open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
List vun de Liddmaaten vun den Neddersassischen Landdag (4. Wahlperiood)

De **List vun de Liddmaaten vun den  Neddersassischen Landdag (4. Wahlperiood)** enthollt all Afordneten, de in de 4. Wahlperiood (1959–1963) den Landdag Neddersassen anhörrt hemm.  

## Tosommensetten

Nah de Landdagswahl an’ 19. April 1959 hett sück de Landdag as folgt tosommensett:

Ofschons de DP un de GB/BHE sück in’ April 1961 to de GDP tosommensluuten dee, bleeven beid Fraktionen eegenstännig, GB/BHE in de Regeeren un DP in de Oppositschoon. An’ 30. Oktober 1961 hett woll en GDP-Landsparteidag beslooten, de Regeeren wiederhen to ünnerstütten, aber in de Folg sünd 18 vun 20 Afordneten vun de ehmalge DP to de CDU övertreeden, so dat af den 1. April 1962 blots noch twee Afordneten (Hinrich Brunckhorst un Fritz Winkelmann) as Fraktschonslose över bleeven.

## Landdagspräsident
* Karl Olfers (SPD)

## Fraktschonsvörsitter
* SPD-Fraktschoon Robert Hoffmeister 
* CDU-Fraktschoon  Alois Scherf 
* DP-Fraktschoon  Werner Schönfelder (1959–1962)
* FDP-Fraktschoon Winfrid Hedergott 
* GB/BHE-Fraktschoon Walter Hildebrandt

## Abgeordnete
LWL = Landswahlvörslag

## Literatur
* Barbara Simon: *Abgeordnete in Niedersachsen 1946–1994: Biographisches Handbuch.* Niedersächsischer Landtag, Hannover 1996
Flagg vun Belize

De **Flagg vun [[Belize]]** is an’n 21. September 1981 annahmen worrn. Dat is de Dag, as dat Vereenigte Königriek sien Kolonie British-Honduras in de Unafhangigkeit freegeven hett.

## Utsehn un Historie
De Flagg wiest op blauen Grund in de Mitt dat Wapen vun Belize, dat sülvst op witten Ünnergrund liggt. De Flagg geiht op en fröhere Flagg torüch, de 1950 för de Kolonie British-Honduras inoffiziell utklamüstert worrn is. Mit de Unafhangigkeit vun dat Land sünd baven un ünnen blots noch twee dünne ro’e Striepens toföögt worrn.

## Histoorsche Flaggen

 Bild:Flag of British Honduras (1919–1981).svg|Kolonialflagg vun 1919 bit 1981
 Bild:Flag of Belize (1950-1981).svg|Flagg vun 1950 bit 1981


## Weblenken

* Flags of the World – Belize
Grote Kanadagoos

De **Grote Kanadagoos** (*Branta canadensis*) is en Goos un höört to dat Geslecht vun de Seegöse to. De Seegöse weert, as all Echte Göse, to de Aantenvagels torekent. De Grote Kanadagoos warr as de Aart mank de Göse ankeken, de dat an’n meisten gifft up de Welt. An un for sik is se in Noordamerika tohuse ween. Se leevt dor in’t Siedland un brott an de Binnenseen vun de Prärie un vun de Gemarken, wo Ackerbo bedreven warrt. As Treckvagel flüggt se in typische V-Formatschoon in’n Harfst na de Winterquartiere hen un kehrt in’t neegste Vörjohr denn wedder torüch na de Stäen, wo se bröden doot. Ehr Treck is in Noordamerika en Symbol for de Johrestieden ehrn Wessel. 

In Europa is de Grote Kanadagoos to’n Deel mit Afsicht ansiedelt wurrn. Man en groten Deel vun de Populatschonen, de dat hüdigendags sunnerlich in Grootbritannien, Irland, Skandinavien un de Nedderlannen geven deit, stammt vun Vagels af, de enerwegens utbüxt sünd. Vun de 1970er Johre af an brott se ok in Düütschland. 

De Kanadagoos is en been grötter, as de Willgoos. Dor is se de grottste Göseaart mit, de in Europa in Freeheit leven deit. 

## Kennteken
To de Seegöse höört veel Aarden to, de to’n groten Deel swatte Feddern dreegt, en swatten Kopp un en swatten, langen Hals hefft. For de Grote Kanadagoos is typisch dat witte Band vun de Kehl bit over de Backen hen. De swatte Hals geiht over in en wat witte Bost. Ganner un Goos verscheelt sik in’e Farv nich. Dat Lief warrt 55 bit 100 cm lang un wegen kann de Goos 3 bit 6 kg. 

## Wie se leven deit
De Grote Kanadagoos blifft over Nacht up Water. Bi Dag fritt se up Water un an Land sunnerlich Gras, Saat un anner Grööntüüch. Hen un wenn fritt se ok lüttje Tiere.

## Wie se sik vermehrt
De Goos leggt veer bit acht witte Eier un brott um un bi 30 Dage. De Ganner maakt dor nich bi mit, man passt de Goos un dat Nest up. 

## Wo se vörkummt un wo se leven dei
Düsse Aart kummt vör up Seen, Weideland un Sümpe. Bröden deit se in Kanada, Alaska, Sweden un England. Dat gifft dor 7 Unneraarden bi:

* *B. c. occidentalis*: süüdwestlich Alaska.
* *B. c. fulva*: süüdlich Alaska un de Westen vun Brittsch-Kolumbien.
* *B. c. maxima*: In’n Süden un in de Midden vun Kanada.
* *B. c. parvipes*: vun zentral Alaska bit na zentral Kanada hen.
* *B. c. moffitti*: In’n Süüdwesten vun Kanada un in’n Noordwesten vun de USA.  
* *B. c. interior*: In’n Süden un in de Midden vun Kanada.
* *B. c. canadensis*: In Kanada sien Osten.

## Weblenken
Hans Günter Fessel

**Hans Günter Fessel** (* 16. April 1927 in Berlin; † 10. März 1995 in Neuss) weer en düütsch Politiker (SPD).

Fessel hett Volksschool un Böverrealschool besöcht. 1943 kreeg he wiels den Tweeten Weltkrieg en elektrotechnische Spezialutbillen to'n Luftwappenhelper. In dat letzt Kriegsjohr wurr he Gebirgsjäger un keem nah Kriegsenn' in Fangenschap. 

1946 weer Fessel as Hülpsarbeiter as ok in dat Johr 1947 as Laborant tätig. Siet 1947 weer he bi dat Max-Planck-Institut für Aeronomie in Lindau/Harz tätig. In en  Abendstudium belegg he de Facken Elektrotechnik un Hannel. 1950 hett he sien technisch Studium afslooten, 1953 wurr he Ingenieur. Siet 1960 weer Fessel Gruppenleiter in de Meetgeräteentwicklung. 
   
Fessel wurr to'n Liddmaat vun den Raat in Lindau wählt. He wurr Liddmaat vun den neddersasschen Landdag vun de fievte bit to de söbente Wahlperiood van' 27. Juni 1964 bit to'n  20. Juni 1974. In sien Afordnetentiet weer he Vörsitter vun den Sünnerutschuss för Fragen vun dat Beamtenrecht van' 21. März 1966 bit 5. Juni 1967.

