open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bundsdagswahlkreis Bremen II-Bremerhoben

De **Bundsdagswahlkreis Bremen II-Bremerhoben** is en Wahlkreis bi de Wahlen to’n Düütschen Bundsdag in Neddersassen. Dor höört de Noordwesten von de Stadt Bremen un de Stadt Bremerhoben to.

## Historie

De Wahlkreis is to de eerste Bundsdagswahl 1949 billt worrn un harr den Naam *Bremerhoben – Bremen-Noord* un de Wahlkreisnummer 3 in Bremen. Dor hebbt toeerst de Stadt Bremerhoben un von de Stadt Bremen de Stadtdelen Blomendal, Borglesum un Vesack un de breemsche Överseehaven in Bremerhoben tohöört. To de Bundsdagswahl 1953 hett de Wahlkreis de ne’e Nummer 59 kregen un bi de Wahl 1965 de Nummer 52. To de Wahl 2002 hett de Wahlkreis den ne’en Naam *Bremen II-Bremerhoben* un de Nummer 55 kregen un dor hebbt denn de Stadt Bremerhoben un von Bremen de Stadtdelen Blockland, Blomendal, Borglesum, Findörp, Gröpeln, Havens, Seehusen, Stroom, Vesack, Walle un Woltmershusen tohöört (dor sünd also Rebeden von’n oplöösten Bundsdagswahlkreis Bremen-West tokamen). To de Wahl 2009 hett sik de Nummer noch eens wedder op 56 ännert un 2013 wedder trügg op 55.

## Afornte
Direkt wählt Afornte in’n Wahlkreis weren:

## 2009

## 2013

## Weblenken

* Wahlkreisergebnisse früherer Bundestagswahlen (hoochdüütsch)
Karl Heimerich

**Karl Heimerich** (* 1893) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Heimerich is 1925 Regerungsassesser in Stuhm worrn, 1927 bi de Regerung in Arensperg anfungen un weer 1928 bi de Provinzialregerung Westfalen. 1929 hett he wedder bi de Regerung in Arensperg arbeidt.

He weer von 1931 bet 1932 Landraad von’n Kreis Bremervöör. Toeerst kommissarsch, von’n 1. April 1932 af an denn ganz. Dat hett aver blots bet Oktober 1932 wohrt. To’n 1. Dezember 1932 is he as Landraad in’n Landkreis Zeitz versett worrn (bet 31. August 1933 kommissarsch) un weer dor bet 1945. He weer Maat von de NSDAP.
Johannes Bierbach

**Johannes Bierbach** (* 10. Mai 1888 in Berlin; †) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Bierbach is 1888 in Berlin boren. He is 1911 Referendar worrn, 1912 Regerungsreferendar un 1917 Regerungsassesser. 1918 hett he bi de Regerung in Königsbarg anfungen. 1919 weer he bi dat Landraadsamt in’n Kreis Bitterfeld, 1920 bi’n Kreis Stolp un bi de Regerung in Sleswig. 1922 is he Regerungsraad worrn un weer denn 1925 bi de Regerung in Erfurt, 1928 in Düsseldörp un 1930 in Stood. He weer Maat von de DNVP un von’n Stahlhelm. Von’n 14. November 1932 bet 1933 weer he Landraad in’n Landkreis Bremervöör. Eerst vertredungswies un von’n 9. September 1933 af an richtig. An’n 1. Mai 1933 is he in de NSDAP ringahn. Al to’n 10. Oktober 1933 is he kommissarsch as Landraad in’n Landkreis Langensalza versett worrn. 1934 is he richtigen Landraad worrn, wat he aver blots bet to’n 16. März 1934 bleven is. An dissen Dag is he in einstweiligen Rohstand versett worrn.

An’n 25. Mai 1934 is he wedder as Regerungraad bi de Regerung in Kassel anfungen un hett an’n 6. September 1934 dat Amt as Landraad in’n Landkreis Westprignitz annahmen. Dat weer he bet Mai 1935 kommissarsch un denn ganz. He is dor bet 1945 bleven. 1942 is he in’n Kriegsdeenst gahn.

## Footnoten
Alexander Wilhelm Julius Rasch

**Alexander Wilhelm <u>Julius</u> Rasch** (* 18. August 1825 in Grioten Liobke; † 19. Januar 1898 in Hamborg) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Rasch is 1825 in Grioten Liobke as Söhn von’n Pächter von dat Kloostergood Himmelsdöör (un later Oberkummissar von de Domänenkamer Hannover) Georg Rasch un Johanna von Lüpke boren. Julius Rasch hett von 1843 af an Juristeree an de Universität Göttingen studeert un is dor Maat von dat Corps Hannovera worrn.

Von 1853 af an weer he Börgermeester von de Stadt Neenborg. 1864 is he Amtsassesser in Hilmssen un 1868 Amtshauptmann von dat Amt Bremervöör worrn. Dor is he bet 1876 bleven. 1876 bet 1885 güng he as Kreishauptmann in’n Stüürkreis Ostroe un is 1880 ok noch kommissarsch Amtmann in dat Amt Herzberg worrn. He weer von 1885 bet 1895 Landraad von’n Kreis Lümborg. He is to’n Regerungsraad ernannt worrn. 

An’n 30. November 1854 hett he Anna Mertens (1832-1905) freet. Jemehr Dochter Marie Rasch is an’n 6. Oktober 1856 boren un de Söhn Hermann Rasch an’n 11. Oktober 1859.
Pegasus-Pries

Mit’n **Pegasus-Pries** warrt elk Johr een Hambörger Privattheater uttekent. De Pries is mit en Priesgeld von 35.000 Euro verbunnen.

De Jury sett sik tohoop ut söven unafhängige Theaterjournalisten un Theaterwetenschoppers, de de Szene von de Hambörger Privattheaters jümmer in’n Blick behollt.

Stifter von’n Pries is de Firma Exxon Mobil.

## Winners

* 1999 Hambörger Kamerspelen
* 2000 Allee-Theater: Hambörger Kameroper un dat Theater för Kinner
* 2001 Altonaer Theater
* 2002 Hambörger Kamerspelen
* 2003 Ernst Deutsch Theater
* 2004 Komödie extra von de Komödie Winterhuder Fährhaus
* 2005 Ohnsorg-Theater
* 2006 Hambörger Kamerspelen
* 2007 Hambörger Kamerspelen
* 2008 Lichthof Theater
* 2009 Ohnsorg-Theater
* 2010 Opernloft
* 2011 Ernst Deutsch Theater 
* 2012 Hambörger Kameroper
* 2013 St. Pauli Theater för *The King’s Speech*
* 2014 Ohnsorg-Studio
Gustave Desnoiresterres

**Gustave LeBrisoys Desnoiresterres** (* 20. Juni 1817 in Bayeux, Calvados; † 14. Januar 1892) weer en französch Kultur- un Literaturhistoriker.

Desnoiresterres leev as Mitarbeiter vun verscheeden Journalen in Paris. 
Vun sien Schriften sünd besünners dejenigen, de sück mit dat Kulturleven vun dat 18. Johrhunnert befaaten, as Siedenstücke to de verwandten Studien vun de Bröers Goncourt bemarkenswert.

Sien vun de Académie française prieskröönt Hööftwark in disse Richt is: *Voltaire et la société française au XVIIIe siècle* (Paris 1867–75, 8 Bde.). Buterdem sünd to nömmen: *Les Cours galantes* (1859–64, 4 Bde.); *Gluck et Piccinni, 1774 - 1800 La musique française au XVIIIe siècle* (2. Aufl. 1875); *Grimod de LaReynière et son groupe* (1877); *Iconographie voltairienne, histoire et description de ce qui a été publié sur Voltaire par l'art contemporain* (1878); *Epicuriens et lettrés. XVII. et XVIII. siècles* (1879); *Les étapes d'une passion* (1882) un *La comédie satirique au XVIIIe siècle Histoire de la société française par l'allusion* (1884).
Daniel Nathans

**Daniel Nathans** (* 30. Oktober 1928 in Wilmington, Delaware; † 16. November 1999 in Baltimore, Maryland) weer en US-amerikaansch Mikrobioloog un Biochemiker.

