open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
West of the Divide

**West of the Divide** (op plattdüütsch so veel as „In’n Westen vun de Scheed“; dt. Titel: *Flussabwärts*) is de Titel vun en US-amerikaanschen Western ut dat Johr 1934 vun den Speelbaas un Dreihbookschriever Robert N. Bradbury. John Wayne speel de Hööftrull. De Premiere vun den Film weer an’n  15. Februar 1934.

## Inholt
Ted Hayden is mit sien Fründ Dusty ünnerwegens, de em vör twölf Johren dat Leven reddt hett. Ted söcht  na sien lütten Broder, de as Baby dormols vun den Mann roovt worrn is, de kort vörher sien Vadder dootschaten hett. As de beiden en Poos inleggen doot, drapt se op den Verbreker Gat Ganns, de in’t Starven liggt. He sütt meist so ut as Ted un hett en Schrieven bi sik, dat em as Möörder bi en Kerl mit Naam Gentry inföhren schall. Gentry is de Mann, de inst de Farm köfft hett, op de Ted sien Familie vörher leevt hett. Üm mehr över Gentry ruttofinnen, gifft Ted sik as Ganns ut.

Gentry versöcht gliektietig, ok de Farm vun sien Naver Mr. Winter to köpen, de dor aver nich op ingahn will. Vör Brass lett Gentry Winter sien Dochter Fay överfallen, de op’n Weg in de Stadt is, üm Geld na de Bank to bringen. Se warrt vun Gentry sien Lüüd anschaten, warrt aver rechttietig vun Ted un Dusty funnen. Swoor besehrt bringt se ehr na en Doktor in de Stadt. Korte Tiet later kummt Ted op Gentry sien Farm an, woneem he ünner annern ok Spuds drapen deit – en Jung, de vun de Lüüd op de Ranch misshannelt un verstött warrt. Gau faat he Vertroen to Ted. Vun Gentry aver kriggt Ted den Opdrag, den ollen Winter an de Siet to maken. Ted deit so, as weer dat vör em normal un as wull he sien Opdrag glieks utföhren, man in Wohrheit gifft he Wohrschau, so dat Winter sik in Sekerheit bringen kann.

Ansteed, dat he Winter ümbringen deit, vertellt he em vun sien Plaan. Ted geiht dorna torüch na Gentry un vertellt, dat he sien Opdrag achter sik bröcht hett. Gentry, de Ted den annern Dag utbetahlen schall, plaant nu aver, Ted ok an de Siet to maken. Dat kriggt Spuds aver mit un ritt ut. Spuds riddt na Winter sien Farm, üm Ted Bescheed to geven. Dör en Breef, den Spuds bi sik hett, warrt nu ok kloor, dat he de Broder vun Ted is, den he twölf Johren lang nich mehr sehn hett.  Dormit nich noog, stellt sik ok noch rut, dat Gentry de Mann is, de jemehrn Vadder ümbröcht hett. Opletzt kummt dat to’n Showdown, bi den Gentry dootschaten warrt. Ted freit si, dat he na all de Tiet sien Broder wedder funnen hett. He un Fay finnt opletzt to’nanner.

## Borns


## Weblenken
* 
* ''Flussabwärts'' op Turner Classic Movies
Anton Pawlowski

**Anton Pawlowski** (* 19. Mai 1898 in Willemshaven; † 8. Oktober 1952 in Wittmund) weer en Politiker (SPD) un Liddmaat vun den Landdag in Neddersassen. 

## Leven un Wark
Pawlowski hett tonächst de Volksschool besöcht un weer in' Ansluss as Arbeiter tätig. Van 1914 bit 1918 weer he Kriegsdeelnehmer vun den Eersten Weltkrieg. He wurr Liddmaat vun den Düütschen Metallarbeiterverband un weer siet 1920 bi de SPD. Tüschen 1918 un 1933 weer he as Metallarbeiter tätig. 1933 wurr he wegen sien SPD-Togehörigkeit entlaaten. Af 1935 harr he en Beschäftigung in en Munitschoonsbedriev. In dat Johr 1940 wurr he Angestellter. Af 1945 weer he ehrenamtlich in de Gemeend- un Kreisvertreten vun de Stadt un den Kreis Wittmund tätig. 

Pawlowski weer in de eerst un tweet Wahlperiood van' 20. April 1947 bit to sien Dood Liddmaat vun den Landdag Neddersassen. Hüm is den Reinhard Onken as Liddmaat vun den Landdag nahfolgt. 

## Born
* Barbara Simon: *Abgeordnete in Niedersachsen 1946–1994: Biographisches Handbuch,* 1996, Seite 287
Inisheer

**Inisheer** (de angliseerte Form vun’t irische **Inis Oírr**) is en lütt Eiland an de Westküst vun de Republiek Irland. Dat is dat lüttste bewahnte Eiland vun de Aran-Eilannen, de to’n County Galway höört. Wietere irische Beteken sünd *Inis Thiar* un *Inis Oirthir*, man siet 2004 is *Inis Oírr* de eenzige offizielle Naam. 

## Geografie

De Flach vun dat Eiland is ruchweg söss Quadraatkilometer. Nich wiet weg is ok de Küst vun’n County Clare, de üm un bi acht Kilometer wiet weg is. 2006 leven op dat Eiland knapp 250 Lüüd, de vör allen in’n Noorden vun Inisheer wahnt, woneem ok de Haven un en Flaaghaven leegt.

Inisheer is en Gaeltacht-Rebeet. Dat heet, dat de Inwahners vör allen irisch snacken doot. Henkamen kann een na Inisheer över Fährlienen vun Rossaveal un Doolin un vun de annern Aran-Eilannen ut. Op dat Eiland gifft dat fief Dörper, vun de Lurgan Village dat bedüdenste is. De anndern heet West Village, Chapel Village, Castle Village un Formna Village. Weertschopplich speelt de Tourismus en grote Rull.

## Kultur un Bowarken

In’n Noorddeel liggt ok de Borg vun de O’Briens ut dat 15. Johrhunnert. Se steiht wat höger un is vun de Resten vun en Ringfort ümgeven. Twüschen de Borg un den Flaaghaven steiht de  lütte Kark *[[Teampall Caomhán]]*. Se is den Hilligen Kevin vun Glendalough todacht un jeed Johr an’n 13. Juli dat Teel vun en Wallfohrt. Över dat Eiland verdeelt gifft dat Ruinen von wietere Karken. In’n Süüden vun Inisheer steiht en Lüüchttoorn, de aver nich för touristen apen is. An de Oostküst liggt dat Wrack vun den Frachter *Plassey*, de dor 1960 oplopen is. 

## Borns


## Weblenken
Hervé Boussard

**Hervé Boussard ** (* 8. März 1966 in Pithiviers; † 26. Juni 2013) weer en franzöösch Radrennfohrer. Bi de Olympisch Spelen 1992 wunn he mit de franzöösch Team in’t Mannschapstietfohren en Bronzemedaille. 

He weer Profi van 1994 bit 1997, harr in disse Tiet aber kien nennenswerten Spood. Bemarkenswert is, dat ok sien Teamkollege bi de Olympisch Spelen Philippe Gaumont in dat glieker Johr bannig fröh storven is. 

## Weblenken
* Hervé Boussard in de Datenbank vn Sportsreference.com (engelsch)
* Boussard bi databaseOlympics.com (engelsch)
* Doodsmeldung (franzöösch)
* Boussard in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Fud Livingston

**Joseph Anthony „Fud“ Livingston** (* 10. April 1906 in Charleston (South Carolina); † 25. März 1957 in New York City) weer en US-amerikaansch Jazzmusiker (Klarinett, Tenorsaxophon), Arrangeur un Komponist.

