open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Europääsch Treckhaupeerd

Dat **Europääsche Treckhaupeerd** (*Locusta migratoria*) is en Haupeerd ut de Familie vun de Feldhaupeer (Acrididae). 

## Kennteken
De Flunken bi Heken un Seken sünd düütlich langer, as dat Achterlief. De Achterscheen vun dat achterste Beenpaar is rood. Just, as bi annere Treckhaupeer gifft dat bi düsse Aaart en statschonäre Form (de nich up Treck geiht) un en Swarmform (de up Treck geiht). De beiden Formen verscheelt sik. Bi de Swarmform is dat Halsschild platter, de rode Farv an de Achterbeen fehlt, un dat Lief is nich gröön, man bleekbruun. Bovento sünd ok de Flunken langer. Heken könnt 29 bit 58 Millimeters lang weern, Seken 37 bit 58 Millimeters.

## Verscheel vun annere Aarden
Dat europääsche Treckhaupeerd kann an un for sik man bloß mit dat Ägypt’sche Haupeerd dör’nanner brocht weern. Man dat Ägypt’sche Haupeerd hett düütliche Striepen in’e Ogen un de Achterschenen sünd nich rood, man blau. 

## Wo dat Europääsche Treckhaupeerd leven deit
Vörmols leev dat Europääsche Treckhaupeerd in grote Deele vun Europa, dormank ok de Nedderlannen un Belgien, man hüdigendags is dat in meist ganz Europa utstorven. Bloß in’n Noordwesten vun Frankriek gifft dat noch en Populatschoon. Af un an warrt he liekers noch funnen, wenn he as Foder for grote Huus-Reptilien holen wurrn weer un denn utbüxt is. Buten Europa kummt de Nominatform vun düsse Aart noch in West- un Zentralasien vor.

## Wie dat Europääsche Treckhaupeerd leven deit
To sehn is dat utwussene Deert twuschen Juni un Septembermaand. Dor is dat sunnerlich aktiv vun Klock 9 an’n Morgen bit hen to Klock seven an’n Avend. Düt Haupeerd singt nich. 

## Unneraarden
Dat gifft seven Unneraarden, de in allerhand Gemarken leevt, de meist wiet ut’neen liggen doot:
* *[[Locusta migratoria burmana]]*
* *[[Madagaskartreckhaupeerd|Locusta migratoria capito]]* (Madagaskartreckhaupeerd)
* *[[Locusta migratoria cinerascens]]*
* *[[Asiaatsch Treckhaupeerd|Locusta migratoria manilensis]]* (Asiaatsch Treckhaupeerd)
* *[[Locusta migratoria migratoria]]*
* *[[Afrikaansch Treckhaupeerd|Locusta migratoria migratorioides]]* (Afrikaansch Treckhaupeerd)
* *[[Locusta migratoria tibetensis]]*

## Foto's

Locusta migratoria L1.jpg|Larve eerst Stadium (Swarmform)
Locusta migratoria L2 and L4.jpg|Larven tweet un veert Stadium (Swarmformen)
Locusta migratoria L3.jpg|Larven drüdd Stadium (Swarmformen)
Locusta migratoria L4.jpg|Larve veerd Stadium (Swarmform)
Locusta migratoria part of hopper band.jpg|Deel vun en Larvenswarm in Kasachstan
Locusta migratoria hopper band4.jpg|Larvenswarm in Kasachstan


## Literatur
* Roy Kleukers & René Krekels - Veldgids sprinkhanen en krekels - 2004 - Uitgeverij KNNV 
* Mark van Veen - Kenmerkengids Sprinkhanen en krekels Website

## Belege


## Weblenken
Ägypt’sch Haupeerd

Dat **Ägypt’sch Haupeerd** (*Anacridium aegyptium*), towielen ok **Ägypt’sch Treckhaupeerd** nömmt, is en Kortspriet-Haupeer ut de Familie vun de Feldhaupeer. Normolerwiese geiht düt Groothaupeerd nich up Treck. 

## Kennteken
De Heken weert 30 bit 56, de Seken 46 bit hen to 70 Millimeters lang. Vun'e Farven sünd se geelbruun bit hen to graubruun, mit fien Muster overhen. Up de Böversiete vun't Halsschild dreegt se en Kanten, de is geel bit hen to orange, mit dree Föhren dwars dör. De Schenen vun de Achterbeen sünd wat blau, de Schenkels up de Unnersieten orange. Se hefft grote Flunken, de sünd um un bi so lang, as ehr Lief. De Facettenogen fallt up vunwegen de Striepen, de dor dörlopen doot. 

## Wo se vorkamen doot
De Deerter leevt in de Gemarken rund um de Middellannsche See to un leevt dor in Rebeden mit man wenig Böme. Towielen weert se bi Importen vun Grööntüüch na Europa insleept. 

## Wie se leven doot
De utwussenen Deerter sünd vun Septembermaand bit Maimaand hen to finnen, de Budden entwickelt sik in'n Sommer. Düsse Haupeer könnt leifig flegen un weert, vunwegen ehre Grötte, hen un wenn mit lüttje Vagels dör'nanner brocht. Se sünd man swaar to fangen. 

## Literatur
* Heiko Bellmann: *Der Kosmos Heuschreckenführer, Die Arten Mitteleuropas sicher bestimmen*, Franckh-Kosmos Verlags-GmbH & Co, Stuttgart 2006, ISBN 3-440-10447-8

## Weblenken

* ''Anacridium aegyptium'' bei Orthoptera.ch
Species

**Species** (latiensch för „Anblick“) betekent

* Species (Oort), in de Biologie en Grupp von Levewesen, de sik ünnerenanner poren doot,
* *[[Species (Film)|Species]]*, Speelfilm ut dat Johr 1995,
* *[[Species II]]*, Speelfilm ut dat Johr 1998,
* *[[Species III]]*, Speelfilm ut dat Johr 2004,
* *[[Species IV – The Awakening]]*, Speelfilm ut dat Johr 2007,
* bi Münten en Begreep för utmünt Geld, to’n Bispeel bi’n Speciesdaler.

Kiek ok bi: Spezies.
Oliver Campbell

**Oliver Samuel Campbell** (* 25. Februar 1871 in New York City; † 11. Juli 1953 in Campbellton, Kanada) weer en US-amerikaansch Tennisspeler.

## Karriere
Campbell nehm af 1886 an de amerikaansch Tennismeesterschapen (hüüd US Open) deel. Van 1890 bit 1892 wunn he dor dree Mal den Titel in't Herreneenzel. Bi sien eersten Sieg gegen Henry Slocum weer he jüst 19 Johr olt; Disse Rekord hull genau 100 Johr, bit hüm Pete Sampras 1990 as jüngst Sieger aflösen dee. In't Herrendüppel weer he insgesamt dree Mal (1888, 1891, 1892) spoodriek. To'n Anfang van sien Loopbahn weer Campbell Grundlienspeler, stell denn aber sien Speel as en van de eerst amerikaansch Speler up Serve un Volley üm. 

1892 nehm he en eenzig Mal an de Wimbledon Championships deel. In't Eenzel is he dorbi in't  Achtelfinale gegen Arthur Gore utscheeden, in't Düppel kunn he an de Siet van George Hillyard dat Halffinale recken.

Toletzt mell he sück 1893 to de amerikaansch Meesterschapen an, is aber nich mehr antreeden. Dornah hett he sien Tenniskarriere afslooten.

1953 is he in dat Öller vun 82 Johren in Kanada storven. 1955 wurr he as een van de Eersten in de International Tennis Hall of Fame upnommen.

