open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Merle Oberon

**Merle Oberon**, *eegentlich Estelle Merle O'Brien Thompson* (* 19. Februar 1911 in Bombay (nah eeegen Angaven in Tasmanien ); † 23. November 1979 in Malibu), weer en anglo-indisch britisch Schauspelerin.

## Karriere
Merle Oberon is in Britisch-Indien upwussen un hett dat La Martinère College in Kalkutta besöcht. Mit 17 Johren keem se nah London.

Hör Schauspeelloopbahn fung dor in de 1930er Johren an. An de Siet vun Charles Laughton gelung hör as Anna Boleyn in den Film *[[The Private Life of Henry VIII .|Das Privatleben von Heinrich VIII.]]* de Dörbröök. Se kreeg en Verdrag mit Samuel Goldwyn un gung 1934 in de USA, wo se en spoodriek Karriere in Hollywood harr. Hör eerst Striepen in den USA, *Folies Bergère* an de Siet vun Maurice Chevalier, weer 1935 kien grooten Erfolg. Oberon hett doruphen hör Make-Up ännert un wurr later to’n Star mit den Film *[[The Dark Angel|Der Weg im Dunkel]]*, de he an de Siet vun Fredric March wies un hör up de Oscarverleehn 1936 en Nomineeren as best Hööftdorstellerin inbroch. För hör Upträe in  *[[These Three|Infame Lügen]]*, de Verfilmen vun dat Bühnenstück *The Children's Hour (dt. Die Kinderstunde)* vun Lillian Hellman an de Siet vun  Joel McCrea un Miriam Hopkins ünner de Regie vun  William Wyler kreeg Oberon good Kritiken. David O. Selznick hett hör doruphen för de Verfilmen vun *[[The Garden of Allah|Der Garten Allahs]]* anhüert, hett hör den Verdrag weer künnigt, as Marlene Dietrich free wurr. Oberon kreeg good 60.000.00 Dollar Entschädigung. 1937 weer Oberon as Messalina in de Verfilmen vun den historschen Roman *I, Claudius* vun Robert Graves neben Charles Laughton as röömsch Kaiser Claudius ünner de Regie vun Josef von Sternberg besett. De Schauspelerin hett wiels de Dreiharbeiten en sworen Verkehrsunfall harrt, vun de se tietlevens Narben in hör Gesicht behull. Nah dat Unglück wurrn de Dreiharbeiten instellt. 1939 dreih se ünner de Regie vun Wiliam Wyler *[[Wuthering Heights (Film)|Sturmhöhe]]*, de Verfilmen vun Emily Bronte hör glieknaamigen  Roman. Se speel an de Siet vun Laurence Olivier un David Niven. Wyler un Oberon keemen nich good mitnanner ut, doch an’ Enn’ hett de Schauspelerin en bannig good Dorstellen leefert. Bit Enn’ vun de 1940er Johren bleev Oberon good in’t Filmgewarf un harr völ to doon, aber mit dat nee Johrteint wurr hör Präsenz hööftsächlich up Nevenrullen minneseert.

Merle Oberon weer bekannt  för hör besünners good Geschäftssinn un hett hör Gagen good anleggt harrt. Se harr mehrer Wahnsitten, so ok in Acapulco un an de Riviera. 1975 hett se den 25 Johr jüngeren Schauspeler Robert Wolders heiraadt, den se 1973 bi de Dreiharbeiten to hör letzt Film *Interval* kennen lehrt harr un leev de letzt Johren in luxuriöös Torüchtruckenheit. 

In eerste Ehe weer se mit den Regisseur Alexander Korda van 1939 bit 1945 verheiraadt. In dat glieker Johr hett se den Kameramann Lucien Ballard heiraadt. De Ehe hull bit 1949. En darte Ehe geev dat van 1957 bit 1973 mit Bruno Pagliai, mit de se ok twee Kinner harr.

## Filmrullen (Utwahl)

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken

* 
* Biller vun Merle Oberon in Virtual History
Arve Staxrud

**Arve Staxrud** (* 6. September 1881; † 4. April 1933) weer en norweegsch Offizier, Polarforscher un Topograph.

In de Johren 1906 un 1910 nehm he as  Kartograph an de vun Gunnar Isachsen leit  Spitzbergen-Expeditschonen deel. Arve Staxrud weer de Eerste, de Ny-Friesland dörquert hett, as he 1913 den Överlevenden vun de Düütsch Arktische Expeditschoon ünner de Leitung vun Herbert Schröder-Stranz in’ Sorgfjorden to Hülp keem.

## Weblenken
* Arve Staxrud bi Norsk Polarhistorie

## Enkeld Nahwiesen
Proportschoonsformel

En **Proportschoonsformel** (*Empirische Formel* na de IUPAC, *Elementarformel* na de ehmoligen DIN-Norm 32641) gifft de lüttstmöögliche Proportschoon (ne Tall) vun Atomen vun de bedeeligten cheemschen Elementen in en cheemsch Verbinnen an. De Proportschoon is dat Resultat vun en quantitative Elementaranalyys, wobi de cheemsche Struktur keen Rull speelt. Tomeist ünnerscheedt se sik vun de Summenformel vun en Verbinnen, de de wohrhaftige Tall vun Atomen in’t Molekül angifft.

## Dorstellen
In de Proportschoonsformel warrt de Atomen vun de Elementen mit de Atomteken ut dat Periodensystem angeven. Jemehr Proportschoon warrt dör deep stellte Tallen (Indices) kenntekent, wobi en *1* aver nich henschreven warrt. Bi eenfacke Verbinnen as Methan, Propan oder Water is de Proportschoonsformel (kiek in de Tabell) de glieke as de Summenformel, de de wohrhaftige Tall vun Atomen angifft. Bi vele Molekülen gifft dat aver en Ünnerscheed, as to’n Bispeel bi Etigsüür, wat de Proportschoonsformel CH2O hett, aver de Summenformel C2H4O2.

## Bestimmen
Bi cheemsche Verbinnen, de een noch nich kennt, warrt de Proportschoonsformel dör en Elementaranalyys bestimmt. Dör de qualitative Elementaranalyys kann een toeerst rutfinnen, wovun Elementen an en Verbinnen bedeeligt sünd (Nawiesreakschoon), wiel de naue Proportschoon vun de Tall vun verscheden Atomen to’nanner dör de quantitative Elementaranalyys faststellt warrt. Över’t Bestimmen vun de molare Masse kann een denn op de Summenformel torüchsluten.

## Histoorsche Bedüden
De Proportschoonsformel harr bit in’t 20. Johrhunnert noch en grote Bedüden, vunwegen dat se in Experimenten faken eenfacker un nauer to bestimmen weer as de Summenformel. De Proportschoonsformel geev in vele Fäll dat Resultat vun Experimenten wedder, wiel de Summenformel tomeist op tosätzliche Annahmen baseer. Vundaag gifft dat bannig naue Methoden to’n Bestimmen vun de Molekülstruktur, so dat sik de Struktur vundaag veel beter rutfinnen lett. So maakt dat bi Proteinen to’n Bispeel Sinn, de Summenformel ut de Strutur to bestimmen. Ut de Summenformel lett sik denn ok de Proportschoonsformel exakt afleiden. Dat funkschoneert tomeist nauer as en eenfacke Elementaranalyys.

In’n Vergliek bargt de Summenformel mehr Informatschonen. Ut ehr kann de Proportschoonsformel licht berekent warrn. Annersrüm warrt dorgegen tosätzliche Angaven bruukt. Ut dissen Grund hett se för Molekülen hüüt nich mehr veel Bedüden. För Ionenverbinnen dorgegen maakt tomeist blots de Proportschoonsformel Sinn.

