open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rosengoorn (Hamborg)

**Rosengoorn** () is en lütt Oort, de to’n Stadtdeel Neefeld (Bezirk Horborg) in de Hansestadt Hamborg höört.

## Geografie

Rosengoorn liggt in de Masch von de Ünnerelv in Oolland. Fröher leeg in’n Noorden von’n Oort dat Möhlenbarger Lock un in’n Oosten de Süderelv. Dör den Utbo von de Lannbahn von dat Airbus-Wark Finkwarder in de Johren 2001 bet 2003 sünd Möhlenbarger Lock un Süderelv deelwies toschüddt worrn. Wat von de Süderelv nableven is, billt nu de Ole Süderelv. Wat von dat Möhlenbarger Lock nableven is, is as Naturschuulrebeed schuult.

De Naveröörd sünd Finkwarder in’n Noordoosten, Francop un Veertigstücken in’n Süüdoosten, Nincop in’n Süden, Hasselwarder in’n Süüdwesten, Liedenkummer in’n Westen un Cranz in’n Noordwesten.

## Historie

Dat Rebeed von’n Rosengoorn is in’t Middelöller dör en Ringdiek indiekt worrn, de vör de Haupt-Dieklien von Neefeld leeg. Eerst in dat 20. Johrhunnert is de Neefeller Hauptdiek anleggt worrn, mit den de Diek von Rosengoorn in de twete Dieklien rückt is.

Dör den Utbo von de Lannbahn von dat Airbus-Wark Finkwarder in de Johren 2001 bet 2003 müss en Deel von’n Oort wieken. Dorbi is denn ok en groten Deel von’n olen Ringdiek verswunnen.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1852 to de Hauptmannschop Hasselwarder in dat Grevengericht Oolland tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Jörk. Na 1885 weer dat in’n Kreis Jörk un 1932 is dat Deel von’n Kreis Horborg worrn. Aver al mit dat Groot-Hamborg-Gesett von 1937 is de Oort denn an Hamborg kamen.

### Inwahnertall

### Religion

Rosengoorn is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Pankratius-Kark in Neefeld.

För de Kathoolschen is de Hillig-Krüüz-Kark in Neegraven tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Rosengoorn liggt dicht bi de Finkwarder Ümgehungsstraat, de 2012 trech worrn is. De direkte Togang is aver sparrt, dorüm is en Ümweg von twee Kilometer nödig. Över de Ümgehungsstraat kummt een na Waltershoff un an de Autobahn 7 (Afsnidd Hamborg–Hannover). De Opfohrt 30 Waltershoff liggt so ölven Kilometer in’n Oosten von Rosengoorn an de *Finkwarder Straat*.

Ans gifft dat Straten, de över Neefeld na Jörk, Buxthu, Vosshusen un Neegraven gaht.

De nächste Bahnhoff is so bi twölv Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Buxthu an de Nedderelvbahn. De Bahnhoff Vosshusen von de S-Bahn Hamborg (S&nbsp;3/S&nbsp;31) liggt so söven Kilometer in’n Süden.

## Footnoten
Seehoff

**Seehoff** betekent

* Seehoff, Gemeen in’n Landkreis Noordwestmekelborg, Mekelborg-Vörpommern,
* Seehoff, Oort in Oolland in de Gemeen Jörk, Neddersassen, un in’n Stadtdeel Neenfeld, Hamborg.
Lysosom

**Lysosomen** (vun ooldgr.  *λύσις*,  *lysis* ‚Lösung‘, un *σῶμα* *sṓma* ‚Lief‘) sünd Organellen in Zellen vun Deerter. Dor hannelt sik dat um eenfache  Vesikels  mit en suern pH-Weert bi. Umto hefft se en Biomembran. Tostanne brocht weert se to’n Deel in’n Golgi-Apparaat. In de Lysosome sitt Verdauungsenzyme in. Se hefft de Upgave, Biopolymere up to spleten in ehre Monomere. In Plantenzellen overnehmt de Vakuolen düsse Arbeit.

## Upboo
Lysosomen hefft en Döörmeter vun 0,1-1,1 μm. To’n Verdauen vun Materiol in de Zellen sitt dor allerhand Enzyme in, as Proteasen, Nukleasen un Lipasen. Düsse Enzyme unnernehmt de Hydrolyse vun Proteine, Polysacchariden, Nucleinsäuren un Lipiden, also vun all wichtige Gruppen vun Makromoleküle. Leifig arbeiden könnt de bloß man in en suer Umto mit en pH-Weert vun 4,5 – 5. Dor warrt de Zell dör schuult, wenn en Lysosom upbreken deit. Wenn dat passeert, höört de Enzyme in dat pH-neutrale Milieu vun dat Zytosol up, to arbeiden. So geiht de Zellen nich kaputt. Dor kann een an sehn, wie wichtig dat is, datt dat verschedene Zellkompartimente in de Zellen gifft. Anners sorgt de Lysosommembran dor for, datt de leege pH-Weert binnen in de Lysosomen nich na boven kladdern deit. Dormit se sik nich sülms verdaun doot, sitt an de Membranproteine an de Binnensiet  bannig veel Glykose an. 

## Produktschoon
De Enzyme, de bi de Hydrolyse togange sünd un de Lysosommembran weert dör Ribosomen an dat ruge Binnenplasma-Nett tostanne brocht un achternah na den Golgi-Apparaat henstüert. De Lysosom-Proteine weert in den  *trans*-Golgi-Apparaat sorteert un denn in Vesikels packt un na de lateren Endosome henbrocht. 

## Upgaven
Lysosomen verdaut zellfrömd (Heterophagie), man ok zellegen (Autophagie) Materiol. Dat doot se ok bi den programmeerten Zelldood. Bi de Autophagie weert Organellen oder Deele vun dat Zytosol dör de Lysosomenzyme upspleten un wedder bruukt. So maakt sik de Zellen dör de Lysosomen sülms wedder nee. In en minschliche Zellen warrt in en Weken de Hälfte vun all Makromoleküle up düsse Aart upspleten. Ok de programmeerte Zelldood (Apoptose) dör egen Lysosomenzyme is en wichtige Upgave vun de Lysosomen. Dör de Apoptose weert u. a. de Steert vun de Pielepoggen oder de Swemmhüde twuschen de Fingers vun en minschlichen  Embryo afboot. 

## Krankheiten, de mit Lysosome to doon hefft
De so nömmte Lysomale Spiekerkrankheit kummt dor vun her, datt de Phosphotransferase nich klappen deit. De Lysosom-Enzyme könnt dor nich mit Mannose-6-Phosphat bi kenntekent weern un so weert se nich sorteert un kaamt ohn Kuntroll over de Plasmamembran in de Butenzell-Matrix (l-Zellkrankheit). Annere Spiekerkrankheiten  an de Lysosome kaamt dorvun, datt Enzyme, de bi de Hydrolyse mitmaakt, tweigahn sünd. So vermehrt sik in de Lysosome Materiol, wat nich afboot weern kann (u. a. Morbus Hunter). Meist sünd dat swaare Krankheiten, de dor vun kaamt. 

## Literatur
* Bruce Alberts u. a.: *Molecular Biology of the Cell.* 4. Uplage. Garland Science, New York 2002, ISBN 0-8153-4072-9.
* Neil A. Campbell, Jane B. Reece: *Biologie.* 6. Uplage. Spektrum, Heidelberg 2003, ISBN 3-8274-1352-4.

## Belege
Peroxisom

**Peroxisomen**, vörmols ok **Microbodies** nömmt (ollerhaftigen Utdruck) sünd Organellen in de Zellen vun Eukaryoten. Dor is en Zellmembran umto. Se verbruukt Suurstoff in allerhand Tosamenhänge vun den Stoffwessel. Hüdigendags warrt annahmen, datt se de eersten Apparaate weern to’n Wegmaken vun Gifte ut de Zellen. Upkamen sünd se denn, as Suurstoff in de Eerdatmosphäre upkamen is. 