He weer dat negente un jüngste Kind vun de russisch Immigranten Samuel Nathans un de sien Fru Sarah Nathans boren Levitan.

He hett an de Washington University in St. Louis Medizin studeert un dat Studium 1954 afslooten. In de Folge hett he an dat Columbia-Presbyterian Medical Center in New York un den National Institutes of Health in Bethesda, Maryland arbeit. 1959 keem he an dat Rockefeller Institute for Medical Research, wo Fritz Albert Lipmann arbeiten dee. 1976 wurr he mit den National Academy of Sciences Award in Molecular Biology uttekent.

1978 kreeg Nathans tosommen mit Werner Arber un Hamilton Othanel Smith den Nobelpries för Physiologie oder Medizin „för hör Opdecken vun de Restriktschoonsenzyme un dat Anwennen vun disse Enzyme in de Molekulargenetik“.

Van 1994 bit 1995 weer Nathans as Nahfolger vun William Chase Richardson Präsident vun de Johns Hopkins University.

Nathans weer verheiraadt mit Joanne Gomberg un harr dree Söhn, Eli, Jeremy un Ben.

## Weblenken
* Daniel Nathans up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
Friedrichsdörp (Landkreis Rodenborg)

**Friedrichsdörp** () is en Dörp in de Gemeen Gnarrenborg in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

## Geografie

Friedrichsdörp liggt in’t Düvelsmoor. De Oost liggt so bi fiev Kilometer in’n Oosten von’n Oort.

De Naveröörd sünd Fohrendaal un Klenkendörp in’n Noordoosten, Langenhusen in’n Oosten, Augussendorp in’n Süüdoosten, Barkhusen in’n Süden, Gnarrenborg in’n Süüdwesten, Rübehorst un Hasselhorst in’n Westen un Brillitermoor in’n Noordwesten.

## Historie

Friedrichsdörp is 1784 as Moorkolonie un Stratendörp langs den Oost-Hamm-Kanaal grünnt worrn (mit Langenhusen, wat 1800 grünnt worrn is, as Paralleldörp an de anner Siet von’n Kanaal). Nöömt worrn is de Oort na Friedrich August, den tweten Söhn von König Georg III. von Hannover, de de Moorkolonien in’t Düvelsmoor 1782 besöcht harr.

1929 is Friedrichsdörp mit Langenhusen to een Gemeen tohoopleggt worrn un an’n 8. April 1974 bi de Gemeenreform in Neddersassen denn mit de Gemeen Gnarrenborg.

### Inwahnertall

### Religion

Friedrichsdörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Paulus-Kark in Gnarrenborg.

För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut Friedrichsdörp un Langenhusen ut de twee Weltkrieg’ steiht an de Dörpstraat.

### Verenen

De Schützenvereen Friedrichsdörp is 1921 grünnt worrn un hett sik 1998 mit den Vereen ut Langenhusen tohoopslaten un heet nu Schützenvereen Langenhusen/Friedrichsdörp un Ümgegend. De Freewillige Füürwehr Langenhusen, bi de Friedrichsdörp mit bihöört, is 1929 grünnt worrn.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Friedrichsdörp liggt an de Straat *Friedrichsdörp*, de an dat annere Över von’n Oost-Hamm-Kanaal parallel to de Kreisstraat 102 löppt, de in’n Noordoosten över Fohrendaal, Fohrendörp un Sprekens na Bremervöör löppt un in’n Süüdwesten över Findörp na Korlshöbenermoor. An’t Süüdenn von Friedrichsdörp krüüzt de Landsstraat 122 de K&nbsp;102, de von dor na Noordwesten över Gnarrenborg na Kuhs an de Bundsstraat 74 ran löppt un in’n Süüdoosten över Korlshöben, Glinst, Rhaar, Oostereis na Zeven an de B&nbsp;71 ran. An’t Noordenn von Friedrichsdörp geiht de K&nbsp;104 na Westen von de K&nbsp;102 af un löppt bi Brillit an de B&nbsp;74. Na Oosten geiht de K&nbsp;103 von de K&nbsp;102 af un löppt na Augussendorp.

De nächsten Autobahnen sünd de A&nbsp;27 un de A&nbsp;1, de all beid so bi 35 Kilometer weg sünd. Wenn in Tokumst de plaante A 20 trech warrt, is de so bi 17 Kilometer weg.

De nächste Bahnhoff is de Bahnhoff Bremervöör an de Bahnlien Bremervöör–Bremerhoben, wat so bi twölv Kilometer weg is.

### Scholen

De eerste School för Friedrichsdörp un Langenhusen is 1822 boot worrn. De School hett aver later dichtmaakt. Vondaag gaht de Kinner ut Friedrichsdörp na de Grundschool Klenkendörper Möhl in Oosterweed.

## Literatur

* Rainer Brandt: *Langenhausen, Friedrichsdorf: Eine Dorfchronik; getrennte Vergangenheit, gemeinsame Zukunft.* Volksbank Gnarrenborg, 1982
* *200 Jahre Friedrichsdorf: 1784 - 1984.* Stelljes, 1984

## Footnoten
Kedener Moor

Dat **Kedener Moor** is en Moor, dat fröher as Hoogmoor von’n Noordrand von Stood (bi de Hööv Lütt-Villah un Bockhorst) bet na de Sietwenn twüschen Oosten un Öderquart reckt hett. Dat weer so 22 Kilometer lang un bet to fiev Kilometer breed. To Anfang von dat 19. Johrhunnert warrt de Grött mit 22.930 Morgen (59,8 km²) angeven. Vondaag sünd dor man en poor lütte Resten von nableven, de ganze grote Rest is nu von Gravens un Grüppen dörtagen Gröönland, dat künstlich entwässert warrt. De Törf is to’n groten Deel afboot worrn.

## Historie

Na de Wießel-Iestied is de Seespegel anstegen. Vör üm un bi 8000 Johr hett de See de hüdige Küstenlien reckt. An de Küsten hett de See nu Sand un Slick anlagert, so dat sik en Överwall billt hett (un dor achter dat Sietland). Dat Achterland is nu sieder as dat Över ween un dor bleev dat Water stahn. Vör so üm un bi 6000 Johr füng dat Moor an to wassen. In de eerste Tied is dat Seewater dor noch fakener rinflaten un in de eerste Tied hett dor veel Reet stahn. De Darg hett sik in disse Tied billt. In dat nächste Johrdusend hett sik denn de Swarttörf billt, de stärker verrött is un dör Druck un lange Tied mehr vergahn is. Later kemen Bruun- un Witttörf. Toletzt hett dat Hoogmoor deelwies bet op 7 Meter över NN reckt un weer dormit ok en natürliche Afwehr gegen Flood.

Över de Tied sünd in de letzten 250 Johr de Moorkolonien Stodermoor, Götzdörpermoor, Bützfletermoor, Aßlermoor, Ritschermoor, Gauensiekermoor, Drochtersermoor, Aschhoornermoor, Theisbrüggermoor, Doornbuschermoor, Wulfsbrokermoor, Neelannermoor un Hamelwöördenermoor in’t Kedener Moor grünnt worrn, de sik as Stratendörper dör dat Land treckt. 1895 is in dat Kehdener Moor de Mann vun Oben-Olendörp, een Moorliek uut dat 3.&nbsp;Johrhunnerd, bi’n Törfsteken funnen worrn.

De Firma Euflor boot in Aschhoorn ok vondaag noch Törf af.

