open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lisa Peters

**Lisa Peters**, boren Prigge (* 17. Dezember 1933 in Pippens; † 9. Mai 2010 in Buxthu) weer en düütsche Politikerin von de FDP.

Peters is 1933 in Pippens boren un harr en Meester för Huusweertschop. Se hett in de Bueree arbeidt op’n Hoff von de Familie. Mehr as 25 Johr lang weer se Vörsittersche von de Meisterinnenarbeitsgemeinschaft in’n Landkreis Horborg, twölf Johr lang in’n Kreisvörstand von de Landfroon un lange Johren im Landfroonutschuss bi de Landweertschopskamer. Bet 1991 weer se Richterin in’t Ehrenamt an dat Oberverwaltungsgericht Lümborg.

In’n August 1972 is Peters in de FDP ringahn. Se weer Oortsvörsitter von’n Oortsverband Buxthu. 1972 is se Raadsfro in’n Stadtraad von Buxthu worrn un hett dor bet to ehren Dood tohöört. Se weer dor denn ok Vörsitter von de FDP-Frakschoon. Von 1978 bet 1991 weer se eerste Viez-Börgermeesterin von de Stadt Buxthu un von 1981 af an bet to ehren Dood 2010 in’n Kreisdag von Landkreis Stood. Ok dor weer se Viez-Vörsitter von de Frakschoon. Von 1990 bet 1998 weer se in’n Düütschen Bundsdag un weer Viez-Sprekerin för Verkehrspolitik in de FDP-Frakschoon.

## Literatur

* Rudolf Vierhaus un Ludolf Herbst: *Biographisches Handbuch der Mitglieder des Deutschen Bundestages 1949–2002.* Band 2, L–Z, Saur, München 2002, ISBN 3-598-23782-0, S. 637
Hans Feindt

**Hans Feindt** (* 3. Oktober 1920 in Tocopilla, Chile; † 12. Juni 2012) weer en düütschen Politiker von de CDU.

Feindt is 1920 in Tocopilla boren un hett en Lehr as Goorner in’n Aavtbo maakt. Na de Lehr weer he an de Fachhoogschool. Von 1939 bet 1945 weer he in’n Tweten Weltkrieg Soldaat un later Reserveoffzeer. 1951 hett he sien Meester maakt un den Aavthoff von de Familie in Oosterjörk övernahmen.

Feindt hett 1963 tohoop mit Hinrich Schleßelmann un Heinrich Hauschildt den CDU-Oortsverband mit grünnt un weer de eerste Vörsitter. Bi de Landdagswahl 1963 weer he Kannedaat von de CDU för den Wahlkreis Buxthu/Oolland. He kunn sik aver nich gegen den Kannedaten von de SPD dörsetten. He weer denn aver in 6. bet 9. Wahlperiood von 1967 bet 1982 för den Wahlkreis Buxthu in’n Landdag. Von 1978 af an weer he Viez-Vörsitter von de CDU-Frakschoon. He weer ok Maat von’n NDR-Rundfunkraad.

1980 hett Feindt dat Grote Verdeenstkrüüz von’n Verdeenstorden von de Bundsrepublik Düüutschland kregen.

Hans Feindt weer verheiraadt un harr veer Döchter.

## Literatur
* Barbara Simon: *Abgeordnete in Niedersachsen 1946–1994: biographisches Handbuch,* 1996, Sied 94

## Footnoten
Hinrich Schleßelmann

**Hinrich Schleßelmann** (†) weer en Politiker von de CDU.

Schleßelmann is in Jörk boren un weer von Beroop Buur. Tohoop mit Hans Feindt un Heinrich Hauschildt hett he 1963 den CDU-Oortsverband Jörk grünnt. He weer de letzte Börgermeester von Jörk vör de Kommunalreform 1972 un weer na de Reform Börgermeester von de ne’e Gemeen Jörk. He weer bet 1972 ok Landraad von’n Landkreis Stood.
Amt Hornborg

Dat **Amt Hornborg** weer en Verwaltungsrebeed in dat Königriek Hannover mit Seet in Hornborg binnen de Landdrostie Stood, dat blots von 1852 bet 1859 bestahn hett. Dor hett groff dat Rebeed von de hüdige Samtgemeen Hornborg (ahn Gothenborg) tohöört.

Dat Amt Hornborg is bi de Verwaltungs- un Justizreform an’n 1. Oktober 1852 in dat Königriek Hannover billt worrn. To dat Amt Hornborg hebbt de Gerichten Hornborg un Delm, de Öörd Ooldklooster, Neeklooster un Neeland von de Vaagdie Oold- un Neeklooster ut dat Amt Harsfeld un de Öörd Sounsiek, Bockhorst, Bredenhoorn un Löh von de Gemeen Sounsiek ut dat Amt Zeven tohöört.

As Gericht för dat Amt is to’n 1. Oktober 1852 dat Amtsgericht Buxthu inricht worrn.

1859 bi de nächste Verwaltungsreform is dat Amt denn oplööst un Deel von dat Amt Harsfeld worrn.

Dat Leid över dat Amt harr en Amtmann.

## Inwahnertall

## Amtlüüd

* 1852–1859: Christian Otto Ludwig Sarnighausen

## Footnoten
Bonifatius I.

**Bonifatius I.** († 4. September 422 in Rom) weer van' 29. Dezember 418 bit to sien Dood Paapst in Rom. De Naam vun sien Vader weer Jocundus oder Secundius.

## Leven
De all olt un kränkliche Presbyter Bonifatius wurr gemeensam mit den Archidiakon Eulalius an' 28. Dezember wählt; Bonifatius vun de Presbyter un Eulalius vun de Diakonenpartei, de wurr aber in' März/April 419 verbannt, un Bonifatius wurr dör Kaiser Honorius to'n rechtmäßigen Paapst nömmt.

He hett versöcht, den störten Karkenfreeden weer hertostellen, un hett Befugnisse, de sien Vörgänger Paapst Zosimus den Oortsbischöpen vun Gallien tobilligt harr, weer torüchnommen. Aber ok he kunn den Konflikt mit de noordafrikaansch Kark in'  Appellatschonsstriet nich bileggen. 

As Kaiser Theodosius II. in dat Johr 421 Illyricum ünner de Jurisdiktschoon vun den  Patriarchen vun Konstantinopel stell, hett Bonifatius mit Hülp vun den Kaiser Honorius en Rücknahm vun den Erlass henkregen. Mit den befrüend Augustinus hett he gegen den Pelagianismus kämpt.

De eerste (kaiserliche) Paapstwahlordnung, dat tokünftig bi uneendüüdig oder zwiespältig Paapstwahl en Neewahl dör den röömschen Klerus stattfinnen muss, bleev aber ahn wiedere praktisch Bedüüden.

Sien Naam bedüüd up latiensch: de Wohltäter. Sien kathoolsch Gedenkdag is de 25. Oktober.

## Literatur
* Friedrich Wilhelm Bautz: Bonifatius I. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 1, Bautz, Hamm 1975. 2., unverännert Uplaag Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1, Sp. 687–688. 

## Weblenken

* Ökumenisches Heiligenlexikon
* Indrag in de Catholic Encyclopedia, Robert Appleton Company, New York 1913 (engelsch)
* Gesamtwark vun Migne Patrologia Latina mit Inholtsverteken
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Winds of the Wasteland

**Winds of the Wasteland** (op plattdüütsch so veel as „Winnen vun’t Öödland“; dt. Titel: *Winde der Wildnis* oder *Stürme im Wilden Westen*) is de Titel vun en US-amerikaanschen B-Western ut dat Johr 1936 mit John Wayne in de Hööftrull. Dreiht worrn is de Film an verscheden Öörd in’n US-Bundsstaat Kalifornien. De Premiere harr he an’n 6. Juli 1936 in de USA.

