open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pleun Strik

**Pleun Strik** (* 27. Mai 1944 in Rotterdam; † 14. Juli 2022) weer en nedderlannsch Footballspeler.

## Vereen
Strik keem ut de Jöögd in de eerste Mannschap vun Feyenoord Rotterdam, wurr aber nich in de Eredivisie insett. Doruphen hett he sück för dree Johr den Go Ahead Eagles anslooten, för de he van 1964 bit 1967 speelen dee. 

De spoodriekste Tiet vun sien Loopbahn verbroch Strik bi den PSV Eindhoven, wo he to’n Mannschapskapitän wurr un tüschen Dezember 1967 un März 1975 blots twee Ligaspelen verpasst hett. Mit PSV wunn he 1975 un 1976 de nedderlannsch Meesterschap un wurr1974 un 1976 Pokalwinner.

1976 is Strik to’n Lokalrivalen FC Eindhoven wesselt, mit den he 1977 in de Eerste Divisie afsteegen is. Mit sien Wessel to’n NEC Nijmegen kehr Strik nah blots een Johr in de Eredivisie torüch. 1982 hett he in dat Öller vun 38 Johren in de Eerste Divisie bi VVV-Venlo anhüürt, wo he sien aktive Loopbahn 1984 afsluuten dee.

## Natschonalmannschap
In de Natschonalmannschap geev he an’n 7. September 1969 sien Debüt. He wurr ok in den Kader för de Football-Weltmeesterschap 1974 in Düütschland beropen, keem dor aber nich to’n Insatz. Sien letzt Speel för „Oranje“ hett he an’n 26. Mai 1974 in en Früendschapsspeel gegen de Mannschap vun Argentinien bestreeden. In dit letzt vun sien acht Lännerspelen hett he ok sien eenzig Door för de Natschonalmannschap schaaten.

## Weblinks
* Indrag bi weltfußball.de
*  Pleun Strik up national-football-teams
* Lännerspeel un Europapokalstatistik
Tootie Heath

**Albert William „Tootie“ Heath** (* 31. Mai 1935 in Philadelphia, Pennsylvania; † 3. April 2024 in Santa Fe, New Mexico) weer en US-amerikaansch Jazzslagtüüchspeler.

## Leven un Wirken
De jüngere Bröer vun Percy un Jimmy Heath truck 1957 nah New York City un hett dor mit Upnahmen bi John Coltrane un Nina Simone sien Plattendebüt geven. Ansluutend weer he (bis 1960) in de Grupp vun J. J. Johnson; 1960 weer he slagtüüchspeler in dat Art Farmer/Benny Golson-*Jazztet*, to hören up dat tweet Album *[[Big City Sounds]]*. 1961 speel he mit Cedar Walton un Reggie Workman, aber ok mit Bobby Timmons oder Julian Cannonball Adderley. 1965 truck he nah Stockholm. Vun dor ut speel he mit George Russell as ok Kenny Drew un Dexter Gordon, geev aber ok Konzerte mit Friedrich Gulda un mit Tete Montoliu. 

1968 gung Heath weer torüch in de Verenigte Staaten, wo he tonächst as Slagtüüchspeler in dat Sextett vun Herbie Hancock arbeiten dee, mit den 1969 sien Album *[[Kawaida]]* entstunn; tüschen 1970 un 1974 hett he bi Yusef Lateef arbeit. 1974 nehm he mit Anthony Braxton un Kenny Drew in Kopenhagen up un bleev en Tiet lang in Europa. 1975 hett he sück de Grupp vun sien Bröers, *[[The Heath Brothers]]*, anslooten, weer dorneben aber ok siet 1978 Freelancer. He weer toletzt Baas vun *The Whole Drum Truth*, en Ensemble vun Jazzslagtüüchspelern, to dat Ben Riley, Ed Thigpen, Jackie Williams, Billy Hart, Charlie Persip, Leroy Williams un Louis Hayes tellen. Nah Tom Lord hett Heath bi 276 Sessions mitwarkt, toletzt noch 2023 mit Bo van de Graaf.

Heath hett ok as Pädagoag arbeit, ünner annern up den Stanford Jazz Workshop. As Slagtüüchspeler hett Heath den diskreten, aber dynamischen Stil vun Kenny Clarke wiederentwickelt. 2021 wurr he mit den NEA Jazz Masters Fellowship uttekent.

## Diskographisch Henwiesen
* *Kawaida* (O’Be Records, 1969)
* *Kwanza* (Muse Records, 1973), mit Curtis Fuller, Jimmy Heath, Kenny Barron, Ted Dunbar, Percy Heath
* Heath Brothers *As We Were Saying* (Concord Jazz, 1997)
* *Philadelphia Beat* (Sunnyside, 2014) mit Ethan Iverson, Ben Street

## Weblinks
* DNB-Katalog
* Brotherly Jazz: The Heath Brothers DVD
* Albert Tootie Heath: 2021 NEA Jazz Master
* Tootie Heath bi Allmusic
* Tootie Heath bi Discogs

## Enkeld Nahwiesen
Minguo-Klenner

}
|-
|  Klenner för dat eerst Minguo-Jaar,Präsident Sun Yat-sen, 1912mit de Flagg vun de Republik China
|-
|}
De **Minguo-Klenner** (, ook ) is een Klenner, de aktuell in de Republik China (Taiwan) bruukt warrt. Ook de Republik China op den chineeschen Fastland het den Klenner vun 1912 bet dat 1949 Volksrepublik China grünnt worrn is, bruukt. De Minguo-Klenner, oder de Ära na den Minguo-Kalender heet op Chineesch „Minguo jiyuan“ – .

De Klenner folgt de kaiserliche Traditschoon för den Naam vun een Ära de Devies vun den Heerscher in de Tied to bruken. In den offitschellen Dokumenten vun de Republik China is 1912, da „Grünnjaar vun de Republik China“ un dat eerste Jaar vun de Republik (). Dat Jaar  A. D. is so „. Jaar vun de Republik“. Jaren warrt as  „nnn“  schreven, wo „nnn“ bi de Jaarstall is. To’n Bispeel is dat „Minguo-Jaar 101“ – , in de Ümgangsspraak meist  oder  dat Jaar 2012 A.&nbsp;D. Üm dat chineesche Äranamen traditschonell twee Teken lang sünd, steit hier *Minguo* () as Kortform för *Zhonghua Minguo* ().

Dat Jaar begünnt op den 1.&nbsp;Januar. De Längd vun de Maanden un de Schaltregels sünd de leike as bi den Gregoriaanschen Klenner. De enige Ünnerscheed is de üm den Weerd 1991 lüttere Jaarstall.

De Minguo-Klenner is in Taiwan vundaag’ ümstreden. In dat Jaar 2006 wull de Premierminister dunntomalen Su Tseng-chang den Klenner opgeven un alleen noch den greogoriaanschen Klenner, den Taiwan ook parallel to de Minguo-Klenner nütt, bruken. De Vöörslag is man nich  Tostann kamen un is nich ümsett worrn.

## Ümreken
Ene Jaarstall vun den gregoriaanschen Klenner in den Minguo-Klenner ümtoreken, treckt een 1911 vun de gregroriaansche Jaarstall af. Ene Jaarstall uut den Minguo-Klenner in den gregoriaanschen Klenner ümtoreken, tellt een daar 1991 to. So to’n Bispeel dat Jaar  in den gregoriaanschen Klenner dat Jaar  − 1911 =  in de Minguo-Ära; dat Jaar 89 in de Minguo-Ära kaamt den Jaar 89 + 1911 = 2000 in den gregoriaanschen Klenner liek.

