open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
11. Februar

## Wat passeert is
* 2011: Nah daaglang Protesten tegen sien Regeeren trett de Präsident vun Ägypten, Muhammad Husni Mubarak vun sien Amt torüch.

## Boren
* 1820: Feodor Kelling, neeseelandsch Politiker († 1909)
* 1821: Hermann Allmers, Marschendichter († 1902)
* 1847: Thomas Edison, amerikaansch Uutfinner († 1931)
* 1924: Budge Patty, US-amerikaansch Tennisspeler († 2021)
* 1925: David Hartsema, nedderlandsch-neddersassischen Dichter, Schriever un Künstler († 2009)
* 1926: Leslie Nielsen, kanaadsch Schauspeler († 2010)
* 1941: Rudolf Brunnenmeier, düütsch Footballspeler († 2003)
* 1963: Christoph Budde, düütsch Footballspeler († 2009)
* 1963: Ralf Falkenmayer, düütsch Footballnatschonalspeler
* 1964: Sarah Palin, US-amerikaansch Politikersche
* 1981: Juan José Cobo, spaansch Radrennfohrer
* 1984: Marco Marcato, italieensch Radrennfohrer
* 1987: Jan Smeekens, nedderlannsch Iesflinklöper
* 1991: Taylor Lautner, US-amerikaansch Schauspeler un Synchroonsnacker

## Storven
* 641: Herakleios, Kaiser vun dat Byzantiensche Riek (* üm 575 rüm)
* 731: Paapst Gregor II. (* 669)
* 824: Paapst Paschalis I. 
* 1650: René Descartes, franzöösch Philosoph (* 1596)
* 1929: Marie Fitger, plattdüütsche un hoochdüütsche Schrieversche, Suster vun Arthur Fitger (* 1843)
* 1948: Sergei Eisenstein, russisch Spellbaas (* 1898)
* 1960: Karl von Buchka, düütsch Politiker un Bundsdagsafordneter (* 1885)
* 1993: Robert William Holley, US-amerikaansch Biochemiker un Nobelpriesdräger (* 1922)
* 2011: Josef Pirrung, düütsch Footballspeler (* 1949)
* 2012: Whitney Houston, US-amerikaansch Singerin (* 1963)
Erwin Nöbbe

**Erwin Nöbbe** (* 29. März 1882 in Flensborg; † 3. März 1948 ok dor) weer en düütschen Maler. He weer todem as Historiker, Lehrer, Numismatiker un Journalist tätig

Sien Vader, Jacob Nöbbe, weer ok all as Maler tätig. Erwin Nöbbe studeer af 1901 in Berlin an de Kunstakademie un dornah in Weimar, bevör he 1907 nah Flensborg torüchgahn is. Dor hett he sück mit de Maleree eerst wat torüchhollen, is aber letzten Endes 1913 in de Footspoorn van sien Vader treden. He weer aber ok Konservator an’ Museum in Kiel un Flensborg.

Erwin Nöbbe hett meest Landschopsbiller ut sien Heimat malt un weer van däänsch Maler beinfloot. 

## Weblenken

* Bildnis van sien Vader ut Erwin's Jöögd (hoochdüütsch)
18. Januar

## Wat passeert is
* 1709: De Städer Berlin, Cölln, Friedrichswerder, Dorotheenstadt un Friedrichstadt wurrn dör en Befehl van den preußischen König Friedrich I. mit Wirkung to'n 1. Januar 1710 to de „Königlichen Haupt- und Residenzstadt Berlin“ vereenigt.

## Boren
* 1883: Edward Peil Sr., US-amerikaansch Schauspeler († 1958)
* 1859: Adolf Hinrichsen, hoog- un plattdüütschen Schriewer un Verlegger († üm 1920)
* 1889: Victor Kahn, russisch-franzöösch Schachspeler († 1971)
* 1894: Jan van Breda Kolff, nedderlannsch Footballnatschonalspeler († 1976)
* 1919: Toni Turek, düütsch Footballnatschonaldoorhöder un Weltmeester († 1984)
* 1913: Rudolf Koppmann, apostoolsche Vikaar in Windhoek († 2007)
* 1921: Yōichirō Nambu, japaansch-US-amerikaansch Physiker un Nobelpriesdräger († 2015)
* 1925: Arthur Paul, US-amerikaansch Grafikdesigner († 2018)
* 1927: Werner Liebrich, düütsch Footballnatschonalspeler un -trainer († 1995)
* 1930: Sonja Wolff-Matthes, hooch- un plattdüütsch Schrieverin
* 1937: John Hume, nordirisch Politiker un Freedensnobelpriesdräger († 2020)
* 1940: Dieter Schock, düütsch Footballspeler († 2011)
* 1943: Ilse-Marie Voges, düütsch Journalistin, hoog- un plattdüütsch Schrieversch
* 1945: Ernst Leuenberger, Swiezer Gerwerkschaftler un Politiker († 2009)
* 1951: Renato Zaccarelli, italieensch Footballnatschonalspeler 
* 1955: Kevin Costner, US-amerikaansch Schauspeler, Speelbaas un Filmproduzent
* 1959: Dagmar Lurz, düütsch Ieskunstlöperin
* 1966: Alexander Chalifman, russisch Schachspeler
* 1985: Riccardo Montolivo, italieensch Footballnatschonalspeler 
* 1988: Angelique Kerber, düütsch Tennisspelerin

## Storven
* 1802: Antoine Darquier de Pellepoix, franzöösch Astronom (* 1718)
* 1816: Johann Dietrich Plate, plattdüütsch Schriever († 1902)
* 1862: John Tyler, US-amerikaansch Präsident (* 1790)
* 1905: Hinnerk Dunkhase, Grünner vun de freesche Klootscheterverband (* 1857)
* 1921: Wilhelm Foerster, düütsch Astronom (* 1832)
* 1936: Rudyard Kipling, engelsch Schriever (* 1865)
* 1967: Thyde Monnier, franzöösch Schrieverin (* 1887)
* 1982: Huang Xianfan, chineesch Historiker (* 1899)
* 1988: Meta Grube, plattdüütsch Schrieverin (* 1908)
* 2011: Don Ferrara, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1928)
* 2016: Wilhelm Bleicher, düütsch Heimatkundler (* 1940)
* 2017: Obed Dlamini, Politiker ut Swasiland (* 1937)
* 2023: Donn Cambern, US-amerikaansch Filmeditor (* 1929)
10. Februar

## Wat passeert is
* 1625: Ene grote Stormflood langs de Oostseeküst vun Rügen bet Tramünn richt groten Schaden an. Tomindst 9100 Lüüd bleven dood.
* 1910: Dör en Sieg in de teinte un letzte Partie to'n 5-5 verteedigt de Düütsche Emanuel Lasker de Weltmeestertitel in Schach spoodriek tegen de Öösterrieker Carl Schlechter, de hüm herutfoordert harr.
* 2009: To'n eersten Mol knallt en aktiven Satelliten mit Weltruumschrott tohopen. Dor hannelt sik dat um den afdeenten russ’schen Satelliten *Kosmos 2251* bi, de mit den Kommunikatschoonssatelliten *Iridium 33* vun de US-Firma Iridium Satellite tosamendunnert. De russ’sche Satellit weer al vun 1993 af an in’t All ween un weer um 1999 rüm buten Bedriev sett wurrn. Beide Satelliten sünd heel un deel in Dutt gahn.