## Inholt
Amerika in’t Johr 1861: De Pony-Express, en Kureerdeenst, de mit Peerd gau Post in’t hele Land verdeelt, gifft sien Deenst op. Sien Opgaav schall nu de Telegrafenleitung övernehmen, de dweer dör’t Land verlöpt. De Rieders kriegt as Dank för jemehrn Insatz jeedeen twee Hingsten ut’n Bestand as Geschenk. De beiden Kollegen John Blair un Larry Adams beslutt, nu jemehr Glück mit en Kutschendeenst to versöken. Se riedt tosamen na Buchanan City in Kalifornien, woneem se en Kutsch vun den Gewarfsmann Cal Drake köpen wüllt. De haut jem glieks bannig över’t Ohr: För veel Geld dreiht he jem een vun sien Kutschlienen an, de na Crescent City geiht, mitsams de Kutsch, de dorto höört. Man, wat in en Atlas as en opstreven Stadt mit över 3.000 Inwahners anpriest warrt, wiest sik as en Spökenstadt, in de blots noch twee olle Mannslüüd wahnt. Un ok de Kutsch, de dor noch steiht, hett sien besten Daag lang achter sik.

Vun Rocky O’Brien, een vun de beiden Inwahners, warrt se gewohr, dat bald en Postkutschenrennen vun Buchanan City na Sacramento stattfinnen schall. För den Winner schall dat en staatlich Föddergeld vun 25.000 US-Dollar geven. Blair sütt dorin de Mööglichkeit, den finanziellen Verlust wedder uttoglieken un mellt de ne’e Kutschlien för dat Rennen an. Op’n Torüchweg hett he al sien eersten Fohrgast: Barbara, de Dochter vun den tweeten Inwahner vun Crescent City, den Dokter William Forsythe. Na un na kamt verscheden Lüüd dör Crescent City un warrt besnackt, dor to blieven. As Blair denn ok noch en Arbeitstrupp vun de Telegrafenlien dat Leven redden deit, kann he en Telegrafenansluss för de verlaten Stadt rutslahn. Dorför warrt Arbeiters bruukt, de sik ok gau op’n Weg na Crescent City maakt. Tosamen mit de Utsicht op den Postverdrag ut dat Rennen tekent sik af, dat de Stadt bald wedder op de Been kummt.

Drake sütt mit Nied, woans sik de Stadt entwickeln deit. Sien Mackers gifft he Order, dat se de Kutsch överfallen schüllt. Larry warrt dorbi anschaten un kann blots dör dat Ingriepen vun Dr. Forsythe reddt warrn. Blair schall dorgegen in en Fall lockt warrn, ahnt dat aver vörher un kummt heel dorvun af. Ok en Brandanslag, den Drake sien Lüüd op de Kutsch un de Peer veröövt, geiht dorneven. Blair warrt dorbi aver ünner en Vörwand fastnahmen, vunwegen dat he een vun Drake sien Mackers doodschaten hett. Meist hett dat den Anschien, as wenn Blair dör disse Saak nich an’t Rennen deelnehmen kann. Aver de Dokter stellt jüst noch rechttietig de Kautschoon för em. Ofschoonst Blair mit Vertog in’t Rennen geiht, un ünnerwegens ok noch mehrmols vun Drake un sien Mackers angrepen warrt, kann he dat Rennen opletzt bannig knapp winnen – nich toletzt ok wegen de gauen Pony-Express-Peerd.

## Weblenken
* 

## Borns
Landrabbinat Stood

Dat **Landrabbinat Stood** weer een von de Landrabbinaten, de da in dat Königriek Hannover geven hett. Dat weer tostännig för de Joden in de Landdrostie Stood.

## Historie

De Landrabbiner harr de Opsicht över Synagogen un Jodenscholen un weer ok Richter för Striedsaken ünner Joden.

Nadem de Landrabbiner von dat Landrabbinat Haanover, Nathan Marcus Adler, 1845 doodbleven is, schull en egen Landrabbinat för de Landdrostie Stood billt warrn. De eerste Landrabbiner weer Joseph Heilbut. He hett toeerst in Bremervöör seten, denn von 1848 af an in Stood un toletzt von 1853 af an in Geestmünn.

Von wegen de ringe Tall Joden in de Landdrostie Stood  (1913 hett dat dor 786 Joden geven), is na Heilbut sien Dood 1860 keen Landrabbiner mehr wählt worrn un dat Landrabbinat is von dat Landrabbinat Hannover un dat Landrabbinat Auerk mit verwalt worrn.

Later is dat Rabbinat ophoven worrn.

## Landrabbiners

* 1842–1860: Joseph Heilbut
* 1860–1882: Samuel Ephraim Meyer (kommissarsch, Landrabbiner von dat Landrabbinat Hannover)
* 1882–1892: Paul Buchholz (kommissarsch, Landrabbiner von dat Landrabbinat Auerk)
* ~1896: Selig Gronemann (kommissarsch, Landrabbiner von dat Landrabbinat Hannover)

## Literatur

* Jürgen Bohmbach: *Sie lebten mit uns - Juden im Landkreis Stade vom 18. bis zum 20. Jahrhundert.* Stood 2001

## Footnoten
Coelestin I.

De hillige **Coelestin I.** († 27. Juli 432) weer van' 10. September 422 bit to sien Dood  Paapst un Bischop vun Rom. He tellt to de Hilligen un hett de karklich Lehre vun Maria as Goddesgebärerin nahhollen fördert. Sien Naam bedüüd: de Himmlische (latiensch).

## Leven un Wark
Coelestin I. weer vör sien Wahl to'n Paapst Diakon in Rom. Sien gesamte Amtstiet över hett he versöcht, in Fragen vun de Jurisdiktschoon dat röömsch Appellatschonsrecht gegenöver de noordafrikaansch Karken dörtosetten; wat he aber nich schafft hett. De Konflikt wurr in' Wesentlichen dordör afslooten, dat de Vandalen Noordafrika erobern deen. Bischop Augustinus von Hippo kreeg vun hüm Ünnerstütten gegen den Semipelagianismus.

In' Striet mit Nestorius un de sien Anhänger hett sück Bischop Kyrill vun Alexandria an Coelestin wend, de in' August 430 up en röömsch Synode de Lehre vun den Nestorius aflehnen un hüm mit de Exkommunikatschoon drohen dee. Dat Konzil vun Ephesos, Enn' Juni 431, up de  Coelestin sien dree Legaten nah hör Indrapen präsideeren dee, hett den Nestorianismus ebenfalls mit utdrücklich Tostimmen vun den Paapst veroordeelt.  

Coelestin hett sück Verdeensten erwurben in den Beriek vun de Mission (ok vun de binnerkarklich). Wiel sück de Pelagianismus intüschen ok nah Britannien utdehnt harr, hett he 429 Bischop Germanus vun Auxerre in de nördliche Provinz schickt. Twee Johr later wurr de dormalige Diakon Palladius to Mission in dat heidnisch Irland entsandt un to'n Missionsbischop nömmt. Vun Coelestin sünd 16 Breef överleefert wurrn. Coelestin I. weer en Vertreder vun de karklich Primatsidee, wenn ok besünners in Afrika wenig spoodriek.

Ünner Paapst Coelestin I. wurr de berühmt röömsch Kark Santa Sabina baut, de noch en Zedernholtdöör ut sien Doodsjohr 432, mit de öldste bekannt Dorstellen vun den krüüzigten Christus upwiest.

