open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Drentsch

**Drentsch**, ook **Drèents**, **Drents** oder **Dreins**, sind ene Gruppe neddersassische Dialekte in de nedderländsche Provinz Drenthe. Sowat bi de Halve (43&nbsp;%) van den Drentschen küürt dääglik Drentsch.

## Spraakgebeed
Drentsch is een Versammelname för alle Dialekten in de Provinz Drenthe. Dat nöördööstlike Veenkoloniaals warrt ook bit dat Grönnengsche indeelt; dat süüdwestlike Noordrentsch het veel mit den Dialekten in Freesland un Oaveriessel gemeen un dat süüdlike Drentsch löppt in dat Oaveriesselsche över.
## Dialekten
De Stichting Drentse Taol unnerdeeld dat Drentsche in seven Höövdvarianten, de op Geert Hendrik Kocks, de Verfater van dat . 

* Noordenvelds
* Süüdoost Sanddrentsch
* Süüddoost Veen-Drentsch
* Middendrentsch
* Süüdwest Noorddrentsch (ok Stellingwarfs)
* Süüdwest Süüddrentsch
* Veenkoloniaals

## Weblenken

* Geert Kocks sien ''Woordenboek van de Dretnse Dialecten'' (nedderländsch)
* Huus van de Toal Drentsche Spraakoraganisatschoon (drentsch/nedderländsch)

## Nawiese
Kump

**Kump** betekent

* Kump (Hamm), Staddeel vun Hamm, Noordrhien-Westfalen,
* Kump (Wermelskirchen), Oort bi Dabringhausen, Rheinisch-Bergischer Kreis, Noordrhien-Westfalen,

* Huus Kump (Hallenberg), een histoorsch Buwark in Hallenberg,
* Huus Kump (Münster), das älteste erhaltene bäuerliche Gebäude in Münster,
* Kump (Soot), een Waterspieker, Born oder Soot,

* Kump, een Pott oder Fatt.

**Kump** is ook de Naam vun:

* Heimo Kump (* 1968), öösterriekschen Footballtrainer,
* Herman G. Kump (1877–1962), US-amerikaanschen Politiker,
* Marko Kump (* 1988), sloweensche Radrennfohrer.
List vun plattdüütsche Films un TV-Serien

De **List vun plattdüütsche Films un TV-Serien** wiest alle Films un TV-Serien, de up Plattdüütsch produzeert oder synchroniseert worrn sünd oder in den tomindst to’n gröttsten Deel een plattdüütschen Dialekt sproken warrt.
## Plattdüütsche Films

Ene plattdüütsche Filmszene oder sogaar ene Filmbranche givt dat nich. Films up Platt sind enkel Projekten, de up de Initschative van enkel Filmmakers, Speelbasen oder Gruppen torügggaat.

## Plattdüütsche TV-Serien
Plattdüütsche TV-Serien sind in Düütschland un Nedderland raar, een platttdüütsch Feernseenprogramm givt dat nich. De paar Uutnamen sind hier unner list. Up de nedderländsche Siede süüt dat mit de Regiosoaps, de na westfreeschen Vöörbild in’n 2000-er Jaren upkomen sind een beten beter uut.

## Nettverwiese

* *[https://plattmakers.de/de/weten/Fernsehen Plattdeutsch im Fernsehn]* (Archiv) up *[[plattmakers.de]]* (hoogdüütsch)
* *[https://plattmakers.de/de/weten/Plattdeutsche-Filme Plattdeutsche Filme]* (Archiv) up *plattmakers.de* (hoogdüütsch)

## Nawiese
Wir fahren mit der U-Bahn nach St. Pauli

**Wir fahren mit der U-Bahn nach St. Pauli** is een plattdüütschen Kummediefilm vun Claus Muras, as Speelbaas, Dreibookschriever un Produzent mit den Laienschauspeler vun de Döser Speeldeel uut Cuxhobenun den beaknnten Ohnsorgschauspeler Otto Lüthje. De Film harr den 22.&nbsp;Oktober 1970 siene Premiere in dat Cuxhobener Bali-Filmtheater un is ans in een paar anner Kinos upföhrt worrn.

De Ramen vun den Film is, dat de Laienschauspelers vun de Döser Speeldeel dat Stück *Hunnertdusend Piepen* vun Frank Boyss up de Bühn bringen wüllt. As se dat Stück vörbereiden, warrt nu twee Kuffers vertuuscht un de Laienschauspeler vun’n Land mööt sik den Weg na St. Pauli un op de Reeperbahn in de Grootstadt Hamborg maken, dat se eren Kuffer wedder torügghalen köönt.

De Film kann woll för den eersten plattdüütschen Film in düütschen Kinos gellen. De Kummedie is de Versöök een plattdüütsch Theaterstück in den slichten Stil vun dat Volkstheater up de Lienwand to bringen. De Kritik betekn dat as enen bescheiden Versöök, de alleen Leevhebbers vun plattdüütsch Theater un deftig Humoor ünnerhöllt.

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütsche Films un TV-Serien

## Weblenken

## Nawiese
Regiosoap

De **Regiosoap** oder **regionale Soap** () is een Genre mang de Sepenopern, dat in ene bestemme Regioon, faken up’n Land, speelt un meist ook de regionale Spraak oder den Dialekt uut de Regioon bruukt. Dat Genre is in’n Nedderlannen in den 2000-er Jaren bi den nedderländschen Regionaalsenners opkamen un populäär worrn, het man al in’n 2010-er Jaren wedder wat Belang verloren. 

De twentsche Soap *[[Van Jonge Leu en Oale Groond]]* un de grünnengsche Sepenoper *[[Boven Wotter]]* sind överal de enigen plattdüütschen Feernseenregen in düt Genre un tellt ook allens tohope to den wenigen Serien, de up direkt up Platt dreit worrn sind. Wat Feernseenprogramm, dat een verglieken kann het dat in Düütschland nienich geven. De Komödie *[[Neues aus Büttenwarder|Büttenwarder op Platt]]* is to’n Bispeel eerst up Hoog afdreit worrn un läter up Platt synchroniseert worrn. 

## Historie
Mit de westfreesche Regiosoap ''Baas Boppe Baas'' op de Omrop Fryslân keem dat Genre 2001 op. Anner Regiosoaps sind bi den nedderlandschen Regionaalsenners folgt. 2005 is de Senner RTV Ooost anfungen de twentsche Sepenoper *Van Jonge Leu en Oale Groond* uuttosennen*.* Later kemen de Grünnengsche Soap *Boven Wotter* up RTV Noord un de limborgsche Reeg *De Hemelpaort* ruut. Mit den Regiosoaps *Nachtegaal en Zonen, Pauwen en Reigers* un *Koning van de Maas* sind ook Regiosoaps ruutkamen, de ook de Regioon as Thema hebbt, man kenen aparten Dialekt oder ene Regionaalspraak bruukt. De Senner KRO het de regiosoaps mit nedderländschen Unnertitels ook landswied in’n Nedderlannen uutstraal Bi’n RTV Drenthe gav dat Plaans för ene drentsche Soap, de man nienich ümseet worrn sind. Arend ten Oever man *[[Streektaal Organisatie Nedersaksisch Taalbegied]]* hadde ook Afsichten tohoop mit den regionalen Senners in Oostnedderland un düütschen Senners ene grenzöverstrieden Regiosoap up den Weg to bringen. Daar is man nix van worrn. 

Wichtig för de regiosoaps was dat 2006 de Rulle van den regionalen Senners in’n Nedderlannen stärkt worrn is un de Provinzen nu de wichtige Geldgevers weren. Se kunnen so meer över dat egen Programm bestemmen un mit de Regiosoaps versöcht een regionaal Identiteetsgefööl to föddern un ook wat Reklame för de egen Regioon to maken.