Dat Barkhohn is hier in de Johren 1970 utstorven.
Johann Cramer

**Johann Cramer** (* 29. Juli 1905 in Nörden/Oostfreesland; † 14. Januar 1987 in Willemshaven) weer en düütsch Politiker (SPD).

## Leven un Berop
Cramer hett nah de Volksschool de Hannelsschool besöcht un ansluutend en koopmännisch Lehre maakt. Af 1924 hett he as Redakteur bi de vun Hermann Tempel leit *Ostfriesische Volkszeitung* arbeit Bit 1931 weer he ok Vörsitter vun den „Zentralverband der Angestellten“ in Emden, ansluutend weer he bit 1933 Chefredakteur vun dat *Volksblatt* in Saalfeld. 1933 keem he ut politisch Grünnen vörövergahnd in Haft. Nahdem he weer entlaaten wurrn weer hett he eerst en Akzidenz-Druckeree un later en Schohinlagen-Fabrik grünnd. Af 1941 weer he Suldat un keem gegen Kriegsenn in britisch Kriegsfangenschap, ut de he 1946 entlaaten wurr. 

Nah den Tweeten Weltkrieg wurr Cramer 1946 Bedrievsprüfer bi dat Hööftarbeitsamt in Emden, ansluutend Baas vun dat Kreiswertschaptsamtes Nörden. He weer Lizenzdräger vun de *Norddeutsche Rundschau*, deren Chefredakteur he 1954 ok wurr.

## Partei
Cramer hörr 1920 to de Mitbegrünner vun de „Sozialistische Jugend Norden“ un is 1921 de SPD bitreden. Siet 1955 weer he Kreisvörsitter vun de SPD in Willemshaven. Todem weer he stellvertreden Vörsitter vun den SPD-Parteibezirk Werser-Eems.

## Afordneter
1948/49 hörr Cramer den Wertschapsraat an. 1949 wurr he as direkt wählt Afordneter Liddmaat vun den Düütschen Bundsdag un weer in de  Legislaturperiood Vörsitter vun den Bundsdagsutschuss för dat Post- un Feernmeldewesen. Den Bundsdag hörr he denn weer van 1957 bit 1972 an, dorbi kunn he 1961 un 1969 sien Wahlkreis direkt winnen, ansonsten is he över de Landslist Neddersassen in den Bundsdag intrucken. Sie 1956 weer he todem Stadtverordneter in Willemshaven.

## Ehrungen
Johann Cramer wurr 1968 mit dat Bundsverdeenstkrüüz uttekent und 1972 mit dat Groot Verdeenstkrüüz mit Steern.

## Literatur
* Johann Cramer: *Aufzeichnungen und Erinnerungen.* In: *Abgeordnete des Deutschen Bundestages - Aufzeichnungen und Erinnerungen, Band 1.* Boppard am Rhein, 1982, Sieden 255 - 307.
* *M.d.B. – Die Volksvertretung 1946–1972*, Biografien C: (Cahn-Garnier bis Czymek), S. 193 (PDF; 88&nbsp;kB), online bi de *Kommission für Geschichte des Parlamentarismus und der politischen Parteien e.V.*

## Weblenken
* DNB-Katalog
Uraalsch-Jukagirsche Spraken

De **Uraalsch-Jukagirsche Spraakfamilie** is en 1987 dörch Merritt Ruhlen ünnerstellte Makrofamilie, de de Uraalschen un de Jukagirschen Spraken tohoopfaat. Düsse Familie schull dat Finnsche un dat Ungarsche inholen. De Linguist Joseph Greenberg harr al tovör ünnerstellt, dat de Uraalschen un de Jukagirschen Spraakfamilien een gröttere Makrofamilie bilden.

Düsse Hypothees is dörch veel Linguisten as kritizeerbor annahmen.
Altaische Spraken

De **altaischen Spraken**, ok **Altaispraken** nöömt, sünd en hypothetische Spraakfamilie ut wat 60 in Eurasien verbreidte Spraken mit rund 200 bet 210 Millionen Snackers. Düsse Beteken geiht op de zentraalasiatischen Altaibargen torüch, de fröher as Urheimat vun düsse Spraken annahmen worrn. 

De altaische Spraakfamilie besteiht luut ehr Beförwoorders ut tominnst dree ünnerdeelte Spraakfamilien, de Turkspraken, de mongoolschen un de tunguuschen Spraken. Düsse dree Spraakfamilien besitt typoloogsche, phonetische, morpholoogsche un lexikaalsche Gemeensamkeiten, de dörch somige Wetenschopplers as Bewies för ehr genetische Eenheit un somit Rüchföhrborkeit op en gemeensame Vörgängerspraak (Protospraak) ansehn warrt. Wedderüm annere Forschers seht düsse Gemeensamkeiten leddiglich as Folg vun luudliche, lexikale un strukturelle Lehnen an, de dörch langtiedige areale Kontakt twüschen düsse Spraakgruppen worrn sünd.
Joseph Greenberg

**Joseph Harold Greenberg** (* 28. Mai 1915 in Brooklyn, New York; † 7. Mai 2001) weer en Linguist ut de Vereenigte Staten.

## Afrikaansche Spraken
Sien Arbeit gellt as Grundlaag för dat ne’e Indelen vun de Spraken in Gruppen. Sien *Languages of Africa* gifft en Indelen vun de afrikaanschen Spraken, de in grote Lienen noch folgt warrt.

Üm dat de Archäologie alleen wenige Henwiesen büddt för de fröhe afrikaansche Geschicht, worrn Verwanntschoppen twüschen de verscheden afrikaanschen Spraken dörch Historikers bruukt, üm wat över de Migratschonen vun de verscheden Völker op den Kontinent seggen to könen.

Dat Indelen weer as folgt:

## Weblenken
* Biografie vun Greenberg

## Footnoten
Roger De Vlaeminck

**Roger De Vlaeminck** (* 24. August 1947 in Eeklo) is en ehmalger belgisch Radrennfohrer un weer in de 1970er Johren en vun de spoodriekste Klassikerfohrer vun den Radsport.

De Vlaeminck is neben Rik Van Looy un Eddy Merckx de eenzig Fohrer, de all fiev Monumente vun den Radsport winnen kunn. Sien veer Siege bi Paris–Roubaix, de he in de „Hölle des Nordens“ tüschen 1972 un 1977 schafft hett, wurrn eerst 2012 dör sien Landsmann Tom Boonen egaliseert.

Roger De Vlaeminck weer aber nich blots bi de Klassiker en ernst to nehmen Konkurrent vun Eddy Merckx. He weer woll noch so spoodriek as sien Landsmann, aber völsiediger. So wunn he je eenmal de Weltmeesterschap in' Cyclo-Cross bi de Profis un bi de Amateuren as ok dreemal de belgisch Meesterschap bi de Profis un tweemal bi de Amateuren in disse Radsportdisziplin. 1969, in dat Johr vun sien tweeten Amateursieg bi de belgisch Cyclo-Cross-Meesterschap, hett he sück ok den belgischen Strazenmeestertitel bi de Profis halt. Wieder wunn he 1972 den belgischen Meestertitel in dat Tweeer-Mannschapsfohren (gemeensam mit Patrick Sercu).

De öllere Bröer vun Roger, Eric De Vlaeminck, weer ebenfalls internatschonal bannig spoodriek, weer aber mehr uü dat Dwarsdörfeldrennen spezialiseert. 

