Cheemsch Elementen vun de 14. Grupp

De **Cheemsch Elementen vun de 14. Grupp** sünd de cheemsch Elementen, de in dat Periodensystem in de 4. Hööftgrupp (offiziell, na de Nöömen vun de IUPAC as 14. Grupp betekend) ünner den Kohlenstoff staht. Dorüm warrt ok faken **Kohlenstoff-Grupp** dorto seggt.

Blang den Kohlenstoff (C) warrt to disse Grupp ok de Elementen Silizium (Si), Germanium (Ge), Tinn (Sn) und Blie (Pb) rekent. Bito tellt ok dat radioaktive Element Flerovium (Fl) to disse Grupp.

## Egenschoppen
De Elementen ut de Kohlenstoff-Grupp wiest ünnerscheedlich cheemsch un physikaalsch Egenschoppen op, as de Grupp dör de Trennlienen twüschen de Nichmetallen un de Metallen in twee deelen spleeten warrt. Blots de Kohlenstoff is en Nichtmetall, denn kommt mit Silizium nu Germanium twee Halfmetallen, wieldat de wieteren Elementen to de Metallen rekent warrt.

### Physikaalsch Egenschoppen
De Atommass, Atomradius un Ionenradius warrt mit stiegende Atomtall jümmers grötter. De Dicht vun Graphit (C) un Silizium leegt dicht bienanner bi ca. 2,3 g/cm³ un stiggt in de Grupp bit to’n Blie bit op 11,34 g/cm³ an. Bi de Mohshard gifft dat ok grote Ünnerscheden vun 10 bi’n Demant bit rünner op 1,5 bi’t Tinn. De hööchste elektrische Leddanlaag hett Tinn mit 9,17 S/m, die sietste hett Silizium mit 25,2 mS/m. Mit tonehmend Atomtall warrt de 1. Ionisatschoonsenergie vun 11,26 eV bi’n Kohlenstoff weniger bit 7,34 eV bi’t Tinn. Blie hett mit 7,42 eV wedder en lütt beten höögeren Weert. De Elektronegativität fallt mit stiegend Atomtall von 2,5 (C) bit 1,6 (Pb). Blots Silizium neiht mit 1,7 ut.

Översicht:

### Elektronenkonfiguratschoon
De Elektronenkonfiguratschoon kann schreven warrn as [*X*] *y*s2*y*p2, wobi dat *X* för de Konfiguratschoon bi dat Eddelgas ut de üm een högere Period steiht. För dat *y* mutt de Period stahn, to de dat Element höört. Vun’t Germanium an gifft dat ok en *(y-1)*d10-Orbital un vun’t Blie an kummt noch en *(y-2)*f14-Orbital dorto.

Dat sütt in’n Enkelten denn so ut:
* Kohlenstoff: [ He ] 2s22p2
* Silizium: [ Ne ] 3s23p2
* Germanium: [ Ar ] 3d104s24p2
* Tinn: [ Kr ] 4d105s25p2
* Blie: [ Xe ] 4f145d106s26p2
* Ununquadium (berekend): [ Rn ] 5f146d107s27p2

De Oxidatschoonstostännen sünd +4 un -4, mit gröttere Atomtall winnt man ok de Stoop +2 an Bedüden.

### Cheemsch Reakschonen
De groten Ünnescheden vun Element to Element in de Grupp maakt de Angaav vun tyypsche Reakschonen nu Verbinnen swor. Nafolgend steiht dat *X* jümmer för en Element ut de 14. Grupp:

* mit Suerstoff:
:An’n Wichtigsten is de Billn vun dat jewielig Dioxid mit de Elementen:
 X + O_2 \rightarrow XO_2 

:Neven de veerwertigen Oxiden sünd aver ok de tweewertigen vun all de Elementen begäng. De Bestännigkeit vun de tweewertigen Oxiden stiggt mit anstiegend Atomtall, de vun de veerwertigen nimmt licht af. Bito gifft dat ok noch Misch- un Suboxiden, as t.&nbsp;B. dat Kohlensuboxid C3O2 oder dat Blie(II,IV)-oxid Pb3O4.

* mit Waterstoff (ahn Kedenbilln, nich ut sik sülvst):
 X + 2H_2 \rightarrow XH_4 

* mit Water reageert keen vun de Elementen

* mit Halogenen (an’t Bispeel Chlor):
 X + 2Cl_2 \rightarrow XCl_4 
 X + Cl_2 \rightarrow XCl_2 
: Kohlenstoff, Silizium nu Germanium reageert blots to Tetrachlorid. Tinn bildt SnCl42 un Blie bildt blots dat Dichlorid PbCl2.

### Kedenbilln
En sünnerlich Verhollen vun de Elementen ut de 14. Grupp is jümmer Anlaag, langkedig Verbinnen mit Waterstoff mit de Struktur *X*H3-(*X*H2)*n*-*X*H3 uttobilln. *X* is wedder en vun de Elementen. De Waterstoffatomen gaht dorbi en kovalente Binnen in. De bestännigkeit vun disse Keden warrt aver lütter mit tonehmend Atomtall.

* Kohlenwaterstoffen: Dat is di gröttste Grupp, as de Tall vun Kohlenstoffatomen und dormit ok de Läng vun de Keed schier keen Grenz hebbt. En sünnerlich Egenschop vun’n Kohlenstoff is de Anlaag, Dubbel- un Dreefachbinnen to maken, de ok bestännig sünd. Disse Grupp is dat Karnstück vun de orgaanschen Chemie.

* Silanen: Di’t Silizium sünd de Keden bit to 15 Si-Si-Binnen lang. Dubbel- oder Dreefachbinnen sünd al künstlich maakt worrn, sünd aver nich bestännig, man ok de Silanen sülvst tellt nich to de sünnerlich stabilen Verbinnen.

* Germanen: Dat Germanium kann Keden opboon mit bit to 9 Ge-Ge-Binnen. Dordör sünd de Möglichkeiten al düdlich weniger als bi de eersten beiden Elementen.

* Tinnwaterstoffen: Tinn kriggt blots noch en enkelte Sn-Sn-Binnen hen. Dorüm gifft dat ut disse Klass ok bloots twee Verbinnen: SnH4 und SnH3-SnH3.

* Bliewaterstoff: Blie is nich in de Laag, Keden uttobilln, so dat blot dat PbH4 begäng is. Aver ok dat is as verbinnen nich vun Bestand.

Enige vun de Elementen künnt ok Ringbinnen maken, die Summenformel heet denn (*X*H2)*n*.

## Vörkamen
De Eerdköst hett en Andeel vun Elementen ut disse Grupp üm un bi 27,7%. Dorvun sünd 99,8% Silizium, dat in de mehrsten Steen vörkummt un dat na Suerstoff dat tweetfakenste Element in de Eerdköst is.

De annern 0,2% deelt sik nafolgend op:

* 99,1% Kohlenstoff
* 0,94% Blie
* 0,02% Tinn
* 0,01% Germanium.

Mit Utnahm vun Germanium sünd de Elementen ünner natürliche Bedingen ok gediegen antodrapen.

## Galerie

Image:GraphiteUSGOV.jpg|Graphit (C)
bild:Brillanten.jpg|Demanten (C)
Bild:Buckminsterfullerene.svg|C60-Fulleren (C)
Bild:Monokristalines_Silizium_für_die_Waferherstellung.jpg|hochreinet Silizium
Bild:Silizium_pulver.jpg|Siliziumpulver
Bild:Germanium.jpg|Germanium
Bild:Zinn_9.jpg|Tinn
Bild:Pb,82.jpg|Blie