open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ulrich Dumrath

**Julius Hermann Ulrich Dumrath** (* 3. Juli 1851 in Buslar; † 7. Dezember 1921 in Schölisch) weer en düütschen Politiker.

Dumrath is 1851 in Buslar boren. He weer von 1895 bet 1917 Landraad von’n Kreis Stood. Dumrath weer von 1908 bet 1918 ok Afornten för den Wahlkreis Stood 2 (Stood-Bremervöör) in dat Prüüßsche Aforntenhuus.

Dumrath hett an’n 5. Dezember 1876 in Mannheim Lina Giulini freet.
Adolf Goetze (Verwaltungsjurist)

**Nikolaus Caspar  Goetze** (* 5. Juli 1837 in Oterndörp; † 26. Mai 1920 in Hannover) weer en düütschen Verwaltungsjurist un Politiker.

Goetze is as Söhn von en Avkaat in Oterndörp boren un hett Juristeree in Heidelbarg un Göttingen studeert. In Heidelberg weer he in dat Corps Vandalia. 1861 hett he in Hannover dat Auditer-Examen maakt. He is 1864 Amtsassesser in Rodenborg worrn, weer denn in Lümborg un 1868 Stadtsyndikus un Polizeidirekter in Stood. 1879 is he Kreishauptmann von’n Stoder Geestkreis in Himmelpoorten un von dat Amt Himmelpoorten worrn un mit’n 1. April 1885 Landraad in’n ne’en Kreis Stood. 1895 is he as Geheimen Regerungsraad ut’n Staatsdeenst rut un is Direkter vo de Landskreditanstalt in Hannover worrn. 1911 güng he in Rohstand.

## Literatur
* *Die Mitglieder der Vandalia zu Heidelberg nach dem Stande vom 29. September 1935*. Berlin 1936, S. 86
Soundmodul

En **Soundmodul** oder **Expander**, is en elektroonschen Klangmaker ahn Snittsteed üm dorop to spelen, as to’n Bispeel en Klaviatur. Üm dorop spelen to künnen, mutt dormit en Reedschop anstüert warrn, de för MIDI utleggt. Dat kann en Controller wesen as en Masterkeyboard oder en Sequenzer.

Vele Synthesizers, Hardwaresamplers, E-Drums oder Instrument-Emulaters gifft dat ok as Soundmodulen. Dat is vör allen en Vördeel för Studiomusikers, vunwegen dat se al en MIDI-Keyboard hebbt un mit dat Soundmodul Geld un Platz sporen künnt.

De Mehrtall vun Soundmodulen hebbt en Norm-Breed un Schruuvgewinnen, dat een jem in en Rack inboen un dormit stapeln kann. Dat is en sünneren Ständer för musikaalsche Reedschoppen. Man dat gifft ok enkelte Soundmodulen, de sik an en normalen PC ansluten laat, as to’n Bispeel de Synthesizer *Waldorf Microwave PC*, de in en Schacht för Disketten oder CD-Loopwarken insett warnn kann. Enige Modellen sünd ok för den Live-Insatz vörsehn un wiets dorför Reglers un Stüerelementen för sünnere Funkschonen op. En Bispeel is de Hammond-Orgel-Emulater *VK-8M* vun Roland.

Soundmodulen weern in de eersten Hälft vun de 1990er Johren an’n wietsten verbreedt. Dorna hett sik de Produkschoon jümmer mehr op den Reekner sülvst verlagert (Native Processing). Hardware-Soundmodulen warrt hüüt faken ok Software-Faten op’n Markt bröcht, vunwegen dat de Reeken-Leistung jümmer grötter warrt. Se hebbt vundaag meist de glieke Klangtügen as de Reedschopen sülvst.

Deelwies gifft dat op’n Markt ok so nöömte Hybrid-Systemen, de man jüst so för en Reekner as ok alleen för sik – to’n Bispeel op de Bühne – bruken kann. En Bispeel för en Hybrid-System is de Roland Fantom-Reeg, de över’n USB-Ansluss mit den Reekner verbunnen warrn kann un dormit ok Total-Recall mööglich maakt.

## Literatur
* Helmut Hofmüller: *Handbuch Homerecording.* 1. Oplaag, Elektor-Verlag, Aaken, 1998, ISBN 3-89576-044-7
* Michael Dickreiter: *Handbuch der Tonstudiotechnik*. 6. Oplaag, K.G. Saur Verlag KG, München, 1997, ISBN 3-598-11320-x

## Weblenken
Groot Freenbeek

**Groot Freenbeek** () weer fröher en sülvsstännig Dörp un is vondaag mit Lüttjen Freenbeek to Freenbeek tohoopwussen. Dat liggt in de Gemeen Freenbeek in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

## Geografie

In’n Noorden löppt de Swing an Groot Freenbeek langs.

De Naveröörd sünd Hagen in’n Noordoosten, Deinst in’n Oosten, Wehl in’n Süden, Kutenhult un Mulsen in’n Süüdwesten, Lüttjen Freenbeek in’n Westen un Hogenoh un Swing in’n Noordwesten.

## Historie

Groot Freenbeek hett bet 1852 to de Böörd Mulsen in dat Amt Harsfeld tohöört. De Böörd Mulsen is 1852 in dat Amt Stood wesselt, dat 1859 Deel von dat Amt Himmelpoorten worrn is. Na 1885 weer dat in’n Kreis Stood un von 1932 af an in’n hüdigen Landkreis Stood.

De Gemeen Groot Freenbeek hett von 1965 bet 1972 to de Samtgemeen Freenbeek tohöört. De is 1972 oplööst worrn. In dat Johr is mit de Kommunalreform in Neddersassen de ne’e un gröttere Samtgemeen Freenbeek billt worrn, to de de Oort sietdem höört. Groot Freenbeek is dorbi tohoop mit Lüttjen Freenbeek, Swing un Wehl Deel von de ne’e Gemeen Freenbeek worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Groot Freenbeek is evangeelsch-luthersch präägt un hett mit de Martin-Luther-Kark, de 1960/1961 boot worrn is, en egen Kark.

## Kultur

### Verenen

De Freewillige Füürwehr von Groot Freenbeek is an’n 31. Juli 1935 grünnt worrn. De Füürwehr is denn an’n 1. Juni 2003 mit de von Lüttjen Freenbeek tohoopgahn.

## Infrastruktur

### Verkehr

Groot Freenbeek liggt an de Kreisstraat 1, de in’n Oosten över Deinst na de Landsstraat 124 bi Helmst löppt un in’n Westen in Lüttjen Freenbeek na Noorden na Swing hen afknickt.

## Footnoten
Lester Rollo Stoefen

**Lester Rollo Stoefen** (* 30. März 1911 in Des Moines, Iowa ; † 8. Februar 1970 in La Jolla, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Tennisspeler. 

Stoefen sien gröttste Spood weer de Sieg bi dree Grand-Slam-Düppelturnieren. 1934 wunn he in Wimbledon as ok 1933 un 1934 de US-Open (jeweils tosommen mit George Martin Lott).

1934 is he ok för dat Davis Cup Team vun de USA antreden un hett all söss Spelen wunnen. 1935 hett he sien Amateurloopbahn afslooten un is Profi wurrn. 

## Weblenken
* Davis Cup - Player Profile
Ridderschop von dat Hertogdom Bremen

De **Ridderschop von dat Hertogdom Bremen** is en Körperschop von dat apentliche Recht in Neddersassen. Dor höört de Besitters von all de Riddergöder in dat ole Hertogdom Bremen-Veern to.

De Ridderschop von dat Hertogdom Bremen kummt an’n 6. Dezember 1397 toeerst in de Oorkunnen vör. Von de Tied an hett de Ridderschop ehr Landdaag in Basdaal afhollen. De Ridderschop hett de Intressen von de Ridders gegenöver den Landsherrn, also de Arzbischöp von Bremen, vertreden.

