open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kommun Nordkapp

De **Kommun Nordkapp** (saamsch: *Davvinjárgga gielda*) is ene Gemeend in dat Amt Finnmark in Norwegen. Se hett 3.330 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 923,0&nbsp;km². De Sitt vun de Verwalten is in Honningsvåg. De Kommun is bi de Fraag Bokmål-Nynorsk neetral.

De Kommun grenzt in’n Süüdwesten an Måsøy, in’n Süden an Porsanger, un in’n Süüdoosten an Lebesby.

## Demografie

2004 weren 4,5% vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken
* Websteed vun de Kommun Nordkapp (norweegsch)
Kommun Notodden

De **Kommun Notodden** is ene Gemeend in dat Amt Telemark in Norwegen. Se hett 12.314 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 914,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Notodden. De Kommun is bi de Fraag Bokmål-Nynorsk neetral.

De Kommun grenzt an Seljord un Hjartdal in’n Westen, Tinn in’n Noorden, Flesberg un Kongsberg in’n Oosten, un Sauherad un Bø in’n Süden.

## Demografie

2004 weren 3,4 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Notodden (norweegsch)
Kommun Nøtterøy

De **Kommun Nøtterøy** is ene Gemeend in dat Amt Vestfold in Norwegen. Se hett 21.035 Inwahners (Stand 2012) op en Rebeet vun 60,6 km². De Sitt vun de Verwalten is in Borgheim. De Kommun bruukt offiziell de Schrievnorm Bokmål för dat Norweegsche.

De Kommun grenzt an Tønsberg in’n Noorden, an’n Oslofjord in’n Oosten, Tjøme in’n Süden un Stokke un Tønsbergfjorden in’n Westen.

## Demografie

2006 kemen op 100 Froonslüüd 94,93 Mannslüüd. 2004 weren 6,7 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Nøtterøy (norweegsch)
1821

## Wat passeert is
* 28. Juli: Peru warrt unafhängig vun Spanien
* 15. September: Nicaragua warrt unafhängig vun Spanien

## Boren
* 11. Februar: Hermann Allmers, Maschendichter († 1902)
* 16. Februar: August Raillard, Swiezer Bargstieger († 1888)
* 20. März: Klaas Brix, plattdüütsch Schriever († 1890)
* 6. September: Auguste Zinck, plattdüütsche Schrieversche († 1895)
* 10. Oktober: Karl Löffler, plattdüütsch Schriever († 1874)
* 13. Oktober: Évariste-Vital Luminais, franzöösch Maler († 1896)
* 7. November: Andrea Debono, Opdecker ut Malta († 1871)
* 11. November: Fjodor Dostojewski, russ’sch Schriever († 1881)
* 24. November: Henry Thomas Buckle, engelsch Historiker un Schachspeler († 1862)
* 4. Dezember: Ernst Wilhelm Leberecht Tempel, düütsch Astronom un Lithograaf († 1889)
* 12. Dezember: Gustave Flaubert, franzöösch Schriever († 1880)

## Storven
* 22. Januar: Claus von Klenck, düütsch Verwaltensbeamter un Politiker (* 1761)
* 5. Mai: Napoléon Bonaparte, franzöösch General, Politiker un Kaiser (* 1769)
* 6. Juli: Christian Matthias Schröder, Koopmann un Politiker vun Hamborg (* 1742)
Aymara

**Aymara** betekent

* Aymara, Volk ut Süüdamerika,
* Aymara, Spraak ut Süüdamerika,
* *[[Aymara (Geslecht)|Aymara]]*, Geslecht von Wörm,
* Cerro Aymara, Barg op dat Livingston-Eiland in’n Archipel von de Süüdlichen Shetlandeilannen.
Asterix

**Asterix** is en Comic, de van Rene Goscinny un Albert Uderzo schreben un tekend wurrn is. De Comics sünd toeerst as Böker rutkamen. Later sünd denn ok van en Reeg van de Böker Films maakt worrn.

## Story

In dat Johr 50 v. Chr. is heel Gallien vun de Römers besett. Heel Gallien? Nee! An de Küst vun Armoricae gifft dat een Dörp mit operstnaatsche Lüüd. Ringsümto, achter de Palisaden vun Babaorum, Aquarium, Laudanum un Lüttbonum, luern de röömschen Legionäre vun Julius Cäsar op jüm. Aver bitto is dat jümmers goot gahn. Un dat is uns twee Frünnen to verdanken, Asterix un Obelix.

Asterix süht in sien rode Büx ut as een Spiddelwips, man he hett Plie un he is jümmers op ’n Kiewiev, wenn de Römers wedder wat utklamüstert. He hett Flünken an ’n Helm, de op un daal gaht un so sien Luun wiest.

Obelix is en lütt beten to stevig – mennigeen seggt og dick dor to – un baven rüm is he naakt un bloot. As Buttje is he in ’n Wunnersluck fullen un nu hett he sien leevdaag noog Knööv, egalweg de Römers to vertageln. „De sünd mall, de Römers“, seggt he jümmers. Em höört een lütt Hund to, nöömt Idefix. He is wat plietsch un mag dat nich lieden, wenn een Bööm utrieten deit.

De Baas vun dat Dörp heet Majestix un steiht ünner ’n Tüffel vun sien Oolsch. Un denn gifft dat noch den Druiden Miraculix. He hett en langen griesen Boort un bruut den Wunnersluck.

## Plattdüütsch

Up Plattdüütsch sünd bit nu söven Böker rutbrocht wurrn. 

Veer dorvun in noordneddersassisch Dialekt. De sünd van Hartmut Cyriacks un Peter Nissen översett worrn:

* *De Törn för nix* (1996, Book 2)
* *Asterix un de Wikingers* (1997, Book 10)
* *Lütt Obelix op grote Fohrt* (1998, Book 16)
* *Över’t wiede Water* (2008, Book 22).

Denn gifft dat noch een op Oostfreesch (*Asterix sien Söhn*, 1999, Book 27) vun Karina un Werner Wilkens un een op Westfäälsch (*Asterix un de Kuopperpott*, 2000, Book 13) vun Hannes Demming. Frank Löwik un Goaitsen van der Vliet hebbt 1997 Book 1 as *Asterix den Galliër* op Twentsch översett.

De Bannen vun Cyriacks un Nissen hebbt sik al över 200.000-maal verköfft.
Hoor (Mehrdüdig Begreep)

**Hoor** betekent

* Hoor, Hoornfaden, tomeist en Mehrtall bekekend, de bi Minschen op’n Kopp un binah överall an’n Lief wasst,
* Hoor, de bi Planten vörkummt,
* Hoor, Fro, de gegen Betahlen intime Deensten bit hen ton Sex anbeden deit.
Bomb (Vulkan)

**Vulkaansch Bomben** sünd en Oort vun Pyroklastisch Stenen, de tostannen kommt, wenn bi’t Utbreken vun en Vulkan Lavafetzen ballistisch utsmeten warrt, de op’n Weg dör de Luft utköhlt un fast warrt.

Dit Tostannenkamen warrt as pyroklastisch Fallen betekend, man vun en Bomb snackt man blots, wenn de Steen in’n Dörmeter grötter as 64 mm is. Eckige Pyroklasten vun disse Gröttenklass nöömt man pyroklastisch Block. Sünd de Stückens lütter as 64 mm seggt man dorto Lapilli un wenn dat man ganz fienen Kram is mit’n Dörmeter ünner 2 mm warrt dat as vulkaansch Aschen betekend. Bomben, Lapilli un Aschen warrt ok ünner den Begreep Tephra tohopenfaat un stellt dat Lockermaterial dor, wat ut’n Vulkan utsmeten warrt.

