open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gilbert Duclos-Lassalle

**Gilbert Duclos-Lassalle** (* 25. August 1954 in Lembeye, Frankriek) is en ehmaliger franzöösch Radrennfohrer.  

He weer Profi van 1977 bit 1995. Gilbert Duclos-Lassalle hett 13-mal an de Tour de France deelnommen un disse groot Rundfohrt ok negen Mal to Enn’ fohren, vun’ Fohrertyp is he aber ehder de Eendagspezialist ween. He weer bannig toi un harr en groot Tempohart. Dorto weer he ok völsiedig. He weer ok Bahnradfohrer un to’n Bispeel franzöösch Meester in de Eenerverfolgen un ok fiev Sössdaagrennen kunn he winnen. 

## Teams
He fung sien Profikarriere 1977 bi *Peugeot* an, 1987 is he denn to dat Team *Z* wesselt. Af 1993 fohr he vör *Gan* (bit 1995).

## Wat he schafft hett
*Paris-Roubaix: Winner 1992, 1993, Tweet 1980, 4. Platz 1989, 6. Platz 1990
*GP Ouest France: Winner 1981, 1987
*Étoile des Espoirs: Winner 1980, 1984
*Paris–Nizza: Winner 1980, Tweet 1982, 1983
*Midi Libre: Winner 1991
*Bordeaux–Paris:  Winner 1983, Tweet 1985, 1987
*Midi-Pyrénées: Winner 1983
*Clásica San Sebastián: Tweet 1985
*Tour de France: Best Platzeeren 28. Platz 1981

## Weblenken
*Palmarès&nbsp;– Spood un Platzeeren vun Gilbert Duclos-Lassalle
Robert Wagner

**Robert Wagner** is de Naam von

* Robert Wagner (1847–1926), Swiezer Politiker,
* Robert Wagner (1895–1946), düütsch Politiker (NSDAP),
* Robert Wagner (1915–2008), öösterrieksch Dirigent un Musikpädagoog,
* Robert Wagner (1928–2014), düütsch Politiker (CDU),
* Robert Wagner (* 1930), US-amerikaansch Schauspeler,
* Robert Wagner (* 1960), öösterrieksch Lichtathletikmanager,
* Robert Wagner (* 1983), düütsch Radrennfohrer,
* Robert Wagner, düütsch Chemiker,
* Robert F. Wagner (1877–1953), US-amerikaansch Politiker,
* Robert F. Wagner junior (1910–1991), US-amerikaansch Politiker, Jurist un Diplomaat,
* Robert-Léon Wagner (1905–1982), franzöösch Romanist.
Noemi

**Noemi** (* 25. Januar 1982 in Rom; börgerlich **Veronica Scopelliti**) is en italieensche Singersche.

## Leven un Wark
Noemi is de öllere Dochter vun Armando un Stefania Scopelliti. Se hett Klavier un Gitarr studeert un is dör de Castingshow X Factor 2 un en Optritt bi’t Sanremo-Festival 2010 in Italien bekannt worrn.

## Diskografie
### Alben

### EP

### Singles

## Priesen

;2009
* Golden Schallplaat för *Briciole* (15.000+)
* Wind Music Awards
* Golden Schallplaat för *Noemi* (50.000+)
;2010
* Platin Schallplaat för *Per tutta la vita* (30.000+)
* Wind Music Awards för *Sulla mia pelle*
* Wind Music Awards för *L'amore si odia*
* Wind Music Awards för *Per tutta la vita*
;2011
* 2× Platin Schallplaat för *Sulla mia pelle* (140.000+)
* Wind Music Awards för *Sulla mia pelle*
* Nastro d’Argento för *Vuoto a perdere*
* Platin Schallplaat för *Vuoto a perdere* (30.000+)
* Premio Lunezia för *Vuoto a perdere*
* 2× Platin Schallplaat för *L'amore si odia* (60.000+)

## Borns


## Weblenken
* Offizielle Websteed
Standard & Poor’s

**Standard and Poor’s Corporation** (**S&P**) is en internatschonal bekannt Kredit-Ratingagentur. Se entstunn 1941 ut dat Verschmülten vun de US-amerikaansch Firmen H.V. & H.W. Poor Co. un Standard Statistics Bureau. Siet 1966 is S&P en Dochtersellschopp vun McGraw-Hill. Karnberiek vun de Sellschopp is dat Bewerten un de Analyse vun anner Ünnernehmen un Sellschoppen (sünners hör Bonität) up Basis vun Aktien un Anleehen. S&P tellt neben de lüttgere Ünnernehmen Moody’s un Fitch Ratings to de Groot Dree („Big Three“) in disse Beriek.  Buterdem erstellt S&P tallriek Aktienindices vun de amerikaansch Börsen un Rohstoff-Indices. Neben de Zentraal vun dat Ünnernehmen in New York City gifft dat 38 Standoört an Finanzplatzen in de ganz Welt, dorvan söben in Europa, dorünner ok Frankfort (Stand: 2011).

## Weblenken

* Standard-&-Poor’s-Websteed

## Enkeld Nahwiesen
Hans-Peter Friedrich

**Hans-Peter Friedrich** (* 10. März 1957 in Naila, Oberfranken) is en düütscher Politiker  vun de CSU.

Friedrich is siet den 3. März 2011 Binnenminister vun de Bundsrepubliek Düütschland. Van 2005 bit 2011 weer he stellvertreden Vörsitter vun de  CDU/CSU-Bundsdagsfraktschoon un van Oktober 2009 bit März 2011 CSU-Landsgruppenvörsitter.

## Leven

### Utbillen
Nah sien Abitur an dat Gymnasium in Naila hett Friedrich tonächst den Wehrdeenst afleist un hett denn en Studium vun de Rechtswetenschap in München un Augsborg anfungen, dat he 1983 mit de eersten juristisch Staatsexamen afslooten hett. Dat tweet juristisch Staatsexamen hett he 1986 un 1988 an de Universität Augsborg sien Doktertitel makt. Sien Dokterarbeit weer *Die Testamentsvollstreckung an Kommanditanteilen*.

### Berop
1988 wurr  Friedrich Regeerensraat bi dat Wertschapsministerium. 1990 wurr he to de Wertschapsafdeelen vun de Düütsch Botschap in Washington afordnet. Dornah weer he af 1991 wetenschaplich Mitarbeiter un af 1999 persönlich Referent vun den CSU-Landsgruppenvörsitter Michael Glos.

### Partei
1973 wurr Friedrich Liddmaat vun de Junge Union un 1974 vun de CSU. Friedrich weer bit to de Rückträe vun Karl-Theodor zu Guttenberg stellvertreden Vörsitter vun de CSU Oberfranken un führt kommissarisch dat Amt vun den  Bezirksvörsitter ut. 

### Afordneter
Siet 1998 is Friedrich Liddmaat vun den Düütschen Bundsdag. Hier weer he van  1999 bit 2002 stellvertreten Vörsitter vun den Ünnersökensutschuss *Parteispenden* un van 2002 bit 2004 vun den Ünnersökensutschuss  *[[Wahlbetrug]]*. Van 2002 bit 2005 weer Friedrich buterdem Justitiar vun de  CDU/CSU-Bundsdagsfraktschoon.

An‘ 29. November 2005 wurr he to‘n stellvertreten Fraktschonsvörsitter för de Berieken Verkehr, Bau, Stadtentwicklung; Tourismus; Kommunalpolitik wählt.

Nah den Wessel vun sien Vörgänger Peter Ramsauer in‘t Bundsministerium för Verkehr, Bau un Stadtentwicklung nah de Bundsdagswahl 2009 wurr Friedrich Vörsitter vun de CSU-Landsgrupp.