## Boren
* 1809: Sophie Dethleffs, plattdüütsch Dichterin († 1864)
* 1847: Christian Flemes, plattdüütsch Schriever († 1926)
* 1860: Rudolf von Campe, düütsch Politiker († 1939)
* 1898: Bertolt Brecht, düütsch Dichter un Theaterfachmann († 1956)
* 1920: Kenneth Eldred Bartholomew, US-amerikaansch Iesflinklöper († 2012)
* 1925: Andreas Luiken, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen († 2012)
* 1930: Robert Wagner, US-amerikaansch Schauspeler
* 1941: Marc Norman, US-amerikaansch Dreihbookschriever un Filmproduzent
* 1964: Lesley McNaught, engelsch-swiezer Springriederin († 2023)
* 1968: Garrett Erin Reisman, US-amerikaansch Astronaut
* 1970: Marco Girnth, düütsch Schauspeler
* 1975: Kool Savas, düütsch-törksch Rapper ut Berlin
* 1983: Henrik Christiansen, norweegsch Iesflinklöper
* 1988: Maikel van der Vleuten, nedderlannsch Springrieder

## Storven
* 1829: Leo XII., Paapst (* 1760)
* 1837: Alexander Puschkin, russ’schen Schriever (* 1799)
* 1923: Wilhelm Conrad Röntgen, düütsch Physiker un Nobelpriesdräger (* 1845)
* 1939: Pius XI., Paapst (* 1857)
* 1956: Elisabeth Albrecht, plattdüütsche Schrieversche (* 1874)
* 1961: Velma Middleton, US-amerikaansch Jazzsingerin (* 1917)
* 1972: Wilhelm Stülten, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen (* 1902)
* 1987: Hans Rosenthal, düütsch Moderater un Entertainer (* 1925)
* 1997: Friedrich-Wilhelm Raasch, düütsch Politiker un Landdagsafordneter van Neddersassen (* 1938)
* 2009: Feodor Szerbakow, düütsch Maler (* 1911)
* 2010: Michael Palme, düütsch Sportjournalist (* 1943)
* 2015: Rolf Arland, düütsch Komponist (* 1922)
* 2019: Carmen Argenziano, US-amerikaansch Schauspeler (* 1943)
* 2022: Manuel Esquivel, Politiker ut Belize un Premierminister (* 1940)
Aed

**Aed** betekent

* Aed, en Gestalt ut keltsche Sagen,
* Aed, en König vun Dalriada,
* Aedh, en König vun Schottland.

**AED** is afkört för

* Automaatsch Extern Defibrillator, en Automaat, wo een dat mit behanneln kann, wenn dat Hart nich so sleiht, as dat slahn schall,
* den ISO 4217-Kood för de Geldsoort Dirham in de Vereenten Araabschen Emiraten.
Pikten

De **Pikten** is en vun de Stämm, de in de Tieden vun dat Röömsche Riek in dat hüdige Schottland leevt hefft. Se hefft sik in de Piktisch Spraak ünnerholen. Dat is antonehmen, dat dat en Keltisch Spraak weer. 

## Herkamen
In de Iesentiet üm un bi 50. v. Chr., just ehr Julius Caesar nah Britannien keem, höör de keltisch Migratschoon na Schottland up. Dat Land weer dormols updeelt in verscheden Stämm, de een gegen den annern strieden döen. Düsse Stämm hefft vun Landboo (Garst un Haber), vun Veehtucht (Schaap), vun Jagd un vun Fischeree leevt. De Römers hefft jem den Naam *Pikten* geven vunwegen dat se al tätoweert weern (*picti* heet up Latiensch *anmaalte Lüde*). 

## Historie
En wichtigen König vun de Pikten weer Onuist. He hett de Pikten ehr Kuntreien in dat fröhe Middelöller duchtig utbreedt. De Pikten sünd ok mit dat Christendom tohopenkamen. De hillige Kolumban hett versöcht, Christen vun jem to maken. Dat is hüde nich bekannt, ob em dat glückt is. De eenzigen Schriften, de de Pikten nalaten hefft, sünd schreven in een Aart vun Runen, de in Steen schraapt wurrn sünd. De Naam vun düt besünner Alphabet is Ogham-Alphabet. Hüdigendags kann dat Alphabet süms leest weern, man wat dor schreven steiht, is nich to begriepen, vunwegen dat över de Piktisch Spraak so wenig bekannt is. Ok över jem ehr Mythologie un över jem ehr Leven is meist nix bekannt. Later sünd de Pikten woll in dat Königriek vun Dalriada mit upgahn un noch later in dat Königriek vun Schottland. 

## Weblinks

* Över piktische Bestattungsbräuche: ''Pictish Burial Practices and Remains'' (engelsch)
Jacob Nöbbe

**Jacob Nöbbe** (* 4. Oktober 1850 in Flensborg; † 31. März 1919 Flensborg) weer en düütschen Maler.

He weer de Söhn vun en Malermeester, leev in Flensborg un weer as Porträtmaler anerkannt. As Teekenlehrer hett he privat den jungen Emil Hansen ünnerricht, de later ünner de Naam Emil Nolde berühmt wurr. En van sien Schölers weer Alexander Eckener, wat en jüngere Broer van Hugo Eckener (Zeppelinfohrer) weer. Nöbbe's Söhn Erwin is nahst in de Footstappen van sien Vader treden.

In Flensborg is en Straat nah Jacob Nöbbe nömmt. 

## Weblinks

*Biographie van Jacob Nöbbe
* Künstlerkolonie Ekensund

## Kiek ok
* List vun Maler vun de Düsseldörper Malerschool
7. Februar

## Wat passeert is
* 1550: Giovanni Maria Ciocchi Del Monte wurrd to'n Paapst wählt un gifft sück de Naam Julius III.
* 1855: De Verdrag vun Shimoda twuschen Japan un Russland warrt unnertekent.

## Boren
* 1612: Thomas Killigrew, engelsch Dramatiker un Theatermanager († 1683)
* 1812: Charles Dickens, engelschen Schriever, bekant för *Oliver Tiwist* († 1870)
* 1874: Elisabeth Albrecht, plattdüütsche Schrieversche († 1956)
* 1877: Fritz Husmann, plattdüütsch Schriever († 1950)
* 1882: George Mulock, britisch Seeoffizier un Polarforscher († 1963)
* 1883: Fritz Steinhaus, plattdüütsch Schriever († 1937)
* 1915: Eddie Bracken, US-amerikaansch Schauspeler († 2002)
* 1926: Konstantin Petrowitsch Feoktistow, russisch Kosmonaut († 2009)
* 1926: Mark Jewgenjewitsch Taimanow, russisch Schachspeler un Pianist († 2016)
* 1926: Pierre Villette, franzöösch Komponist († 1998)
* 1927: Laurie Johnson, britsch Komponist vun Filmmusik un Produzent († 2024)
* 1940: Toshihide Masukawa, japaansch Pysiker un Nobelpriesdräger († 2021)
* 1942: Gareth Hunt, engelsch Film- un Theaterschauspeler († 2007)
* 1950: Mauro Bellugi, italieensch Footballnatschonalspeler († 2021)
* 1954: Ulrich Pinner, düütsch Tennisspeler
* 1968: Sylke Hummanik, düütsch Biathletin
* 1968: Niklaus Schurtenberger, Swiezer Springrieder
* 1979: Tawakkul Karman, jemenitisch Journalistin, Politikerin, Minschenrechtsaktivistin un Nobelpriesdrägerin

## Storven
* 590: Pelagius II., Paapst
* 1963: Learco Guerra, italieensch Radrennfohrer (* 1902)
* 1969: Alma Rogge, plattdüütsche Schrieversche (* 1894)
* 1979: Peanuts Holland, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1910)
* 1980: Hans-Ludolf Flügge, hooch- un plattdüütsch Schriever (* 1907)
* 1980: Adolf Meyer, düütsch Politiker un Landdagsaforddneter vun Neddersassen (* 1890)
* 2009: Kazimierz Polański, poolsch Spraakwetenschopper (* 1929)
* 2010: Hildegard Rauschenbach, düütsch Schrieverin (* 1926)
* 2010: Franco Ballerini, italieensch Radrennfohrer (* 1964)
* 2015: Jürgen Dietz, düütsch Ünnernehmer un Fastnachts-Büttenredner (* 1941)
* 2017: Sotsha Dlamini, swasilännsch Politiker un Premierminister (* 1940)
* 2023: Friedel Lutz, düütsch Footballnatschonalspeler (* 1939)
19. September

