open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Speyside

**The Speyside** is en junge Whisky-Brenneree in Drumguish, an’n Tromie, en Nevenstroom vun den River Spey in Schottland.

## Historie
De Destille *Speyside* is een vun de jüngsten Brennereen in Schottland. Se is vun George Christie grünnt worrn un befinnt sik in en ehmolige Gassen-Möhl in de Cairngorm-Bargen. De Möhl weer in de 1700er Johren an’n Stroom Tromie boet un mit Water andreven. 1965 is de Möhl dicht maakt worrn un weer in de 25 Johren dorna na un na in en Brenneree ümboet worrn. To Wiehnachten 1990 is denn de eerste Whisky brennt worrn. De Naam kummt vun en öllere Destille in Kingussie, de dat blots korte Tiet vun 1895 bit 1911 geven hett.

## Produkschoon
De Brenneree höört to dat schottische Whiskyrebeet Speyside, de ehr Water för de Produkschoon ut den Tromie nimmt, en Nevenstroom vun’n Spey. En Sünnerheit vun de Brenneree sünd de teemlich lütten Brennblasen, de ok en lütt Produkschoonsvolumen mit sik bringt. In de Brenneree gifft dat en Meeschfatt un veer Gäärfatten to 20.000&nbsp;l. Brennt warrt in een *was still* vun 13.000&nbsp;l un een *spirit still* vun 7.000&nbsp;l. In de Brenneree arbeit blots veer Lüüd, de för de hele Produkschoon tostännig sünd.

As Standard warrt de teihn-un de twölfjohrige *The Speyside* affüllt, as ok de *Drumguish* ahn fastleggt Öller. Bito warrt aver ok veel Whisky in Blends verbruukt.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen
Martyn Kravtsiv

**Martyn Kravtsiv** (ukrainsch: Мартин Кравців}}; * 26. November 1990 in Lviv) is en ukrainsch Schachmeester.

2007 kreeg he vun de FIDE den Titel Internatschonaler Meester, twee Johr later kreeg he den Grootemeestertitel.

2006 wunn he mit de ukrainsch Natschonalmannschap den Titel bi de U16-Schacholympiade. 2008 wunn he bi de World Mind Sports Games in Peking de Eenzel-Blitz-Meesterschap. 

Sien aktuelle ELO-Tall bedrocht 2598 (März 2023), sien bither hööchste weer 2685 in’n März 2018. 

## Weblenken
*Biographie, Blog, Partien un Fotos up de Schachsiet vun de Grootmeesters ut Lviv
* FIDE-Koort
Heesen (Landkreis Cuxhoben)

**Heesen** () is en Hoff bi Wolsbuddel in de Gemeen Hagen in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. De Hoff höört polietsch al siet öllers to Wolsbuddel mit to.

## Geografie

Heesen liggt direkt an de Drept.

De Naveröörd sünd Dörphagen in’n Noordoosten, Wolsbuddel in’n Oosten, Hein in’n Süden, Leernst in’n Süüdwesten, Neenhusen in’n Westen un Hagen in’n Noordwesten.

## Historie

Heesen kummt 1243 toeerst in en Oorkunn vör, in de de Bremer Arzbischop Gerhard II. bestätigt, dat de Weetfro von Johann Nienhusen en Hoff in *Esen* an dat Klooster Wollah överdriggt. To’n Hoff Heesen hett fröher ok en Watermöhl höört.

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Meyenborg in’n Kanton Hagen höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to dat Amt Hagen tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Geestmünn. 1932 is dat Deel von’n Landkreis Wersermünn worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.

Vondaag höört to’n Hoff Heesen en fiev Hektar Campingplatz mit 250 Stellplätz för Wahnwagens, twee Baadseen, en 9-Lock-Swingolf-Platz un twee Tennisplätz.

### Inwahnertall

### Religion

Heesen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Lucia-Kark in Wolsbuddel.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

An Heesen langs löppt de Kreisstraat 48, de in’n Oosten dör Wolsbuddel un an de Landsstraat 135 ran geiht un in’n Westen över Lehnst na Uthleer. In’n Noorden geiht de Hagener Weg na Hagen un in’n Süden de Hagener Straat na Hein.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27. De Opfohrt 13 Uthleer liggt so dree Kilometer in’n Süüdwesten von Heesen.

De nächste Bahnhoff is so bi teihn Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Lübbs an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von’n Campingplatz Hoff Heesen (hoochdüütsch)
Classic Malts

As **Classic Malts** warrt en Reeg vun dörteihn (fröher weern dat blots söss) verschedene schottische Single-Malt-Whiskys betekent, de ut dat Programm vun den Spirituosenkunzern Diageo (ehmols *United Distillers*) stammt.

## Classic Malts
De Classic-Malt-Reeg is 1987 inföhrt worrn un bestünn ut Whiskys ut de Whiskyrebeden Lowlands, Highlands, Speyside un Islay as ok de eenzige Brenneree op dat Eiland Skye. Dat Rebeet Campbeltown weer nich dorbi. To de Tiet in de 1980er Johren harr de schottische Single-Malt-Whisky groten Opswung, de al 1963 bi Glenfiddich sien Anfang nahmen hett. De Whiskykenner Walter Schobert hett de Reeg ’n hogen Verdeenst för’t Wedderopstahn vun’n Scotch Single Malt tosproken, vunwegen dat se to’n eersten mol op de Veelsietigkeit vun den Drunk henwiesen un de Bedüden vun de regionale Afkumst düütlich maken de.

De Reeg harr toeerst den Ansprook, mit söss verscheden Affüllen, de söss klass’schen Whiskyrebeden vun Schottland aftobilln. Dorbi stünn de Talisker för dat Eiland Skye, Dalwhinnie för de Highlands, Oban för de West Highlands, Glenkinchie för de Lowlands, Lagavulin för dat Eiland Islay un de Cragganmore för de Speyside. Disse Indeelen warrt nich överall acht un hett ok nix mit de Indeelen na den Weertschopsverband *Scotch Whisky Association* to doon.

2005 hett Diageo de Reeg in **Classic Malts Selection** ümnöömt un wietere Affüllen vun de Brennereen Caol Ila, Clynelish, Glen Elgin, Knockando un Royal Lochnagar dorto doon. Siet 2007 is de 10-johrige Glenkinchie ut dat Programm nahmen worrn. An sien Steed keem en 12-johrigen dorto. Dorna sünd ok noch Whiskys ut de Brennereen Cardhu un Dufftown toföögt worr. Blangen de Standard-Affüllen warrt butendem ok en *Distillers Edition* vun de glieken Marken anboden, de sik aver vun de egentlichen Classic Malts ünnerscheedt, vunwegen dat se in sünnere Fatten nalagert worrn sünd (Finishing).

## Produkt-Översicht

(*) De 10-johrige Glenkinchie is in’n August 2007 vun’n 12-johrigen aflööst worrn.