## Egenoorden vun vulkaansch Bomben
Vulkansche Bomben künnt bit to mehrere Kubikmeter groot wesen. Vun de Form her sünd se tomeist ei- oder spindelförmig, wiel se sik bi’t Flegen un Utköhlen üm jemehr egen Ass dreiht. Bomben ut „sure“ Lava, de also riek an Kieselsüür is, bargt besünners veel Gas un sünd taachfletig. Dorut warrt de so nöömten Brootköstenbomben: Dör dat snelle Opstiegen vun de Lava an de Eerdbavenflach warrt de Druck un de Temperatur  gau sieter. Dorbi gaast de fletige Lava dull ut wiel se dör de Luft sleudert. De Blasen, de al in dat Material sünd, warrt dorbi grötter, annere kommt nieg dorto. De Bavenflach vun de Bomben köhlt snell af un warrt dorbi ok fast. Dör dar Opblähen vun binnen kann de frische Bavenflach openrieten, wat de Brockens opletzt dat Utsehn vun Broot geven kann.

Vulkaansch Bomben fallt blots in de Nöög vun en Vulkan daal, wiel se groot un swor sünd. Vergleken mit annere Effekten, de dör Vulkanismus tostannen kommt, richt vulkaansch Bomben dorüm teemlich wenig Schaden an.
Bomb

**Bomb** betekent

* Bomb, en mit Sprengstoff füllten Körper, de bi’t Explodeeren groten Schaden anrichten schall,
* Bomb, en sünnerlich Form vun Füerwarkskörper,
* Bomb, en grötteren Steenbrocken, de ut Vulkanen utsmeten warrt,
* Geldbomb, en afslaten Fatt för’n sekeren Transport vun Geld,
* Dahlbuschbomb, en Reschop to’n Retten vun inslaten Barglüüd,
* Morsbomb, en sünnere Figur bi’t in’t Water Springen, bi de dat oordig sprütten schall,
* Sexbomb, ümgangsspraklich en Person mit grote erotisch Utstrahlen,
* Iesbomb, en kulinarsch Spezialität,
* Stinkbomb, as Spalkartikel en füllt Rohr, dat bi’n tweibreken ’n stinken warrt,
* Bombing, en sünnerlich Oort vun Graffiti,
* ümgangsspraklich en telten Schööt över grote Wiet in’n Ballsport.
Quechua

**Quechua** betekent

* Quechua, en Grupp vun Indianervölker ut Süüdamerika,
* Quechua, en Indianerspraak ut Süüdamerika.
Asch (Vulkan)

**Vulkaansch Asch** (m., Mtl.: vulkaansch Aschen) is en Lockermaterial, dat bi’t Utbreken vun en Vulkan tostannen kummt un dör pyroklastisch Fallen aflagert warrt. De Aschen sünd de fiensten fasten Produkten, de to de Tephra tellt, warrt mit Koorngrötten vun weniger as 2 mm (stoffoordig bit fienkoornig). 

Vulkaansch Aschen sünd Bestanddelen ut de Lava sülvst un tweireven Steen, dat wiel dat Opstiegen in’n Vulkan oder bi’t explosionsoordig Utsmieten lüttmalen worrn is. Vun wegen jemehr mineralsch Tohopensetten verbetert se den Bodden un warkt dorup as en goden Dünger in. Wenn dat Klima günstig is, künnt Vulkanfelder al na wenige Johren för Landweertschap bruukt warrn. Ut dissen Grund warrt Rebeden in de Nöög vun Vulkanen faken dicht bewahnt, as de Bodden gode Ernten bringt. De Gefahr vun en niegen Utbrook vun den Vulkan warrt dorbi faken vergeten oder eenfack nich bedacht.

Dör en Eruptschoon (Utbrook) künnt düchtig grode Mengden an Aschen freesett warrn. De indones’sch Vulkan Krakatau t.&nbsp;B., de in de Sundastraat twüschen de Eilannen Java un Sumatra liggt, is an’n 27. August 1883 in en gresig Explosion utbroken. Dorbi sünd twee Drüddel vun de Insel wegsprengt un ungefähr 18 km³ Aschen bit to 80 km hooch in de Atmosphäär pust worrn. So hooch, dat dat meist dree Johr duert hett, bit se wedder ganz ut de Atmosphäär verswunnen weer. An veele Steden weltwiet keem dat dordör to’n licht Afdüstern oder to Verfarven vun’n Himmel.

Noch duller weer de Naklapp vun de Explosion vun den Tambora 1815. Dorbi mutt so veel Asch in de Luft blaast worrn wesen, dat dat Klima op de ganzen Welt über mehrere Johren verännert worrn is. Dat folgend Johr 1816 güng sogor as dat Johr ahn Sommer in de Historie in, wiel de vele Asch in de Atmosphäär dat Sünnlicht nich recht dörlaten wull.
Lapilli

**Lapilli** is en Oort vun Tephra, as se bi’t Utbreken vun Vulkanen utsmeten warrt un sik dör pyroklastisch Fallen as Lockermaterial in Vulkanrebeden aflagern deit. De Naam kummt ut dat Italiensche un hett översett so veel as „Steenken“. In de Indelen vun Tephra hebbt Lapilli en middlere Grött twüschen 2 un 64 mm. Se bestaht ut Lavataltern un -brockens, Slacken oder Xenolithen.

As *akkretschonäre Lapilli* warrt lapilligrote Klumpen vun Aschen betekend, de bi phreatomagmatsch Utbröök utsmeten warrt. De kommt tostannen, wenn sik Aschendeelken üm en „Karn“ rüm anlagert. So en *Nukleus* kann en fasten Partikel wesen oder ok en Waterdrapen. So künnt se t.&nbsp;B. entstahn, wenn Regendrapens dör de utstött Eruptschoonssüül fallt un sik dorbi de Asch rundrüm anlagert. Akkretischonäre Lapilli kommt faken in pyroklastisch Stenen vör.
Johann Wilhelm Bentz

**Johann Wilhelm Bentz** (*&nbsp;21. Januar 1787 in Hamborg; †&nbsp;15. März 1854 ok dor) weer en Waterdräger ut Hamborg. Man vör em weer een Georg Daniel Christian Hummel Waterdräger. Dor harrn sünners de Kinners ok to Benz *Hummel* seggt un em „Hummel, Hummel!“ achteranropen. Benz harr denn jümmers „Mors, Mors!“ seggt vun wegen dat se sik an’n Mors kleien schullen. Un hüüt noch snackt jedereen vun „Hummel“, man blots ’n poor Minschen weet, dat he Benz heten hett.

## Weblenks
Kommun Oppdal

De **Kommun Oppdal** is ene Gemeend in dat Amt Süüd-Trøndelag in Norwegen. Se hett 6.499 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 2.273,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Oppdal. De Kommun is bi de Fraag Bokmål-Nynorsk neetral.

De Kommun grenzt in’n Noorden an Surnadal un Rindal, in’n Noordoosten an Rennebu, in’n Oosten an Tynset, in’n Süden an Folldal, Dovre un Lesja un in’n Westen an Sunndal.