## Borns
Ella Raines

**Ella Wallace Raines** (* 6. August 1920 in Snoqualmie Falls, Washington; † 30. Mai 1988 in Sherman Oaks, Los Angeles, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Schauspelerin.

## Leven
De Dochter vun en Ingenieur studeer nah de High School Schauspeel un gung nah New York, wo se eerste Erfolge an’ Broadway harr. 1943 gung se nah Hollywood un geev mit *[[Corvette K-225|Korvette K 225]]*, an de Siet vun Randolph Scott, hör Filmdebüt. Groot Erfolge harr se 1944 in *[[Phantom Lady|Zeuge gesucht]]* mit Franchot Tone un in *[[The Suspect|Unter Verdacht]]* mit Charles Laughton as Partner. In beid Films speel se de wievlich Hööftrull. 

1957 is de Künstlerin, de nebenbi ok in Feernsehproduktschonen to sehn weer, vun de Schauspeleree torüchtreden. En kört Comeback harr se 1984 in de Feernsehreeg *[[Matt Houston]]*.

Ella Raines hett en Steern up den Walk of Fame Motion Picture (7021 Hollywood Blvd.) un en Walk of Fame Television (6600 Hollywood Blvd.)

## Privat
Ella Raines weer van 1942 bit 1945 mit Kenneth Trout verheiraadt. Höt tweet Ehemann weer van 1947 bis 1975 de beropen Flegerpilot Robin Olds, mit de se twee Kinner harr. Raines is 1988 an Kehlkoppkrebs storven. 

## Filmrullen (Utwahl)

## Weblinks

*
Helmer Hanssen

**Helmer Julius Hanssen** (* 24. September 1870 in Bjørnskinn, hüüd Deel vun de Kommune Andøy; † 2. August 1956 in Tromsø) weer en norweegsch Polarforscher. He hett Roald Amundsen up mehreren Expeditschonen begleit.

## Leven
Helmer Hanssen is up den Buernhoff vun sien Vader in Bjørnskinn upwussen. Bit to sien 24. Levensjohr hett he sien Vader in de Landwertschap hulpen un in de Sömmermaanden hett he wiels de Saison in’ Fischfang arbeitn. 1894 hüer he up en Walfänger an, de in dat Water tüschen Jan Mayen un Spitzbergen Jagd up Dwarg- un Wittwale maaken dee. 1896 hett he as  Robbensläger arbeit. In’ März 1897 hett he in Kristiansund sien Stüermannsexamen afleggt. Ansluutend is he an Bord vun de *Laura* nah Nowaja Semlja fohren. In dat sülvig Johr hett Hanssen heiraadt un leet sück mit sien Frau in  Tromsø daal. Hanssen funn en Anstellen bi de *[[Vesteraalens Dampskibsselskab]]* un hett dat norweegsch  Küstenwater un dat Iesmeer befohren. In’ Sömmer 1898 hett he de *Ellida* för de Robbenjagd in Spitzbergen chartert un führ eerstmals dat Kommando över en Schipp. 1901 hett he sien bitherigen Arbeitgever verlaaten un hüer up de *Leander* an, mit de he nah England, dat Swaart Meer un Hamborg fouhr.

Van 1903 bit 1906 nehm Helmer Hanssen, de intüschen as erfohren Ieslotse gull, as tweet  Offizier an Roald Amundsen sien spoodriek Fohrt dör de Nordwestpassage an Bord vun de *[[Gjøa]]* deel. Wiels den meest twee Johr lang düern Upenholt vun de Expeditschoon in en natürlich Haben an de Süüdoostküst vun de King-William-Insel hett he vun de Inuit bibrocht kreegen, wu man Sleddenhunnen führen deiht. 

1910 hett he sück mit Amundsen up den Weg maakt, de Süüdpool to recken, ditmal as erfohren Hunnenführer. Buterdem weer he för de Navigatschoon verantwoortlich un führ den  Leitkompass up sien Schledden mit sück. An’ 14. Dezember 1911 hett he gemeensam mit Roald Amundsen, Olav Bjaaland, Oscar Wisting un Sverre Hassel as eerst Minsch den Süüdpool reckt, 35 Daag ehrder as Amundsen sien Gegner Scott. Dat is antonehmen, dat Hanssen wiels den Upenholt an den Süüdpool den mathematischen Punkt up etwa 200 Meter genau passeert hett, för de navigatorisch Mögelkeiten vun de Expeditschoon weer dat bannig nau. 

1919 nehm Hanssen as Kapitän vun de *[[Maud (Schipp)|Maud]]* an Roald Amundsen sien Expeditschoon dör de Noordoostpassage deel. 1936 keem sien Autobiografie herut: *Die Reisen eines modernen Wikingers*, London: Rutledge, 1936. Hanssen wurr för sien butergewöhnlich Seemannschap up Amundsen sien Expeditschonen in’ Noorden un Süüden vun de Welt as Ridder vun de Tweet Klass mit den Sankt-Olav-Orden dekoreert.

1924 hett he noch mal an en Spitzbergen-Expeditschoon vun de Oxford University ünner George Binney deelnommen un is dorbi mit den Hunnenschledden dwars dör dat Noordoostland vun Oost nah West fohren.

## Schriften
* *Die Reisen eines modernen Wikingers*. Rutledge, London 1936
* *Der harte Weg*. Brockhaus, Wiesbaden 1955

## Weblenken
* Helmer Julius Hanssen (1870-1956), biografisch Informatschonen up de Websteed vun dat Frammuseum (engelsch)
Aurélie Védy

**Aurélie Védy** (* 8. Februar 1981) is en franzöösch Tennisspelerin. 

In dat Öller vun söben Johr is se mit dat Tennisspelen anfungen. 2006 reck se de eerst Runn bi de French Open in’t Eenzel, in de Johren 2007 un 2008 de twee Runn bi dit Turnier in dat Düppel und 2010 keem se in’t Mixed sogor bit in’t Veertelfinale. Dor verlor se mit hör Partner Michaël Llodra gegen de lateren Turniersieger Nenad Zimonjić un Katarina Srebotnik.

Mit hör Partnerin Witalija Anatoljewna Djatschenko keem se 2010 in dat Endspeel vun de Estoril Open, wo se aber mit 1:6, 5:7 gegen de Paarung Anabel Medina Garrigues un Sorana Cîrstea verloren hebbt

Hör hööchst Platzeeren up de Tennis-Weltranglist weer Platz 85 in’t Eenzel in’ Mai 2009. Hör Trainerin is Catherine Suire.

## Weblenken
* WTA-Profil vun Aurélie Védy (engelsch)
* ITF-Profil vun Aurélie Védy (engelsch)
Pentti Uotinen

**Pentti Armas Uotinen** (* 27. September 1931 in Orimattila; † 3. November 2010 in Lahti) weer en finnisch Skispringer, de in de Johren 1951 bit 1957 internatschonal aktiv weer.

Bi de Olympisch Winterspelen 1952 in Oslo belegg he up de Grootschanze den 8. Platz. De gröttste Spood in sien Loopbahn weer de Gesamtsieg bi de Veerschanzentournee 1967/57, as he mit den ganz minnen Vörsprung vun 0,7 Punkten vör Eino Kirjonen lannen dee un todem dat eerste Springen in Oberstdorf wunn.

## Weblenken
* Pentti Uotinen in de Datenbank vun de FIS (engelsch)
* Pentti Uotinen in de Datenbank vun sportsreference.com
Edward Adrian Wilson

**Edward Adrian Wilson** (* 23. Juli 1872 bi Cheltenham; † 29. März 1912, Ross-Schelfies, Antarktis) weer en engelsch Polarforscher, Dokter un Ornitholoog.