## Trivia

### Noordkoreaansche Klenner
De noordkoreaansche Staatsgrünner Kim Il-sung is ook 1912 op de Welt kamen. So het de Juche-Klenner, den Noordkorea sied 1997 bruken deit, tofällig ook de glieke Jaarstall as de Mingio-Klenner. Ook in’n Juche-Klenner begünnt dat Jaar op den 1.&nbsp;Januar un de de Schatregels sünd ook so as in’n gregoriaanschen Klenner.

## Footnoten un Anmarksels
Delio Rodríguez

**Delio Rodríguez Barros** (* 19. April 1916 in Ponteareas; † 14. Januar 1994 in Vigo) weer en spaansch Radrennfohrer.

Delio Rodríguez stamm ut en düchtig radsportbegeisterten galicischen Familie. Sien jüngere Bröer Emilio weer meest spoodriek. Wiels Emilio besünners goot in de Bargen torech keem, weer Delio en exzellenter Sprinter, de aber ok goot Stehenqualitäten harr, um lüttgere Rundfohrten un as Krönung vun sien Loopbahn 1945 de Vuelta to winnen. Mehrere wieder Plätze ünner de best Teihn in de Gesamtwertung runden sien Vuelta-Bilanz af. Insgesamt wunn he 39 Deelstrecken bi de Vuelta. Dat is bit hüüd Rekord. Wohrschienlich weer de Tall an Etappensiege noch höhger ween, wenn de Vuelta nich 1943 un 1944 wegen den Tweeten Weltkrieg utfallen weer. Mit över 30 Minüten Afstand to den tweetplatzeerten Julián Berrendero stell Delio Rodríguez bi sien Vuelta-Sieg 1945 noch en wiederen, bit hüüd gültigen Rekord up. Allerdings is disse hooch Vörsprung blots en spoodrieken Utrietversöök up de tweete Deelstreck to verdanken. 1942 wunn he in de Vuelta a Cantabria, 1940 wurr he Dart vun de Rundfohrt. 1945 wunn he ok noch de Volta a Galicia vör sien Bröer Emilio.

Sien lang Loopbahn düer van 1934 bit 1950 un führ hüm blots selten över de Grenzen vun sien Heimatland. 

## Weblinks
* https://web.archive.org/web/20241127094533/http://www.memoire-du-cyclisme.eu/palmares/rodriguez_delio.php Delio Rodríguez in de Datenbank Mémoire du cyclisme (franzöösch)
* Indrag up Radsportseiten.net
Conservatoire national des arts et métiers

De **Conservatoire national des arts et métiers** (kört l'X) is en Universität in Paris. 

De Grünnen geiht torüch up dat Johr 1794. Bi interschonalen Verglieken reckt CNAM regelmatig en Spitzenplatz ünner de best Eliteuniversitäten.

## Beropen Persönlichkeiten
* Serge Haroche, Nobelpriesdräger
* Louis Pasteur
* Nicolas Léonard Sadi Carnot

## Weblenken

* Websteed vun de Conservatoire national des arts et métiers
Dangun (Mehrdüdig Begreep)

**Dangun** betekent

* Dangun, de Legenn na Grünner vun Gojoseon,
* Dan-Gun, een hyung in Tarkwon-Do,
* Dangun, een koreaanschen Klenner.
Dangun-Klenner

De **Dangun-Klenner** () is een koreaansch Klennersysteem, dat de Tied sied dat Jaar in dat de Legenn na Dangun Wanggeom dat eerste Königriek op dat koreaansche Halveiland Gojoseon grünnt het. Dat is den gregoriaanschen Klenner na 2333 v.&nbsp;Chr. De Klenner weer twüschen 1948 un 1962 de offitschelle Klenners in Süüdkorea. 

## Historie
Dat ole Königriek Gojoseon gellt wiedhen as de eerste koreaansche Staat. De Legenn na, so dat Il-yeon dat in de *[[Samguk Yusa]]* uut dat 13.&nbsp;Jaarhunnerd vertellt, het de mythsche Goddheid Dangun fiftig Jaren na dat de legendäre chineesche Kaiser Yao op den Throon stegen is, düt koreaansch Königriek in dat Jaar *[[60-Johr-Zyklus|gyeingin]]* (2311 v.&nbsp;Chr.) grünnt. Il-yeon sülvenst schreev man daar bi to, dat he sülvenst dach dat Gojoseon in dat Jaar *[[60-Johr-Zyklus|jeongsa]]* (2284 v.&nbsp;Chr.) grünnt worrn is. Anner Daten givt wedder Sima Guang sien *[[Zizhi Tongjian]]* un Yi Sŭnghyu sien *[[Chewang un’gi]]* un dat *[[Tonggu t’onggam]]* vertellt dat Gojoseon in dat Jaar *[[60-Johr-Zyklus|mujin]]* (2333 v.&nbsp;Chr.) grünnt worrn is.

Den Dangun-Klenner övernemen Anhangers vun’n Darjongismus, ene neereligiöse Bewegung, de 1909 grünnt worrn is un sik op de kroeaansche Mythologie grünnen deit. Dat Klennersysteem weer is den den 25.&nbsp;September 1948 de offitschele Klenner in Süüdkorea worrn. Man al 1961 is de internatschonale greogoriaansche Klenner ook in Süüdkorea de offitschele Klenner worrn.

## Footnoten
Suriyakati-Klenner

De **Suriyakati-Kalender**, ook **thailändsche Sunnenklenner**, is dat Klennersysteem dat opstunns in Thailand begäng is. Dat Systeem het den gregoriaanschen Klenner as Grunndlaag’, bruukt man de buddhistsche Ära (BE), also de Tied sied dat Siddhartha Gautama doodbleven is, de Jaren to tellen. So sünd de Jaarstallen üm 543 grötter as in’n gregoriaanschen Klenner

De Köning Chulalongkorn *(Rama V.)* het den Klenner 1888 inföört. De Neejaarsdag weer daar eerst noch de 1.&nbsp;April. 1941 (2484 BE) het de thailändsche Premierminister dunntomalen Phibul Songkhram den Neejaarsdag op den 1.Januaar leggt, so dat’t Jaar 2483 BE alleen 9 Maanden lang weer. 

Eer dat de Suriyakati-Klenner gull, weer dat offitschelle Klenner in Thailand de thailändsche Maanklenner, de ook vundaag’ noch för de buddhistschen Fierdaag’ wichtig is.

Klenner in Thailand hebbt vundaag’ faken beid Klennersystemen. De Jaarstall na de buddhistsche Ära is in thailändschen Ziffern schreven geschrieben, de gregoriaansche Jaarstall steit in araabschen un ook chineeschen Ziffern mit bi.
Vikram Sambat

**Vikram Sambat** is de offitschelle Klenner vun Nepal un is een Lunisolaarklenner.

*Vikram Sambat* (V.S.) geit op de ole Hindu-Traditschoontorügge. De Klenner dregt den Naam vun den König Vikramaditya Samvat, richt sik na den Maanphasen un is de christlichen Klener 56,7,&nbsp;Jaren vööruut (Bispeel: Dat Jaar 2000 kümmt den Jaar 2056/7 na Vikram Sambat liek). Dat nee’e Jaar begünnt op den 13.&nbsp;April. Jeden Maand begünnt in de Midde bin den christlichen Maand. Vööral Behöörden, der Press un dat Königshuus bruukt den Vikram Sambat-Klenner. Dat Jaar deelt Sik in 12 Maanden, de sik vun den avendlandschen Klennermaandrn ünnerscheedt.

