open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Christian Richard Bauer

**Christian Richard Bauer** (* 11. September 1984 in Hamborg) is en düütschen un nedderdüütschen Schauspeler un Singer.

## Leven
Bauer füng al as Kind bi de Volksspielbühne Rissen an un speel dor bet 2009 so üm un bi 30 Rullen. Vele Wiehnachtsmärken un plattdüütsche Kummedies, aver ok "Der Dieb, der nicht zu Schaden kam" vun Dario Fo, "Black Coffee" vun Agatha Christie, de Hamlet-Persiflage "Prinz von Dänemark" un twee plattdüütsche Musicals. Mit twölf Johr stünn he in sien eerste Hauptrull op de Bühn vun dat Hamborger Kellertheater.

Na sien Abitur studeer he eerst düütsche un nedderdüütsche Literatur un klassische Philologie, ehrdat he an de Schule für Schauspiel Hamburg dat Schauspeelstudium anfangen dä. Dor studeer he bi Lehrers as Michael Bogdanov, Jens Roth un Renate Bleibtreu.
2010 weer he mit de Schauspeelschool toenn un speel den Hans vun Wittenstein ut "Undine" vun Jean Giraudox an dat Theaterhaus in Hilmessen.
Wieldes studeer he ok klassischen Musical-Gesang bi Stephan Drakulich an de Joop van den Ende Academy in Hamborg un klassischen Gesang bi Christian Halseband vun de Hoochschool Ossenbrügge. Tosamen mit den Hamborger Knabenchor stünn he in den Beiersdorf-Konzertsaal in Hamborg op de Bühn.
Noch ehr he mit de Schauspeelschool toenn weer, wörr he an't Mekelborgsche Staatstheater in Swerin engageert. Siet 2011 speelt he nu an't Ohnsorg-Theater in Hamborg, neem he to'n Bispill mit Michael Bogdanov, Heidi Mahler un Joachim Bliese tosamen arbeiden dä. Bavento speel he in Bonn, Brunswiek un op Tourneen dör Düütschland un de Swiez.
Blangen sien Arbeit as Schauspeler is he ok as Poppenspeler bi klassische Konzerten un en Oper för Kinner dorbi un översett Texten vun William Shakespeare in't Plattdüütsche.

## Weblenken
* Offizielle Websiet
Aldo Ray

**Aldo Ray** (börgerlich *Aldo Da Re*; * 25. September 1926 in Pen Argyl, Pennsylvania; † 27. März 1991 in Martinez, Kalifornien) weer en italoamerikaanschen Schauspeler. 

## Leven un Wark
Ray weer vun 1944 bit 1946 Marineduker bi de US Navy un deen in en Eenheit, de bi Okinawa statschoneert weer. Butendem hett he an de University of California, Berkeley studeert.

As Schauspeler harr he sien eerste Hööftrull in den Film *The Marrying Kind* an de Siet vun Judy Holliday. Dat glieke Johr speel he mit Spencer Tracy un Katharine Hepburn in de Kummedie *Pat and Mike*. För de Rull weer he för den *[[Golden Globe]]* vörslahn as best Nawassschauspeler. In’n Verloop vun sien Filmwark hett Aldo Ray an mehr as hunnert Produkschonen mitarbeit.

Privat weer he dreemol verheiraat: Vun 1947 bit 1953 mit Shirley Green, 1954 bit 1956 mit Jean Marie Donnell (beter kennt as Jeff Donnell) un vun 1960 bit 1967 mit Johanna Ray. All Ehn sünd wedder scheedt worrn. Ut sien letzte Eh stammt sien Söhn Eric Da Re, de en Hööftrull in de Feernsehreeg *Twin Peaks* speelt hett. Ray is in’n Märt 1991 an Kehlkoppkrebs dootbleven.

## Filmen (Utwahl)

## Utteken
Aldo Ray weer 1953 för den *[[Golden Globe]]* nomineert as *Best Nawassschauspeler* för sien Rull in *Pat and Mike*. Wunnen hett he een Pries, neemlich 1979 den *[[AFAA Award]]* as *Best Schauspeler* in den Western *[[Sweet Savage]]*.

## Weblenken
*
Volksbank Wümm-Wiest

De **Volksbank** eG **Wümm-Wiest** is en Volksbank mit Seet in Söttmer. De Bank höört to’n Genossenschaftsverband un hett ölven Filialen (plus twee SB-Filialen) in’n Süden von’n Landkreis Rodenborg (Ooldkreis Rodenborg) un den Noorden von’n Landkreis Veern (dör de de beiden Strööm Wümm un Wiest fleten doot). Den Vörstand billt Matthias Dittrich un Stefan Hunsche, de Vörsitter von’n Opsichtsraad is Wilfried Rogge.

De BLZ is 291 656 81 un de BIC GENO DEF1 SUM. De Bilanzsumm weer an’n 31. Dezember 2011 430 Millionen Euro, de Inlagen weren 283 Millionen Euro un de Kunnenkredite 254 Millionen Euro. De Bank hett 157 Mitarbeiders un 8.629 Maten.

Blangen Söttmer hett de Volksbank ok noch Filialen in Otterbarg, Scheeßel, Rodenborg, Ahusen, Bassen, Posthusen, Karkwals, Fintel, Hu’e un Boitzen. Twee SB-Filialen gifft dat in Söttmer un Otterst.

## Historie

### Söttmer

De Spoor- un Dorlehnskass Söttmer is an’n 12. Oktober 1892 grünnt worrn. Grünner un eersten Vörsitter von’n Vörstand weer Johann Dietrich Müller.

1951 un 1952 hett de Kass in Söttmer Filialen in Hellweeg, Horß un Boitzen apenmaakt un 1961 in Waaschen. De Filiaal in Taaken hett von 1958 bet 1978 bestahn.

De Kass is 1971 dör Fusion mit de Spoor- un Dorlehnskass Karkwals tohoopgahn un hett denn Volksbank Söttmer heten. 1973 hett de Filiaal in Ahusen apenmaakt. 1990 is de Volksbank Fintel dör Fusion Deel von de Volksbank Söttmer worrn.

1999 sünd de Volksbank Söttmer un de Volksbank Otterbarg dör Fusion tohoopgahn un hebbt dorbi ok noch de Filiaal in Scheeßel von de Breemsche Volksbank övernahmen. Dat ne’e Ünnernehmen hett denn Volksbank eG Söttmer-Otterbarg-Scheeßel heten.

2004 hett de Bank denn noch en ne’e Filiaal in Rodenborg an’n Ne’en Mark apenmaakt, wieldes de Filialen in Hellweeg, Hörß un Waaschen 2007 dichtmaakt hebbt. De Filiaal in Otterst is 2008 in en reine SB-Filiaal ümboot worrn.

2012 hett sik de Volksbank eG Söttmer-Otterbarg-Scheeßel denn ümdöfft in Volksbank eG Wümm-Wiest.

### Otterbarg

De Spoor- un Dorlehnskass Otterbarg hett sik in de Johren 1890 grünnt. De Bank hett 1963 in Bassen und 1973 in Posthusen Filialen apenmaakt. De Kass is 1966 dör Fusion mit de Spoor- un Dorlehnskass Otterst tohoopgahn un hett denn Volksbank Otterbarg heten. 1986 is denn de Volksbank Hu’e dör Fusion Deel von de Volksbank Otterbarg worrn. 1999 is se denn dör Fusion mit de Volksbank Söttmer tohoopgahn. Dat ne’e Ünnernehmen hett denn Volksbank eG Söttmer-Otterbarg-Scheeßel heten.

### Hu’e

De Spoor- un Dorlehnskass Hu’e is in de Johren 1890 grünnt worrn. 1986 is se dör Fusion Deel von de Volksbank Otterbarg worrn.

### Fintel

De Spoor- un Dorlehnskass Fintel is 1905 grünnt worrn. 1990 is se dör Fusion Deel von de Volksbank Söttmer worrn.