Boren un upwussen is he up de Crippetts Farm dicht bi Cheltenham, Gloucestershire. He studeer an dat Gonville and Caius College vun de Universität Cambridge. Dor wurrd noch immer sien College-Fahn upbewohrt, de Wilson mit to’n Süüdpool führt hett. He weer de tweete Söhn vun fiev Kinner vun den Dokter Edward Thomas Wilson (1832–1918) un sien Fru Mary Agnes, boren Whishaw (1841–1930). He sülvst hett sien Afsluss 1900 maakt. Siet 1901 weer he mit Oriana Souper verheiraadt.

## Deelnehmer an britisch Antarktis-Expeditschonen
Wilson weer Deelnehmer vun twee britisch Antarktis-Expeditschonen. Wiels de Discovery-Expeditschoon van 1901 bit 1904 ünner Robert Falcon Scott up de *[[Discovery (Schipp, 1901)|Discovery]]* hett he as Dokter un Zooloog arbeit. Ernest Shackleton hett hüm ansluutend anboden, dat he an sien Nimrod-Expeditschoon (1907–1909) deelnehmen kunn, wat Wilson aber aflehnt hett. 

Wilson weer denn aber weer Deelnehmer vun de Terra-Nova-Expeditschoon, de 1910 ünner Scott to de Antarktis upbreken dee un Wilson weer dorbi för den wetenschaplich Deel verantwortlich. 1911 hett he dorbi de so nömmt *Winter-Reis* ünnernommen, gemeensam mit Henry Robertson Bowers un Apsley Cherry-Garrard, to de Brööt-Rebeeden vun Königs-Pinguine up Cape Crozier, üm dor Eier för wetenschaplich Studien to sammeln. De Reis funn bi Dunkelheit statt und weer woll bannig hart. Cherry-Garrard schreev dorto dat Book: *Die schlimmste Reise der Welt*. 

Wilson weer ansluutend een vun de fiev Mannlüüd, de an’ 18. Januar 1912 den Süüdpool recken deen, aber Roald Amundsen un sien Lüüd weern de Eersten dor ween. De Rücktour hebbt de Briten denn nich mehr schafft, se sünd all to Dood kommen. 

Wilson weer in en stark religiöös präägt Atmosphäre upwussen un he behull bit to sien Dood en spirituelle Heiterkeit un Gelaatenheit, de hüm wiels sien Deelnahm an de Antarktisexpeditschonen to de Person wurrn leet, an de sück sien Kameraden wennd hebbt, ween se Tospröök bruuken deen. In de Utnannersetten tüschen Scott un Shackleton över vermeentlich Vörrechtsfragen to de Eroberung vun den Süüdpool hett he sück up Scott sien Siet slahn. Dordör keem dat in de Folg to’n Bröök mit de hüm eegentlich früendlich verbunnen Shackleton.

## Literatur
* Apsley Cherry-Garrard: *Die schlimmste Reise der Welt*. Semele Verlag, Berlin 2006, ISBN 3-938869-04-6

## Weblenken

* DNB-Katalog
Utgast

**Utgast** is en Oortsdeel vun de Gemeend Holtgast in' Landkreis Wittmund in Neddersassen. 

De Streesiedlung liggt up en Geestvörsprung rund veer Kilometer westlich vun Esens. To Utgast hörrn noch de Wahnplatzen *Küsteree*, *Mimstäe*, *Mosishütte*, *Pansath* as ok *Plaggenkroog*, de tosommen en Flach vun 760&nbsp;Hektar bedecken. All tosommen leven in Utgast etwa 350&nbsp;Inwahner.

## Historie
Utgast is vermootlich siet de Iesentiet besiedelt. In dat Middelöller stunn up de hüdig  Gemarkung dat Kloster Pansath, dat siet 1421 en Vörwark vun dat in de Nahbersschop liggen  Kloster Marienkamp billen dee.  

Eerstmals nömmt wurrd Utgast mögelkerwies um 1450 as *Jotgeet*. Latere Beteken sünd *Uthgarst* (1570), *Uthgast* (1581-1586) as ok *Uthgarste* (1670). De Naam is vun oltfreesch Oorsprung un bedüüd *butere (also: wiet weg) [[-gast|Gast]]*.

## Enkeld Nahwiesen
Max Bollwage

**Max Bollwage** (* 16. Oktober 1927 in Offenburg; † 8. August 2022 in Weissach im Tal) weer en düütsch Grafikdesigner, Schriftsetter, Kalligraf, Lehrer un Schriever.

## Leven
Nah Abitur un Studium hett he in Hilmessen, Hannober, Wiesbaden un Berlin as Atelierleiter un Artdirektor in Werbeagenturen, en Pharmakonzern un as Designer in Book- un Tietschriftenverlagen arbeit. Doröver herut weer he ok as Breefmarkenkünstler tätig. Af 1973 bedreev he en Designbüro in Stuttgart. Bollwage weer Lehrbeupdragter an Fackhoochschoolen un hull Gastvördrääg un Gastvörlesungen.

## Schriften
* *Mit der Feder, mit dem Pinsel, mit der Maus* Halle: Projekte-Verl. Cornelius, 2011
* *ABC mit Tieren* Halle: Projekte-Verl. Cornelius, 2011
* *Buchstabengeschichte(n)* Darmstadt: Wiss. Buchges., 2010

## Weblenken
* DNB-Katalog
Harry Max Markowitz

**Harry Max Markowitz** (* 24. August 1927 in Chicago, Illinois; † 22. Juni 2023 in San Diego) weer en US-amerikaansch Ökonom.

## Leven

Harry Markowitz wurr as eenzig Söhn vun dat jöödsch Ehepaar Morris un Mildred Markowitz in Chicago boren. He studeer Wertschapswetenschapen an de University of Chicago un dorbi bedüüden Ökonomen as Milton Friedman, Tjalling Charles Koopmans, Jacob Marschak un Leonard Jimmie Savage kennenlehrt.

Buterdem studee he ok an de Aristoteles-Universität Thessaloniki. In' Rahmen vun sien Dokterarbeit hett he sück mit mathematisch Methoden up den Wertpapeermarkt befaat.

Af 1952 hett he för de RAND Corporation arbeit, wo he tosommen mit George Bernard Dantzig Berekensmethoden för dat Optimeeren vun Portfolios (kiek Portfoliotheorie) entwickeln dee. Van 1955 bit 1956 weer he up Inlaaden vun James Tobin för de *Cowles Foundation* tätig.

An' 17. Juli 1962 hett he gemeensam mit Herb Karr dat *California Analysis Center, Inc.* grünnd, ut dat later CACI International wurr.

1989 kreeg he den John-von-Neumann-Theorie-Pries.

1990 wurr he mit den Nobelpries för Wertschapswetenschapen tosommen mit Merton Howard Miller un William Forsyth Sharpe uttekent.

