open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wallhöbenermoor

**Wallhöbenermoor** () is en lütten Oort in de Gemeen Vollerso (Samtgemeen Hambargen) in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt in dat Düvelsmoor. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na’n Lunzengraven un in de Hamm.

De Naveröörd sünd Ahrensdörp in’n Noorden, Giehlermoor un Meinershagen in’n Noordoosten, Noordsood un Oostersood in’n Oosten, Friedensheim un Bornrieh in’n Süüdwesten, Wallhöben in’n Westen un Vollerso in’n Noordwesten.

## Historie

Wallhöbenermoor is in dat 19. Johrhunnert as lüttje Moorkolonie von Wallhöben ut grünnt worrn.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Hambargen in dat Amt Oosterholt tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Oosterholt, de 1932 mit’n Kreis Blomendal to’n ne’en un grötteren Kreis Oosterholt tohoopgahn is.

De Oort hett al jümmer bi de Gemeen Wallhöben mit bihöört. Düsse Gemeen is an’n 1. April 1937 Deel von de Gemeen Vollerso worrn. 

### Inwahnertall

### Religion

Wallhöbenermoor is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Ansgar-Kark in Wallhöben. De Wallhöbener Kark is 1966 boot un 1997 egenstännige Karkengemeen worrn. Vörher hett de Oort to de Cosmae-un-Damiani-Kark in Hambargen tohöört.

För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt-Scharmbeek tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

För Wallhöbenermoor is de freewillige Füürwehr Vollerso mit tostännig.

### Verkehr

Dör Wallhöbenermoor löppt de Kreisstraat 19, de in’n Oosten in Oostersood an de Landsstraat 165 ran geiht un in’n Westen in Wallhöben an de Bundsstraat 74. De B&nbsp;74 föhrt in’n Noordoosten över Kuhs un an Gnarrenborg langs na Bremervöör un in’n Süüdwesten över Hambargen, Oosterholt-Scharmbeek un Hu’e na Bremen-Noord. De L&nbsp;165 löppt von Oostersood in’n Noordoosten na Korlshöben un in’n Süden na Huttenbusch un an de L&nbsp;153.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben), de mit ehre verscheden Opfohrten so üm un bi 25 Kilometer von Wallhöbenermoor af is.

De nächste Bahnhoff is so bi teihn Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Olenbüttel an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.

## Footnoten
See (Landkreis Stood)

**See** () is en lütten Oort in de Gemeen Öderquart (Samtgemeen Noordkeden) in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

De Straat, an de de Oort liggt, heet **Seeweg** un so warrt de Oort deelwies ok nöömt.

## Geografie

De Oort liggt in de Masch twüschen Oost un Ünnerelv. Dat Water ut dat Rebeed flütt över dat Neenseer Slüsenfleet na de Oost hen af.

De Naveröörd sünd Hogenlucht in’n Noorden, Gehrener Sietwenn un Kaidiek in’n Noordoosten, Brook un de Brookhoff in’n Oosten, Tollboom, Moordiek un Moorstreek in’n Süden, Beentwisch in’n Süüdwesten, Reetbraak, Portshemm un Olendecken in’n Westen un Wetterdiek in’n Noordwesten. De Hööv von de Seeborg, von Övelgünn un von’n Vosssteert in’n Westen sünd vondaag verswunnen.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1852 to dat Kaspel Öderquart in dat Grevengericht Freeborg tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Freeborg. Na 1885 weer dat in’n Kreis Keden. 1932 is dat Deel von’n Kreis Stood worrn.

De Oort weer fröher Deel von de Buurschop Beentwisch. In de Tied üm de Johrhunnertwenn to dat 20. Johrhunnert is de Buurschop Beentwisch Deel von de Gemeen Öderquart worrn, de sik in ehren Ümfang na dat Kaspel von de Johannis-Kark richten dee.

### Inwahnertall

### Religion

See is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannis-Kark in Öderquart.

För de Kathoolschen is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

För See is de freewillige Füürwehr Öderquart mit tostännig.

### Verkehr

Dicht bi See löppt de Landsstraat 113 langs, de in’n Noordoosten över Öderquart na Freeborg an de L&nbsp;111 ran geiht un in’n Süüdwesten na Öberndörp. Dor is se över de Kreisstraat 24 an de Bundsstraat 73 anbunnen. In’n Oosten löppt de K&nbsp;11/K&nbsp;12 na Kaidiek un Wischhoben.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremerhoben–Cuxhoben). De Opfohrt 1 Cuxhoben liggt so 40 Kilometer in’n Noordwesten von See an de B&nbsp;73. De Opfohrten 2 Stood-Süüd un 3 Stood-Oost op de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg) doot so 42 Kilometer in’n Süüdoosten an de B&nbsp;73/L&nbsp;111 liggen.

De nächste Bahnhoff is good negen Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Wingst an de Nedderelvbahn.

