open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eddy Merckx

**Eddy Merckx** (* 17. Juni 1945 in Meensel-Kiezegem, Belgien; börgerlich eenig **Edouard Louis Joseph Merckx**) is en ehmalger belgisch Radrennfohrer, de van 1965 bit 1978 Profi weer. He hett jewiels fiev Mal de wichtigst Rundfohrten wunnen, de Tour de France und de Giro d’Italia.

Merckx is &nbsp;– meeten an de Antall as ok de Qualität vun sien wunnen Rennen&nbsp;– de spoodriekst männlich Radrennfohrer in de Radsporthistorie. Dorbi kunn he alles winnen, wat dat geev – Eendagsklassiker, Rundfohrten un ok Söss-Dags-Rennen, he domineer bi Bargdeelstrecken, Tietfohren un Sprints. Man hett hüm de Ökelnaam „Kannibale“ geven. 

All tosommen hett he över 530 Rennen wunnen. Vun de groot Klassikers hett he wunnen:

* 7 × Mailand–Sanremo (Rekord)
* 2 × Flannern-Rundfohrt 
* 3 × Paris-Roubaix
* 5 × Lüttich-Bastogne-Lüttich (Rekord)
* 3 x Gent–Wevelgem
* 2 × Lombardei-Rundfohrt
* 1 × Tour de Suisse.

Dorto weer he ok noch dree Mal Weltmeester. 

## Weblenken

* Palmarès - List vun de Erfolge un Platzierungen bi „memoire du cyclisme“
* Fohrradfirma vun Eddy Merckx
* Artikel över Eddy Merckx (engl.)
* Eddy Merckx Classic - Radmarathon för Elks un Een in’t Soltborger Land
Edzard I.

**Edzard I.** (nömmt "de Grote"), Graaf vun Oostfreesland (* 1461; † 14. Februar 1528 in Emden), de tweete Söhn vun de Graaf Ulrich, föhr siet 1492, jüst eerst vun en Pilgerfohrt nah Jerusalem torüchkommen, eerst noch tosommen mit sien Moder Theda, un, as se 1494 storven weer, tosommen mit sien wenig bedüüdend Bröer Uko de Regeeren över Oostfreesland.

Edzard I. is vör allen hervörtreden dör sien spoodriek Energie, mit de he de Hööftlinge Hero Omken ut dat Harlingerland un Edo Wiemken vun Jever, de tegen hüm weern, so wiet kriegen de, dat se sien Böverhoheit anerkennen mussen, aber ok dör de Begünstigung vun de Reformatschoon in sien Land, dör de Schöpfung vun en nee Landrecht, de Reform vun dat Müntrecht un de Inföhren vun de Primogenitur in dat Huus Cirksena. 

In de Butenpolitik harr he nich so vööl Spood. De Bedeeligung an de Sassisch Fehde föhr hüm in swoor Verwicklungen. Edzard nehm Partei tegen den kaiserlichen Stattholler vun de Nedderlannen, Hartog Georg von Sachsen, den sien Gewalt sück de Stadt Grunneng nich fögen wull. He weer ok woll drup an dran, sien Macht bi disse Gelegenheit düersam up de Provinz Grunneng uttodehnen. Een paar Johr lang (siet 1506) weer he ok tatsächlich Schuulherr vun Grunneng un de weer somit ok faktisch ok in sien Besitt un is dordör ok in de Acht vun dat Riek un in de Bann vun de Kark fallen. Oostfreesland hett vun Sieden vun de kaiserlich Stattholler swoor Verwöstungen beleevt. Letzten Ennen weer Edzard dwungen, Grunneng to rüümen. 

Eerst as Karl V., de nee Herr vun de Nedderlannen, sien Herrschap antreden harr, kunn Edzard Gnade erlangen, vun de Rieksacht befreet un mit Oostfreesland belehnt wurrn. 

Edzard I. ist an’ 14. Februar 1528 in Emden storven un hett in dat Kloster Marienthal to Nörden sien letzt Ruhestäh kregen.

## Literatur
* Günther Möhlmann: Edzard I. der Große. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 4, Duncker & Humblot, Berlin 1959, ISBN 3-428-00185-0, S. 317 f.
Otto Dumke

**Otto Dumke** (* 29. April 1887 in Berlin; † 4. August 1912 ok dor) weer en düütsch Footballspeler.

De wuchtig Störmer fung mit dat Footballspelen bi Viktoria 89 Berlin an, wessel denn to  Britannia 92 Berlin, is aber weer 1906 torüchgahn. En Johr later stunn he mit de Lüüd vun Viktoria in’t Endspeel um de düütsch Meesterschap tegen Freiburger FC. De Berliners hebbt dat aber mit 1:3 verloren.

1908 wunn Otto Dumke mit sien Viktoria den Titel dör en 3:1 tegen Stuttgarter Kickers; en Johr later kunnen se de Titel nich noch mal holen, se verloren mit 2:4 tegen Phönix Karlsruhe. 

Dornah keem de Vereen wat in’t Kriseln. För en körten Tiet is de gesamte eerste Mannschap ut de Vereen uttreden. Se sünd aber all weer torüchkommen un mit hör de Spood.

1911 wunn de Viktoria ehr tweeten Meestertitel. Dit Mal wurr de VfB Leipzig mit 3:1 besiegt. En lütt Sett later harr sück dat aber mit de Vereen un de is in de Versenkung verschwunnen.

He hett en paar Mal um de düütsche Meesterschap speelt hett, liekers gelung Dumke dorbi nie en Dor. Dorbi harr he en Toog nah dat gegnerisch Dor un mit de Ball kunn he ok good umgahn. Wiels he so en besünners Oort harr, to spelen, hett man hüm "Schuuverer" (düütsch:"Schieber") nömmt. Wat he kunn, hebbt nahst ok de wichtig Lüüd bi’d Football sehn, besünners de, de för de Natschonalmannschap tostännig weern.

So keem Dumke 1911 to twee Lännerspelen tegen Sweden. Gliek in dat eerste Speel schoot he dree Doren, in dat tweete Speel droop he nix un de Düütschen verloren mit 1:3. 

In dat glieker Johr wurr Dumke aber ok swor an de Lung krank un is doran denn ok 1912 all storven.
Hermann Eggert

Georg Peter **Hermann Eggert** (* 3. Januar 1844 in Burg (bi Madeborg), † 12. März 1920 in Weimar) weer en düütsch Architekt.

Eggert studeer ünner Heinrich Strack an de Berliner Bauakademie. He hett all fröh Utteknungen för eenig Entwürfe kreegen, de aber nich umsett wurrn sünd, so för de Berliner Dom 1869, un dat Niederwalddenkmal 1873. Eggert arbeidt van 1875 bit 1889 as Universitätsbomeeester in Straßburg. Dor hett he ünner Annern ok Entwürfe för de  Kaiser-Wilhelm Universität makt. Nah 1889 weer he Böverbaurat in dat preußsche Ministerium för apenliche Arbeiten, betekend as *Geheimer Oberbaurat*, un weer dor hööftsächlich mit de Verwirklichung vun Sakralbauten betroot.

To sien bedüüdenst Projekten hörrt:
* daz Ingangsportal vun de Hööftbahnhoff in Frankfort an’n Main (1881-88)
* de Kaiserpalast in Straßburg (1883-89)
* dat Nee Raathuus in Hannober (1913).

He weer van 1896 an bit to sien Dood Lidmaat vun de Preußisch Akademie der Künste, Berlin, Sektion för de Bildenden Künste.

## Born un Weblenken
* 
*http://www.adk.de/de/akademie/mitglieder/mitglieder-datenbank.htm?we_objectID=22448
*http://deu.archinform.net/arch/18913.htm
*http://www.artfact.com/features/viewArtist.cfm?aID=41588
Olsen Brothers

De **Olsen Brothers** (däänsch: *Brødrene Olsen*) is en däänsch Musikerduo, to dat de beiden Bröder Jørgen Olsen (*1950) un Noller Olsen (Niels, *1954) höört.