## Gedenkdaag
* kathoolsch: 27. Juli
* orthodox: 8. April

## Literatur
* Welchering: *Zwischen Christologie und Kirchenpolitik. Eine Untersuchung der Briefe von Papst Coelestin I. und der an ihn gerichteten Schreiben im Vorfeld des ephesinischen Konziles*, in: Ders., Die theologische Brücke (= Pons theologiae; 1), München 2009. ISBN 3-89975-929-X
* Friedrich Wilhelm Bautz: Coelestin I.. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 1, Bautz, Hamm 1975. 2., unverännert Uplaag Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1, Sp. 1077 .
* Indrag in de Catholic Encyclopedia, Robert Appleton Company, New York 1913 (engelsch)

## Weblenken

* Gesamtwark vun Migne Patrologia Latina mit Inholtsverteken
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
381 v. Chr.

## Wat passeert is
* Marcus Furius Camillus, Lucius Postumius Albinus Regillensis, Lucius Lucretius Tricipitinus Flavus, Aulus Postumius Albinus Regillensis, Lucius Furius Medullinus un Marcus Fabius Ambustus weert Konsulartribun vun dat Röömsche Riek.

## Boren

## Storven
*
383 v. Chr.

## Wat passeert is
* De Illyrers breekt in Makedonien in un ´verjaagt König Amyntas III. vun sien Throon. Eerst in dat neegste Johr kann he torüch kamen. 

## Boren

## Storven
*
Grundschool Öölm

De **Grundschool Öölm** weer en Grundschool in dat Dörp Öölm in’n Landkreis Rodenborg. Dreger weer de Gemeen Bremervöör. De School leeg in de Schoolstraat, nich wied von de Bundsstraat 74. De School weer alleen för de Schölers ut dat Dörp Öölm tostännig un harr üm un bi 80 Schölers (een Klass för jeden Johrgang).

De School hett 2009 en Turnhall mit een Feld kregen, de so bi 620.000 Euro köst hett. De School sülvs is 2003 toletzt saneert worrn, wat 600.000 Euro köst hett.

De School is mit dat Enn von dat Schooljohr 2014/2015 dichtmaakt worrn. De Schölers mööt nu na de Grundschool Tingo.

## Schoolbaas

* –2015: Agnes Köster
388 v. Chr.

## Wat passeert is
* De Strategen Chabrias un Demainetos vun Attika erovert de Insel Ägina vun Sparta.

## Boren

## Storven
* Thrasybulos, Feldherr vun Athen (* üm un bi 440 v.Chr.)
Paul-Gerhardt-Kark

De **Paul-Gerhardt-Kark** is de Kark von dat evangeelsch-luthersche Kaspel Öölm (Karkenkreis Bremervöör-Zeven). Ehren Naam hett se von’n Karkenleeddichter Paul Gerhardt.

## Historie

Öölm hett von öllers her to dat Kaspel von de Martinskark in Olendörp tohöört. Dat weer en langen Weg von ölven Kilometer. 1960 hett Öölm en ne’e School kregen un dat ole Schoolhuus hett denn de Karkengemeen köfft un dor en Kapell von maakt. Dit ole Schoolhuus is 1872 boot worrn. Ut disse Kapell hebbt se an’n 1. Januar 1992 denn en vulle Karkengemeen maakt.

## Pastoorn

Pastoor Gerd Heibutzki hett in’n September 1992 in Öölm anfungen.

## Kaspel

To dat Kaspel Öölm höört blangen Öölm sülvs de lüttjeren Öörd Schierel, Öölmerheid, Grööndörp un dat Öölmer Hogenmoor to.

De Naverkaspels sünd Olendörp in’n Noorden, Mulsen in’n Oosten, Heesdörp in’n Süden, Bremervöör in’n Süüdwesten un Isheim in’n Westen.

## Weblenken

* Websteed von de Kark (hoochdüütsch)
Josef-Guggenmos-Grundschool

De **Josef-Guggenmos-Grundschool** is en Grundschool in dat Dörp Heesdörp in’n Landkreis Rodenborg. Dreger is de Gemeen Bremervöör. De School liggt in de Straat *Landwehrdamm*. De School is för de Schölers ut dat Dörp Heesdörp un för welk von de Schölers ut’n Oosten von Bremervöör (oosten de Oost) tostännig un hett üm un bi 150 Schölers (twee Klassen för jeden Johrgang). Nöömt is se na’n Schriever Josef Guggenmos. Dissen Naam hett se an’n 2. Juli 1999 kregen.

De School hett söven Klassenrüüm, een Warkruum, en Köök, een Computerruum, een Musikruum un en egen Turnhall.

De School schall mit dat Enn von dat Schooljohr 2014/2015 dichtmaken. De Schölers mööt denn na de Grundschool Tingo.

## Schoolbaas

* opstunns: Imke Steinbach

## Weblenken

* Websteed von de School (hoochdüütsch)
393 v. Chr.

## Wat passeert is
* 

## Boren

## Storven
* Aeropos II., König vun Makedonien
* Amyntas II., König vun Makedonien
* Nepherites I., Pharao vun Ägypten
* Pausanias, König vun Makedonien
394 v. Chr.

## Wat passeert is
* Slacht vun Nemea: In den Krieg vun Korinth marscheert en Armee ut Sparta mit 18.000 Mann na Korinth to. Dor dreept se up de allieerten Armeen vun Theben, Argos, Athen un Korinth. Sparta sleiht de Feende, man mutt sik vunwegen allerhand Verlust an Mannslüde, tolest doch torüch trecken un kann Korinth nich innehmen. 

* Slacht vun Koroneia: König Agesilaos II. vun Sparta treckt mit en Armee vun um un bi 15.000 Mann na Böotien. Bi Koroneia slaht se de Armeen vun den Bund vun Korinth. Um un bi 950 Suldaten kaamt um. 

## Boren

## Storven
*
397 v. Chr.

## Wat passeert is
* Dionysios I. vun Syrakus brickt sien Verdrag mit de Karthagers. Dor weer dat in vorsehn, Sizilien up to delen, man he fangt en Krieg an un will de ganze Insel erovern. 

## Boren

## Storven
*
399 v. Chr.

## Wat passeert is
* De Admiraal un Feldherr Lysander bruukt siene Macht, um Agiselaos II. up den Throon vun Sparta to wuppen. De bitherige König, Leotychidas III., warrt dorbi an'e Siet schaven. 

## Boren

## Storven
* Amyrtaios, Pharao vun Ägypten
* Archelaos I., König vun Makedonien
* Sokrates, greeksch Philosoph (* 469 v. Chr.)
400 v. Chr.

## Wat passeert is
* 

## Boren

## Storven
* Agis II., König vun Sparta
* Cheirisophos, spartaanschen Heerföhrer (* um 435 v. Chr. rüm)
Sixtus III.

**Sixtus III.** (Xystus; * in dat 4. Johrhunnert oder 5. Johrhunnert; † 18. oder 19. August 440) weer Bischop von Rom van’ 31. Juli 432 bit to sien Dood. Sien Naam bedüüd: Sixtus = de Sösste (latiensch) bzw. Xystus = de Glaatmakte (greeksch).

Sixtus wurrd faken mit de Errichtung vun wichtig Karken in Rom in Verbindung brocht:  Santa Sabina up den Aventin, Santa Maria Maggiore, deren Widmung an Maria, de Moder Goddes, sien Anerkennung vun dat Konzil von Ephesos (431) wedderspeegelt. Up dit Konzil dreih sück de Debatte um de minschliche un göttliche Natuur vun Christus as ok um de Fraag, of Maria as Moder vun Jesu as en Minsch oder as Moder vun Christus as en Gott ankeeken wurrn kann. Dat Konzil geev hör den greekschen Titel „Theotokos“ (Goddes-Gebärerin, Moder vun Gott), un de Widmung vun de groot Kark in Rom is en Antwoort dorup. Sixtus III. sall St. Patrick nah Irland schickt hemm. He sall acht Breefen verfaat hemm. All in sien Pontifikat harr sien Diakon un latere Nahfolger Leo I. grooten Infloot.