### Scholen

Bet 2014 güngen de Kinner ut’n Oort op de Grundschool Öderquart. Nadem de School dichtmaakt hett, mööt de Kinner nu op de Grundschool Freeborg gahn oder köönt op Wunsch von de Öllern ok op de Grundschool Wischhoben oder de Grundschool Balje gahn. Nadem se mit de Grundschool trech sünd, gaht de Kinner op de Oberschool Noordkeden oder op dat Vincent-Lübeck-Gymnasium in Stood. Se dröfft aver ok op dat Detlefsengymnasium in Glückstadt oder dat Gymnasium Warstood gahn.

## Footnoten
Seeborg (Landkreis Stood)

**Seeborg** () weer en Eddelgood in dat Kaspel Öderquart (vondaag Gemeen Öderquart, Samtgemeen Noordkeden, in’n Landkreis Stood, Neddersassen).

## Geografie

Dat Good leeg in de Masch twüschen Oost un Ünnerelv. Dat Water ut dat Rebeed flütt över dat Neenseer Slüsenfleet na de Oost hen af.

De Naveröörd weren Hogenlucht in’n Noordoosten, Gehrener Sietwenn in’n Oosten, See, Moorstreek un Moordiek in’n Süüdoosten, Beentwisch, Reetbraak un Portshemm in’n Süüdwesten un Neenslüüs un Wetterdiek in’n Noordwesten.

De lüttjeren Öörd Vosssteert un Övelgünn sünd vondaag jüstso as Seeborg verswunnen.

## Historie

Dat Good hett de Familie Bremer tohöört.

Na School sünd de Kinner ut Seeborg op de Volksschool in Hogenlucht gahn.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1852 to dat Kaspel Öderquart in dat Grevengericht Freeborg tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Freeborg. Na 1885 weer dat in’n Kreis Keden. 1932 is dat Deel von’n Kreis Stood worrn.

De Oort weer fröher Deel von de Buurschop Beentwisch. In de Tied üm de Johrhunnertwenn to dat 20. Johrhunnert is de Buurschop Beentwisch Deel von de Gemeen Öderquart worrn, de sik in ehren Ümfang na dat Kaspel von de Johannis-Kark richten dee.

### Inwahnertall

### Religion

Seeborg weer evangeelsch-luthersch präägt un hett to dat Kaspel von de Johannis-Kark in Öderquart höört.

## Footnoten
Huerfano

**Huerfano** betekent

* Huerfano, Oort in New Mexico, USA,
* Huerfano River, Stroom in Colorado, USA, de in’n Arkansas River münnt,
* Huerfano County, Kreis in Colorado, USA,
* Huerfano Butte, Barg in Arizona, USA,
* Huerfano Butte, Barg in Colorado, USA.
Myxophaga

De Unnerornen **Myxophaga** (ooldgr. „Sliemfreters“) is de lüttste Unnerornen mank de Kävers (Coleoptera). Dor höört bloß man veer Familien mit bi 100 Aarden to. Beschreven wurrn is se 1955 dör Roy Crowson. Dor is se ok de jungste Unnerornen mank de Kävers mit. 

## Kennteken
De Käver sünd bannig lüttjet: mehr as 2,7 Millimeters lang weert se nich. De meisten Aarden sünd veel lüttjer. De Budden sünd anpasst an dat Leven in’t Water. 

## Wie se leven doot
De Imagines un ok de Budden freet to’n groten Deel oder ok bloß man Algen un Blaualgen. De meisten Aarden mank de Torridincolidae un Hydroscaphidae leevt direktemang in’t Water. De annern Familien sünd noch nich good utforscht un siedelt in en fuchtig Umto, sunnerlich an’t Över vun Ströme un Beken. 

## Systematik
De veer Familien mank de Myxophaga, de dat hüdigendags noch gifft, verdeelt sik up twee Superfamilien. De Familie *Torridincolidae* is denn noch mol updeelt in twee Unnerfamilien:

* Superfamilie Lepiceroidea Hinton, 1936 (1882)
** Familie Lepiceridae Hinton, 1936 (1882)
* Superfamilie Sphaeriusoidea Erichson, 1845
** Familie Torridincolidae Steffan, 1964
*** Unnerfamilie Torridincolinae Steffan, 1964
*** Unnerfamilie Deleveinae Endrödy-Younga, 1997
** Familie Hydroscaphidae LeConte, 1874
** Familie Sphaeriusidae Erichson, 1845

Dree Superfamilien mit sess Familien sünd al utstorven:

* Superfamilie Asiocoleoidea Rohdendorf, 1961 †
** Familie Asiocoleidae Rohdendorf, 1961 †
** Familie Tricoleidae Ponomarenko, 1969 †
* Superfamilie Rhombocoleoidea Rohdendorf, 1961 †
** Familie Rhombocoleidae Rohdendorf, 1961 †
* Superfamilie Schizophoroidea Ponomarenko, 1968 †
** Familie Schizophoridae Ponomarenko, 1968 †
** Familie Catiniidae Ponomarenko, 1968 †
** Familie Schizocoleidae Rohdendorf, 1961 †
Nee-Kuhs

**Nee-Kuhs** () is en lütten Oort in de Gemeen Gnarrenborg in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt op’n Rand von de Oosterholter Geest hen na dat Düvelsmoor. Dat Water ut dat Rebeed warrt över Gravens na’n Kollbeek un den Giehler Beek hen afföhrt.

