open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bernard Hinault

**Bernard Hinault** (* 14. November 1954 in Yffiniac in de Bretagne) is en ehmalger franzööscher Radrennfohrer vun bretoonsch Afstammen. Tüschen 1978 un 1985 kunn de vun de franzöösch Bevölkerung wegen sien taktisch Cleverness *Le Blaireau* ("de Dachs") nömmt  Hinault as dart Fohrer överhoopt fiev Gesamtsiege Tour de France erringen. All tosommen wunn he dor 28 Deelstrecken. Blots Eddy Merckx (34) hett noch mehr Daagerfolge nahtowiesen. 

## Karriere
Hinault fung 1974 mit de professionell Karriere as Radrennfohrer an. Tour de France –Winner weer he in de Johren 1978, 1979, 1981, 1982 und 1985. Dorto keem noch twee Mal Platz 2 (1984 un 1986). Insgesamt hett he 28 Etappensiege schafft (dorvan 13 bi dat  Tietfohren). He hett ebenso as Jacques Anquetil (1964), Eddy Merckx (1974) un Miguel Indurain (1995) fiev Mal de Tour de France wunnen. Lance Armstrong (2005) hollt aber mit söben Mal den Rekord.

As eenzig Radprofi överhoopt kunn Bernard Hinault all dree groot Etappenrennen vun den  Radsport mehrmals winnen: 1980, 1982 un 1985 hett he bi de Giro d’Italia wunnen, 1978 un 1983 wunn he de Vuelta a España.

Mit mehr as 200 Siegen in sien twalfjohrig Loopbahn weer Hinault dat, wat man en „Allrounder“ nömmt, he kunn sück ok in de klassisch Eendagsrennen dörsetten. 1980 wurr he Straatenweltmeester. Dorto kunn he Siege bi de Klassikers as Paris-Roubaix (1981), Lüttich-Bastogne-Lüttich (1977 un 1980) as ok de Lombardei-Rundfohrt (1984) rutfohren. Veermal ahn Paus (1978–1981) wurr he vun de Sportzeitung L’Équipe to den Sportler vun dat Johr („Champion des champions“) in Frankriek wählt.

## Nach der Rennzeit

Hinault truck sück 1986 ut de professionell Radrennfohrerszene torüch. In dat sülvig Johr kreeg he de ranghööchst Utteknung vun Frankriek, de Ehrenlegion, vun François Mitterrand. Hüüd tücht Bernard Hinault up sien Hoff in Calorguen dicht bi Dinan Charolais-Kooi un is in de PR-Afdeelen för dat Organisatschoonsteam vun de *Tour de France* tätig, wat hüm bi de Siegerehrungen faken to den eersten makt, de de Fohrer gralleeren deiht. Vun sien twee Söhns is kein Profifohrer wurrn, aber een arbeit as Logistikverantwoortlicher ok in dat Organisatschoonsteam. 

## Weblenken
* ''Palmarès'' – List vun Erfolge un Platzeeren
* Bernard Hinault in de Datenbank vun Radsportseiten.net
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Riessen

**Riessen** (utsprekken äs *Riesn*, Nederlaunds: *Rijssen*) is ne Stadt in de Nederlaundse Provinz Oaveriessel. Riessen is de Hööftstad vun de gemeende Riessen-Hoolt’n. Riessen heff ungevehr 28.000 Inwahner.

De erste schriftlike Welle de Riessen nöömp, köömp ut dat Johr 1188. 1243 kreech Riessen Stadtrechten vun den taumohligen Bisschop vun Utrecht.

In Riessen wörd noch völl Twentsch küert. Dat lokale Dialekt heff völl Westfäälske Kennmahrken behollen.

## Partnergemeende
Äs Partnergemeende heff Riessen de Gemeende Stemmert in Nordrhien-Westfalen.
Raphaël Géminiani

**Raphaël Géminiani** (* 12. Juni 1925 in Clermont-Ferrand; † 5. Juli 2024) weer en franzöösch Radrennfohrer, de van 1943 bit 1960 aktiv weer. To sien Tiet droog he in Frankriek den Ökelnaam *le grand fusil* (‚dat groot Gewehr‘).

Nah sien aktiv Loopbahn wurr he sportlich Leiter vun *Saint Raphael-Géminiani-Dunlop* un kunn mit Jacques Anquetil as best Fohrer mehrere Toursiege halen. He weer bit toletzt in de franzöösch Radsportwelt en hooch ansehn Persönlichkeit.   

## [[Palmarès]] Wat he schafft hett (Uttoog)
* 1951: 2. Platz un Bargtrikot bi de Tour de France achter Hugo Koblet
*1952: Bargtrikot bi den Giro d’Italia
* 1953: Franzöösch Straatenmeester
*1955: 3. Platz bi de Vuelta a España
*1957:  Bargtrikot bi den Giro d’Italia
*1958: 3. Platz bi de Tour de France

## Weblenken
* Geminiani in de Datenbank vun Radsportseiten.net
* Komplett Erfolgslist
* Bild in jung  Johren
* Bild 1999
* Interview mit Raphaël Geminiani to sien 68. Gebortsdag (franzöösch)
Harry Nelson Pillsbury

**Harry Nelson Pillsbury** (* 5. Dezember 1872 in Somerville, Massachusetts; † 17. Juni 1906 in Philadelphia) weer en US-amerikaansch Schachspeler.

## Leven

Pillsbury hett eerst mit 16 Johren dat Schachspeel lernt, keem aber denn gau vöran. 

Sien gröttste Erfolg weer de Sieg in dat internatschonalen Turnier vun Hastings 1895, dat he vör den Weltmeester Emanuel Lasker un de gesamt dormalig Weltelite winnen kunn. 

1896 leeg he tietwies in Führung bi dat Meesterturnier in Sankt Petersburg, en Sieg in dit Turnier woll en Match mit Lasker um den Weltmeestertitel bedüüd harr. Aber he verlor de Partie tegen Lasker, wat hüm psychisch ut de Bahn schmeet. He verlor denn fiev vun de letzt acht Partien un keem blots up den darten Platz.

1898 harr he in dat Kaiser-Jubiläums-Turnier in Wien genau so völ Punkte as Siegbert Tarrasch, verlor aber den Steekkamp um den eersten Platz.  1900 belegg he in München punktgliek mit Carl Schlechter un Géza Maróczy Platz 1. Nahdem Maróczy vun dat Steeken um den eersten Platz ut gesundheitlich Grünnen torüchtreden weer, hebbt Pillsbury un Schlechter denn Unentscheeden speelt.

Furore hett he ok mit sien Vörstellungen in dat Blindsimultanspeel makt. Man hett lang annommen, dat de geistig Anstrengungen dorbi to sien fröh Dood mit man blots 33 Johren bidragen hebbt. He is aber tatsächlich an de Folgen vun Syphilis storven.

Sien best Historsch Elo-Tall bedroog 2816. De harr he in‘ Juli 1901. He weer ok över 16 Maand in de Johren 1903 un 1904 de weltbest Schachspeler.

In de Hööftvariante in de Orthodox Verteidigung führt 7. ... b7-b6 nah 8. c4xd5! e6xd5 dör den Upbau Se5, Ld3, f4, 0-0 to’n Pillsbury-Angreep.

## Literatur
* Jacques N. Pope: *Harry Nelson Pillsbury, American chess champion*. Pawn Island Press, Ann Arbor 1996. 

## Weblenken
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
(286) Iclea

**(286) Iclea** is en Asteroid (C-Typ) ut den buteren Hööftgördel, de an’n 3. August 1889 vun den österrieksch Astronom Johann Palisa an de Steernwacht in Wien opdeckt wurrn is. 

De Asteroid hett en dunkel kohlenstoffriek Böverflach mit en Albedo vun 0,048.

