open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Heinz Hax

**Heinrich-Georg „Heinz“ Hax** (* 24. Januar 1900 in Berlin; † 1. September 1969 in Koblenz) weer en düütsch Modern Fievkämper, Sportschütt un Offizier vun de düütsch Wehrmacht as ok de Bundswehr, toletzt as Generalmajor.

## Leven
### Sportlich Loopbahn
Heinrich-Georg Hax weer de Söhn vun Georg Hax, de in’ Waterball un in’t Turnen an de Olympisch Spelen deelnommen harr. Ok Heinz Hax wies sück as völsiedig. Bi de Olympisch Spelen 1928 belegg he den fievten Platz in’ Modernen Fievkamp, wobi he de Eenzeldisplin Scheeten wunn un in’t Rieden den tweeten Platz belegg. Bi de Olympisch Spelen 1932 is Heinz Hax in’t Scheeten mit de Flinkfüerpistole antreden. He wunn de Sülvermedaille achter den Italiener  Renzo Morigi. Veer Johr later bi de Olympisch Spelen 1936 reck he weer den tweeten Platz, ditmal achter den Düütschen Cornelius van Oyen.

### Militärisch Loopbahn
Gegen Enn’ vun den Eersten Weltkrieg weer Hax in dat Garde-Füsilier-Regiment in Berlin intreden. 1922 wurr he Leutnant bi de Riekswehr. To’n Tietpunkt vun sien letzte Olympiadeelnahm weer Hax in de Wehrmacht to’n Hauptmann befördert wurrn. 

In’ Tweeten Weltkrieg weer he Generalstaffsoffizier in de Heeresgrupp Süd bi de Överfall up de  Sowjetunion un wurr 1944 Kommandeur vun en Regiments vun de 11. Panzer-Division. Anfang 1945 kommandeer he de 8. Panzer-Division.

Nahdem he an’ 8. März 1945 as Oberst för de Führen vun de 8. Panzer-Division da Ridderkrüüz vun dat Iesern Krüüz kreeg, wurr he an’ 30. April 1945 mit dat Eekenloov to’n Ridderkrüüz vun dat Iesern Krüüz uttekent. Gegen Enn’ vun den tweeten Weltkrieg weer Hax bit to’n Generalmajor upsteegen.

Nah den Krieg wurr Hax wegen Kriegsverbreken vun en sowjeetsch Militärgericht to 25 Johr Dwangsarbeit veroordeelt. As Bundskanzler Konrad Adenauer 1955 mit de sowjeetsch Führung de „Heimkehr der Zehntausend“ vun düütsch Kriegsfangen afsluuten dee, kehr ok Heinz Hax in’ Oktober 1955 nah Düütschland trügg. Hax is 1956 as Brigadegeneral in de Bundeswehr intreeden un steeg ok hier bit to’n Generalmajor up. Af 1958 weer he stellvertreden Kommandeeren General bi dat III. Heereskorps in Koblenz.

## Literatur
* Volker Kluge: *Olympische Sommerspiele. Die Chronik I*. Berlin 1997 ISBN 3-328-00715-6 

## Weblenken
* Heinz Hax in de Datenbank vun Sportsreference.com (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Dylan McDermott

**Dylan McDermott** (* as *Mark McDermott* 26. Oktober 1961 in Waterbury, Connecticut) is en US-amerikaanschen Schauspeler.

## Leven un Wark
McDermotts Öllern, Diane un Richard McDermott, weern bi sien Geboort noch bannig jung, neemlich 15 un 17 Johr. Sien Mudder Diane is 1967 an en Scheetsehr doodbleven. De Ümstännen weern nich vullstännig kloor. De Fall is as Sülvstmoord afhannelt worrn. Tosamen mit sien Süster is McDermott dorna bi jemehr Grootmudder Avis Marino opwossen. In’t Johr 1976 weer he denn vun de drüdden Ehfro vun sien Vadder, Eve Ensler, adopteert worrn. Ensler is Schauspelersche un Theaterschrieversche un hett ünner annern *[[The Vagina Monologues]]* schreven.

McDermott hett de Fordham University afslaten. Blangen en grote Reeg vun Filmoptreden harr he ok Hööftrullen in verscheden Feernsehregen, so as *The Practice* oder *American Horror Story*. Siet 2013 is he Hööftdorsteller in de US-amerikaanschen Reeg *Hostages*.

Vun 1995 bit 2007 weer he mit de Schauspelersche Shiva Rose McDermott verheiraat. Mit ehr hett he twee Döchter. In’t Johr 1998 stünn he op de List *The 50 Most Beautiful People in the World* vun de Tietschrift „People“.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
McDermott weer bit hüüt (August 2014) för sössteihn Film- un Feernsehpriesen vörslahn, as för den *[[Emmy]]* oder den *[[Satellite Award]]*. Wunnen hett twee Priesen:
* 1999: den *[[Golden Globe]]* in de Kategorie *[[Golden Globe Award/Best Serien-Hööftdorsteller – Drama|Best Serien-Hööftdorsteller – Drama]]* för *The Practice*
* 2012: den *[[SDFCS Award]]* in de Kategorie *Best Ensembleleistung* för *The Perks of Being a Wallflower*

## Weblenken

*
Lafe McKee

**Lafayette Stocking ‚Lafe‘ McKee** (* 23. Januar 1872 in Morrison, Illinois; † 10. August 1959 in Temple City, Kalifornien) weer en US-amerikaanschen Schauspeler. McKee hett sien Film-Loopbahn in de 1910er Johren anfungen un bit in de Tiet vun’n Tweeten Weltkrieg in mehr as 400 Produkschonen mitspeelt.

## Filmrullen (Utwahl)

## Weblenken
Joachim Bordt

**Joachim Bordt** (* 20. Mai 1947 in Lümborg) is en düütschen Kommunalpolitiker von de FDP.

Bordt is 1955 in Lümborg boren un hett na sien Abitur in Lümborg Juristeree an de Universität Hamborg studeert. Dor hett he dat Eerste Staatsexamen maakt.

Von 1973 bet Enn 1975 weer Bordt Referendar in’n Bezirk von dat Böverlandsgericht Celle un hett dat mit dat Twete Staatsexamen afslaten.

He weer denn Jurist bi en Rechtsschutzversekerung un bi de Bundsagentur för Arbeid in Ülzen.

Bordt hett an’n 1. Oktober 1977 bi’n Landkreis Horborg anfungen. Toeerst weer he bet 1979 Baas von’t Rechtsamt. 1983 weer he Dezernent mit verschedene Opgaven, von 1990 bet 1997 weer he Baas von dat Sozialdezernat un von 1998 af an von’n Fachbereich Ümwelt, de 2000 to’n Fachbereich Boon un Ümwelt worrn is.

An’n 25. September 2003 is he as Eersten Kreisraad wählt worrn. Nadem Landraad Axel Gedaschko as Staatsraad na Hamborg gahn is, hett Bordt von Januar 2006 bet to de Landraadswahl an’n 10. September 2006 as Vertreder de Opgaven von’n Landraad övernahmen.

An’n 10. September 2006 is Bordt mit en Mehrheit von 62,6 % von de Stimmen för en Tied von acht Johr as hauptamtlichen Landraad von’n Landkreis Horborg wählt worrn.

Sien Amtstied hett an’n 15. September 2006 anfungen, nadem de Kreiswahlutschuss dat amtliche Endergeevnis faststellt hett. An’n 25. Mai 2014 is Rainer Rempe as sien Nafolger wählt worrn. He övernimmt dat Amt to’n 15. September 2014. Bordt geiht denn in Rohstand.

## Weblenken

* Infos to Bordt op de Websteed von’n Landkreis Horborg (hoochdüütsch)
Richard Fröhlich

**Richard Fröhlich** (* 5. Juni 1986 in Stood) is en düütschen Basketballspeler. He speelt as Center, wiggt bi 100 Kilogramm un is 2,06 m groot.