De Naveröörd sünd Kuhs un Dahldörp in’n Noordoosten, Kolheim un Kuhstermoor in’n Süüdoosten, Nee-Kuhstermoor un Ahrensdörp in’n Süden, Giehl un Giehlermöhlen in’n Süüdwesten un Kuhs-Siedlung in’n Noordwesten.

## Historie

Nee-Kuhs is as Siedlung von Kuhs ut anleggt worrn.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1859 to dat Amt Beverst tohöört. 1859 is de Oort an dat Amt Bremervöör kamen. Na 1885 weer dat in’n Kreis Bremervöör, de 1932 mit’n Kreis Zeven to’n ne’en un grötteren Kreis Bremervöör tohoopgahn is. 1977 is dat Deel von’n Landkreis Rodenborg worrn.

De Oort hett von öllers bi de Gemeen Kuhs mit bihöört, de an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Gnarrenborg worrn is.

### Religion

Nee-Kuhs is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Kuhs.

För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.

## Weertschop un Infrastruktur

För Nee-Kuhs is de freewillige Füürwehr Kuhs mit tostännig.

### Verkehr

Dör Nee-Kuhs löppt de Bundsstraat 74, de in’n Noordoosten över Kuhs un Basdaal na Bremervöör geiht un in’n Süüdwesten över Wallhöben, Hambargen, Oosterholt-Scharmbeek un Hu’e na Bremen-Noord. In’n Süden föhrt de lüttje Straat *Postheid* na Nee-Kuhstermoor.

De Opfohrt 16 Bremen-Noord op de Autobahn 27/270 liggt so 29 Kilometer in’n Süüdwesten von Nee-Kuhs un de Opfohrt 9 Wulsdörp op de A&nbsp;27 28 Kilometer in’n Noordwesten an de B&nbsp;71.

De nächste Bahnhoff is so bi 14 Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Olenbüttel an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben. De Bahnhoff Örel an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu liggt 16 Kilometer in’n Noorden.

### Scholen

De Kinner ut Nee-Kuhs gaht na de Grundschool Kuhs, de 1927 dicht bi Nee-Kuhs an de Bundsstraat boot worrn is.
Seeborg

**Seeborg** betekent

* Seeborg, Gemeen in’n Landkreis Göttingen, Neddersassen,
* Seeborg, ehmalig Eddelgood in de Gemeen Öderquart in’n Landkreis Stood, Neddersassen,
* Seeborg, fröhere Borg twüschen Korlshöben un Hanst in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

**Seeborg** is de Familiennaam von

* Richard Seeborg (* 1956), düütsch-US-amerikaanschen Jurist.

Kiek ok bi: Seeburg.
Mairie Leendaal

De **Mairie Leendaal** weer in de Franzosentied (1810 bet 1813) een von de dree Mairien, in de de Kanton Leendaal indeelt weer. De Seet weer in Leendaal. Se harr 2281 Inwahners.

## Historie

De Ümgegend von Leendaal hett vör de Franzosentied to dat Amt Leendaal in dat Hartogdom Bremen höört, wat in dat Kurförstendom Hannover leeg. Dat Kurförstendom Hannover weer in de Tied von de Koalitschoonskriege siet 1801 von Franzosen un Prüßen besett. To’n 1. März 1810 is dat Rebeed denn Deel von dat Königriek Westfalen worrn, wat en Satellitenstaat von Frankriek weer.

Binnen Westfalen weer de Mairie Leendaal een von de twölv Mairien in’n Kanton Leendaal von’n Distrikt Bremervöör, Departement von de Elv- un Wersermünnen. Man al to’n 1. Januar 1811 harr dat wedder en Enn. Dat Königriek Westfalen müss dat Departement direkt an dat Franzöösche Kaiserriek afgeven. De Mairie Leendaal weer nu een von de dree Mairien in’n Kanton Leendaal, Distrikt Bremen, Departement von de Wersermünnen. De Mairie weer nu düüdlich grötter, dor sünd Öörd in tohoopfaat worrn, de vörher in Westfalen to de fiev Mairien Leendaal, Truup, Falkenbarg, Worphusen un Törfmoor (all in’n Kanton Leendaal) höört harrn. Von de Mairie Worphusen is blots de Oort Worphusen an de Mairie Leendaal kamen. De Rest güng an de Mairie St. Jürgen. Von de Mairie Törfmoor weer dat blots de Oort Lüttmoor. Törfmoor sülvs is ok an de Mairie St. Jürgen fullen. Tosätzlich sünd dor Rebeden tokamen, de vörher to dat Gericht Borgfeld von de Stadt Bremen höört hebbt.

1813/1814 hebbt de Russen de Franzosen slahn un dat Rebeed befreet. Dat Kurförstendom Hannover un de Stadt Bremen sünd denn wedder herstellt worrn un de ole Stand von vör 1810 wedder dor. Mit’n Wiener Kungress is 1815 ut dat Kurförstendom dat Königriek Hannover worrn.

