open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gemeen Boitzen

**Boitzen** () is en Gemeen in de Samtgemeen Söttmer vun’n Landkreis Rodenborg (Wümm) in Neddersassen. Se hett . De Gemeen ümfaat de dree Oortsdelen Boitzen, Höperhöfen un Jeerhoff.

## Geografie
De Gemeen Boitzen liggt twüschen de Öörd Söttmer un Rodenborg (Wümm) und grenzt in’n Noorden, Oosten un Süüden an Rodenborg (Wümm). In’n Süüdwesten slutt de Gemeen Hassendörp an, un in’n Westen liggt de Gemeen Reeßen. An de Verkehrsweeg hett Boitzen goden Ansluss.

## Geologie
*En Översicht över de Geologie un Entstahn vun dat Rebeet vun’n helen Landkreis is in den Artikel [[Landkreis Rodenborg (Wümm)]] beschreven un kann dor naleest waarn.*

## Historie

De Gemeen is mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. März 1974 ut de twee fröheren Gemenen Boitzen un Höperhöben billt worrn.

## Politik
### Gemeenraat
De  Gemeenraat vun Boitzen sett sik ut ölven Liddmaten tosamen, de vun twee Parteien afordent sünd. Siet de letzten Kommunalwahl 2016 sünd de Sitten as folgt verdeelt:

### Börgermeester

De Börgermeester Hermann Holsten kummt ut de CDU.

### Wapen
Dat Wapen vun Boitzen besteiht ut en golden Schild, dat böven as Schildhööft en fiefflammigen Füerstripen opwiest un dorünner dree oprecht stahn Sechen (Ploogschoren). De Füerstriepen schall op en Füersteed ut de Bronzetiet henwiesen, de in Boitzen utgraavt worrn is. De dree swarte Ploogschoren staht för de dree Oortsdelen, ut de de Gemeen tohopensett is.

## Websteden
Homozygotie

**Homozygotie** (vun ooltgr.: zygotós *"verbunnen"*) is en Begreep ut dat Wetenschopsrebeet Genetik. Dat bedüüt so veel as **Reinarvigkeit**.

## Achtergrund
En diploiden Organismus hett vun jeed Gen, dat mit sien Kood to’n Bispeel de Klöör vun’t Hoor oder de Bloodgrupp fastleggt, twee Kopien, de in’n normalen Fall vun de beiden Öllerndelen kamt. Dorbi warrt de ünnerscheedlichen Varianten vun een Gen as Allelen betekent. Sünd nu bi den Organismus beid Allelen vun een Markmol gliek, denn is dat Arvgoot betogenop dit eene Markmol reinarvig oder homozygot. In’n annern Fall leegt twee verscheden Allelen vör, wat denn de mischarvige oder ok heterozygote Fall is.

Ünnerscheedliche Allelen mööt nich afsluuts in’t Utsehn (Phänotyyp) vun en Leevwesen düütlich warrn. Dat is also nich jümmer mööglich, vun’n Phänotyyp op den Genotyyp torüchtosluten.

## Bispelen
Wenn en Person de Bloodgrupp A hett, kann dat dör ünnerscheedliche geneetsche Varianten tostannen kamen:
* „AA“ is de reinarvige Variante bi de beide Öllerndele de Arvinformatschoon för de Bloodgrupp A bistüert hebbt. Dormit steiht op beide Chromosomen dat gen för „A“
* „A0“ is en mischarvigen Fall, bi den een Öllerndeel de Bloodgrupp A un de annere de Bloodgrupp 0 verarvt hett. Nu is aver de Bloodgrupp A dominant gegenöver de Bloodgrupp 0, so dat de Minsch an’n enn de Bloodgrupp „A“ opwiest. Liekers bargt de Genotyyp vun dissen Minschen dat rezessive Markmol to’n Utbilln vun de Bloodgrupp 0.

De Arvfakters för be Bloodgruppen „A“, „0“ oder „B“ stellt verscheden Utprägen vun dat glieke Markmol dor un sünd dorüm Allelen. Wenn dat mehr as blots twee Allelen gifft, warrt dorto *[[Polymorphismus|multiple Allelen]]* seggt.

Wenn de Ünnerscheed twüschen rein- un mischarvig vun buten nich to sehn is, kann man dat faken aver bestimmen dör geneetsch Ünnersöken, an de geneetschen Markmolen vun de Öllern oder an de an de Kinner wieterverarvten Markmolen. Wenn beide Öllerndelen homozygote Utprägen vun en Markmol hebbt, heet dat nich, dat ok de Nakamen automaatsch reinarvig sünd. Hett to’n Bispeel een Öllerndeel den Genotyyp „AA“ för de Bloodgrupp un de annere hett den Genotyyp „00“, denn hebbt all Kinner vun jem de Bloodgrupp „A0“ un sünd dormit mischarvig.

Homozygotie warrt in de Planten- un Deertentucht anstreevt, üm reinarvige Öllerngeneratschonen to hebben, de dör Hybridtucht to en mööglichst grote Heterozygotie föhrt un dormit to en mööglichst groten Heterosis-Effekt.

En Problem kann Homozygotie mit sik bringen, wenn beide Öllerndelen heterozygot sünd in Betog op en rezessive Arvkrankheit. In den Fall, sünd beid Öllerndelen free vun disse Krankheit, vun wegen dat se nich utprägt is, man bi jeed Kind besteiht na de Mendelschen Regeln en Wohrschienlichkeit vun 25&nbsp;%, dat dat Genom för disse Krankheit homozygot dat rezessive Markmol bragt un de Krankheit dormit utprägt warrt.

## Literatur
**Lexikon der Biologie*. 7. Band. Spektrum Akademischer Verlag., Heidelbarg 2004, ISBN 3-8274-0332-4.
Makemake (Dwargplanet)

**(136472) Makemake** (Symbol: ; vörlöpige Beteken *2005&nbsp;FY<sub>9</sub>*) is de Beteken vun en Dwargplanet ut’n Kuipergördel, de to de Ünnerklass vun de Plutoiden tellt warrt. Opdeckt weer dat transneptuunsch Objekt an’n 31. März 2005 vun Mike Brown (CalTech), Chad Trujillo (Gemini-Steernwacht) un David Rabinowitz (University of Yale) mit en Teleskop vun de Mount-Palomar-Steernwacht. Dat Objekt harr vun de Opdeckers toeerst den inoffiziellen Arbeitsnaam *Easterbunny* („Oosterhaas“) kregen.

## Ümloopbahn

Makemake bewegt sik op en elliptische Ümloopbahn in’n Afstand twüschen 38,5&nbsp;AE (Perihel) un 52,8&nbsp;AE (Aphel) üm de Sünn. De Bahn is mit ruchweg 29° gegen de Ekliptik neegt. för een Ümloop bruukt Makemake 309 Johren.

## Opdecken
De Opdecken vun dat Objekt weer an’n 29. Juli 2005 bekannt maakt, an’n glieken Dag as ok de Opdecken vun de beiden groten transneptunschen Objekten (136108) Haumea un (136199) Eris. Na’n hüütigen Stand vun uns Weten stellt disse dree Objekten tohopen mit (134340) Pluto de veer gröttsten bekannten Objekten in’n Kuipergördel dor. De Dörmeter vun Makemake warrt op ruchweg 1.800&nbsp;km schätzt, wat üm un bi ¾ vun de Grött vun Pluto is. Sien schienbore Helligkeit liggt bi ruchweg 17mag. Dormit is he na Pluto dat tweethellste Objekt in’n Kuipergördel.