## Kiek ok
* List vun de Asteroiden
Jennifer Connelly

**Jennifer Lynn Connelly** (* 12. Dezember 1970 in Catskill Mountains, New York) is en US-amerikaansche Schauspelersche.

## Leven un Wark
Connelly hett al in’t Öller vun blots teihn Johren eerste Insichten in den Schauspelerberoop kregen. Se weer mit eenige Biller in Moodtietschriften to sehn as ok in Warfspots.

Ehrn eersten Filmoptritt harr se 1984 in den Film *Once Upon a Time in America*. Al in ehrn tweeten Film *Phenomena* hett se en Hööftrull speelt. Bald dorop hett se de junge Deern Sarah in den Fantasyfilm *Labyrinth*, de ehrn lütten Broder ut de Hannen vun den Koboldkönig redden mutt. In en Reeg vun Filmen (*The Hot Spot*, *Rocketeer*, *Mulholland Falls*) hett Connelly de schöne Fro an de Siet vun den Helden speelt, künn sik denn aver as eernsthafte Schauspelersche en Naam maken mit Filmen as to’n Bispeel *Inventing the Abbotts*, *Requiem for a Dream* oder *House of Sand and Fog*.

Faken speel se Rullen vun Fronslüüd an de Siet vun en Helden, de sien Verstand to verleren drauht. Bispelen sünd dat Science-Fiction-Drama *Dark City*, in de Comic-Verfilmen *Hulk* oder in de Biographie vun den schizophrenen Mathematiker John Forbes Nash *A Beautiful Mind*, för den se 2002 en Oscar kregen hett.

Siet 2003 is Connelly mit den Schauspeler Paul Bettany verheiraat, den se bi de Dreiharbeiten to *A Beautiful Mind* drapen hett. Se hebbt tosamen en Söhn. En wietere Söhn hett se mit den Fotografen David Dugan, mit den se vör ehr Eh tohopen weer.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
De Schauspelersche weer al 30 mol för Filmpriesen vörslahn (Stand: März 2013). Dorvun hett se dörteihn wunnen. Dorünner weern:
* 2002: de *[[Golden Satellite Award]]* in de Kategorie *Best Nevendorstellersche – Drama* för *A Beautiful Mind*
* 2002: de *[[Golden Globe]]* in de Kategorie *[[Golden Globe Award/Best Nevendorstellerin/Best Nevendorstellersche]]* för *A Beautiful Mind*
* 2002: de *[[Oscar]]* in de Kategorie *[[Oscar/Best Nevendorstellerin|Best Nevendorstellersche]]* för *A Beautiful Mind*
* 2002: de *[[AFI Film Award]]* in de Kategorie *Schauspelersche vun’t Johr – Filmen* för *A Beautiful Mind*
* 2002: de *[[BAFTA Film Award]]* in de Kategorie *Best Nevendorstellersche* för *A Beautiful Mind*
* 2004: de *[[KCFCC Award]]* in de Kategorie *Beste Schauspelersche* för *House of Sand and Fog*
* 2007: de *[[Hollywood Film Award]]* in de Kategorie *Best Nevendorstellersche vun’t Johr*

## Weblenken
* 
*
Pietro Carlo Guglielmi

**Pietro Carlo Guglielmi** (nömmt *Guglielmino*; * 11. Juli 1772 in London; † 28. Februar 1817 in Neapel) weer en italieensch Komponist.

De Söhn vun Pietro Alessandro Guglielmi studeer an dat *Conservatorio Santa Maria de [[Loreto]]*. He leev as Opernkomponist in Madrid, Neapel, Lissabon, Paris un London. Van 1814 bit 1816 weer he Kapellmeester in Massa di Carrara. 

He hett an de fievtig  Opern komponeert, un harr dormit in sien Tiet ok grooten Spood. 

## Warken
**Dorval e Virginia* (1795, Lissabon)
**Griselda* (1795, Florenz)
**La sposa bisbetica* (1797, Rom)
**I raggiri amorosi* (1799, Rom)
**I due gemelli* (1799, Rom)
**Dorval e Virginia* [rev] (1800, Wien)
**Gli amanti in cimento* (1800, Neapel)
**Due nozze e un sol marito* (1800, Florenz)
**La fiera* (1801, Neapeli)
**Le convenienze teatrali* (1801, Palermo)
**La distruzione di Gerusalemme* (1803, Neapel)
**La serva bizzarra*; (*Amor finto, amor vero, amor deluso*; *La cameriera astuta*; *I raggiri della serva*; *La serva raggiratrice*) (1803, Neapel)
**Asteria e Teseo* (1803, Neapel)
**Il naufragio fortunato* (1804, Neapel)
**L'equivoco degli sposi* (1804, Napoli); (*Tre sposi per una*; 1805, Wien)
**La scelta dello sposo* (1805, Venedig)
**Amor tutto vince* (1805, Napoli); (*La donna di più caratteri ossia Don Papirio*)
**La vedova contrastata*; (*La vedova capricciosa*; *La donna di genio volubile*; *La vedova in contrasto*; *La scelta del matrimonio*) (1805, Rom)
**La sposa del Tirolo* (1806, Neapel)
**La guerra aperta, ossia Astuzia contro astuzia* (1807, Roma); (*La sommessa*; 1809, London)
**Amori e gelosie tra congiunti* (1807, Neapel)
**La cantatrice di spirito*, rev. de *La fiera* (1807, Genf)
**Le nozze in campagna* (1810, Neapel)
**Le due simili in una* (1811, Neapel)
**Amalia e Carlo, ovvero L'arrivo della sposa* (1812, Neapel)
**La presunzione corretta* (1813, Mailand)
**Ernesto e Palmira* (1813, Mailand)
**La moglie giudice del marito* (1814, Mailand)
**Amore assottiglia l'ingegno ossia Il tutore indiscreto* (1814, Rom)
**Amore y innocencia* (1815, Madrid)
**L'amore e dispetto* (1816, Neapel)
**Paolo e Virginia* (1817, Neapel)
**Il biglietto d'alloggio* (1817, Crema)

## Weblenken
* Guglielmi in de Katalog vun de Deutsche Nationalbibliothek
* Körtbiographie
* Personennaamdatei
Herman Frison

**Herman Frison** (* 16. April 1961 in Geel) is  en ehemalg belgisch Radrennfohrer. In sien Profitiet van 1983 bis 1996 hett he insgesamt 24 Radrennen wunnen.

## Wat he schafft hett
Frison nehm sössmal an de Tour de France deel. 1987 wunn he de veerte Deelstreck vun Stuttgart nah Pforzheim. In dat Endklassement keem he 1987 up den 122. Platz, 1992 wurr he 111., 1993 114. Bi de Rundfahrten 1989, 1994 un 1995 keem he nich in’t Teel.

Sien gröttste Spood weern woll de Siege 1987 bi de Veer Daag vun Düünkarken (vör Patrice Esnault un Charly Mottet), as ok 1990 bi dat Rennen Gent–Wevelgem (vör Johan Museeuw, Franco Ballerini, Frans Maassen usw.).

## Teams
* 1983 Safir-Van de Ven
* 1984 Safir-Van de Ven
* 1985 Safir-Van de Ven
* 1986 Roland-Van de Ven
* 1987 Roland-Skala
* 1988 Roland
* 1989 Histor-Sigma
* 1990 Histor-Sigma
* 1991 Histor-Sigma
* 1992 Tulip Computers
* 1993 Lotto-Caloi
* 1994 Lotto-Caloi
* 1995 Lotto-Isoglass
* 1996 Lotto-Isoglass

## Weblenken
* Frison in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Paul Karrer

**Paul Karrer** (* 21. April 1889 in Moskau; † 18. Juni 1971 in Zürich) weer en Swiezer Chemiker un Nobelpriesdräger för Chemie.