Anfungen hett jemehr Loopbahn 1965 as Rock- un Popmusikers mit de Grünnen vun de Grupp *The Kids*. As Vörgrupp vun de Kinks hebbt se to’n eersten Maal op de Bühn stahn. Dat weer bi den jemehr Konzert in Kopenhagen. The Kids hebbt 1967 jemehr eerste Single rutbröcht.

Vun 1971 an weern de beiden Bröder Liddmaten vun’t däänsche Ensemble vun Hair, womit se later in Däänmark, Norwegen un Sweden op Tour gahn sünd. Dat eerste Album vun de Olsen Brothers is 1972 entstahn. Opstunns hebbt se twölf Alben rutbröcht.

Jemehr Comeback hebbt se 2000 mit groten Spood in Stockholm fiert, as se dor den Eurovision Song Contest wunnen hebbt. Mit dat Leed *Fly on the wings of love* (in’t Original: *Smuk som et Stjerneskud*) harrn se internatschonal groten Spood – ok in finanziell Hensicht. Vun 1978 an harrn de beiden jümmer wedder an den däänschen Vörutscheden to’n Song Contest deelnahmen, deels tohopen as Duo, deels ok Jørgen Olsen alleen, de dat toletzt 2007 wedder versöcht hett.

## Gröttste Hitleder
* 1972: *Angelina*
* 1977: *Julie*
* 1978: *San Francisco*
* 1979: *Dans Dans Dans*
* 1982: *Marie, Marie*
* 1985: *Neon Madonna*
* 2000: *Fly on the wings of love*
* 2011: *Wings of Eurovision*

## Weblenken
* Websteed vun de Olsen Brothers (däänsch)
Metamorphit

**Metamorphe Stenen** oder ok **Metamorphiten** sünd en Klass vun Stenen, de ut öllere Stenen – egal wat dat för’n Tyyp wesen is – dör Metamorphoos tostannen kamt. Se warrt af un to ok as **Ümwannelstenen** betekent. 

De Ümwanneln vun’n Utgangssteen kann ünner hogen Druck, hoge Temperatur, dör cheemsch Stoffverännern in’n fasten Tostand oder dör Kombinatschonen ut disse Möglichkeiten aflopen. Dör de Metamorphoos warrt de Mineraltohopensetten in’n Steen ännert, vun wegen dat sik Mineralen billt, de ünner de ne’en Druck- un Temperaturbedingen bestännig sünd. Butendem warrt bi den Vörgang normalerwies ok de Föög vun’n Steen ännert. Tyypsch för metamorphe Stenen is de Schivern.

Ut Quarzsandstenen warrt t.&nbsp;B. dör’t Ümkristalliseeren un dat Verwassen vun de enkelten Köörn de metamorphe Quarzit, bi den de enkelten Sandköörn nich mehr rut tokennen sünd. Ut (reinen) Kalksteen warrt ok dör Ümkristalliseeren en groffkörnten Marmor – ahn dat sik de cheemsch Tosamensetten ännert. Metamorphiten warrt to en metamorphe Fazies toordent, afhangig dorvun ünner wovun Bedingen se tostannen kamen sünd. Stenen de bi’t Ümwanneln to’n Deel opsmölten doot (Anatexis) warrt as Migmatiten betekent un stellt al en Övergang to de Klass vun de Magmatiten dor.

Grootflachige Metamorphoos vun Stenen kummt tomeist deep in de Eer vör, man dicht an de Böverflach kann dat ok to lüttrüümige Ümwanneln kamen, to’n Bispeel an Steden, woneem sik grote Spannungen opboot.

* *Dynaamsch Metamorphoos* passeert bi hogen Druck. De kann to’n Bispeel öörtlich an geoloogsch Stören vörkamen, woneem sik Steenblöck gegenenanner bewegt, oder ok bi’t Verfalten vun Stenen dör Kompresschoon un Ümkristalliseeren. En Bispeel is dat Ümwanneln vun toonhollige Sedimenten in Schiversteen.

* *Theermsch Metamorphoos* is de Ümwanneln vun Steen dör Inwirken vun Warms un Hitt ut den ümgeven Steen rut. Op lütten Ruum kann so wat vörkamen in de Neeg vun Magmakamern binnen de Eer, de dat Material ümto ophitten doot. Grote Zonen (so nöömte *Aureolen*) sünd dorgegen bedrapen bi bannig grote deep sittene plutoonsche Intrusionen, as se to’n Bispeel bi’t Entstahn vun Granit vörkamt. 

* *Regionalmetamorphoos* is de Ümwanneln bi grootrüümig Inwirken vun Druck un Temperatur, de in verscheden Graden indeelt warrt. Schiversteen tüügt vun regionale Metamorphoos vun’n sieten Grad, Gneis dorgegen is dat Produkt vun hoochgradige Metamorphoos.

## Bispelen för Metamorphiten
* Gneis
* Eklogit
* Glimmerschiver
* Marmor
* Toonschiver
* Phyllit

## Kiek ok
* Metamorphoos (Geologie)

## Weblenken

* Geologieinfo: Klassifikatschoon vun de Metamorphiten
* Mineralienatlas - Metamorphe Gesteine
Oscar/Best Nevendorstellerin

Mit den Oscar för de **Beste Nevendorstellerin** warrt de Leistung vun en Schauspelersche in Nevenrullen uttekent.

De Filmen qualifizeert sik jümmer in dat Johr na de Verapentlichung. In de Tabell staht de Filmen in dat Johr, in dat se uttekent worrn sünd.

## 1937–1940

## 1941–1950

## 1951–1960

## 1961–1970

## 1971–1980

## 1981–1990

## 1991–2000

## 2001–2010

## 2011–2020

## 2021–2030
Ecser

**Ecser** (, slowaaksch **Ečer**) is en Dörp in dat Komitat Pest in Ungarn. Dat Dörp hett so bi 3250 Inwahners un liggt in de Ümgegend vun Budapest.

## Geografie

Ecser liggt süüdoosten vun Budapest in de Neegd vun’n Flooghaven Ferihegy. De Naveröörd sünd Maglód un Gyömrő in’n Oosten, Vecsés in’n Süüdwesten un Üllő in’n Süden. in’n Noorden un Westen grenzt Ecser direkt an Budapest sien 17. Bezirk.

## Historie

Toeerst in de Oorkunnen kummt de Oort an’n 15. Dezember 1315 vör. De Oort is aver woll al öller un stammt ut de Tiet, as de Ungarn na dat hüdige Land Ungarn kamen sünd. Na en ole Legenn hett de Fürst Árpád vun de Ungarn den Naam Ecser utwählt. As he na dat Dörp henkeem, do kunn em nüms seggen, wat de Naam vun dat Dörp weer. Do see Árpád, dat se dat Dörp vun nu af an na en Eek (ungaarsch *cser*), de dichtbi stünn, nömen schullen. To de Tiet, as de Törken in Ungarn dat Seggen harrn (1526-1686), hebbt de Inwahners dat Dörp all verlaten. Dat hett wohrschienlich ok mit de Belagerung vun Buda to doon hatt, de ganz in de Neegd weer. 1699 sünd denn wedder ne’e Lüüd na dat Dörp kamen. To Anfang vun dat 18. Johrhunnert hett de Herr vun dat Dörp, Graaf Antal Grassalkovich, Slowaken in Ecser ansiedelt un dat Dörp hett bet vundaag en slowaaksche Minnerheit.

Dat Buurnland vun Ecser, dat jümmer in de Hannen vun Landherrn legen harr, keem 1874 in Besitt vun de Buurn vun Ecser. De Iesenbahn keem in de Johren 1880. Stroom keem in de Johren 1930 bet 1932 na Ecser un dat eerste Telefon keem 1937.

