open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arnheim

**Arnheim** betekent

* Arnheim, düütschen Naam von de Stadt Arnem, Gelderlaand,
* Arnheim, Oort in’n Baraga County, Michigan, USA,
* Arnheim, Oort in’n Brown County, Ohio, USA.

**Arnheim** is de Familiennaam von

* Clara Arnheim (1865–1942), düütsche Malerin,
* Edith Arnheim (1884–1964), sweedsche Tennisspelerin,
* Fischel Arnheim (1812–1864), düütschen Politiker un Jurist,
* Fritz Arnheim (1866–1922), düütschen Historiker,
* Gus Arnheim (1897–1955), US-amerikaanschen Pianist, Kumponist, Arrangör un Bandleader,
* Hedwig Dülberg-Arnheim (1894–1944), düütsche Künstlerin,
* Heymann Arnheim (1796–1869), jöödschen Theoloog un Pädagoog,
* Rudolf Arnheim (1904–2007), düütsch-US-amerikaanschen Medienwetenschopper un Kunstpsycholoog,
* Simon Joel Arnheim (1802/1804–1875), düütschen Ünnernehmer,
* Valy Arnheim (1883–1950), düütschbaltschen Schauspeler un Speelbaas.
Ketzendörp

**Ketzendörp** () is en Dörp in de Gemeen Buxthu in’n Landkreis Stood, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de polietsche Oortschop Öbergünn/Ketzendörp.

## Geografie

De Naveröörd sünd Vosshusen in’n Noordoosten, Wulmsdörp un Doasdörp in’n Oosten, Ilsdörp in’n Süüdoosten, Arsdörp in’n Süden, Imbeek in’n Westen un Öbergünn in’n Noordwesten.

## Historie

Bi Ketzendörp gifft dat 17 Hünengräver un dor sünd ok veel archäoloogsche Funnen maakt worrn.

Ketzendörp keem an’n 11. November 1105 as *Keccinthorp* toeerst in de Oorkunnen vör, nadem Graaf Dierk III. von Katelnborg von sien Vader Land in Ketzendörp arvt harr un bi dat Stiften von dat Klooster Katelnborg dissen Besitt dat Klooster mitgeven hett.

In’n Eersten Weltkrieg sünd fiev Soldaten ut Ketzendörp fullen oder vermisst un in’n Tweten 21.

Ketzendörp leeg vör 1859 in’t Amt Mesborg, denn bet 1885 in’t Amt Töst un weer na 1885 Deel von’n Kreis Horborg un von 1932 af an Landkreis Horborg.

Ketzendörp hett an’n 1. Mai 1964 de Enklaav „Bredenheid“ an de Gemeen Wulmsdörp afgeven. Ketzendörp is an’n 1. Juli 1972 bi de Gemeenreform in Neddersassen mit de Gemeen Buxthu tohoopleggt worrn un dorbi von’n Landkreis Horborg to’n Landkreis Stood wesselt. Vondaag billt de Oort binnen de Gemeen Buxthu tohoop mit Öbergünn de Oortschop Öbergünn/Ketzendörp mit egen Oortsvörsteiher.

### Inwahnertall

### Religion

Ketzendörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Nicolai-Kark in Ilsdörp.

För de Kathoolschen is de St.-Maria-Kark in Buxthu tostännig.

### Wapen

Dat Wapen wiest op gollen Grund en swart Hoorn von en Hartbuck.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut Ketzendörp ut de twee Weltkrieg’ steiht in’n Süden von’n Oort.

## Weertschop un Infrastruktur

Ketzendörp bedrifft sien Freewillige Füürwehr in’n Verband tohoop mit Övelgünn.

### Verkehr

An Ketzendörp langs löppt de Bundsstraat 3, de in’n Süden na Ilsdörp geiht un in’n Noordwesten in Övelgünn an de Bundsstraat 73 ranlöppt un von dor na Buxthu wiedergeiht. Lüttjere Straten gifft dat na Arsdörp, Imbeek un Wulmsdörp.

Dat Dörp hett in de Johren 2010 ne’e gele Oortsschiller kregen, op de nu ok de plattdüütsche Naam blangen den hoochdüütschen mit op steiht.

### Scholen

Na Grundschool gaht de Kinner op de Grundschool Ooldklooster.

### Ver- un Entsorgung

För dat Afwater is de Stadtentwässerung Buxthu tostännig.

## Literatur

* Claus Ahrens: *Das frühmittelalterliche Gräberfeld von Ketzendorf.* 1977

## Footnoten



## Weblenken
Ottenbeek

**Ottenbeek** () is en Stadtdeel von Stood in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

## Geografie

Ottenbeek liggt op de Geest, aver direkt an de Geestkant hen na de Masch von Oolland in’n Oosten. Twee Kilometer in’n Westen liggt de Masch von de Swing.

De Naveröörd sünd Stood mit Kamp in’n Noorden, Speersoort un Hollern in’n Noordoosten, Bachenbrook in’n Oosten, Gothenborg in’n Süüdoosten, Helmst in’n Süden, Steenbeek un Hagen in’n Süüdwesten un Riensföör in’n Westen.

## Historie

De Landschop twischen Stood un Gothenborg dee al lange Tied Ottenbeek heten. 1934 is dor denn de de Flegerhorst Stood boot worrn. De Flegerhorst is 1945 von de Allieerten oplööst worrn un dat Gelänn is denn as Lager för Verdrevene bruukt worrn. 1956 hett de nee grünnte Bundswehr dat Gelänn övernahmen un dor de Von-Goeben-Kasern inricht. Nadem dat 1994 mit de Kasern ut weer, is dat 85 Hektar grote Stück Land bilütten in en Wahn- un Gewarvrebeed ümwannelt worrn. Opstunns leevt in Ottenbeek so bi 2000 Lüüd. De olen Kasernenhüüs, de deelwies ünner Denkmaalschutz stünnen, sünd to’n groten Deel bleven un ümboot worrn.

Nadem al 1959 Hamburger Flugzeugbau in Ottenbeek en Wark opmaakt harr, dat nu as Airbus-Wark Stood to de Airbus Group höört, hebbt sik na dat Enn von de Kasern in Ottenbeek veel Firmen ut de Luftfohrt-Industrie ansiedelt. Vör allen sone Firmen, de mit CFK to doon hebbt. En Wark von Saertex bestünn von 2002 bet 2020.

### Religion

För de evangeelsch-luthersche Kark höört Ottenbeek to de Gemeen von de Wilhadi-Kark in de Binnenstadt von Stood.

För de Kathoolschen is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig.

## Infrastruktur

### Verkehr

Ottenbeek is good an’n Verkehr anslaten. Glieks bi Ottenbeek fangt de Autobahn 26 an, de na Hamborg hen geiht (Opfohrten 2 Stood-Süüd un 3 Stood-Oost). De Bundsstraat 73 geiht in’n Noordwesten na Cuxhoben un över de Geest in’n Süüdoosten na Buxthu. Na Keden rin geiht de Landsstraat 111. De nächste Bahnhoff is de Bahnhoff Stood, de so bi dree Kilometer weg is. Direkt bi Ottenbeek liggt ok en lütten Floogplatz.

### Scholen

De Oort hett mit de Grundschool Ottenbeek en egen Grundschool. Ans gifft dat mit de Förderschool Ottenbeek noch en Förderschool un ok en Kinnergoorn. Na Gymnasium gaht de Schölers op dat Athenäum Stood.

## Literatur

* Dietrich Alsdorf: *Ottenbeck: vom Fliegerhorst zum Stadtteil.* 2000
* Dietrich Alsdorf: *Nachtjäger vor den Toren Hamburgs.* VDM Heinz Nickel, Zweibrücken, ISBN 3-925480-57-9
Öbergünn

**Öbergünn** () is en Dörp in de Gemeen Buxthu in’n Landkreis Stood, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de polietsche Oortschop Öbergünn/Ketzendörp.