Dat Makemake to de 2005 nee defineerte Klass vun de Dwargplaneten toordent warrn dee, weer antonehmen. Vun wegen sien Grött befinnt sik dat Objekt all Wohrschienlichkeit na in en hydrostatsch Gliekgewicht un müss dorüm ruchweg de Form vun en Kugel hebben. Nich opletzt ok, as he ok düütlich grötter is as de Dwargplanet (1) Ceres.

Op’n Besluss vun de Internatschonalen Astronoomschen Union (IAU) vun’n 11. juni 2008 is Makemake de Ünnerklass vun de Plutoiden toordent worrn, wat en Ünnerklass vun de Dwargplaneten is, vun wegen dat de afslute Helligkeit lütter as +1 is.

In’n Juli 2008 hett dat Objekt 2005&nbsp;FY9 den offiziellen Naam *Makemake* kregen, nöömt na de Schöppergottheit vun de Kultur vun’t Oostereiland.

## Maand
An’n 26. April 2016 is bekannt maakt worrn, dat op Biller, de al een Johr vörher in’n April 2015 vun’t NASA-Weltruumteleskop Hubble maakt worrn sünd, en lütten Maand opdeckt worrn is, de üm Makemake kreisen deit. De Maand weer in en Afstand vun ruchweg 21.000&nbsp;km vun Makemake opdeckt, sien Dörmeter warrt op ungefäähr 160&nbsp;km schätzt. De Maand hett de vörlöpige Beteken S/2015 (136472) 1 kregen, warrt aver ok as *MK 2* betekent.

## Borns
Oke

**Oke** (ok Ocke) is een plattdüütschen Vörnaam vun Jungs.

## Herkamen un Bedüdung
Oke is as Vörnaam ut Freesland is aver ok mittenmang in Sleswig-Holsteen un Neddersassen veel to finnen. De Naam is enn Koseform vun Namen, de mit dat ooldsassische Woort *od* (Besitt) anfangen doot. 
Anner Lüüd secht, dat de Freesen ut den däänschen Naam Aki een plattdüütschen Naam maakt hefft. 
Anicho

## Utspraak
De Utspraak in Noordfreesland is *Ooke* (mit een langen *o* un kort *e*).

## Varianten
* *düütsch:* Oke, Ocke
* *freesisch:* Ocke, Oke, Aage, Age, Ocko, Okko, Okke
* *däänsch:* Åke, Aake, Aage
* *finnsch:* Ooke, Aake, Åke
* *Sprak of Insel Färör: Áki
* *ieslandsch:* Aake, Aage, Áki
* *norsch* (norwegsche Spraken): Åge, Aage
* *sweedsch:'' Åke

## Borns
Ids Postma

**Ids Hylke Postma** (* 28. Dezember 1973 in Deersum, Nedderlannen) is en ehmalger nedderlannsch Iesflinklöper.  

He hett bi de Olympisch Speelen 1998 in Nagano de Goldmedaille över 1.000 m un de Sülvermedaille över 1.500 m wunnen un bi de Weltmeesterschap 1994 in Göteborg de Bronzemedaille. Postma hett sien Karriere 2004 beend.  

He is mit de Iesflinklooperin Anni Friesinger verheiraadt un leevt in Soltborg.

## Persönlich Rekorde
* 100m: 10.02 s (upstellt an' 31. Oktober 1998 in Utrecht)
* 300m: 23.64 s (upstellt an' 16. März 1999 in Heerenveen)
* 500m: 35.99 s (upstellt an' 30. November 2001 in Salt Lake City)
* 1000m: 1:09.15 min (upstellt an' 16. Februar 2002 in Salt Lake City)
* 1500m: 1:45.41 min (upstellt an' 19. Februar 2002 in Salt Lake City)
* 3000m: 3:50.87 min (upstellt an' 15. November 2002 in Erfurt)
* 5000m: 6:32.92 min (upstellt an' 30. Januar 2000 in Calgary)
* 10000m: 13:45.91 min (upstellt an' 15. März 1998 in Heerenveen)

## Weblenken
* Postma sien Websteed (nedderlannsch)
* Sien Erfolge (nedderlannsch)
(450894) 2008 BT18

**(450894) 2008 BT<sub>18</sub>** is en eerdnegen Asteroid vun’n Apollo-Tyyp. An sik is dat nich een Asteroid, man en dubbelten, as de ut twee lütte enkelte Delen besteiht, de 200&nbsp;m un 600&nbsp;m in’n Dörmeter groot sünd. Opdeckt weer de Dubbelasteroid an’n 31. Januar 2008 vun dat LINEAR-Projekt vun’t Massachusetts Institute of Technology. An’n 6. Juli 2008 is an de Arecibo-Steernwacht in Puerto Rico rutfunnen worrn, dat 2008 BT18 en dubbelten Asteroid is.

An’n Namiddag vun’n 14. Juli 2008 flüggt de Dubbelasteroid in’n Afstand vun üm un bi 2,24&nbsp;Millionen Kilometer an de Eer vörbi, also ruchweg in’n sössfacken Afstand twüschen Eer un Maand. 

## Weblenken
* JPL Small-Body Database Browser
* 2008 BT18 Goldstone Radar Observations Planning
Urbain Le Verrier

**Urbain Jean Joseph Le Verrier** (* 11. März 1811 in Saint-Lô, Frankriek; † 23. September 1877 in Paris) weer en franzööschen Mathematiker un Astronom. Den gröttsten Deel vu sien Leven hett he an’t Observatoire de Paris arbeit.

## Leven
Le Verrier hett toeerst de polytechnische School in Caen besöcht un weer later den Schöler an’t Collège Louis-le-Grand in Paris. Vun 1831 an studeer he an de École polytechnique. Dorna weer he eerstmol as’n Ingenieur beschäftigt, hett sik denn aver bald na de Astronomie orienteert.

Sien gröttsten Spood weer 1845 de Bereken vun de Neptun-Bahn, de he ut de Beobachten vun Bahnstören vun Uranus afleidt un vörrutberekent hett. Sien Ünnersöken hett he an’n 31. August 1846 bi de Pariser Akademie vörleggt. Dorophen künn Johann Gottfried Galle in’n September 1946 den Planeten Neptun blots een Bagengrad wiet weg vun de Steed, de Le Verrier utrekent harr, opdecken. Dorför hett he nich mol lang an sien Kiekrohr op de Berliner Steernwacht sitten müüst.

Later hett Le Verrier mit de glieken Methood versöcht, de Bahnstören vun Merkur to verkloren un hett postuleert, dat dat binnen de Merkurbahn noch en wieteren Planeten geven müss, denn he Vulkan nöömt hett. Astronomen hebbt op de helen Welt versöcht, dissen Planeten to finnen, man dat Söken bleev ahn Spood. 1915 hett Albert Einstein mit sien Allgemenen Relativitätstheorie bewesen, dat man de Bahnstören alleen dör dat Sworkraftsfeld vun de Sünn verkloren kann.

Wietere wichtige Arbeiten vun Le Verrier hebbt sik mit de Himmelsmechanik befaat. He hett dorbi mehrere Planetentafeln opstellt, de bit in’t 20. Johrhunnert de Grundlaag to’n Bereken vun de Planeten-Ephemeriden bleven sünd. Vun Bedüden weern ok sien Bahnbereken vun verscheden Kometen

En histoorschen Naam hett sik de Naturwetenschoppler Le Verrier ok maakt, vun wegen dat he de Wederkoort utfunnen hett. Ut Daten, de em telegraafsch mitdeelt worrn sünd, hett he en Wederbericht opboot, den he to’n eerstenmol för den 19. Februar 1855 Klock teihn för Frankriek maakt hett un an de Pariser Akademie vun de Wetenschoppen vördragen hett. In de Folg is in Frankriek de meteoroloogsche Deenst tostannen kamen.

