open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Band (Anatomie)

As **Bänner** (medizinsch ok as **Ligamenten** (lat. *ligamenta*, Singular *ligamentum*) betekent warrt in de Anatomie strangordige Strukturen.

In’n Bewegungsapparat sünd Bänner tomeist fesige Sträng vun Binngeweev, de de beweglichen Deelen vun’t Knakenskelett verbinnen doot un sik blots ’n beten dehnen laat. Dormit schränkt se de Beweglichkeit vun de Lidden op en funkschonell sinnig Maat in. Wiel Bänner Knaken mit’nanner verbinnen doot, warrt de Verbinnen vun Knaken mit Muskeln as Sehnen betekent. Wenn Bänner duller as normal dehnt warrt, to’n Bispeel bi’t Ümknicken vun en Lidd, kann dat to en Bännerdehnen oder sogor to’n Bännerreet kamen.

Butendem is de Begreep Band ok begäng för sünnere Folden vun de Tunica serosa, de to’n Ophangen vun binnere Organen deent.

In de Biologie warrt de Verbinnen vun de beiden Schalendeelen bi Musseln ok as Ligament oder as Slottband betekent.

## Bispelen för Bänner
* Ligamentum arteriosum 
* Ligamentum calcaneonaviculare plantare
* Ligamentum carpi transversum *(Retinaculum flexorum, Karpalband, in de Hand)*
* Ligamentum coronarium 
* Ligamentum falciforme hepatis 
* Ligamentum flavum *(Geel Band, an de Warvelsüül)*
* Ligamentum hepatoduodenale *(twüschen Lebber un Twölffingerdarm)*
* Ligamentum hepatogastricum *(twüschen Magen un Lebber)*
* Ligamentum inguinale *(Liestenband)*
* Ligamentum longitudinale anterius *(vörderet Längsband, an de Warvelsüül)*
* Ligamentum longitudinale posterius *(achteret Längsband, an de Warvelsüül)*
* Ligamentum nuchae *(Nackenband, an de Halswarvelsüül)*
* Ligamentum patellae *(Kneeschievenband )*
* Ligamentum phrenicooesophageale
* Ligamentum supraspinale *(Doornfoortsatzband, an de Warvelsüül)*
* Ligamentum teres hepatis 
* Ligamentum teres uteri *(Rund Beermoderband)*
* Ligamentum transversale humeri *(Dweerband an de Sehnenscheed vun’n M.biceps brachii)*
* Ligamentum triangulare dextrum *(recht Lebberband)* 
* Ligamentum triangulare sinistrum *(link Lebberband)*

## Kiek ok
* Kuntrakturen
Ingrid van Houten-Groeneveld

**Ingrid Mortimer van Houten-Groeneveld**, boren Groeneveld, (* 21. Oktober 1921 in Berlin; † 30. März 2015 in Oegstgeest)) weer en nedderlannsch Astronomin, de an de Universität Leiden arbeit hett. 

Gemeensam mit hör Ehemann Cornelis Johannes van Houten un den Astronomen Tom Gehrels weer se in' Rahmen vun dat Palomar-Leiden-Survey an dat Opdecken vun all tosommen 4329 Asteroiden bedeeligt.

Dorbi hett Gehrels umfangriek Himmelsupnahmen mit de 48-Zoll-Schmidt-Kamera vun dat Mount Palomar-Observatorium in den USA maakt. De fotografisch Platten wurrn denn mit Scheep in de Nedderlannen brocht un an de Universität vun Leiden to dat Bestimmen vun Asteroiden utwert. 

Nah Ingrid van Houten-Groeneveld is der Asteroid (1674) Groeneveld nömmt.

## Literatur
* Lutz D. Schmadel: *Dictionary of Minor Planet Names*. 5th ed. Springer, Berlin 2003, ISBN 3-540-00238-3 (engelsch) 

## Enkeld Nahwiesen
4P/Faye

**4P/Faye** is en kortperioodschen Komeet ut de Jupiter-Familie, de in’n November 1843 an de Pariser Steernwacht vun den franzööschen Astronom Hervé Faye opdeckt worrn is. De Komeet hett en Ümlooptiet vun ruchweg söven’nhalf Johren un is siet sien Opdecken bi jeed Wedderkamen beoacht worrn (mit twee Utnahmen). De nächste Periheldörgang is för Enn Mai 2014 berekent worrn. 

De eerste Beobachten dör Faye weer an’n 23. November 1843. Man, wegen slecht Weder künn de Komeet eerst twee Daag later bestätigt warrn. De Komeet weer nich sünnerlich hell un weer eerst opdeckt, nadem he sien Perihel al dörlopen harr. In’t Johr 1844 hett Thomas James Henderson de Bahn berekent un faststellt, dat dat en kortperioodschen weer. Urbain Le Verrier hett dorophen de Öörd för sien Torüchkamen 1951 utrekent un den Periheldörgang op April 1951 bestimmt. James Challis hett em in’n November 1850 dicht bi de vörrutseggten Steed wedder funnen.

Wegen slechte Bedingen to’n Beobachten is de Komeet in de Johren 1903 un 1917 nich faststellt worrn. Bi sien letzten Dörgang hett de Komeet en schienbore Helligkeit vun 9mag hatt.

## Kiek ok
* List vun de Kometen

## Borns


## Weblenken
* 4P/Faye vun Seiichi Yoshida op *aerith.net* (engelsch)
* 4P/Faye Historie op Gary W. Kronk sien Cometography  (engelsch)
Ollenborger Münsterland - Use Wörbauk

**Ollenborger Münsterland - Use Wörbauk** is en plattdüütsch Wöörbook, dat sik mit de plattdüütsche Spraken befaten deit, so as de in dat Ollnborger Mönsterland bruukt warrt. Rutgeven wurrn is dat 2009 unner de Redaktschoon vun Bernhard und Anneliese Grieshop, Alfred Kuhlmann, Maria un Wilhelm Thien, Marga Siemer, Maria Blömer un Kerstin Ummen. Wetenschoplichen Ratgever sünd Wilfried Kürschner vun de Universität Vechte (Lehrstohl for allgemeene Spraakwetenschop un germanistische Linguistik) un Maik Lehmberg vun de Arbeitsstell Neddersassisch Wöörbook bi dat Institut for histoorsche Landsforschung an de Universität Chöttingen. Dor sünd um un bi 13.000 Wöör in tohopen sammelt. In den eersten Deel A-Z staht de Wöör na de Reeg vun dat Alphabet in upschreven. Achteran gifft dat noch en Bulten *Wöörlisten*, wo „Fraulüennäöms“, „Kerlsnäöms“, „Plattdütsch dör't Johr“, „Deierte“, un „Planten un Blaumen“ in to finnen sünd. To'n Sluss folgt noch Afsnitte over de Orthographie un ober de Grammatik vun dat Mönsterlänner Platt. 

## Wo dat in düt Wöörbook up afsehn is
In dat Wöörbook schall de Spraken in stahn un in'e Reege brocht weern, so, as de in dat Ollnborger Mönsterland bruukt warrt. So schall dat Book en goden Deenst doon for de plattdüütschen *Schriewerslüe*. Wenn een plattdüütsche Texte lesen deit, schall he de Wöör, de he nich kennen deit, hier in finnen. Upnahmen wurrn sünd ok plattdüütsche Utdrücke un Begreepe, de hüdigendags nich mehr oder man bloß noch selten bruukt weert un de faken nich mehr verstahn weert. Hoochdüütsche Wöör sünd ok upnahmen wurrn, wenn se Ingang funnen hefft in de plattdüütsche Spraak. Utdrücklich nömmt weert in düssen Tosamenhang t.B. *upmerksaom*, *Ümgang*, *unempfindlick* un *Ümgewung*. Keen Rull speelt in düt Book dat Saterfreesch un de Dialekt ut de Gegend vun Damme, vunwegen dat de en ganz egenen Klang hett un ok anners schreven warrt.