## Leven un Wark
He weer en Hot Jazz-Musiker, de af Midden vun de 1920er Johren för Bandleader as Roger Wolfe Kahn und Jean Goldkette (1925) arrangeeren dee; 1926 wurr he Liddmaat in Ben Pollack sien *Californians*, up de sien Upnahm vun „Red Hot“ Livingstone as Solist up de Klarinett to hören is, stark beinfloot vun den New Orleans Jazz vun en Jimmie Noone oder Leon Rappolo. För Pollack hett he de Arrangements vun „He's the Last Word“ un „Dee I Do“ (Victor Records) leefert, för Bix Beiderbecke „Singin’ the Blues“ un „Clarinet Marmelade“. Nahdem he de Pollack-Band verlaaten harr, weer he as freeschaffen Musiker aktiv; so hett he as Musiker oder Arrangeur ünner annern bi Louis Armstrong, Jimmy McPartland sien *Wolverines*, den Charleston Chasers, den California Ramblers, Nat Shilkret, Sam Lanin, Jan Garber, Boyd Senter un Joe Venuti arbeit. He weer mehrere Johren Liddmaat vun de Red Nichols/Miff Mole-Band bzw. Nichol sien Band *Five Pennies*, in de he sien Stil up de Klarinett utformen dee. Fud Livingston, blifft vör allen as Komponist vun den Jazzstandard „I'm Thru With Love“ in Erinnerung, de he mit Gus Kahn un Matty Malneck schreev.
To sien wiedere bekannte Kompositschonen hörrn „Feelin' No Pain“, „Humpty Dumpty“, „Imagination“, „Harlem Twist“ und „Sax Appeal“, da Bix Beiderbecke as „In a Mist“ övernehm

Bix Beiderbecke hett för Victor Records en Session organiseert, bi de en *All-Star*-Formatschoon, to de ok Glenn Miller, Tommy Dorsey un Benny Goodman Livingston sien Arrangements speelen deen. 1929 speel Livingston in London bi Fred Elizalde. Anfang vun de 1930er Johren hett he för mehrere Johren bi Paul Whiteman arbeit, bit he vun Arthur Rollini aflööst wurr. Later hett he in Hollywood för för de Radioshow vun Bing Crosby arbeit, speel bi Jimmy Dorsey un En’ vun de 1930er Johren schreev he noch Arrangements för Bob Zurke, weer denn aber meest nich mehr as Musiker togang. Sien wiedere Karriere weer bannig dör Alkoholismus stört. In de 1950er Johren is he gelegentlich noch in New York in lüttgere Ensembles uptreeden un is letztlich vergeeten in’ März 1957 storven.

## Diskographisch Henwiesen
*Louis Armstrong & his Orchestra 1936-37 (Classics)
*Benny Goodman: *1928-1931* (Classics)
*Miff Mole: *Slippin’ Around* (Frog, 1927-30)
*Red Nichols: *1927-1928*, *1928-1929*, *1929* (Classics)

## Weblenken
*Scott Yanow: Portrait bi Almusic
*Feature bi ''All About Jazz''
*Dokumente över de  Elizalde-Periood un Plattencover-Faksimile
*Text un Noten vun „I'm Thru With Love“ bi ''wikifonia''
Von-Goeben-Kasern

De **Von-Goeben-Kasern** weer en Kasern von de Bundswehr in Stood, de von 1956 bet 1994 bestahn hett. Vondaag liggt op dat Gelänn de Stoder Stadtdeel Ottenbeek.

De Kasern weer beten mehr as 320 Hektar groot. Knapp 90 Hektar mit Gebüüd un bi 240 Hektar Övungsplatz. Dor weren so üm un bi 2500 Soldaten un 500 Zivilisten statschoneert.

## Historie

Nadem de Bundswehr 1956 nee opstellt worrn is, hett se ok dat ole Gelänn von’n Flegerhorst Stood övernahmen. Toeerst blots en Deel, later mehr. Bet 1963 hett dat Luftwaffen-Ausbildungsregiment 2 dor seten un von 1963 af an Eenheiten von dat Heer. Ünner annern weer dat Standoort von de 3. Panzerdivision ut Buxthu. Ok Delen von dat Artillerieregiment 3, Pioniers von dat Pionierbataillon 3 (von’n 1. Mai 1968 bet 30. September 1993) un Logistik-Verbänn weren dor statschoneert.

Den Naam *Von-Goeben-Kasern* na’n prüüßschen General August Karl von Goeben hett de Kasern 1966 kregen. An de Ingang to de Kasern stunn ok en Statue vun hüm.

De letzten Soldaten sünd denn in’n Dezember 1994 aftrocken. De olen Gebüüd sünd na disse Tied zivil bruukt worrn un dor is de Stadtdeel Ottenbeek mit üm un bi 2000 Inwahners von worrn.
Koblenz

**Koblenz** (mundoortlich: *Kowelenz*) is en kreisfree Stadt in dat nördliche Rhienland-Palz. Se is mit rund 105.000 Inwahner nah Mainz und Ludwigshafen an' Rhien de dartgröttste Stadt vun dat Bundsland un bild een vun sien fiev Böverzentren. Koblenz is Seet vun den Campus Koblenz vun de Universität Koblenz-Landau, de Verwalten vun den Landkreis Mayen-Koblenz, de Struktur- und Genehmigungsdirektschoon Noord (bit 1999 Bezirksregeeren Koblenz), vun dat Bundsarchiv, den Verfaatensgerichtshoff Rhienland-Palz as ok de nee Bundsböverbehörde Bundesamt für Ausrüstung, Informationstechnik und Nutzung der Bundeswehr.

De Grootstadt Koblenz fier in dat Johr 1992 hör 2000-johrig Bestahn un hört dormit to de öldste Städer in Düütschland. De oorsprünglich latiensch Naam *[[Confluentes]]* (so völ as: *de Tosommenflooten*) leit sück vun de Laag vun de Stadt an de Münn vun de Mosel in den Rhien an dat so nömmt Düütsch Eck af. Bis 1926 weer de Schrievwies vun de Stadt *Coblenz*. Siet 1962 is Koblenz en Grootstadt mit 107.954 Inwahner (Stand: 31.12.2011) up en Rebeet vun 105,02 km².

Deelen vun Koblenz hörrt to dat UNESCO-Weltarv. Siet 2002 is de Stadt mit hör Kulturdenkmalen dat nördlich Door to de Kulturlandschap Böveres Middelrhiendaal, dat Kastell Niederberg wedderum steiht siet 2005 as Deel vun den Obergermanisch-Rätischen Limes up de UNESCO-List. 2011 funn in Koblenz de eerste Bundesgartenschau in Rhienland-Palz statt.

## Söhns un Döchter vun de Stadt
* Valéry Giscard d’Estaing (1926-2020), franzöösch Politiker
* Dieter Muscheid (1943-2025), düütsch Politiker un Landdagsafordneter
* Karl Schaifers (1921-2009), düütsch Astronom

## Weblenken

* Offiziell Internetpräsenz vun de Stadt Koblenz
* Geschichtliche Informatschonen to Koblenz bi regionalgeschichte.net
* Internetpräsenz Rund um Koblenz
* Wat in Koblenz antokieken is
* Statistische Tallen över de Stadt
Jandía

**Jandía** (IPA [xanˈdiːa]) is en Halvinsel ganz in’n Süüdwesten op dat Kanoren-Eiland Fuerteventura. Op de Halvinsel liggt en Bargkeed, von de de Pico de Jandía mit 807 Meter över de See de höögste Barg is. De Bargen sünd Deel von’n Naturpark Jandía. De Süüdspitz von de Halvinsel heet Punta de Jandía. Jandía höört kumplett to de Gemeen Pájara. De längste Beek is de Barranco de Pecenescal.