## List vun Regiosoaps
*''Baas Boppe Baas'' (Westfreesch)
*''Dankert & Dankert'' (Westfreesch)
*''Van Jonge Leu en Oale Groond'' (Twents)
*''De Hemelpaort'' (Limburgs)
*''Boven Wotter'' (Grönnengsch)

*''Nachtegaal en Zonen'' (Utrecht)
*''Pauwen en Reigers'' (Süüdhollaand)
*''Koning van de Maas'' (Rotterdam)
**[[Wolfseinde]]* (Brabant)

## Kiek ook bi
*List vun plattdüütsche Films un TV-Serien

## Literatuur
* Erik Hitters, Tonny Krijnen: *Koning van de regio: Populariteit en legitimiteit van regionale televisie*, In: *Boekmann* Band&nbsp;28 (2009), S.&nbsp;56–62. (online, Archiv)
## Nawiese
De Krooch an de Wiedau

**De Krooch an de Wiedau** (, , , ) is ene fievsprakige Kriminaalkomödie, de in dat düütsch-däänsche Grenzland speelt.

De Film speelt to’n groten Deel in enen Kroog an de Wiedau midden in dat Keenmannsland twischen Düütschland un Däänmark. Hier dreept sik de Lüüd van ümto. De fiev Spraken, de in Noordfreesland sproken warrt (Däänsch, Hoogdüütsch, Noordfreesch, Plattdüütsch un Süüdjüütsch), speelt in den Film ene wichtige Rulle un wiest so Spraken- un Kultuurveelfold uut de Regioon.

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütsche Films un TV-Serien

## Weblenke

* Der Krug an der Wiedau up Filmstarts.de

## Nawiese
John-Brinckman-Sellschop

De **John-Brinckman-Sellschop** () weer ene plattdüütsche Literatuursellschop. De indragene Vereen (e.&nbsp;V.) is 1990 grünnt worrn un het sik 2020 uplööst.

De Upgaven un Afsichten weren dat Wark vun John Brinckman to plegen, to bewaren un wedder nee uptodecken un för Unnersöök uptoarbeiden so as ook Brinckmann sien Literatuur un Biografie in Schrift un Woord togänglch to maken.

## Historie
De John-Brinckmann-Sellschop is den 6.&nbsp;Februar 1990 in Hamborg up de Initschative vun Margarete Block-Jakobs uut Hanstää hen grünnd worrn. Se weer ook de eerste Vöörsittersche vun de Sellschop.

In’n Jaar 2000 hebbt de versammelten Liddmaten besloten de Sitt vun de Sellschop na Güstrow to verlegen. In’t glieke Jaat is Wolfgang Siegmund uut Jürgensdörp Vöörsitter worrn.

2020 het sik de Sellschop uplööst, nadem dat alleen 18&nbsp;Liddmaten överbleven weren un al sied 2018 un nich meer noog Maten daar weren, de in den Vereensvöörstand mitarbeiden. Böker un Unnerlagen vun de Sellschop verwaart nu dat Güstrower Stadtsmuseum.

## Warken un Aktivitäten
De Sellschop het den Nalaat vun John Brinckmann up Mikrofilm ruutbrocht, de vöördem bloot in de Universitätbibliothek Rostock direkt to bekieken weer. Wolfgandg Müns bröch Texte, Dokumenten un Breven vun Brinckmann in sess Bännen ruut, de Liddmaten as Jaargaven kregen het.

To Brinckman sienen 200.&nbsp;Bortsdag het de Sellschop 2014 vele verscheden Aktivitäten uutricht.

## Vöörsitters
* Margarete Block-Jakobs (1990–2000)
* Wolfgang Siegmund (2000–2020)

## Publikatschonen

* John Brinckman*: Kasper-Ohm un ick: Een Schiemannsgorn,* Ruutgeven vun de John-Brinckman-Sellschop, 1993.
* Niederdeutsche Texte, Tiedschrift/Reeg, Altstadt-Verlag: Rostock 1995–2004
* Lisa Milbret: *Johrestieden: Geschichten, Gedichte, Lieder, Riemels und Lüdsnacks rund um das Jahr*, Altstadt-Verlag: Rostock 2004.

## Nawiese


## Weblenken

* 
* John-Brinckman-Gesellschaft up *[[Plattmakers|plattmakers.de]]*
Augustin Wibbelt-Selschup

De **Augustin Wibbelt-Selschup** () is ene platdüütske Literatuurselschup, de den Naom van den westfäölsken Schriwer Augustin Wibbelt dregt. De indregen Verein is 1983 grünnt worrn un sitt in Mönster.

## Profil
De Augustin Wibbelt-Selschup versteit sik äs ein Selschup, de platdüütske Literatuur un Spraok in Westfaolen pliägen un uutforschen will un sik besunners met dat Wiärk van den westfäölsken Dichter Augustin Wibbelt befatet. De Selschup will de Lüde bewusst maken, dat et in Westfaolen niäben de haugdüütske Literatuur sied de Midd van dat 19.&nbsp;Jhd. auk ene Literatuur up Platdüütsk besteit, de et auk verdeint, meer äs dat bet nu is, Anerkennung to kriegen.

## Publikatschonen
De Augustin Wibbelt-Selschup giwt Augustin Wibbelt sien Wiärk äs wiätenschuplike Uutgaowen ruut. De Liäseuutgaow sall in 22 Bännen ruutkuomen. 

Dat Jaorbook van de Augustin Wibbelt-Selschup, dat Lidmaten kostenlaus kriegt, brengt Artikels üöwer Augustin Wibbelt sien Liäwen un Wiärk ruut un auk üöwer anner platdüütske Schriwers uut Westfaolen. Berichte, Rezenschonen un ene Bibliografie met de nieste Literatuur giwt enen Üöwerblick üöwer dat platdüütske Kultuurliäwen.

As Verlag het de Selschup düsse Wiärke ruutbracht:

* *Seißen-Dengeln:* Plattdeutsche Gedichte: Von August Wibbelt,
* Ottilie Baranowski: *Wind weiht*, CD.

## Vöörsitters

* Claudia Maria Korsmeier

## Neetverwise

* augustinwibbelt.de Webstiade van de Augustin Wibbelt-Selschup (haugdüütsk)
Willy Sanders

**Willy Sanders** (* 9. November 1934 in Nettetal, † 7. Juni 2024) was een düütschen Germanist.

## Leven
In Mönster studeer he Latinistik, Philosophie, Historie un Germanistik bi William Foerste. Sien Studium het he den 23.&nbsp;Februar 1963 mit ene Promotschoon in Mönster afsloten. Na de Habilitatschoon 1970, ook in Mönster, is he Dozent an de Universität Mönster worrn. Van 1974 bet 1979 het he an as Perfesser för Düütsche Philologie an de Universität Kiel leert un van 1979 bet 2000 an de Universität Bern.

## Schriften (Uutwahl)

* *[https://digi20.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb00051617_00001.html Linguistische Stilistik. Grundzüge der Stilanalyse sprachlicher Kommunikation]*. Vandenhoeck und Ruprecht, Chöttingen 1977, ISBN 3-525-33417-6.
* *Sachsensprache, Hansesprache, Plattdeutsch. Sprachgeschichtliche Grundzüge des Niederdeutschen*. Vandenhoeck und Ruprecht, Göttingen 1982, ISBN 3-525-01213-6.
* *Sprachkritikastereien und was der "Fachler" dazu sagt*. Wiss. Buchgeschaft, Darmstadt 1992, ISBN 3-534-11690-9.
* *Gutes Deutsch – besseres Deutsch. Praktische Stillehre der deutschen Gegenwartssprache*. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1996, ISBN 3-534-13269-6.
* *Stilsalat und Wortgemenge. Eine Kritik der Sprachkritik*. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2011, ISBN 978-3-534-24057-9.

## Weblenke

* Levensloop In: *Linguistsche Stilistik*
Stemmlosen bilabialen Plosiv

De **stemmlose bilabiale Plosiv** (een stemmlosen, mit beiden Lippen artikuleerten Plosiv) is een Konsonant, de artikuleert warrt, indem dat de Luft achter den slaten Lippen upstaut un denn miteens ruutlaten warrt.