## Geografie

De Naveröörd sünd Vosshusen in’n Noordoosten, Wulmsdörp un Doasdörp in’n Süüdoosten, Ketzendörp in’n Süden, Imbeek in’n Süüdwesten un Eindörpermoor un Oostmoor in’n Noordwesten.

## Historie

Öbergünn kummt 1566 toeerst in de Oorkunnen vör. Dat weer en lüttje Moordsiedlung, de sik ganz bilütten utwickelt hett.

In’n Eersten Weltkrieg sünd ölven Soldaten ut Öbergünn fullen oder vermisst un in’n Tweten 17.

### Verwaltungsgeschicht

Öbergünn leeg vör 1859 in de Huusvaagdie Mesborg von dat Amt Mesborg, denn bet 1885 in’t Amt Töst un weer na 1885 Deel von’n Kreis Horborg un von 1932 af an Landkreis Horborg.

Öbergünn is an’n 1. Juli 1972 bi de Gemeenreform in Neddersassen mit de Gemeen Buxthu tohoopleggt worrn un dorbi von’n Landkreis Horborg to’n Landkreis Stood wesselt. Vondaag billt de Oort binnen de Gemeen Buxthu tohoop mit Ketzendörp de Oortschop Öbergünn/Ketzendörp mit egen Oortsvörsteiher.

### Inwahnertall

### Religion

Öbergünn is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Nicolai-Kark in Ilsdörp.

För de Kathoolschen is de St.-Maria-Kark in Buxthu tostännig.

### Wapen

Dat Wapen wiest baven op grönen Grund en sülvern Hack un ünnen op sülvern Grund en blau Watermöhlenrad.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht bi de Füürwehr.

## Weertschop un Infrastruktur

De Freewillige Füürwehr is 1881 as Plichtfüürwehr grünnt worrn un warrt vondaag in’n Verband tohoop mit Ketzendörp bedreven.

### Verkehr

Dör Öbergünn loopt de Bundsstraat 73, de in’n Westen na Buxthu un in’n Oosten na Horborg geiht, un de Bundsstraat 3, de in’n Süden na Ilsdörp löppt.

2011 hett dat Dörp ne’e gele Oortsschiller kregen, op de nu ok de plattdüütsche Naam blangen den hoochdüütschen mit op steiht.

### Scholen

Na Grundschool gaht de Kinner op de Grundschool Ooldklooster.

### Ver- un Entsorgung

För dat Afwater is de Stadtentwässerung Buxthu tostännig.

## Literatur

* Artur Conrad Förste: *Ursprung und Name des Dorfes Ovelgönne, Kreis Harburg. 1566-1966.* 1966

## Footnoten



## Weblenken
Heitmannshusen

**Heitmannshusen** () is en Dörp in de Gemeen Buxthu in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

## Geografie

De Naveröörd sünd Dammhusen in’n Noorden, Westmoor in’n Oosten, Buxthu in’n Süüdoosten, Ottens in’n Süden un Neeklooster in’n Westen.

## Historie

Heitmannshusen is in de Tied üm 1820 as Moorkolonie grünnt un denn bilütten utboot worrn.

Vör 1852 hett dat Dörp to dat Gericht Delm höört un weer denn von 1852 bet 1859 in dat Amt Hornborg. Denn is dat Deel von dat Amt Harsfeld worrn. Na 1885 hett dat denn to’n Kreis Stood höört un von 1932 af an to’n hüdigen Landkreis Stood.

### Inwahnertall

### Religion

Heitmannshusen is evangeelsch-luthersch präägt.

För de Kathoolschen is de St.-Maria-Kark in Buxthu tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Bi Heitmannshusen löppt de Bundsstraat 73 langs, de in’n Noordwesten na Hornborg un in’n Süüdoosten na Buxthu löppt.

### Ver- un Entsorgung

För dat Afwater is de Stadtentwässerung Buxthu tostännig.

## Footnoten
Celia Imrie

**Celia Imrie** (* 15. Juli 1952 in Guildford, Surrey, England; eegentlich *Celia Diana Savile Imrie*) is en britisch Schauspelerin, de vör allen dör Rullen in  britisch Feernsehproduktschonen to Bekanntheit keem. 

## Biografie
As Dochter vun en Schotten wurr se 1952, in den Oort Guildford in England, boren. Se studeer Schauspeel an de *Guildford School of Acting*. Se is mit den Schauspeler Benjamin Whitrow verheiraadt un hett mit hüm en Söhn, Angus (* 1994). Gemeensam mit hör Söhn stunn se 2007 för de Serie *Kingdom* vör de Kamera. Hör Filmkarriere fung 1978 mit en lütten Nebenrull in de Film Highlander an.

## Filmografie (Utwahl)

## Weblenken
* 
* Offiziell Webpräsenz vun Celia Imrie (engelsch)
Joe Rushton

**Joseph Augustine „Joe“ Rushton** (* 19. April 1907 in Evanston (Illinois); † 2. März 1964 in San Francisco) weer en US-amerikaansch Basssaxophonist vun den Hot Jazz un Swing. To’n Anfang vun sien Karriere speel he Klarinette un verscheeden Saxophone; af 1928 wurr dat Basssaxophon to sien Hööftinstrument. He gellt neben Adrian Rollini as een vun de bekanntst Speler vun dit Instrument ut de Fröhtiet vun den Jazz. 

Rushton hett van 1928 bit 1932 in Chicago en eegen Band leit. He speel dornah mit Pete Daily, Ted Weems (1934), Jimmy McPartland (1934-37, 1940) un Bud Freeman un hett, wenn he mal nix to doon harr, in de Luftfohrtindustrie arbeit. Denn truck he nah  New York City, wo he bi Benny Goodman speel (1942/43). Anschließend weer he in  Kalifornien bi Horace Heidt (1943-45) aktiv. 1947 wurr he langjohrig Liddmaat vun de  *Five Pennies* vun Red Nichols, bi de he bit 1963 tätig weer. Ünner eegen Naam speel he  1945/47 söss Plattensieden för Jump Records in, ansonsten weer he as Begleitmusiker aktiv. He he Upnahmen makt mit Bud Jacobsen (1941), Pete Dailey, Charles La Vere (1945), Red Nichols, Paul Whiteman, Floyd O’Brien un de *Rampart Street Paraders*. 

## Lexikalisch Indrääg
* Carlo Bohländer: *[[Reclams Jazzführer]]* Reclam, Stuttgart 1970
* Richard Cook & Brian Morton: *[[The Penguin Guide to Jazz]] on CD* 6th edition. ISBN 0-14-051521-6
* Leonard Feather, Ira Gitler: *The Biographical Encyclopedia of Jazz.* Oxford University Press, Oxford usw. 1999; ISBN 978-0-19-532000-8
* John Jörgensen, Erik Wiedemann *Jazzlexikon*. Mosaik, München, 1967

## Weblenken
* Scott Yanow över Joe Rushton bi Allmusic.com (engelsch)
*Diskographie
*Porträt (engelsch)
Julian Radulski

**Julian Radulski** (; * 24. Mai 1972 in Plowdiw; † 16. Februar 2013) weer en bulgaarsch Schachspeler.

He hett för de bulgaarsch Natschonalmannschap an twee Schacholympiaden deelnommen,  2002 an dat veert Brett un 2004 an dat tweet Reservebrett. He hett bi Olympiaden insgesamt 10,5 Punkten ut 16 Partien halt. Bi de Mannschapseuropameesterschap 2003 speel he an dat darte Brett vun de bulgaarsch Mannschap. Bi de bulgaarsch Eenzelmeesterscchap 2004 keem he up den darten Platz. 2010 wunn he vör Aleksander Miśta dat Najdorf-Gedenkturnier (*Mieczsława Najdorfa*) in Warschau.. 2011 wunn he de bulgaarsch Eenzelmeesterschap. 