## Öörd

Dor hebbt düsse Öörd tohöört:

* Königriek Westfalen:
*:Leendaal, Höög, Butendiek, Feldhusen

* Kaiserriek Frankriek:
*:Leendaal (438 Inwahners), Höög (16), Butendiek (83), Feldhusen (55), Truup (206), Truperdiek (53), Moorhusen (216), Möhlendiek (80), Gehrden (7), Falkenbarg (117), Heidbarg (129), Trupermoor (171), Nee- un Ooldkloostermoor (114), Warf (52), Timmersloh (90), Veermoor (19), Worphusen (92), Seebargen (166), Lüttmoor (132), Lüningsee (45)

Vondaag sünd düsse Öörd Deel von de Gemeen Leendaal.

## Footnoten
Mairie St. Jürgen

De **Mairie St. Jürgen** weer in de Franzosentied (1810 bet 1813) een von de dree Mairien, in de de Kanton Leendaal indeelt weer. De Seet weer in St. Jürgen. Se harr 2125 Inwahners.

## Historie

De Ümgegend von St. Jürgen hett vör de Franzosentied to dat Gericht Nedderenn St. Jürgen un de Ämter Leendaal, Otterbarg (blots Wörpdörp) un Oosterholt (blots Waakhusen) in dat Hartogdom Bremen höört, wat in dat Kurförstendom Hannover leeg. Dat Kurförstendom Hannover weer in de Tied von de Koalitschoonskriege siet 1801 von Franzosen un Prüßen besett. To’n 1. März 1810 is dat Rebeed denn Deel von dat Königriek Westfalen worrn, wat en Satellitenstaat von Frankriek weer.

Binnen Westfalen weer St. Jürgen Deel von de Mairie Öberenn in’n Kanton Leendaal von’n Distrikt Bremervöör, Departement von de Elv- un Wersermünnen. Man al to’n 1. Januar 1811 harr dat wedder en Enn. Dat Königriek Westfalen müss dat Departement direkt an dat Franzöösche Kaiserriek afgeven. De ne’e Mairie St. Jürgen weer nu een von de dree Mairien in’n Kanton Leendaal, Distrikt Bremen, Departement von de Wersermünnen. In de Mairie sünd Öörd in tohoopfaat worrn, de vörher in Westfalen to de fiev Mairien Öberenn, Törfmoor, Worphusen, Wörpdörp un Wörpheim (all in’n Kanton Leendaal) höört harrn. Von de Mairien Törfmoor un Worphusen weer dat blots en Deel. De Rest is an de Mairie Leendaal fullen. Von de Mairie Seehusen weer dat blots Wörpdörp. Seehusen güng an de Mairie Worpsweed.

1813/1814 hebbt de Russen de Franzosen slahn un dat Rebeed befreet. Dat Kurförstendom Hannover is denn wedder herstellt worrn un de ole Stand von vör 1810 wedder dor. Mit’n Wiener Kungress is 1815 ut dat Kurförstendom dat Königriek Hannover worrn.

## Öörd

Dor hebbt düsse Öörd tohöört:

* Kaiserriek Frankriek:
*:St. Jürgen (15 Inwahners), Millbüern (209), Öberenn (169), Nedderenn (68), Veerhusen (36), Moorhusen (49), Törfmoor (141), Moorenn (125), Schrötersdörp (53), Mooringen (144), Wörpdörp (358), Wührn (52), Frankenborg (48), Lüninghusen (106), Worpheim (47), Noordweed (82), Süüdweed (74), Westerweed (118), Höftdiek mit Noordsied un Hagensfähr (44), Waakhusen (187)

Vondaag sünd düsse Öörd Deel von de Gemeen Leendaal un to lüttje Delen de Gemenen Hu’e un Grasbarg.

## Footnoten
Verlüßmoor

**Verlüßmoor** () is en Dörp in de Gemeen Vollerso (Samtgemeen Hambargen) in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt in dat Düvelsmoor op üm un bi 7 Meter över NHN. Dat Water ut dat Rebeed flütt över de Beek na de Hamm hen af. In’n Süden liggt dat Naturschuulrebeed Törfkanaal un Randmooren.

De Naveröörd sünd Wallhöben in’n Noorden, Bornrieh un Friedensheim in’n Noordoosten, dat Dörp Düvelsmoor in’n Süüdoosten, Spreddig in’n Süüdwesten un Heilsdorp un Heißenbuttel in’n Westen.

## Historie

Verlüßmoor is in dat 19. Johrhunnert as Moorkolonie grünnt worrn.

In’n Eersten Weltkrieg sünd 13 Soldaten ut Verlüßmoor fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg twölv.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Hambargen in dat Amt Oosterholt tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Oosterholt, de 1932 mit’n Kreis Blomendal to’n ne’en un grötteren Kreis Oosterholt tohoopgahn is.

De Oort hett al jümmer to de Gemeen Wallhöben mit tohöört, de an’n 1. April 1937 Deel von de Gemeen Vollerso worrn is. En Deel hett fröher aver ok to Heißenbuttel tohöört.

### Inwahnertall

Gemeen Wallhöben:

Gemeen Heißenbuttel:

### Religion

Verlüßmoor is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Ansgar-Kark in Wallhöben. De Wallhöbener Kark is 1966 boot un 1997 egenstännige Karkengemeen worrn. Vörher hett de Oort to de Cosmae-un-Damiani-Kark in Hambargen tohöört.