## Borns un Weblenken
* Oliver Campbell in de International Tennis Hall of Fame (engelsch, mit Bild)
* http://www.tennisarchives.com/player.php?playerid=634 Oliver Samuel Campbell, tennisarchives.com, afropen an' 3. Januar 2016 (engelsch)
* Collins, B.: *History of Tennis.* 2. Uplaag. New Chapter Press, New York 2010, ISBN 978-0-942257-70-0, S. 556
Hermann Anton Bentele

**Hermann Anton Bentele** (* 8. Juli 1923 in Ravensburg; † 30. Januar 2014 in Kiel) weer en düütsch Grafiker, Designer, Breefmarkenkünstler un Hoochschoollehrer.

He hett in Stuttgart studeert un ansluutend in Stuttgart ok Ünnerricht in Typographie geven. Dornah hett he bi verscheeden Verlage arbeit.1955 hett he de Leitung van de Grafikafdeelen van de Muthesius Warkschool in Kiel övernommen. Van 1961 bit 1972 weer he Rektor van de School, de nu en Hoochschool weer.

För de düütsch Bundspost hett he verscheeden Breefmarken entworfen.

## Weblinks
* [www.kn-trauer.de/nachruf/prof-hermann-anton-bentele/37241685 Nahroop in de Kieler Nahrichten]
* [www.kn-trauer.de/traueranzeige/hermann-anton-bentele/37198458 Doodsanzeig]]
* Nahroop van de Muthesius-Hoochschool
Thomas Stühlmeyer

**Thomas Stühlmeyer** (* 10. Dezember 1964 in Melle) ist ein düütsch Pastoraltheoloog un Pastoor.

## Biografie
Nah sien Schoolafsluss, dat Abitur in Melle, hett he dornah in Frankfort an’n Main un an dat Milltown Institut in Dublin (Irland) studeert. Sien Studium het he 2002 in Patterbuorn mit den Dokter der Theologie afslaten, mit dat Thema: *Veränderungen des Textverständnisses durch Bibliodrama*, en Standardwark van de Pastoralpsychologie.

Siet 1992 is Thomas Stühlmeyer Priester in dat Bisdom Ossenbrügge, toerst Kaplan in Sögel-Clemenswerth un siet 2002 as Pastoor in Ossenbrügge, siet 2015 an de St.-Johannis-Kiärk. Stühlmeyer weer ünner annern Liddmaat van de Liturgisch Kommission un van 2009 bit 2012 Leiter van de Stüernsgrupp van den bisdomswiet katechetischen Perzess.

Sien Grootvader Heinrich Stühlmeyer weer en „Stiller Held des Wedderstandes gegen den Natschonalsozialismus“, de wegen sien Insatz för de kathoolsch Kiärk 1940 in dat KZ-Emslandlager verbrocht wurr. Sien Broder is de Kantor un Komponist Ludger Stühlmeyer.

## Werken (Utwahl)
### Publikatschonen
* *Beobachtungen und Gedanken zu den Fenstern der neuen St. Matthäus Kirche in Melle*. Melle 1992.
* Gemeinsam mit Marcus Leitschuh: *Bibliodramatische Methoden für den Religionsunterricht*. In: *Religion. Unterrichtsmaterialien Sekundarstufe I*. Juni 2001.
* *Veränderungen des Textverständnisses durch Bibliodrama: eine empirische Studie zu Mk 4, 35 - 41*. Schöningh-Verlag, Paderborn 2004, Reihe: *Paderborner Theologische Studien*, ISBN 978-3-506701268.
* *Unser Kindergarten als Bildungsort - Gedanken und Reflexionen*. In: Annette M. Stroß (Hrsg.): *Bildung - Reflexion - Partizipation. Anstöße zur Professionalisierung von Erzieherinnen und Erziehern*. LiT-Verlag, Münster 2007.
* *Vom Wort des Lebens sprechen wir. Katechetischer Prozess im Bistum Osnabrück*. Verlag Dombuchhandlung, Osnabrück 2010.
* *„Lasset die Kinder zu mir kommen“. Entwicklung einer Gebetskultur in Kindergartenteambesprechungen*. In: Pastoralblatt, Oktober 2011.
* *Vielmehr habe ich euch Freunde genannt*. Verlag Herder, Freiburg 2012.
* *Freundschaft und Katechese. Ermutigung und Perspektiven aus dem Johannesevangelium*. Verlag Dombuchhandlung, Osnabrück 2012, ISBN 978-3-925164620.
* *„Dient einander als gute Verwalter der vielfältigen Gnade Gottes, jeder mit der Gnade, die er empfangen hat“ (1 Petrus 4,10)*. In: *CKD-Das Netzwerk von Ehrenamtlichen*, Osnabrück 2018.

### Gesänge
* *Gott, du bist gut!* Liedruf im Gotteslob, Diözesananhang Osnabrück.
* *Akklamationen für Kinderhochgebete*. In: *Osnabrücker Chorbuch*. Carus-Verlag, Stuttgart 2003, S.&nbsp;11.

## Weblenken

* Saken von un över Thomas Stühlmeyer in Katalog von de Deutschen Natschonalbibliothek
* Saken von un över Thomas Stühlmeyer in Katalog von de Bayerischen Staatsbibliothek
* Website von de St.-Johannis-Kiärke in Ossenbrügge

## Belege
Passau

----
**Passau** (latiensch: Batavium, Batava oder Passavia u. ä.) is en kreisfree Stadt in den Regeerensbezirk Niederbayern in Ostbayern in dat Bundsland Bayern. Se liggt an de Grenz to Öösterriek. Dor flooten de dree Strööms Donau, Inn un Ilz tosommen, wat de Stadt den Naam „Dreiflüssestadt“ inbroch. 

De Universitätsstadt hett 51.074 Inwahner (Stand: 31. Dezember 2016) up en Flach van 69,57 km² un is dormit nah Landshut de tweetgröttste Stadt in den Regeerensbezirk. 

## Bekannt Lüüd ut de Stadt
* Ignaz Gaugengigl (1853-1932), düütsch Maler
* Johannes Kühn (*1991), düütsch Biathlet
* Herbert Waas (*1963), düütsch Footballnatschonalspeler

## Weblinks
* https://www.focus.de/regional/bayern/stadt-passau-ueber-51-000-einwohner-in-der-stadt-passau_id_8281150.html
Ingolstadt

----
**Ingolstadt** is en kreisfree Grootstadt an den Stroom Donau in Bayern mit 135.815 Inwahner (Stand: 30. Juni 2016) up en Flach van 133,37 km2.

Ingoldesstat, de *Stätte van den Ingold*, wurr eerstmals 806 in en Oorkunn van Kaiser Karl de Groote nömmt. De strategisch un för den Hannel günstig Laag hett dorto führt, dat de befestigt Siedlung gau wassen dee. Um un bi 1250 kreeg Ingolstadt de Stadtrechte. Van 1392 bit 1447 weer Ingolstadt Hööftstadt van dat Hartogdom Bayern-Ingolstadt.

De Universitätsstadt weer all in dat 14. un 15. Johrhunnert en Hannelszentrum van wassen Bedüüden, insbesünnere Solt, Wien un Beer hemm dorbi en bedüüden Rull speelt. 

Hüüd sünd in Ingolstadt de AUDI AG, EADS un Media-Saturn to Huus. 

## Bekannt Lüüd ut de Stadt
* Horst Seehofer (*1949) Politiker, Bundsminister un Ministerpräsident van Bayern
* Pauline Strauss-de Ahna (1863-1950) Sopranistin

## Weblinks
* Website van de Stadt Ingolstadt
* Website van den Förderverein Bayerische Landsfestung Ingolstadt
* Stadtgeschichte
James Kinsey

**James Kinsey** (* 22. März 1731 in Philadelphia, Provinz Pennsylvania; † 4. Januar 1803 in Burlington, New Jersey) weer en US-amerikaanschen Jurist un Politiker. He weer in de Johren 1774 un 1775 Delegeerten för New Jersey in’n Kuntinentalkungress.