## Gallerie vun de eersten söss Classic Malts

Bild:Gragganmore Single Malt Speyside Scotch Whisky 12 years old.jpg|Cragganmore
Bild:14-02-02-Dalwhinnie-by-RalfR.jpg|Dalwhinnie
Bild:Lagavulin Single Islay Malt 16.jpg|Lagavulin
Bild:Glenkinchie12.jpg|Glenkinchie
Bild:Oban 14yo.jpg|Oban
Bild:Talisker 10 blau voll.jpg|Talisker


## Gallerie vun de lateren Classic Malts

Bild:Caol Ila Islay Single Malt Whisky aged 12 years.jpg|Caol Ila
Bild:CARDHU Bottle and Box.jpg|Cardhu
Bild:Clynelish Single Malt Scotch Whisky 14 jaar oud.jpg|Clynelish
Bild:Glen Elgin 12yrs Whisky Bottle.jpg|Glen Elgin
Bild:Knockando 12yrs Whisky Bottle.jpg|Knockando
Bild:Royal_Lochnagar_12yrs._Whisky_Bottle.jpg|Royal Lochnagar


## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Borns


## Weblenken
* Websteed vun de Classic Malts Selection
Abhainn Dearg

**Abhainn Dearg** (utsproken: *Awien Jerreg*, ok as **Red River Distillery** betekent) is en junge Whisky-Brenneree in Carnish in Uig op dat schottische Eiland Lewis, de to de Buteren Hebriden höört. Dormit tellt se to dat schottische Whiskyrebeet Eilannen.

## De Brenneree in’n Överblick
De Destille is eerst in dat Johr 2008 vun Mark Tayburn nee grünnt worrn un tellt dormit to de jüngsten Brennereen vun Schottland. Se is in de Bowarken vun en fröhere Fischfarm inricht worrn. De Naam *Abhainn Dearg* is de schottsch-gäälsche Utdruck för *Red River* („Root Stroom“). Se is de westlichste schottische Brenneree un de eenzige op de Buteren Hebriden siet ruchweg 1840 as de *Shoeburn distillery* dicht maakt worrn is. 

De Brenneree Abhainn Dearg produzeert Whisky na traditschonelle Wies ünner dat Motto *„From field to bottle“* (op platt: „Vun’t Feld in de Buddel“). De Gassen, ut den dat Molt maakt warrt, warrt egens för de Produkschoon anboet. Dat Water för de Produkschoon stammt ut den Stroom *Abhainn Dearg* oder – op engelsch – *Red River*, de vun de Uig Hills kummt. In de Destille gifft dat twee Meeschfatten to 500&nbsp;kg un twee Gäärfatten to 7.500&nbsp;l. Brennt warrt mit een *wash still* vun 2.112&nbsp;l un een *spirit still* vun 2.057&nbsp;l. 

Bit hüüt sünd blots lütte Mengden vun den Whisky verköfft worrn. 2010 weern twee lütte Fatten in’t Utland verköfft – een dorvun güng na Düütschland, woneem dat op Whiskymessen rümgahn is. De eerste offizielle Single Malt is 2011 as dreejohrigen Whisky affüllt worrn. De nächste Whisky schall nu eerst wedder in’t Johr 2018 affüllt warrn, wenn de Whisky ut de eersten Produkschoon teihn Johr lang riept is.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Borns


## Weblenken
Alan Clark (Musiker)

**Alan Clark** (* 5. März 1952 in Great Lumley, County Durham) is en britisch Musiker un weer van 1980 bit 1995 Keyboarder vun de britisch Rockband Dire Straits.

1980 is Clark to de Band as Keyboardverstärkung för de On-Location-Tour vun de Grupp för dat  Album Making Movies kommen. Up Love over Gold weer he to'n eersten Mal mit den Dire Straits up en Album to hören. He bleev in de Band bit to hör (nich offiziell) Uplösen 1995.

1980 weer Clark offiziell Liddmaat vun de Newcastler Folk-Rock-Grupp Lindisfarne un speel mit de Band ünner annern bi dat Knebworth Festival an' 21. Juni. Dat Angebot vun de Dire Straits, bi hör mittospelen, kunn he denn aber doch nich utslahn. To'n Anlaat vun den teihnten Doodsdag vun Alan Hull, den Singer un Songwriter vun  Lindisfarne, geev dat  2005 in de Newcastle Cityhall en „Memorial Concert“, an dat Clark as Liddmaat vun en *Lindisfarne/Newcastle Allstar Band* deelnommen hett.

In' Februar 2008 weer Clark weer Gast in Newcastle to'n Anlaat vun dat Benefizkonzert „Sunday for Sammy“. Oorsprünglich sull dor ok Mark Knopfler uptreden, aber de harr sück en Angelhaken in den Finger jaagt un so wurr dor nichts vun. 

Alan Clark speel buterdem de Keyboards för völ Filmsoundtracks vun den Dire-Straits-Kopp Mark Knopfler (to'n Bispeel för den Film *[[Local Hero]]*). He hett ebenfalls mit Knopfler sien Bröer David tosommen arbeit un speel up de sien Solo-Alben.

## Weblenken
*Alan Clark's Homepage (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Liu Gang

**Liu Gang** (chineesch: 刘刚; Pinyin: Liú Gāng; Mandarin-Utspraak: ljǒʊ̯ gāngɔ; * 30. Januar 1961 in Liaoyüan, Volksrepublik China) is en amerikaanschen Physiker, Mathematiker un chinesisch Dissident.
## Weblenken

## Enkeld Nahwiesen
Laomedeia (Maand)

**Psamathe** (ok as *Neptun XII* betekent) is een vun de buteren irregulären Maanden vun den Planet Neptun. 

## Opdecken
Laomedeia is dör en Grupp vun Wetenschopplers (Matthew J. Holman, John J. Kavelaars, Tommy Grav, Brett J. Gladman, Wesley C. Fraser, Dan Milisavljevic, Philip D. Nicholson, Joseph A. Burns, Valerio Carruba, Jean-Marc Petit, Philippe Rousselot, Oliver Mousis, Brian G. Marsden un Robert A. Jacobson) op Biller vun’n 14. August bit to’n 4. September 2002 as ok vun’n 10. August 2001 tosamen mit de Maanden Halimede und Sao opdeckt worrn. De Opnahmen weern vun’t 4,0-Meter Blanco Teleskop an’t Cerro Tololo Inter-American Observatory in Chile maakt, as ok vun’t 3,6-Meter Canada-France-Hawaii Telescope op Hawaii maakt. Dorbi sünd mehrere Opnahmen digital kombineert worrn, bit de Maanden as Punkten to sehn weern – in’n Gegendeel to de Steerns, de sik as Streken afbilln deen. De Opdecken is an’n 13. Januar 2003 bekannt maakt worrn. De Maand kreeg dorophen toeerst de vörlöpige Beteken *S/2002 N 3*. 

An’n 3. Februar 2007 hett de Maand sien offiziellen Naam na de Figur ut de greekschen Mythologie Laomedeia, een vun de ruchweg föfftig Nereiden, nöömt. Dat sünd de schönen Döchter vun Nereus un sien Ehfro Doris.