## Gedenkdaag
* kathoolsch: 19. August
* Wehen vun de Kark S. Maria Maggiore in Rom

## Literatur
* Helmut Feld: Sixtus III. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 10, Bautz, Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X, Sp. 583–584
* Indrag in de Catholic Encyclopedia, Robert Appleton Company, New York 1913 (engelsch)

## Weblenken

* Indrag in dat Ökumeensch Heiligenlexikon
* Gesamtwark vun Migne Patrologia Latina mit Inholtsverteken
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Douglas Mawson

Sir **Douglas Mawson** OBE (* 5. Mai 1882 in Bradford, Yorkshire; † 14. Oktober 1958 in Brighton, Adelaide, South Australia) weer en austraalsch Antarktisforscher, de de eerste austraalsch Antarktisexpeditschoon van 1911 bit 1914 leiten dee. 

## Leven un Wark
Douglas Mawson is in Australien upwussen, nahdem sien Öllern dor hentrucken weern, as he twee Johr olt weer. He hett an de Universität Sydney studeert, wurr 1904 Dozent un 1921 Perfesser an de Universität Adelaide. Hier bedreev he tonächst spoodriek Küstenforschen. Van 1907 bit 1909 nehm he as Physiker un Geoloog an de Nimrod-Expeditschoon ünner de Leiden vun Ernest Shackleton deel. Wiels disse Expeditschoon reck he mit Tannatt William Edgeworth David un Alistair Mackay den magnetischen Süüdpool un hör to en Grupp, de as eerste den Mount Erebus besteegen hebbt. 

Neben sien wetenschaplich Ambitschonen weer Mawson gegenöver technisch Nee’ern bannig upslooten un hett wiedere Teelen vun sien austraalsch Antarktis-Expeditschoon fastsett: Brukken vun den Magnetismus för de Navigatschoon, geologisch un biologisch Studien un de Errichten vun en Weerstatschoon mit en Funkverbinnen an dat austraalsch Fastland. Dorneben harr he vörhatt 1911 en Floogtüüch in de Antarktis intosetten, dat aber all in Adelaide afstörten dee un doruphen as Propellerschledden an de Commonwealth Bay in de Antarktis insett wurr.


Bild:Mawson's plane.jpg|Mawson sien Floogtüüch (August 1911)
Datei:Plane crash (air-tractor).jpg|Afstört Floogtüüch vun Mawson in Adelaide
Datei:Air-tractor 1931.jpg|Mawson sien Propellerschledden (1931)


Nahdem he dat Angebot utslahn harr, an Robert Falcon Scott sien Terra-Nova-Expedition deeltonehmen, führ Mawson in de Johren 1911 bit 1914 de eerste austraalsch Antarktis-Expeditschoon nah Adelieland, King George Island un Queen-Mary-Land dör. Bi disse Expeditschoon hett he de nah sien Begleiters nömmt Gletscher Ninnis-Gletscher und Mertz-Gletscher opdeckt. Legendär is sien eensam Marsch över Hunnerte vun Mielen torüch to dat Basislager, nahdem sien twee Begleiter Xavier Mertz un Leutnant Belgrave Ninnis wiels en to dart utführt Erkunnen starven deen. Toeerst is Ninnis mit sien Schledden, söss Schleddenhunnen un meest all Nehrensmiddel in en Gletschergliev stört. Mawson schreev later in sien Expeditschoonsbericht över dissen Moment:

Half vun Sinnen hebb ik Mertz towinkt, dat he mi mien Schledden bringt … ik hebb mi nah vörn bagen un in de dunkel Deept rinropen. Kien Luut drung torüch, blots dat Winseln vun een Hund, de up en tofällig sichtbor Vörsprung 45 Meter deep ünnern hangen bleeven weer. ... Dicht dorneben weern, as dat in de Dunkelheit utsehn dee, de Överreste vun en Telt un en Liensack mit Nehrensmiddel för 14 Daag för dree Mann. Wi hebbt de Firnbrügg ganz upbraken un hebbt us dör en Tau sekert vörbeugt un hebbt in de Dunkelheit rünnerropen, in de Hapen, dat uns Kamrad noh an' Leven weer. Dree Stünn hebbt wi ahn Paus ropen, aber kien Antwoort keem torüch.
Tuula Vilkas

**Tuula Helena Kariina Vilkas**  (* 18. Mai 1950 in Urjala /Pirkanmaa)
is en ehmalge finnisch Iesflinklöperin.

## Wat se schafft hett

Up internatschonal Niveau bedreev se Iesflinkloop tüschen 1972 un 1976. 

Hör best internatschonale Platzeeren weer de 7. Platz bi den 3000-Meter-Loop un en 11. Platz över 1000 Meter bi de Olympisch Winterspelen 1972 in Sapporo,  Japan. Bi de Olympisch Winterspelen 1976 in Innsbruck reck se den 12. Platz över 3000 Meter un den 17. Platz över 1000 Meter. All tosommen hett se in hör Loopbahn 21 Bahnrekorde upstellt, en grooten Deel dorvan in Finnland.

Nahderhen hett se heiraadt un hett siet dem den Familiennaam Pöntinen.

## Weblenken
* Tuula Vilkas in de Datenbank vun sportsreference.com
* Statistik bi ''Speedskatingnews''
Herman van Raalte

**Herman van Raalte** (* 8. April 1921 in Hengelo; † 3. April 2013 in Amsterdam) weer en nedderlannsch Footballspeler (Doorhöder). 

## Loopbahn (Vereen)
Van Raalte speel in de 1930er un 1940er Johren för sien Heimatvereen HVV Hengelo un in’ Tweeten Weltkrieg för Blauw-Wit Amsterdam. Mit dissen Vereen stunn he 1950 in dat Endspeel um de nedderlannsch Football-Meesterschap, verlor dat aber. Anner Vereens för de he noch speelt hett, weern  B.V.C. Amsterdam un V.V. Leeuwarden.

## Loopbahn (Natschonalmannschap)
He keem blots to een Lännerspeel in’ November 1948 in en Früendschapsspeel gegen de Natschonalmannschap vun Belgien.

## Nah sien Loopbahn
Nah sien Loopbahn wurr he Textilkoopmann. Van Raalte is an en Bakterieninfektschoon nah en Operatschoon storven. To de Tiet weer he de öldste noch leven Footballnatschonalspeler vun de Nedderlannen.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
* Herman van Raalte overleden - Blauw-Wit
Bert De Waele

**Bert De Waele** (* 21. Juli 1975 in Deinze) is en ehmalger belgisch Radrennfohrer.

Bert De Waele fung sien Karriere 2001 bi dat belgisch Radsport-Team Landbouwkrediet-Colnago an. 2003 wunn he sien eerst Rennen, de Tour du Doubs. In de nächst Saison wunn he den GP Cholet-Pays de la Loire un Omloop van het Houtland Lichtervelde. 2005 keem he ünner annern up den fievten Platz bi Omloop Het Volk un up Platz 2 bi den  GP Pino Cerami. Een Johr later wurr he Tweet bi den Omloop Het Volk, Veert bi den GP E3 Harelbeke un jeweils Sösst in de Gesamtwertung vun de Luxemburg- un Rhienland-Palz-Rundfohrt.

Enn' vun de Saison 2012 hett he sien Loopbahn afslooten.