Bavento givt dat de *Shakya-Sambat*-Tellwies, de *Nepal-Sambat*-Tellwies/*Newar-Sambat-Tellwies* un den tibeetschen Klenner (*Bot Gyalo*).
De *Shakya-Sambat*-Tellwies bruukt vööral Astrologen. Düsse Tellwies begünnt mit den Jaar 77/78&nbsp;v. Chr., as de König Salivahan, den König Soma Kant besiegt het un op den Throon steeg.
De *Nepal-Sambat*-Tellwies hebbt de Malla-Königen inföört. Dat nee’e Jaar begünnt hier Midde November. Der Begünn bin düsse Telwies is 879 Jaren na  de christliche Tellwies. 

Bot Gyalo –nbsp;de tibeetsche Kalendernbsp;– brrukt de Tibeters, de na Nepal flücht sünd un de Sherpas in’n Noorden bin dat Land. De Klenner het dat tantrischen *Kalachakra*-Systeem as Grundlaag, dat 1026 na Tibet keem.

## Kiek ook bi

* Hindu-Klenner

## Weblenken

* Klenner in Nepal (hoogdüütsch)
* 
* Bikram Sambat – Official Calendar of Nepal (engelsch)
Ellsworthland

Dat **Ellsworthland** is ene Regioon in Westantarktika. Dat Land streckt sik vun dat süüdlichste Stück vun dat Antarktsche Halveiland (Palmerland) un den Filchner-Ronne-Schelfies bet to’n Queen Elizabeth Land in’n Oosten un bet to’n Marie-Byrd-Land in’n Westen un liggt twüschen 103° 24′ W un 79° 45′ W. Gegen Noorden hen begrenzt de Bellingshausensee dat Ellsworthland.

De Regioon is een Stück Hoogland, dat in’n Snidd 2000&nbsp;m hoog un mit Inlandies bedeckt is. Uut dat Ieschild reckt sik de Ellsworthbargen mit den Mount Vinson, de höögste Barg in Antarktika, in de Höögd. De US-amerikaanschen Forscher Lincoln Ellsworth weer 1935 de Eerste, de över dat Rebeed flagen is. He het den Landstück na sienen Vader *James W. Ellsworth Land* den Naam „Ellsworthland“ geven.

## Grenz twüschen Ellsworthland un Antarktsch Halveiland
Bet 2009 gull internatschonaal een Lien vun dat Kap Adams (wat so üm un bi de Kant vun dat Filchner-Ronne-Schelfies kennteken) bet to enen Punkt an de English-Küst bi , güntsieds den Eklund-Eilannen för de Süüdgrentz vun dat Antarktsche Halveiland. Man 2009 het Grootbritannien de Süüdgrenz nee fastleggt: Nu gellt een Lien vun dat Rydberg-Halveiland bi  bet to den Punkt, wo de Evans-Iesstroom op’n Seegrung opsetten doot (*,* *)* bi as nee’e Süüdgrenz. Anner Staten blievt man bi de olen Grenzen, so dat nu een Deel na brietsche Sicht al in dat Palmerland liggt, man to’n Bispeel na US-amerikaansche Sicht noch jümmers in dat Ellsworthland liggt.

## Footnoten
Proovstie (Mehrdüdig Begreep)

**Probstei** betekent

* Proovstie, Verwaltungseenheid in de Kark,
* Proovstie , Landschop in Sleswig-Holsteen,
* Proovstie, Amt in Sleswig-Holsteen.

**Kiek ook bi:**

* Propstei
Proovstie

Ene **Proovstie** oder **Provestie** (vun  ‘Opseeramt, Vörsitteramt’) weer to Anfang een Klooster un dat Land daarto mit enen Proovst as Vöörsteier, later beteken Proovstie ook een Verwaltungseenheid.

## Evangeelsche Karken
Welke evangeelsche Landskarken in Düütschland un ook de Sülvstännige Evangeelsch-Luthersche Kark bruukt vundaag den Begreep Proovstie för Verwaltungseenheiden. De Leider vun ene Proovstie is de Proovst.

De verscheden Karken bruukt den Begreep ünnerscheedlich: Welke Landskarken so as de Evangeelsch-Luthersche Landskark in Bronswiek un Evangeelsch-Luthersche Kark in Noorddüütschland bruukt Proovstie för de ünnerste Verwaltungseinheid, de sik uut meer as een Karkengemeen tohoopsett. Düsse Aard Verwaltungseenheid kümmt den düütschen Landkreisen oder den röömsch-kathoolschen Dekanaten liek.

In anner Landskarken so as de Evangeelsche Kark in Hessen un Nassau un de Evangeelsche Kark in Middeldüütschland is een Proovstie man de middelste Verwaltungseenheid, de sik uut meer as enen Dekanaat oder Karkenkreis tohoopsett.

Ook de evangeelsch lutherschen Karken in Skandinavien bruukt den Begreep. De Bischopdömer in de Däänschen Volkskark, de Noorschen Kark un de Evangeelsch-Lutherschen Kark in Finnland sünd in Proovstien ünnerdeelt. In de Sweedschen Kark heet de lieke Verwaltungseenheid *kontrakt*, de Leider heet man ook hier *kontraktsprost.*

## Röömsch-kathoolsche Kark
In de röömsch-kathoolschen Kark givt dat veel verscheden Varianten vun Proovstien. Se sünd vundaag annerster as in welken evangeelschen Karken kene Verwaltungseenheid meer. Ene Proovstie steit meist inn Verbund mit enen Kathedraal- oder Stiftskapitel, dat een Klooster het un harr.

## Literatuur

* Walter Göbell: *Propst,* In: *Religion in Geschichte und Gegenwart* . 3. Oplaag. Band 5, 1961, Sp. 638 f.
* Philipp Hofmeister: *Propst* . In: *Lexikon für Theologie und Kirche* . 2. Oplaag. Band 8. Freiburg 1963, Sp. 808.
* Georg Schwaiger (Ruutgever): *Mönchtum-Orden-Klöster. Von den Anfängen bis zur Gegenwart,* Beck, München 1993, S. 370.
* H. Mertens: *Zur Rechtsordnung: Die Probstei*. In: *Der Convent*. Band 2, 1956, S. 381–390.
Westantarktika

**Westantarktika** ( oder ) is een Deel vun den Kuntinent Antarktika. De Transantarktschen Bargen scheedt Westantarktia un Oostantarktika af. De Regioon liggt in de westlichen Eerdhemisphäär un de nöördliche Piek liggt dicht bi de süüdlichste Piek vun Süüdamerika.

## Geografie
Oostantarktika, dat grötter as Australien is, het ene Grött as enen lütten Kuntinent. Westantarktika annersieds is mit sienen üm un bi 3,5&nbsp;Millionen km² eer een Subkuntinent oder een groot Halveiland.

Westantarktika deelt sik in dat Marie-Byrd-Land un Ellsworthland. Na Noord to streckt sik dat üm un bi 2000&nbsp;km lange Antarktsche Halveiland. Op de anner Sied vun de Bransfieldsstraat liggt de Süüdshetlandeilannen. Geoloogsch geit dat Antarktsche Halveiland mit den Süüdlichen Orkneyeilannen, den Süüdlichen Sandwicheilannen un anner Eilandgruppen a Oost to wieder. Düsse Eilannen ümsluut de Scotiasee na West to so as enen Bagen.

De beiden Seen twüschen West- un Oostantarktia sünd de Weddellsee op de atlantschen Sied un de Rosssee op de pazifischen Sied. Daarmang liggt de Amundsensee un de Bellingshausensee. De Drakestraat twüschen Westantarktika un Süüdamerika verbinnt den Atlantik un den Pazifik.

## Klima
Wegen sien geograafsche Form het Westantarktika een Seeklima mit sieder un gliekmatiger Temperaturen vergleken mit dat överige antarktsche Fastland. Op dat antarktsche Halveiland köönt de Temperaturen summertieds sogaar op 0 bis +3&nbsp;°C stiegen, so dat hier un daar dat Ies smölt un de blanke Fels vöörtüüg kümmt.