Fröhlich is 1986 as Söhn von Vinet un Georg Fröhlich in’t Krankenhuus Stood boren un in Olendörp opwussen. De öllst von sien veer Süstern is Linda Fröhlich. De Moder weer in de Basketball-Natschonalmannschop von de Sowjetunion. He weer op de Realschool Olendörp. He hett 2003 bet 2004 bi’n VfL Stood speelt, is denn 2005 bi de Cuxhoben BasCats ween un güng 2006 wedder na’n VfL Stood. 2007 bet 2008 is he na de USA gahn un hett för dat Citrus College in Glendora bi Los Angeles speelt. Dor hett he 2007 4,1 Punkte un 3,3 Rebounds pro Speel maakt un 2008 6,9 Punkte un 4,4 Rebounds. He hett mit disse Mannschop 2008 de Kalifornien-Meesterschop wunnen. 2009 bet 2010 weer he in de Mannschop von de Universität von Texas in San Antonio. Dor hett he 2009 2,6 Punkte un 2,3 Rebounds in 7,3 Minuten pro Speel maakt un 2010 2,2 Punkte un 1,9 Rebounds in 8,8 Minuten pro Speel. Fröhlich hett dor blangenbi Soziologie studeert. He is denn trügg na Düütschland gahn un hett dor 2010 för de Cuxhoben BasCats speelt. Dor hett he in 21 Spelen 5,2 Punkte un 3,3 Rebounds in knapp 12 Minuten pro Speel maakt. 2011 hett he för de Uni-Riesen Leipzig in de 2. Basketball-Bundsliga ProB speelt, 2012 för de BG Leitershofen/Stadtbergen in de 2. Basketball-Bundsliga ProA un von 2013 af an för den BBC Meideborg in de 2. Basketball-Bundsliga ProA.
Wernerwald

De **Wernerwald** is en üm un bi 315&nbsp;Hektar groot Holt, dat op dat Rebeed von de Stadt Cuxhoben twüschen Sahlenborg, Holt-Spangen un Arensch liggt. 

De Wernerwald is een von de wenigen Hölter (blangen Rebeden bi Dangast un Sankt Peter-Ording) dat an de Noordseeküst liggt. Op den sannigen Bodden an’n Rand von de Hoge Lieth wasst vör allen Föhren. In em doot dat Finkenmoor un en 225×75 Meter groten Diek liggen, de ut Borns ünner de Eer Water kriggt. He is en Verhaalrebeet för Cuxhoben, warrt aver ok veel von Touristen von buten bruukt. Dör dat Holt gaht en ganze Reeg Wanner- un Riedweeg. An’n Rand liggt dat Waldfreebad Sahlenborg.

## Geschicht
Dat Holt is 1880 von’n Ritzbüttler Amtsverwalter Charles Anthony Werner anleggt worrn. Dat Land weer vörher Heid. Dat Holt schull Stormfloden afwehren helpen. De Naam weer toeerst *Sahlenbörger Revier*, aver dor hett sik gau de Naam „Wernerwald“ inbörgert.

An’n 5.&nbsp;Januar 1939 is de Wernerwald ünner Landschopsschuul stellt worrn.

Dwars dör’n Wernerwald is in’n Harvst 1945 en Sneis för de Opation Backfire (Deel von de Raketenstarts in Cuxhoben) anleggt worrn. Ok en Afscheetramp un twee Bunkers sünd dor anleggt worrn.

Lüttje Rebeden von’n Wernerwald (Finkenmoordiek, Deemoor un Kliff an’n Albertsee) höört siet 2009 ok to dat Weltnaturarv Waddensee.

## Biller

Bild:Wernerwald Blick auf die Nordsee.JPG|Blick op de Noordsee ut’n Wernerwald rut
Bild:Finkenmoor.jpg|Dat Finkenmoor
Bild:Gedenkstein_Amtmann_Werner.jpg|Gedenksteen för Amtmann Werner


## Literatur
* Günter Wolter: *Der Wernerwald.* Schriftenreihe der Gesellschaft für Natur- und Umweltschutz Cuxhaven e.&nbsp;V. (G.N.U.), Heft&nbsp;6, Verlag Cuxhavener Nachrichten, Cuxhoben 1980

## Weblenken
Amt Parrns

Dat **Amt Parrns** weer en Verwaltungsrebeed in dat Königriek Hannover mit Seet in Winsen binnen de Landdrostie Lümborg, dat blots von 1852 bet 1859 bestahn hett.

Dat Leid över dat Amt harr en Amtmann.

Dat Amt Parrns is bi de Verwaltungs- un Justizreform an’n 1. Oktober 1852 in dat Königriek Hannover billt worrn. To dat Amt Parrns hebbt de Gemenen Ashusen, Beborg, Bossel, Braackel, Fachenfelln, Gastää, Holtörp, Host, Luhdörp, Marxen mit Smafelln, Maschen mit Freschenhusen, Ohlendörp, Parrns, Quarrendörp, Ramßel, Rottörp, Reidörp, Sangenstää, Scharmbääk, Stell, Tangendörp, Thieshoop, Wulfsen, Handörp mit Kluus, Radbrouk un Wittörp ut dat vörherige Amt Winsen tohöört.

As Gericht för dat Amt is to’n 1. Oktober 1852 dat Amtsgericht Winsen inricht worrn.

1859 bi de nächste Verwaltungsreform is dat Amt denn oplööst un Deel von dat Amt Winsen worrn.

## Inwahnertall

## Amtlüüd

* 1852–1858: Bernhard Heinrich Leopold Philipp Ebert
* 1858–1859: Amtsassesser Ernst Hermann Schulze (opdragswies)

## Footnoten
Amt Solzhusen

Dat **Amt Solzhusen** weer en Verwaltungsrebeed in dat Königriek Hannover mit Seet in Solzhusen binnen de Landdrostie Lümborg, dat blots von 1852 bet 1859 bestahn hett.

Dat Amt Solzhusen is bi de Verwaltungs- un Justizreform an’n 1. Oktober 1852 in dat Königriek Hannover billt worrn. To dat Amt Solzhusen hebbt de Gemenen Amelkusen, Etzen, Olndörp, Rehlen, Rulfsen, Soosdörp, Sottörp, Wetzen, Asendörp, Döhl, Äästörp, Eyndörp, Garlstörp, Gö’nstörp, Hanstää, Holm, Karkgellsen, Lübberstää, Luhmöhlen, Nindörp, Oilstörp, Ollsen, Puunsen, Raben, Sohrndörp, Solzhusen, Schätzendörp, Schierhoorn, Sugellsen, Toppenstää, Unnel, Veerhöben, Wehlen un Westergellsen, von de Buurschop Hörpel de Oort Ebendörp un von de Buurschop Hützel de Oort Swinnbeek ut dat vörherige Amt Winsen tohöört.

As Gericht för dat Amt is to’n 1. Oktober 1852 dat Amtsgericht Solzhusen inricht worrn.

1859 bi de nächste Verwaltungsreform is dat Amt denn oplööst un Deel von dat Amt Winsen worrn. De Gemeen Holm is dorbi an dat Amt Töst un dat Kaspel Amelkusen an dat Amt Lüün fullen.

## Inwahnertall

## Amtlüüd

* 1852–1855: Carl Franz August Meyer

Later hett dat Amt Parrns mit Seet in Winsen de Verwaltung von dat Amt Solzhusen mit övernahmen. Dat Leid över dat Amt harr denn (Stand 1857) de Amtsgehülp J. H. L. Riechelmann.

## Footnoten
Amt Hittfeld

Dat **Amt Hittfeld** weer en Verwaltungsrebeed in dat Königriek Hannover mit Seet in Horborg binnen de Landdrostie Lümborg, dat blots von 1852 bet 1859 bestahn hett. Nöömt weer dat na den Oort Hittfeld.