Kinsey is 1731 in Philadelphia boren un güng later op en Common School. He hett Juristeree studeert un is 1753 in New Jersey as Avkaat tolaten worrn. He weer an Gerichten in New Jersey un Pennsylvania aktiv un hett in Burlington leevt. Dor is he ok in de Politik aktiv worrn. Von 1772 bet 1775 seet he in dat Aforntenhuus von de New Jersey General Assembly. In de Johren 1770 hett he sik de Revolutschoonsbewegung anslaten. In de Johren 1774 un 1775 weer he denn Maat in dat *[[Committee of Correspondence]]* för Burlington. Gliektiedig weer he Delegeerten för New Jersey in’n Kuntinentalkungress. An’n 20. November 1789 is Kinsey as Chief Justice Vörsitter an’n New Jersey Supreme Court worrn. He is 1803 in sien Wahnoort Burlington doodbleven.

## Weblinks
* James Kinsey in de Datenbank van Find a Grave (engelsch)
Stofflüse

Bi de **Stofflüs(e)** oder **Holtlüs(e)** (Psocoptera) hannelt sik dat um en Ornen mank de Insekten. Se sünd nich neeger verwandt mit annere „Lüse“, de bieten oder sugen doot, as Pelzlüse, Schaamlüse, Kopplüse un de bekannten Blattlüse. De Stofflüse sünd en ole un primitive Ornen. Se stammt ut dat Tiedoller vun dat Perm, wat um un bi 295 bit 248 Millionen Johre torüchliggen deit. 

## Dat Ütere
Bi de Stofflüse gifft dat bi 5.500 Aarden in 41 Familien un dree Unnerornens. Se weert en poor Millimeters lang. De gröttste Aart is *Thyrsophorus metallicus* un is meist een Zentimeter groot. De Deerter sünd gries, geel, witt oder bruun. De meisten Aarden slaht vun dat Ütere her na typische Lüse mit groten, breden Kopp, en Achterlief mit breede Segmente, düütlich sichtbare Föhlspriete un lüttje Been. De massive Kopp kann dreiht weern un warrt bruukt, wenn he gegen den Unnergrund tickt warrt, um sik mit Aartgenoten to „unnerholen“. De wecken Aarden heft Flunken un kaamt weltwiet vör.

## Wo se leven doot
Stofflüse leevt in en fuchtig Umto. In de Natur kaamt se unner annern vor in Boomstämm un Vagelnester. In’t Huus leevt se in Matratzen, Reitmöbels, Böker un ole Spaanplaten. Wenn düsse Deerter in en Wahnung vörkaamt, is dat dor en Teken for, datt de fuchtig is un wohrschienlich nich noog frische Luft rinkummt. Meist kaamt Stofflüse in so’n lüttje Tahl vor, datt se keen groten Schaden anrichten doot. Wenn se updükern doot, mutt een vundeswegen ok nich in Panik utbreken. 

## Wat se freten doot
De Stofflüse hefft en asymeetrische Mandibel. Dor könnt se ehr Freten just so goot mit bieten, as upsugen. Freten doot se Swämme (Swammfadens), Stoff, Algen un Flechten. Ok Lieken vun Deerter oder utstoppte Deerter versorgt jem mit Freten.

## Wie se leven doot
Utwussene Stofflüse leevt vun en poor Weken bit hen to een Johr bi de wecken Aarden vun de Bökerlüse ut dat Geslecht Liposcelis. Dat kann binnen een Maand sowiet ween, dat de Stofflüse utwussen sünd, man wenn wenn de Umstänn minner günstig sünd, kann dat ok wat langer duern. Se könnt sik fix vermehren. En Seken kann in sien Kort Leven bi 100 Eier leggen. Hierdöör kann en lüttje Gruppen gau to en lokale Plaag utwassen. 

## Wie een dor gegenan gahn kann
Gegen de Stofflüse kann een eenfach gegenan gahn. An un for sik mütt bloß de Saken uprüümt weern, wo se up leevt oder de Kamern, wo se vörkaamt, mütt anbött weern, dormit se warm un dröge weert un de Deerter umkaamt.

## Kiek ok bi
* List vun Insekten

## Belege


## Weblenken
Democraten 66

**Democraten 66** (Offiziellen Naam: *Politieke Partij Democraten 66*; bit Enne 1985 afkört’ as *D'66*) is en linksliberale Partei in de Nedderlannen. De Democraten 66 nömmt sik sülms progressiv, sozialliberal un freesinnig. De Partei is an'n 14. Oktober 1966 dör 44 Personen grünnt wurrn. 25 vun jem weern vördem in annere Parteien aktiv.. Achter de Grünnen vun düsse nee Partei steken dormols sunnerlich Hans van Mierlo, en Journalist vun datt Algemeen Handelsblad, de Parteibaas wurr, un Hans Gruiters, de Fraktschoonsvörsitter vun de VVD ut Amsterdam, de sik dorachter klemmt hett, datt nu ok worraftig en Polit’sche Partei tostanne kamen dö. Vun 1967 af an sitt se in verscheden Starkde in't Parlament. D66 warrt ankeken as de Partei vun de Midd *an sik*. In de Johre 1973–1977, 1981–1982, 1994–2002 un 2003–2006 hett se bi de Regeerung vun de Nedderlannen mitmaakt. Vun 2006 bit 2018 weer de Kunsthistoriker Alexander Pechtold Baas vun de Partei. De Jugendorganisatschoon hett den Naam *Jonge Democraten* (JD).D66 is Lidd vun de Allianz vun Liberalen un Democraten vor Europa (ALDE).

## Belege
Finn

**Finn** betekent

* Finn, Persoon von dat Volk von de Finnen,
* Finn, Oort in de Gemeen Hagen in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen,
* Finn, en Vörnaam,
* Finn, internatschonale Bootsklass,
* Finn, düütschen Naam von de Gemeen Vinni in Eestland,
* *[[Finn (2013)|Finn]]*, belgisch-nedderlandschen Kinnerfilm ut dat Johr 2013,
* Finn von Freesland, freeschen König,
* Finn Spur, Felssporn in de Ross Dependency, Antarktika,
* Huckleberry Finn, Romaanfigur bi Mark Twain,
* River Finn, Stroom in Ierland, de in’n River Foyle münnt,
* Stift Finn, Deernsschool in Eestland,
* Finn mac Cumhaill, Held ut de eirschen Sagen.

**Finn** is de Familiennaam von

* A. J. Finn (* 1979), US-amerikaanschen Schriever,
* Charlie Finn (* 1975), US-amerikaanschen Schauspeler,
* Frank Finn (1868–1932), engelschen Ornitholoog,
* Gilbert Finn (1920–2015), kanaadschen Politiker,
* James Finn (* 1956), US-amerikaanschen Musiker,
* Jerry Finn (1969–2008), US-amerikaanschen Musikproduzent,
* John Finn (* 1952), US-amerikaanschen Schauspeler,
* John William Finn (1909–2010), US-amerikaanschen Offzeer,
* Julio Finn (* 20. Johrhunnert), US-amerikaanschen Schriever un Musiker,
* Kate Belinda Finn (1864–1932), brietsche Schachspelerin,
* Lea Finn (* 1981), düütsche Sängerin,
* M. G. Finn (* 1958), US-amerikaanschen Chemiker,
* Mali Finn (1938–2007), US-amerikaansche Casting-Agentin,
* Margot Finn, brietsche Historikerin,
,
* Mickey Finn (1947–2003), brietschen Perkussionist,
* Mindy Finn (* 1981), US-amerikaansche Politikerin,
* Neil Finn (* 1958), neeseelandschen Musiker,
* Neil Finn (* 1978), engelschen Footballspeler,
,
* Ronald Finn (1930–2004), brietschen Mediziner,
* Ronan Finn (* 1987), eirschen Footballspeler,
* Rose Finn-Kelcey (1945–2014), brietsche Künstlerin,
,
* Simon Finn (* 1951), engelschen Musiker,
,
* Thomas Finn (* 1967), düütschen Schriever,
* Tim Finn (* 1952), neeseelandschen Musiker.