2001 wurr he Internatschonaler Meester, siet 2004 droog he den Titel Schachgrootmeester. Sien hööchst Elo-Tall weer 2606 in’ November 2010.

## Weblinks

* FIDE-Koort
* Partien vun Radulski up chessgames.com (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Dietrich Alsdorf

**Dietrich Alsdorf** (* 1953 in Harsfeld) is en düütschen Schriever.

Alsdorf is 1953 in Harsfeld boren un harr sik al froh för Archäologie intresseert. Nadem he toeerst in’t Druckgewarv arbeidt harr, hett he 1977 en Steed as Assistent in dat Swedenspieker-Museum in Stood annahmen. As de Kreisarchäologie in’n Landkreis Stood 1981 inricht worrn is, hett he dor hen wesselt. Blangen Warken to de regionale Geschicht hett he von 2007 af an ok en poor histoorsche Romaans to Themen ut de Geschicht von de Region schreven.

2008 hett he för sien Romaan *Anna* den Gollen Heekt kregen.

Alsdorf is verheiraadt un leevt in Stood.

## Warken

* *Hügelgräber, Burgen, Kreuzsteine. Bildführer zu vorgeschichtlichen und mittelalterlichen Denkmälern im Raum Stade.* Verlag Hansa-Druckerei, Stood 1980
* *Oldendorf im Wandel der Zeit.* 1987
* *Hammah im Wandel der Zeit.* 1997
* *Ottenbeck. Vom Fliegerhorst zum Stadtteil.* 2000
* *Nachtjäger vor den Toren Hamburgs.* 2001, ISBN 3-925480-57-9
* *Auf den Spuren des Elbe-Kommandos Rammjäger.* Podzun-Pallas-Verlag, 2001, ISBN 3-7909-0746-4

### Romaans

* *Anna aus Blumenthal.* Verlag Atelier im Bauernhaus, Fischerhuud 2007, ISBN 978-3-88132-315-4
* *Isern Hinnerk.* Verlag Atelier im Bauernhaus, Fischerhuud 2010, ISBN 978-3-88132-321-5
* *Abels Blut.* MCE-Verlag, Drochters 2010, ISBN 978-3-938097-20-5

## Footnoten



## Weblenken
* Alsdorf sien Websteed (hoochdüütsch)
Karl Rüdiger

**Karl Rüdiger** (* 16. Juni 1896 in Ochshausen; † 20. Februar 1951 in Homberg (Efze)) weer en düütsch Politiker vun de FDP. 

Rüdiger hett as Söhn vun en Buer de högere Landboschool besöcht un övernehm nah den Eersten Weltkrieg den Hoff vun sien Vader. 1933 wurr he vun de Natschonalsozialisten entegent. Van 1921 bit 1933 weer he Kreisutschussliddmaat in Kassel. 

Nah 1945 hett Rüdiger dat Goot Mühlenhof bi Immenhausen in’n Landkreis Geismar övernahmen, dat he bit to sien Dood beweertschoppt hett.

Siet 1947 weer he Liddmaat vun den Kreisutschuss in’n Landkreis Geismar. Vun de eersten Bundsdagswahlen 1949 weer he bit to sien Dood Liddmaat vun den Düütschen Bundsdag. He hör ok to den Bundsvörstand vun de FDP. 

## Literatur
* Rudolf Vierhaus un Ludolf Herbst (Rgv.): * Biographisches Handbuch der Mitglieder des Deutschen Bundestages 1949–2002.* Band 2, N–Z, Saur, München 2002, ISBN 3-598-23782-0, S. 708.
Geismar (Landkreis Kassel)

**Geismar** (hoochdüütsch: *Hofgeismar*) is en Lüttstadt in Noordhessen in’ Landkreis Kassel mit 15.846 Inwahner (*31. Dezember 2009*) up en Rebeet vun 86,39 km².

## Stadtgleederung
To Hofgeismar hören neben de Karnstadt de Stadtdeelen 
* Sababurg
* Beberbeck
* Carlsdorf
* Friedrichsdorf
* Hombressen
* Hümme
* Kelze
* Schöneberg

## Historie
Archäologische Funde wiesen dorup hen, dat dat Stadtrebeet all siet etwa 7000 Johren besiedelt is.  In en Oorkunn vun den Mainzer Arzbischop Sigfrid I. wurrd Geismar 1082 as *Hovegeismari* erwähnt. Dormals geev dat aber all 300 Johr lang en  „Fronhoff“, woran bit hüüd de Straatenbeteken („Am Fronhof“) erinnert. Siet Enn vun dat 9. Johrhunnert hörr de „Hof Geismar“ to de christlich fränkisch Monarkie un nah en Schenkung to dat Arzbisdom Mainz. Geismar kreeg 1223 de Stadtrechten.

## Literatur
* 
* Friedrich Pfaff: *Geschichte der Stadt Hofgeismar*. 2. Auflage, 1954
* Richard Andrae: *Die Stadt Hofgeismar im 19. Jahrhundert*. Veröffentlicht als zweiter Band der „Geschichte der Stadt Hofgeismar“, 1954
* Kreis Hofgeismar: *Handbuch des Heimatbundes für Kurhessen, Waldeck und Oberhessen III.* Marburg/Lahn 1966, S. 124 ff. 
* Joseph Weber: *Entwicklung der katholischen Gemeinden im Kreis Hofgeismar*. In: Heimatjahrbuch für den Kreis Hofgeismar 1968, S. 44 ff.
* Alfred Heilbrunn: *Aus der Geschichte der Synagogengemeinden des Altkreises Hofgeismar*. In: Jahrbuch des Landkreises Kassel 1978, S. 86
* Herbert Klode: *Hofgeismar – ein Abriß seiner Entwicklung.* In: „Hessische Heimat“ – Sonderheft Hofgeismar, Heft 2, 28. Jahrgang 1978, S. 39
* Helmut Burmeister, Klaus-Peter Lange (Hrsg.): *Alt-Hofgeismar, Bilder aus einer vergangenen Zeit 1870 - 1925.* Hofgeismar 1979
* Helmut Burmeister: *Denkmäler - Daten - Dokumente. Ein Lexikon zur Geschichte der Stadt Hofgeismar und ihrer Ortsteile*. Hofgeismar 1988

## Weblenken

*Hofgeismar
*Regiowiki - Hofgeismar
*Kassel-Lexikon: Portal Hofgeismar
*Jüdische Opfer des Nationalsozialismus aus den Gemeinden der Altkreise Hofgeismar, Kassel und Wolfhagen
*Spiegel-Artikel über Hofgeismar-Doku "Henners Traum"
Flagg vun Manitoba

De **Flagg vun Manitoba** is en Variatschoon vun de Kanaadsch Red Ensign, de fröhere Natschonaalflagg vun Kanada. Se wiest de britsch Union Flag in de Gösch as ok dat Wappen vun Manitoba (Georgskrüüz un Büffel) in de Floogdeel.

1869/70 weern de Métis-Rebellen ünner Louis Riel de eersten, de en eegen Flagg för dat Rebeet vun Manitoba bruukt hemm. Dorup weer up witten Grund en Kombinatschoon ut Fleur de lys un Shamrock afbildt. Nahdem de  Red-River-Rebellion daalslahn weer, deen de Union Flag as offiziell Provinzflagg.

Nahdem sück dat Bundsparlament 1964 för en nee Natschonalflagg utspraken harr, hett de Legislativersammlung vun Manitoba am 11. Mai 1965 beslooten, de licht afännert Red Ensign as Provinzflagg intoführen, dormit de old Natschonalflagg nich in Vergetenheit keem. Königin Elisabeth II. geev hör Tostimmung in‘ Oktober 1965 un an‘ 12. Mai 1966 wurr de nee Flagg eerstmals hisst. 