De Öörd doot meist all an de Süüdküst liggen. Bi’n Anfang von de Halvinsel liggt Costa Calma (an’n Istmo de la Pared an de engste Steed von de Halvinsel), denn kaamt Mal Nombre, Esquinzo, Piedras Caidas, Solana Matorral, Morro Jable un Puerto de la Cruz. Blots Cofete liggt an de Noordküst.
Gabriella Rodriguez

**Gabriella Rodriguez** (* 7. April 1980) is en mexikaansch  Badmintonspelerin. 

## Karriere
Gabriella Rodriguez nehm 1999 un 2001 an de Badminton-Weltmeesterschapen deel. Bi de Carebaco-Meesterschap 1998, den Brazil International 1998 un den Chile International 1999 keem se jeweils up den darten Platz. Platz 2 belegg se bi den Brazil International 2000. Bi den Argentina International 2000 wunn se dorgegen all mögelk dree Titel.

## Weblenken
*http://bwfcontent.tournamentsoftware.com/profile/overview.aspx?id=0DAC4D9E-EA4B-46A2-87BF-5DB017DF9E66
Bundsdagswahlkreis Horborg-Soltau

De **Bundsdagswahlkreis Horborg-Soltau** weer en Wahlkreis bi de Wahlen to’n Düütschen Bundsdag in Neddersassen. Dor hebbt de Landkreis Horborg, de Landkreis Soltau un von’n Landkreis Ülzen de Stadt Ülzen un de Samtgemenen Oold Amt Ebstörp un Seborg tohöört.

## Historie
De Wahlkreis is to de eerste Bundsdagswahl 1949 billt worrn un harr de Wahlkreisnummer 36. För de Bundsdagswahlen 1965 bet 1976 harr he de Nummer 30 un hett *Soltau-Horborg* heten. Bi de Wahl 1980 is de Wahlkreis denn opdeelt worrn op de Wahlkreise Soltau-Rodenborg un Horborg.

## Afornte
Direkt wählt Afornte in’n Wahlkreis weren:

1) 1953 weer Seebohm Kannedaat för en Wahlbündnis von CDU, FDP un DP. De CDU un de FDP hebbt keen egen Kannedaten opstellt un opropen, dat de Wählers Seebohm wählen schöölt.

## Weblenken

* Wahlkreisergebnisse früherer Bundestagswahlen (hoochdüütsch)
Bundsdagswahlkreis Horborg

De **Bundsdagswahlkreis Horborg** is en Wahlkreis bi de Wahlen to’n Düütschen Bundsdag in Neddersassen. Dor höört de Landkreis Horborg to.

## Historie

De Wahlkreis is to de Bundsdagswahl 1980 ut en Deel von’n Wahlkreis Soltau-Horborg toeerst nee billt worrn un harr de Wahlkreisnummer 35. För de Bundsdagswahlen 2002 un 2005 is de Wahlkreis oplööst worrn un weer denn Deel von de Wahlkreise Soltau-Fambossel-Winsen un Lüchow-Dannenbarg-Lümborg. To de Bundsdagswahl 2009 is de Wahlkreis Horborg wedder neet inricht worrn un harr bi disse Wahl de Nummer 36. Bi de Bundsdagswahl 2013 hett he de Nummer 37 kregen.

## Afornte
Direkt wählt Afornte in’n Wahlkreis weren:

## 2009

Bi de Bundsdagswahl an’n 27. September 2009 hett dat in’n Wahlkreis Horborg (Wahlkreisnummer 36) söven Direktkannedaten geven. As Afornten direkt wählt worrn is Michael Grosse-Brömer von de CDU.

## 2013

Bi de Bundsdagswahl an’n 22. September 2013 hett dat in’n Wahlkreis Horborg (Wahlkreisnummer 37) negen Direktkannedaten un 14 Landslisten geven. As Afornten direkt wählt worrn is Michael Grosse-Brömer von de CDU.

## 2017

Bi de Bundsdagswahl an’n 24. September 2017 hett dat in’n Wahlkreis Horborg (Wahlkreisnummer 37) söven Direktkannedaten un 18 Landslisten geven. As Afornten direkt wählt worrn is Michael Grosse-Brömer von de CDU.

## Weblenken

* Wahlkreisergebnisse früherer Bundestagswahlen (hoochdüütsch)
Bundsdagswahlkreis Cuxhoben-Stood II

De **Bundsdagswahlkreis Cuxhoben-Stood II** is en Wahlkreis bi de Wahlen to’n Düütschen Bundsdag in Neddersassen. Dor höört de Landkreis Cuxhoben un de Noorden von’n Landkreis Stood mit de Gemeen Drochters un de Samtgemenen Olendörp-Himmelpoorten un Noordkeden to.

## Historie

De Wahlkreis is to de Bundsdagswahl 2009 ut Delen von de Wahlkreise Cuxhoben-Oosterholt un Stood-Cuxhoben nee billt worrn un harr de Wahlkreisnummer 30. To de Bundsdagswahl 2013 hett de Wahlkreis de ne’e Nummer 29 kregen.

## Afornte
Direkt wählt Afornte in’n Wahlkreis weren:

## 2009

Bi de Bundsdagswahl an’n 27. September 2009 hett dat in’n Wahlkreis Cuxhoben-Stood II (Wahlkreisnummer 30) söven Direktkannedaten geven. As Afornten direkt wählt worrn is Enak Ferlemann von de CDU.

Dor hebbt de Landkreis Cuxhoben un de Noorden von’n Landkreis Stood mit de Gemeen Drochters un de Samtgemenen Himmelpoorten, Olendörp un Noordkeden tohöört.

## 2013

Bi de Bundsdagswahl an’n 22. September 2013 hett dat in’n Wahlkreis Cuxhoben-Stood II (Wahlkreisnummer 29) negen Direktkannedaten un 14 Landslisten geven. As Afornten direkt wählt worrn is Enak Ferlemann von de CDU.

Dor hebbt de Landkreis Cuxhoben un de Noorden von’n Landkreis Stood mit de Gemeen Drochters un de Samtgemenen Himmelpoorten, Olendörp un Noordkeden tohöört.

## 2017

Bi de Bundsdagswahl an’n 24. September 2017 hett dat in’n Wahlkreis Cuxhoben-Stood II (Wahlkreisnummer 29) söven Direktkannedaten un 18 Landslisten geven. As Afornten direkt wählt worrn is Enak Ferlemann von de CDU.

Dor hebbt de Landkreis Cuxhoben un de Noorden von’n Landkreis Stood mit de Gemeen Drochters un de Samtgemenen Himmelpoorten-Olendörp un Noordkeden tohöört.

## Weblenken

* Wahlkreisergebnisse früherer Bundestagswahlen (hoochdüütsch)
Carlo Galetti

**Carlo Galetti** (* 26. August 1882 in Corsico; † 2. April  1949 in Mailand) weer en italieensch Radrennfohrer.

Sien gröttste Spood weern 1910 un 1911 de Gewinn vun de Gesamtwertung vun de Giro d’Italia. 1912 wunn he dorto den Giro d'Italia gemeensam mit Luigi Ganna, Giovanni Michelotto un Eberardo Pavesi, wiel dat in dit Johr blots en Teamwertung geev. An de Tour de France hett he dreemal van 1907 bit 1909 deelnommen, keem aber nie bit in’t Teel.

1921 hett he sien Loopbahn afslooten.

## Palmares
**1905**
* Campionato Brianzola

**1906**
* Rom-Neapel-Rom
* Corsa Nazionale

**1908**
* Corsa Vittorio-Emanuele III.

**1910**
* 3. Deelstreck Giro d’Italia
* 8. Deelstreck Giro d’Italia
* Gesamtsieg Giro d’Italia
* Tre Coppe Parabiago

**1911**
* 1. Deelstreck Giro d’Italia
* 4. Deelstreck Giro d’Italia
* 10. Deelstreck Giro d’Italia
* Gesamtsieg Giro d’Italia

**1912**
* 5. Deelstrreck Giro d’Italia
* Gesamtsieg Giro d’Italia (Atala)

**1919**
* Italieenisch Meister vun de Steher

## Weblenken
* Carlo Galetti in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Milan Vidmar (1909–1980)

**Milan Vidmar** (* 16. Dezember 1909 in Weiz; † 10. November 1980 in Ljubljana) weer en sloweensch Ingenieur un Schachspeler. He weer de Söhn vun den glieknamigen Schachgrootmeester Milan Vidmar (1885–1962).