Kiek ok bi: Vinn, Fin, Fynn.
Sean Finn

**Sean Finn** is de Naam von

* Sean Finn (* 1958), kanaadschen Politiker un Manager,
* Sean Finn (* 1978), eirschen Footballspeler,
* Sean Finn (* 1980), düütschen DJ un Musikproduzent,
* Sean Finn (* 1982), US-amerikaanschen Basketballspeler.
Finn (Landkreis Cuxhoben)

**Finn** () is en Dörp in de Gemeen Hagen in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. Dat höört binnen de Gemeen Hagen to de polietsche Oortschop Braamst.

To Finn höört ok de Oortsdeel Finterbarg.

## Geografie

De Oort liggt op de Oosterholter Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över de Gackau af.

De Naveröörd sünd Gackau un Kraansmoor in’n Noorden, Langenfeld un Loh in’n Noordoosten, Finterbarg, Harndorp un Ax in’n Oosten, Bremerhorn un Biloh in’n Süüdoosten, Albst in’n Süden, Dorphagen in’n Süüdwesten un Hagen un Braamst in’n Noordwesten.

## Historie

Finn kummt 1105 as *Feneno* toeerst in de Oorkunnen vör.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Dammhagen in’n Kanton Hagen höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Böörd Braamst in dat Amt Hagen tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Geestmünn. 1932 is dat Deel von’n Landkreis Wersermünn worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.

De Oort hett fröher en egen Gemeen billt, de 1929 Deel von de Gemeen Harndorp worrn is. Mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. März 1974 is de Gemeen Harndorp denn Deel von de Gemeen Braamst worrn.

An’n 1. Januar 2014 is de Gemeen Braamst tohoop mit de ganze Samtgemeen Hagen oplööst un Deel von de ne’e Gemeen Hagen worrn. Binnen de Gemeen Hagen höört Finn sietdem to de Oortschop Braamst.

### Inwahnertall

: * mit Finterbarg

### Religion

Finn is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Jacobi-Kark in Braamst.

För de Kathoolschen is de Johannes-de-Döper-Kark in Lox tostännig, de 1965 grünnt worrn is. Vör 1965 weer de Nikolaus-Kark in Wulsdörp tostännig. De Johannes-de-Döper-Kark höört siet 1. November 2006 to de Karkengemeen Hillig Hart Jesu in Geestmünn.

De Karkhoff Finn liggt in Finterbarg.

## Kultur

### Verenen

De Schüttenvereen Finn un Ümgegend von 1898 hett sien Schüttenhuus in Finterbarg.

## Weertschop un Infrastruktur

För Finn is de freewillige Füürwehr Harndorp mit tostännig.

### Verkehr

Dör Finn löppt de Kreisstraat 46, de in’n Westen na de Landsstraat 135 geiht un in’n Oosten na Harndorp un Ax. In Harndorp geiht von de K&nbsp;46 na Süüdoosten de K&nbsp;47 af, de na Ohlenst löppt. De L&nbsp;135 geiht in’n Noordwesten twüschen Hagen un Braamst dör, krüüzt dor de L&nbsp;134, un föhrt na Bremerhoben-Wulsdörp. In’n Süüdoosten geiht de L&nbsp;135 över Dorphagen, Hoop un Garlst na Bremen-Noord to.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 12 Hagen liggt so teihn Kilometer in’n Noordwesten von Finn an de K&nbsp;51.

De nächste Bahnhoff is so bi söss Kilometer wied weg in’n Oosten de Bahnhoff Lübbs an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.

## Footnoten
Burchard Wulff

**Burchard Wulff** (* üm 1620 in Lübeck; † 1701 ok dor) weer en Maler von dat noorddüütsche Barock ut Lübeck.

## Leven
Wulff is üm 1620 rüm in Lübeck boren un in Kiel opwussen. He weer later op Wannerschop dör de Nedderlannen, Frankriek un England: Na düsse Tied hett he sik ok noch teihn Johr in Spanien un twee Johr in Italien ophollen. 1655 keem he na Kiel trügg un güng 1658 an’n Hoff in de sweedsche Stadt Wismer. Dor hett he en Bild von König Karl X. Gustav von Sweden mit siene Fro Hedwig Eleonora von Sleswig-Holsteen-Gottörp maalt. 1659 is he von’n Lübecker Raad as Freemeester tolaten worrn. Siene Lübecker Warken in de Marienkirch un in’n Doom sünd 1942 en Opper von’n Luftangreep op Lübeck worrn. Bewohrt sünd noch de Biller in Jakobi, Ägidien, in de neegootsche Propstiekirch un in de Sammlungen von dat St.-Annen-Museum.

## Warken
* *Tafelbild Christus an’t Krüüz*, ünnerschreven „BWF“ un mit Datum „1662“, fröher St. Marien, verbrannt 1942
* *Porträt von Paster Albert Balemann* († 1672), ünnerschreven „B. Wulff fecit“, fröher St. Marien, verbrannt 1942
* *Jüngst Gericht*, ünnerschreven „B. WulFF INV & F 1673“, fröher Lübecker Doom, verbrannt 1942
* *Archidiakonus Lukas Stein* († 1671), ünnerschreven „BW. Fecit“, St. Jakobi in Lübeck
* *Paster un Senior [[Johannes Reiche]]* († 1688), ünnerschreven „B.WULF.fecit“, St. Ägidien in Lübeck
* *Engel Köhler* (Dochter von’n Lübecker Börgermeester Anton Köhler), Köhlersche Ahnengalerie in dat St.-Annen-Museum
* *Physikus Dr. Laurentius*, 1669, in’t Lübecker Raadhuus
* *Hl. Ignatius von Loyola* un *Hl. [[Franz Xaver]]*, all beid in de Propstiekirch Hart Jesu in Lübeck

File:Johann Georg Laurentius.JPG|Physicus Dr. Laurentius
Datei:ReicheJ1688.jpg|Paster Johannes Reiche
File:Wulff FranzXaver.jpg|Hl. Franz Xaver
File:Burchard_Wulff_Portrait_der_Engel_Köhler.jpg|Engel Köhler


## Weblenken
Bahadur Khan II.

*Amir* **Bahadur Khan II.** Abbasi (* in dat 17. Johrhunnert; † 1702) weer Emir von Shikarpur von 1690 bet to sien Dood 1702. 

Bahadur Khan II. von’n Stamm von de Daudputra weer de Söhn von Firuz Khan Abbasi. He hett siene Heimaat Tarai verlaten un sik bi Bhakkar (vondaag Distrikt in Punjab/Pakistan) dallaten. 1690 hett he Shikarpur as siene ne’e Hööftstadt grünnt, na de toeerst ok de Region ehren Naam kregen harr (vondaag Bahawalpur). He weer von 1690 bet to sien Dood 1702 Emir von Shikarpur. Sien Nafolger as Emir weer sien eenzigen Söhn Muhammad Mubarak Khan I. 

## Footnoten



## Weblenken

*Stammboom un Geschicht von de Abbasi-Dynastie von Bahawalpur (engelsch)
Lee Seo-woo

**Lee Seo-woo** (Hangul 이서우; Hanja 李瑞雨; * 1. März 1633 in Seoul; † 14. Oktober 1709) weer en koreaanschen Philosoph, Dichter un Politiker in de Tied von de Joseon-Dynastie, as Korea ünner Mandschu-Herrschop stünn. He weer Anhänger von de Partei von de Süüdmänner. As Philosoph stünn he in de Traditschoon von de neokonfuziaanschen Denkers Heo Mok un Yun Hyu.
He hett ok ünner de Schrieversnaams Songgok () un Songpha () schreven.