1853 is Le Verrier Direkter vun de Pariser Steernwacht worrn as Nafolger vun François Arago. He hett dat Amt bit 1870 föhrt.

In’t Johr 1876 is Le Verrier mit de Goldmedaille vun de Royal Astronomical Society uttekent worrn. He is ok mit Naam as een vun De 72 Naams op’n Eiffeltoorn verewigt.

## Literatur
* William Sheehan, Nicholas Kollerstrom, Craig B. Waff: *Die Neptun-Affäre*. Spektrum der Wissenschaft, April 2005, S. 82–88 (2005), ISSN 170-2971

## Weblenken
* Christian Pinter: Pariser Himmelsmechaniker

## Borns
Pelaagsch Eilannen

De **Pelaagschen Eilannen** (ital.: *Isole Pelagie*) sünd en Inselgrupp in’t Middelmeer. Se is vulkaansch tostannen kamen un liggt twüschen Tunesien, Malta un Sizilien.

Na de Geografie höört de Eilannen to’n afrikaanschen Kontinent, politisch tellt se aver to de italieenschen Region Sizilien, nipp un nau to de Provinz Agrigent. De Eilannen leegt an’n 35. Bredengrad un stellt dormit de süüdlichste Steed vun Italien dor. De Naam kummt vun dat greeksche Woort *pelaghia* för „Eiland in de See“ .

To de Pelaagschen Eilannen höört drei Eilannen Lampedusa, Linosa un Lampione, de tohopen de Gemeen Lampedusa e Linosa billt. Dat lüttste Eiland Lampione is nich bewahnt. Op de annern beiden Eilannen leevt de Minschen vun de Fischeree un vun de Bueree, tonehemen aver ok vun’n Tourismus.

Vör allen in de Sommermaanden is dat Klima vun grote Hitt un wenig Nedderslag bestimmt. Dat Plantenriek is afrikaansch prägt. Op de Eilannen wasst vele Kaktusoorden, de dat in Europa nich geven deit. Eenige Strännen warrt vun de Karettschildkröten to’n Afleggen vun jemehr Eier nütt. Dele vun de Pelaagschen Eilannen sünd 2002 ünner Naturschuul stellt worrn, üm de vun’t Utstarven bedrauhte Deertenoort to schulen.Dat Rebeet warrt nu *Naturreservat Riserva Marine Isole Pelagie* nöömt.

De Eilannen Lampedusa un Linosa warrt jeden Dag vun de siziliaanschen Havenstadt Porto Empedocle ut mit en Fährschipp anstüert. Na Lampedusa gifft dat ok jeden Dag en Fleger vun Palermo ut. Wiel de Sommersaison warr ok vun annere italieensche Grootstäder Flöög anboden.
Jérôme Eugène Coggia

**Jérôme Eugène Coggia** (* 18. Februar 1849 in Ajaccio up Korsika; † 15. Januar 1919) weer en franzöösch Astronom.

Coggia hett an de Steernwacht vun Marseille arbeidt, wo he mehrere Kometen opdeckt hett, dorünner de hell C/1874 H1 (Coggia), as ok fief Asteroiden.
Annie Potts

**Annie Potts** (*28. Oktober 1952 in Nashville, Tennessee) is en US-amerikaansche Schauspelersche.

Potts weer al in fröhe Johren intresseert an de Schauspeleree. Se hett dat Stephens College in Columbia, Missouri, besöcht, woneem se Theaterünnerricht hett. In Kalifornien hett se achteran en Gradueertenarbeit maakt. Mit twintig Johren hett se ehrn College-Bekannten Steven Hartley heiraadt. Korte Tiet later weern se beide in en sworen Autounfall verwickelt, wobi jemehr VW-Bus böös in’n Duut gahn is. Ehr Mann hett bi den Unfall en Been verloren, se sülvst hett’n ganze Reeg Knakenbrüch dorvundragen, wat bi ehr en traumaatsche Arthritis utlööst hett, de ehr vundaag noch plagen deit.

Ehr bekannsten Rullen sünd de *Janine Melnitz* in *Ghost Busters* (1984) un de *Mary Jo Shively* in de Feernsehreeg *Designing Women* (1986-1993). För ehr Speel in *Corvette Summer* 1978 is se as beste Nawassschauspelersche uttekent worrn.

Opstunns is Annie Potts to’n veerten mol verheiraadt un hett dree Söhns. 

## Filmografie (Utwahl)

## Filmpriesen
Annie Potts is för ehr Filmrullen fiefmol för Priesen nomineert wesen, dorünner eenmol för den *[[Emmy]]* un eenmol för den *[[Golden Globe]]*. Wunnen hett se een dorvun:

* 1982: den *[[Genie Award]]* in de Kategorie *Beste Dorstellen vun en utlännsche Schauspelersche* in *Heartaches*.

## Weblenken
*
Banff

**Banff** betekent

* Banff, Stadt in Alberta, Kanada,
* Banff-Natschonalpark, Natschonalpark in de Provinz Alberta, Kanada,
* Bannf, Krater op’n Mars,
* Banff and Macduff, Gemeen in Aberdeenshire, Schottland,
* Bannf, fröhere Whisky-Brenneree in Schottland,
* Banff-Kassifikatschoon, en internatschonal Klassifikatschoonsschema bi Nerentransplantatschonen.
Mayra Andrade

**Mayra Andrade** (* 13. Februar 1985 in Havanna, Kuba) is en kapverdische Singersche.

Andrade weer op Kuba boren, man vun kapverdische Öllern, so dat se sülvst ok’n Kapverdesche is. Ofschoonst se noch teemlich jung is, hett se all in vele Länner leevt. So is se mit ehr Öllern na Kap Verde togen, na Senegal un Angola un hett ok al in Düütschland leevt. Ehr aktuelle Wahlheimat is Frankriek, wo se in Paris wahnt.

Se weer eerst sössteihn Johr oolt, as se 2001 bi de „Jeux de la Francophonie“ in Kanada de Goldmedaille as beste Singerin wunnen hett. Dorna güng dat mit ehr Loopbahn gau na baven. 2007 hett de Singersche ehr eerst Album ünner den Titel *Navega* rutbröcht, woför se in dat Johr batz den *Pries vun de düütsche Schallplattenkritik* kregen hett. Se singt dorop vör allen in kapverdisch Kreol. In ehr Musik sleiht se en Weg twüschen Latin un Jazz in, wobi se brasiliaanschen Influss („Tunuka“) mit Flamenco („Lapidu na bo“) verbinnt un togliek ok de tyypsche Melancholie vun de traditschonellen kapverdischen Musik in Leder as „Dispidida“ un „Navega“ infangt, de faken mit dat portugeesche Fado vergleken warrt. Mayra Andrade höört blangen Cesária Évora un Lura intwüschen to de bekanntsten Singersches vun de lütten Inselgrupp in’n Atlantik.

2005 is se vun Charles Aznavour fraagt worrn, wat se nich mit em op sien ne’e Platt en Duett mit em singen müch. Dat hett se denn ok maakt. 