## Struktur

Bi Peroxisome hannelt sik dat um lüttje (100-1000 nm Döörmeter) Vesikels mit en eenfacke Biomembran dor umto. Se sünd to finnen in dat Zellplasma. In düsse afsunnerten Gemarken, de vun de Membran schuult sünd (Zellkompartiment), könnt Reaktschonen aflopen, de anners gefährlich weern for de Zellen (wenn se in dat Zellplasma passeern döen). Dat is dor een Bispeel for, wie wichtig dat is, datt Zellen in Kompartimente updeelt sünd. In de Peroxisome sitt Enzyme for den Stoffwessel vun Waterstoffperoxid in (H2O2). Dor is de Naam „Peroxisom“ vun herkamen. Vörmols sünd se,  vunwegen de Morphologie, ok „Micro-“  oder „Mikrobodies“ nömmt wurrn. Wie veel Peroxisome dat gifft, wie groot se weert, un wie se utstaffeert sünd mit Proteine, dat hangt af vun den Zelltyp un vun de Umstänne, unner de se wassen doot. So is bi Bäckergest (*Saccharomyces cerevisiae*) faststellt wurrn, datt man bloß en poor, lüttje Peroxisome vörkaamt, wenn de Gest goot versorgt is mit Glukose. Wenn se avers versorgt wurrn is mit Fettsüren in lange Keden, denn hefft sik 20 bit 25 grote Organellen billt. Faken weert Suurstoff-Moleküle as Co-Substrat bruukt, wo denn Waterstoffperoxid (H2O2) ut maakt warrt.

## Tostanne kamen
In de lesten Johre hefft sik Forschers dor in’e Klatten over harrt, wie de Peroxisome tostanne kaamt. Hüdigendags is bekannt, datt se sik, just as de Mitochondern ok, vermehren könnt dör Deelen in de Zellen. Wenn se „ganz nee“ (de novo) tostanne brocht weert, denn so löppt dat in en Reeg vun Aktschonen, de dor mit anfangen deit, datt Vorlöpervesikels ut dat Binnenplasma-Nett afsnöört weert. Wohrschienlich sluut sik de lüttjen Vorlöpervesikels denn tosamen to en riepen Peroxisom..

## Krankheiten

Krankheiten, bi de Peroxisome en Rull speelt:

**1. Peroxisomendefekte** 

* Zellweger-Syndrom
* Rhizomele Chondrodysplasia punctata Typ 1 (Mutatschoon vun dat PEX7-Gen)
* Neonatale Adrenoleukodystrophie
* Infantil Refsum-Syndrom

**2. Peroxisomaler Enzymdefekt**

* Pseudo-Zellweger-Syndrom (Mutatschoon vun de Acyl-CoA-Oxidase)
* X-chromosomale Adrenoleukodystrophie (sek. dör peroxisomalen Transporterproteindefekt for VLCFA-CoA-Synthetase)
* Rhizomele Chrondrodysplasia punctata Typ 2 (Mutatschoon vun‘t DHAPAT-Gen)

## Literatur
* Alberts, B. u. a.: *Molecular Biology of the Cell*. Garland Science, 4. Uplage, 2002. ISBN 0815340729.
* Campbell, N. u. a.: *Biologie*.  1. Upl., Nahdr., eenmol overhen gahn, Spektrum Akademischer Verlag 1997, Heidelbarg. ISBN 3-8274-0032-5 .

## Belege


## Weblenken

*Over dat Leven vun Peroxisome
*Peroxisomen un Glyoxisomen bi Botanik online
*Peroxisom-Datenbank
*Graphik in’n Tosamnhang vun de Zellbiologie/ Peroxisom mit Upboo un Funktschoon
Protein

**Proteine**, **Eiwitte** oder *Eiwittstoffe* sünd bioloogsche Makromoleküle. Se bestaht ut Aminosüren un weert dör Peptidbinnsels tosamen holen. Proteine finnt sik in all Zellen un maakt meist mehr as 50 %  vun ehr Drööggewicht ut. Se geevt nich bloß Struktur, man se wuppt as „molekulare Maschinen“ sunnerliche Upgaven. Se maakt dat mööglich, datt Zellen sik rögen könnt, se maakt mit bi’n Stoffwessel un bi de Katalyse vun cheemsche Reaktschonen, se pumpt Ionen un weert  Signalstoffe gewohr. Muskeln, Hart, Brägen, Huut un Haare bestaht to’n gröttsten Deel ut Proteine. All Proteine tohopen in en Leevwesen, en Geweev, en Zellen oder in en Zellkompartiment to en sunnerlichen Tiedpunkt na akraate Definitschoon weert Proteom nömmt. 

## Wo dat Woord herkamen deit
 
Dat Woord *Protein* is to’n eersten Mol 1839 bruukt wurrn, as Gerardus Johannes Mulder dor vun schreven hett Jöns Jakob Berzelius harr em 1838 den Begreep vörslahn. He harr em ut de ooldgreeksche Spraken nahmen vun dat Woord πρωτεῖος *proteios* for ‚eerst mol ‘ un ‚vorweg‘, up Grundlaag vun πρῶτος *protos* for ‚Eersten‘ oder ‚Vorsitter‘. Dorachter stunn de verkehrte Idee, datt all Proteine ut en gemeensome Grundsubstanz bestaht. Dor is denn en duchtigen Striet mit Justus von Liebig vun kamen. 

## Literatur
* Jeremy M. Berg, John L. Tymoczko, Lubert Stryer: *Biochemie.* 6. Uplage. Spektrum, Heidelbarg 2007, ISBN 3-8274-1800-3.
* Friedrich Lottspeich, Haralabos Zorbas: *Bioanalytik*. Spektrum Akademischer Verlag, Heidelbarg 1998, ISBN 978-3-8274-0041-3.
* Hubert Rehm, Thomas Letzel: *Der Experimentator: Proteinbiochemie / Proteomics*. 6. Auflage, Spektrum Akademischer Verlag, Heidelbarg 2009, ISBN 978-3-8274-2312-2.
* E. Buxbaum: *Fundamentals of Protein Structure and Function* (engelsch), Springer, New York 2007. ISBN 9780387263526.
* P. Kaumaya: *Protein Engineering*, Intech Open, 2012. ISBN 978-953-51-0037-9. (Online Version in Engelsch)

## Weblenken
* Aminosüren un Proteine
* Peptide, Polypeptide (Proteine)
* Proteinrechner – Online-Tool for dat Utreken vund e molare Mass vun Proteine na de Aminosurensequenz
* Protein Database (Aminosurensequenzen, 3D-Strukturen, …)
* Proteinbiller

## Belege
Wiktor Fjodorowitsch Mamatow

**Wiktor Fjodorowitsch Mamatow** (russisch: Виктор Фёдорович Маматов; * 21. Juli 1937 in Belowo, Oblast Kemerowo; † 27. Oktober 2023 in Moskau) weer en russisch Biathlet, Biathlontrainer un Sportfunktschonär.

Bi de Weltmeesterschapen 1967 hett Mamatow in' Eenzel över 20 Kilometer de Goldmedaille (vör Stanisław Szczepaniak un Jon Istad) un mit de Staffel de Sülvermedaille haalt. Een Johr later wunn he bi de Olympisch Winterspelen 1968 in Grenoble de Staffelgoldmedaille. Ok bi de Weltmeesterschapen 1969, 1970 un 1971 wunn he he mit de Staffel ok de Goldmedaille. En wiedere Staffelgoldmedaille keem bi de Olympisch Winterspelen 1972 in Sapporo dorto.