## Wat passeert is
* 1983: St. Kitts un Nevis wurrn vun Grootbritannien unafhängig.

## Boren
* 1813: Christian Heinrich Friedrich Peters, düütsch-amerikaansch Astronom († 1890)
* 1849: Michael Ancher, däänsch Maler vun den Impressionismus († 1927)
* 1862: Augustin Wibbelt, plattdüütsch Dichter un Schriever ut dat Mönsterland († 1947)
* 1902: James Van Alen, US-amerikaansch Tennisspeler un -funktschonär († 1991)
* 1905: Theodor Blank, düütsch Politiker († 1972)
* 1916: Jakob Eckert, düütsch Footballspeler († 1940)
* 1923: William A. Fraker, US-amerikaansch Kameramann un Speelbaas († 2010)
* 1926: Masatoshi Koshiba, japaansch Physiker un Nobelpriesdräger († 2020)
* 1938: Uwe Hansen, düütsch Politiker un plattdüütsch Schriever
* 1940: Karin Baal, düütsch Schauspelerin († 2024) 
* 1952: Nile Rodgers, US-amerikaansch Musiker un Musikproduzent
* 1952: Marina Ruperti, düütsch Feernsehjournalistin
* 1961: Reinhard Grindel, düütsch Politiker un Bundsdagsafordneter
* 1978: Vanessa Gusmeroli, franzöösch Ieskunstlöperin
* 1981: Damiano Cunego, italieensch Radrennfohrer

## Storven
* 1966: Ferdinand Zacchi,Verleger, Journalist un plattdüütschen Schriever (* 1884)
* 1972: Ottomar Haxsen, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen (* 1898)
* 2006: Roy Schuiten, nedderlannsch Radrennfohrer (* 1950)
* 2010: Buddy Collette, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1921)
* 2011: George Cadle Price, Politiker un Premierminister van Belize (* 1919)
* 2013: Gerrie Mühren, nedderlannsch Footballnatschonalspeler (* 1946)
* 2025: Mike Wofford, US-amerikaansch Jazzmusiker und - komponist (* 1938)
24. Juli

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 2007: Bamir Topi wurrd Staatspräsident vun Albanien

### Katastrophen un Terror
* 2010: Bi en Massenpanik up de Love Parade 2010 in Duisborg kommt 21 Lüüd to Dood.
* 2016: De Sprengstoffanslag vun Ansbach is de eerste Sülvstmoordanslag in Düütschland. Dor weert in de middelfränksche Bezirkshööftstadt Ansbach 15 Minschen bi verwunnt un een starvt.

## Boren
* 1741: Diederich Georg Babst, plattdüütsch Schriever († 1800)
* 1783: Simón Bolívar, süüdamerikaansch Unafhängigkeetskämper († 1830)
* 1857: Henrik Pontoppidan, däänsch Schriever un Nobelpriesdräger († 1943)
* 1885: Paul von Hase, düütsch Offizier un Wedderstandskämper († 1944)
* 1892: Albert Hansen, plattdüütsch Schriever († 1963)
* 1894: Alma Rogge, plattdüütsche Schrieversche († 1969)
* 1898: Amelia Earhart, US-amerikaansch Flegerin († 1937)
* 1899: Henri van Schaik, nedderlannsch Springrieder un Olympiadeelnehmer († 1991)
* 1912: Robert Eildermann, plattdüütschen Schriever († 1984)
* 1914: Jens Exler, plattdüütsch Schriever († 1987)
* 1918: Vi Hilbert, deit de Lushootseed-Spraak un -Kultur bewohren helpen († 2008)
* 1921: Walter Polkehn, düütsch Politiker un Bundsdagsafordneter († 1985)
* 1926: Hans Günter Winkler, düütsch Springrieder († 2018)
* 1949: Josef Pirrung, düütsch Footballnatschonalspeler († 2011)
* 1952: Carsten Jensen, däänsch Schriever un Literaturwetenschapler
* 1963: Lars Nieberg, düütsch Springrieder
* 1965: Doug Liman, US-amerikaansch Speelbaas un Filmproduzent
* 1976: Josef Heynert, düütsch Schauspeler
* 1979: Anne-Gaëlle Sidot, franzöösch Tennisspelerin

## Storven
* 1797: Johann Jacobé, öösterrieksch Grafiker un Koppersteker (* 1733)
* 1862: Martin van Buren, 8. Präsident vun de USA (* 1782)
* 1962: André Réwéliotty, franzöösch Jazzmusiker (* 1929)
* 1976: Julius Döpfner, düütsch Kardinal (* 1913)
* 1987: Dick Wellstood, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1927)
* 1990: Coen Dillen, nedderlannsch Footballnatschonalspeler (* 1926)
* 1995: Edith Alice Müller, Swiezer Astronomin (* 1918)
* 2009: Willem Fricke, düütsch un plattdüütsch Schauspeler (* 1928)
* 2012: Robert Steven Ledley, US-amerikaansch Physioloog un Utfinner (* 1926)
1862

## Wat passeert is
* 17. September: De Slacht vun Antietam. Dat weer de blödigste Slacht in den US-amerikaanschen Börgerkrieg
* De Iesenbahnstreck vun Bremen na Geestemünn warrt upmaakt

## Boren
* 23. Januar: David Hilbert, düütsch Mathematiker († 1943)
* 23. Februar:  Hermann Bleßmann, düütschen Verwaltungsbeamten († 1919)
* 5. März: Siegbert Tarrasch, düütsch Schachspeler († 1934)
* 19. März: Jef Denyn, belgisch Carillon-Speler († 1941)
* 28. Mai: Henry Slocum, US-amerikaansch Tennisspeler († 1949)
* 2. Juni: Adolf des Coudres, düütsch Maler († 1924)
* 22. August: Claude Debussy, franzöösch Komponist († 1918)
* 19. September: Augustin Wibbelt, plattdüütsch Dichter un Schriever ut dat Mönsterland († 1947)
* 25. September: Max Dreyer, hooch- und plattdüütsch Schriever († 1946)
* 15. November: Gerhart Hauptmann, düütsch Dramatiker, Schriever un Nobelpriesdräger († 1946)
* 22. November: Otto Bremer, düütschen Germanist un Phonetiker († 1936)
* 5. Dezember: John Henry Leech, britisch Entomoloog un Lepidopteroloog († 1900)

### Boren ahn bekannt Datum
* White Buffalo, Hööftling vun de Cheyenne († 1929)

## Storven
* 18. Januar: John Tyler, US-amerikaansch Präsident (* 1790)
* 29. Mai: Henry Thomas Buckle, engelsch Historiker un Schachspeler (* 1821)
* 24. Juli: Martin van Buren, 8. Präsident vun de USA (* 1782)
* 2. August: Friedrich August Ludwig Hellner, düütsch Architekt (* 1791)
* 6. Oktober: Francisco Acuña de Figueroa, uruguayisch Schriever (* 1791)
1815

## Wat passeert is
* 18. Juni: Slacht bi Waterloo. Napoleon warrt endgüllig slahn

## Boren
* 17. Januar: Friedrich von Buddenbrock, düütschen Offzeer in de Prüüßsche Armee († 1894)
* 13. Februar: Rufus Wilmot Griswold, US-amerikaansch Verleger, Literaturkritiker un Schriever († 1857)
* 1. April: Otto von Bismarck, düütsch Fürst un Politiker († 1898)
* 8. April: Andrew Graham, irisch Astronom († 1908)
* 17. April: Franz Obrien, düütsch Maler († 1902)

### Boren ahn bekannt Datum
* Heinrich Lüken, plattdüütsch Dichter († 1882)

## Storven
Hinstörp

**Hinstörp** () is en Verlag in Rostock.

## Historie

Grünnt hett den Hinstörp-Verlag toeerst blot as Bookhannel 1831 Dethloff Carl Hinstörp in Parchen. Parchen weer to de Tiet Amtsstadt mit dat Oberappellationsgericht un 1835 kreeg Hinstörp Status as Hoffbookhannel bi Hertog Friedrich Franz I. 1835 hett Hinstörp denn ok mit ene Druckeree in Ludwigslust anfungen, sülvs Böker ruttogeven. Vör allen to Recht un Theologie un Schoolböker. 1849 güng dat Ünnernehmen na Wismer, nadem de Hertog ut Ludwigslust un dat Appellationsgericht ut Parchen weg weren. Ok Böker to Landweertschop un Weertschop kemen in dat Sortiment un jümmer wedder ok Böker to de Landskunn. 1864 hebbt se ene Druckeree in Rostock opmaakt un dor dat Rostocker Tageblatt rutgeven. Vör allen groot worrn is de Verlag dör de Warken vun den groten plattdüütschen Schriever Fritz Reuter, de to Enn dat 19. Johrhunnert bi Hinstörp rutkamen sünd.