## Varianten
De Noorden op Platt

**De Noorden op Platt** is en plattdüütsch Feernseenmagazin bi’n Noorddüütschen Rundfunk un upstunds dat enige plattdüütsche Programm in’t düütsche Feernseen. Dat Magazin löppt statts de Vöörlöper *[[Hallo Niedersachsen op Platt]]*.

## Inhoold
Dat Magazin wiest Berichten uut Neddersassen, Hamborg, Sleswig-Holsteen un Mekelnborg-Vörpommern. De Swaarpunkt liggt up Themen rund üm dat Plattdüütsche, so as Plattdüütsch up School, plattdüütsche Literatuur oder de Weddstried Vertell doch mal. De Moderatersche is Vanessa Kossen. Ook de Popp Werner Momsen speelt jümmer wedder ene Rull in dat Magazin un tridd as enen Reporter bi verscheden Berichten op.

## Sennterminen
De eerste Folg het de NDR den 29.&nbsp;Mai 2022 uutstraalt. De Folgen löppt vöörmiddags Klock 11:30–12:00 un sind eerst sunnsdags jeden Maand eenmaal uutstraalt worrn. Sied Summer 2024 sennt de NDR niege Folgen up den letzten Sunnavend jeden Maand.

## Produktschoon
Dat Magazin produzeert de NDR-Landsfunkhüüs gemeensam.

## Weblenken

* *[https://www.fernsehserien.de/de-noorden-op-platt De Noorden op Platt] * op *fernsehserien.de*

## Nawiesen
Nessie Kossen

**Nessie Kossen** mit vullem Naam **Vanessa Kinuko Kossen** (* 1981 oder 1982 in Berlin-Charlottenborg) is ene düütsche Journalistsche un Feernseenmoderatersche, de hoogdüütsch un plattdüütsch Programm modereren deit.

## Leven
Kossen is in  Berlin-Charlottenborg op de Welt kamen. Nadem dat eer Familie na Höltinghusen in dat Ollenborger Mönsterland trocken weer, is se daar opwassen. In de Familie hebbt se Plattdüütsch un Hoogdüütsch snackt.

Kossen het Kultuuranthropologie an de Universität Hamborg studeert un is 2009 een Volontariaat bi’n Noorddüütschen Rundfunk anfungen. Vele Jaren lang weer se Sprekersche bi den ''Narichten op Platt'' op den den Radiosenner NDR 90,3. Vun 2014 an weer Kossen de Moderatersche bi *[[Hallo Niedersachsen op Platt]]* un weer ook Reportersche för Peersport bi’n *[[Sportclub]]* un de *[[Sportschau]]*. 2015 weer se bi’n *[[Bremer Fernsehpreis]]* as „Beste Moderatorin/Bester Moderator“ nomineert. Vun 2018 bet 2021 het se ook dat Magazin *Mein Nachmittag* op NDR modereert un 2020 ook *Pfote sucht Körbchen*. Se weer tohoop mit Thilo Tautz ook in de Reis-Reportage *[[Unterwegs auf der Luftlinie]]* un in de Dokumentatschoon *Ackern für Norddeutschland* to seen. Sied 2022 is se Moderatersche för dat plattdüütsche Magazin *[[De Noorden op Platt]]*.

## Weblenken

* 

## Nawiesen
Jürgen Meier

**Jürgen Meier** (* 6. Mai 1938 in Hamborg) is een düütschen Germanist mit Swaarpunkt up dat Plattdüütsche.

## Leven
Na de Promotschoon in Hamborg 1970 mit dat Thema *Die mittelniederdeutsche Verserzählung „De deif van Brugge“. Stoffgeschichtliche und sprachliche Untersuchung* leer he daar vun 1977 bet 2003 as Perfesser för Nedderdüütsche Philologie un düütsche Linguistik in Hamborg.

## Schriften (Uutwahl)

* mit Johanna Belkin: *Bibliographie zu Otfrid von Weißenburg und zur altsächsischen Bibeldichtung (Heliand und Genesis)*. Berlin 1975, ISBN 3-503-00765-2.
* as Ruutgever mit Dieter Möhn: *[[Albert Mähl]]: Gesammelte Werke in Einzelausgaben. Plattdeutsche Gedichte*. Heid 1983, ISBN 3-8042-0293-4.
* as Ruutgevers mit Jörg Hennig: *Varietäten der deutschen Sprache. Festschrift für Dieter Möhn*. Frankfort an’n Main 1996, ISBN 3-631-48855-6.
* als Herausgeber mit Dieter Möhn: *Spuren der Vergangenheit für die Gegenwart. Hundert niederdeutsche Texte zwischen dem 9. und 17. Jahrhundert*. Leer 2008, ISBN 978-3-7963-0380-7.
Dieter Möhn

**Dieter Möhn** (* 1. Juli 1936 in Stuttgart; † 6. April 2025 in Hamborg) weer en düütsch Germanist. He het an de Universität Hamborg leert un is emeriteerten Perfesser för Düütsche Philologie mit Swaarpunkt up dat Plattdüütsche.

## Leven
Dieter Möhn is 1936 as Soon van Johanna Möhn, boren as Henk, un den Ammann Helmut Möhn boren. Nadem dat he dat Progymnasium in Berleburg un dat Upbugymnasium in Laasphe besöcht hadde, studeer Dieter Möhn an de Philipps-Universität Marborg. Na siene Promotschoon in Marborg den 26.&nbsp;Juli 1961 mit dat Thema *Die Struktur der niederdeutsch-mitteldeutschen Sprachgrenze zwischen Siegerland und Eichsfeld,* was he bet 1969 an de Universität Marburg togange, af 1964 as Wetenschoplik Raad un af 1968 as Akadeemschen Overraad. Daarna lere he in Hamborg van 1969 bet 2000 as Perfesser för Düütsche Philologie mit Swaarpunkt up dat Plattdüütsche. Sien besunneren Swaarpunkt is dat *[[Mittelniederdeutsches Handwörterbuch]].* 1980 was he Gastperfesser an de Tongji-Universität in Shanghai.

Möhn is sied 1959 Liddmaat in’n ''Verein für niederdeutsche Sprachforschung'', un was van 1984 bet 1993 de Vöörsitter. He was ook Vöörsittter in den VDI-Uutschuss *Sprache und Technik* un Maat in den Biraad van dat Institut för nedderdüütsche Spraak.

He is evangeelsch un friege 1963 Irmtraut Muth. He het enen Soon (Klaus Henning) un ene Dochter (Julia).

## Schriften (Auswahl)

* *Die Struktur der nieder- und mitteldeutschen Sprachgrenze zwischen Siegerland und Eichsfeld.* 1962.
* als Mitruutgever: *Interdisziplinäres deutsches Wörterbuch in der Diskussion.* 1979.
* als Mitrrutgever: *Fachsprache. Internationale Zeitschrift.* 1979&nbsp;ff.
* mit Wolfgang Bachofer un Walther von Hahn: *Rückläufiges Wörterbuch der mittelhochdeutschen Sprache. Auf der Grundlage von Matthias Lexers Mittelhochdeutschem Handwörterbuch und Taschenwörterbuch.* Stuttgart (1981) 1984, ISBN 3-7776-0398-8.
* als Mitautoor: *Handbuch der niederdeutschen Sprach- und Literaturwissenschaft.* 1982.
* mit Roland Pelka: *Fachsprachen. Eine Einführung*. Tübingen 1984, ISBN 3-484-25130-1.
* mit Jürgen Meier: *Spuren der Vergangenheit für die Gegenwart. Hundert niederdeutsche Texte zwischen dem 9. und 17. Jahrhundert*. Leer 2008, ISBN 978-3-7963-0380-7.
* mit Reinhard Goltz: *Niederdeutsche Literatur seit 1945. Teilgeschichten einer Regionalliteratur*. Hilmessen 2016, ISBN 3-487-15520-6.