Dat Leid över dat Amt harr en Amtmann.

Dat Amt Hittfeld is bi de Verwaltungs- un Justizreform an’n 1. Oktober 1852 in dat Königriek Hannover billt worrn. To dat Amt Hittfeld hebbt de Gemenen Bääkdörp, Ehstörp, Alvsen, Eißendörp, Fleest, Glüsen, Heimfeld, Marmsdörp mit Appelbüttel un Lüra, Mäkelfeld, Neegraven mit Oold- un Neewiedendaal un Huusbrook, Rönnborg, Sinstörp, Bahrendörp, Wilstörp mit Langenbeek un Butenmöhl, Bendstörp, Bookholt mit Büüns un Vaans, Karoxbossel, Dibbersen un Dangersen, Eekel, Eddels, Emmelndörp, Ems mit Langenrehm, Groot-Klecken, Harmstörp, Helmstörp, Hittfeld, Jiddens un Hinteln, Jehrden, Jesborg, Itzenbüttel un Reindörp, Lütt-Klecken, Leversen un Sieversen, Lindhost, Lüll mit Thälsdörp un Wiedenhoff, Metzendörp mit Wooxdörp, Ninndörp, Rosengoorn, Sottörp, Tötsen mit Westerhoff ut dat vörherige Amt Horborg tohöört.

As Gericht för dat Amt is to’n 1. Oktober 1852 dat Amtsgericht Horborg inricht worrn.

1859 bi de nächste Verwaltungsreform is dat Amt denn oplööst un Deel von dat Amt Horborg worrn.

## Inwahnertall

## Amtlüüd

* -1859:  Carl Georg Heinrich Wilhelm von Weyhe

## Footnoten
Wilhelm Bahlburg

**Wilhelm Hermann Bahlburg** (* 27. Oktober 1888 in Jesborg; † 17. Februar 1958 in Bookholt) weer en düütschen Politiker von de DP.

Bahlburg is 1888 in Jesborg boren. He weer dor op Volksschool un later op de högere Fortbildungsschool Harmsborg un de Bogewarkschoo Strelitz. He hett sik as Bomeester utbillen laten un sik 1914 as Handwarksmeester sülvstännig maakt. Later harr he en Saagwark, dat vondaag noch as Discheree in Jesborg besteiht.

He weer von 1922 bet 1925 Börgermeester von Jesborg. In Jesborg weer Bahlburg 1928 Mitgrünner von de Freewillige Füürwehr. He is toeerst as Viez-Hauptmann un an’n 9. Juli 1930 as Hauptmann (wat vondaag Oortsbrandmeester nöömt warrt) wählt worrn. Dit Amt harr he bet 1933.

Bahlburg harr Kredite von 130.000 DM bi de Kreisspoorkass Horborg. För de Gewährung von disse Kredite hett dat kene Vörutsetzungen geven. Bahlburg weer aver as Landraad von 1946 bet 1949 gliektiedig Vörsitter von’n Vörstand von de Spoorkass. Dorüm hett de Staatsanwaltschaft em Kreditbedrog vörhollen un gegen em ermittelt.

Bahlburg hett 1945 de Neddersassische Landspartei mit grünnt, de sik 1947 den ne’en Naam Düütsche Partei geven hett. Vonwegen dat Ermittlungsverfohren gegen em is he an’n 6. September 1951 ut de DP rut.

Von 1925 bet 1933 (för de DHP) un na 1945 wedder hett Bahlburg to’n Kreisdag von’n Landkreis Horborg tohöört. Von 1946 bet 1949 weer Bahlburg as Nafolger von Alfred Strack Landraad von’n Landkreis Horborg. 1949 hett Philipp Helbach dat Amt von em övernahmen.

Bahlburg weer Maat von’n ernannten Hannöverschen Landdag von’n 23. August 1946 bet 29. Oktober 1946 un ok Maat von’n ernannten Neddersassischen Landdag von’n 9. Dezember 1946 bet 28. März 1947. 1947 is he denn in de 1. Wahlperiood (von’n 20. April 1947 bet 26. Oktober 1950) as direkt wählten Afornten för den Wahlkreis Bookholt Maat von’n Neddersassischen Landdag worrn.

Von 1949 bet 1953 weer he Maat von’n Düütschen Bundsdag för den Wahlkreis Horborg-Soltau. He is för de Düütsche Partei wählt worrn, is aver an’n 7. September 1951 frakschoonslosen Afornten worrn. Von 23. Januar 1952 af an weer he Gast von de DP-Frakschoon. 4. September 1952 is he wedder frakschoonsloos worrn.

He weer verheiraadt mit Alma Bahlburg.

## Footnoten
Ernst Pernoll

**Ernst Pernoll** (* 27. November 1902 in Wedel; † 15. Juli 1959 in St. Johann in Tirol) weer en düütschen Politiker von de CDU.

Pernoll is 1902 in Wedel boren. Na de Volks- un Middelschool weer he op’t Lehrerseminar. He hett aver nich as Schoolmeester arbeidt. He hett bi en Bank anfungen. Von 1924 bet 1929 weer he Effektenhändler an de Berliner Wertpapierböörs. Denn weer he Geschäftsföhrer von’n middeldüütschen Buurnbund in’n Bezirk Ooltmark. Na 1933 weer he kort freeberuflich aktiv un weer denn von 1935 bet 1939 Baas von en Afdeel bi de ILO-Warken in Pinnbarg. In’n Tweten Weltkrieg weer he von 1939 bet 1945 Soldaat, toletzt as Leutnant.

Pernoll hett 1946 den *Buurnverband Hamborg* mit grünnt un weer dor later Hauptgeschäftsföhrer. Dormit verbunnen weer he ok Schriftleiter von de Tiedschrift *Bauern und Gärtner*. He hett ok de *Arbeitsgemeinschaft Landwirtschaft / Gewerbliche Wirtschaft Hamburg* mit grünnt un weer in’n Vörstand von’n Hambörger Middelstandsblock.

Pernoll weer von 1953 bet 1957 Maat von de Hambörgsche Börgerschop un von 15. Oktober 1957 bet to sien Dood an’n 15. Juli 1959 as direkt wählten Afornten för den Wahlkreis Horborg-Soltau Maat von’n Düütschen Bundsdag. Na sien Dood is Rudolf Werner för em in’n Bundsdag narückt.

Na em is de *Ernst-Pernoll-Straat* in Munste nöömt.
Neddersassisch Ministerium för Binnensaken un Sport

Dat **Neddersassische Ministerium för Binnensaken un Sport** is een von negen Ministerien in Neddersassen. Dat sitt in de *Lavesallee* in Hannover.

## Opgaven

Dat Ministerium is ünner annern tostännig för:
 
* Binnenlandsche Sekerheit mit de Polizei Neddersassen un den Verfatensschutz Neddersassen
* Utlännerrechtliche Angelegenheiten
* Kommunalwesen
* Dörföhren von Wahlen
* Sportförderung in Neddersassen

## Ministers

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von dat Ministerium (hoochdüütsch)
Asunción

**Asunción** is de Hööftstadt un mit mehr as 544.000 Inwahner togliek de gröttste Stadt vun den Staat Paraguay in Süüdamerika. Hör Naam (spaansch för *Himmelfohrt, Upstieg*) steiht för Mariä Himmelfohrt, hör vull Naam luut *La Muy Noble y Leal Ciudad de Nuestra Señora Santa Maria de la Asunción*. De Ballungsruum Asunción hett rund 1,9 Millionen Inwahner. Hör beteken in de Landsspraak Guaraní is Paraguaŷ (nich to verwesseln mit Paraguái, den Landsnaam up Guaraní).