2010 is se in den düütschen Kortfilm *[[Das Rauschen des Meeres]]* as Schauspelersche to sehn wesen. To den Film hett se ok Musik maakt. En wietere Filmrull speel se in den Film *[[7 días en La Habana]]* (dt.: *7 Tage in Havanna*) vun 2012, un 2017 weer se in en Gastrull in de portugeesche Feernsehreeg *[[Ouro Verde]]* to sehn.

## Diskografie
* 2007: Navega 
* 2009: Stória, Stória …
* 2010: Studio 105
* 2013: Lovely Difficult
* 2019: Manga

## Borns


## Websteden
* Offizielle Websteed vun Mayra Andrade

* Höörproov un Biografie
* Biografie un Kritik vun en düütsche Jazz-Tietschrift
Who Do I Gotta Kill?

**Who Do I Gotta Kill?**, ok ünner **Me and the Mob**, (op Platt so veel as „Wokeen schall ik an de Siet maken“ oder „Ik un de Sippschop “; dt. Titel: *Wo bitte geht’s zur Mafia?*, alternativ ok *Ein heißer Job*) is de Titel vun en Filmkummedie vun 1994 mit Frank Rainone as Speelbaas.

## Inholt
Jimmy Corona is en Schriever, man as he en Book schrifft över angeevliche Verbinnen twüschen Marilyn Monroe un Lee Harvey Oswald will sien Agent nix mehr mit em to doon hebben. Em fallt nix mehr in, wat he to Papeer bringen kann, worüm denn ok sien Fründin Lori mit em Sluss maken deit. As he opletzt in sien Stammlokal ok noch bi’t Klauen tofaten kregen warrt un wirklich allens scheef löpt, will he sien Leven en Enn maken.

Man denn kummt em jüst noch de Idee, en Book över de Mafia to schrieven, woneem al sien Unkel Tony Bando arbeiten deit. Över em versöcht he in de Verbrekerkreisen rintokamen, stellt sik dorbi aver nicht jüst so an, as dat wesen schüll. Man liekers warrt he opnahmen un mutt ok en poor krumme Dingers dreihn. Denn aver kriggt em de Polizei tofaten un öövt Druck op em ut, dat he Informatschonen över den Böverbaas vun de Mackers rutkriegen un wietergeven schall. Bi denn Versöök flüggt Jimmy aver op un schall afmurkst warrn.

Sien Unkel verklort, dat he dat sülvst maken will, vun wegen, dat he em rinbröcht hett in de Familie. Man, as dat sowiet is, stellt sik rut, dat he ok vun de Polizei rankregen worrn is, Informatschonen rantokriegen. As se aver de nödigen Informatschonen hebbt, will de Polizei dorvun nix mehr weten. Jem is dat Geld för den Fall streken worrn un se wüllt dor nix mehr mit to doon hebben. In jemehr Noot besluut de „Verbrekers“ dat Book to schrieven, un den Mafiabaas een uttowischen.

## Kritiken
Dat Lexikon vun’n internatschonalen Film schreev, dat de Kummedie „turbulent“ un as en „Parodie op Mafia-Filmen“ konzipeert weer. De Geschicht baseert op en Kortfilm.

Janet Maslin schreev in The New York Times (in de Utgaav vun’n 23. September 1994), de Film „geev sik bannig Möh“, is aver eher „sarkastisch“ as witzig. Se loof dat Speel vun Tony Darrow.

## Borns


## Weblenken

* Filmkritik op Rotten Tomatoes
Harvstappel

As **Harvstappel** betekent man Appelsoorten, de in September / Oktober riep sünd, de sofort oder kört nah dat Inlagern in de Harvst geneetriep (bit Enn’n Dezember / Anfang Januar) sünd.  

En kloren Ünnerscheeden vun de Harvstappel-Soorten to de Winterappel-Soorten is nich mögelk, wiel eenig Soorten van Oktober bit März eten wurrn könnt; to de Sömmerappels kann man aber en klor Splitten maken. 

In fröhere Tieden (also bevör man to all Tiet Aaft ut Supermarkt kriegen kunn) weern de Harvstappels (neben eenig lagerfähig Beern) en vun de wichtigst Borns för de Versörgen mit Aaft in’t Harvst un Winter. 

Eenige typisch Harvstappelsoorten sünd Alkmene, Grahams Jubiläumsappel, Gravensteener, Holsteener Cox un James Grieve.
Swarthööften

**Swarthööften** betekent

* Bröder vun de Swarten Hööften, to Revel,
* Compagnie vun de Swarthööften, in Riga.
Rafael Nadal

**Rafael Nadal Parera** (; * 3. Juni 1986 in Manacor, Mallorca) is en spaanschen Tennis-Speler.

Nadal is aktuell de Nummer een in de aktuelle Tennis-Weltranglist. Tüschen 2005 un 2008 hett he de French Open wunnen un in dat Johr 2008 de Wettkamp in Wimbledon.

He kann besünners good up Sandplatzen spelen, so as bi de French Open. He hollt den Rekord för de langste Winnerserie up Sand: tüschen April 2005 un Mai 2007 hett he 81 Spelen in Rieg wunnen, bevör hüm Roger Federer in Hamborg slahn hett. 

Van 18. August 2008 bit 5. Juli 2009 weer Nadal denn de Nr. 1 vun de Tennis-Weltranglist. An 17. August 2008 harr he all bi de Olympsch Spelen in Peking de Goldmedaille wunnen. 

## Kindheit
Rafael (Rafa) Nadal Parera wurr up de spaansch Eiland Mallorca geboren. De Nahnaam Nadal bedüüd up katalaansch *[[Wiehnachten]]*. Mit veer Johr fung he an mit Tennis spelen. Sien Unkel Toni is sien Trainer, en tweeten Unkel is Miguel Ángel Nadal, de fröher en gooden Footballspeler weer. Siet 2001 speelt he up de ATP-Tour. 2002 hörr he all to de tweehunnert best Spelers. En Johr later weer he all ünner de best fieftig un 2004 hett he eerstmals en ATP-Turnier wunnen.

## Leistungsbilanz

### Enkeld Siege (29)

### Siege in de Doppelkonkurrenz (4)

## Weblenken

* Nadal sien Websteed (engelsch oder spaansch)
Miguel Ángel Nadal

**Miguel Ángel Nadal Homar** (* 28. Juli 1966 in Manacor up Mallorca) is en ehemalger spaanisch Footballspeler. 

He hett 62 Länderspelen för Spanien makt un 18 Johr lang in de eerste spaansche Football-Liga för de Manschapen vun Real Mallorca un FC Barcelona speelt. 

Mit FC Barcelona is he veer mal spaansch Meester wurrn un hett 1992 de Europapokal vun des Landsmeesters wunnen.  

Nadal weer eerst Middelfeldspeler, aber so nah un nah is he een Abwehrspeler wurrn, vör de man sück in Acht nemmen muss. Nah sien aktiv Karriere weer he Trainer bi den Vereen RCD Mallorca, wo he 2016 aber torüchtreeden is.

He is de Unkel vun de spaansch Tennisspeler Rafael Nadal. Miguels Broer Toni traineert Rafael.