## Born
* Barbara Simon: *Abgeordnete in Niedersachsen 1946–1994: Biographisches Handbuch,* 1996, Seite 95-96
Belle-Alliance

**Belle-Alliance** [bɛl a.ljɑ̃s] is de Naam vun en vörmoligen Kroog. Dor hett Napoleon Bonaparte bi de Slacht vun Waterloo sien Hööftquartier in harrt. In Preußen un Düütschland is bit in dat 20. Johrhunnert ok de Naam „Slacht bi *oder* vun Belle Alliance“ bruukt wurrn. Dat hett to’n eersten Mol de Preußen ehr General Blücher maakt. He hett al in siene Vertellen vun’n 21. Juni 1815 düssen Naam for de Slacht vun Waterloo nahmen. 

## Dat Huus un siene Geschicht
Hüdigendags liggt dat Huus an de Natschonalstraat N5 in Belgien, nich wiet af vun von Plancenoit. De Straten geiht vun Paris na Brüssel hen un steiht an en Krüüzung midden up dat Slachtfeld. In’n Momang schall dat Huus en Diskothek ween, man sien Naam hett dat jummers noch nich verlaren. En oold Vertellen seggt, de Naam Belle-Alliance („Goden Tosamensluss“) harr de Kroog kregen, as 1765 en jungen Knecht en ole Weetfro freet harr.

## Wat dor passeert is
In den Kroog hett Napoleon sien Hööftquartier harrt un vun dor ut hett he de Slacht föhrt. Datt Blücher un Wellington an’n Avend na de Slacht dor tohopen kamen sünd, warrt betwiefelt, ofschoonst dor Biller vun maalt wurrn sünd. De Naam vun dat Dorp Waterloo is in de Dage vör de Slacht vun Wellington un vun Napoleon bruukt wurrn, um de Allieerten ehre Stellung to benömen. De preuß’sche Marschall hett mit sien Naam „Belle Alliance“ also den Naam vun de franzööschen Stellungen nahmen, wohrschienlich, wiel em de Dubbelsinn (betrocken up den engelsch-preußschen Tosamensluss) goot gefullen hett. Internatschonal hett sik avers de Naam „Waterloo“ dörsett.  


 Ferme Belle Alliance facade.jpg|Kroog 2012
 Belle-Alliance.jpg|Kroog 1880
 Ferme Belle-Alliance N&B.jpg|Postkaart
 Plaque Belle Alliance.jpg|Gedenktafel
 Rencontre a Belle-Alliance.jpg|Dat Drepen, wat dat woll gor nich geven hett


## Weblenken
* Offizielle Webstäe to dat Slachtfeld vun Waterloo (engl./franz./nedderl.)

## Belege
Nihal (Steern)

**Nihal** is de Egennaam vun den Steern β Leporis, den tweethellsten Steern in’t Steernbild Haas. De Naam kummt ut dat Araabsche (نهال) un bedüüt so veel as „den Dörst löschen“. Af an an warrt de Steern ok as *Nibal* betekent, wat vun en verkehrte Schrievwies to kamen schient.

De Parallax is vun den astronmetrischen Satellite Hipparcos vermeten worrn, wovun en Afstand vun ruchweg 160 Lichtjohren afleidt worrn is. De Masse vun Nihal is üm un bi dat dree’nhalf-facke vun de Sünn. Dat Öller is op 240 Millionen Johren bestimmt worrn, wat utrecken deit, dat Nihal intwüschen den Waterstoff in sien Karn opbruukt hett. He hett sik dorüm al vun de Hööftreeg wegbewegt un is nu en hellen Resensteern vun’n Spektraltryyp G. Nihal is en Dubbelsteern mit en Afstand vun 1,58″. De swackere Kumponente schient bito ok in de Helligkeit to wesseln. Dat warrt vermoodt, dat sik dat hier üm en ännerlichen Steern hannelt.

## Borns
Leeswig

**Leeswig** () is en Oort in de Gemeen Jörk in’n Landkreis Stood, Neddersassen. De Oort höört polietsch von öllers bi Hoov mit bi.

## Geografie

Leeswig liggt in de Masch von Oolland an de Eest, de denn in de Elv münnt. De Elv is en beten mehr as een Kilometer von’n Oort weg.

De Naveröörd sünd Achterbraak in’n Noorden, Cranz in’n Oosten, Neefeld in’n Süüdoosten, Groot Hoov in’n Süden, Königriek in’n Süüdwesten, Oosterjörk un Bossel in’n Westen un Kohlenhusen in’n Noordwesten.

## Historie

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Eestbrügg un Moorenn-Oostsied in’n Kanton Buxthu höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to dat Gericht Hoov-Leeswig tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Jörk. Na 1885 weer dat in’n Kreis Jörk. 1932 is dat Deel von’n Kreis Stood worrn.

Bet 1879 hett Leeswig tohoop mit en Deel von Hoov de Gemeen Hoov-Leeswig billt. As disse Gemeen oplööst worrn is, keem Leeswig an de Gemeen Königriek, de mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. Juli 1972 Deel von de Gemeen Jörk worrn is.

### Inwahnertall

### Religion

Leeswig is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de St.-Martini-Kark in Eestbrügg.

För de Kathoolschen is de St.-Maria-Kark in Buxthu tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Leeswig löppt de Kreisstraat 39, de in’n Süüdwesten över Königriek, Eestbrügg un Neeland na Buxthu geiht un in’n Noordoosten na Cranz. In Eestbrügg drippt de K&nbsp;39 op de Landsstraat 140, de ünner annern naa Jörk geiht.

De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 6 Jörk liggt so teihn Kilometer in’n Süüdoosten von Leeswig.

De nächste Bahnhoff is so bi teihn Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Buxthu an de Nedderelvbahn.

## Footnoten
Landsbrügg

**Landsbrügg** () is en lütten Oort in de Gemeen Öderquart (Samtgemeen Noordkeden) in’n Landkreis Stood, Neddersassen. De Oort höört polietsch von öllers to Öderquart to.

## Geografie

De Naveröörd sünd Freeborg in’n Noorden, Allwöörden in’n Noordoosten, Schinkel, Hamelwöörn un Wischhoben in’n Süüdoosten, Hamelwöörnermoor in’n Süden, Kaidiek in’n Süüdwesten, Öderquart in’n Westen un Esch in’n Noordwesten.

## Historie

De Oort hett vör 1852 to dat Grevengericht Freeborg tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Freeborg. Na 1885 weer dat in’n Kreis Keden. 1932 is dat Deel von’n Kreis Stood worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Landsbrügg is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannis-Kark in Öderquart.

För de Kathoolschen is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

In Landsbrügg gifft dat en Deckstatschoon von dat Neddersassische Landgestüt Celle. Düsse Statschoon besteiht siet 1873.

In’n Süden von’n Oort gifft dat twee grote Windparks.

### Verkehr

Landsbrügg liggt an de Kreisstraat 85, de in’n Süüdoosten över Schinkel na Wischhoben an de Bundsstraat 495 ran geiht un in’n Noordwesten in de Landsstraat 113 münnt. De L&nbsp;113 wedder geiht in’n Noorden na Freeborg an de L&nbsp;111 ran un in’n Süüdwesten na Öderquart un denn na Öberndörp.

De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 3 Stood-Oost liggt so 33 Kilometer in’n Süüdoosten von Landsbrügg.

De nächste Bahnhoff is so bi 17 Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Wingst an de Nedderelvbahn.

Von 1899 bet 1933 harr de Oort ok en Bahnhoff an de Kedener Kreisbahn.