Nah Afsluss vun sien aktiv Sportkarriere weer Mamatow van 1973 bit 1976 Cheftrainer vun de sowjeetsch Biathlon-Natschonalmannschap. Dornah weer he bit 1981 Rektor vun dat Sportgymnasium in Nowosibirsk. Van 1981 bit 1985 hett he weer de sowjeetsch Biathlon-Natschonalmannschap traineert. Marmatow weer van 1989 bit 1992 de letzte Präsident vun den sowjeetschen Biathlonverband, dornah bit 1998 Viezpräsident vun den russischen Biathlonverband. Doröver herut hörr he van 1994 bit 2002 den Natschonalen Olympischen Komitee Russland an. 1998 un 2002 weer he as Teammanager vun de russisch Biathleten bi de Olympisch Winterspelen tätig.

## Weblenken
* Wiktor Fjodorowitsch Mamatow bi Sports-Reference (engelsch)
Veikko Heinonen

**Veikko Heinonen** (* 4. Oktober 1934 in Lahti; † 4. November 2015) weer en finnisch Skispringer und Pesäpallo-Speler.

## Skispringen
Heinonen, de för Lahden Hiihtoseura an den Start gung, wunn sien eersten Wettbewarven 1951. So wurr he 1951 un 1952 Finnisch Jöögdmeester in’t Skispringen. 1954 wurr he in den  A-Natschonalkader beropen un wunn bi de Nordisch Skiweltmeesterschap 1954 in  Falun in Sweden mit Sprüngen vun 72,5 und 76&nbsp;m de Sülvermedaille achter sien Landsmann Matti Pietikäinen. He kunn sück dorbi blots wegen beter Hollensnoten tegen den um 0,5&nbsp;Punkte achter hüm liggen Sweden Bror Östman dörsetten. Gemeensam mit Pietikäinen kunn he bi disse Weltmeesterschapen de eerst internatschonal Medaillen in’t Skispringen för Finnland winnen. Trotz dissen Spood wurr he nah de Weltmeesterschap nich för wiedere internatschonale Meesterschapen nomineert. In de Swiezer Skisprungweek 1955 keem Heinonen up den söbenten Platz. He weer Dart in de Springen vun St. Moritz un Le Locle, is aber bi den eersten Sprung in Arosa to Fall kommen un verlor so sien  Chancen up de Medaillenränge in de Gesamtwertung. Bi de Veerschanzentournee 1955/56 is Heinonen in Oberstdorf bi den ersten Sprung störrt un in Garmisch-Partenkirchen keem he up den 23. Platz. 

Neben den Weltmeesterschapen belegg he ok in de Skiwettbewarven in Salpausselkä, Falun un Ounasvaara jewiels den tweeten Platz. Bi de Skiflookweek an’ Kulm wunn he 1956 twee Deelwettbewarven. In’ eersten Deelwettbewarv harr he aber to mööd antreeden musst, nahdem sück sien Anreis wegen en Generalstreik verzögert harr, un wurr blots Sösste. In de Gesamtwertung wurr he dormit Tweet achter Werner Lesser ut de DDR. An’ Kulm hett Heinonen mit 118 Metern den wietsten Sprung vun sien Loopbahn maakt. Bi de Finnisch Meesterschapen wurr he 1955 Veert un 1954 Söbenter, nahdem hüm dor sien tweet Sprung nich gelungen weer. 

Heinonen hett sien Wettkamploopbahn 1966 afslooten, nahdem he bi en Övenssprung to Fall kommen weer un sück en Nierenbesehren totrucken hatt. 

## Pesäpallo
Veikko Heinonen speel tüschen 1953 un 1958 in de finnischen Pesäpallo-Liga för den Vereen Lahden Mailaveikot. Mit de wurr he eenmal Viezmeester.

## Privates
Sien Söhn Kari Heinonen weer Enn’ vun de 1970er un Anfang vun de 1980er Johren Skispringer in de finnisch Natschonalmannschap.

## Weblenken
* Veikko Heinonen in de Datenbank vun de FIS (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Iwan Petrowitsch Larionow

**Iwan Petrowitsch Larionow** (* 23. Januar 1830 in Perm; † 22. April 1889 in Saratow) weer en russisch Komponist, de ünner annern dör sien 1860 för en Theater komponeert Leed Kalinka bekannt wurrn is.

Larionow hett in Moskau Musik studeert. He is vermootlich 1889 an en Magenkarzinom storven.

## Weblenken

## Enkeld Nahwiesen
Lümbörger Schanz

De **Lümbörger Schanz** () weer en lütten Oort in de Gemeen Buxthu in’n Landkreis Stood, Neddersassen. De Oort hett polietsch von öllers bi Eindörp mit bihöört.

## Geografie

De Lümbörger Schanz leeg nich wied af von dat rechte Över von de Eest an’n Rand von de Stoder Geest hen na dat Moor un dat Maschland.

De Öörd ümto sünd de Sanneree, de Brillenborg un Buxthu in’n Noorden, Oostmoor in’n Noordoosten, Imbeek in’n Süüdoosten, Eindörp in’n Süden, Ottens in’n Süüdwesten un Ooldklooster un Ellerbrook in’n Noordwesten.

## Historie

De Stadt Buxthu un dat Rebeed op dat Westöver von de Eest hebbt fröher to’n Arzstift Bremen un na 1648 to Bremen-Veern tohöört. Dat Oostöver aver hett to dat Förstendom Lümborg höört. 1568/1569 hett de Amtmann von dat Amt Mesborg en Wachthuus in de Neegd von de Eest un de Stadt un güntsied dat Ole Klooster boon laten. Üm dat Huus weer en Wall anleggt. För 1687 is ok nawiest, dat dor en Tollstatschoon inricht is. Von disse Anlaag her kummt de Naam *Lümbörger [[Schanz]]*.

In dat 18. Johrhunnert harr dat ole Wachthuus denn sien Funkschoon verloren. Dorüm is de Anlaag in en Bueree mit Gastweertschop ümwannelt worrn, de as Arventinshoff wiedergeven worrn is.

De Grenz, de de Eest billt hett, hett noch bet 1972 bestahn, toletzt twüschen de Landkreise Stood un Horborg. Eerst mit de Gemeenreform in Neddersassen sünd de Lümbörger Schanz un Eindörp ut’n Landkreis Horborg in’n Landkreis Stood wesselt un Deel von de Gemeen Buxthu worrn.

Vondaag is dat Rebeed von de Lümbörger Schanz Deel von en Wahnrebeed an’n Süüdrand von de Stadt Buxthu. In’n Süden, hen na de Bundsstraat 73, sluut sik Bedrieven ut dat Gewarvrebeed Lümbörger Schanz an. De Stadt Buxthu hett 1986 17 Hektar Land an’n Süüdwestrand von dat Industrierebeed Buxthu-Oost köfft un de in en Gewarvrebeed ümwannelt. Dor sünd nu ünner annern Stadac, McDonalds un Media Markt tohuus.

Vondaag leevt de Oort blots noch in de Buxthuer Stratennaams *Schanzenstraat* un *Lümbörger Schanz* wieder.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Buxthu in’n Kanton Buxthu höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1859 to de Huusvaagdie von dat Amt Mesborg tohöört un denn von 1859 bet 1885 to dat Amt Töst. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg un is 1932 Deel von’n grötteren Kreis Horborg worrn.

De Oort is an’n 1. Juli 1972 as Deel von de Gemeen Eindörp mit de Gemeenreform in Neddersassen an de Gemeen Buxthu kamen.

### Inwahnertall

### Religion

De Lümbörger Schanz weer evangeelsch-luthersch präägt un hett to dat Kaspel von de Nicolai-Kark in Ilsdörp höört.