### Otterst

De Spoor- un Dorlehnskass Otterst is 1909 grünnt worrn. 1966 is se dör Fusion mit de Spoor- un Dorlehnskass Otterbarg to de Volksbank Otterbarg tohoopgahn.

### Karkwals

De Spoor- un Dorlehnskass Karkwals is 1921 grünnt worrn. 1971 is se dör Fusion mit de Spoor- un Dorlehnskass Söttmer to de Volksbank Söttmer tohoopgahn.

## Weblenken

* Websteed von de Volksbank (hoochdüütsch)
Barger Heid

De **Barger Heid** is en Landschopsschuulrebeed in’n Süden von de Stadt Stood. Dat Gelänn süden von Groot Thun un Barg is üm un bi 40 Hektar groot.

In de letzte Iestied hett dat Ies Steen un Sand in de Landschop bröcht. Na de Iestied hett de Wind, de vör allen von Westen keem, den Sand to Dünen opweiht. Disse Dünenlandschop is ok vondaag noch dör de bet to veer Meter hogen Huckels ruttokennen. De Barger Heid stiggt von fiev Meter bet op twölv Meter över de See an.

Delen von de Barger Heid sünd in dat 19. Johrhunnert as Ackerland bruukt worrn. Na 1871 hett de Stoder Garnison ehr as Manövergelänn bruukt. Nadem de Heid na’n Eersten Weltkrieg wedder för de Bueree bruukt worrn is, is dor 1935 en Truppenövungsplatz inricht worrn. Ut de Sandkuhl blangento is 1938 Sand rutnahmen worrn üm de Rullbahnen von’n Flegerhorst Stood optoschüdden.

1980 hett de Stadt Stood de Barger Heid köfft un ehr 1989 ünner Landschopsschuul stellt.

## Literatur

* Jürgen Bohmbach: *Stader Stadtlexikon*. Stood 1994
Groot Thun

**Groot Thun** () is en Oort in de Gemeen Stood in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

## Geografie

Groot Thun liggt op de Geest an’n Rand von de Maschen langs de Swing un op dat linke Över von’n Heidbeek. In’n Süden liggt de Barger Heid.

De Naveröörd sünd Stood in’n Noorden, Barg un Riensföör in’n Oosten, Hagen in’n Süden un Wiepenkathen in’n Westen.

## Historie

Bi Groot Thun an de Swing liggt de Swedenschanz, wat en Borganlaag is, de ut dat 7. Johrhunnert stammt. Stück wieder in’n Süden gifft dat noch en twete archäoloogsche Fundsteed, dat Ole Dörp, dat groff ut de sülve Tied stammt as de Swedenschanz.

Bi Groot Thun hebbt se von 1934 af an den Flegerhorst Stood boot.

Vondaag is de Stadt Stood bet op 300 Meter an Groot Thun ranwussen, hett den Oort aver noch nich slaken.

### Inwahnertall

: * tohoop mit Lütt Thun

### Religion

Groot Thun is evangeelsch-luthersch präägt un höört bi dat Kaspel von de Johannis-Kark. Bevör de Johannis-Kark 1956 trech worrn is, hett de Oort to dat Kaspel von de Wilhadi-Kark in de Binnenstadt von Stood höört.

## Infrastruktur

### Verkehr

De eenzige Straat in Groot Thun driggt den Naam *Groot Thun*. De Straat löppt in’n Noordwesten na Stood rin un an de Bundsstraat 73 ran. In’n Oosten löppt de Straat na Riensföör an de Landsstraat 124. Ans gifft dat noch en lüttjere Straat na Süden, över den een na Hagen kamen kann.

Na Westen to is de Verkehr dör de Swing afsperrt. Blots en Brügg för Footgängers un Radfohrers löppt dor röver, över de een na Wiepenkathen kummt.

De nächste Bahnhoff is de Bahnhoff Stood an de Nedderelvbahn, de so bi 3,5 Kilometer weg is.

## Literatur

* T. Michel un Andreas Schäfer: *Die frühmittelalterliche Burg von Groß Thun (Stadt Stade)*. Archäologie in Niedersachsen Bd. 10. Oldenburg 2007, 94-97.
* T. Michel un Andreas Schäfer: *Der Burgwall der Altsachsen in Groß Thun*. Archäologie in Deutschland. Heft 1/2007, 47f.

## Footnoten
Riensföör

**Riensföör** () is en Oort in de Gemeen Stood in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

## Geografie

Riensföör liggt op de Geest so bi twee Kilometer weg von de Swing. In’n Süüdwesten liggt de Barger Heid.

De Naveröörd sünd Stood in’n Noorden, Ottenbeek in’n Oosten, Hagen in’n Süüdwesten un Groot Thun un Barg in’n Westen.

## Historie

To de öllsten Funnen in dat Rebeed von Riensföör höört en Grafffeld ut de Sassentied, dat villicht to de Wallanloog von de Swedenschanz tohöört hett.

Op’n Richtplatz bi Riensföör is 1856 de letzte Hinrichtung in de Ümgegend von Stood wesen.

Bi Riensföör hebbt se denn von 1934 af an den Flegerhorst Stood boot. Dat weer denn ok de Grund, dat Riensföör an’n 15. August 1935 Deel von de Gemeen Stood worrn is.

Vondaag is de Stadt Stood bet dicht an Riensföör ranwussen, hett den Oort aver noch nich sluukt. Dat is aver plaant, bi Riensföör en groot Rebeed för ne’e Hüüs uttowiesen.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Stood in’n Kanton Stood höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort stünn vör 1846 ünner de Gerichtsborkeit un de Verwaltung von de Stadt Stood. To’n 1. März 1846 hett dat Amt Stood-Gothenborg Gerichtsborkeit un Verwaltung övernahmen un Riensföör hett denn to de Gemeen Barg tohöört. 1859 is dat Amt Stood-Gothenborg oplööst un Deel von dat Amt Himmelpoorten worrn. Na 1885 weer de Oort in’n Kreis Stood, de 1932 mit de Kreise Jörk un Keden to’n ne’en Kreis Stood tohoopgahn is.

De Gemeen Barg is an’n 15. August 1935 Deel von de Stadt Stood worrn.

### Inwahnertall

Tosätzlich harrn sik 1905 ok noch Lüüd bi Riensföör op Stoder Rebeed ansiedelt. In düsse Siedlung, de *vör Riensföör* heten hett, hebbt in twölv Hüüs üm un bi 60 Lüüd leevt.

### Religion

Riensföör is evangeelsch-luthersch präägt un höört bi dat Kaspel von de Johannis-Kark. Bevör de Johannis-Kark 1956 trech worrn is, hett de Oort to dat Kaspel von de Wilhadi-Kark in de Binnenstadt von Stood höört.

För de Kathoolschen is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig.

## Infrastruktur

### Verkehr

Riensföör liggt an de Landsstraat 124, de in’n Noorden na Stood rin un an de Bundsstraat 73 ran löppt. In’n Süden geiht de Straat na Harsfeld to. Ans gifft dat noch lüttjere Straten na Groot Thun un Barg.

De nächste Bahnhoff is de Bahnhoff Stood an de Nedderelvbahn, de so bi dree Kilometer weg is.