1907 hett Peter E. Erichson den Verlag köfft. 1942 is de Verlag utbombt worrn. Den 13. Dezember 1946 hett de Verlag wedder Verlööf to’n Drucken kregen un 1947 de Lizenz as Verlag. Erichson möök dat nu mit welk anner Lüüd as Gesellschop. 1959 hebbt de lesten beiden Gesellschoppers den Verlag an dat Ministerium för Kultur verköfft un de Verlag dee nu VEB Hinstörp Verlag heten. Vör allen regionale Themen un Plattdüütsch weren nu in dat Programm, aver ok hoochdüütsche Literatur vun de Gegenwart.

Na de Wenn hebbt se denn ene GmbH vun’n Verlag maakt. Siet dat Johr 1992 höört de Verlag to de Heise Medien Gruppe.

## Weblenken

* Websteed vun’n Hinstörp-Verlag (hoochdüütsch)

## Footnoten
Hinnerpommern

**Hinnerpommern** (bitieden ok woll *Achterpommern* nöömt) is de Deel vun Pommern, de oosten de Oder liggt. In Oosten vun Hinnerpommern liggt Pommerellen. De Lüüd deen dor fröher dat pommersche Plattdüütsch snacken. Na’n Tweten Weltkrieg sünd aver all de düütschen Lüüd, de dor wahnen deen, verdreven worrn. Hüüt höört dat to’n groten Deel to de Woiwodschop Westpommern, de Rest to de Woiwodschop Pommern. De Hööftstadt vun de Woiwodschop Westpommern is hüüt Stettin, wat aver fröher noch to Vörpommern hören dee.
Isay

**Isay** is en Eiland, dat to de Binneren Hebriden in Schottland höört. Isay hett kene Inwahners. Dat is bi een Kilometer noordwesten de Küst vun dat gröttere Eiland Skye. Bi Isay doot noch twee lüttjere Eilannen liggen, Mingay un Clett.

Fröher hebbt op Isay bi 90 Minschen leevt, aver bi dat Rümen vun dat Hoochland müssen disse Minschen weg.
Islay

**Islay** (Schottsch Gäälsch *Ìle*, ) is en Eiland, dat to de Binneren Hebriden in Schottland höört. Dat is dat Eiland vun de Binneren Hebriden, wat opwiedst in Süden liggt. Islay hett 3457 Inwahners op 619,56 km². De Hööftoort is Bowmore.

De hööchste Punkt op dat Eiland is de Beinn Bheigier mit 491 Meter. Blangen den Hööftoort Bowmore gifft dat noch de Dörper Port Ellen, Port Charlotte, Portnahaven, Bridgend un Port Askaig op Islay.

An Industrie gifft dat vör allen Whisky-Destillen. För den Tourismus intressant sünd de velen Vagels, de Vagelkiekers anlocken doot.
Pabay

**Pabay** is en Eiland, dat to de Binneren Hebriden in Schottland höört. Dat liggt vör de Küst vun Skye in’n Oosten blangen Scalpay. De hööchste Punkt vun dat 1,46 km² grote Eiland liggt 28 Meter över de See.

1846 harr dat Eiland 21 Inwahners. Sogor Resten vun ene lütte Kapell ut dat 13. Johrhunnert sünd to finnen. Ok hüüt gifft dat noch en poor Farmhüüs op Pabay.
18. Juni

De **20. Juni** is de 169. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner oder de 170. Dag wenn en Schaltjohr is.

## Wat passeert is
* 1653: Ferdinand IV. ut dat Huus Habsborg warrt ín Regensborg to'n röömsch-düütschen König kröönt. 
* 1812: De Kongress vun de USA verklort den Krieg an Grootbritannien. Teel is, Kanada un Florida in to nehmen
* 1815: Slacht bi Waterloo. Napoleon warrt endgelltig slahn

## Boren
* 1758: Peter Florenz Weddigen, düütsch Schriever († 1809)
* 1799: William Lassell, engelsch Amateur-Astronom († 1890)
* 1892: Victor Fontan, franzöösch Radrennfohrer († 1982)
* 1898: Max Steen, düütsch Schoolmeester un Heimatforscher († 1997)
* 1916: Lucien Storme, belgisch Radrennfohrer († 1945)
* 1918: Jerome Karle, US-amerikaansch Chemiker un Nobelpriesdräger († 2013)
* 1928: John Tietjen, US-amerikaansch Theoloog († 2004)
* 1935: Arthur Charles Gossard, US-amerikaansch Physiker († 2022)
* 1942: Paul McCartney, britsch Singer, Muskant un Komponist
* 1942: Thabo Mbeki, vörmoligen Präsidenten vun de Republiek vun Süüdafrika
* 1947: Linda Thorson, kanaadsch Schauspelerin
* 1949: Ellie van den Brom, nedderlannsch Iesflinklöperin
* 1949: Lech Kaczyński, poolsch Politiker un Staatspräsident († 2010)
* 1951: Gyula Sax, ungaarsch Schachspeler († 2014)
* 1958: Peter Altmaier, düütsch Politiker un Bundsminister

## Storven
* 1464: Rogier van der Weyden, Maler ut de Renaissance-Tied, een vun de Fläämschen Primitiven (* um 1399/1400 rum)
* 1928: Roald Amundsen, norwegsch Polarforscher (* 1872)
* 1959: Max Bleicken, düütsch Politiker (* 1869)
* 1963: Pedro Armendáriz, mexikaansch Schauspeler (* 1912)
* 1971: Paul Karrer, Swiezer Chemiker un Nobelpriesdräger (* 1889)
* 1980: André Leducq, franzöösch Radrennfohrer (* 1904)
* 2009: Victor Cosson, franzöösch Radrennfohrer (* 1915)
* 2010: José Saramago, portugiesisch Schriever un Nobelpriesdräger (* 1922)
* 2011: Ulrich Biesinger, düütsch Footballspeler (* 1933)
Dalriada

**Dalriada** (ooltirisch: *Dál Riata* Utspraak woll as /'dɑːL 'Riəda/) 
weer en lütt Königriek vun keltische Skoten, dat twuschen 300 un 800 in de Graafschap Antrim in Noordirland un in den Westen vun Schottland bestahn hett. 
## Historie
An un for sik weern de Skoten in'n Noordoosten vun de hüdigen irische Provinz Ulster tohuse. Mit de Tiet hefft se sik avers utbreedt över den North Channel in de Graafschap Argyll in Schottland. To'n eersten Mol hett König Aidan Mac Gabhráin düt Land nah baven bröcht, as he en Flott upboot hett un nah de Isle of Man un nah de Orkney-Eilannen henseilt is. He regeer vun 574 bit 608. In dat Johr 603 hett he en Slacht bi Daegsastan gegen de Angelsassen verloren. 