## Footnoten
Biathlon-Weltmeesterschapen 1958

De **1. [[Biathlon-Weltmeesterschapen|Biathlon-Weltmeesterschap]]** wurr an’ 1. un 2. März 1958 in Saalfelden in Öösterriek utdragen.

Bit 1965 wurr jewiels blots en Weltmeester in’ Eenzelwettbewarv över 20 km ermittelt. De Staffelloop wurr eerst 1966 offiziell inführt un tell bit dorhen blots as „Rahmenprogramm“, dorför geev dat ok kien Medaillen.

## Manlüüd

### Eenzel 20 km


Datum: 2. Februar 1958, 10:30 h
Bi de eerst Biathlon-Weltmeesterschap gungen blots 28 Sportler it söss Natschonen an den Start.Veer Mal mussen de Deelnehmer an den Scheetstand un jewiels fiev Schööt afgeven, de Entfernung minneseer sück dorbi van 250 up 200, 150 un 100 Meter. Blots dat letzte Scheeten wurr stahnd maakt. Pro Fehlschööt wurrn twee Minüüt up de Looptiet uprekent.  


### Staffel 4 x 7,5 km (Inoffiziell)





### Medaillenspeegel
#### Natschonen




*De inoffiziellen Staffel-Medaillen wurrn mit upnommen.*

#### Medaillengewinner

*De inoffiziellen Staffel-Medaillen wurrn mit upnommen.*

## Weblenken
* Ergevnislisten

## Enkeld Nahwiesen
Böcken

**Böcken** () is en Hoff in de Gemeen Lox in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

## Geografie

De Hoff liggt op’n Geestrand an de Rohr.

De Naveröörd sünd Sellst in’n Noordoosten, Wehdel in’n Oosten, Donnern in’n Süden, Bexhöv in’n Süüdwesten un Hosermöhlen un Junkernhoos in’n Westen.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Bexhöv in’n Kanton Bremerleh höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1851 to’n Bezirk von dat Arvgericht Beverst in dat Gericht Beverst tohöört un denn von 1851 bet 1859 to dat Amt Beverst. 1859 is dat Amt Beverst oplööst worrn un de Oort keem an dat Amt Leh. Na 1885 weer dat in’n Kreis Geestmünn, is 1932 Deel von’n Kreis Wersermünn worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.

De Hoff höört polietsch siet dat 19. Johrhunnert bi Donnern mit bi. De Oort is an’n 1. März 1974 as Deel von de Gemeen Donnern mit de Gemeenreform in Neddersassen an de Gemeen Lox kamen.

### Inwahnertall

### Religion

Böcken is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannes-de-Döper-Kark in Bexhöv. Bet 1887 hett de Oort to dat Kaspel von de Fabian-un-Sebastian-Kark in Beverst höört.

För de Kathoolschen is de St.-Johannes-de-Döper-Kark in Lox tostännig, de siet 1. November 2006 to de Karkengemeen Hillig Hart Jesu in Geestmünn höört. De Kark in Lox is 1966 wieht worrn. Vörher weer von 1911 bet 1959 de Hillig-Hart-Jesu-Kark in Geestmünn un von 1959 bet 1966 de St.-Nikolaus-Kark in Wulsdörp för dat Rebeed tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

An Böcken langs löppt de Landsstraat 143, de in’n Noordoosten na Sellst, Wehdel un Geestenseth geiht un in’n Süüdwesten över Donnern un Bexhöv na Lox un Ness. In Sellst geiht von de L&nbsp;143 na Noordwesten de Kreisstraat 58 na Schippdörp un Bremerhoben af. In Bexhöv warrt de L&nbsp;143 von de Bundsstraat 71 krüüzt, de ünner annern na Beverst föhrt.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Cuxhoben). De Opfohrt 8 Geestmünn liggt so acht Kilometer in’n Noordwesten von Böcken an de *Poristraat* un de Opfohrt 9 Wulsdörp acht Kilometer in’n Süüdwesten an de B&nbsp;71.

De nächste Bahnhoff is so bi een Kilometer wied weg in’n Noorden de Bahnhoff Sellst an de Bahnlien Buxthu–Bremerhoben.

## Footnoten
Staatsmann

Mit den Begreep **Staatsmann** is en *Person vun den [[Staat]]* meent, en Politiker in hoge Ämter vun den Staat, normolerwiese de Baas vun en Staat oder Regeerung, wenn he na de Meenung vun de Lüde wat tostanne brocht hett, wat over de normole Politik vun den Alldag rutgeiht. Vor vörmolige Basen vun Staat un Regeerung hett sik in de lesten Johren de engelsche Beteeknung *elder statesman* („öllern Staatsmann“) inborgert. 

*Staatsmann* is in't Engelsche un noch mehr in dat Düütsche en Beteeknung, de Respekt utdrücken deit vunwegen dat grote Könen vun den Politiker. Dat heet nich, datt sik de Lüde dor nich in'e Plünnen over hebben könnt, wer düsse Beteeknung verdenen deit un wer nich. Basen vun autoritäre oder totalitäre Regimes, as Francisco Franco, Augusto Pinochet, Adolf Hitler oder Josef Stalin weert normolerweise nich mit de positive Beteeknung *Staatsmann* ehrt. 

Vunwegen, datt dat fröher nich veel Froenslüde in hoge Ämter vun den Staat geven hett, geev dat as wiefelke Form (up Düütsch) den Begreep *Staatsmännin*. Midderwielen warrt ok *Staatsfro* bruukt.

## Belege


## Weblenken

* WorldStatesmen.org – „A World of Knowledge at Your Fingertips“ (engl.) – en List mit (meist) all grote Basen in de Politik in de Historie
Feldherr

En **Feldherr**, **Baas vun de Armee** oder **Heerföhrer** is de Upperbefehlhebber un höchste Militär in'n Krieg.

Na Carl von Clausewitz is de Feldherr de „General, de an de Spitz vun en ganzen Krieg oder en Kriegstheater stahn deit“. 

## Positschoon
De Feldherr steiht gegen de Spitzen vun de Politik gegenover un hett up ehre Orders to hören. Vunwegen, datt dat, wat he in militäärsche Hensicht besluten deit, Folgen hett for den Staat un de ganze Sellschop, mutt he ok Insicht hebben in de högeren Umstänne vun den Staat. 

In de Historie weern Politik un Militär nich jummers so ut'neen holen wurrn, as hüdigendags. Vundeswegen weert ok en Reeg vun Politikers un Monarken mank de Feldherrn rekent, wenn se in'n Krieg den Befehl over ehre Armeen utöövt hefft. Dat gifft ok Feldherrn, de hefft sik gegen ehre Regeerung stellt un in en Greep na de Macht de Gewalt in'n Staat an sik reten. 

## Bekannte Feldherren
* Gaius Julius Caesar
* Carl Gustav Wrangel
* Prinz Eugen vun Savoyen

## Belege


## Weblenken

* Carl von Clausewitz: ''Vom Kriege''
Juliers

De **Juliers** oder **Iuliers** (lat.: *Iulii* oder *[[Gens (Room)|gens]] Iulia*) sünd in dat ole Rom en Geslecht vun Patriziers ween. Se hefft en goden Naam harrt un stammen ut de Stadt Alba Longa her. Ehren Naam hefft se afleit‘ vun den sagenhaftigen Stammvader Iulus. He schall en Söhn vun den vermaarden trojaanschen Helden Aeneas ween hebben. De harr, so seggt de Mythos, na siene Flucht ut dat verneelte Troja, Rom siene Mudderstadt Alba Longa grünnt un weer ok ehrn eersten König wurrn. Aeneas siene Mudder schall Aphrodite (lat. Venus) ween hebben un so meenen de Juliers, datt se vun de Olympschen Gödder afstammen döen. Sunners Gaius Julius Caesar hett dor geern up henwiest, datt he vun en König un en Gott afstammen dö.