## Footnoten
Bohmbach

**Bohmbach** is de Familiennaam von

* Andy Bohmbach (* 1987), US-amerikaanschen Ieshockeyspeler,
* Jürgen Bohmbach (* 1944), düütschen Historiker.
Staarbarg

**Staarbarg** () is en Flecken in’n Landkreis Nienborg in Neddersassen. De Gemeen hett .

## Politik
De Gemeenraat vun Staarbarg sett sik mit den Börgermeester ut 16 Lüüd tohopen. De letzte Kommunalwahl weer an 11. September 2011:

## Ortsdeele
De Flecken Staarbarg besteiht ut insgesamt 8 Ortsdeelen:

* Braukhoagen (Bruchhagen)
* Debbelhusen (Deblinghausen)
* Düernhusen (Düdinghausen)
* Samkusen (Sarninghausen)
* Sehnsen (Sehnsen)
* Staarbarg (Steyerberg)
* Voigtei (Voigtei)
* Welje (Wellie)
Franziskus (Paapst)

**Franziskus** (latiensch **Franciscus [[Paapst#Titel|PP]].**; börgerlich **Jorge Mario Bergoglio [[Jesuiten|SJ]]**; * 17. Dezember 1936 in Buenos Aires, Argentinien; † 21. April 2025) weer van'n 13. März 2013 bit to sien Dood Paapst un dormit Böverhoopt vun de röömsch-kathoolsch Kark un vun den Staat vun de Vatikanstadt. De 266. Bischop von Rom is de eerste Jesuit, de eerste ut Latienamerika, de eerste Ordensangehörige siet den Dood vun Paapst Gregor XVI. in dat Johr 1846 un siet dat Johr 741, also siet 1272 Johren de eerste Nichteuropäer in dit Amt. Vör sien Wahl dör dat Konklave weer he Arzbischop vun Buenos Aires.

Siet 1958 was Bergoglio Jesuit. 1969 wurr he Preester, 1998 Arzbischop vun Buenos Aires un 2001 Kardinal.

## Weblenken

* Offiziell Websteed vun den Vatikan to Paapst Franziskus

## Enkeld Nahwiesen
Roger Federer

**Roger Federer** (Roger Federer; * 8. August 1981 in Basel, Swiez) is en Swiezschen Tennisspeler.

Tüschen 2004, 2006, 2007 un 2013 hett he de Australian Open wunnen un in dat Johr 2003 de Wettkamp in Wimbledon. Van 2. Februar 2004 weer Federer denn de Nr. 1 vun de Tennis-Weltranglist. An 5. August 2012 harr he all bi de Olympsch Spelen in London de Sülvermedaille wunnen. 

## Kindheit
Mit veer Johr fung he an mit Tennis spelen. Siet 1998 speelt he up de ATP-Tour. En Johr later weer he all ünner de best föfftig un 2004 hett he to’n eersten mol en ATP-Turneer wunnen.

## Översicht

## Borns


## Weblenken

* Federer sien Websteed (engelsch oder seerbsch)
* Federer ATP profil
Charlotte Garbe

**Charlotte Garbe** (borene *Nimtz*; * 24. März 1929 in Eisenach; † 16. Februar 2013 in Lauenförde) weer en düütsch Politikerin vun Bündnis 90/De Grönen.

Garbe hett de Volksschool in Eisenach un in Tutow besöcht un ansluutend eerst en Realschool, later en Gymnasium in Quedlinburg. Se hett Erfohrungen in de Huuswertschap un buterdem ok in de Kranken- un Oltpleeg sammelt. Se weer mit den Upbau vun Börgerinitiativen befaat un in de  Partei Bündnis 90/De Grönen tätig. Siet 1968 weer se in de Anti-Atomkraft-Bewegen tätig.

In' März 1978 weer Garbe Mitbegrünnerin vun den Kreisverband Holtminden vun de Gröön List Umweltschuul. Van 1980 bit 1982 weer se Vörstandsliddmaat vun den Bundsverband Börgerinitiativen Umweltschuul e.&nbsp;V (BBU). För de Grönen weer se tonächst van' 21. Juni 1982 bit to'n 20. Juni 1986 Liddmaat in den Landdag vun Neddersassen, wo se van 1982 bit 1983 stellvertreden Vörsittersche vun de Landdagsfraktschoon weer. Buterdem weer se wiels de Legislaturperiood Schriftführerin vun den Landdag vu Neddersassen. 

Dornah weer se van 1986 bit 1987 Liddmaat vun den Kreisdag vun den Landkreis Holtminden un ansluutend van 1987 bit 1990 Liddmaat vun den Düütschen Bundsdag. Dor weer se as ordentlich Liddmaat in' Petitionsuschuss un in' Utschuss för Umwelt, Natuurschuul un Reaktorsekerheit tätig. Af Mai 1990 weer se todem Schriftführerin un Liddmaat vun den Öldstenraat.

## Literatur
* Barbara Simon: *Abgeordnete in Niedersachsen 1946–1994: Biographisches Handbuch.* 1996, S. 114.
* Rudolf Vierhaus und Ludolf Herbst (Hrsg.): *Biographisches Handbuch der Mitglieder des Deutschen Bundestages 1949–2002.* Band 1, A–M, Saur, München 2002, 1. Uplaag, ISBN 3-598-23781-2.
Samtgemeen Jesborg

De **Samtgemeen Jesborg** is en Samtgemeen in’n Landkreis Horborg, in de sik dree Gemenen för dat Afwickeln von de Verwaltenssaken tohoopslaten hebbt. Se hett .

## Geografie

De Samtgemeen liggt in de Midd von’n Landkreis Horborg.

Se grenzt in’n Noordwesten an de Gemeen Rosengoorn, in’n Noordoosten an de Gemeen Seevdaal, in’n Süden an de Samtgemeen Hanstää un in’n Westen an de Gemeen Bookholt.

## Historie

De Samtgemeen is an’n 1. Juli 1972 billt worrn.

### Inwahnertall

## Politik

To de Samtgemeen höört de dree Gemenen:

# Gemeen Bendstörp
# Gemeen Harmstörp
# Gemeen Jesborg (Sitt von de Verwalten)

### Samtgemeenraad

Liddmaten:
* 2011:
*: As Börgermeester: Hans-Heinrich Höper
*: CDU: Hans-Heinrich Aldag, Volker Bahlburg, Nathalie Boegel, Dirk-Hinrich Meyer, Heidemarie Nemitz, Stefan Palaschinski, Claus Schrader, Britta Witte, Kerstin Witte
*: SPD: Heinz Bohnsack, Steffen Burmeister, Hans-Jürgen Börner, Gabriele Ehlers, Udo Heitmann, Melanie Ritter, Cornelia Ziegert, Siegfried Ziegert
*: Gröne: Karl-Heinz Glaeser, Birgit Heilmann, Tanja Herr, Elisabeth Meinhold-Engbers
*: FDP: Reimer Siegel
*: FWG: Andreas Maack
*: BWG: Hans-Peter Brink, Peter Krämer
*: BUG: Walter Ritter
* 2016:
*: As Börgermeester: Hans-Heinrich Höper
*: CDU: Hans-Heinrich Aldag, Volker Bahlburg, Nathalie Boegel, Heidemarie Nemitz, Stefan Palaschinski, Britta Witte, Kerstin Witte
*: SPD: Steffen Burmeister, Udo Heitmann, Heike Lund, Helmut Lüllau, Angelika Schiro, Cornelia Ziegert
*: Gröne: Karl-Heinz Glaeser, Birgit Heilmann, Tanja Herr
*: UWG Jes!: Andrea Behnken, Sven Olaf Christiansen, Joachim Paulun, Hansjörg Siede
*: BWG: Hans-Peter Brink, Peter Krämer, Egon Schröder
*: FDP: Frank Gerdes, Philipp-Alexander Wagner
*: FWG: Andreas Maack
*: enkelt: Claus Schrader
*: BUG: Jan Paul Sommer

### Samtgemeenbörgermeesters

Samtgemeenbörgermeester is Hans-Heinrich Höper.

### Wapen

Dat Wapen von de Samtgemeen wiest op roden Grund en sülvern Borg mit en sülvern Wellenlien in’n Schildfoot.

Dat is dat Wapen von dat Dörp Jesborg.