## List vun sien Erfolge up de Straat
* Tour de Suisse: 1975
* Belgisch Meester: 1969, 1981
* Mailand–Sanremo: 1973, 1978, 1979
* Flannern-Rundfohrt: 1977
* Paris–Roubaix: 1972, 1974, 1975, 1977
* Lüttich-Bastogne-Lüttich: 1970
* Meesterschap vun Zürich: 1975
* Lombardei-Rundfohrt: 1974, 1976
* Veer Daag vun Düünkarken: 1971
* Omloop Het Volk: 1969, 1979
* GP E3: 1971
* La Flèche Wallonne: 1971
* Paris–Brüssel: 1981
* Giro del Lazio: 1975, 1976
* Giro de Emilia: 1976
* Mailand–Turin: 1972, 1974
* Piel vun Brabant: 1981
* Giro d’Italia: 22 Deelstrecken wunnen
* Tour de Suisse: 8 Deelstrecken wunnen
* Tirreno–Adriatico: 1972, 1973, 1974, 1975, 1976, 1977

## Weblenken
* Palmarès – List vun dat wat he schafft het bi „memoire du cyclisme“
* Roger De Vlaeminck up de Sieden vun Radsportsieten.net
* Roger De Vlaeminck bi Sports-reference.com (engelsch)
* Roger de Vlaeminck in de Datenbank vun de Tour de France (franzöösch)
Willehad-Kapell

De **Willehad-Kapell** weer bet 2011 en röömsch-kathoolsche Kapell in Cuxhoben an de Grodener Schossee 21 in dat Dekanat Bremerhoben von dat Bisdom Hilmssen. Ehren Naam hett se von’n Hilligen Willehad. Vondaag höört dat Rebeed von de Willehad-Kapell to de Karkengemeen von de Marienkark in Cuxhoben.

1955 hett de Karkengemeen von de Hart-Jesu-Kark dat Meyn’sche Huus in de Grodener Schossee köfft. 1956 hebbt se in dat böverste Stockwark von de Schüün, de op dat Grundstück steiht un 1892 boot worrn is, de Willehad-Kapell inricht. De Kapell weer eerst man lütt. 1961 hebbt se denn in dat Meyn’sche Huus en ne’e, wat gröttere Kapell inricht. 1967 hebbt se denn wedder ümboot un nu is de ganze Schüün as Kapell inricht worrn. An’n 25. August 1967 is se wieht worrn. De Kapell harr nu üm un bi 100 Plätz. Vör allen ok för de kathoolschen Gastarbeiders ut Spanien un Portugal weer de Kapell dor. In de Gebüden weren von 1958 af an ok en Kinnergoorn, von 1967 af an dat Spaansche Zentrum un en Twieg von de Caritas ünnerbröcht.

De Kark is an’n 1. Oktober 2011 dör den Preester von de Marienkark, Christian Piegenschke, profaneert worrn. De spaansche Öllernvereen (Asociacion de Padres de Familia de Cuxhaven y Alrededores e.V.), de ok dat spaansche Zentrum bedrifft, schull de Rüüm von de Kapell denn för sik mit bruken.

De Kinnergoorn harr al 1986 en egen Gebüüd kregen (von 1987 af an as Kita) un is ok na 2011 bleven.

De nächste Kark is nu de Marienkark, de so bi twee Kilometer weg is von de fröhere Willehad-Kapell.
Lüder-Udo I.

**Lüder-Udo I.** (* na 994; † 7. November 1057) weer von 1036 bet 1057 Graaf von Stood und von 1056 af an Markgraaf von de Noordmark.

## Leven

Lüder-Udo weer de eenzige Söhn von Graaf Siegfried II. von Stood, ut dat Huus von de Udonen un von Adela von Alsleben, Dochter von Graaf Gero von Alsleben. Na’n Dood von sien Vader 1037 is he Graaf von Stood un in’n Largo, Steiringgo, Swabengo un Hochseego worrn un Vaagd von Heeßel un Alsleben. Dat ole Rebeed von de Grafen von Stood leeg an de neddern Elv üm Harsfeld un Stood. Se harrn aver dör en Eh, de in dat 1. Drüddel von dat 11. Johrhunnert slaten worrn is, ok in’n Oosten von dat Sassenland Göder un Rechten.

Lüder-Udo stünn vonwegen Voaagdie- un Grafenrechten in Kunflikt mit de Bremer Arzbischöp Adalbrand un Adalbert. He hett 1052/1053 sien Vedder Ekbert von Elsdörp-Stood doodslahn un von em arvt. 1044 is Willem, Söhn von Graaf Berend II. von Halslä, ne’en Markgraaf von de Noordmarkworrn. 1056 is dat sassische Heer von de slaavschen Lutizen in de Slacht bi Pritzlawa (Havelberg) slahn worrn. Willem is doodbleven un Kaiser Hinnerk III. hett Lüder-Udo I. de Noordmark as Lehn geven. Tosätzlich hett he ok de Komitaten un Vaagdien von dat Huus Halslä arvt. Dit Riekslehn in de sassische Noordmark hett de Udonen hulpen, in dissen Ruum noch starker to warrn. Berend II. sien Söhn Otto, de sik dor gegen oplehnt hett, is von de Brunonen an’n 26. Juni 1057 bi Hausneindorf an de Selke doodslahn worrn. 
Lüder-Udo hett 1057 noch en Feldtog gegen de Liutizen föhrt.

## Familie

Lüder-Udo weer verheiraadt mit Adelheid, wat wohrschienlich en Grevin von Oeningen weer un Dochter von Graaf Kuno von Oeningen. De beiden hebbt wohrschienlich man een Kind hatt, Lüder-Udo II.
Bahnhoff Himmelpoorten

De **Bahnhoff Himmelpoorten** is en Bahnhoff mit de Bahnhoffskategorie 6 un twee Gleise in dat Dörp Himmelpoorten. De Bahnhoff liggt an de Nedderelvbahn, de ut Hamborg kummt un na Cuxhoben geiht. De Bahnhoff höört as letzten Bahnhoff an de Nedderelvbahn noch to’n HVV.

He liggt in’n Noorden von dat Dörp an de Landsstraat 113.

## Historie

1881 hett de Nedderelvbahn apenmaakt, de von Horborg na Cuxhoben geiht. Dor is denn ok de eerste Bahnhoff mit Bahnhoffsgebüüd boot worrn. De Bahnverkehr in Himmelpoorten hett an’n 1. Juli 1881 anfungen. De Stoder Saattucht hett ehr Gelänn glieks bi’n Bahnhoff un fröher hett dat dor ok veel Göderverkehr geven. Dat is nu aver ganz vörbi.

Nadem de Iesenbahnbrügg Heckthusen 1945 von de düütschen Truppen sprengt worrn is, hebbt britsche Pioneers en Behülpsbrügg mit man een Gleis nee boot. Disse Behülpsbrügg is bet vondaag bleven un dorüm hett de Nedderelvbahn, de ans twee Gleise hett, twüschen Himmelpoorten un Heckthusen man een.

Dat Bahnhoffsgebüüd is in de Johren 1980 dichtmaakt worrn. In’n Juli 1994 is en Pavillion boot worrn, dat de Lüüd dröög op’n Tog töven köönt. De is aver von wegen Vandalismus 2001 al wedder dichtmaakt worrn. Enn Juni 2014 hebbt se em afreten.

Dat Stellwark (mit Fohrdeenstleider) an de Bahnhoffsstraat is 1917 boot worrn un dat an de Kreisstraat 62 (*Forth*) 1918. Dat sünd all beid mechanische Stellwarken von’n Typ Jüdel. För dat Johr 2014 plaant de Düütsche Bahn, de Stellwarken in Himmelpoorten, Heckthusen un Dorum (an de Bahnlien Bremerhoben-Cuxhoben) dichttomaken. Se wüllt 16 Milljonen Euro investeren un dor en neet elektroonsch Stellwark in Heckthusen boon.

De Afkörten in dat Bahnamtliche Betriebsstellenverzeichnis is AHPF un de Internatschonale Bahnhoffsnummer 618377.