## Literatur

* Jürgen Meier, Jörg Hennig (Ruutgevers): *Varietäten der deutschen Sprache. Festschrift für Dieter Möhn.* Frankfort an’n Main 1996, ISBN 3-631-48855-6.
* *Möhn, Dieter.* In: Walter Habel (Ruutgevers): *Wer ist wer? Das deutsche Who’s who.* 24.&nbsp;Uutgaav. Schmidt-Römhild, Lübeek 1985, ISBN 3-7950-2005-0, S. 849.

## Nawiesen
Idioticon Hamburgense

Dat **Idioticon Hamburgense** (mit vullen Titel ) is een Idiotikon un dat eerste Wöörbook för dat Hamborger Platt, dat Michael Richey 1743 ruutbrocht het. ist das erste Mundartwörterbuch des hamburgischen Dialekts. De Hamborger Geleerte het in dat Wöörbook typsche Wöör un Seggwiesen uut den Volksmund sammelt. So as Gottfried Wilhelm Leibniz dat vöörslaan het, brochte he siene Kollektschoon as een Aard Nakieksel ruut, in dat he Sinn un Achtergrund vun de Seggwiesen un Wöör beschreev oder inn Hoogdüütsche översett het. 1755 is ene twede vergrötterte Oplaag mit den Titel  ruutkomen.

In’n 19.&nbsp;Jhd maak de Bibliothekar un Philologe Christoph Walther (1841–1914) mit dat Sammeln wieder un het bet to sienen Dood an handschreven 12.000 Belege tohoopbrocht. De Germanistsche Agathe Lasch nam dat Konvoluut as Grundlage för dat *[[Hamburgisches Wörterbuch|Hamburgische Wörterbuch]],* an dat se sied 1917 arbeide.

## Wark

* 
*  oder ()
** Nadruck in de Oplaag vun 1755, Kötz Verlag, Hamborg 1975, ISBN 3-920569-07-5

## Weblenken

*  

## Nawiesen
Timothy Sodmann

**Timothy Sodmann** (* 6. April 1943 in Buffalo) is eun Philologe iut de Vereunigten Stoten, deu 1962 no Mönster kam un door duitske, engelske un niederländske Philolige stiudeurt het. Süin Swoorpunke ümmefaat besunners Kultiur un de plattduitskee Sproke in Westfolen un den niederländsken Grenzregionen Twente un Achterheok. Met süinen Engagement is heu auk os de „Amerikaanke Westfole“ bekannt worrn.

## Lieven
Timothy Sodmann es den 6.&nbsp;April 1943 in de US-amerikaanske Stad Buffalo in’n Bundsstoot New York  boren. He kam 1962 no Mönster un begunn door eun Studium in duitske, engelske un niederländske Philologie. No süinen Studium was heu eurst Referent för de *[[Kommision für Mundart- und Namensforschung]]* bi’n Landsverband Wesfalen-Lippe. Van 1988 bet 2008 was he Baas van dat *[[Landeskundliche Institut Westmünsterland]]* in Vrene. Auk över de duitsk-niederländske Grenze henweg het he Kuntakten na Twente un Achterhook pleegt un was to’n Büispiel mit togange den ooldsassischen Heliand up Twentsk un Mönsterländsk översett ruuttogeven.

## Prüise
* 2003: Preis für Westfälische Landeskunde
* 2012: Andreas-Rottendorf-Pries

## Wärke (Iutwahl)

* Timothy Sodmann (Ruutgever): *Dat narren schyp: Lübeck 1497,* Schünemann: Bremen 1980 (plattmakers.de)
* J*acob von Maerlant: Historie van den Grale und Boek van Merline*, Böhlau: Köln/Wien 1980. (plattmakers.de)
* Mit Jan Goossens: *Reynaert, Reynard, Reynke: Studien zu einem mittelalterlichen Tierepos*, Böhlau: Kön 1980. (plattmakers.de)
* Mit Hermann Niebaum, Robert Peters un Eva Schütz: *Der Deventer Endechrist von 1524*, Böhlau: Köln/Wien 1984.
* Mir Robert Damme und Hartmut Freytag: *Der Totentanz der Marienkirche in Lübeck und der Nikolaikirche in Reval (Tallinn): Edition, Kommentar, Interpretation, Rezeption,* Böhlau: Köln/Weimar/Wien 1993.
* Mit André Hottenhuis, Richard Schmiedeling un Hans Taubken: *Alles plat(t): Anthologie aus Achterhoek en Liemers, Grafschaft Bentheim, Twente, Westfalen,* Achterland: Vrene 2002.
* *Versuch einer Lautlehre der westmünsterländischen Mundart*, Landeskundliches Institut Westmünsterland: Vrene 2006.
* *Heliand: der altsächsische Text. De Oudsaksische tekst*, Twesnte Welle: Eanske 2012.

## Weblenken

* Dr. Timothy Sodmann up watt-up-platt.de

## Nawiese
Juri Iwanowitsch Onufrijenko

**Juri Iwanowitsch Onufrijenko** (russisch: Юрий Иванович Онуфриенко, wietenschaplich Transliteratschoon **; *&nbsp;6. Februar 1961 in Rjasne, Rajon Solotschiw, Oblast Charkiw, Ukrainische SSR) is en ehmalger russisch Kosmonaut vun ukrainsch Afkunft.

Onufrijenko hett 1982 de Hoochschool för Piloten vun de Luftstrietkräfte „W.M. Komarow“ in Jeisk mit en Pilot-Ingenieurdiplom afslooten. Dornah deen he bit to sien Inträe in dat Kosmonautenkorps in de sowjeetsch Luftwappen. He hett över 800 Floogstünnen up de verscheedenst Floogtüüch as Aero L-29, Suchoi Su-7, Suchoi Su-17 (M1-4) un Aero L-39 sammelt.

He wurr 1989 as potentieller Kosmonaut utwählt. 1994 hett Onufrijenko en Afsluss in Kartografie an de Moskauer Lomonossow-Universität kreegen. Mit dat Ruumschipp Sojus TM-23 is he an’n 21. Februar 1996 an de Siet vun Juri Wladimirowitsch Ussatschow in’n Weltruum flagen. Teel weer de Ruumstatschoon Mir. De beid wurrn de 21. Mir-Stammbesatten. Se hemm de bitherige Stammbesatten Juri Pawlowitsch Gidsenko, Serge Wassiljewitsch Awdejew un Thomas Reiter aflöst. Wiels disse Mission kreegen se noch Besöök vun de Mannschap vun STS-76, ünner annern mit Shannon Lucid, de an Bord vun de Mir bleev un Liddmaat vun de 21. Stammbesatten wurr. Onufrijenko un Ussatschow wurrn denn in’n August 1996 dör de 22. Stammbesatten (Waleri Grigorjewitsch Korsun un Alexander Jurjewitsch Kaleri aflöst. Mit Korsun und Kaleri weer ok de Französin Claudie André-Deshays an Bord, de aber mit Onufrijenko und Ussatschow an’n 2. September up de Eer lannen dee. Shannon Lucid weer up de Mir bleven.