### Privates
Hans-Peter Friedrich is verheiraadt un hett dree Kinner.

## Weblenken
* DNB-Katalog
* Hans-Peter Friedrich up de Siet vun dat Binnenministerium (BMI)
* Websteed vun Hans-Peter Friedrich
* Personennaamdatei

## Enkeld Nahwiesen
Robert Wagner (Schauspeler)

**Robert John Wagner** (* 10. Februar 1930 in Detroit, Michigan) is en US-amerikaanschen Film- un Feernsehschauspeler.

## Leven un Wark
Wagner sien Loopbahn as Schauspeler güng in de 1950er Johren los. To Anfang weer he vör allen in Aventüer- un Westernfilmen to sehn. Bekannt worrn is he mit sien Rull as *George Litton* in de Filmen *The Pink Panther* (1963) un *Curse of the Pink Panther* (1983), as ok dör den Katastrophenfilm *The Towering Inferno*. In’t Feernsehn weer he in de 1960er Johren bekannt dör de Reeg *It Takes a Thief* (dt.: *Ihr Auftritt, Al Mundy*). Later harr he en vun de Hööftrullen as Hobbydetektiv in de Feernsehreeg *Hart to Hart* (dt.: *Hart aber herzlich*) an de Siet vun Stefanie Powers. Ok in de dree Filmen vun de Austin-Powers-Reeg hett he mitspeelt. Alltohopen hett Wagner an wiet mehr as hunnert Produkschonen mitarbeit.

Wagner weer tweemol mit de Schauspelersche Natalie Wood verheiraat. Dat eerste mol weer vun 1957 bit 1962, un denn noch mol vun 1972 bit to ehrn Unfalldood in’t Johr 1981, as se bi en Seiltörn afsopen is. Siet 1990 is Wagner nu mit de Schauspelersche Jill St. John verheiraat. He hett dree Döchter, vun de de een, Natasha Gregson Wagner, en Dochter vun Natalie Wood ut en annere Verbinnen is, de he adopteert hett.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
För sien Filmwark is Wagner teihnmol för renomeerte Filmpriesen vörslahn wesen, dorünner söss mol för den *[[Golden Globe]]*. Wunnen he he dree Priesen:
1980: mit den *[[People’s Choice Award]]* in de Kategorie *Leefsten sehn Schauspeler in en nee Feernsehprogramm
2006: mit den *Copper Wing Tribute Award* vun’t *Phoenix Film Festival*
2007: mit den *Ensemble-Pries* vun’t *Method-Fest* för *Man in the Chair''

## Weblenken

* 
* Websteed vun Robert Wagner (engelsch)
Carlheinz Hollmann

**Carlheinz Hollmann** (* 1. Dezember 1930 in Hamborg; † 4. Mai 2004 in Solzhusen) weer en düütsch Fernsehmoderater un ok Rundfunkmoderater vun de Sennen *Radio-Telex* up de *4-fröhlichen Wellen* vun RTL-Radio Luxemburg.

Nah dat Abitur 1951 an dat Christianeum in Hamborg fung Hollmann sien Loopbahn an‘ 1. Februar 1952 bi den Nordwestdüütschen Rundfunk (NWDR) as Reporter an. Af 1957 weer he in dat Reporterteam vun de Sennen *Die [[Aktuelle Schaubude]]* un hett dor  1961 de Nahfolge vun Werner Baecker as Moderater antreden. He hett de Sennen bit 1964 leit. Later hett he för dat *[[Hamburg Journal]]* vun den NDR, dat ZDF (*Schaufenster Deutschland*, *Das ist ihr Leben*, *Was wäre wenn...*) un för RTL (*Klartext*) as ok as free Mitarbeiter för den Feernsehregionalsenner Hamburg 1 arbeit. 

1964 hett Hollmann sien eegen Produktschoonsfirma grünnd. Dormit hett he vööl Grootveranstalten organiseert, so den *[[Hamborger Haben|Hamborger]] [[Habengebortsdag]]*, dat *[[Alstervergnögen]]* un de Millenniumsfier in Hamborg to’n 2000er Johreswessel. Hollmann weer Dräger vun dat Bundsverdeenstkrüüz un siet den 1. Dezember 1958 mit de ehmalge Miss Germany Gerti Daub verheiraadt. Doröver herut gung vun hüm 1986 de Anstööt to dat Errichten vun de Alsterfontäne ut.

Mit siene Fro Gerti hett Hollmann von 1958 bet 1964 in Othmarschen leevt. 1965 sünd de beiden ümtagen in en Bungalow in Luhmöhlen. Carlheinz Hollmann hett dor bet 2004 leevt, as he an Kreeft storven is. He wurr up den Nienstedtener Karkhoff in Hamborg bisett.

## Footnoten



## Weblenken
* Carlheinz Hollmann - er war ein Stück Hamburg, Günter Stiller, Hamburger Abendblatt, 7. Mai 2004
* Homepage vun Carlheinz Hollmann
Indikatschoon

**Indikatschoon** (vun ) betekent

* Indikatschoon, wenn in de Medizin en sünnere Vörgahnswies anwiest is,
* Indikatschoon, wenn na’t Rechtwesen en sünnere Vörgahnwies anwiest is,
* Astronoomsch Indikatschoon, Begreep ut de Klockentechnik.
Swering

**Swering** (hoochdüütsch:*Schweringen*) is een Dörp in de Samtgemeende Graafschop Hoya in den Landkreis Nienborg/Werser in Neddersassen. Hüdigendags (31. Dezember 2010) wohnt dor 805 Inwahners. Borgermeester is Hermann Kastens vun de CDU.
Sjel de Bruijckere

**Michel „Sjel“ de Bruijckere**, ok *Sjel de Bruyckere*, (* 6. Februar 1928 in Kaatsheuvel; † 21. September 2011 in Melbourne, Australien) weer en nedderlannsch Footballspeler.

De Bruijckere is 1950 vun den RKSV Sarto to Willem II Tilburg in de eerst nedderlannsch Footballklass. Ünner Trainer František Fadrhonc wurr de Störmer to en fasten Kraft in dat Team. All Tosommen hett de Bruyckere 167 Spelen för Willem II bestreden und orbi 80 Doren schaaten. 1952 un 1955 wurr he mit de Vereen nedderlannsch Footballmeester. 

1954 wurr de Bruijckere ok eerstmals in de Nedderlannsch Football-Natschonalmannschap insett. Tüschen Oktober 1954 un April 1956 hett he söben Lännerspelen makt und orbi 2 Doren schaaten. Dormit is he Rekordinternatschonaler vun Willem II Tilburg.

1956 is he nah Australien utwannert. Dor hett he denn för den Vereen Ringwood Wilhelmina speelt. Later weer he Mitbegrünner un Geschäftsführer vun de Victoria Soccer Players' Association.
Jorge Batlle Ibáñez

**Jorge Luis Batlle Ibáñez** (* 26. Oktober 1927 in Montevideo; † 24. Oktober 2016 ok dor)) weer en uruguayisch Afkaat, Journalist un Politiker. He weer Liddmaat vun de Colorado-Partei un weer van’ 1. März 2000 bit to’n 1. März 2005 Präsident vun sien Land.

Dr. Jorge Batlle Ibáñez hett an‘ 1. März 2000 den Amtseed afleist, nahdem he tovör to’n Präsidenten wählt wurrn weer war. De Wahl to’n Präsidenten weer för hüm de krönend Afsluss vun en lang Karriere in‘ apenlichen Deenst, in de he mehrfak Liddmaat vun dat Parlament, den Senat un den Kongress weer. Sien politische Karriere fung 1945 an uni s eng mit de Partido Colorado verbunnen. Sien Vater Luis Batlle Berres weer tweemal Präsident. Ok anner Liddmaaten vun de Familie – de oorsprünglich ut Katalonien stamm – weern eng mit de Partido Colorado verbunnen.