Ok in Ulster mössen de Königen vun Dalriada üm düsse Tiet rüm torüchwieken in den Striet gegen de Königrieken vun de Uí Néill (up Engelsch O'Neill) un verloren 637 de Slacht vun Mag Rath/Moyra.

In Schottland stünn dat skotisch Königriek Dalriada gegen de angelsassisch Königrieken Bernicia un Strathclyde in'n Süden un gegen de keltischen Pikten in'n Noorden. De Königen ehr Sitt, so is antonehmen, weer bi den Barg vun Dunadd. De höör to de Anlaag vun Kilmartin in Argyll, de al ut vörgeschichtlich Tiet stammen dö. Al in de Steentiet harr düsse Oort en Rull up de Britisch Eilannen speelt. 

Dat Königriek weer to'n Regeern updeelt in dree Ünnerdelen (*kindred* oder *cenél*): Gabráin, Loaime un Oengusa. Later keem dor noch Comgall to. De Pikten hefft dat Königriek Dalriada mit de Johren ünnerkregen, man de Skoten ehr Kultur hett sik denn doch dörsett. Ok de ooltirische Spraak is vun de Skoten na Schottland bröcht wurrn. De Pikten ehr egen Spraak avers is mit de Johren ünnergahn un vergeten wurrn. Up Iona hett Columba 563 dat Klooster Iona grünnt. Vun dor ut is dat Christendom na Schottland utgahn. Amenn is Dalriada tosamen mit de piktischen Länner upgahn in dat nee Königriek Schottland, den sien eersten König Kenneth MacAlpin ween is. 
## Wat vun Dalriada bleven is
Schottland hett för lange Tiet düt ut Dalriada arvt:
* De ooltirisch Spraak is vun Irland na Schottland kamen un hett sik dor mit de Tiet in dat Middelöller fudder utspunnen to de Schottsch-Gäälsche Spraak, de hüdigendags noch up de Hebriden un in Delen vun dat Hoochland snackt warrt. 
* Bit na dat fröhe 17. Johrhunnert hen hett de gemeensam Geschicht vun Irland un Schottland de beiden Länner tosamen slaten, wat de Kultur angeiht. 
* Vun Dalriada ut is woll ok dat Christendom na Schottland henkamen. 

## Weblinks

https://web.archive.org/web/20070615092311/http://www.clan-duncan.co.uk/dalriada.html
Gigha

**Gigha** (Schottsch Gäälsch *Giogha*) is en Eiland, dat to de Binneren Hebriden in Schottland höört un üm un bi 150 Inwahners hett. Dat Eiland liggt vör de Küst vun Kintyre, hett en Breed vun 2,5 Kilometer un en Läng vun 9,5 Kilometers, alltohoop 13,95 km².

Dat gifft de Kapell vun St. Catan ut dat 13. Johrhunnert un Gigha is de ole Sitt vun den Clan MacNeill. De eenzige Oort op Gigha is Ardminish.

In dat 18. Johrhunnert geev dat noch 70 Lüüd op dat Eiland. Disse Tall is jümmer mehr dalgahn, bet op 163 in de Johren 1960 un 98 in dat Johr 2002. Gigha weer nich in Besitt vun de Inwahners, doch 2002 kunnen se för 4 Millionen Pund dat Eiland köpen un sietdem is de Inwahnertall wedder op 150 hooch.
Kerrera

**Kerrera** is en Eiland, dat to de Binneren Hebriden in Schottland höört un bi 35 Inwahners hett. De hööchste Punkt is Carn Breugach mit 189 Meter över de See.

Op Kerrera gifft dat de Ruin vun Gylen Castle, ene Borg, de 1587 boot worrn is. De König Alexander II. vun Schottland is 1249 op Kerrera doodbleven.
Fernando Araújo Perdomo

**Fernando Araújo Perdomo** (* 27. Juni 1955 in Cartagena) is en kolumbiaanschen Politiker.

Araújo weer op dat Colegio La Salle in Cartagena un hett denn an de Xaveriaansche Preester-Universität in Bogotá Inschenör studeert.

Araújo is in de Kunservative Partei vun Kolumbien un weer ünner Andrés Pastrana Entwicklungsminister vun Kolumbien. He müss vun wegen en Schandaal trüchtreden. He schall mit en korrupten Landverkoop to doon hatt hebben. Se weren noch bi to ünnersöken, wat dat mit de Saak op sik harr, dor hebbt em an’n 4. Dezember 2000 Rebellen vun de FARC-EP bi’t Joggen kidnappt. Se wullen em gegen welk vun jemehr Lüüd bi de Regeren intuuschen. Aver de Regeren is dor nich op ingahn. Bet 2006 hebbt de Rebellen em beholen, denn hett an’n 31. Dezember 2006 dat Militär versöcht, em mit Gewalt bi de Rebellen ruttohalen. Bi dat Dörenanner is Araújo utneiht un en poor Daag later eerst hebbt se em funnen, in de Tiet weer he in’n Dschungel ünnerwegens wesen.

Nadem he free weer, hett em Präsident Álvaro Uribe an’n 19. Februar 2007 as Butenminister insett.
Berthold Brügge

**Berthold Brügge** (* 1. Oktober 1909 in Rostock; † 31. Mai 1979 ok dor) weer en bekannten plattdüütschen Schriever bi’n Höörfunk in de DDR.

## Leven

Brügge is 1909 in Rostock as Söhn vun en Bookbinner boren. Bet 1924 güng he in Rostock op Realschool, möök bet 1927 ene Lehr as Textilkoopmann un weer denn Verköper un Dekoratör in Rostock. 1931 hett he de Kinnerlähmung kregen un eerst 1932 wedder anfungen as Verköper to arbeiden. Vun 1934 af an is he Teekner bi de Heinkel-Warken. 1945 bet 1947 weer he in Däänmark un hett denn as Sakenbearbeider bi VVB Maschinenbau Metallwaren Rostock arbeidt un vun 1951 af an bi’n Schippbo as Konstruktör op de Neptun-Warft in Rostock. He hett för den Höörfunk Höörspelen un Funkszenen schreven. Ok för Daagbläder hett he Kortgeschichten, Vertellen un Reportaschen maakt. Böker hett he blot een rutbröcht, *Mit oll Topp bi Kap Huurn*, dat welk vun siene Arbeiden tohoopfaten dee.

## Warken

* *Mit oll Topp bi Kap Huurn*. Reportagen und Erzählungen in niederdeutscher Sprache für Hörfunk und Zeitungen. Hinstorff 3. Oplaag, Rostock 1987.

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken
1. FSV Mainz 05

De **1. FSV Mainz 05** is en Football-Vereen ut Mainz un an 16. März 1905 grünnd wurrn.

In dat Johr 1982 sünd se Amateurmeester wurrn, hebbt aber ansonsten immer in de twete Football-Bundsliga speelt. 2004 hevvt se aber nah mehrere Anloop doch de Upstieg schafft un hebbt sück ok dree Johr in de Bundsliga hollen. Enn van de Saison 2006/07 sünd se aber weer afsteegen.

Immerhenn hebbt se dat aber schafft mit Manuel Friedrich, Andre Schürrle un Lewis Holtby Football-Natschonalspeler heruttobringen.
Seelentrost

De **Seelentrost** is en Book ut dat 14. Johrhunnert op Middelnedderdüütsch. Dat Book is wohrschienlich in’n Westen vun dat plattdüütsche Rebeet schreven worrn. ’Keen dat schreven hett, is aver nich bekannt. Dat is ok op Sweedsch un Däänsch översett worrn. Op dat Wark hett ok Stefan vun Bourbon sien Exempelsammlung inwarkt.