## Leven
De Söhn vun en Teendokter is in de Swiez upwussen, studeer Chemie an de  Universität Zürich un hett 1911 sien Doktertitel makt. Ansluutend weer Karrer dor t Assistent vun den Anorgaanschen Chemiker Alfred Werner, hett 1912−1918 över de Synthese vun orgaansch Arsenverbinnen in dat Laboratorium vun Paul Ehrlich in Frankfort an'n Main arbeit un kehr 1918 as außerordentlicher Perfesser vun de orgaansch Chemie an de Universität Zürich torüch. Van 1919 bit to sien Emeritierung 1956 wark he dor as Nahfolger vun Alfred Werner un Direkter vun dat Chemisch Instituts. In Zürich erforsch Karrer Polysaccharide, siet 1926 Plantenfarvstoffe un  Vitamine, isoleer de Vitamine A (1931) un Vitamine K (1939) un synthetiseer ünner annern de Vitamine B<sub>2</sub> un E. Ferner hett he de Konstitution vun de Carotinoide un Flavine ünnersöcht. 1937 kreeg Karrer för sien Forschungen över den Upbau vun de Carotinoide, de Flavine un de Vitamine A un B tosommen mit Walter Norman Haworth den Nobelpries för Chemie. Sien 1927 rutkommen *„Lehrbuch der organischen Chemie“* wurr völfak upleggt un översett. To sien Arbeitsrebeeden hebbt later ok de Ünnersöken vun therapeutisch wirksam Stoffen, dorünner vör allen  Curare-Alkaloide, de to Anästhesiologie brukkt wurrn, hörrt. 

Karrer weer Liddmaat vun tallriek wetenschaplich Akademien, so siet 1925 vun de Düütsch Akademie der Naturforscher Leopoldina, as ok vun chemisch un biochemisch Sellschoppen. He is 1971 un wurr up den Karkhoff Fluntern bisett.

## Leistungen
* stereochemisch Ünnersöken an Aminosüüren.
* 1931 Strukturupklären vun dat Vitamin A (Retinol).
* 1932 Strukturupklären un Synthese vun dat Vitamin B2 (Riboflavin)
* 1938 Strukturupklären un Synthese vun dat Vitamin E (Tocopherol)
* 1939 Reindorstellen vun dat Vitamin K1 (Phyllochinon)

* *Carotinoide*, 1948
* *Lehrbuch der organischen Chemie*, Erste Auflage, Stuttgart, 1927

## Literatur

* Paul Karrer in dat Historsch Lexikon vun de Swiez
* Gerhard Hesser över Paul Karrer in: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 11, Duncker & Humblot, Berlin 1977, S. 297–299.

## Weblenken
* DNB-Katalog
* vun den Nobelpries (engelsch) un  Bankettreed (düütsch)
* 
* APPER Personensuche
Patrick Evenepoel

**Patrick Evenepoel** (* 20. August 1968 in Etterbeek) is en ehmalg belgisch Radrennfohrer.

Evenepoel weer Profi van 1991 bit 1994. Insgesamt hett he in disse Tiet fiev Rennen wunnen. Sien gröttste Spood weer dorbi woll de Sieg 1993 bi den Grand Prix de Wallonie. 1991 hett he bi de Tour du Hainaut den tweeten Platz achter Abraham Olano schafft.

Sien Söhn, Remco Evenepoel, is ok as Radrennfohrer aktiv.  

## Teams
* 1991: Histor - Sigma vanaf 01-09 (Stagiaire)
* 1992: Collstrop - Histor  
* 1993: Collstrop - Assur Carpets  
* 1994: Collstrop - Willy Naessens 

## Weblenken
*Evenepoel in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Joop Zoetemelk

**Joop Zoetemelk** (* 3. Dezember 1946 in Rijpwetering, Gemeend Alkemade dicht bi Leiden; eegentlich **Hendrik Gerardus Joseph Zoetemelk**) is de spoodriekst nedderlannsch Radrennfohrer un weer en vun de best Radprofis vun de 1970er und 1980er Johren. 1980 wunn he de Tour de France.

## Karriere
Zoetemelk, 1968 Goldmedaillenwinner in dat 100-km-Mannschaps-Straatenrennen bi de Olympisch Sömmerspelen 1968 in Mexiko-Stadt, fung sien Profikarriere 1970 an un keem all glieks in dat eerste Johr bi de Tour de France up Platz 2. Insgesamt hett he söss Mal den tweeten Platz bi de Tour schafft (1970, 1971, 1976, 1978, 1979 un 1982). Insgesamt is he dor 16 Mal antreden un keem immer in’t Ziel in Paris. Domit is he alleenig Rekorddeelnehmer vun de Tour de France. Zoetemelk droog an 22 Daag dat Geel Trikot un hett insgesamt 10 Deelstrecken wunnen. Dat he nich mehr as een Toursieg schafft hett, leeg an sien twee övermächtig Konkurrenten Eddy Merckx un Bernard Hinault, de bi fiev vun sien söss tweet Platzen up Platz een keemen. 

Neben de Tour de France kunn he 1979 ok de Vuelta a España winnen. Aber nich blots de groot Rundfohrten, ok bi körter Deelstreckenrennen un den Eendagsklassikern harr he eenigen Spood. So hett Zoetemelk Paris–Nizza (1974, 1975, 1979), Paris–Tours (1977, 1979) un da Amstel Gold Race (1987) wunnen. En groot Överraschung weer de Sieg bi de Straatenweltmeesterschap 1985 mit 38 Johr.  

Zoetemelk wurr 1977, 1979 un 1983 bi de Tour de France positiv up Dopingmiddel prüüft un hett 1983 togeeven, bi de jährlich Vörbereitung Nandrolon bruukt to hemm.

## Weblenken

* Joop Zoetemelk in de Datenbank vun Radsportseiten.net
* ''Palmarès'' – List vun sien Erfolge un Platzeeren

## Enkeld Nahwiesen
Dieudonné Smets

**Dieudonné Smets** (* 17. August 1901 in Heure-le-Romain; † 29. November 1981 in Oupeye) weer en belgisch Radrennfohrer.

Smets weer Profi in de Johren van 1926 bit 1937. Vun hüm is wenig överleefert. In 1926 wunn he aber dat Rennen Lüttich-Bastogne-Lüttich, wat woll sien gröttste Spood weer. In dat sülvig Johr wunn he aber ok noch de belgisch Straatenmeesterschap vun de Fohrer, de to kien Profimannschap hörrn deen. 

1935 hett he noch mal bi en Sössdaag-Rennen in Antwerpen den tweeten Platz beleggt.

## Weblenken
* Smets in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Melchior Anderegg

**Melchior Anderegg** (* 28. März 1828 in Zaun bi Meiringen; † 8. Dezember 1914 in Hausen bi Meiringen) weer en Swiezer Bargführer un de Eerstbestieger vun eenig bekannt Westalpen-Tippen. He kreeg 1856 tosommen mit Christian Almer as Eerst dat Swiezer Bargführerpatent, weswegen he − neben sien hervörragend alpinistisch Fähigkeiten − ok as **„König der Führer“** betekent wurr. Anderegg führ meest engelsch  Kunden, deren bekanntst Leslie Stephen weer, de Mitgrünner vun de engelsch Alpine Club.

Melchior Anderegg besteeg folgen Tippen as Eerst:
*Wildstrubel, 3244 m (Berner Alpen), 11. September 1858 mit Leslie Stephen un T. W. Hinchliff
*Rimpfischhorn, 4199 m (Walliser Alpen), 9. September 1859 mit Leslie Stephen, Robert Liveing un Johann Zumtaugwald.
*Alphubel, 4206 m (Walliser Alpen), 9. August 1860 mit Peter Perren, as ok T.W. Hinchliff un Leslie Stephen.
*Blüemlisalphorn, 3664 m (Berner Alpen), 27. August 1860 mit R. Liveing, F. Ogi, P. Simond, Leslie Stephen, J.K. Stone.
*Monte Disgrazia, 3678 m (Bernina-Gruppe), 23. August 1862 mit Leslie Stephen, Thomas Stuart Kennedy, Thomas Cox.
*Dent d'Hérens, 4171 m (Walliser Alpen), 12. August 1863 mit Florence Crauford Grove, William Edward Hall, Reginald Somerled Macdonald, Montagu Woodmass, Jean-Pierre Cachat un Peter Perren.
*Parrotspitze, 4436 m (Walliser Alpen), 16. August 1863 mit Florence Crauford Grove, William Edward Hall, Reginald Somerled Macdonald, Montagu Woodmass, Peter Perren.
*Balmhorn, 3699 m (Berner Alpen), 21. Juli 1864 mit Frank Walker, Lucy Walker, Horace Walker un Jakob Anderegg.
*Zinalrothorn, 4221 m (Walliser Alpen), 22. August 1864 mit Florence Crauford Grove un Leslie Stephen.
*Grandes Jorasses, 4208 m (Montblanc-Gruppe), 30. Juni 1868 mit Horace Walker, Johann Jaun un Julien Grange.