## Palmarès
;2003
* Tour du Doubs

;2004
* Grand Prix Cholet-Pays de la Loire

;2007
* De Drie Zustersteden-Willebroek
* Grand Prix de Wallonie

;2009
* een Deelstreck Belgien-Rundfohrt

;2011
* een Deelstreck Paris-Corrèze

## Teams
* 2001 bit 2006 Landbouwkrediet-Colnago
* 2007 bit 2008 Landbouwkrediet-Tönissteiner
* 2009 Landbouwkrediet-Colnago
* 2010 bit 2011 Landbouwkrediet
* 2012 Landbouwkrediet-Euphony

## Weblenken
* Bert De Waele in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Johannes Jäcker

**Johannes „Hennes“ bzw. „Hans“ Jäcker** (* 20. November 1932 in Schweierte, † 7. April 2013 in Stendal) weer en düütsch Footballspeler, Schoolmeester un Ünnernehmer.

## Loopbahn as Footballspeler
Jäcker hett eerst bi den Vereen VfL Schwerte speelt. Wiels sien Studium an de Sporthoochschool Köln speel he as Dorhöder in de Hoochschoolmannschap ünner Hennes Weisweiler. 1955 is he denn to'n 1. FC Köln wesselt, wo he aber blots een Johr bleev. Dornah is he to de Vereen Eintracht Braunschweig wesselt, wo he bit 1967 speel. 1963 weer Jäcker in de Mannschap, de in de nee grünnd Football-Bundsliga upnommen wurr. Sien gröttsten sportlichen Spood harr he 1967, as Eintracht Braunschweig Düütsch Meester wurr. Jäcker keem in de Saison noch to twee Insatzen, intüschen weer Natschonalspeler Horst Wolter Stammdorhöder vun den Vereen. In dat Johr hett he sien Loopbahn nah 265 Spelen (dorvan 58 Bundsligaspelen) ok afslooten. Dornah hett he noch veer Johr lang de A-Jöögd vun den Vereen van 1968 bit 1972 traineert. Later weer he noch Trainer bi den Footballvereen Leu Braunschweig, mit de he den Upstieg in de Football-Regionalliga Nord schafft hett. Van 1980 bis 1983 weer Jäcker Präsident vun Eintracht Braunschweig.

## Dat Leven neben sien Footballtied
Hennes Jäcker weer Bezirksbürgermeester vun den Brunswieker Stadtdeel Mascherode un Liddmaat vun de FDP in' Stadtraat. In de 1970er Johren hett he as Lehrer för Latien un Sport an de Gaußschule in Brunswiek arbeit.

Bit to sien Tod weer Hennes Jäcker Geschäftsführer bun en Moder-un-Kind-Kurklinik in Glowe up Rügen.

## Weblenken
* Johannes Jäcker in de Datenbank vun Weltfußball.de
* Johannes Jäcker in de Datenbank vun Fußballdaten.de
* Jäcker-Porträt mit Fotos
* Mit 75 Jahren noch ungeheuer vital, Bericht vun de Braunschweiger Zeitung van' 20. November 2007 to Jäcker sien 75. Gebortsdag
* 1967 Zeitzeugen: Eintracht Braunschweig als Lichtblick in der Wirtschaftskrise, Interview vun e Braunschweiger Zeitung van' 10. Juli 2009
* Interview mit Jäcker up www.wirsindeintracht.de

## Enkeld Nahwiesen
Jorrit Bergsma

**Jorrit Bergsma** (* 1. Februar 1986 in Aldeboarn) is en nedderlannsch Iesflinklöper, de sück up de Langstrecken spezialiseert hett. He fung mit söben Johr an, up Schöfels to loopen. 

Bergsma hett glieks bi sien eerst WM-Deelnahm 2012 in Heerenveen den Sprung up dat Podium schafft. Över de 10.000 Meter Streck belegg he mit knapp 4 Sekunn Rückstand Platz 2 achter sien Landsmann Bob de Jong.

Een Johr later, bi de Eenzelstrecken-WM in Sotschi kunn Bergsma den mehrfacken Weltmeester Sven Kramer över de 10.000 Meter Streck överraschen un wunn so sien eerst  WM-Goldmedaille. Över 5.000 Meter wunn Bergsma todem noch de Sülvermedaille, knapp slahn vun Sven Kramer.

In’ Iesflinkloop-Weltcup 2012/13 wunn Bergsma eerstmals de Gesamtwertung över de 5.000/10.000 Meter Distanzen.

Bi de Olympisch Winterspelen 2014 in Sotschi wunn he över de 5.000 Meter-Streck de Bronzemedaille.

## Weblenken
* Statistiken bi ''Speedskatingnews''
* Fotos von Jorrit Bergsma bi ''DESGphoto''

## Enkeld Nahwiesen
Johann Friedrich Wilhelm Herbst

**Johann Friedrich Wilhelm Herbst** (* 1. November 1743 in Päitershaugen; † 5. November 1807) weer en düütsch Natuurforscher, Entomoloog un Lepidopteroloog. He weer Liddmaat vun de Freemüererloge *Pythagoras zum flammenden Stern* in Berlin.

Ünner annern hett he den Bottervagel Archon apollinus (Falsch Apollo), aber ok völ Oorden vun Käfer beschreven.

## Warken
* Johann Friedrich Wilhelm Herbst & Carl Gustav Jablonsky [Rgv.]: Naturgeschichte der in- und ausländischen Insekten (1783-1806, 10 Bannen)
* Natürliche Abbildungen der merkwürdigsten Insecten nach ihren Geschlechtern (1784/85, 3 Bannen)
* Anleitung zur Kenntnis der Insekten (1784-86, 3 Bannen)
* Naturgeschichte der Krabben und Krebse (1782-1804, 3 Bannen)
* Einleitung zur Kenntnis der Würmer (1787-88, 2 Bannen) 
* Versuch einer Naturgeschichte der Krabben und Krebse (1790)
* Natursystem der ungeflügelten Insekten (1797-1800, 4 Deelen)

## Weblenken
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Zosimus (Paapst)

**Zosimus** (* in dat 4. Johrhunnert; † 26. Dezember 418) weer van 18. März 417 bit to sien Dood  Paapst.

Nah de Angaven vun den Liber Pontificalis is he vermoodlich in Grekenland boren un hörr somit ok nich den röömschen Klerus an. De Naam vun sien Vader sall Abram ween hemm. De greeksch Naam Zosimos bedüüd: de Lebendigste. Sien kathoolsch Gedenkdag is sien Doodsdag, de 26. Dezember.

Um sien eegen Autorität uttobauen un de Vörmachtstellung vun den bischöplichen Stohl vun Rom starker to maken, hett he Bischop Patroclus vun Arles in de sien Bestreven ünnerstütt, den Anspröök up dat päpstlich Vikariat in Gallien dörtosetten. Völ Wind vun vörn kreeg he aber vun de noordafrikaansch Kark, as he de Veroordeelen vun Caelestius un Pelagius dör sien Vörgänger Paapst Innozenz I. torüchnehmen dee. Den Protesten folgend, hett he sien Entsluss weer torüchnommen un hett de beid in' März 418 noch mal veroordeelt. 

## Literatur
* Josef Rist: ZOSIMOS, Papst. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 14, Bautz, Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5, Sp. 589–593.

## Weblenken

* Indrag  in de Catholic Encyclopedia, Robert Appleton Company, New York 1913 (engelsch)
* Gesamtwark vun Migne Patrologia Latina mit Inholtsverteken
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Fick (Tasch)

**Fick** is en olen Utdruck vor de Büxentasch. *Binnerfick* nennt man de Binnertasche in de Jack. Wenn een wat in düsse Taschen stäken will, denn so heet dat *in’e Binnerfick stäken.* De Achtertasch vun'e Büx an't Mors warrt denn *Morsfick* nömmt.
Todd Witsken

**Todd Witsken** (* 4. November 1963 in Indianapolis; † 25. Mai 1998 in Zionsville, Indiana) weer en US-amerikaansch Tennisspeler.