De röömsch-kathoolsche Kark vun Ecser un de eerste School sünd 1740 boot worrn. Aver ok vörher al geev dat en Kark, de 1399 toeerst in de Oorkunnen vörkeem. Bi de Kark steiht hüüt ok en Denkmaal för de 52 Lüüd ut Ecser, de in’n Eersten Weltkrieg doodbleven sünd. Siet 1996 gifft dat ok en Denkmaal för de Doden vun’n Tweten Weltkrieg.

1947 sünd dör en Afkamen twischen de Tschechoslowakei un Ungarn 25 slowaaksche Familien vun Ecser na de Slowakei ümsiedelt worrn. In’n Uttuusch kemen Ungarn ut de Tschechoslowakei na Ecser. 1960 hebbt se in Ecser en landweertschopliche Kooperativ opmaakt. Mit de Johren 1960 un 1970 hett Ecser denn ok Ansluss an dat Watersystem, en ne’e School un en Kinnergoorn kregen.

### Inwahnertall

1696 weer dat Dörp noch verlaten. Na 1699 hebbt sik 11 Familien in Ecser ansiedelt. Vun 1730 warrt seggt, dat dor 50 Familien levvt hebbt. En Register vun 1836 tellt 612 Katholiken in Ecser, dorvun weren 80 % slowaaksch un 20 % ungaarsch. Vundaag hett de Oort 3252 Inwahners (Stand 2001).

### Wapen

Dat Wapen wiest de Kark vun Ecser, en Ekenboom un Lüüd, de den Volksdanz *Hochtiet in Ecser* danzt, de dree bedüdensten Symbolen vun’n Oort.

## Politik

Ecser hett Partnerschoppen afslaten mit de Öörd Zlaté Klasy in de Slowakei un Kumbağ in de Törkie.

## Verkehr

De Autobahn M0 löppt bi Ecser langs un de Iesenbahnlien 120 a (Budapest-Újszász-Szolnok) löppt ok dör dat Dörp.

## Weblenken

* Websteed vun Ecser (ungaarsch)
Bartonium

Dat **Bartonium** (afkört: *Barton*) is in de Geologie de drüdde Stoop vun’t Eozän. In afsluut Tallen weer disse Stoop vun 40,4 (±0,2) bit 37,2 (±0,1) Millionen Johr vör de hüütige Tiet. Dat Bartonium folg op dat Lutetium. Dorna kummt dat Priabonium.

## Naam
Nöömt is dat Bartonium na de Oortschap Barton-on-Sea, de vundaag en Stadtdeel is vun New Milton, in Hampshire, Grootbritannien. Na dissen Oort sünd ok de Barton-Schichten nöömt worrn, de in de Neeg opslaten sünd. De Stoop un de Naam weern 1857 vun Karl Mayer-Eymar vörslahn.

## Definitschoon
De Anfang vun de Stoop fallt mit dat eerste Vörkamen vun de kalkige Nanoplankton-Oort *Reticulofenestra reticulata* tosamen. Se ennt mit de kalkigen Nanoplankton-Oort *Chiasmolithus oamaruensis*, wat gliekbedüden is mit de Basis vun de Nanoplankton-Zoon NP18.

## Literatur
*Felix Gradstein, Jim Ogg, Jim & Alan Smith: A Geologic timescale. Cambridge University Press 2004 ISBN 9780521786737
*Karl Mayer-Eymar: *Tableau synchronique des formations tertiaires d’Europe*. 3. Opl., Zürich 1857.
*Hans Murawski & Wilhelm Meyer: *Geologisches Wörterbuch*. 10., nee bearb. u. w. Opl., 278 S., Enke Verlag, Stuttgart 1998 ISBN 3-432-84100-0.

## Weblenken
* Düütsche Stratigraafsche Kommisschoon (Rgv.) (2002): *Stratigraphische Tabelle von Deutschland 2002*. ISBN 3-00-010197-7 - PDF (Groot)
*GeoWhen Database
*Norges Network of offshore records of geology and stratigraphy
Lüh

De **Lüh** is en Stroom in den Landkreis Stood in Neddersassen an de Grenz vun de Eerste un Tweete Miel vun dat Olland mit en Längd vun 12,7 km. Wenn de Au mittellt warrt, sünd dat 38,7 Kilometer.

Se entsteiht in Hornborg, wo de Stroom Au de Naam *Lüh* annimmt, un münnt in de Elv (Elvkilometer 645,4). An de Münn’n bi Greundiek is dat Lühsparrwark un de Lüh-Anlegger, wo de Lüh-Schulau-Fähr Holt maakt un von 1996 bet 2007 ok de Elv-City-Jet. 

Fröher föhren up den Stroom de typischen Lüh-Jollen un Lüh-Ever, de för de Transport vun Aaft ut dat Aaftanborebeet Olland insett wurrn.


Bild:Lühne 2007 -Unterfeuer- by-RaBoe 002.jpg|De Lüchtfüeranlaag Lüh un dat Lühsparrwark
Bild:Luehesperrwerk 2007 by-RaBoe 01.jpg|Dat Lühsparrwark 
Bild:Lühne 2007 -Sperrwerk- by-RaBoe 002.jpg|Dat Lühsparrwark 


## Footnoten



## Weblenken
Oswald Andrae

**Oswald Andrae** (* 26. Juni 1926 in Jever; † 19. Februar 1997 in Sanderbusch) weer en plattdüütschen Schriever.

## Leven
Andrae is 1926 in Jever as Söhn vun en Uhrmaker boren un hett dor ok de Oberschool besöcht. In de Johren 1943/1944 weer he Luftwaffenhelper un denn Sanitäter bi’n Volkssturm. 1946 hett he sien Abitur maakt un denn Ogenoptiker lehrt.

He hett veel mit Helmut Debus tohooparbeidt.

## Utteknungen
* 1971: Klaus-Groth-Pries
* 1988: Verdeenstkrüüz an’n Band vun’n Neddersassischen Verdeenstorden
* 1996: Ehrengaav van de Oostfreesch Landschop

## Warken
#### Romanen, Schauspillen, Vertellsels un Gedichten
* *De Sünn schient jeden Dag. Vertellsels un Riemels up Hoch un Platt van Hinnerk Moin.* Wiegleb, Wangerooge 1957
* *Wat maakt wi? Niederdeutsche Mundarttexte mit hochdeutscher Übersetzung.* Henstedter Handdr.-Verlag, Henstedt-Ulzborg 1971
* *Hoppenröök geiht üm. Texte in niederdeutscher Mundart.* Peter, Rothenburg ob der Tauber 1975
* *Hier un annerswor. Texte im Jeverländer Dialekt der Niederdeutschen Mundart.* Schmid, Berlin 1976, ISBN 3-922299-00-8
* *Dat Leed van de Diekers 1765.* Sülvstverlag, Jever 1977
* *Wat ik meen. Plattdeutsche Lieder.* vun Helmut Debus mit Texten vun Oswald Andrae, Verlag Atelier im Bauernhaus, Hu’e 1977
* *De bruun Ranzel, ov: Wat'n mit mi maken kann.* Verlag Atelier im Bauernhaus, Hu’e 1977, ISBN 3-88132-006-7
* *Come to meet us = Kumm uns tomööt. Low German/English poetry.* Sülvstverlag, Jever 1978
* *Dat Leed van den Häftling Nr. 562. Dokumentation über Entstehung und Wandel eines Liedes.* Jever 1979
* *Dat Leed van de Diekers. Über einen Deicharbeiter-Aufstand 1765 an der Nordsee.* Verlag Atelier im Bauernhaus, Hu’e 1982
* *Hollt doch de Duums för den Sittich.* Wirtschaftsverlag NW, Bremerhoben 1983, ISBN 3-88314-292-1
* *Laway - Aufstand der Deicher 1765.* toeerst opföhrt an de August-Hinrichs-Bühn an’n 28. Januar 1983, Ollnborg 1983, Oldenburgisches Staatstheater
* *Orme d'ombra. Poesie e traduzioni dall'opera poetica di Oswald Andrae.* Ed. Coop. Guidarello, Ravenna 1986
* *Dreeundartig Mullsbülten.* van Acken, Krefeld 1987, ISBN 3-923140-25-8
* *Heimat - wat is dat? Von der Liebe zu einem Lande, das mancher verließ.* Isensee, Ollnborg 1996, ISBN 3-89598-355-1
* *Mank all mien Drööm. Niederdeutsche Texte, Gedichte und Lieder.* Isensee, Ollnborg 1996, ISBN 3-89598-389-6