## Weblenken
* Flaggengesetz
* Regierung von Ontario - Embleme und Symbole
* Flaggengeschichte von Manitoba
Whiskah

De **Whiskah** weern en Indianerstamm in’ Süüdwesten vun de hüüdig US-Bundsstaat Washington. Kulturell hörrn se to de Küsten-Salish. 

Mögelkerwies weern se spraaklich mit de Lower Chehalis verwandt un stunnen in eng verwandschaplich Beziehungen to de Wynoochee.

De Whiskah weern nich bi de Vedräg bedeeligt, de dat Territorium Washington siet 1854 mit tallriek Stammen afslooten hett. 1874 hebbt se, folgt man den Bericht vun de tostännig Agenten H. D. Gibson an den *Commissioner of Indian Affairs* van 28. September, to en vun de beid Indianeragenturen namens „Chehalis“ und „Shoal Water Bay“ hörrt. To disse  Agenturen, de in de Tostännigkeitsberiek vun de Agenten fullen, hörrten de verdragslosen Stammen vun de Chehalis, Shoal Water Bay, Hokeum, „Humptalups“, Chinook, Cowlitz un „Klickatat“. Nah sien Angaben hannel sück da tut en fröheren Tellen um 1.434 Minschen, he hull de Tall aber för överdreben. Do för Nichtverdragsreservate rechtlich kien Grundstücksvergaav vörsehn weer, behulp sück de Agent mit de vörlööpig Utgaav vun Parzellen, de angeblich ok verarvt wurrn kunnen. 

De *Shoalwater Bay Reservation* weer an’ 22. September 1866 inricht wurrn un weer 340 *Acre* groot. Gibson weer för dat Uplösen un Umsiedlung vun de dortig Gruppen in de   *Puyallup Reservatschoon*. He weer in disse Region för de Reservate vun de Puyallup, Nisqually, Chehalis un Squaxin tostännig, för de vun de Tulalip, Port Madison, Swinomish, un Lummi weer sien Kolleg Chirouse tostännig.

Völfach wurrn disse Gruppen pauschal as „Grays Harbor Indians“ betekend. Een vun de namens Chinoise reiste in de 80er Johren nah Oakville, um düütlich to maken, dat de Indianer, de nich umtrecken wullen, immer noch en Reservat wünschten. 

Wannehr sück de Stamm der Whiskah endgültig uplöst hett, kann man to Tiet nich faststellen. 

## Literatur

* Robert H. Ruby/John A. Brown: *A Guide to the Indian Tribes of the Pacific Northwest*, University of Oklahoma Press 1992, S. 268.

## Kiek ok
* List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent
Klötenafstieg

De **Klötenafstieg** (in de Medizin ok *Descensus testis* nöömt) is dat vör allen fetale Wannern vun’n Klööt vun’n Oort, woneem de embryonal anleggt warrt, neemlich achter de Neer dör den Liestenkanaal rünner in’n Klötensack.  

## Mechanismus

De Klööt warrt in’n Buukruum buten vun’t Buukfell („extraperitoneal“) in Hööch vun de böveren Lennenwarvels in’t Rebeet vun de Neren anleggt. In de Sertoli-Zellen warrt dat Anti-Müller-Hormon (AHM) produzeert, wat eerstmol dorför sorgt, dat de Klöten in de Transabdonimalphaas na’n Beckenrand hen afstiegt. Man seggt dorto *transabdominell Klötenafstief*. In de Literatur warrt disse Vörgang as ballonoordig Answellen un Verkörten vun’t Gubernaculum dör Zellproliferatschoon beschreven. Dordör warrt de Klööt mitnahmen. In de nafolgen Inguinoskrotalphaas stiegt de Klöten denn vermiddelt över’t Androgen (Anstiegen vun’t Testosteron) an’t Gubernaculum testis (dat *ünnere Keemdrüsenband*) langs över den Liestenkanaal bit in’n Klötensack af. Dorbi billt sik en Utstülpen vun’t Buukfell as’n Trechter in den Klötensack. Dat is de so nöömte Processus vaginalis peritonei. Dat Verkörten vun’t Gubernaculum dör Torüchbilln schientdorbi en wichtige Rull to spelen. De Processus vaginalis billt sik denn ok wedder torüch bit op’, lütten Rest, de in’n Klötensack torüchblifft. Dat Gubernaculum testis blifft as Klötenegenband (*Ligamentum testis proprium*) un Nevenklötensteertband  (*Ligamentum caudae epididymidis*) bestahn.

## Tiet vun’n Afstieg
De Klötenafstieg passeert bi Wedderkauers al in’n drüdden Fetalmaand. Bi’n Minsch as ok bi de Swien is he bit to de Geboort ruchweg afslaten. Bi dat Peerd wannert de Klöten ruchweg bi de Geboort dör den Liestenkanaal, wiel de Afstieg bi Hunnen un bi de Huuskatten eerst gegen Enn vun’n eersten Levensmaand to Enn is. Bi Gnaagdeerten kummt dat eerst wiel de Pubertät tovn Klötenafstieg, man ok de utwassen Deerten künnt jemehr Klöten noch in de Buukhöhl torüchtehn.

## Stören
Stören vun’n Klötenafstieg (Maldescensus testis) kamt teemlich faken vör un hebbt wohrschienlich mit de Genen to doon. Dat kann een Klööt bedrapen, aver ok beide. Dör disse Stören billt sik en Laaganomalie vun’n Klööt as de Kryptorchismus oder de Klötenektopie.

Wenn de Klöten in de Buukhöhl blieven doot, künnt keen fruchtbore Spermien tüügt warrn (Güüstheit oder Infertilität). Butendem hebbt se denn de Negen, Tumoren to billn.

Stören bi’t Torüchbilln vun’n Processus vaginalis peritonei föhrt to en anboren Liestenbrook.

## Söögdeerten ahn Klötenafstieg
Bi enige Söögdeerten (t.&nbsp;B. de Elefanten, vele Seesöögdeerten, Fuuldeerten) gifft dat keen Klötenafstieg.Bi disse Deerten blievt de Klöten in de Buukhöhl un künnt ok dor fruchtbore Spermien produzeeren. För de Orden vun Beester, de keen Klötenafstieg hebbt, gifft dat den Böverbegreep *Testiconda*.

## Literatur
*Benninghoff/Drenckhahn: *Anatomie*. Bd.1, 16. Oplaag; Urban & Fischer, ISBN 3-437-42340-1
*Christ/Wachtler: *Medizinische Embryologie*. Ullstein Medical, ISBN 3-86126-163-4
*Werdelin L, Nilsonne A.: *The evolution of the scrotum and testicular descent in mammals: a phylogenetic view.* J Theor Biol. 1999 Jan 7;196(1):61-72. PMID 9892556
Bittenfeller

De **Bittenfeller** (ok *Bittenfeller Samling*) is en Sort vun’n Huusappel (*Malus domestica*). 

Bi de Sort hannelt sik dat üm en Tofallssamling ut Waiblingen, nipp un nau ut den hüütigen Stadtdeel Bittenfeld, in Baden-Württemberg. De Frücht sünd düchtig saftig und wiest en hogen Sucker- un Süürandeel op, so dat he to de besten Sorten för Söötmost tellt.

De Appel tekent sik dör robuste Bööm ut, de lang leevt un bestännig is gegen Krankheiten un Frost. He kann dorüm goot för den Anbo op Streiaaftwischen bruukt warrn. De Frücht sünd lütt bit middelgroot un vun zitronengele Klöör. Se warrt wüschen Enn vun’n Oktober bit Mitt vun’n November riep un künnt dorüm bit März lagert warrn. As de Frücht düchtig fast an’n Boom hangt un eerst laat riepen doot, kann de Boom mitünner ok na’n eersten Snee noch drägen.

De Bittenfeller is een un de wenigen Appelsorten, de sülvstfruchtbor is, so dat de Samlingen all teemlich gliek utfallt. Dormit is en gliekmatige Gööd bi de Optucht mööglich. Ut den Grund warrt de Sort geern as Ünnerlaag to’n Vereddeln vun Hoochstämm nahmen.