## Warken (Utwahl)
* Portfolio Selection, 1952: http://cowles.econ.yale.edu/P/cp/p00b/p0060.pdf
* Foundations of Portfolio Theory, 1991

## Weblenken
* Utführlich Text to Harry M. Markowitz
* Harry Markowitz up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
* DNB-Katalog

## Enkeld Nahwiesen
Gyula Sax

**Gyula Sax** [] (* 18. Juni 1951 in Budapest; † 25. Januar 2014) weer en ungaarsch Schachmeester.

## Eenzelerfolge

Gyula Sax wurr 1971/72 Junioreneuropameester (U20) in Groningen (deelt mit René Borngässer, de de slechtere Wertung harr). 1972 kreeg he vun de FIDE den Titel *[[Internatschonaler Meester]]*, 1974 den Titel *[[Grootmeester (Schach)|Grootmeester]]*. He wunn de Turniere in Rovinj-Zagreb 1975, Vinkovci 1976, Las Palmas 1978 un Amsterdam 1979. 1987 reck he sien gröttsten Spood, as he in Subotica dat Interzonenturnier winnen kunn (deelt). In dat ansluuten Kandidatenturnier verlor he in dat  Achtelfinale 1988 in St. John’s gegen den Briten Nigel Short mit 1,5-3,5 (kien Partie wunnen, 3 Unentscheeden un 2 verloren +0, =3, -2).
1990 qualifizeer sück Sax bi dat Interzonenturnier in Manila nochmals för dat  Kandidatenturnier. Dor reck he in dat Achtelfinale gegen Viktor Kortschnoi en 4:4 (+1, =6, -1), verlor aber den Steekkamp in't Schnellschach.

Sien letzt Elo-Tall bedroog 2439, sien hööchste weer 2610 in' Januar 1988 un Januar 1989. Dormit belegg he in' Januar 1988 den deelten 15. Platz vun de FIDE-Weltranglist (gemeensam mit  Ljubomir Ljubojević un Lajos Portisch), in' Januar 1989 tosommen mit acht wiedere Speler den deelten 12. Platz.

## Mannschapserfolge

Gyula Sax nehm tüschen 1972 un 2000 mit de ungaarsch Natschonalmannschap an teihn Schacholympiaden deel. De gröttste Erfolg weer dorbi de Gewinn vun de Schacholympiade 1978 vör de Sowjetunion, de tovör bi all Deelnahmen den ersten Platz beleggt harr. Bi dit Turnier reckk Sax buterdem noch den darten Platz in de Eenzelwertung an Brett 3. In de Johren 1972 und 1980 belegg he bi de Schacholympiaden mit de ungaarsch Mannschap jeweils den 2. Platz. 

Bi de Mannschapsweltmeesterschapen 1985 un 1989 hörr Sax ebenfalls to de ungaarsch Utwahl. 1985 keemen den Ungarn up Platz 2, Gyula Sax weer dorbi de spoodriekst Speler an Brett 3.
Tüschen 1973 un 1997 nehm Sax an söss Mannschapseuropameesterschapen deel un reck dorbi je twee tweete un darte Platzen. Bi de  Mannschapseuropameesterschap 1973 weer he todem de punktbeste Speler an Brett 8.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken

* FIDE Koort
* Schachpartien vun Gyula Sax up chessgames.com (engelsch)
Oscar/Best Szenenbild

De Oscar för dat **best Szenenbild** is en Utteken för den Szenenbillner (*Production Designer*) vun en Film. In disse Kategorie weer al vun Anfang an en Oscar vergeven, dormols ünner de Beteken *Best Art Direction*. In de Tiet vun 1941 bit 1967 – mit Utnahm vun 1958 un 1959 – geev dat in disse Kategorie jümmer twee Oscars, vunwegen dat Swartwitt- un Farvfilmen enkelt beweert worrn sünd.

*In de Tabell staht de Filmen na dat Johr vun de Priesverlehen.*

## 1929–1930

## 1931–1940

## 1941–1950

## 1951–1960

## 1961–1970

## 1971–1980

## 1981–1990

## 1991–2000

## 2001–2010

## 2011–2020

## 2021–2030
Flagg vun de Salomonen

De **Flagg vun de [[Salomonen]]** wurr an' 18. November 1977 offiziell inführt. 

## Bedüüden
De fiev witt Steerns staht för de fiev Distrikte Eastern, Western, Malatia, Central Islands un Outer Islands. Blau steiht för dat Water, dat de Distrikte umgifft, Geel  symboliseert de Sünn un Gröön steiht för dat Land un de sien natüürlich Riekdom.

## Historie
Bevör de Salomonen hör Natschonalflagg – in dat Johr vör de Unafhängigkeit  – annommen hebbt, hebbt se all dree anner Flaggen bruukt. Dat hannel sück dorbi jeweils um den britischen Blue Ensign mit en entspreken Badge.

In' Juli 1975 wurr en Wettbewarf to dat Schaffen vun en Natschonalflagg utschreven. De Entwurf, de wunnen hett, wies in en blau Feld en geelen Kreis mit en Fregattvagel, ümgeven vun en Kett. Disse Entwurd funn aber bi de Bevölkerung kien Anklang, un so wurr nah düchtig Diskussionen en Vörstuuf vun de hüdige Flagg schafft. 

## Wiedere Flaggen vun de Salomonen


Bild:Civil Ensign of the Solomon Islands.svg| Hannelsflagg
Bild:Government Ensign of the Solomon Islands.svg| Staatsflagg to See
Bild:Naval Ensign of the Solomon Islands.svg| Seekriegsflagg


## Literatur
* Karl-Heinz Hesmer: *Flaggen und Wappen der Welt. Geschichte und Symbolik der Flaggen und Wappen aller Staaten*. Gütersloh: Bertelsmann Lexikon Verlag, 1992. ISBN 3-570-01082-1

## Weblenken

* Flags of the World - Solomon Islands (engelsch)
Faith Leech

**Faith Yvonne Leech** (* 31. März 1941 in Bendigo, Victoria; † 14. September 2013 ok dor) weer en austraalsch Swemmsportlerin, de bi de Olympisch Sömmerspelen 1956 in Melbourne de Goldmedaille mit de 4x100-Meter-Freestilstaffel (gemeensam mit Sandra Morgan, Dawn Fraser un Lorraine Crapp) as ok Bronze över 100 Meter Freestil wunn.

Mit 15 Johren hett se hör Loopbahn all afslooten. Later hett se Mitch Tuohy heiraadt mit de se twee Söhns harr. 

## Enkeld Nahwiesen
Spannung

**Spannung** betekent

* Spannung, in de Physik en över en Dweersnitt verdeelte mechaansche Kraft,
* Elektrische Spannung, en physikaalsche Grött in’n Tosamenhang mit elektrischen Stroom,
* Anspannung, en Tostand, de dör psychische Lasten utlööst warrt,
* Suspense, Spannung de dör Neeschier bi’t Lesen oder Kieken vun Geschichten tostannen kummt,
* Tonus, Spannungstostand vun Muskulatur,
* Ringspannung, in de Chemie en tosätzliche Binnenenergie, de in ringförmige Molekülen vörkummt.
Nee Wulmstörp

**Nee Wulmstörp** betekent

* Nee Wulmstörp, annern Naam för *Vosshusen* in de Gemeen Vosshusen in’n Landkreis Horborg, Neddersassen,
* Nee Wulmstörp, Oort in de Gemeen Thänhusen in’n Landkreis Veern, Neddersassen.
George Wells Beadle

**George Wells Beadle** (* 22. Oktober 1903 in Wahoo, Nebraska; † 9. Juni 1989 in Pomona, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Bioloog, de sück vörrangig mit Genetik befaat hett. 

He kreeg 1950 den Albert Lasker Award for Basic Medical Research un 1958 gemeensam mit Edward Lawrie Tatum en half Nobelpries för Physiologie oder Medizin. Grund för disse Utteken weer hör Opdecken, dat Gene biochemisch Vörgänge binnerhalb vun Zellen reguleeren. De tweet Hälft vun den Nobelpries 1958 gung an Joshua Lederberg.