## Weblenken

* Mca.gov.py – offiziell Websteed vun de Stadtverwalten
* http://www.senatur.gov.py – Siet vun dat natschonale Sekretariat för Tourismus
Dietmar Hauer

**Dietmar „Didi“ Hauer** (* 12. März 1968 in Ybbs an der Donau) is en ehmalger  öösterrieksch Radrennfohrer. He weer Profi bi dat belgisch *Tulip*-Team. Bi sien eerst Deelnahm an de Öösterriek-Rundfohrt 1987 keemm he up den 10. Platz, wunn aber in de Johren 1988 un 1990 dit Rennen. 1988 nehm he an dat Straatenrennen bi de Olympisch Spelen deel un keem dor up Platz 41. Hauer gellt as een vun de spoodrieksten öösterrieksch Radprofis un as „Glocknerkönig“.

Nah dat Karriereenn' 1994 wessel he an de HTL Klagenfurt, wo he Meettechnik, Arbeitsvörbereiten un Modellbau ünnerrichten deiht. 
Dietmar Hauer hett 2006 den Ironman in Klagenfurt an 69. Stäe afslooten.

## Weblenken
* Dietmar Hauer in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Robin Williams (Mehrdüdig Begreep)

**Robin Williams** is de Naam von

* Robin Williams (1951–2014), US-amerikaansch Schauspeler,
* Robin Williams (* 1952), brietsch Natur- un Technologiewetenschopper,
* Robin Williams (* 1953), US-amerikaansch Schriever un Opteher,
* Robin Williams (* 1959), brietsch Rodertrainer,
* Robin Williams, brietsch Kanufohrer,
* Robin Williams, US-amerikaansch Country-Musiker,
* Robin M. Williams (1919–2013), neeseelandsch Mathematiker un Vörsitter vun de State Services Commission,
* Robin Murphy Williams (1914–2006), US-amerikaanschen Sozioloog.

**Robin Williams** betekent ok

* (12820) Robinwilliams, en Hööftgördelasteroid, nöömt na den US-amerikaanschen Schauspeler.

Kiek ok bi: Robbie Williams.
Au (Oost)

De **Au** is en Beek in’n Landkreis Cuxhoben in Neddersassen un is 14 km lang. Ehren Born hett se as Utloop ut’n Balksee bi Süderbusch. Se münnt bi Neehuus in de Oost.

Bevör de Oppler Kanaal 1852/1853 boot worrn is, weer de Au de natürliche Afloop von’n Balksee. Vondaag geiht de gröttste Deel von dat Water över den Kanaal.

De Balksee warrt ünner annern spiest von Remperbeek, Bröckelbeek, Ohrensbeek un en Reeg Gravens. Dit Water flütt na Noordwesten hen af. De Au löppt toeerst na Westen twüschen Oppeln an’t rechte Över un Boomoor an’t linke Över langs, knickt denn na Noorden af un löppt twüschen Bülkau (an’t linke Över) un Oppeln (an’t rechte Över) langs. Dor driggt en Oortsdeel von Bülkau den Naam Au. Op dat rechte Över doot denn Moorwettern un Westercaadwisch liggen. Bi Austood in de Neegd von Kedenbrook (an’t linke Över) gaht de Nedderelvbahn un de Landsstraat 144 mit Brüggen över de Au un de Beek knickt na Noordoost. Denn flütt de Au an Neehuus langs, dat an’t rechte Över liggt. Dor gaht de Bülsdörper Straat, de Bundsstraat 73 un de Slüsenstraat mit Brüggen över den Beek. Bi dat Schöppwark flütt von rechts de Oppler Kanaal wedder in de Au rin. Denn sünd dat noch so bi 750 Meter bet de Au as linken Blangenstroom in de Oost münnt. Dree Kilometer wieder flütt de Oost sülvs denn in de Elv un de Elv in de Nordsee.

De Au hett kene gröttern Toströöm. Dat gifft aver en ganzen Barg Wettern, de in de Au münnt. Dat Schöppwark in Neehuus sorgt dor för, dat de Waterspegel künstlich ünner Normalnull blifft. 

## Footnoten



## Weblenken
Haalmer See

De **Haalmer See** is en 0,8 km² groten Moorsee in’n Landkreis Cuxhoben. In’n Noordwesten is de See mit’n Dahlmer See verbunnen un in’n Oosten mit’n Flögelner See. Över’n Flögelner See flütt ok dat Water af, na’n Haadler Kanaal to. De Haalmer See liggt kumplett in dat Naturschuulrebeed Ahlenmoor. De See liggt an’n Rand von’t Moor, na Süden hen slütt sik de Geest an.

De Öörd in de Ümgegend sünd Ahlenfalkenbarg in’n Noorden, Flögeln in’n Süüdoosten un Niewohl in’n Westen.

An’t Över gifft dat en veer Meter hogen Utkiektoorn, von den een de Natur bekieken kann.

## Weblenken
US-Zensus 2000

De **Zensus in de USA in’t Johr 2000** weer de 22. Zensus von de USA, de von dat US-Zensusbüro dörföhrt worrn is. De Stichdag för den Zensus weer de 1. April 2000. Dor harr de USA 281.421.906 Inwahners. Dat weren 13,2 % mehr as bi Zensus 1990.

## Weblenken

* Websteed to’n Zensus von 2000 bi dat US-Zensusbüro (engelsch)
Sizilien

**Sizilien** is en Eiland in de Middellandsche See, dat dör de Straat von Messina trennt vör de Süüdspitz von Italien liggt. Dat Eiland hett 4.960.000 Inwahners un is 25.426 km² groot. De höögste Punkt is de Ätna mit 3323 m över de See, de Küst is 1152 Kilometer lang. Sizilien billt tohoop mit en poor lüttjere Eilannen de Autonome Region Sizilien. De gröttste Stadt von Sizilien, Palermo is ok de Hööftstadt von de Autonome Region.

## Lüüd

Op Sizilien leevt vör allen Italieners. 97 Perzent sünd röömsch-kathoolsch. Blangen Italieners gifft dat in’n Westen aver ok noch en poor Öörd (to’n Bispeel Piana degli Albanesi un Santa Cristina Gela), in de sik in vergangen Johrhunnerten Albaniers ansiedelt hebbt. Disse Lüüd heet Arbëresh.

## Spraak

Snacken doot se de italieensche Standardspraak oder Siziliaansch.  In de Midd un in’n Noordoosten von dat Eiland gifft dat en Reeg Öörd, in de de Lüüd nich Siziliaansch as Dialekt snackt, man noorditalieensche Dialekten. Dit Gallo-Itaalsch von Sizilien is dör Inwannerers op dat Eiland kamen un över Johrhunnerten bewohrt worrn. Albaniers noch Snacken Arbëresh-Albaansch.

## Weblenken
Gemeen Kumbarg

**Kumbarg** () is en Gemeen in de Samtgemeen Land Hadeln in’n Landkreis Cuxhoben in Neddersassen mit .

To de Gemeen höört de Oort Kumbarg (mit Westercaadwisch, Bullenwinkel un en Reeg lüttjere Oortsdelen) un Geversdörp (mit Dingwöörden, Itzwöörden, Laak un en Reeg lüttjere Oortsdelen).

## Geografie

De Gemeen liggt in de Masch von de Oost un de Nedderelv, an de sik na Süden de Geestbargen von de Wingst ansluten doot.

De Navergemenen sünd Balje (Landkreis Stood) in’n Noorden, Öderquart (Landkreis Stood) op en lütt Enn in’n Oosten, Öberndörp in’n Süüdoosten, de Wingst in’n Süden, Bülkau in’n Süüdwesten un Neehuus in’n Noordwesten.

## Historie

De hüdige Gemeen Kumbarg is an’n 1. November 2016 ut de twee Gemenen Kumbarg un Geversdörp billt worrn.