## Ümloop
Laomedeia kreist op en prograde Ümloopbahn üm Neptun. De Afstand liggt dorbi twüschen 14.522.070 un 32.406.190&nbsp;km mit en groten Exzentrizität vun 0,38109 un en Bahnnegen vun 55,38° gegen den Äquater vun’n Neptun. De Maand befinnt sikl in en so nöömte Kosai-Bahnresonanz. Dat bedüüt, dat sien Bahnnegen un sien Exzentrizität antiproportschonal an’nanner koppelt sünd.

De Ümloopbahn vun den nächsten Maand wieter binnen (Sao) is in’n Snitt ruchweg 1,3 Mio. km wiet weg vun de Ümloopbahn vun Laomedeia. Na buten hen is Psamathe de nächste Maand, de ruchweg twintig mol so wiet weg is. Üm Neptun eenmol to ümkreisen bruukt Laomedeia ruchweg 8,661 Johren.

## Physikaalsche Egenschoppen
Laomedeia ehr en Dörmeter warrt op 42&nbsp;km schätzt op Grundlaag vun en Albedo vun 0,16. De Böverflach vun’n Maand is dormit teemlich düster. De Dicht warrt op 1,5&nbsp;g/cm3 schätzt. Dat warrt annahmen, dat de Maand to’n gröttsten Deel ut Wateries besteiht. Mööglicherwies is Laomedeia inst en Asteroid wesen, de vun’n Neptun infungen worrn is.

## Utforschen
Wegen den groten Afstand vun Neptun un ok wegen sien lütte Helligkeit de in’n Vergliek to’n Planet blots 1:12200000 bedriggt, is Laomedeia 1989 nich opdeckt worrn, as Voyager 2 vörbiflagen is. Siet sien Opdecken in 2002 is de Maand blots dör Teleskopen op de Eer beobacht worrn. Dorbi sünd de Bahnelementen un de Helligkeit beter bestimmt worrn.
Gustav Hackemack

**Gustav Hackemack**( Pseudomym : **Hanken Jüsken, August Hanke** ) (* 7. März 1872 in Bentrup büi Häoensen; † 4. Februar 1958 in Lemge) was en Scheolmeester un en plattduitsken Schrüiver, de up Lippsk Platt schreev.

## Lieven
Hackemack is den 7. März 1872 in Bentrup büi Höensen, as de de Suhne van eune Kaupmann un Wertsmann, de in Häoensen eun Loden hadde, boren. 1880 trock de Famüilje na Deppelt un 1882 nach Breoke, wo de Famüilje up’n Neddernhoff (Niedernhof) lievet het. Heu ging na dat Gymnasium in Deppelt un studeer denn Theologie in Marborg, läter denn Philogie, Scheolmeester teo werrn. In de Eerste Weltkrieg was heu eun Soldaat un is denn na’n Kireg as eun Privaatlehrer teogange. 

Teo dat Riutbringen van süin öörsten Gedichband *Ernst un Sposs* het Korl Biegemann enne bracht. Heu schreev dat meuste in’r Tüid twisken de Kriegen und het na de Tweute Weltkrieg meest niks mahr riutbracht.
Heu storv den 4.Februar 1958  in Lemge un kamm up den Daudenhoff in Breoke teo liggen.

Vandage gifft dat up’n Eukermannsberg eune Hanke-Jüsken-Strote in Lemge.

## Werke
* *Ernst un Sposs. Gedichte in lippsk Platt. Braikske Mundart*  Lemge: Wagener 1933
* *Wat sick de Luie verteilt. En tweutet Bändken Gedichte in lippsk Platt* Lemge 1939. 86S

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken
*
* Gustav Hackemack in’n Westfölsken Autorenlexikon
*Teo’n hunnersten Bortsdag van Hackemack, Was aber bleibt, stiften die Dichter (1972) (hoogduitsk)

## Nawüisen
Julius Abeler

**Julius Abeler** mit richtigen Naam **Julius Heinrich Brinkmann**(* 7. November 1859 in Iälte bi Rene; † 3. Juni 1943 in Aulen) was en plattdüütschen Schriever, de in de mönsterlänsken Mundoord van Aulen schreev. In sien Book *Iimskinner* bruukt he avers wol auk en beten Iimslänner Platt

## Lieven
He wurr den 7.November 1859 in Iälte bi Rene boren, wat in de Kreis Stemmert liggt. Dor werrt he graut un ging denn na de School in Langenhürst. Van 1877 af ging he na dat das Lehrerseminaar in Langenhürst, 1879 beginnt he as’n Schoolmeester in de Buurnskop Halene in Aulen.  Van 1896 gifft he Ünnerricht as’n Persepter an de Rektoraarschool van Aulen. 1894 frigg he Hedwig Linnemann, tohaupe hadden se söss Kinner. He ging 1924 in Pangschoon. Abeler bleev in sien aulen Huus, dat’t auk vandage noch an’n Süüdwall in Aulen stoiht, to wohnen, bet he den 3.Juni 1943 in mit Daude afging.

Vandage gifft ene Julius-Abeler-Stroat in Aulen.

## Werke

* *Jimskinner *: Erzählung in münsterländer Mundart. - Leipzig : Lenz, [1914]. - 206 S.
* *De Flok *: Vertellsel ut dat Mönsterlänner Burenliäwen / Julius Abeler. Bearb., hrsg. und mit einem Wörterbuch vers. von Reinhard Pilkmann-Pohl. - Warendorf : Schnell, 2005. - 304 S.

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken

* (haugduitsk)
* wortorte.de wortorte.de (haugduitsk)
* Lexikon Westfälischer Autoren (haugduitsk)
## Nawiesen
Friedrich Adolf Ackermann

**Friedrich Adolf Ackermann** (Schrieversnaam: **A.Mannsfeld**) (* 24. September 1837 in Bützow; † 5. September 1903 in München) was en Bookhännler un en plattdüütschen Schriever.

## Leven
Friedrich Adolf Ackermann wurr den 24. September 1837 in Bützow, Mekelborg boren. He möök in Celle  ene Lehr in’n Bookhannel. Van 1862 af is he de Baas in de *Fleischmannsche Buchhandlung* in München. He kööp de Firma 1874 un arbaid van 1893 an alleen för de Verlag, sünnerlich för den Kunstverlag driggt. He bröch denn 1896 sien plattdüütschet Book *De Vageldeputatschon bi Bismarck* rut.

He bleev den 5. September 1903 in München daud.

## Warken
* *De Vageldeputatschon bi Bismarck *: Sassenwalt-Idill ; to lesen för Kint un Kinneskinner / A. Mannsfeld. - München : Ackermann, 1896. - 147 S.