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed vun de Samtgemeen (hoochdüütsch)
Lloyd Stowell Shapley

**Lloyd Stowell Shapley** (* 2. Juni 1923 in Cambridge, Massachusetts; † 12. März 2016) weer en US-amerikaansch Wertschapswetenschapler un Mathematiker. He weer emeriteert Perfesser an de University of California, Los Angeles. Sien Publikatschoonsrebeet weer de mathematische Ökonomik, insbesünnere de  Speeltheorie. 2012 kreeg he gemeensam mit Alvin Eliot Roth Nobelpries för Wertschaptswetenschapen.

## Leven
De Söhn vun den Astronomen Harlow Shapley un de mit veer Geschwistern upwussen is, hett 1954 sien Doktertitel Ph.D. an de Princeton University maakt. De Ökonom hett van  1948, mit en Ünnerbreeken (1950 bit 1953), bit 1981 för de Rand Corporation arbeit.. Siet 1981 hett he en Professur an de University of California in Los Angeles inne. As wichtig Bidrääg vun den Wetenschapler gellen ünner annern de Shapley-Wert un de Shapley-Shubik-Index. De in' Tweeten Weltkrieg för dat Entslööteln vun sowjeetsch Funksignale mit den Bronze Star (1944) uttekent Shapley kreeg för sien Forschensleistungen 1981 den *[[John-von-Neumann-Theorie-Pries]]*.

## Schriften (Utwahl)
**A Value for n-person Games*, mit H.W. Kuhn und A.W. Tucker, in *Contributions to the Theory of Games* Band II, 1953
**Stochastic Games*, in Proceedings of National Academy of Science, Band 39, S. 1095-1100, 1953
**A Method for Evaluating the Distribution of Power in a Committee System*, mit Martin Shubik, in American Political Science Review, Band 48, S.787-792, 1954
**On Market Games*, Martin Shubik, in Journal of Economic Theory, Band 1, pp. 9-25, 1969
**Cores of Convex Games*, in International Journal of Game Theory, Band 1, S. 11-26, 1971
**Values of Non-Atomic Games*, mit Robert Aumann, Princeton University Press., 1974
**Mathematical Properties of the Banzhaf Power Index*, mit Pradeep Dubey, in Mathematics of Operations Research, Band 4, S. 99-132, 1979
**On Authority Distributions in Organizations*, mit X.Hu, in Games and Economic Behavior, Band 45, S. 132-152, S. 153-170., 2003

## Literatur
* Lloyd Stowell Shapley In: Internationales Biographisches Archiv 49/2012 van’ 4. Dezember 2012, in dat Munzinger-Archiv (Artikelanfang free afroopbor) 

## Weblenken

* Homepage 
* DNB-Katalog
* Shapley up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)

## Enkel Nahwiesen
Kiefeld

**Kiefeld** is en Oortsdeel vun de Gemeend Hesel in' Landkreis Leer in Oostfreesland.

De Moorsiedlung wurr 1775 grünnd. Eerstmals wurr se 1787 in en Oorkunn  *Kieffeld* nömmt. De hüüdig Schrievwies is siet etwa 1823 begäng. De Oortsnaam betekent en Stück Ackerland, um dat dat Striet geev. 1820 kreegen de Bewahner en Deel vun de Heseler Gemeendweid togestahn, de 1827 ünner de Kolonisten updeelt wurr. Kieffeld weer en arm  Siedlung mit vöst to lütt Kolonaten. Um de wertschaplich Basis vun de Kieffelder to verbetern, wurrn 1884 143 Hektar Törfmoor an 32 Kolonisten verköfft.

## Enkeld Nahwiesen
Samtgemeen Elvmasch

De **Samtgemeen Elvmasch** is en Samtgemeen in’n Landkreis Horborg, in de sik dree Gemenen för dat Afwickeln von de Verwaltenssaken tohoopslaten hebbt. Se hett .

## Geografie

De Samtgemeen liggt in’n Noordoosten von’n Landkreis Horborg.

Se grenzt in’n Noorden an de Gemeen Geesthacht (Kreis Hartogdom Loonborg in Sleswig-Holsteen), in’n Süüdoosten an de Samtgemeen Addelborg, in’n Süden an de Samtgemeen Bewick (all beid in’n Landkreis Lümborg), in’n Süüdwesten an de Gemeen Winsen un in’n Noordwesten an den Hambörger Bezirk Bardörp.

## Historie

De Samtgemeen is an’n 1. Juli 1972 billt worrn.

### Inwahnertall

## Politik

To de Samtgemeen höört de dree Gemenen:

# Gemeen Draag
# Gemeen Meschacht (Sitt von de Verwalten)
# Gemeen Tesp

### Samtgemeenraad

Liddmaten:
* 2011:
*: As Börgermeester: Rolf Roth
*: CDU: Karl-Heinz Kornberger, Gerd-Herbert Zeyn, Hans-Peter Meyn, Jörn Lütjohann, Günter Kuhl, Fritz Bockey, Jörn Reimers, Dirk Müggenburg, Robert Schumann
*: SPD: Olaf Heuer, Klaus Stöhr, Norbert Kloodt, Rainer Zimbrich, Rudolf Lodders, Alexandra Groß, Heinrich-Helge Nickel, Jörg Werner, Wiebke Rehr, Claus Eckermann, Simona Ziegler, Uwe Harden, Thorsten Schwarz
*: Gröne: Christoph Meyn, Dörte Land, Malte Krafft, Walter Mohrmann
*: Piraten: Maik Bröse
*: FW: Ulf Riek
* 2016:
*: As Börgermeester: Rolf Roth
*: CDU: Michael Christiansen, Karl-Heinz Kornberger, Günter Kuhl, Hans-Peter Meyn, Dirk Müggenburg, Heiko Scharnweber, Robert Schumann, Gerd-Herbert Zeyn
*: SPD: Martin Block, Antje Dedio, Claus Eckermann, Rodja Groß, Uwe Harden, Norbert Kloodt, Heinrich-Helge Nickel, Gottfried Max Segert, Klaus Stöhr, Jörg Werner, Lars Witthöft, Simona Ziegler, Rainer Zimbrich
*: Gröne: Roger Günzel, Malte Jörn Krafft, Dörte Land, Reno Steller
*: FW: Dirk Meyer, Ulf Riek, Heinz Soltau, Werner Zenz
*: Piraten: Florian Sievert

### Samtgemeenbörgermeesters

Rudolf Lantz is 2001 Ehrensamtgemeenbörgermeester worrn.

### Wapen

Dat Wapen von de Samtgemeen wiest baven op gollen Grund en blauen Lööw mit rode Tung un Klauen. Ünnen wiest dat Wapen op grönen Grund en sülvern Wellenlien von baven vörn na ünnen achtern un baven achtern en gollen Hooviesen.

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed vun de Samtgemeen (hoochdüütsch)
Marx (Oostfreesland)

**Marx** is en ehmalg sülvstännig Dörp un siet 1972 en Oortschap vun de Gemeend Freebörg in Oostfreesland. De Oortschap hett en Flach vun 33,38&nbsp;km² un dormit in disse Hensicht de gröttste Oortschap in de Gemeend Freebörg. 

To de historsch Tüügnissen tellen de St. Marcus-Kark ut dat 12. Johrhunnert, Steensetten vun den freeschen Heerweg, Steenresten vun dat um 1300 grünnd Kloster Hopels in' glieknamigen Staatsforst un de Fundoort vun en över 1.600 Johr olt Moorliek in dat Hilgenmoor.

De Oort is ländlich präägt. Dat gifft aber ok en Segelfloogplatz, en Modellflogplatz un en  Paddfinnerhoff. Bi den Oortsdeel Barge befind sück dat Natuurschuulrebeet Swaart Meer. 