## Weblenken
* Indrag bi Weltfußball.de
Swartenhööften-Huus

Dat **Swartenhööften-Huus** in Revel is dat vörmolige Huus vun de „Bröder vun de Swarten Hööften“, de sik in Revel in düt Huus versammelt hefft, so lange as de in düsse Stadt tohopenkamen sünd. Düt Huus hett en mooi Portal un is boot in den Stil vun de nedderlannsche Backsteen-Renaissance ut dat 16. Johrhunnert. Unnen bi dat Parterre sünd de Wapen vun de Hansekontoren vun Brügge, Nowgorod, London un Bergen anbröcht. De Bröder hett dat in Revel vun bi 1400 af an geven bit 1940. Dormols mössen all Düütsch-Balten dat Land wegen den Hitler-Stalin Pakt verlaten. Vun dor af an sünd de Bröder in Düütschland wieter togange. De sweedschen Königen Gustav II. Adolf un Karl XII. hefft sik in düt Huus sehn laten, man ok de russischen Zaren Peter de Grote, Paul un Alexander I. sünd Ehren-Liddmaat bi de Bröder ween un hefft dat Huus besöcht. Ok de leste Ministerpräsident vun Eestland vör den Krieg, Konstantin Päts, is Ehrenbroder wurrn un hett sik in dat Broderbook inschreven.
Riddu Riđđu

**Riddu Riđđu** is en Musik- un Kulturfestival dat elk Johr siet 1991 in Olmmaivaggi/Manndalen (Gemeen Gáivuotna/Kåfjord) in Norwegen afhollen warrt. 2008 vun’n 9.-13. Juli nu dat 17. Maal. Dat Festival schall de Kultur un Musik vun de Samen un vun annere Minnerheiten vöranbringen helpen.

En poor junge Lüüd harrn 1991 beslaten, dat se jemehr saamsche Kultur hoochhollen un fiern wullen. Denn lang harrn de Regeren vun Norwegen un de annern Länner, över de Sapmi sik streckt, de saamsche Kultur dalhollen un wullen de Samen assimileren. Veel Lüüd schamen sik för ehr saamsche Afkumst un Kultur un deen Spraak un Kultur afleggen. Dat Festival schull helpen, dat de Lüüd den Weert vun jemehr Kultur wedderkennen doot. Ok Lüüd vun annere Minnerheitengruppen, to’n Bispeel vun de Navajo, Maori oder Komi, sünd as Musikers oder Gäst inlaadt un beriekert dat Kulturprogramm.

## Weblenken

* Websteed vun dat Festival (norweegsch)
Wies’

**Wies’** is siet 1972 en Ortschap in de Gemeend Freborg. Dorför weer dat Dörp sülvstännig. Dat Geestdörp hett ruchweg 400 Inwahner.  

Van 1540 bit 1964 geev dat dor en Tichelee. De lüttje School ut dat Johr 1913 wurrd hüüd as Kapellengebäude bruukt. 

Hüüd föhrt de Bundsstraat 436 vun Freebörg nah Wiesmoor an de Oort vörbi. To Wies’ tellt ok de Moorkolonie Upschört, grünnd 1800, mit de man hüüd in en Dörpgemeenschap koopereert. Süüdööstlich vun Wies’ liggt de Karl-Georgs-Forst. 

## Weblenken
* Websteed van’n Oort (hoochdüütsch)
* över de Kapell (hoochdüütsch)
Obama

**Obama** is de Familiennaam von

* Auma Obama (* 1960), keniaansche Germanistin, Soziologin, Journalistin un Schrieversche,
* Barack Obama Senior (1936–1982), Ökonoom un Regerungsberader ut Kenia, Vader von Barack Obama,
* Barack Obama (* 1961), US-amerikaanschen Politiker,
* Florent Obama (* 1991), Footballspeler ut Kamerun,
* Francisco Pascual Obama Asue (* 1949), Politiker ut Äquatorialguinea,
* Ildefonso Obama Obono (* 1938), Arzbischop ut Äquatoriaalguinea,
* Michelle Obama (* 1964), US-amerikaansche Avkatin, Fro von Barack Obama,
* Ricardo Mangue Obama Nfubea (* 1961), Politiker ut Äquatoriaalguinea,
* Valeriano Nguema Obama, Baas von de Direccion General de Control Financiero.

**Obama** betekent ok

* *[[Obama (Geslecht)|Obama]]*, Geslecht von Landplanarien,
* Obama, Stadt in Japan,
* Borg Obama, Borg in Japan,
* Obama, Lehn mit Seet in de Stadt Obama,
* Obama, fröhere Stadt, nu Deel von Unzen in Japan,
* Obama-Lien, Iesenbahnlien von de West Japan Railway Company.
Carlos Sastre

**Carlos Sastre Candil** (* 22. April 1975 in Madrid) is en spaansch Radrennfohrer.

Sien gröttste Erfolge harr he bi de Tour de France un bi de Spanien-Rundfohrt (Vuelta a España). Bi de Tour de France weer he 2006 Darte un 2007 Veert un in 2008 kunn he dat gröttste Radrennen sogor winnen. Bi de Vuelta a España hett he 2005 und 2007 jeweils den tweeten Platz belegt. 

Sastre levt in Madrid un is mit Piedi, de Süster vun de storven Radrennfohrer José María Jiménez, verheiraadt un hett en Söhn un en Dochter.

Intüschen hett he dat Enn' vun sien Karriere in dat Johr 2011 ankünnigt. 

## Weblenken
*Offiziell Websteed (engelsch, spaansch)
*Portrait up radsportseiten.net
Finnmark

**Finnmark** betekent

* Amt Finnmark, en Amt in Noorwegen,
* Finnmark, ene histoorsche Region in’n Noorden vun Noorwegen,
* Finnsche Mark, hebbt se fröher in Finnland mit betahlt,
* Finnmark warrt ok as Naam vun verschedene Rebeden in Sweden bruukt, in de veel Finnen leevt (hebbt):
** Finnmark vun Malung,
** Finnmark vun Nås,
** Finnmark vun Orsa,
** Finnmark vun Rättvik.
Telemark

**Telemark** betekent

* Amt Telemark, Amt in Noorwegen,
* Telemark-Koh, en Kohraaß,
* Telemarken, Looptechnik bi’t Skifohren,
* Telemark, Lannetechnik bi’t Skispringen.
Nordland

**Nordland** betekent

* Amt Nordland, Amt in Noorwegen,
* Nordland-Verlag, Verlag, de to de SS tohören dee,
* Nordland Papier, Poppeerfabrik in’t Eemsland,
* *[[Nordland (Tiedschrift)|Nordland]]*, fröhere Tiedschrift in Sweden,
* Nordland, Binaam vun de 11. SS-Freewilligen-Panzergrenadier-Division,
* *[[Niels Juel (Schipp)|Nordland]]*, düütsch Kriegsschipp.

**Nordland** is de Familiennaam von

* Eva Nordland (1921–2012), noorweegsche Pädagogin un Fredensaktivistin.
McCain

**McCain** is de Familiennaam von

* Brice McCain (* 1986), US-amerikaanschen American-Football-Speler,
* Cindy Hensley McCain (* 1954), US-amerikaansche Ünnernehmerin,
* Edwin McCain (* 1970), US-amerikaanschen Gitarrspeler,
* Frances Lee McCain (* 1944), US-amerikaansche Schauspelerin,
* Howard McCain (* 1968), US-amerikaanschen Speelbaas,
* Jerry McCain (1930–2012), US-amerikaanschen Musiker,
* John S. McCain senior (1884–1945), US-amerikaanschen Admiraal,
* John S. McCain junior (*Jack McCain*; 1911–1981), US-amerikaanschen Admiraal,
* John Sidney McCain III. (*John McCain*; 1936–2018), US-amerikaanschen Politiker,
* Meghan McCain (* 1984), US-amerikaansche Bloggerin un Publizistin,
* Wallace McCain (1930–2011), kanaadschen Ünnernehmer.