## Schrievwiese
De Wöör weert schreven na den „*Vorschlag für die Schreibung der im Oldenburger Münsterland gesprochenen plattdeutschen Sprache“*. De weer 1983 vun *[[Dei Plattdütsche Kring]]* utdacht wurrn un is 1997 rutgeven wurrn vun den Heimotbund for dat Ollnborger Mönsterland. De Rutgevers sünd dor dormols ok noch en Mol overhen gahn. 2007/2009 is en Arbeitsgrupp mit Wilfried Kürschner as Vorsitter dor noch en Mol overhen gahn. Düsse Verschoon is dat Wöörbook as Anhang to de Orthographie bigeven (kiek boven). 

## Borns
Grundlaag for den Woortschatz vun dat Wöörbook sünd Texte un Böker vun Schrieverslüde ut dat Ollnborger Mönsterland, dorto ok en Reeg vun plattdüütsche Wöörböker, Wöörsammlungen vun Lüde, de to den Plattdüütschen Kring tohören doot un sunnerlich de Nalaat vun Werner Kuper, de 2003 sturven weer un
de en poor Dusend Wöör umfaten dö.

## Nahwiese


## Kiek ok
* Plattdüütsch Wöörbook for dat Ollnborger Land
* Neddersassisch Wöörbook

## Utgaven
* Ollenborger Münsterland, Use Wörbauk, Plattdeutsches Wörterbuch, rutgeven vun den Heimatbund für das Oldenburger Münsterland, ohn Oort, 2009, ISBN/EAN: 978-3-941073-04-3
Arnold Spruck

**Arnold Spruck** (* 9. September 1934 in Gießen; † 31. August 2013) weer en düütsch Politiker (CDU).

## Leven un Berop
Spruck wurr as Söhn vun en Malermeester boren. Nah sien Schoolbesöök hett he ok Maler lehrt. 1957 hett he sien Meesterprüfung as Maler bestahn un hett denn as Malermeester in Nidda arbeit. Later weer he Präsident vun den hessischen Handwarksdag un de Arbeitsgemeenschap vun de hessisch Handwarkskamern as ok Präsident vun de  Handwerkskamer Wiesbaden.

## Partei
Spruck weer Liddmaat vun de CDU.

## Afordneter
Spruck hörr den Hessischen Landdag van’ 14. Dezember 1976, as he för den utscheeden Afordneten Christian Schwarz-Schilling nahrücken dee, bit 1991 an.

## Ehrungen
* 1991: Verdeenstkrüüz 1. Klasse vun de Bundsrepubliek Düütschland
* 1996: Groot Verdeenstkrüüz
* 1999: Groot Verdeenstkrüüz mit Steern

## Enkeld Nahwiesen
Stefan Krause

**Stefan Krause** is de Naam von

* Stefan Krause (* 1958), düütsch Synchroon- un Höörspeelsnacker un Musiker,
* Stefan Krause (* 1962), düütsch Manager.
Don Kirkpatrick

**Donald "Don" Kirkpatrick** (* 17. Juni 1905 in Charlotte (North Carolina); † 13. Mai 1956) weer en US-amerikaansch Jazz-Pianist un Arrangeur vun den Swing.

Don Kirkpatrick speel van 1926 bit 1933 bei Chick Webb (*Heebie Jeepies*, 1931) un bi Elmer Snowden un bi Don Redman van 1933 bit 1937. Buterdem weer he as  Arrangeur för Teddy Hill, Count Basie, Cootie Williams, Buddy Johnson, Benny Goodman un anner Bandleader tätig. Kirkpatrick nehm Schallplatten mit Benny Morton 1934, Sidney Bechet, Bunk Johnson 1947 un van 1952 bit 1955 as Liddmaat vun dat Orchester vun Wilbur De Paris up. Kört nah sien Utscheeden ut de *New New Orleans Jazz* Band is Kirkpatrick an en Lungenentzündung storven.

## Literatur
* Ian Carr, Digby Fairweather & Brian Priestley: *Rough Guide Jazz*, Stuttgart, Metzler 2004 (2. Uplaag), ISBN 978-3-476-01892-2
* Martin Kunzler: *Jazz-Lexikon*, Reinbek, Rowohlt, 1988
* Richard Cook & Morton, Brian: The Penguin Guide To Jazz on CD'', 6th Edition, London, Penguin, 2002 ISBN 0-14-017949-6.
* Bielefelder Katalog 1988
Klockenappel

De **Klockenappel** (annere Naams: *Witt Winterklockenappel*, *Ooltlänner Klockenappel*, *Swiezer Klockenappel* oder *Echte Klocken*) is en olle Appelsort, de wohrschienlich in de Swiez, in Süüddüütschland oder an de Nedderelv as Tofallssamling entstahn is. Vundaag is he över dat hele Rebeet vun Düütschland verbreedt.

De Appel hett en tyypsch klockenordige Form. De Schaal wiest en gröön-gele Grundfarv op, kann aver ok en rode Deckfarv annehmen. Dat Fruchtfleesch is nich sünners saftig un smeckt süerlich. Mitünner warrt de Appel ok vundaag för’n Hannel anboet.

De Appel warrt in’n Oktober plückt un af Dezember riep to’n Geneet. Dormit tellt he to de Winterappels. In’t Köhllager hollt he sik bit Juni.

## Kiek ok
* List vun de Appelsorten

## Borns
* http://www.baumgartner-baumschulen.de/index.html#/obstsorten/apfel/glockenapfel.html
* https://web.archive.org/web/20130227070630/http://www.brenninger.de/angebot/aepfel_g.html
* http://www.forums9.ch/reportagen/apfelsorten/apfel1093.htm
Objekt vun planetare Masse

En **Objekt vun planetare Masse** (engelsch: *planetary-mass object*, *PMO* oder **Planemo**) is en Sammelbeteken för astronoomsche Objekten mit en Masse, de na Definitschoon in’t Rebeet vun de Planeten fallt.

## Översicht
De ünnere Grenz warrt normalerwies an’t hydrostaatsche Gliekgewicht fastmaakt, wiel de bövere Grenz dör en Masse vun ruchweg 13 Jupitermassen defineert is – dat is de Masse, de en Objekt tomindst hebben mutt, üm en Deuteriumfusion ingang to setten. De beteken warrt aver normalerwies nich för de Planeten in’t Sünnsystem oder för Exoplaneten bruukt, man för Objekten, de gravitatib nich an gröttere Objekten bunnen sünd (d. h. de üm en Steern kreisen doot). Dör’t Obdecken vun disse Oort vun Objekten is de eendüdige Definitschoon vun den Begreep „Planet“ ok problemaatsch worrn. En eenheitlich Definitschoon hett sik in de Forschung bit nu noch nich dörsett. Objekten, de dör den gravitativen Kollaps vun en Wulk entstahn sünd, warrt mitünner ok as *Sub-brown dwarfs* betekent.

Planemos, de sik free bewegt, sünd vergliekswies swoor to finnen. Mit Hülp vun Infrarootteleskopen sünd vun disse Oort aver en poor möögliche Kannedaten in de Galaxie opdeckt worrn vunwegen jemehr egen Warmsstrahlen. Man geiht dorüm vundaag dorvun ut, dat in uns Galaxie villicht dubbelt so veel fre’e Planeten rümfleegt as dat Steerns gifft.