## Böcker
* Margarete Schmitt (Ruutgever): *Der Große Seelentrost. Ein niederdeutsches Erbauungsbuch des vierzehnten Jahrhunderts.* Köln [u. a.]: Böhlau, 1959 (Niederdeutsche Studien; 5) 
* Nigel F. Palmer: *Seelentrost*. In: *Verfasserlexikon* VL 8 (1992), 1030–1040. 
* André Schnyder: *Seelentrost: Der große S.* In: *Enzyklopädie des Märchens* 12 (2005), 493-497. 

## Weblenks
* Online-Text
Tarock

**Tarock** is een Koortenspeel för dree Personen, wat mit 78 Koorten speelt wurrd. Dat in Düütschland un Öösterriek eher bekannt Tarock (Cegio) wurrd mit 54 Karten speelt.

Ut Tarock hett sück later henn Tarot entwickelt.
Fritz Specht

**Fritz Specht** (* 30. Oktober 1891 in Hamborg; † 3. März 1975 in Wendörp) weer en plattdüütschen Schriever.

## Leven

Specht güng na dat Abitur op Universität in München, Paris un Rostock un hett Germanistik un ne’e Spraken studeert. 1930 hett he anfungen as Lehrer för Middelscholen toeerst in Parchen, denn in Ludwigslust un Rostock to arbeiden. 1929 al hett he in’n Quickborn-Verlag dat Book *Niederdeutsche Scherze* rutgeven.

Na dat Grünnen vun de NORAG, weer Specht free Mitarbeider bi den Hamborger Senner. He weer denn later bi de NORAG ok de Baas vun dat Afdeel Nedderdüütsch un is dat bet 1945 bleven.

Na 1945 hett Specht wedder as Lehrer arbeidt, nu in Hamborg. Ok in’n Radio weer Specht nu bald wedder to hören, as Schriever un Spreker bi *[[Hör mal’n beten to]]*. 

## Warken
* *Fritz Specht vertellt* (1973)
* *Plattdütsch Land un Waterkant* (1937)
* *Mit dem Herzen durch Mecklenburg!* (1935)
* *Was nicht im Wörterbuch steht ; Bd. 4* (1934)
* *Niederdeutsche Scherze* (1929)

## Weblenken
Walter Volbehr

**Walter Volbehr** (* 8. November 1904; † 25. September 1983) weer en plattdüütschen Schriever.

## Warken
### Schriften

* *Kieler Sprotten : Lustige Vertelln.* (1958)
* *Frisch ut'n Rook.* (1963)
* *De Wiespahl : En Weg to Di sülven. Babento ok Hög un Lachen.* (1964)
* *Dat Poggenkonzert : Mal sinnig, mal vergnögt.* (1967)
* *De ole Schimmel : Vergnögte un sinnige Geschichten un Vertellen.* (1971)
* *Bunte Bläder: Geschichten un Vertellen.* (1976)
* *Uns Heimat un Tohuus : Geschichten un Vertelln.* (1979) 
* *Kronshagener Geschichten; mit Hermann Bruhn.* (1990)

### Toondreger

* *Snack leever Plattdütsch : Walter Volbehr vertellt ut sien Böker.* (Schallplatt)
* *Rund üm den Rathuustorn : Walter Volbehr vertellt Geschichten ut dat ole Kiel.* (Schallplatt)

## Weblenken
Ernst Behrens

**Ernst Behrens** (* 5. November 1878 in Glückstadt; †  8. August 1970 in Elmshoorn) weer en plattdüütschen Heimatdichter un Schriever.

## Leven

Behrens is 1878 in Glückstadt boren. He weer vun 1894 bet 1899 bi de Elmshoorner Kreditbank anstellt, denn an dat Amtsgericht un Spoorkassengegenbookföhrer. 20 Johr lang weer he Stadtrevisor bi de Stadt Elmshoorn un weer bet 1933 ok Stadtraat. Vun wegen dat he in de SPD wesen is, müss he disse Arbeit in de Tiet vun’n Natschonalsozialismus opgeven.

1953 is Behrens Ehrenmaat bi’n Heimatvereen *Tru un fast* worrn un 1968 hett he dat Bundsverdeenstkrüüz för Wetenschop un Kunst kregen.

Siet 1975 hett de Vereen *Tru un fast* de *Ernst-Behrens-Stuuv*, de över em un sien Wark informeert.

## Warken

* *Achtern Elvdiek, 1922
* *Un achter düster Wulken liggt de golln Sünn*, 1924
* *Een vun de Landstrot*, 1927
* *Musik in Dörp*, 1927
* *Dörpmusik*, 1936
* *Bunt is dat Leben*, 1949
* *Am großen Strom*
* *Blang de Elv. Plattdeutsche Erzählungen*

== *Kiek ook bi* ==

* *List vun plattdüütschen Schrievers''

## Weblenken
Wilhelm Harms

**Wilhelm „Schausting“ Harms** (* 6. Juni 1850 in Schwaan; † 21. Januar 1933 in Brüel) weer en plattdüütschen Schriever.

Harms is as Söhn vun en Teglergesell in Schwaan boren. Na de Volksschool hett he ene Schosterlehr maakt un weer welk Johren op Wanderschop. Denn hett he sik in Brüel as Schoster dallaten. 1908 hett de Hinstorff-Verlag de eerste plattdüütsche Vertellen vun em in’n Voß-un-Haas-Klenner bröcht. 

Harms gell as Mekelbörger Original, se hebbt em „Schauster“ oder „Schausting Harms“ nöömt. He hett ok den Titel „Meistersänger“ kregen, as he in en Opföhren vun ene Wagner-Oper an’n Hoff vun’n Groothertog in Swerin optreden dee.

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken
Krischan Holschen

**Krischan Holschen** (; * 17. Oktober 1922 in Otterstedt; † 8. August 1993 in Bremen) weer en plattdüütschen Schriever.

Holschen is 1922 as Söhn vun en Konstruktör in Otterstedt boren. He hett dor ok de Volksschool besöcht un weer denn in Beers op Gymnasium. 1941 warrt he Suldot. Vun 1949 af an studeert he an de Universität Hamborg op Germanistik un Philosophie.

He hett denn veel Böker mit Lyrik un Prosa schreven, is aver vör allen ok dör Lesungen vun siene Warken bekannt worrn. Holschen sien Texte sünd achtersinnig mit Humor, bitieden ok grotesk un good to’n vördregen.

1976 hett he den Fritz-Reuter-Pries kregen. Na Holschen hett in Borgfeld de Krischan-Holschen-Weg den Naam kregen.

Holschen weer verheiraadt mit Marion, borene Haubold (* 1936).

## Warken

* *De gesunne Karkenslaap - Dree Wunner* (25-cm-LP, EA 1966)
* *Dat Andenken - Hochtietsgrusen* (25-cm-LP, EA 1967)
* *De Wiehnachtsmann - Zisch* (30-cm-LP, EA 1972)

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken

*
Gorseth Kernow

De **Gorseth Kernow** is en koornsche Organisatschoon, de den keltschen Charakter vun Cornwall bewohren will.

De koornsche Gorseth is 1928 vun den Arzdruiden Pedrog of Wales na dat Vörbild vun den waliesschen Gorsedd wedder opricht worrn as en lütte Grupp vun koornschen Gelehrten em dorüm fraagt hett. Mang jüm weern Henry Jenner and Robert Morton Nance.

De Gorseth Kernow ünnerstütt dat Wedderopleven vun de koornsche Spraak un föddert ok dat Studium vun Kunst un Geschicht. De Gorseth versteiht sik nich as politsche Organisatschoon.

De eerste Zeremonie weer 1928 bi den Steenkrink vun Boscawen-Un. Siet disse Tiet hett dat elk Johr so en Drepen geven un de Gorseth is en wichige Instituschoon vun't kulturelle Leven in Cornwall warrn un de Medien bericht veel dorvun.