Beadle un Tatum hemm in hör wetenschaplich Ünnersöken den Brotschimmel *[[Neurospora crassa]] * Röntgenbestrahlungen utsett un hebbt dordör Mutatschonen hervörropen. In en Reeg vun Experimenten kunnen se wiesen, dat dör disse Mutaschonen Veränderungen vun  spezifisch Enzyme hervörropen wurrn. Disse Experimente hemm hör to de These führt, dat en direk Tosommenhang tüschen Genen un enzymatischen Reaktschonen vörliggt. Disse Hypothese wwurrd ok as Een-Gen-een-Enzym-Hypothese betekent.

Beadle kreeg 1928 vun de University of Nebraska sien *Bachelor of Science*. Sien Doktertitel hett 1931 an de Cornell University maakt. 1933 hett he mit den Nobelpriesdräger Thomas Hunt Morgan an dat California Institute of Technology (Caltech) tosommenarbeit. As Perfesser weer he sowohl an de Harvard University as ok an de Stanford University  tätig. De University of Chicago hett he as Präsident van 1961 bit 1968 leit. 1946 weer Beadle Präsident vun de Genetics Society of America.
 
Beadle weer tweemal verheiraadt. Mit sien eerst Fru harr he en Söhn, sien tweet Fru weer de Schrieversche Muriel McClure (1915-1994). To sien hobbies hörrn Bargstiegen, Skifohren un Gordenarbeiten. 

## Warken
* George Wells Beadle und Muriel Barnett Beadle: *The Language of Life. An Introduction to the Science of Genetics.* Doubleday, New York 1966.
** dt.: *Die Sprache des Lebens. Eine Einführung in die Genetik.* Übersetzt von Hermann Becht. S. Fischer, Frankfurt am Main 1969 (= *Conditio humana*).

## Weblenken
* George Wells Beadle up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
* Norman Horowitz: ''George Wells Beadle 1903-1989. A Biographical Memoir'' (mit Foto un Bibliographie; PDF; 1,3&nbsp;MB) up de Websteed vun *[[National Academy of Sciences]]* (engelsch)
* DNB-Katalog
Flagg vun Baden-Württemberg

Dat Land **[[Baden-Württemberg]]** hett mehrere Flaggen, en **Landsflagg** un en **Landsdeenstflagg** in twee Varianten, wobi de Gebruuk vun de Deenstflaggen Inschränkungen ünnerliggt.

## De Landsflagg
De an' 11. November 1953 verkünd *[[Verfassung des Landes Baden-Württemberg]]* leggt in Artikel 24, Absatz&nbsp;1 fast:
:„Die Landesfarben sind Schwarz-Gold“
Dorbi steiht Swaart för de Landsdeelen Württemberg un Hohenzollern, Gold dorgegen för Baden. De Landsfarven wurrn aber nich vun dat Landswappen afleit, sonnern all för dat Wappen fastleggt. Mit de Landsfarven weer togliek de Landsflagg fastleggt, nämelk as Striepenflagg in jüst disse Farven. De Gebruuk vun de Landsflagg steiht elks en free. 


## De Landsdeenstflaggen

De Landsdeenstflaggen wurrn dör de *Verordnung der Landesregierung über die Führung des Landeswappens* van' 2. August 1954 regelt. Paragraph&nbsp;9 seggt ut:
:„Die wappenführenden Stellen, mit Ausnahme der nichtbeamteten Notare, sind berechtigt, auf der Landesflagge […] das von ihnen zu führende Landeswappen zu zeigen (Landesdienstflagge). Beim großen Landeswappen bleiben die Schildhalter weg. […] Der Ministerpräsident kann auch anderen Stellen gestatten, die Landesdienstflagge zu zeigen. […]“
Wiels dat en groot un en lütt Landswappen gifft (kiek Wappen vun Baden-Württemberg), gifft dat ok twee Varianten vun de Landsdeenstflagg. De wappenführenden Stellen sünd in Paragraph&nbsp;1 vun de sülvig Verordnung upführt.  

De Gebruuk vun de Landsdeenstflagg is also ahn Utnahm den dorto berechtigt Stellen vörbehollen. De nich tolaaten Gebruuk vun de Landsdeenstflagg stellt en Ordnungswidrigkeit dor (Paragraph&nbsp;124 in' *Gesetz über Ordnungswidrigkeiten* van' 24. Mai 1968).

## Beflaggungserlass
De Beflaggung  vun apenlich Bauwarken in Baden-Württemberg is dör de*Bekanntmachung des Staatsministeriums über die Beflaggung der Dienstgebäude* van' 22. Oktober 1991 regelt. Dornah richten sück de Beflaggungsdaag nah den entspreken Bundserlass, tosätzlich is bi Landdagswahlen to beflaggen.


## Beflaggung in dr Praxis
As in de düütsch Binnenlänner bgäng wurrd de Landsflagg meestens in vertikaler Form führt, d.&nbsp;h. as Banner, Hängeflagg o.&nbsp;ä. Gebruuk as Hissflagg sünd ehrder selten.

Dat Beschrieven vun de Landsfarven as *Schwarz-Gold* führt in de Praxis dorto, dat de ünnere Striepen in en dunklen Geeltoon, ähnlich de vun de Bundsflagg dorstellt wurrd. Prinzipiell staht sück Gold un Geel aber gliek, so dat ok en normal geel Farvtoon tolässig weer. 

Bild:bw-hissflagge.jpg|Landsflagg
Datei:land-bw-k.jpg|Landsdeenstflagg (lütt Wappen)
Bild:land-bw-g.jpg|Landsdeenstflagg (groot Wappen)


## Literatur
**Baden-württembergische Befindlichkeiten. Das Land und seine Symbole*. Bearbeit vun Petra Schön, herutgeven dör dat Hööfttaatsarchiv Stuttgart. Begleitbook to de glieknamig Utstellung vun dat Hööftstaatsarchiv Stuttgart. Stuttgart, 2002
Julia

**Julia** betekent

* Julia, Vörnaam för Froonslüüd,
* Julia vun Korsika, Hillige vun’t Christendom,
* Julia, Reeknerspraak, de 2012 rutkamen is,
* Julia, Beteken vun en Luut vun nich bekannte Afstammen in’n Pazifik,
* (89) Julia, en Asteroid,
* JULIA-Radar, Radar in Lima, Peru, to’n Utforschen vun de Ionosphäär,
* JuliA, Afkörten för en politische Jöögdorganisatschoon,
* Julia, Stroom in de Swiez, de in de Albula münnt,
* Aqua Iulia, röömsch Aquädukt,
* Via Julia, Naam vun en Römerstraat,
* Zeche Julia, Bargwark in Herne,
* Brigata alpina “Julia”, italieensche Brigade,
* Universität Helmstidde (1586–1810),
* *[[Julia (Leed)|Julia]]*, Leed vun de Beatles ut dat Johr 1968,
* *[[Julia (1977)|Julia]]*, US-amerikaansch Filmdrama ut dat Johr 1977,
* *[[Julia (2008)|Julia]]*, franzööschen Thriller ut dat Johr 2008,
* *[[Julia – Eine ungewöhnliche Frau]]*, düütsch-öösterrieksche Feernsehreeg ut de Johren 1998–2002,
* *[[Julia – Wege zum Glück]]*, düütsche Telenovela (2005–2008),
* *[[Julia (Romanreeg)|Julia]]*, Reeg vun Leevromanen in’n Cora Verlag,
* Julia, öösterrieksche Rockgrupp.