## Personenverkehr

## Weblenken

## Footnoten
Waterkroog

**Waterkroog** () is en lütten Oort in de Gemeen Engelschopp (Samtgemeen Olendörp-Himmelpoorten) in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

## Geografie

De Naveröörd sünd Engelschopp in’n Noordwesten, Drochtersermoor, Gauensiekermoor, Ritschermoor un Aßlermoor in’n Noordoosten, Hammahermoor, Groot-Steernbarg un Hammah in’n Süüdoosten, Borg, Seemoor, Ossenpohl un Himmelpoorten in’n Süden, Löh un Bredenwisch in’n Süüdwesten un Neeland in’n Westen.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

Vör 1885 weer Waterkroog Deel von’n Klooster- un Masch-Distrikt von dat Amt Himmelpoorten. 1885 is de Oort denn Deel von’n Kreis Stood worrn, de 1932 mit de Kreise Jörk un Keden to’n hüdigen Kreis Stood tohoopgahn is.

Waterkroog hett al jümmer to Engelschopp tohöört un weer keen egen Gemeen.

### Inwahnertall

### Religion

Waterkroog is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Petrus-Kark in Host.

För de Kathoolschen is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

För Waterkroog is de Freewillige Füürwehr Engelschopp mit tostännig.

### Verkehr

Waterkroog liggt an de Kreisstraat 62, de in’n Noordwesten na Engelschopp un Neeland löppt un in’n Süüdwesten över Borg un Ossenpohl na Himmelpoorten an de Bundsstraat 73 ran geiht. Na Oosten to geiht von de K&nbsp;62 de K&nbsp;63 af, de över Hammohermoor un Groot-Steernbarg geiht.

De nächste Opfohrt op en Autobahn is de Opfohrt 2 Stood-Süüd in Stood op de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg), wat so bi 18 Kilometer weg is. In Tokumst schöölt de Autobahnen 26 un 20 utboot warrn un wenn de trech sünd, denn is de nächste Opfohrt de bi Ritsch an de Kreisstraat 28 op de A&nbsp;26, de denn ganz dicht bi dat Autobahnkrüüz Drochters liggt.

De nächste Bahnhoff is de Bahnhoff Himmelpoorten an de Nedderelvbahn von Cuxhoben na Hamborg, wat so bi fiev Kilometer weg is.

## Footnoten
Siegfried II.

**Siegfried II.** (* wohrschienlich 965; † 6. Januar oder 1. Mai 1037) weer von 1016 bet to sien Dood Graaf von Stood.

Siegfried is wohrschienlich 965 as Söhn von Hinnerk den Kahlen un siene Fro Judith (ut dat Geslecht von de Konradiners) boren. 994 hett he Adele von Alsleben freet. De beiden hebbt de Kinner Lüder-Udo (* 994), Irmgard un Bertha hatt.

Siegfried II. weer Graaf in’n Swabengo un in’n Noorddöringengo un Vaagd in Alsleben. As sien Vader doodblifft, warrt toeerst sien Broder Hinnerk de Gode Graaf von Stood. As Hinnerk 1016 denn ok doodblifft, is Siegfried an’e Reeg.
Lümbörger Dodenbook

Dat **Lümbörger Dodenbook** is en Dodenbook dat in dat 13. Johrhunnert in Lümborg an dat Michaelis-Klooster Lümborg anleggt worrn is.

Dat Dodenbook is to Anfang von dat 13. Johrhunnert anleggt worrn, hett aver deelwies öllere Vörlagen. Later is dat Book jümmer wiederföhrt worrn un dor sünd noch bet 1458 Saken nadragen worrn. De öllste Indrag is to dat Johr 901 un de jüngste von 1458.

Dat Dodenbook is in’n Tweten Weltkrieg bi de Luftangreep op Hannover verbrennt, bi de dat Hauptstaatsarchiv Hannover an’n 8./9. Oktober 1943 drapen worrn is.

Dat Book is en wichtigen Born för de sassische Naamkunn för de Tied.

## Literatur

* Gerd Althoff un Joachim Wollasch: *Die Totenbücher von Merseburg, Magdeburg und Lüneburg.* 1983
* Anton Christian Wedekind: *Nekrologium monasterii S. Michaelis.* Vieweg, Bruunswiek 1833 (de kumplette Text)
SAO-Kataloog

De **SAO-Kataloog** (*Smithsonian Astrophysical Observatory Star Catalog*) is en astronoomschen Steernkataloog vun’t Smithsonian Astrophysical Observatory.

Opstellt weer de Kataloog üm 1966 rüm för’t astrometrische Utmeten vun Fotoplaten un för de Satellitengeodäsie. He bargt 259.000 Steerns in de Standard-Epoch 1950.0 mit schienbore Helligkeiten rünner bit 9m. Tohopenstellt weer de SAO-Kataloog ut de besten Borns, de dat to de Tiet geven hett, so as de AGK1- un AGK2-Katalogen, FK4, Cape Zone oder de General Catalogue (GC). An’n Noordhimmel wiest he en Nauigkeit vun ruchweg 0,5″ op, in’n Süden is he ’n beten wat slechter.

De Kataloog besteiht ut 4 Bännen, de 152 Steernkorten bargt. Disse Korten wiest den vullstännigen Himmel in Delen vun 20°x20°. In de neesten Utgaav is de Epoch vun de Positschonen J2000.0. Al siet sien eersten Utgaav warrt in’n SAO-Kataloog ok de Tallen ut de HD- un BD-Katalogen angeven, as ok de Egenbewegen vun all Steerns. Dordör kann de Kataloog nich blots för Astrometrie un Geodäsie bruukt warrn, man ok för annere Saken as to’n Bispeel Stellarstatistik torüch bit in’t 19. Johrhunnert.

De Beteken in’n SAO-Kataloog besteiht ut de Bookstavenreeg SAO un en Tall, de in achteihn 10°-Bänner towiest warrt. Binnen een Band sünd de Steerns na jemehr Rektaszension ordent.
Gravity

**Gravity** betekent

* *[[Gravity (2004)|Gravity]]*, US-amerikaansch Filmdrama ut dat Johr 2004,
* *[[Gravity (2007)|Gravity]]*, US-amerikaansch Feernsehfilm ut dat Johr 2007,
* *[[Gravity (Feernsehreeg)|Gravity]]*, US-amerikaansche Feernsehreeg ut dat Johr 2010,
* *[[Gravity (2013)|Gravity]]*, US-amerikaansch Science-Fiction-Thriller ut dat Johr 2013,
* Gravity, süüdkoreaansch Ünnernehmen för Videospelen,
* Gravity, Stadt in Iowa, USA,
* Gravity R&D, ungaarsch IT-Ünnernehmen,
* Gravity Entertainment, US-amerikaansch Film- un Feernsehprodukschoonsfirma,
* Gravity Records, US-amerikaansch Independent-Musiklabel,
* Gravity Studios, US-amerikaansch Opnahmstudio för Musikprodukschonen.
Hinnerk de Gode

**Hinnerk II., de Gode,** (* 946; † 2. Oktober 1016) weer von 976 bet 1016 Graaf von Stood.

Hinnerk is 946 as Söhn von Hinnerk den Kahlen un siene Fro Judith (ut dat Geslecht von de Konradiners) boren. Nadem sien Vader 976 doodbleven is, is Hinnerk II. Graaf von Stood worrn.

De Graaf weer mit Mechthild verheiraadt, de ut Swaben stammen dee. De beiden hebbt een Söhn hatt, de Siegfried heten hett.

An’n 23. Juni 994 is Hinnerk mit siene Bröder Udo un Siegfried mit Scheep gegen de Wikingers uttagen, de dat Elv-Werser-Dreeeck angrepen hebbt (Wikinger-Angreep 994). Udo is doodbleven un Hinnerk un Siegfried sünd fungen worrn. Hinnerk is gegen en Löösgeld wedder freekamen. Hinnerk sien Söhn Siegfried is von de Wikingers verstümmelt worrn, nadem Hinnerk sien Broder Siegfried flücht is. He is an’n 26. Oktober 994 doodbleven.