1683 hett de Ridderschop von König Karl XI. von Sweden dat Klooster Niewohl kregen, dat de Ridderschop denn as Konvent inricht hett. Dat Klooster höört ok vondaag noch de Ridderschop to.

Vondaag is de Ridderschop schuult dör den § 72 von de Verfaten von Neddersassen un as Körperschop von dat apentliche Recht Deel von de Landschop von de Hertogdömer Bremen un Veern.

De Ridderschop is Dreger von dat Ridderschopliche Kreditinstitut Stood.

Dat Archiv von de Ridderschop is in de tohop mit den Neddersassischen Landesarchiv in Stood, Am Staatsarchiv 1 ünnerbröcht un bargt en Hümpel Akten ut de Tied von 1648 af an ünner annern von dat Amt Himmelpoorten, dat Archiv von de Familie Marschalck von Bachtenbrock, dat Good Daudiek un von de Landschopliche Brandkass.

## Präsidenten

* 1576–23. März 1580: Borchert von Swonewebel
* 15. November 1580–1596: Lüder Clüver
* 1. Juli 1607–1612: Henneke von Brobargen
* 1612–1623: Beernd von Weersbe
* 20. Dezember 1623–1652: Melchior von Düring
* 2. Oktober 1652–1666: Johann Marschalck
* 27. Juli 1666–26. November 1671: Johann Hinnerk von Brobargen
* 1672–1682: Gördt von de Lieth
* 1682–6. April 1696: Jürgen Marschalck
* 1696–1715: Jürgen von de Lieth
* 1715–1728: Alexander Schulte
* 1728–12. Dezember 1732: Arp von Düring
* 1733–5. Dezember 1751: Arnd von Schade
* 1752–28. Dezember 1766: Johann Christian von Düring
* 23. Juni 1767–1803: Caspar Ludwig Schulte
* 1804–1808: Otto Detlev von Marschalck
* 1809–1816: Engelbert Johann von Marschalck
* 1817–1819: Diederich Christian Arnold von Zesterfleth
* 1820- Juli 1823 von Plate
* 1823-1849: Wilhelm Otto von der Decken
* 1849-1852: Claus von der Decken
* 1852-1855: Friedrich von der Decken
* 1855–Okt. 1861: George Ayhsford Burchard von der Decken
* Febr. 1862–1881: Friedrich von der Decken
* April 1881 - Juli 1908: Adolph Nicolaus von Wersebe
* Juli 1908 - April 1919 Adolf Benedix Christian Georg von der Decken
* 1920–1941: Anton Dietrich von Wersebe
* 1941–1953: Max Marschalck von Bachtenbrock
* 1953–1962: Herwart von der Decken
* 1962–1989: Thassilo von de Decken
* 1989–2001: Herwart von der Decken
* August 2002–2015: Eduard von Reden-Lütcken
* 2015–2021: Botho von Schwarzkopf
* 2022- : Georg von der Decken
Hans-Peter Fitschen

**Hans-Peter Fitschen** (* 1. Oktober 1946 in Stood; † 25. Januar 2023) weer en plattdüütschen Schriever.

Fitschen is 1946 in Stood boren un in Oolland opwussen. He weer von 1983 af an Vörstandsvörsitter von de Kreisspoorkass Stood un is 2008 denn in Rohstand gahn. In de Freetied beschäftig he sik mit de Jägeree un de plattdüütsche Schrieveree.

An’n 15. Mai 2003 hett he dat Verdeenstkrüüz an’t Band von’n Neddersassischen Verdeenstorden kregen.

Bi’n Vereen De Plattdüütschen weer he drüdden Vörsitter un bi de Plattdüütsch-Stiftung Neddersassen Baas.

Fitschen weer siet 1969 mit sien Ehfroo Bärbel (* 1946), borene Bade, verheiraadt. De beiden harrn dree Söhns.

## Warken

* *Die Jäger im Landkreis Stade. 50 Jahre für Wildtier, Umwelt und Jagd, 1946 - 1996; eine Chronik.* Kreisspoorkass Stood, Stood 1996
* mit Claus Moje: *Hausschlachten. Schlachtfeste in vergangenen Tagen oder die Kunst des Überlebens.* Kreisspoorkass Stood, Stood 2003
* *Jede Dag tellt.* Kreisspoorkass Stood, Stood 2007
* *No de Jagd.* Kreisspoorkass Stood, Stood 2009
* *Jägersprache – Wörterbuch von A bis Z in Hoch- und Plattdeutsch.* Stood 2014, ISBN 978-3-938097-32-8

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Footnoten
Magda Mügge

**Magda Mügge** (* 1940 in Heinbockel) is en plattdüütsche Schrieversche. Se hett 1979 en plattdüütsch Lederbook rutbröcht.

In’n Juni 1965 hett se dat Leid över de Filial von de Kreisspoorkass Stood in Düünbeudel övernahmen.

Se is verheiraadt mit Heinz Mügge, de beiden hebbt veer Kinner. An’n 17. Dezember 2013 hett se de Verdeenstmedallje von’n Verdeenstorden von de Bundsrepublik Düütschland kregen.

## Warken

* *Sing mol wedder plattdütsch. Negenunföftig Leeder.* Sülvsverlag, Düünbeudel 1979

## Weblenken
Heinz Mügge

**Heinz Mügge** (* Juni 1939 in Stood) is en plattdüütschen Spraakaktivist.

He hett as Baas för dat Marketing bi de Kreisspoorkass Stood arbeidt un is in’n August 2000 in Rohstand gahn.

Mügge is Vörsitter von’n Vereen De Plattdüütschen un hett den Vereen 2002 ok mit grünnt.

He is von September 1964 bet November 2016 för de Wählergemeenschop Maat von’n Gemeenraad von Düünbeudel ween un 1991 op de List von de Fre’e Wählergemeenschop Börgermeester von Düünbeudel worrn, wat he bet November 2016 bleven is. Mügge hett von’n 1. Juli 1972 bet to’n 31. Dezember 2013 för de CDU in’n Raad von de Samtgemeen Himmelpoorten seten un is dor Viez-Samtgemeenbörgermeester ween un hett ok för de CDU in’n Kreisdag von’n Landkreis Stood seten.

An’n 28. September 2014 hett he de Goldmedallje von’n Neddersassischen Städer- un Gemeenbund kregen un an’n 31. Januar 2017 dat Verdeenstkrüüz an’t Band von’n Verdeenstorden von de Bundsrepublik Düütschland. Tosätzlich is he ok Ehrenbörgermeester von Düünbeudel.

Mügge leevt in Düünbeudel un is verheiraadt mit Magda Mügge, de beiden hebbt veer Kinner.

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Footnoten



## Weblenken
Heike Fedderke

**Heike Fedderke** (* 22. August 1947 in Wischhoben) is en plattdüütsche Schrieversche.

Fedderke is 1947 in Wischhoben boren, hett en Lehr as Steuerfachgehilfin maakt un denn in dat Sekretariat von de Grundschool Aßel arbeidt. Se is verheiraadt mit Jost Fedderke un leevt nu in Heikendörp.

1994 hett se den Neddersassischen Kulturpries un 1995 den Plattdüütschen Kulturpries von de Kreisspoorkass Stood kregen.

Se is as Schriftföhrerin in’n Vörstand von’n Vereen De Plattdüütschen.

Bi den plattdüütschen Schrievweddstried *[[Vertell doch mal]]* hett se 2004 mit ehre Geschicht *Dat Oma-Auto* den drüdden Platz maakt un ok den Publikumspries wunnen.