### Höörspelen
* *Inselbesöök.* NDR II + Radio Bremen RB I 1965
* *Haifa.* RB 1970
* *Lavay - über Deicharbeiteraufstände an der Nordsee im 18.Jh.* (Feature) RB 1973
* *Dar weer mal en Schipper up Wangerogh.* (Feature), RB 1981.
* *De Straten stunken na Brand. Kinderjahre während der NS-Zeit.* (Feature), RADIO BREMEN 1985 un 1986
* *De Familie Janßen geiht na Amerika. Stationen einer Auswanderung im Jahre 1883.* (Feature), RB 1988
* *Zu Gast: Oswald Andrae (Mitschnitt einer Lesung im Niederdeutschen Theater Bremen).* RB 1989, 1994
* *Im Gespräch mit Oswald Andrae.* Hamburg Welle (NDR) März 1990

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken
Johannes Diermissen

**Johannes Diermissen** (* 3. August 1823 in Loonborg; † 1893 in Ütersen) weer en plattdüütschen Schriever.

Diermissen is 1823 in Loonborg as Söhn vun’n Elvtollverwalter Justizrat Christian Bernhard Diermissen un Charlotte Louise Hornbostel boren un hett dor ok de Volksschool besöcht. Later weer he denn op dat Gymnasium in Lümborg un hett in Kiel un Berlin Recht studeert. 1848 hett he sik in’n Düütsch-Däänschen Krieg to dat Jägerbattailion in Ratzeborg mellt. Dor hett he dat to’n Leutnant bröcht. 1852 hett he as Tollbeamten in Dwerkaten anfungen. Hier deen sik twee wichtige Straten krüzen un veel Lüüd weren dor ünnerwegens. In de Gaststuven hett Diermissen allerhand Geschichten to höörn kregen, de he denn ok opschreven hett. So kemen siene eersten Böker tostannen, ünner annern *Ut de Mußkist* un *De lütte Strohoot*. Ok in de *[[Itzehoer Nachrichten]]* un in’n * Hamburgischen Correspondenten * hebbt se siene Gedichten un Geschichten afdruckt.

1857 güng he as Tollbeamten na Ütersen. Dor hett he an’n 31. Mai 1864 Lucia Lienau heiraad. De Eh bleev ahn Kinner un siene Fro is ölven Johr later doodbleven. He hett denn noch wedder heiraadt, de Gräfin Charlotte Wilhelmine Amalie Henriette von Rantzau.

## Warken

* *De Lüttje Strohoot.* Chr. Bünsow, Kiel 1847 (Google)
* *Ut de Mußkist. Plattdeutsche Reime, Sprüche und Geschichten für Jung und Alt aus Nordalbingien.* Homann, Kiel 1862 (Google)
* *Papageienschießen zu Pfingsten.* Hamborg 1884
* *De veermal dode Paap vun Lüttensee*
* *die Raubritter von Lütjensee*
* *Der Wilde Jäger im Grönwald*

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken
Bossel

**Bossel** betekent

* Bossel, Gemeen in’n Landkreis Celle, Neddersassen,
* Bossel (Sandbossel), Gemeen in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen,
* Bossel, Oort in de Gemeen Syke in’n Landkreis Deefholt, Neddersassen,
* Bossel, Oort in de Gemeen Bissen in’n Landkreis Heidkreis, Neddersassen,
* Bossel, Oort in de Gemeen Soltau in’n Landkreis Heidkreis, Neddersassen,
* Bossel, Oort in de Gemeen Winsen in’n Landkreis Horborg, Neddersassen,
* Bossel, Oort in de Gemeen Auetal in’n Landkreis Schaumborg, Neddersassen,
* Bossel, Oort in de Gemeen Burweg in’n Landkreis Stood, Neddersassen,
* Bossel, Oort in de Gemeen Jörk in’n Landkreis Stood, Neddersassen,
* Bossel, Oort in de Gemeen Stood in’n Landkreis Stood, Neddersassen,
* Bossel, Oort in de Gemeen Ohmein in’n Landkreis Ülzen, Neddersassen,
* Bossel, Oort in de Gemeen Niestadt in de Region Hannober, Neddersassen,
* Bossel, Oort in de Gemeen We’emark in de Region Hannober, Neddersassen.

**Bossel** is de Familiennaam von

* Adrien Bossel (* 1986), Swiezer Tennisspeler,
* Hartmut Bossel (* 1935), düütschen Ümweltforscher.

Kiek ok bi: Bössel.
Bössel

**Bössel** betekent

* Bössel, Gemeen in’n Landkreis Deefholt, Neddersassen,
* Bössel, Gemeen in de Gemeen We’emark in de Region Hannober, Neddersassen,
* Bössel, Oort in de Gemeen Achem in’n Landkreis Veern, Neddersassen,
* Bössel, Oort in de Gemeen Dörbern in’n Landkreis Veern, Neddersassen,
* Bössel, Oort in de Gemeen Veern in’n Landkreis Veern, Neddersassen,
* Bössel, fröheren Oort in de Heidmark in Neddersassen,
* Bössel, Oortsdeel in de Gemeen Petershagen-Heimsen in’n Kreis Minnen-Lübke, Noordrhien-Westfalen.

Kiek ok bi: Bossel.
Hu’e

**Hu’e** betekent

* Hu’e, Gemeen in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen,
* Hu’e, Flecken in de Gemeen Otterbarg in’n Landkreis Veern, Neddersassen.

Kiek ok bi: Hu.
Hu

**Hu** betekent

* Hu, Dörp in de Gemeen Stubben in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen,
* Hu, Oortsdeel in de Gemeen Esdörp in’n Landkreis Stood, Neddersassen,
* Hu, Stadt in de Provinz Shaanxi, China.

**Hu** is de Familiennaam von

* Hu Binyuan (* 1977), chineeschen Sportschütten,
* Hu Chia-chen (* 1997), Sprinterin ut Taiwan,
* Hu Chung-Shien (* 1975), Badmintonspeler ut Taiwan,
* Hu Chunhua (* 1963), chineeschen Politiker,
* Hu Deping (* 1942), chineeschen Politiker,
* Hu Die (1907–1989), chineesche Schauspelerin,
* Hu Feng (1902–1985), chineeschen Schriever,
* Hu Haichang (1928–2011), chineeschen Inschenörwetenschopper,
* Hu Heming (* 1994), austraalschen Dischtennisspeler,
* Hu Hesheng (* 1928), chineesche Mathematikerin,
* Hu Jia (* 1973), chineesch Börgerrechtler un Ümweltaktivist,
* Hu Jianguan (* 1993), chineeschen Boxer,
* Hu Jintao (* 1942), chineesch Politiker,
* Hu Jiwei (1916–2012), chineeschen Politiker,
* Hu Limei (* 1995), chineesche Dischtennisspelerin,
* Kelly Hu (* 1968), US-amerikaansche Schauspelerin,
* King Hu (1931–1997), chineesch Speelbaas un Dreihbookschriever,
* Hu Na (* 1963), chineesche Tennisspelerin,
* Hu Nim (1932–1977), kambodschaansch Politiker,
* Hu Ning (* 1972), chineesche Badmintonspelerin,
* Hu Qili (* 1929), chineesch Politiker,
* Hu Sansheng (1230–1287), chineesch Historiker,
* Hu Shi (1891–1962), chineesch Philosoof, Philoloog un Politiker,
* Hu Xiansu (1894–1968), chineesch Botaniker,
* Hu Yaobang (1915–1989), chineesch Politiker.

