Mallory Burdette

**Mallory Burdette** (* 28. Januar 1991 in Jackson, Georgia) is en US-amerikaansch Tennisspelerin.

De 1,78 m groot Rechtshännerin nehm 2006 an eerst Turnieren deel un is siet September 2012 Profi. In dat glieker Johr kunn se all de ITF-Turniere in Evansville und Vancouver för sück entscheeden.

Burdette speel 2012 hör eerst dree Hööftrunden bi WTA-Turnieren. So reck se in Stanford de tweet Runn, bi den US Open un de dart Runn in Linz.

Ok  2013 speel Burdette wieder WTA-Turniere. Se reck jeweils de dart Runn in Indian Wells un Charleston, de eerst Runden in Miami, Rom un Brüssel.

Aktuell (Juni 2013) liggt se up Platz 68 vun de Tennis-Weltranglist. 

## Weblenken
* http://www.wtatennis.com/players/player/13782
* http://www.itftennis.com/procircuit/players/player/profile.aspx?PlayerID=100064811
Fritz Siedenberg

**Fritz Siedenberg** (* 23. Juli 1900 in Holtrup, Landkreis Neenborg; † 11. September 1947 in Veern) weer en düütsch Politiker (NLP, af 1947 DP). 

De Rieksbahnangestellte Siedenberg weer van' 23. August 1946 bit 29. Oktober 1946 Liddmaat vun den Ernannten Hannoberschen Landdag. Dornah weer he van' 9. Dezember 1946 bit 28. März 1947 Liddmaat vun den Ernannten Neddersassischen Landdag un van' 20. April bit to sien Dood seet he in den Landdag Neddersassen (1. Wahlperiood). Sien Nahfolger wurr denn Andreas Willmsen. 
 
## Literatur
* Barbara Simon: *Abgeordnete in Niedersachsen 1946–1994: Biographisches Handbuch,* 1996, Seite 360
Marjorie Estiano

**Marjorie Dias de Oliveira** (* 8. März 1982 in Curitiba, Brasilien) is en brasiliaansche Singersche un Schauspelersche.

Ehr eerste gröttere Rull in’t Feernsehn harr se 2004 in de Telenovela *[[Malhação]]*. 2007 hett se denn de Hööftrull as *Maria Paula* in *Duas Caras* övernahmen. Ok in *Lado a Lado* un in *A Vida da Gente* hett se Hööftrullen hatt.

## Rullen (Utwahl)

## CD
* 2005: Marjorie Estiano
* 2007: Flores, Amores e Bla, blá, blá
* 2013: TBA

### DVD
* 2005: Marjorie Estiano e Banda ao Vivo

## Weblenken
*  
* Offizielle Websteed (portugeesch) 
* Universal Music Websteed (portugeesch)
Douglas Dean Osheroff

**Douglas Dean Osheroff** (* 1. August 1945 in Aberdeen, Washington) is en US-amerikaansch Physiker. He kreeg 1996 den Nobelpries för Physik.

1973 hett he sien Doktertitel in Physik an de Cornell-Universität in Ithaca maakt. To Tiet is he Physikperfesser an de Stanford-Universität in Kalifornien. Bi de Forschung an magnetisch Eegenschapen vun fast Helium-3 hett he tofällig de suprafluide Phase (wedderstandslos Strömen) bi düchtig deep Temperaturen (ünner 0,5 Kelvin) opdeckt. För dit Opdecken kreeg he 1996 tosommen mit David Morris Lee un Robert Coleman Richardson den Nobelpries för Physik. Disse dree Wetenschapler hebbt bi hör Experiment en neeordig Köhlmethode bruukt, bi de Helium-3 ünnerhalv vun 0,3 Kelvin dör Anwennen vun Druck noch wieder afköhlen lett. Dat markeer en Dörbröök in de Deeptemperaturphysik.