**McCain** betekent

* McCain Foods, kanaadsch Ünnernehmen ut de Levensmiddelindustrie.

Kiek ok bi: McKain.
Blau Lööw

De **Blau Lööw** is en Kulturpries, de siet 2006 elk Johr an Lüüd vergeven warrt, de sik för de Kultur in’n Landkreis Horborg verdeent maakt hebbt. De Priesdregers mööt in’n Landkreis Horborg leven oder mit jemehr Arbeit togang wesen. He is mit en Priesgeld vun 2000 Euro verbunnen, dat de Spoorkass Horborg-Buxthu geven hett. Den Naam hett de Pries vun dat Wapen vun’n Landkreis, dat en blauen Lööw wiest.

De Trophäe besteiht ut en Lööw ut Glas, de Handstand maakt. Utklamüsert hett de Figur, de 2005 vun ene Jury utsöcht worrn is, Wolfgang Pohl. De ole Kulturpries, de 1975 stift worrn is, vun’n Landkreis Horborg weer 1999 instellt worrn.

## Winners

### Olen Kulturpries (unvullstännig)

* 1976: Willi Wegewitz
* 1977: Jutta Bossard
* 1978: Georg Sluyterman von Langeweyde
* 1979: Hittfeller Speeldeel
* 1985: Grete Siegmund
* 1989: Brigitte Kranich
* 1991: Max Schegulla
* 1999: Nedderdüütsche Bühn Bookholt - „De Steenbeeker“

### Blau Lööw

## Footnoten
John Smith (Schauspeler)

**John Smith** (* 3. März 1931 in Los Angeles, Kalifornien, as *Robert Earl Van Orden*; † 25. Januar 1995 ok dor) weer en US-amerikaansch Schauspeler.

Sien Dörbröök harr he as Pilot in de Film *Insel der verlorenen Frauen*, 1959. In dat glieker Johr speel he neben Robert Fuller in de Feernsehreeg *Laramie*, de in Düütschland ünner de Titel A*m Fuß der blauen Berge* utstrahlt wurr. De Feernsehreeg leep in de USA bit 1963.

Smith weer van 1960 bit 1964 mit de US-Schauspelerin Luana Patten verheiraadt, van de he scheedt wurrn is.  

## Filmografie (Utwahl)

## Weblenk
Great Bernera

**Great Bernera** (gäälsch: *Bearnaraigh Mòr*) is en Eiland vun de Buteren Hebriden an de Noordwestküst vun Schottland.
Sydney Penny

**Sydney Penny** (* 7. August 1971 in Nashville, Tennessee) is en US-amerikaansche Schauspelerin.

## Leven
Penny is en boren Cherokee Indianersche. e hett al in teemlich junge Johren Kontakt mit dat Showbusiness kregen, vun wegen, dat ehr Öllern as Country- un Western-Singers in’t Gewarf arbeiden deen un se jemehr Dochter ok in junge Johren al mit in jemehr Optreden inbetogen hebbt.

Al mit acht Johren hett se in de Feernsehprodukschoon *The Night Rider* mitmaakt. Dorna hett se wietere Rullen speelt, vör allen in Feernsehregen. Grode Acht hett ehr de Rull as *Meggie Cleary* in *The Thorn Birds* bröcht. Se weer to de Tiet jüst eerst twölf Johr oolt.

Siet de Tiet hett se jümmer wedder in en Veeltall vun Rullen speelt, vör allen in Feernseregen un Mini-Regen as t.&nbsp;B. in *Twilight Zone*, *Beverly Hills, 90210*, *The Bold and the Beautiful* usw., man ok in verscheden Feernseh- un Kinoprodukschonen weer se mit dorbi. Toletzt speel se de *Julia Santos* in de ABC-Sepenoper *All My Children* vör de Kamera.

Penny is mit Robert Powers verheiraadt, de ok in’t Feernsehgewarf arbeit. Siet Mai 2007 hebbt de beiden tohopen en Söhn.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
För ehr Film- un Feernsehrullen is Sydney Penny al ölven mol för Filmpriesen vörslahn worrn, wovun se dree wunnen hett:
* 1984: den *[[Young Artist Award]]* in de Kategorie *Best Jungdorstellersche in en Feernsehfilm* för *The Thorn Birds*.
* 1986: den *[[Young Artist Award]]* in de Kategorie *Utermatig Dorstellen vun en junge Dorstellersche* för *Pale Rider*.
* 1996: den *[[Soap Opera Digest Award]]* in de Kategorie *Best Leevbegeevnis* för *All My Children*.

## Weblenken
Banschow

**Banzkow** is en Gemeen in dat Amt Banzkow in’n Landkreis Ludwigslust-Parchen in Mekelborg-Vörpommern mit 2132 Inwahners. To de Gemeen höörn de Öörd **Banzkow** un Mirow to. Dör de Gemeen löppt ok de Störkanal.

## Historie
De Oort Banzkow is an’n 31. Oktober 1300 as *Bancekowe* dat eerste Maal in de Oorkunnen vörkamen.

### Wapen
Dat Wapen vun de Gemeen gifft dat siet September 2000. „In Gröön över gollen Wellenschildfoot en gollene Holländerwindmöhl, blangento op beide Sieden en gollen Linnenbladd.“ De Möhl steiht för Banzkow mit sien Holländerwindmöhl un de beiden Linnenbläder för Mirow mit sien Hauptstraat, an de op beide Sieden Linnen stahn.

## Weblenken

* Websteed vun de Gemeen (hoochdüütsch)
John Smith

**John Smith** is de Naam von

* John Smith (1580–1631), engelschen Söldner un Aventürer,
* John Smith (1616–1652), engelschen Philosoof,
* John Smith († 1663), engelschen Koloniaalguvernör,
* John Smith (1735–1824), US-amerikaanschen Politiker,
* John Smith (1781–1854), Karkenpatriarch vun de Mormonen,
* John Smith (1798–1888), brietschen Botaniker,
* John Smith (1832–1911), Karkenpatriarch vun de Mormonen,
* John Smith (1919–2012), Politiker ut Belize,
* John Smith (1931–1995), US-amerikaanschen Schauspeler,
* John Smith (1938–1994), brietschen Politiker,
* John Smith (* 1965), US-amerikaanschen Ringer,
,
* John Prince-Smith (1809–1874), düütschen Volksweertschopper un Politiker,
* John Quincy Smith (1824–1901), US-amerikaanschen Politiker,
* John Rubens Smith (1775–1849), brietsch-US-amerikaanschen Maler un Grafiker,
* John Somers-Smith (1887–1916), brietschen Roderer,
* John Speed Smith (1792–1854), US-amerikaanschen Politiker,
* John Stafford Smith (1750–1836), brietschen Kumponist,
* John T. Smith (1801–1864), US-amerikaanschen Politiker,
* John Victor Smith, US-amerikaanschen Filmeditor,
* John W. Smith (1882–1942), US-amerikaanschen Politiker,
* John Walter Smith (1845–1925), US-amerikaanschen Politiker,
* John-Patrick Smith (* 1989), austraalschen Tennisspeler.
Werner Dollinger

**Werner Dollinger** (* 10. Oktober 1918 in Neustadt an der Aisch; † 3. Januar 2008 ok dor) weer en düütsch Politiker (CSU). 