Anner nennenwert Touren vun Melchior Anderegg weern:
*Mont Blanc (4809 m) över de *Bosses du Dromedaire* (1859)
*Mont Blanc över den *Dôme du Goûter* (1861)
*Solo-Erkundungstour an’ Zmuttgrat vun den Matterhorn (1863)
*Mont Blanc över de Brenvaflanke (1865)
*Winteröverschieden vun dat Finsteraarhorn, 4273 m (1866)
*Civetta, 3220 m (1867)
*Winterbestiegen vun de Plattenhörner (1869)
*Matterhorn, 4478 m mit Lucy Walker (1871)
*Eerst Winterbestiegen vun den Galenstock, 3583 m (1877)

## Weblenken
* Melchior Anderegg in dat Historisch Lexikon vun de Swiez (HLS)
Nick Nuyens

**Nick Nuyens** (* 5. Mai 1980 in Lier) is en ehmalger belgisch Radrennfohrer.

## Karriere
Nuyens weer siet 2003 Profi bi Quick Step. Sien Ökelnaams sünd *Bom van Bevel*, *Kabouter* un *Sluipschutter*. An de Katholieke Universiteit Leuven hett he sien Diplom in Kommunikatschoonswetenschapen makt. He gellt as besünners gooden Fohrer up Koppsteenplaaster. All as Junior wunn he 2002 de Flannern-Runfohrt un wurr belgisch Meester. 

As Profi hett he bitlang de dree traditschoonsriek belgisch Klassiker Omloop Het Volk, Kuurne-Brüssel-Kuurne un nu ok as Utwussen 2011 de Flannern-Rundfohrt. Dorto hett he ok dreemal den Grand Prix de Wallonie wunnen un is dormit neben Adolphe Braeckeveldt Rekordholler.

Van 2007 bit 2008 is Nuyens bi de franzöösch ProTour-Team Cofidis un siet 2009 för dat Rabobank-Team antreden. To de Saison 2011 wessel Nuyens to dat däänsch Saxo Bank SunGard-Team.

To'n Enn vun de Saison 2014 hett he sien Loopbahn afslooten.

## Wat he schafft hett
**2004**
* Ster Elektrotoer
* Paris–Brüssel
* Grand Prix de Wallonie
* GP Industria & Commercio di Prato

**2005**
* Omloop Het Volk
* Tour of Britain
* Grand Prix de Wallonie

**2006**
* Kuurne–Brüssel–Kuurne
* een Deelstreck Tour de Suisse

**2007**
* een Deelstreck + Gesamtwertung Étoile de Bessèges
* een Deelstreck ENECO Tour

**2009**
* Grand Prix de Wallonie

**2010**
* een Deelstreck vun de Öösterriek-Rundfohrt

**2011**
* Dwars door Vlaanderen
*Flannern-Rundfohrt

## Teams
* 2003 bit 2004 Quick•Step-Davitamon
* 2005 Quick•Step
* 2006 Quick•Step-Innergetic
* 2007 bit 2008 Cofidis
* 2009 bit 2010 Rabobank
* ab 2011 Saxo Bank SunGard

## Weblenken
* Offiziell Websteed
* Portrait up rad-net.de
* Nuyens in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Johan Lammerts

**Johan Lammerts** (* 2. Oktober 1960 in Bergen-op-Zoom, Nedderlannen) is en ehmalg nedderlannsch Radrennfohrer. 

He weer Profi van 1982 bit 1992. 1982 fung sien Karriere mit de Mannschap TI - Raleigh ut den Nedderlannen; he is later spätestens nah twee Johr in anner Mannschapen wesselt. Sien letzt Team weer denn Scott - BiKyle Flyers ut de USA. 

Sien gröttste Spood weer de Sieg bi de Flannern-Rundfohrt 1984 vör Sean Kelly, Jean-Luc Vandenbroucke un annern.  

## Palmarès

## Weblenken
* Johan Lammerts in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Curth Flatow

**Curth Flatow** (* 9. Januar 1920 in Berlin; † 4. Juni 2011 ok dor) weer en düütsch Bühnen- un Dreihhbookschriever.

## Leven

Curth Flatow weer en spoodriek Vertreder vun dat Boulevardtheater – in Düütschland gifft dat in 20 Städer 24 Theater, de sück up de lichte Boulevardkummedie spezialiseert hebbt, etwa dat Theater am Kurfürstendamm un de Komödie in Berlin as ok de Komödie am Altstadtmarkt in Bruunswiek. Flatow schreev mehr as 20 Stücke in dit Genre.

Neben sien Theaterarbeit weer he siet 1950 in’ Filmberiek un för Rundfunk un Feernsehn aktiv. Ut sien Roman *Ich heirate eine Familie* entstunn de glieknamig Feernsehreeg in’ ZDF, de in de 1980er-Johren temelk anseggt weer. Flatow hett dorin autobiografisch Elemente verarbeit, wiel he süllvst en Moder mit mehreren Kinner heiraadt harr. Flatow hett nah den Tweeten Weltkrieg bi den West-Berliner Senner RIAS Hans Rosenthal kennenlernt, mit de he eng Früend weer. Flatow hett denn ok för diverse Sendereegen vun Rosenthal schreven, ünner annern för *[[Dalli Dalli]]*.

## Warken (Utwahl)

* *Der Mann, der sich nicht traut.* 1973 (Theater)
* *Durchreise.* (Theater)
* *Zweite Geige.* 1991 (Theater)
* *Das Fenster zum Flur ([[Ihr schönster Tag]]).* (mit Horst Pillau; Theater, Verfilmung)
* *Meine Tochter und ich (Vater einer Tochter).* 1966 (Theater, Verfilmung)
* *Keine Ehe nach Maß.* (Theater)
* *Romeo mit grauen Schläfen.* (Theater)
* *Am Kurfürstendamm fing es an. Erinnerungen aus einem Gedächtnis mit Lücken.* Langen Müller, München 2000.

## Filmografie (as Dreihbookschriever)

## Utteken
* 1963: Dreihbookprämie vun de Bundsregeeren
* 1978: *Goldene Nadel* der Dramatiker Union
* 1980: Verdeenstkreuz an’ Bande vun den Verdeenstoorden vun de Bundsrepubliek Düütschland
* 1984: Goldene Kamera
* 1985: Telestar
* 1990: Heinrich-Bolten-Baeckers-Pries vun de GEMA-Stiftung
* 1992: Ehrenperfesser vun de Stadt Berlin
* 1999: Verdenstoorden vun de Bundsrepubliek Düütschland

## Weblenken
* DNB-Katalog
* 
* Text u. Noten von "Ich bin nun mal so schrecklich schüchtern", Capriccio-Musikverlag GmbH, Berlin 1948
* Text u. Noten von "Ist das nicht wundervoll ?", erschienen in Programmheft "Berlin", Nr.13 / Dezember 1949, arani-Verlags-GmbH, Berlin, 1949
* Personennaamdatei
Brussels Cycling Classic

**Brussels Cycling Classic** (bis 2012: Paris–Brüssel frz.: *Paris–Bruxelles*) is en vun dat öldste bit hüüd existeerend klassisch Eendagsrennen in’ Radsport. Dat vun Paris nah Brüssel führend Rennen funn eerstmals 1893 statt un wurrd siet 1906 jährlich utdragen.