## Literatur
* Walter Hartmann (Rgv.): *Farbatlas Alte Obstsorten.* Ulmer Verlag, Stuttgart 2000.
* Martin Stangl: *Obst aus dem eigenen Garten.* München 2000.

## Weblenken
* ''Bittenfeller'', Datenblatt vun de *Obstbauberatung Baden-Württemberg*, Verband vun de Bedeensten för Aaftbo, Gorrnbo un Landspleeg in Baden-Württemberg (VBOGL) e.V.
Katharine Ross

**Katharine Ross** (* 29. Januar 1940 in Hollywood) is en US-amerikaansche Schauspelersche un Kinnerbookschrieversche.

## Leven un Wark
Ross is in de 1960er Johren weltbekannt worrn, sünners dör ehr Rull in *The Graduate* (*Die Reifeprüfung*) an de Siet vun Dustin Hoffman. För disse Rull weer so sogor vör den Oscar vörslahn. Tosamen mit Kollegen as Claude Jade keem se 1969 in de Verdrags-Anulleeren vun de Universal Studios. Dordör güng dat Anfang vun de 1970er mit ehr Loopbahn bargdaal, harr aver 1975 mit den Film *The Stepford Wives* wedder groten Spood. Dat hett sik ok in Priesen wiest.

In de USA weer se wieter ok as Schrieversche vun Kinnerböker bekannt. Siet 1984 is se mit den Schauspeler Sam Elliott verheiraat, mit den se en Dochter hett.

## Filmografie (Utwahl)

## Filmpriesen
Ross weer för ehr Filmarbeiten twölfmol för Priesen vörslahn, dorünner eenmol ok för den *[[Oscar]]* in de Kategorie *[[Oscar/Best Nevendorstellerin|Beste Nevendorstellerin]]* för *The Graduate*. Wunnen hett se acht Priesen:
* 1968: den *[[Golden Globe]]* in de Kategorie *Veelversprekenste Needorstellersche* för *The Graduate*
* 1968: den *[[Golden Laurel]]* in de Kategorie *Beste Nevendorstellersche* för *The Graduate*
* 1971: den *[[BAFTA Film Award]]* in de Kategorie *Beste Schauspelersche* för *Tell Them Willie Boy is here*
* 1971: den *[[BAFTA Film Award]]* in de Kategorie *Beste Schauspelersche* för *Butch Cassidy and the Sundance Kid*
* 1976: de *[[Golden Scroll]]* in de Kategorie *Beste Schauspelersche* för *The Stepford Wives*
* 1977: den *[[Golden Globe]]* in de Kategorie *[[Golden Globe Award/Best Nevendorstellerin|Best Nevendorstellerin]]* för *Voyage of the Damned*
* 1990: den *[[Golden Boot]]* vun de *[[Golden Boot Awards]]*
* 1992: den *[[Bronze Wrangler]]* in de Kategorie *Best Feernseh-Speelfilm* för *Conagher*

## Böker
* Grover, Grover come on over!
* The Teeny, Tiny Farm.
* Bear Island.
* The Baby Animals’ Party.
* The Fuzzytail Friends’ Great Egg Hunt.
* The Little Quiet Book. (mit Jean Hirashima)
* The Little Noise Book. (mit Jean Hirashima)
* Open the Door, Little Dinosaur. (mit Norman Gorbaty)
* Twinkle, Twinkle The Little Bug. (mit Tom Cooke)
* Sweetie and Petie. (mit Lisa McCue)

## Weblenken
*
Schöne ut Boskoop

De **Schöne ut Boskoop**, tomeist eenfack blots as *Boskoop* nöömt, is en Sort vun’n Huusappel (*Malus Domestica*). In Öösterriek un Bayern warrt de faken ok as *Ledderappel* betekent. De Sort höört to de Harvstappels.

De „Schöne vun Boskoop“ is 1856 as Tofallssamling dör den Pomoloog Kornelis Johannes Wilhelm Ottolander as fruchtboren Drift vun en Wildling in Boskoop, in de Nedderlannen, opdeckt worrn. Siet 1863 is dat Standardsort, de wiet verbreedt is. De Boom hett en stark wassen, wiet recken Kroon. An’n besten wasst he op sworen, fuchtigen Bodden, de Kalk bargt un leevt dorop lang.

Anfallig is de Sort för Karnhuusfuul un Fleeschbruun. Düchtig anfallig is de Appel ok för Schorf, de bi disse Sort en ruge, verschorfte Böverflach maken deit. De Gööd warrt dör Appelschorf normalerwies bannig minnert, mitünner kann een den Appel denn ok nich mehr verköpen. Man, bi’n Boskoop is dat anners rüm, vun wegen dat de Appelschorf jümmer vörkamt un den Boom nich angriepen deit. Dorüm warrt de Appel ok nich in’n Weert minnert. In’n normalen Rahmen is de Schorf eher en för de Sort tyypsch Markmol, dat vun’n Hannel ok so foddert warrt.

De Appels sünd bannig groot un weegt faken mehr as 200&nbsp;Gramm. Se warrt Enn vun’n September bit Mitt vun’n Oktober riep un künnt bit März lagert warrn. De Boskoop bargt en hogen Süürandeel. He is dorüm goot egent as Back- un Braatappel oder för Appelpannkoken oder Appelmoos. Wokeen geern sure Appels eten deit, hett mit den Boskoop ok en feinen Tafelappel.

As en triploide Sort döögt de Schöne ut Boskoop nich to’n Befruchten vun annere Appelbööm. Dat gifft vun em twee Ünnersorten: de een is gröön, de annere is root (Root Boskoop), den sien weertschoppliche Bedüden in de letzten Johre tonahmen hett.

Lüüd, de ’n Allergie gegen Appel hebbt, künnt disse olle Appelsort tomeist eten, vun wegen dat de Allergenandeel teemlich siet is. Wegen sien hogen Suckerandeel is he blots mit Inschränken för Diabetiker to geneten. De Smack is süürlich, man dat lett blots so, vun wegen dat sien hogen Süürandeel den Sucker överdeckt.

## Literatur
* Walter Hartmann (Rgv.): *Farbatlas Alte Obstsorten*, Stuttgart 2000, ISBN 3-8001-3173-0. 
* Martin Stangl: *Obst aus dem eigenen Garten*, 4. Oplaag, München 2000, ISBN 3-405-15046-9.

## Weblenken

* Karteikoort vun de Sort in de BUND-Lemgo Aaftsortendatenbank
Josef Heynert

**Josef Heynert** (* 24. Juli 1976 in Berlin) is en düütschen Schauspeler.

## Leven un Wark
Heynert is in Berlin-Friedrichshain boren, opwassen is he aver in Blankenfelde-Mahlow in’t Land Brannenborg. Sien Abitur hett he 1996 in Ludwigsfelde maakt un füngt glieks dorna en Utbilln an de Hoochschool för Musik un Theater Hamborg an. To sien Dozenten höör ü.a. Jutta Hoffmann. Sien Studium hett he mit Diplom afslaten un weer tosamen mit sien Ensemble bi’n „Bundswettstriet vun de düütschsprakigen Schauspeelscholen“ för de Inszeneeren vun’t Stück *[[The Shadow of a Gunman]]* vun Sean O’Casey mit’n eersten Pries uttekent.

In de Tiet dorna weer Heynert in tallrieke Rullen in’t Feernsehn to sehn un hett in mehrere Stücken in’t Hamboger Thalia-Theater speelt. Butendem weer he ok in en poor Kinofilmen to sehn.