He weer van 1962 bit 1966 Bundsschatzminister, van 1966 bit 1969 Bundspostminister un van 1982 bit 1987 Bundsverkehrsminister

## Literatur
* Hans-Jürgen Mahnke, *gefragt: Werner Dollinger*, Bornheim 1983;

## Verapenlichungen
* *Selbständiger Unternehmer und politisches Mandat*, in: Peter Spary, *Dem Mittelstand verpflichtet*, Bonn, 1982, Seiten 39–44.
* *50 Jahre CSU im Landkreis Neustadt a.d. Aisch-Bad Windsheim*, in: *Streiflichter aus der Heimatgeschichte 19*, Neustadt an der Aisch 1995, S. 61–78
Nidelva

De **Nidar** oder **Nidelva** (*elv* is norweegsch för „Stroom“) is en Stroom vun ruchweg 30&nbsp;km Läng in’n Fylke Süüd-Trøndelag in Norwegen.

De Stroom hett sien Oorsprung in’n *Selbusee* in Brøttem, wat in de Kommun Klæbu liggt. Vun dor ut löpt he na Noorden to, vörbi an den Stadtdeel *Tiller*, na de *Leirfäll*. An disse Steed spiest he twee Waterkraftwarken. In sien Ünnerloop billt he starke Mäanders ut un löpt dör de Gemeen Stavne un dör de Binnenstadt vun Trondheim. Bi Brattøra, an’n Rand vun Trondheim, münnt de Stroom in den Trondheimfjord. Hier an de Münnen geev dat bit in de 1980er Johren enige Warften un Schippbobedrieven. Blangen en Marina befinnt sik hier vundaag ok dat Quarteer Nedre Elvehavn, en Stadtdeel vun Trondheim.
Barnsteen

**Barnsteen** (vun Middelnedderdüütsch Börnesteen, d. h. „Brennsteen“, up Latiensch „electrum“ oder „sucinum“) is en gelen Smucksteen ut fossilen Hoorz. Dat gifft Barnsteen, wo een dörkieken kann un annern, dor geiht dat nich. De Barnsteen ut de Dominikaansche Republiek kann sogor vun gröne oder blaue Farw ween, man düsse Arten sünd ganz roor un düer. 

Barnsteen is bit to 260 Million Johre oolt. Ut den taen Kien vun dormolige Bööm is mit de Tied en fast Material vun wurrn. Barnsteen sett sik nich ut Kristallen tohopen un warrt dorüm ok nich to de Mineralen oder to de Steen rekent. Man to de Smucksteen tellt he denn doch. 

Al in de Vör- un Fröhgeschicht vun de Minschen warrt ut Barnsteen Smuck maakt un Kunstwarken. Dat gifft so’n Funnen ut Ägypten, de sünd mehr as 6.000 Johre oolt. Dat bekanntest Kunstwark ut Barnsteen is de Barnsteenkamer, de in den Katharinenpalast bi St. Petersborg in de Johren vun 1979 bit 2003 wedder herstellt wurrn is. Tovören weer se in’n Tweeten Weltkrieg verschütt gahn. 

De Wetenschop, besunners de Wetenschop vun de Paläontologie intresseert sik för Barnsteen mit so nömmte „Inklusen“. Dat sünd Fossilen vun lüttje Tieren oder Dele vun Planten, de in den Steen inslaten sünd un över Millionen vun Johren up düsse Aart bewohrt bleven sünd. 

## De Naam
De Naam Barnsteen kümmt vun dat middelnedderdüütsche Woort „börnen“, wat „brennen“ heten deit. Worraftig kann de Barnsteen brennen, wenn he ansteken warrt. 

Dat greeksche Woort för Barnsteen is *élektron* (ἤλεκτρον). Dat kann ok „Wittgold“ bedüden. De Wuddel vun düt Woort stammt ut de indoeuropääsche Uurspraak un bedutt an un for sik „hell“ un „blank“. De vörnehmen olen Greken hefft sik mit gröttere Barnsteen jem ehre Kledaasch afbösst: Wenn de Steen de Kledaasch langsglieden dö, denn hett he sik elektrisch uplaadt un de Stoff un Fusseln sünd dor an backen bleven. Al Thales vun Milet wüss vun düt elektrisch Upladen vun Barnsteen Bescheed. So konn dat passeern, dat dat greeksche Woort för Barnsteen in use moderne Welt dat Woort för dat Elementardeelken Elektron wurrn is un för allens, wat mit Elektrik un Elekrizität to kriegen hett. 

De Römers hefft düt greeksche Frömdwoort nahmen un „electrum“ seggt, man se hefft ok noch en anner Woort harrt un dat weer „sucinum“ (wat woll vun „sucus“ kamen deit un dat heet Zirup/Sapp). Tacitus meent, de Germanen hefft „glaes(um)“ to’n Barnsteen seggt, up Engelsch heet he „amber“. 

## Weblinks

* To'n Wieterlesen
** Dat Geheemnis vun dat Barnsteen-Collier 
** Vele Böker (e-text) öber Barnsteen (in English) Theophrastus, Albertus Magnus, Al-Biruni, un Baltischen Barnsteen.
* Wer mehr weten will
** Över de Mineralogie vun Barnsteen in'n Mineralinatlas WiKi
** Verscheden Arten vun Barnsteen
** Vun de Wetenschop över Barnsteen
** Verteknis mit Links un Kommentaren över Barnsteen(up Engelsch)
** About Amber (engelsch)

* Museen
** Düütsch Barnsteenmuseum Ribnitz-Damgorn
** Barnsteenmuseum Bad Füssing
** Museum över den Baltischen Barnsteen (englisch)
** Barnsteenmuseum in Litauen (engelsch)
Orkla (Stroom)

De **Orkla** (ok *Orklaelva*) is en Stroom in den Fylke Süüd-Trøndelag in Norwegen.

De Orkla hett sien Anfang in den Orkelsee in de Kommun Oppdal un is mit 179&nbsp;km de längste Stroom in Süüd-Trøndelag. He folgt dat Orkladaal un ströömt in de Neeg vun de Stadt Orkanger in den Orkdalsfjord. Op sien Weg löpt he dör de Kommunen Tynset, Rennebu, Meldal un Orkdal.

De Orkla-Stroom warrt in sien Verloop reguleert dör fief Stauseen för’t Energiewinnen, de in de Johren 1978 bit 1985 anleggt worrn sünd. De Stroom warrt geern vun Anglers opsöcht un is bekannt för sien Lachsen.

## Naam
De olle noordische Naamsform weer eenfack blots *Ork*, wat een ok jümmer noch in den Naam Orkdal finnen kann. Wat de Naam bedüüt hett, dat is nich klor. Villicht weer dat afleidt vun dat Verb *orka* „arbeiten“). Anfangs weer *Orkla* de Naam vun blots den böveren Verloop dör Tynset un Hedmark. Mag wesen, dat dormit meent weer, 'de lütte Deel vun den (Stroom) Ork'.
Melchert

**Melchert** (ok **Melcher**) is een plattdüütschen Vörnaam for Jungs.

## Herkamen
De Naam kümmt vun den hebrääschen Naam *Melchior* un bedutt „Lichtkönig“ oder „König vun dat Licht“. Up Hebrääsch heet „Mäläch“ König un „Or“ heet Licht. Düsse Naam finnt sik nich in de Bibel, man een vun de Hillgen Dree Königen hett in de kathoolsche Traditschoon in dat Middelöller den Naam *Melchior* kregen. Vunwegen dat de Hillgen Dree Königen ehr Gebeen in dat Middelöller na Köln kamen sünd un weil düsse Hillgen bannig verehrt wurrn sünd, weer de Naam ok in Düütschland ganz begäng. 