**Julia**, **Julià** oder **Juliá** is de Familiennaam von

* Bernard Julia (* 1952), franzöösch Physiker,
* Gaston Maurice Julia (1893–1978), franzöösch Mathematiker,
* José Julia (* 1979), spaansch Radrennfohrer,
* Marc Julia (1922–2010), franzöösch Chemiker,
* Miquel Julià Perello (* 1988), spaansch Autorennfohrer,
* Raúl Juliá (1940–1994), US-amerikaansch Schauspeler.
Stefan Fredrich

**Stefan Fredrich** (* 27. April 1954 in Berlin) is en düütsch Synchroonsnacker. 

## Biografie
Nah den Afsluss vun sien Schoolutbillen gung Fredrich för twee Johr an de Hoochschool för Musik un dornah för dreeeenhalv Johr an de Schauspeelschool „Fritz Kirchhoff“ in Berlin. Ansluutend harr he verscheeden Engagements an dat Kurfürstendamm-Theater un in' Winterhuder-Fährhuus in Hamborg. He is de düütsch Standardstimm vun Jim Carrey. Neben Jim Carrey synchroniseer he völ wiedere Schausspeler, dorünner John Turturro in den meest vun sien Filme, Vince Vaughn, Meat Loaf (to'n Bispeel in *[[The Mighty]]* oder *[[Fight Club (Film)|Fight Club]]*), Eriq La Salle (in de eersten veer Staffeln vun de Reeg  *[[Emergency Room]]*), Drew Carey (*Die Drew-Carey-Show*) un Bruce Campbell as Sam Axe in de Feernsehreeg Burn Notice un Philip Seymour Hoffman in Scent of a Woman. In Star Wars hett he de Rull vun den *[[Jar Jar Binks]]* snackt. 

He is aber ok all as Dialogspeelbaas tätig ween.

## Literatur
* Thomas Bräutigam: *Stars und ihre deutschen Stimmen. Lexikon der Synchronsprecher.* S. 94–95. Schüren, Marburg 2009, ISBN 978-3-89472-627-0.

## Weblenken
* Stefan Fredrich in de Düütsch Synchroondatei
* DNB-Katalog
Louise Brough

**Althea Louise Brough Clapp** (* 11. März 1923 in Oklahoma City, Oklahoma; † 3. Februar 2014 in Vista, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Tennisspelerin.

## Biographie
Se is in Kalifornien upwussen, kreeg hör eerst Trainerstünns mit 13 Johren un mit 17 Johren hett se de amerikaansch Jöögdmeesterschapen wunnen. 

Brough wunn de amerikaansch Tennismeesterschapen (hüüd US Open) in Forest Hills eenmal (1947) un stunn fievmal in't Endspeel. In Wimbledon wunn se veermal dat Eenzel (1948,1949,1950 un 1955) un stunn söbenmal in't Finale. 1950 wunn se buterdem noch de Australian Open gegen Doris Jane Hart in dree Satzen.

Mit hör Düppelpartnerin Margaret Osborne duPont wunn se van 1942 bit 1950 un van 1955 bit 1957 de Düppelkonkurrenz bi de Fruen bi de US Open, in Wimbledon 1946, 1948, 1949, 1950 un 1954 un de franzöösch Meesterschapen in't Düppel 1946, 1947 un 1949.

Ok in' Mixed weer se mit verscheeden Partnern bi Grand-Slam-Turnieren bannig spoodriek (ünner annern mit Eric Sturgess) un wunn tallriek Titel. 1967 wurr se in de International Tennis Hall of Fame upnommen.

1958 hett se hör Loopbahn afslooten.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
* Louise Brough in der „International Tennis Hall of Fame“ (engelsch; mit Bild)
Sheila Piercey Summers

**Sheila Piercey Summers** (* 18. März 1919 in Johannesburg, Süüdafrika; † 14. August 2005) weer en süüdafrikaansch Tennisspelerin.

## Karriere
1947 wunn se mit hör Landsmann Eric Sturgess bi de Franzöösch Tennismeesterschapen in' Mixed gegen Jadwiga Jędrzejowska un Christian Caralulis glatt in twee Satzen mit 6:0 un 6:0.
De beid kunnen hör Sieg 1949 gegen Jean Quertier un Gerry Oakley in twee Satzen mit 6:1 un 6:1 wedderhalen. In de Johren 1948, 1949 un 1951 wunn se de Eenzelmeesterschapen vun hör Land.

In' mischt Düppel vun de Wimbledon Championships hemm Piercey Summer un Sturgess 1949 gegen John Bromwich un Louise Brough in dree Satzen mit 9:7, 9:11 un 7:5 wunnen.
Cameo

**Cameo** betekent

* Cameo, korten Optritt vun en bekannte Person oder Figur in en Film, Comic oder Reeknerspeel,
* Cameo, US-amerikaansche Funk/R&B-Grupp, de 1974 grünnt weer,
* Cameo, Markennaam vun de Appelsort *Caudle*,
* Cameo Records, US-amerikaansch Musiklabel,
* Cameo, Oort in Colorado, USA,
* Cameo, Oort in Kalifornien, USA,
* Cameo, Oort in New Mexico, USA,
* Cameo, Oort in West Virginia, USA.
Dennis McCarthy

**Dennis McCarthy** is de Naam von

* Dennis McCarthy (1814–1886), US-amerikaanschen Politiker,
* Dennis McCarthy (1933–1996), brietschen Moderator,
* Dennis McCarthy (* 1945), US-amerikaanschen Kumponist,
* Dennis McCarthy, US-amerikaanschen Wetenschopper,
* Dennis J. McCarthy (1924–1983), US-amerikaanschen Theoloog,
* Dennis M. McCarthy (* 1945), US-amerikaanschen Generaal.

Kiek ok bi: Denis MacCarthy.
Dennis McCarthy (Komponist)

**Dennis McCarthy** (* 1945) is en Komponist vun Filmmusik un Titelleder vun Feernsehregen.

## Leven un Wark
To sien bekannsten Musikwarken tellt de Titelmelodien un wietere Filmmusik för verschedene Feernsehregen ut dat Star-Trek-Universum. Man ok för annere Feernsehregen hett he Musik komponeert, so as för *MacGyver*, *V*, *Sliders* oder *Dynasty*. Bito komponeer he ok Filmmusik för verschedene Speelfilmen as *Off the Wall*, *Dying to Live* oder *Star Trek Generations*.

McCarthy is verheiraat un hett dree Kinner.

## Filmografie (Auswahl)

## Utteken
McCarthy hett mit sien Musik för *Star Trek* veel Spood hatt. För sien Titelmelodie to *Star Trek: Deep Space Nine* weer he 1993 mit den *Primetime [[Emmy]]* ehrt, för den he ok noch eenige mol mehr vörslahn weer. In de Johren vun 1986 bit 2002 – mit Utnahm vun 1987 – is he negenteihnmol mit den *[[ASCAP Award]]* uttekent worrn, deelwies sogor in mehrere Kategorien.

## Weblenken

* Offizielle Website (englisch)
Alexis Contin

**Alexis Contin** (* 19. Oktober 1986 in Saint-Malo in dat Département Ille-et-Vilaine) is en franzöösch Iesflinklöper un Inline-Speedskater.

## Iesflinkloop
In'  Iesflinkloop hett sück Contin up den Mehrkamp un de Langstrecken spezialiseert.

Sien Weltcupdebüt fier he in' Dezember 2005. Bi de Iesflinloop-Europameesterschapen 2007 in dat italieensche Ritten keem he up den 17. Platz. 

Sien bitlang gröttste Erfolg fier Contin bi de Olympisch Spelen 2010 in Vancouver, bi de he över de 10000&nbsp;m up Platz 4 un över 5000&nbsp;m up Rang 6 keem. 

Bi de Iesflinkloop-Eenzelstreckenweltmeesterschapen 2011 in Inzell belegg he överraschend över 5000&nbsp;m den 4. Platz. 2012 in Heerenveen kunn he över de glieker Distanz den fievten Platz recken. 