## Geologie
Siene Geologie na ünnerscheedt sik Westantarktika vun’n överigen Kuntinent. De Bargkeden reckt sik hier meist 4200&nbsp;Meter in de Höögde, so dat de Bargtoppen uut dat Iesschild ruutkiekt. Ook de höögste Barg vun Antarktika liggt hier: De Mount Vinson in’n Vinson-Massiv mit 4897 Meter. Dat Fastland ünner den Westantarktschen Iesschild liggt to’n groten Deel ünner de Seespegel. De groten Schelfiesen swümmt op den Water. Wenn dat westantarktsche Iesschild afsmölten würr, bleev man Handvull Eilannen un een beten Küst westlich vun den Transantarktschen Bargen.

## Iesströöm un Gletscher
Dat Water flütt in de Westantarktis vöör al över Ieströöm af, so as to’n Bispeel de Rutford-, Bindschadler-, Möller- un Whillans-Iesstroom in de groten Schelfiesen affleten doot. In de Amundsensee ströömt de Iesmassen vun den Pine-Island-Gletscher, Thwaites-Gletscher, Haynes-Gletscher, Pope-Gletscher, Smith-Gletscher un Kohler-Gletscher. Besünners den Pine-Island- un den Thwaites-Gletscher het de Wetenschop in den letzten Jaren in’n Oog, denn düsse Gletscher fleet jümmerto gauer af un ook de Grundlien (), an de Seewater, Ies un de Seegrund tohoopstööt, verlagert sik wieder na’t Binnenland hen je gauer de Gletscher affleten doot. De grote Deel vun de Westantarktis is egens ene See un keen Fastland. Daarümme is dat Westantakrtische Iesschild ook nich so stabil as dat Iesschild in de Oostantarktis, dat to’n groten Deel op Fastland sitt.

## Literatuur

* Wolf Dieter Blümel: *Physische Geografie der Polargebiete.* Stuttgart 1999, ISBN 978-3-443-07128-8. Kapitel&nbsp;3, „Südpolargebiet (Antarktis, Antarktika)“, S.&nbsp;18.

## Footnoten
Seleukidische Ära

De **Seleukidische Ära** (kort ook *SE* för engelsch *Seleucid Era*, op Latienesch *AG* för *Anno Graecorum*) oder daarför dat se in’n greekschsprakigen Delen vun dat Röömsche Riek begäng weer ook **greeksche Ära** heten is ene Tellwies för Jaren, de vun dat 4. Jaarhunnerd v. Chr. besünners bi den Seleukiden un Parthern, man ook bi anner Völker in’n Orient bet in de islaamsche Tied rin begäng weer. Ook in dat antike Judäa weer de Seleukidische Ära as Tellwies för de Jaren begäng, wat to’n Bispeel Angaven in dat eerste Book vun de Makkabäer un in dat Nee’e Testament wiest.

De Tellwies neem to Anfang Betog op de Heerscherjaren vun Seleukos I., enen Diadochen vun Alexander de Grote, de in’n Negen Oosten de Seleukidische Dynastie begrünn un 312&nbsp;v.Chr Babylon innamen het. Na sienen Dood tellen siene Nafolgers nich eer egen Heerscherjaren, man bleven bi un tellen de Jaren vun de Innaam vun Babylon 312&nbsp;v.Chr. af an.

Ook wenn de Seleukidische Ära wiedhen begäng weer sünd Jaarsangaven in düsse Tellwies faken unklaar, wenn se vundaag in den gregoriaanschen Klenner ümrekent warrt. Dat Klennerjaar begünn in Syrien in’n Oktober, so dat’t Jaar 1 SE in Syrien Oktober 312&nbsp;v. Chr. bet September 311&nbsp;v. Chr. weer. Man in Babylon begünn dat Klennerjaar in’n April, so dat’t Jaar 1 SE hier vun’n April 311&nbsp;v. Chr. bet März 310&nbsp;v. Chr. weer. So is dat bi Jaarsangaven na de Seleukidische Ära swaar to seggen, of se dat syrische oder babyloonsche Systeem bruukt.

De seleukidsche Klenner vermengeleer greeksche un babyloonsche Elementen. Grundlaag weren de Maand- un den Sünnzyklus. Een Jaar harr twölv Maanden, een Schaltjaar 13 Maanden.

In dat Jödendoom weer de seleukidische Ära wiedhen begäng, to’n Bispeel op Ketubbot un Scheidbreven. De Jöden in Jemen bruken de Tellwies noch bet in dat 20.&nbsp;Jaarhunnerd.

## Literatuur

* Paul Kosmin: * Time and its Adversaries in the Seleucid Empire*. Harvard UP, Cambridge 2018.
* Wolfgang Leschhorn: *Antike Ären. Zeitrechnung, Politik und Geschichte im Schwarzmeerraum und in Kleinasien nördlich des Tauros.* Steiner, Stuttgart 1993, ISBN 3-515-06018-9
* Elias J. Bickerman: *Notes on Seleucid and Parthian Chronology.* In: *Berytus Archeological Studies*. 8, 2, 1943, , S. 73–83, Abschrift im Digital Documentation Center.
Enrico Caruso

**Enrico Caruso** (* 25. Februar 1873 in Neapel; † 2. August 1921 ok dor; eegentlich *Errico Caruso*) weer en italieensch Opernsinger. He gellt as de berühmteste Tenor to Anfang vun dat 20. Johrhunnert un as en vun de bedüüdenst Singer vun de Opernwelt.

## Literatur

* Thomas Seedorf: *Enrico Caruso. Tenor des Jahrhunderts.* Edition text + kritik, München 2022, ISBN 978-3-96707-612-7.
* Paul Bruns, Maximilian Hörberg (Bearb./Hrsg.): *Carusos Technik*. Maximilian Hörberg, München 2009, ISBN 978-3-00-023411-8 (überarbeitete Fassung der Ausgabe Charlottenburg 1922).
* A. Lancellotti: *Le voci d’oro.* Palombi, Rom 1942.
* Frank Thiess: *Der Tenor von Trapani*. Novelle. Reclam, Leipzig 1942.
* Eugenio Gara: *Caruso. Storia di un emigrante*. Rizzoli, Mailand 1947.
* Ferdinand Pfohl: *Aus Glanztagen der Oper – Caruso in Hamburg*. In: *Hamburger Jahrbuch für Theater und Musik 1947–1948*, J. P. Toth, Hamburg 1947, S.&nbsp;218–261.
* Kurt Reis: *Caruso, Triumph einer Stimme*. Deutsche Buchvertriebs- und Verlags-Gesellschaft, München 1955.
* V. Tortorelli: *Enrico Caruso nel centenario della nascita*. Artisti Associati, Rimini 1973.
* Franz Werfel: *[[Die Geschwister von Neapel]]*. Roman. S. Fischer, Frankfurt 1991 (Originalutgaav 1931).
* Christian Springer: *Enrico Caruso. Tenor der Moderne*. Holzhausen, Wien 2002, ISBN 3-85493-063-1.
* Frank Thiess: *Caruso in Neapel*. Bertelsmann Lesering 1955.

## Weblinks

* DNB-Katalog
Ingerid Dal

**Ingerid Dal**, met vullen Naam **Ingerid Blanca Juell Dal** (* 2. August 1895 in Christiana; † 17. Februar 1985 in Oslo) weer ene noorsche Spraakwetenschoppersch, de för eer Bidrag in de germanistsche Spraakwetenschop bekannt worrn is.