## Leven
Witsken speel van 1983 bit 1985 för de University of Southern California un 1983 bit 1984 för dat Junior-Davis-Cup-Team vun de Vereenigte Staaten. 1985 wurr he Tennisprofi. In dat sülvig Johr stunn he an de Siet vun Jorge Lozano, sien Partner ut Collegetieden, in dat Veertelfinale vun Indianapolis. 1986 reck he dör en Sieg över Jimmy Connors överraschend dat Achtelfinale vun de US Open, todem stunn he in dat Halffinale vun Scottsdale. Sien eenzig Eenzelfinale up de ATP World Tour reck he 1990 in San Francisco, verlor dor aber gegen Andre Agassi. In de Düppelkonkurrenz kunn he twalf Titel halen, söss dorvan mit sien langjohrigen Partner Lozano. Wiedere negen Mal stunn he in en Düppelfinale. Sien hööchste Platzeeren in de Tennisweltranglist reck he 1989 mit Positschoon 43 in't Eenzel as ok 1988 mit Positschoon veer in't Düppel. 

Sien best Eenzelergevnis bi en Grand-Slam-Turnier weer dat Recken vun dat Veertelfinale vun de Australian Open 1988. In dat sülvig Johr stunn he gemeensam mit Jorge Lozano in dat Halffinale vun de Düppelkonkurrenz bi de US Open; todem stunn he in dat Düppel-Veertelfinale vun de Australian Open un de French Open. Sien Tweerunnennedderlaag gegen Greg Holmes in Wimbledon 1989 weer mit 5 Stünn un 28 Minüüt de längste dor je utdragen Partie. Eerst 2010 wurr diesse Rekord bi dat Rekordmatch tüschen John Isner un Nicolas Mahut braken.

Witsken is an de Folgen vun en Hirntumor storven. He weer verheiraadt un harr veer Kinner. 

## Turniersiege

### Düppel (12)

## Weblenken
* Nahroop vun de The New York Times (engelsch)
* ATP-Profil
* ITF-Profil

## Enkeld Nahwiesen
Gwendoline Eastlake-Smith

**Gwendoline "Gladys" Eastlake-Smith** (* 14. August 1883 in London; † 18. September 1941 in Middleham, Grafschap Yorkshire; nah hör Heiraadt *Gladys Lamplough*) weer en engelsch Tennisspelerin.

Eastlake-Smith wurr 1883 as Dochter vun Charles Eastlake Smith un sien Fru Lizzie Smith geboren. Hör Vader speel Football för de Vereens Crystal Palace un Wanderers FC un nehm 1876 an en Lännerspeel gegen Schottland deel.

1907 wunn Eastlake-Smith de engelsch Hallenmeesterschapen (*Covered Court Championships*). En Johr later wunn se bi de Olympisch Spelen in London de Goldmedaille. In dat sülvig Johr hett se den Dokter  Wharram Henry Lamplough heiraadt. Toletzt nehm se 1921 an de Wimbledon Championships deel.

Eastlake-Smith is 1941 mit 58 Johr in Middleham storven.

## Weblenken

* ITF-Profil

## Enkeld Nahwiesen
George David Low

**George David Low** (* 19. Februar 1956 in Cleveland, Ohio, USA; † 15. März 2008 in Reston, Virginia) weer en US-amerikaansch Astronaut un Ruumfohrtmanager.

He studeer Physikingenieurwesen an de Washington and Lee University, Maschinenbau an de Cornell University as ok Luft- un Ruumfahrttechnik an de Stanford University un reck dor ok jeweils de entspreken Afslüsse.

Af 1980 hett Low veer Johr lang an dat Jet Propulsion Laboratory arbeit, wo he mit de Planung vun verscheeden Ruumsonden to dat Erkunnen vun dat Planetensystem befaat weer. 

1984 wurr he as Kandidat för de Astronautenutbillen utwählt. He hett an dree Missionen deelnommen:

* STS-32 (Januar 1990)
Disse Mission düer van' 9. Januar 1990 bit 20. Januar 1990. Hööftupgaav weer dat Utsetten vun en militätischen Satelliten un dat Infangen und weer mit torüchbringen vun de Long Duration Exposure Facility (LDEF), wat de Crew um Kommandant Dan Brandenstein un Pilot James Wetherbee ok schafft hett. Neben George Low weern noch de Missionsspezialisten Bonnie Dunbar un Marsha Ivins an Bord.

* STS-43 (August 1991)
Disse Mission düer van 21.Juni bit 1. Juli 1993. Ok hier weer Low weer as Missionsspezialist insett. Kommandant weer John Blaha un Pilot Michael Baker. Shannon Lucid un James Adamson weern de beid anner Missionsspezialisten. Die Mission düer van’ 2. August bis 11. August 1991. Hööftupgaav vun disse Crew weer dat Utsetten vun den TDRS 5-Satelliten.

* STS-57 (Juni 1993)
Bi sien darte un letzt Mission weer Low weer Missionsspezialist. De anner dree Missionsspezialisten (Nancy Currie, Jeff Wisoff un Janice Voss) weern to’n eersten Mal in’t All. Kommandant Ronald Grabe un Pilot Brian Duffy weern de bei anner Besattensliddmaaten. Hööftupgaav weern Experimente in dat Spacehab-Modul.Low un Wisoff hebbt bi disse Mission noch en so nömmt Weltruumspazeergang maakt un dorbi den Experimententräger EURECA (European Retrievable Carrier), de en Johr tovör vun STS-46 utsett wurrn weer, weer infangen so dat de weer mit nah der Eer torüchnommen wurrn kunn.

1996 hett Low de NASA verlaaten un hett denn bi de Orbital Sciences Corporation in Dulles (Virginia) arbeit.

## Privates
Low weer mit JoAnn Andochick verheiraadt mit de he dree Kinner harr, Maggie, Chris, un Abigail.

He is an’ 15. März 2008 in dat Reston Hospital Center in Virginia an Darmkrebs storven. 

Low harr öösterrieksch Wuddels. Sien Vader, George M. Low, wurr in Wien boren un is later in de USA utwannert, wo he ok för de NASA arbeiten dee. So weer he tüschen 1969 un 1976 Viez-Chef vun de NASA.

## Weblenken

* NASA: Biografie (engelsch)
* spacefacts.de: Körtbiografie 
* collectspace.com: Shuttle astronaut G. David Low, 52, dies  (engelsch)
Wiltrud Probst

**Wiltrud Probst** (* 29. Mai 1969 in Nürnbarg) is en ehmalge düütsch  Tennisspelerin.

## Karriere
Wiltrud Probst weer siet 1985 Profi wunn in' Eenzel twee Turniere up de WTA Tour. 1990 wunn se dat Turnier in de neeseelännsch Hööftstadt Wellington dör en Finalsieg gegen Leila Meskhi. 1992 wunn se de  Belgian Open in Waregem gegen de Düütsche Meike Babel in' Finale. Hör spoodriekst  Grand Slam-Turnier speel se 1990, as se bi de French Open dat Achtelfinale recken dee, in dat se gegen de Nummer 10 vun de Weltranglist, de Spaansche Conchita Martínez verlor.

1990 speel Wiltrud Probst för Düütschland in' Federation Cup un 1998 in dessen Nahfolger, den Fed Cup. Se wurr dree Mal in' Düppel insett, hett aber ok dree Mal verloren.

Hör best Platzeeren in de Tennisweltranglist weer in' Eenzel Platz 31 (Februar 1991) und in Düppel Platz 32 (Januar 1996). 1999 hett se hör Loopbahn afslooten.