## Literatuur
* Ernst Seelmann, Wilhelm Seelmann: Die plattdeutsche Literatur des neunzehnten und zwanzigsten Jahrhunderts.Biobibliographische Zusammenstellung. Fortsetzung zu Nd. Jahrb. 22, 49 ff.; 28, 59 ff.(von Wilhelm Seelmann, ergänzt und fortgesetzt von Erich Seelmann.)in: *[[Niederdeutsches Jahrbuch]]*, Jg. 28, 1902, S. 59-105.Reprint in E. und W. Seelmann: Die plattdeutsche Literatur 1800-1915. Leer, Schuster, 1979
*Michelsen, Friedrich W.: Plattdeutsche Bibliograhie. Laufendes Verzeichnis der Neuerscheinungen und Neuauflagen auf dem Gebiet der plattdeutschen Sprache und Literatur Leer: Schuster, 1971

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Nawiesen


## Weblenken

*
Anna Ahrens

**Anna Ahrens** is de Naam von


* Anna Ahrens (1865–na 1913), Schrieversche ut Swerin (Schrieversnaam: Anna Pilot),
* Anna Ahrens (1871–1960), Schrieversche ut Rier in’n Landkreis Veern.
Anna Ahrens (Swerin)

**Anna** (Julie Henriette Johanna Wilhellmine) **Ahrens** (Mäkennaam: Seemann; Schrieversnaam: Anna Pilot; * 30. April 1865 in Swerin; † ?) was en düütsche Schrieversche, de up hoogdüütsch un ok en beten wat up Platt schreev.

## Leven
Anna Ahrens wuur den 30. April 1865, in Swerin, as de Dochter van Goodspächter, den siene Familje ehre Wurteln in Sweden liggt, boren. Ehre Kinnertied leev se in Rostock. As ehr Vadder dood bleev, harr ehre Modder, de as en Uptreckersche in ene Privaatschool arbait, ehr uptagen. Ahrens arbait denn ok en Uptreckersche. Se free 1893 in Lübeck den Augendokter Ahrens. Man ehr Mann bleev 1896 dood un Anna Ahrens trock mit de Dochter, de se nu harr, na Warnemünn. Se möök dor en Pensionat för Deerns up. In’n Johr 1913 leev se mit ehrn nie’en Keerl, den Herrn Sues, in Warnemünn. Naast weet en nich mahr wat mit Anna Ahrens passeert is.
## Warken
### plattdüütsch
**Woans Fru Kiehrdianniks vör 60 Johr `ne feine Dam as Badgast kreeg : Scherzspiel* , von Anna Pilot. - Warnemünde : Krakow : Krakow, 1906. - 8 S
### hoogdüütsch
*Warnemünder Geschichten (Novellen, 1899)
*Seedorn (Gedichte, 1908)
*Menschen von gestern (Eine Familiengeschichte, 1914)

## Literatuur
* Franz Brümmer: *Lexikon der deutschen Dichter und Prosaisten vom Beginn des 19. Jahrhunderts bis zur Gegenwart*. Band 1. Brockhaus, Leipzig 1913, S. 37–38.
* Elisabeth Friedrichs: *Die deutschsprachigen Schriftstellerinnen des 18. und 19. Jahrhunderts. Ein Lexikon*. Metzler, Stuttgart 1981, ISBN 3-476-00456-2, (*Repertorien zur deutschen Literaturgeschichte* 9), S. 3.

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrieverschen

## Weblenken
*
Karl Adam

**Karl Adam** is de Naam von

* Karl Adam (1809–1887), düütschen Dokter,
* Karl Adam (1848–1917), Politiker ut dat Elsass,
* Karl Adam (1849–1916), plattdüütschen Schriever,
* Karl Adam (1876–1966), düütschen Theoloog,
* Karl Adam (1899–1943), düütschen Jurist un Beamten,
* Karl Adam (1912–1976), düütschen Rodertrainer,
* Karl Adam (1924–1999), düütschen Footballspeler,
* Karl Dietrich Adam (1921–2012), düütschen Paläontoloog,
* Karl Ferdinand Adam (1806–1868), düütschen Komponist,
* Karl Richard Adam (1899–1981), düütschen Fienmechaniker un Parlamentarier.
Karl Adam (Schriever)

**Karl Adam** (* 24. November 1849 in Treptow an de Tollense; † 22. Dezember 1916 in Griepswoold) was en plattdüütschen Schriever un Bibliothekar. He schreev in Mekelnborger Platt.

## Leven
Karl Adam wurr den 24. November 1849 in Treptow an de Tollense as de Suhn van en Dokter boren. He ging bet 1858 na de Stadschool un kreeg denn dree Johren tohuus Privaatünnerricht. He keem 1861 up’t Gymnasium in Griepswoold, studeer van 1869-72 Juristeree an de Universitäten Griepswoold un Jena. He arbait 1877-82 as wetenschopliker Hölparbaidsmann in Universitätsbökerie in Griepswoold un leev denn üm 1915 rüm as en fre’en Schriever in Griepswoold. He is denn en Johr läder den 22.Dezember 1916 mir Daude afgahn.

Karl Adam schreev Gedichten up Griepswoolder Platt in Dagbläddern un Tiedschriften. Bavento schreev he en neddersassiche Chronik van Griepswoold, wo he versöch en Plattdüütsch to schreven, dat lett as ut Oolingstieden.

## Warken
**Dei Chronika von Gripswold, irnsthaft un evendrächtig vertellt un mit en poor Kunterfies utstürt* , vun Korl Adam. - Leipzig : Lenz, 1907. - 125 S. : Ill..
## Literatuur
* Wilhelm Seelmann: *Die plattdeutsche Literatur 1800–1915*. Schuster, Leer 1979 (Nachdruck), S. 5.
* Gudrun Hommers und Renate Herrmann-Winter: *Schmökern, schmüüstern, schnacken .* Hinstörp, Rostock 2000, ISBN 3-356-00862-5, S. 170.
* Michelsen, Friedrich W.: Plattdeutsche Bibliograhie.Laufendes Verzeichnis der Neuerscheinungen und Neuauflagen auf dem Gebiet der plattdeutschen Sprache und Literatur  Leer: Schuster
## Weblenken

*
Donald Calthrop

**Donald Calthrop** (* 11. April 1888 in London-Chelsea; † 15. Juli 1940 in Eton, Berkshire) weer en britischen Schauspeler.

## Leven un Wark
Calthrop weer de Enkel vun den irisch-amerikaanschen Dramtiker Dion Boucicault. Sien Loopbahn as Schauspeler füng 1906 mit dat Stück *A Wire Entanglement* an’t Comedy Theatre in London an. He hett dorna an verschedene Theaters in de Hööftstadt speelt, so as dat Theatre Royal Haymarket, woneem he Kummedierullen, aver ok klass’sche Rullen speelt hett. 1917 harr he groten Spood mit de musikaalschen Westend-Kummedie *The Boy*. 1923 is Calthrop as Manager an’t King’s Way Theatre gahn, woneem he tallrieke Stücken vun William Shakespeare opföhrt hett. 1926 weer he vör dree Maanden an’n Broadway in New York City in de Musikrevue *The Merry World* to sehn.

1916 hett Calthrop to’n eersten mol vör de Kamera stahn. An de Siet vun sien Unkel Dion Boucicault junior (1859–1929) speel he en Johr later in *Masks and Faces*. Noch en Johr later harr he de Titelrull in dat Historienepos *Nelson* vun Maurice Elvey. Vun de laten 1920er Johren an hett he regelmatig an Filmen mitarbeit.