## Bispelen för Objekten vun planetare Masse
Bekannte Bispelen för Planemos sünd S Ori 68, S Ori 70 un Cha 110913-773444. Dat letzte vun disse Objekten hett bi sien Opdecken wegen de unklore Inorden as Steern oder as Planet de Diskusschoon ingang bröcht, ut de an’t Enn de Beteken „Planemo“ rutkamen is.

Cha&nbsp;110913-773444 is vun en Stoffschiev ümgeven un weer mit dat Spitzer-Weltruumteleskop opdeckt. De US-amerikaansche Astronom Kevin Luhman harr vör’t Opdecken vun Cha&nbsp;110913-773444 al 2004 den dormols lüttsten Brunen Dwarg opdeckt, de ok vun en protoplanetaarsche Schiev ümgeven is. Man, dat Objekt OTS 44 wiest föffteihn Jupitermassen op un fallt dormit jüst noch in dat Rebeet vun de Brunen Dwargsteerns. Cha&nbsp;110913-773444 hett mit jüst mol 8 Jupitermassen aver blots half so veel Masse.

As Planemo, de an’n neegsten an de Eer is, warrt opstunns CFBDSIR 2149 ansehn.

## Utwahl vun möögliche Planemos

## Kiek ok
* List vun de Exoplaneten
* List vun de Planetensystemen

## Borns
Handzame Classic

Dat **Bredene Koksijde Classic** (bis 2018 **Handzame Classic**) is en belgisch Radrennen, dat siet 2011 in’ Rahmen vun de UCI Europe Tour utdragen wurrd. Dat Eendagsrennen find in de Region Flannern statt un wurrd in de Kategorie 1.1 inordnet. Teel vun den Wettbewarf is  Handzame in de Gemeen Kortemark, Provinz Westflannern.

## Siegerlist
{| width=100%
| valign=top width=33% align=left |
*2021  Tim Merlier
*2020 afseggt
*2019   Pascal Ackermann
*2018  Álvaro Hodeg
*2017  Kristoffer Halvorsen
*2016  Erik Baška
*2015  Gianni Meersman
*2014   Luka Mezgec
*2013   Kenny Dehaes
*2012   Francesco Chicchi
*2011   Steve Schets

## Weblenken
* Offizielle Websteed
* Dat Rennen up Radsportseiten.net
Paul Cameron (Kameramann)

**Paul Cameron** (* 30. Mai 1958 in Montreal) is en kanaadschen Kameramann.

## Leven un Wark
Cameron is in Kanada boren, dorna aver in New York City opwassen. He hett an de State University of New York studeert. Vun de fröhen 1980er Johren an hett he as Helpsmann un ok sülvst as eenfacken Kameramann arbeit. In disse Funkschoon weer he an enige Kunzertfilmen un Dokumentatschonen bedeeligt. Siet 1986 is he ok as egenstännigen Kameramann ünnerwegens. He weer an de Produkschoon vun mehrere Musikvideos un Warfspots bedeeligt un arbeit in de Warf ok sülvst as Speelbaas.

2004 is Cameron för sien Arbeit an *Collateral* uttekent worrn.He hett aver ok bi annere bekannte Filmen achter de Kamera stahn. Siet 2006 is he Liddmaat vun de American Society of Cinematographers.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Cameron weer bit hüüt (Stand: September 2013) veermol för Filmpriesen vörslahn. Dorvun hett he twee wunnen:
* 2004: den *[[LAFCA Award]]* in de Kategorie *Best Kamera* för *Collateral*
* 2005: den *[[BAFTA Award]]* in de Kategorie *Best Kamera* för *Collateral*

## Weblenken
* 
* Websteed vun von Paul Cameron
Paul Cameron

**Paul Cameron** is de Naam von

* Paul Cameron (* 1939), US-amerikaanschen Psycholoog un Sexuaalforscher,
* Paul Cameron (* 1958), kanaadschen Kameramann,
* Paul Cameron, neeseelandschen Footballspeler.
Senat Böhrnsen III

De **Senat Böhrnsen III** is an'n 30. Juni 2011 to'n neen Bremer Senat (Landsregeerung) wählt wurrn. An'n 13. Dezember 2012 sünd dree nee Liddmaten wählt wurrn, nadem Renate Jürgens-Pieper ut den Senat utscheden is.

## Nahwiese
Sundsvall

**Sundsvall** is en Stadt in de sweedsche Provinz Västernorrlands Län un de histoorsche Provinz Medelpad. Butendem is Sundsvall Hööftoort vun de Gemeen Sundsvall. Enkelte Lüüd seggt dat Sundsvall de Hööftstadt vun Noordsweden (Norrland) is, wiel se de grötste Stadt in den Gebeet is. Sundsvall sülvst hett üm un bi 51.000 Inwahners, man mit den Dörpen un Oorten umto maakt dat meist 90.000 Lüüd. 

## Geographie
Sundsvall is en Habenstadt an'n Bottnischen Meerbusen, dat heet an de Oostsee. Se liggt nich wiet af vun de geograafschen Midde vun Sweden. De Stadt is mank twee Bargen, den Südbarg (Södra Berget, 240m), un den Noordbarg (Norra Berget, 141m). Vör de Stadt in de See liggt dat Eiland Alnön.
Susanne Hermans

**Susanne Hermans**, borene Hillesheim (* 26. August 1919 in Güls; † 6. September 2013 in Koblenz) weer en düütsch Politikerin (CDU). 

## Leven un Berop
Susanne Hermans hett as Fürsorgerin bi dat Jöögdamt Koblenz arbeit un weer över 20 Johr Vörsittersche vun den Sozialdienst katholischer Frauen (SkF) Koblenz. Siet Mai 1953 weer se mit den 1989 storven Bevollmächtigten vun dat Land Rhienland-Palz bi den Bund Hubert Hermans verheiraadt.

## Afordnete
Hermans hörr den Landdag vun Rhienland-Palz van 1951 bit 1983 an. Van 1981 bit 1983 amteer se as Viezpräsidentin vun de Landdag.

## Ehrungen
* Bundsverdeenstkrüüz mit Steern
* Verdeenstorden vun dat Land Rhienland-Plaz
Katja Ebbinghaus

**Katja Ebbinghaus** (* 1. Juli 1948, as *Katja Burgemeister*) is en ehmalge düütsch Tennisspelerin. 

## Loopbahn
En Turniersieg up de Profitour kunn Ebbinghaus nich recken. 1974 stunn se in dat Finale vun de  French Open an de Siet vun Gail Sherriff. Se hemm dat Endspeel in't Damendüppel aber gegen Chris Evert/Olga Morosowa mit 4:6, 6:2, 1:6 verloren.

## Privates
Se weer mit Dieter Ebbinghaus verheiraadt, vun de se sück 1974 scheeden leet. 

## Weblenken
* WTA-Profil vun Katja Ebbinghaus (engelsch)
* ITF-Profil vun Katja Ebbinghaus (engelsch)
* Fed-Cup-Statistik vun Katja Ebbinghaus (engelsch)
’Neath the Arizona Skies

**’Neath the Arizona Skies** (op plattdüütsch so veel as „Ünner de Himmels vun Arizona“; dt. Titel: *Unter dem Himmel von Arizona*) is de Titel vun en US-amerikaanschen B-Western ut dat Johr 1934 mit John Wayne in de Hööftrull. De Film is an verscheden Öörd in’n US-Bundsstaat Kalifornien dreiht worrn. De Premiere weer an’n 5. Dezember 1934 in de USA.