## Filmografie (Utwahl)

## Theaterstücken (Utwahl)
* 2000 – Howie the Rookie, (Thalia Theater, Hamborg)
* 2000 – Schrei des Elefanten, (Thalia Theater, Hamborg)
* 2001 – Noch einmal für Jugoslawien, (Thalia Theater, Hamborg)
* 2001 – Nichts nichts, (Düütsch Schauspeelhuus, Hamborg)
* 2002 – Magazin des Glücks V – Sanka, (Thalia Theater, Hamborg)
* 2002 – Hyperion, (Musikakademie Rheinsberg)
* 2003 – Cyrano!, (Thalia Theater, Hamborg)
* 2003 – Helges Leben, (Kampnagel, Hamborg)
* 2003 – DOG EAT DOG, (Thalia Theater, Hamborg)
* 2003 – Klein Zaches, (Thalia Theater, Hamborg)
* 2004 – Monkey Show, (Thalia Theater, Hamborg)

## Utteken
* 2000: *Ensemble-Hööftpries* bi’t Schauspeelschooldrapen vun de düütschspraakigen Schauspeelscholen, Potsdam

## Weblenken
*
*Websteed över Heynert
Flagg vun Nörderneei

Nörderneei is en vun de wenig Gemeenden in Düütschland, de en eegen Flagg führen. 

## Beschrieven
De Börgerlich Flagg, as lütt Stadtflagg betekent, is horizontal sössmal witt-blau striept mit en swaart-witt kareerten Striep an’ Liek. Dat Verhältnis vun de Längt vun de Flagg to de Hööchst is dree to fiev. De blau Farv steiht för dat Meer, dat Witt symboliseert de Farv vun den Sand un dat Swaart steiht för dat holten Nörderneeier Seeteken van 1848 bit 1870. De groot Stadtflagg ünerscheedt sück vun de lütt Stadtflagg dordör, dat sück in den rechten Deel tosätzlich noch dat Stadtwappen vun Nörderneei befinden deiht. Disse Dienstflagg wurrd aber selten uptrucken. 

De Ähnlichkeit vun de Nörderneeier Flagg mit de Bremer Stadtflagg, de ok ünner de Naam *Bremer Speckflagg* bekannt is, düüd up de good Hannelsbeziehungen to de Hansestadt Bremen in dat 19. Johrhunnert henn.
David Farquharson

**David Farquharson** (* 17. November 1839 in Blairgowrie, Perthshire; † 12. Juli 1907 in Sennen Cove, Cornwall) weer en schottisch Landschopsmaler. 

Farquharson leev eerst in sien Heimatstadt, truck dennaber up de Söök nah Updrääg 1872 nah  Edinburgh wo he bit 1882 bleev. Dornah gung he nah London un wahn bit 1897 in St John's Wood, en Londoner Künstlerveertel. De restlich Tiet vun sien Leven hett he in en lütten Oort Sennen Cove in Cornwall verbrocht. 

Farquharson stell af 1868 in de *Royal Scottish Academy* ut, un van 1877 bit 1904 ok in de Royal Academy of Arts in London. Sien Landschopsdorstellungen funnen dor groot  Beachtung, wat hüm 1904 de Wahl to’n *Associate Member of the Royal Academy* (ARA) inbrocht hett. Farquharson sien Biller wiesen völ ünnerscheedlich Motive, dat reckt vun hollannsch Landschoppen un Stroomansichten, över engelsch Küstenszenerien bit to Ansichten vun de schottsch Lowlands un Highlands, de he ok in de Johren, in de he in Cornwall leev, faken besöcht hett. To Farquharsons Hööftwark hörrn "The Links of Forth" (1883), "In a Fog" (1897), "Full Moon and Spring Tide" (1904) as ok "Birnam Wood" (1906). 

## Literatur
* *Dictionary of National Biography* auf der Multimedia-CD Infopedia UK, Softkey Multimedia Inc., 1996.
* Marcus Halliwell: *Highland Landscapes* – Paintings of Scotland in the 19. Century. Garamond Publishers Ltd, London, 1990, ISBN 1-85583-001-9, S. 32.
Baby Dodds

**Warren „Baby“ Dodds** (* 24. Dezember 1898 in New Orleans; † 14. Februar 1959 in Chicago), de jüngere Bröer vun den Klarinettisten Johnny Dodds, weer de eerste bedüüdend Jazz-Slagtüüchspeler.

## Leven un Wark
He hett all as Kind dat Trummeln lehrt, mit 16 kreeg he sien eerst Slagtüüch. All in de Fröhtiet vun den Jazz speel he all mit Kid Ory (för en körten Tiet tosommen mit sien Bröer; he muss de Band aber wegen mangelhaft Können weer verlaaten, wat hüm dorto brocht hett, noch mehr to ööven), Bunk Johnson, Papa Celestin, Jack Carey un Willie Hightower. 1918 weer he in Fate Marable's Band, de up Mississippi-Dampern speel, u. a. mit Louis Armstrong. Mit King Oliver's Creole Jazz Band (af 1921) gung he den nah San Francisco un Chicago. Dor bleev he ok nah de Uplösen vun de Creole Jazz Band bitt o sien Dood. Faken speel he mit sien Bröer tosommen (so 1927 bit 1929 in de sien Band in Kelly´s Stables mit Freddie Keppard). Nebenbi weern beid an en Taxi-Ünnernehmen währen de Depression bedeeligt. In Chicago weer he bedeeligt an Upnahmen mit Jelly Roll Morton sien Red Hot Peppers, Sidney Bechet un vör allen Louis Armstrong sien berühmt Hot Five un Hot Seven. Nah de Dood vun sien Bröer 1940 speel he in de Bands vun Jimmie Noone, Bunk Johnson, Art Hodes un Mezz Mezzrow. Nah George Wettling weer he aber dormols umstreeden, wiel sien Begleitspeel sück ehder as en Solo anhörrn dee. 

1949 harr he mehrere Slaganfälle, de hüm deelwies lahmt makt hebbt. He is aber hen und weer dornah noch uptreden. 

## Ehrungen
1991 wurr he in de Big Band and Jazz Hall of Fame upnommen un  is ok in de American Jazz Hall of Fame upnommen wurrn.

## Diskographisch Henwiesen
**Baby Dodds* (American Music, 1944/45)
**Jazz a la Creole* (CHB, 1946/47)

## Literatur
*Larry Gara *The Baby Dodds story* 1959 (baseert up Interviews mit Dodds)

## Weblenken
*Baby Dodds bi Drummerworld
Flagg vun Madagaskar

De **Flagg vun [[Madagaskar]]** wurr an‘ 21. Oktober 1958 offiziell inführt. Se hett en Siedenproportschoon vun 2:3.

## Bedüden
In de modern Leesoort is Witt en Teken för Reinheit, Root repräsenteert de Souveränität un Gröön steiht för de Hapen. 

## Historie
De Flagg vun Madagaskar baseert up de witt-roten Farven vun dat Hova-Riek. Disse Farven stammen wohrschienlich oorsprünglich ut Süüdoostasien, as se hüüt noch in de Flagg vun Indonesien to sehn sünd. Dat Gröön wurr för de Küstenbewahners toföögt. Histoorsch sehn steiht dat Root för dat Fürstengeslecht  *Volamena*, dat Witt för dat Fürstengeslecht *Volafotsy*. De hüüdig Flagg wurr nah en Wettbewarf utwählt.


Bild:Flag of the Madagascar Protectorate (1885-1896).svg|2:3Flagg vun dat franzöösch Protektorat Madagaskar van 1885 bit 1896
Bild:Flag of France.svg|2:3Franzöössch Trikolore vun de Kolonie Madagaskar 1896 bit 1958


## Weblenken

* Flags of the World – Madagascar (engelsch)
William Allen Young

**William Allen Young** (* 15. Januar 1954 in Washington D.C., USA) is en US-amerikaanschen Schauspeler.

## Leven un Wark
Young hett sien eerste Rull in den Film *Freedom Road* över den Boxer Muhammad Ali speelt. In de 1980er Johren hett he eenige Nevenrullen in Kinofilmen speelt, as t.&nbsp;B. in *The Day After*, un harr verschedene Optreden in Feernsehregen. Gröttere Rullen harr he in Feernsehregen as *Knots Landing*, *Matlock* oder *Moesha*.