## Warken

* *Geschichten achter de Brack.* : Berdel-Verlag Spiess, Telgte 1992
* *Anna Catharina - buten un binnen.* Kreisspoorkass Stood, Stood 1995
* *Anna Catharina - sübbst is de Fro!* Kreisspoorkass Stood, Stood 1998
* *Flünken. Plattdüütsche Geschichten un Gedichten.* Quickborn-Verlag, Hamborg 2002
* mit Heinrich Egon Hansen: *Düt un dat ut de Muuskist.* Männer vom Morgenstern, Bremerhoben 2003
* *All mien Lengen. Geschichten, de dat Leben schrifft.* Quickborn-Verlag, Hamborg 2004
## Weblenken
Mügge

**Mügge** is de Familiennaam von

* Heinz Mügge (* 1939), plattdüütschen Spraakaktivist,
* Johann Georg Armin Mügge, düütschen Verwaltungsbeamten,
* Magda Mügge (* 1940), plattdüütsche Schrieversche,
* Otto Mügge (1858–1932), düütschen Mineraloog,
* Theodor Mügge (1802–1861), düütschen Schriever,
* Vera Mügge (1911–1984), düütsche Kostümbillnerin.
Heuss

**Heuss** is de Familiennaam von

* Conrad Heuss (1914–1945), düütschen Offzeer,
* Eduard von Heuss (1808–1880), düütschen Maler un Lithograaf,
* Elly Heuss-Knapp (1881–1952), düütsche Politikerin,
* Ernst Heuss (1922–2010), Swiezer Natschonaalökonoom,
* Ernst Ludwig Heuss (1910–1967), düütschen Wedderständler un Ünnernehmer,
* Ferdinand von Heuss (1848–1924), düütschen Dokter, Maler un Wienbuur,
* Ludwig Theodor Heuss (* 1961), Swiezer Dokter,
* Theodor Heuss (1884–1963), düütschen Politiker.

Kiek ok bi: Heuß.
List vun de ZDF-Hitparade

## 1969 - 1971
An' 18. Januar 1969 um 18:50 Ühr wurrr de *Hitparade* to'n eersten Mal in dat ZDF utstrahlt un nah acht Utgaven in 1969 af 1970 jeweils twalf Mal jedes Johr an' Saterdagavend vörstellt. De Hitparade is mit 14 Kannedaten start. Dat wurrn (tonächst per Postkoort) 5 Sieger vun de Tokiekers wählt, de denn in de Folgesennen weer uptreden deen, as ok 9 Neevörstellungen (af 20.03.1971 blots noch 8 Neevörstellungen).
Staatsarchiv Stood

Dat **Staatsarchiv Stood** is en Archiv in de Straat *An’t Staatsarchiv 1* in Stood, dat dat Neddersassische Landsarchiv ünnerordent is. Baas von dat Archiv is Gudrun Fiedler.

## Historie un Bestand

Nadem de Oorkunnen von dat oplööste Arzbisdom Bremen na’t Enn von’n Dörtigjohrigen Krieg von Bremen na Stood kamen sünd, hebbt de Sweden 1651 dor en Archiv grünnt. 1667 is dor dat Archiv von dat Sticht Veern tokamen. Bet 1712 weer dat Archiv in dat Gebüüd von dat sweedsche Guvernement ünnerbröcht, na 1712 in dat Raadhuus. 1823 is dat Archiv in dat Gebüüd von de Landdrostie bröcht worrn.

1864 sünd denn de Oorkunnen na Hannover bröcht worrn, 1869/1870 un 1898 ok de Akten. An’n 30. September 1959 hett de Neddersassische Ministerpräsident denn per Erlass dat Stoder Staatsarchiv nee inrichten laten. 1962 hebbt se en Neeboo an’n Sann in Stood anfungen, de 1964 trech weer.

Bet 1978 hett dat Archiv de Akten ut den Regerensbezirk Stood sammelt. To de Sammlung höört ok Akten von de Vörwesers von’n Bezirk Stood, de Landdrostie Stood, de Hertogdömer Bremen un Veern, ut de Swedentied un dat Land Hadeln. Nadem de Bezirk an’n 1. Februar 1978 Deel von’n Regerensbezirk Lümborg worrn is, hett dat Archiv ok de Akten von de staatlichen Deenststellen in’n Bezirk Lümborg sammelt. De Akten, de vör 1978 archiveert worrn sünd, liggt aver in’t Hauptstaatsarchiv Hannover. Na dat Enn von de Bezirke in Neddersassen 2004 sammelt dat Archiv wieder de Akten ut dat Rebeed von’n olen Regerensbezirk Lümborg. Dat sünd de Landkreise Celle, Cuxhoben, Horborg, Lüchow-Dannenbarg, Lümborg, Oosterholt, Rodenborg, Heidkreis, Stood, Ülzen und Veern.

## Gebüüd

Dat Staatsarchiv weer bet 2014 in dat Gebüüd *An’n Sann 4c* ünnerbröcht.

Neddersassen harr beslaten, en neet Gebüüd för dat Staatsarchiv in’n Gravenweg in Stood to boon. De Grundsteen is an’n 4. Juli 2012 leggt worrn un dat Richtfest weer an’n 10. Dezember 2012. Trech worrn is dat 2014. Sietdem heet ok de Straat *An’t Staatsarchiv*. In dat ne’e Archiv liggt blangen de Stoder Akten ok 20 Regalkilometer Grundbook-Akten von de Stadt Hamborg.

Dat ne’e Archiv is 10.000 m² groot un hett alltohoop 50 Regalkilometer Platz. De Kösten för dat Gebüüd weren 4,6 Millionen Euro, tohoop mit Grundstück, dat Planen etc. köst dat 22,3 Millionen Euro. De Front von dat Gebüüd is ut Backsteen un Glas boot. Dat hett twee Delen, dat 18 Meter hoge Magazin un dor vör sett en twee Stockwark hogen Bo, in den Büros, de Bibliothek mit Leessaal un annere Rüüm ünnerbröcht sünd.

## Literatur

* Erich Weise: *Geschichte des niedersächsischen Staatsarchivs in Stade nebst Übersicht seiner Bestände.* Veröffentlichungen der Niedersächsischen Archivverwaltung, Band 18, Göttingen 1964

## Weblenken

* Websteed von dat Staatsarchiv Stood bi dat Neddersassische Landsarchiv (hoochdüütsch)
Hans Friedrich (FDP)

**Hans Friedrich** (* 2. Februar 1917 in Carlsruhe, Böverschlesien; † 25. Juni 1998 in Walzbachtal) weer en ehmalger düütsch Politiker (FDP, later BHE).

## Leven un Berof
Nah en Medizinstudium hett Friedrich tonächst twee Johr lang as Militärdokter arbeit un weer denn af 1942 in’ vertroensärztlichen Deens  vun de Düütsche Rieksbahn tätig.

## Politik
Friedrich is 1946 de FDP bitreden un wurr deren Kreisvörsitter in’ Landkreis Frankenberg. 1948/49 weer he tweet Vörsitter vun de Landesflüchtlingsorganisatschoon in Hessen. Bi de Bundsdagswahl 1949 wurr he up de hessisch Landeslist vun de FDP in den eersten Düütschen Bundsdag wählt. An’ 5. Oktober 1950 hett he Partei un Fraktschoon verlaaten. An’ 16. November hett he mit anner Verdrevenenpolitiker de Bundsdagsgrupp BHE/DG grünnd. Nahdem de aber dör den Dood vun de Afordneten Stephan Weickert ünner de Mindsttall an Liddmaaten sunken weer, hett he sück an’ 2. April 1952 as Gast weer sien oorsprünglich Fratschoon anslooten. Nah dat Enn’ vun de Legislaturperiood is he politisch nich mehr hervörtreden un weer ok nich mehr Liddmaat vun den Düütschen Bundsdag. 

He is nich mit den FDP-Politiker Hans Friderichs to verwesseln.

## Weblenken
*Online-Volksvertretung, de nipp un nau Datensatz moot mit de Söökfunktschoon rutsöcht wurrn. 

## Enkeld Nahwiesen
Heinrich Thies

**Heinrich Thies** betekent

* Kunstverlag Heinrich Thies, Verlag för Foto- un Ansichtskoorten in Hannover.

