Saterland

Dat **Saterland** (up Saterfreesch: *Seelterlound*, up Mönsterlannsch: *Saoterland*) is en Gemeente in de Landkreis Cloppenborg in Neddersassen. Daar leeven de Saterfresen, de de Minnerheidenspraak Saterfreesch snacken. Dat Saterland is dat lüttjeste Sprakeneiland van Europa.

## Geografie
### Geografisk Laag
Dat Saterland liggt tüsken Leer, Cloppenborg, un Ollnborg. An d’südelk Enn van dat Saterland is de Küstenkanaal. Ok wenn dat Saterland historlk un kultuurell na Freesland hört, liggt dat in d’ Noordwesten van dat Ollnborger Mönsterland, man direkt an de Grenz to Oostfreesland. Midden dör de Gemeente geiht de Sagter Eems (*Seelter Äi*).

### Nahbergemeenten
De Nahbergemeenten van dat Saterland sünd:

* Samtgemeente Jümme
* Barßel
* Frieseithe
* Samtgemeente Nordhümmling
* Oosterfehn

### Gemeenteupdelen

Veer egen Gemeenten sünd bi de Refoorm in’t Jaahr 1974 to de Gemeente Saterland tosammenfaat worden. Disse veer Dörpen sünd (mit de Saterfreesche Namen, de ok up de Oortstskillders to finnen sünd):
# Struckelje (hd. *Strücklingen*, sfr. *Strukelje*), mit de Dörpen Struckelje, Bollingen I, Bollingen II, Utende, Wittensand un Bokelesch. In’d Juni-Maand 2000 harr Strücklingen 3270 Inwahners 
# Romelze (hd. *Ramsloh*, sfr. *Roomelse*), mit de Dörpen Romelze, Romelze-Noord, Romelze-Oost, Hoheberg, Raake, Hollen, Hollen-Brand un Hollenermoor. In’d Juni-Maand 2000 harr Ramsloh 4275 Inwahners. Daar sitt ok de Verwalten van de Gemeente.
# Sedelsberg (sfr. *Seeidelsbierich*), mit de Dörpen Sedelsberg, Kolonie, Hüllen I, Hüllen II, Fermesand un Heselberg. In’d Juni-Maand 2000 harr Sedelsberg 2767 Inwahners. 
# Scheddel (hd. *Scharrel*, sfr. *Schäddel*), mit de Dörpen Scheddel, Bätholt, Langhorst, Neuwall un Heselberg. In’d Juni-Maand 2000 harr Scharrel 2264 Inwahners.

## Geschicht
Dat Saterland liggt op en 15 Kilometer lang un veer Kilometer breed Geesteiland midden in’d Moor. So kweem dat, dat se mit de Lü neet völ to doon harren, de umto leevt hebben. Bit in’d 19. Jaahrhunnert gaff dat blot een Wies, um in’t Saterland to komen: Mit de Schipp över d’ Sagter Eems. Tüsken de Jaahren 1100 un 1400 kwammen de Fresen ut Ostfreesland in dat Saterland. Se sünd ut hör oll Tohuus utwannert, umdat se hör Husen an de Noordsee verlooren harren. Se brochten hör Spraak mit, de sük bit vandaag hollen hett.

In’d Middeloller harren de Saterfreesen hör egen Verfaten und Gericht. Dat kweem, umdat se sük up de Rechten beropen, de Karl de Grote an de Fresen geven harr. So kunnen de Saterfresen en Bült Freedom hollen. In dat Wapen van dat Saterland is ok vandag noch dit groot Könink to sehen.

1803 kweem dat Saterland an dat Groothertogdoom Ollnborg. 1934 gaff dat dat erste Maal en Gemeente Saterland, man dat Saterland van vandag kweem bi de Gemeentereform van 1974.

## Politiek
### Gemeenteraad

### Buurmester
* Buurmester: Hubert Frye (CDU)
* 1. vertredend Buurmesterske: Marianne Fugel
* 2. vertredend Buurmester: Wilhelm Tellmann
* 1. Gemeenteraad: Eberhard Lüpkes

### Wapen
Up dat Wapen is Karl de Grote to sehn. Van hum hebben de Fresen hör besünner Rechten. De Könik sitt in rood up en golden Seet. In sien Hannen hett he en Szepter un de Rieksappel. An sien Thron steiht en Schild mit de Riekswappen, de Aar mit en Dübbelkopp.