De smalle Schauspeler weer goot teihn Johren lang op lege, undörsichtige Rullen fastleggt, Ünner annern hett em de junge Alfred Hitchcock in de eersten Johren vun’n Toonfilm insett. En annere wichtige Rull speel Calthrop in de Dickens-Verfilmen *Scrooge* vun Henry Edwards. He is in’t Öller vun 52 Johren an en Hartinfarkt doodbleven.

## Filmrullen (Utwahl)

## Literatur
* Kay Weniger: Das große Personenlexikon des Films, Band 1, S. 645 f., Berlin 2001

## Borns


## Weblenken
Cleve (Landkreis Cuxhoben)

**Cleve** is en Hoff in de Gemeen Hagen in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de polietsche Oortschop Uthleer.

## Geografie

De Naveröörd sünd Weersbe in’n Noordwesten, Offenwardenermoor in’n Noorden, Uthleer in’n Oosten, Aschwarden in’n Süüdwesten un Rechtebe in’n Westen.

## Historie

De Naam *Cleve* is en ole Dativform to Kliff. De Oort liggt an’n Rand von de Oosterholter Geest na de Oosterstoder Masch, de hier stark affallt.

De Hoff hett in dat 18. Johrhunnert de Amtmannin Potten tohöört. In dat 18./19. Johrhunnert weer de Hoff Sitt von de Gerichtshollers von de Gerichten Kassbrook, Meyenborg, Swonewebel un Neenhusen, Diedrich un Christoph Rudolph Rohdenburg. Nu höört de Hoff de Familie Mehrtens to.

De Oort hett vör 1885 to dat Amt Hagen tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Geestmünn. 1932 is dat Deel von’n Landkreis Wersermünn worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.

### Inwahnertall

### Religion

Cleve is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Nicolai-Kark in Uthleer.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

An Cleve langs löppt de Kreisstraat 49, de in’n Westen na Rechtebe geiht un in’n Oosten na Uthleer an de Landsstraat 134 ran.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27. De Opfohrt 13 Uthleer liggt so veer Kilometer in’n Oosten von Cleve.

De nächste Bahnhoff is so bi 16 Kilometer wied weg in’n Oosten de Bahnhoff Lübbs an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben. Von 1911 bet 1931 hett dat op de Nedderwerserbahn ok Personenverkehr geven. In düsse Tied leeg de nächste Bahnhoff dree Kilometer in’n Westen in Rechtebe.

## Footnoten
Otto Christoph Heise

**Otto Christoph Heise** (* 3. April 1750 in Full; † 27. Oktober 1819 in Stood) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Heise is 1750 as Söhn von Anna Engel Marlene Schugdt (27. Oktober 1718–18. November 1773), un den Offzeer Otto Wilhelm Heise (8. September 1698–28. November 1770) in Full boren. He hett an de Universität Göttingen Juristeree studeert un is in’n hannöverschen Verwaltungsdeenst gahn. He weer Amtsauditer bi dat Amt Veern, denn Amtsschriever bi de Ämter Steierberg un Liebenau un von’n 2. August 1780 af an in dat Amt Hagen. In de Tied von’n Eersten Koalitschoonskrieg is Heise 1796 Feldkriegskommissar von dat hannöversche Observatschoonskorps worrn. In’n Mai 1798 is he as Amtmann in dat Amt Scharzfels versett worrn.

Von 1802 af an weer he Kommerzraad un Bövertollinspekter to Brunshusen un Stood. Dat is he bet to sien Dood 1819 bleven.

1788 is na em de Moorkolonie Heis nöömt worrn.

He hett Maria Dorothea Scharf freet. De beiden harrn söven Kinner. Ünnern annern Otto David (9. Mai 1780–19. Mai 1780), Otto Christoph (* 9. April 1785) un Friedrich Wilhelm (6. Mai 1791–23. November 1862).

## Footnoten
Loh (Gemeen Hagen)

**Loh** () is en Dörp in de Gemeen Hagen in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. Binnen de Gemeen Hagen höört dat Dörp to de Oortschop Braamst.

## Geografie

De Naveröörd sünd Bokel un Hassbüttel in’n Noordoosten, Ollendörp in’n Oosten, Ax in’n Süüdoosten, Harndorp un Finterbarg in’n Süüdwesten, Braamst in’n Westen un Gackau, Langenfeld un Loherholt in’n Noordwesten.

## Historie

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Dammhagen in’n Kanton Hagen höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to dat Amt Hagen tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Geestmünn. 1932 is dat Deel von’n Landkreis Wersermünn worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.

De Oort is an’n 1. März 1974 Deel von de Gemeen Braamst worrn. To’n 1. Januar 2014 is de Gemeen Braamst denn Deel von de Gemeen Hagen worrn.

In’n Eersten Weltkrieg sünd söss Soldaten ut Loh fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 15.

### Inwahnertall

### Religion

Loh is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Jacobi-Kark in Braamst.

De Oort hett en egen Karkhoff.

### Wapen

Dat Wapen von Loh wiest op sülvern Grund en grönen Ast von en Ellernboom, ut den na baven en Telg rutwasst mit dree Frücht un veer Bläder.

## Kultur

An de Hauptstraat in Loh steiht en Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’.

### Verenen

Loh hett en egene freewillige Füürwehr, de 1948 grünnt worrn is.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Loh löppt de Kreisstraat 43, de in’n Noordwesten na Loherholt an de Landsstraat 134 ran geiht un in’n Süüdosten (in’n Landkreis Oosterholt as K&nbsp;38) na Ax und Wohlthöben. Lüttjere Straten gaht in’n Noordoosten na Bokel un in’n Westen na Gackau.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27. De Opfohrt 12 Hagen liggt so 14 Kilometer in’n Westen von Loh.

De nächste Bahnhoff is so bi fiev Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Lübbs an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.

## Footnoten
Hassel (Swonewebel)

**Hassel** () is en lütten Oort in de Gemeen Swonewebel in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen. De Oort höört polietsch to de Oortschop Aschwarden.

## Geografie

De Naveröörd sünd Aschwarden un Brook in’n Noordoosten, Meyenborg in’n Oosten, Hinnebeek in’n Süüdoosten, Rade in’n Süden un Harriersand in’n Westen.

## Historie

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Meyenborg in’n Kanton Hagen höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to dat Amt Hagen tohöört. Na 1885 is de Oort in’n Kreis Blomendal wesselt. 1932 is dat Deel von’n Landkreis Oosterholt worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Hassel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Nikolai-Kark in Brook.

För de Kathoolschen is de St.-Ansgar-Kark in Swonewebel tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Hassel löppt de Kreisstraat 2, de in’n Noorden na Aschwarden un Rechtebe geiht un in’n Süden na Rade un wieder na Nee’nkarken an de Landsstraat 149 ran.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27. De Opfohrt 13 Uthleer liggt so ölven Kilometer in’n Noordoosten von Hassel.

De nächste Bahnhoff is so bi teihn Kilometer wied weg in’n Süden de Bahnhoff Farge an de Bahnlien Farge–Vesack. Dor föhrt de Lien RS1 von de Regio-S-Bahn Bremen/Neddersassen.