## Rullen (Utwahl)

## Weblenken
*
Pelham Aldrich

**Pelham Aldrich** CVO (* 8. Dezember 1844 in Mildenhall, England; † 12. November 1930 in Great Bealings, Suffolk, England) weer en Admiral vun de Royal Navy.

Aldrich is 1859 in de Royal Navy intreden un is bit 1907 to’n Admiral upstegen. 1908 gung he in Ruhestand. 1902 wurr he mit den Royal Victorian Order as Commander uttekent. He weer siet 1875 mit Edith Caroline verheiraadt.

Nah hüm wurr de Mount Aldrich nömmt, de in de Antarktis an de Oostsiet vun den Ragotzki-Gletschers liggt. Aldrich hett Robert Falcon Scott bi Expeditschonen in de Antarktis ünnerstütt.. He hett ok 1875 an en Arktis-Expeditschoon ünner George Strong Nares deelnommen.

Wiel he as Prominenter de Wiehnachtsinsel besöcht harr, wurr hüm vun de dortig Postverwalten 1978 en Breefmark widmet.

## Enkeld Nahwiesen
Gunther O. Hofmann

**Gunther O. Hofmann** (* 22. Mai 1957 in Landshut/Bayern) is en düütschen Dokter, Wetenschopler un Professor.

## Leven
Prof. Dr. Dr. Gunther O. Hofmann wurr boren in Landshut, Bayern, Düütschland. Bit 1982 weer he op de Ludwig Maximilian Universität München, wo he sien Dokter vun’e Medizin maakt hett. Achteran güng he to de Technische Universität München to'm studeern vun Physik bit to sien Afschluss  1984. Nu bleev he noch do un maakte 1987 den Dokter vun’e Naturwetenschop (Dr. rer. nat.).

1987 hett Hofmann to warken anfangen as Wetenschoplicher Mitarbeider an't Klinikum vun de Ludwig Maximilians Universität München bit to siene Habilitatschoon 1992. Dan weer he eene Tiedlang vunwegen de Wetenschop to Besöök an'n *Massachusetts General Hospital* in Boston, Massachusetts, USA un naast fung he to warken an in de chirurgische Krankenhuus vun de Ludwig-Maximilians-Universität München in'n sülven Johr (1992). 1995 güng he to de *Berufsgenossenschaftliche Unfallklinik* Murnau.

Siet 2004 is Prof. Dr. Dr. Gunther O. Hofmann nu Direkter vun de Berufsgenossenschaftlichen Kliniken Bergmannstrost in Halle (Saale) in’t Bundsland Sassen-Anholt un gliektiedig Direkter vun de Klinik för Unfall-, Hand- un Wedderherstellchirurgie vun de Friedrich Schiller Universität Jena, in’t Bundsland Döringen.

## Wark
### Forschung
Hauptsach bi sien Arbeid is ünner anner'n, to ünnersöken ob dat anners Tüüch gifft, wat he insetten kunn, wenn de Knaken orrer de Lidd nich mehr recht to bruuken sin; butendeem Entzünnungen bi Knaken, reeknerstütte Operatschoonen, künstlich maakte Körperdelen (to'n Bispill künstlich maakte Hand mit Mikro- Sensoren).

### Publikaschoonen (Utwahl)
* 1997 *Biologisch abbaubare Knochenimplantate* (Knakenimplantate to'n afboon) in: ''Spektrum der Wissenschaft'' 2/1997
* 2004 *Infektionen der Knochen und Gelenke* (Entzünnungen bi Knaken un Lidd) in: Traumatologie und Orthopädie, Verloog Urban & Fischer, München/Jena
* 2006 *Knochen- und Gelenktransplantation* (Transplantatschoon, Inplanten vun Knaken un Lidd vun annern Lüüd) in:  *Transplantationsmedizin. Ein Leitfaden für den Praktiker* S. 241-252   Verloog Walter de Gruyter Berlin

### Liddmaten vun (ünner annerm)
* Deutsche Gesellschaft für Chirurgie (Düütsche Sellschop för Chirurgie)
* Deutsche Gesellschaft für Unfallchirurgie (Düütsche Sellschop för Unfallchirurgie)
* Verband leitender Unfallchirurgen e.V. (VLU)
* AIOD Association Internationale pour l´Ostéosynthèse Dynamique
* *AO Deutschland*, eene Vereenigung vun Chirurgen, Orthopäden, Kieferchirurgen un Ärzten vun annern medizinischer Fackafdelen, die mit de Chirurgie vun'n Stütt- un Bewegensapparat to doon harrn

## Uttekens
* 1986 Otto-Götze-Pries der Vereinigung der Bayerischen Chirurgen
* 1997 Herbert-Stiller-Pries vun de *Ärzte gegen Tierversuche e.V.*.
* 2008: Science4Life Venture Cup för de Entwicklung eines optischen Systems zur Erkennung der Arthrose (Team der arthrospec AG)

## Weblenken
* De Levensloop vun Gunther O. Hofmann up de Websteed vun de BG-Kliniken Bergmannstrost Halle 
* De Levensloop un wat he schreven tat up de Websteed vun BiomedExperts (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Jameson Mbilini Dlamini

**Prince Jameson Mbilini Dlamini** (* 5. August 1932; † 5. Juni 2008) weer Premierminister vun Swasiland in de Tiet van 4. November 1993 bit 8. Mai 1996.

Vör sien Ernennung to’n Premierminister hörr he all de Regeeren an. Siet Oktober 1991 weer he Minister för Apenlich Angelegenheiten. In sien Regeerenstiet mit sien Kabinett ut 17 Lüüd, hett he versöcht de wertschaplichen un politischen Probleme to lösen, wat he aber överhoopt nich henkreegen hett. De Oppositschoon ut Gewarfbedrievenden, Gewerkschaften un verboden, aber tolereerten, Parteien hett mit Kundgebungen un Streiks den Wedderstand tegen de Regeeren vun Dlamini immer wieder makt. Doruphenn hett hüm den König Mswati III. fallen laaten un hüm up en Botschaperposten versett. 

## Enkeld Nahwiesen
Äquater

De **Äquater** is de Lien, de de Globus in twee lieke Hölften deelt, de nördliche un de södliche. Vun dor ward ok de Bredengraade tählt: De Äquater is ob de (nördliche oder södliche) Breed vun null Graad. Vun dor gifft dat negentig Graad na Norden und ok na Söden to.
De Äquater is de Midde tweten Nord- un Södpol.
Södlich van den Äquater geiht de Sünn ok in'n Osten op, awer öwer Middag steiht se denn in'n Norden. Wenn een direkt op den Äquater is, den is bi Middag de Sünn senkrecht öwer een. Dat verännert sick awer ok en beten mit Summer und Winner, denn de Äquater hett so 23 Graad Neegung gegen de Ekliptik, so dat dat man so recht blots to Fröhlings- und Herbstanfang genau is.
Dat Land Ecuador hett sien Noom jüst dorvunn, dat dat mitten mang op den Äquater liggt.
Calvin Russell

**Calvin Russell** (eegentlich: Calvert Russell Kosler; * 1. November 1948 in Austin, Texas; † 3. April 2011 in Garfield, Texas) weer en US-amerikaansch Singer-Songwriter, en typischen Vertreder vun den Roots Rock, de sien Wuddels in' Country, Folk un Blues hett. Sien Lebenserfahrungen in de ünnerste Sellschopsschicht hebbt hüm to en Spraakröhr vun de Underdogs un entwuddelt Lüüd makt. rzelten.

Calvin Russell is an' 3. April 2011 in Garfield, Texas, an Krebs storven.