## Warken

* Songpamunjip (, )
* Gangsa (, )
* Jangsanhooji (, )
* Dongraeseungramhooji (, )
Robert Finn

**Robert Finn** is de Naam von

* Robert Finn (* 1922), US-amerikaanschen Mathematiker,
* Robert Finn (* 1945), US-amerikaanschen Diplomaat,
* Robert Finn (* 1953), US-amerikaanschen Bischop,
* Robert Finn (* 1973), belgischen Kumponist un Dirigent,
* Robert Emmett Finn (1877–1951), kanaadschen Politiker.
Franz Ernst von Hessen-Darmstadt

**Franz Ernst von Hessen-Darmstadt** (* 25. Januar 1695 in Gießen; † 8. Januar 1716 in Darmstadt) weer en düütschen Aadligen. 

Franz Ernst von Hessen-Darmstadt weer de drüdde Söhn von Landgraaf Ernst Ludwig von Hessen-Darmstadt (15. Dezember 1667–12. September 1739) un Dorothea Charlotte von Brandenburg-Ansbach (28. November 1661–15. November 1705). Nadem sien Broder Karl Wilhelm 1707 in’n Spaanschen Arvfolgkrieg doodbleven is, is Franz Ernst 1709 sien Nafolger as Regimentsinhebber von dat Hessen-Darmstädtsche Kreisregiment worrn.
Daniel Quare

**Daniel Quare** (* 1648 oder 1649 in Somersetshire; † 21. März 1724 in Croydon) weer en engelschen Klockmaker ut London.

## Leven

Quare is 1648 oder 1649 in Somersetshire boren. 1671 is he bi de Londoner Worshipful Company of Clockmakers intreden un dor 1708 to’n „Master“ wählt worrn. Blangen Klocken hett Daniel Quare ok en Reeg Barometers un mathemaatsche Instrumenten boot. Klocken von Daniel Quare höört to de Royal Collection in’n Buckingham Palace un in’n Hampton Court Palace. Üm 1680 rüm hett he to de sülve Tied as Edward Barlow en Veerdelrepetitschoonsmechanismus för Taschenklocken utklamüsert, för den he 1686 en Patent anmellen kunn.

## Weblenken

## Footnoten
Abraham van Riebeeck

**Abraham van Riebeeck** (* 18. Oktober 1653 in de Kapkolonie, vondaag Süüdafrika; † 17. November 1713) weer von 1709 bet to sien Dood 1713 Generalguvernör von Nedderlandsch-Indien. He weer ok Opdecker, de en poor lüttjere un gröttere Reisen na de oostindischen Eilannen daan hett.

Van Riebeeck is 1653 in de Kapkolonie as Söhn von Maria, borene de la Queillerie (28. Oktober 1629–2. November 1664), un Jan van Riebeeck (21. April 1619–18. Januar 1677) boren. Sien Vader weer Kummandant von de Kapkolonie.

Nadem he 1676 sien Studium afslaten harr, is he as Koopmann in de nedderlandsche Oostindien-Kumpanie intreden. 1709 hett he dat Amt as Generalguvernör von Joan van Hoorn övernahmen. Na sien Dood weer 1713 Christoffel van Swoll sien Nafolger.

Van Riebeeck hett 1678 Elisabeth van Oosten freet. De beiden harrn söss Kinner, ünner annern Johanna Maria van Riebeeck (1679–1759), de Abraham van Riebeeck sien Vörgänger as Generalguvernör, Joan van Hoorn, freet hett.

## Footnoten
Elias Christoph Heiß

**Elias Christoph Heiß** (* 1660 in Memmingen; † 1731 in Trunkelsberg) weer en düütschen Koppersteker.

Heiß is 1660 in Memmingen boren. As Koppersteker hett he de Schaavkunst wedder in Düütschland inföhrt, de Ludwig von Siegen utklamüsert harr. Er wirkte in Augsburg un hett dat mit siene groten „Thesen“ to Rohm un Riekdom bröcht, so dat he sik 1729 dat Good Trunkelsberg köpen kunn. Siene Nakamen hebbt den Naam *Heuß* föhrt un sünd 1738 adelt worrn.

Een von siene Schölers weer de Koppersteker Bernhard Vogel (1683–1737).

## Weblenken
Iwan Fjodorow

**Iwan Fjodorow** () is de Naam von

* Iwan Fjodorow (1520–1583), russ’schen Bookdrucker,
* Iwan Fjodorow († 1733), russ’schen Seefohrer,
* Iwan Fjodorow († 1941), russ’schen Preester.
Muhammad Mubarak Khan I.

*Amir* **Muhammad Mubarak Khan I.** Abbasi (* in dat 17. Johrhunnert; † August 1726 in Shikarpur, Pakistan) weer von 1702 af an Emir von Shikarpur. 

He weer de eenzige Söhn von Bahadur Khan II. un is na’n Dood von sien Vader 1702 sien Nafolger as Emir worrn. För de Deensten, de he den Schah-Söhn Nuiz ud-Din leist hett, hett Muhammad Mubarak Khan I. Shikarpur, Bakhtiarpur un Khanpur as Lohn kregen. Siene Hööftstadt harr he in Shikarpur. He weer en goden Kummandör un hett in de Tied von sien Regeer en Reeg Slachten gegen den verwandten Kalhora-Clan fuchten. 1723 hett he afdankt un sien Söhn Sadiq Muhammad Khan I. is Emir worrn. Muhammad Mubarak Khan I. is in’n August 1726 in Shikarpur doodbleven.

## Footnoten



## Weblenken

*Stammboom un Geschicht von de Abbasi-Dynastie von Bahawalpur (engelsch)
Iwan Fjodorow (Seefohrer)

**Iwan Fjodorow** (; † 1733) weer en russ’schen Offzeer.

Fjodorow weer Kummandant von dat Schipp *Archangel Gawriil* (Arzengel Gabriel) mit dat in’n Sommer 1732 de Landvermeter Michail Gwosdew en Fohrt na Kamtschatka maakt hett, üm Koorten von de Beringstraat antoleggen. Baas von de Expeditschoon weer toeerst Afanassi Schestakow, na Schestakow sien Dood 1730 Dmitri Pawluzki. De Reis güng von de Ochotskische See na Noorden dör de Beringstraat. Dat Schipp is an een von de Diomedes-Eilannen lannt un keem an’n 21. August 1732 an de Küst von Alaska na dat hüdige Kap Prince of Wales. Fjodorow weer dormit de eerste Seefohrer, de de noordwestamerikaansche Küst von Westen ut reckt hett.

Al bi dat Inschippen in’n Juli 1732 weer Fjodorow swoor krank. Kort nadem de Expeditschoon wedder in Kamtschatka ankamen is, is he doodbleven.

## Literatur
* Walter Krämer (Hrsg.): *Die Entdeckung und Erforschung der Erde.* Brockhaus Verlag, Leipzig 1976 
* Lydia T. Black: *Russians in Alaska. 1732–1867.* University of Alaska, Fairbanks 2004, ISBN 1-88996-304-6
Husain I. ibn Ali

**Husain I. ibn Ali** (; † 1735) weer von 1705 bet 1735 Bey von Tunis un Begrünner von de Dynastie von de Husainiden, de in Tunesien (mit Pausen) bet 1957 an de Macht bleven is.