## Demografie

2004 weren 3,4 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Oppdal (norweegsch)
Asch

**Asch** betekent

* Asch, dat, wat na’t Verbrennen vun en Material as Faststoff torüch blifft,
* Asch, in de analytische Chemie de Mineralstoffandeel von organische Stoffen,
* Asch, fien, stoffoordig Steenmaterial, dat bi Vulkanutbröök tostannen kummt,
* Asch, en Gott ut de ägyptische Mythologie,
* Asch, en deep puttoordig Fatt,
* Asch, düütsch Naam vun de westböhmisch Stadt Aš,
* Asch, Oortsdeel vun de Stadt Blaubeuren in Baden-Württemberg,
* Asch, Oortsdeel vun de Gemeen Fuchsthal, Bayern,
* Asch, Oortsdeel vun de Gemeen Mähring, Bayern,
* Asch, Oortsdeel vun de Stadt Weihenhorn, Bayern.

**Asch** is de Familiennaam von

* Adolph von Asch zu Asch (1839–1906), düütschen Generaal,
* Andrea Asch (* 1959), düütsche Politikerin,
* Bruno Asch (1890–1940), düütschen Politiker,
* Georg Thomas von Asch (1729–1807), russ’schen Generaalstaffsdokter un Staatsraad,
* Greg Asch (* 1961), US-amerikaanschen Klangkünstler un DJ,
* Jenny Asch (1832–1907), düütsche Malerin, Philanthropin un Pädagogin,
* Joel Asch (1745–1810), jöödschen Gelehrten un Rabbiner,
* Johann Asch (1911–1990), düütschen Politiker,
* Julius Asch (1875–1932), düütschen Gewerkschafter un Politiker,
* Moses Asch (1905–1986), US-amerikaanschen Musikproduzent,
* Nathan Asch (1902–1964), US-amerikaanschen Schriever,
* Peter Asch (* 1948), US-amerikaanschen Waterballspeler,
* Roland Asch (* 1950), düütschen Rennfohrer,
* Ronald G. Asch (* 1953), düütschen Historiker,
* Schalom Asch (1880–1957), jiddischen Schriever,
* Sebastian Asch (* 1986), düütschen Rennfohrer,
* Solomon Asch (1907–1996), US-amerikaanschen Psycholoog,
* Timothy Asch (1934–1994), US-amerikaanschen Ethnoloog, Fotograaf un Filmmaker,
* Titus van Asch van Wijck (1849–1902), nedderlandschen Politiker.

Kiek ok bi: Asche, Ash.
Kommun Osen

De **Kommun Osen** is ene Gemeend in dat Amt Süüd-Trøndelag in Norwegen. Se hett 1.059 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 385,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Steinsdalen. De Kommun bruukt offiziell de Schrievnorm Bokmål för dat Norweegsche.

## Demografie

2006 kemen op 100 Froonslüüd 107,47 Mannslüüd. 2004 weren 0,4 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Osen (norweegsch)
Piaster

**Piaster** is de Beteknung van een ollen spaanschen Münt van hohen Weert. Dat hannelt sük um de Beteknung van de Peso, de Acht-Reales-Münt. Dör Hannel hett sük de Münt un de Beteknung in't arabisch un noordafrikaansch Middelmeerruum utbreet. Dor gung de Beteknung denn ok up anner Sülvermünten över. Ok de groot Sülvermünten van italiensch Staaten wurrn *Piastra* nömmt. 

De Währungsbeteknung Piaster weer ok in dat ehmalg spaansch Amerika un in de Osmaansch Riek in Gebruuk. Ok Ägypten und Jordanien bruken disse Beteknung (arab. **قرش** *qirsch*, Mehrtall **قروش** *qurūsch*), aber as lüttger Währungseenheet för dat Ägyptisch Pund oder den Jordanischen Dinar. Hunnert Piaster sünd een Ägyptisch Pund. 

## Weblenken
*  Münzenlexikon.de
Kommun Oslo

De **Kommun Oslo** is ene Gemeend in Norwegen. De Kommun Oslo is ok en egen Amt binnen Norwegen. Se hett 590.041 Inwahners (Stand 2010) op en Rebeet vun 453,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Oslo. De Kommun is bi de Fraag Bokmål-Nynorsk neetral.

## Demografie

2009 weren 26 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

De Börgermeester heet Fabian Stang un de Vörsitter vun den Stadtraat is Erling Lae.

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Oslo (norweegsch)
Kommun Radøy

De **Kommun Radøy** is ene Gemeend in dat Amt Hordaland in Norwegen. Se hett 4.635 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 110,0&nbsp;km². De Sitt vun de Verwalten is in Manger. De Kommun bruukt offiziell de Schrievnorm Nynorsk för dat Norweegsche.

De Kommun grenzt in’n Oosten an Lindås, an Meland in’n Süden, an Askøy, Øygarden un Fedje in’n Westen un an Austrheim in’n Noorden.

## Demografie

2004 weren 2 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken
* Websteed vun de Kommun Radøy (norweegsch)
Kommun Rauma

De **Kommun Rauma** is ene Gemeend in dat Amt Møre un Romsdal in Norwegen. Se hett 7.347 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 1.500,0&nbsp;km². De Sitt vun de Verwalten is in Åndalsnes. De Kommun is bi de Fraag Bokmål-Nynorsk neetral.

De Kommun grenzt in’n Noorden un Oosten an Nesset, in’n Süüdoosten an Lesja, in’n Süden an Skjåk, in’n Süüdwesten an Norddal un Stordal, un in’n Westen an Vestnes.

## Demografie

2004 weren 2,3 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken
* Websteed vun de Kommun Rauma (norweegsch)
Kommun Porsanger

De **Kommun Porsanger** (saamsch: *Porsáŋggu gielda*, kveensch *Porsangin komuuni*) is ene Gemeend in dat Amt Finnmark in Norwegen. Se hett 4.222 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 4.873,0&nbsp;km². De Sitt vun de Verwalten is in Lakselv. De Kommun bruukt offiziell de Schrievnorm Bokmål för dat Norweegsche. Bavento sünd Saamsch un Kveensch ook Amtsspraken.

De Kommun grenzt in’n Noordwesten an Kvalsund un Måsøy, Noorden an Nordkapp, in’n Oosten an Lebesby, in’n Süden an Karasjok, un in’n Westen an Alta.

## Demografie

2004 weren 3,9% vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken
* Websteed vun de Kommun Porsanger (norweegsch)
Kommun Rissa

De **Kommun Rissa** is ene Gemeend in dat Amt Süüd-Trøndelag in Norwegen. Se hett 6.417 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 621,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Rissa Sentrum. De Kommun is bi de Fraag Bokmål-Nynorsk neetral.

In’n April 1978 geef dat in de Gemeen en Eerdrutsch, de ruchweg 330.000 m² bedrapen hett un 6 Millionen m³ Toonsediment in den Botnen-See rutschen laten. De Eerdrutsch is teemlich bekannt, wiel en Deel dorvun dormols vun twee Amateurfotografen opnahmen worrn is.

## Naam
De norweegsch Form vun den Naam weer *Rissi*. Dat weer mööglicherwies de olle Naam vun de See Botnen („de Bodden“). Ofschonst dat en See is, warrt annahmen, dat de vun den Trondheimsfjord torüch bleven is un dat fröhger mol en Deel dorvun weer. Vundaag liggt de See twee Meter över Normalnull. De Naam kummt villicht von dat Verb *rísa* („opstiegen“).