## Gens Iulia
De **Gens Iulia** weer nich riek, man se höör to de olen Familien vun Rom mit en bannig goden Naam, ofschoonst bloß en poor Mannslüde ut de Familie in de Politik vun den Staat wat reten harrn. In de fröhe Tied vun de Röömsche Republiek in dat 5. Johrhunnert v. Chr. gifft dat in de List vun de röömschen Kunseln fökener den Naam Iulius (Man ob de Listen echt sünd, dor hefft sik de Historikers over in’e Plünnen). 451 v. Chr. höör en Gaius Iulius Iullus to de Decemviri mit to, de den Staat vun’n Kopp up’e Been stellen schollen. In de Johrhunnerte dornah hett dat bloß twee Kunseln ut de Juliers ehre Familie geven (267 un 157 v. Chr.). Caesar sien Vadder  is 92 v. Chr. Praetor wurrn. En poor Verwandte ut annere Twiege vun dat Geslecht  hefft dat to’n  Kunsel oder to‘n Censor brocht. 

De bekannteste Mann mank all Juliers, un ehren gröttsten Söhn is Gaius Iulius Caesar. Mit sien Dood is de direkte (Vadder-) Lien vun de Juliers utstorven, just as bi allerhand annere unbannig ole Familien vun Adel in dat 1. Johrhunnert v. Chr. ok. De Grünn dorfor sünd nich bekannt, ofschoonst dor veel over spikeleert wurrn is. 

## Belege


## Weblenken
Alba Longa

**Alba Longa** weer en Stadt in dat antike Latium (Italien) ween. Se lä bi 20&nbsp;km süüdööstlich vun Rom, an’n westlichen Wall vun dat Albaner Meer up den Felsenkamm vun de Albaner Barge. Annahmen warrt, datt Castel Gandolfo, wat den Paavst siene Summerresidenz is, hüdigendags an de Stäe vun Alba Longa liggen deit.

In de Röömsche Mythologie warrt vertellt, Ascanius, de Söhn vun Aeneas ut Troja, harr de Stadt gegen 1152 v. Chr. rüm grünnt. Lang is se de kulturelle Middelpunkt un de Hööftstadt vun den Bund vun de Latiners ween. De Sage vun den Anfang vun Rom vertellt, datt de Tweeschen Romulus un Remus, Söhns vun Rhea Silvia, en Vestaalsche, un den olympschen Kriegsgott Mars ween sünd. Rhea Silvia schall de Dochter vun Alba Longa sien König Numitor Silvius ween hebben. Vundeswegen warrt Alba Longa as Rom siene Mudderstadt ankeken. De sagenhaftige (numms weet, ob he würklich leevt hett) drüdde röömsche König Tullus Hostilius schall Alba Longa in’t Johr 665 v. Chr. verneelt hebben un de Inwahners nah Rom henbrocht un dor up den Barg Caelius ansiedelt hebben. Dat ooldröömsche Patrizier-Geslecht vun de Juliers stamm an un for sik vun Alba Longa her. To düt Geslecht höört ok as beröhmten Vertreder Gaius Julius Caesar to.

## Kiek ok bi
* List vun de Könige vun Alba Longa
665 v. Chr.

## Wat passeert is
* De sagenhaftige drüdde König vun Rom, Tullus Hostilius maakt de Hööftstadt vun den Bund vun de Latiners, Alba Longa, in'n Dutt un siedelt de Inwahners up den Barg Caelius in Rom an. 

## Boren

## Storven
Olle Gunneriusson

**Olle Gunneriusson** (* 26. August 1924; † 26. November 1982) weer en sweedsch Biathlet.

Olle Gunneriusson stamm ut Grenås un sien Vereen weer *Hammerdals IF*. He weer Scheetsportler un wunn 1957 bi dat *Fältskjutning* (Feldscheeten) in Yxskaftkälen (Kommun Strömsund) mit 28 Treffern. In’n Winter 1958 wunn he en vun de eersten Biathlonwettbewarven in Alsen mit 84,87 Punkten, ebenso den vun de *F 4 Skytteförening* veranstalten Wettbewarv, wenig later wurr he Tweet bi de sweedsch Meesterschapen in Sollefteå. Hööchtpunkt vun sien Karriere weer de eerste Biathlon-Weltmeesterschapen 1958 in’n Februar in Saalfelden. He wunn gemeensam mit Adolf Wiklund, Sture Ohlin un Sven Nilsson in’n domals inoffiziellen Staffelwettbewarv. In’n Eenzel seker he sück achter den eersten Weltmeester, sien Landsmann Adolf Wiklund, den Viezweltmeestertitel. 1964 wunn he weer den Titel bi de Sportschütten, as he weer in Alsen bi dat Feldscheeten mit 46 vun 48 mögelk Treffern wunn. Den sweedschen Meestertitel in’n Biathlon seker he sück as 40-Johriger in’n Februar 1965 in Söderhamn. Dornah is he noch bi Seniorenwettbewarven as Biathlet antreden un wunn 1966 de Distriktsmeesterschap in Kyrkås.

1980 kreeg he dat *Ledarstipendum*, en mit 8000 Skr doteerten Ehrenpries vun de Gemeend Strömsund för herutragen ehrenamtliche Arbeit. Gunneriusson is 1982 storven.

## Weblenken
* Olle Gunneriusson up sporthistoria.se (Foto, sweedsch)

## Enkeld Nahwiesen
Curt Heinrich Conrad Friedrich Jansen

**Curt Heinrich Conrad Friedrich Jansen** (* 5. Mai 1798 in Neenborg; † 12. Dezember 1861 in Göttingen) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Jansen is 1798 as Söhn von Charlotte, borene Scheele (nich seker), un den Stüürinnehmer Friedrich Jansen boren un weer reformeert.

He weer von 1824 bet 1830 Gehülp bi de Nedderlaag in Celle un denn 1831 bet 1846 Spezialstüür-Innehmer. 1847 is he Kreisinnehmer-Gehülp in Celle worrn un keem 1860/1861 as Kreisinnehmer na Göttingen. Blangenbi hett he dat *Statistische Handbuch des Königreichs Hannover* tohoopstellt un rutbrocht.

He is an’n 12. Dezember 1861 na en Lungenentzünden doodbleven un an’n 16. Dezember begraven worrn.

He hett Johanna Amalia Catharina Möller freet. De beiden harrn de Kinner Mathilde Friederike Elisabeth (* 10. Oktober 1832), Friedrich Wilhelm Albert (* 8. Januar 1835), Sophie Caroline Marie (* 30. Januar 1839), Hermann Wilhelm Curt (* 30. Mai 1840), Friederike (* 25. September 1841), Anna Juliane (* 7. Oktober 1842) un Conrad Fürchtegott Friedebald (21. März 1848–2. Dezember 1940). An’n 7. Januar 1837 harrn se bito noch en Jung kregen, de noch an’n Dag von de Bort doodbleven is.

## Rezeption

Jansen speelt en Rull för Arno Schmidt sien Romaan *[[Das steinerne Herz (Arno Schmidt)|Das steinerne Herz]]* von 1956. In dat Book fangt de Protagonist en Affäär mit de Enkeldochter von Jansen an, üm an de Nalass von Jansen rantokamen.

Ok binnen sien annere Böker un privat hett Arno Schmidt sik veel mit Jansen befaten.