## Leven un Wark
Ingerid Dal keem den 2. August 1895 in dat noorsche Christiana, vundaag Oslo, op de Welt. Eer Modder weer de Schrieversch Signe Greve (1867–1944); eer Vader de Lekter Adolf Martin Dal (1863–1948).

Se maak 1914 eer Examen Artium un studeer denn Philologie op de Universität Oslo. Na den Eersten Weltkrieg studeer se Mathematik un Spraakwetenschop op de Universität Heidelberg. Se maak 1925 denn eren Dokter op de Universität Hamborg mit eer Dissertatschoon  (). Eer tweden Doktergraad maak se 1930 op de Universität Oslo met dat Thema  (plattdüütsch ‘Oorsprung un Bruuk vun den ooldnoordschen Expletivpartikel of, um’).

1939 folg se Jakob Sverdrup op den Leerstool för germaansche Philologie an de Universität Oslo

Besünner Interess harr se an dat Wark vun Thomas Mann, Ernst Cassirer un Wilhelm von Humboldt. Se befaat sik mit dat Engelsche, Gootsche, Ooldnoordsche, Hooddüütsche, Nedderlandsche un ook mit dat Plattdüütsche.

In’n noorschen Spraakstried stünn se för de kunservative Riksmål op däänsche Grundlaag in.

De  (plattdüütsch ‘Perfesser Ingerid Dal un Söster Ulirkke Greve Dal-Pries för humanitsch Forschen’) is een Pries, de jeed Jaar uutgeven warrt un den Naam vun Ingerid Dal un eer Söster dregt.

## Utmerkelser

* Opnaam in *[[Det Norske Videnskaps-Akademi]]* (1940)
* Nansenfondet-Pries för utermaten good wetenschoplich Ünnersöök (1955)
* Goethemedaille in Sülver (1960) un Gold (1976)
* Erenliddmaat in ''Norsk forening for språkvitenskap''

## Publikatschonen

* *Kurze deutsche Syntax auf historischer Grundlage* (1942)

## Footnoten


## Nettverwies

* Digitaliseerte Böker vun un över Ingerid Dal in de Noorsche Natschonaalbökeree
Hallo Niedersachsen

**Hallo Niedersachsen** is bi’n Noorddüütschen Rundfunk dat Regionaalmagazin för dat Land Neddersassen. Bet 2021 leep eenmaal den Maand **Hallo Niedersaschsen op Platt**. Nafolger as plattdüütsch Magazin is ''De Noorden op Platt''.

## Inhoold
Dat Magazin informeert över Politik, Kultuur, Sport un Begevenheiden in Neddersassen. Faken givt dat op’n Sünndag een Interview mit enen Studiogast över een aktuell Thema. De Moderatschoon wesselt eenmaal jede Week.

Dat NDR Feernseen straalt *Hallo Niedersachsen* Dag üm Dag – &nbsp;Fierdaag so as Oostern, Hilligavend, Wiehnachten un Ooldjaarsavend uutbenamen&nbsp;– Klock 19:30 uut. Op den annern Dag löppt Klock 2:45 un Klock 11:00 noch eenmaal dat Magazin vun’n Dag tovöör. Dat Magazin is terrestirsch, över Kabel un digitaal över Satelliten to kriegen. 

Bet Enn 2021 geev dat sünndags Klock 11:00 Hallo Niedersachsen op Platt, statts dat wedderhaalt Magazin vun’n Dag tovöör. De plattdüütsche Uutgaav is instellt. Eerst geev dat *[[Plattdüütsch – Frühschoppen mit Ludger Abeln]]* as Behölp, bet dat de plattdüütsche Nafolger *[[De Noorden op Platt]]* mit Nessie Kossen op de Been brocht weer.

## Historie
Dat Regionaalmaganzin leep sied den 1.&nbsp;Oktober 1985 eerst noch in dat Regionaalprogramm vun de ARD. Januar 1993 wessel dat Magazin vun de ARD to’n NDR. In de Tied twüschen Januar 2007 un September 2010 heet dat Magazin *Niedersachsen 19:30.* De 15 Minuten lange Uutgaav Klock 18:00 het den to de Tied den Naam *Niedersachsen 18:00* kregen un den Naam bibehollen. De Moderaters vun *Niedersachsen 18:00 sünd* Johannes Avenarius, Tina Hermes, Kathrin Kampmann un Lena Mosel. Sied den 9. Mai 2015 givt Hallo Niedersachsen in HD. Op den5.&nbsp;Mai 2017 keem de 10.000. Folg ruut.Sied November 2020 givt dat een nee Design mit nee’en Logo..Sied den 21.&nbsp;Juni 2021 löppt de Wedderbericht för Neddersassen uut’n *[[ARD-Wedderkompetenzzentrum]]* na dat Magazin. Twüschen Magazin un Wedderbericht löppt een Sponsoringvideo. 

## Moderaters

### Moderaters upstunds

### Vöörmalige Sprekers un Moderaters

## Nettverwies

* Hallo Niedersachsen op ndr.de

## Footnoten
Kazimierz Polański

**Kazimierz Polánski**, met vullen Naam **Kazimierz Czesław Polański** (Uutspraak: ; * 6. April 1929 in Brzozdowce, † 7. Februar 2009 in Kattowitz), weer een poolschen Spraakwetenschopper mit Swaarpunkten op de allgemeen Linguisitk, Slawistik un Anglistik.

## Leven
Kazimierz Polański keem in Brzozdowce in Galizien op de Welt, wat dunntomalen poolsch weer, man vundaag in de Ukraine liggt. Sien öller Broder weer Spraakwetenschopper un Polonist Edward Polański. Sied 1973 weer he Perfesser an de Jagiellonen-Universität in Krakau. He weer sied 1998 ordentlich Liddmaat in de Poolschen Akademie vun de Wetenschoppen, sied 1993 Liddmaat in *[[Polska Akademia Umiejętności]].* 2003 kreeg he enen Erendoktertitel an Universität Oppeln, 2004 an de Padagoogsche Universität Krakau, 2008 ook an de Slesische Universität in Kattowitz. 

## Schriften (Uutwahl)

* *Morfologia zapożyczeń niemieckich w języku połabskim* (1962) – Dissertatschoon
* *Słownik etymologiczny języka Drzewian połabskich* (1962–1964)
* *Składnia zdania złożonego w języku górnołużyckim* (1967) – Habilitatschoon
* *Słownik terminologii językoznawczej*
* *Encyklopedia języka polskiego*
* *Encyklopedia językoznawstwa ogólnego*
* *Gramatyka języka połabskiego* (ruutgeven mit Jana Okuniewski, online

## Literatuur

* Uniwersytet Opolski
* *Współcześni uczeni polscy. Słownik biograficzny* (pod redakcją Janusza Kapuścika), tom III: M-R (redaktor tomu Marek Halawa), Ośrodek Przetwarzania Informacji, Warszawa 2000, s. 544 (z fotografią)

## Footnoten
Regerungsbezirk

Een **Regerungsbezirk** (kort: **Reg.-Bez.**) is in veer düütschen Bundslänner een Behöörd twüschen Landsbehöörden un Landsministerien un den Landraad in’n Landkreisen, de verscheden Upgaven bünneln doot. Anleiden doot enen Regerungsbeezirk ene Regerung ünner enen Regerungspräsident, de in Baden-Württemberg un Hessen „Regerungspräsidium“, in Bayern „Regerung“ un in Noordrhien-Westfalen „Bezirksregerung “ heet.