## Wapen
Dat Wapen is ut modernere Tiet vun 1987, hett aver olle Wörteln: Wiest warrt de Kroon vun Skule Bårdsson, as se op’n ollen Graffsteen in’n Nidarosdoom to sehn is. Skule weer de Grünner vun dat Rein Klooster, dat in de Gemeen liggt.

## Demografie
2004 weren 2,2 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.
### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Rissa (norweegsch)
Kommun Rollag

De **Kommun Rollag** is ene Gemeend in dat Amt Buskerud in Norwegen. Se hett 1.414 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 449,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Rollag. De Kommun is bi de Fraag Bokmål-Nynorsk neetral.

De Kommun grenzt in’n Noorden an Nore un Uvdal, in’n Oosten an Sigdal, in’n Süden an Flesberg un in’n Westen an Tinn.

## Bowark

In de Gemeen gifft dat en Staffkark mit 160 Plätz ut de Tiet twüschen 1150 un 1200. Vun dat 17. Johrhunnert an is de Kark utboot worrn: 1652 kreeg se Finster, 1666 en Kanzel, 1697/98 en Dweerschipp, 1702 en Empore un 1739 en Sakristei. Vun de oorsprünglichen Kark sünd man blots noch de veer Eckpielers över. Binnen de Kark gifft dat en Altartafel ut’n Barock ut de Tiet üm 1670. De Wandmaleree is tomeist in Blau hollen un wiest mehrere Biller vun Pastoren ut dat 17. bit 19. Johrhunnert

## Beropen Lüüd
Ut de Gemeen Rollag kummt de norwegsche Skispringer Sigurd Pettersen. He hett 2003/2004 de Veer-Schwanzen-Tournee wunnen un dormit to’n eersten mol siet 1994 wedder en Norweger. He is de Söhn vun den Börgermeester vun Rollag Steinar Berthelsen.

## Demografie

2004 weren 4,3 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Rollag (norweegsch)
Kommun Røyrvik

De **Kommun Røyrvik** (saamsch: *Raavrevijhke*) is ene Gemeend in dat Amt Noord-Trøndelag in Norwegen. Se hett 544 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 1.587,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Røyrvik. De Kommun is bi de Fraag Bokmål-Nynorsk neetral.

De Kommun grenzt an Namsskogan in’n Westen, Lierne in’n Süden, Grane un Hattfjelldal in’n Noorden un Sweden in’n Oosten.

## Demografie

2004 weren 2,6 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Røyrvik (norweegsch)
Kommun Rødøy

De **Kommun Rødøy** is ene Gemeend in dat Amt Nordland in Norwegen. Se hett 1.376 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 705,0&nbsp;km². De Sitt vun de Verwalten is in Vågaholmen. De Kommun is bi de Fraag Bokmål-Nynorsk neetral.

De Kommun grenzt in’n Noorden an Meløy, in’n Oosten an Rana, in’n Süden an Lurøy, un in’n Süüdwesten an Træna.

## Demografie

2006 kemen op 100 Froonslüüd 106,19 Mannslüüd. 2004 weren 1,4 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken
* Websteed vun de Kommun Rødøy (norweegsch)
Kommun Råde

De **Kommun Råde** is ene Gemeend in dat Amt Østfold in Norwegen. Se hett 6.544 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 118,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Karlshus. De Kommun bruukt offiziell de Schrievnorm Bokmål för dat Norweegsche.

De Kommun grenzt in’n Süden-Westen an Oslofjorden, in’n Westen an Rygge, in’n Noorden an Våler, in’n Oosten an Sarpsborg un in’n Süden an Fredrikstad.

## Demografie

2004 weren 3 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Råde (norweegsch)
Kommun Sauherad

De **Kommun Sauherad** is ene Gemeend in dat Amt Telemark in Norwegen. Se hett 4.291 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 316,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Akkerhaugen. De Kommun is bi de Fraag Bokmål-Nynorsk neetral.

De Kommun grenzt an Nome in’n Süden-Westen, Bø in’n Westen, Notodden in’n Noorden, Kongsberg in’n Oosten un Skien in’n Süden-Oosten.

## Demografie

2004 weren 5,1 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Sauherad (norweegsch)
Kommun Seljord

De **Kommun Seljord** is ene Gemeend in dat Amt Telemark in Norwegen. Se hett 2.912 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 710,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Seljord. De Kommun bruukt offiziell de Schrievnorm Nynorsk för dat Norweegsche.

De Kommun grenzt in’n Noorden an Tinn, in’n Oosten an Hjartdal, Notodden un Bø, in’n Süden an Kviteseid, un in’n Westen an Tokke un Vinje.

## Demografie

2004 weren 2,4 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Seljord (norweegsch)
Kommun Sirdal

De **Kommun Sirdal** is ene Gemeend in dat Amt West-Agder in Norwegen. Se hett 1.740 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 1.547,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Tonstad. De Kommun is bi de Fraag Bokmål-Nynorsk neetral.

De Kommun liggt in’t Binnenland un grenzt in’n Westen an Lund, Bjerkreim un Forsand, in’n Noorden an Valle, in’n Oosten an Bygland un Kvinesdal un in’n Süden an Flekkefjord.

## Demografie

2004 weren 3,5 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Sirdal (norweegsch)
Kommun Skånland

De **Kommun Skånland** (saamsch: *Skániid gielda*) is ene Gemeend in dat Amt Troms in Norwegen. Se hett 2.918 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 494,0&nbsp;km². De Sitt vun de Verwalten is in Evenskjer. De Kommun bruukt offiziell de Schrievnorm Bokmål för dat Norweegsche.

De Kommun grenzt in’n Oosten an Gratangen, in’n Süden an Tjeldsund, Evenes un Narvik, in’n Westen an Harstad un Ibestad.

## Demografie

2004 weren 2,5 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken
* Websteed vun de Kommun Skånland (norweegsch)
Kommun Snillfjord

De **Kommun Snillfjord** is ene Gemeend in dat Amt Süüd-Trøndelag in Norwegen. Se hett 1.046 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 508,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Krokstadøra. De Kommun is bi de Fraag Bokmål-Nynorsk neetral.

De Kommun grenzt in’n Noordoosten an Agdenes, in’n Süüdoosten an Orkdal, an Süüdwesten an Hemne un över’n Fjord in’n Noorden an Hitra.

## Demografie

2006 kemen op 100 Froonslüüd 115,05 Mannslüüd. 2004 weren 1,9 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Snillfjord (norweegsch)
Kommun Snåsa

De **Kommun Snåsa** (saamsch: *Snåase*) is ene Gemeend in dat Amt Noord-Trøndelag in Norwegen. Se hett 2.251 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 2.328,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Snåsa. De Kommun bruukt offiziell de Schrievnorm Bokmål för dat Norweegsche. Twete Amtsspraak is Süüdsaamsch.

De Kommun grenzt in’n Noorden an Overhalla un Grong, in’n Oosten an Lierne, in’n Süden an Sweden un Verdal, un in’n Westen an Steinkjer.

## Demografie

2004 weren 2 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Snåsa (norweegsch)
Kommun Steinkjer

De **Kommun Steinkjer** (saamsch: *Stientjie*) is ene Gemeend in dat Amt Noord-Trøndelag in Norwegen. Se hett 20.477 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 1.563,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Steinkjer. De Kommun is bi de Fraag Bokmål-Nynorsk neetral.