## Inholt
Dat junge Indianerhalfblood Nina wasst bi Chris Morell op. Ehr Mudder is doot, man op de ehr Land warrt Ööl föddert, so dat de lütte Deern ’n lütt Vermögen tosteiht. Chris kann dorop aver as Tehvadder nich togriepen, vördem Nina ehr Vadder sien Ünnerschrift geven deit oder kloor nawiest ist, dat de Vadder ok doot is. Üm Nina op en ordige Scholl schicken to künne, maakt he sik mit de Deern op de Söök na den Vadder. De Bandit Sam Black will em dat Geld aver afjagen un ritt em mit sien Mackers achterran. Chris sleiht sik in de Büsch un lenkt de Verbrekers af, so dat Nina alleen op jemehr Peerd utrieten kann. He hollt jem hen un kann ok sülvst utneihn. Opletzt kippt he aver beet vun’t Peerd.

So warrt he vun Jim Moore funnen, de jüst even en Postroov maakt hett. Jim tuuscht mit den bewusstlosen Chris sien Kledaasch, vör dem den sien Süster Clara Moore an de glieken Steed vörbikummt un Chris versorgen deit. Dat stellt sik rut, dat Clara togliek ok de Süster vun en ollen Fründ vun Chris weer, de intwüschen storven is. Clara nimmt em mit na ehr Ranch, woneem he unvermodens Jim drapen deit. An sien Kledaasch kennt he foorts, dat he de Rover wesen mutt, seggt aver nix dorvun ut Bedacht op Clara. Dör’t Finster aver höört Jim un sien sien Kompliez Vic Byrd vun de lütten Nina, un dat se veel Geld weert is. De Deern is in de Twüschentiet op de Ranch vun Vic strannt, woneem se intwüschen op ehrn wohrhaftigen Vadder drapen deit. Vic un Jim dorgegen söökt na de Bande vun Sam Black un beedt jem an, Nina gegen en Andeel vun 10.000 US-Dollar uttolevern, wenn se butendem ok noch Chris an de Siet maakt.

Jim warrt kort later vun Vic ut Raffgier daalschaten. Chris finnt den swoor besherten Chris un höört vun em vun Vic sien Plaan. Gau ritt he na Vic sien Ranch. Dor is Vic intwüschen ankamen, üm de Deern aftohollen. Nina ehr Vadder lett dat aver nich to un schütt opletzt Vic doot. As Chris ankamen is, warrt de Ranch aver gau schon vun Sam Black un sien Lüüd inkreist, de butendem ok noch Clara as Börgsche fasthollen doot. Chris büdd sik sülvst to’n Tuusch mit Clara an. Op disse Wies kann he Tiet schinnen, bit Hülp kamen deit un de Mackers vun Black fastnahmen warrt. Sam Black kann sik aver de lütte Deern griepen un schütt ehrn Vadder över’n Hopen. Wiet kummt he aver nich: Chris sett em na un blifft in’n letzten Kamp de Winner.

## Weblenken

* De Film free to’n Kieken op Clipfish.de

## Borns
Trefoil

Dat **Trefoil** (engelsch för „Klever-“ oder „Dreeblatt“; ok: *Flögelrad* oder *Strahlenteken*) is en Warnteken, dat Wohrschau bi Radioaktivität oder Ioniseeren Strahlen geven schall. Regelt warrt dat Teken in den ISO-Standard *ISO 361*.

## Klören
In’t Johr 1946 weer binnen en lütte Grupp vun Forschers vun de Strahlenlabors an de University of California in Berkeley över en Warnteken afstimmt, dat egent weer bi Radioaktivität. Dat Teken schüll toeerst in Magenta op blauen Grund dorstellt warrn un weer dacht as dree Dreeecken, de sik in de Mitt an jemehr Spitzen drapen schülln. Dat Teken weer later afännert mit en Vullkrink in de Mitt un dree Ringsegmenten vun 60°, de de Strahlenwirkung verdüütlichen schüllt. Dat hett sik denn wiest, dat de blaue Achtergrund nich as Warnteken döögt. Enn vun de 1950er Johren is na eenige Versöken opletzt dat magentaklöörte Teken op gelen Achtergrund vun’t American National Standards Institute normt worrn.

Internatschonal is dat Teken aver in swart op gelen Grund normt worrn (as in’t Bild wiest). Disse internatschonale Faten dröff intwüschen (blangen de US-Faten) ok in de USA bruukt warrn.


Bild:Radioactive Symbol 1946.svg|Fröhe Faten in magenta un blau
Bild:Radiation warning symbol-US.svg|Trefoil na US-Norm
Bild:Radiation warning symbol.svg|Trefoil na internatschonale Norm
Bild:Logo iso radiation.svg|Nee tosätzlich Warnteken na ISO 21482


## Bruuk
Dat Warnteken för Strahlen warrt an afschirmen Fatten för radioaktive Stoffen anbröcht, op radioaktive Stoffen sülvstun op Dören vun Rüüm, woneem radioaktive Stoffen lagert warrt oder Redschoppen, de ioniseeren Strahlen tügen künnt (to’n Bispeel Röntgenapparaten). Wieter warrt dat Trefoil ok an Tüün oder Sparranlagen üm kontamineerte Rebeden un an Bowarken mit radioaktive Stoffen (Lagerhallen, Karnkraftwarken) anbröcht. Un jüst so ok an Fohrtüüch, mit de radioaktive Stoffen transporteert warrt.

## Tosätzlich Teken
De Internatschonale Atomorganisatschoon hett an’n 15. Februar 2007 bekannt maakt, dat to dat Trefoil-Teken en nee Gefohrenteken dortokriggt, dat na ISO 21482 normt is, un de Gefohr dör de Radioaktivität noch düütlicher maken schall. Dat teemlich abstrakte Trefoil-Teken is sünners vun Kinner in Entwicklungslänner faken nich richtig begrepen worrn – to’n Bispeel harrn welke dacht, dat schüll en Propeller dorstellen. So weer dat to’n Bispeel ok bi den Goiânia-Unfall.

## Unicode
In’n Unicode steiht dat Trefoil-Teken an Positschoon U+2622: ☢.

## Kiek ok
* Atomsemiotik 

## Borns
* Radiation Warning Symbol (Trefoil) (engelsch)


## Weblenken

* FR vun’n 14. März 2011: ''Die Geschichte des Atomzeichens'' (hoochdüütsch)
Erald Dervishi

**Erald Dervishi** (* 10. November 1979 in Durrës) is en albaansch Schachgrootmeester.

Dervishi wurr 1993 in Szombathely U14 Jöögd-Europameester. Bi de Jöögdeuropameesterschap U18 in Rimavska Sobota 1996 deel he sück den darten Platz un bi de U18-Jöögdweltmeesterschap 1997 in Jerewan keem he up Platz 5. As 18johrig kreeg he den Titel Grootmeester vun de FIDE verleeht. Dervishi is de eerste Titeldräger vun sien Land. 1996 un 1997 wunn he de natschonale Meesterschap vun Albanien.

To sien bedüüdenst Erfolge tellen Turniersiege in Padua 2000, Genua 2001, Durrës 2001, Padua 2005 as ok 2006 un Bratto 2006. Dervishi nehm eerstmals för Albanien an de Schacholympiaden 1994 in Moskau deel, wo he mit +5, −3, =5 wohrhaftig goot afsnieden dee. Ok an de Olympiaden 1998 bit 2006 hett he för Albanien deelnommen, wobi he sien best Resultat in Bled 2002 harr, as he +6, −0, =5 reckt hett. 1998 in Elista wunn he för sien Eenzelergevnis an dat tweet Brett (+7, −2, =3) de Bronzemedaille. Sien Gesamtergevnis för Albanien bi de Schacholympiaden is +32, −14, =28.