Hinnerk II. hett dat Klooster Harsfeld stift.

Hinnerk is 1016 doodbleven un liggt in Harsfeld begraven. Na sien Dood is sien Broder Siegfried II. Graaf worrn.
Helmut Heyne

**Helmut Heyne** (* 1948 in Nörden) is en düütschen Verwaltungbeamten. He is Maat von de FDP.

Heyne is 1948 in Nörden boren un in Bremen opwussen. Dor hett he ok sien Abitur maakt. He hett 18 Maand Wehrdeenst bi de Bundswehr maakt un weer ünner annern bi dat 6. Minensöökgeschwader in Coxhoben. He hett von 1969 bet 1973 Volkswirtschaftslehre an de Universität Mönster studeert un sien Diplom-Volkswirt maakt. Heyne hett denn toeerst as Controller bi de Bremer Lagerhuussellschop arbeidt. He hett von 1974 af an bi de Stadt Hannover arbeidt un weer bet 1994 Baas von dat Amt för Wirtschaftsförderung. Denn weer he bet 2000 Eersten Kreisraad in’n Landkreis Horborg. Heyne is an’n 18. Juni 2000 mit 64,10 % von de Stimmen as gemeensamen Kannedaten von CDU un SPD as Börgermeester von de Stadt Cuxhoben wählt worrn. Ofschoonst he in de FDP is, is he as parteilosen Kannedaat antreden. An’n 26. Juni 2000 hett he dat Amt övernahmen. He is dat bet to’n 11. Februar 2005 bleven. He güng denn na dat Weertschopsministerium von Neddersassen un weer Baas von dat Afdeel Industrie.

2012 is he Vörsitter von’n Opsichtsraad bi Niedersachsen Ports worrn.
Hans-Heinrich Eilers

**Hans-Heinrich Eilers** (* 30. August 1931 in Cuxhoben; † 7. August 2019 ok dor) weer en düütschen Politiker von de SPD.

Eilers is 1931 in Cuxhoben boren un weer dor op de Volksschool. He hett denn 1952 an dat Amandus-Abendroth-Gymnasium sien Abitur maakt un an de Universität Hamborg Juristeree studeert. 1956 hett he de eerste juristische Staatsprüfung bi dat Oberlandsgericht Hamborg maakt un sien juristischen Vörbereidungsdeenst in Neddersassen anfungen. Den hett he mit dat twete Staatsexamen afslaten un denn 1968 in Göttingen sien Dokterarbeid schreven. 

Von 1960 af an weer Eilers Beamten in de neddersassische Landsverwaltung. In’n Mai 1964 is he afornt worrn un in’n Januar 1965 ganz versett worrn in’n Landkreis Celle as allgemenen Vertreder von’n Oberkreisdirekter. An’n 1. Juni 1968 is he Oberstadtdirekter von de Stadt Cuxhoben worrn. Dat is he bleven bet he 1990 in’n Landdag von Neddersassen wählt worrn is.

Eilers weer Maat von’n Opsichtsraad von de Seefischmarkt un Havenümslag Cuxhoben GmbH un von de Cux Port, Seehafen Dienstleistungs GmbH in Cuxhoben. Siet 1991 weer he Raadsherr un Biornten von de Stadt Cuxhoben.

Eilers is in de twölfte Wahlperiood von’n 21. Juni 1990 bet 20. Juni 1994 in’n Landdag von Neddersassen wählt worrn un in de dörteihnste Wahlperiood bet 1998 ok wedder.

He weer von 1996 bet to’n 25. Juni 2000 Börgermeester von de Stadt Cuxhoben.
Heinz Wachtendorf

**Heinz Wachtendorf** (* 12. August 1908; † November 2000) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Wachtendorf is 1908 boren un hett 1928 an de Högere Staatsschool Ritzbüttel dat Abitur maakt. He hett an de Universität Hamborg studeert un dor 1936 sien Dokterarbeid schreven (över *Die Bedeutung der Präambel in den neuen Reichsgesetzen*).

Von’n 5. Dezember 1952 af an weer he Oberbörgermeester un von’n 5. Juni 1956 bet to’n 31. Mai 1968 Oberstadtdirekter von de Stadt Cuxhoben.

1986 hett he dat Verdeenstkrüüz 1. Klass von de Bundsrepublik Düütschland kregen.

Von 1971 bet 1988 weer he Schult von’n Diekverband Cuxhoben.

## Schriften
* *Die Bedeutung der Präambel in den neuen Reichsgesetzen.* Evert, Hamborg 1936. Hochschulschrift. Rechts- und staatswissenschaftliche Dissertation. Hamburg 1937
* *Aus der Geschichte des Amtes Ritzebüttel und der Stadt Cuxhaven.* Stadtarchiv Cuxhoben, Cuxhoben 1978
Albrecht Harten

**Albrecht Harten** (* 25. Oktober 1937 in Swerin; † 11. Dezember 2017) weer en düütschen Politiker. He weer bi de CDU.

## Leven

Harten is 1937 in Swerin boren. Harten hett in Swerin dat Abitur maakt un is denn ut de DDR in de BRD gahn. Sien Abitur ut de DDR hett dor nich gullen, dorüm hett he in Sleswig-Holsteen noch en tweet Maal Abitur maakt. Na de School hett he toeerst an de Universität Hamborg un denn an de Universität Mönster studeert un dor sien Diplom-Volkswirt maakt. Na dat Studium hett he toeerst bi Kaufhof anfungen. Aver he wull denn lever an de Beroopschool arbeiden un keem 1968 as Schoolmeester an de BBS Cuxhoben. Dor is he bet to sien Rohstand 2001 bleven.

Harten weer verheiraadt un hett dree Kinner.

## Politik

Harten is in Mönster Maat von’n Ring Christlich-Demokraatsche Studenten (RCDS) worrn un weer RCDS-Vörsitter. Ok in de CDU is he rin.

In Cuxhoben is he Viez-Kreisvörsitter un later Kreisvörsitter von de CDU worrn. 1972 is he dat eerste Maal Maat von’n Stadtraad worrn un is dat bet vondaag bleven (Stand 2017).

Harten weer von’n 12. November 1981 bet 1996 Böverbörgermeester von de Stadt Cuxhoben. Bi de Kommunalwahl 1996 is denn de SPD an de Macht kamen un Hans-Heinrich Eilers is Böverbörgermeester worrn. Harten weer von 1999 bet 2000 denn Eersten Börgermeester, von 2000 bet 2006 Tweten Börgermeester, von 2006 bet 2011 Eersten Börgermeester un von 2013 af an Drüdden Börgermeester.
Werner Kammann

**Werner Kammann** (* 17. September 1919 in Cuxhoben; † 20. November 1985 ok dor) weer en düütschen Politiker von de SPD. He weer von 1967 bet 1982 veer Wahlperioden lang Afornten in’n Landdag von Neddersassen.

Kammann is 1919 in Cuxhoben boren un hett na de Volks- un Hannelsschool en Lehr as Levensmiddelkoopmann maakt. He weer op en Fachschool un prüften Bilanzbookholler un he hett in Hamborg as Filialbaas in’n Levensmiddelhannel arbeidt. Later weer Kammann bi de Finanzverwaltung as Betriebsprüfer. In’n Tweten Weltkrieg weer he von 1940 bet 1945 Soldaat un is an de Oostfront swoor verwunnt worrn. Na’n Krieg hett he sik 1946 as Hotelkoopmann in Duhnen sülvstännig maakt. Von 1966 af an weer he Baas von de Butensteed von en Breemsche Wahnungssellschop in Cuxhoben. Kammann weer verheiraadt un harr twee Kinner.