Bit 1958, as he to’n eersten Mal as Kongressafordneter wählt wurr, hett Batlle, de an de Universidad de la República Jura un Sozialwetenschapen studeert hett un 1956 sien Diplom kreeg, as Journalist für den Radiosender "Ariel" un för de Zeitung "Acción" arbeit. To disse Tiet weer he ok all Liddmaat in’ Vörstand vun sien Partei. In de Tiet vun de Militärdiktatur van 1973 bit 1985 harr he kien apenlich Amt un wurr mehrfak fastnommen. 1985 stunn he den eersten demokraatsch wählt Kongress nah de Militärdiktatur vör. In‘ September 1986 weer he Vörsitter vun de uruguayisch Delegatschoon bi de UN. In November 1994 wurr he to’n Senator för den Tietruum van‘ 15. Februar 1995 bit 15. Februar 2000 wählt. Dit Amt hett he an‘ 1. Juni 1999 daalleggt, as he vun sien Partei to’n Kandidat för dat Präsidentenamt wählt wurr.

In‘ Oktober 1999 wurr en Bündnis ut linken Gruppeeren, Encuentro Progresista (Frente Amplio) starkste Partei bi den Parlamentswahlen, hör Präsidentschapskandidat Tabaré Vázquez kunn sück bi de Steekwahlen um dat Amt vun den Staats- un Regeerensbaas, aber nich tegen den Vertreder vun de Coorado-Partei, Jorge Luis Batlle Ibáñez, dörsetten, de denn in‘ März 2000 vereedigt wurr. Dr. Jorge Batlle Ibáñez weer de 4. Präsident, de to de Batlle-Familie hörr – een vun sien Vörgänger weer sien eegen Vader – en Naam, de eng mit de politisch Historie vun dat Land verbunnen is. 

Batlles Regeerenstiet weer kenntekend dör Rezession un Unweetenheit. Toeerst dör dat Afwerten bun den brasiliaanschen Real 1999 un denn dör den Utbröök vun de Muul- un Klauensüük, de en vun de Hööftwertschapstwieg vun Uruguay swoor drapen dee un toletzt dör den politischen un ökonoomsch Umstött in Argentinien, 2001. In dat Johr 2002 keem dat in Tosommenhang mit de Argentinien-Krise to en Bankenkrise in Uruguay, in deren Folge mehrere Banken umstruktureert weern mussen un eenige ok slooten wurrn. 

## Weblenken
* www.presidencia.gub.uy (engelsch)
* Biographie (spaansch)
Boskoop

**Boskoop** betekent

* Boskoop, Gemeen in de Provinz Süüd-Holland, Nedderlannen,
* Schöne ut Boskoop, en Huusappelsoort,
* Boskoops Glorie, junge Wiensoort ut de Nedderlannen.
Kontraindikatschoon

De **Kontraindikatschoon** (vun lat. *contra* „gegen“ un *indicare* „anwiesen“) betekent in de Medizin en Ümstand, ünner den vun dat Anwennen vun en Therapie-Verfohren bi en vörliggen Krankheitsbild op jeden Fall aftosehn is oder blots ünner en strikt Taxeren gegenöver de Risiken tolaten is. 

## Formen
De en *afsluute Kontraindikatschoon* is de Behanneln na de bedrapene Methood vullstännig verboden. En Patient, de to’n Bispeel allergisch op Penicillin reageert, dröff mit dissen Stoff nich mehr behannelt warrn.

Bi en *relative Kontraindikatschoon* is vun de Behanneln aftosehn, man se kann liekers anwennt warrn, wenn se in’n enkelten Fall mehr nütten deit as dat se Schaden maakt. To’n Bispeel schall en Patient mit en Magengeswür an sik keen Acetylsalicylsüür kriegen. Man, wenn dat för en Therapie keen anner’t Middel gifft un de Nütten vun en Behanneln mit den Stoff grötter is as dat Risiko vun en nee Magengeswür, denn kann dat Medikament liekers geven warrn. 

Mitünner warrt sünnere Ümstännen verkehrterwies för en Kontraindikatschoon holen. „Verkehrte“ Kontraindikatschonen warrn to’n Bispeel in’n Tosamenhang mit Empen beschreven. Butendem is ünner Laien de Angst vör Nevenwirken faken grötter as de Angst vör den Schaden, de tostannen kummt, wenn keen Behanneln dörföhrt warrt. Dat warrt ünnerstütt dör de lange List vun Nevenwirken op’n Bipackzedel, de woll möögliche Nevenwirken vun de Therapie utwiesen doot, nich aver de Gefohr, de besteiht, wenn de Therapie nich dörföhrt warrt.

## Kiek ok
* Verkehrt Behanneln

## Literatur
* Nicole Menche: *Innere Medizin*, Elsevier, Urban & Fischer Verlag, 2004, ISBN 3437481304

## Borns
* Disse Artikel hett sien Grundlaag ut dat Flexikon, en Wiki vun de Firma DocCheck un is ünner GNU-FDL lizenzeert.


## Weblenken
* S. E. Smith: ''What is a Contraindication?'' op wisegeek.com
Dubbelrull

Ünner en **Dubbelrull** versteiht man, wenn een un de sülve Schauspeler in en Film oder in en Theaterstück twee verschedene Rullen speelt. Faken kummt dat vör in Filmen oder Stücken, de sik vun’t Thema her üm Dubbelgängers, Tweeschen, Identitätsstören oder Co-Afhangigkeiten geiht. Dat Verwesseln vun Personen föhrt dorbi faken to lustige Situatschonen un Verbiestern, so dat vör allen in Kummedien mit Dubbelrullen arbeit warrt.

Bispelen für Filmen mit Dubbelrullen sünd ünner annern:
* The Great Dictator (1940) mit Charlie Chaplin
* Vertigo (1958) mit Kim Novak
* Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb (1964) mit Peter Sellers
* Didi – Der Doppelgänger (1984) mit Dieter Hallervorden 
* Dead Ringers (1988) mit Jeremy Irons
* Austin Powers: International Man of Mystery (1997) mit Mike Myers
Rik Van Looy

**Hendrik “Rik” Van Looy** (* 20. Dezember 1933 in Grobbendonk, Belgien † 17. Dezember 2024 in Herentals) weer en belgisch Radrennfohrer un en vun de spoodrieksten  Klassikerjäger.

Van Looy – ok „Rik II“ nömmt, um hüm vun den ölleren belgischen Radprofi Rik Van Steenbergen to ünnerscheeden – kunn in sien Profi-Karriere van 1953 bit 1970 jedes vun de fiev so nömmt  „Monumente vun den Radsport“, also de wichtigsten klassischen Eendagsrennen winnen, wat neben hüm blots noch Eddy Merckx un Roger De Vlaeminck schafft hebbt. Dreemal wunn he Paris–Roubaix, je tweemal de Flannern-Rundfohrt un Paris–Tours, as ok je eenmal Mailand–Sanremo, Lüttich-Bastogne-Lüttich un de Lombardei-Rundfohrt. 1960 un 1961 weer he todem Straaten-Weltmeester. 

As mäßiger Barg- un Tietfohrer hett Van Looy vergevens versöcht, ok de groot Deelstreckenrennen to winnen. Liekers keem he to söben Deelstreckensiege bi de Tour de France, twalf bi den Giro d’Italia un 18 bi de Vuelta a España.

Dorneben hett he ok dat Rennen La Flèche Wallonne  wunnen un weer belgisch Landsmeester. 

Ok bis Söss-Dags-Rennen hett he mehrfak wunnen (meestens tosommen mit Peter Post). 