Nadem 1705 de Muradiden-Beys dör en Militäropstand stört worrn sünd, sünd in Tunis swore Machtkämpf twüschen Korsaren un de osmaanschen Janitscharen utbraken. In düssen Stried hett Husain I. ibn Ali, en osmaanschen Kavalleriekummandör ut Anatolien dat henkregen, de Macht an sik to nehmen un hett de Dynastie von de Husainiden begrünnt. Dorbi is he ut Algerien ünnerstütt worrn. In de Johren, de denn kemen, kunn he Freden in dat Land bringen un hett de Verwaltung mit Hülp von Törken ut de osmaansche Riekshööftstadt Istanbul utboot. So hett sik en ne’e Oberschicht billt, op de sik de Husainiden stütten kunnen.

As siene Macht sekert weer, hett Husain I. ibn Ali dörsett, dat de Herrschop verarvt warrt. Dorbi hett dat Seniorat gullen, na dat toeerst de Bröder von’n Herrscher den Throon övernehmt, bevör de Söhns dat Regeer övernehmen köönt. Düsse Regel hett later jümmer wedder to Machtkämpf twüschen de Husainiden föhrt.

## Literatur

* Stephan und Nandy Ronart: *Lexikon der Arabischen Welt.* Artemis Verlag, Zürich und München 1972, ISBN 3-7608-0138-2
Engelbert Johann von Bardenfleth

**Engelbert Johann von Bardenfleth** (* 1667 in Rechtebe; † Juni 1738) weer ne düütschen Verwaltungsbeamten.

Von Bardenfleth is in’n Oktober 1667 as Söhn von Anna Margaretha, borene von Schaden (23. Oktober 1640–17. Januar 1719), un Addo von Bardenfleth (1632–26. Dezember 1692) in Rechtebe boren un an’n 22. Oktober in de Marien-Kark in Weersbe döfft worrn. He weer Amtmann von dat Amt Neehuus un Regerungsraad in Stood.

Na’n Dood von’n Richter Georg Künhardt in Öberndörp hett dat en Rechtsstried över de Nafolg geven un von Bardenfleth hett interimswies sien Amt mit övernahmen.

He weer verheiraadt mit Metta Catharina von Issendörp.

## Footnoten
Friedrich Wilhelm von Westfalen

**Friedrich Wilhelm von Westfalen** (* 5. April 1727 in Patterbuorn; † 6. Januar 1789 in Hilmssen) weer Förstbischop von Hilmssen un Patterbuorn.

## Leven

Von Westfalen is 1727 in Patterbuorn boren. 1757 weer he in dat Doomkapittel von Patterbuorn Doomkellner. An’n 7. Februar 1763 is he as Bischop von Hilmssen wählt worrn un an’n 23. Oktober hett sien Unkel, de Patterbuorner Förstbischop Wilhelm Anton von der Asseburg em in’n Hilmsser Doom wieht. An’n 1. März 1773 is he in Patterbuorn Koadjutor mit dat Nafolg-Recht worrn. Tosätzlich is he 1775 as Apostoolschen Vikar von dat Apostoolsche Vikariat von’n Noorden ernannt worrn. Mit’n Dood von sien Unkel an’n 26. Dezember 1782 kreeg he dat Amt as Bischop von Patterbuorn, dat he 1783 denn offiziell in Besitt nahmen hett.

De Bischop hett en Reeg Reformen dörföhrt, ünner annern in dat Schoolwesen un in de Bueree. De Borg Poppenborg in Borgstemmen hett he ümboon laten. Ut dat Palais von de Borg, de vördem maal as Brohuus bruukt worrn is, hett he en kathoolsche Kark maken laten. De Dören von dat Gebüüd wiest vondaag noch de Johrstall 1785. Ok dat Slott Fürstenberg is in siene Tied anleggt worrn un dat Slott Laer hett sien hüdige Form kregen.

Bischop Friedrich Wilhelm von Westfalen is na sien Dood 1789 in’n Hilmsser Doom begraven worrn.
Joseph Abeille

**Joseph Abeille** (* 14. Juli 1673 in Vannes, Bretagne; † 1756) weer en franzööschen Architekt.

Blangen dat Wedderopboon von de dalbrennte Stadt Rennes un de Arbeid an Kanaalprojekten in Frankriek (ünner annern Canal de Bourgogne) weer he över twee Perioden ok längere Tied in de Swiez in Genf, Bern, Morges un Solothurn aktiv.

## Bowarken in de Swiez

* Béatrice-von-Wattenwyl-Haus, Bern, 1705–1706
* Schloss Thunstetten, 1711–1713
* Schloss Hindelbank, 1720
* Burgerspital, Bern, Projekt 1732, Utföhrt 1734–1742

## Schriften

**Etat des avantages que procurera le canal de Cosne tant pour Paris que pour les provinces, en descendant les rivières d'Yonne et de Loire*
**Mémoire concernant le projet du canal de Bourgogne, sa disposition, la distribution de ses ouvrages*, Dijon 1727
Carlo Galli da Bibiena

**Carlo** Ignazio **Galli da Bibiena** (* 1728 in Wien; † 1787 in Florenz) weer en italieenschen Dekoratschoons- un Theatermaler ut dat Late Barock.

Carlo is 1728 in Wien as Söhn von Giuseppe Galli da Bibiena (1696–1757) boren. 1746 hett em de Markgraaf Friedrich III. na Bayreuth beropen. Dor hett he tohoop mit sien Vader Giuseppe de Binnenutstattungen von dat nee boote Theater gestaltet. Von 1753 af an weer Carlo Galli as Theaterdekoratör in München anstellt. Tosätzlich weer he aver ok in vele annere europääsche Barocktheaters aktiv, in Berlin, Bruunswiek, Frankriek, Holland, London, Neapel, Rom un Sankt Petersborg.

## Literatur

* Wolf Stadler u.&nbsp;a.: *Lexikon der Kunst 5. Gal – Herr.* Karl Müller Verlag, Erlangen 1994, ISBN 3-86070-452-4, S. 8

## Footnoten
Pierre Joseph du Plat

**Pierre Joseph du Plat** (* 11. August 1691 in Namur, Belgien; † 1753 in Ratzborg) weer en kurförstlich hannöverschen Offzeer un Kartograaf.

## Leven

He weer ut de franzöösche Eddelfamilie du Plat un is 1691 in Namur as Söhn von Pierre Joseph du Plat (1657–1709) un Helène de Sacrée (1670–??) boren.

Du Plat weer Koptein in’t Inschenör-Korps mit Garnison in Ratzborg. Von 1731 af an weer he dor statschoneert un weer mit dat Anleggen von Koorten in dat Hartogdom Loonborg beopdragt. Ünner annern hett he dorbi ok dat Dörp Nüchel vermeten un de Floorkoort von Nüchel tekent.

An’n 8. Oktober 1721 hett he in Löhrsdörp Engel Justina Janus (* 9. September 1700) freet, de Dochter von’n Goodsverwalter op Good Löhrsdörp, Christian Janus (1673–??), un Hedwig Magarete Stempel. De beiden harrn twee Döchter un acht Söhns, ünner annern Georg Josua (1722–1795), hannöverschen Generaalleutnant un Kartograaf, Peter Joseph (1728–1782), hannöverschen Böverdiekgreev, Johann Wilhelm (1734–1806), hannöverschen Generaalleutnant un Kartograaf, un Anton Heinrich (1738–1795), hannöverschen Generaalleutnant un Kartograaf.

## Literatur

**Stammbaum Pierre Joseph du Plat, geb. am 11. August 1691*, bestätigt 18. Juli 1769 von der Königlich Groß Britanisch Churfürstlich Braunschweig-Lüneburgischen Regierung im Herzogtum Lauenburg, 1769
*Gothaisches Genealogisches Taschenbuch der Adeligen Häuser, Reihe B (*Alter Adel und Briefadel*), Justus Perthes Verlag, Gotha 1932, Seite 474

## Footnoten
George Hadley

**George Hadley** (* 12. Februar 1685 in London; † 28. Juni 1768 in Flitton, Bedfordshire) weer en engelschen Avkaat, de sik blangenbi veel mit Physik un Meteorologie beschäftigt hett.