## Regerungsbezirken
In düssen Bundslänner givt dat Regerungsbezirken:

* Baden-Württemberg – 4 Regerungsbezirken: Freiburg, Karlsruhe, Stuttgart, Tübingen
* Bayern – 7 Regerungsbezirken : Böverbayern, Nedderbayern, Böverfranken, Middelfranken, Ünnerfranken, Böverpalz, Swaben
* Hessen – 3 Regierungsbezirken: Darmstadt, Gießen, Kassel
* Nordrhein-Westfalen – 5 Regierungsbezirken: Arensperg, Deppelt, Düsseldörp, Köln, Mönster

In veer Bundslänner geev dat Regerungsbezirken, de man oplööst worrn sünd:

* Rhienland-Palz (1. Januar 2000 oplööst)
* Sassen-Anholt (1. Januar 2004 oplööst)
* Neddersassen (1. Januar 2005 oplööst)
* Sassen (1. März 2012 oplööst)

Brannenborg, Mekelnborg-Vörpommern, Döringen, Sleswig-Holsteen, dat Saarland un de Stadstaten Hamborg, Bremen un Berlin harrn nienich Regerungsbezirken.

## Literatuur

* Geometro: *Deutschlandkarte (Verwaltung, politisch): Bundesländer, Regierungsbezirke, Landkreise*. Landkarte, 17. Juni 2016. ISBN 978-3-9817675-4-4

## Nettverwiesen

* Bundsamt för Kartographie un Geodäsie: ''Verwaltungskarte Deutschland. Bundesländer, Regierungsbezirke, Kreise''Uutgaav 2014
* ''Regierungsbezirke nach Fläche, Bevölkerung und Bevölkerungsdichte am 31.12.2015'' destatis.de, opropen  9.&nbsp;Februar 2017
* Historisches Lexikon Bayerns: Regierungsbezirke Bayerns

## Footnoten
Australian Antarctic Names and Medal Committee

Dat **Australian Antarctic Names and Medals Committee** (AANMC) is grünnt worrn, üm de Regeren bi Naams för geograafsche Objekten in dat Austraalsche Antarktis-Territorium un op de Heard un McDonald-Eilannen to beraden. Dat Kommitee nomineert ook Kandidaten för de *[[Australian Antarctic Medal]].*

De Minister för antarktsche Belang oder de Parlamentssekratär benöömt nee’e Liddmaten för dat Kommitee. Dat Kommitee is 1952 opricht as **Antarctic Names Committee of Australia**, worrn un kreeg 1982 den Naam vundaag’. Sied 2015 steit dat **Australian Antarctic Division Place names Committee** an de Steed vun dat vörige Kommitee.

## Geograafsche Objekten, de dat Kommitee een Naam geven het

* Burch Peaks, na  W.M. Burch, Geophysiker,
* Fyfe Hills, na W.V. Fyfe, Surveyor General of Western Australia,
* Goldsworthy Ridge, na R.W. Goldsworthy,
* Gowlett Peaks, na Alan Gowlett, Ingineur,
* Haigh Nunatak, na John Haigh, Geophysiker
* McNair Nunatak, na Richard McNair, Kock,
* Mount Cordwell, na T.S. Cordwell, 
* Mount Smethurst, na  N.R. Smethurst,
* Mount Stadler, na S. Stadler,
* Mount Torckler,  R.M. Torckler,
* Onley Hill, na L. Onley, 
* Trost Rocks, na P.A. Trost, Elektronikingeneur,
* Mitchell Nunatak, na R. Mitchell, 
* Kenneth Ridge, na Kenneth A. Smith,
* New Year Nunatak.

## Footnoten


## Kiek ook bi

* Australian Antarctic Division (AADD) .

## Nettverwies

* Websteed vun de AAD
Mac-Robertson-Land

**Mac-Robertson-Land** oder ook **Lars-Christensen-Land** is een üm un bi 260.000&nbsp;km² groten Deel vun Antarktika un liggt twüschen Kempland un Prinzessin-Elisabeth-Land. De Küst vun dat Mac-Robertson-Land liggt twüschen de William Scoresby Bay un Kap Darnley, twüschen 59°&nbsp;34'&nbsp;O un 72°&nbsp;35'&nbsp;O. In’n Osten reckt sik de Prince Charles Mountains in de Höögde. Vöör de Küst liggt de Kooperatschoonssee un in Noordoosten dat Amery-Schelfies. 

De ''British Australian and New Zealand Antarctic Research Expedition'' (BANZARE), de Douglas Mawson twüschen 1929 twüschen 1931 anleidt het, geev de Regioon den Naam vun den austraalschen Ünnernemer un Philanthroop Macpherson Robertson (1859–1945), de ook för de Expeditschoon Geld geven het. De Naam Lars-Christensen-Land is Lars Christensen to Eren, de hier op’n 11.&nbsp;Februar 1031 mit sienen Floogtüüg lannt is.

Sied 1965 ünnersöök de Sowjetunioon de Prince Charles Mountains un richt de Statschhoon *Sojus* and de Oostküst vun de Beaver Lake op.

An de felsige Küst liggt vundaag de Mawson-Statschoon.

## Nettverwies

* Mac-Robertson-Land in *[[Composite Gazetteer of Antarctica]]* (engelsch)

## Footnoten
Bilderbuch

**Bilderbuch** betekent
* Bilderbuch, öösterrieksche Musikgrupp,
* Bilderbuch, Dokumentatschoonsreeg vun de ARD.
Platt in III

**Platt in III** weer een Feernseemagazin un de eerste regelmatige plattdüütsche Feernseereeg in dat NDR Feernseen. Twüschen 1977 un 1982 het de NDR 20 Folgen uutstraalt.

Dat Magazin bericht över Kultuur, Historie, Reisen un Plattdüütsch vundaag un in der verleden Tied. Mit Formaten so as *Juden in Noorddüütschland*, dat sik mit de Riekskristallnacht in dat noordfreesche Friesstadt, wo Juden vöör 1933 an de 20&nbsp;% vun de Lüüd uutamken, befaten dee, versöch dat Magazin statts de juxhaftigen oder idyllschen Themen, de süss op Platt begäng weren, ook eernsthaftige Themen to bringen.

De eerste Folg is op groot Interesse stött. Dat Feedback weer man tweedeelt: De enen loven dat Formaat, de annern bekritteln dat.

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütsche Films un TV-Serien

## Literatuur

* Beate Großkopf: *Niederdeutsches Fernsehen*, In: *Wie gefragt ist Niederdeutsch?,* Verlag für Regionalgeschichte: Builefeld, S.&nbsp;77–87. (PDF, Archiv)

## Footnoten
Jüten

De **Jüten** (,  ooldnoordsch *Jótar*, ) weren een germaanschen Stamm up dat Halveiland Jüütland.

## Historie
Na Pontus Fahlbeck schullen de Jüten mit den noordgermaanschen Gauten verwandt sien. 

De Volkstamm is sachtens de glieke as de *Eudosen* in röömschen Borns. Na düssen Borns hebbt de Eudosen wal üm 480 an de kaukasischen Küst leevt un sünd sachtens mit de Herulers daar hen to trocken. Tohoop mit den Krimgoten (Tetraxiten in röömschen Borns) schullen se denn wieder na de Kaukasus hen trocken ween.

As de överigen Jüten mit den Fresen, Angeln un Sassen na Britannien trocken weren, kemen in dat 5.&nbsp;Jaarhunnderd noordgermaansche Dänen in dat Rebeed. De överigen Jüten vermenegeleren sik mit de Dänen un leten sik op dat hüdige jüütsche Halveiland bet an de Eider in dat hüdige Sleswig-Holsteen daal.

Tohoop mit Angeln, Fresen un Sassen maken de Jüten bi de Landnaam in Britannien mit. Eer Spraak naam tohoop mit dat Angelsch, Freesche un Sassische Inflood op de angelsassische Spraak, de uut den Spraakvarietäten vun all düssen Stämmen op dat britsche Eiland opkeem. De Jüten leten sik besünners in Kent un de Isle of Wight daal.