## Weblenken
* FIDE-Koort (engelsch)
* ''The chess games of Erald Dervishi'' up ''chessgames.com'' (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Rosemary Casals

**Rosemary „Rosie“ Casals** (* 16. September 1948 in San Francisco, Kalifornien) is en ehmalge US-amerikaansch Tennisspelerin.

## Leven
De man blots 1,59 m groot Rosie Casals is de Dochter vun Öllern, de ut El Salvador inwannert weern. Se hett fiev Mal dat Turnier in Wimbledon (1967-68, 1970-71, 1973) wunnen un veer Mal de US Open (1967, 1971, 1974, 1982) in't Damendüppel. Dorto kommen dree Siege in' Mixed US Open 1975 as ok 1970 un 1972 in Wimbledon. Se reck dorto wieder twalf Mal en Finale in't Düppel, twee in't Eenzel un dree in't Mixed. All tosommen kunn se twalf Titel bi Grand-Slam-Turnieren winnen un keem dorto noch 16 Mal in't Finale. 

Casals speel 36 Mal för dat amerikaansch Fed-Cup-Team un kunn dorbi 34 Mal winnen. Hör Bilanz luut also 34-2. Se wunn mit dat amerikaansch Team söss Mal dissen Wettbewarf (1967, 1976-77, 1979-81). 

1996 wurr se in de International Tennis Hall of Fame upnommen.

## Grand-Slam-Erfolge (12)
### Düppel (9)

### Mixed (3)

## Grand-Slam-Finaldeelnahmen (16)
### Eenzel (2)

### Düppel (12)

### Mixed (2)

## Weblenken
* WTA-Profil vun Rosemary Casals (engelsch)
* ITF-Profil vun Rosemary Casals (engelsch)
* Fed-Cup-Statistik vun Rosemary Casals (engelsch)
* Rosemary Casals in de „International Tennis Hall of Fame“ (engelsch; mit Biller)
Octave Lapize

**Octave Lapize** (* 24. Oktober 1887 in Montrouge; † 14. Juli 1917 in Toul) weer en franzöösch Radrennfohrer. Sien gröttste Erfolg weer de Gesamtsieg bi de Tour de France 1910.

Wat he sonst noch schafft hett:
* 3. Platz Olympisch Sömmerspelen 1908 (100 km Bahnradfohren)
* Franzöösch Straatenmeester (1911, 1912, 1913)
* Sieg bi Paris-Roubaix (1909, 1910, 1911)
* Sieg bi Paris–Brüssel (1911, 1912, 1913)
* Sieg bi Paris-Tours (1911)
* Deeklstreckensiege an de Tour de France: 1910 (veermal), 1912 un 1914 (je enmal)

1909 as ok 1911–1914 nehm he woll an de Tour de France deel, muss dat Rennen aber jedes Mal upgeven. 

To'n Anfang vun den Eersten Weltkrieg wurr Octave Lapize to'n Militärdeenst intrucken. An' 14. Juli 1917 is he in en Hospital in Toul storven, nahdem he bi den Afstört vun sien Floogtüüch swoor besehrt wurrn weer. 

## Weblenken
* ''Palmarès'' – List vun de  Erfolge un Platzeeren
* Octave Lapize up Sports-Reference.com (engelsch)
* in de Datenbank vun de Tour de France (franzöösch)
Hans-Jürgen Jaeger

**Hans-Jürgen Jaeger** (* 23. Januar 1931 in Berlin; † 18. September 2013 in Schliersee) weer en düütsch Jurist, Afkaat un Politiker (FDP).

## Leven un Berop
Nah den Besöök vun Scholen in Berlin, Meideborg, Köln un München as ok dat Abitur 1950 an dat Maximiliansgymnasium München studeer Jaeger Rechtswetenschap un Volkswertschap an de Universitäten in München und Ann Arbor, Michigan/USA. Wiels sien Utbillen hett he in de USA as Kellner un Reiseleiter arbeit. 1957 kreeg he den Titel „Master of Laws“ un besunn 1959 dat tweet juristisch Staatsexamen. In' März 1960 is he in den Höhgeren Deens vun de Düütsch Bundsbahn intreden. In de Folgezeit hett he in de Verkehrsafdeelen vun de Bundsbahndirektschoon München arbeit un weer lang Tiet as Bundsbahndirekter Baas vun de  Generalvertreden München-Nord. Nah sien Utscheeden ut den Deensten vun de Bundsbahn 1978 leet he sück as Afkaat in München daal.

Hans-Jürgen Jaeger weer verheiraadt un harr dree Kinner.

## Politik
Jaeger is 1952 in de FDP intreden un weer van 1966 bit 1970 Stadtraat vun de Stadt München. 1970 wurr he in den Bayerischen Landdag wählt, den he bit 1982 anhörrn dee. Hier weer he van 1974 bit 1976 tonächst stellvertreden Vörsitter un denn van 1976 bit 1982 Vörsitter vun de FDP-Fraktschoon. Bit to sien Dood weer he Ehrenvörsitter vun den FDP-Kreisverband Miesbach.

## Ehrungen
* Bayerisch Verdeenstorden, 1980
* Bundsverdeenstkrüüz, 1983

## Enkeld Nahwiesen
Roger Bruce Myerson

**Roger Bruce Myerson** (* 29. März 1951 in Boston) is en US-amerikaansch Wertschapswetenschapler un Nobelpriesdräger. He is „Glen A. Lloyd Distinguished Service Professor of Economics“ an de University of Chicago.

## Leven

Roger Myerson kreeg sien Bachelor of Arts mit dat Prädikat *summa cum laude* un sien Master för anwendt Mathematik 1973 an de Universität Harvard. In dat sülvig Fack, ebenfalls in Harvard kreeg he 1976 sien Doktertitel Ph.D. mit de Dissertatschoon över *A Theory of Cooperative Games*. Ansluutend weer he bit 1979 as Dozent an de Northwestern University tätig. Parallel dorto weer he van 1978 bit 1979 as Gast an dat *[[Zentrum für interdisziplinäre Forschung]] (ZiF)* in Builefeld. 1979 kreeg he an de  Northwestern en Stäe as außerordentlicher Perfesser. 1982 wurr he denn to'n ordentlichen Perfesser an de Universität nömmt. As Gastperfesser för Wertschap weer he 1985 bit 1986 un nochmals 2000 bit 2001 an de University of Chicago.

## Utteknungen
Roger Bruce Myerson kreeg 2007 gemeensam mit Leonid Hurwicz un Eric Maskin för de  Arbeit to'n Entwurf vun ökonoomsch Mechanismen den Nobelpries för Wertschapswetenschapen. Hurwicz gellt as Begrünner vun de Theorie; Maskin un Myerson harrn de aber wesentlich wieder entwickelt.

## Warken

* *Game Theory: Analysis of Conflict.* Harvard University Press, 1991, ISBN 0-674-34115-5
* *Probability models for economic decisions.* 2004, ISBN 0-534-42381-7

## Weblenken

* Myerson up de Sieden vun den Nobelppries (engelsch)
* Levensloop vun Myerson (PDF-Datei; 49&nbsp;kB)

## Enkeld Nahwiesen
C/2011 L4 (PANSTARRS)

**C/2011 L4 (PANSTARRS)** is en nich-perioodschen Komeet, de in’n Juni 2011 mit dat Pan-STARRS-Teleskop op Hawaii opdeckt weer. De Komeet weer hell noog, dat man em mit dat fre’e Oog sehn künn.