### Scholen

Bet 2014 güngen de Kinner ut’n Oort op de Grundschool Öderquart. Nadem de School dichtmaakt hett, mööt de Kinner nu op de Grundschool Freeborg gahn oder köönt op Wunsch von de Öllern ok op de Grundschool Wischhoben gahn. Nadem se mit de Grundschool trech sünd, gaht de Kinner op de Oberschool Noordkeden oder op dat Vincent-Lübeck-Gymnasium in Stood. Se dröfft aver ok op dat Detlefsengymnasium in Glückstadt oder dat Gymnasium Warstood gahn.

## Footnoten
Speersoort (Landkreis Stood)

**Speersoort** () is en Oort in de Gemeen Hullern-Twielenfleet (Samtgemeen Lüh) in’n Landkreis Stood, Neddersassen. De Oort höört al von öllers bi Hullern bi.

## Geografie

Speersort liggt in de Masch von Oolland.

De Naveröörd sünd Wöhrn, Melau un Stodersand in’n Noorden, Bassenfleet in’n Noordoosten, Twielenfleet in’n Oosten, Hullern in’n Süüdoosten, Gothenborg in’n Süden, Ottenbeek un Kamp in’n Oosten un Stood (mit dat Oollanner Veerdel) in’n Westen.

## Historie

De Oort hett vör 1852 to dat Grevengericht Oolland tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Jörk. Na 1885 weer dat in’n Kreis Jörk. 1932 is dat Deel von’n Kreis Stood worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Speersoort is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Marienkark in Hullern.

För de Kathoolschen is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Speersoort löppt de Landsstraat 140, de in’n Süüdoosten över Hullern na Greundiek un Steenkark geiht. In’n Westen geiht de L&nbsp;140 an de Landsstraat 111 ran, de in’n Noorden na Bützfleet un Drochters geiht un in’n Süden bi Gothenborg an de Bundsstraat 73 ran. Wenn een an de Krüzung von L&nbsp;140 mit de L&nbsp;111 liekut över de L&nbsp;111 röverföhrt, kummt een över de Oollanner Straat na de Binnenstadt von Stood. Na Noorden geiht de Kreisstraat 32 na Bassenfleet.

De nächste Autobahn is an de L&nbsp;111 de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 3 Stood-Oost liggt so veer Kilometer in’n Süden von Speersoort. Wenn in Tokumst de A&nbsp;26 bet Drochters wiederboot warrt, schall de Autobahn twüschen Speersoort un dat Oollanner Veerdel langslopen.

De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Westen de Bahnhoff Stood an de Nedderelvbahn.

## Footnoten
Speersoort

**Speersoort** betekent

* Speersoort, Oort in de Gemeen Hollern-Twielenfleet in’n Landkreis Stood, Neddersassen,
* Speersoort, Straat in Hamborg.
Snakenborg

**Snakenborg** betekent

* Snakenborg, mekelbörgsche Eddelfamilie,
* Snakenborg, fröheren Oort bi Kamp in de Stadt Stood in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

**Snakenborg** is de Familiennaam von

* Carin Snakenborg († 1640), sweedsche Hoffdaam,
* Helena Snakenborg (1549–1635), sweedsche Hoffdaam.
Hörn (Gemeen Balje)

**Hörn** () is en Oort in de Gemeen Balje (Samtgemeen Noordkeden) in’n Landkreis Stood, Neddersassen. De Oort hett fröher to de Buurschop Nalje tohöört.

## Geografie

Hörn liggt in de Masch von de Elv in’n Noordwesten von Keden. De Oost flütt so bi twee Kilometer in’n Westen langs.

De Naveröörd sünd Balje-Elvdiek-West in’n Noorden, Balje in’n Noordoosten, Kukenbüttel un Süderdiek in’n Süüdoosten, Itzwöörden un Geversdörp in’n Süden, Olenwisch un Neehuus in’n Süüdwesten un Neehüserdiek in’n Westen.

## Historie

De Oort hett vör 1852 to dat Grevengericht Freeborg tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Freeborg. Na 1885 weer dat in’n Kreis Keden. 1932 is dat Deel von’n Kreis Stood worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Hörn is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Marienkark in Balje.

För de Kathoolschen is de Hillig-Krüüz-Kark in Oterndörp tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

Hörn hett en egene freewillige Füürwehr.

### Verkehr

Dör Hörn löppt de Landsstraat 111, de in’n Westen na Freeborg geiht un in’n Süden na Geversdörp un bi Dingwöörden an de Bundsstraat 73 ran. Von de L&nbsp;111 geiht na Noordwesten de Kreisstraat 5 af, de aver al na en poor hunnert Meter toenn is un in de Straat *Elvdiek-West* övergeiht. Na Westen geiht de Straat *Neenhoff*, de ok över dat Oost-Sparrwark rövergeiht.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Cuxhoben–Bremerhoben). De Opfohrt 1 Cuxhoben liggt so 31 Kilometer in’n Westen von Hörn.

De nächste Bahnhoff is so bi negen Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Kumbarg an de Nedderelvbahn.

### Scholen

De Kinner ut’n Oort gaht op de Grundschool Balje. En egen Volksschool harr de Oort bet 1967.

Nadem se mit de Grundschool trech sünd, gaht de Kinner op de Oberschool Noordkeden oder op dat Vincent-Lübeck-Gymnasium in Stood. Se dröfft aver ok op dat Detlefsengymnasium in Glückstadt oder dat Gymnasium Warstood gahn.

## Footnoten
Hörn

**Hörn** betekent

* Hörn, Oort in de Gemeen Balje in’n Landkreis Stood, Neddersassen,
* Hörn, Oort in de Gemeen Stood in’n Landkreis Stood, Neddersassen,
* Hörn, Oort in de Gemeen Steenau in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen,
* Hörn, Deel von’n Haven von Kiel.

Hörn is ok en annere Schrievwies för Hoorn.
Kiek in de Köök

**Kiek in de Köök** is en plattdüütschen Naam för en middelöllrigen Toorn. Dat is egentlik so ene Spaaßnaam, vanwegen dat en seggt hett, en kann van düssen hogen Toorns direktemang in de Stadbörger jüm ehr Köken kieken.

Dat gifft solke Toorns nich bloot in de hüdigen plattdüütschen Rebeede, man ok in de baltschen Länner, wo de Lüde ehrdaag Platt snacken.

* Kiek in de Köök in Danzig
* Kiek in de Köök in Revel
* Kiek in de Köken in Meideborg
Kiek in de Köök (Danzig)

**Kiek in de Köök** (poolsch:**Baszta Jacek**; up Platt *Bastei Jacek*) is en achtkantigen Toorn ut dat 14./15. Johrhunnert in de middelöllrigen Binnenstad van Danzig. De Toorn is 36 m hoog un het en Tegeldack baven up.
He is en Part van de middelöllrige üm de Danziger Rechtstadt. De Toorn hat acht Etagen un siene Muurn sind bet to twee un en half Meter dick. In’n 17. un 18. Johrhunnert brok en de Toorn as en Warenlager, man ok as Toorn för’t Kunkeluren un as en Kaschott un Fängnis.

## Naam
De Naam *Kiek in de Köök* is en plattdüütschen Naam för en middelöllrigen Toorn. Dat is egentlik so ene Spaaßnaam, vanwegen dat en seggt hett, en kann van düssen hogen Toorns direktemang in de Stadbörger jüm ehr Köken kieken. De Naam werrt ok för annere Toorns bruukt, as de Kiek in de Köök-Toorn in Revel, oder de Kiek in de Köken Toorn in Meideborg.