## Woordafkumst
Dat Wood *Jüüt* (Adjektiv *jüütsch*) betekent vundaag’ de Lüüd’, de op dat Halveiland Jüütland leevt  (däänsch *jyde, jysk*, öller ook *jydsk*). De Lüüd’, de vundaag’ op dat Halveiland leevt un den ole Stamm beter to ünnerscheden, kann een ook *Jüütlänner* un *jüütlandsch* för de Lüüd’ hüüdtodag  seggen. As ene Spraak oder enen Dialekt betekent Jüütsch man jümmers de modernen dännschen Dialekten in dat Rebeed un nich de ole jüütsche Stammsspraak.

## Legenn
Welk Lüüd’ sünd sik vermoden dat Jüten un de olen germaanschen Jöten, de Hünen in de ooldnoordsche Edda, tohoophangt.

## Literatuur

* 
* 
* 

## Footnoten
Billerbook Düütschland

**Billerbook Düütschland** (hoogdüütsche Originaaltitel: **Bilderbuch**, bet 2005 **Bilderbuch Deutschland**) is ene Dokumentatschoonsreeg vun de ARD, de je Folg je ene Regioon, Landschop oder Stad in Düütschland vöörstellt. De Reeg leep twüschen 1996 un 2010 bi de Senner *[[Das Erste]].* Nadem dat de Senner de Reeg 2010 instellt harr, het de RBB af un an noch nee’e Folgen för dat ''RBB Fernsehen'' dreit.

De verscheden Landsrunkfunkanstalten hebbt för de Regionen, Landschoppen un Städer in eer Sennrebeed egen Folgen dreit, de denn de Senner *Das Erste* uutstraalt het.

De NDR het in de Plattdüütsche Week 2006 ünner de Titel „Billerbook Düütschland“ veer Folgen op Plattdüütsch uutstraalt.

## Inhoold
De Reeg stell de lokalen Traditschonen, Besünnerheiden, de Köök, Architektuur, Natuur un Historie in ene Landschop, Regioon oder Stad vöör. So wull de Serie Kultuur un Natuur in je enen Rebeed präsenteren. De verscheden Rebeden sünd daar to’n groten Deel loovt worrn, meist so as een Reklaam för de Regioon. Problemen in den verscheden Regionen het de Serie nich anspraken.

Na tein Jaren kreeg den Reeg  2006 den körteren Naam *Bilderbuch* un enen nee’en Vöörspann. Sied 2007 bericht de Reeg ook över Regionen in de Naverschop vun Düütschland, so as ene Folg över Luxemborg in’n Januar 2007.

## Sennterminen
Senntermin weer sünndaags Klock&nbsp;13:45 op *Das Erste*. 2010 het de ARD de Reeg instellt, denn na Ansicht vun de Rundfunkverbund weren alle Regionen in Düütschland vöörstellt. De Regionaalsenner un 3Sat straalt Folgen uut de Reeg ook vundaag noch nochmaal uut.

## Plattdüütsche Folgen
De NDR het in de Plattdüütsche Week 2006 veer Folgen uut de Reeg *Bilderbuch Deutschland* op Plattdüütsch synchroniseert un jeedmaal Klock&nbsp;14:30 ünner de Titel „Billerbook Düütschland“ uutstraalt. De lüttke Reeg het Helgoland, dat Eemsland, de Lümbörger Heid un Üsdom vöörstellt. Den Audiokommentaar het Uwe Michelsen översett un Jasper Vogt inspraken.

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütsche Films un TV-Serien

## Nettverwies

* *[https://www.fernsehserien.de/bilderbuch Bilderbuch]* op fernsehserie.de (hoogdüütsch)
* Weten: Plattdeutsch im Fernsehen op plattmakers.de (hoogdüütsch)

## Footnoten
Bachelor

De **Bachelor** ( oder[, ook **Bakkalaureus** oder *Baccalaureus* [m.] un **Bakkalaurea** oder *Baccalaurea* [f.]) is de ringste akadeemsche Graad un meist de eerste Afsluss in enen Studium an ene Universität, Hoogschool, Fackhoogschool oder Beroopsakademie. Een **Bachelor-Studiengang (Bakkalaureat)** het eee Regelstudientied vun dree bet veer Jaren (6–8 Facksemester), je na Aard vun dat Fack. De Bachelor is de Qualifikatschoon för enen Beroop un een Masterstudium oder uutnaamswies ook för ene Promotschoon.

Dat Woord *Baccalaureus* ünnerscheidt sik vun dat Woord *Baccalaureatus*, dat in welken den *Bachelor with Honours* *(Baccalaureatus cum Honore)* betekent.

## Literatuur

* Bologna-Reader I und II: *Texte und Hilfestellungen zur Umsetzung der Ziele des Bologna-Prozesses an deutschen Hochschulen*. Herausgegeben von der Hochschulrektorenkonferenz. (PDF-Dateien: -R. I, 2004 (Memento vom 2. Juni 2010 im *Internet Archive*) 3,73&nbsp;MB; B.-R. II, 2007, 3,16&nbsp;MB)
* Georg Bollenbeck (Hrsg.): *Der Bologna-Prozess und die Veränderung der Hochschullandschaft*. Synchron, Heidelberg 2007, ISBN 978-3-939381-04-4.
* European University Association: *EUA Bologna handbook. “Making Bologna Work”.* basic edition including CD-ROM. J. Raabe, Stuttgart 2007, ISBN 978-3-8183-0209-2.
* Hans Joachim Meyer: *Die akademischen Grade im englischen Sprachraum und der deutsche Wissenschaftsbegriff.* In: *Denkströme. Journal der Sächsischen Akademie der Wissenschaften zu Leipzig*. Heft 6, 2011, S. 23–43.  Digitalisat

## Nettverwiesen

* 
* Hochschulkompass Abschluss Bachelor (hoogdüütsch)
* Dossier to Bachelor- un Master-Studiengängen in Düütschland (hoogdüütsch)
* Studieren.de – Rubrik Bachelor (hoogdüütsch)

## Footnoten
Bröök (Mehrdüdig Begreep)

**Bröök** betekent
* Bröök, in de Mathematik ene Tall, de enen Deel vun dat Ganze daarstellt,
* Bröök, in de Medizin enen Knakenbröök,
* Bröök, in de Medizin, enen Buukwandbröök,
* Bröök, een Straafgeld.
Buurschop

Ene **Buurschop** is in Neddersassen, Westfalen un in de Nedderlannen een Kluuster Burenhööv un Hovsteden. Anners as bi enen Wieler oder een lütt Dörp liggt de Hööv verstreut un wieder vun een anner af. 

Jüstso betekent Buurschop ook enen middelöllerlich Verbund, in de sik Hovbesitters un Buren as ene Gemeenschop tohoopsloten.

## Begreep
De nedderdüütsche Begreep *Buurschop* för een Kluuster Hööv kümmt vun dat Woord *bur*, dat ook Bewaner bedüden kann. In latienschen Orkunnen kümmt ook de Form *burscapium* vöör.

Faken höör ene Buurschop ünner dat middelöllerliche Leenswesen ene Heerschop to. De Buurschop weer man ook enen Rechtsbezirk, in de Buren sik in dat *Buurgericht* versammeln, enen *Buurrichter* uutsöchen un in een Handvull Belang un Striedsaken sülvenst Recht spreken kunnen. Dat Tohörigkeidsgefööl to so’ne Gemeenschop keem man nich alleen döör de Mööglichkeid egen Rechtssaken optoklaren, man ook döör de Verantwoordlichkeid gemeensam för Stüren optokamen, de Tohörigkeid to een Gemeenrebeed, Festen in de Gemeenschop so as dat gemeensame Versupen vun de Bröken, de de Buurrichter namen het, un later ook Schüttenfesten.