**Heinrich Thies** is de Naam von

* Heinrich Thies (* 1938), düütschen Spraakforscher un Spraakaktivist,
* Heinrich Thies (* 1953), düütschen Journalist un Schriever.
Jacob Bödewadt

**Jacob Bödewadt** (* 30. März 1883 in Tondern; † 12. Oktober 1946 in Bremen) weer en plattdüütschen Journalist.

Bödewadt is 1883 in Tondern boren un weer frünnt mit Johann Hinrich Fehrs. He weer Vörsitter von de Fehrs-Gill un as Rutgever von Fehrs sien Warken aktiv.

Von 1927 af an hett he as Redaktör för *[[Der Schleswig-Holsteiner]]* in Kiel arbeidt, bet dat Bladd 1936 instellt warrt.

Bödewadt hett 1909 Ingeborg Andresen freet, de tohoop fiev Kinner harrn.

## Literatur
* Wilhelm Kosch et al.: *Deutsches Literaturlexikon*. Bd. 3, S. 231f.

## Weblenken
Christian Boeck

**Christian Boeck** (* 10. März 1875 in Hellensteden; † 21. Juli 1964 in Hamborg) weer en plattdüütschen Spraakpleger.

Boeck is 1875 in Hellensteden boren. He weer Vörsitter von de Fehrs-Gill un as Rutgever von Fehrs sien Warken aktiv.

## Literatur

* Gustav Hoffmann un Gustav Jürgensen: *Hart, warr nich mööd. Festschrift für Christian Boeck. Zum 85. Geburtstag am 10. März 1960.* Verlag von de Fehrs-Gill, Wellingsbüttel 1960
* Ewald Goltz: *Pastor Christian Boeck zum Gedächtnis.* Verlag von de Fehrs-Gill, Wellingsbüttel 1975, ISBN 3-87849-008-9

## Weblenken
Albert Suho

**Albert Suho** (* vör 1390; † na 1449) weer en Kleriker und Schriever ut Ossenbrügge.

Suho weer Domvikar un Offizial von’n Doomproopst in Ossenbrügge un för siene Heimatstadt 1434 ok bi dat Konzil von Basel. He hett welk Traktaten op Latien schreven un en Weltchronik op Middelsassisch.

Suho sien Chronik vertellt de Geschicht von de Schöpfung af an bet to dat Johr 1447 (in en twete Redaktion bet 1452). In de letzten Delen liggt de Fokus op Ossenbrügge. De gröttste Deel von’n Text leddt sik af von annere Texten (Petrus Riga, Martin von Troppau) un vertellt dorüm nich veel, wat nich ok annerwegens to finnen is. Man de letzten Delen sünd en wichtigen Born för de Karkengeschicht von Ossenbrügge.

Lang hett’n man een Handschrift von de Chronik kennt (Berlin/Kraków), man in de Johren 1990 in Warberig un 2012 in Leiden sünd twee Handschriften opdeckt worrn, de se vörher noch nich kennt hebbt.

## Traktaten

* *Speculum futurorum temporum.* 1428, druckt Paris 1513 un Köln 1528
* *Abecedarium.* 1434
* *Commentarius in hymnum ‚Lauda Sion Salvatorem‘.*
* *Commentarius in hymnum ‚Ave maris stella‘.*
Boer

**Boer** betekent

* Boer, Oort in de Gemeen Franekeradeel, Freesland, Nedderlannen.

**Boer** is de Familiennaam von

* Albert Boer (1935–2002), nedderlandschen Schriever,
* Bert Boer (1945–2009), nedderlandschen Predikant,
* Bertil van Boer (* 1952), US-amerikaanschen Musikwetenschopper, Vigelienspeler, Kumponist un Dirigent,
* Catharina Boer (* 1939), nedderlandsche Dichterin un Schrieversche,
* Coenraad Lodewijk Walther Boer (1891–1984), nedderlandschen Musikpädagoog, Musikoloog un Dirigent,
* Dick Boer (* 1939), nedderlandschen Predikant un Theoloog,
* Dick Boer (* 1957), nedderlandschen Manager,
* Diederik Boer (* 1980), nedderlandschen Footballspeler,
* Elisabeth Boer (1896–1991), düütsche Historikerin,
* Emilie Boer (1894–1980), düütsche Historikerin,
* Gijs Boer (1913–1973), nedderlandschen Predikant,
* Hans-Peter Boer (* 1949), düütschen Schriever,
* Jan Boer (1899–1983), nedderlandschen Schriever,
* Jan Gerard Wessels Boer (* 1936), nedderlandschen Taxonoom,
* Jan J. Boer (1927–2011), nedderlandschen Schriever,
* Jo Boer (1895–1971), nedderlandschen Architekt,
* Jo Boer (1906–1985), nedderlandsche Schrieversche,
* Jo Boer (1907–1993), nedderlandsche Schrieversche,
* Johann Lukas Boer (1751–1835), düütschen Dokter,
* Jonnie Boer (* 1965), nedderlandschen Kock,
* Margot Boer (* 1985), nedderlandsche Iesflinklöperin,
* Moreno Boer (* 1977), italieenschen Gewichthever,
* Nico Boer (1932–2009), nedderlandschen Opernsänger,
* Richard Constant Boer (1863–1929), nedderlandschen Germanist,
* Roel Boer (* 1944), nedderlandschen Politiker,
* Thorsten Boer (* 1968), düütschen Footballspeler,
* Walther Boer (1891–1984), nedderlandschen Kumponist,
* Willem Richard Boer (1818–1894), nedderlandschen Politiker.

Kiek ok bi: Boër, Böer, van Boer, de Boer, den Boer, DeBoer, Boers, Boere.
Gemeen Helmworth

**Helmworth** () is en Gemeen in de Samtgemeen Land Hadeln in’n Landkreis Cuxhoben in Neddersassen. De Gemeen hett .

## Geografie

Blangen dat Wortendörp Helmworth sülvs, dat den Oortskarn billt, höört ok de Wester-Helmworther Oortsdelen Mehmstood,Hasendörp, Middeldeel un Westerenn un de Ooster-Helmworther Oortsdelen Mislag, Siedendeel un Stroodiek to de Gemeen. 

De Navergemenen sünd Neenkarken in’n Noorden, Oosterbrook in’n Noordoosten, Bülkau in’n Oosten, Godshem in’n Süüdoosten, Steenau in’n Süden, Wannen in’n Westen un Lee in’n Noordwesten.

## Historie

De hüdige Gemeen hett sik an’n 1. Oktober 1937 billt, as de beiden vörher egenstännigen Gemenen Ooster-Helmworth un Wester-Helmworth to een Gemeen tohoopslaten worrn sünd.

1970 is Helmworth Deel von de Samtgemeen Sietland worrn, de dat Raadhuus in Helmworth stahn hett. An’n 1. Januar 2011 hebbt sik de Samtgemenen Sietland un Hadeln to de ne’e Samtgemeen Land Hadeln tohoopslaten. An’n 1. November 2016 hett sik de Samtgemeen mit de Samtgemeen An’n Dobrook tohoopslaten un is nu noch grötter. Dat Raadhuus steiht in Oterndörp.

### Inwahnertall

### Religion

Helmworth is evangeelsch-luthersch präägt un billt mit de Wilhadi-Kark en egen Kaspel.

För de Kathoolschen is de Hillig-Krüüz-Kark in Oterndörp tostännig.

## Politik

### Gemeenraat

;Liddmaten:

* 2006:
*: CDU: Horst-Christian Deck, H. Blohm, Christian Roth, Udo Stamm, Ralf Wieboldt, M. Wisch
*: SPD: K. Esselborn, Hermann Mahler, Rainer Otremba, P. Rüsch, Jürgen Schwanemann, R. Ayecke/Stephan Wierk (utloost twüschen de beiden)
* 2011:
*: CDU: Horst-Christian Deck, Christian Roth, Manfred Schult, Udo Stamm, Julian Uelzen, Ralf Wieboldt
*: SPD: Hermann Mahler, Rainer Otremba, Jürgen Schwanemann, Thorsten Unruh, Stephan Wierk
* 2016:
*: CDU: Horst Christian Deck, Heike Lunden, Christian Roth, Michael Saborowski, Manfred Schult, Julian Uelzen, Michael Wisch
*: SPD: Hermann Mahler, Maik Meske, Gerhard Rieper, Thorsten Unruh

### Börgermeesters

### Wapen

Dat Wapen vun de Gemeen wiest op sülvern Grund över en grönen Dreebarg in’n Schildfoot en rood Krüüz ut dree Balkens.