## Leven

Hadley is 1685 as Söhn von Katherine, borene FitzJames, un George Hadley in London boren. He is in’n Februar 1735 in de Royal Society wählt worrn un hett in’n Mai von dat sülve Johr en Schrift rutbröcht, in de he hunnert Johr vör Gaspard Gustave de Coriolis as eersten en richtige Theorie över de Passatzirkulatschoon opstellt hett: De na em nöömte Hadley-Zell is Oorsaak för den Passaat.

Tohoop mit siene dree Bröder, John, Georges un Henry, hett Hadley 1721 dat eerste hoogweertige Newton-Teleskop boot un 1731 en Vörlöper von’n Sextant, den Hadley-Quadrant. Besünners John Hadley harr dorbi woll en groten Andeel.

Na em sünd siet 1990 dat Hadley Centre un siet 1973 de Marskrater Hadley nöömt.
Benedikt Abelzhauser

**Benedikt Abelzhauser** (* 10. Mai 1635 in München; † 30. April 1717) weer en Benediktinermönk un Gelehrten. Von 1687 bet to sien Dood weer he Abt von dat Klooster Seitenstetten.

Abelzhauser (Dööpnaam: Leopold) hett 1654 dat Jesuitengymnasium München (vondaag Wilhelmsgymnasium München) afslaten.
Nadem he in dat Klooster intreden is, is he dor Huusperfesser för Philosophie worrn. Later hett he an de Universität Salzburg Theologie studeert un dor sien Dokter maakt. Na dat Studium hett he de Professur för Hermeneutik un Polemik övernahmen. 1669 bet 1670 weer he Deken von de theoloogsche Fakultät. In Salzburg weer he ok Regens in dat arzbischöpliche Preesterseminar.

1687 hett he Salzburg verlaten, nadem he Abt von Stift Seitenstetten worrn is. Von Jakob Prandtauer hett he de Wallfohrtskark to de Hilligste Dreefaltigkeit un St. Michael op’n Sonntagberg boon laten. 

## Literatur

* Clemens von Baader: *Das gelehrte Baiern oder Lexikon aller Schriftsteller, welche Baiern im achtzehnten Jahrhunderte erzeugte oder ernährte.* Nürnberg, Sulzbach, 1804

## Footnoten
Ústí nad Labem

----
**Ústí nad Labem** is en Stadt in Tschechien an de Elv, rund 48 Kilometer weg van Dresden. Se hett 92.984 Inwahner (Stand: 1. Januar 2017) up en Flach van 93,95 km².

De Stadt wurr eerstmals as Hannelsplatz 993 in en Oorkunn nömmt. De Naam wurrd vermootlich van dat olt tschechisch Woort *ustie (ústí)* afleit, wat so völ heet as *Münnen*. De latiensch Naam vun de Stadt is *Usk super Albium* ween. De düütsch Naam weer *Aussig*.

De düütsch Stadt Chemnitz is Partnerstadt.

## Wat antokieken sück lohnt
Bekannt is besünners de Borgruine Střekov (Schreckenstein) un de Kark Mariä Himmelfahrt.

## Bekannt Lüüd ut de Stadt
* Jana Kulhavá (*1964), Biathletin

## Weblinks
* Inwahnertallen 2017
Jace Norman

**Jace Lee Norman** (* 21. März 2000 in Corrales, New Mexico) is en US-amerikaanschen Schauspeler.

## Leven
Norman is in’n März 2000 in Corrales, New Mexico, boren. He hett tohoop mit sien öllern Broder un siene Süster in de Neegd von’n Rio Grande leevt. In en Öller von acht Johr güng de Familie na Kalifornien un Norman weer dor op en öffentliche School.

De eersten Erfohrungen as Schauspeler hett Norman mit twölv Johr maakt, as he en Gastoptridd in de Reeg *[[Jessie (Feernsehreeg)|Jessie]]* harr. Denn keem en Optridd in *[[The Thundermans]]*. En wichtige Rull keem in’n Juli 2014 mit *Henry Hart* in de Nickelodeon-Sitcom *[[Henry Danger]]*. Noch in dat sülve Johr weer Norman ok bi de Dreiharbeiden to’n Nickelodeon-Feernsehfilm *[[Splitting Adam]]* dorbi. Bi düssen Film, de 2015 Premier harr, harr Norman de Höövdrull as Adam.

## Filmografie

* 2012: Jessie (Feernsehreeg, Episode 1x10)
* 2013: The Thundermans (Feernsehreeg, Episode 1x08)
* siet 2014: Henry Danger (Feernsehreeg)
* 2015: Splitting Adam (Feernsehfilm)
* 2016: Rufus (Feernsehfilm)
* 2017: Rufus 2 (Feernsehfilm)

## Weblenken
*
Stelling

**Stelling** betekent

* en Loopplank bi Scheep,
* Stelling van Amsterdam, Verdedigungdanlaag üm Amsterdam.

**Stelling** is de Familiennaam von

* Anke Stelling (* 1971), düütsche Schrieversche,
* Billy Stelling (* 1969), nedderlandschen Cricketspeler,
* Christopher Paul Stelling (* 1982), US-amerikaanschen Sänger,
* Irene Stelling (* 1971), däänsche Footballspelerin,
* Jack Stelling (* 1924), engelschen Footballspeler,
* Jeff Stelling (* 1955), engelschen Journalist un Moderator,
* Johannes Stelling (1877–1933), düütschen Politiker,
* Johannes N. Stelling (* 1964), düütschen Weertschopswetenschopper,
* Jos Stelling (* 1945), nedderlandschen Filmmaker,
* Max Stelling (* 1994), engelschen Rugbyspeler,
* Sven Stelling-Michaud (1905–1986), Swiezer Historiker.

Kiek ok bi: Stelling Minnis, Stilling.
Deertlüse

De **Deertlüs(e)** (Phthiraptera), meist eenfach **Lüs(e)** nömmt, sünd en Ornen mank de Insekten. Se leevt as Parasiten up annere Deerter. De meisten Aarden hefft keen Flunken un sünd bannig lüttjet, meist bloß en poor Millimeters lang. Bekannt sünd sunnerlich de Suuglüse ut de Unnerornen *Anoplura* (Echte Lüse), mit de Minschenlüse (as de Schaamluus, de Koppluus un de Klederluus). De Vagellüse ut de Unnerornen *Ambycera* freet Feddern un höört ok to düsse Ornen mit to. Bi 650 bit 1000 vun de alltohopen 3500 Aarden sünd in Middeleuropa tohuse. 

## Kennteken
Dat Lief vun de Deertlüse is normalerwiese bannig platt, de Kopp steiht meist vör. Normolerwiese hefft de Deerter en Suugrüssel, man sunnerlich bi de Mallophaga könnt se mit ehre Mundwarktüge ok kauen un bieten. De enkelten Segmente vun de Bost sünd tohopenwussen, Flunken dreegt se nich, un an de wat korten Been sitt Klamern an, wo sik de Lüse mit an ehren Weert fastholen könnt. 

## Wie se leven doot
All Deertlüse leevt as Ektoparasiten an Vagels (Vagellüse) oder Söögdeerter (Echte Lüse). Se sünd dor de eenzigste Hööftgruppen (Ornen) mank de Insekten mit, bi de *all* Deerter, de dor tohören doot, jummerweg as Parasiten up Vagels un Söögdeerter leevt. De meisten Aarden leevt mehr oder minner man bloß up een Weert, faken könnt ok en ganze Reeg vun Aarden up densülvigen Weert sitten. Ohne düssen Weert könnt se meist bloß en poor Dage overleven. Overdragen weert se meist bi direkten Kontakt vun Lief to Lief oder over dat Nest, bi de Klederluus ok over de Kledaasch.