Kiek ok bi: Hu’e, Hou, Huh.
Robert Donner

**Robert Donner** (* 27. April 1931 in New York City; † 8. Juni 2006 in Sherman Oaks, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Schauspeler. 

## Biografie
Nah sien Afsluss an de High School hett sück Donner för veer Johr bi de US Navy verplicht.  Nah dat Enn’ vun sien Deensttiet hett Donner in verscheden Beropen arbeid, bevör he vun Clint Eastwood, sien damalig Nahver, as Schauspeler opdeckt wurr.  

1959 geev Donner in Howard Hawks sien Western *[[Rio Bravo (1959)|Rio Bravo]]* sien Speelfilmdebüt. Anfangs speel he lüttgere Rullen, u.&nbsp;a. in de Western-Dramen *Der Mann, der Liberty Valance erschoss* und *El Dorado*. Nahderhenn weer de magere Schauspeler mit dat markant Gesicht en anseggten Charakterdorsteller. He hett woll blots meest in Nevenrullen mitspeelt, hett aber in meest 50 Johren in över 120 Film- un Feernsehprodukschonen mitspeelt. Meest speel he twielichtig, verslahn un korrupt un vun Pech verfolgt Lüüd so as den „Boss Shorty“ in dat Gefängnisdrama *Der Unbeugsame* (mit Paul Newman), den „Prediger“ in de Clint-Eastwood-Western *Ein Fremder ohne Namen* un den Killer in de Chevy Chase-Kummedie *Geheimauftrag Hollywood*. 

Dorneben hett he ok völ as Gastdorsteller in tallriek Feernsehserien mitspeelt, so as *Falcon Crest*, *MacGyver*, *700 Meilen westwärts*, *Ein Colt für alle Fälle* un *Dharma & Greg*.  In 22 Episoden vun de Sitcom *[[Mork & Mindy|Mork vom Ork]]* (mit Robin Williams in de Titelrull) weer Donner de „Exidor“ un tüschen 1972 un 1979 speel he in 15 Episoden vun de Familienserie *Die Waltons* mit. 

In sien Freetiet hett he geern Golf speelt un an tallriek Wohltätigkeitswettstrieden in Hollywood deelnommen. Storven is he an en Hartinfarkt. 

## Filmografie (Auswahl)

## Weblenken
*
Brookel

**Brookel** is de en Oort un Gemeen vun de Samtgemeen Bootel in’n neddersassischen Landkreis Rodenborg (Wümm). In de Gemeen leevt .

## Geografie
Brookel liggt in’n Süüden vun’n Landkreis un tellt to de Gemenen mit den gröttsten Wooldandeel in’n Landkreis. In’n Noorden vun de Gemeen liggt de Eenheitsgemeen Scheeßl, na Oosten hen slutt sik de Gemeen Hemslingen an. In’n Süüden grenzt de Gemeen ’n lütt Stück an de Eenheitsgemeen Visselhöövd un na Westen to leegt de Gemenen Bootel un Heemsbünnen.

## Geologie
*En Översicht över de Geologie un Entstahn vun dat Rebeet vun’n helen Landkreis is in den Artikel [[Landkreis Rodenborg (Wümm)]] beschreven un kann dor naleest waarn.*

## Historie
Dat Rebeet vun Brookel weer in verleden Tieten en bekannten Beedfohrtsoort. De Lännereen hebbt fröher mol to dat Klooster Raastäe höört.

Bi dat Dörp hebbt bet in dat 19. Johrhunnert de dree Schapereen Olenbossel, Bösenkamp un Stell bestahn.

## Politik

De Gemeen föhrt keen Wapen.

### Oortsdelen
De Gemeen besteiht tosamen ut veer Oortsdeelen:
* Bellen
* **Brookel**
* Goot Trochel
* Wensbrook

### Gemeenraat
De Gemeenraat vun Brookel sett sik ut ölven Lüüd tosamen. De Börgermeester is Rolf Lüdemann vun de CDU. Siet de letzten Kommunalwahl in’n September 2011 sünd de Sitten in’n Raat as folgt verdeelt:

### Börgermeesters

* 1945–1946: Heinrich Meyer
* 1946–1947: Ludwig Perl
* 1947–1948: Otto Kühsel
* 1948–1961: Johann Frick
* 1961–1974: Fritz Holtermann
* 1974–1990: Kurt Vajen (CDU)
* 1990–1991: Hans-Jürgen Sievers
* 1991: Rolf Lüdemann (CDU)

## Kultur

In de den Karnoort Brookel gifft dat noch eenige olle Buernhüüs, de as Denkmol schuult sünd. Sünners bekannt is de Gemeen aver för ehr hollännsch Galeriewindmöhl, de mit ehr Flögels al vun wiet her to sehn is. De Windmöhl is 1860 boot worrn un gellt as Wohrteken vun de Gemeen. Op Nafraag kann de Möhl ok mit’n Rundgang besöcht warrn.

De olle *Hillig-Krüüz-Kark*, de fröher en Beedfohrtsoort weer, is in’t Johr 1804 ut Feldstenen nee opboot worrn. Se hett en Furtwängler-Orgel mit 2700 Piepen. Eerste Henwiesen in Oorkunnen op en egenstännige Kark in Brookel dateert ut dat Johr 1190.

## Verkehr
Brookel liggt an de B 71 twüschen Rodenborg (Wümm) in’n Westen un Neenkerken in’n Oosten un wieter bit Soltau. Wieter drapt sik in Brookel de beiden Kreisstraten K 209, de över Bootel na Karkwals föhrt, un K 224, de na Noorden na Badlsdörp verlöpt.

Fröher hett dat hier ok Iesenbahnverkehr geven mit en Bahnhoff an de Streck Wasra–Bremervöör. Na Planen, de opstunns utklamüstert warrt, schall dör de Feldmark vun Bootel un Brookel mööglicherwies de ümstreden Y-Trass lopen. Na’n aktuell Streckenplan künn de Iesenbahnstreck sogor mitten dör Brookel föhren. Denn müssen ok en poor vun de schuulten Buernhüüs afreten warrn.

## Weblenken
The Hunt for Red October

**The Hunt for Red October** betekent

* *[[The Hunt for Red October (Roman)|The Hunt for Red October]]*, Roman vun den US-amerikaanschen Schriever Tom Clancy ut dat Johr 1984,
* *[[The Hunt for Red October (Film)|The Hunt for Red October]]*, Film to’n Roman ut dat Johr 1990.
Pico de Fogo

De **Pico de Fogo** is en Vulkan op dat Eiland Fogo in de Republiek Kap Verde un mit 2829&nbsp;m de hööchste Barg vun de hele Inselgrupp. Dormit is he togliek ok de tweethööchste Barg in’n Noordatlantik – na den Pico del Teide op Teneriffa.

Dat hele Eiland Fogo besteiht ut en groten Vulkan, de sik kegelförmig opboot un ok hüüt noch aktiv is. Dat Land stiggt vun de Küst na’t Binnere vun’t Eiland stetig an. Dat hooch liggen Kraterrebeet warrt **Chã das Caldeiras** nöömt un hett en Dörmeter vun ruchweg 8&nbsp;km. Dor gifft dat en Reeg vun Bargtippen, de all enkelte Vulkankegels dorstellt, de vun de verleden Utbröök torüchbleven sünd. De Pico de Fogo is de hööchst dorvun, de sik as enkelten Kegel ruchweg 1200&nbsp;m över der Kraterbodden opboon deit. 