## Weblenken
* ''Palmarès'' – List vun sien Siege un Platzeeren
* Rik Van Looy in de Datenbank vun Radsportseiten.net
* Rik Van Looy in de Datenbank vun de Tour de France
Finn Helgesen

**Finn Helgesen** (* 25. April 1919 in Drammen, Buskerud; † 3. September 2011) weer en norweegcher Iesflinklöper.

Bi de eersten Olympisch Winterspelen nah de Tweeten Weltkrieg 1948 in St. Moritz wurr Helgesen Olympiasieger över 500 m. 

1952 to Huus in Oslo wurr he achter de beid tietglieken Bronzemedaillenwinner Gordon Audley un Arne Johansen up den 5. Platz sett, weil he in’ direkten Vergliek tegen den kanaadschen Löper Audley in en Millimeterentscheeden verloren harr. 

1947 un 1949 weer he norweegsch Landsmeester över 500m.

He weer tweemal verheiraadt. Sien eerst Fru, mit de he een Dochter harr, is fröh an Tuberkulose storven. Mit sien tweet Fru harr he noch twee Döchter un een Söhn. Nah sien aktiv Karriere weer he Trainer vun Junioren un vun Berop Mechaniker.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
* Finn Helgesen sien Ergevnisse up www.skateresults.com
* Statistiken bi ''Speedskatingnews''
* Finn Helgesen in de Datenbank vun Sports-Reference.com (engelsch)
Wangari Maathai

**Wangari Muta Maathai** (* 1. April 1940 in’n Nyeri District, in’n Afsnitt Tetu in dat Dörp Ihithe; † 25. September 2011 in Nairobi) weer en keniaansche Wetenschaplerin, Politikersche un siet 2002 Viez-Ministersche för Umweltschuul in Kenia.

1971 hett se as eerste Fru ut Kenia den Doktertitel an de Universität Nairobi maakt. In dat sülvige Johr wurr se de eerste Perfessersche för veterinäre Anatomie un later Dekansche vun hör Fackrebeet an de Universität vun Nairobi.
1977 hett se dat Upforstprojekt „Green Belt Movement“ (Grööngördel-Bewegen) in’t Leven ropen. In’n Loop vun de Johren wurr dorut en panafrikaansche Bewegen, de intüschen in 13 Länner aktiv is, üm un bi 600 Boomscholen grünnt hett un bit 1993 to’n Schuul vör Erosion 30 Million Bööm nee plant hett. Wegen disse Pioneerrull kreeg se den Binaam  „Mama Miti“ (Kisuaheli för „Moder vun de Bööm“).
2004 kreeg se för hör Arbeit den Fredensnobelpries.

Maathai weer Liddmaat in den Club of Rome. Se is an Krebs storven.

## Literatur
* Stefan Ehlert: * Wangari Maathai – die Mutter der Bäume*. Herder Verlag, Freiburg 2004, ISBN 3-451-05580-5.
* Wangari Maathai: *The Green Belt Movement: Sharing the Approach and the Experience*. Lantern Books, New York 2003, ISBN 1-59056-040-X.

## Weblenken

* DNB-Katalog
* Persöönliche Websteed vun Wangari Maathai (engelsch)
* Biographie up de Sieden vun dat Nobelprieskomitees (engelsch)
* Right Livelihood Award: Wangari Maathai (Biographie) (engelsch)
* Websteed vun de Wangari Maathai-Foundation (engelsch)
Klabautermann

En **Klabautermann**, **Klabattermann** oder **Kalfatermann** is een lüttjet Männeken, de luut den Höhnergloven van de Seelüüd bi jüm op'n Schipp levt. He is de meeste Tied aver unsichtbor. De Naam *Klabautermann* oder *Klabattermann* kummt van dat plattdüütsche Woord "klabastern", wat soveel as "luut rumloopen/pultern" bedüden deit. *Kalfatermann* kummt van "kalfatern", wat "een Schipp afdichten" meent. De Klaubautermann hölpt de Seelüde ok dorbi, dat Schipp in Schuss to holen. Mit sien Kalfaterhamer kloppt he düchtig an de Wänn, wenn dat Schipp mal wedder nödig heelmakt warrn mutt. He wohrschaut, wenn Gefohr droht. Aver wenn he sik van de Seelüde nich good behannelt föhlt, dann fangt de Klabautermann an, Schavernack to drieven.
Sandra Prinsloo

**Sandra Prinsloo**, ok tietwies list as *Sandra Prinzlow* (* 15. September 1947 in Pretoria) is en süüdafrikaansch Schauspelerin. Bekannt wurr se in de Rull as Kate Thomson in de Film *[[The Gods Must Be Crazy]]* van 1980.

## Leven

Neben hör Tätigkeit as Film- un Theaterschauspelerin, is se siet 2005 ok as  Theaterregisseurin tätig. Verheiraadt is se mit Willem van Riet. In de TV-Avendürerreeg *Sechs Fuß Land* (Original: Six feet of the country) speel se 1981 in söben Folgen die Hööftrull.

## Utteknungen

* För hör Hööftrull in dat Theaterstück *People Are Living There* kreeg se 1997 den *FNB Vita Award* in Johannesburg.

## Filmografie (Utwahl)

## Weblenken

* 
* whoswhosa.co.za – Sandra Prinsloo

## Enkeld Nahwiesen
Levenshtein-Afstand

De **Levenshtein-Afstand** von twee Tekenkeden gifft an, wo faken een Teken ännern, rutnehmen oder tofögen mutt, üm de een Tekenkeed in de annere ümtowanneln. Nöömt is dit Maat na’n russ’schen Mathematiker Wladimir Iossifowitsch Lewenstein, de em 1965 opbröcht hett.

## Bispeel

De Levenshtein-Afstand von de Tekenkeden „Katt“ un „Koort“ is 3:

:0. Katt
:1. Ännern von ‚a‘ to ‚o‘: Kott
:2. Ännern von ‚t‘ to ‚r‘: Kort
:3. Infögen von ‚o‘: Koort

## Bruuk

In de Praxis warrt de Levenshtein-Afstand to’n Bispeel bi de Rechtschrievkorrektur oder bi dat Kennen von dubbelte Indrääg in Datenbestänn bruukt. Ok in de Computerlinguistik warrt he bruukt. Dör dat Bereken von Levenshtein-Afstänn von Dialektwöör lett sik en Maat opstellen, wo dicht Dialekten verwandt sünd, wat sik denn wedder in Dialektkoorten dorstellen lett (Bispelen ünner de Weblenken).

## Weblenken

* Dialektkoort för de Nedderlannen mit Levenshtein-Afstänn (nedderlandsch)
* Dialektkoort för Düütschland mit Levenshtein-Afstänn (PDF, Sied 7; hoochdüütsch)
Ottjen Alldag

**Ottjen Alldag** is en plattdüütsche Romaanreeg von’n Bremer Schriever Georg Droste un de Naam von de wichtigste Figur in disse Romaans. De Reeg is in dree Delen von 1913 bet 1917 rutkamen. De Böker vertellt de Geschicht von en Bremer Kindheit mit stark autobiografische Delen.

Ottjen Alldag is en plietschen Bremer Jung, de an’t rechte Bremer Weseröver opwasst, glieks achter’n Oosterdiek. Droste vertellt in sien Romaans Ottjen Alldag sien Leven von de Kinnertied bet to’n utwussen Keerl.

## Gedenken

* De Ottjen-Alldag-Born is al 1733 boot worrn. De Bomeester von dissen Born ut Steen (Becken) un Bronz (Röhr) is nich kennt. Toeerst hett he op en Buurhoff in’e Lanknau stahn, wo nu de Neestädter Haven is. Dat Becken is 1963 to Droste sien Gedenken na’n Snoor, Eck Spiekerbortstraat, ümsett worrn. 
* De Ottjen-Alldag-Plastik is an desülve Steed un is 1964 to den Born opboot worrn. De ut Kupper maakt Plastik is von’n Bildhauer Claus Homfeld.
* De Ottjen-Alldag-Straat in Huckelriede, wat to'n Stadtdeel Övervieland tohören deit, geiht von de Habenhusener Landstraat an de-ehr westen Enn af.