### Inwahnertall

## Politik

### Gemeenraad

;Liddmaten:
* 2016:
*: CDU: Andreas Bienge, Patrick Fastert, Hans Georg Heinßen, Clara Hörstrup, Jens-Erwin Kwiatkowski, Jörg von See
*: SPD: Thorsten Eckhoff, Anja Hellwege, Alfred Hennig, Wolfgang Heß, Malte Holl, Karsten Lehmann, Walter Peterson, Nils Rust, Carmen Sodtke

### Börgermeesters

### Wapen un Flagg

Dat Wapen von de Gemeen wiest baven vörn op roden Grund en sülvern Ploog, ünnen vörn op sülvern Grund en rode Kogg mit swarte Seils op de blaue See un achtern en rood halv Möhlrad op sülvern Grund.

De Flagg is baven gröön un ünnen swart un wiest in’e Midd dat Wapen.

Düt Wapen hett sik de Gemeen geven, nadem Kumbarg un Geversdörp tohoopgahn sünd. De Elementen vörn sünd ut dat ole Wapen von Geversdörp un de achtern ut dat ole Wapen von Kumbarg.

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von de Samtgemeen (hoochdüütsch)
Buretsu

**Buretsu** (japaansch 武烈天皇}}, *Buretsu-tennō*; * 489; † 7. Januar 507) weer de 25. Tennō vun Japan (498–507) nah de Geschichtsböker *[[Nihonshoki]]* un *[[Kojiki]]*. He hett vermootlich in dat laat 5. Johrhunnert herrscht. 

Nah de beid Böker nah weer he en Mann mit en scharpen Charakter. He harr kien Kinner un as he storven weer, mussen de Hoffbeamten landswiet nah en mit hüm verwandten Nahfolger söken.

## Kiek ok
* List vun de Tennō
Jelena Olegowna Serowa

**Jelena Olegowna Serowa** (russisch: Елена Олеговна Серова; * 22. April 1976 in Wosdwischenka, dicht bi de Stadt Ussurijsk in de Region Primorje) is en russische Kosmonautin, de bit nu een Ruumfloog maakt hett.

## Utbillen
Serowa hett 2001 hör Studium an dat Moskauer Staatlich Luftfohrtinstitut as Testingenieurin afslooten. 2003 folg denn noch en Afsluss in dat Fack  Wertschapswetenschp an de Moskauer Universität för Instrumentenentwicklung un Computerwetenschapen. Vör hör Upnahm in dat Kosmonautenprogramm hett se as  Technikerin bi den Ruumfohrtkonzern Energija un in dat Mission Control Center in Koroljow bi Moskau arbeit.

## Ruumfohrertätigkeit
2006 wurr Serowa in de Kosmonauten-Trainingsgrupp RKKE-16 upnommen. Dat  Basistraining düer van’ 26. Februar 2007 bit to’n 2. Juni 2009, dat se as Testkosmonautin mit dat Prädikat „goot“ afsluuten dee. 2011 wurr se denn för de Mission Sojus TMA-14M utwählt, bi de se as Bordingenieurin indeelt is. Up de ISS wurr se Liddmaat vun de Stammmannschap för de ISS-Expeditschonen 41 un 42. Serowa is de eerste Kosmonautin, de to de ISS flagen un eerst de veert russisch Fru, de in’ Weltruum flagen is. Hör Mission düer van' 25. September 2014 bit 12. März 2015, somit 167 Daag, 5 Stünn un 42 Minüüt.

## Privates
Jelena Serowa is mit den ehmalgen Kosmonauten Mark Serow verheiraadt, de aber wohrschienlich ut gesundheetlich Grünnen ahn en Ruumfloog ut dat Kosmonautencorps utscheedt is. De beiden hemm een Dochter, de in 2004 boren wurrn is.

## Weblenken

* Spacefacts.de: Körtbiografie
* NASA: Biografie (engelsch)
* Astronaut.ru: Biografie (russisch)
Saulteaux

De **Saulteaux** (ok *Salteaux* ader *Nakawek*) sünd een vun de First Nations in de kanaadsch Provinzen Ontario, Manitoba, Saskatchewan, Alberta un British Columbia. 

De Saulteaux hörrn to dat Indianervolk vun de Anishinabe . *Saulteaux* is franzöösch un bedüüd „Minschen vun de Stroomschnellen“, wat Betoog up hör Herkunft an den Sault Ste. Marie nimmt.  

Se hemm oorsprünglich an’ Lake Winnipeg un Lake Superior wahnt.

## Kiek ok
* List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent

## Weblenken
* Museum vun de Minnesota State University (engelsch)
* Our Languages: Nakawē (Saskatchewan Indian Cultural Centre, *engelsch*)
Rokujō

Kaiser **Rokujō** (japaansch六条天皇}}, *Rokujō-tennō*; * 28. Dezember 1164; † 23. August 1176) weer de 79. Tennō vun Japan (5. September 1165–30. März 1168) un en Söhn vun Kaiser Nijō.

All vör sien eersten Gebortsdag besteeg he den Thron vun sien Vader, up de he denn tweeeenhalv Johr bleev. Ansluutend wurr sien öllere Bröer Takakura Kaiser. Rokujō is all mit 13 Johren storven. Wiels sien Amtstiet wurr de Politik vun sien Grootvader, den Ex-Kaiser Go-Shirakawa, un den Politiker Taira no Kiyomori bestimmt. 

## Kiek ok
* List vun de Tennō
Takakura

Kaiser **Takakura** (japaansch:高倉天皇, *Takakura-tennō*; * 23. September 1161; † 30. Januar 1181) weer de 80. Tennō vun Japan. he regeer van' 30. März 1168 bit 18. März 1180. Sien Eegennaam weer *Norihito* (japaansch憲仁). Sien Vader weer de ehmalge Kaiser Go-Shirakawa, sien Moder Taira no Tokiko weer en Schwägerin vun Taira no Kiyomori un sien Fru weer de Dochter vun Taira no Kiyomori. Kiyomori weer to de Tiet en bannig mächtigen Politiker un harr tosommen mit Go-Shirakawa de eegentliche Macht inne.

Takakura weer Vader vun de Kaiser Antoku un Go-Toba, as ok Grootvader vun de Kaiser Tsuchimikado un Juntoku, deren Vaders Go-Toba un Go-Horikawa weern. Vun Go-Horikawa stammt dat hüüdige Kaiserhuus af.
Joan Harrison (Schrieversche)

**Joan Harrison** (* 26. Juni 1907 in Guildford, Surrey; † 14. August 1994 in London) weer en britische Dreihbookschrieversche un Feernseh- un Filmproduzentin. 

## Leven un Wark
Harrison hett in Oxford un an de Sorbonne in Paris studeert. Mit 28 Johren is se in’t Johr 1935 Alfred Hitchcock sien persönliche Sekretärsche un een vun sien neegsten MItarbeitersches worrn. Vun 1939 bit 1942 hett se an fief vun Hitchcock sien Dreihböker mitschreven. Vun 1944 an arbeit se denn an Dreihböker för annere Speelbasen un weer bito as Filmproduzentsche bi Universal Pictures un bi RKO Pictures aktiv.

1955 hett Hitchcock ehr torüchhaalt, dat se sik as Produzentsche üm sien Feernsehregen *[[Alfred Hitchcock Presents]]* un *The Alfred Hitchcock Hour* sorgen schüll. Joan Harrison hett 1963 den Schriever un Dreihbookschriever Eric Ambler heiraat. In latere Johren weer se Produzentsche bi de Feernsehregen *Journey to the Unknown* un *The Most Deadly Game*.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Harrison hett keen Filmpriesen wunnen, man se weer in’t Johr 1941 mit twee vun ehr Dreihböker för den *[[Oscar]]* nomineert. Mit *Rebecca* weer se in de Kategorie *[[Oscar/Best Dreihbook na Vörlaag|Best Dreihbook na Vörlaag]]* vörslahn, wiel se mit *Foreign Correspondent* in de Kategorie *[[Oscar/Best Originaldreihbook|Best Originaldreihbook]]* nomineert weer.