## Weblenken
* Gemeinde Friedeburg: ''Marx''
Etienne De Wilde

**Etienne De Wilde** (* 25. März 1958 in Wetteren) is en ehmalger belgisch Radrennfohrer un Bahnradfohrer. 

Etienne De Wilde weer van 1980 bit 2001 as Profi-Rennfohrer, vör allen up de Radrennbahn tätig. He hett an all tosommen 197 Sössdaagrennen deelnommen, vun de he 38 winnen kunn un dorvan 13 tosommen mit den düütschen Rennfohrer Andreas Kappes. Dat is gliekbedüüdend mit Platz 7 vun de „Ewige Sössdaag-Ranglist“. 

1993 wurr De Wilde Weltmeester in’t Punktefohren, 1998 gemeensam mit Matthew Gilmore Weltmeester in’t Twee’er-Mannschapsfohren. Bi de Olympisch Spelen in Sydney in dat Johr 2000 wunn he gemeensam mit  Gilmore de Sülvermedaille in’t Twee’er-Mannschapsfohren.

Etienne De Wilde weer aber ok bi Straatenrennen spoodriek. So wunn he 1980 den Grand Prix d’Isbergues, 1983 Dwars dör Flannern, 1987 den Nokere Koerse un den Grand Prix Scheldeprijs, 1989 den Omloop Het Volk, de Kampioenschap van Vlaanderen un den Étoile de Bessèges as ok 1990 den Grand Prix d’Ouverture La Marseillaise. Dreemal hett Etienne De Wilde dat Rennen Omloop van het Houtland wunnen, wat en Rekord is, de he sück mit twee anner Rennfohrers deelen deiht. He is ok veermal bi de Tour de France antreden. Tüschen 2988 un 2992 kunn he dorbi twee Deelstrecken winnen, keem aber ansonsten blots up achtere Platzen in’t Teel. 

## Weblenken
* Etienne De Wilde in de Datenbank vun Radsportseiten.net
* Etienne De Wilde in de Datenbank vun de Tour de France (franzöösch/engelsch)
Flagg vun Surinam

De **Flagg vun [[Surinam]]** wurr an' 25. November 1975 inführt.

## Beschrieven un Bedüüden
De Natschonalflagg besteiht ut fiev horizontaal Striepen. Vun baben nah ünnern: gröön (düppelt Breedt), witt, root (veerfack Breedt), witt, gröön (düppelt Breedt). In't Zentrum vun de Flagg is en geel, fievzackig Steern dorgestellt.
Root symboliseert den Fortschritt un den Kamp för en beter Leven. Witt is dat Symbol för Freeheit un Recht. De Farv gröön steiht för de Fruchtborkeit vun dat Land un de Steern symboliseert de golden Tokunft.

## Historie

Nahdem in' Dezember 1954 dat Statut för mehr Unafhängigkeit vun Surinam binnerhalv vun dat Königriek vun de Nedderlannen in Kraft treden weer, entstunn de Wunsch nah eegen natschonalen Symbolen. Premierminister Emanuels hett denn 1958 den Updrag to'n Entwurf vun en eegen Flagg in Updrag geven. Letztlich hett sück de Idee un de Entwurf vun Noni Lichtveld, de Farven vun de fiev verscheeden Bevölkerungsgruppen in Form vun Steerns dortostellen un dör en Ellipse to verbinnen, dörsett. De Farv swaart stell de Grupp vun de  afrikaansch, bruun de Gruppen hindustaansch un javaansch, geel chineesch, root inheimisch un witt europääsch Herkunft dor. De witt Achtergrund sull dat freedliche Tosommenleven vun de Bevölkerungsgruppen symboliseeren. An' 8. Dezember 1959 wurr disse Entwurf dör dat Parlament annommen un an 15. Dezember, den Königrieksdag tosommen mit de  Natschonalhymne *„[[God zij met ons Suriname]]*“ apenlich inführt.

## Literatur
* Smith/Neubecker: Wappen und Flaggen aller Nationen. München 1980, ISBN 3-87045-183-1.

## Weblenken

* Flags of the World - Surinames (engelsch)
René Van Meenen

**René Van Meenen** (* 14. Januar 1931 in Drongen, Belgien) is en ehmalger belgisch Radrennfohrer.

He weer Profi van 1956 bit 1967. 

Van Meenen wunn 1954 de Ägypten-Rundfohrt un 1955 de Nordholland-Rundfohrt. Bi de Spanien-Rundfohrt 1961 kunn he een Deelstreck up sien Naam schrieven. Twee Johr later kunn he dat Rennen Omloop Het Volk för sück entscheeden.

Sien Loopbahn hett he mit dat franzöösch Team ’Mercier - BP - Hutchinson’ anfungen, wessel aber dornah mehrfack in anner Mannschapen. Van 1962 bit 1966 is he för dat belgisch Team ’Wiel's - Gancia - Groene Leeuw’ fohren. 1967 hett he sien Loopbahn bi dat belgisch Team ’Goldor - Gerka’ afslooten. In dat Johr wunn he noch dat Kriterium in Gentbrugge vor Eric De Vlaeminck un Arthur Decabooter.

## Weblenken
* Van Meenen in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Johannes VII. (Paapst)

**Johannes VII.** (* in dat 7. Johrhunnert in Rossano, Kalabrien; † 18. Oktober 707 in Rom) weer van 705 bit to sien Dood Paapst. Wählt wurrn is he an’ 1. März 705.

He wurr in Rossano as Söhn vun de Blatta un den Greken Platon boren, de dat Amt vun en  kaiserlichen Verwalter up den Palatin harr. 

Ut Angst vör Kaiser Justinian II. hett he de Beslüsse vun de Trullaansche Synode van 691 indirekt anerkannt. To de Langobarden ünnerhull he good Beziehungen. In Rom hett he mehrere Karken bauen bzw. restuareeren laaten. De Kark Santa Maria Antiqua up den Forum in Rom leet he mit en marmornen Ambo (inschriftlich beleggt) un mit Fresken utstatten, die wegen hör Qualität vun groot kunstgeschichtlicher Bedüüden sünd. 

He is an’ 18. Oktober 707 in Rom storven.

## Weblenken

* DNB-Katalog
* Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften (Hrsg.), Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit, Bd. I, 2, Nr. 2951, S. 249.
* Personennaamdatei
Huus Habsborg-Lothringen

Dat **Huus Habsborg-Lothringen** is de offizielle Naam vun dat Huus, dat regeert hett over de Habsborgschen Arvlannen vun 1740 af an, over dat Hillge Röömsche Riek twuschen 1745 un 1806, un as Kaiser vun Öösterriek twuschen 1804 un 1918. 

De Kaiser Karl VI. harr in dat Johr 1713 de Pragmaatsche Sanktschoon rutgahn laten. Dor hett he in fastleggt, dat de öösterriekschen Arvlannen (Öösterriek, Tirol, de Süüdlichen Nedderlannen, Ungarn un Böhmen) as Arvschup an siene Dochter, de Erzhartogsche Maria Theresia gahn schollen. Ok den Throon vun dat Hillge Riek scholl se kriegen. Se hett 1736 den Hartog vun Lothringen freet, dat weer Franz III. vun Lothringen. Nadem Karl VI. sturven weer, is avers de Krieg um dat Öösterrieksche Arv utbraken un toeerst is Bayern sien Kurförst Karl to'n Röömsch-düütschen Kaiser wählt wurrn. Erst na den sien Dood 1745 is Maria Theresia ehr Mann Kaiser wurrn. Vunwegen, dat he ut dat Huus Lothringen keem un siene Fro ut dat Huus Habsborg, is he as Vader vun dat *Huus Habsborg-Lothringen* ankeken wurrn un all Kinner vun em un Maria Theresia sund as Kinner ut dat Huus Habsborg-Lothringen rekent wurrn. Dat *Huus Habsborg* an sik höör dor mit up un dat *Huus Habsborg-Lothringen* träe an siene Stäe. 

## Belgischen Twieg
Twee Liddmaten vun de Familie Habsborg-Lothringen sünd 1978 un 1983 Deel vun den Belgischen Adel wurrn. Se hefft den Titel vun en Prinz oder Prinzess kregen, de vun all Nafolgers dragen weern draff. De Anreed is *[[Dörluchtige Hoheit]]*. 