Kammann is 1945 in de SPD ringahn un is een Johr later Maat von’n Raad von de Stadt Cuxhoben worrn. Dor is he von 1956 af an Vörsitter von de SPD-Frakschoon ween. He is eerst Senater worrn un weer von 1967 bet 1968 Böverbörgermeester von de Stadt. Bi de Wahlen 1968 hett de CDU wunnen un Hans-Joachim Wegener hett Kammann as Böverbörgermeester aflööst. Kammann weer nu ünner Wegener Eersten Börgermeester. Bi de Wahlen 1972 is Kammann denn aver wedder wählt worrn un weer bet 1976 wedder Böverbörgermeester. 1981 weer Kammann ünner Albrecht Harten von de CDU Eersten Börgermeester. Dat is he bet to sien Dood bleven.

In de sösste Wahlperiood is Kammann 1967 in’n Landdag von Neddersassen wählt worrn un dor bet an dat Enn von de Neegte Wahlperiood in bleven. In disse Tied weer he von’n 14. September 1970 bet to’n 20. Juni 1978 Vörsitter von’n Utschuss för Havens un Schipperee. Sien Tied in’n Landdag weer an’n 20. Juni 1982 toenn.

Kammann hett dat Verdeenstkrüüz an’t Band von’n Verdeenstorden von de Bundsrepublik Düütschland un dat Verdeenstkrüüz von’n Neddersassischen Verdeenstorden kregen. In Cuxhoben hett de Werner-Kammann-Straat ehren Naam na em kregen.
Werner Grube

**Werner Grube** (* 21. November 1890 in’t Land Ollnborg; † 18. Oktober 1975 in Stood) weer en düütschen Politiker von de DVP.

Bet 1930 weer he in Paane un is denn in’n Juli 1930 Börgermeester in Osterburg worrn.
He weer von’n 1. Juni 1931 As Nafolger von Max Bleicken bet to’n 18. März 1933 Börgermeester von Cuxhoben. An’n 18. März 1933 hett de Hambörger Senat em ut dat Amt nahmen un den Boraad Schätzler von de NSDAP kommissarsch as Böverbörgermeester insett.

Na’n Tweten Weltkrieg is he in’n August 1945 as Landraad von’n Landkreis Stood beropen worrn un weer dor denn von Februar 1946 af an Böverkreisdirekter. He weer 1957 bet 1967 Viezpräsident von de Landsjägerschop Neddersassen un ok Maat in’t Präsidium von’n Düütschen Jagdschutz-Verband.

## Literatur

* Carl Franzen: *Dr. Werner Grube 75 Jahre.* In: Wild und Hund, 68. Johrgang (1965/66), Sied 718
* *Dr. Werner Grube 80 Jahre.* In: Wild und Hund, 73. Johrgang (1970/71), Sied 740
Thassilo von der Decken

**Thassilo von der Decken** (* 1. Dezember 1911 in Grimma; † 6. Juni 1995 in Stood) weer en düütschen Juristen.

Von der Decken is 1911 as Söhn von Carl Friedrich Julius von der Decken in Grimma boren. He hett an de Universitäten Rostock (Sommersemester 1932), Grenoble, München, Berlin un Göttingen Juristeree studeert un 1939 sien juristisch Assesserexamen maakt. He weer na’n Tweten Weltkrieg von 1946 af an Avkaat in Stood un denn von’n 1. April 1956 bet 1977 Böverkreisdirekter in’n Landkreis Stood un von 1963 bet 1989 Präsident von de Landschop un de Ridderschop von dat Hertogdom Bremen. He hett 1963 den Landschopsverband Stood mit grünnt.

Von der Decken weer ok binah 42 Johr lang Vörsitter von’n Opsichtsraad bi de Concordia-Versekerung.

In de Johren 1969 bet 1989 weer von der Decken Vörsitter von’n Stoder Geschichts- un Heimatvereen. He hett 1973 dat Bundsverdeenstkrüüz kregen un 1982 dat Neddersassische Verdeenstkrüüz.
Elm (Oortschop)

**Elm** is en Oortschop in de Gemeen Geestland in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen, mit 837 Inwahners (Stand 31. Dezember 2012). Dor höört de twee Dörper Marschkamp un Elm to.

## Geografie

De Naveroortschoppen sünd Drangst in’n Noorden, Kührst in’n Oosten, Sellst op en ganz lütt Enn in’n Süüdoosten, Bramel in’n Süden un Wehden in’n Westen. De letzten dree Oortschoppen höört to de Gemeen Schippdörp.

## Historie

De Gemeen Elm hett sik an’n 1. August 1968 ut de Gemenen Elm un Marschkamp billt. An’n 1. April 1971 is Elm Liddmaat von de eerste Samtgemeen Beers worrn. Dat hett aver blots bet to’n 1. März 1974 duurt, denn is Elm Deel von de ne’e, gröttere Samtgemeen Beers worrn.

De Gemenen in de Samtgemeen Beers sünd to’n 1. Januar 2015 mit de Stadt Langen to de ne’e Gemeen Geestland tohoopgahn. De Gemeen Elm is oplööst un billt nu en Oortschop mit egen Oortsbörgermeester un Oortsraad binnen de Gemeen Geestland.

### Inwahnertall

## Politik

### Gemeenraad/Oortsraad

;Liddmaten:
* 2011:
*: WG: Heiner von Ahnen, Arne Brauer, Marlis Kaap, Henning von der Lieth, Sönke Mahlstedt, Bernd Rother, Anne Schneider
*: SPD: Kurt Hebener
* 2014:
*: WG: Arne Brauer, Sönke Mahlstedt, Bernd Rother, Henning von der Lieth
*: SPD: Kurt Hebener
* 2016:
*: WG: Arne Brauer, Sönke Mahlstedt, Bernd Rother
*: CDU: Henning von der Lieth
*: SPD: Kurt Hebener

### Börgermeesters/Oortsbörgermeesters

Börgermeesters:

Oortsbörgermeesters:

### Wapen

Dat Wapen von de Gemeen wiest op blauen Grund dree gollen Iepernbläder, dor ünner twee sülvern Ekentelgen mit je dree Bläder un dor noch wedder ünner en sülvern Wellenlien.

De Iepernbläder staht för den Naam von’n Oort (*Elmloh*: Holt ut Iepernbööm) un de Wellenlien steiht för de Geest, de dör de Gemeen flütt. Wellenlien un Ekenbläder weren ok al in dat Wapen von Marschkamp to finnen, de Iepernbläder stammt ut dat Wapen von dat Dörp Elm.

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed vun de Gemeen (hoochdüütsch)
Landgericht Lümborg

Dat **Landgericht Lümborg** is en Gericht von de Ordentliche Gerichtsborkeit, dat in Lümborg sitt. Dat is een von de ölven Landgerichten in Neddersassen.

## Gerichtsbezirk

To’n Gerichtsbezirk höört de Landkreise Celle, Horborg, Lüchow-Dannenbarg, Lümborg, Heidkreis un Ülzen. Dor leevt meist 900.000 Lüüd.

Ünner dat Landgericht Lümborg staht de Amtsgerichten Celle, Dannenbarg, Lümborg, Soltau, Ülzen un Winsen. Över dat Gericht staht dat Oberlandsgericht Celle un de Bundsgerichtshoff in Karlsruhe.

## Organisation

Präsident von dat Gericht is Ulrich Skwirblies. Dat Gericht hett 148 Mitarbeiders, von de 41 Richters sünd. Dat gifft 13 Straaf- un ölven Zivilkamern (Stand 2008).

