3. März

De **3. März** ist de 62. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner, btw. de 63. Dag in’n Schaltjohr.

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 468: Simplicius wurrd to'n Paapst wählt.
* 1803: De russ’sche Zar Alexander I. stellt de Gootsbesitters free, de Liefeegenen as free’e Ackerbuern to freetosetten.
* 1845: Florida wurrd 27. Bundstaat van de USA. 
* 1857: Frankriek un Grootbritannien verklort den Kaiserriek China den Krieg; De Tweete Opiumkrieg geiht dormit los.
* 1861: De russ’sche Zar Alexander II. schapt de Liefeegenschop af.
* 1871: In’t Düütsche Kaiserriek findt de Wahl to’n 1. Düütschen Rieksdag statt.
* 1886: De Freden vun Bukarest beendt den Serbsch-Bulgarischen Krieg op’n Balkan.
* 1904: Kaiser Wilhelm II. lett as eerste en akustisch Opteken vun en politsch Dokument maken. Dorto warrt Toonoptekenredschoppen vun Thomas Edison bruukt.
* 1905: De russ’sche Zar Nikolaus II. is inverstahn, en Volksvertreden – de Duma – intorichten.
* 1918: De Verdrag vun Brest-Litowsk warrt afsloten. Düütschland un Russland maakt Freden (Eerste Weltkrieg).
* 1924: De Törkie schapt dat Kalifat af.
* 1931: De US-amerikaansche Kongress maakt *[[The Star-Spangled Banner]]* vun Francis Scott Key to de Natschonalhymn vun de USA.
* 1986: In Öösterriek fangt mit en Bericht in de Tietschrift *[[profil]]* de „Waldheim-Affäär“ an.
* 1992: Kirgisien kriggt sien hüütig Flagg.

### Weertschop
* 1885: De *American Telephone and Telegraph Corporation* (AT&T Inc.) warrt grünnt, üm dat eerste US-amerikaansche Telefonnett to bedrieven.
* 1923: De eerste Utgaav vun dat US-amerikaansch Wekenblatt TIME kummt rut.

### Kunst, Kultur un Bowark
* 1585: As eerstet freestahnd Theater siet de Antike warrt in Vicenza dat Teatro Olimpico open maakt.
* 1671: In Paris warrt de Natschonaloper mit de eersten franzööschen Oper *[[Pomone]]* vun Robert Cambert open maakt.
* 1875: De Oper *[[Carmen]]* vun Georges Bizet warrt in Paris ooropföhrt.

### Wetenschoppen un Technik
* 1915: In de USA warrt dat NACA grünnt, wat de Vörlöperorganisatschoon is vun de NASA.
* 1972: De Ruumsond *[[Pioneer 10]]* warrt op’n Weg brocht.
* 1995: An’t Fermi National Accelerator Laboratory wiest Forschers in’n Experiment dat Top-Quark na.

### Katastrophen
* 1974: Kott na’n Start in Paris op’n Flaaghaven Charles de Gaulle stört en DC-10 af: 346 Dode.
* 2002: In’n Hindukusch köst en Eerdbeven mit de Magnitude Mw = 7,4 166 Minschen dat Leven.