*Fogo* is dat portugeesch Woort för „Füer“. Den Naam hett dat Eiland siet en gresigen Utbrook ut den Hööftkrater in’t Johr 1680. Dormols weer dat Eiland mit sien „Füerbarg“ al von wieten to sehn. Wietere Utbröök geev dat in de Johren 1785, 1799, 1847, 1852, 1857 un 1951. Bi den Utbrook an’n 2. April 1995 hett sik in’n Westen vun den Pico de Fogo en ne’en Nevenkegel billt, de den Naam *Pico Pequeno* kregen hett un en Hööch vun 1950&nbsp;m hett. Na 19 Johren is de Vulkan an’n 23. November 2014 wedder utbroken – an de glieken Steed as 1995.

En groten Deel vun dat Kraterrebeet is as Naturschuulrebeet utwiest. Dat is mööglich, na den Krater hooch to klattern, ok för Lüüd, de sik dormit nich sünners goot utkennt. De Tour is aver ’n Stück Arbeit un dröff ok blots mit en kunnigen Bargföhrer maakt warrn. An’n Rand vun dat Naturschuulrebeet warrt de fruchtbore vulkaansche Bodden to’n Anbo vun Wien un Kaffee nütt. Beids gellt as Spezialitäten vun de Kapverden.

## Borns


## Websteden
698

## Wat passeert is
* De Arabers nehmt Hippo Regius un Karthago in Noordafrika in. Karthago warrt dor endgüllig bi in Dutt maakt. 

## Boren

## Storven
622

## Wat passeert is
* 16. Juli: De Hedschra. De Prophet Mohammed wannert vun Mekka na Medina ut. 

## Boren

## Storven
632

## Wat passeert is
* Na Mohammed sien Dood warrt den sien Swiegervadder Abdallah Abu Bakr eersten Kalif vun de Muslimen. De Schiiten seggt, he harr dat Amt an sik reten un meent, Ali ibn Abi Talib möss Mohammed sien Nafolger ween. 

## Boren

## Storven
* 8. Juni: Mohammed, Prophet vun den Islam (* 570)
570

## Wat passeert is

## Boren
* üm 570:: Mohammed, Prophet vun den Islam († 632)
* üm 570 rüm: Pybba, König vun Mercia (†606 oder 615)
## Storven
Nedderlandsch-Neddersassisch

**Nedderlandsch-Neddersassisch** is de Naam vun de neddersassische (plattdüütsche) Dialekt, de in de Nedderlannen un welke düütsche Oorten bruukt ward. In Düütschland ward tomeist vun Plattdüütsch snackt, vun wegen dat dat nich mit dat Bundsland Neddersassen verwesselt ward. In de Spraakwetenschap ward obers plattdüütsch westnedderdüütsch ellers oostnedderdüütsch - össlich vun de Ilv - naamt. 

*Nedersaksisch* in den besünnern Sinn vun dat west-neddersassische hett - as oostfreesch Platt, obers noch mehr - mehr wat vun de nedderlannsche Spraak as dat nordneddersassische Platt. Dor ward praat un küert, wo de Noordneddersassen snackt. Un in de Schriefwies is dat an de nedderlannsche Schriefwies anpasst, to'n Bispeel boer för Buur (ward obers jüst so utsnackt).

## Formen vun't Nedderlandsch-Neddersassische
Praat or küert wet de Nedderlandsch-Neddersassisch in de Formen:

* Westerkwartiers
** Kollumerpompsters
** Kollumerlands
** Middaglands
** Midden-Westerkwartiers
** Zuid-Westerkwartiers
* Gronings un Noord-Drents
** Hogelandsters
** Stadsgronings
** Westerwolds
** Veenkoloniaals
** Oldambtsters
* Stellingwerfs
* Midden-Drents 
* Zuid-Drents
* Twentsch 
* Twents-Graafschaps 
* Gelders-Overijssels
** Achterhoeks
** Sallands
** Urkers
* Veluws
** Oost-Veluws
** West-Veluws

## En Leed op Grunnengs: Ain boer wol noar zien noaber tou

 **Grunnengs**                                            **Noordneddersassisch**
 Ain boer wol noar zien noaber tou                    En Buur wull na sien Nahwer to 
 Hai, boer, hai!                                      Hai, Buur, hai!
 Zien wief dai wol met hom goan                       Sien Wief dä wohl met em gahn
 Dom, dom, dom, dai!                                  Dom, dom, dom, dai!

 Nee, wief, doe most toeze bliev'n
 Hai, boer, hai!
 Most spinn'n en naai'n van
 Dom, dom, dom, dai!

 Dou boer weer in hoeze kwam
 Hai, boer, hai!
 Zee'e: Wief, wat hestoe wel doan
 Dom, dom, dom, dai!

 Moar 't wief kreeg tou bèrfestok
 Hai, boer, hai!
 En sloug hom dou op zien kop
 Dom, dom, dom, dai!

 En boer gong noar zien noaber kloag'n
 Hai, boer, hai!
 Mien wief het mie op kop sloag'n
 Dom, dom, dom, dai!

 En noaber zee: Net ziezo,
 Hai, boer, hai!
 Mien wief dai dut krek ziezo
 Dom, dom, dom, dai!

## Links na buten
* Sassisch
* Plattmaster
* Platt online
* SONT: Streektaal-Organisaties in het Nedersaksisch Taalgebied
* Streektaal.net: Nedersaksisch
Breedbiel

En **Breedbiel**, ok Breetbiel, is en Biel, dat op de een Sied flach is un blot een Faas hett. Besünners is, dat de Schnie extra lang (breet) is un dat een kotten Steel dor an weer.

Een Breetbiel wör in fröhere Tiet vun all Timmerlüüd brukt. De Huustimmerlüüd heft dormit Balken un Sporen, also kantig Holt ut Rundholt toohaut. De Schipptimmerlüüd heft dat Breetbiel besünners good brukt för dat Tohaun vun Spanten un Balken.  Dorvun warrt dat Breedbiel veel bi’n Schippbo bruukt (oder is dor veel bruukt worrn, as de grote Deel Scheep noch vun Holt boot worrn is). De Sied ahn Faas liggt bi dat arbee'n gegen dat Holt, so gift dat jümmer een glatte Kant. Wieldat Breetbiel blots 'ne eensietige Faas har, geev dat jüm föör Links- und Rechtspooten.
Bambi

**Bambi** (afleidt vun ) betekent

* *[[Bambi, ein Leben im Walde]]*, Book vun’n öösterriekschen Schriever Felix Salten,
* *[[Bambi (Film)|Bambi]]*, Tekentrickfilm vun Walt Disney, de na dat Book maakt worrn is,
* *[[Bambi II]]*, tweten Tekentrickfilm vun Walt Disney, na dat Book,
* Bambi, düütschen Medien- un Feernsehpries,
* Urus Bambi Typ C10, düütschen Treckertyyp.
Arteria temporalis superficialis

De **Arteria temporalis superficialis** („bavenflachlich Dünnenslagader“) is de letzte Aftwiegen vun de buteren Halsslagader (Arteria carotis externa) un dormit en arteriell Bloodfatt in’n Kopp. 

Na ehr Aftwiegen löpt de A. carotis ext. as Arteria maxillaris („Böverkeevarterie“) wieter, wieldat de Arteria temporalis superficialis vör’t Ohr na de Dünn hoochlöpt, üm de bövere Kopphälft mit Blood to versorgen. Nipp un nau vör dat Ohr baven vun’n Jückbagen kann an disse Arterie de Puls föhlt warrn. Blangen de Arterie loopt de glieknöömte Veen (Vena temporalis superficialis) un de Nervus auriculotemporalis.