## Medien
Von de Romaans hett Heinrich Schmidt-Barrien in de Johren 1950 för Radio Bremen ok en Höörspeel-Reeg mit 16 Delen maakt. Ünner Leid von Ilka Bartels sünd de Höörspelen denn 1954 bi Radio Bremen un’n NDR opnahmen worrn.

Mitmaakt hebbt dor: Erika Rumsfeld, Ruth Bunkenburg, Heinz Krug, Ferdinand Zeisner, Marie Kiehn, Lina Maetze, Hanna Larsen, Anneliese Tesch, Deli Maria Teichen, Bruno Plaat, Hinnerk Gronau, Ernst Waldau, Anke Bollhagen, Herbert Sebald, Marie Luise Martin, Gerd Ehlers, Kay Landmark, Fritz Börner, Hanna Thielbar-Pleuß, Hans Rolf Radula, Alfred Pundsack un Heinz Wiechmann. De Musik is von Volker Gwinner.

## Böker

* Georg Droste: *Ottjen Alldag un sien Kaperstreiche. Een plattdütsch Kinnerleben an’r Waterkante.* 1913
* Georg Droste: *Ottjen Alldag un sien Lehrtied. Een Vertellsel ut ’n Bremer Kopmannsleben.* 1914
* Georg Droste: *Ottjen Alldag un sien Moorhex. Een Vertellsel ut ’n Kinner- un Leefsleben.* 1917
* Georg Droste: *Ottjen Alldag. Roman. Gesamtausgabe. Drei Bände in einem Band.* Schünemann, Bremen 1977 (8. A.), 178 + 148 + 170 S., ISBN 379611511X

## Weblenken

* Indrääg bi de PBuB över Ottjen Alldag (hoochdüütsch)
Ester

En **Ester** is en orgaansche Cheemsche Verbinnen. Se kummt tostanne dör de Reaktschoon vun en Süür mit Alkohol oder mit Kohlenhydrate. Man kann Esters ankieken, as wenn se tostanne kamen weern ut en Kondensatschoonsreaktschoon twuschen Alkohol/Zucker un en Süür/Süürchlorid. An’n meisten kaamt de carbonsuern Esters vor, wo de -(C=O)-O- Grupp as Funktschonale Grupp insteken deit. Dor höört twee R-Keden to, de en Alkyl- oder ok en Arylkeed ween könnt. Man Esters könnt ok tostanne kamen dör Kondensatschoonsreaktschonen vun Alkohole mit annere Arden vun Süren (Anorgaansche Süren), as Phosphorsüür, Swevelsüür, Salpetersüür oder Boorsüür. Vunwegen dat all C-Keden Alkylgruppen sünd, weert se en Alkylalkanoat nömmt.

Flüchtige Esters, mit ringe Molekülmass hefft faken en sunnerlichen un typischen Röök. Vundeswegen sünd se in Parfüms un in Pheromone to finnen. Esters weert unner annern bruukt in Parfüms, in Löösmiddels, in Polyester-Kunststoffe un in Biodiesel. En Reeg vun Salpeter-Esters könnt in’e Luft flegen oder duchtig anfangen, to brennen. 


Bild:Ester.svg|Ester vun Carbonsüür
Bild:Phosphate Group.svg|Ester vun Phosphorsüür (1x verestert)
Bild:Organophosphate.svg|Ester vun  Phosphorsüür (3x verestert)
Bild:Phosphite.svg|Ester vun Phosphit
Bild:Nitrite-ester-2D.png|Ester van Nitrit
Aldehyd

En **Aldehyd** (oder **Alkanal**) en cheemsche Verbinnen de en Aldehyd-Grupp (CHO, kiek op dat Bild) as funkschonelle Grupp bargt. De Aldehyd-Grupp is en Carbonyl-Grupp mit een Waterstoffatom un en orgaanschen Rest.

En Aldehyd kummt tostanne, wenn en primäre Alkohol selektiv oxideert warrt. De eenfachste Aldehyd-Verbinnen is Formaldehyd (H2C=O), dat as en verdünnte Lösung (Formaline) as en Middel to'n Reinmaken bruukt warrt („Stark Water“). 

Annere Aldehyde sünd unner annern

* Aceetaldehyde (Ethanal, CH3-CHO)
* Propanal
* Butanal
* Isobutyraldehyd (isobutanal)

De Naam vun de Aldehyde mit dree oder mehr C-Atome warrt so tohopenstellt:

Naam vun dat Alkan (Alken oder Alkyn) + *al*.
Bispeel:
* Propan → Propanal
* Propen → Propenal
* Butan → Butanal
* 2-Buteen → 2-Buten-1-al
* 2-Butyn → 2-Butyn-1-al
Kostjantyn Lerner

**Kostjantyn Lerner** (ukrainsch:Костянтин Лернер, wetenschaplich Transliteratschoon: *Kostjantyn Lerner*, russch: Константин Зайвелевич Лернер}}/**Konstantin Saiwelewitsch Lerner**; * 28. Februar 1950 in Odessa; † 24. September 2011 in Herzlia, Israel) weer en ukrainsch Schachmeester.

In de 1980er Johren tell Lerner to de wieder faat Tipp vun den sowjeetschen Schach. He hett an fiev UdSSR-Meesterschapen deelnommen. Bi de Meesterschap 1984 in Lemberg keem he up Platz 2, wat sien gröttste sportlich Spood weer. 1986 in Kiew keem he up den veerten Platz. In dat sülvig Johr kreeg he vun de FIDE ok den Titel Grootmeester. In de Johren 1978 un 1982 wunn he de ukrainsch Meesterschap. Dorto keemen noch mennig mehr Siege bi Wettstrieden. 

1997 nehm er in Groningen an de FIDE-Schachweltmeesterschap in‘ K.-o.-System deel, verlor aber all glieks in de eerst Runn tegen Eduardas Rozentalis ut Litauen. 2001 is he nah Israel wegtrucken. 2004 wurr he denn Dart bi de apen israeelsch Meesterschap in Ramat Aviv.

Sien letzt Elo-Tall wer 2515. In‘ Juli 1995 leeg he mit en  Elo-tall vun 2605 up Platz 51 vun de Weltranglist. Lerner weer verheiraadt un harr een Söhn.

## Weblenken
* Partien vun Lerner (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Dieter Schock

**Dieter Schock** (* 18. Januar 1940; † 27. August 2011) weer en düütsch Footballspeler. 

Schock weer Speler vun Borussia Neunkirchen. Mit disse Mannschap wunn he 1961/62 de Meesterschaft in de Football-Böverliga Süüdwest, tweemal in de Johren 1963/64 un 1966/67 in de Football-Regionalliga Süüdwest un de Mannschap hett sück ok 1964 un 1967 in de Upstiegsrunn to de Football-Bundsliga dörsett. Van 1960 bit 1963 hett Schock, de meest as Butenlöper insett weer, in de Böverliga 66 Spelen mit veer Doren, in de Bundsliga van 1964 bit 1966 un 1967/68 88 Spelen mit een Door un in de Regionalliga in de Runnen 1963/64, 1966/67 un 1968 bis 1970 104 Spelen mit twee Doren makt. Dornah hett he sien Loopbahn afslooten. 

## Literatur
* Werner Skrentny (Hg.): Teufelsangst vorm Erbsenberg. Die Geschichte der Oberliga Südwest 1946-1963. Klartext-Verlag. Essen 1996. ISBN 3-88474-394-5
* Lorenz Knieriem, Hardy Grüne: Spielerlexikon 1890-1963. Agon-Sportverlag. Kassel 2006. ISBN 978-3-89784-148-2

## Weblenken
* Dieter Schock in de Datenbank vun Fußballdaten.de
* Doodsmeldung up de Siet vun Borussia Neunkirchen
Tittbuddel

En **Tittbuddel** ook **Nuckelflasch** oder **Babyflasch** is en Buddel mit Suugtitt baven op. Se warrt bruukt, üm lütte Kinner oder lütte Söögdeerten, de noch Tittmelk drinkt, optoföden. Aver ok anner Saken to drinken, so as Sapp, Tee etc. köönt dör en Tittbuddel opnahmen warrn.