För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt-Scharmbeek tostännig.

## Kultur

In Verlüßmoor steiht en Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’.

### Verenen

De Lüüd ut Verlüßmoor sünd ünner annern in’n Sportvereen Blau-Witt Bornrieh mit aktiv.

## Weertschop un Infrastruktur

För Verlüßmoor is de freewillige Füürwehr Bornrieh mit tostännig. Düsse Wehr is 1951 as Löschgrupp för de dree Öörd Bornrieh, Friedensheim un Verlüßmoor binnen de Freewillige Füürwehr Vollerso grünnt worrn. De Löschgrupp hett 1983 den Status von en egen Oortsfüürwehr kregen.

Dat gröttste Ünnernehmen is dat Boünnernehmen Helmut Kück.

### Verkehr

In Verlüßmoor gifft dat blots een Straat. Düsse Straat föhrt in’n Westen na Heißenbuttel un dor an de Bundsstraat 74 un in’n Noordoosten na Bornrieh an de Kreisstraat 30. De K&nbsp;30 wedder löppt in’n Noorden över de K&nbsp;21 un K&nbsp;19 na Wallhöben an de B&nbsp;74 un in’n Süden na dat Dörp Düvelsmoor. De B&nbsp;74 föhrt in’n Noordoosten över Kuhs un Basdaal na Bremervöör un in’n Süüdwesten na Oosterholt-Scharmbeek, Hu’e un Bremen-Noord.

De Opfohrt 16 Bremen-Noord op de Autobahn 27/270 liggt so 23 Kilometer in’n Süüdwesten von Verlüßmoor.

De nächste Bahnhoff is so bi acht Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Olenbüttel an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben. Von 1911 bet 1978 hett dat ok Personenverkehr op de Bahnlien Stood–Oosterholt geven. De Bahnhoff Huttendorp-Heudorp weer in disse Tied söven Kilometer in’n Oosten.

## Footnoten
Heißenbüttel

**Heißenbüttel** is de hoochdüütsche Naam von

* Heißenbuttel, Oort in de Gemeen Hambargen in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

**Heißenbüttel** is de Familiennaam von

* Helmut Heißenbüttel (1921–1996), düütschen Schriever, Kritiker un Essayist.
Knetemann

**Knetemann** is de Familiennaam von

* Gerrie Knetemann (1951–2004), nedderlandschen Radrennfohrer,
* Roxane Knetemann (* 1987), nedderlandsche Radrennfohrerin.
Philadelphia

**Philadelphia** is en Universitätsstadt in den US-Bundsstaat Pennsylvania. Mit 1.567.872 Inwahner (Stand: 2016) up en Flach van 369,4 km² is se de sössgröttste Stadt van de USA un de gröttste Stadt van den US-Bundsstaat Pennsylvania.

## Geschichte
Philadelphia is en van de öldsten Städte in de USA un en van de bedüüdenst dorto. Se weer van den Stadtgrünner William Penn 1681 as Hööftstadt van de Quäker-Kolonie Pennsylvania plaant. Penn geev de nee Stadt en Naam ut de Bibel: In Offb 3,7–13 EU is Philadelphia de eenzige van de söben Gemeenden, de dat Lamm Goddes (also Jesus Christus) ok in de Tiet van de Verfolgung immer trüe blifft. 

1683 keemen 13 düütsch Quäker- un Mennonitenfamilien ut Krefeld mit dat Schipp „Concord“ nah Philadelphia un leeten sück in den van Franz Daniel Pastorius nee grünnd Vöroort Germantown daal.

Philadelphia weer nah New York (1788–1790) de tweet Hööftstadt van de USA (1790–1800), bit de nee Hööftstadt Washington, D.C. fardig stellt weer. Se weer dormals ok de gröttste Stadt van de USA un nah London de tweetgröttste engelschspraakig Stadt van de Welt. 

In Philadelphia wurr an‘ 4. Juli 1776 de Unafhängigkeitserklärung beslooten un verkünnd, as ok de Verfaaten an’n 17. Juli 1787. 

Een van de Partnerstädte van Philadelphia is de düütsch Stadt Frankfort an’n Main, aber ok Florenz is en Partnerstadt.

## Bekannt Lüüd ut disse Stadt
* Kenny Barron (*1943), Jazzpianist un -komponist
* Broderick Crawford (1911-1986), Schauspeler
* Stan Getz (1927-1991), Jazzmusiker
* Benny Golson (*1929), Jazzmusiker
* Alexander Haig (1924-2010), Militär un Politiker
* John de Lancie (*1948), Schauspeler
* Robert Picardo (*1953), Schauspeler
* Karl Barry Sharpless (*1941), Chemiker un Nobelpriesdräger