Dat hannelt sik um twee Enkelsöhns vun den lesten öösterriekschen Kaiser Karl I.: Rudolf (1950) un Carl Christian vun Öösterriek (1954). Beide sünd Söhns vun Erzhartog Karl Ludwig vun Öösterriek un de belgische Prinzess Yolande de Ligne. 

## Kiek ok bi
* Huus Habsborg
Samuel Wallis

**Samuel Wallis** (* 23. April 1728 in Camelford, Cornwall, England; † 21. Januar 1795 in London, England) weer en britisch Marineoffizier un Weltumsegler. He gellt as Opdecker vun Tahiti un anner Eilannen in' Pazifik.  

## Leven
Wallis weer de Söhn vun en eenfach Landadeligen mit man blots en paar Hektar Grundbesitt. 1744 gung he as Seekadett to de Marine. Bit 1749 deen he in den Engelsch-Franzööschen Krieg un wurr kört nah den Freeden vun Aken (1748) to'n Leutnant befördert.

Nahdem 1756 weer Krieg tüschen England un Frankriek geev (Söbenjohrig Krieg) hett man  Wallis up dat Lienschipp *Invincible* versett. In' Juni vun dat sülvig Johr kreeg he sien eerst eegenstännig Kommando as Commander vun en Sloop. Nu gung dat mit sien Karriere wat vöran. Af April 1757 weer he Kapitän vun en Fregatte mit 20 Kanonen un maak dormit Deenst in noordamerikaansch Water. Nah 18 Maand Deenst kreeg Wallis dat Kommando över dat 60-Kanonen-Kriegsschipp *Prince of Orange*. Nah den Freeden vun Paris 1763 wurr he, as anner Marineoffiziere ok, up Halfsold sett.

Över de nächst dree Johr weet man vun Wallis blots wenig. 1766 wurr he weer in aktiven Deens beropen un kreeg dat Kommando över de ''Dolphin''. He harr den Updrag tosommen mit de *[[HMS Swallow|Swallow]]* ünner dat Kommando vun Philip Carteret, de later dat Eiland Pitcairn opdeckt hett, in de Magellanstraat to segeln un ansluutend de Welt to umrunden. 

In' Februar 1766 sünd de beid Scheep in See staken. As tweet Leutnant ünner Wallis deen Tobias Furneaux, de later James Cook up de sien Reisen in den Südpazifik begleit hett. De beid Scheep hebbt tosommen den Atlantik överquert, bi de Utfohrt ut de Magellanstraat hebbt se sück aber verloren. De Dolphin is noordwestlich wieder in de Süüdpazifik segelt. Wallis hett an' 18. Juni 1767 Tahiti för Europa opdeckt un hett de to Ehren vun den britischen König *King George Island* döfft. Samuel Wallis gellt aber ok as Opdecker vun dat Eiland Pinaki, de Eilannen  Nukutavake, Vairaatea, Paraoa, Manuhangi un Nengonengo in dat Tuamotu-Archipel as ok vun Meetia, de an wiedsten ööstlich liggen Insel vun de Sellschopsinseln. Up de Trüggfohrt över Batavia hett he denn tosatzlich noch de Eilannen Howe, Tapuaemanu, Mopihaa un Fenua Ura opdeckt. Nah en Tüschenupenholt in Batavia, bi de en Deel vun sien Mannschap wegen Infektschoonskrankheiten to Dood keem, kehr he över dat Kap der Guten Hoffnung torüch nah England. Dormit harr he de Eer den eenmal ümsegelt.  

Dornah wull he woll geern dat Kommando över de *[[Endeavour (Schipp)|Endeavour]]* hemm, allerdings wurr hüm James Cook vörtrucken. Wallis hett sück dornah in't Privatleven torüchtrucken, wurr aber noch mal 1780 in den aktiven Deenst torüchropen. As Sinekure kreeg he för twee Johr den Posten vun en „extra naval commissioners“ todeelt. An' 21. Januar 1795 is Wallis in London storven.

## Sonstiges

* Nah Wallis is dat hüüüdige Franzöössch Överseerebeet Wallis un Futuna, nordöstlich vun de  Fidschiinseln nömmt.

## Weblenken

* Wiedere Informatschonen över Samuel Wallis (engelsch)
* Över Wallis: http://www.nzetc.org/tm/scholarly/tei-BucIntr-t1-body-d5-d9.html#name-150153-mention
* DNB-Katalog
George Hayes

**George Hayes** is de Naam von

* George Hayes (1805–1869), britisch Richter,
* George Hayes (1885–1969), US-amerikaansch Schauspeler,
* George Hayes (1914–1987), kanaadsch Lienenrichter,
* George W. Hayes (1847–1933), Fröheren Slaav un Politiker in Ohio.
Gaspard Rinaldi

**Gaspard Rinaldi** (* 26. Mai 1909 in Cannes; † 24. November 1978 in Marseille) weer en franzöösch Radrennfohrer.

Rinaldi fung sien Radsportkarriere 1929 an. In sien Loopbahn kunn he vör allen lüttgere Rennen winnen. 1930 wunn he so to’n Bispeel de beid Eendagsrennen Grand Prix du Cannes un Marseille-Nizza. 1933 gung he bi de eerste Tour de Suisse an den Start un keem glieks up Platz dree in de Gesamtwertung. Twee Johr later, 1935, kunn he die Swiezer Landsrundfohrt sogor winnen. 1936 wunn he noch de Circuit des cols Pyrénéens, bevör he nah de Saison 1938 sien Loopbahn afsluuten dee. 

## Weblenken
* Gaspard Rinaldi in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Heinz Pliska

**Heinz Pliska** (* 23. Oktober 1941 in Gelsenkiärken) is en ehmalger düütsch Footballspeler. 

Sien fung bi den dormaligen Tweetligisten Eintracht Gelsenkirchen an un 1963 is he binnerhalv vun de 2. Liga West to de Sportfrünnen Hamborn 07 wesselt. 1965 keem he to'n FC Schalke 04.

De Traditschoonsvereen weer in' Sömmer 1965 allerdings sportlich an' Enn' un Geld harr de Vereen ok nich. In dat tweet Johr Bundsliga 1964/65 harr man blots den letzten Platz raakt, blots, wiel de Bundsliga up 18 Mannschapen upstockt wurr, bleev Schalke 04 in de Liga. Afsolute Leistungsdräger as Reinhard Libuda, Willi Schulz, Egon Horst, Waldemar Gerhardt, Willi Koslowski, Hans Nowak un good Mitspeler as Heinz Crawatzo, Gyula Toth un Manfred Berz harrn nah de Katastrophenrunn Schalke verlaaten. Mit den harten Arbeiter Fritz Langner as Trainer un ehrgeizig Speler ut dat Amateurlager sull liekers in de Saison 1965/66 de Klass hollen wurrn. Bi de nee Speler stell de 20-fack Amateurnatschonalspieler Gerhard Neuser all de Prominenz dor. Dorneben sull de jung Klaus Fichtel vun Arminia Ickern to en grooten Glücksgreep wurrn. 

Aber ok anner Speler as Josef Elting, Heinz Pliska un de Ex-Herner Alfred Pyka, de över de Statschoon TSV 1860 München keem, wurrn Stammspeler in dat Team. De Doren vun Manfred Kreuz (negen Doren) un Günter Herrmann (söeben Doren) hulpen mit, dat an' Enn vun de Saison Platz 14 reckt wurr. Pliska harr glieks all 34 Spelen mitmaakt. 