De Kommun grenzt in’n Noorden an Namdalseid un Overhalla, in’n Noordoosten un Oosten an Snåsa, in’n Süden an Verdal, un in’n Westen an Inderøy un Verran.

## Demografie

2004 weren 2,3 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Steinkjer (norweegsch)
Kommun Stordal

De **Kommun Stordal** is ene Gemeend in dat Amt Møre un Romsdal in Norwegen. Se hett 996 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 249,0&nbsp;km². De Sitt vun de Verwalten is in Stordal. De Kommun bruukt offiziell de Schrievnorm Nynorsk för dat Norweegsche.

De Kommun grenzt in’n Noordwesten an Ørskog, in’n Noorden an Vestnes, in’n Oosten an Rauma, in’n Süüdoosten an Norddal, in’n Süden an Stranda un in’n Westen an Sykkylven.

## Demografie

2006 kemen op 100 Froonslüüd 94,17 Mannslüüd. 2004 weren 3,3 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken
* Websteed vun de Kommun Stordal (norweegsch)
Kommun Stor-Elvdal

De **Kommun Stor-Elvdal** is ene Gemeend in dat Amt Hedmark in Norwegen. Se hett 2.797 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 2.167,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Koppang. De Kommun bruukt offiziell de Schrievnorm Bokmål för dat Norweegsche.

De Kommun grenzt in’n Noorden an Folldal un Alvdal, in’n Oosten an Rendalen, in’n Süden an Åmot un Ringsaker, in’n Westen an Øyer un Ringebu, un in’n Noordwesten an Sør-Fron.

## Demografie

2004 weren 3,5 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Stor-Elvdal (norweegsch)
Kommun Sunndal

De **Kommun Sunndal** is ene Gemeend in dat Amt Møre un Romsdal in Norwegen. Se hett 7.323 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 1.711,0&nbsp;km². De Sitt vun de Verwalten is in Sunndalsøra. De Kommun is bi de Fraag Bokmål-Nynorsk neetral.

De Kommun grenzt in’n Noorden an Tingvoll un Surnadal, in’n Oosten an Oppdal, in’n Süden an Lesja un in’n Westen an Nesset.

## Demografie

2004 weren 3,6 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken
* Websteed vun de Kommun Sunndal (norweegsch)
Wellerismus

En **Wellerismus** oder **apologeetsch Seggwoort** is en Snack, de ut dree Delen besteiht: en Seggwoort un denn achteran en Nevensatz, ’keen dat seggt un de Situatschoon, in de dat seggt warrt. En Bispeel is: *„Allens mit Maat, segg de Snieder, do slöög he sien Wief mit de [[Eel]] doot.“*, *„All Bott helpt, sä de Mügg un mieg in de See.“* oder *„Veel Geschrigg un wenig Wull, sä de Düwel, do klipp he en Swien.“*. Disse Snacks sünd vör allen in dat Plattdüütsche un dat Nedderlandsche begäng. Se nehmt en bekannt Seggwoort faken för Woort un geevt dat en komischen Dreih.

De Naam Wellerismus kummt vun de Figur *Sam Weller* in Dickens sien Book *[[The Pickwick Papers]]*. De Figur geev jümmer sone spoßigen Wellerismen vun sik un dör em is Dickens man eerst so richtig beröhmt worrn.
Ferdinand (Maand)

**Ferdinand** is en lütten Maand vun den Planeten Uranus un de Maand de an’n wietsten weg is vun’n Uranus. Sien vörlöpig Beteken weer **S/2001 U 2**.

## Opdecken un Naam
De Maand Ferdinand is 2003 vun de Astronomen Matthew J. Holman, John J. Kavelaars, Dan Milisavljevic un Brett J. Gladman op fotografsche Biller opdeckt worrn, de al an’n 13. August 2001 maakt weern.

De Uranus-Maanden hebbt all Naams kregen, de vun Figuren ut Warken vun Wiliiam Shakespeare oder Alexander Pope afleidt sünd. In dissen Fall is de Naam *Ferdinand* wählt worrn, de König vun Neapel ut Shakespeares Stück *[[The Tempest]]*. De vörlöpig Beteken S/2001 U 2 is na dat System vun de Internatschonale Astronoomsche Union (IAU) tostannen kamen.

## Ümloopbahn
Ferdinand lööpt in 2887 Daag un 5 Stünnen eenmol üm den Uranus rüm un hett dorbi en middlern Afstand vun 20.901.000 km. De Bahn hett en Exzentrizität vun 0,3682 un wiekt dormit düchtig vun en Kreis af. Gegen den Äquater vun’n Uranus is de Bahn üm 169,840° kippt, dat heet, de Maand kreist gegen den Dreihsinn vun Uranus (retrograd).

## Opbo un Egenschoppen
De Maand hett en Dörmeter vun ruch weg 12 km. Sien middlere Dicht liggt bi 1,5 g/cm³. Dat ist düütlich weniger as de Dicht vun de Eer, wat dorop henwiest, dat Francisco tomehrst ut Wateries besteiht. De Swoorversnellen bedriggt an de Bavenflach ungefähr 0,0025 m/s². Dat is man jüst 0,03% vun den Weert op de Eer. De Albedo vun den Maand is mit 0,04 ok bannig lütt – blots 4% vun da infallende Sünnlicht warrt wedder afstrahlt, wat Ferdinand to en teemlich düsteren Himmelskörper maken deit. En Atmosphäär hett de Maand nich.
Kommun Tysfjord

De **Kommun Tysfjord** (saamsch: *Divtasvuona suohkan*) is ene Gemeend in dat Amt Nordland in Norwegen. Se hett 2.118 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 1.462,0&nbsp;km². De Sitt vun de Verwalten is in Kjøpsvik. De Kommun is bi de Fraag Nynorsk-Bokmål neetral. Twete Amtsspraak is Saamsch.

De Kommun grenzt in’n Noorden an Ballangen, un in’n Süden un Westen an Hamarøy.

## Demografie

2006 kemen op 100 Froonslüüd 109,21 Mannslüüd. 2004 weren 1,9 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken
* Websteed vun de Kommun Tysfjord (norweegsch)
Oscar/Best Helpsmann vun’n Speelbaas

Mit den Oscar för den **Besten Helpsmann vun’n Speelbaas** weern de Lüüd uttekent, de den Speelbaas ünnerstütt un em assisteert hebbt. Dissen Oscar geev dat blots in de Johren 1934 bit 1938.

De Tabell wiest de Priesdreger un Nomineerten:
Oscar/Best Dansspeelbaas

Mit den Oscar för den **Besten Dansspeelbaas** weern de Choreografen vun en Musicalfilm ehrt. Man disse Kategorie geev dat blot von 1936 bit 1938.

De Tabell wiest de Priesdreger un Nomineerten:

Eenige düütsche Titels beteht sik op den öösterriekschen Titel (*at*), wenn dat sonst keen düütsch Faten vun den Film geev.
Lepton

**Leptonen** (vun’t gr. λεπτος „licht, fien“) sünd en Klass vun Elementardeelken de tohopen mit de Quarks un de Liekbosonen dat Standardmodell vun de Elementardeelkenphysik opboot. Na eenige Schrievers billt disse dree Klassen de Fundamentaldeelkens, ut de all Materie besteiht.