## Literatuur

* Leopold Schütte: *Wörter und Sachen aus Westfalen 800 bis 1800*. (Veröffentlichungen des Landesarchivs Nordrhein-Westfalen, 52). Landsarchiv Noordrhien-Westfalen, Duisborg 2014, ISBN 978-3-932892-32-5, S.&nbsp;177–180.

## Footnoten
Steffen Höder

**Steffen Höder** (* 1979 in Hamborg) is een düütschen Skandinavist un Perfesser an de Christian-Albrechts-Universität to Kiel.

## Leven
Vun 2000 bet 2005 studeer Höder Skandinavistik, düütsche Spraak un Phonetik an de Universität Hamborg un maak 2005 sien Magisterexamen. Vun 2005 bet 2011 weer he wetenschoplich Mitarbeider för Meersprakigkeid an de Universität Hamborg. Twüschen 2007 un 2008 harr he enen Leeropdrag an de glieke Universität. Na siene Promotschoon 2009 harr he vun 2010 bet 2011 enen Leeropdrag an de HafenCity Universität Hamborg. Sied 2001 weer he akadeemschen Böverraad an de Universität Mönster in dat Afdeel för Germanistik. In de Tied vun 2012 bet 2013 weer Vertreder op de Leerstool för Skandinavistsche Spraakwetenschop op dat Instituut för Skandinavistik, Frisistik un allgemene Spraakwetenschop an de Christian-Albrechts-Universität to Kiel. He weer vun 2013 bet 2019 Juniorperfesser an dat Instituut, denn het de Universität em as Perfesser op den Leerstool för Skandinavistsche Spraakwetenschop ropen.

Siene Swaarpunktensünd Spraakkuntakt, Spraakwannel, Kunstruktschoonsgrammatik, Grammatiaklisatschoon, Phonetik un Phonolgie, Spraakvariatschoon, Schriftlichkeid un Spraakuutbo.

## Schriften (Uutwahl)

* *Probleme der Lautwandelforschung. Eine kritische Analyse klassischer Modelle*. Hamborg 2007, ISBN 3-8300-2806-7.
* *Sprachausbau im Sprachkontakt. Syntaktischer Wandel im Altschwedischen*. Heidelberg 2010, ISBN 978-3-8253-5703-0.
* mit Kurt Braunmüller und Karoline Kühl (Ruutgevers): *Stability and divergence in language contact. Factors and mechanisms*. Amsterdam 2014, ISBN 978-90-272-3496-4.
* mit Hans C. Boas (Ruutgevers)): *Constructions in contact. Constructional perspectives on contact phenomena in Germanic languages*. Amsterdam 2018, ISBN 978-90-272-0171-3.

## Weblenken

* isfas.uni-kiel.de
* uni-kiel.academia.edu
* steffenhoeder.de
Ingrid Schröder

**Ingrid Schröder** (* 28. März 1960 in Bremen) is ene düütsche Germanistin un nedderdüütsche Philogin, de Perfessersch för Plattdüütsch un Spraakwetenschop an de Universität Hamborg is.

## Leven
Ingrid Schröder studeer an de Georg-August-Universität Chöttingen Düütsch un Latien op Leeramt för dat Gymnasium un maak daar 1986 eer eerst Staatsexamen. 1990 kreeg se ere Promotschoon un Doktertitel mit eer Dissertatschoon över de Pentateuch in de middelnedderdüütsche Bugenhagenbibel. Vun 1988 bet 1993 weer se op de Universität Hamborg Midarbeidersch för dat *[[Mittelniederdeutsches Handwörterbuch|Mittelniederdeutsche Handwörterbuch]].* Twüschen 1993 un 1999 weer se denn wetenschopliche Assistentsch in Hamborg un in de Tied vun 1993 bet 2002 leer se as Perfessersch för nedderdüütsche Philologie an de Universität Griepswoold. 2002 kreeg se denn de Roop op de Leerstool för Nedderdüütsch un Düütsche Linguistik an de Universität Hamborg.

Eer Swaarpunkten sünd plattdüütsche Spraak un Literatuur, Middelnedderdüütsch, Spraakhistorie un Variatschoonslinguistik so as de Spraak vun Magie un Ünnersöök vun Stadspraken. Se maak bi den Projekten *[[Sprachvariation in Norddeutschland]]* (SiN), *[[Referenzkorpus Mittelniederdeutsch/Niederrheinisch (1200-1650)]]* (ReN) un *[[Niederdeutsch in Hamburg]]* (NiH) mit.

Schröder is sied 1985 in de ''Verein für niederdeutsche Sprachforschung'' un weer vun 2008 bet 2017 ook Vörsittersch.

## Priesen
1992 kreeg se vun de Senaat vun de Free’e un Hansestad Hamborg den Agathe-Lasch-Pries.

## Schriften (Uutwahl)

* *Die Bugenhagenbibel. Untersuchungen zur Übersetzung und Textgeschichte des Pentateuchs*. Köln 1991, ISBN 3-412-07991-X.
* as Ruutgeversch mit Dirk Hempel: *Andocken. Hamburgs Kulturgeschichte 1848 bis 1933*. Hamborg 2012, ISBN 3-934632-43-2.
* as Ruutgeversch mit Andreas Bieberstedt und Jürgen Ruge: *Hamburgisch. Struktur, Gebrauch, Wahrnehmung der Regionalsprache im urbanen Raum*. Frankfort 2016, ISBN 3-631-67389-2.
* as Ruutgeversch mit Carolin Jürgens: *Sprachliche Variation in autobiographischen Interviews. Theoretische und methodische Zugänge*.  Frankfort 2017, ISBN 3-631-67734-0.

## Literatuur

* *Gesichter der Wissenschaft. Die Germanistin: Ingrid Schröder.* In: *Hamburger Abendblatt.* 14. Oktober 2014 (''abendblatt.de'')

## Weblenken

* ''Prof. Dr. Ingrid Schröder.'' In: *slm.uni-hamburg.de* (hoogdüütsch)
* ''Ingrid Schröder'' in de Hamborger Perfessersch- un Perfesserkatalog  (hoogdüütsch)
* ''Ingrid Schröder'' in dat *Germanistenverzeichnis*  (hoogdüütsch)

## Footnoten
Gilbert A. R. De Smet

**Gilbert A. R. De Smet** (* 17. Januar 1921 in Bevere bi Oudenaarde; † 2003 in Gent) weer een belgischen Germanist un Perfesser.

## Leven
De Smet studeer öllere düütsche Spraak un Literatuur in Bonn, Posen un Leipzig. 1951 kreeg De Smet mit ene Dissertatschoon över de latienschen Begrepen „pati“ un „passio“ in översett ooldhoogdüütschen Texten siene Promotschoon. 1956 reep de nedderlandsche Kathoolsche Universität Nimwaegen op den Leerstool för düütsche Spraakwetenschop. 10 Jaren later gung he as Perfesser an Universität Gent. He weer as Gastperfesser an de Universität to Köln un kreeg 1972 den Erendokter vun de Universität Göteborg. As he eremiteert weer, arbeid he as Chefredakteur för de Tiedschrift *Wetenschappelijke Tijdingen*.

## Priesen un Eren

* 1980: Liddmaat *[[Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten]]*
* 1986: Joost-van-den-Vondel-Pries

## Warken (Uutwahl)

* Ruutgever vun dat ''Nationaal Biografisch Woordenboek''

## Weblenken

* Naroop vun de Universität Gent (nedderlandsch)

## Footnoten