Sien tweet Mission weer de Mission STS-108, de an’n 5. Dezember 2001 ünner dat Kommando vun Dominic Lee Pudwill Gorie un Pilot Mark Edward Kelly starten dee. Teel weer de Internatschonale Ruumstatschoon (ISS). Mit an Bord weer de Missionsspezialisten Linda Maxine Goodwin un Daniel Michio Tani, as ok Daniel Wheeler Bursch un Carl Erwin Walz, de mit Onufrijenko de nee Stammbesatten vun de ISS wurr un Frank Lee Culbertson, Michail Wladislawowitsch Tjurin un Wladimir Nikolajewitsch Deschurow aflösen dee. Neben den Besöök dör de Mission STS-110 geev dat ok noch den Besökk dör Sojus TM-34 mit de Ruumfohrer Juri Gidsenko, Roberto Vittori un den Touristen Mark Richard Shuttleworth ut Süüdafrika. De fievte Stammbesatte vun de ISS keem denn in’n Juni 2002 mit de Mission STS-111. Ünner dat Kommando vun Kenneth Dale Cockrell un Pilot Paul Scott Lockhart wurrn Waleri Korsun, Peggy Annette Whitson un Sergei Jewgenjewitsch Treschtschow to de ISS brocht. Cockrell, Lockhart un de beid Missionsspezialisten Franklin Ramon Chang-Diaz un Philippe Perrin sünd denn tosommen mit Onufrijenko, Bursch und Walz an’n 19. Juni 2002 weer lannd.

In‘n Oktober 1996, also nah sien eerst Mission, wurr Onufrijenko dör en Anordnen vun den dormaligen russischen Präsidenten, Boris Jelzin, de Utteken Held vun den Russisch Föderatschoon verleeht. In’n März 2004 is Onufrijenko ut dat Kosmonautenkorps utscheeden.

## Weblinks

* Körtbiografie bi spacefacts.de
* Biografie in de Encyclopedia Astronautica (engelsch)
* Biografie bi dat beim Juri-Gagarin-Kosmonautentrainingszentrum (russisch)
Slott Leeuwergem

**Slott Leeuwergem** (nedderlannsch: *Kasteel van Leeuwergem*) is en Slott in dat Dörp in de Gemeend Zottegem, Oostflannern, Belgien.

## Geschichte
Dat hüüd bestahn Slott wurr tüschen 1762 un 1764 an de Stäe vun en fröhere Borg ut de eerst Hälft vun dat 15. Johrhunnert upricht. Dat wurr för den Genter Adligen Pieter Emmanuel d’Hane (1726–1786) upbaut, wohrschienlich vun Jean Baptist Simoens aus Gent (1715–1779). Dat Binnere un dat Butere is in’n franzööschen Slottstil hollen, wiel dat Anwesen nah Vörbiller in Frankriek baut wurr. Hüüd is dat Slott Privatbesitt vun dat Huus della Faille d'Huysse.

## Gorden
Dat Slott is bekannt för sien muie Barockgordens un dat Jagdwaldgoot. De Gordens wurrn tüschen 1763 un 1775 anleggt un könnt up Anfraag ankeeken wurrn.

De Film „The Exception“ ut dat Johr 2016 wurr in dat Slott dreiht.

## Quellen
*Fläämsch Agentur för Denkmalschuul
Smid

**Smid** betekent
* Smid, Persoon, de von Beroop Iesen smeden deit.

**Smid**, **Šmid** oder **Šmíd** is de Familiennaam vun

* Ivica Šmid (* 1976), kroatschen Footballspeler
* Julijan Smid (* 2003), öösterriekschen Skispringer
* Jurryt Smid (* 1991), nedderlandschen Ieshockeyspeler
* Klaas Smid (* 1960), nedderlandschen Politiker (PvdA), Börgermeister
* Ladislas Smid (1915–1990), franzööschen Footballspeler
 
* Lambert Šmíd (* 1968), tschechschen Footballspeler
* Marijan Smid (* 1972), öösterriekschen Footballspeler
* Menno Smid (1928–2013), düütschen lutheerschen Theoloog, Geistlicher 
* Stefan Smid (* 1956), düütschen Rechtswetenschopper
* Tanja Šmid (* 1990), sloweensche Swemmsportlersche
* Tomáš Šmíd (* 1956), tschechsche Tennisspieler
* Zdeněk Šmíd (1937–2011), tschechschen Schriever

**Kiek ook bi:**
* Smidt 
* Smit
Hoochdüütsch

**Hoochdüütsch** betekent
* Düütsche Spraak, de düütsche Spraak allgemeen, besünners in’n Gegensatz to’n Platt- oder Nedderdüütschen,
* Standarddüütsch oder Standardhoochdüütsch, de düütsche Standard- un Schriftspraak,
* Hoochdüütsche Dialekten, de over- un middeldüütschen Dialekten.
DeSoto Deluxe

De **DeSoto Deluxe** (ok: *DeSoto DeLuxe*) weer en PKW, den Chrysler ünner de Automarke DeSoto in den Modelljohren 1946 bit 1952 herstellt hett. De Deluxe weer dat günstigste Modell vun DeSoto un wurr hööftsächlich as 4-dörige Limousine anboden. De Deluxe-Baureeg hett ok en langer Fohrgestellt umfaat, up dat Limousinen mit de Beteken Suburban entstunnen.

De Deluxe hett sück vun dat beter utstatt Süstermodell Custom dör eenfacher Chromutstattung, minner serienmatig Extras, en eenfacher hollen Binnenruum un en minner Tall an Farvkombinatschonen ünnerscheeden.

Deluxe un Custom harrn den glieker Motor, en Reegensösszylinder vun Chrysler mit 3813&nbsp;cm³ Hubruum un sietlich stahn Ventilen, de 109&nbsp;bhp (80&nbsp;kW) Leistung bi 3600/min entwickeln dee.

De Deluxe-Modelle vun de Modelljohren 1946, 1947, 1948 un 1949 (1. Hälft) harrn de Vörkriegskarosserie vun DeSoto, de nah dat Enn’n vun den Tweeten Weltkrieges licht överarbeit wurr. En kumplett nee konstrueert DeSoto Deluxe keem in de  2. Hälft vun dat Modelljohr 1949.

1950 geev dat bi de Custom-Modell den eersten Kombi vun de Marke, de allerdings as Deluxe nicht o kriegen weer. Dat Glieker gellt för dat Hardtop-Coupé.

De Deluxe bleev dat Grundmodell vun DeSoto, bit dat 1953 dör den Powermaster ersett wurr.

## Weblinks

## Born
Gunnell, John (Herausgeber), *The Standard Catalog of American Cars 1946–1975*, Kraus Publications (1987), ISBN 0-87341-096-3.
Robert Peters

**Robert Peters** is de Naam vun

* Robert Peters (Bigamist) (1918–2005), Britschen Bedreger,
* Robert Peters (Schriever) (1924–2014), US-Amerikaanschen Dichter un Hoogschoolmeister
* Robert G. Peters (1925–1999), Lidmaat in dat *Georgia House of Representatives*
* Bob Peters (1937–2021), US-Amerikaanschen Ieshockeycoach
* Robert Peters (Offfzeer) (* 1940), Royal Air Force-Offzeer
* Robert Peters (Germanist) (1944–2022), düütschen Germanist,
* Robert Henry Peters (1946–1996), Kanaadschen Ökoloog
* Robert L. Peters (1954–2023), Kanaadschen Designer
* Robert Peters (Schauspeler) (* 1961), US-Amerikaanschen Schauspeler
* Robert Peters (Radsportler) (* 1970),
* Robert O. Peters (* 1973), Nigerian film producer, director and actor
* Robert Peters (Politker) (* 1985), Liddmaat in de *Illinois Senate*
Hermann Niebaum

**Hermann W.H. Niebaum** (* 21. Januar 1945 in Essen bi Ossenbrügge) was sied 1984 Perfesser för   (Nedderdüütsche Philologie) un sied 2005 ook för Germanistik an de Rieksuniversitäät Grönnen. Siene Swaarpunkten liggt binnen de Dialektologie, Variatschoonslinguistik, Spraakhistorie, Lexikologie un Lexikografie.

Niebaum studeer Germanistik un histoorsche Wetenschop in Mönster un promoveer daar 1973 mit ene Arbeid to de westföölsche Phonologie. 1983 kreeg he an de Universitäät Ossenbrüüge siene Habilitatschoon. He arbeide mit an dat *[[Westfälisches Wörterbuch|Westfälische Wörterbuch]]* in Mönster un was lange Jaren Vöörsitter vun de ''LWL-Kommission für Mundart- und Namenforschung Westfalens'' un de *Verein für Geschichte und Landeskunde von Osnabrück.*

He was een vun de Schrievers bi dat *[[Handboek Nedersaksische Taal- en Letterkunde]]* un het daar in mit de Kapitels et *Oostnederlandse taallandschap tot het begin van de 19de eeuw* en *Het Nederduits* bidregen.