Sien bither best Ergevnis in' Mehrkamp reck he 2012 bi de EM in Budapest. In' Grooten-Veerkampf keem he up den 5. Platz. 

## Inline-Speedskating
Sien eersten Erfolge harr he bi de Inline-Speedskating-Junioren-Weltmeesterschapen 2003. Up de Bahn wunn he Gold in de 10.000 m Punkte-Utscheeden, up de Straat hett he dorbi de Sülvermedaille över 5000 m, 20.000 m un in' Marathon wunnen.

Bi de Inline-Speedskating-Europameesterschapen 2004 up de Bahn wunn he in de Eenzelwettebewarfen en kumpletten Medaillensatz. Dorbi wunn he in dat Utscheedensrennen över 15.000 m, de Sülvermedaille över 5000 m un Bronze in de 1000 m Sprintentscheeden. Dorto keem noch de Goldmedaille mit de Staffel över 5000 m. In dat sülvig Johr wunn he ok sien eerste  Medaillen bi de Inline-Speedskating-Weltmeesterschapen. Up de Bahn wunn he in de Staffel de Sülvermedaille un up de Straat weer he över de Marathondistanz up Platz 1. Bi de World Games 2005 wunn he Gold över 5000 m un Sülver över 3000 m. De EM 2005 verleep mit insgesamt veer Gold- un en Sülvermedaille bannig spoodriek. Bi de dorupfolgen WM wunn he den Titel up de Bahn över 15.000 m.

Denn muss he aber bit 2008 wachten, bevör he weer wat recken dee. Bi de Europameesterschapen 2008 weer he mit dree Titeln wedder de spoodriekst Deelnehmer. Bi de Weltmeesterschap in dat sülvig Johr den Titel in dat 15.000 m Utscheedensrennen. Dorbi stell he in 23:02,778 min en neen Weltrekord up, de eerst 2011 vun Peter Michael ut Neeseeland ünnerboden wurr. 

2009 wunn he den Berliner Halbmarathon in dormalig Streckenrekordtiet un de Gesamtwertung vun den German-Inline-Cup. Bi de World Games 2009 schaff he en Sülvermedaille in' 1000 m Sprint un bi de Europameesterschapen 2009 Sülver in de Staffel un Bronze över 15.000 m.

2012 hett he bi de Weltmeesterschapen eenmal Sülver (in' 10.000 m Punkterennen) un tweemal Bronze (över 1000 m un 20.000 m Utscheeden) wunnen. 

## Weblenken
* Statistik up de Siet vun ''Speed Skating News''
* Fotos vun Alexis Contin bi ''DESGphoto''
Walter Brennan

**Walter Brennan** (* 25. Juli 1894 in Swampscott, Massachusetts; † 21. September 1974 in Oxnard, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Schauspeler. He wunn 1937, 1939 un 1941 den Oscar as best Nevendorsteller.

## Leven
Brennan, de all in de School sien Interesse an de Schauspeeleree opdecken un dor in Schoolupführen mitwarken dee, wark vör sien Militärtiet, de 1917 anfung, in unbedüüden  Musical-Kummedien mit.

Nah den Eersten Weltkrieg gung he nah Hollywood un hett dor  – tonächst in Stummfilmen – as Nevendorsteller un Stuntman mitarbeit.

In de 1930er Johren fung sien Karriere as Nevendarstellerdorsteller an. 1936 kreeg he den eersten Oscar in de Kategorie best Nevendorsteller in den Film *[[Come and Get It|Nimm, was du kriegen kannst]]*. För den 1938 dreihten Film *[[Kentucky (Film)|Die goldene Peitsche]]* kreeg Brennan sien tweeten un för den 1940 maakt Film *[[The Westerner|Der Westerner]]* sien darten Oscar. Dormit is he bitlang de eenzig Schauspeler, de dree Oscars för de best Nevenrull kreeg. Jack Nicholson, de ok dree Oscars för sien Schauspeelleistung kreeg, kreeg disse Utteknung tweemal in de Kategorie Best Hööftdorsteller.

Wiel he sück bi en Unfall den Kefen braken harr un he siet dem ok en stief Been harr, övernehm Brennan faken de Rull vun en en beten komischen ollen Kerl. 

Ofschons he oorsprünglich nichts för dat Feernsehn över harr, fung he aber doch in de laat 1950er Johren en Loopbahn as Feernsehdorsteller an. Sien bekanntst Rull harr he as Grootvader in de Sitcom-Reeg The Real McCoys, de in’ Oktober 1957 anfung un vun de bit September 1963 all tosommen 224 Episoden dreiht wurrn sünd. Disse Rull in de to de Tiet bannig spoodriek Produktschoon hett hüm in de USA en hooch Popularität brocht un hüm sien Levensünnerhollen seker stellt. 

Anfang vun de 1960er Johren hett sück Brennan ok as Singer versöcht. Nahdem 1960 sien  Titel *Dutchman's Gold* blots up Platz 30 in de US-Charts keem, gelung hüm 1962 mit *Old Rivers* en Top-Ten-Hit. De Single reck Platz 5. Nah twee wiederen Singles ut dat Johr 1962, de aber kien spood harrn, hett Brennan sien Gesangskarriere afslooten.

Brennan, de in sien Leven etwa 200 Rullen speelt hett, is mit 80 Johren an en  Lungenemphysem storven.

## Filmrullen (Utwahl)

## Utteknungen
* 1937: Oscar as best Nevendorsteller för *[[Come and Get It|Nimm, was du kriegen kannst]]*
* 1939: Oscar as best Nevendorsteller för *[[Kentucky (Film)|Die goldene Peitsche]]* 
* 1941: Oscar as best Nevendorsteller för *[[The Westerner|Der Westerner]]*
* 1942: Oscar-Nomineeren as best Nevendorsteller för *[[Sergeant York]]*

## Weblenken

* 

## Enkeld Nahwiesen
William Lamb, 2. Viscount Melbourne

**William Lamb, 2. Viscount Melbourne**, *Baron of Kilmore*, *Baron Melbourne of Melbourne* (* 15. März 1779 in London; † 24. November 1848 in Brocket Hall, Hertfordshire) weer en britisch Adliger un Politiker. 

He weer de Söhn vun Peniston Lamb, de 1781 to'n *Viscount Melbourne* erhaben wurr, un de sien Fru  Elizabeth Lamb, Viscountess Melbourne, borene Millbanke. Wiels sien Moder völ Affären harr, wurrd annommen, dat George Wyndham, 3. Earl of Egremont sien biologisch Vader weer. He weer dat öldste vun all tosommen fiev Kinner, sien Süster Emily hett 1839 Lord Palmerston heiraadt.

Van 1806 bit 1812 un van 1816 bit to den Dood vun sien Vader 1828, de sien Titel Viscount Melbourne he denn arvt hett, weer Melbourne för de Wahlkreise Leominster, Haddington, Portalington, Peterborough, Hertfordshire un Newport Afordneter in dat House of Commons. Siet 1827 weer he Liddmaat vun den Privy Council. Van 1827 bit 1828 weer he Chief Secretary for Ireland, van 1830 bit 1834 weer he britisch Binnenminister (*home secretary*, 1830–1834). 1834 un van 1835 bit 1841 weer he Lord High Treasurer un dormit Premierminister. He gellt as Mentor vun Königin Victorias. Nah hüm wurr de austraalsch Metropole Melbourne nömmt. 

Sien Fru weer de Novellistin Caroline Lamb. Dat eenzig Kind ut disse Ehe, de 1807 boren Söhn  *George Augustus Frederick Lamb*, is all 1836 storven.  