De Renntermin vun Paris–Brüssel weer bit 1966 Enn’ April, un gull as en vun de wichtigst Fröhjohrsklassiker in’ Radsport. Nah en Ünnerbreken vun söss Johren wurr dat Rennen 1973 weer upnommen un find sietdem in’ September statt. Hüüd gellt Paris–Brüssel as "Half-Klassiker" un is vun den Radsportweltverband UCI as "1.HC", also in de hööchste Kategorie ünnerhalv vun de ProTour, instuuft. 

De Längt vun dat Rennen wurr in de Loop vunde Johren immer körter: In de Anfangstiet düütlich över 400 km lang, weern dat 1987 noch rund 300 km un wurrd hüüd över 220 km utdragen. Dorüm is de Start bi Paris–Brüssel intüschen ok nich mehr in Paris, sonnern 85 km noordööstlich in Soissons. 

Rekordwinner vun dat lang vun de Belgiers domineert Rennen is mit fiev Siegen de  Australier Robbie McEwen (2002, 2005–08). Dree mal hebbt bit lang de Franzoos  Octave Lapize (1911–13) un de Belgier Félix Sellier (1922–24) wunnen. De eenzig düütsch Winners weern Rolf Gölz 1988, André Greipel 2013,2014 un Pascal Ackermann 2018.

## Siegerlist

## Weblenken
* Dat Radrennen in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Walmdaak

En **Walmdaak** is en Daakform, de in’ Gegensatz to’n Saddeldaak nich blots up de   Traufsiet, sonnern ok up de Geevelsiet (dat is de kört siet vun en Huus) neigt Daakflachen hett. Disse wurrd as Walm betekent. 

En vullstännig Walm ersett den Geevel, dat Daak hett also an all veer Sieden Schrägen. En Walmdaak hett aber up jeden Fall ok en Daakfirst, ansonsten snackt man vun en  Teltdaak (Pyramidendaak).

De neigt Daakflächen beeden weniger Angreepsflach för Wind, de Windlast up de  Konstruktschoon wurrd minneseert. 


Bild:Dotzigen Bauernhaus.jpg|Berner Buernhuus


## Schoppwalm (Schoppdaak), Kröpelwalm

En Walm, de sien Traufe böverhalv vun de Traufe vun dat Hööftdaak liggt (d. h.: de Geevel is nich vullstännig *afwalmt*, he hett - je nah ethn. Sichtwies – sotoseggen en  "Schopp", oder en eegen  "kröpelig" Daak) wurrd demnah *Schoppwalm* oder *Kröpelwalm* (düütsch: *Krüppelwalm)* nömmt. Dat blifft also en trapezförmig Restgeevel  erhollen, up de de Daakflach uplagert is.  


Bild:Schwarzwaelder Bauernhaus um 1900.jpg|Im Swaartwald
Bild:Helsingor Kronborg Annex.jpg|in Däänmark
Bild:PilzhausCiamplo.jpg|In La Val, Süüdtirol


## Footwalm

Is blots de ünnere Deel vun en Daak afwalmt (so dat en Geevel in den böveren Deel entsteiht) wurrd de as *Footwalm* betekent.

Bild:Tellingstedt,Fußwalmdach.jpg|Tellingstedt, Footwalm kombineert mit Kröpelwalm
Bild:Korea-Andong Hahoe Folk Village croped.jpg|Traditschonell koreaansch Footwalm-Daakform




## Weblenken
133 v. Chr.

## Wat passeert is
* 
## Boren

## Storven
* Attalos III., König vun Pergamon (* 171 v. Chr.)
* Tiberius Sempronius Gracchus, röömschen Politiker (* 162 v. Chr.)
134 v. Chr.

## Wat passeert is
* Unner Scipio Aemilianus fangt de Römers an un belagert in den Spaanschen Krieg de Keltiberers ehre Stadt Numantia. 

## Boren

## Storven
135 v. Chr.

## Wat passeert is
* Johannes Hyrkanos I. folgt Simon na un warrt Herrscher vun de Hasmonäers. 

## Boren

## Storven
137 v. Chr.

## Wat passeert is
* Tiberius Sempronius Gracchus warrt röömschen Quästor in Spanien.

## Boren

## Storven
138 v. Chr.

## Wat passeert is
* 
## Boren

## Storven
* Antiochos VI., König vun dat Seleukidenriek (* um 148 v. Chr. rüm)
* Attalos II., König vun Pergamon (* 220 v. Chr.)
* Diodotos Tryphon, König vun dat Seleukidenriek in Syrien
139 v. Chr.

## Wat passeert is
* De Stadt Kamiros up Rhodos warrt dör en Eerdbeven to Dutt maakt. 

## Boren

## Storven
140 v. Chr.

## Wat passeert is
* De Parthers unner Mithridates I. erovert Mesopotamien un fangt dor den Seleukidenherrscher  Demetrios II. bi.

## Boren

## Storven
Jean Forestier

**Jean Forestier** (* 7. Oktober 1930 in Lyon) is en ehmalg franzöösch Radrennfohrer.

He weer Profi van 1952 bit 1965. Sien gröttsten Spood harr he bi Eendagsrennen. He nehm ok regelmatig an de Tour de France deel. Dorbi wunn he över mehrere Johren verdeelt insgesamt fiev Deelstrecken. Sien best Johr bi de Tour de France weer 1957, as he dat Gröön Trikot vun den Punktbesten wunn un in de Gesamtwertung up den veerten Platz keem. 

## Wat he schafft hett

* 1954: Tour de Romandie: Platz 1
* 1955: Paris–Roubaix: Platz 1
* 1956: Flannern-Rundfohrt: Platz 1
* 1956: Lyon: Platz 1
* 1957: Critérium International: Platz 1
* 1957: Tour de France: Platz 4 (un Gröön Trikot)
* 1957: Tour de Romandie: Platz 1
* 1958: Nantua: Platz 1
* 1960: Omloop der Vlaamse Gewesten 1960: Platz 1
* 1962: Poirée-sur-Vie: Platz 1.

## Weblenken
* Jean Forestier bi Radsportseiten.net
136 v. Chr.

## Wat passeert is
* De eerste Slavenkrieg gegen dat Röömsche Riek geiht los (bit 132 v. Chr.). Um un bi 200.000 Slaven stoht up unner den syyrschen Slaven Eunus up Sizilien. 

## Boren

## Storven
Leukopenie

En **Leukopenie**, oder vullstännig **Leukozytopenie**, (vun gr.: λευκός *leukós* „witt“; κύτος *kýtos* „Höhl“, „Fatt“, „Hüll“ un πενία *penía* „Armoot“, „Mangel“) is en Tostand vun to wenig Leukozyten (witte Bloodkörpers) in’t Blood. Dat heet, dat de Tall vun Leukozyten op weniger as 4000 op’n Mikroliter Blood afsackt is. Tomeist sünd dat de neutrophilen Granulozyten, de minnert sünd. Man seggt denn ok Neutropenie dorto. En Minnern vun de Lymphozyten (also en Lymphopenie) föhrt dorgegen blots in roor Fäll to en Minnern vun de Samtleukozytentall. Dat Gegendeel vun de Leukopenie warrt as Leukozytoos betekent.

To en neutrophilen Granulozytopenie kann dat to’n Bispeel in’n Rahmen vun en Infekschoon kamen, as to’n Bispeel bi Typhus, aver ok bi en Chemotherapie oder in’n Tosamenhang mit Bloodkrankheiten (t.&nbsp;B. Sepsis, aplastische Anämie, Leukämie, myelodysplastisch Syndrom, Allergien). Wenn de Leukozytentallen dull minnert sünd, steiht de Patient ünner en gröttere Gefohr, sik mit en Krankheit to infizeeren.