As C/2011 L4 to’n eersten mol beobachte weer, harr he en schienbore Helligkeit vun 19mag. In’n Mai 2012 weer de Helligkeit al op 13,5mag anstegen un künn dorna ok al mit grote Amateur-Teleskopen bekeken warrn. An’n 5. März 2013 harr de Komeet sien lüttsten Afstand vun de Eer mit ruchweg 1,09 AE. Den Periheldörgang (lüttste Afstand vun de Sünn) harr he fief Daag later an’n 10. März 2013. Sien gröttste Helligkeit hett he ok in disse Tiet mit +1mag hatt

Astronomen vermoodt, dat sik C/2011 L4 (PANSTARRS) vör vele Millionen Johren ut de Oortschen Wulk lööst hett. Dör sien hyperboolsche Bahn, warrt de Komeet sik wohrschienlich op en Ümloopbahn bewegen, de en Periood vun ruchweg 110.000 Johren hett.

## Kiek ok
* List vun de Kometen

## Borns


## Weblenken

* Ümfaten Informatschonen – www.komet-panstarrs.de (hoochdüütsch)
* C/2011 L4 ( PanSTARRS ) – Seiichi Yoshida op aerith.net (engelsch)
List vun de Berensorten

De europääschen Kultursorten vun de Huusbeer stammt wohrschienlich ut’n Kaukasus un Lüttasien. In Europa is de Huusbeer siet dat Middelöller verbreedt. De Utgangsform vun de hüütigen Kulturbeer warrt as *Pyrus communis* betekent. Dat Sortiment, dat vundaag för den Hannel anboet warrt, beschränkt sik op wenige Sorten, de all so üm dat 18./19. Johrhunnert rüm tücht worrn sünd. In Düütschland sünd dat vör allen de Sorten Alexander Lucas, Conférence un Williams Christ.

De ümfangriekste List vun Huusberen is dat *Illustrirte Handbuch der Obstkunde* ut dat Johr 1860, dat mehr as 260 Berensorten beschrieven deit.

In disse List nu steiht en Utwahl vun verschedene Berensorten

* Abbé Fétel (ok: *Abate Fetel*)
* Alexander Lucas (ok: *Lucas Alexander*)
* Bloodbeer
* Börgermeesterbeer (ok: *Köstliche ut Charneux*)
* Bosc sien Buddelbeer (ok: *Kaiser Alexander*, *Calebasse Bosc*, *Kaiserbeer* oder *Alexanderbeer*)
* Clapps Leefste
* Conférence
* Forellenbeer
* Fröhe Bosc (ok: *Prinzessin Marianne*)
* Geelmostler
* Gellert sien Botterbeer
* Gode Graue
* Gode Luise (ok: *Bonne de Longueval*)
* Herzogin Elsa
* Josephine von Mecheln (ok: *Königliche Winterbeer*)
* Karcherbeer (ok: *Kragenbeer*)
* Owener Mostbeer
* Palmischbeer
* Röömsche Smoltbeer
* Stuttgarter Gaishirtl
* Swiezer Waterbeer (ok: *Kugelbeer* oder *Klockenbeer*)
* Uta
* Vereensdechantsbeer (ok: *Doyenné du Comice*)
* Williams Christ (ok: *Williams Bon Chrétien* oder *Bartlett*)

## Literatur
* Walter Hartmann (Rutgever): *Farbatlas Alte Obstsorten.* Ulmer, Stuttgart 2000, ISBN 3-8001-3173-0
* Friedrich Jahn: *Illustrirtes Handbuch der Obstkunde.* 2. Band: *Birnen.* Ebner & Seubert, Stuttgart 1860 
*Wilhelm Lauche: *Deutsche Pomologie. Birnen.* Berlin 1882. Online-Utgaav ut de ''Special Collections'' vun de Universitätsbökeree Wageningen
* Wilhelm Lauche: *Ergänzungsband zu Lucas und Oberdiecks Illustrirtes Handbuch der Obstkunde.* Parey, Berlin 1883
* Herbert Petzold: *Birnensorten.* Neumann, Leipzig 1982
* Eckart Fritz, Walter Hartmann: *Farbatlas alte Obstsorten,* Ulmer-Verlag, 4. Oplaag 2011, ISBN 978-3-8001-7634-2.

## Borns


## Weblenken
ISO 21482

In de Norm **[[ISO]] 21482** warrt en Warnteken för gefährliche radioaktive Stoffen beschreven, dat vun de Internatschonalen Atomenergiekomisschoon (IAEO) mit utklamüstert worrn is.

As in’t Bild wiest, besteiht dat Teken ut en root Dreeeck, dat in de böveren Eck dat Teken för Radioaktivität („Trefoil“) wiest, vun dat Strahlen na ünnen utgaht. Ünnen links is en Dodenkopp to sehn, ünnen rechts en Minsch, de weglopen deit. Dat Weglopen warrt tosätzlich dör en Piel andüüt, de na buten dat Schild wiesen deit.

De ro’e Farv is as Achtergrund utsöcht worrn, vunwegen dat Kinner seggen deen, dat Root de Klöör is, de op Gefohren henwiest un nich Geel, as dat bi dat öllere Warnteken is. Butendem harrn Kinner dat Trefoil-Teken verkehrt verstahn un för en Propeller hollen. Dat Gallup-Institut hett dat ne’e Teken vun 1650 Lüüd bekieken un beweerten laten un dat dorophen anraat.

Dat ne’e Warnteken schall nich an Steed vun dat öllere Teken bruukt warrn, man as tosätzlichen Henwies. Anners as dat Trefoil-Teken schall dit Warnteken ok Minschen, de vun de Radioaktivität un vun dat abstrakte Gefohrenteken nix weet, kloormaken, dat se in grote Gefohr sünd un gau weggahn mööt. De Grund för dat Utklamüstern vun dat ne’e Teken leeg dorin, dat in Entwicklungslänner deelwies döödliche Unfäll passeert sünd, vunwegen dat Minschen stark radioaktive Stoffen ut jemehr Afschirmen rutnahmen harrn (to’n Bispeel bi’n Goiânia-Unfall, de 1987 in Brasilien passeert is, oder de Nuklearunfall vun Samut Prakan 2000 in Thailand). Dat ne’e Warnteken warrt dorüm nich as dat Trefoil-Teken op de schulen Fatten oder Afschirmen anbröcht man direkt op de radioaktiev Strahlers mit de höchsten Strahlenkategorien 1, 2 un 3. An swacke Strahlers as de Afschirmen warrt ok in Tokumst blots dat olle Teken anbröcht, vun wegen dat se keen direkte Gefohr dorstellt. Ok Rüüm, in de strahlen Redschoppen oder radioaktive Stoffen lagert warrt, warrt wieter mit dat olle Teken kenntekent.

In Düütschland is dat ne’e Gefohrenteken nich in en natschonale Norm övernahmen worrn un ok nich in de Unfallverhödensvörschriften opnahmen worrn. Ok in den Vörslag för de Neefaten vun de DIN 4844-2, de Warnschiller regeln deit, is dat Teken nich binnen.

## Kiek ok
*Atomsemiotik

## Borns


## Weblenken
*Offizielle IAEO Pressenaricht
Hadrian II.

**Hadrian II.** (* 792; † 14. Dezember 872 in Rom) weer vun sien Inthronisatschoon an' 14. Dezember 867 bit to sien Dood in dat Johr 872 exakt fief Johr lang Paapst. In verscheeden Borns wurrd allerdings angeven, dat sien Nahfolger all an 13. Dezember 872, also een Dag för sien Dood, wählt wurrn is.

Sien Naam bedüüd up latiensch so völ as *Bewahner vun Hadria*.