## Wat se schafft hett
### Eenzel

## Weblenken
* WTA-Profil (engelsch)
* ITF-Profil (engelsch)
* Fed-Cup-Statistik vun Wiltrud Probst (engelsch)
* Wiltrud Probst in dat Munzinger-Archiv (Artikelanfang free uproopbor)
Erwin Hymer

**Erwin Hymer** (* 27. Juli 1930 in Bad Waldsee; † 12. April 2013 ok dor) weer en düütsch Ünnernehmer un Grünner vun den Wahnwagenhersteller Hymer. 1957 hett he tosommen mit den Konstrukteur Erich Bachem de Verdrievfirma „Eriba“ grünnd.  

He wurr mit de Bürgermedaille vun de Stadt Bad Waldsee un in dat Johr 2000 mit den Bundsverdeenstkrüuz an' Bande ehrt.

## Weblenken
* Doodsmeldung
* Munzinger-Biografie
Reinbeek

**Reinbeek** (hoochdüütsch *Reinbek*) is een Stadt in’n Kreis Stormarn, in’n Oosten vun Hamborg. Reinbeek liggt an de Bill, dor wahnt 26.000 Lüüd.
The Lawless Frontier

**The Lawless Frontier** (op plattdüütsch so veel as „De gesettlose Grenzland“; dt. Titel: *Das Gesetz des Stärkeren*) is de Titel vun en US-amerikaanschen Western ut dat Johr 1934. In den B-Movie hett John Wayne de Hööftrull speelt, Speelbaas weer Robert N. Bradbury, de ok dat Dreihbook schreven hett. Dreiht weer de Film an verscheden Öörd in’n US-Bundsstaat Kalifornien. De Premiere weer an’n 22. November 1934 in de USA.

## Inholt
Pandro Zanti is en legen Kerl ahn Geweten, de mit sien Bande roven deit, as em dat jüst gefallt. Bi en Överfall op en Ranch warrt de Öllern vun John Tobin doodschaten, de seit denn achter Zanti her is, üm torüch to betahlen, wat he em andoon hett.

Een Dag dröpt Zanti mit sien Lüüd op Dusty sien Ranch, de he wegen ehr Laag un Waterversorgen as nee Versteek hebben will. As he sik ümkieken deit, sütt he bito noch Dusty sien smucke Dochter Ruby, de Zanti ok glieks för sik hebben will. Sien Plaan is, de Ranch överfallen un den ollen Dusty an de Siet maken to laten. De Dochter will he denn redden, un so op sien Siet bringen. Ruby höört aver, wat Zanti to sien Mackers seggt, un Dusty kann sik wat överleggen, woans he sien Dochter wegbringt. Op de Flucht kriegt se Hülp vun Tobin, de jüst den glieken Weg hett.

De Sheriff in dat Rebeet versöcht mit de Inwahners, Zanti sien Bande to kriegen. Bi en Twüschenfall in de Stadt kriggt he nu aver John Tobin in Verdacht, dat he mit Zanti ünner een Deek steken schall. Tobin arbeit aver lever alleen un kriggt Zanti wohrhaftig to faten. He levert em bi’n Sheriff af. As Dusty besehrt warrt, kriggt de Sheriff Tobin al wedder in’n Verdacht. He hollt em för Dusty sien Möörder un nimmt ok em fast. In Wohrheit weer dat Zanti, de sik befre’en künn un den Verdacht mit Afsicht op Tobin lenken wull.

Dusty överleevt aver un befreet Tobin, de Zanti foorts wedder verfolgt. De finnt sien Enn op de Flucht, as he ut en vergift Waterlock drinken deit. Sien Bande versöcht wieter Ruby to roven. Tobin kann jem mit aver in en Fall locken, so dat de Sheriff de hele Bande op een Slag fastnehmen kann. De Sheriff mutt insehn, dat Tobin keen Verbreker is, un överlett em opletzt sien Posten.

## Weblenken

## Borns
Annika Beck

**Annika Beck** (* 16. Februar 1994 in Gießen) is en düütsch Tennisspelerin.

## Karriere
Beck fung mit fiev Johr an, Tennis to spelen. An' leevsten speelt se up Hartplatz. An' 31. Januar 2010 wunn Beck in Kaarst hör eerst ITF-Turnier. In't Finale kunn se dorbi Audrey Bergot ut Frankriek mit 6:2, 7:5 slahn. An' 10. April 2012 herr se hör eerst Turnier in Kopenhagen gegen de Kroatin Petra Martić up de WTA Tour. Se verlor dat Match mit 4:6, 4:6. Anfang Juni 2012 reck se denn as eerste Düütsche nah Anna-Lena Grönefeld, de Siegerin van 2003, dat Finale vun den Junioren-Wettbewarf vun Roland Garros. Dor hett se denn de Slowakin Anna Karolína Schmiedlová mit 3:6, 7:5, 6:3 besiegt. 

In' Juni 2012 hett Beck in Wimbledon eerstmals den Intoog in dat Hööftfeld vun en Grand-Slam-Turnier schafft. Se is aber glieks in de eerst Runn gegen Wolha Hawarzowa ut Wittrussland mit 3:6, 6:3, 3:6 utscheeden. Mit hör söss Titeln bi ITF-Turnieren in dat Johr 2012, veer dorvan vun August bit November, reck Beck in't Eenzel Platz 78 vun de WTA-Weltranglist. An’ 15. April 2013 stunn se all up Rang 16.

2013 wurr se ok eerstmals in’ Fed-Cup insett.

## Turniersiege
### Eenzel

## Weblenken

* WTA-Profil (engelsch)
* ITF-Profil (engelsch)
* Fed-Cup-Statistik vun Annika Beck (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Mo Yan

**Mo Yan** (莫言|p=Mò Yán; * 17. Februar 1955 in Gaomi, Provinz Shandong, eegentlich 管谟业|p=**Guǎn Móyè**) is en chineesch Schriever. 2012 kreeg he as eerst chinessch Staatsbörger den Nobelpries för Literatur tospraken.

## Biographie
Guan Moye keem 1955 as Buernsöhn in de Provinz Shandong up de Welt. Wiels de  Kulturrevolutschoon hett he mit 12 Johr de School verlaaten, um in en Fabrik to arbeiten. Mit 20 Johr is he in de Volksbefreeungsarmee intreden, wo he noch as Suldat sien literarisch Schaffen anfung. 1981 keem sien eerste Sammlung vun Körtgeschichten herut. 1984 fung he an, an de Literaturafdeelen vun de Kulturakademie vun de Armee to ünnerrichten. 1986 hett he dat Studium an de Kunsthoochschool vun de Volksbefreeungsarmee afslooten. 

De literarische Dörbröök gelung hüm 1987 mit den Novellenzyklus *Das rote Kornfeld*. De Roman tellt to de chineesch Xungen-Literatur un funn ok internatschonale Anerkennung dör dat Verfilmen as *[[Rotes Kornfeld]]* vun Zhang Yimou. Mo Yan kann as Schriever vun dat  ungeschminkte Leven vun de chineesch ländlichen Provinz ankeken wurrn, de all fröh de Dwänge vun den offiziell sanktschoneerten Realismus achter sück leet un de sien literarisch Schaffen unverkennbor untonehmend vun de Strömung vun den magischen Realismus beinfloot is.

Sien Künstlernaam Mo Yan bedüüd „Segg nix!“ – he hett de wählt, wiel hüm sien Öllern in gefährlich Tieden bibrocht harrn, buten den Mund to hollen, um kien Arger to kriegen.

## Literatur
* Susanne Hornfeck: *Magie und Groteske. Ein Nachwort*. In: Mo Yan: *Trockener Fluß und andere Geschichten*. Projekt Verlag, Düörpm 1997, ISBN 3-928861-94-8 (*Arcus-Chinatexte, Richard-Wilhelm-Übersetzungszentrum* 12).