### Scholen

De Kinner ut Hassel gaht na de Grundschool Ne’enkarken. Bet 1970 sünd se noch na de Volksschool in Aschwarden gahn.

## Footnoten
Fleest (Landkreis Cuxhoben)

**Fleest** () is en Dörp un Oortschop in de Gemeen Lox in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

## Geografie

Dat Dörp liggt in de Masch an de Luun.

De Naveröörd sünd Jührde un Lanhusen in’n Noorden, Lox in’n Oosten, Ness un Stotel in’n Süüdoosten, Speckje un Holt in’n Süden, Maihusen un Wiemsdörp in’n Süüdwesten, Overwarf in’n Westen un Ueterlande in’n Noordwesten.

## Historie

Fleest kummt 1105 as *Flietsete* toeerst in de Oorkunnen vör. De eerste Deel von’n Naam is *[[Fleet (Waterloop)|Fleet]]*, steiht also för de Luun, de twete is *[[-seet]]*, wat en Wahnsteed betekent.

In Fleest hett dat langs de Luun en ganze Reeg Tegeleen geven. De letzten hebbt 1960 un 1972 dichtmaakt.

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Stotel in’n Kanton Bremerleh höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1779 to dat Amt Stotel tohöört, dat denn in dat Amt Stotel-Vieland opgahn is. Von 1831 bet 1885 hett de Oort to de Amtsvaagdie Stotel in dat Amt Leh höört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Geestmünn. 1932 is dat Deel von’n Kreis Wersermünn worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.

De Oort weer von 1971 bet 1974 Liddmaat von de Samtgemeen Lox un is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Lox worrn.

In’n Eersten Weltkrieg sünd ölven Soldaten ut Fleest fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg söss.

### Inwahnertall

### Religion

Fleest is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Margarethen-Kark in Stotel.

De Doden ut Fleest warrt ok op’n Karkhoff in Stotel begraven.

### Wapen

Dat Wapen von Fleest wiest op blauen Grund över en sülvern Wellen-Schildfoot den Bookstaav *F* in Gold.

Dat Water in’n Schildfoot steiht för de Stormfloden, de de Oort in de Masch lieden müss. Dat *F* steiht för’n Naam von dat Dörp.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht in Stotel op’n Karkhoff.

### Verenen

Fleest hett en egene freewillige Füürwehr.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Fleest löppt de Kreisstraat 57, de in’n Noorden an de Landsstraat 121 rangeiht un in’n Süüdosten na Stotel an de Landsstraat 143.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27. De Opfohrt 10 Bremerhoben-Süüd liggt so fiev Kilometer in’n Oosten von Fleest un de Opfohrt 9 Wulsdörp so fiev Kilometer in’n Noordoosten.

De nächste Bahnhoff is so bi söss Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Wulsdörp an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.

## Footnoten



## Weblenken

* private Websteed över dat Dörp (hoochdüütsch)
Wiebusch

**Wiebusch** is de Familiennaam von

* Carsten Wiebusch (* 1969), düütschen Organist un Karkenmusiker,
* Marcus Wiebusch (* 1968), düütschen Musiker,
* Michaela Wiebusch (* 1971), düütsche Schauspelerin.
Gericht Leessem-Schönebeck

Dat **Gesamtgericht Leessem-Schönebeck** weer en Patrimonialgericht un Verwaltungsrebeed in Bremen-Veern un in dat Königriek Hannover binnen de Landdrostie Stood. Gerichtsherrn weren de Besitters von dat Good in Schönebeck, de Familie von der Borch.

In dat Gericht sünd de Patrimonialgerichten Leessem un Schönebeck tohoopslaten, de vörher egenstännige Gerichten billt hebbt.

## Historie

1810 hett Frankriek ünner Napoleon dat Gericht innahmen. In disse Franzosentied hett dat toeerst bet to’n 31. Dezember 1810 to dat Departement von de Elv- un Wersermünn in dat Königriek Westfalen höört un denn to dat Departement von de Wersermünnen un direkt to Frankriek. Dat Rebeed leeg in disse Tied in de Kantons Oosterholt un Vesack. 1813 müssen de Franzosen dat Rebeed denn opgeven un de ole Stand is wedderkamen.

De Kriminalgerichtsborkeit för dat Gericht Schönebeck hett dat Amt Oosterholt 1831 övernahmen.

Bi de Verwaltungs- un Justizreform an’n 1. Oktober 1852 is dat Gericht Leessem-Schönebeck Deel von dat Amt Leessem worrn.

### Öörd Stand 1848

## Inwahnertall

Leessem:

Schönebeck:

## Richters

* ~1830: Dr. Cammann, Nee-Schönebeck
* ~1840: Avkaat Dr. G. H. Heesemann
* ~1850: Gerichtsamtmann Dr. G. H. Heesemann, Schönebeck

## Footnoten
Prigge

**Prigge** is de Familiennaam von

* Burkhardt Prigge (* 1964), düütschen Basketballtrainer,
* Lisa Prigge (1933–2010), düütsche Politikerin,
* Maria Elisabeth Prigge (1949–2007), öösterrieksche Künstlerin,
* Richard Prigge (1896–1967), düütschen Mediziner un Naturwetenschopper.
Stormflood 1412

De **Stormflood 1412** oder **Cäcilienflood** weer en grote Stormflood an’n 22. November 1412 (Naamsdag von Cäcilia von Room) an de Ünnerelv.

Dör en Storm is an’n 22. November dat Water von de Noordsee in de Elv drückt worrn un dat Elvwater kunn nich aflopen.

In Oolland is de Oort Zesterfleet ünnergahn un Hahnöversand is von’n fasten Wall aftrennt un to en Insel worrn. Oolwarder is ok swoor drapen worrn un müss na de Flood nee indiekt warrn.

De Pastoor an’n Hambörger Pesthoff, Peter Hessel (1639–1677), hett in dat 17. Johrhunnert schreven, dat dor 30.600 Minschen bi verdrunken sünd.

## Footnoten
Eckstever

**Eckstever** () is en Dörp in de Gemeen Otterbarg in’n Landkreis Veern, Neddersassen.

## Geografie

In’n Noordwesten von Eckstever liggt de Otterster See.

De Naveröörd sünd Northauen, Taaken un Reeßen in’n Noordoosten, Söttmer un Stuckenbossel in’n Süüdoosten, Otterbarg in’n Süüdwesten un Otterst in’n Noordwesten.

## Historie

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Otterbarg in’n Kanton Otterbarg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1859 to dat Amt Otterbarg un 1859 bet 1885 to dat Amt Achem tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Achem. 1932 is dat Deel von’n Kreis Veern worrn.

De Oort is an’n 1. Juli 1972 Deel von de Gemeen Otterbarg worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Eckstever is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Martin-Kark in Otterst.

## Weertschop un Infrastruktur

För Eckstever is de freewillige Füürwehr Otterst mit tostännig.

### Verkehr

Von Eckstever löppt de Kreisstraat 37 na Westen an de Landsstraat 132, de denn in’n Noorden na Otterst un över Vörwark un Steenfeld an de Bundsstraat 71 ran löppt. In’n Süden geiht de Straat na Otterbarg. In’n Oosten geiht ok en Straat na Reeßen.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1. De Opfohrt 50 Stuckenbossel liggt so söss Kilometer in’n Süüdoosten von Eckstever.