1938 belegg he den 9.–10. Platz bi dat Turnier in Ljubljana (Boris Kostić wunn, Vader Milan Vidmar senior reck den deelten 5. Platz). 1942 deel he sück den 1. Platz mit Efim Bogoljubow in Cottbus. 

He deel sück mit sien Vader den 2. bit 3. Platz achter Svetozar Gligorić, bi dat Turnier in Ljubljana 1945/46, wurr 6. in Karlsbad/Marienbad in dat Johr 1948 (Jan Foltys wunn), deel den 8. Platz in Wien 1951 bi dat 4. Schlechter Memorial (dat Turnier wurr vun Moshe Czerniak wunnen) un 1953 keem he in  Opatija up Platz 10 (Gewinner Aleksandar Matanović).

Vidmar jr. speel för Jugoslawien an dat eerst Reservebrett (+4, −0, =2) bi de 9. Schacholympiade in Dubrovnik 1950. Sien Mannschap wunn de  Goldmedaille. 

1950 kreeg he vun de FIDE den Titel Internatschonaler Meester.

## Enkeld Nahwiesen
Max Theiler

**Max Theiler** (* 30. Januar 1899 in Pretoria, Süüdafrika; † 11. August 1972 in New Haven, Connecticut, USA) weer en süüdafrikaansch-US-amerikaansch Bioloog un Nobelpriesdräger.

## Leven un Wark

De Söhn vun den Deertendokter Arnold Theiler hett wesentliche Arbeiten över de  Erreger vun Infektschonskrankheiten leefert. He kreeg 1951 den Nobelpries för Physiologie oder Medizin für sien Entwicklung vun en Impstoff gegen  Geelfeever. 1949 harr he all den Albert Lasker Award for Clinical Medical Research kreegen.

Theiler hett Medizin an de University of Cape Town, an dat St. Thomas Hospital in London un de London School of Tropical Medicine studeert. 1922 kreeg he sien Doktertitel (M.D.) un gung denn in de USA an de Harvard Medical School. Af 1930 weer he an dat Rockefeller Institut in New York, wo he den Rest vun sien Loopbahn bleev un dat Viruslabor leiten dee. 

Theiler hett sück besünners mit Geelfeever befaat un kunn nahwiesen, dat dat nich dör de Bakterie Leptospira icteroides (den Erreger vun de Weil-Krankheit), as in de 1920er Johren noch deelwies vermoot wurr, veroorsakt wurr. Nahdem Adrian Stokes wies, dat Geelfeever in Rhesusaapen induzeert werden kunn, gelung Theiler en wiedere Fortschritt: he wies, dat dat Virus in Müüs Hirnhuutentzündung utlööst. Wurrd de Erreger denn weer up Aapen överdragen, lööst he Geelfeever in wat swaker Form ut, de bi Aapen buterdem Immunität tegenöver de tödlich Form vun dat Geelfeever bewirkt. Disse Erkenntnis bill de Grundlaag för de Impstoffentwicklung dör Theiler un Hugh Smith (*17 D* Impstoff, 1937). In den 1940er Johren hett dat Rockefeller Institut groot Mengen vun den Impstoff herstellt. 

## Ehrungen
De Maandkrater Theiler is nah hüm nömmt. Dorto kreeg he de  Chalmer's Medal vun de Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene (London, 1939), de  Flattery Medal (Harvard, 1945), un den Lasker Award vun de Lasker Foundation (1949)

## Privates
1928 hett he Lillian Graham heiraadt, mit de he een Dochter harr.

## Weblenken

* Hubert Steinke: Max Theiler in dat Historsch Lexikon vun de Swiez
* Biografie up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
Eberhard Buismann

**Eberhard Johann Albrecht Buismann** (* 20. Mai 1879 in Süderneuland II bi Nörden; † 15. März 1957) weer en düütsch Auktschonater un Politiker.

## Leven
Buismann wurr as Söhn vun den Buer und Gemeendvörsteher Johannes Buismann un de sien Frau Johanna boren. Nah den Besöök vun de Volksschool hett he af 1894 bi den *Königlich Preußischen Auctionator* Heinrich Symens in Pewsum en Lehr maakt. Nahdem he de afslooten harr, hett he eerst bi twee Auktschonatoren un dornah in en Afkaatenkanzlei in Esens arbeit. 1908 hett he sück as Auktschonater sülvstännig maakt.

He weer in eerst Ehe mit Andrea Sieverta Lüst verheiraadt, mit de he dree Kinner harr. Sien tweet Frau weer Hermine Mammen, mit de he noch twee Söhns harr.

## Politik
Buismann hörr de Bekennen Kark an un weer to Nazi-Tieden immer mal weer Opper vun Druck un Straaf. He verlor all Ämter, de he bit dorhen harr, un wurr ok to Geldstraaf veroordeelt.

Nah dat Kriegsenn 1945 wurr he vun de kanaadsch Besetter in Esens weer in politisch Ämter insett. He wurr ehrenamtlich Börgermeester vun Esens un weer van 8. April bis 31. Oktober 1946 Landraad vun den Landkreis Wittmund. He weer de eenzig Landraad in Oostfreesland, de kien Verwaltensbeamter weer. Üm disse Tiet rüm, hett he ok völ Leumundstüügnisse för de Entnazifizeerensverfohren utstellt. As en ehrenamtlich Landraad för den Landkreis Wittmund wählt wurrn sull, is he aber ut gesundheitlich Grünnen nich antreden, sonnern hett Reinhard Onken den Vörträe laaten. 

Dornah hett he bit to sien Dood weer as Auktschonater arbeit.

## Born
* Detlef Kiesé: Landrat mit sozialem Gewissen, Friesische Heimat in’ Anzeiger für Harlingerland van’ 29. Juni 2013
Boris Borissowitsch Jegorow

**Boris Borissowitsch Jegorow** (; * 26. November 1937 in Moskau; † 12. September 1994 ok dor) weer en sowjetsch Kosmonaut un Dokter. 

Boris Jegorow, de ut en medizinisch präägt Öllernhuus stamm (sien Vader weer Hartchirurg, sien Moder Oogendokter), fung en Medizinstudium an, dat he 1961 an dat 1. Moskauer Medizinisch Institut afslooten hett. Wiels dit Studium hett he Juri Gagarin kennen lehrt. Af de Tiet hett he sück för de Ruumfohrtmedizin begeistert. 1961 hett he sück an de Humboldt-Universität in Berlin bewurben. He spezialiseer sück up Gliekgewichtssysteme. 

Nahdem de Mediziner an' 26. Mai 1964 as Kosmonaut utwählt wurrn weer, is Boris Jegorow all an' 12. Oktober 1964 mit dat nee dreesittig Ruumschipp Woschod 1 (gemeensam mit Wladimir Komarow un Konstantin Feoktistow) as Forschungskosmonaut mit medizinischen Swoorpunkt Weltruum flagen; he weer de eerste Mediziner in't All. To'n Tietpunkt vun sien Ruumfloog weer Jegorow eerst 26 Johr olt, nah German Titow un Walentina Tereschkowa is he de dartjüngste Ruumfohrer vun all Tieden. 

Noch in dat sülvig Johr is Jegorow aber weer ut dat Kosmonautenkorps utscheeden. Disse ok för sowjeetsch Verhältnisse bannig kört Sett is immer noch Grund för dat Vermooden, dat de Upnahm in dat sowjeetsch Kosmonautenprogramm dör sien Vader, dormals Liddmaat vun dat Politbüro vun dat ZK vun de KPdSU, eerst mögelk maakt wurrn weer.

1965 wurr de ehmalge Kosmonaut as Kandidat vun de medizinischen Wetenschapen upnommen. Dit Studium hett Jegorow 1976 mit den Doktertitel vun de medizinisch Wetenschapen afslooten; af 1984 weer he Perfesser. 