De fehlen Granulozyten dör en Transfusion wedder to mehren, geiht blots an wenige Therapiezentren un funkschooneert nich jüst goot, vunwegen dat de transfundeerten Granulozyten blots en korte Levensduer hebbt. De Insatz vun de Granulozytentransfusion hett sik dorüm nich allgemeen dörsett. Dat is mööglich, de Leukozytentallen över Heelmiddels dör de Gaav vun hämatopoeetsche Wassdomsfakters as G-CSF stiegen to laten. Heelmiddels sünd to’n Bispeel Lenograstim (*Granocyte*), Filgrastim (*Neupogen*) oder Pegfilgrastim (*Neulasta*). Mitünner is en Ümkehrisoleeren nödig.

## Weblenken
* De Leukopenie bi Utwossene (hoochdüütsch)
Platen (Backen)

En **Platen** is en veerkantig Stück Blick mit en höger Rand för’n Backaven. Dor kummt dat Backels op un warrt op en Scheen in’n Aven rinschaven. Normalerwies sünd en poor Schenen verscheden hoog an de Siedenwannen von’n Aven anbröcht.

Fröher weren Platens vör allen ut Iesen, man vondaag maakt se de mehr ut Aluminium oder Stahl, beschicht mit Emaille oder mit Polytetrafluorethylen as Anti-Anback-Laag. Hett de Platen keen Anti-Anback-Laag warrt faken Backpoppeer bruukt, dat dat Backels nich anbackt oder anbrennt. Üm den hitten Platen ut’n Aven to halen warrt Avenhanschen bruukt.

För de Grött von Platens gifft dat keen Norm, de överall gellt. Dat kann vörkamen, dat welk Platens in welk Avens nich passt. Dat gifft ok Platens, de in de Breed verstellt warrn köönt, bi de de Bodden ut twee Delen maakt is, de inenanner schaven warrn köönt. Disse Platens sünd denn nicht dicht un natten Kraam kann dördrüppeln.
Steddörp (Landkreis Ülzen)

**Steddörp** () is en Dörp in de Gemeen Bienbüddel, in’n Landkreis Ülzen, Neddersassen. To den Oort höört de twee Delen Steddörp un Nee-Steddörp.

## Geografie

De Naveröörd sünd Bienbüddel in’n Noorden, Bargdörp in’n Oosten, Varendörp un Riest in’n Süden un Grünewald, Nee-Riest un Eitzen in’n Westen.

De Bodden is vör allen sannige Geest un dat gifft twee Beken bi’n Oort, den Bienbüddler Möhlenbeek un den Krumbeek. De höögste Punkt is de Hoge Barg mit 50,8 m över de See.

## Historie

Dat Dörp kummt 1252 as *Stedthorpe* toeerst in de Oorkunnen vör.

Nee-Steddörp hett sik von so üm 1900 af an an de Straat na Bienbüddel hen langs billt.

In’n Eersten Weltkrieg sünd teihn Soldaten ut Steddörp un Nee-Steddörp fullen oder vermisst un in’n Tweten 27.

Steddörp is 1967 Deel von de Samtgemeen Bienbüddel worrn un to’n 1. Juli 1972 bi de Gemeenreform in Neddersassen denn ganz Deel von de Eenheitsgemeen Bienbüddel worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Steddörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Michael-Kark in Bienbüddel.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ ut Bienbüddel un ümto steiht bi de St.-Michaelis-Kark in Bienbüddel.

Dat Dörpgemeenschopshuus is 2003 boot worrn.

### Verenen

De Freewillige Füürwehr von Steddörp hett sik 1972 oplööst. Na disse Tied weer de Füürwehr von Bienbüddel för Steddörp mit tostännig.

## Infrastruktur

### Verkehr

Steddörp liggt an de Kreisstraat 20, de in’n Noorden bi Bienbüddel mit de Bundsstraat 4 verbunnen is un in’n Süüdwesten na Riest löppt. Lüttjere Straten gifft dat ans na Bargdörp un Nee-Riest.

## Literatur

* Klaus Wedekind, Arbeitskreis Geschichte Bienenbüttels: *Die Einheitsgemeinde Bienenbüttel und Ihre Ortsteile.* 2004

## Footnoten
Gemeen Bienbüddel

**Bienbüddel** () is en Eenheitsgemeen in’n Landkreis Ülzen in Neddersassen mit 760 Inwahners.

## Geografie

De Gemeen Bienbüddel liggt in de Lümbörger Heid un de Ilmenau flütt dör Bienbüddel.

De Navergemenen sünd Ohmein in’n Oosten, Jelmsdörp in’n Süüdoosten, Natendörp in’n Süden un Hanst in’n Süüdwesten, de all to’n Landkreis Ülzen tohöört. In’n Landkreis Lümborg grenzt de Gemeen in’n Westen an de Gemeen Barnst, in’n Noorden an Melbeek, Düütsch-Evern un Wendsch-Evern un in’n Noordoosten an Vasdörp.

To de Eenheitsgemeen höört de Öörd:

* Bargdörp
* Beverbeek mit Grünewald
* Bornsen 
* Edendörp
* Eitzen mit Bardenhagen
* Gröönhagen
* Hohenbossel
* Hohnsdörp
* Bienbüddel
* Niendörp
* Riest mit Nee-Riest
* Steddörp mit Nee-Steddörp
* Vörndörp
* Wingsborg
* Wullsdörp

## Historie

De Öörd von de hüdige Eenheitsgemeen hebbt toeerst 1967 tohoop en Samtgemeen billt un sik denn bi de Gemeenreform in Neddersassento’n 1. Juli 1972 to de ne’e Eenheitsgemeen tohoopslaten.

## Politik

### Gemeenraat

De Gemeenraat hett 18 Liddmaten plus den Börgermeester.

## Verkehr

De Gemeen liggt an de Bundsstraat 4, de in’n Noordwesten bi Melbeek mit de B&nbsp;209 tohooplöppt un dor autobahnähnlich utboot is. In’n Noorden von Lümborg geiht de B&nbsp;4/B&nbsp;209 in de Autobahn 39 över. In’n Süüdoosten löppt de B&nbsp;4 na Ülzen. Bienbüddel is ok en Bahnhoff an de Bahnlien Hamborg–Ülzen–Hannover.

In’n Oosten von de Gemeen löppt de Elv-Siedenkanaal langs, an den de Bootsanleger Wullsdörp liggt.

## Literatur

* Eberhard Behnke un Heinrich Porth: *Die Familien und Einwohner des Kirchspiels Wichmannsburg 1663-1920*. Rztgever: Museums- und Heimatverein des Kreises Uelzen, 2009
* Hans-Cord Sarnighausen: *Zur 700-jährigen Baugeschichte der Kirche in Bienenbüttel.* in: *Jahrbuch der Gesellschaft für niedersächsische Kirchengeschichte* 104, Hannover 2006, S. 309-318; Heimatkalender Uelzen 2007, S. 41-45

## Weblenken

* Websteed vun de Gemeen (hoochdüütsch)
Compact Disc

En **Compact Disc** (van Ingelsch *compact disc*, körtweg CD) is en platt un rund Schief, üm dor Daten up to storen. De CD würr in de 70er dör Philips un Sony entwickelt. In de 80er start denn de Massenprodukschoon. Stoort warden köönt up een CD hüüttodaags heel ungliek Sorten van Daten, so as Texten, Musik un anner Kläng. Dat Material, wor CDs af maakt sünd is Polycarbonat-Plastik - 1,2 Millimeter (0,047 inches) dick - mit en Film van Aluminium ümrüm.

Toeerst würren slichts Musik en Kläng up CDs stoort. De CDs würrn vandesterwegen Audio-CDs nöömt. Laterhen würren CDs so maakt, dat dor Daten up stoort warrn köönt för Reekners. In Loop van de Tied güng dat Development jümmerloos förder. 1985 künnen Reekners Daten van de CDs lesen – van desterwegen heet sone CDs denn CD ROMs ( = *CD read only memory*). Van sowat 1990 af künnen Reekners up de CDs ok Daten schrieven – sück CDs heet denn *CD recordable* of körtweg CD-R, wenn een dor bloots eenmal sien Daten up schrieven kann, or *CD rewritable* of körtweg CD-RW, wenn een dor sien Daten en poor Mal achternanner up schrieven kann.