De nächste Bahnhoff is so bi fiev Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Otterbarg an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

## Footnoten
Jämthund

De **Jämthund** is en vun de FCI anerkannt sweedsch Hunnenrass (FCI-Grupp 5, Sektschoon 2, Standard Nr.&nbsp;42).

Disse Hund, de to de nordisch Hunnen tellt, wurrd 57–65 cm groot un 29,5–30,5 kg swoor. Dat Hoor is temelk eng anliggend, hell bit dunkelgrau. De Jämthund stammt ut de historsch sweedsch Provinz Jämtland un wurrd hööftsächlich to de Jagd up den  Elch bruukt, in de  Vergangenheit ok up Boren un den Luchs. Hervörstekend Markmalen sünd sien Kraft un Utdüer.

### Weblenken

* FCI-Link
Bullendörp

**Bullendörp** betekent

* Bullendörp, Oort in de Gemenen Haunstörp, Echen un Hittbargen in’n Landkreis Lümborg, Neddersassen,
* Bullendörp, Oort in de Gemeen Groot Pankow in’n Landkreis Prignitz, Brannenborg,
* Bullendörp, Oort in de Gemeen Olenmoor in’n Kreis Steenborg, Sleswig-Holsteen.
Middeldörp

**Middeldörp** () is en Dörp in de Gemeen Otterbarg in’n Landkreis Veern, Neddersassen. De Oort höört polietsch to de Oortschop Posthusen binnen de Gemeen Otterbarg.

## Geografie

De Oort liggt in dat Hellweger Moor. Dat Water ut dat Rebeed warrt över Gravens na de Wümm hen afföhrt.

De Naveröörd sünd Rootlook un Otterbarg in’n Noorden, Wümmingen in’n Noordoosten, Postdörp un Stell in’n Oosten, Hintzendörp un Stellsfellen in’n Süüdoosten, Grasdörp in’n Süden, Schanzendörp un Giersdörp in’n Süüdwesten, Bassen in’n Westen un Brammer in’n Noordwesten.

## Historie

Middeldörp is in de Tied na 1792 as Moorkolonie in dat Hellweger Moor grünnt worrn. Polietsch hett dat jümmer to Wümmingen tohöört.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Karkwals in’n Kanton Rodenborg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to de Amtsvaagdie Ahusen (Ünnervaagdie Hintzendörp) in dat Amt Rodenborg un 1852 bet 1885 to dat Amt Achem tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Achem. 1932 is dat Deel von’n Kreis Veern worrn.

De Oort hett fröher mit Postdörp, Rootlook un Wümmingen de Gemeen Wümmingen billt, de sik an’n 1. Juli 1968 mit dree annere Gemenen to de Gemeen Posthusen tohoopslaten hett. De Gemeen Posthusen wedder is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Otterbarg worrn. Sietdem billt Posthusen binnen de Gemeen Otterbarg en Oortschop.

### Inwahnertall

### Religion
 
Middeldörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Lukas-Kark in Postdörp. Düsse Kark is 1852 nee grünnt worrn. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Marien-Kark in Ahusen höört.

För de Kathoolschen is de St.-Matthias-Kark in Achem tostännig.

## Kultur

### Verenen

Bi’n Scheetsport maakt de Lüüd ut Middeldörp bi’n Schüttenvereen Postdörp von 1921 mit.

## Weertschop un Infrastruktur

För Middeldörp is de freewillige Füürwehr Postdörp mit tostännig.

Direkt bi Middeldörp liggt dat Inkoopzentrum Dodenhof.

### Verkehr

Dör Middeldörp löppt de Kreisstraat 5, de in’n Oosten an de Landsstraat 155 ran geiht un in’n Süüdwesten na Giersdörp.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 51 Posthusen liggt so veer Kilometer in’n Noorden von Middeldörp.

De nächste Bahnhoff is so bi söss Kilometer wied weg in’n Noorden de Bahnhoff Otterbarg an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

### Scholen

Fröher güngen de Kinner ut Middeldörp in Rootlook na de Volksschool. Vondaag gaht se na de Grundschool Posthusen. Na de 4. Klass wesselt se in de Regel op de Oberschool Wümmschool in Otterbarg oder op dat Gymnasium Otterbarg.

## Footnoten
Brobargerhoff

De **Brobargerhoff**, oder ok blots **Brobargen** nöömt, weer een von söss Eddelgöder in Laak bi Öberndörp. Vondaag hett de Hoff de Adress *Laak 4*.

De Hoff hett de Familie von Brobargen tohöört. De letzte weer Landraad Arp von Brobargen, de hier 1697 doodbleven is. De Hoff is denn in’n Besitt von Arp von Brobargen sien Grootsöhn Arp von Düring övergahn. As von Düring 1732 doodbleven is, hett sien Süstersöhn Johann Friedrich von Issendörp den Hoff arvt.

In dat 19. Johrhunnert harr de Familie Benzen dat Good övernahmen.

En Graffplaat op’n Hoff is vondaag as Bodenkmaal schuult (List von de Bodenkmaals in Öberndörp).

## Footnoten
Brobargen (Mehrdüdig Begreep)

**Brobargen** betekent

* Brobargen, Oort in de Gemeen Kronenborg in’n Landkreis Stood, Neddersassen,
* Brobargen, Eddelgood in Laak bi Öberndörp, Landkreis Cuxhoben, Neddersassen,
* von Brobargen, Eddelfamilie, de ehren Stammseet in’n Oort Brobargen harr.
Sanddamm

**Sanddamm** weer fröher en Gemeen in’n Landkreis Bremervöör. De ole Gemeen hett sik tohoopsett ut de veer Öörd Hönau, Lindörp, Neendamm un Isheim.

## Historie

De veer Moorkolonien Hönau, Lindörp, Neendamm un Isheim sünd 1929 to een Gemeen tohoopslaten worrn. Disse Gemeen hett den ne’en Naam Sanddamm kregen. De Naam kummt af von de Straat, de vondaag de Kreisstraat 105 billt. An disse Straat langs sünd de veer Öörd as Stratendörper anleggt worrn un de Weg hett denn Bremervöör un Loomst verbunnen. De Weg weer fröher nich plaastert un is jümmer wedder mit Sand ophöögt worrn un hett en Damm dör dat Moor billt.

To’n 1. Oktober 1949 is de Gemeenverband von de veer Öörd denn aver wedder oplööst worrn. Ut Hönau un Lindörp is de Gemeen Hönau-Lindörp billt worrn un ut Neendamm un Isheim de Gemeen Isheim.

### Inwahnertall

## Footnoten
Westeresch

**Westeresch** () is en Dörp un Oortschop in de Gemeen Scheeßl in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. To de Oortschop Westeresch höört blangen Westeresch sülvs ok Wenkeloh mit to.