As vör hüm Richard Phillips Feynman bi de Challenger-Katastroph, wurr he as Nobelpriesdräger in de Ünnersökenskommission to dat Columbia-Unglück beropen. Ähnlich as Feynman kritiseer he de Vörgahnswies vun de NASA. Dorbi kunn he in Versöök in sien Köken Probleme vun de Ummantelung vun dat Shuttle nahwiesen.

1981 weer he MacArthur Fellow.

## Weblinks

* Osheroff up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
Lesley McNaught

**Lesley McNaught** oder **Lesley McNaught-Mändli** (* 10. Februar 1964 in Hinckley, England; † Dezember 2023)) weer en för England un de Swiez starten Springriederin. 

Se hörr to dat Swiezer Team, dat bi de Olympisch Speelen 2000 in Sydney de Sülvermedaille wunn (gemeensam mit Beat Mändli, Willi Melliger un Markus Fuchs) Van 1989 bit 2001 führ se todem de Weltranglist vun de Springriederinnen an. 

## Leven

Lesley McNaught is in England boren un upwussen. Dör Heiraadt mit kreeg se dat  Swiezer Börgerrecht un weer för de Swiez bi tallriek Championaten an' Start. 1991 un 2005 wurr se Swiezer Meester in't Springrieden. Neben disse Karriere weer McNaught ok in' Sulky aktiv un wurr in' Trabrennsport Europameesterin.

Över Johren weg tell se to den fasten Bestanddeel vun de Swiezer Natschonalmannschap in't Springrieden un weer ünner annern Winnerin bi de Groot Priesen vun Düörpm, Mannheim, Zürich, Bologna, Paris, Cannes, Washington, Sao Paulo, Wien, Istanbul, Sofia un anner Städer.

## Wat se schafft hett

* **Olympisch Spelen**
:* 1992: Deelnehmerin
:* 2000: 2. Platz Mannschap

## Weblenken
*Websteed vun Lesley McNaught

## Enkeld Nahwiesen
Daniel Baud-Bovy

**Daniel Baud-Bovy** (* 13. April 1870 in Genf; † 19. Juni 1958 ok dor) weer en Swiezer Schriever un Maler un blangenbi Bargstieger.

Daniel Baud-Bovy weer de Söhn vun den Alpenmaler Auguste Baud-Bovy un kreeg sien  künstlerische un literarische Utbillen in Paris, wo he in dat Milieu vun de Symbolisten verkehren dee. In Genf weer he 1905-1913 Konservater vun dat  Musée Rath un 1909-1919 Direkter vun de dortige Ecole des Beaux-Arts. He hett gemeensam mit Fred Boissonnas mehrere Reisen nah Grekenland ünnernommen. Mit Boissonnas hett he 1910 dat Book *En Grèce, par monts et par vaux* schreven un gemeensam 1913 eerstmals den Olymp besteegen (de darte Mann in dat Team weer Christos Kakalos ut Grekenland). Bau-Bovy hett tallriek Theaterstücken för Kinner, Roman un Novellen schreven, faken illustreert vun sien Künstlerfrüenden, un Schriften to de  Kunstgeschichte un Kunstkritik, ünner annern över Ferdinand Hodler un Barthélemy Menn verfaat. He wurr Ehrendokter vun de Universität Genf un kreeg 1928 den Gesamtwarkspries vun de Swiezer Schillerstiften. 

## Weblenken
* DNB-Katalog
* Daniel Baud-Bovy in dat Historsch Lexikon vun de Swiez
Frederick Chapman Robbins

**Frederick Chapman Robbins** (* 25. August 1916 in Auburn, Alabama, USA; † 4. August 2003 in Cleveland, Ohio, USA) weer en US-amerikaansch Mikrobioloog un Dokter. He kreeg 1954 den Nobelpries för Physiologie oder Medizin.