De poolsche Naam van de Toorn *Baszta Jacek* (up Platt bedüdet dat *Bastei Jacek*) is en Naam to Ehren van Jacek Odrowąż (Hyancintjhus van Polen). Hyancinthus was de eerste Dominikaner in Polen un is en belangrieken pollschen Hiligen.
Aschhoorn

**Aschhoorn** () is en Oort in de Gemeen Drochters in’n Landkreis Stood, Neddersassen. Bi Aschhoorn höört ok Aschhoornermoor bi.

## Geografie

De Oort liggt an’n Rand von dat Kedener Moor in’n Süden von Land Keden. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na dat Sietwenner Slüsenfleet un in de Wischhobener Süderelv.

De Naveröörd sünd Doornbusch in’n Noorden, Drochters in’n Noordoosten, Ritsch in’n Oosten, Aschhoornermoor, Drochtersermoor un Gauensiekermoor in’n Süden, Grootweurn in’n Süüdwesten un Hüll un Theisbrüggermoor in’n Westen.

## Historie

Aschhoorn kummt 1308 as *Eschehorn* toeerst in de Oorkunnen vör.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1852 to dat Grevengericht Bützfleet tohöört un denn von 1852 bet 1859 to dat Amt Wischhoben. Von 1859 bet 1885 weer dat in dat Amt Freeborg un na 1885 in’n Kreis Keden. 1932 is dat Deel von’n Kreis Stood worrn.

Fröher hett de Oort to de Buurschop Sietwenn höört. Düsse Buurschop is later Deel von de Gemeen Drochters worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Aschhoorn is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannis- un Katharinen-Kark in Drochters.

För de Kathoolschen is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Aschhoorn löppt de Kreisstraat 27, de in’n Süüdoosten na Stood geiht un in’n Noordoosten na Drochters an de Landsstraat 111 ran. In’n Noordwesten geiht von de K&nbsp;27 de K&nbsp;12 af na de Bundsstraat 495.

De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 3 Stood-Oost an de L&nbsp;111 liggt so 22 Kilometer in’n Süüdoosten von Aschhoorn.

De nächste Bahnhoff is so bi twölv Kilometer wied weg in’n Süden de Bahnhoff Hammoh an de Nedderelvbahn von Cuxhoben na Hamborg.

### Scholen

De Kinner ut’n Oort gaht na de Grundschool Doornbusch (Huusnummern 1 bet 14) oder op de Grundschool Aßel (Huusnummern 15 bet 17) op School.

## Lüüd

De Schriever Thomas B. Morgenstern bedrifft en Ökobuurnhoff in Aschhoorn.

## Footnoten
Bahnhoff Hammoh

De **Bahnhoff Hammoh** is en Bahnhoff mit de Bahnhoffskategorie 6 un twee Gleise in dat Dörp Hammoh. De Bahnhoff liggt an de Nedderelvbahn, de ut Hamborg kummt un na Cuxhoben geiht. De Bahnhoff höört to’n HVV.

He liggt in’n Süden von dat Dörp an de Kreisstraat 3.

## Historie

1881 hett de Nedderelvbahn apenmaakt, de von Horborg na Cuxhoben geiht. Dor is denn ok de Bahnhoff in Hammoh boot worrn. De Bahnverkehr in Hammoh hett an’n 1. Juli 1881 anfungen.

De Afkörten in dat Bahnamtliche Betriebsstellenverzeichnis is AHAM un de Internatschonale Bahnhoffsnummer 599096.

## Personenverkehr

## Weblenken

## Footnoten
Bahnhoff Hemmoor

De **Bahnhoff Hemmoor** is en Bahnhoff mit de Bahnhoffskategorie 6 un twee Gleise in Basbeek (Stadt Hemmoor). De Bahnhoff liggt an de Nedderelvbahn, de ut Hamborg kummt un na Cuxhoben geiht.

He liggt an de *Bahnhoffstraat/Otto-Peschel-Straat* twüschen Bundsstraat 73 un Bundsstraat 495.

## Historie

1881 hett de Nedderelvbahn apenmaakt, de von Horborg na Cuxhoben geiht. Dor is denn ok de eerste Bahnhoff mit Bahnhoffsgebüüd boot worrn. De Bahnhoff hett to de Tied *Basbeek-Oosten* heten. De Bahnverkehr in Basbeek hett an’n 1. November 1881 anfungen.

Nadem 1991 de Bahnhoff Warstood-Hemmoor dichtmaakt worrn is, hett de Bahnhoff Basbeek-Oosten an’n 1. Juni 1992 den ne’en Naam *Hemmoor* kregen.

2005/2006 is de Bahnhoff ümboot worrn. Dorbi sünd ünner annern de Weichen afboot worrn. An’n 2. Juli 2006 is de Bahnhoff offiziell to en Hollpunkt rafstuft worrn. To de sülve Tied is ok de Bahnövergang *Tegelkamper Straat* na Tegelkamp dichtmaakt worrn. De ne’e Bahnövergang leeg denn an de *Bahnhoffstraat/Otto-Peschel-Straat*.

De Afkörten in dat Bahnamtliche Betriebsstellenverzeichnis is AHPF un de Internatschonale Bahnhoffsnummer 617599.

## Personenverkehr

## Weblenken

## Footnoten
Lüttje Kanadagoos

De **Lüttje Kanadagoos** (*Branta hutchinsii*) is en Goos ut de Familie vun de Aantenvagels. Se warrt to de Echten Göse, un dor to de Seegöse rekent. Eerst vun 2004 af an warrt se as egene Aart gellen laten. De Unneraarden, de hüdigendags as „Lüttje Kanadagoos“ betekent weert, sünd vördem to de Grote Kanadagoos torekent wurrn. Wetenschoppslüde harrn al vun de 1970er Johre af an jummers wedder verlangt, de Kanadagoos ehre Unneraarden mössen up twee, wenn nich man up dree oder veer Aarden updeelt weern. De American Ornithologist Union hett dat 2004 so beslaten, de British Ornithologists Union is ehr in'n Juni 2005 na folgt. 

## Wo se tohuse is un wie veel Göse vun düsse Aard dat gifft
De lüttje Kanadagoos is in Kanada bit Mexiko un in Japan tohuse. De IUCN taxeert den bestand vun düsse Göse up 100.000 bit 1 Mio. Vagels. Vundeswegen föhrt se de up ehre Rode List unner den Status „gor keen Sorgen“. 

## Utsehn
As de Grote Kanadagoos is ok bi de Lüttje Kanadagoos en witt Kehlband to sehn. De beiden Aarden sünd nich eenfach ut'neen to holen, man in’t Geheel is de Lüttje Kanadagoos en beten lüttjer un hett en korten Hals un en korten Snavel. Vergleken mit de Grote Kanadagoos is ehre Stimm wat höger. 

In de Literatur warr hen un wenn seggt, je mehr de Göse na Norden to bröden döen, je mehr bleven se ok bi't neegste Mol bi ehren olen Nistplatz.. De Lüttje Kanadagoos hett ja man bloß wenig Tied, wenn se ehre Jungen glücklich uptehn will, vundeswegen mutt se foorts, wenn se ankamen is, anfangen, dat Nest to boen. Dor wählt se denn faken Plätze, wo dat in't Johr vördem al goot klappt hett. 