Historsch weer disse Naam utwählt to’n Afgrenzen vun de beiden anneren Deelkenklassen, neemlich de Mesonen („middelswor“) un de Baryonen („swor“). De beiden Gruppen hebbt sik nu aver as nich-elementar rutstellt, wiel se ut je twee Quarks (Mesonen) oder dree Quarks (Baryonen) tohopensett sünd. Butendem sünd de Leptonen ok överhööft nich licht. Dat Tauon is t.&nbsp;B. meist dubbelt so swor as dat Proton. Man to de Tiet, as de Naam fastleggt weer, weer dat Tauon noch nich opdeckt.

Dat gifft söss ünnerscheedlich Leptonen, de na jemehr physikaalsch Egenschoppen in dree „Generatschonen“ opdeelt sünd. In de folgend Tabell sünd de Egenschoppen vun de Leptonen tohopendragen:

Leptonen warrt dör de swacke Wesselwirken un dör de Gravitatschoon beinflusst. Wenn se en elektrisch Laden hebbt, warkt ok de Elektromagnetsch Wesselwirken op jem in.

Elektron, Myon und Tauon hebbt en negativ Elementarladen. De Neutrinos sünd nich laadt, warrt aver dör jemehrn Flavour (e, μ oder τ) ünenrscheedt. To all Leptonen gifft dat ok en Antideelken. De Anti-Neutrinos sünd nich laadt, man de Antideelken vun Elektronen, Myonen un Tauonen hebbt en positiv Elementarladen.

För den Fall, dat de Flavour-Egentostännen nich to de Massen-Egentostännen vun de Neutrinos passt, is de Flavour keen Bestandsgrött mehr. För en Neutrino, dat in’n Egentostand e tüügt worrn is, gifft dat na en Tiet en Wohrscheinlichkeit, dat Deelken ok in’n μ oder τ Tostand nawiest to warrn. Dat warrt as Neutrinooszillatschoon betekend. Dit Modell verklort ok den fehlenden Deel vun de op de Eer meten Neutrinos vun de Sünn. Dorna hebbt Neutrinos en Rohmasse grötter as Null.
Richie Rich

**Richie Rich**, mitünner ok in de Schrievwies **Ri¢hie Ri¢h**, (op Platt so veel as „Richie Riek“) is en US-amerikaansch Filmkummedie vun Donald Petrie ut dat Johr 1994.

## Inholt
*Richie Rich* (mitünner ok in de Schrievwies *Ri¢hie Ri¢h*) is de eenzige minnerjohrige Jung vun de Milliardären *Richard* un *Regina Rich*, de in Suus un Bruus un mit allns, wat en sik vörstellen kann, opwassen deiht. Na en Fleger-Katastrooph warrt sien Öllern vermisst. En poor Mitarbeiters vun de Familie, de dat mit dat Recht nich so nau nehmt, versökt, an jemehr Riekdömer rantokamen, de se in en sekerten Ruum vermoden doot. De Öllern harrn neemlich jümmer dorvun snackt, dat se dor jemehr Weertsvullstet opbewohrt. Richie övernimmt dat Seggen in de Familie un de Firma un organissert tohopen mit den troen Dener *Cadbury* de Afwehr. Dorbi warrt se vun eenige Kinner ünnerstütt, de to Richies Fründskreis höört.

Opletzt künnt de Öllern reddt warrn un kehrt torüch. Un as sik rutstellt, weern mit de gröttsten Riekdömer gor nich weertvulle Saken meent, de veel kösten doot, man en ganze Reeg vun persönliche Saken, da an fröhere Beleevnissen denken helpt un dorüm blots för de Richs vun Weert sünd.

## Kritiken
Roger Ebert hett in de Chicago Sun-Times von’n 21. Dezember 1994 schreven, dat de Film de oole Geschicht vun en rieken Jung wiesen de. He vergleek den Film mit de Filmen ut de 1930er Johren, womit he mehr liek harr as mit de modernen Filmen. Ebert meen, he weer baff, dat em de Film gefallen harr.

## Utteken
Macaulay Culkin weer 1995 för de Golden Himbeer nomineert.

## In’n Achtergrund
De Film is in’n Asheville (North Carolina), in Chicago, in’n Freetietpark Six Flags Great America in Gurnee (Illinois) un in Gary (Indiana) dreiht worrn. In dat Filmjohr 1998 hett de Film in de USA ruchweg 38,1 Millionen US-Dollar inspeelt.

1998 weer ok en tweeten Deel dreiht ünner den Titel *[[Richie Rich’s Christmas Wish]]* (dt.: *Richie Rich: A Christmas Story*) mit David Gallagher in de Hööftrull

## Bornen



## Weblinks
*
Zachary Taylor

**Zachary Taylor** (* 24. Dezember 1784 in Barboursville, Virginia; † 9. Juli 1850 in Washington (D.C.)) weer een US-amerikansch General un 12. Präsident van de USA. 

Sien Ökelnaam weer *Old Rough and Ready*. Van sien Utbildung her weer he Suldat un neem ok all an de Britsch-Amerikaansch-Krieg 1812 deel. 1845, bi de Annexschoon van Texas wurr he mit een Expeditschoonskorps an de Rio Grande henschickt, de he mit een Ünnerlegenheet van 1:4 tegen de mexikaansch Armee hollen hett. Disse Tüschenfall föhr denn to de Krieg gegen Mexiko, bi de Taylor Siege in Monterrey und *Buena Vista* errungen hett. Präsident Polk kunn Taylor aber nich af und hett hüm den blots in'n Noorden insett, General Winfield Scott drüff dorgegen in Mexiko-Stadt inmarscheeren.

1848 wurr Taylor wegen wegen sien militärisch Erfolge van de Whig-Partei as Kandidat upstellt un kunn sük tegen de Kandidat van de Demokraten, Lewis Cass dörsetten, wiels de in de Noordstaaten van de *Free-Soil-Party* (Kandidat: Martin van Buren), de sük strikt tegen de Slaveree utspreken de, wichtig Stimmen aftrukken wurrn sünd. So weer he denn siet 4. März 1849 Präsident van de USA. 

Ofschoon he ut de Süüdstaaten keem un ok Slaaven harr, weer he för de Eenheet van de Union. He hett sogor droht, falls dat een Sezession geev, dat he persönloch de Armee tegen de Süüdstaaten föhren wull. De Föhrers van de Süüdstaaten wull he denn as Hochverräters dotscheeten laten. Sien to fro'e Dood un de Upnahm van Kalifornien as slaavenfree Staat 1849 hebbt de Weg platt makt för de Kompromiss vun 1850, de ünner sien Viezpräsident un Nahfolger Millard Fillmore uthannelt wurrn is. 

Taylor starv as tweete US-Präsident in't Amt. he harr bi een Fier to de Natschonalfierdag slecht woorn Melk un Kassen to sük nommen un is een paar Dag later an een Lebensmiddelvergiftung storben.

He weer verheiraat un harr een Söhn und fiev Dochters. 

## Weblenken
* 
* Biographie (engl.) in NNDB
Confinement

As **Confinement** (engelsch, so veel as *Insparren*) warrt in de Deelkenphysik dat Phänomen betekend, dat Quarks nich för sik allen vörkamen doot.