Dor sünd dree ungliek Grötten van CDs up de Markt. De Standardgrött is 120 mm. Dor passt denn sowat 74 – 99 Minüten Musik up, un 650–870 MB Daten. De twee anner Grötten sünd man blots Raritäten. De Mini CD is 80 mm groot, dor kann een sowat 21- 24 Minüten Musik up storen of 185-210 MB Daten. Noch lütter is de *Business card* Grött. Se is en Veerkant van 85 x 54 mm, wor een ümbi 6 Minuten Audiodaten of 10-65 MB anner Daten up storen kann. Dat lütt Gatt in de Midd is ümtrent 1,5 cm wied.
Claudio Bravo (Maler)

**Claudio Bravo** (* 8. November 1936 in Valparaíso; † 4. Juni 2011 in Taroudannt, Marokko) weer en chileensch Maler, de mit fotorealistisch Genauigkeit Stillleven, aber ok Porträts in sien Biller dorstellen dee.  

## Leven
Af 1945 studeer Claudio Bravo Maleree in Spanien, ansluutend hett he mit bekannt Malers tosommenarbeit. 

1972 weer he Deelnehmer vun de Documenta 5 in Kassel in de Afdeelen *[[Realismus (Kunst)|Realismus]]*.

Aufgrund vun de präzis technisch Utführen vun sien Biller, Teknungen un Pastelle tellt Bravo to de Vertreder vun den Hyperrealismus. Bravo sien Biller sünd deelwies  extrem 'exakt' gearbeit un vun Fotos meest nich to ünnerscheeden. 

## Weblenken
* ClaudioBravo.com
* Siet mit en Warken-Utwahl
* Claudio Bravo in dat documenta-Archiv
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei

## Enkeld Nahwiesen
Taekwondo

**Taekwondo** (Koreaansch 태권도 of |跆拳道) is en Kampsport ut Korea. Taekwondo warrt ok koreaansch Karate nöömt. Nettso as in Karate warrt ahn Wapens, man mit Fööt, Knee, Füüst un Ellbagen kämpt. Vun Belang sünd sünnerlich Trapptechniken mit Been. Herkamen doot beide Sportorden un Naams ut Korea. Wöörtlich betekent **“Tae”** Foot, **“kwon”** Hand oder Fuust un **“Do”** Oort oder Weg. Taekwondo is also de Bruuk vun Hannen en Fööt, üm sik sülvst to verdeffenderen un üm sien Person wieter uttoboen.

Traineert warrt Wettstriet, Katas (Formen) un Sülvstverdeffenderen. Hüütodaags prägt Trapptechniken, Dynamik un Tempo dat Bild van Taekwondo. As Kledaasch warrt en witt Antog - Dobok (도복) - un en Gördel - ti (띠) - dragen.

Dat gifft twee Organsisatschonen för den Sport: de ITF – International Taekwondo Federation (국제 태권도 연맹) würr 1966 grünnt. Wettstrieden sünd binnen dit System ahn Fullkontakt, man Sportlers dröfft mit Hannen up dat Hööft hauen. Sülvstvereffenderen is en wichtigen Deel van dat Training. De annere Organisatschoon is de WTF – World Taekwondo Federation (세계 태권도 연맹). Se weer in 1973 grünnt. Gegners kämpt in Fullkontakt, man sünd dör Helm und West schuulr. Mit Fööt dröff een up Hööft un Buuk hauen. Wunnen hett, wokeen sien Gegner k. o. haut oder mehr Punkten kriggt.

WTF-Taekwondo tellt blangen annere Kampsportsoorten (Wrösteln, Judo un Boxen) to de olympschen Kampsport-Diziplinen.
CD

**CD** betekent

* Compact Disc, en optisch Spiekermedium,
* Centrum-Demokraterne, en histoorsche däänsche Partei,
* Creative Director, en Beroopsbeteken in Warfünnernehmen,
* Cenup Demiryolları, de ehmolige töörksche Süüdbahn-Aktiensellschop,
* Diplomaatsch Corps, internatschonal Kennteken för Diplomatenautos mit sünnere Immunität,
* Demokraatsche Republiek Kongo, internatschonal Auto-Kennteken un ISO 3166-Kood,
* Córdoba-Dörchmuster, Steernkatalog,
* Corporate Design, en Design-Disziplin,
* Morbus Crohn, en chroonsch-sweren Darmkrankheit,
* Circulardichroismus, en sünnere Spektroskopie-Meten,
* Cyclodextrinen, en Klass vun cheemsche Verbinnen,
* .cd, de Top-Level-Domain vun de Demokraatsche Republiek Kongo,
* ČD, de tschechischen Bahnen,
* Cd, Atometeken vun’t Element Cadmium,
* cd, Eenheitenteken vun de physikaalsche Eenheit *Candela* för de Lichtstärk,
* cd (change directory), en Kommandoregenorder to’n Wesseln vun Verteken op’n Reekner.
After the Sunset

**After the Sunset** (op plattdüütsch so veel as „Na Sünnünnergang“) is de Titel vun en US-amerikaanschen Heist-Movie ut dat Johr 2004. Speelbaas vun den Film weer Brett Ratner, de Hööftrullen speelt Pierce Brosnan un Salma Hayek.

## Inholt
Max un Lola sünd en Ehpoor, dat sik mit Inbreken un annere Gaunereen veel Geld verdeent hebbt. De Film fangt dormit an, as de beiden mit hoochtechnische Spelereen en Demant ut de Hannen vun den FBI-Mann Stan Lloyd klauen doot. Nu hebbt se de Snuut aver vull un wüllt op de Bahamas in Rohstand gahn un dat Leven geneten. Dor warrt he aver vun Lloyd opfunnen, de em vun en legendären Napoleon-Demanten vertellt, de an Boord vun en Krüüzfohrtschipp in’n Haven utstellt warrt. Max springt foorts dorop an un versöcht ruttofinnen, woans he an den Demant rankamen kann, wat sien Fro gor nich gefallen deit, vunwegen dat Max bi’n letzten Roov meist vun Lloyd doodschaten worrn weer. Lloyd dorgegen deit sik mit en inheemsche Polizistin tosamen un hapt, Max in flagranti fastnehmen to künnen, üm de olle Reken to beglieken.

Twüschen de beiden geiht en Katt-un-Muus-Speel los. Man denn is dor ok noch de Verbreker Henri Mooré, de ok op den Demanten scharp is. Mooré nimmt Kuntakt op to Max un betahlt em dorför, dat he en sekeren Plaan utarbeiten schall, an den Steen rantokamen. To’n Schien geiht Max dorop in un klamüstert en Plaan ut, de Mooré un sien Lüüd direkt in en Fall föhren deit. In de Twüschentiet kamt sik Stan un Sophie neger. De beiden frünnt sik bito mit Max un Lola an. As de veer tosamen en Nacht in de See duken gaht, kann sik Max mit sien technischen Spelereen vun de Grupp afsetten un mit en spektakulären Plaan den Demant klauen un versteken. Togliek hett he dör dat Duken en Alibi. Binah geiht de Saak aver scheev. Blots dör dat Ingriepen vun Lola blifft sien Alibi bestahn. Man, se is bannig suer op Max, vunwegen dat he verspraken harr, den Demant nich to roven. As nu rutkummt, dat de Demant roovt worrn is, warrt Mooré grantig. He föhrt na dat Huus vun de beiden un nimmt Lola as Börg. Stan un Sophie künnt ehr aver redden un scheet Mooré dorbi dood.

Opletzt vertellt Lloyd, den se al vör dree Maanden bi’n FBI rutsmeten hebbt, dat he Max bi de Nees harr un mit den Demant verswinnen will. In de Slussszeen warrt Stan in sien Auto dör Max sien Feernstüern roovt - jüst so as em dat to Anfang vun’n Film al passeert is.