Dat Drinken warrt dorbi in’e Regel warm maakt op Körpertemperatur. Dat geiht opbest över en Waterbad oder spezielle Buddelwarmers. De Mikrowell is dor nich good för, dor kann sik dat Kind de Snuut bi verbrennen, wenn dat Drinken unliek warm warrt.

En Probleem bi dat Drinken ut de Tittbuddel för Kinner is dat Tittbuddel-Syndroom, wat en Form von Karies is.

Dat is wichtig, dat de Suger un de Buddel jümmer good reinmaakt un afkaakt warrt, dat sik dor kene Kiem’ in utbreedt.

De Buddels sünd mehrstentieds ut Polykarbonat oder Glas. Polykarbonat hett den Nadeel, dat dat Bisphenol A afgeven kann. Glas wieldes hett den Nadeel, dat dat sworer is un lichter brickt.

## Geschicht

Drinkbuddels gifft dat al siet ole Tied. De Suger weer mehrstentieds ut Ledder oder Kattuun. Eerst as dat vulkaniseert Gummi opkamen is, geev dat en week Material, dat sik ok good rein maken lett. Dat eerste Patent op en Gummisuger hett 1845 Elijah Pratt ut New York kregen. Eerst in’t 20. Johrhunnert sünd de Materalen denn beter un weker worrn, dat de ok veel bruukt worrn sünd. In de Johren 1930 is de Latex-Suger opkamen un in de Johren 1960 de Suger ut Polykarbonat.
Luis Alberto Lacalle Herrera

Dr. **Luis Alberto Lacalle Herrera** (* 13. Juli 1941 in Montevideo) is en uruguayisch Jurist un Politiker: He weer van‘ 1. März 1990 bit 1. März 1995 Staatspräsident vun sien Land. 

Lacalle shett an de Universidad de la República in Montevideo Jura studeert un dor 1964 sien Afsluss makt. All mit 17 Johr fung he an, sück aktiv för Politik to interesseeren un is de Partido Nacional bitreden. Nah sien Studium hett he völ politisch Ämter bekleed, so weer he Liddmaat vun dat Natschonale Komitee vun de Partido Nacional, dat Finanz-Komitee, dat Transportkomitee un dat apenlich Arbeitskomitee as ok Senator.

1987 wurr Lacalle to’n Viezpräsidenten vun den Senat ernannt un an‘ 19. Juli 1999 to’n natschonalen Vörsitter wählt, de hööchst Positschoon in de *Partido Nacional*. 

1990 hett he Julio María Sanguinetti as Präsident för fiev Johr aflööst. As gröttste Spood in sien Präsidentschap is dat Entstahn vun den gemeensamen Markt Mercosur antosehn, wat he tosommen mit de Präsidenten Carlos Menem, Argentinien, Fernando Collor de Mello, Brasilien un Andrés Rodríguez ut Paraguay henkreegen hett. 1995 hett hüm Sanguinetti as Präsident weer aflööst. Bit 2009 hett he noch vergevens versöcht, weer Präsident to wurrn.

För sien ehrenvull Tätigkeiten kreeg Lacalle de Ehrendokterwürde vun:
* Universidad Complutense in Madrid
* Hebräisch Universität in Jerusalem
* Universidad Autónoma in Guadalajara in Mexiko
* Universidad Nacional in Paraguay 

Lacalle Herrera is Liddmaat in den Club of Rome, is verheiraadt un hett veer Kinner.

## Weblenken
* Biographie (spaansch)
Rosenplanten

De **Rosenplanten** (*Rosaceae*) sünd een grote Planten-Familie mit 3.000 – 4.000 Arden in 100-120 Geslechter. Rosenplanten wasst in de ganze Welt, sunnerlich up de nördliche Hälft. De Blöte hett meist twee Geslechter. Se is in’n Krink um en Ass upboot, mit fiev Kroonblöer un fiev Kelkblöer. De Kroonblöer könnt avers ok fehlen. Faken hefft de Blöten en Stieg Stoffblöer. De Tahl is verscheden un liggt twuschen 1 un veele. Faken sünd dat just twee-, dree- oder veermol so veel, as dat Kroonblöer gifft. De Steele stoht free. De Fruchtknutten sitt unnen an. De Fruchtblöer könnt mit den Fruchtknutten tohopenwussen ween. Binnen de Familie gifft dat Fleeschfrücht un ok Schienfrüchte. To de Rosenplanten höört so bekannte Fruchtplanten to, as de Eerdbeer, de Huusappel, de Himbeer, de Beer, de Plumm un annere.

De Blöer stoht meist ut’neen un hefft Stöhnblöer. In de Familie gifft dat allerhand Zier- un Bruukplanten. An un for sik warrt de Familie unnerdeelt in veer Unnerfamilien: *Rosoideae*, *Spiraeoideae*, *Maloideae* un *Amygdaloideae*. Bi jungste Unnersöken is avers rutkamen, dat düsse Unnerfamilien nich monophyleetsch sünd. Wie se nu akraat tohopen passt, is avers noch nich klaar.

## Geslechter
Unner annern höört to de Rosenplanten düsse Geslechter
* *Acaena* (Geslecht Stekelnoot)
* *Alchemilla* (Geslecht Froenmantel)
* *Amelanchier* (Geslecht Krintenboom)
* *Aronia* (Geslecht Appelbeer)
* *Crataegus* (Geslecht Maidoorn)
* *Cydonia* 
* *Fragaria* (Geslecht Eerdbeer)
* *Malus* (Geslecht Appels)
* *Potentilla* 
* *Prunus* (Geslecht Plumm)
* *Pyracantha* (Geslecht Füerdoorn)
* *Pyrus* (Geslecht Beer)
* *Rosa* (Geslecht Rosen)
* *Rubus* (Geslacht Brommbeer)
* *Sorbus*

## Kiek ok bi
*
Walter Kreye

**Walter Kreye** is de Naam von

* Walter A. Kreye (1911–1991), plattdüütsch Schriever, Schauspeler, Speelbaas un Höörfunkredakteur,
* Walter Kreye (* 1942), düütsch Schauspeler.
Hendrik Duryn

**Hendrik Duryn** (* 8. Oktober 1967 in Leipzig) is en düütschen Theater- un Filmschauspeler.

## Leven un Wark
Duryn is an de Theaterhoochschool „Hans Otto“ in Leipzig to’n Schauspeler utbillt worrn. Butendem hett he en Utbilln to’n Musicalschauspeler un as Stuntman maakt. Siet 1993 weer he an verschedene Theaters in Leipzig un in Halle engageert. Vun 1995 an hett he in de Sepenoper *Verbotene Liebe* mitspeelt un weer af 2003 för eenige Folgen in de Hööftrull vun *Einsatz für Team 2* – en Aflegger vun *[[Alarm für Cobra 11 – Die Autobahnpolizei]]* – to sehn. In’n Sommer 2009 weer he in de Hööftrull vun de RTL-Kummediereeg *Der Lehrer* to sehn.

## Filmografie (Utwahl)

## Weblenken
*
Blötenbodden

De **Blötenbodden** oder **Blötenass** (lat.: *receptaculum*) is dat Enn vun en Blomenstengel oder -steel, wo de ganzen Deele vun en Blöte up stoht, as Kelkblöer, Kroonblöer, Fruchtknutten etc. De Blötenbodden kann wat breder ween, as de Stengel is. De Blötenbodden kann platt, holl oder boll ween. 