In de Natur un in Experimenten sünd opstunns blots Quark-Antiquark-Poren (Mesonen) oder Quark-Tripletts (Baryonen) funnen worrn. Quarks gifft dat dorüm blots „insparrt“ (engl. *confined*) in disse Deelken vör. Versöken, de Quarks mit hoge Energie to uteneen to splitten hebbt jümmer to en spontan Poorbillen (ut de opwennten Energie) föhrt un dat Billen vun wietere Poren un Tripletts btw. Antitripletts

In’n Rahmen vun de Quantenchromodynamik – dat is de Quantenfeldtheorie vun de starken Wesselwirken – steiht dat Confinement in’n Tosamenhang mit de Farvladen vun de Quarks: Farvladen kommt in dree Oorden vör, to de dat jed’mol ok Antifarvladen gifft. Wenn en Elementardeelken insgesamt en Eenheit vun een Farvladen bargt un een Eenheit vun de Antifarvladen dorto, is dat farvladensneutral. Un so is ok en Deelken. wobinnen all dree Farvladen (oder all dree Antifarvladen) in de lieken Stärk vörkommt ok farvladenneutral. Beten allgemener snackt heet Confinement, dat „in de Natur blots farvneutrale Deelekn vörkommt“. Dat Quarks, de denn jo farvlaadt weern, nich enkelt vörkommt is dormit also blots en Spezielfall vun de allgemeen Formuleeren. Dorut verklort sik ok, worüm de stark Wesselwirken blots so en korte Reckwied hett: Na buten is jo keen Farvladen to sehn.

De naue Mechanismus vun dat Confinement is opstunns man blots in’n Ansatz verstahn. Dör Methoden vun de Giddertheorie un vun de Strömentheorie binnen de Quantenchromodynamik hebbt Wetenschopplers dat schapt, en so nöömt „Quark-Potential“ to bestimmen. Wiel bi de anneren Wesselwirken as t.&nbsp;B. de Gravitatschoon oder in’n Elektromagnetismus de Stärk vun de Wesselwirken mit den Afstand lütter warrt, stiggt se bi de Quarks. Üm twee Quarks utenanner to bringen, mutt man also en jümmer gröttere Energie rinsteken. So veel, dat jichtenswann de optowennen Energie so groot warrt, dat se utreckt för de Poorbillen vun en Quark-Antiquark-Poor. Statt also twee Quarks utenanner to rieten warrt dorbi t.&nbsp;B. en Meson un en Antimeson tüügt.

Üm dat Confinement vullstännig to verstahn, mööt Methoden utfunnen warrn, womit binnen de Quantenchromodynamik Veelkörperproblemen to lösen sünd.

In’n gegendeligen Tosamenhang steiht de „asymptotisch Freeheit“. Dormit is meent, dat de Wesselwirken vun Quarks jümmer lütter warrt, je nöger se sik kommt. Für dat Utklamüstern vun en Theorie (nich-abelsche Liektheorie) to’n Verkloren vun de asymptotsch Freeheit in’t Johr 1973 hebbt de Wetenschopplers David Jonathan Gross, Hugh David Politzer un Frank Anthony Wilczek 2004 den Nobelpries för Physik kregen.
Antwarp

**Antwarp** (nedderlandsch *Antwerpen*) is ene fläämsche Stadt in Belgien. De Gemeend hett 513.500 Inwahners (Stand vun’n 1. Januar 2015) op en Rebeet vun 204,51 km². Dat is ok de Hööftstadt vun de Provinz Antwarp.

Liggen deit de Oort an de Schelde so wat 88 Kilometer vör de Münn vun’n Stroom in de Noordsee.

## Historie

Dat eerste Maal in de Oorkunnen kummt de Oort 726 vör. Antwarp weer vun 1315 af an in de Hanse.

## Kultur

De Stadt is ok de Seet vun dat röömsch-kathoolsche Bisdom Antwarp.

Antwarp harr fröher dree Universitäten, de öllste vun 1852, de siet 2003 to de Universität Antwarp tohoopleggt sünd.

## Weertschop

Antwarp is bekannt as wichtigen Hannelsplatz för Demanten. Ganz wichtig is ok de Haven vun Antwarp, de de tweetgröttste Containerhaven in Europa is.

## Partnerstäder
* , Frankriek sied 1954
* , Frankriek sied 1958
* , Russland sied 1958
* , Düütschland, sied 1963
* , Volksrepublik China sied 1984
* , Türkei sied 1988
* , Israel sied 1995
* , Süüdafrika sied 1996
* , Spanien sied 1997
* , Düütschland sied 1998

## Söhns un Döchter vun de Stadt
* Jan Fyt, Maler (1611-1661)
* Jos Hoevenaers, Radrennfohrer (1932-1995)
* Jacob Jordaens, Maler (1593-1678)

## Weblenken

* Websteed vun Antwarp (nedderlandsch)
Nindörp

**Nindörp** betekent

* Nindörp, Gemeen in’n Kreis Dithmarschen, Sleswig-Holsteen,
* Nindörp, Gemeen in’n Kreis Rendsborg-Eckernföör, Sleswig-Holsteen,
* Nindörp, Oort in de Gemeen Bargen in’n Landkreis Celle, Neddersassen,
* Nindörp, Oort in de Gemeen Loomst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen,
* Nindörp, Oort in de Gemeen Bleikd in’n Landkreis Lümborg, Neddersassen,
* Nindörp, Oort in de Gemeen Elsdörp in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen,
* Nindörp, Oort in de Gemeen Visselhööv in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen,
* Nindörp, Oort in de Gemeen Beekdörp in’n Landkreis Stood, Neddersassen,
* Nindörp, Oort in de Gemeen Drochters in’n Landkreis Stood, Neddersassen,
* Nindörp, Oort in de Gemeen Hanstedt in’n Landkreis Ülzen, Neddersassen,
* Nindörp, Oort in de Gemeen Langwedel in’n Landkreis Veern, Neddersassen.

Kiek ok bi: Niendörp.
Nindorf

**Nindorf** betekent

* Nindorf, Oort in de Gemeen Bad Birnbach in’n Landkreis Rottal-Inn, Bayern,
* Nindorf, Oort in de Gemeen Buchhofen in’n Landkreis Deggendorf, Bayern,
* för Dörper in Noorddüütschland, de *Nindorf* heten doot, kiek bi Nindörp.

Kiek ok bi: Niendorf.
Kommun Ullensaker

De **Kommun Ullensaker** is ene Gemeend in dat Amt Akershus in Norwegen. Se hett 25.269 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 251,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Jessheim. De Kommun bruukt offiziell de Schrievnorm Bokmål för dat Norweegsche.

De Kommun grenzt in’n Noorden an Eidsvoll, Oosten an Nes, in’n Süden an Sørum, un in’n Westen an Gjerdrum un Nannestad.

## Demografie

2004 weren 8,3 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Ullensaker (norweegsch)
Kommun Utsira

De **Kommun Utsira** is ene Gemeend in dat Amt Rogaland in Norwegen. Se hett 209 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 6,0&nbsp;km². De Sitt vun de Verwalten is in Utsira. De Kommun is bi de Fraag Bokmål-Nynorsk neetral.

## Demografie

2006 kemen op 100 Froonslüüd 122,72 Mannslüüd. 2004 weren 4,6 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Utsira (norweegsch)
Kommun Vanylven

De **Kommun Vanylven** is ene Gemeend in dat Amt Møre un Romsdal in Norwegen. Se hett 3.589 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 385,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Fiskåbygd. De Kommun bruukt offiziell de Schrievnorm Nynorsk för dat Norweegsche.