## Kritik
* Lexikon vun’n internatschonalen Film: *„Ein in exotischen Schauplätzen, glamourösem Luxus und einer fotogenen Besetzung schwelgender Einbrecherfilm, der sich seiner Vorbilder, darunter Hitchcocks ‚Über den Dächern von Nizza‘, zwar bewusst ist, mit diesen aber außer dem schönen Schein nichts gemein hat.“*

* De bekannte Filmkritiker James Berardinelli betekent den Film as vörrutsehbor un *„keen grote Kunst“*, hollt em aver för technisch goot maakt. De Film geev *„100 Minuuten Ünnerholen ahn Ansprook“*.

## Borns


## Weblenken

* Kritiken to’n Film op Rotten Tomatoes
Ulenlock

Dat **Ulenlock** , auk wal **Ulengatt** oder **Ulenflucht** is en Lock an de böverste Kant von’n Gevel ünner’n Fast bi ole Buurhüüs.Faken is dat Ulenlock in’t Ulenbredd mit in.

Dör dit Lock köönt Ulen, as de Kattuul (dorüm de Naam Ulenflucht), op’n Böhn kamen un dor Müüs fangen. Ok annere Vagels, as Swulken nistet so op’n Böhn Ok de Rook un Smöök kunn dör dat Lock aftrecken, as de Hüüs noch keen Schottsteens harrn.

*Ulenflucht* kann man auk as en Woord för de Schemmertied, wo de Ulen flegen, bruken.


Bild:Uhlenloch.jpg|Reetdack mit Ulenflucht
Bild:Rieten daken- Streekeigen kenmerken. Detail rieten dak- uilenbord - Unknown - 20355836 - RCE.jpg|Reetdack


## Einzelnachweise




## Weblenken
Boxen

**Boxen** is en Kampsport, bi den sik twee Gegners mit jemehr Füüst haut. Dorbi drägt se dicke Boxhanschen. Bi’t Amateurboxen is butendem dat Drägen vun Schuulreedschoppen Plicht, wat bi’t Profiboxen nich maakt waart. De Kämpers versöökt Punkten to winnen, dör dat Drapen vun’n Kopp oder den Lief vun’n Gegner. Nödig för den Sport sünd Knööv, vör allen aver ok go’e Refelxen, Snelligkeit un Technik. Boxen gifft dat för Manns- un Fronslüüd.

Dat gifft veer Mööglichkeiten, en Boxkamp to winnen: K.o. (*Knockout*), T.K.o. (*technisch Knockout*), Afbreken na Disqualifikatschoon oder na Punkten. En *[[Knockout]]* oder K.o. is, wenn en Gegner na en Slag so benüsselt is, dat he nich wietermaken kann. De Schiedsrichter tellt em den an, un wenn he bit teihn nich wedder bi sik is, hett he verloren. Bi en technisch K.o. brickt de Schiedsrichter den Kamp af, wenn he meent, dat en vun de Gegners nich mehr in de Laag is, wieter to maken. Dat kann aver ok dör den Trainer oder den Boxer sülvst passeeren, wenn de opgeven deit. En Disqualifikatschoon kummt vör, wenn sik en Gegner nich an de Regeln hollen hett. En Sieg na Punkten gifft dat denn, wenn na en vörher fastleggte Tall vun Runnen keen K.o. oder Disqualifikatschoon passeert is. Wokeen den de meisten Punkten sammelt hett, is de Winner. De Punkten warrt dorbi vun de Weertungsrichters vergeven.

## Techniken
Boxers kennt veer Grundtechniken.


Image:jab7.jpg|*[[Jab]]*
Image:Drop3.jpg|*[[Cross (boxing)|Cross]] * 
Image:crochet1.jpg|*[[hook (boxing)|hook]]*
Image:uppercut2.jpg|*[[Uppercut]]*
Image:direct_court2.jpg|*[[Short straight-punch]]* 
Image:drop5.jpg|*[[Cross-counter]]* (counter punch)
Image:semi-crochet2.jpg|*Half uppercut* 


* **[[Jab]]**: De Boxer stött een mit sien Vörhand (*lead hand* of *forward hand*) piel vörnruut.
* **[[Cross]]**: Dor stött een mit de Achterhand (*rear hand*) piel vörnruut.
* **[[Hook]]**: De Boxer sleiht een mit een van sien Hannen up de Weg van een halwig Zirkel waagrecht
* **[[Uppercaut]]**. De Boxer haut up de Weg van een Baag lootrecht van ünnen nah baven.

Een Punkt gifft, dat wenn Hööft of Torso drapen warrt. In Amateurboxen hebbt de Hanschen vörn witt Flääch. Punten warrt dor bloots todeelt, wenn jüst mit düss Part drapen warrt.

## Beschirmen

Vanwegen dat Boxers sick malkanner besehren köönnt un ook doodblieven könnt, sünnerlich wenn sick de Folgen van Slääg över Johren upsummeren doot, sünd dor Reglen för’t Beschirmen. All Boxers mööt Boxhandschen dregen, Amateurboxers ook Helms. Bi Weddstrieden binnen dat olympsch Boxen dröfft Boxers bloots Handschen un Helms dregen, wat dör de de AIBA (Association Internationale de Boxe Amateur) goodkannt sünd un wor een AIBA Stempel up print is.

Fördermehr mööt Boxers een Bitje (mouth guard) dregen, üm Tähn un Gagels to schütten.

## Weblenken
* Boxregeln in Amateur- un Profiboxen
Bremische Deutsche Gesellschaft

De **Bremische Deutsche Gesellschaft** (ook *Bremische Teutsche Gesellschaft*) weer een Sellschopp van Gelehrten to Bremen van 1748 bit 1795. De Sellschopp wull Historie, Literatur, Rhetorik un Poesie plegen, soas dat to de Tied van de Verlüchting bigäng weer. 

Sticht würr de Sellschopp van twölf Studenten an 1. Februar 1748.  Vörbild weer de Deutsche Gesellschaft de al vörher, un twors in 1727 to Leipzig sticht würr. De  *Bremische Deutsche Gesellschaft*  harr in hehr Topptied 70 Liddmaten. Tomehrst weren dat gelehrt Lüüd. Versammelen deen se sick in eerst in dat  Gewerbehaus  un denn laterhen in de Ole Börse. Tüschen 1767 en 1771 geev de Sellschapp dat *[[Bremisch-niedersächsisches Wörterbuch]]* ruut. Dat sünd fief Böker mit een Bült van Wöörd so as se in Neddersassen, sünnerlich in un bi  Bremen bruukt würren. 

In 1793 würr de Sellschopp uplööst.

## Literatur

*Conrad Iken: *Zu dem öffentlichen Einweihungsfeste der Bremischen Teutschen Gesellschaft welches Dieselbe am 21 des Brach-Monats 1752 feirete*. Meier, Bremen 1752 (Digitalisat).
* Herbert Schwarzwälder: *Das Große Bremen-Lexikon*. Edition Temmen, Bremen 2003, ISBN 3-86108-693-X.
**Der [[Club zu Bremen]]. 1783–2008*. Carl Schünemann Verlag, Bremen 2009, ISBN 978-3-7961-1935-4.
Stohl

Een **Stohl** is een Möbelstück, wor een up sitten kann. Een Stohl hett jümmers een waachrecht Flach (dor up to sitten). Dat Flach steiht up veer Been un hett een Backlöhnels of Backels achtern, wor een sien Back up stöhnen of löhnen kann. De Backels is piel lootrecht an een van de veer Kanten van dat Sittflach. Faken sünd dor ook Löhnels an twee anner Kanten, wor een sien Arms up leggen kann.

Stöhl hebbt tomehrst veer Been, man ook dree Been sünd noog, dat de Stohl fast steiht.

De Stohl behört mit bi de öllst Möbel. In oold Tieden weer dat een Symbol van Status. 

In dat Oold Ägypten weren Stöhl sünnerlich för riek Lüüd. Faken würren se maakt van roor en düür Materaialen so as Ivoor en vergüllen Holt. 

Stöhl köönt mehrstieds ümtrent 120 Kilogram dregen.