## Warken (Uutwahl)

* *Zur synchronischen und historischen Phonologie des Westfälischen* (1974)
* *Westfälisch* (1977)
* *Dialektologie* (1983)
* *Dagboek van Gerard Udinck [1663-1665]* (1988, mit F. Veldman)
* *Grenzdialekte* (1990, mit L. Kremer)
* *Mundartatlas der alten Grafschaft Bentheim von A. Rakers* (1993, mit H. Entjes)
* *Einführung in die Dialektologie des Deutschen* (2006, mit J. Macha)

## Weblenken

## Borns

* Henk Bloemhoff, Jurjen van der Kooi, Hermann Niebaum en Siemon Reker (red.) (2008), *Handboek Nedersaksische Taal- en Letterkunde*, Azzen: Van Gorcum, ISBN 978-90-232-4329-8
* Stafbladziede van de RUG
Robert Peters (Germanist)

**Robert Peters** (* 22. Januar 1944 in Lipperäue, † 20. September 2022) was een düütschen Germanist mit enen Swaarpunkt up de Nedderdüütsche Philologie.

## Leven

Robert Peters is den 22. Janaur 1944 in Lipperäue up de Welt komen. He het Germanistik un histoorsche Wetenschop in Mönster un Mainz studeert un 1976 an de Univeristät Münster sienen Dokter mit dat Thema *Nathan Chytraeus' Nomenclator Latinosaxonicus* maakt. He was twischen 1976 un 2009 Akadeemschem Raad un Overraad in dat Afdeel Nedderdüütsch 
in dat Germanistsche Instituut in Mönster. He satt twischen 1983 un 2021 inn Vöörstand van de Augustin-Wibbelt-Sellschop.

Sienen Swaarpunkt binnen de nedderdüütsche Philologie hadde Peters bi den Middelsassischen un in de Spraakhistorie van Westfalen, Noorddüütschland un Oostnedderland.

## Schriften
* *Nathan Chytraeus’ Nomenclator Latinosaxonicus, Rostock 1582.* Ein Beitrag zur Erforschung der Lexikographie des 16. Jahrhunderts. 1976
* as Mitruutgever: *Agathe Lasch. Ausgewählte Schriften zur niederdeutschen Philologie*. 1979. 
* as Mitruutgever: *Der Deventer Endechrist von 1524. Ein reformationsgeschichtliches Zeugnis. T. 1.* 1984.
* as Mitruutgever: *Agathe Lasch. Aus alten niederdeutschen Stadtbüchern. Ein mittelniederdeutsches Lesebuch*. 1987
* as Mitruutgever: *Franco-Saxonica. Münstersche Studien zur niederländischen und niederdeutschen Philologie. J. Goossens zum 60. Geburtstag.*
* as Mitruutgever: *Humanistische Buchkultur. Deutsch-Niederländische Kontakte im Spätmittelalter (1450-1520)*. 1997.
* as Mitruutgever: *Jan Goossens. Ausgewählte Schriften zur niederländischen und deutschen Sprach- und Literaturwissenschaft.* 2000.
* as Mitruutgever: *Rheinisch-Westfälische Sprachgeschichte*. 2000.
* as Mitruutgever: *Vulpis Adolatio. Festschrift für Hubertus Menke zum 60. Geburtstag*. 2001
* as Mitruutgever: *Wörterbuch des Verler Platt*.2003.

## Weblenken

* Robert Peters] in *germanistenverzeichnis.de*
Michael Elmentaler

**Michael Elmentaler** (* 22. Februar 1965 in Duisborg) is een düütschen Germanist un Perfesser för nedderdüütsche Philologie an de Christian-Albrechts-Universität to Kiel.

## Leven un Karriere
Michael Elmentaler is den 22. Februar 1965 in Duisborg op de Welt kamen. He studeer vun 1984 bet 1989 Germanistik, Philosophie un Politikwetenschop an de Universität Duisborg-Essen. Vun 1989 bet 2003 weer he as wetenschoplich Assistent in’n Fack Germanistik an de Universität Duisborg anstellt. 1994 kreeg he in Duisburg-Essen mit de Arbeid  sienen Dokter. In’n Sommer 2000 het Elementaler an de Radboud-Universität Nimwaege leert.

2002 kreeg he an de Universität Duisborg-Essen siene Habillitatschoon mit ene Arbeid över’t Thema . Vun 2003 bet 2006 weer he Hoogschooldozent an’n germanistschen Seminar vun de Universität Bonn. Sied 2006 leert Elmentaler as Perfesser för düütsche Spraakwetenschop mit den Swaarpunkt för Nedderdüütsche Philologie an de Universität Kiel.

De Swaarpunkten in sienen Ünnersöök sind de nedderdüütsche Spraakwetenschop, de Dialektologie un Substandardünnersöök, die histoorsche Graphematik (Schrievsprakenünnersöök) un de Historiographie vun de Spraakwetenschop. Sied 2017 is Elmentaler Vöörsitter vun’n .

## Schriften
**Monografien**

* *Struktur und Wandel vormoderner Schreibsprachen* (= *Studia linguistica Germanica.* Bd. 71). de Gruyter, Berlin 2003, ISBN 3-11-017853-2.
* *Logisch-semantische Studien in der Grammatik des frühen 19. Jahrhunderts. Untersuchungen zur Kategorienlehre von Simon Heinrich Adolf Herling*(= *Reihe Germanistische Linguistik.* Bd. 160). Niemeyer, Tübingen 1996, ISBN 3-484-31160-6.

**As Ruutgever**

* *Deutsch und seine Nachbarn.* Lang, Frankfort an’n Main u.&nbsp;a. 2009, ISBN 978-3-631-58885-7.
* *Regionalsprachen, Stadtsprachen und Institutionssprachen im historischen Prozess* (= *Schriften zur diachronen Sprachwissenschaft.* Bd. 10). Ed. Praesens, Wien 2000, ISBN 3-7069-0070-X.

## Nettverwiesen

* Publikatschonen vun Michael Elmentaler in de Opac vun de Regesta Imperii
* Sied vun Elmentaler an de Universität Kiel

## Footnoten
Jurjen van der Kooi

**Jurjen van der Kooi** (* 22. Dezember 1943 in Hurdegaryp, † 4. September 2018 in Drachten) was een westfreeschen Universitätsdozent un Volkskünnigen. He gellt för enen Fackmann för Volkssagen uut Westfreesland, Noordnedderland un Delen van Noorddüütschland so as Oost- un Noordfreesland.

## Leven un Karriere
Van der Kooi is 1943 in dat westfreesche Hurdegaryp boren. He studeer Literatuurwetenschop un was sied siene Penschoon 2004 Dozent un  för Volkskunne un orale Literatuur an de Rieksuniversität Grönnen. Sien Swaarpunkt weren Volkssagen uut Noordnedderland, Oostnedderland un Delen van Noorddüütschland.

He kreeg siene Promotschoon 1984 mit dat Thema . De zentrale Thees in de Promotschoon is dat Volkssagen nich Jaarhunnerde lang mündlich överlevert worrn sind, man faken schreven un as Book ruutbrocht Sagen uut dat 19.&nbsp;Jhd. weddergeevt. 1997 kreeg he den  un 2004 van de Ostfreesche Landschop dat Totius Frisiae Segel för sien Wark.