## Belege


## Literatur
* Jonathan Alderfer (Rutg.): *Complete Birds of North America*, National Geographic, Washington D.C. 2006, ISBN 0-7922-4175-4

## Weblenken
Hassbossel

**Hassbossel** () is en Dörp in de Gemeen Hassbossel (Samtgemeen Hullnst) in’n Landkreis Horborg, Neddersassen.

## Geografie

Hassbossel liggt in’n Noorden von de Lümbörger Heid. In’n Noorden flütt de Starsbeek langs un in’n Süden de Au. De Hollinner Beek, de twüschen Hassbossel un Holv liggt, münnt in’n Starsbeek.

De Naveröörd sünd Sounsiek un Bredenhoorn in’n Noorden, Resbossel un Holv in’n Noordoosten, Holtörp in’n Oosten, Hollinde in’n Süüdoosten, Kallmoor in’n Süden, Ramshuus un Bockhorst in’n Süüdwesten, Woonst in’n Westen un Löh in’n Noordwesten.

## Historie

Hassbossel kummt 1564 toeerst in de Oorkunnen vör.

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Hullnst in’n Kanton Töst höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1859 to de Vaagdie Hullnst in dat Amt Mesborg tohöört un von 1859 bet 1885 to dat Amt Töst. Na 1885 weer dat in’n Kreis Winsen. 1932 is dat Deel von’n Landkreis Horborg worrn.

In’n Eersten Weltkrieg sünd 15 Soldaten ut Hassbossel fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 47.

### Inwahnertall

### Religion

Hassbossel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Andreas-Kark in Hullnst.

För de Kathoolschen is de St.-Petrus-Kark in Bookholt tostännig.

## Kultur

In Hassbossel steiht en Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’.

### Verenen

Hassbossel hett en egene freewillige Füürwehr.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

An Hassbossel langs löppt de Kreisstraat 16, de in’n Oosten över Holv na Hullnst an de Landsstraat 141 ran geiht. In’n Noordwesten geiht de K&nbsp;16 in’n Landkreis Stood in de K&nbsp;41 över un münnt in de Landsstraat 130. In’n Süden gifft dat noch en lüttjere Straat na Kallmoor.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1. De Opfohrt 46 Heidenau liggt so fiev Kilometer in’n Süüdoosten von Hassbossel.

De nächste Bahnhoff is so bi ölven Kilometer wied weg in’n Noorden de Bahnhoff Obbens an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu.

### Scholen

De Grundschölers ut Hassbossel gaht na de Grundschool Hullnst.

## Literatur

* Wilhelm Marquardt: *Chronik der Gemeinden Halvesbostel mit Holvede und Regesbostel mit Holtorfsbostel und Rahmstorf.* Christians, Hamborg 1989

## Footnoten
Thomas B. Morgenstern

**Thomas B. Morgenstern** (* 19. Mai 1952 in Jugenheim) is en düütschen Schriever.

Morgenstern is 1952 as Söhn von en Dokter in Jugenheim boren. Opwussen is he in Pfungstadt, dor harr sien Vader en Praxis. Later hett he ok en Tied in Konstanz un Olching leevt. He hett 1972 sien Abitur an dat Max-Planck-Gymnasium in Pasing maakt un denn in München studeert. Toeerst Chemie, denn en poor Semester Germanistik un Theaterwetenschoppen un toletzt Biologie an de Universitäten Konstanz un Hohenheim. Dat Studium hett he 1979 mit en Diplom afslaten. Na dat Studium hett he en Lehr in de Bueree anfungen un hett as Bedrievshelper op Buurnhööv in Oberschwaben arbeidt. 1981 hett he mit siene Fro Britta en Hoff in Aschhoorn övernahmen un bedrifft dor nu en Buurnhoff, de ökoloogsch bewirtschaft warrt. De Bedriev is 230 Hektar groot.

Morgenstern schrifft blangenbi Böker. Siene eersten Böker weren Kinnerböker, de he för siene dree Kinner schreven hett, aver grötteren Spood harr he denn mit Krimis (*[[Regionalkrimi]]s* ut Keden). Dat Book *Der Milchkontrolleur* von 2005 hett sik mehr as 45.000 Maal verköfft.

För sien Krimi *Der Milchkontrolleur* hett he 2007 den Gollen Heekt kregen.

## Warken

* *Die Orangendiebe.* Hannah-Verlag, Stood 1998, ISBN 3-931735-03-6
* *Verschwörung in Meridan.* Hannah-Verlag, Stood 1998, ISBN 3-931735-02-8
* *Zirom und der maurische König.* Hannah-Verlag, Stood 2001, ISBN 3-931735-05-2
* *Revo der Traumfänger.* Hannah-Verlag, Stood 2001, ISBN 3-931735-09-5
* *Der Milchkontrolleur.* MCE, Drochters 2005, ISBN 3-938097-03-5
* *Jacob Ovens. Hochstapler · Betrüger · Deichbauer.* MCE, Drochters, 2009, ISBN 978-3-938097-18-2
* *Der Aufhörer.* MCE, Drochters 2008, ISBN 978-3-938097-13-7
* *Tod eines Milchbauern. Der Milchkontrolleur ermittelt.* Piper, 2010, ISBN 9783492257794
* *Milchfieber.* MCE, Drochters, 2011, ISBN 978-3-938097-26-7

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von Morgenstern (hoochdüütsch)
Silverius

**Silverius** (* ? in Frosinone; † 2. Dezember 537 up Ponza), Söhn vun den  Paapst Hormisdas, weer van Juni 536 bit to sien Rückträe an' 11. November 537 Bischop vun Rom. He wurr vermootlich as sien Vader in Frosinone in Latium oder en Nahberoort boren.

Sien Pontifikat weer kört un vun vörnrin problematisch. Bi den röömschen Klerus is de  Subdiakon up groot Vörbehollen stött. Nah den Dood vun Agapitus I. favoriseer Theodora, de Gaddin vun den byzantienschen Kaiser Justinian I., den to de Tiet in Konstantinopel leven Vigilius as Gegenpaapst, wiel se vun de de Akzeptanz vun den Monophysitismus verwachten dee. Theodahad, de König vun de Ostgoten, dorgegen wull up gor kien Fall en mit Konstantinopel verbünnten Paapst un hett Silverius as Paapst dörsett, bevör Vigilius in Rom indrapen dee.

In dat sülvige Johr noch wurr Rom vun den byzantiensch General Belisar besett un Silverius 537 wegen Hoochverrat nach Patara in de hüüdig Törkie verbannt. An sien Stäe is denn Vigilius treeden. Woll hett Kaiser Justinian Silverius all bald weer de Rückkehr nah Italien tolaaten, aber Vigilius hett hüm up de Insel Ponza in' Golf vun Gaeta verannt (oder nah anner Borns Palmarola), wo he an' 2. Dezember 537 storven is. De 2. Dezember is ok sien Gedenkdag.

## Literatur
* Wilhelm Kohl: Silverius. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 10, Bautz, Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X, Sp. 336–338. 