Dat rode Krüüz is de Hagal-Ruun un de Dreebarg schall en Wort dorstellen. De Hagal-Ruun warrt ok as Heilsruun ansehn un schall för dat Woord *hillig* stahn. De Ruun un de Wort staht dormit as Sinnbild för den Naam von’n Oort, de na een Theorie (gifft aver ok annere Ansätz, den Naam to düden) *hillige Wort* bedüden schall.

Utklamüsert hett dat Wapen de Heraldiker Albert de Badrihaye. Dat Wapen is 1939 genehmigt worrn.

## Weblenken

* Websteed vun de Gemeen (hoochdüütsch)
St.-Michaelskark (Bremervöör)

De **Michaelskark** in Bremervöör is en röömsch-kathoolsche Kark in dat Dekanat Ünnerelv von dat Bisdom Hilmssen. Ehren Naam hett se von’n Arzengel Michael. De Michaelskark is en Filialkark von de Hillig-Geist-Kark in Stood.

## Historie

Na de Reformatschoon hett dat in Bremervöör keen kathoolsche Gemeenschop mehr geven, de groot noog weer för en egen Kark. Eerst na’n Tweten Weltkrieg hett dat dör Heimatverdrevene en gröttere Grupp Katholiken in de Stadt geven. Toeerst is de Seelsorg von 1940 af an von Geestmünn ut daan worrn. Von’n 1. Oktober 1945 af an weer denn Pastoor Wilhelm Machens as fasten Seelsorger för Bremervöör bestellt. In de Floodstraat is 1948 en Noodkark inricht worrn, de 1956 en Kuratiegemeen un 1980 en Parr worrn is.

An’n 1. September 2010 is de Karkengemeen mit de Karkengemenen von Hillig Geist in Stood un St. Ansgar in Warstood tohoopleggt worrn. De ne’e Karkengemeen driggt den Naam Hillig Geist.

De hüdige Kark an’n Mahlersbarg hett Bischop Heinrich Maria Janssen in’n August 1963 wieht. De Kark is von de Architekten Logemann/Brandt plaant worrn. Dat Parrhuus hebbt se 1966 boot.

An de Altorfront hett de Kark en fiev Meter hoog Kruzifix un rechts en ut Holt snittjert Figur von’n Arzengel Michael. De Altor is ut graue Basaltlava. De Ambo is ut Bronz. An de Wand von dat rechte Siedenschipp gifft dat en Mosaik von Marie un dat Jesuskind. Dor vör steiht dat Döpelbecken ut Basaltlava.

1986 hett de Kark en Örgel von de Bröder Oberlinger kregen. 1995 hett de Kark denn noch twee ne’e Klocken kregen, för de de Karkentoorn höger maakt worrn is.

## Kaspel

To de Kark höört en Kaspel, dat 180 km² groot is un to dat en groten Deel von’n olen Kreis Bremervöör un von de fröhere Samtgemeen Olendörp in’n Landkreis Stood höört. Dor höört över 50 Öörd to, in de üm un bi 2000 Katholiken wahnt.

## Weblenken

* Websteed von de Kark (hoochdüütsch)
Karkenkreis Bremervöör-Zeven

De evangeelsch-luthersche **Karkenkreis Bremervöör-Zeven** is en Karkenkreis in Neddersassen. He höört bi’t Sprengel Stood von de Evangeelsch-luthersche Landskark Hannover. To’n Karkenkreis Bremervöör-Zeven höört üm un bi 59.000 Liddmaten in 19 Kaspels. Supperndent is siet 2004 Wilhelm Helmers. He hett sien Seet in Bremervöör.

## Geografie

De Karkenkreis Bremervöör-Zeven liggt in’n Noordoosten von Neddersassen. Dat Rebeed is de ole Landkreis Bremervöör.

De Karkenkreis Bremervöör-Zeven grenzt in’n Noorden an’n Karkenkreis Hadeln un den Karkenkreis Stood, in’n Noordoosten an’n Karkenkreis Buxthu, in’n Oosten an’n Karkenkreis Hittfeld in dat Sprengel Lümborg, in’n Süüdoosten an’n Karkenkreis Rodenborg, in’n Süüdwesten an’n Karkenkreis Oosterholt un in’n Westen an’n Karkenkreis Wersermünn.

## Geschicht

De Karkenkreis is in’n Oktober 1940 ut den Karkenkreis Bremervöör un den Karkenkreis Zeven tohoopleggt worrn.

## Karkengemenen in’n Karkenkreis Bremervöör-Zeven

* Kark in Bevern
* Auferstehungs-Kark in Bremervöör
* Liborius-Kark in Bremervöör
* Allerhilligen-Kark in Elsdörp
* Paulus-Kark in Gnarrenborg
* Kark in Heesdörp
* Viti-Kark in Heeßel
* Bethlehem-Kark in Hipst
* Findörp-Kark in Isheim
* Margarethen-Kark in Jeem
* Johannes-de-Döper-Kark in Karkwist
* Erlöser-Kark in Kuhs
* Paul-Gerhardt-Kark in Öölm
* Christophorus-Kark in Öös
* Gangolf-Kark in Örel
* Gallus-Kark in Rhaar
* Dionysius-Kark in Zittens
* Lamberti-Kark in Sürsen
* Viti-Kark in Zeven

## Supperndenten
* 1812–: Johann Wilhelm Zeidler
* ~1865: August Wilhelm Becker
* ~1880: Carl Heinrich Eduard Ocker
* ~1897: Gottfried von Hanffstengel
* 1936–1948: Johannes Schulze
* 1. März 1949–: Friedrich Schwekendiek
* 1976–1984: Hein Spreckelsen
* –2004: Hans-Wilhelm Hastedt
* 2004–: Wilhelm Helmers

## Weblenken

* Websteed von’n Karkenkreis (hoochdüütsch)
Bödewadt

**Bödewadt** is de Familiennaam von

* Ingeborg Andresen-Bödewadt (1878–1955), plattdüütsche Schrieversche,
* Jacob Bödewadt (1883–1946), plattdüütschen Journalist.
Suho

**Suho** betekent

* Suho, Oort in de Gemeen Dobje, Slowenien,
* Suho, Singer von de koreaansche Band Exo.

**Suho** is de Familiennaam von

* Albert Suho (vör 1390–na 1449), Schriever ut Ossenbrügge.
Karkenkreis Hittfeld

De evangeelsch-luthersche **Karkenkreis Hittfeld** is en Karkenkreis in Neddersassen. He höört bi’t Sprengel Lümborg von de Evangeelsch-luthersche Landskark Hannover. To’n Karkenkreis Hittfeld höört üm un bi 70.000 Liddmaten in 18 Kaspels. Supperndent is siet 2008 Dirk Jäger. He hett sien Seet in Hittfeld.

## Geografie

De Karkenkreis Hittfeld liggt in’n Noordoosten von Neddersassen. Dat Rebeed is de Westen von’n Landkreis Horborg.

De Karkenkreis Hittfeld grenzt in’n Noorden an’n Karkenkreis Hamborg-Oost in’t Sprengel Hamborg un Lübeck von de Noordelvsche Evangeelsch-Luthersche Kark, in’n Oosten an’n Karkenkreis Winsen, in’n Süden an’n Karkenkreis Rodenborg, in’n Westen an’n Karkenkreis Bremervöör-Zeven un den Karkenkreis Buxthu un op en lütt Enn in’n Noordwesten an’n Karkenkreis Stood (de letzten veer  in dat Sprengel Stood).