Anners as to’n Bispeel Dam Jaarsma un Ype Poortinga toog Van der Kooi daar nich mit enen Toobandapparaat up uut egenhännig Volkssagen uptoteken, man studeer Volkssagen, de al uptekend un ruutbrocht weren. Sien wichtigst Wark was daar bi, dat Sammeln un Kategoriseren van Volkssagen, Riemen un Seggwiesen uut Noordnedderland, Oostfreesland un Noordfreesland. Van de Kooi bekeek Volkssagen as Stück Kultuur, dat heel de Sellschop tohöört, un uut dat ook aflesen warrn kann woans Minschen in ölleren Tieden leven.

Van de Kooi brochte tallrieke Publikatschonen ruut so as , wo he verscheden westfreesche Sagen över’t Övernatüürliche in sammelt het, , wo he tohoop mit Douwe Kootstra ene Reeg spökenhaftig Volkssagen in versammel, de in den meisten anner Böker nich binnen staat. In dat *[[Handboek Nedersaksische Taal- en Letterkunde]]* schreev he dat Kapitel över orale Literatuur in Oostnedderland. Van der Kooi is 2018 in Drachten mit 74 Jaren dood bleven.

## Wark

* 1984 – *Volksverhalen in Friesland: Lectuur en Mondelinge Overlevering*
* 1990 – *Friesische Märchen* (it B.A. Gezelle Meerburg)
* 1997 – *Untank Is it Lean fan 'e Wrâld: Folksferhalen op Rym*
* 2000 – *De Nachtmerje fan Rawier*
* 2007 – *Alle Beetjes Helpen: Nederlandse, Friese en Vlaamse Wellerismen* (mit H.L. Cox e.o.)
* 2011 – *De Herder Is Myn Redder*
* 2017 – *De Wiete Poes* (mit Douwe Kootstra)

## Borns

* Meindert_Schroor (Ruutgever): *Nieuwe Encyclopedie van Fryslân*, Bornmeer: De Gordyk/Liwadden 2016
* ――, *Volksverhalenexpert Van der Kooi overleden*, In: de *Ljouwerter Krante*, 10. September 2018, S.&nbsp;28.
Luc De Grauwe (Linguist)

**Luc De Grauwe**, met vullen Namen **Luc Désiré Marie De Grauwe** (10. Juni 1948 in Gent) is een belgschen Spraakwetenschopper un Germanist, de an de Univeristät Gent Perfesser för Düütsche Spraak was. Siene Swaarpunkten sind Lexikologie, Varietätenlinguisitk, Mediävistik, ole germaansche Spraken un Theodistik.

## Warken (Uutwaal)

* *De Wachtendonckse Psalmen en Glossen. Een lexicologisch–woordgeografische studie met proeve van kritische leestekst en glossaria,* Gent 1979–1982, LIV + 592 S; Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal– en Letterkunde).

* *Das historische Verhältnis Deutsch–Niederländisch ‘revisited’. Zur Nicht–Existenz von Einheitsarealen im Sprachbewußtsein des Mittelalters und der beginnenden Neuzeit*, *Amsterdamer Beiträge zur älteren Germanistik* 35 (1992), S.&nbsp;191–205.

* *Die Deklination des ‘schwierigen’ Deutsch(en). Zu einer defizienten Regel in den Grammatiken des Gegenwartsdeutsch*, in: *Festschrift für Pierre Hessmann = Germanistische Mitteilungen* 52 (2000),  S.&nbsp;99–114.

* *Welke taal sprak Keizer Karel?*, in: *Handelingen der Maatschappij voor Geschiedenis en Oudheidkunde te Gent* 54 (2000), S.&nbsp; 17–29.

* *Eigenständigkeit einst und jetzt. Zu einigen Parallelen in Geschichte und Gegenwart des ‘Flämischen’ und des Niederdeutschen*, in: *Vulpis Adulatio. Festschrift für Hubertus Menke zum 60. Geburtstag*, ruutgeven van Robert Peters, Horst P. Pütz, und Ulrich Weber, Heidelberg: C. Winter 2001, S.&nbsp; 299–313.

* ‘*Isn't it good Norwegian wood?’ Verweiswörter und jüngere Entlehnungen aus dem Nordischen ins Westgermanische*, in: Torsten Leuschner (Ruutgever): *Sprachkontakt und Areallinguistik: Europa* ( = *Linguistik online* 8 (2001)), Nr.&nbsp;1/2001.

* *Jesu mîn trô(o)st. Die bekannte Vorstellung des ‘Christus concolator’, bes. in den geistlichen Spielen des Mittelalters*, in: ‘*Et respondeat’*&nbsp;*–*&nbsp;*Studien zum deutschen Theaters des Mittelalters. Festschrift für Prof. Dr. Johan Nowé anlässlich seiner Emeritierung*, ruutgeven van Katja Scheel, Leuven University Press 2002.

* *Theodistik. Zur Begründung eines Faches und ein Plädoyer für eine kontinentalwestgermanische Sicht auf die neuzeitliche Bifurkation Deutsch/Niederländisch*, in: Raphael Berthele u.&nbsp;a. (Ruutgevers): *Die deutsche Schriftsprache und die Regionen. Entstehungsgeschichtliche Fragen in neuer Sicht,* Walter de Gruyter: Berlin/NEw York 2003, S.&nbsp; 127–156.

* mit Gunnar De Boel: *Fiets ‘Ersatzpaard’: de etymologische kwestie revisited en beslecht?*, in: *Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde* (2011), Nr.&nbsp;127(4), S.&nbsp;327–342.

## Weblenken

* Översicht van Luc De Grauwe siene Publikatschonen UGent Biblio. Archiveerd up’n 7.&nbsp;September 2023.
Luc De Grauwe

**Luc De Grauwe** is de Naam vun
* Luc De Grauwe, belgschen Spraakwetenschopper un Germanist,
* Luc De Grauwe, belgschen Radfohrer.
Heinrich Krüger

**Heinrich Krüger**, mit vullen Naam **Heinrich Karl Adolf Krüger**, Schrieversnaam: **Thies Ruge** (* 9. November 1878 in Schöönbarg;  † 28. August 1964 in Läernstäine) was een düütschen Literatuurhistoriker un plattdüütschen Schriever.

## Leven

Heinrich Krüger keem den 9.&nbsp;November 1878 as Söön vun enen Postmeister in dat mekelnbörgsche Schöönbarg up de Welt. He besöchte dat Realgymnasium in Rostock, studeer an de Universität Rostock vun den Wintersemester 1897 an korte Tied Nee’ere Spraken, is denn man anfungen bi de Post to arbeiden. Üm 1914 was he Overpostsekretär in Swerin, 1927 is he Postdirekter in Parchen worrn. 1932 was he Vöörsitter vun den *[[Plattdeutschen Landesverband]]* in Parchen. 1946 is he na Läernstäine bi Hameln trocken. 

Krüger schreev ünner sienen Schrieversnaam „Thies Ruge“ up Plattdüütsch un het 1913 ene plattdüütsche Literatuurhistorie schreven: *Geschichte der niederdeutschen oder plattdeutschen Literatur vom Heliand bis zur Gegenwart.*

## Schriften

* *Ut swore Tiden. De Parchimsch Chronik nahvertellt*. Parchen 1910.
* *Geschichte der niederdeutschen oder plattdeutschen Literatur vom Heliand bis zur Gegenwart*. Swerin 1913.
* *Uut Stoff un Stoom. En Sang von'n Krieg*. Swerin 1915.
* *Dat Läuschenbauk. Ein Strauß guter Läuschen*. Hamborg 1919.
* *En Sommerdrom*. Swerin 1924.
* *De Spöök. Plattdeutsches Lustspiel in 3 Aufzügen*. 1925.

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Literatuur

* Conrad Borchling un Hermann Quistorf: *Tausend Jahre Plattdeutsch*. 2.&nbsp;Band, Hamborg 1929, S.&nbsp;446.

## Nettverwiesen

* 
* 

## Footnoten
Wi speelt op Platt

**Wi speelt op Platt** weer een Feernseeprogramm vun den Noordüütschen Rundfunk (NDR), dat twüschen 1997 un 1984 plattdüütsche Theaterstücken wiest het. 