* Claire Sotinel: *[http://www.treccani.it/enciclopedia/silverio_%28Enciclopedia-dei-Papi%29/ Silverio]*, in: *Enciclopedia dei Papi*. 2000
* Indrag in de Catholic Encyclopedia, Robert Appleton Company, New York 1913 (engelsch 

## Weblenken

* Indrag in dat Ökonoomsch Hilligenlexikon

## Enkeld Nahwiesen
Bahnhoff Hornborg

De **Bahnhoff Hornborg** is en Bahnhoff mit de Bahnhoffskategorie 5 un twee Gleise in dat Dörp Hornborg. De Bahnhoff liggt an de Nedderelvbahn, de ut Hamborg kummt un na Cuxhoben geiht. De Bahnhoff höört to’n HVV.

He liggt in’n Westen von dat Zentrum an de Straat *In’n Groten Sand*.

## Historie

1881 hett de Nedderelvbahn apenmaakt, de von Horborg na Cuxhoben geiht. Dor is denn ok de eerste Bahnhoff mit Bahnhoffsgebüüd boot worrn. De Bahnverkehr in Hornborg hett an’n 1. April 1881 anfungen.

As de Lien S3 von de S-Bahn Hamborg to’n Winterfohrplaan 2007/2008 bet Stood verlängert worrn is, is vörher noch de Bahnhoff Hornborg ümboot un moderniseert worrn. Hornborg harr vörher dree Gleise. Gleis 1 harr en Siedenbahnstieg un de annern beiden en Middelbahnstieg. Bi’n Ümbo is een Gleis kumplett afreten worrn. De twee Gleise, de denn bleven sünd, hebbt nu twee Siedenbahnstieg’.

De Afkörten in dat Bahnamtliche Betriebsstellenverzeichnis is AHOG un de Internatschonale Bahnhoffsnummer 598329.

## Personenverkehr

### S-Bahn Hamborg

## Footnoten



## Weblenken
Bahnhoff Buxthu

De **Bahnhoff Buxthu** is en Bahnhoff mit de Bahnhoffskategorie 3 un dree Gleise in de Stadt Buxthu. De Bahnhoff liggt an de Nedderelvbahn, de ut Hamborg kummt un na Cuxhoben geiht. De Bahnhoff höört to’n HVV.

He liggt in’n Süüdwesten von de Binnenstadt an de *Stader Straat* (K&nbsp;39) in’n Süden un de *Giselbertstraat* in’n Noorden.

## Historie

1881 hett de Nedderelvbahn apenmaakt, de von Horborg na Cuxhoben geiht. Dor is denn ok de eerste Bahnhoff mit Bahnhoffsgebüüd boot worrn. De Bahnverkehr in Buxthu hett an’n 1. April 1881 anfungen.

1928 is denn noch de Bahnlien Buxthu–Harsfeld boot worrn (de vondaag Deel von de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu is). Apenmaakt hett disse Bahnlien an’n 22. Dezember 1928. De Personenverkehr twüschen Buxthu un Harsfeld is to’n 31. Mai 1969 wedder instellt worrn. Nadem de Iesenbahnen un Verkehrsbedrieven Elv-Werser (EVB) 1993 mit de Buxthu-Harsfeller Iesenbahn tohoopgahn is, hett de EVB an’n 26. September 1993 sien Fohrplaan ümstellt. Vörher sünd se von Bremerhoben na Stood föhrt. Nu kunnen se von Bremerhoben över Buxthu direkt na Neegraven (mit Ansluss an de Lien S3 von de S-Bahn Hamborg) föhren. Nadem de Lien S3 to’n Winterfohrplaan 2007/2008 bet na Stood verlängert worrn is, is de EVB nich mehr bet na Neegraven föhrt. Dat Enn von de Lien (mit Övergang na de S3) weer nu Buxthu.

För de S-Bahn is de Bahnhoff 2007 ümboot un moderniseert worrn. De Bahnhoff hett ne’e Bahnstieg’ kregen un de Stadtwarken Buxthu hebbt en Busbahnhoff un en Park+Ride-Anlaag boot. De olen Bahnstieg’ harrn all en 30 Zentimeter hoge Kant. Bi de Boarbeiden is Bahnstieg 4 deelt worrn. Bahnstieg 4a is nu för de S-Bahn dor, Bahnstieg 4b för de EVB na Bremerhoben. De Bahnstieg’ 1, 2 un 4b sünd höger maakt worrn op 76 Zentimeter, de Bahnstieg 4a op 96 Zentimeter.

De Afkörten in dat Bahnamtliche Betriebsstellenverzeichnis is ABX un de Internatschonale Bahnhoffsnummer 616406.

Gleis 1 hett en Siedenbahnstieg, Gleis 2 un 4 hebbt en Middelbahnstieg. De Park&Ride-Anlaag hett 250 Parkplätz för Autos un de Bike&Ride-Stellplatz üm un bi 500 Plätz för Fohrrääd.

### Stellwarken

Dat hett in Buxthu dree Stellwarken geven. Dat eerste is al 1960 dichtmaakt worrn. De anneren twee sünd denn 1987 tohoopleggt worrn. Ok düt Stellwark besteiht nu nich mehr. Vondaag warrt allens ut dat Stellwark in Neegraven feernstüürt.

### Bahnövergang

Fröher hett dat en Bahnövergang direkt an’n Bahnhoff twüschen *Bahnhoffstraat* un *Stoder Straat* geven. As in dat 20. Johrhunnert de Autoverkehr jümmer mehr tonahmen hett un de Nedderelvbahn ahn Bahnövergang quert warrn schull, is von 1983 bet 1987 de *Ellerbrooktunnel* anleggt worrn, de de ole *Stoder Straat* (fröher Deel von de Bundsstraat 73) mit de nee anleggte *Hansestraat* un de *Konrad-Adenauer-Allee* verbinnen deit.

## Personenverkehr

### S-Bahn Hamborg

## Footnoten



## Weblenken
Bahnstieg

En **Bahnstieg** (in öllere Spraak ok *Perrong*) is en faste Plattform, de bi en Bahnhoff langs en Gleis anleggt is, dat Lüüd ut en Iesenbahn-Tog in- un utstiegen köönt. Ok Stratenbahnen, U-Bahnen un Seelbahnen hebbt Bahnstieg’.

## Typen

### Huusbahnstieg

De Huusbahnstieg is de Bahnstieg, de direkt vör dat Empfangsgebüüd von en Bahnhoff liggt, ahn dat een över annere Gleise röver mutt. Dat is dormit jümmer ok en Siedenbahnstieg.

### Siedenbahnstieg

En Siedenbahnstieg oder ok Butenbahnstieg liggt blots mit een Sied an en Gleis un is dorüm normalerwies an’n Rand von en Bahnhoff. Siedenbahnstieg’ sünd de Form, de licht to boon is, wenn en Iesenbahnlien al besteiht un en neet Bahnhoff boot warrt. 

### Middelbahnstieg

En Middelbahnstieg hett Gleise an beide Sieden. 

### Twüschenbahnstieg

En Twüschenbahnstieg is en Bahnstieg, de twüschen twee Gleise liggt, aver blots Togang to een Gleis büddt. Fohrgäst mööt över dat annere Gleis röver, üm na’n Twüschenbahnstieg to kamen. Vondaag is dat in Düütschland nich mehr verlöövt, ne’e Twüschenbahnstieg’ antoleggen.

### Tungenbahnstieg

En Tungenbahnstieg is en Middelbahnstieg, de von en Dwarsbahnstieg aftwiegt.

### Tweeschenbahnstieg

En Tweeschenbahnstieg warrt billt von twee Bahnstieg’, de to beide Sieden von en Gleis liggen doot. En Tweeschenbahnstieg kann to’n Bispeel bruukt warrn, dat de Lüüd op de een Sied instiegen doot un na de annere Sied utstiegen (Spaansche Methood).