En wichtigen Deel vun den Gorseth is, dat se Lüüd as Bard opnehmt, de sik üm de koornsche Kultur verdeent maakt hebbt. Bardschoppen gifft dat t.B. för dat Studium vun de koornsche Spraak, för koornsche Musik, för dat Fördern vun Kunst (besünners mang de Kinners) un ok vör vele annere Saken. Niege Barden kriggt vun den böversten Barden en bardschen Naam. De Naams sünd op koornsch un hebbt faken wat mit den Grund vun de Bardschop to doon.

## Weblenken

* Video vun den letzten Gorseth
* Offizielle Websteed
* Dat Programm vun den Gorseth vun 2007
Taylor Caldwell

**Taylor Caldwell**, Pseudonym van *Janet Miriam Holland Reback*, (* 7. September 1900 in Prestwich bi Manchester, England as Dochter van en schottsch Kunsthändler; † 30. August 1985 in Greenwich/Connecticut, USA) weer en britsche Schrieverin un Journalistin.

Se hett för hör Böker völ Pries kregen un hett över 30 Million Böker verköfft. Hör Böker- meest Sellschopromans hörrt to de gehobene Ünnerhollensliteratur. Se schreev ok ünner de Aliasnaams *Max Reiner* btw. *Marcus Holland*.

## Warken (Utwahl)

### Romans
*  *Einst wird kommen der Tag*,  1939
*  *Alle Macht dieser Welt*
*  *Die Turnbulls*, 1943 
*  *Alle Tage meines Lebens* 
*  *Der Anwalt des Teufels*, 1952
*  *Ein ruhmreicher Sieg*
*  *In einem großen Land* 
*  *Die andere Seite von Eden*
*  *Prolog zur Liebe*,  1961 
*  *Das Größte aber ist die Liebe*, 1962
*  *Einer gibt Antwort* 1966  
*  *Durch die Nacht leuchtet der Strom*
*  *Doktor Ferrier*
*  *Die Armaghs*
*  *Der Herr der Erde*
*  *Wolf unter Schafen*
*  *Geliebter und berühmter Arzt*
*  *Die Atlantis Saga*,  1975
*  *Das Ende aller Unschuld*, 1976
*  *Antworte wie ein Mann*, 1980

## Literatur
* Jess Stearn: *The search for a soul. Taylor Caldwell's psychic lives.* Garden City, NY: Doubleday 1973.

## Weblenken

* Taylor Caldwell *Fantastic Fiction* Bibliographie (englisch)
12. Juli

De **12. Juli** is de 188. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner oder de 189. Dag, wenn wi en Schaltjohr hebbt.

## Wat passeert is
* 1153: Konrad von Suburra wurrd to'n Paapst wählt un gifft sück de Naam Anastasius IV..
* 1216: Cencio Savelli wurrd to'n Paapst wählt un gifft sück de Naam Honorius III..
* 1979: Kiribati warrt unafhängig.

## Boren
* 1479: Andreas Ebertus, düütsch Theoloog († 1557)
* 1824: Eugène Boudin, franzöösch Maler († 1898)
* 1841: Adolphus Warburton Moore, britisch Bargstieger († 1887)
* 1912: David Abraham Swanepoel, süüdafrikaansch Lepidopteroloog († 1990)
* 1916: Sam Taylor, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1990)
* 1928: Elias James Corey, US-amerikaansch Chemiker und Nobelpriesdräger
* 1935: Satoshi Ōmura, japaansch Biochemiker un Nobelpriesdräger
* 1935: Hans Tilkowski, düütsch Footballnatschonalspeler un -trainer († 2020)
* 1939: Tak Fujimoto, US-amerikaansch Kameramann
* 1941: Rainer Beckmann, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen
* 1951: Brian Grazer, US-amerikaansch Filmproduzent
* 1954: Wolfgang Dremmler, düütsch Footballnatschonalspeler
* 1957: Rick Douglas Husband, US-amerikaansch Astronaut († 2003)
* 1962: Dixie Dansercoer, belgisch Avendüerer, Polarforscher, Endurance-Fohrer un Fotograf († 2021)
* 1963: Enak Ferlemann, düütsch Politiker un Bundsdagsafordneter
* 1985: Emil Hegle Svendsen, norweegsch Biathlet
* 1997: Malala Yousafzai, pakistaansch Kinnderrechtsaktivistin un Nobelpriesdrägerin

## Storven
* 1874: Fritz Reuter, plattdüütsch Schriever (* 1810)
* 1907: David Farquharson, schottsch Landschapsmaler (* 1839)
* 1922: Otto Heidmüller, plattdüütschen Verlegger un Dichter (* 1845)
* 1984: Hannes Flesner, plattdüütsch Ledermaker un Singer (* 1928)
* 2003: Benny Carter, US-amerikaansch Jazzmusiker, Arrangeur un Komponist (* 1907)
* 2004: Jeff Morris, US-amerikaansch Schauspeler (* 1934)
* 2013: Pran, indischen Schauspeler (* 1920)
* 2016: Erika Pansegrau, plattdüütsch Schrieverin (* 1929)
* 2023: Heide Simonis, düütsch Politikerin un Ministerpräsidentin van Sleswig-Holsteen (* 1943)
23. Oktober

## Wat passeert is
* 1520: In den Akener Dom wurrrd Karl V. to'n röömsch-düütschen König kröönt.

## Boren
* 1808: Marcin Giersz, masuurschen Schriever († 1895)
* 1878: Ernst Petrich, düütsch Maler un Grafiker († 1964)
* 1886: Charles Crupelandt, franzöösch Radrennfohrer († 1955)
* 1929: Fritz Hollenbeck, düütsch Schauspeler († 2021)
* 1940: Pelé, brasiliaansch Footballspeler un Politiker († 2022)
* 1941: Heinz Pliska, düütsch Footballspeler
* 1942: Michael Crichton, US-amerikaansch Schriever un Speelbaas († 2008)
* 1956: Betsy Nagelsen, US-amerikaansch Tennisspelerin
* 1965: Uwe Santjer, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen
* 1979: Prinz Pi, düütschen Rapper ut Berlin

## Storven
* 1635: Wilhelm Schickard, düütsch Astronom un Mathematiker (* 1592)
* 1985: Godfried De Vocht, belgisch Radrennfohrer (* 1908)
* 1986: Edward Adelbert Doisy, US-amerikaansch Biochemiker un Nobelpriesdräger (* 1893)
* 2011: Herbert Aaron Hauptman, US-amerikaansch Mathematiker, Biophysiker un Nobelpriesdräger (* 1917)
* 2015: Krunoslav Hulak, jugoslaawsch bzw. kroaatsch Schachspeler (* 1951)
* 2016: Willem van der Voort, nedderlannsch Iesflinkloper (* 1923)
* 2017: Paul Joseph Weitz, US-amerikaansch Astronaut (* 1932)
31. Mai

## Wat passeert is
* 1223: De Mongolen griept to'n eersten Mol Europa an. Slacht an de Kalka in de Ukraine
* 1653: Ferdinand IV. ut dat Huus Habsborg warrt to'n röömsch-düütschen König wählt. 
* 1740: Na den Dood vun sien Vadder Frederik Willem I. warrt Frederik II. König in Preußen.
* 2010: Bundspräsident Horst Köhler trett vun sien Amt torüch, nahdem dat hart Kritik an en Reed vun hüm geven harr. Övergangswies övernimmt Bundesratspräsident Jens Böhrnsen dat Amt.