## De plattdüütsche Naam
Up Platt is de de hebrääsche Naam eenfach tosamentrocken un en beten slurig utspraken wurrn. Un al is vun *melchior* denn *Melchert* oder *Melcher* wurrn.

## Tonaams
De plattdüütschen Tonaams Melcher, Melchers un Melchert  kaamt vun düssen Vörnaam her. De bedüüt so wat, as *Ut Melchert siene Familie* oder *Vun Melchert sienen Hoff*.

## Kiek ok nah bi
*List vun plattdüütsche Vörnaams

## Weblenken
Melcher

**Melcher** betekent

* Melcher, plattdüütschen Vörnaam för Jungs,
* Melcher-Dallas, Oort in Iowa, USA.

**Melcher** is de Familiennaam von

* Achim Melcher (* 1935), düütschen Footballspeler,
* Alex Melcher (* 1970), düütschen Musicaldorsteller,
* Arturo Melcher (* 1921), chileenschen Hamersmieter,
* Christin Melcher (* 1983), düütsche Politikerin,
* Emil Melcher (1895–?), düütschen Footballspeler un -trainer,
* Erhard Melcher (* 1939), düütschen Ünnernehmer,
* Erich Melcher (1892–1944), düütschen Politiker,
,
* Gustav Melcher (1878–1966), düütschen Maler un Schriever,
* John Melcher (1924–2018), US-amerikaanschen Politiker,
* Joseph Melcher (1806–1873), US-amerikaanschen Geistlichen,
* Kurt Melcher (1881–1970), düütschen Verwaltungsjurist,
* Leslie de Melcher, US-amerikaanschen Kumponist,
* Marcel Melcher (* 1959), Swiezer Skeletonfohrer,
* Martin Melcher (1915–1968), US-amerikaanschen Filmproduzent,
* Maximilian Melcher (1922–2002), öösterriekschen Künstler,
* Ralph Melcher (* 1967), düütschen Kunsthistoriker un Literaturwetenschopper,
* Räto Melcher († 2014), Swiezer Skisportfunkschonär,
* Terry Melcher (1942–2004), US-amerikaanschen Musikproduzent un Songwriter,
* Ute Melcher (* 1941), düütsche Badmintonspelerin,
* Wilhelm Melcher (1940–2005), düütschen Vigelienspeler.

Kiek ok bi: Melchers, Melchert.
List vun de Städer vun Sleswig-Holsteen

*kursiv*: Städer, de nich mehr to Sleswig-Holsteen tohöörn doot oder de dat as sülvstännige Stadt nich mehr gifft.

## Kiek ok
* List vun de gröttsten Städer in Sleswig-Holsteen

## Footnoten
Tom Hulce

**Thomas Edward Hulce** (* 6. Dezember 1953 in Detroit, Michigan, USA) is en US-amerikaanschen Schauspeler, der vör allem för sien Dorstellen vun Wolfgang Amadeus Mozart in den Film *Amadeus* bekannt is.

## Leven
Toeerst hett Hulce ann Broadway arbeidt. Sien eersten Filmrullen harr he in de 1970er Johren. De Dörbrook keem 1984 dör sien rull as Wolfgang Amadeus Mozart in den Film *Amadeus* vun Miloš Forman. He harr mit dissen Film groden Spood un is ok nomineert wesen för den Oscar. He hett ünner annern ok den *Quasimodo* snackt in den Walt-Disney-Film *The Hunchback of Notre Dame*. tohopen hett he an ruchweg 30 Produkschonen deelnahmen.

Siet 1996 is he mit Cecilia Ermini verheiraadt. Se hebbt tosamen een Dochter. Sien düütsche Synchroonstimm is faken Detlev Eckstein.

## Filmrullen (Utwahl)

## Utteken
Tom Hulce is för sien Filmrullen al twölfmol för Priesen vörslahn worrn, dorünner ok eenmol för den *[[Oscar]]* in de Kategorie *[[Oscar/Best Hööftdorsteller|Best Hööftdorsteller]]* för sien Rull as Wolfgang Amadeus Mozart. Wunnen hett he bit hüüt veer Priesen:
* 1985: den *[[David di Donatello Filmpries]]* in de Kategorie *Best utlännsch Schauspeler* för *Amadeus*.
* 1985: dat *[[Sülvern Band]]* vun’t *[[Sindacato Nazionale Giornalisti Cinematografici Italian]]i* in de Kategorie *Beste Dorsteller in en utlännsch Film* för *Amadeus*.
* 1996: den *[[Emmy]]* in de Kategorie *Rutragen Nevendorsteller in en Minireeg oder Spezialsennen* för *The Heidi Chronicles*.
* 1996: den *[[Cable ACE]]* in de Kategorie *Best Nevendorsteller in en Film oder Minireeg* för *The Heidi Chronicles*.

## Weblenken
Bremer Börgerschop

**Bremer Börgerschop** betekent

* Börgerschop vun Bremen, de Landdag vun dat Bundsland Bremen,
* Börgerschop vun Bremen, Dat Huus an’n Marktplatz to Bremen, wo düsse Landdag tohopenkamen deit.
Orkla

**Orkla** betekent

* Orkla, Stroom in Noorwegen, de in’n Trondheimfjord münnt,
* Orkla ASA, noorweegsch Ünnernehmen,
* Orkla Media, noorweegsch Medienünnernehmen.
Ovotestis

As **Ovotestis** (Mtl.: Ovotestes) warrt in de Anatomie dat gliektietige Vörkamen vun Klöten- (*testis*) un Eierstockgeweev (*Ovarium*) in de sülven Keemdrüüs betekent. En Ovotestis is dormit en Sünnerform vun’n Halfslag.

Bi einige Twiegen vun de Weekdeerten (*Mollusca*) un vun de Fisch stellt Ovotestes bi natürlich Utbilln dor. Bi Söögdeerten kann en Ovotestis as Folg vun en Stören in de embryonalen Entwickeln vörkamen.
Nildaal

Dat **Nildaal** is en Landstreek in Ägypten.

Dat Nildaal betekent dat fruchtbore Land in de ägyptischen Wööst, dat dör den Nil mit Water spiest warrt un sik op mehrere Hunnert Kilometer to beide Sieten an sien Över langs tütt. Vun’n Nassersee bit na Kairo warrt dat Nildaal bit to 25&nbsp;km breet. In den fruchtboren Landstreek leevt ruchweg 95&nbsp;% vun all Inwahnes vun Ägypten.
Lampione

**Lampione** (ital. för *Lantücht*) is de lüttste vun de dree Pelaagschen Eilannen in de Middellannsche See twüschen Tunesien un Sizilien. 

Geograafisch höört dat eiland to Afrika, man politisch warrt Lampione to de Gemeen Lampedusa e Linosa rekent un höört dormit to de Provinz Agrigent in de italieenschen Region Sizilien. Dat Eiland is ruchweg 700 Meter lang un 180 Meter breet. de hööchste Steed liggt bi 40&nbsp;m över&nbsp;NN.

Lampione is nich bewahnt, dat eenzige Bowark op dat Eiland is en Lüchttoorn. Na en Vertellen schall dat Eiland en Felsbrocken ut de Hand vun de Kyklopen wesen. Dat Deerriek op’t Eiland is wat sünners. Se deent as en Raststeed för vele europääsche Togvagels. Lampione höört dorüm mit to dat Naturschuulrebeet *Riserva Marina Isole Pelagie*. To de Seefauna tellt ünner annern Haien, Tackenboors, Kreeftdeerten, Langusten un Korallen.