## Diskografie
* A Crack in Time (1990)
* Sounds from the Fourth World (1991)
* Soldier (1992)
* Le Voyageur - Live (1993)
* Dream of the Dog (1995)
* Calvin Russell (1997)
* The Story of Calvin Russell - This is My life (1998)
* Sam (1999)
* Crossroad (2000)
* Rebel Radio (2002)
* A Man in Full (2004)
* In Spite of It All (2005)
* Unrepentant (2007)
* Dawg Eat Dawg (2009)
* Contrabendo  (2010)
* The Last Call, in the Heat of a Night ... (2011)

## Borns


## Weblenken

* Offiziell Website
* Calvin Russell in de Katalog vun de Deutsche Nationalbibliothek
* Personennaamdatei
Armeensche Sprake

De **armeensche Spraken** (armeensch **Հայերեն լեզու**/ *Hajeren lesu)* 
is en Twieg vun de Indogermaanschen Spraken.

Unnerscheden warrt se in dree Formen:

# **[[Ooldarmeensche Spraak|Ooldarmeensch]]** (Գրաբար - *Grabar* nömmt). Vun dat Ooldarmeensche gifft dat schriftliche Tüüchnisse vun dat 5. Johrhunnert af an. As Literaturspraak is dat bruukt wurrn bit in dat 19. Johrhunnert un in de Karken is dat bit up den hüdigen Dag noch begäng (unner annern in’n Goddesdeenst). In düsse Spraken is en rieke Literatur in de Twiege Theologie, Historie, Poesie un Epik up us to kamen. 

# **[[Oostarmeensche Spraak|Oostarmeensch]]** (Արևելյան հայերեն - Areweljan Hajeren). Se is de Amtsspraak vun de Republiek Armenien un vun de Republiek Bargkarabach, de avers internatschonal nich gellen laten warrt. Ok de armeensche Gemeende in Iran, Georgien, Russland un in de Gemarken vun de vormolige Sowjetunion snackt normolerwiese düsse Spraak.

# **[[Westarmeensche Spraak|Westarmeensch]]** (Արևմտեան հայերէն - Arewmtjan Hajeren). Se is an un for sik in Anatolien tohuse ween, man na den Völkermoord an de Armeniers in dat Osmaansche Riek is se dor meist utsturven. Hüdigendags warrt se snackt vun allerhand Armeniers in de Diaspora, sunnerlich in den Libanon un in de Vereenigten Staten. 

In sien Woortschatz hett dat Armeensche allerhand overeen mit de Greeksche Spraak (besunners bi de Wuddeln in de Etymologie). Dat gifft ok Lehnwöer ut iraansche Spraken (Parthisch, Middelpersisch, Persisch), ut dat Franzöösche, dat Latiensche un sunnerlich dat Russ’sche (dor besunners Wöer ut Technik un ut de Umgangsspraak). 

## Wie veel Lüde Armeensch snacken doot
Alltohopen sund dat um un bi 6,724 Millionen, de Armeensch snacken doot..En beten mehr, as 3,4 MIllionen vun jem leevt in Armenien (2001), 904.892 in Russland (2002). 248.929 in Georgien (2002), 234.600 in Libanon (1986), 320.000 in Syrien (1993), 170.800 in’n Iran (1993), knapp 140.000 in de Republiek Bargkarabach (2002), 40.000 in de Törkei (1980), 8.000 in Jordanien (1971), 3.000 in Israel (1971), 60.000 in’n Irak, 2.740 up Zypern (1987), 222.000 in de USA (2005) un noch annere Lüde annerwegens in de Diaspora. 

## Schrift
Armeensch warrt schreven mit en egen Alphabet, wat in dat 5. Johrhunnert vun den Mönk Mesrop Maschtoz utfunnen wurrn is. Dat besteiht ut 39 (vörmols 36) Bookstaven. 

## Belege
Craig T. Nelson

**Craig Richard "T" Nelson** (* 4. April 1944 in Spokane, Washington) is en US-amerikaanschen Schauspeler, de vör allen ut de Krimireeg *The District* bekannt is.

## Leven un Wark
Nelson fallt wegen sien Grött vun 1,92&nbsp;m un an sik dör sien Utsehn in dat Rullenbild vunn starken, sülvstbewussten Minschen mit Utstrahlen. In den Animatschoonsfilm *The Incredibles* vun Pixar hett he in’t Original de Rull vun *Mister Credible* snackt. Man, dat Utsehn vun de Figur dröög ok’n düütlichen Inslag vun den Schauspeler. Den Rullentyyp, de normalerwies vun em dorstellt warrt, hett he mit sien Rull in de Reeg *My Name is Earl* parodeert.

Dat „T“ in sien Naam schall woll för *Theodore* stahn. Dat hett he in sien Naam nahmen, vun wegen dat de Schauspeler Craig Richard Nelson al ünner „Craig Nelson“ as LIddmaat bi de Screen Actors Guild indragen weer.

Siet 1987 is Nelsen in tweete Eh mi de Schauspelersche Doria Cook-Nelson verheiraat. He hett dree Kinner ut sien eerste Eh.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
In sien Loopbahn bit hüüt weer Nelson veerteihnmol för Filmpriesen nomineert, dorünner veer mol för den *[[Golden Globe]]*. Uttekent worrn is he mit dree Priesen:
* 1992: mit den *[[Emmy]]* in de Kategorie *Rutragen Hööftdorsteller in en Kummedie* för *Coach*
* 2005: mit den *[[VES Award]]* in de Kategorie *Rutragen Dorstellen vun en Animatschoonsfigur in en Animatschoonsfilm* för *The Incredibles*
* 2010: mit den *Pries för’t Levenswark* vun’t *[[Ojai Film Festival]]*

## Weblenken
*
Matthew Boulton

**Matthew Boulton** is de Naam von

* Matthew Boulton (1728–1809), engelschen Inschenör un Ünnernehmer,
* Matthew Boulton (1893–1962), engelschen Schauspeler.
Ocko I. tom Brok

**Ocko I. tom Brok** (de Broke; * um 1345; † 7. August 1391) weer as Nahfolger vun sien Vader Keno I. tom Brok Hööftling vun dat Brokmer- un dat Auerkerland in Oostfreesland.

Nah de Överleeferung hull he sück in de 1370er Johren in Italien up un wurr dor, nahdem he sien Kriegs- und Hoffdeensten afleist harr, dör Königin Johanna I. vun Neapel to‘n Ridder slahn. Nah de Dood vun sien Vader 1376 keem Ocko etwa 1378 in sien Heimat torüch. Nah swoor Kämpen tegen Folkmar Allena hett he eerstmals meest dat gesamte Oostfreesland ünner sien Landsherrschap vereenigt. 1391 wurr he dicht bi sien Auerker Borg ümbrocht. 

Ocko I. tom Brok weer mit Foelke Kampana vun Hint (in‘ Volksmund *Quade Foelke* nömmt) verheiraadt. Ut disse Ehe stammen:
* Keno II. tom Brok (verheiraadt mit Adda Idzinga vun Nörden),
* Tetta tom Brok (verheiraadt mit Sibrand vun Loquard),
* Ocka tom Brok (verheiraadt mit Lütet Attena vun Dornm un Ness),
* Ailt tom Brok (jung storv).

Öldst, aber illegitimer Söhn weer Widzeld tom Brok, († 25. April 1399), de sien Vader nah de sien Ermordung in de Hööftlingsfunktschoon nahfolg. 

## Enkeld Nahwiesen
John Ireland

**John Ireland** betekent

* John Ireland (1742–1808), engelsch Biograaf,
* John Ireland (1827–1896), Gouverneur vun Texas,
* John Ireland (1838–1918), Arzbischop un Grünner vun de Universität Saint Thomas,
* John Ireland (1879–1962), engelsch Komponist,
* John Ireland (1914–1992), US-amerikaansch-kanaadsch Schauspeler,
* John Ireland, britisch Toonmeester, Editor un Schauspeler.