Hadrian II. stamm ut dat röömsch Geslecht vun de Colonna un gull as en versöhnlicher Paapst. Dat wiest sück sowohl doran, dat he Rebeeden, de sien Vörgänger  Nikolaus I. beanspröökt harr, weer free geev, as ok an sien Inlenken in de Fraag vun de slawisch Liturgie.

As Hadrian Preester wurr, weer he noch verheiraadt. Paapst Gregor IV. hett hüm to'n Kardinal vun San Marco nömmt. All nah den Dood vun Leos IV. un Benedikt III. weer he jeweils as Paapst vörslahn wurrn, harr sück aber wiegert, sück wählen to laaten. Nah den Dood vun Nikolaus I. aa' 13. November 867 wurr he denn aber eenmöödig vun den Klerus un dat Volk wählt. He hett de Wahl 75johrig annommen un wurr den Dag dorup, an' 14. Dezember 867, inthroniseert. Kört nah sien Inthronisatschoon wurrrn sien Fru un sien Dochter vun  Eleutherus, en Verwandten vun den fröheren Gegenpaapst Anastasius III., ümbrocht.

De fränkischen König Lothar II. hett he de Erloovnis geven, dat Problem vun dat Verstööten vun sien kinnerlos Fru in Rom vörtodragen, womit he sück gliekfalls düütlich  kompromissbereiter geev, as sien Vörgänger Nikolaus I. Dat ween weer. En Entscheeden bruuk dat denn aber doch nich mehr to geven, wiel Lothar II. Kört dornah storven is.  

Togliek geev Hadrian II. dör dat Hilligspreeken vun de Äbtissin Walburga an en 1. Mai Anlaat för den hüüd in Düütschland noch verbreeten Bruuk vun de Walpurgisnacht, de in de den Patronatsfest för Walburga Walburga vörutgahn Nacht fiert wurrd. 

867 hett he den ehmalgen Gegenpaapst Anastasius III. to'n  Bibliothekar vun de röömsch Kark nömmt. 

## Literatur
* Rudolf Schieffer: *Hadrian II.* In: *[[Lexikon des Mittelalters]]*, Bd. 4 (1989) Sp. 1822–1823.
* Friedrich Wilhelm Bautz: Hadrian II. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 2, Bautz, Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8, Sp. 425–427

## Weblenken
Eerststimm

Mit de **Eerststimm** warrt bi de Bundsdagswahl un ok bi vele Landdagswahlen in Düütschland en Direktkandidat in’n egenen Wahlkreis wählt. Man seggt mitünner ok **Wahlkreisstimm** dorto. De Direktkandidat, de de relative Mehrheit vun de Eerststimmen kriggt, tütt direkt in’t Parlament in. Dormit stellt de Eerststimm seker, dat över de Wahlkreisen all Regionen in’t Parlament vertreden warrt. In en nichpersonaliseert Proporzwahlrecht ahn Wahlkreisen is dat nich automaatsch so.

In’t Gegendeel to de Tweetstimm warrt mit de Eerststimm aver nich doröver afstimmt, wo stark en Frakschoon in’t Parlament is, man dormit warrt blots en Kandidat vun de Wahllist vun de Partei gegen den wählten Wahlkreiskandidaten uttuuscht. Dat kann dorbi ok vörkamen, dat dör de Eerststimmen mehr Direktkandidaten in’t Parlament wählt warrt, as de Partei na jemehrn Andeel vun Tweetstimmen tostahn doot. Dormit kriggt de Partei tosätzliche Mandaten, de as Överhangmandaten betekent warrt.

Na dat Wahlrecht gellt de Eerststimm wieterhen, ok wenn de Tweetstimm op’n Wahlzedel ungüllig is.

Afsehn vun de Överhangmandaten, de bi eenige Landdagswahlen (bit 2009 ok bi de Bundsdagswahl) den Proporz ännern künnt, speelt de Eerststimm keen Rull för’t Verdeelen vun de parteipolitische Sitten in’t Parlament. Faken weer se dorüm as Stimm „ahn Weert“ afdoon. Enige wullen ehr sogor dat se ünnern Disch fallen laten warrt. Bi all Landdagswahlen mit Eerststimm un siet 2013 ok bi de Bundsdagswahl warrt Utglieksmandaten vergeven, de den richtigen Proporz vun de Tweetstimmen wedder herstellen schüllt. Man, bi enige Landdagswahlen is de Utgliek na baven ingrenzt, so dat de Proporz mitünner doch afwieken deit.

En Kritikpunkt is ok dat Fehlen vun en Steekwahl, wodör de wählte Kandidat mitünner gor nich vun de Mehrheit vun all Wählers wählt worrn is. För de Wählers bedüüt dat, dat se överleggen mööt, wokeen vun de Direktkandidaten överhaupt de Chance op en Mehrheit hett, üm de egen Stimm nich to verdoon. Anners weer dat en Vördeel för en Kandidat, den man jüst nich hebben will.

Op den annern Siet gifft de Eerststimm aver ok en Mööglichkeit, as enkelte Person in’t Parlement to kamne, ahn dat een op de Landslist vun en Partei opstellt worrn is, so as to’n Bispeel Hans-Christian Ströbele bi de Bundsdagswahl 2002.

Bi enige Landdagswwahlen warrt de Eerststimm ok as *Personenstimm* betekent. Dat warrt vun Kritikers vun’t Bundswahlrecht as beter ansehn, vunwegen dat sik *Eerststimm* so anhöört as weer se mehr weert as de Tweetstimm.

## Kiek ok
* Tweetstimm

## Borns


## Weblenken
* Wahlrecht.de – Informatschonen to de Eerststimm (hoochdüütsch)
Miguel Poblet

**Miguel Poblet Orriols** (* 18. März 1928 in Montcada i Reixac; † 6. April 2013 in Barcelona) weer en spaansch Radrennfohrer.

Van 1945 bit 1962 weer Miguel Poblet Profi un sett in disse Johren besünner Maatstaffen in' spaanschen Radsport, wiel he nich blots up de Straat sonnern ok as Bahnradsportler bannig spoodriek weer. So wurr he wiels sien Radsport-Karriere söbenmal spaansch Meester in' Bahn-Sprint un tweemal Bargmeester, is aber ok spoodriek bi all groot Rundfohrten den Start gahn, bi de he tallriek Deelstreckensiege schafft hett, as ok bi de Klassiker. 1947 wunn he de Klasika Primavera, 1952 de Katalonien-Rundfohrt, 1955 den Grand Prix Midi Libre, 1957 Mailand-Turin, 1957 un 1959 Mailand–Sanremo as ok 1960 de Classica Sarda. 1958 keem he bi de Lombardei-Rundfohrt up den tweeten Platz achter Nino Defilippis. Todem hett he ok noch völ lüttgere Rennen wunnen. 

Dreemal – 1955, 1956 un 1957 – is Poblet bi de Tour de France an den Start gahn: 1955 wunn he een Deelstreck un droog twee Daag lang dat Geel Trikot, wunn de Bargwertung up den Col du Tourmalet, wurr dart in de Wertung vun dat Gröön Trikot un reck Paris up Platz 26 in de Gesamtwertung. 1956 wunn he weer en Deelstreck, hett denn aber upgeven, genauso as een Johr later ok. Besünner spoodriek weer he bi sien Deelnahmen an den Giro d’Italia: 1956 wunn he veer Deelstrecken, een Johr later weer veer Deelstrecken un an’ Enn’ keem he in dat Johr up den sössten Platz. 1958  wunn he dree Deelstrecken, 1959 ok un keem in de Gesamtwertung weer up den sössten Platz. 1961 wunn he nochmals dree Deelstrecken un kunn söss Daag lang dat Maglia Rosa dragen..