## Kiek ok
* List vun de Premierministers vun Grootbritannien

## Literatur
* Indrag in de  Classic Encyclopedia (engelsch)

## Weblenken

* Cracroft's Peerage: Melbourne, Viscount
* DNB-Katalog
Eric Sturgess

**Eric William Sturgess** (* 10. Mai 1920 in Johannesburg; † 14. Januar 2004 in Sunninghill) weer en süüdafrikaansch Tennisspeler.

He hett an den Tweeten Weltkrieg deelnommen, is afschaaten wurrn in keem in dat Kriegsfangenenlager Stalag Luft III, later nah Stalag IIIA at Luckenwalde, wo he denn vun de Russen nah twee Maand befreet wurr.

He wunn in de 1950er Johren dreemal de Swedish Open un eenmal de internatschonal düütsch Tennismeesterschapen (1952) in Hamborg. Buterdem wunn he 1949 mit Sheila Piercey Summers un 1950 mit Louise Brough in Wimbledon in' Mixed.

För Süüdafrika speel he 8-mal in' Davis Cup un kunn 13 Partien för sück entscheeden.

## Weblinks
* ATP-Profil vun Eric Sturgess (engelsch)
* ITF-Profil vun Eric Sturgess (engelsch)
* Davis-Cup-Statistik von Eric Sturgess (engelsch)
* Nahroop in The Telegraph (engelsch)
Anton Laube

**Anton(ín) Laube** (* 10. November 1718 in Brüx; † 24. Februar 1784 in Prag) weer en böhmisch Komponist un Karkenmusiker.

## Leven
Laube weer tonächst Sängerknabe, denn Organist in Prag. Van 1769 bit 1771 wark he as *regens chori* an de Kark *St. Gallus*, dornah bit to sien Dood as Domkapellmeester an' Veitsdom.

Neben karkenmusikalisch Warken - dorünner negen Messen, fiev Te Deum, twalf Vespern, Litaneien un Proprien – hett Laube een Sinfonie, een Konzert för Englischhorn, negen Bläserpartiten as ok mehrere Opern komponeert.

## Opern
**Der Capellmeister und die Schülerinn*, 1768
**Matz und Anne*, 1772
**Der italiänische Garkoch zu Genua*, 1777
**Der studirte Jäger, 1777
**Deukalion und Pyrrha*, 1777
**Pierre und Narciß*, 1777

== Literatur ==
* Alfred Baumgartner: *Propyläen Welt der Musik*. Band 3: *Hauff - Menalt''. Propyläen-Verlag, Berlin 1989, ISBN 3-549-07833-1, S. 387.

## Weblenken
* Literatur vun un över Anton Laube in den Katalog vun de Natschonalbibliothek vun de Tschechische Republiek
* DNB-Katalog
Wiyot

De **Wiyot** (Chetco-Tolowa: **wee-’at** (Yurok: **weyet**) sünd en noch existeeren Indianerstamm in Kalifornien, dicht bi de Humboldt Bay in Kalifornien. Kulturell staht se de Yurok nahe.

Hüüd gifft dat etwa noch 450 Wiyot).

Truerig Bekanntheit hebbt de Wiyot dör dat Wiyot-Massaker van 1860 kregen, bi dat an’  26. Februar 1860 tüschen 80 und 250 Stammesliddmaaten vun witt Siedler umbrocht wurrn sünd. Dat Massaker funnstatt bi Tuluwat (ok Tolowot) dicht bi Eureka in’ Humboldt County, Kalifornien, up en Eiland, dat hüüd de Naam Indian Island drocht.

## Kiek ok bi
* List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent

## Weblenken
* Wiyot Tribe, Websteed vun de Stamm

## Enkeld Nahwiesen
Georg Marco

**Georg Marco** (* 29. November 1863 in Czernowitz; † 29. August 1923 in Wien) weer en öösterrieksch Schachmeester un -publizist.

## Leven
Nahdem Marco in Wien ansässig wurrn weer, hett he sück bannig an dat Wiener Schachleven bedeeligt. Erfolge in Schachcafés un Klubs hemm hüm dermaaten bekannt maakt, dat he sück ok an internatschonal Wettstrieden bedeeligen kunn. So wurr he ünner annern in Dresden 1892 Veert, in Wien 1895 Eerst (sien best Ergevnis), in Wien 1897 Dart, in Monte Carlo 1903 Fievt, in Wien 1903 weer Dart (vör Harry Nelson Pillsbury, Geza Maroczy, Jacques Mieses un annern) un in  Stockholm reck he 1912 nochmal den darten Platz (vör Adolf Olland und Rudolf Spielmann). 

Marco hett jeweils in Wien twee Wettkampen mit Carl Schlechter: 1893 (+0, -0, =10, also all Parrtien unentscheeden) un 1894 (+4, -4, =3) remis hollen kunnt. 1901 wunn he in Karlsbad gegen Adolf Albin mit 6:4 (+4, -2, =4). Wiels de Atlantik-Överfohrt vun dat Turnier in Cambridge Springs 1904 torüch nah Europa speel he up den Steamer *Pretoria* en  Thema-Wettkamp (Aflehnt Königsgambit) gegen David Janowski speelt, den he 2:4 (+2, -4, =0) verlor.

Sien best historsch Elo-Tall vun 2673 reck he in' Juni 1906. To disse Tiet hörr he to de teihn best Speler vun de Welt. 

Marco gull wegen sien bannig soliden Speelstil as *[[Remis]]meester*. Wegen sien Körperfülle wurr he ok ut Jux *„Groß-, Dick- und Breitmeister“* nömmt.

Düchtig bekannt wurr he in de Schachwelt vör allen aber as Publizist. He geev Turnierböker herut to de Turniere Wien 1903 un 1908, Ostende 1906, Karlsbad 1907, Baden bi Wien 1914 u. a. To den Wettkamp Lasker-Tarrasch 1908 geev he en Wettkampbook herut. 1924 keem  postum en vun hüm gemeensam mit E. Mazel verfaat Book to Schachkompositschoon: *Meister des Problems*, Wien 1924, herut. He hett ok sülvst eenige Schachupgaven verfaat.  

Bit to sien Tod weer he „Sekretär“ vun den Wiener Schachklub. Van 1898 bit 1914 weer Marco buterdem Chefredakteur vun  de renommeerte *[[Wiener Schachzeitung]]*. In de Weekentietschrift  *Das Interessante Blatt* hett he noch de Schachafdeelen betrüet. 

## Weblenken
* DNB-Katalog
* Kompositschonen vun Georg Marco up den PDB-Server

## Enkeld Nahwiesen
Jadwiga Jędrzejowska

**Jadwiga „Jed“ Jędrzejowska Galert** (* 15. Oktober 1912 in Krakau; † 28. Februar 1980 in Kattowitz) weer en poolsch Tennisspelerin.

## Karriere
Hör gröttste Erfolge kunn se in de 1930er Johren fiern, as se in de Endspelen vun Wimbledon, French Open un Forest Hills stunn. 1937 verlor se dat Daameneenzel in Wimbledon gegen Dorothy Round mit 2:6, 6:2 un 5:7 un dat Finale vun de  US-amerikaansch Meesterschapen gegen Anita Lizana mit 4:6, 2:6. Dat Endspeel vun de  French Open 1939 gegen Simonne Mathieu verlor sie mit 3:6 un 6:8. 

1939 gewunn se gemeensam mit Simonne Mathieu de Düppelkonkurrenz in Roland Garros gegen Alice Florian / Hella Kovac mit 7:5 un 7:5.

## Weblenken
* Jadwiga Jedrzejowska up ''www.tennis-spieler.com''