## Warken

* *Statistisches Handbuch des Königreichs Hannover.* In Commission der Helwings̓chen Hofbuchhandlung, 1824 (Google Böker)

## Footnoten
Karl Schlüter

**Karl Schlüter** oder **Carl Schlüter** is de Naam von



* Carl Schlüter (1813–1897), düütschen Verwaltungsbeamten un Bookdrucker,
* Carl Schlüter (1846–1884), düütschen Bildhauer,
* Carl Schlüter († 1838), Müntmeester in dat Königriek Hannove

* Karl Schlüter (1852–1916), düütschen Politiker,
* Karl Schlüter (1907–1993), düütschen Architekt,
* Karl-Heinz Schlüter (1920–1995), düütschen Pianist.
Carl Schlüter (1813–1897)

** Ernst Adolf Schlüter** (* 15. Mai 1813; † 13. Februar 1897) weer en düütschen Verwaltungsbeamten un Bookdrucker.

Schlüter is 1813 as Söhn von Charlotte un Georg Christoph Schlüter (üm 1750–9. November 1824) boren.

He weer in de Tied üm 1840 bet 1848 Kanzlist in de Kanzlie von dat Kabinett von dat Königriek Hannover un mit de ne’e Verfaten 1848 bet 1850 in dat ne’e Gesamtministerium. As Kanzlist hett he 1848 tohoop mit Friedrich Wilhelm Harseim dat *Statistische Handbuch für das Königreich Hannover* rutbrocht.

1850 is Schlüter Kumpagnon in de Schlütersche Hoffbookdruckeree von sien ölleren Broder Philipp Ludwig Schlüter worrn.

Schlüter hett Elisa Ahrbeck freet. De beiden harrn den Söhn Wilhelm Karl Philipp (1841–22. Januar 1860) un de Dochter Charlotta Sophia Elisa (* 1857).

## Warken

* *Statistisches Handbuch für das Königreich Hannover. Nach amtlichen Quellen bearbeitet.* (mit Friedrich Wilhelm Harseim) Schlütersche Hoffbookdruckeree, Hannover 1848 ()

## Footnoten
Hallah

**Hallah** () is en Forsthoff in’n Oort Giehl (Gemeen Vollerso, Samtgemeen Hambargen) in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

## Geografie

De Hoff liggt an’n Süüdoostrand von dat Giehler Holt. He sitt op’n Geestrand hen na dat Düvelsmoor, dat in’n Süüdoosten liggt. Dat Water ut dat Rebeed flütt över den Forstgraven af hen na’n Giehler Beek.

De Hoff Hallah liggt in Giehl. De Naveröörd sünd Nee Kuhs un Kuhs in’n Noordoosten, Kuhstermoor un Nee Kuhstermoor in’n Süüdoosten, Ahrensdörp in’n Süden, Giehlermöhlen in’n Süüdwesten, Paddewisch un Steern in’n Westen un Helljes in’n Noordwesten.

## Historie

De Hoff is as Forsthuus anleggt worrn. Dat Forstamt Hallah is vondaag annerwegens in Giehl ünnerbrocht, besteiht aver jümmer noch un is för en ganze Reeg Hölter (Ole un Junge Els, Giehler Holt, Hollener Heid, Seebeker Oh, Steerner Holt un Kuhster Holt) in dat Rebeed twüschen Bremerhoben un Oosterholt-Scharmbeek tostännig.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Kuhs in’n Kanton Beverst höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1851 to de Huusvaagdie Beverst in dat Gericht Beverst tohöört un denn von 1851 bet 1859 to dat Amt Beverst. 1859 is de Oort mit de ganze Gemeen Giehl an dat Amt Oosterholt wesselt. Na 1885 weer dat in’n Kreis Oosterholt un is 1932 Deel von’n ne’en, grötteren Landkreis Oosterholt worrn.

De Hoff höört polietsch siet dat 19. Johrhunnert bi Giehl mit bi. De Oort is an’n 1. April 1937 as Deel von de Gemeen Giehl an de Gemeen Vollerso kamen.

### Inwahnertall

### Religion

Hallah is evangeelsch-luthersch präägt un höört vondaag to dat Kaspel von de Erlöser-Kark in Kuhs. Fröher hett dat aver jümmer to de Fabian-un-Sebastian-Kark in Beverst höört.

För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt-Scharmbeek tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

An Hallah langs löppt de Bundsstraat 74, de in’n Noordoosten över Kuhs un Basdaal na Bremervöör un Stood geiht un in’n Süüdwesten över Wallhöben, Oosterholt-Scharmbeek un Hu’e na Bremen-Noord. De Verkehr na Beverst to löppt över de Landsstraat 122 in Kuhs un de B&nbsp;71.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Cuxhoben). De Opfohrt 16 Bremen-Noord liggt so 27 Kilometer in’n Süüdwesten von Hallah an de B&nbsp;74. An de sülve Steed besteiht Ansluss an de Autobahn 270 na Blomendal.

De nächste Bahnhoff is so bi 13 Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Olenbüttel an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben. De Bahnhoff Gnarrenborg an de Bahnlien Stood–Oosterholt-Scharmbeek liggt söven Kilometer in’n Noordoosten. Dor hett dat von 1909 bet 1978 Personenverkehr geven.

## Footnoten
Albrecht Friedrich Ludolph Lasius

**Albrecht Friedrich Ludolph Lasius** (* 27. Juli 1752 in Ütze; † 11. Dezember 1819) weer en düütschen lutherschen Theoloog, Garnison- un Hoffpreddiger un Präsident von dat Kunsistorjen in Ossenbrügge.

Lasius is 1752 as Söhn von Otto Benjamin Lasius in Ütze boren. He hett Theologie studeert un is 1777 tweten Pastoor in Borgdörp un 1785 Garnisonpreddiger in Ossenbrügge worrn. Von 1789 af an weer he ok Hoffprediger un von 1812 af an Pastoor in Biälme. Biälme harr in dat Johr dat eerste Maal wedder en luthersche Gemeen kregen, nadem de Oort 1650 de Katholiken todeelt worrn is. In Lasius sien Amtstied is dor 1815 bet 1819 de Christuskiärke boot worrn. Lasius weer Maat un Präsident von dat Landskunsistorjen in Ossenbrügge.

## Warken

* *Der Französische Kayser-Staat unter der Regierung des Kaysers Napoleon des Großen im Jahre 1812.* Ossenbrügge 1813 (Google Böker)

## Literatur

* Philipp Meyer: *Die Pastoren der Landeskirchen Hannovers und Schaumburg-Lippes seit der Reformation*. Göttingen 1941/1942
Jana Thiel

**Jana Thiel** (* 17. Oktober 1971 in Peitz,  † 11. Juli 2016) weer en düütsch Sportmoderatsche un -journalistin.

## Leven
Thiel is in Brannenborg upwussen. Se hett van 1989 bit 2000 bi Antenne Brandenburg, en  Radiosenner dvun den ORB (hüüd rbb) arbeit. Bi 2000 studeer se Wetenschap un Journalismus in Berlin. Buterdem is se siet 2000 as Reporterin/Moderatoratsche  sowohl bi  Olympisch Sommerspelen as ok Olympisch Winterspelen in’ Insatz un siet 2005 för dat ZDF in’ alpinen Skiweltcup. Jana Thiel weer ünner annern ok as Reporterin un Berichterstatterin bi de Football-Weltmeesterschap 2006 in Düütschland un als Moderatoratsche vun dat ZDF bi de Paralympics 2004, 2008 un 2012 tätig.

## Moderatschonen
Thiel modereert to Tiet (2015) folgen Sennen:
* ZDF Sport extra – ski alpin Weltcup
* heute (Sportdeel)
* ZDF-Mittagsmagazin (Sportdeel)

Van 2000 bit 2004 hett se bi de Sennen ZDF-Morgenmagazin den Sportdeel modereert.

## Weblenken
* Jana Thiels Twitter Stream
* Die Welt över Jana Thiel

## Borns
Lasius

**Lasius** betekent

* *[[Lasius (Miegremen)|Lasius]]*, Geslecht von Insekten.