Pliska bleev in de nächst beid Speeltieden Stammspeler un de Klass wurr ebenfalls hollen, aber so richtig vöran keem de Vereen ok nich. För Pliska wurr dat letzt Johr todem to en "Süükenjohr". En Versehr keem nah de anner. Ofschons he en Verdrag bit 1969 harr hett man vör dat Arbeitsgericht den Verdrag in beidersiedig Invernehmen uplösst. 75 Bundsliga-Spelen harr he maakt un dorbi twee Doren schaaten.  

Dornah hett he noch för den Vereen Erle 08 speelt, bevör he as Spelertrainer to TuS Rotthausen torüchgung. Dorah weer he noch Trainer bi den Landsligisten SV Byfang (Essen), RW Leithe un Eintracht Erle, ehe he bi  RWW Bismarck sein letzte Trainerstatschoon harr.

Pliska, de Former lehrt hett, weer later över 30 Johr bi de Stadtwerken Gelsenkiärken beschäftigt. Intüschen is he up Rente. 

## Weblenken
* Heinz Pliska up Kicker online
Konrad II. (HRR)

**Konrad II.** *(Konrad de Öllere)* (* um 990 rüm; † 4. Juni 1039 in Utrecht) weer Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek vun 1027 bit 1039. Al vördem weer he vun 1024 af an röömsch-düütschen König un vun 1026 af an König vun Rieksitalien ween. 1033 is he denn ok noch König vun Burgund wurrn. Konrad weer de Nafolger vun Hinrich II. ut dat Huus vun de Ottonen, de keen Kinner harrt hett. Mit em keem dat Huus vun de Saliers to'n eersten Mol up den Throon. Ín de Karkenpolitik, de Italienpolitik un bi dat, wat he sik unner en röömschen Kaiser vorstellen dö, hett he dor wieter maakt, wo sien Vorweser uphöört harr. De Positschoon vun dat Riek hett Konrad fudder utboot. Dor hett he sik bi up de Riekskarken stütten konnt. Just so, as Hinrich, hett he ok de Fingers laten vun de Angelegenheiten in Rom. To siene Tied is de Kaiserherrschop in't Middeloller up de Hööchde kamen un in dat Riek hett dat Ruh geven. He hett dat Königriek Burgund endgüllig in'e Hand kregen. Ok dor weer Hinrich al mit anfungen. As Burgund denn en Deel vun den Rieksverband wurrn weer, is de Gedanke vun de „Dreeheit“ vun de Rieke upkamen *(tria regna)*: Dat Oostfränk’sch-düütsche, dat itaalsche un dat burgunnsche Königriek stunnen all dree unner de Regeerung vun den düütschen König un Kaiser. To siene Tied is Speyer mank de düütschen Städer upstegen as de Stadt, wo de Herrschers begraven wurrn sünd un wo dat Memorialwesen pleegt wurrn is. 

## Weblinks
Wetter

**Wetter** betekent

* Wetter, Stadt in’n Iämpe-Ruhr-Kreis, Noordrhien-Westfalen,
* Wetter, Stadt in’n Landkreis Marburg-Biedenkopf, Hessen,
* Wetter, Oort in de Stadt Melle in’n Landkreis Ossenbrügge, Neddersassen,
* Wetter, Graven, de dat Water ut en Rebeed afföhren schall.

**Wetter** is de Familiennaam von

* Adrian Wetter (1694–1764), Swiezer Ünnernehmer un Beamten,
* Alfons Wetter (1894–1958), düütschen Jurist,
* August Wetter (1890–1970), düütschen Politiker,
* Augustin Wetter (1765–1838), düütschen Architekt,
* Edgar Wetter (* 1931), düütschen Footballspeler,
* Ernst Wetter (1877–1963), Swiezer Politiker,
* Fabian Wetter (* 1989), düütschen Footballspeler,
* Friedrich Wetter (* 1928), düütschen Arzbischop,
* Gustav A. Wetter (1911–1991), öösterriekschen Jesuit un Historiker,
* Helmut Wetter (* 1949), düütschen Maler,
* Immolata Wetter (1913–2005), düütsche Maria-Ward-Forscherin,
* Jakob Zellweger-Wetter (1723–1808), Swiezer Koopmann un Raadsherr,
* Lorenz Wetter (1654–1734), Swiezer Koopmann un Politiker,
* Olive Emil Wetter (* 1980), Swiezer Pianist,
* Oliver Wetter (* 1978), düütschen Illustrater,
* Peter Wetter (1930–2020), düütschen Jurist un Politiker,
* Reinhard Wetter (* 1947), düütschen Jurist,
* Rudolf Schmidt-Wetter (1919–1978), düütschen Aftheker, Pharmaziehistoriker un Rutgever,
* Thomas Wetter (* 1953), düütschen Medizininformatiker.
George Lowe

**Wallace George Lowe**,  CNZM, OBE (* 15. Januar 1924 in Hastings (Neeseeland); † 20. März 2013 in Ripley (Derbyshire), England) weer en Bargstieger un  Schriever ut Neeseland..

He weer Liddmaat vun de eerst spoodriek Bestiegen vun den Mount Everest in dat Johr 1953 tosommen mit Edmund Hillary un Tenzing Norgay.

## Enkeld Nahwiesen


## Böker
* George Lowe and Huw Lewis-Jones, *The Conquest of Everest: Original Photographs from the Legendary First Ascent* (London: Thames & Hudson, 2013). ISBN 978-0500544235

## Weblenken
Dakota

**Dakota** betekent

* Dakota, noordamerikaanschen Indianerstamm,
* Dakota, Spraak vun dissen Stamm,
* *[[Dakota (1945)|Dakota]]*, US-amerikaanschen Western vun Joseph Kane ut dat Johr 1945,
* *[[Dakota (1957)|Dakota]]*, US-amerikaanschen Western vun Francis D. Lyon ut dat Johr 1957,
* *[[Dakota (1974)|Dakota]]*, nedderlännschen Aventüerfilm vun Wim Verstappen ut dat Johr 1974,
* Dakota, brietsche Musikgrupp,
* *[[Dakota (Leed)|Dakota]]*, Leed vun Stereophonics ut dat Johr 2005,
* dakota, Reekner-Software to’n Överdrägen vun Daten an de Krankenkassen,
* The Dakota, Appartementhuus in New York City, woneem John Lennon leevt hett,
* Dodge Dakota, Pick-up-Modell vun’n US-amerikaanschen Autoboer Dodge,
* Piper PA-28-236 Dakota, en Booort vun de Piper PA-28,
* Redwing Dakota, Atombomb, de op dat Bikini-Atoll test weer,
* brietschen Lizenzbo vun de Douglas DC-3,
* Noord-Dakota, Bundsstaat vun de USA,
* Süüd-Dakota, Bundsstaat vun de USA,
* Dakota-Territorium, histoorisch Hoheitsrebeet vun de USA, dat dat twüschen 1861 un 1889 geev,
* Dakota, Oort in Georgia, USA,
* Dakota, Oort in Illinois, USA,
* Dakota, Oort in Minnesota, USA,
* Dakota, Oort in West Virginia, USA,
* Dakota, Oort in Wisconsin, USA,
* Dakota City, Stadt in Iowa, USA,
* Dakota City, Stadt in Nebraska, USA,
* Dakota Junction, Oort in Minnesota, USA,
* Dakota Junction, Oort in Nebraska, USA,
* Dakota, en Vörnaam.

Kiek ok bi: Dakota County, Dakota Township.
Kalapuya

De **Kalapuya** sünd en noordamerikaansch Indianerstamm un Liddmaat vun de  Confederated Tribes of the Grand Ronde Community of Oregon. Traditionell leevt se in’ US-Bundsstaat Oregon in dat Willamette-Daal.

Vun de wohrschienlich oorsprünglich 15.000 Stammesliddmaaten bleeven dör Krankheiten un Verdrieven aktuell etwa noch 600 Liddmaaten över.