### Dwarsbahnstieg

En Dwarsbahnstieg is keen echten Bahnstieg, von wegen dat dor keen Tog höllt. De Dwarsbahnstieg verbinnt blots de Bahnstieg’ von en Koppbahnhoff mitenner. 

### Kombibahnstieg

En Kombibahnstieg is en Bahnstieg, an den op de twee Sieden twee verscheden Verkehrsmiddels hollt (to’n Bispeel en Iesenbahn-Tog un en Stratenbahn).

## Weblenken
Hawaiigoos

De **Hawaiigoos**, ok **Nēnē** nömmt (*Branta sandvicensis*), is en Goos, de to de Seegöse un dor ok to de Echten Göse mit rekent warrt. As all Göse höört se to de Aantenvagels mit to. Se leevt up Hawaii. De Goos is en bekannt Bispeel for den Infloot vun de Europäers un vun de Tiere, de de mitbrocht hefft up de Populatschoon vun inheemsche Deerter in veel Gemarken vun düsse Eer. 1778 hett dat bi 25.000 Hawaiigöse geven, 1950 weern dor noch bi 30 Göse vun over. Bit 1999 is de Tahl wedder up bi 1.000 Vagels kladdert. 

## Wie se utsütt
De Hawaiigoos hett dörgahns brune Feddern. An’n Kopp sünd se, gegen den Hals over, en beten dunkerer. De Goos is en beten wat lüttjer, as de Ganner. De Ganner weggt bi 2,2 kg, de Goos bi 1,9 kg. Sust verscheelt se sik nich wieter. Dat Ruden duert bi fiev Weken lang. In düsse Tied könnt de Hawaiigöse nich flegen un kaamt in Gefohr gegen de Tiere over, de jem freten wüllt. Hawaiigöse weert 25 bit 30 Johre oold. 

## Wat se freten deit

De Hawaiigoos fritt man bloß Planten, sunnerlich Gras, Saat un Beeren.

## Wo se leven deit
De Hawaiigoos leevt un brott heel un deel an Land up kole, man fruchtbore Lavafeller in 1.500 bit 2.000 m Hööchde. Dor treckt se ok ehre Jungen up. Dor gifft dat keen Beken oder Pöhle. Man dat regent faken un dat gifft bannig veel Dau. Vundeswegen wasst up de Lavafeller allerhand Gräser, Strüker mit Beeren un annere Planten, de nich hooch weert. As de Naam al seggt, is de Goos tohuse up de Eilannen vun Hawaii, wat to de USA tohören deit. Dor leevt se up dat Eiland Hawaii up den Vulkankegel vun den Mauna Loa un up de Eilannen Maui un Kauai. As Standvagel blifft se dor dat ganze Johr over.

## Wie se sik vermehren deit

Goos un Ganner blievt dat ganze Leven tosamen. Bröden doot se vun November bit Februar. De Göse boot dat Nest up’e Eer un staffeert dat mit Dunen ut. De Goos leggt veer bit seven Eier un brott um un bi een Maand lang. Dat duert denn twee bit dree Maande un de Jungen könnt dat Nest verlaten. 

## Gefohr
Up de ganze Welt is de Hawaiigoos de roorste Göseaart. Vunwegen Jagd, man ok vunwegen Feende, as Katten oder Hunne, de up de Eilannen insleept wurrn sünd, mutt man sik Sorgen maken over dat Utstarven vun de Vagels. Ok Touristen, de de Vagels vun’t Auto ut fodern doot, bringt de Göse in Gefohr, wiel se sik denn mehr an’e Straten upholen doot un dootföhrt weert. De IUCN seggt, 1999 harr dat wedder knapp 1.000 Deerter geven. De Populatschoon warrt jummers noch grötter, man up de Rode List steiht de Aart unner den Status „hett al wat afkregen“. Hüdigendags weert se schuult dör Schuul vun dat Habitat un dör Kuntrull vun Katten un Hunne.

## Literatur
* Jonathan Alderfer (Rutg.): *Complete Birds of North America*. National Geographic, Washington D.C. 2006, ISBN 0-7922-4175-4.
* T. Bartlett: *Ducks And Geese – A Guide To Management*. Crowood, Swindon 2002, ISBN 1-85223-650-7.
* Hartmut Kolbe: *Die Entenvögel der Welt*. Ulmer, Stuttgart 1999, ISBN 3-8001-7442-1.
* Erich Rutschke: *Wildgänse, Lebensweise – Schutz – Nutzung*. Parey, Berlin 1997, ISBN 3-8263-8478-4.

## Weblenken

## Belege
Samtgemeen Ohlers

De **Samtgemeen Ohlers** () weer en Rebeetsverband in’n Süden von’n Landkreis Stood. De Samtgemeen is 1967 ut de Gemenen Ohlers, Ohrensmoor, Ohrenswohl, Bokel, Örsdörp un Ottendörp billt worrn. De lütteren Gemenen hebbt jemehr Verwaltungsopgaven an dat gröttere Raadhuus in Ohlers afgeven.

To’n 1. Januar 1971 sünd denn noch Wangersen un Kokerbeek de Samtgemeen bipeddt. Kokerbeek weer vörher in de Samtgemeen Bargst.

Mit de Kommunalreform in Neddersassen von’n 1. Juli 1972 is de Samtgemeen denn wedder oplööst worrn. De Gemenen sünd all Deel von de Gemeen Ohlers worrn, de to de Samtgemeen Harsfeld höört.

## Samtgemeenraad

De Samtgemeenraad harr 13 Liddmaten.

## Samtgemeendirekters

* Heinrich Tomforde
Kark Ohlers

De **Kark** in **Ohlers** is dat Karkengebüüd von dat evangeelsch-luthersche Kaspel Ohlers (Karkenkreis Buxthu). Se steiht an de *Stoder Straat 33* (L&nbsp;124).

## Historie

Över de eerste Kark is nix bekannt. In’n Dörtigjohrigen Krieg is de Kark toschannen richt worrn. De Vörgänger von de hüdige Kark in Ohlers is 1656 ut de Resten von ehren Vörgänger boot worrn. Üm 1860 weer disse Kark ok wedder verfullen un to lütt, nadem Ohlers temlich wussen weer. Von 1862 bet 1865 is dorüm na Plaans von Edwin Oppler en ne’e Kark in’n Stil von de Neegotik boot worrn. Oppler weer Jood un dat weer de eenzige Kark, de he boot hett. He hett ans veel Synagogen boot. Dat Gebüüd ut Backsteen hett een Schipp un veer Jück. Dat gifft en Choor un en 28&nbsp;Meter hogen Westtoorn. De Kösten weren 9370 Daler. Grote Spennen kemen ünner annern von’n Koopmann Friedrich Huth (300 Daler), von’n Patroon von de Kark, Graaf Eduard von Kielmansegg von Good Wiegersen (750 Daler) un von’n hannöverschen König Georg V. (500 Daler). Den König siene Fro Marie hett de Buntglas-Finstern för den Altorruum stift. De König un Kroonprinz Ernst August weren ok bi de Inwiehung von de Kark an’n 12. November 1865 dorbi.

De Buntglas-Finstern sünd 1944 dör Bummensplinter deelwies tweigahn un dor sünd ne’e Finstern insett worrn.

De Toornklock is 1909 inboot worrn.