De Kommun grenzt in’n Noorden (over Rovdefjorden) an Sande un Herøy, in’n Oosten an Volda, in’n Süden an Eid un Vågsøy un in’n Süüdwesten an Selje.

## Demografie

2004 weren 1,5 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Vanylven (norweegsch)
Kommun Vindafjord

De **Kommun Vindafjord** is ene Gemeend in dat Amt Rogaland in Norwegen. Se hett 8.111 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 628,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Ølensjøen. De Kommun bruukt offiziell de Schrievnorm Nynorsk för dat Norweegsche.

De Kommun grenzt in’n Süüdwesten an Tysvær, in’n Süüdoosten an Suldal un in’n Oosten an Etne.

## Historie

Den 1. Januar 2006 is de ole Kommun Ølen to Vindafjord kamen.

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Vindafjord (norweegsch)
Kommun Vågan

De **Kommun Vågan** is ene Gemeend in dat Amt Nordland in Norwegen. Se hett 9.021 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 477,0&nbsp;km². De Sitt vun de Verwalten is in Svolvær. De Kommun is bi de Fraag Bokmål-Nynorsk neetral.

De Kommun grenzt in’n Noorden an Hadsel, in’n Oosten an Lødingen, un över den Sundklakkstraum in’n Westen an Vestvågøy.

## Demografie

2004 weren 4 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik


Gimsøystraumen-Bruecke-06-2019-gje.jpg|Gimsøystraumen
Henningsvær-06-Hafen-2019-gje.jpg|Henningsvær
Kabelvåg-52-mit Kirchturm-2019-gje.jpg|Kabelvåg
Kabelvåg-Kirche-08-2019-gje.jpg|Kabelvåg kirke
Sildpollnes-Kirche-16-2019-gje.jpg|Sildpollnes
Svolvær-12-Hafen-2019-gje.jpg|Svolvær
Raftsund-42-2019-gje.jpg|Raftsund
Fv868-02-2019-gje.jpg|Digermulen


## Weblenken
* Websteed vun de Kommun Vågan (norweegsch)
Amt Finnmark

Dat **Amt Finnmark** is en Deelrebeet vun Norwegen. Dat hett 72.665 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 48.649 km². De Sitt vun de Verwalten is in Vadsø un de Amtmann heet Gunnar Kjønnøy. Vörsittersch vun dat Amtsding is Kirsti Saxi.

## Kommunen

Dat Amt is in 19 Kommunen indeelt:

* Alta
* Berlevåg
* Båtsfjord
* Gamvik
* Hammerfest
* Hasvik
* Karasjok
* Kautokeino
* Kvalsund
* Lebesby
* Loppa
* Måsøy
* Nesseby
* Nordkapp
* Porsanger
* Sør-Varanger
* Tana
* Vadsø
* Vardø

## Weblenken

* Websteed vun dat Amt Finnmark (norweegsch)
Amt Troms

Dat **Amt Troms** is en Deelrebeet vun Norwegen. Dat hett 154.136 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 25.848 km². De Sitt vun de Verwalten is in Tromsø un de Amtmann heet Svein Ludvigsen. Vörsitter vun dat Amtsding is Ronald Rindestu.

## Kommunen

Dat Amt is in 25 Kommunen indeelt:

* Balsfjord
* Bardu
* Berg
* Bjarkøy
* Dyrøy
* Gratangen
* Harstad
* Ibestad
* Karlsøy
* Kvæfjord
* Kvænangen
* Kåfjord
* Lavangen
* Lenvik
* Lyngen
* Målselv
* Nordreisa
* Salangen
* Skjervøy
* Skånland
* Storfjord
* Sørreisa
* Torsken
* Tranøy
* Tromsø

## Weblenken

* Websteed vun dat Amt Troms (norweegsch)
Amt Nordland

Dat **Amt Nordland** is en Deelrebeet vun Norwegen. Dat hett 235.436 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 38.327 km². De Sitt vun de Verwalten is in Bodø un de Amtfro heet Åshild Hauan. Vörsitter vun dat Amtsding is Jon Tørset.

## Kommunen

Dat Amt is in 44 Kommunen indeelt:

* Alstahaug
* Andøy
* Ballangen
* Beiarn
* Bindal
* Bodø
* Brønnøy
* Bø
* Dønna
* Evenes
* Fauske
* Flakstad
* Gildeskål
* Grane
* Hadsel
* Hamarøy
* Hattfjelldal
* Hemnes
* Herøy
* Leirfjord
* Lurøy
* Lødingen
* Meløy
* Moskenes
* Narvik
* Nesna
* Rana
* Rødøy
* Røst
* Saltdal
* Sortland
* Steigen
* Sømna
* Sørfold
* Tjeldsund
* Træna
* Tysfjord
* Vefsn
* Vega
* Vestvågøy
* Vevelstad
* Værøy
* Vågan
* Øksnes

## Weblenken

* Websteed vun dat Amt Nordland (norweegsch)
Kommun Herøy

**Kommun Herøy** betekent

* Kommun Herøy, Kommun in dat Amt Møre un Romsdal, Noorwegen,
* Kommun Herøy, Kommun in dat Amt Nordland, Noorwegen.
Amt Møre un Romsdal

Dat **Amt Møre un Romsdal** is en Deelrebeet vun Norwegen. Dat hett 245.385 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 15.105 km². De Sitt vun de Verwalten is in Molde un de Amtmann heet Ottar Befring. Vörsitter vun dat Amtsding is Jon Aasen.

## Kommunen

Dat Amt is in 37 Kommunen indeelt:

* Aukra
* Aure
* Averøy
* Eide
* Frei
* Fræna
* Giske
* Gjemnes
* Halsa
* Haram
* Hareid
* Herøy
* Kristiansund
* Midsund
* Molde
* Nesset
* Norddal
* Rauma
* Rindal
* Sande
* Sandøy
* Skodje
* Smøla
* Stordal
* Stranda
* Sula
* Sunndal
* Surnadal
* Sykkylven
* Tingvoll
* Ulstein
* Vanylven
* Vestnes
* Volda
* Ørskog
* Ørsta
* Ålesund

## Weblenken

* Websteed vun dat Amt Møre un Romsdal (norweegsch)
Amt Sogn un Fjorden

Dat **Amt Sogn un Fjorden** is en Deelrebeet vun Norwegen. Dat hett 106.194 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 18.634 km². De Sitt vun de Verwalten is in Leikanger un de Amtmann heet Oddvar Flæte. Vörsitter vun dat Amtsding is Nils R. Sandal.

## Kommunen

Dat Amt is in 26 Kommunen indeelt:

:**Nordfjord:**
* Bremanger
* Eid
* Gloppen
* Hornindal
* Selje
* Stryn
* Vågsøy
:**Sunnfjord:**
* Askvoll
* Fjaler
* Flora
* Førde
* Gaular
* Jølster
* Naustdal
:**Sogn:**
* Aurland
* Balestrand
* Gulen
* Hyllestad
* Høyanger
* Leikanger
* Luster
* Lærdal
* Sogndal
* Solund
* Vik
* Årdal

## Weblenken

* Websteed vun dat Amt Sogn un Fjorden (norweegsch)