## Literatur

* Denffer, D. v.; Ziegler, H.; Ehrendorfer, F.; Bresinsky, A.: *[[Lehrbuch der Botanik für Hochschulen|Strasburger]] - Lehrbuch der Botanik für Hochschulen*. 32. Aufl. G. Fischer Verlag, Stuttgart/New York 1983. ISBN 3-437-20295-2
* Herder-Lexikon der Biologie, Spektrum Akadem. Verlag, 1994. ISBN 3-86025-156-2
* Rothmaler, W.: *Exkursionsflora, Bd. 2, Gefäßpflanzen*. Volk und Wissen, Berlin 1983
Transsudat

As **Transsudat** warrt in de Medizin Fletigkeiten vun’n Lief betekent, de dör dat Epithel oder ut Fatten uttreden künnt, aver nich in’n Tosamenhang mit Sweren staht. De Vörgang, wenn solke Fletigkeiten afegeven warrt, warrt as Transsudatschoon betekent. Fletigkeiten, de as Naklapp vun en Sweer afsünnert warrt, warrt in’n Ünnerscheed dorto as Exsudaten betekent. Transsudaten künnt bi gesunne aver ok bi krankhafte Vörgäng in’n Lief vörkamen.

## Egenschoppen
In’n Gegensatz to vele Fletigkeiten in’n Lief wiest Transsudaten blots wenig Zellen op un bargt tomeist blots afschgilfter Mesothelzellen un en poor Leukozyten. Ok Protein is dor blots wenig binnen; normalerwies mit en Andeel vun ünner 30 g/l. Dat spezifische Gewicht is lütter as 1,018. De meisten TRanssudaten sünd ahn Klöör, mitünner ok vun licht gele Klöör.

## Physioloogsche Transsudaten
Physioloogsch kamt Transsudaten as Afsünnern vun Epithelen vör. Se billt dorbi en fienen Film vun Fletigkeit, wat vun de Mengde her also blots ’n beten is. Transsudaten sünd to’n Bispeel dat Schedensekret oder te Fletigkeitesfilm op de Tunica serosa.

## Patholoogsche Transsudaten
Möögliche Oorsaken för patholoogsche Transsudaten sünd:
* en to siet Vermögen vun’t Blood Water to binnen dör den Mangel an Bllodproteinen (Albumin) un dordör minnerten kolloidosmootschen Druck.
* en Opstauen un dormit verbunnen Anstiegen vun’n Druck in’n Bloodkreisloop oder in de Lamphfatten.

Transsudaten künnt as’n Ansammeln in’t Interstitium, d. h. as Ödem, vörkamen oder ok in en Liefhöhl rinlopen (Hydrops, Aszites, Pleurainstroom).
Bathurst

**Bathurst** betekent

* Bathurst, Stadt in New South Wales, Australien,
* Bathurst, Stadt in Neebruunswiek, Kanada,
* Bathurst, Stadt in de Provinz Oostkap, Süüdafrika,
* Banjul, bit 1973 de eerste Naam vun de Stadt in Gambia,
* Bathurst Island, Eiland to Australien,
* Bathurst Island, Eiland to Kanada,
* Bathurst Inlet, Barg in Kanada,
,
* *[[Bathurst (1918)|Bathurst]]*, Minensöker un -legger vun de argentinschen Marien,
* Bathurst, U-Bahnhoff in Toronto, Kanada.

**Bathurst** is de Familiennaam von

* Alan Bathurst (* 1968), Dichter,
* Allen Bathurst, 1. Earl Bathurst (1684–1775), brietschen Eddelmann,
* Benjamin Bathurst (1784–wohrschienlich 1809), brietschen Diplomaat,
* Benjamin Bathurst of Paulerspury (1635–1704), brietschen Afornten, Guvernör von de East Indian Company,
* Charles Bathurst (1754–1831), brietschen Politiker,
* Charles Bathurst, 1. Viscount Bledisloe (1867–1958), brietschen Afornten, Generaalguvernör von Neeseeland,
* Christopher Bathurst, 3. Viscount Bledisloe (1934–2009), brietschen Peer un Politiker,
* David Benjamin Bathurst (* 1936), brietschen Admiraal,
,
* Otto Bathurst (* 1971), brietschen Speelbaas,
* Ralph Bathurst (1620–1704), engelschen Dokter, Chemiker un Theoloog,
* Richard Bathurst (1722/1723–1762), engelschen Dokter un Schriever,
* Robert Bathurst (* 1957), brietschen Schauspeler.
Christian Peukert

**Christian Peukert** (* 21. Februar 1960) is en ehmalger düütsch Footballspeler.

Peukert speel sowohl in’t Mittelfeld as ok in’ Angreep. Sien Karriere fung an bi *Blau-Weiß Frankfurt*. Bit 1983 speel he denn för Eintracht Frankfurt un keem dorbi to een Bundsligaspeel. För Kickers Offenbach, för de he van 1983 bit 1985 speelt hett, keem he denn noch up teihn Bundsligaspelen un 14 Spelen in de 2. Bundsliga.  

Dornah wessel he to Rot-Weiss Frankfurt (bit 1992), is denn noch bit 1994 för de SG Hoechst antreden, bevör he 1994/95 bi *Viktoria Kelsterbach* un 1995 bi den *SV Ruppertshain* sien Loopbahn utklingen leet.

## Weblenken
* Peukert in dat Archiv vun Eintracht Frankfurt
* Peukert in de Datenbank vun Fußballdaten.de
James Stewart

**James Stewart** is de Naam von

* James Stewart, 1. Earl of Buchan (1445–1499), schottisch Adligen,
* James Stewart, 1. Earl of Moray (1531–1570), tweetöllste vun de illegitimen Söhnen vun Jakob V.,
* James Stewart, 4. Duke of Lennox (1612–1655), schottisch Adligen,
* James Stewart (1831–1905), schottisch Missionar un Professer,
* James Stewart (1908–1997), US-amerikaansch Schauspeler,
* James Stewart (1913–1993), US-amerikaanschen Schauspeler,
* James Stewart, 5. High Steward of Scotland (1243–1309), schottisch Adligen,
* James Stewart of Lorne (1395–1448), schottisch Adligen, ok „de Swarte Ridder vun Lorne“ nöömt,
* Jimmy Stewart (1931–2008), britisch Motorsportler.
Bruce Alan Beutler

**Bruce Alan Beutler** (* 29. Dezember 1957 in Chicago) is en US-amerikaansch Immunoloog un Genetiker, de entscheeden Forschensarbeit in de Beriek vun de Immunologie, sünners de Toll-like Rezeptoren leist hett. 2011 kreeg he för sien Arbeit den Nobelpries för Physiologie oder Medizin.

## Leven

Beutler wurr 1957 in Chicago as Söhn vun den düütschen deutschen Emigranten Ernest Beutler boren. De Familie leev eerst in Kalifornien. Bit 1976 studeer he Biologie an de University of California, San Diego, dornah sloot sück en Medizinstudium an de University of Chicago an. 1981 kreeg he sien M.D. Van 1985 bit 1986 weer Beutler *Assistant Professor* an de Rockefeller University. Ansluutend weer he bit 2000 in verscheeden Positschonen an dat University of Texas Southwestern Medical Center at Dallas un dat Howard Hughes Medical Institute. Van 2000 bit 2007 weer Beutler Perfesser an de Afdeelen för Immunologie an dat Scripps Research Institute in La Jolla, Kalifornien. Siet 2007 leit he de Afdeelen för Genetik vun dat Scripps Research Institute.

He is Vader vun dree Söhns.

## Wark

Siet de fröh 1980er Johren hett Beutler tonächst över den Tumornekrosefaktor forscht, um över LPS to’n Toll-like Rezeptor to gelangen.