**Lasius** is de Familiennaam von

* Albrecht Friedrich Ludolph Lasius (1752–1819), düütschen evangeelschen Theoloog,
* Christoph Lasius (1504–1572), düütschen evangeelschen Theoloog,
* Friedrich Lasius (1806–1884), düütschen evangeelschen Karkenraad un Supperndent,
* Georg Lasius (1835–1928), düütschen Architekt,
* Georg Siegmund Otto Lasius (1752–1833), düütschen Mineraloog, Landvermeter un Boraad,
* Hermann Jacob Lasius (1715–1803), düütschen Klassischen Philoloog,
* Otto Lasius (1797–1888), düütschen Boraad.
Biathlon-Weltmeesterschapen 1959

De **2. [[Biathlon-Weltmeesterschapen]]** wurrn 1959 in den italieensch Wintersportoort Courmayeur utdragen.

## Mannlüüd

### Eenzel 20 km





### Staffel 3 x 7,5 km (Inoffiziell)



De Modus in’ Staffelwettbewarv wurr ännert. Ditmal sünd dree Löpers över je 7,5 km in en echt Staffel loopen, dat wurrn nu nich, as in dat Vörjohr blots de Eenzelergevnisse vun de eenzelt Löper tosommentellt. De Wettbewarv bleev aber inoffiziell. Eerst af de Weltmeesterschapen vun Garmisch-Partenkirchen 1966 wurrn veer Löper in de Staffel insett un as Wettbewarv denn ok endlich offiziell.


## Medaillenspeegel

*De inoffiziellen Staffel-Medaillen wurrn mit inrekent.*

## Medaillengewinner

*De inoffiziellen Staffel-Medaillen wurrn mit inrekent.*
Biathlon-Weltmeesterschapen 1961

De **3. [[Biathlon-Weltmeesterschapen|Biathlon-Weltmeesterschap]]** funn 1961 in Umeå in Sweden statt.

## Manlüüd

### Eenzel 20 km



Datum: 25. Februar


### Mannschapswettbewarv (Inoffiziell)
Ditmal wurrn weer de Ergevnisse vun de jewiels dree best Starter vun en Land in dat Eenzelrennen to en Manschapswertung tosommenfaat.






## Medaillenspeegel

*De inoffiziellen Mannschapswettbewarvs-Medaillen wurrn mit inrekent.*

## Medaillenwinner

*De inoffiziellen Mannschapswettbewarvs-Medaillen wurrn mit inrekent.*
Walentin Nikolajewitsch Pschenizyn

**Walentin Nikolajewitsch Pschenizyn** (russisch: Валентин Николаевич Пшеницын; * 3. November 1936 in Dmitrow, Oblast Moskau, Russische SFSR, UdSSR; † 11. Mai 2007) weer en  sowjeetsch Biathlet.

Walentin Pschenizyn vun den Vereen *VS Moskva* hörr to de Pioniere vun de Sportoord up internatschonal Niveau. He is bi de de eerst Biathlon-Weltmeesterschap in Saalfelden, antreeden un belegg in' Eenzel Platz 7 un wurr mit Viktor Butakow, Dmitri Sokolow und Alexander Gubin Tweet bi den noch inoffiziellen Staffelwettbewarv achter de Mannschap vun Sweden. Een Jahr later in Courmayeur wunn he mit Wladimir Melanin un Sokolow den ok in dat Johr noch inoffiziellen Staffelwettkamp. In' Eenzel reck he den Platz 7.

Nächst Grootereignis wurrn de Olympisch Winterspelen 1960 in Squaw Valley, wo Biathlon eerstmals olympisch weer. In dat eenzig Rennen, en Eenzel, keem Pschenizyn up Platz 5. Noch dichter an en Eenzelmedaille ran keem he bi de Biathlon-Weltmeesterschapen 1961 in Umeå, wo he den veerten Platz recken dee. Gemeensam mit Alexander Priwalow un weer  Sokolow keem he in den inoffiziellen Staffelwettbewarv up Rang twee. De eenzig Eenzelmedaille wunn Pschenizyn bi de Biathlon-Weltmeesterschapen 1962 in Hämeenlinna, wo he in' Eenzel achter Melanin un Antti Tyrväinen Dart wurr. Mit Melanin un Nikolai Pusanow schaff he nochmal den Gewinn bi den inoffiziellen Staffelwettbewarv. 1963 nehm Pschenizyn in Seefeld in Tirol an sien fievt un togliek letzt Biathlon-Weltmeesterschapen deel. In' Eenzel reck he den söbenten Platz un in den wiederhen inoffiziellen Staffelwettbewarv wurr he mit Melanin un Nikolai Mescharjakow Sieger. 

Letzt Grootereignis wurrn de Olympisch Winterspelen 1964 in Innsbruck, wo he in' Eenzel weer den 7.&nbsp;Platz recken dee. 

## Weblenken
* Walentin Pschenyzin in de Datenbank vun Sports-Reference (engelsch)
Olympisch Winterspelen 1992/Biathlon

Bi de **[[Olympisch Winterspelen 1992|XVI. Olympisch Spelen 1992]]** in Albertville wurrn up de Wettkampstrecken in Les Saisies söss Wettbewarfen in’ **[[Biathlon]]** utdragen. Dorbi geev dat ok eerstmals Wettkämpe för Fruen. 

## Mannlüüd

### 10 km



Datum: 12. Februar



### 20 km



Datum: 20. Februar



### 4 x 7,5 km Staffel



Datum: 16. Februar



## Fruen

### 7,5 km



Datum: 11. Februar



### 15 km



Datum: 19. Februar



### 3 x 7,5 km Staffel



Datum: 14. Februar
Barksen (Deppelt)

**Barksen**, auk **Barkhiusen** (haugduitsk: Barkhausen) es eun Oortsdeul von Deppelt un liggt knapp 6&nbsp;km in’n Neordausten van’n Stadtzentrum weg. Die benachbarten Detmolder Ortsteile sind Meurske, Breoksen un Kluite.
In Barksen wonnt up eune Pläcke van 5,0&nbsp;km² ollnsteohaupe 198 Börger (August 2006). De Oortsbörgermeester es upstunds Jobst Begemann van’r CDU, de Vertreter in’n Stadtroot es Manfred Stölting van’r SPD. De Oort  is teohaupe sett iut den Biurskoppen  Büisen, Obernhiusen und Barksen, deu sik den 1.Januar 1970 vereunigen un niu eun Oortsdeul Barksen van’r Stadt Deppelt billt.

Dör eune Urkunne iut’n Johre 1365 weut wüir, dat Biesen dunnmols den Nomen *Biezenhusen* hadde. Obernhiusen was öhrmols eun Rittergeot un höör eune Famüilje mit den sülvigen Nomen teo. Man is sik vermodend,dat de Beteken Barkhusen wat mit Berken teo krüigen het. Dör den Oort flütt de lüttke Bieke Passade, wo eune Watermöhle, deu man 1559 biuwwet het, an liggt.Vandagen es eun Restaurant in ’Möhlen.

## Borns


## Weblenken
*
Barksen

**Barksen** betekent

* Barksen, Oordsdeel van Deppelt in’n Kreis Lippe, Noordrhien-Westfalen,
* Barksen, Oordsdeel van Büren in’n Kreis Patterbuorn, Noordrhien-Westfalen,
* Barksen, Oordsdeel van Äulendörpe in’n Landkreis Hameln-Purmunt, Neddersassen.
*Barksen, Oord bi Asemissen, een Oordsdeel van de Höchte in’n Kreis Lippe, Noordrhien-Westfalen

Kiek ok bi: Barkhusen, Barkhausen.
Emil Ferdinand Victor von Hammerstein-Gesmold

** Ferdinand Victor von Hammerstein-Gesmold**  (* 30. Januar 1827 in Gessem; † 11. August 1894 in Hilmssen) weer en düütschen Goodsbesitter un Offzeer.

