8. November

De **8. November** is de 312. Dag in’t Johr vun’n Gregoriaanschen Klenner, man de 313. Dag in Schaltjohren.

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 63 v. Chr.: Marcus Tullius Cicero hullt vör’n röömschen Senat sien eerste Reed gegen Lucius Sergius Catilina.
* 1307: De Swiezer Historiker Aegidius Tschudi leggt in sien *[[Chronicon Helveticum]]* dissen Dag as Datum för den Rütli-Swoor fast.
* 1519: Bi de Eroverung vun Mexiko kummt de spaansche Konquistador Hernán Cortés in de azteksche Hööftstadt Tenochtitlán an.
* 1620: De Slacht an’n Witten Barg in den Dörtigjohrigen Krieg. De Winterkönig Friedrich V. vun de Palz verlüst de Kroon vun Böhmen.
* 1798: As eerste Europäer lannt de Kaptein John Fearn op de Insel Nauru, de he *pleasant island* nöömt harr, wiel dat de Inwahners so fründlich weern.
* 1864: Wiel den Amerikaanschen Sezessionskrieg warrt Abraham Lincoln mit grote Mehrheit as US-Präsident wedderwählt.
* 1889: Montana warrt de 41. Bunnsstaat von de USA.
* 1892: Grover Cleveland winnt de US-Präsidentenwahl un is de bitlang eerste, na en Ünnerbreken to’n tweeten mal in’t Witte Huus intücht.
* 1923: Hitler-Ludendorf-Putsch: Mit en por annere Natschoonalsolialisten besett Adolf Hitler den Bürgerbräukeller in München un verkünnt, dat de Regeeren vun de Weimarer Republiek afsett weer.
* 1932: Franklin D. Roosevelt warrt niege Präsident von de USA.
* 1939: Bi den Anslag von Georg Elser op Adolf Hitler starvt acht Lüüd vun de NSDAP-Spitz, man Hitler sülvst harr dat Lokal al vörher verlaten.
* 1949: Kambodscha kriggt formell de Unafhangigkeit vun Frankriek.
* 1960: John F. Kennedy warrt Präsident vun de USA.
* 1988: George H. W. Bush winnt de US-Präsidentenwahlen.
* 1989: Mit den Torüchtritt von dat Politbüro vun de SED ünner Willi Stoph fangt de Wend in de DDR an.
* 2005: Jens Böhrnsen (SPD) warrt nee Börgermeester vun Bremen. He is de 7. Bremer Börgermeester na den Tweeten Weltkrieg. Nee Bremer Senat un Lannsregeern vun Bremen is de Senat Böhrnsen I
* 2016: Donald Trump warrt, anners as de meisten Umfragen un Prognosen vorutseggt harrn, to'n Präsidenten vun de USA wählt.

### Weertschop
* 1887: Emil Berliner kriggt dat Riekspatent op sien Tonafspeelreedschop mit Dreihteller, dat Grammophon.
* 1925: Otto Feick kriggt dat Patent op dat Rhönrad.

### Kunst, Kultur un Bowark
* 1793: De Louvre in Paris warrt för all Lüüd open maakt un to en Museum ümgestalt.
* 1926: Dat Musical *[[Oh Kate!]]* vun George Gershwin warrt in New York ooropföhrt.
* 1930: Dat Singspeel *[[Im weißen Rößl]]* von Ralph Benatzky warrt in Berlin ooropföhrt.

### Wetenschoppen un Technik
* 1853: John Russel Hind deckt den Asteroiden (27) Euterpe op.
* 1895: Wilhelm Conrad Röntgen deckt de na em nöömten Röngtenstrahlen op.

### Katastrophen
* 1983: in de afrikaansch Stadt Lubango in Angola verunglückt en Boeing 737 kott na den Start. 130 Minschen kommt to Dood.
* 1991: En Küselstorm un de nafolgend Stormfloot köst op de Philippinen üm un bi 7.000 Minschenleven.

## Boren
* 35: Nerva, Kaiser vun dat Röömsch Riek
* 1656: Edmond Halley, engelsch Astronom, Mathematiker, Kartograph, Geophysiker un Meteoroloog († 1742)
* 1723: John Byron, engelsch Süüdseeforscher
* 1811: Friedrich Hitzig, düütsch Architekt († 1881)
* 1867: Léon Houa, belgisch Radrennfohrer († 1918)
* 1876: Louis Bernacchi, austraalsch-britisch Physiker, Astronom un Polarforscher († 1942)
* 1897: Karl Bunje, plattdüütsch Schriever († 1985)
* 1900: Franz-Josef Wuermeling, düütsch Politiker un Bundsminister († 1986)
* 1904: Walter Volbehr, plattdüütsch Schriever († 1983)
* 1913: Rudolf Harbig, düütsch Lichtathlet
* 1920: Jorge Pacheco Areco, uruguayisch Politiker un Präsident († 1998)
* 1923: Jack St. Clair Kilby, US-amerikaansch Ingenieur, Utfinner un Nobelpriesdräger († 2005)
* 1925: Arturo Sergi, US-amerikaansch Opersinger († 2006)
* 1934: Lothar Milde, düütsch Lichtathlet un Olympiawinner
* 1935: Alain Delon, franzöösch Schauspeler
* 1936: Claudio Bravo, chileensch Maler († 2011)
* 1936: Edward George Gibson, US-amerikaansch Astronaut
* 1940: Charles Thomas Kowal, US-amerikaansch Astronom († 2011)
* 1946: Roy Wood, britsch Singer, Musiker un Lederschriever
* 1948: Dale Allan Gardner, US-amerikaansch Astronaut († 2014)
* 1952: Jan Raas, nedderlannsch Radrennfohrer
* 1954: Kazuo Ishiguro, engelsch Schriever un Nobelpriesdräger

## Storven
* 618: Adeodatus I., Paapst.
* 789: Willehad, Hilligen un eerste Bischop vun Bremen (* üm un bi 740)
* 955: Agapitus II., Paapst.
* 1226: Ludwig VIII., König vun Frankriek.
* 1308: Johannes Duns Scotus, Theoloog un Philosoph vun de Hoge Scholastik (* 1266)
* 1473: Sibet Attena, oostfreesch Hööftling (* um un bi 1425)
* 1771: Joseph Gabler, österrieksch Orgelboer.
* 1887: Doc Holiday, US-amerikaansch Revolverheld.
* 1920: Abraham Kuyper, nedderlannsch Theoloog, Politiker, Staatsmann un Journalist (* 1837) 
* 1968: Wendell Corey, US-amerikaansch Schauspeler un Politiker (* 1914)
* 1980: Julian Wintle, britischen Filmproduzent (* 1913)
* 1983: Betty Nuthall, engelsch Tennisspelerin (* 1911)
* 1986: Wjatscheslaw Molotow, sowjetsch Politiker
* 1997: Prosper Depredomme, belgisch Radrennfohrer (* 1918)
* 1999: Juri Wassiljewitsch Malyschew, sowjeetsch Kosmonaut (* 1941)
* 2003: Ernst Heinrich Kossmann nedderlandschen Perfesser för moderne Historie (* 1922)
* 2009: Witali Lasarewitsch Ginsburg, russisch Physiker un Nobelpriesdräger (* 1916)
* 2023: Rainer Erler, düütschen Schriever, Speelbaas, Filmproduzent (* 1933)