2011 wurr hüm gemeensam mit Jules Alphonse Hoffmann un Ralph Marvin Steinman de Nobelpries för Physiologie oder Medizin tospraaken. Würdigt wurrn dat Opdecken över dat Aktiveeren vun de anboren Immunität dör Hoffmann un Beutler.

## Utteknungen (Utwahl)
* 1994: Outstanding Investigator Award der American Federation for Clinical Research
* 2004: Robert-Koch-Pries
* 2006: William B. Coley Award
* 2006: Gran Prix Charles-Leopold-Mayer
* 2007: Balzan-Preis
* 2007: Ehrendokter vun de Technische Universität München
* 2007: Frederik B. Bang Award
* 2008: Mitglied der National Academy of Sciences
* 2009: Albany Medical Center Prize
* 2011: Shaw Prize
* 2011: Nobelpries för Physiologie oder Medizin Tosommen mit Jules A. Hoffmann un Ralph Marvin Steinman

## Warken (Utwahl)
* A. Poltorak, X. He, I. Smirnova, M. Y. Liu, C. Van Huffel, X. Du, D. Birdwell, E. Alejos, M. Silva, C. Galanos, M. Freudenberg, P. Ricciardi-Castagnoli, B. Layton, B. Beutler: *Defective LPS signaling in C3H/HeJ and C57BL/10ScCr mice: mutations in Tlr4 gene.* In: *Science.* Band 282, Nummer 5396, Dezember 1998, S.&nbsp;2085–2088, . PMID 9851930. 
* B. Beutler, Z. Jiang, P. Georgel, K. Crozat, B. Croker, S. Rutschmann, X. Du, K. Hoebe: *Genetic analysis of host resistance: Toll-like receptor signaling and immunity at large.* In: *Annual review of immunology.* Band 24, 2006, S.&nbsp;353–389, . http://www.annualreviews.org/doi/abs/10.1146/annurev.immunol.24.021605.090552. PMID 16551253. (Review).

## Weblenken

* Homepage Bruce Beutler, MD, Scripps Research Institute
* Beutler, Bruce up isiknowledge.com

## Enkeld Nahwiesen
Berend de Vries

**Berend de Vries** (* 31. Dezember 1883 in Emden; † 25. November 1959 ok dor) weer en oostfreesch Schriever.

Berend (ok Bernhard schreven) weer de Söhn vun en Schippskapitän. Sien Grootvater vun Moders Kant weer en Maschbuer. De Vries hett nah sien Schooltiet en Telegrafenlehre makt un wurr ansluutend Telegrafenbeamter in Emden. To disse Tiet fung he ok all mit dat Schrieven an. Gesundheitlich Inschränkungen hebbt dorto führt, dat he vör de Tiet in Ruhstand versett wurr.  

Dornah hett he sück noch mehr mit dat Schrieven befaat, ok in Plattdüütsch. För sien Levenswark kreeg he 1958 dat Bundsverdeenstkrüüz (an’ Band).

## Warken (Uttog)
* 1932: Schipp ahoi, Balladen un Gedichte, Hamborg
* 1953: Dat Schipp Mannigfual, Gedichte un Balladen, Auerk
* 1958 De Fahrt na’t Witte Aland, Vertellsels, Hamborg

## Ehrungen
* 1952 Klaus-Groth Pries
* 1958 Bundsverdeenstkrüüz

## Born
* Martin Stolzenau: Vom Telegrafenbeamten zum weit über Ostfriesland hinaus bekannten Literaten; Bilaag Friesische Heimat, Nr. 19 van’ 19. November 2009; to’n Anzeiger für Harlingerland
Kroonblatt

En **Kroonblatt** oder **Petalum** (Mehrtahl Petalen) is en Blatt in de binnerste Blötenhüll vun Planten, de to de Todecktsadige tohören doot. De Kroonblöers weert alltosamen as **Kroon** oder **Corolla** betekent. Kroonblöer gifft dat blot, wenn de Blötenhüll nich all overeen is, man wenn se unnerdeelt warrt in Kelk un Kroon. Anners heet se Perigon.

## Wie de Kroonblatt upboot is
En Kroonblatt is normolerwiese grötter, as en Kelkblatt vun desülvige Blöte. Phylogeneetsch sünd de Kroonblöer tomeist ut de Stoffblöer rutwussen. In en Reeg vun ollerhaftige Familien sünd se upkamen, as Kelk un Kroon in de Blötenhüll ut’neen gohn sünd. Dor sünd de Magnoliaceae, Calycanthaceae un Himantandraceae Bispeele for. 

Kroonblöer, de sik ut Stoffblöer utspunnen hefft, sünd rut to kennen, vunwegen, dat se na ehre Struktur as Stoffblöer upboot sünd. Kroonblöer hefft faken sunnerliche Farven un Formen. Se schöllt meist Insekten anlocken to’n Bestuven. Towielen schöllt se ok Nektar produzeern oder spiekern. Faken is ok dat Kroonblatt, dat na unnen wiesen deit, grötter, as de annern un fallt vun’e Farv her up. Denn is dat as „Lipp“ oder „Unnerlipp“ en Platz, wo de Insekten up lannen könnt (as bi Violen, Orchideen. Uk Pollen könnt dor präsenteert weern. Kroonblöer gifft dat tohopenwussen un ok free for sik.

## Wo de Kroonblöer sitten doot
In de Blöten finnt sik de Kroonblöer twuschen de Klekblöer, de buten stoht, un de Stoffblöer, de binnen in sitten doot. Dat gifft Plantengruppen, dor sünd de Kroonblöer dör suutje Övergänge mit de Kelkblöer tohopenwussen. So is dat bi de Kaktusplanten (Cactaceae) oder bi de Bugönnjen (Paeoniaceae). Bi annere Planten gifft dat wedder Övergänge vun Kroonblöer na de Stoffblöer hen. Dor höört unner annern *[[Nymphaea alba]]* to. De füllte Blöte, de dat bi allerhand Tuchtformen vun Blomen gifft, kummt tostanne, wenn Stoffblöer in Kroonblöer ummuddelt wurrn sünd. Dat gifft ok Planten sunner Kroonblöer. De ehre Blöten weert in de Wetenschop vun de Botanik „apetaloide Blöten“ nömmt. 
## Historie vun den Begreep

De Begreep **Corolla** is toeerst 1735 vun Carl von Linné bruukt wurrn. Vordem weer vun lat. *flos* (= „Blöte“) snackt wurrn. Wöörtlich heet *corolla* „Lüttje Kroon“ oder „Lüttjen Kranz“. Dat plattdüütsche Woort „Kroon“ möss an un for sik mit *corona* oversett weern.
John Howard Northrop

**John Howard Northrop** (* 5. Juli 1891 in Yonkers, New York; † 27. Mai 1987 in Wickenburg, Arizona) weer en US-amerikaansch Chemiker.

## Leven
Northrop weer de Söhn vun John I. Northrop, en Zooloog un Lehrer an de Columbia University, un Alice R. Northrop, en Botaniklehrerin an dat Hunter College. Sien Vader is bi de Explosion in in Laboratorium twee Week för sien Geburt storven. De jung Northrop kreeg sien Utbillen an de Columbia University, wo he 1915 sien Dokterarbeit makt hett.

Northrop weer verheiraadt un harr een Söhn un een Dochter. He hett sück sülvst um’t Leven brocht.

Northrop kreeg 1946 tosommen mit Wendell Meredith Stanley de Hälft vun de  Nobelpries för Chemie "för hör Dorstellung vun Enzymen un Virus-Proteinen in reiner Form".

De tweede Hälft vun de Pries gung an James Batcheller Sumner.

## Weblenken
* http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1946/ John Howard Northrop up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
* John Howard Northrop in dat BAM-Portal
* Personennaamdatei