## Weblenken
*
Spraakfamilie

Ene **Spraakfamilie** is in de Spraakwetenschop en Kunstrukt, dat en Reeg Spraken tohoopfött, de sik ut en gemeensame Oorspraak utwickelt hebbt.

En Bispeel is de Spraakfamilie von de romaanschen Spraken. Dor höört ünner annern Franzöösch, Spaansch, Portugeesch, Italieensch un Rumäänsch to. All disse Spraken gaht trügg op dat Latiensche. Düsse Verwandtschop lett sik över de schreven Spraak good nawiesen. De Spraakfamilie von de romaanschen Spraken wedder höört to de indogermaanschen Spraken un is ünner annern verwandt mit de Germaanschen Spraken, de Slaavschen Spraken un de Indoiraanschen Spraken. Dat lett sik nich so licht över de schreven Spraak nawiesen, denn as de indogermaansche Oorspraak snackt worrn is (so bi 3000 Johr vör Christus), dor hett dat noch keen Schrift geven. Dor kümmert sik de vergliekende Spraakwetenschop üm, de sik ankickt wat för un woveel verwandte Wöör Spraken hebbt.

Dat gifft en Reeg Forschers, de versöökt, grote Spraakfamilien so as dat Indogermaansche noch wieder to gröttere Spraakfamilien (Makrofamilien) tohooptofaten. Düsse Makrofamilien sünd denn aver al so unseker, dat dat kuum noch to bewiesen is.

En Spraak, bi de de Forschers keen annere verwandte Spraak kennt, warrt isoleerte Spraak nöömt.

## Kiek ook bi

* List van Spraakfamilien
Otmar Hornbach

**Otmar Hornbach** (* 6. Juni 1930 in Rothselberg; † 2. August 2014 in Annweiler am Trifels) weer en düütsch Ünnernehmer.

## Leven

He is in Bornheim upwussen un is 1949 in de Firma intreeden, de sien Ur-Grootvader Michael Hornbach 1877 in Landau in der Pfalz grünnd harr. Otmar Hornbach hett 1968, anreegt dör en Reis dör de Vereenigten Staaten, den eersten kombineerten Bo- un Goornmarkt in Düütschland un Europa apen maakt. Dat Angebot *[[Heimwerken|Do it yourself]]* wurr gern annommen. Ut den eersten Laden entstunn de Hornbach Baumarkt AG as en vun de gröttsten Bedriever un Bo- un Goornmärkten in Europa. Hornbach broch dat Ünnernehmen later an de Börse. 2001 hett he de Geschäftsleiten an sien beid Söhns Albrecht un Steffen övergeven. Sien Dochter nehm en Mandat in den Upsichtsraat vun dat Ünnernehmen wohr.

Hornbach is in' August 2014 in dat Öller vun 84 Jahren storven.

## Weblenken
* Internetupträe Hornbach Holding
* Trueranzeig

## Enkeld Nahwiesen
London Grammar

**London Grammar** is en dreeköppig britisch Popmusik-Band. Se besteiht ut Hannah Reid (Gesang), Dominic „Dot“ Major (Keyboard, Slagtüüch) un Dan Rothman (Gitarr).

## Historie
Singerin Reid un Gitarrist Rothman hemm sück in dat Studentenwahnheim vun de Nottinghamer Universität kennen lehrt. 2009 hemm se *London Grammar* grünnd un sünst tonächst blots as Coverband uptreden. Nahdem de Slagtüüchspeler Major dorto kommen dee, entstunnen de eerst eegen Leeder. Dornah geev dat lokale Upträen vör meest wenig Publikum, de Band bleev wietgahnd unbekannt.

In' Dezember 2012 hemm de dree Musiker in't Internet hör eerst Single *Hey Now* rutbrocht, mit de hör de Dörbröök gelung. In' Februar 2013 keem de EP *Metal & Dust* up den Markt. Mit de Single *Wasting My Young Years* reck de Band in' Juni 2013 eerstmals die britschen Charts. Dat Debütalbum *If You Wait* keem an' 9. September 2013 herut.

Dat tweet Album *Truth Is a Beautiful Thing* wurr an'n 9. Juni 2017 herutbrocht.

## Diskografie
### Alben

### Singles

### As Gastmusiker

## Borns


## Weblenken

* Offiziell Homepage
* London Grammar bi Allmusic (engelsch)
* Biografie up laut.de
Delroy Lindo

**Delroy Lindo** (* 18. November 1952 in Eltham, London) is en britischen Schauspeler.

## Leven un Wark
Lindo is de Söhn vun Inwannerers ut Jamaika. Sien Mudder weer Krankensüster, sien Vadder hett Gelegenheitsabreiten maakt. Opwossen is he in Lewisham, England. As he Teenager weer is he mit sien Mudder na Toronto tagenun en poor Johren later in de USA. As he op PBS en Produkschoon vun William Shakespeare sien *The Taming of the Shrew* (dt.: *Der Widerspenstigen Zähmung*) sehn harr, wull he Schauspeler warrn. Sien Afsluss as Schauspeler hett he in San Francisco an’t *American Conservatory Theater* maakt.

Sien eerste Kinorull harr he 1976 an de Siet vun John Candy in *Find the Lady*. Dorna hett he sik op’t Theater kunzentreert. In *Master Harold and the Boys* weer he 1982 to’n eersten mol an’n Broadway to sehn. För sien Rull in Joe Turner sien *Come and Gone* weer he 1988 för en Tony Award nomineert.

Na sien Arbeit an’n Broadway keem he 1987 na’t Feernsehnsehn, wo he in verschedene Feernsehregen optreden is. Ok Filmrullen hett he nu mehr övernahmen. Sünners dör sien Rullen in *Malcolm X* (1992) un *Bound by Honor* (1993) is he bi de Kinotokiekers bekannter worrn. Sien Dörbrook harr he ’n beten later dör de Filmkummedie *Get Shorty*, de mit naamhafte Dorstellers as John Travolta un Danny DeVito besett weer. In de Johren dorna harr he en Reeg vun Rullen in bekannte Filmwarken ut verschedene Genres. To de bekannteren Filmen tellt ünner annern *A Life Less Ordinary* (1997), *Romeo Must Die* (2000), *The Core* (2003) oder *Up* (2009) .

Delroy Lindo is en Fan vun Isaac Hayes un den Footballvereen FC Arsenal. He leevt in Oakland, Kalifornien un is in tweete Eh verheiraat. He hett een Söhn.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Für sien Arbeit weer Lindo bit hüüt (Stand: August 2014) sössteihn mol för Filmpriesen vörslahn. Veer dorvun hett he wunnen:
* 1993: den *[[NSFC Award]]* (3. Platz) in de Kategorie *Best Nevendorsteller* för *Malcolm X*
* 1996: den *[[NSFC Award]]* (3. Platz) in de Kategorie *Best Nevendorsteller* för *Get Shorty* un *Clockers*
* 1999: den *[[Golden Satellite Award]]* in de Kategorie *Best Schauspeler in en Minireeg oder Feernsehfilm* för *Glory & Honor*
* 2010: den *[[Image Award]]* in de Kategorie *Rutragen Nevendorsteller in en Drama-Reeg* för *Law & Order: Special Victims Unit *

## Weblenken
*
Edward Adelbert Doisy

**Edward Adelbert Doisy** (* 13. November 1893 in Hume, Illinois; † 23. Oktober 1986 in St. Louis, Missouri) weer en US-amerikaansch Biochemiker un Hoochschoollehrer an de Saint Louis University. He hett sück mit Studien över Geschlechtshormone un Vitamin&nbsp;K1 (Phyllochinon) un Vitamin&nbsp;K2 (Menachinon) befaat.
För sien Opdecken vun de chemisch Natuur vun dat Vitamin&nbsp;K kreeg he 1943 gemeensam mit Henrik Dam den Nobelpries för Medizin.