## Karkengemenen in’n Karkenkreis Hittfeld

* Kark in Bendstörp
* Johannis-Kark in Bookholt
* Paulus-Kark in Bookholt
* Nikodemus-Kark in Handörp
* Maria-Magdalena-Kark in Evsdörp (Heidenau)
* Mauritius-Kark in Hittfeld
* Martin-Luther-Kark in Holm-Seppens
* Andreas-Kark in Hullnst
* Nicolai-Kark in Ilsdörp
* Martins-Kark in Jesborg
* Thomas-Kark in Klecken
* Kark in Mäkelfeld
* Fredenskark in Maschen
* Kark in Mesborg
* Krüüzkark in Ninndörp
* Krüüzkark in Sprötz
* Johannes-de-Döper-Kark in Töst
* Luther-Kark in Vosshusen

## Supperndenten

* 1921–1928: Johannes Spanuth
* 1929–: Albert Lührs
* 1999–2007: Christoph Künkel
* 2008–: Dirk Jäger

## Weblenken

* Websteed von’n Karkenkreis (hoochdüütsch)
Flegerplatz Korlshöben

De **Flegerplatz Korlshöben** is en Flegerplatz in Korlshöben, Landkreis Rodenborg, Neddersassen, de en 700 Meter lange Lannbahn ut Asphalt hett.

1967/1968 hett de Koopmann R.F.L. Mehrwald ut Bremen dat Land, op dat de Flegerplatz anleggt worrn is, von’n Korlshöbener Buur Johannes Meyer köfft. Lüder Mehrwald hett in’n Im- un Export hannelt un wull nu vör allen mit Flegers un Ersatzdelen för Flegers hanneln. He weer Piper-Vertreder för Noorddüütschland, Bulgarien un Rumänien un hett sien Büro ok na’n Flegerplatz hen leggt. Dor is aver nich noog bi affullen un Mehrwald hett sik bilütten wedder ümstellt op den Hannel mit annere Woren, to’n Bispeel Ledderworen.

Den Flegerplatz hett he 1971 an’n Luftsportvereen *Sportfliegerverein Karlshöfen e.V* afgeven, de in dat sülve Johr grünnt worrn is. An’n 13. September 1975 hett de Vereen sien hüdigen Naam *Aeroclub Elbe-Weser Karlshöfen e.V.* kregen.

De Flegerplatz is as Sünnerlannplatz för Heevschruvers bet 5.700 kg, Flegers bet 2.000 kg, Sülvsstarter-Motoorseglers un Ultralichtflegers tolaten. De Flegerplatz warrt vör allen von Sportflegers bruukt, deelwies aver ok von de Bundswehr för Fallschermsprüng.

## Weblenken

* Websteed von’n Flegerplatz (hoochdüütsch)
Hein Spreckelsen

**Hein Spreckelsen** (* 1935 in Wersermünn) is en düütschen evangeelschen Theoloog. Von 1984 bis 1999 war er Landessuperintendent für den Sprengel Calenberg-Hoya der Evangelisch-lutherischen Landeskirche Hannovers.

Spreckelsen hett evangeelsche Theologie un Kunstgeschicht in Marburg, Heidelberg, Basel un Göttingen studeert. 1961 hett he sien Vikariat trechmaakt und is Pastoor in Deefholt worrn. He weer ok Militärpastoor för de Region. 1970 güng Spreckelsen as Pastoor na Juist. 1976 is he Supperndent von’n Karkenkreis Bremervöör-Zeven worrn un 1984 Landssupperndent för’n Sprengel Calenberg-Hoya. An’n 31. Dezember 1999 is Spreckelsen in Rohstand gahn.
Karkenkreis Oosterholt

De evangeelsch-luthersche **Karkenkreis Oosterholt-Scharmbeek** is en Karkenkreis in Neddersassen. He höört bi’t Sprengel Stood von de Evangeelsch-luthersche Landskark Hannover. To’n Karkenkreis Oosterholt-Scharmbeek höört üm un bi 60.000 Liddmaten in 20 Kaspels. Supperndentin is siet 2004 Jutta Rühlemann. De Karkenkreis hett sien Seet in Oosterholt-Scharmbeek.

## Geografie

De Karkenkreis Oosterholt-Scharmbeek liggt in’n Noorden von Neddersassen. Dat Rebeed höört to’n Landkreis Oosterholt.

De Karkenkreis Oosterholt-Scharmbeek grenzt in’n Noordoosten an’n Karkenkreis Bremervöör-Zeven, in’n Süüdoosten an’n Karkenkreis Rodenborg un den Karkenkreis Veern, in’n Süüdwesten an dat Rebeed von de Breemsche Evangeelsche Kark, in’n Westen an’n Karkenkreis Wersermasch von de Evangeelsch-luthersche Kark in Ollnborg un in’n Noordwesten an’n Karkenkreis Wersermünn.

## Historie

De Karkenkreis hett sik 1948 billt, as de ole Supperndentur von’n Karkenkreis Lesum na Oosterholt leggt worrn is. An’n 1. Januar 1949 sünd de Gemenen Aumund, Blomendal, Grohn un Lesum na de Breemsche Evangeelsche Kark wesselt. To’n Karkenkreis Oosterholt hebbt denn blots noch de Kaspels Brook, Hambargen, Meyenborg, Oosterholt, Hu’e, Scharmbeek un Swonewebel tohöört.

An’n 1. Januar 1970 is de Karkenkreis Leendaal mit’n Karkenkreis Oosterholt tohoopleggt worrn.

## Karkengemenen in’n Karkenkreis Oosterholt-Scharmbeek

* Nikolai-Kark in Brook
* Kark in Garlst
* Findörp-Kark in Grasbarg
* Cosmae-un-Damiani-Kark in Hambargen
* Johannes-Kark in Hu’e
* Kark in Huttenbusch
* Lambertus-Kark in Karktimk
* Marien-Kark in Leendaal
* Martins-Kark in Leendaal
* Luciae-Kark in Meyenborg
* Marien-Kark in Oosterholt-Scharmbeek
* Willehadi-Kark in Oosterholt-Scharmbeek
* Emmaus-Kark in Pennigbüttel
* Fredenskark in Scharmbeekstotel
* Jürgen-Kark in St. Jürgen
* Johannes-Kark in Swonewebel
* Martin-Luther-Kark in Tarmst
* Ansgari-Kark in Wallhöben
* Petri-Kark in Wilst
* Zion-Kark in Worpsweed

## Supperndenten

* -31. Dezember 2003: Heiko Janssen
* 2004-: Jutta Rühlemann

## Weblenken

* Websteed von’n Karkenkreis (hoochdüütsch)
Wilhelm Brunkhorst

**Wilhelm Brunkhorst** (* 17. April 1936 in Zittens; † 30. Juli 2007 ok dor) weer en düütschen Politiker von de CDU.

Brunkhorst is 1936 in Zittens boren un weer Sniedermeester. 1962 is he in de CDU gahn un weer bet 1972 in de Junge Union. Dor weer he veer Johr lang Kreisvörsitter un denn Bezirksvörsitter in’n Regerensbezirk Stood. 1964 is he Raadsmann in Zittens worrn un weer dor 1972 bet 1990 Börgermeister. Nadem de Samtgemeen Zittens 1970 grünnt worrn is, is he dor de eerste Börgermeester von worrn. Von 1970 bet 1994 weer Brunkhorst Afornten in’n Neddersassischen Landdag. In de Tied von 1972 bet 1977 weer he ok Landraad von’n Landkreis Bremervöör un na dat Tohoopgahn von’n Landkreis Bremervöör mit’n Landkreis Rodenborg von 1977 bet 1991 Viez-Landraad von’n ne’en Landkreis Rodenborg. 1991 is he denn dor ok wedder Landraad worrn un dat bet 2000 bleven. Von wegen sien Gesundheit hett he to’n 1. August 2000 siene Ämter afgeven.