## Boren
* 1849: Diedrich Reiners, düütsch Politiker († weet man nich)
* 1857: Achille Ambrogio Damiano Ratti, laterhen Paapst Pius XI.  († 1939)
* 1902: Eric Cross, britisch Kameramann († 2004)
* 1907: Erich Pohl, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen († 2002)
* 1911: Maurice Allais, franzöösch Wertschapswetenschapler un Nobelpriesdräger († 2010)
* 1930: Clint Eastwood, US-amerikaansch Schauspeler, Filmproduzent, Speelbaas, Komponist un Politiker
* 1935: Tootie Heath, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2024)
* 1940: Dino Zandegù, italieensch Radrennfohrer
* 1941: Louis José Ignarro, US-amerikaansch Pharmakoloog un Nobelpriesdräger
* 1941: William Dawbney Nordhaus, US-amerikaansch Wertschapswetenschapler un Nobelpriesdräger
* 1946: Peter Wilkinson Howitt, kanaadsch Wertschapswetenschapler un Nobelpriesdräger
* 1948: Swetlana Alexandrowna Alexijewitsch, wittrussisch Schrieverin un Nobelpriesdrägerin
* 1949: Tom Berenger, US-amerikaansch Schauspeler
* 1950: Brunhilde Rühl, düütsch Politikerin un Landdagsafordnete
* 1960: Chris Elliott, US-amerikaansch Comedian un Schauspeler
* 1994: Anna-Sophia Claus, düütsch Schauspelerin

## Storven
* 1618: Sabina Catharina, Gräfin von Rietberg (* 1582)
* 1680: Joachim Neander, Paster, Dichter un Komponist vun Karkenleeder ut Bremen (* 1650)
* 1740: Frederik Willem I., König in Preußen (* 1688)
* 1809: Joseph Haydn, österrieksch Komponist (* 1732)
* 1916: Gorch Fock, düütsch Dichter un Schriever (* 1880)
* 1959: Willy Klenck, düütsch Schoolmeester, Raßenforscher un Heimatkundler (* 1890)
* 1967: Billy Strayhorn, US-amerikaansch Jazzmusiker un -komponist (* 1915)
* 1970: Bruno Peyn, plattdüütsch Schriever (* 1887)
* 1976: Jacques Monod, franzöösch Biochemiker un Nobelpriesdräger (* 1910)
* 1979: Berthold Brügge, plattdüütsch Schriever in de DDR (* 1909)
* 1980: Sonny Burke, US-amerikaansch Jazz-Pianist, Keyboarder, Bandleader, Arrangeur un Komponist (* 1914)
* 1987: Domenico Piemontesi, italieensch Radrennfohrer (* 1903)
* 1991: Hans Schwartz, düütsch Footballnatschonalspeler (* 1913)
* 2006: Raymond Davis, US-amerikaansch Chemiker un Nobelpriesdräger (* 1914)
* 2010: William A. Fraker, US-amerikaansch Kameramann un Speelbaas (* 1923)
* 2012: Christopher Challis, britisch Kameramann (* 1919)
* 2014: Martha Hyer, US-amerikaansch Schauspelerin (* 1924)
* 2020: Roger Decock, belgisch Radrennfohrer (* 1927)
1850

## Wat passeert is
* 10. Juli: Millard Fillmore warrt de 13. Präsident vun de USA. 

## Boren
* 26. Februar: Friedrich Karl Ginzel, öösterrieksch Astronom († 1926)
* 4. Mai: Emanuel Schiffers, russisch Schachspeler († 1904)
* 17. Mai: Toni Wübbens, plattdüütsch Schrieverin († 1910)
* 6. Juni: Wilhelm Harms, plattdüütschen Schriever († 1933)
* 1. Juli: Minna Schrader, plattdüütsche Schrieverske († 1902
* 23. Juni: Julius Dörr, plattdüütsch Schriever († 1930)
* 23. August: Heinrich Gogarten, düütsch Landschapsmaler († 1911)
* 4. Oktober: Jacob Nöbbe, düütsch Maler († 1919)
* 12. November: Michail Tschigorin, russisch Schachmeester († 1908)
* 9. Dezember: Henry Daras, franzöösch Maler († 1928)
* 9. Dezember: Ernst Hückstädt, düütschen Geistlichen un plattdüütschen Schriever († 1902)

## Storven
* 1. März: Jürgen Niklaas Bärmann, plattdüütsch Schriever (* 1785)
* 27. März: Wilhelm Beer, düütsch Banker un Astronom (* 1797)
* 23. Juni: Albert Reinhold, plattdüütschen Schriever]] (* 1805)
* 9. Juli: Zachary Taylor, 12. Präsident von de USA (* 1784)
* 19. November: Richard Mentor Johnson, US-amerikaansch Politiker (* 1780)
814

## Wat passeert is

## Boren

## Storven
* 28. Januar: Karl de Grote, König vun dat Frankenriek un röömsch Kaiser (* 748)
768

## Wat passeert is
* Karl de Grote warrt in Noyon to'n König vun dat Frankenriek kröönt

## Boren

## Storven
* 24. September: Pippin de Jüngere, König vun dat Frankenriek, Vadder vun Karl den Groten (* 714)
748

## Wat passeert is
*Hartog Odilo vun Bayern starvt. Sien Söhn Tassilo III. folgt em na. 

## Boren
* 2. April 742, 747 oder 748: Karl de Grote, Herrscher vun dat Frankenriek un röömschen Kaiser († 814)

## Storven
Fresenraad

De **Fresenraad**, egentlik **Interfreeske Raad**, is de Vertreden van all Fresen in d’ Geheel. De Raad sörgt, dat de Belangen van de Fresen höört worden. In de Raad sitten Raadslüü ut verscheden freesk Verenen un Verbannen ut all dree Freeslannen in dree Sektionen:

*  Sektion West: 
** betekend sük sülvst up Westfreesk: *Fryske Rie*
** Kuntrei: Provinz Fryslân in de Nedderlannen 
** Seet: Ljouwert (Fryske Akademy)
** Vörsitter: Roel Kaastra
** Sekretärske: Saapke Miedema

*  Sektion Oost:
** betekend sük sülvst up Saterfreesk: *Fräiske Räid* un up Platt *Freeske Raad*
** Kuntrei: Oostfreesland, Oldenbörger Freesland, Gemeente Saterland, dat vörmalske Rüstringen un dat Land Wursten in Neddersassen (tosamen faken Oost-Freesland nöömt)
** Seet: Auerk (Oostfreeske Landskupp)
** Vörsitter: Gerhard Cordes
** Geschäftsföhrer/ske: --

*  Sektion Noord:
** betekend sük sülvst up Noordfreesk: *Frasche Rädj*
** Kuntrei: Noordfreesland un Helgoland in Sleswig-Holsteen
** Seet: Niebüll
** Vörsittersch: Ilse Christiansen
** Geschäftsföhrer: Frank Nickelsen

De Präsidentskupp van d’ Interfreeske Raad wesselt elke dree Jahr tüsken den dree Sektionen. Upstünns, van 2006 bit 2009, liggt de Vorsitt bi de Sektion Oost, Präsident is Dieter Baumann ut Moormerland. De Bahntje van d' Geschäftsföhrerske van de Interfreeske Raad is siet 2006 bi de Ostfreeske Landskupp in Auerk to finnen.

Alltied, wenn en Raadvörsittertied to End geiht, gifft in en van de dree Freeslannen de so nömt Fresenkongress. En Jahr achteran gifft dat dat Kultuurfestival "Fresen-Droapen" up Helgoland. Ok anner Tosamenkunfsten organiseert de Raad, besünners van verscheden Beropen. Daarto hören Treffen van Buren, Mesters, Landfroolü, Studenten un Lokaalpolitikers.

De Sektion Noord van de Fresenraad is Vertreder van de freeske Volksgrupp in dat Fresengremiun van de Landdag van Sleswig-Holsteen. De Sektion West sitt in de nederlannske Offdeel van de Europääsch Büro för minner bruukt Spraken.

## Literatur
* Steensen, Hemminga, van Lengen: *Die Frieslande*, Verlag Nordfriisk Instituut 2006, ISBN 978-3-88007-333-3 (Dütsk)

## Weblinks
* Interfreesch Raat (Mehrsprakig)
* Fresenraad Sektion Noord (Dütsk)
* Fresenraad Sektion West (Freesk)