### Städerpartnerschoppen
Sroda Slaska (fröher Neumarkt in Slesien, Polen).

## Kultuur un Saaken to sehn
### Bauwerke

In’t Saterland gift dat de Sender DHO38 van ’d Bundsmarine. Sien aacht Sendemasten sünd 352,8 Meter hoog un hören to de hoogste Boowarken in Düütschland.

### Spoort un Freetied
* Swemmbad Saterland in Ramsloh
* Badesee „Hollener See“ in Hollen bie Ramsloh
* veer Sporthallen
* Skaterbahn
* Indoor-Kartbahn in Ramsloh
* Outdoor-Kartbahn in Ramsloh
* 13 Sportplatzen
* drei Reethallen
* zwei Tennishallen
* Tennisplatzen in Sedelsberg, Ramsloh un Strücklingen

### Vereenen
* SV Strücklingen
* STV Sedelsberg e.V.
* FC Sedelsberg
* TV Sedelsberg

### Regelmätig Veranstaltens
* Karneval in Ramsloh
* Schützenfast in Strücklingen, Bollingen, Hollen, Scharrel un Sedelsberg
* Krammarkt in Ramsloh
* Wiehnachtsmarkten in Strücklingen, Ramsloh, Scharrel un Sedelsberg

## Karken un Gloov
### [[Röömsch-kathoolsche Kark|Röömsch-kathoolsch]] Gemeenten
* Kath. Pfarramt St. Georg, Strücklingen
* Kaplanee St. Antonius, Bokelesch
* Kath. Pfarramt St. Jakobus, Ramsloh
* Kath. Pfarramt St. Peter un Paul, Scharrel
* Kath. Pfarramt St. Petrus Canisius, Sedelsberg

### Evangeelsch Gemeenten
* Evangeelsch-luthersch Pasteree, Sedelsberg

### Freeikarken
* Evangeelsch-Freekarken Gemeente, Sedelsberg

## Weertskupp un Infrastruktur
### Verkehr
Dör de Bundsstraten 72, 401 un 438 is dat Saterland an dat Stratennett ansluten. Up en Iesenbahnstreek na Westerstee worden blot noch Gooden transporteert. Südelk is de Küstenkanaal. Daar word de c-Port baut, en Haven un Industriepark för dat Ollnborger Mönsterland. 

### Unnernehmen
* HANSA - Ventilatoren un Maschinenboo - Neuman GmbH Strücklingen
* NOKA Holtverarbeiten-GmbH Ramsloh
* UNLAND GmbH Sedelsberg - Maakt Gardinen un Stoffe
* Waskönig+Walter Kabel-Werk GmbH u. Co. KG Ramsloh – Maakt Kavels
* Claassen-Maschinenbau GmbH - Maakt Metalldelen

### Bilden
In elke Oort van dat Saterland gift dan en Grundschool. In Ramsloh is ok en Schoolzentrum mit Hoovt- un Realschool. Siet dat Schooljahr 2004/05 is d’r ok en Butenstee van’t Albertus-Magnus-Gymnasium in Frieseithe.

## Booken
* *Das Saterland - Ein Streifzug durch die Geschichte.* ISBN 3-9801728-0-5
* Hans Mahrenholtz: *Schrifttum über das Saterland.* 1963
* Dieter Stellmacher: *Das Saterland und das Saterländische.* Isensee-Verlag, ISBN 3-89598-567-8
* J G Hoche: *Reise durch Osnabrück und Niedermünster in das Saterland, Ostfriesland und Gröningen.* Verlag Theodor Schuster, ISBN 3-7963-0137-1
* Hanne Klöver: *Spurensuche im Saterland: Ein Lesebuch zur Geschichte einer Gemeente friesischen Ursprungs im Oldenburger Land.* Verlag SKN Druck & Verlag GmbH & Co., ISBN 3-928327-32-1

## Weblinks
* Gemeente Saterland (hoochdüütsch)
* Schoolzentrum Saterland (hoochdüütsch)
* Verholen in Barßel un Saterland (hoochdüütsch)
* Saterfreesch (hoochdüütsch)
* Över’t Saterland (hoochdüütsch)