Von dat Enn von de Johren 1980 bet to de Midd von de Johren 1990 weer he Vörsitter von’n Opsichtsraad bi de *Werbefernsehen und Werbefunkgesellschaft GmbH ([[NWF]])*, en Dochterünnernehmen von’n Noorddüütschen Rundfunk.

Brunkhorst weer verheiraadt mit siene Fro Ursula.

## Priesen

* 1983: Bundsverdeenstkrüüz (an’t Band)
* Dezember 2000: Groot Verdeenstkrüüz von’n Neddersassischen Verdeenstorden
* Dezember 2000: Ehrenlandraad von’n Landkreis Rodenborg
* Ehrenbörgermeister von Zittens
* 1998: Gollen Ehrenteken von de Landsmannschop Oostprüßen
Ah (Gemeen Beverst)

**Ah** () is en lütt Oord in de Gemeen Beverst, in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

## Geografie

Dör Ah flütt de Beek Ah, de so bi 800 Meter in’n Noorden von’n Oort in de Ooldwister Luun münnt, de sülvs wedder in de Luun flütt. De Luun löppt so bi twee Kilometer in’n Noordwesten an Ah langs.

De Naveröörd sünd Karkwist in’n Noorden, Ooldwist in’n Noordoosten, Kuhs un Siedlung Kuhs in’n Süüdoosten, Helljes in’n Süüdwesten, Wellen in’n Westen un Beverst, Taben un Stemmermöhlen in’n Noordwesten.

## Historie

De Oort hett vör 1851 to dat Gericht Beverst tohöört un denn von 1851 bet 1859 to dat Amt Beverst. 1859 is de Oort mit dat ganze Kaspel Karkwist an dat Amt Bremervöör wesselt. 1885 is Ah  Deel von’n Kreis Bremervöör worrn.

Dat Dörp is 1939 tohoop mit Ooldwist Deel von de Gemeen Karkwist worrn, wat aver to’n 1. Oktober 1949 wedder trüggännert worrn is. An’n 1. März 1974 sünd Ah, Karkwist un Ooldwist denn aver doch wedder tohoopleggt worrn. Ah is dorbi von’n Landkreis Bremervöör in’n Landkreis Wersermünn wesselt. An’n 1. November 2011 is de Gemeen Karkwist denn Deel von de ne’e Gemeen Beverst worrn. Bi de Kreisreform 1977 is de Landkreis Wersermünn in’n Landkreis Cuxhoben opgahn.

### Inwahnertall

### Religion

Ah is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannes-de-Döper-Kark in Karkwist.

## Infrastruktur

### Verkehr

Lüttjere Straten loopt von Ah na Wellen, Kuhs, Siedlung Kuhs, Ooldwist un Stemmermöhlen. In Stemmermöhlen kann’n op de Bundsstraat 71 föhren un in Kuhs op de B&nbsp;74.

De nächste Bahnhoff is de Bahnhoff Stubben an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben, de so bi teihn Kilometer weg is.

## Footnoten
Stephan Weickert

**Stephan Weickert** (* 12. Juni 1892 in Kirchheim; † 16. März 1952 in Eßlingen) weer en düütsch Politiker.

Nah den Besöök vun dat Gymnasium un de Hannelsschool weer he af 1912 in de Grootindustrie as Versandleiter, Bedrievsleiter, Generalvertreter un Organisatschoonsleiter tätig. 1936 wessel he to de Allianz-Versekerung över un weer in Öösterriek un in dat Sudetenland as Organisator un Versekerungsbeamter tätig. 

Nah de Flucht nah Bayern weer Weickert dor wedder bi den Allianz-Konzern beschäftigt. He is den *[[Neubürgerbund]]* vun Günter Goetzendorff bitreden un wurr Stadtraat vun Landshut, ehrenamtlich Flüchtlings-Vertruensmann un Upsichtsraat vun dat Soziale Hülpswark Bayern. Wegen dat Wahlbündnis vun den Neubürgerbund mit de WAV hett he sück för de Wahlen to’n eersten Bundsdag upstellen laaten. Bit to sien Dood weer he denn Liddmaat vun den Düütschen Bundsdag. 1950 hett sück Weickert an de Grünnen vun de Verdrevenenpartei  GB/BHE bedeeligt un bill mit Hans-Gerd Fröhlich, Hans Friedrich, Hans Tichi un Franz Ott de Bundsdagsgrupp BHE/DG. Weickert weer bit to sien Dood Vörsitter vun den Bundsdagutschuss för Grenzlandfragen.

## Literatur
* Rudolf Vierhaus un Ludolf Herbst (Hrsg.): *Biographisches Handbuch der Mitglieder des Deutschen Bundestages 1949–2002.* Band 2, N–Z, Saur, München 2002, ISBN 3-598-23782-0, S. 929
Dörrie

**Dörrie** is de Familiennaam von

* Doris Dörrie (* 1955), düütsche Speelbaas’sche, Schrieversche un Produzentin,
* Heinrich Dörrie (1873–1955), düütsch Mathematiker,
* Heinrich Dörrie (1911–1983), düütsch klass’sch Philoloog,
* Karl-Heinz Dörrie (* 1937), düütsch Politiker in’n hess’schen Landdag,
* Lena Dörrie (* 1982), düütsche Schauspelersche,
* Martin Dörrie (1952–2006), düütsch Klavierschoolmeester.

Kiek ok bi: Doerry, Dörries.
Karkenkreis Winsen

De evangeelsch-luthersche **Karkenkreis Winsen** is en Karkenkreis in Neddersassen. He höört bi’t Sprengel Lümborg von de Evangeelsch-luthersche Landskark Hannover. To’n Karkenkreis Winsen höört üm un bi 47.000 Liddmaten in 16 Kaspels. Supperndent is siet 2012 Christian Berndt. De Karkenkreis hett sien Seet in Winsen.

## Geografie

De Karkenkreis Winsen liggt in’n Noordoosten von Neddersassen. Dat is de oosten Deel von’n Landkreis Horborg.

De Karkenkreis Winsen grenzt in’n Noorden an’n Karkenkreis Hamborg-Oost in’t Sprengel Hamborg un Lübeck von de Noordelvsche Evangeelsch-Luthersche Kark, in’n Oosten an’n Karkenkreis Bleikd, in’n Süüdoosten an’n Karkenkreis Lümborg, in’n Süden an’n Karkenkreis Soltau, in’n Süüdwesten op en kort Enn an’n Karkenkreis Rodenborg un in’n Westen an’n Karkenkreis Hittfeld.

## Karkengemenen in’n Karkenkreis Winsen

* Andreas-Kark in Ashusen
* Marien-Kark in Drennhusen
* Stephanus-Kark in Äästörp
* Martin-Luther-Kark in Flegenbarg
* Marien-Kark in Handörp
* Jakobi-Kark in Hanstää
* Petri-Kark in Meschacht
* Gertrud-Kark in Parrns
* Sixti-un-Sinnitius-Kark in Ramßel
* Martin-Kark in Raben
* Johannis-Kark in Solzhusen
* Michael-Kark in Stell
* Johannes-Kark in Tesp
* Magdalenen-Kark in Unnel
* Jakobus-Kark in Winsen
* Marien-Kark in Winsen

## Supperndenten

* ~1790: Johann Christian Parisius
* 1810–1825: Georg Friedrich Heine Scheffsky
* ~1835: Georg Heinrich Starke
* 1839–: Heinrich Wilhelm Bronner
* 1856–1886: August Heinrich Adolf Schultze
* 1901–1925: Johannes Vogelsang
* 1925: Martin Nöldeke
* 1925–1927: Wilhelm Rüppell
* 1927–1934: Johannes Schwietering
* 1934–: Paul Schmidt
* 1954–1978: Rudolf Grote
* 1978–1989: Helmuth Reske
* 2002–2012: Ingrid Sobottka-Wermke
* 2012–: Christian Berndt

## Weblenken

* Websteed von’n Karkenkreis (hoochdüütsch)
Horst (Landkreis Cuxhoben)

**Horst** is en lütt Oord in de Gemeen Beverst, in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

## Geografie

So bi 500 Meter in’n Noordwesten von Horst flütt de Luun langs.