Miguel Poblet is ok bi 14 Sössdaagrennen an den Start gahn un kunn dree Wettbewarfen winnen:  1953 in Barcelona mit Ferdinando Terruzzi, 1961 in Buenos Aires mit Jorge Bátiz un 1962 in Madrid mit Miguel Bover Pons.

Nah sien Rückträe vun den aktiven Radsport weer Poblet Vörsitter vun den  katalaanschen Radsportverband un an de Organisatschoon vun de *Katalonien-Rundfohrt* bedeeligt.

An’ 6. April 2013 is Poblet mit 85 Jahren in en Krankenhuus in Barcelona an Nierenverseggen storven.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
* Miguel Poblet in de Datenbank vun Radsportseiten.net
* Miguel Poblet in de Datenbank vun de Tour de France
Kjell Sjöberg

**Kjell Allan Sjöberg** (* 11. Mai 1937 in Själevad; † 10. September 2013 in Örnsköldsvik) weer en sweedsch Skispringer.

## Loopbahn
Sjöberg fung sien internatschonale Karriere mit den Start bi de Olympisch Winterspelen 1960 in Squaw Valley an. Dor reck he vun de  Normalschanze den 45. Platz. Ok, wenn dat man blots en middelmatig Spood weer, wurr he in de Folgesaison fast in den sweedschen Kader inbunnen un harr sien eerst Springen an’ 30. Dezember 1960 in Oberstdorf in’ Rahmen vun de Veerschanzentournee.. Dorbi kunn he mit den 2. Platz ok eerstmals dat Podium bestiegen. In Garmisch-Partenkirchen keem he weer ünner de best Teihn un wurr an’ Enn’ Sösst. Nah twee wiedere good Platzeeren in Bischofshofen un Innsbruck sloot he de Tournee up den 6. Platz in de Gesamtwerten af. Ok een Johr later bi de Tournee 1961/62  keem he bi de beid Springen in Oberstdorf un Innsbruck ünner de best teihn, in de beid anner Springen leep dat aber nich so good mit. Kört Tiet later kunn he aber den sweedschen Meestertitel up den Normalschanze winnen. Bi de Olympisch Winterspelen 1964 in Innsbruck reck he vun de Grootschanze den 5. Platz un vun de Normalschanze den 33. Platz. 1966 wunn he nochmals de sweedsch Meesterschap. Bi de denn folgen Nordisch Skiweltmeesterschap in dat sülvig Johr in Oslo keem he up de Normalschanze up den 6. Platz un wunn up de Grootschanze achter Bjørn Wirkola un Takashi Fujisawa de Bronzemedaille. An’ 10. Februar 1967 hett Sjöberg den an’ glieker Dag vun den norweegschen Springer Lars Grini upstellten Skiflug-Weltrekord up de Heini-Klopfer-Skiflugschanze in Oberstdorf um een Meter up 148 m. De Rekord stunn aber blots een Dag, bevör hüm de Norweger weer breeken kunn. Sien aktiv Skisprungloopbahn hett Sjöberg mit den Start bi de Olympisch Winterspelen 1968 in Grenoble afslooten. Dor reck he up de Grootschanze mit Wieden vun 85.5 un 73.0 m den 53. Platz.

## Weblenken
* Statistik up de FIS-Websteed (engelsch)
* Nahroop up allehanda.se van' 11. September 2013 (sweedsch)

## Enkeld Nahwiesen
Hadrian III.

**Hadrian III.** (* vör 884; † Midden September 885 in San Cesario sul Panaro bi Modena) weer van 884 bit to sien Dood Paapst. Sien Naam bedüüd ‚Bewohner von Hadria‘ (latiensch). He stammt as de Paapsten Hadrian I. un Hadrian II. ut dat röömsch Geslecht vun de Colonna.

Hadrian III. wurr an’ 17. Mai 884 as Nahfolger vun Paapst Marinus I. inthroniseert. He is up de Reis to’n Rieksdag in Worms storven, to de hüm de  ostfränksch König Karl der Dicke inladen harr, um de Fraag vun dat Neebesetten vun vakanr Bisdömer un de Nahfolgefähigkeit vun den noch minnerjohrigen Kaisersöhn to besnacken. 

Hadrian III. wurrd as Hilliger verehrt; sien Patronatsfest is an’ 8. Juli.

## Literatur

* Rudolf Schieffer: *Hadrian III.* In: Lexikon des Mittelalters, Bd. 4 (1989) Sp. 1823.
* Friedrich Wilhelm Bautz: Hadrian III. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 2, Bautz, Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8, Sp. 427.

## Weblenken
Gerrie Mühren

**Gerardus („Gerrie“) Dominicus Hyacinthus Maria Mühren** (; * 2. Februar 1946 in Volendam; † 19. September 2013, ok dor) weer en nedderlannsch Footballspeler. He speel in’t Middelfeld un Afwehr. 

## Karriere
Mühren fung sien Loopbahn bi den FC Volendam an. 1968 wessel he to Ajax Amsterdam, mit de he fiev Mal nedderlannsch Meester, veer Mal nedderlannsch Pokalsieger wurr un dree Mal den Europapokal vun de Landesmeester wunnen hett. 1976 wessel he to Betis Sevilla. Sien Profi Loopbahn klung ut bi Seiko, en Footballvereen ut Hong Kong. Dornah hett he noch bi Drechtsteden ’79 un toletzt weer bi FC Volendam speelt

Nah sien aktiv Loopbahn wurr he Trainer in de Ajaxjöögd.

För de Football-Natschonalmannschap vun de Nedderlannen hett he 10 Lännerspelen maakt. 

Sien jüngere Bröer Arnold weer ok Profi-Footballer un wurr mit de Nedderlannsch Footballmannschap 1988 Football-Europameester.

Bit to sien Erkrankung an en Myelodysplastisch Syndrom weer Mühren as Scout för den AFC Ajax tätig. An disse Krankheit is he in’ September 2013 mit 67 Johren storven.

## Weblenken
* Gerrie Mühren in de Datenbank vun Weltfussball.de
* Gerrie Mühren bi footballdatabase.eu

## Enkeld Nahwiesen
Alexandra Ledermann

**Alexandra Ledermann** (* 14. Mai 1969) is en franzöösch Springriederin.

Se wurr 1999 as eerst Fru Europameesterin in't Springrieden up hör Peerd *Rochet M*. Buterdem wunn se mit *Rochet M* 1996 bi de Olympisch Spelen in Atlanta de Bronzemedaille un 1998 mit de franzöösch Mannschap bi de Weltriederspelen 1998 in Rom de Sülvermedaille.

Dorneben reck se noch folgen Platzeeren bi Championaten:
* Europameesterschap 1995, St. Gallen: 3. Platz mit der Mannschap un 10. Platz in der Eenzelwertung mit *Rochet M*
* Olympisch Sömmerspelen 1996, Atlanta: 4. Platz mit de Mannschap mit *Rochet M*
* Europameesterschap 1997, Mannheim: 4. Platz mit de Mannschap un 13. Platz in de Eenzelwertung mit *Rochet M*
* Weltriederspelen 1998, Rom: 43. Platz in de Eenzelwertung mit *Rochet M*
* Europameesterschap 1999, Hickstead: 5. Platz mit de Mannschaft mit *Rochet M*
* Olympisch Sömmerspele 2000, Sydney: 28. Platz in de Eenzelwertung mit *Rochet M*

Ledermann hör spoodriek Peerd *Rochet M* weer en 1983 boren bruun Selle Français-Wallach. De Jalisco B-Söhn is in' Sömmer 2008 storven.

## Weblenken

* Websteed vun Alexandra Ledermann (franzöösch)

## Enkeld Nahwiesen