## Kiek ok
* List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
* https://web.archive.org/web/20100614120457/http://logos.uoregon.edu/explore/oregon/kalapuyan.html (engelsch)
Ernst Buchholz (Tennisspeler)

**Ernst Buchholz** (* 19. Juni 1920 in Köln; † 3. August 1993 ok dor) weer en düütsch Tennisspeler.  

Buchholz hett achtteihn düütsch Meestertitel in’t Eenzel un in’t Düppel wunnen. He speel 21-mal för Düütschland in’ Davis-Cup, 5-mal in' Kings Cup (europäisch Team-Wettbewarf in’t Tennis, 1936-1985) un reck 1953 tosommen mit Gottfried von Cramm dat Veertelfinale in’t Düppel vun de Lawn Tennis Championships in Wimbledon.

## Weblenken
* Ernst Buchholz up munzinger.de
* Davis Cup-Statistik vun Ernst Buchholz (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Frederick Holman

**Frederick Holman** (* März 1885 in Dawlish; † 23. Januar 1913 in Exeter) weer en britisch Swemmsportler.

He wunn bi de Olympisch Spelen 1908 in London över 200 m Borst de Goldmedaille. Buterdem stell he dorbi in 3:09.2 Minüüt en nee Weltrekord up. 

1913 is Holman mit 29 Johr an Typhus storven, de Infektschoonskrankheit harr he sück in de Swemmbäder vun Exeter haalt. 1988 wurr he in de Ruhmeshall vun den internatschonalen Sweemsport upnommen.

## Weblenken
* Frederick Holman in de International Swimming Hall of Fame (engelsch)
* Websteed vun den  Dawlish Swimming Clubs
* Frederick Holman in de Datenbank vun Sportsreference.com (engelsch)
The Dawn Rider

**The Dawn Rider** (op platt so veel as „De Schummertiet-Rieder“; dt. Titel: *Reiter in der Dämmerung*, *Der Mann ohne Gnade*, *Freunde* un *Der geheimnisvolle Reiter*) is de Titel vun en US-amerikaanschen Western ut dat Johr 1935. In den B-Movie hett John Wayne de Hööftrull speelt, Speelbaas weer Robert N. Bradbury. Dreiht weer de Film an verscheden Öörd in’n US-Bundsstaat Kalifornien. De Premiere vun den Film fünn an’n 20. Juni 1935 in de USA statt. 

## Inholt
John Mason hett sien Vadder al lang nich mehr besöcht, de in en lütte Stadt dat Büro vun en Express-Badendeenst föhrt. Kumm, dat John in de Stadt is, warrt he in en Haueree mit Ben McClure verwickelt, mit den he sik glieks dorna goot anfrünnen deit. Se gaht tosamen in dat Büro vun ‚Dad Mason‘, as dor jüst en Överfall stattfinnt. As John sien Vadder en Pistool ruthalen deit, warrt de vun en vun de Banditen dör’t Finster doodschaten. Foorts neiht John achter de Bande ran un kann ok twee vun de Rövers doodscheten. Man ok he sülvst kriggt swoor wat af. Ben finnt em, bringt em in sien Huus ünner un lett em dor vun Alice gesund plegen, in de Ben sik al lang verkeken hett, de aver nix vun Ben will.

Keeneen weet, dat Alice ehr Broder Rudd de Kopp vun de Röverbande is. Man Rudd tögert, John – so lang he sik nich wehren kann – an de Siet to maken, ofschoonst he Tüüg vun den ÖVerfall weer un den Dood vun sien Vadder nich eenfack hennehmen deit. De Röverbande maakt wietere Överfäll op de Express-Kutschen. Jemehr Informatschonen kriegt se vun den Saloon-Besitter. Een Dag markt John, dat Rudd sien Vadder ümbröcht hett: He kennt dat opfallige Halsdook, dat Rudd bi den Överfall an harr. Üm de Bande in en Fall to locken, deit he so, as wenn he en Goldtransport maken will. Wohrhaftig överfallt de Bande de Kutsche, man John kann jem meist all, een na’n annern, utschalten.

De eenzige, de utneihn kann, is Rudd, de op de Flucht na sien Ranch rieden deit, üm dor sien Peerd to wesseln. John ritt em achteran, finnt op de Ranch aver blots noch Alice vör, de vun nix afweet. John will ehr ok nich verraden, worüm he achter Rudd her is. Ben, den Rudd vörher al mit Afsicht op John ieversüchtig maakt hett, sütt de beiden vun wieter weg un glöövt nu, dat de beiden anbanneln doot. Wiel nu twüschen Rudd un John en apenen Striet losbreken deit, wennt sik Ben vun John af. Ut Ieversucht nimmt he de Patronen ut John sien Colt. John markt dorvun nix un maakt sik op’n Weg in de Stadt to en Duell mit Rudd. As Ben nu doch en slecht Geweten kriggt, ritt he achter John ran un kann em jüst noch dat Leven redden. He schütt Rudd doot, jüst as de John an de Siet maken will. Man, ok Ben warrt drapen un blifft op de Straat in John sien Arms dood. De Film ennt mit de Hochtiet vun John un Alice.

## Weblenken

## Borns
Hollener Möhl

De **Hollener Möhl** is en fröhere Watermöhl an’n Hollener Möhlenbeek, de in de Meh münnt, un vondaag en Gasthuus bi Hollen in’n Süüdoosten von’n Landkreis Cuxhoben. De Möhl liggt twüschen Hollen in’n Noorden un Abbenseet in’n Süden an de Kreisstraat 32.

De Möhl kummt för 1646 as Besitt von de Familie von Brobargen toeerst in de Oorkunnen vör, hett do aver wööst legen. Wohrschienlich hett de eerste Möhl an’n Möhlenbrook an de hüdige Bundsstraat 495 stahn. De twete Naricht is denn von 1694. De Möller weer to de Tied Johann Postel. In de Oorkunn steiht in, dat ok al Johann Postel sien Vader Hinnerk un sien Grootvader Möller von de Hollener Möhl wesen sünd. An de Möhl is in en Balken de Tall 1645 rinsnittjert. Villicht is de Möhl in’n Dörtigjohrigen Krieg toschannen kamen un denn bald wedder opboot worrn. Na Johann Postel is de Möhl Anfang dat 18. Johrhunnert an de Familie Dohrmann kamen un 1821 an de Familie Waller. In de Midd von dat 18. Johrhunnert is de Möhl denn an de hüdige Steed an’n Dubben kamen un 1801 as ünnerslächtig Watermöhl noch ees wedder nee boot worrn. Von 1888 bet 1920 hett dat blangen de Watermöhl ok noch en Windmöhl geven. 1940 hett dat denn mit dat Koornmahlen ophöört. Na disse Tied weer dat man blots noch en Gasthuus. De ole Möhl is as Museumsmöhl herricht un löppt noch.

Von de Hollener Möhl kummt ok dat Möhlenrad in dat Wapen von de Gemeen Hollen un de hüdige Gemeen Hollnseth af.

## Inwahnertall

## Footnoten





## Weblenken

* Websteed von dat Gasthuus (hoochdüütsch)
Swemmbad Wingst

Dat **Swemmbad Wingst** is dat Swemmbad von de Gemeen Wingst in’n Landkreis Cuxhoben. Dat Free- un Hallenbad liggt in Höden an de Swemmbadallee nich wied von de Bundsstraat 73.

Dat Swemmbad hett binnen en 17 Meter lang Becken, en Nichswemmerbecken un ok en 100 Meter lange Waterrutsch. Buten hett dat en 50-Meter-Becken (dat eenzige in de Ümgegend) mit Sprungbreed von een, dree un fiev Meter un en Kinnerrutsch.

Dat Bad is 1972 nee boot worrn. 1994 is dat för 4,4 Milljonen Mark saneert worrn. Dorbi hebbt se ok de grote Waterrutsch nee boot.

## Footnoten



## Weblenken

* Infos över dat Swemmbad op Websteed von de Gemeen Wingst (hoochdüütsch)