Präsidenten:

* 1. Oktober 1879–: Moritz Joseph (von dem) Busch
* 1896–1900: Leopold von Hassell
* ~1919: Karl Wilhelm Kulenkamp
* 1930–1933: Franz Puttfarken
* 1934–1938: Fritz Bohlmann
* 1. März 1938–30. September 1939: Hugo Kalweit
* 1967–: Heinrich Hoppe
* 1986–2004: Walther Heintzmann
* 2004–30. November 2013: Renate Menk
* 1. Dezember 2013–: Ulrich Skwirblies

Viezpräsidenten:
* 2007–30. November 2013: Ulrich Skwirblies

## Gebüüd

Dat Gericht hett sien Seet in Lümborg un is siet 1925 in dat fröhere Lümbörger Slott ünnerbröcht, en massigen Barockbo, de 1696–1698 boot worrn is. Dat Slott is an de Noordsied von’n Marktplatz in Lümborg. Dat Gebüüd is von’n Architekt Borchmann boot worrn, de dor dree Gebüüd, de al ut dat Middelöller sünd, mit inbetagen hett. Dat hett de Celler Hertog Georg Willem in Opdrag geven. De Fassaad na’n Marktplatz hen wiest en symmetrischen Bo mit dree Etaaschen, bi den de ünnerste Etaasch wat höger liggt (över en Souterrain-Etaasch) mit en prächtig zentral Portal, na dat en Trepp ropgeiht.

## Weblenken

* Websteed von dat Landgericht Lümborg (hoochdüütsch)
* Översicht över de Rechtspröök von dat Landgericht Lümborg (hoochdüütsch)
Karl Olfers

**Karl Olfers** (* 14. April 1888 in Dorum; † 22. April 1968 in Cuxhoben) weer en düütschen Politiker von de SPD.

## Leven

Olfers is 1888 in Dorum as Söhn von en Buur boren un weer op de Volksschool un denn op Fortbildungsscholen. He hett Timmermann lehrt. Von 1909 bet 1911 weer he Soldaat un weer later in’n Eersten Weltkrieg ok wedder Soldaat. Von 1925 bet 1933 weer he Geschäftsföhrer von de Bohütt Cuxhoben. Nadem he ünner de Natschonalsozialisten all sien Ämter verloren hett un en poor Maal fastnahmen worrn is, hett he von 1933 bet 1944 as Vertreder för Versekerungen arbeidt. He hett in disse Tied in Millm leevt. 1944 hebbt se em to’n Wehrdeenst intagen.

## Politik

Karl Olfers is 1907 in de Gewerkschaft un 1912 in de SPD ringahn. Von 1919 af an weer he Stadtvertreder, Maat von’n Magistrat un von 1924 af an tweten Börgermeester von Cuxhoben, as Vertreder von Max Bleicken (DDP). He weer 1933 Maat von’n Landsutschuss, von’n Opsichtsraad von de staatliche Fischereesellschop un annere öffentliche Sellschoppen bevör de Natschonalsozialisten em ut all sien Ämter smeten hebbt.

Von 1919 bet 1933 weer Olfers för de SPD Maat von de Hambörgsche Börgerschop.

Na 1945 hett he bi dat Wedderopboon von de SPD in Cuxhoben un in de Werserregion hulpen. He is 1945 Stadtraad un 1946 Böverbörgermeester von Cuxhoben worrn un dat bet 1952 bleven. Von 1956 bet 1966 weer he wedder Böverbörgermeester. 1946 is he in’n Landdag von Neddersassen wählt worrn. Dor weer he de Präsident von’n Landdag von 1946 bet 1955 un von 1959 bet 1963.

Von Januar 1966 af an tütt he sik bilütten ut de Politik trügg. Sien Mandaat in’n Landdag behöllt he noch bet 1967. 1968 blifft Olfers in Cuxhoben dood.

## Ehren

An’n 31. Januar 1954 hett he dat Grootkrüüz von’n Verdeenstorden von de Bundsrepublik Düütschland kregen un an’n 1. Mai 1954 de Neddersassische Landsmedallje. Ok dat Grote Verdeenstkrüüz von’n Neddersassischen Verdeenstorden hebbt se em an’n 1. November 1961 geven. 1966 hett de Stadt Cuxhoben em to’n Ehrenbörger maakt un ok den Karl-Olfers-Platz na em nöömt.
Johannes VIII. (Paapst)

**Johannes VIII.** (* vör 852 in Rom; † 16. Dezember 882 in Rom) weer Paapst van 872 bis 882.

He stamm ut Rom, wer de Söhn vun en Gundo un wurr 852 Archidiakon. An' 13. Dezember 872 wurr he to'n Paapst wählt. In sien Pontifikat hett he sück drüm bemöht, nah dat Utnannerfallen vun dat Frankenriek in Italien de päpstliche Vörherrschap to erhollen un dat Land gegen de Araber to verteidigen. 875 hett he den westfränkschen (franzööschen) König Karl den Kahlen to'n Kaiser kröönt. Ebenso hett he 881 de sien Nahfolger, den oostfränkschen König Karl III. *den Dicken* kröönt.

Johannes övernehm vun sien Vorgänger den Konflikt mit Photius I., den Patriarchen vun Konstantinopel, mit den de Westkark siet Nikolaus I. in' Schisma weer. Dat Konzil van 879 in Konstantinopel führ to en Eenigung, de dat Photius-Schisma afsluuten dee. Dat geev en  Kompromiss, indem de Bischop vun Rom de Jurisdiktschoon över de Bischööp vun den Westen  anerkennt wurr un to glieker Tiet för de övrigen Patriarchate woll dat Ehrenprimat vun Rom bestätigt, de röömsch Jurisdiktschoon aber aflehnt wurr. 

He hett den Slawen-Apostel Methodios ünnerstütt un leet 880 de slawisch Spraak in de Liturgie to.

Johannes VIII. is de eerste vun acht middelöllerich Paapsten, deren Leven bekanntermaten dör en  gewaltsamen Dood to Enn' gung. Ut de Borns laaten sück ünnerscheedlich Versionen beleggen:  Entweder is he in' Kamp gegen de Sarazenen an' 16. Dezember 882 to Dood kommen, oder he is en annern gewaltsamen Dood in Rom storven: Nahdem sien Verwandten tonächst versöcht hemm, hüm to vergiften, söllt se hüm, as dat Gift nich flink noog wirken dee, mit en Hammer doodhauen hemm. 

Eenig Schrievers as to'n Bispeel Martin von Troppau (1278) un Bartolomeo Sacchi (1479) hemm de Behauptung upstellt, dat sück dat bi Johannes VIII. nich um en Mann, sonnern um de  legendäre Päpstin Johanna hannelt hett. Wetenschaplich anerkennt Nahwiesen gifft dat dorför nich. Vermoot wurrd, dat de Schrievers de These um en Frau as Paapst upstellt hemm, wiel se en Satire nich richtig verstahn hemm, in de Paapst Johannes VIII. för sien vermeentlich wievlich Verhollen vernah brukkt wurrd.
Giambattista Vico verklort in sien "Prinzipien einer neuen Wissenschaft über die gemeinsame Natur der Völker" (1744) dorto:
*Nach dem Vorbild Tanaquils wurde, in derselben heroischen Redeweise,[...], der Papst Johannes ein Weib genannt (gegen welches Märchen Leone Allaci ein ganzes Buch schrieb), weil er die große Schwäche besaß, Photius, dem Patriarchen von Konstantinopels, nachzugeben, wie es Baronius gut aufzeigt, und nach ihm Sponde*.

## Literatur
* Michael Plathow: Johannes VIII. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 3, Bautz, Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2, Sp. 203–204. 

## Weblenken

* Iohannes VIII papa in dat Repertorium „Geschichtsquellen des deutschen Mittelalters“
* DNB-Katalog
* Enciclopedia dei Papi (italieensch)

## Anmarken