## Geografie

De Naveröörd sünd Sootel in’n Noorden, Wenkeloh un Helsch in’n Noordoosten, Büschelskamp in’n Oosten, Scheeßl in’n Süüdoosten, Westerholt in’n Süüdwesten un Hetzweeg, Wittkopsbossel un Olenhöben in’n Noordwesten.

## Historie

Westeresch kummt 1128 toeerst in de Oorkunnen vör.

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Groot Zittens in’n Kanton Zeven höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg. 1977 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Rodenborg worrn.

Von 1964 bet 1974 weer de Gemeen Westeresch Maat von de Samtgemeen Scheeßl. De Oort is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Scheeßl worrn. Dorbi sünd de Gemeen Westeresch un de Samtgemeen Scheeßl oplööst worrn. Binnen de Gemeen Scheeßl billt dat Dörp nu en Oortschop mit egen Oortsbörgermeester un en Oortsraad mit fiev Liddmaten.

In’n Tweten Weltkrieg sünd ölven Soldaten ut Westeresch fullen oder vermisst.

### Inwahnertall

### Religion

Westeresch is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Lucas-Kark in Scheeßl. Fröher hett de Oort to dat Kaspel von de Dionysius-Kark in Zittens höört.

### Oortsbörgermeesters

## Kultur

Gedenktafeln för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ hängt in Scheeßl in de Kark.

### Verenen

Westeresch hett en egene freewillige Füürwehr, de 1901 grünnt worrn is, un en Schüttenvereen, de 1922 grünnt worrn is.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Westeresch löppt de Kreisstraat 225, de in’n Noorden na Sootel löppt un in’n Süden an de Landsstraat 131 ran geiht. De L&nbsp;131 geiht denn in’n Süüdoosten wieder na Scheeßl an de Bundsstraat 75 un in’n Noordwesten dör Hetzweeg un Abbendörp na Elsdörp un dor över de Opfohrt 48 Elsdörp an de Autobahn 1 ran (ölven Kilometer wied weg von Westeresch).

De nächste Bahnhoff is so bi fiev Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Scheeßl an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

## Footnoten
Karen Harup

**Karen Margrethe Harup** (* 20. November 1924 in Skovshoved, Gentofte; † 19. Juli 2009 in Kopenhagen) weer en däänsch Swemmsportlerin.

Se hörr nah den Tweeten Weltkrieg to de best europääsch Swemmsportlerin un wurr bi de Swemmeuropameesterschapen 1947 Europameesterin över 100&nbsp;m Rüch, 400&nbsp;m Freestil un mit de 4×100&nbsp;m Freestilstaffel. Bi de Olympisch Spelen 1948 in London wurr se Olympiasiegerin över 100&nbsp;m Rügg un wunn de Sülvermedaille över 400&nbsp;m Freestil un mit de däänsch 4×100&nbsp;m Freestilstaffel.

Dornah hett se hör Loopbahn afslooten un wurr Swemmlehrerin. 

## Weblenken
* Karen Harup in de Datenbank vun Sportsreference.com (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Bullwinkel

**Bullwinkel** betekent

* Bullwinkel, Oort in de Gemeen Hambargen in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen,
* Bullwinkel, olen Naam von’n Oort Crannell in Kalifornien, USA.

**Bullwinkel** is de Familiennaam von

* Vivian Bullwinkel (1915–2000), austraalsche Krankenswester.

Kiek ok bi: Bullwinkle.
Bullwinkel (Landkreis Oosterholt)

**Bullwinkel** () is en lütten Oort in de Gemeen Hambargen (Samtgemeen Hambargen) in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers to Hambargen to.

## Geografie

De Oort liggt an’n Giehler Beek.

De Naveröörd sünd Steern un Paddewisch in’n Noordoosten, Wallhöben in’n Oosten, Hambargen in’n Süden, Schrum in’n Süüdwesten, Biloh in’n Westen un Lübbs un Wohlthöben in’n Noordwesten.

## Historie

Bullwinkel weer toeerst blots en enkelte Watermöhl an’n Giehler Beek. De Möhl keem 1240 toeerst in de Oorkunnen vör, as Gerbet von Stotel dat Dörp Lübbs un de Möhl an dat Klooster Oosterholt verköfft hett. 1848 is de Besitter Ortgies Bullwinkel mit sien Hoff in Konkurs gahn. De Hoff is an Gerd Müller verköfft worrn un de Möhl an Dierk Schröder. Eerst na disse Tied sünd dor denn noch en poor Hüüs mehr tokamen.

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Hambargen in’n Kanton Oosterholt höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to dat Amt Oosterholt tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Oosterholt. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Oosterholt worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Bullwinkel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Cosmae-un-Damiani-Kark in Hambargen.

För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt-Scharmbeek tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

För Bullwinkel is de Freewillige Füürwehr Hambargen mit tostännig.

In’n Westen von’n Oort is 2016 von’n Bedriever wpd en Windpark mit söven Windrääd von’n Typ Enercon E101/3050 boot worrn, de tohoop en Leistung von 21,35 Megawatt hebbt.

### Verkehr

Dör Bullwinkel löppt de Landsstraat 128, de in’n Noorden över Lübbs, Ollendörp un Wellen na Beverst geiht un in’n Süden na Hambargen an de Bundsstraat 74 ran.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 13 Uthleer liggt so 16 Kilometer in’n Westen von Bullwinkel.

De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Lübbs an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.

## Footnoten
Neenkroog

**Neenkroog** betekent

* Neenkroog, Oort in de Gemeen Wiefelstä in’n Landkreis Ammerland, Neddersassen,
* Neenkroog, Oort in de Gemeen Kerklinneln in’n Landkreis Veern, Neddersassen,
* Neenkroog, Oort in de Gemeen Hambargen in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.
Neenkroog (Landkreis Oosterholt)

**Neenkroog** () is en lütten Oort in de Gemeen Hambargen (Samtgemeen Hambargen) in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen. De Oort hett polietsch von öllers bi Heißenbuttel mit bihöört.

## Geografie

De Naveröörd sünd Wallhöben in’n Noordoosten, Heißenbuttel in’n Oosten, Heilsdorp in’n Süden, Hambargen in’n Westen un Bullwinkel in’n Noordwesten.

## Historie

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Hambargen in’n Kanton Oosterholt höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Hambargen von dat Amt Oosterholt tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Oosterholt. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Oosterholt worrn.

Vondaag is dat Raadhuus von de Gemeen Hambargen in Neenkroog un dor sünd ok en Reeg Supermärkt ansiedelt.

### Inwahnertall

### Religion

Neenkroog is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Cosmae-un-Damiani-Kark in Hambargen.

För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt-Scharmbeek tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Neenkroog liggt an de Bundsstraat 74, de in’n Noordoosten över Kuhs un Basdaal na Bremervöör geiht un in’n Süüdwesten na Oosterholt-Scharmbeek un Bremen-Noord. In Neenkroog geiht na Noordwesten de Landsstraat 128 von de B&nbsp;74 af, de na Hambargen un Lübbs föhrt.

De Opfohrt 16 Bremen-Noord op de Autobahn 27/270 liggt so 18 Kilometer in’n Süüdwesten von Neenkroog.

De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Olenbüttel an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.

## Footnoten