1967 hett Jegorow en Stäe as Laborleiter in dat Institut för medizinisch-biologische Fraagstellungen (*Institut Mediko-Biologitscheskich Problem*) antreeden. Van 1984 bit 1989 weeer de Mediziner Baas vun dat Biomedizinisch-Technologisch Institut in dat Ministerium för Gesundheitswesen vun de UdSSR. 1989 is Boris Jegorow ut den aktiven Militärdeenst un den medizinischen Deenst utscheeden. 

Jegorow weer dreemal verheiraadt un harr dree Kinner. He is 1994 an de Folgen vun en Hartinfarkt storven.

## Sonstiges
Nah hüm is de Asteroid (8450) Jegorow nömmt wurrn.

## Literatur
* Peter Stache, Raumfahrer von A bis Z, Militärverlag der Deutschen Demokratischen Republik, Berlin [Ost] , 1988, ISBN  3-327-00527-3

## Weblenken
* spacefacts.de: Kurzbiografie
D-Tox

**D-Tox** (op platt so veel as „Utgiften“; dt. Titel: *D-Tox – Im Auge der Angst*) is de Titel vun en US-amerikaansch-düütschen Thriller ut dat Johr 2002 vun den Speelbaas Jim Gillespie. De Hööftrull speel Silvester Stallone. Dat Dreihbook is na den Roman *Jitter Joint* vun Howard Swindle entstahn.

## Inholt
De FBI-Agent Jake Malloy is achter en Serienmöörder her, de na un na al negen Polizisten brutal ümbröcht hett. Een Dag dröpt dat en Kolleeg vun Malloy, mit den he goot befrünnt weer. Malloy warrt an’n Daatoort ropen, üm den Fall to ünnersöken. So hett de Möörder dat plaant hatt, vunwegen dat he nu na dat Huus vun Malloy un klingelt. Malloy sien Leefste geiht an de Döör. As se dör dat Döörlock kieken will, bohrt de Möörder ehr mit en Bohrmaschien in’t Oog. Vun dor ut röpt he Malloy in’t Huus vun den do’en Polizist an un bringt dorna sien Leefste brutal üm.

Malloy mutt sik an’t Telefon anhöörn, dat he den Möörder fröher al mol meist tofaten kregen harr un de em dat nu torüchbetahlen will. För sien Leefste kann he kann nix mehr doon. Dorna is Malloy nich mehr he sülvst. He fangt dat Supen an un fallt in en deepe Depresschoon. Vun sien Kolleeg Hendricks warrt Malloy na en Afwenn-Klinik in Wyoming bröcht, woneem vör allen Polizisten behannelt warrt. De Doktor, de de Klinik föhren deit un meist as en Gefängnis inricht hett, weer inst sülvst en Polizist. Man de Möörder, de jümmer noch free rümlopen deit, hett Malloy nich ut de Ogen lopen. He maakt en vun de Patienten an de Siet un övernimmt den sien Steed, üm in de Klinik rintokamen.

Bald gifft dat den eersten Doden, bi den dat noch na Sülvstmoord utsütt. Man, dat is blots de Anfang. Togliek warrt de Klinik dör en Sneestorm vun de Butenwelt afsneden. Ok de Telefonleitung is dör den Storm ünnerbroken. Hendricks maakt in de Twüschentiet Urlaub in en Hütt in de Neeg. Bi’t Iesangeln finnt he de Liek vun den Patienten, för den sik nu de Möörder utgifft. Hendricks ahnt, dat dor wat nich stimmt un maakt sik op’n Weg na de Klinik, wat in den Sneestorm aver nich so eenfach is.

As in de Klinik ok de Doktor dootslahn warrt, is kloor, dat dat een op de Polizisten afsehn hett. Na un na maakt de Serienmöörder de Polizisten an de Siet. Opletzt finnt Malloy den Henwies, dat alleen Slater de Möörder wesen kann. He nimmt den Kamp gegen em op un behollt mit Ünnerstütten vun Hendricks in’n Showdown de Böverhand. He betahlt em den Moord an sien Leefste torüch. In de letzten Szeen hingt Malloy en Keed mit den Ring, mit den he sien Leefste üm ehr Hand anhollen wull, an en Tiweg. Dormit slutt he mit de verleden Tiet af.

## Kritik
Dat Lexikon vun’n internatschonalen Film betekent den Anfang vun’n Film, de sik op de seelische Pien vun den Protagonist kunzentreert, as veel verspreken. Man, den verlööpt sik de konfus inszeneerte Action-Thriller in tyypsche Routinen vun’t Genre ahn wietere Bedüden.

## Borns


## Weblenken

* Kritiken to’n Film op Rotten Tomatoes
* Vergliek vun de Snittfaten ORF vör Klock 10 – FSK 16 op Schnittberichte.com
Hermann Bosch

**Hermann Bosch** (* 10. März 1891 in Öhningen an' Bodensee; † 16. Juli 1916) weer en düütsch Footballnatschonalspeler.

Bosch speel up de Positschoon vun den linken Löper. Mit sien Heimatvereen, den Karlsruher FV, gelung hüm 1910 de gröttste Spood, as an' 15. Mai in Köln in dat Finale um de Düütsch Footballmeesterschap Holstein Kiel mit 1:0 besiegt wurr.

Sien Länderspeeldebüt fier Bosch an' 29. Juni 1912 in Stockholm bi de Olympisch Spelen. Allerdings hett de düütsch Mannschap dor düütlich gegen den Mannschap ut Öösterriek mit 1:5 verloren. Ok bi de anner 4 Länderspelen vun Bosch hebbt de Düütschen immer verloren. 

Hermann Bosch is vun den Eersten Weltkrieg nich torüchkommen; he weer een vun 66 Liddmaaten vun den Karlsruher FV, de in' Krieg hör Leven laaten hemm.
Sport (Mehrdüdig Begreep)

**Sport** betekent

* Sport, kulturelle Aktivität mit’n Lief, de mit Bewegen, Speel un Wettstriet to doon hett,
* Sport, düütsche Musikgrupp,
* *[[Sport (tschechsch Daagblatt)|Sport]]*, tschechsch Daagblatt,
* *[[Sport (Daagblatt)|Sport]]*, ehmolig öösterrieksch Daagblatt,
* *[[Sport (Swiezer Daagblatt)|Sport]]*, ehmolig Swiezer Daagblatt,
* Sport, russ’sch Feernsehsenner.

Kiek ok bi: Sports.
Korsika

**Korsika** (korsisch: *Corsica*, franzöösch: *Corse* [kɔʁs]) is en to'n grooten Deel ut hooch Bargen bestahn Eiland in de Middellannsche See un stellt politisch en Region vun Frankriek dor. Se liggt westlich vun Italien, up de Hööcht vun de Abruzzen, nöördlich vun de italieensch Insel Sardinien un süüdööstlich vun dat Moderland. Nah Sizilien, Sardinien un Zypern is Korsika de veertgröttste Insel in de Middellannsche See. 

De Region Korsika besteiht ut de beid Départements Corse-du-Sud un Haute-Corse. Korsika hett en  Flach vun 8.680 km² un 309.693 Inwahner (Stand 1. Januar 2010). De Hööftstadt vun de Region is Ajaccio.