## Leben
Robbins wurr as Söhn vun de beid Botanik-Perfessers William J. un Christine Robbins boren. He hett sück all fröh för de Medizin entscheeden un hett nah sien Highschool-Afsluss dat Medizinstudium an de University of Missouri upnommen. 1938 kreeg he dor sien Bachelor's Degree un hett dornah sien Studien an de Harvard Medical School fortsett. 1940 wurr he as Bakteriologe an dat zentraal Kinnerkrankenhuus in Boston anstellt. Wiels den Tweeten Weltkrieg hett he in Armeedeensten an dat Behanneln vun  Hepatitis B, Typhus un Q-Feever arbeit.

Nach sien Heirat 1948 mit Alice Havemeyer Northrop (mit de he twee Döchter harr) hett he sien Arbeit an dat Kinnerkrankenhuus fortsett un is to de Forschensgrupp vun John Franklin Enders un Thomas Huckle Weller, de sück mit Infektschoonskrankheiten befaaten dee, stött. Hier weer man in de Laag, Kulturen mit den Poliovirus to maken. Dat führ toletzt dorto, dat man en Impstoff gegen de Kinnerlähmung herstellen kunn. Dorför kreeg he tosommen mit Enders un Weller 1954 den Nobelpries för Medizin.

Bit to sien Dood an’ 4. August 2003 hett he as Perfesser (emeritus) för Pädiatrie an de Case Western Reserve University School of Medicine (Cleveland) arbeit. He weer Liddmaat vun de National Academy of Sciences.

## Weblenken

* Robbins up de Sieden vun den Nobelpries
List vun de Kometen

De **List vun de Kometen** gifft en Översicht över Kometen, de in uns Sünnsystem beobacht worrn sünd. In den eersten Deel staht perioodsche Kometen, de tomindst tweemol bi jemehrn Periheldörgang beobacht worrn sünd, so dat jemehr Bahn nipp un nau bekannt is. In den tweeten Deel staht Kometen, de nich perioodsch sünd oder sik op langperioodsche Bahnen bewegt.

## Koortperioodische Kometen

## Nich- oder langperioodsche Kometen

## Kiek ok
* Komeet
* Naams vun Asteroiden un Kometen
José Manuel Fuente

**José Manuel Fuente Lavandera** (* 30. September 1945 in Limanes; † 18. Juli 1996 in Oviedo) weer en spaansch Radrennfohrer.

## Loopbahn
Fuente weer Profi van 1969 bit 1976. De meest Johren hett he för de Mannschap vun KAS-Kaskol fohren.

Wiel he bannig licht weer, wurr he een vun de gröttste Bargfohrer ut sien Tiet. Vun sien Landslüüd kreeg he dorum den Ökelnaam *El Tarangu*. Veermal hett he dat Bargtrikot, dat  Maglia Verde vun den Giro d’Italia wunnen 1971 bit 1974, de Bergwertung vun de  Vuelta a España 1972 un de Bargwertung vun de Tour de Suisse 1973. Dorneben wunn he tallriek Bargdeelstrecken bi de Tour, den Giro un de Vuelta. 

Ok in de Gesamtklassements vun de groot Rundfohrten weer he bannig spoodriek. De Vuelta kunn he 1972 un 1974 up sien Naam schrieven. Dortüschen, 1973, wunn he de Gesamtwertung vun de Tour de Suisse. Bi de Tour de France weer de daarte Platz 1973 un bi den Giro de tweete Platz 1972 sien jeweils best Platzeeren. Insbesünnere bi den Giro weer he en vun de gröttste Konkurrenten vun Eddy Merckx.

1976 dwung hüm en swoor Niereninfektschoon dorto, sien Karriere to beenden. 

Um die Erinnerung an hüm waak to hollen, wurr nah sien Dood de  *Trofeo José Manuel Fuente Tarangu*, en swoor Rennen för de Junioren in sien Heimat Asturien, schaffen.