## Weblinks
* Touristik-Siet
Wilhelm Barkhausen

**Friedrich August  Barkhausen** (* 1. August 1875 in Berlin; † Juni 1933) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Barkhausen is 1875 in Berlin boren. He hett 1894 bet 1896 en Lehrtied in de Bueree op en Riddergood in dat Hartogdom Mekelborg-Swerin maakt un 1896 anfungen, an de Universitäten Berlin, Heidelberg un München Juristeree to studeren. Mit dat Studium weer he 1901 trech. Na dat Studium weer he Referendar bi dat Landgericht II in Berlin un von 1903 af an bi de Regerung in Marienwerder. 1906 is he Regerungsassesser bi de Regerung in Posen worrn. 1913 hett he eerst as Verwalter dat Landraadsamt von’n Kreis Briesen övernahmen un is an’n 26. September 1913 as richtigen Landraad in Briesen insett worrn. Nadem de Kreis Briesen na’n Eersten Weltkrieg dör den Fredensverdrag von Versailles an Polen fallen schull, is Barkhausen an’n 14. August 1919 an de Regerung in Auerk versett worrn un weer denn von 1920 bet to sien Dood 1933 Landraad in’n Landkreis Auerk.

Von 1928 bet 1931 weer he ok Präsident von de Landssynood in de Evangeelsch-luthersche Landskark Hannover.

## Footnoten
Höge

**Höge** betekent

* Höge, Oort in de Stadt Friedrichshafen in’n Bodenseekreis, Baden-Württemberg,
* Höge, Oort in de Gemeen Deggenhausertal in’n Bodenseekreis, Baden-Württemberg.

Dat is ok de hoochdüütsche Naam von

* Höög, Oort in de Gemeen Leendaal in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

**Höge** is de Familiennaam von

* Carl Friedrich Höge (1834–1908), Fotograaf un Entomoloog,
* Helmut Höge (* 1947), düütschen Journalist un Schriever.

Kiek ok bi: Hoge, Höög.
Gehrden (Gemeen Leendaal)

**Gehrden** () is en Hoff in de Gemeen Leendaal in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen. De Hoff höört von öllers bi Truup mit bi.

## Geografie

Gehrden liggt in dat siede Land direkt achter’n Diek von de Wümm. En beten in’n Noorden münnt dat Gehrdener Fleet in de Wümm un in’n Süden löppt de Semkenfohrtkanaal langs. Dat Land an de Wümm is as Naturschuulrebeed Ünnere Wümm schuult un dat Rebeed in’n Oosten as Truper Blänken.

De Naveröörd sünd Millbüern un Wührn in’n Noorden, Öberenn un Frankenborg in’n Noordoosten, Feldhusen un Leendaal in’n Oosten, Truup un Truperdiek in’n Süüdoosten, Överblockland in’n Süden, Nedderblockland in’n Westen un Höftdiek un Veerhusen in’n Noordwesten.

## Historie

Dat ole Huus von’n Hoff is 1610 boot worrn un hett as dat öllste Huus in’n Landkreis Oosterholt gullen. 1965 is dat ole Huus aver afreten un en Neebo boot worrn.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Truup in’n Kanton Leendaal höört un denn von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon un dor to de Mairie Leendaal in’n Kanton Leendaal.

Bet 1885 hett de Oort to de Vaagdie Truup in dat Amt Leendaal tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Oosterholt, de 1932 mit’n Kreis Blomendal to’n ne’en un grötteren Kreis Oosterholt tohoopgahn is.

De Oort höört von öllers bi Leendaal mit bi. De Gemeen Leendaal is toeerst an’n 1. April 1937 un denn an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen düüdlich grötter worrn is.

### Inwahnertall

### Religion

Gehrden is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Marien-Kark in Truup.

För de Kathoolschen is de Goden-Hirt-Kark in Leendaal tostännig, de siet 1. September 2012 to de Karkengemeen von de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt-Scharmbeek höört. De Goden-Hirt-Kark is 1961 boot worrn.

## Weertschop un Infrastruktur

För Gehrden is de freewillige Füürwehr Leendaal mit tostännig.

### Verkehr

Gehrden is mehr as fiev Kilometer von jede gröttere Straat weg. Von Gehrden ut kummt een över de Straat an’n Wümmdiek langs bi Hu’e an de Landsstraat 151, na Nedderenn an de Kreisstraat 8 oder na Truup an de L&nbsp;133. Na Süüdwesten is de direkte Verkehr dör de Wümm afsperrt.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremerhoben–Bremen–Wasra). De Opfohrten 17 Bremen-Industriehavens (an de *Hu’er Heerstraat*) un 19 Horn-Leh (an de *[[Leendaler Heerstraat]]*) doot so teihn Kilometer von Gehrden weg liggen.

De nächste Bahnhoff is so bi teihn Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Hu’e an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.

### Scholen

Fröher sünd de Kinner ut Gehrden op de Volksschool in Truup gahn.

## Footnoten
Maldini

**Maldini** is de Familiennaam von

* Cesare Maldini (1932–2016), italieenschen Footballspeler un -trainer,
* Christian Maldini (* 1996), italieenschen Footballspeler,
* Daniel Maldini (* 2001), italieenschen Footballspeler,
* Paolo Maldini (* 1968), italieenschen Footballspeler,
* Sergio Maldini (1923–1998), italieenschen Schriever un Journalist.
Ströh

**Ströh** () is en Dörp in de Gemeen Hambargen (Samtgemeen Hambargen) in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt an de Kant von de Oosterholter Geest na dat Düvelsmoor. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na de Beek hen af un denn wieder in de Hamm.