## Leven
He weer de Söhn vun Edward Perez un de sien Fru Ada, boren Alley. He hett 1916 sein Master vun de University of Illinois at Urbana-Champaign kreegen, ansluutend hett he 1920 sien Doktertitel (Ph.D.) an de Harvard University maakt. Van 1919 bit 1923 weer Doisy Associate Professor an de Washington University School of Medicine, 1923 wurr he Perfesser för Biochemie an de St. Louis University School of Medicine. 

Doisy droog to dat Verbetern vun Methoden to Isolatschoon un Identifikatschoon vun Insulin bi. Nah hüm (tosommen mit Edgar Van Nuys Allen) is de *[[Allen-Doisy-Test]]* nömmt.

## Sonstiges
Doisy hett mehrere Ehrendoktertitel kreegen. 1918 hett he Alice Ackert heiraadt mit de he veer Söhns harr: Edward Adelbert Jr., Robert, Philip un Richard.

## Warken
* 1939: *Sex and Internal Secretions* (tosommen mit Edgar Van Nuys Allen un Charles Haskell Danforth)

## Weblenken
* Edward Adelbert Doisy up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
Westkäslausch

**Westkäslausch** is e Deel vom Nedderpreußische, wat tom Nadadietsche jehäärt. Et is üt Astpreißen.  Det Westkäslausche heft oder hebbd e Jrenz mit dem 
Natangsche, e Mundart des Kürzungsgebiets, dem Ostkäslausche, dem Oberländische un dem Breslausche.
Det Westkäslausche wurd mit Mehlsack as Middelpunkt jeschabbert.
De Diphthongering vom Natangsche is em Westkäslausche meest vörhannen. 

## Footnoten
Julia Gillard

**Julia Eileen Gillard** (* 29. September 1961 in Barry, Wales, Grootbritannien) is en britisch-austraalsche Politikerin (ALP). Se weer van 2006 bit 2013 Vörsitterin vun de ALP un van 2007 bit 2010 Viezpremierministerin vun Australien ünner Premierminister Kevin Rudd. Siet 24. Juni 2010 is se eerste Fro Premierministerin vun Australien. 
## Weblenken

*Eegen Websteed
Aithe

**Aithe** (Hoochdüütsch *Friesoythe*) is een Stadt in den Landkreis Cloppenborg in Neddersassen. Se höört to't Ollnborger Mönsterland. 
De Flach is 247,14 km² un de Tall vun de Inwahners 22.456 (31. Dez. 2018). 
De Börgermeester is Sven Stratmann (SPD).
Aithe hett ene Grenz to't Saterland. In Aithe is de Thülsfelder Talsperre un de Stroom Soeste. In Aithe-Thüle is een Deertenpark. 
In den Stadroot sünd de CDU mit 20 Liddmaten, de SPD mit 11 un Bündnis 90/De Grönen mit 1. 

## Karken
*kathoolsch:
**St.-Marien Aithe
**St.-Vitus Ollnaite
**St.-Johannes Markhuusen
**St.-Johannes-Baptist Thüle
**St.-Josef-Kapälle Kampe
**St.-Ludger Neischarrel
**St.-Prosper Gählenberg
*evangeelsche Michaeliskark
Astronaut Hall of Fame

De **Astronaut Hall of Fame** in Titusville in’ US-Bundsstaat Florida is en apenlich Ehrensstäe för Astronauten. Se beherbargt de weltwiet gröttste  Sammlung vun Erinnerungsstücken vun de Astronauten un hörrt to den Besökerkomplex vun dat Kennedy Space Center.

## Historie
In de 1980er Johren hemm de överleven söss Mercury-Seven-Liddmaaten beslooten, en Gedenkstäe ahn Utnahm för Astronauten to errichten. De Mercury Seven Foundation un de Astronaut Scholarship Foundation hemm de Schermherrschap över dit Projekt övernommen. An' 29. Oktober 1990 wurr de Hall of Fame apen maakt, muss in de Tüschentiet in dat Johr 2002 för en körten Tiet wegen Bankrott dicht maaken, wurr denn aber weer apen maakt, nahdem de NASA de Drägerschap övernommen harr. 

## Utstellensstücken

Utstellt sünd *[[Sigma 7]]*, dat Mercury-Ruumschipp vun Walter Schirra un dat Kommandomodul vun Apollo 14.

Wiederhen weer de Ruumantoog un anner Saken vun de Mission Mercury-Redstone 4 vun Virgil Grissom utstellt. Nah den Bankrott geev dat en gerichtlich Nahspeel um dat Eegendom an disse Utstellensstücken, wiel de Familie vun Grissom de NASA nich erloven wull, disse Dinge in hör Besitt to nehmen. 

## Liddmaaten
Liddmaaten sünd all söben Mercury-Astronauten un 37 Astronauten vun dat Gemini- un Apollo-Projekt. Dorto sünd 27 Space-Shuttle-Astronauten to Tiet Liddmaat vun de Hall of Fame.

### In alphabetisch Reeg


* Buzz Aldrin
* Joseph Allen
* William Anders
* Neil Armstrong
* Alan Bean
* John Elmer Blaha
* Guion Stewart Bluford
* Karol Joseph Bobko
* Charles Bolden
* Frank Borman
* Ken Bowersox
* Vance Brand
* Daniel Brandenstein
* Curt Brown
* James Buchli
* Robert Donald Cabana
* Scott Carpenter
* Gerald Carr
* Eugene Cernan
* Roger Chaffee
* Kevin Chilton
* Michael Coats
* Eileen Collins
* Michael Collins
* Charles Conrad
* Gordon Cooper
* Richard Covey
* Robert Crippen
* Frank Culbertson
* Walter Cunningham
* Franklin Ramon Chang-Diaz
* Brian Duffy
* Bonnie Jeanne Dunbar
* Charles Duke
* Donn Eisele
* Joe Engle
* Ron Evans
* Gordon Fullerton
* Owen Garriott
* Edward Gibson
* Robert Gibson
* John Glenn
* Richard Gordon
* Frederick Gregory
* Virgil Grissom
* John Grunsfeld
* Fred Haise
* Henry Hartsfield
* Frederick Hauck
* Steven Hawley
* Susan Jane Helms
* Jeffrey Hoffman
* James Irwin
* Janet Kavandi
* Joseph Kerwin
* Steve Lindsey
* Jack Lousma
* James Lovell
* Shannon Lucid
* Ken Mattingly
* Bruce McCandless
* James McDivitt
* Edgar Mitchell
* Story Musgrave
* George Driver Nelson
* Bryan Daniel O’Connor
* William Pogue
* Charles Joseph Precourt
* Sally Ride
* Kent Rominger
* Stuart Roosa
* Jerry Lynn Ross
* Walter Schirra
* Harrison Schmitt
* Russell Schweickart
* Francis Scobee
* David Scott
* Rhea Seddon
* Brewster Shaw
* Alan Shepard
* Bill Shepherd
* Loren Shriver
* Deke Slayton
* Thomas Stafford
* Kathryn Sullivan
* John Swigert
* Norman Thagard
* Kathryn Ryan Cordell Thornton
* Richard Truly
* Paul Weitz
* James Donald Wetherbee
* Edward White
* Alfred Worden
* John Young


## Weblenken
* Offizielle Homepage (englisch)

## Enkeld Nahwiesen
Maarten Tjallingii

**Maarten Tjallingii** (* 5. November 1977 in Leeuwarden) is en nedderlannsch Radrennfohrer.

He is siet 2006 Profi. Maarten Tjallingii kunn 2001 een Deelstreck vun de Tour du Faso winnen. 2003 kreeg he en Verdrag bi dat asiaatsch Marco Polo Cycling Team. He wunn dor in de eerst Saison dat Rennen Rund um Rhede un ok weer een Deelstreck vun de Tour du Faso. Ditmal kunn he ok de Gesamtwertung up sien Naam schrieven. 2006 un 2007 is he vör dat nedderlannsch  Professional Continental Team Skil-Shimano fohren. Bi de Belgien-Rundfohrt 2006 kunn he de eerste Deelstreck up sien Naam schrieven un kunn de Führung bit to'n Sluss bibehollen. 2008 is he to dat UCI ProTeam Rabobank wesselt. 2011 reck he bi den Radsportklassiker Paris-Roubaix achter Johan Vansummeren un Fabian Cancellara den darten Platz. Dat Radsportteam Rabobank is 2013 dör dat Team Belkin ersett wurrn, nahdem sück de Hööftsponsor torüchtrucken harr. In de Jahren 2013 un 2014 hett Tjallingii ahn grooten Spod den Giro d’Italia bestreeden.