### Städer
Bedüüdend Städer (in Klammern jeweils de korsisch Naam):
* Ajaccio (*Aiacciu*): Hööftstadt vun dat Departement Corse-du-Sud, Gebortsstadt vun Napoleon
* Bastia (*Bastia*): Hööftstadt vun dat Departement Haute Corse, wichtige Hafenstadt
* Bonifacio (*Bunifaziu*): süüdlichste Stadt vun Korsika
* Calvi (*Calvi*): wichtige Hafenstadt in' Nordwesten
* Corte (*Corti*): Olt Hööftstadt vun Korsika in't Zentrum vun de Insel, Sitt vun de Universität Pascal Paoli Korsika
* Sartène (*Sartè*): gellt as de „korsischste vun all korsisch Städer“

## Literatur
* Ferdinand Gregorovius: *Corsica. 1854.* Societäts-Verlag, Frankfurt am Main 1988, ISBN 3-7973-0274-6.
* Michel Delaugerre, Marc Cheylan: *Atlas de Repartition des Batraciens et Reptiles de Corse.* Parc Naturel Regional de Corse/Ecole Pratique des Hautes Etudes, o. O. 1992, ISBN 2-905468-09-2.
* Nicole Luzar, Volker Roth: *Kletterführer Korsika.* Topoguide.de, Betzenstein 2008, ISBN 978-3-0-00-24237-3.
* Hannes Mayer: *Die Wälder Korsikas. Wanderungen durch ein Waldparadies.* 2. dörkeeken Uplaag. Fischer, Stuttgart u. a. 1990, ISBN 3-437-30624-3.
* Monika Siegfried-Hagenow: *Korsika – Ein Reisebuch.* VSA, Hamborg 1991, ISBN 3-87975-551-5.

## Weblenken

* Korsika: ein Gebirge im Meer – Offiziell Websteed vun Frankriek (düütsch)
* Collectivité Territoriale de Corse Offiziell Siet vun de Rebeetskörperschap (franzöösch) 
* Universität vun Korsika in Corte
* Offiziell Siet vun dat Frömdenverkehrsamt (düütsch, franzöösch, engelsch)

## Enkeld nahwiesen
Margeir Pétursson

**Margeir Pétursson** (* 15. Februar 1960 in Reykjavík) is en ieslännsch Schachspeler.

Margeir Pétursson kreeg 1978 vun de FIDE den Titel Internatschonaler Meester un 1986 den Grootmeestertitel. He weer ieslännsch Meester in de Johren 1986 un 1987. 

Sien Elo-Tall bedrocht 2540 (Stand: Oktober 2012). He wurrd aber as inaktiv wert, wiel he siet 2003 kien wert Schachpartie mehr speelt hett.

## Spood up Turnieren

* Zonenturnier Gausdal 1985: 1./2. Platz
* Reykjavík 1985: 2.Platz
* Hastings-Schachturnier 1985/86: 1. Platz (sien wohl bekanntst Spood, dat traditschoonsriek Turnier vun Hastings weer aber in disse Tiet nich mehr so stark besett)
* Tórshavn 1987: 1. Platz
* Akureyri 1988: 3. Platz
* Reykjavík 1989: 2. Platz
* Lugano Open 1989: 1./2. Platz mit starken 8 ut 9 Partien (gemeensam mit Kortschnoi, den Sieger nah de Fienwertung; 184 Deelnehmer, ünner annern Hübner, Larsen, Lautier, Miles, Hort, Piket, Nunn, Seirawan, Sax, Nikolic, E. Torre)
* Zonenturnier Espoo 1989: 2.-4. Platz (2. Rang nah Steekkamp mit Qualifikatschoon för dat Interzonenturnier in Manila 1990)
* Islännsch Meesterschap Gardabaer 1991: 1.-3. Platz
* Aarhus 1993: 1. Platz
* Valby 1994: 1. Platz
* *K41* Kopenhagen 1995: 1. Platz
* *Olafsson* Reykjavík 1995: 2. Platz

## Böker
1996 wurr en Book vun Pétursson över dat Awerbach-System mit den Titel *King's Indian Defence: Averbakh Variation* dör den Verlag Cadogan chess books herutgeven. 

## Weblenken
* FIDE-Koort
* Schachpartien vun Margeir Pétursson up chessgames.com (engelsch)
Inishmore

**Inishmore** (op irisch: *Árainn*, *Árainn Mhór* oder *Inis Mór*; op plattdüütsch so veel as „Groot Eiland“) is en Eiland vun de Republiek Irland. Se höört to de Aran-Eilannen, de in de Galway Bay leegt un to’n County Galway tellt.

## Geografie

Dat Eiland is ruchweg 14 km lang un 3 km breed un liggt in’n Westen vun de bewahnten Eilannen. 2011 harr Inishmore 845 Inwahners. As den annern Aran-Eilannen ok, liggt Inishmnore in en Gaeltacht-Rebeet, d. h. de Inwahners snackt vör allen Irisch. Kulturell tekent sik dat Eiland dör verschedene vör- un fröhchristliche Steden ut.

Inishmore warrt veel vun Touristen besöcht, de dat Eiland op Wannerweeg, mit’n Fohrrad oder ok mit en Peerkutsch ankieken künnt. Op dat Eiland kummt en mit Fährscheep vun Doolin oder Rossaveel ut, man ok mit’n Fleger is Inishmore mit dat irische Fastland verbunnen. Hööftoort is Kilronan, woneem ok de Fährhaven is. Dor gifft dat Hotels un eenfackere Slaapmööglichkeiten.

## Historie un Bowarken

Op Inishmore sünd de Dichter Máirtín Ó Direáin un de Schriever Liam O’Flaherty boren. An de Küst vun Inishmore schall Sankt Brendan in’t Johr 565 sien Curragh-Schipp boet hebben, as he över’n Atlantik op Fohrt gahn is (*[[Navigatio Sancti Brendani]]*).

Op’t Eiland sünd hütt mehr as dörtig vör- un fröhchristliche Fundöört opdeckt. Histoorsche Bowarken un Öörd sünd to’n Bispeel:
* Ruin vun *Arkyn’s Castle*, en Borg ut dat 16. Johrhunnert
* Dubh Cathair oder Dun Doocaher („dat swarte Fort“), en Promontory Fort 
* *St. Eany’s Well* un *Church* mit de Resten vun den Rundtoorn vun Turmartin, de in’t 19. Johrhunnert instört is
* *Na seacht Teampull* („de söven Tempels“), Ruinen vun fröhchristliche Karken (*St. Kierans Church, Kilchoran Church, Templebrecan, Templenaneeve – Church of the Saints, Temple Benen, Temple MacDuagh, Temple Soorney*) 
* Immenkorfhütten as der *Clochán na Carraige*, de eenzig vullstännige op de Aran-Eilannen
* *[[Dun Aenghus]]*, *[[Dun Eochaill]]*, *[[Dun Onacht]]*, bekannte Duns oder Steenforts
* verschedene Dolmen (as de Oghil Wedge tomb) un Steenkrüzen.

## Borns


## Weblenken
Inishmaan

**Inishmaan** (op irisch: *Inis Meáin*, öllere Schrievwies: *Inis Meadhóin*) is en lütt Eiland vun de Republiek Irland. Se höört to de Aran-Eilannen, de in de Galway Bay leegt un to’n County Galway tellt.

## Geografie

Mit 912 ha is dat dat tweetgröttste bewahnte Eiland vun de Inselgrupp. Op Inishmaan leevt 157 Minschen mit fasten Wahnsitt (Stand 2011), se is en wichtig Rebeet vun de traditschonellen irischen Kultur. As Gaeltacht-Rebeet snackt de Lüüd op Inishmaan vör allen Irisch. Vun den Tourismus is hier weniger to marken as op de Navereilannen. 

Dat Eiland is vun’t Hööfteiland Inishmore dör den *Gregory’s Sound* scheedt. Vun dor ut gifft dat Verbinnen na’t irische Fastland. Na Inishmaan sülvst kummt een blots mit Bööd vun de Navereilannen. De Hööftoort vun’t Eiland heet *An Córa*. Dor liggt ok de Haven vun Inishmaan. Allgemeen gellt Inishmaan as de sinnigste vun de Aran-Eilannen. Dat Wüss ok al de Schriever John Millington Synge, de hier en poor Sommer verbröcht hett.