De Naveröörd sünd Hambargen un Spreddig in’n Noorden, Heißenbuttel, Heilsdorp un Verlüßmoor in’n Noordoosten, dat Dörp Düvelsmoor in’n Oosten, Neddersandhusen, Olendamm un Sandhusen in’n Süden, Freißenbüttel in’n Süüdwesten un Olenbüttel in’n Westen.

## Historie

Ströh is 1755 as findörpsche Moorkolonie grünnt worrn.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Hambargen in’n Kanton Oosterholt höört un denn von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon un dor ok wedder to de Mairie Hambargen in’n Kanton Oosterholt.

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Hambargen von dat Amt Oosterholt tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Oosterholt. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Oosterholt worrn.

De Oort weer fröher en egenstännige Gemeen, to de ok de Oort Neddersandhusen mit bihöört hett. 1928/1929 sünd Ströh un Spreddig to een Gemeen tohoopslaten worrn. Dorbi is Neddersandhusen aver in de Gemeen Sandhusen wesselt. An’n 1. April 1937 is de Gemeen Ströh Deel von de Gemeen Hambargen worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Ströh is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Cosmae-un-Damiani-Kark in Hambargen.

För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt-Scharmbeek tostännig.

## Kultur

### Verenen

De Heimaatvereen Ströh/Spreddig is an’n 3. Mai 1991 grünnt worrn.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Ströh löppt de Bundsstraat 74, de in’n Noordoosten över Kuhs an Gnarrenborg langs na Bremervöör geiht un in’n Süüdwesten över Oosterholt-Scharmbeek un Hu’e na Bremen-Noord. Von de B&nbsp;74 geiht in Spreddig in’n Westen de Kreisstraat 4 af, de na Olenbüttel un Ohlenst föhrt.

De Opfohrt 16 Bremen-Noord op de Autobahn 27/270 liggt so 15 Kilometer in’n Süüdwesten von Ströh.

De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Olenbüttel an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.

### Scholen

De Kinner ut Ströh gaht na de Grundschool Ströh. Siet 1997 gifft dat ok en Kinnergoorn.

## Footnoten
Schrum

**Schrum** betekent

* Schrum, Oort in de Gemeen Hambargen in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

Dat is ok de hoochdüütsche Naam von

* Schruum, Gemeen in’n Kreis Dithmarschen, Sleswig-Holsteen.

**Schrum** is de Familiennaam von

* Kathleen Schrum (* 1933), US-amerikaansche Schauspelerin,
* Pete Schrum (1934–2003), US-amerikaanschen Schauspeler,
* Stephen A. Schrum (* 1957), US-amerikaanschen Theaterbaas un Theaterwetenschopper.

Kiek ok bi: Schrumville.
Kiebitzsegen

**Kiebitzsegen** () is en lütten Oort in de Gemeen Hambargen (Samtgemeen Hambargen) in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt op de Oosterholter Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na’n Giehler Beek hen af.

De Naveröörd sünd Schrum in’n Noorden, Hambargen un Heißenbuttel in’n Noordoosten, Heilsdorp un Spreddig in’n Oosten, Olenbüttel un Ströh in’n Süüdoosten, Freißenbüttel in’n Süden, Elm, Hülsbarg un Büttel in’n Süüdwesten, Vörwohl in’n Westen un Ohlenst un Biloh in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

De Oort weer fröher in’n Kreis Oosterholt, de 1932 mit’n Kreis Blomendal to’n ne’en un gröttern Kreis Oosterholt tohoopgahn is.

De Oort hett al jümmer to de Gemeen Hambargen mit tohöört, de an’n 1. April 1937 düüdlich grötter worrn is un de ne’e Gemeen Hambargen billt hett.

### Religion

Kiebitzsegen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Cosmae-un-Damiani-Kark in Hambargen.

För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt-Scharmbeek tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

För Kiebitzsegen is de freewillige Füürwehr Hambargen mit tostännig.

Twüschen Olenbüttel un Kiebitzsegen harr fröher dat Ünnernehmen Kaffee Hag en Warksgelänn. Op dat Gelänn steiht nu op 22 Hektar en Solarpark von de Sybac Solar GmbH, de mit 40.500 Module en Leistung von 9,6 MWp tüügt. De Solarpark hett 12,5 Milljonen Euro köst un is in’n April 2013 in Bedriev gahn.

### Verkehr

Dör Kiebitzsegen löppt de Kreisstraat 4, de in’n Westen na Ohlenst K&nbsp;16 geiht un in’n Oosten na Spreddig an de Bundsstraat 74. De B&nbsp;74 geiht in’n Noordoosten över Kuhs an Gnarrenborg langs na Bremervöör un in’n Süüdwesten över Oosterholt-Scharmbeek un Hu’e na Bremen-Noord. De K&nbsp;16 geiht von Ohlenst in’n Süden över Büttel un Hülsbarg na Westerbeek un Oosterholt-Scharmbeek un in’n Noorden över Biloh na Harndorp.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 13 Uthleer an de K&nbsp;48 liggt so 16 Kilometer in’n Westen von Kiebitzsegen.