Sünners öllere Minschen leedt mitünner an en Sweren vun de Dünnenslagader (*Arteriitis temporalis*).

## Aftwiegen
Vun de Arteria temporalis superficialis gaht mehrere Twiegen af:
* De Arteria transversa faciei („dweerlopen Gesichtsslagader“) löpt ünner’n Jückbagen över’t Gesicht tosamen mit Twiegen vun den Nervus facialis. Se versorgt de Ohrseverdrüüs, den Musculus masseter un de Huut vun’t Gesicht. Se hett vele Anastomosen to de Gesischtstwiegen, de vun de Arteria maxillaris un de Arteria facialis afgaht. Bi Schaap un Zegen is disse Slagader de Hööftversorgen för’t Gesicht, wieldat se keen Arteria facialis utbilln doot. Bi de Peerd warrt se to’n Afnehmen vun arteriell Blood nahmen.
* De Arteria temporalis media („middlere Dünnenslagader“) geiht baven den Jückbagen af un versorgt den Muscukus temporalis.
* De *Ramus zygomaticoorbitalis* („Jückbeen-Ogenhöhlen-Twieg“) kummt mitünner ok ut de A. temporalis med. togang un löpt na’t Rebeet vun de Ogen. Dor versorgt de den Musculus orbicularis oculi un de Ogenliders.
* De *Rami auriculares anteriores* („vördere Ohrentwiegen“) versorgt de vörderen Delen vun de Ohrmussel un den buteren Höörgang.
* De *Ramus frontalis* („Steerntwieg“) is een vun de beiden Endtwiegen. De löpt na’t Steernrebeet.
* De *Ramus parientalis* („Scheedtwieg“) tütt na’t Rebeet vun’n Scheed.

## Literatur
* Gille, U.: *Herz-Kreislauf- und Abwehrsystem, Angiologia*. In: Salomon, F.-V. u. a. (Rgv.): Anatomie für die Tiermedizin. Enke-Verlag, Stuttgart 2004, S. 404–463. ISBN 3-8304-1007-7
Fritz-Reuter-Pries (Neebramborg)

De **Fritz-Reuter-Pries för Kunst un Literatur** weer en Kulturpries, de vun’n Bezirk Neebramborg in de ole DDR vergeven worrn is. De Pries is in dree Klassen vergeven worrn.

## Winners (nich vullstännig)

* 1959: Alfred Wellm
* 1960: Arnold Hückstädt
* 1961: Nedderdüütsche Bühn Neebramborg (III. Klass)
* 1962: Joachim Wohlgemuth
* 1964: Margarete Neumann
* 1967: Joachim Wohlgemuth, Heinz-Jürgen Zierke
* 1969: Alfred Wellm
* 1974: Arnold Hückstädt
* 1980: Joachim John (I. Klass)
* 1984: Joachim Lautenschläger
* 1989: Heide-Marlis Lautenschläger

## Kiek ook bi:

* List vun plattdüütschen Priesen
Fritz-Reuter-Pries (Swerin)

De **Fritz-Reuter-Pries** weer en Literaturpries, de vun’n Bezirk Swerin in de ole DDR vergeven worrn is.

## Winners (nich vullstännig)

* 1957: Benno Voelkner
* 1958: Carl Hinrichs
* 1960: Benno Voelkner
* 1963: Carl Hinrichs

## Kiek ook bi:

* List vun plattdüütschen Priesen
1103

## Wat passeert is
* 
## Boren
*

## Storven
* 10. Juli: Erik I., König vun Däänmark un Krüüzfohrer (* um 1070 rüm)
1105

## Wat passeert is
* 27. August: De Krüüzfohrers winnt över de Fatimiden in de drüdde Slacht vu Ramla. 

## Boren
*

## Storven
*
1107

## Wat passeert is
* 
## Boren
* Enrico Dandolo, 41. Doge vun Venedig, Anföhrer vun 4. Krüüztog († 21. Juni 1205)

## Storven
*
1108

## Wat passeert is
* De Naam vun Ollnborg steiht to’n eersten Mol (as *Aldenborg*) in en Oorkunn upschreven.

## Boren
*

## Storven
*
1109

## Wat passeert is
* De Almoraviden ünner Ali ibn Yusuf versöcht, Madrid intonehmen, man schafft dat nich.

## Boren
*

## Storven
*
1110

## Wat passeert is
* 4. Dezember: De Fatimiden ehre Stadt Sidon warrt vun Krüüzfohrers ut dat Königriek Jerusalem innahmen
* Krüüzfohrers nehmt de Fatimiden ehre Stadt Beirut för dat Königriek Jerusalem in

## Boren
*

## Storven
*
1111

## Wat passeert is
* Adolf I. warrt Graaf vun Holsteen.
* De Stadt Pamiers in Frankriek wurrd grünnd.

## Boren
*

## Storven
*Al-Ghazālī: persischen Theologen, Philisophen, Mystiker (*1055 oder 1056)
1112

## Wat passeert is
* Balduin I., König vun dat Königriek Jerusalem, belagert Tyros. Man he schafft dat nich, de Stadt in to nehmen. 

## Boren
*

## Storven
*
1114

## Wat passeert is
* 7. Januar: Den engelschen König Hinrich I. siene Dochter Matilda heiraat Hinrich V., Kaiser vun dat Hillige Röömsche Riek
* Ramon Berenguer III. vun Barcelona nümmt Ibiza un Mallorca in
* De Almoraviden ehr Statthöller in Saragossa versöcht, Toledo un Barcelona in to nehmen, man he schafft dat nich. 

## Boren
*

## Storven
*
1115

## Wat passeert is
* De Almoraviden ünner Ali ibn Yusuf jaagt de Pisaners wedder vun de Balearen-Inseln rünner
* De Mönk Bernhard vun den Orden vun de Zisterziensers grünnt in den Westen vun de Champagne in Frankriek dat Klooster Clairveaux

## Boren
*

## Storven
*
1116

## Wat passeert is
* De Seldschuken ehr Sultan Mas'ud I. maakt sik siene nee Hööftstadt in de Stadt Ikónion (Konya) torecht. De harr vördem to dat Byzantiensche Riek tohöört. 

## Boren
*

## Storven
*
1117

## Wat passeert is
* Balduin I., König vun Jerusalem, marscheert mit siene Armee in'n Krieg gegen de Fatimiden över den Sinai bit an den Nil. Dor nümmt he de Stadt Pelusion in un lett ehr in'n Dutt haun. 1118 mutt he vunwegen en Fischvergiftung dat Land wedder verlaten un starvt up den Weg torüch na Jerusalem.

## Boren
*

## Storven
*
Wensbrook

**Wensbrook** () is en Dörp in de Gemeen Brookel (Samtgemeen Bootel) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. Dat Dörp hett ruchweg 200 Inwahners.

## Geografie

De Oortsdeel Wensbrook liggt üm un bi 9&nbsp;km na’n Oosten vun Rodenborg un ruchweg annerthalf Kilometer westlich vun Brookel. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na de Wiedau hen af.

De Naveröörd sünd Westervees un Deepen in’n Noordoosten, Brookel in’n Süüdoosten, Bootel in’n Süden, Heemsbünnen in’n Süüdwesten un Rodenborg, Wohlsdörp un Badlsdörp in’n Noordwesten. De fröheren Schapereen bi Brookel legen in’n Noordoosten.

## Historie

Eerste Henwiesen op Wensbrook stammt ut dat 16. Johrhunnert. De achtere Naamsdeel *-brook* düüdt dorop hen, dat de Landschap teemlich moorig wesen hebben künn.

In’n Eersten Weltkrieg sünd 5 Soldaten ut Wensbrook fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 29.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Scheeßl in’n Kanton Rodenborg höört un denn von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon un dor to de Mairie Rodenborg in’n Kanton Rodenborg.