## Boren
* 1667: Dierk Anton Witte, lutherschen Pastor, Proovst un Frund un Kenner vun de Freesche Spraak († 1742)
* 1700: Charles Joseph Natoire, franzöösch Maler.
* 1709: Andreas Sigismund Marggraf, düütsch Chemiker.
* 1805: Jonas Furrer, Swiezer Politiker un eerste Swiezer Bundspräsident.
* 1816: Jan Arnost Smoler, soorbsch Philoloog un Schriever († 1884) 
* 1823: Gyula Andrássy, Politiker in Öösterriek-Ungarn.
* 1829: Carl von Siemens, düütsch Industriellen.
* 1845: Georg Cantor, düütsch Mathematiker.
* 1847: Alexander Graham Bell, britsch Spreektherapeut, Ünnernehmer un Utfinner.
* 1855: Ludwig Döderlein, düütsch Zooloog.
* 1870: Géza Maróczy, ungarsch Schachmeester († 1951)
* 1871: Maurice Garin, franzöösch Radrennfohrer († 1957)
* 1900: Edna Best, britisch Schauspelerin († 1974)
* 1906: Barney Bigard, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1980)
* 1911: Jean Harlow, US-amerikaansch Filmschauspelerin († 1937)
* 1919: Loki Schmidt, düütsch Schoolmeester, Botanikerin un Fru vun Bundskanzler Helmut Schmidt († 2010)
* 1920: James Doohan, kanaadsch Schauspieler († 2005)
* 1923: Jan Niehoff, nedderlännsch plattdüütsch Schriever († 2014)
* 1926: Heinz Knobloch, düütsch Schriever.
* 1928: Gudrun Pausewang, düütsch Schrieverin
* 1928: Paul Calle, US-amerikaansch Künstler († 2010)
* 1930: Keiiti Aki, japaansch Eerdphysiker un Seismoloog († 2005)
* 1931: John Smith, US-amerikaansch Schauspeler († 1995)
* 1932: Franz von Kutschera, düütsch Philosoph.
* 1933: Gerhard Mayer-Vorfelder, düütsch Sportfunktschonäär un Präsident vun düütschen Footballbund.
* 1937: Rolf Bohnsack, düütsch un plattdütsch Schauspeler († 2009)
* 1941: Dunja Rajter, kroatsch Singerin un Schauspelerin.
* 1946: James Craig Adamson, US-amerikaansch Ruumfohrer
* 1949: Régis Ovion, franzöösch Radrennfohrer
* 1953: Zico, brasiliansch Footballspeler un -trainer.
* 1959: Matthias Buse, düütsch Skispringer
* 1962: Jackie Joyner-Kersee, US-amerikaansch Lichtathletin.
* 1965: Dragan Stojković, serbsch Footballspeler.
* 1977: Ronan Keating, irisch Musiker.
* 1989: Philipp Bargfrede, düütsch Footballspeler
* 1989: Beau Thompson, kanaadsch Biathlet
* 1995: Tess Sugnaux, swiezer Tennispelersch

## Storven
* 1193, 3. oder 4. März: Saladin, Sultan un Stammvadder vun dat Huus vun de Ayyubiden (* 1137) 
* 1605: Clemens VIII., Paapst (* 1536)
* 1703: Robert Hooke, engelsch Physiker, Mathematiker un Utfinner.
* 1714: Hans Carl von Carlowitz, düütsch Forstwetenschoppler.
* 1775: Richard Dunthorne, engelsch Astronom un Landvermeeter (* 1711)
* 1799: Dirk Klinkenberg, nedderlannsch Astronom (* 1709)
* 1808: Johann Christian Fabricius, Zooloog, Entomoloog, Lepidopteroloog un Wertschapswetenschapler (* 1745)
* 1850: Oliver Cowdery, Mitgrünner vun de Mormonenbewegen.
* 1875: Adolf Reubke, düütsch Orgelboer
* 1943: Ludwig Leinberger, düütsch Footballnatschonalspeler (* 1903)
* 1948: Erwin Nöbbe, düütsch Maler (* 1882)
* 1951: Georg Semper, plattdüütsch Schriever (* 1880)
* 1953: James J. Jeffries, US-amerikaansch Boxer un Sworgewichtsweltmeester
* 1953: Josef Fischer, düütsch Radrennfohrer (* 1865)
* 1954: Walter Grotrian, düütsch Astrophysiker (* 1890)
* 1959: Lou Costello, US-amerikaansch Schauspeler, Produzent un Komiker.
* 1967: Otto Buurman, düütschen Dokter un Politiker, Ruutgever vun dat *Hochdeutsch-plattdeutsches Wörterbuch* (* 1890)
* 1975: Therese Giehse, düütsch Schauspelersche
* 1975: Fritz Specht, plattdüütsch Schriever (* 1891)
* 1981: Enid Bagnold, britsch Schrieverin un Dramatikerin
* 1983: Hergé, belgsch Comic-Tekner (* 1907)
* 1984: Heinrich Kirchner, düütsch Bildhauer
* 1990: Bruce Low, nedderlännsch Slager- un Gospelsinger.
* 1996: Léo Malet, franzöösch Krimi-Schriever.
* 2003: Horst Buchholz, düütsch Schauspeler.
* 2005: Rinus Michels, nedderlännsch Footballtrainer
* 2006: Martin Selber, hooch- un plattdüütsch Schriever (* 1924)
* 2011: James Ludlow Elliot, US-amerikaansch Astrophysiker (* 1943)
* 2014: William Reid Pogue, US-amerikaansch Astronaut (* 1930)
* 2023: Kenzaburō Ōe, japaansch Schriever un Nobelpriesdräger (* 1935)