## Weblenken

* DNB-Katalog
* 
* Mo Yan in de Artikelsammlung vun dat Innsbrucker Zeitungsarchiv
* Bio-bibliography up Nobelprize.org
* ''„Chinas Wahrheit ist nicht elegant“'', Interview mit Mo Yan in de Frankfurter Rundschau van’ 12. Juli 2009
* ''Mo Yan erhält den Nobelpreis für Literatur'' (Die Zeit)
* ''Walser: Mo Yan „wichtigster Schriftsteller unseres Zeitalters“'' (FAZ)

## Enkeld Nahwiesen
Enno Thümler

**Enno Thümler** (* 10. Mai 1937 in Braak) is en düütsch Politiker (CDU). He weer van 1986 bit 1998 Liddmaat vun den Landdag vun Neddersassen. 

Thümler hett eerst de Volksschool in Schmalenfleth un ansluutend de Realscholen in Roonkarken un Berme besöcht. Dornah hett he en Lehr in’ Groot- un Eenzelhannel un dornah noch en Utbillen to’n Verbandsprüfer maakt. 

1963 is he de CDU bitreden un wurr 1984 Vorsitzender des CDU-Kreisverbandes Oldenburg-Land. Siet 1985 is he Liddmaat vun de Vörstand vun den CDU-Landsverband Ollnborg. Van 1974 bit 1981 un weer af 1986 weer Thümler Kreisdagsafordnter vun den Landkreis Ollnborg, wo he af 1991 CDU-Fraktschoonsvörsitter weer. 1986 wurr he in de elfte Wahlperiood vun den Landdag Neddersassen wählt, den he bit 1998, dat Enn' vun de 13. Wahlperiood, anhörrn dee. 

## Literatur
* Barbara Simon: *Abgeordnete in Niedersachsen 1946–1994: Biographisches Handbuch,* 1996, S.382.
Vulkaansch Tremor

**Vulkaansch Tremor** (vun lat. *tremere* „bevern“) is en sünnere Form vun seismische Energiefreesetten, de in’n Tosamenhang mit vulkaansche Aktivität vörkummt un faken as Henwies ansehn warrn kann, dat en Vulkan wedder aktiv warrt un in nächste Tiet utbreken kann.

In’n Gegensatz to Seismogrammen vun Eerdbeven, Bargslääg oder Explosionen wiest sik de vulkaansche Tremor in Seismogrammen dör langbülgige harmoonsche Swingvörgäng un warrt dorüm mitünner ok as harmoonschen Tremor betekent. Anners as bi Eerdbeven warrt bi vulkaanschen Tremor de Energie över en lange Tietduer freesett. Dat hannelt sik dorbi üm dat duersome Freesetten vun seismische Energie, mitünner ok tosammen mit Infraschallenergie, dör dat Opstiegen vun Magma oder vulkaansche Gasen in de Eer. Dorbi warrt de Steen binnen de Eer jümmerto to’n Swingen anregt, wat to dat tyypsche harmoonsche Signal föhrt.

## Weblenken
*The harmonic tremors of a volcanic eruption (engelsch)
Cynthia Cleese

**Cynthia Cleese** (* 17. Februar 1971) is en engelsch-US-amerikaansche Schauspelersche. 

## Leven un Wark
Cynthia Cleese is de Dochter vun den engelschen Schauspeler John Cleese un vun de US-amerikaanschen Schauspelersche Connie Booth. Se hett bit hüüt blots in dree Filmen mitarbeit. Ehr eerste Rull speel se in den Film *A Fish Called Wanda* as de Dochter vun Archie Leach, de in den Film vun ehrn richtigen Vadder speelt worrn is. Se weer in den Film as *Cynthia Caylor* oplist na den Geboortsnaam vun ehr Grootmudder. 

En tweete gröttere Rull harr se in den Film *Fierce Creatures*, woneem se wedder an de Siet vun ehrn Vadder speelt hett. Hier weer se ok ünner ehrn richtigen Naam angeven. Se harr in den Film – de in’n glieken Stil anleggt weer as de eerste – de Rull vun en Deerplegersche, de sik üm de lütten Söögdeerten sorgt. As sünnern Gag ziteert se in den Film een Satz vun ehrn Vadder, den he as *Swarten Ridder* in den Film *[[Monty Python and the Holy Grail]]* vertellt: „It's just a flesh wound!“

Se is siet 1995 mit den Dreihbookschriever Ed Solomon verheiraat un hett mit em twee Kinner.

## Filmrullen

## Weblenken
*
Cleese

**Cleese** is de Familiennaam von

* Alyce Cleese (* 1944), US-amerikaansche Psychotherapeutin,
* Cynthia Cleese (* 1971), brietsche Schauspelerin,
* John Cleese (* 1939), brietschen Schauspeler.

Kiek ok bi: Mount Cleese.
Reinhard Schwarzenberger

**Reinhard Schwarzenberger** (* 7. Januar 1977 in Saalfelden) is en ehmalger öösterrieksch Skispringer.

## Karriere
In de Saison 1995/96 belegg he in de Gesamtwertung vun de Veerschanzentournee den darten  Platz. In de Saison reck he ok in de Weltcup-Gesamtwertung mit den negenten Platz sien best Ergevnis. To sien wiederen grooten Spoo hörrn de darte Platz bi de Olympisch Winterspelen 1998 in Nagano un bi de Weltmeesterschap 1999 in Ramsau jeweils in' Mannschapswettbewarf. Sien Heimatvereen weer de *Turn- und Sportunion St. Veit im Pongau*. An' 29. November 2007 geev he sien Rückträe vun den Skisprungsport bekannt. Dornah hett he Bedrievswertschap an de Universität Innsbruck studeert.

## Wat he schafft hett
### Weltcupsiege

### Weltcupplatzeeren

## Utteknungen
*Goldenes Verdienstzeichen für Verdienste um die Republik Österreich (1998)

## Weblenken
* Statistik up de FIS-Siet (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Otbert (Graafschop Stood)

**Otbert** (aktiv üm 1218) weer en Keerl, de in dat 13. Johrhunnert in de Graafschop Stood leevt hett un as Wunnerwarker ansehn worrn is.

Otbert, de na de Kröönk von Reimar Kock ok *Otbrecht* nömmt warrt, weer Buur un schall ut den Oord Bokel an de Bever stammen. In de Oorkunnen steiht in, dat he Krankheiten bött, Lüüd baadt un wohrseggt hebben schall. He stünn bi de Landlüüd in dat Elv-Werser-Dreeeck in goden Roop un hett en Barg Spennen kregen, von de de Vaagd in Vöör, Hinnerk von Ochtenhusen, as sien „Patroon“ en Deel afkregen hett. As de Arzbischop von Bremen Gerhard II. 1219 versöcht hett, de Graafschop Stood intonehmen, is Otbert na Lübeek flücht. Wat na disse Tied wesen is, dat is nich kloor. Na welk von de Oorkunnen is he na Livland gahn.

Otbert kummt in en Reeg Oorkunnen un Kröönken ut Noorddüütschland vör, ünnern annern in de *[[Annales Stadenses]]* von Albert von Stood un in de Kröönken von Detmar un Reimar Kock. Ok Peter von Kobbe schrifft in siene *[[Geschichte und Landesbeschreibung der Herzogthümer Bremen und Verden]]* von em.

In siene Tied is Otbert as Hilligen ansehn worrn, he kummt aver in kene offiziellen Hilligenlisten vör. In dat 1492 von Steffen Arndes druckt Passional von Lübeek kummt he as Hilligen vör un warrt so ok bi Reimar Kock dorstellt.

De Müntenschatt von 14.000 Brakteaten ut dat 13. Johrhunnert, de 1928 bi Bokel funnen worrn is, warrt faken ok Otbert toschreven. De Historikers nehmt an, dat de Schatt 1219 vergraven worrn is, as Otbert flücht is.