Von Hammerstein-Gesmold is 1827 in Gessem as Söhn von Friederike, borene Freiin von Frydag (11. Dezember 1790–27. November 1860), un  Friedrich Ernst von Hammerstein-Gesmold (14. Juni 1787–11. Februar 1837) boren. Sien Broder weer Ludwig von Hammerstein.

He weer in de Johren 1850 Premierleutnant in dat hannöversche Gardehusaren-Regiment un weer kummandeert na’n Generalstaff. Later, nadem Prüßen dat Köngriek Hannover annekteert harr, weer he Generalmajor in de prüüßsche Armee.

Bi de Wahl 1893 to dat prüüßsche Aforntenhuus weer he Kannedaat för de Düütschkunservative Partei in’n Wahlkreis Stood 6 (Rodenborg, Veern, Zeven), kunn sik in’n drüdden Wahlgang mit 39,1&nbsp;% von de Stimmen aver nich gegen Carl Hesse dörsetten.

Blangen siene Arbeid as Offzeer hett sik von Hammerstein mit de Historie von siene Familie uteneensett. Mit sien Vedder Wilhelm Karl Konrad von Hammerstein hett he 1856 en *Geschichte der Freiherrlich von Hammerstein’schen Familie* rutbrocht. He gell in siene Tied as Kenner von de Genealogie, Heraldik un Segelkunn.

Toletzt hett he in Hilmssen leevt un is dor 1894 doodbleven.

He hett an’n 12. Mai 1863 in Veern Ingeborg Marschalck von Bachtenbrock (13. August 1845–11. August 1910) freet, en Dochter von Carl Detlev Marschalck von Bachtenbrock. De beiden harrn de Söhns Carl (30. September 1866–13. Mai 1932) un Frithjof Ludwig Wilhelm (20. August 1870–21. Januar 1944). Nadem sien Swiegervader 1864 ahn Söhns doodbleven is, is dat Good Bokel in’n Besitt von von Hammerstein un siene Fro övergahn.

## Warken

* *Geschichte der Freiherrlich von Hammerstein’schen Familie. Als Manuscript für die Mitglieder der Familie gedruckt.* (tohoop mit Wilhelm Karl Konrad von Hammerstein) F. Culemann, Hannover 1856
* *Urkunden und Regesten zur Geschichte der Burggrafen und Freiherren von Hammerstein.* Hahn, Hannover 1891

## Footnoten
Ridderschoplich Kreditinstitut för dat Förstendom Lümborg

Dat **Ridderschopliche Kreditinstitut för dat Förstendom Lümborg** is en Kreditinstitut mit Seet in Celle.

## Historie

De eersten Plaans för en landschoplich Kreditinstitut in dat Förstendom Lümborg sünd 1766 opstellt worrn. En grote Rull bi dat Utklamüsern von de Plaans hett Andreas Rudolph Jacobi speelt. Dat hett aver lange Johren duurt, bet dat würklich sowied kamen is, dat dat Institut tostannen worrn is. Eerst 1790 is dat Kreditinstitut dör Verordnung von’n Landsherrn, König Georg III., grünnt worrn. 

Üm 1960 weren bi dat Institut 22 Personen anstellt. In’n Butendeenst sünd Vermiddlers insett worrn, de nich fast anstellt weren. Butensteden hett dat keen geven.

De Bilanzsumm weer 1956 21.124.622,95 DM, 1957 31.057.079,81 DM un 1959 62.430.021,25 DM.

Blangen dat Kreditinstitut sülvs dee ok de Ridderschop von dat Förstendom Lümborg för de Verbindlichkeiten haften. De Opsicht hett de ridderschopliche Kreditkummischoon föhrt, de ut dree Lüüd bestünn. De Staatsopsicht harr de Neddersassische Finanzminister verbunnen mit’n Neddersassischen Weertschopsminister.

An dat Kreditunstitut weer siet 1947 ok de Landweertschopliche Beradungssteed anslaten, de Buurn bi Fragen to Agrarfinanzen beraden dee.

Siet 1966 is dat Ridderschopliche Kreditinstitut en rein Holding-Institut, nadem de Noorddüütsche Hypotheken- un Wesselbank de Geschäften övernahmen hett.

## Literatur

* Albert Niemann: *Die Entwicklung des ritterschaftlichen Kreditinstituts für das Fürstentum Lüneburg.* Universität Göttingen, 1926

## Footnoten
Frithjof Ludwig Wilhelm von Hammerstein-Gesmold

**Frithjof Ludwig Wilhelm von Hammerstein-Gesmold**  (* 20. August 1870 in Halwerstidde; † 21. Januar 1944 in Hilmssen) weer en düütschen Offzeer.

Von Hammerstein-Gesmold is 1870 as Söhn von Ingeborg, borene Marschalck von Bachtenbrock (13. August 1845–11. August 1910; Dochter von Carl Detlev Marschalck von Bachtenbrock), un Emil Ferdinand Victor von Hammerstein-Gesmold (30. Januar 1827–11. August 1894) boren. Sien Broder weer Carl von Hammerstein-Gesmold.

Von Hammerstein weer in’n Eersten Weltkrieg 1914 bet 1916 Batalljoonskummandör in de Infanterie-Regimenter 28 un 21 in Frankriek un Bulgarien, 1916 bet 1918 Kummandör von dat Infanterie-Regiment 146 in Bulgarien un Palästina un weer toletzt 1918 in Palästina Föhrer von dat Asien-Korps. He harr den Rang von en Generalmajor. Von 1927 bet 1934 weer he Föhrer von’n Stahlhelm in’n Go Hilmssen.

Sien Nalass ut de Tied 1889 bet 1920 mit de Kriegsdagböker ut’n Eersten Weltkrieg is 1970 in dat Bundsarchiv-Militärarchiv in Freiburg im Breisgau kamen.

He weer Ridder von’n Orden Pour le Mérite un Rechtsridder von’n Johanniterorden.

He hett an’n 20. August 1920 in Ütze Ilse von Lüneburg (1. März 1882–1. Dezember 1968) freet.

## Footnoten
Zentriol

**Zentriolen** (ok  *Centriolen*) sünd luerlüttje Deele, de seht ut as Röhren, un finnt sik in allerhand Zellen vun Leevwesens. Se sünd bi 170 x 500 Nanometers groot (also um un bi 1/2000 mm) un billt, tohopen mit de Matrix um den Zellkarn umto, dat Zentrosom (ok *Centrosom*). Jummers twee vun jem finnt sik in een Zentrosom. Dor steiht dat een Zentriol lootrecht bi up dat annere. 

Zentriolen sünd wichtig to’n Stütten un Transorteern in de Zellen. Tohopen mit de Matrix, de um den Zellkarn umto is, boot se de MTOCs (*microtubule-organizing centers*), de bi Mitose un Meiose den Spillapparaat herstellen doot, de de Chromosomen upspleten deit. Bi de Interphase hölpt de Zentriolen un organiseert de Zellen un maakt se stäbig. 

Zentriolen gifft dat bi de Zellen vun de meisten Deerter un neddern Planten, man nich bi de högern Planten (Angiospermen). In Zellen mit en „Pietschen“ dor an liggt de Zentriolen in de Interphase as Basalliever vor, u. a. in de Gröönalge (*[[Chlamydomonas reinhardtii]]*). Bi de meisten Söögdeerter bestaht de Zentriolen ut 27 Mikrotubuli (9 Tripletts). Se sünd dör Mikrofadens mit’nanner verbunnen. De Upboo vun de Znetriolen verscheelt sik faken: Mikrotubuli-Dupletts bi Drosophila, Mikrotubuli-Singletts bi den Fadenworm  ''C. elegans''.

## Weblenken

* Fotos to dat Thema up www.uni-mainz.de