Schia

De **Schia** (), ook **Schiitendom** oder **Schiismus**, is na de Sunni de tweedgröttste religiöse Stroom binnen den Islaam. Vandage betekent de Begreep faken de Twelver Schia, wat de gröttste Gruppe mang den Schiiten is. Man de Schia besteet ook noch uut taalrieken ander Gruppen.

De Bregreep Schia steet kort för den araabschen Uutdruck *schīʿat ʿAlī* ().  Dat liggt daaran, dat de Schiiten, also de Anhängers van de Schia, ʿAlī ibn Abī Tālib, den Swigersone un Vedder van den Propheten Mohammed, för den Nafolger (Kalif) un Imam hoolden, den Mohammed bestimmt het. Den schiitschen Gloven na kann de Nafolger van den Propheten alleen een Nakome van ʿAlī sin, den düsse were de enige med göddlike Legimtimatschoon hädde. In’n Loop van de Tied hebbet sik mang de Schia verscheden Ströme ruutbild, de sik sunderlik wegen de Lere œver de Imame underscheed. Butendem hebbet sik verscheden schiitsche Rechtsscholen ruutbild. 

Vandage stellt de Schiiten wat bi 11&nbsp;% mang den Muslimen. De Staten, in de Schiiten de Meerheed oder ene Minderheed med groten Inflood sind, krigt männigmaal den Namen *[[schiitsche Halvmaan]].*

## Ströme in de Schia vandage

### Överblick un Gebeede

#### Twölverschiiten
De gröttste schiitsche Stroom sind de Twölverschiiten, de twölv Imanen folgt. Se levet to’n groten Deel in Iran, Aserbaidschan, in’n Irak, in Bahrain, in’n Libanon, in Kuwait, Pakistan, Afghanistan, Syrien, Indien un de ööstlike Provinz in Saudi-Arabiens. Na de afslute Taal, levet in’n Iran un in’n Irak de gröttste Taal Twölverschiiten. Daar stellt se ook den den Grootdeel in de Schicht, de politsch dat Seggen het. In den andern groten Ländern speelt Schiiten ene minner wichtige Rulle in de Politik, ümme dat se ene Minderheed sind (so in Pakistan, Indien, Saudi-Arabien, Afghanistan). In Saudi-Arabien könnt de Twölverschiiten de Religioon deelwise nich gans free nagaan, man sinds 1993 givt’t een Afkomen twischen den saudschen Staat un den Twölverschiiten, In’n Libanon maket de Twölverschiiten wat bi 30 % van den Inwoners. De Twölverschiiten heet ook Imamiten, man dat is’n unpräzisen Uutdruck, denn in de klassische islaamsche Docograafie givt et noch ander histoorsche schiitsche Gruppen, de ook Imamiten sind.

#### Ismailiten
De twede Gruppe sind de Ismailiten, de de ene Rege Imamen folget, de över Ismāʿīl ibn Dschaʿfar afleid. Se levet vandage besunders in Pakistan, Indien, Syrien un in’n Pamir-Hoogland in Tadschikistan. Vandage deelt sik de Ismailiten in verscheden Gruppen, daar mang sind de Nizariten un de Mustaʿlī-Taiyibiten de wichtigsten. De Nizariten hoold den Agha Chan för enen Imam, man de Mustaʿlī-Taiyibiten hebbet enen Dāʿī as Leidsmann. De ismailitsche Lere wiest starkten Inflood van den gnostischen un nieplatonischen Denken. In der verleden Tid sind vele revolutschoneer-ismailitsche Gruppen upkomen, to’n Bispeel de Assasinen in de Levante oder de Fatimiden, de meer as 200 Jare in Ägypten heerscht hebbet. De Drusen, de besunners in Syrien, Libanon un Israel levet, sind uut den ismalitischen Schia ruutwassen.

#### Zaiditen
De drüdde un lütteste schiitsche Gruppe sind de Zaiditen, bi den de Taal Imame keen Ende het. Se levet vandage sunerlik in Noroden van Jemen. De Zaiditen sind wegen dat se ʿAlī ibn Abī Tālib as Nafolger gelden laten Deel van de Schia, man underscheed sik wegen de ander Sicht up de Imame van den Twölverschia un hebbet een egen Rechtschole. Ümme dat se dat Kalifaat van den eersten dree Kalifen Abū Bakr, ʿUmar ibn al-Chattāb un ʿUthmān ibn ʿAffān gelden laat, staat se up de andern Side dichter bi de Sunniten, as de andern schiitschen Gruppen.

#### Aleviten
De Aleviten sind den Oorspring na schiitsch, ümme dat se ook de 12 Imame un besundersʿAlī (Aleviten