## Palmarès
**2003**
* Tour du Faso

**2006**
* Gesamtwertung un een Deelstreck Belgien-Rundfohrt
* Tour of Qinghai Lake

**2011**
* 3. Paris-Roubaix

**2013**
* een Deelstreck World Ports Classic

## Weblenken

* Maarten Tjallingii in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Brennblaas

En **Brennblaas** oder **Brennketel** (engelsch: *pot still*) is en Hollfatt för de Destillatschoon vun nedderalkoholische un dröve Fletigkeiten mit 5 bit 15 Vol% to klore Spirituosen as to’n Bispeel Whisky oder Kunjak. Dorbi warrt de Destillatschoon as *[[Brennen (Sprituoos)|Brennen]]* betekent. De Ketel warrt tomeist ut Kopper maakt.

## Brennafloop

De Fletigkeit in de Brennblaas warrt so hitt maakt, dat de verschedenen Alkoholen un Aromastoffen verdampen doot. Je na Dicht vun den Stoff blifft de Damp siet un kondenseert an de Ketelwand, so dat he wedder in de Blaas torüchlopen deit, oder he geiht över den tyypschen Knick, kondenseert eerst dor un löpt denn in en Opfangfatt (to’n Bispeel en Spirit Safe). Dat Destillat, dat dorbi rutkummt, warrt faken dör mehrere Brenndörgäng na’nanner starker maakt. To’n Bispeel warrt schottische Whiskys tweefack un irische Whiskyes dreefack destilleert. Na den eersten Dörloop hett dat Destillat ruchweg 25 bit 35 Vol%. Vördem en Whisky in’n Fatt affüllt warrt, hett dat Destillat tomeist en Gehalt vun üm un bi 70 Vol%.

Bi eenige Brennblasen gifft dat in’n Hals ’n lütt Finster. So kann de Brennmeester kieken, dat de Fletigkeit, de mitünner schümen kann, nich to wiet hoochkaakt. Dat kann aver blots passeren, wenn in de Fletigkeit noch noog Proteinen binnen sünd. In den tweeten Dörloop warrt se dorüm nich bruukt.

Ut technische Sicht hett de Brennblaas en poor Nadelen. To’n Bispeel kann de Destillatschoon nich duersom aflopen, man de Blaas mutt för jeden Dörloop nee opfüllt un ophitt warrn. Dör den sieten Torüchloop is ok dat Frakschoneren, also wo scharp twüschen den Torüchloop un dat Destillat scheedt warrt, nich sünners goot. Dorüm mutt twee- oder dreemol brennt warrn, dat de Spirituoos rein un stark nooch warrt. Bi Meeschen vun hoge Gööd is dat aver ok wedder en Vördeel, vunwegen dat vele Bestanddelen, de den Smack utmaken doot, in’t Destillat blieft. För hoochweertige Spirituosen as Single-Malt-Whisky warrt dorüm ok hüüt noch de klass’sche Brennblaas bruukt.

## Form

Brennblasen künnt vun de Form as ok vun de Grött her bannig ünnerscheedlich wesen. Gemeen hebbt se aver all den kugeligen, wuchtigen Foot, vun den na baven en ünnerscheedliche langen Hals afgeiht. Hals un Foot sünd dör en tosätzlichen Wulst oder dör en Taille vun’nanner scheedt. De Hals sülvst warrt na abaven hen jümmer dranger un knickt opletzt üm mehr as 90° na ünnen weg.

## Rechtsfragen
Dat Bedrieven vun en Brenneree is blots na de Brennereeornen mööglich. Dat is en Anlaag to dat Brannwienmonopol. Na §&nbsp;46 vun’t Brannwienmonopolgesett in Verbinnen mit §&nbsp;227 vun de Brennereeornen sünd private Lüüd dorvun free, Brennblasen bi’n Toll antomellen, solang se en Hööchstvolumen vun 0,5&nbsp;l nich överstiegen doot. Dat befreet aver nich togliek ok vun de Brannwienstüer. Wo hooch de Stüer is, kann bi’t tostännige Hööfttollamt nafraagt warrn.

## Kiek ok
* Alambic

## Borns


## Weblenken
Köhlschapp

En **Köhlschapp** is en Reedschop, de bruukt waard, um Levensmiddel, Saaken to'n Drinken or ok anner Saaken köhl to holen, de keene högeren Temperaturen afkünnt, wiel se verdarven künnt or warm nich so good to verkonsumeern sünt. De mehrsten Köhlschapps sünd in’n Huusholt to finden un loopt mit elektrisch Strom. De Temperatur in en Köhlschapp liggt twüschen twee un acht Grad Celsius. Dat gifft ok (to’n Bispeel för’t Camping un wenn keen Strom to kriegen is) Köhlschapps, de to’n Warken Flüssiggas bruukt. Dat Köhlschapp is wat anners as dat Iesschapp: In en Köhlschapp is en Apparat inbuut, de de Luft kolt maakt.  Dat Iesschap is veel eenfacher opbuut un de öllere Konstrukschon: En Schapp, in dat Ies ut de Natur or ut de Iesfabrik rinleggt waard un so Eten un Drinken (or anner Saken) köhlt. Dat Iesschapp is bi uns in de föftiger Johr vun’t twintigste Johrhunnert aflööst wurn.

Olle elekrische Köhlschapps mit Kompresser (bi in de Meern vun 1990er Johrn) hefft mit FCKW (Fluorkohlenwaterstoffen) köhlt, dat de Ozonschicht in de Atmosphär vun de Eer twei maken deit, wenn dat Köhlssystem opmaakt  waard or dat FCKW anners utlöppt. Vun 1992 an bit hüüt to Dag waard to’n Bispeel R134a as Ersatz för FCKW insett, düsse Kraam reduzeert den Ozongehalt in de Atmosphär ni.
Kurt Sieth

**Kurt Sieth** (* 29. September 1917 in Berlin; † 26. März 1999 ok dor) weer en düütschen Maler un Grafiker.

Sieth is 1917 in Berlin boren. Na de Grundschool güng he na de Oberrealschool in Steglitz. 1936 hett he anfungen, an de Meesterschool för Grafik un Bookgewarv to studeren. An’n 1. April 1939 is he aver to’n Arbeidsdeenst un an’n 26. August denn to de Wehrmacht intagen worrn. He keem in’n Tweten Weltkrieg as Soldaat na Polen un 1940 na de Nedderlannen, Belgien un Noordfrankriek. An’n 2. Januar 1942 keem he na Brjansk in Russland. An’n 24. März 1942 is he an’n Kopp versehrt worrn un keem in’t Lazarett na Brest un Prag. 1943 is he denn as militäärschen Kartograaf utbillt worrn un keem 1944 för Utmeetarbeiden na Sandomierz. 1945 keem he in sowjetsche Kriegsfungenschop.

Na’n Krieg kunn he denn in sien Beroop as Maler un Grafiker arbeiden. He hett ünner annern veel Biller von dat Land un de Havens langs de Ünnerelv maalt.

1997 hett Sieth sien Wahnung in de Hubertusallee in Grunewald opgeven un is in en Olenhuus ümtagen. Dor is he 1999 doodbleven.