## Weblinks
* Palmarès up memoire-du-cyclisme.net
* Biller up cyclingmuseum.net
* Fuente in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Jupiter-Familie

As **Jupiter-Familie** warrt en Koppel vun ruchweg 70 kortperioodsche Kometen betekent, de wegen gemeensome Sünnerheiten vun jemehr Ümloopbahn to en Kometenfamilie tosamenfaat warrt.

Tyypsch för de Jupiter-Familie is, dat de Kometen jemehrn gröttsten Afstand vun de Sünn (Aphel) in de Neeg vun de Jupiterbahn hebbt. De middlere Aphelafstand liggt bi üm un bi 5,5&nbsp;AE. De Jupiterbahn hett to’n Vergliek en Aphelafstand vun 5,45&nbsp;AE. De Ümlooptieten vun de Kometen leegt twüschen fief un ölven Johren. De bekanntsten Liddmaten vun disse Kometenfamilie sünd 3D/Biela, 21P/Giacobini-Zinner, 17P/Holmes un 7P/Pons-Winnecke.

Dat sik disse Kometenfamilie rutbillt hett, liggt an Bahnstören dör de Gravitatschoon vun den Jupiter. Gravitative Stören dör Planeten künnt de Ümloopbahnen vun Kometen mitünner düchtig ännern. En systemaatsche Klassifikatschoon vun Kometen warrt dorüm tomeist na den Tisserandparameter in Betog op den Jupiter vörnahmen. Dorna warrt en Komet to de Jupiter-Familie tellt, wenn sien Tisserandparameter twüschen twee un dree liggt.

Lieke Koppels vun Kometen gifft dat ok dör de Gravitatschoonswirken vun annere Plaenten mit grote Masse, vun de aver veel weniger Liddmaten bekannt sünd. Bekannt sünd Kometenfamilien vun’n Saturn (5 Kometen), Uranus (3 Kometen), Neptun (9 Kometen) as ok vun’n Dwargplanet (134340) Pluto (5 Kometen).
 
Die Jupiter-Familie dröff nich mit de Jupiter-Grupp dör’nanner bröcht warrn. Disse Grupp is beter ünner den Naam „Trojaner“ bekannt un stellt en Koppel vun Asteroiden dor, de sik vör un achter den Jupiter ruchweg op de sülven Ümloopbahn as de Planet bewegt.

## Kiek ok
* List vun de Kometen
Otto Kitzler

**Otto Kitzler** (* 16. März 1834 in Dresden; † (Suizid) 6. September 1915 in Graz) weer en düütsch Dirigent un Cellist.

Kitzler is vör allen as Lehrmeester vun den beropen Komponisten Anton Bruckner in Erinnerung bleeven, de tüschen 1861 un 1863 Studien in free Kompositschoon bi hüm nehm. Kitzler weer in disse Tiet as Kapellmeester an dat Linzer Theater anstellt. Anhand vun de Warken vun ünner annern Hector Berlioz, Felix Mendelssohn Bartholdy, Robert Schumann, Franz Liszt un Richard Wagner hett he den meest teihn Johr ölleren Bruckner, de in Linz as Domorganist arbeiten dee, de dormals modern Methoden vun de Kompositschoon un Instrumentatschoon verkloort. Mit de so nömmt Studiensinfonie hett Bruckner in’ Juni 1863 de Lehre spoodriek afsloooten un entwickel sück in de Folg to en vun de wichtigst Sinfoniker vun de Musikgeschichte. 

Kitzler un Bruckner bleeven bit to de Dood vun Bruckner Tod 1896 befrüend. As 81-johriger hett Kitzler sück sülvst um’t Leven brocht.
Cliff Drysdale

**Eric Clifford 'Cliff' Drysdale** (* 26. Mai 1941 in Nelspruit) is en ehmalger süüdafrikaansch Tennisspeler.

Tosommen mit Roger Taylor wunn he 1972 dat Finale in’t Herrendüppel bi de US Open in Forest Hills. All tosommen hett he in sien Loopbahn fiev Eenzel- un söss Düppeltitel wunnen, dorünner 1965 de internatschonalen düütschen Tennismeesterschapen. Sien hööchste Weltranglistenpositschoon reck he 1974 mit Platz 13.