## Kultur un Bowarken

Op Inishmaan gifft dat de Resten vun dree Wedge tombs (so veel as *Kielgräver*). Twee dorvun leegt in de Feldmark vun Carrownlisheen, dorünner ok dat as *Leaba Dhiarmada is Ghrainne* bekannte Natschonalmonument. Dat annere liggt in Carrowntemple op de Westsiet vun’t Eiland.

Bekanntere Bowarken op Inishmaan sünd:
**Dún Conchuir* (oder Dún Conor), en vörhistoorsch, oval Dun (Steenfort). 
**Dún Fearbhaí*, en Steenfort ut dat 4. Johrhunnert. Sien D-förmige Bowies ünnerscheedt sik dör sien D-förmige Bowies vun de annern runnen oder halfrunnen Duns op dat irische Hööfteiland.
**Teach Synge (Synge’s Cottage)* is dat Huus, woneem John Millington Synge de Sommermaanden vun 1998 bit 1902 tobröcht hett. Dat Huus is in sien Originaltostand versett worrn un kann siet 1999 ok besöcht warrn.
**Cathaoir Synge (Synge’s Chair)* is de Oort Autors, den Synge op Inishmaan an’n leefsten harr.

## Borns


## Weblenken
Mariano Rumor

**Mariano Rumor** (* 16. Juni 1915 in Vicenza; † 22. Januar 1990 in Rom) weer en italieensch Politiker. He weer van 1968 bit 1970 as ok van  1973 bit 1974 Ministerpräsident vun Italien. 

1946 weer he Liddmaat vun de Verfaatensgeven Versammeln.

Van 1959 bit 1963 weer Rumor Landwertschapsminister vun Italien, 1963 denn för en körten Tiet Binnenminister vun Italien, dornah van 1964 bit 1969 Vörsitter *(segretario)* vun de Christdemokraten.

Todem weer he van 1974 bit 1976 in de Nahfolge vun Aldo Moro Butenminister vun  Italien un in de Funktschoon  Präsident vun den Ministerraat vun de Europääsch Gemeenschapen in dat tweet Halfjohr 1975. Wiederhen weer Rumor Präsident vun de Internatschonaal Union vun christlich Demokraten.

## Weblenken

* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Jon Rollason

**Jon Rollason** (* 9. April 1931 in Birmingham; † 20. Februar 2016 in Llandudno, Wales) weer en britischen Schauspeler un Schriever.

## Leven un Wark
Sien eersten Optreden in’t Feernsehn harr Rollason Mitt vun de 1950er Johren in de Kinnerreeg *The Children of the New Forest*. Dat weer för em teemlich swoor, disse Loopbahn intoslahn. In de Anfangstiet harr he kuum Geld , üm sik un sien Familie över de Runnen to bringen. Bekannt worrn is he mit dien Rull in de Krimireeg *The Avengers*, mit de he to’n eersten mol in de Prime Time to sehn weer. Man, sien Rull weer blots as Twüschenlösung dacht, as dat Kunzept vun de Reeg ümstellt weer. Un so bleev dat bi jüst mol dree Optreden.

He harr later aver en Duerrull in de Sepenoper *Coronation Street*, de he mehrere Johren lang speelt hett. Dorna kemen wietere Rullenin verschedene Feernsehregen, de in Grootbritannien geern sehn weern, as to’n Bispeel *Z-Cars* oder *Crossroads*. He füng to de Tiet ok an sülvst Manuskripten to schrieven as ünner annern för *Crossroads*. To sien besten Optreden tellt sien Rull as Journalist *Harold Chorley* in de Reeg *Doctor Who*.

Blangen dat Feernsehgewarf hett Rollason ok as Schriever un Dramatiker arbeit. Eenige vun sien Warken weern ok publizeert. Butendem hett he ok Rullen in’t Höörfunk-Programm vun de BBC speelt.

Rollason weer siet 1950 mit sien Fro Shirley verheiraat un hett twee Kinner.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Rollason is 1974 mit den *Writers’ Guild of Great Britain Award* uttekent worrn för sien Dreihbook to de Dokumentatschoon *Nobody’s Fault*.

## Weblenken
* 

## Born
* Biografie op „Avengers Forever“ (Engelsch)
Johann Caspar Herterich

**Johann Caspar Herterich** (ok *Johann Kaspar Herterich*; * 3. April 1843 in Ansbach; † 26. Oktober 1905 in München) weer en düütsch Historien- un Genremaler un inflootriek Lehrer an de Münchner Königlichen Kunstakademie.

## Leven
Johann Caspar Herterich weer de Söhn vun den Bildhauer un Restaurator Franz Herterich (1798–1876) un de öllere Bröer vun den Maler Ludwig von Herterich. Nahdem he nah München trucken weer, wurr he en Schöler vun Philipp Foltz un Carl Theodor von Piloty. Af 1882 weer he Hülpslehrer un siet 1884, as Nahfolger vun Gyula Benczúr, Perfesser an de  Königliche Kunstakademie in München in de Natuurklass.

To sien Schöler hebbt ünner annern tellt Benno Elkan, Iosif Iser, Bruno Paul Hetze, Alexander Eckener, Max Slevogt, Theodor Doebner, August Wilde, Max Hein-Neufeldt, Leonid Ossipowitsch Pasternak un Josef Wittmann. Af un to wurrn Arbeiten vun den Künstler in' Auktschoonshannel anboden.

## Enkeld Nahwiesen


## Literatur
* *Katalog der Kgl. Neuen Pinakothek in München*. Neue Pinakothek, Bruckmann, 1913, S. 55
* Paul Pfisterer, Claire Pfisterer: *Signaturenlexikon*.  Walter de Gruyter, 1999, S. 295 ISBN  978-3-1101-4937-1

## Weblenken

* Herterich un sien Schöler
* ''Biographisches Künstler-Lexikon'' Verlag des Bibliographischen Instituts, Leipzig 1882.
* DNB-Katalog
Tau-Lepton

Dat **τ-Lepton**, **Tau-Lepton** oder **Tauon** is dat swoorste vun de dree laadten Leptonen vun’t Standardmodell vun de Elementardeelkenphysik. Sien Masse bedriggt 1,777&nbsp;GeV/c2, also ruchweg 3500 mol so veel as dat Elektron. Sien Levensduer is dorgegen bannig lütt un liggt bi ruchweg 2,906±0,010&nbsp;·&nbsp;10−13&nbsp;s.

## Naam un Opdecken
De Beteken *Tauon* oder beter de greeksche Bookstaav τ is na dat greeksche Woort τρίτην (*tríton*, „de Drüdde“) wählt worrn, vunwegen dat dat τ-Lepton dat drüdde laadte elektronenordige Deelken is. Opdeckt weer dat Tauon in’t Johr 1975 vun Martin L. Perl un sien Mitarbeiters an’n SLAC bi en Elektron-Positron-Kollision in’n SPEAR-Ring. Vör allen för disse Opdecken hett Perl 1995 den Nobelpries för Physik kregen.