De Oort hett vör 1885 to de Huusvaagdie Rodenborg in dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg. 1977 is dat Deel von’n vergrötterten Landkreis Rodenborg worrn.

De Oort hett fröher en egen Buurschop un later en Gemeen billt. So is dat bit to de Gemeenreform in de 1920er Johren bleven, bi de de Oort denn na Brookel ingemeent worrn is. De Gemeen Brookel is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen noch wedder grötter worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Wensbrook is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Hillig-Krüüz-Kark in Brookel.

För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht in Brookel bi de Kark.

### Verenen

Dat Dörp hett en Schüttenvereen, de 1910 grünnt worrn is, un af un to warrt dor ok Laientheater anbaden.

## Weertschop un Infrastruktur

För Wensbrook is de freewillige Füürwehr Brookel mit tostännig.

### Verkehr

Dör Wensbrook löppt de Bundsstraat 71, de in’n Noordwesten na Rodenborg un na Bremervöör geiht un in’n Süüdoosten na Neenkerken un Soltau. In’n Noorden geiht de Kreisstraat 224 na Badlsdörp un münnt denn in Veersbrügg bi Scheeßl in de B&nbsp;75.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 48 Elsdörp liggt so 23 Kilometer in’n Noordwesten von Wensbrook an de L&nbsp;131.

De nächste Bahnhoff is so bi negen Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Rodenborg an de Bahnlien Hamborg–Bremen. Von 1906 bet 1958 hett dat ok Personenverkehr op de Bahnlien Bremervöör–Wasra geven. In düsse Tied leeg de Bahnhoff Heemsbünnen twee Kilometer in’n Süüdwesten.

## Footnoten





## Weblenken

* private Websteed to Wensbrook (hoochdüütsch)
1119

## Wat passeert is
* 2. Februar: Guido vun Burgund wurrd to'n Paapst wählt un gifft sück den Naam Calixt II.
* 20. August: König Hinrich I. vun England sleiht en Angreep vun den franzööschen König Ludwig VI. up de Normandie torüch in de Slacht vun Brémule.

## Boren
*

## Storven
* 29. Januar: Gelasius II., Paapst (* 1060 oder 1064)
1120

## Wat passeert is
* 16. Januar: Konzil vun Nablus: Försten ut Kark un Staat stellt de eersten Gesetten för dat Königriek Jerusalem tohopen un laat de upschrieven.

## Boren
*

## Storven
*
Sie’enborg

**Sie’enborg** is ene Gemeende in dat Bundsland Neddersassen in Düütschland. Se liggt in den Landkreis Deefholt un hett 1.287 Inwahners (Stand 31. Dezember 2006) op en Rebeet vun 14,22 km².

## Kiek ok bi
* Projekt to'n Sammeln vun plattdüütsche Oortsnaams in de Landkreise 

## Weblenken

* Websteed vun de Gemeende (hoochdüütsch)
Frauke

**Frauke** (ok **Froukje**) is en freeschen un plattdüütschen Vörnaam för Deerns. 

## Herkamen
De Naam kümmt ut de Freesche un de plattdüütsche Spraak. Up Freesch heet *frou* (Utspraak: Frau) just so as up Middelnedderdüütsch *frouwe* un up Nedderlannsch *vrouw* (Utspraak: Frau) Fro. Wenn een dor nu en Smusenaam vun maken will, denn so warrt dor dat Anbacksel *-ke* to'n lüttjer maken (as Diminutiv-Suffix) anbackt. Denn warrt dor Frauke vun. Dat heet denn „Lüttje Fro“. In de Provinz Freesland in de Nedderlannen heet de Naam *Froukje*.

## Bekannte Lüde, de düssen Naam dreegt
* Frauke Eigen (* 1969), düütsche Fotographin un Künstlersche 
* Frauke Heiligenstadt (* 1966), düütsche Politikersche (SPD), Liddmaat vun den Landdag in Neddersassen 
* Frauke Kuhlmann (* 1966), düütsche Footballspelersche
* Frauke Ludowig (* 1964), düütsche Radio- un Feernsehmoderatorsche
* Frauke Nahrgang (* 1951), düütsche Schrieversche vun Kinnerböker
* Frauke Tengler (* 1948), düütsche Politikersche (CDU), Sleswig-Holsteen
* Frauke Eickhoff (* 1967), düütsche Judoka, Weltmestersche 1991 in Barcelona bit 61kg

## Kiek ok bi
*List vun plattdüütsche Vörnaams
Charles Shyer

**Charles Shyer** (* 11. Oktober 1941 in Los Angeles, Kalifornien) is en US-amerikaanschen Filmspeelbaas, Dreihbookschriever un Filmproduzent.

## Leven un Wark
Shyer is in dat Filmgewarf opwossen: Sien Vadder, Melville Shyer, hett mit D.W. Griffith tohopenarbeidt un weer een vun de Grünners vun de *[[Directors Guild of America]]*. Na sien Studium an de UCLA hett he beslaten en Utbilln to maken un keem so dorto, as Helpsmann vun’n Speelbaas to arbeiten. Man, he kreeg dat in’t Ohr, dat Schrieven antofangen un keem so dorto as Helpsmann vun de produzenten vun de Feernsehreeg *The Odd Couple* to arbeiten. Un so hett he denn för de Reeg schreven un weer denn ok de wichtigste Schriever dorvun.

Na *The Odd Couple* wessel he na’n Speelfilm un schreev 1977 för den Burt-Reynolds-Klassiker *Smokey and the Bandit*. Dat Johr dorop hett he mitschreven an *Goin’ South* vun un mit Jack Nicholson un kreeg 1978 ok sien eerste Nomineeren för en Filmpries för sien Dreihbook to *House Calls*.

Shyer stünn ünner den Indruck vun de groten Filmen ut de 1930er und 1940er Johren. He hett för sik en Eck in’t Filmgewarf funnen, de noch nich bedeent weer un möök en Reeg vun romantische Filmkummedien mit tietgenööss’sch sozialen Elementen, de dat in de Oort noch nich geven harr in Hollywood. He hett mehr as twintig Dreihböker schreven und weer Speelbaas bi mehr as teihn Filmen. To sien gröttsten Filmhits höört naamhaftig Filmen as *Private Benjamin* (1980), *Irreconcilable Differences* (1984), *Baby Boom* (1987), *Father of the Bride* (1991), *The Parent Trap* (1998) oder *Alfie* (2004).

Charles Shyer leevt in Los Angels. He hett 1980 sien Kollegsche Nancy Meyers heiraadt, mit de he veel tosamenarbeidt harr. Se hebbt tosamen twee Döchter, *Annie Meyers-Shyer* un *Hallie Meyers-Shyer*, de beid ok lütte Rullen in jemehr Filmen speelt hebbt. Man, in’t Johr 1999 hebbt se sik scheden laten. Shyer hett 2004 wedder heiraadt un is nu in de Eh mit Deborah Lynn. Ok mit ehr hett he twee Kinner.

## Filmografie (Utwahl)

## Filmpriesen
Charles Shyer weer för sien Arbeit veer mol för Filmpriesen nomineert, dorünner ok eenmol för den *[[Oscar]]* in de Kategorie *[[Oscar/Best Originaldreihbook|Best Originaldreihbook]]* för den Film *Private Benjamin*. Wunnen hett Shyer 1981 den WGA Award vun de Writers Guild of America för dat glieke Dreihbook.

## Weblenken
Varrel

**Varrel** betekent

* Varrel, Gemeen in’n Landkreis Deefholt, Neddersassen,
* Varrel, Oort in de Gemeen Mittelsnohn in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.
1121

## Wat passeert is
* 12. August: Ünner jem ehren König David IV. slaht de Georgiers en veel gröttere Armee vun de Seldschuken un maakt dat tonicht.

## Boren
*

## Storven
*