För Süüdafrika hett he 46 Daviscupspelen maakt.

2013 wurr Drysdale in de International Tennis Hall of Fame upnommen. Nah dat Enn’ vun sien Tennisloopbahn (1980) hett he en Tennisakademie grünnt.

## Weblenken
* ATP-Profil vun Cliff Drysdale (engelsch)
* ITF-Profil vun Cliff Drysdale (engelsch)
* Davis-Cup-Statistik vun Cliff Drysdale (engelsch)
Jean-Baptiste Dortignacq

**Jean-Baptiste Dortignacq** (* 25. April 1884 in Arudy; † 13. Mai 1928 in Peyrehorade) weer en franzöössch Radrennfohrer.

He weer Profi van 1904 bit 1910. Glieks in sien eerst Profijohr wunn de „Gazelle ut  Peyrehorade“ as he nömmt wurr, twee Deelstrecken bi de Tour de France un weer an Enn’ Tweet in de Gesamtwertung achter Henri Cornet. En Johr later wunn he dree Deelstrecken un keem in de Gesamtwertung up Platz 3.  Ok in de Johren 1906 un 1908 kunn he jeweils een Deelstreck winnen.

1909 wunn he de Rennen Bordeaux–Toulouse und Paris–La Mer–Paris. 1910 kunn he de eerstmals utdragen Giro della Romagna up sein Naam schrieven un wunn todem en Deelstreck bi den Giro d’Italia. Dormit weer he de eerste Nicht-Italiener, de dat schafft hett. 

## Weblenken
* Dortignacq in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Igor Dmitrijewitsch Kurnossow

**Igor Dmitrijewitsch Kurnossow** (; * 30. Mai 1985 in Tscheljabinsk; † 8. August 2013 ok dor) weer en  russisch Schach-Grootmeester.

## Loopbahn
Kurnossow hett dat Schachspelen mit veer Johr lehrt. He weer Student vun de Uraler Staatlich Bargbauuniversität. 2003 kreeg he den Grootmeestertitel. He hett wunnen oder vördere Platzen in mehreren Turnieren beleggt: I-III. Platz Autumn Turnier Aluschta (2002), II. Platz Harmonie Turnier Grunneng (2003), I-V. Platz 8. apen Bayerische Meesterschap Bad Wiessee (2004), I. Platz International Congress 2008/09 Hastings (2009), I. Platz Arctic Chess Challenge Tromsø (2009), I. Platz Politiken Cup Helsingør.

Bi dat Aeroflot Open 2009 in Moskau wunn he gegen Şəhriyar Məmmədyarov in 21 Tüüf mit Swaart; doruphen is Məmmədyarov vun dat Turnier torüchtreeden un hett  Kurnossow beschuldigt, dat he en Computer to Hülp harrt harr. De Turnierschiedsrichter hett dat aber as unbegrünnd torüchwiest. 2011 wunn Kurnossow den Politiken Cup in Kopenhagen mit 8,5 Punkten ut 10 Partien. 2013 hett he, jeweils nah Wertung, bi dat Open in Nachitschewan un dat 20. Abu Dhabi International Chess Festival wunnen.

He speel in de öösterrieksch Bundsliga an dat eerste Brett vun den SK Sparkasse Fürstenfeld, in de düütsch Bundsliga speel he för den SV Wiesbaden. 

Sien toletzt aktuell Elo-Tall weer 2662, sien hööchste 2680 (Mai 2010).

In de Nacht to’n 8. August 2013 gegen 2:45 Uhr wurr Kurnossow as Footgänger in  Tscheljabinsk vun en Auto raakt un keem dorbi to Dood.

## Weblenken

* Игорь Курносов: «При встрече руку Мамедьярову не подам» (russisch)

## Enkeld Nahwiesen