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütsche Films un TV-Serien

## Literatuur

* Reinhard Goltz, Alastair Walker: *North Saxon*, In: Charles Russ (Ruutgever) *The Dialects of Modern German,* Routledge: Bristol 1990.

* Achim Klünder: *Lexikon der Fernsehspiele / Encyclopedia of television plays in German speaking Europe,* Band&nbsp;I 1978/79, De Gruyter: München u.&nbsp;a. 1991.
* Beate Großkopf: *Wie gefragt ist Niederdeutsch? Die Rezeption des niederdeutschen Kulturangebotes.* Verlag für Regionalgeschichte: Builefeld 1993.

## Weblenken

* Weten: Plattdeutsch im Fernsehen up *[[plattmakers.de]]* (hoogdüütsch)
Klönschnack (Mehrdüdig Begreep)

**Klönschnack** betekent
* Klönschnack, kommodig Alldagsgespreek,
* Klönschnack, plattdüütsche Talkshow,
* Klönschnack, Skulptur vun *Fidelis Bentele* in Hannober.
Convenant Neddersassisch

Dat **Convenant Neddersassisch** (, amtlich ) is ene politsche Övereenkumst uut den Jaar 2018, de Neddersassisch in’n Nedderlannen mit den Gesetten, de al bestaat, starker föddern schall.

De Övereenkumst hebbt de Provinzen Grönneng, Freesland, Drenthe, Oaveriessel un Gelderland as ook de Gemenen Ooststellingwarv un Weststellingwarv den 10.&nbsp;Oktober 2018 in dat Oaveriesselsche Provinzhuus in Zwolle ünnertekent. Up den 13.&nbsp;September 2024 sünd de Gemenen Urk un Bunschoten as ook de Provinz Flevoland bitreden.

De Övereenkumst acht de de Regionaalspraak Neddersasisch as enen wichtigen, vullweerdigen un sülvstännigen Ünnerdeel vun dat Spraaksysteem binnen Nedderland. De Verdragspartien verplicht sik antostrengen un tohoop to warken Neddersassisch as Spraak to bewaren un to föddern. De vereenbaarten Plichten köönt man nich vöör Gericht döörsett un afdwungen warrn.

De Text ünnerstriekt, dat de Övereenkumst kene niegen Plichten schapen will, man Neddersassisch döör de nedderlandschen Behöörden un Gesetten, de al bestaat, föddern well. De Minister van Binnenlandsche Saken kann daar Stütt bi geven.

## Vöörgeschicht
De Nedderlannen hebbt Neddersassisch al sied 1998 ünner Deel&nbsp;II de Europääsche Charta för Regionaal- oder Minnerheidenspraken gellen laten. Mit düssen Deel is man vergleken mit Deel&nbsp;III meist kenen Plichten vermaakt. Lange Tied hebbt neddersassische Organisatschonen un de oostnedderlandschen Provinzen Lobbyarbeid dreven, dat för Neddersassisch, so as ook dat Westfreesche, Deel&nbsp;III vun de Charta gellen schall. De nedderlandsche Rieksoverheid, bang för niegen Plichten, is daar man nich up ingaan.

Daar is denn dat Convenant Neddersassisch för komen. Een Beding was, dat de Övereenkumst kene niegen Gesetten un Regels för de Spraakpleeg vöörtüüg bringen schall. De Övereenkumst verwiest up de Gesetten Regels, de al bestaat un bruukt warrn köönt dat Neddersassiche to föddern.

## Borns

* Convenant Neddersassisch as PDF up de Websteed van de Rieksoverheid
* Henk Bloemhoff u.&nbsp;a: *Nedersaksisch in een notendop, Inleiding in de Nedersaksische taal en literatuur,* Assen: Koninklijke Van Gorcum 2019, S.&nbsp;84-87.
De Grauwe

**De Grauwe** is de Naam vun

* Luc De Grauwe, Perfesser för Linguistik an der Universität Gent,
* Luc De Grauwe, belgischen Radrennfohrer,
* Paul De Grauwe (* 1946), Perfesser för internatschonale Weerdschop and .
Heike Müns

**Heike Müns** (* 1943 in Doberan) is ene düütsche Volkskunnige mit enen Swaarpunkt op de düütsche Alldagskultuur in Oosteuropa.

## Leven
Na dem dat Heike Müns Germanistik un Musikwetenschop in Rostock studeert un 1968 eer Staatsexamen kregen harr, ünnericht se vun 1969 bet 1977 Musik un Düütsch in Rostock. Vun 1979 bet 1983 weer se wetenschoplich Mitarbeidersch an de Akademie der Wissenschaften der DDR (AdW) in Berlin. Na ere Promotschoon in de Volkskunn 1983 weer se bet 1991 wetenschoplich Mitarbeidersch bi dat Wossildo-Archiv in Rostock, Sied 1992 arbeid Müns as wetenschopliche Mitarbeidersch in dat Bundsinstitur för Kultur und Geschichte der Deutschen im östlichen Europa. Se is Leerbeopdraagte an de de Carl von Ossietzky Universität Ollnborg. Se is mit den Literatuurwetenschopper Wolfgang Müns verheiraad.

Ere Swaarpunkten sünd Leder un Brüük, de düütsche Alldagskultuur in Oosteuropa, de Ungarndüütschen, de Verdreven in de DDR un Wetenschopshistorie.

Müns is in de Deutschen Gesellschaft für Volkskunde (dgv) un sitt in verscheden Kommischonen  (för düütsche un oosteuropääsche Volkskunn in d DGV; för Leed-, Musik- un Danzünnersöök in de DGV; International Council for Traditional Music [ICTM]; Fackkommisscjoon Volkskunn in’n J.-G.-Herder-Forschungsraad).

## Schriften (Uutwahl)

* (Ruutgerversch): *Niederdeutsches Liederbuch. Volkstümliche Lieder aus fünf Jahrhunderten.* Hinstorff, Rostock 1981
* *Jahresbrauchtum im mecklenburgischen Dorf während der Übergangsperiode vom Feudalismus zum Kapitalismus (ca. 1800 - 1870). Eine volkskundliche Untersuchung.* 1983
* (Ruutgerversch): *Dat du mien Leewsten büst. 200 plattdeutsche Lieder aus Vergangenheit und Gegenwart.* Hinstorff, Rostock 1988
* (Ruutgerversch, zus. mit Burkhard Meier): *Weiße Segel fliegen auf der blauen See. Pommern in Lied und Brauch.* Rostock 1992.
* *Von Brautkrone bis Erntekranz. Jahres- und Lebensbräuche in Mecklenburg-Vorpommern. Ein Handbuch.* Rostock 2002
* (Ruutgerversch): *Musik und Migration in Ostmitteleuropa.* München und Wien 2005
* (Ruutgerversch, zus. mit Matthias Weber): *„Durst nach Erkenntnis…“ Forschungen zur Kultur und Geschichte der Deutschen im östlichen Europa. Zwei Jahrzehnte Immanuel-Kant-Stipendium.* (Schriften des Bundesinstituts für Kultur und Geschichte der Deutschen im östlichen Europa, Bd. 29), München 2007
* As Mitruutgeversch:
** *Schriftenreihe der Kommission für deutsche und osteuropäische Volkskunde* 1994–2004.
** *Jahrbuch für deutsche und osteuropäische Volkskunde 1993-2004* (36 mit Peter Assion, 38–40 mit Theodor Kohlmann).

## Priesen

* 2010 Quickborn-Pries

## Nettverwiesen

* 
* Heike Müns bi dat *Bundesinstitut für Kultur und Geschichte der Deutschen im östlichen Europa*
Müns

**Müns** is de Familiennaam vun

* Heike Müns (* 1943), düütsche Volkskunnige,
* Wolfgang Müns (* 1945), düütschen Germanist un Historiker.

**Kiek ook bi:**

* Münz
* Müntz