## Kiek ok bi
* List vun Insekten

## Belege


## Weblenken
Vincent Borko

**Vincent Borko** (* 1998) is en düütschen Synchroonsnacker.

As Synchroonsnacker hett Borko ünner annern Rico Rodriguez in *[[Modern Family]]*, Cameron Ocasio in *[[Sam & Cat]]* un Gavin MacIntosh in *[[The Fosters]]* en Stimm geven. Ok in’n Film *[[The Secret Life of Walter Mitty|Das erstaunliche Leben des Walter Mitty]]* weer he to hören.

## Synchronrullen

* Khamani Griffin in Wolkig mit Aussicht auf Fleischbällchen 2 
* Ron Caldwell in Flight
* Jacob Bertrand in Verflixt! – Murphys Gesetz un Marvin Marvin
* Marcus Antturi in Das erstaunliche Leben des Walter Mitty
* Rico Rodriguez in Modern Family as *Manny Delgado*
* Charles Henry Wyson in Shameless
* Cameron Ocasio in Sam & Cat as *Dice*
* Gavin MacIntosh in The Fosters as *Connor Stevens*
* Lucius Hoyos in Heroes Reborn as *Jose Gutierrez*
* Hayden Byerly in Parenthood
* *Karl* in Wickie und die starken Männer
* *Summsi* in Die Biene Maja

## Weblenken

*
Stammann

**Stammann** is de Familiennaam von

* Alfred Otto Stammann (1871–1935), düütschen Avkaat,
* Franz Georg Stammann (1799–1871), Hambörger Architekt,
* Hugo Stammann (1831–1909), Hambörger Architekt,
* Johann Otto Stammann (1835–1909), Hambörger Börgermeester un Senater,
* Matthias Stammann (* 1968), düütschen Footballspeler.
Stahmann

**Stahmann** is de Familiennaam von

* Anja Stahmann (* 1967), düütsche Politikerin,
* Dirk Stahmann (* 1958), düütschen Footballspeler,
* Volker Stahmann (* 1964), düütschen Gewerkschafter un Politiker.

Kiek ok bi: Stamann, Stammann.
Stahlmann

**Stahlmann** is de Familiennaam von

* Leona Stahlmann (* 1988), düütsche Schrieversche un Journalistin,
* Richard Stahlmann (1891–1974), düütschen Parteifunkschonär un MfS-Offzeer,
* Volker Stahlmann (* 1944), düütschen Weertschopswetenschopper.

**Stahlmann** betekent

* Stahlmann, düütsche Band.

Kiek ok bi: Stalmann, Stallmann, Stahlman.
Stehmann

**Stehmann** is de Familiennaam von

* Adolf Stehmann (?–1938), düütschen Jurist, Industriemanager un Kunstsammler,
* Bernd Stehmann (* 1965), düütschen Neonazi,
* Franz Donat Stehmann (1890–1960), düütschen Schriever,
* Matthias Stehmann (* 1943), düütschen Ichthyoloog,
* Siegbert Stehmann (1912–1945), düütschen Geistlichen un Dichter,
* Wolfgang Franke-Stehmann (1936–2008), düütschen Jurist.

Kiek ok bi: Stemann.
Benjes

**Benjes** is de Familiennaam von

* Heinrich Benjes (* 1936), Landschopsgoorner un plattdüütschen Schriever,
* Hermann Benjes (1937–2007), düütschen Landschopsgoorner, Fotograaf un Schriever.
Stemann

**Stemann** is de Familiennaam von

* Hans-Georg Stemann (1916–2011), düütschen Dokter,
* Hinrich Hirnklov Stemann (1733–1800), düütsch-däänschen Amtmann,
* Justus Valentin Stemann (1629–1689), düütschen evangeelschen Theoloog,
* Nicolas Stemann (* 1968), düütschen Speelbaas,
* Philip Stemann (* 1976), düütschen Speelbaas,
* Poul Christian Stemann (1764–1855), däänschen Politiker.

Kiek ok bi: Stehmann.
Björn Franken

**Björn Franken** is de Naam von

* Björn Franken (* 1979), düütschen Politiker,
* Björn Franken (* 1983), nedderlandschen DJ.
Stelljes

**Stelljes** is de Familiennaam von

* Carl Stelljes (1885–1963), düütschen Politiker,
* Günter Stelljes (1926–2015), düütschen Politiker,
* Harald Stelljes (* 1953), düütschen Politiker,
* Helmut Stelljes (* 1933), düütschen Schriever, Fotograaf un Heimaatkundler,
* Thomas Stelljes (* 1974), plattdüütschen Schriever.
Paul Franken

**Paul Franken** is de Naam von

* Paul von Franken (1818–1884), düütschen Maler,
* Paul Franken (1894–1944), düütschen Politiker,
* Paul Franken (1903–1984), düütschen Historiker.
Borko

**Borko** betekent

* Borko, Oort in Mali,
* Borko, ieslandschen Musiker.

**Borko** is de Familiennaam von

* Celina Borko (* 2002), düütsche Synchroonsprekerin,
* Vincent Borko (* 1998), düütschen Synchroonspreker.
Diercks

**Diercks** is en Familiennaam, de von’n plattdüütschen Vörnaam Dierk kummt.

Varianten sünd Dierks, Dirks, Dierkes, Dierx un Dierckx.

## Lüüd mit düssen Naam

* Carsten Diercks (1921–2009), düütschen Dokumentarfilmer,
* Christian Friedrich Diercks (1796–1848), düütschen Siedler in Texas,
* Grete Diercks (1890–1978), düütsche Schauspelerin,
* Gustav Diercks (1852–1934), düütschen Historiker,
* Hans Diercks (1918–1981), düütschen Politiker,
* Helga Diercks-Norden (1924–2011), düütsche Journalistin, Froonrechtlerin un Politikerin,
* Herbert Diercks (* 1953), düütschen Historiker,
* John Diercks (* 1927), US-amerikaanschen Kumponist un Pianist,
* Michel Diercks (* 1988), düütschen Schauspeler,
* Rolf Diercks (1915–2012), düütschen Agrarwetenschopper.
Dierkes

**Dierkes** is en Familiennaam, de von’n plattdüütschen Vörnaam Dierk kummt.

Varianten sünd Diercks, Dierks un Dirks.

## Lüüd mit düssen Naam

* Christina Dierkes (* 1995), düütsche Footballspelerin,
* Esther Dierkes (* 1990), düütsche Sängerin,
* Franz von Dierkes (1794–1852), öösterriekschen Feldmarschallleutnant,
* Grete Dierkes (1882–1957), öösterrieksche Sängerin un Schauspelerin,
* John Dierkes (1905–1975), US-amerikaanschen Schauspeler,
,
* Karl J. Dierkes (1924–2008), düütschen Bildhauer,
* Manfred Dierkes (1966–2015), düütschen Musiker,
* Meinolf Dierkes (* 1941), düütschen Sozioloog,
* Paul Dierkes (1907–1968), düütschen Bildhauer un Grafiker,
* Sebastian Dierkes (* 1984), düütschen Toonmeester un Kumponist,
* Timo Dierkes (* 1967), düütschen Schauspeler,
* Ulrich Dierkes (* 1956), düütschen Mathematiker,
* Ulrike M. Dierkes (* 1957), düütsche Journalistin un Schrieversche.
Björn Kristjánsson

**Björn Kristjánsson** is de Naam von

* Björn Kristjánsson (1858–1939), ieslandschen Politiker,
* Björn Kristjánsson (* 1992), ieslandschen Basketballspeler,
* Björn Kristjánsson, ieslandschen Musiker.
Klaus Dierks

**Klaus Dierks** is de Naam von

* Klaus Dierks (* 1932), düütschen Boinschenör,
* Klaus Dierks (* 1936), Verkehrsplaner in Namibia.