De Naveröörd sünd Volkmarst in’n Oosten, Brillit un Kuhs in’n Süüdoosten, Ooldwist in’n Süden, Karkwist, Stemmermöhlen un Taben in’n Westen un Appeln in’n Noordwesten.

## Historie

De Oort hett vör 1851 to dat Gericht Beverst tohöört un denn von 1851 bet 1859 to dat Amt Beverst. 1859 is de Oort mit dat ganze Kaspel Karkwist an dat Amt Bremervöör wesselt. 1885 is Horst Deel von’n Kreis Bremervöör worrn.

De vörher egenstännige Gemeen is 1929 tohoop mit Stemmermöhlen Deel von de Gemeen Karkwist worrn. An’n 1. März 1974 is disse Gemeen von’n Landkreis Bremervöör in’n Landkreis Wersermünn wesselt un an’n 1. November 2011 is de Gemeen Karkwist denn Deel von de ne’e Gemeen Beverst worrn. Bi de Kreisreform 1977 is de Landkreis Wersermünn in’n Landkreis Cuxhoben opgahn.

### Inwahnertall

### Religion

Horst is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannes-de-Döper-Kark in Karkwist.

## Infrastruktur

### Verkehr

Horst liggt as Siedenstraat an de Bundsstraat 71, de in’n Noordoosten över Volkmarst, Basdaal, Barchel un Örel na Bremervöör löppt un in’n Westen na Karkwist un Beverst. 500 Meter weg in’n Westen von Horst geiht von de B 71 na Süden de Landsstraat 122 af, de na Ooldwist un Kuhs geiht.

De nächste Bahnhoff is in Stubben an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben, de so bi teihn Kilometer weg is.

## Footnoten
Stemmermöhlen

**Stemmermöhlen** () is en lütten Oord in de Gemeen Beverst, in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oord to de Oortschop Karkwist.

## Geografie

Dör Stemmermöhlen flütt de Luun.

De Naveröörd sünd Appeln in’n Noordoosten, Karkwist un Horst in’n Oosten, Ooldwist un Ah in’n Süüdoosten, Wellen in’n Süüdwesten, Beverst un Taben in’n Westen un Oosterndörp in’n Noordwesten.

## Historie

In Stemmermöhlen hebbt se in de Johren 1860 en Urnenfeld ut vörchristlich Tieden funnen.

To’n Oort hett fröher ok dat Good Stemmermöhlen tohöört.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Beverst in’n Kanton Beverst höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1851 to de Huusvaagdie Beverst in dat Gericht Beverst tohöört un denn von 1851 bet 1859 to dat Amt Beverst. 1859 is de Oort mit dat ganze Kaspel Karkwist an dat Amt Bremervöör wesselt. 1885 is Stemmermöhlen Deel von’n Kreis Bremervöör worrn. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Bremervöör worrn un to’n 1. März 1974 in’n Landkreis Wersermünn wesselt, de denn 1977 in’n Landkreis Cuxhoben opgahn is.

De vörher egenstännige Gemeen is 1929 tohoop mit Horst Deel von de Gemeen Karkwist worrn. An’n 1. November 2011 is de Gemeen Karkwist denn Deel von de ne’e Gemeen Beverst worrn. Karkwist billt sietdem en Oortschop binnen de Gemeen.

### Inwahnertall

### Religion

Stemmermöhlen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannes-de-Döper-Kark in Karkwist.

För de Kathoolschen is de Johannes-de-Döper-Kark in Lox tostännig, de 1965 grünnt worrn is. Vör 1965 weer de Nikolaus-Kark in Wulsdörp tostännig. De Johannes-de-Döper-Kark höört siet 1. November 2006 to de Karkengemeen Hillig Hart Jesu in Geestmünn.

## Kultur

### Verenen

De Schützenvereen Stemmermöhlen is 1952 grünnt worrn un fiert sien Schützenfest an’t veerte Wekenenn in’n Mai.

## Infrastruktur

### Verkehr

Stemmermöhlen liggt as Siedenstraat an de Bundsstraat 71, de in’n Noordoosten över Karkwist, Volkmarst, un Basdaal na Bremervöör löppt un in’n Westen na Beverst. Lüttjere Straten loopt na Ooldwist un Wellen.

De nächste Bahnhoff is de Bahnhoff Stubben an de Bahnlien Bremen-Bremerhoben, de so bi acht Kilometer weg is.

## Footnoten
Stratenbahn Cuxhoben

De **Stratenbahn Cuxhoben** oder **Städtische Bahn Cuxhoben**, faken *Kanonenbahn* nöömt, weer en Stratenbahn in Cuxhoben, de aver blots veer Weken lang föhrt hett.

## Historie

1899 hett de Kriegsmarien in Cuxhoben, wat dunn noch to Hamborg höört hett, von’n Bahnhoff Cuxhoben an Fort Grimmershörn langs na Fort Kugelbaak en fiev Kilometer lange Bahn boot, üm Wapen un Munitschoon to transporteren.

1911 hett de Stadt dat eerste Maal beraden, wat se dor nich en Stratenbahn op inrichten wullen. 1912 hebbt se ok de Marien dor na fraagt. 1913 hett de Marien toseggt, dat dor en Stratenbahn inricht warrn kunn, wenn de Marien man dat Recht behollen schull, dat se den Stratenbahnbedriev wedder stoppen köönt, wenn de Marien de Bahn wedder kumplett sülvs bruukt. De Raad hett denn mit grote Mehrheit beslaten, de Stratenbahn intorichten.

För de Bahn weren bruukte Wagens von de Schmöckwitz-Grünauer Uferbahn vörsehn (herstellt von Van der Zypen & Charlier). De dree Drevwagens hebbt 14.000 Rieksmark dat Stück köst. De Fohrtüüg weren elektrisch bedreven, harrn aver en Benzolmotoor, de mit en Dynamo sülvs Stroom tüügt hett. An’n 19.&nbsp;März 1914 is de Bo von en Wagenhall utschreven worrn. De Stadt Hamborg hett an’n 5.&nbsp;Mai 1914 den Bedriev för en Tied von teihn Johr genehmigt. In en Verdrag mit dat Militär von Enn Mai is fastleggt worrn, dat de Bedriev foorts ophöörn mutt, wenn de Marien de Bahn sülvs bruken will. De Stadt harr ok de Plicht, de Afstell- un Utwiekgleisen op egen Kösten to boon un 80&nbsp;Prozent von de lopen Kösten to övernehmen. De Bahn schull mit de Baadsaison apenmaakt warrn. De Fohrtüüg weren an’n 17.&nbsp;Juni dor un an’n 24.&nbsp;Juni hebbt se anfungen, de Fohrers uttobillen. An’n 6.&nbsp;Juli 1914, 6:22, hett de Stratenbahn denn anfungen to föhren.

De Fohrtied weer so 13 bet 15 Minuten un de Bahn harr alltohoop 15 Stopps. Aver al an’n 2.&nbsp;August 1914 weer dat wedder toenn mit de Stratenbahn, nadem de Eerste Weltkrieg utbraken weer un de Marien de Bahn wedder sülvs bruken wull. Na dat Enn von’n Krieg hett sik nüms funnen, de de Bahn wedder in Bedriev nehmen wull. An’n 19.&nbsp;Dezember 1919 is op de Streck en Buslien inricht worrn. De Wagens sünd 1921 för 300.000&nbsp;Rieksmark an de Moerser Kreisbahn verköfft worrn. 

De Bahn hett in disse Tied 6969,10&nbsp;Rieksmark innahmen.