Dat Altorbild wiest Jesu Geboort, Krüzigung un Opstahn. De Künstler Bergmann ut Hannover hett dat Bild 1865 de Kark schenkt.

De öllste Klock weer von 1639 un hett bet 1909 in’n Toorn hungen. Se hett 580 Pund wagen un harr de Inschrift *Anno 1639 gegossen durch M. Pawal in Lüneburg*. In dat Johr hett de Kark twee ne’e Klocken kregen, de 1045&nbsp;kg un 623&nbsp;kg wagen hebbt. Von de twee Klocken is een 1916 in’n Eersten un een in’n Tweten Weltkrieg insmölt worrn. De Klock, de 1916 insmölt worrn is, warrt 1934 ersett. Dat hüdige Klockenwark mit veer Klocken hett de Kark 1959 kregen.

### Örgel

De Örgel von 1865 is von Johann Hinrich Röver boot worrn. De Prospektpiepen ut Tinn müssen 1916 in’n Eersten Weltkrieg afgeven warrn. Eerst 1927 sünd ne’e Piepen inboot worrn. In dat Johr hett de Örgel ok en Motoor kregen, dat keen Balgenpedder mehr nödig weer.

Dör dat Böten von de Kark hett sik de Örgel vertagen un hett ehren Klang verännert. 1970 is de Örgel dorüm verköfft worrn un steiht nu in de Lambertus-Kark in Karktimk. Ohlers hett en ne’e Örgel kregen, de von Hermann Eule Orgelbau Bautzen boot worrn is. De Örgel hett twee Manuals un 16 Registers.

## Pastoorn

* 1760–: Martin Kratzsch
* ~1890: Arfken
* 1932–1961: Haar
* 1963–1975: Baden
* 1. Februar 1976–1984: G. Ostermeier
* 1. Juli 1984–Juni 1995: Willi Kalmbach
* Juli 1995–November 2009: Jürgen Riepshoff
* September 2010–: Detlef Beneke

## Kaspel

To dat Kaspel Ohlers höört de Öörd Ohlers, Ottendörp, Klethen, Bokel, Ohrenswohl, Wangersen, Lütt Wangersen, Hogenhusen un Ohrensmoor.

De Naverkaspels sünd Bargst in’n Noordwesten, Harsfeld in’n Noordoosten, Obbens in’n Oosten, Zittens in’n Süüdoosten, Heeßel in’n Süüdwesten un Sürsen in’n Westen.

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von de Karkengemeen Ohlers (hoochdüütsch)
Süderdiek (Landkreis Stood)

**Süderdiek** () is en Oort in de Gemenen Balje un Krummendiek (Samtgemeen Noordkeden) in’n Landkreis Stood, Neddersassen. De Oort besteiht ut de twee Delen Süderdiek-West (an de L&nbsp;111) un Süderdiek-Oost (an de K&nbsp;10).

## Geografie

De Oort liggt in de Masch twüschen de Ünnerelv un de Oost. Dat Water ut Süderdiek-Oost flütt över Gravens na de Krummendieker Wettern hen af. Ut Süderdiek-West flütt dat Water över dat Wisch-Fulenhöver Fleet un dat Möhlenwischer Fleet af.

De Naveröörd sünd Balje, Baljerdörp un Riddershusen in’n Noorden, Hünkenbüttel un Wechtern in’n Noordoosten, Eggerkamp in’n Oosten, Öderquart un Kaidiek in’n Süüdoosten, Wetterdiek, Neenslüüs un Wisch in’n Süden, Itzwöörden in’n Süüdwesten, Olenwisch in’n Westen un Kukenbüttel un Hörn in’n Noordwesten.

## Historie

De Oort hett vör 1852 to dat Grevengericht Freeborg tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Freeborg. In disse Tied weer de Oort opdeelt twüschen de Hauptmannschoppen Eggerkamp, Fulenhoff, Riddershusen un Westerwechtern. Na 1885 weer Süderdiek in’n Kreis Keden. 1932 is dat Deel von’n Kreis Stood worrn.

Vondaag höört en poor Hüüs in’n Noordoosten to de Gemeen Krummendiek, de gröttere Rest aver to de Gemeen Balje.

### Inwahnertall

Eggerkamp:

Fulenhoff:

Riddershusen:

Westerwechtern:

### Religion

Süderdiek is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Marienkark in Balje. De Deel von Süderdiek, de fröher to de Hauptmannschop Westerwechtern höört hett, höört to dat Kaspel von de Nicolai-Kark in Krummendiek.

För de Kathoolschen ut de Gemeen Krummendiek is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig un för de ut de Gemeen Balje de Hillig-Krüüz-Kark in Oterndörp.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Süderdiek-West löppt de Landsstraat 111, de in’n Oosten na Freeborg geiht un in’n Süüdwesten över Geversdörp bi Dingwöörden an de Bundsstraat 73. Von de L&nbsp;111 geiht na Süden de K&nbsp;6 af na Neenslüüs un över Bentwisch na Öberndörp. Von de K&nbsp;6 wedder geiht in’n Oosten de K&nbsp;10 af, de dör Süderdiek-Oost löppt un na Öderquart.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Cuxhoben–Bremerhoben). De Opfohrt 1 Cuxhoben liggt so 34 Kilometer in’n Westen von Süderdiek.

De nächste Bahnhoff is so bi ölven Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Kumbarg an de Nedderelvbahn.

### Scholen

De Kinner ut’n Baljer Deel von’n Oort gaht op de Grundschool Balje, de ut’n Krummendieker Deel op de Grundschool Freeborg. En egen Volksschool harr de Oort bet 1967.

Nadem se mit de Grundschool trech sünd, gaht de Kinner op de Oberschool Noordkeden oder op dat Vincent-Lübeck-Gymnasium in Stood. Se dröfft aver ok op dat Detlefsengymnasium in Glückstadt oder dat Gymnasium Warstood gahn.

## Footnoten
Süderdiek

**Süderdiek** betekent

* Süderdiek, Gemeen in’n Kreis Dithmarschen, Sleswig-Holsteen,
* Süderdiek, Oort in de Gemenen Balje un Krummendiek in’n Landkreis Stood, Neddersassen.
Samtgemeen Lox

De **Samtgemeen Lox** () weer en Rebeetsverband in’n Landkreis Wersermünn un in’n Süden von Bremerhoben. De Samtgemeen is 1971 ut de Gemenen Düring, Stotel, Stinst, Bexhöv, Donnern, Lanhusen, Holt, Ness, Neenlann, Fleest, Lox un Büttel billt worrn. De Gemenen hebbt jemehr Verwaltungsopgaven an dat gröttere Raadhuus in Lox afgeven.

Mit de Kommunalreform in Neddersassen un dat Gesett för dat Neeindelen von de Gemenen in’n Ruum Oosterholt/Wersermünn von’n 13. Juni 1973 schull de Samtgemeen to’n 1. März 1974 oplööst worrn. Dat geev in de Region aver Protesten, dorüm is dat nich glieks to’n 1. März ümsett worrn. De Protesten harrn aver keen Spood. In dat Ümland von Bremerhoben wull dat Binnenministerium blots Eenheitsgemenen verlöven, keen Samtgemenen. En Tied later is de Samtgemeen dorüm doch oplööst worrn, wat trüggwards to’n 1. März 1974 gellen dee.

## Samtgemeenbörgermeesters

* na 1. März 1974: Reinhard Meiners (interimswies)