## Verfall

Dat τ-Lepton kann in de lichteren Leptonen verfallen

:\tau^-\to e^- + \bar\nu_e + \nu_\tau \quad (17.83 \pm 0.04 )\% 
:\tau^-\to \mu^- + \bar\nu_\mu + \nu_\tau \quad (17.41 \pm 0.04 )\% 

man ok in verschedene Hadronen, as to’n Bispeel Pionen oder Kaonen. Disse
List wiest en Utwahl vun de tallrieken Verfallsmööglichkeiten):

:\tau^-\to \pi^- + \pi^0 + \nu_\tau \quad (25.52 \pm 0.09)\% 
:\tau^-\to \pi^- + \nu_\tau \quad (10.83 \pm 0.06 )\% 
:\tau^-\to 2\pi^- + \pi^+ + \nu_\tau \quad (9.31 \pm 0.06)\% 
:\tau^-\to \pi^- + 2\pi^0 + \nu_\tau \quad (9.30 \pm 0.11)\% 
:\tau^-\to 2\pi^- + \pi^+ + \pi^0 + \nu_\tau \quad (4.62 \pm 0.06)\% 
:\tau^-\to K^*(892)^- + \nu_\tau \quad (1.20 \pm 0.07)\% 
:\tau^-\to \pi^- + 3\pi^0 + \nu_\tau \quad (1.05 \pm 0.07)\% 
:\tau^-\to \pi^- + \bar K^0 + \nu_\tau \quad (0.84 \pm 0.04)\% 
:\tau^-\to K^- + \nu_\tau \quad (0.70 \pm 0.01 )\% 

De Quarktosamensetten vun de Mesonen, de an’n fakensten bedeeligt sünd, is: 
:| \pi^- \rangle = | d \bar u \rangle \ , \quad | \pi^0 \rangle = \frac{1}{\sqrt{2}} \left(| u \bar u \rangle - | d \bar d \rangle \right)
:| K^- \rangle = | s \bar u \rangle \ , \quad | \bar K^0 \rangle = | s \bar d \rangle

Disse Mesonen sünd pseudoskalare Mesonen mit den Samtspin 0 un en nich-gerade Parität J^P=0^-. Entstahn künnt aver ok Vektormesonen mit en Samtspin vun 1 un en nich-gerade Parität
J^P=1^-, as dat K^*(892)^-:
:| \bar K^*(892)^- \rangle = | s \bar u \rangle

## Borns
The Lucky Texan

**The Lucky Texan** (op platt so veel as: „De Glückliche ut Texas“; dt. Titel: *Das Gold von Texas*) is de Titel vun en US-amerikaanschen Westernfilm ut dat Johr 1934 vun Robert N. Bradbury mit John Wayne in de Hööftrull. De Film weer an verscheden Öörd in Kalifornien dreiht, de Premiere hett an’n 22. Januar 1934 in de USA stattfunnen.

## Inholt
Jerry Mason will den letzten Wunsch vun sien Vadder nakamen un söcht den sien besten Fründ Jake Benson op. Den schall he op sien Farm to Hand gahn. Tosamen maakt se Jake sien Hoofsmeed wedder apen. Dor hebbt se een Dag en Peerd, dat sik en Steen in’n Hoof peddt harr, den se wegmaakt. Later fallt jem op, dat de Steen in Wohrheit ’n Kluten Gold is. Also maakt se sik op de Söök un finnt wohrhaftig en rieke Goldader. Jemehr Büüt verkööpt de beiden so geheem as dat geiht in de Stadt bi Harris un Cole. Harris kriggt aver liekers Nied un hett dat bito ok op de Farm vun den ollen Benson afsehn. Dör en Trick kriggt he Jake dorto, sien Ünnerschrift ünner den Koopverdrag vun de Ranch to setten – ahn dat he wat dorvun mitkriggt. 

Harris hett nu vör, Jake üm de Eck to bringen. Dorna kann he ahn Lasten mit den verkehrten Koopverdrag de Farm övernehmen. Mit sien Macker Cole luert se em op, as he alleen vun jemehrn Claim torüch kummt. Se fangt em af un scheet op Jake. In den Gloven, dat se em an de Siet maakt hebbt, laat se em in de Wildnis torüch. Man, Jake sien Muli geiht dör un löpt torüch na de Stadt, so dat ok Jerry spitz kriggt, dat wat in’n Busch is. He finnt Jake, de man blots anschaten weer, un bringt em na Huus. Duert gor nich lang, dor staht al Harris un Cole vör de Döör un vertellt Jerry, dat se de Farm gau övernehmen wüllt. 

Kort later bringt Jerry dat letzte Gold in de Stadt un meelt de Claims an. Harris un Cole versöökt nu aver den Verdacht op em to lenken, dat dat för den Sheriff so utsütt, as wenn Jerry Jake doodmaakt harr. Den annern Dag schall he vör’n Richter anhöört warrn. Över Betty, de Nichte vun Jake, warrt ok dat ok de olle Benson wies, de ok na de Anhören kamen deit – verkleedt as’n Fro. Dor gifft he sik denn to kennen un vertellt den Richter, wat sik wohrhaftig todragen hett. Harris un Cole künnt woll eerst utrieten un neiht denn mit en motoriseerte Iesenbahn-Draisien dör, warrt opletzt aver vun Jerry inhalt un an’n Sheriff övergeven. An’t Enn vun’n Film steiht de Hochtiet vun Jerry un Betty.

## Weblinks

## Borns
Stefanie Vögele

**Stefanie Vögele** (* 10. März 1990 in Leuggern) is en Swiezer Tennisspelerin. 

## Karriere
Stefanie Vögele, de all mit veer Johr mit dat Tennisspelen anfung, hett 2013 hör bither best  Saisonleistung afleefert, as se bi de French Open in Paris de darte Runn recken dee.  

Up de WTA Tour stunn se 2009 in Portoroz in't Halffinale (Nedderlaag gegen Sara Errani), in Birmingham un Tashkent jeweils in't Veertelfinale (gegen Li Na bzw. Akgul Amanmuradova). Bi de ITF-Turnieren in Bukarest (Siegerin: Andrea Petković) un Nottingham (Siegerin: Maria Elena Camerin) weer se Finalistin, wiels se in Cueno (gegen Varvara Lepchenko) un in Dubai (gegen Sandra Záhlavová) jeweils in't Halbfinale utscheeden dee. An't Johresenn' leeg se up Platz 75 vun de WTA-Weltranglist.

2010 reck se bi de Australian Open in Melbourne de tweet Runn. In Portoroz reck se dat Veertelfinale, dat se gegen de Lokalmatadorin Polona Hercog verlor. 

2011 stunn se bi ITF-Turnieren eenmal in't Finale (Dreesatznedderlaag gegen Marta Domachowska ut Polen) un tweemal in't Halffinale. Up de Tour reck se blots in Budapest dat Achtelfinale (gegen Sara Errani). Bi de Grand-Slam-Turnieren keem se jeweils nich över de  Qualifikatschoon herut.

2012 reck se bi dat Sandplatzturnier in Charleston (USA) eenmal mehr dat Achtelfinale. In Paris un in Wimbledon keem se aber weer nich över de Qualifikatschoon herut.

Bi dat US-Hartplatzturnier 2013 von Charleston sörg Vögele för Upsehn, as se mit  mit Siegen över Julia Görges un Caroline Wozniacki in't Halffinale keem un sück dor eerst nah dree Satzen Jelena Jankovic slahn geven muss. 

Hör best Platzeeren in't Eenzel in de Tennis-Weltranglist weer Rang 42. De reck se an' 11. November 2013. 

## Weblenken

* WTA-Profil (engelsch)
* ITF-Profil (engelsch)
* Fed-Cup-Statistik (engelsch)
Universidade Federal da Bahia

De **Universität Bahia** ( - UFBA) is en Universität in Salvador, Brasilien. 

De Grünnen geiht torüch up dat Johr 1946.

## Borns


## Weblenken

* Websteed vun de UFBA (Portugeesch)
Universidade Estadual de Feira de Santana

De **Universidade Estadual de Feira de Santana** (**UEFS**) is mit üm un bi 7.000 Lüde, de dor studeeren doot un mit mehr as 450 Lüde ut de Wetenschop de gröttste Hoochschool vun de Stadt Feira de Santana.

## Borns


## Weblenken

* Universidade Estadual de Feira de Santana
Universidade Federal de Minas Gerais

De **Universität Minas Gerais** (Portugeesche Spraak *Universidade Federal de Minas Gerais* - UFMG) is en Universität in Belo Horizonte, Minas Gerais, Brasilien.

De Grünnen geiht torüch up dat Johr 1927.

## Borns


## Weblenken

* Websteed vun de UFMG (Portugeesch)
Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca

De **CEFET-RJ** (Portugeesche Spraak *Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca*) is en Universität in Rio de Janeiro, Brasilien.

De Grünnen geiht torüch up dat Johr 1917.

## Borns


## Weblenken

* Websteed vun de CEFET-RJ (Portugeesch)