De nächste Bahnhoff is een Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Olenbüttel an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.
Schrum (Gemeen Hambargen)

**Schrum** () is en lütten Oort in de Gemeen Hambargen (Samtgemeen Hambargen) in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt op de Oosterholter Geest in en Rebeed, in dat sik siede Wischen un Holt afwesselt. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na’n Giehler Beek hen af.

De Naveröörd sünd Wohlthöben, Lübbs un Bullwinkel in’n Noordoosten, Hambargen in’n Oosten, Heilsdorp un Spreddig in’n Süüdoosten, Kiebitzsegen un Olenbüttel in’n Süden, Vörwohl, Büttel un Ohlenst in’n Süüdwesten un Biloh un Bremerhorn in’n Noordwesten.

## Historie

Schrum is as lütten Anbo in de Feldmark von Hambargen grünnt worrn.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Hambargen in dat Amt Oosterholt tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Oosterholt. 1932 is dat Deel von’n ne’en gröttern Kreis Oosterholt worrn.

De Oort hett al jümmer to de Gemeen Hambargen mit tohöört, de an’n 1. April 1937 düüdlich grötter worrn is un de ne’e Gemeen Hambargen billt hett.

### Inwahnertall

### Religion

Schrum is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Cosmae-un-Damiani-Kark in Hambargen. Fröher hett de Anbo to dat Kaspel von de Willehadi-Kark in Scharmbeek tohöört. To’n 1. Januar 1873 hett de Oort aver dat Kaspel wesselt, von wegen dat Hambargen veel dichter bi weer.

För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt-Scharmbeek tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

För Schrum is de freewillige Füürwehr Hambargen mit tostännig.

Twüschen Schrum un Lübbs is 2016 von’n Bedriever wpd en Windpark mit söven Windrääd von’n Typ Enercon E101/3050 boot worrn, de tohoop en Leistung von 21,35 Megawatt hebbt.

### Verkehr

De Straat dör Schrum löppt in’n Oosten na Hambargen an de Landsstraat 128 un de Bundsstraat 74 un in’n Süden an de Kreisstraat 4 ran. De K&nbsp;4 föhrt in’n Westen na Ohlenst an de K&nbsp;16 un in’n Oosten na Spreddig an de B&nbsp;74. De B&nbsp;74 geiht in’n Noordoosten över Kuhs an Gnarrenborg langs na Bremervöör un in’n Süüdwesten över Oosterholt-Scharmbeek un Hu’e na Bremen-Noord. De L&nbsp;128 föhrt von Hambargen in’n Noorden na Beverst.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 13 Uthleer an de K&nbsp;48 liggt so 16 Kilometer in’n Westen von Schrum.

De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Süden de Bahnhoff Olenbüttel an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben. De Bahnlien löppt direkt an de Hüüs von Schrum langs.

## Footnoten
Adephaga

De **Adephaga** sünd, na de Polyphaga, de tweet gröttste Unnerornen mank de Kävers (Coleoptera). To düsse Gruppen höört bi 34.000 Aarden in 11 Familien. Dree vun düsse Familien leevt an’e Eer un de annern acht leevt in’t Water oder an dat Water. Bi de meisten Aarden leevt de Imagines just so, as de Budden as Rövers. Twee Familien sünd eerst in de Johre 2002 un 2005 beschreven wurrn. Dor hannelt sik dat um de Aspidytidae un de Meruidae bi. An de Unnerornen ehre Monophylie gifft dat keen Twiefel.

## Taxonomie un Systematik
Toeerst is annahmen wurrn, datt sik dat bi de Adephaga um en Sustergruppen vun de Myxophaga un Polyphaga hannelt, man hüdigendags warrt annahmen, de Adephaga sünd neeger mit de Polyphaga verwandt. Wie sik dat mit de Verwandschop binnen de Adephaga verhollt, is noch nich heel un deel klaar. Unklaar is u. a., wo de Waterpedders (Haliplidae) binnen de Adephaga staht. Morpholoogsche Kennteken hefft dat just so wenig klaarstellen konnt, as molekulargeneetsche Unnersökens.

To de Unnerornen höört düsse Familien:

* Dreihkävers (Gyrinidae) Latreille, 1810 
* Waterpedders (Haliplidae) Aubé, 1836
* Trachypachidae C. G. Thomson, 1860
* Meruidae Spangler & Steiner, 2005
* Water-Dükerkävers (Noteridae) C. G. Thomson, 1860
* Forellenbeekkävers (Amphizoidae) LeConte, 1853
* Aspidytidae Ribera et al., 2002
* Krieschkävers (Hygrobiidae) Regimbart, 1878
* Swemmkävers (Dytiscidae) Leach, 1815, dormank de Geelrand-Käver 
* Schrumpelkävers (Rhysodidae) Laporte, 1840
* Loopkävers (Carabidae) Latreille, 1802

## Belege
Frankenburg

**Frankenburg** betekent

* Frankenburg am Hausruck, Marktgemeen in’n Bezirk Vöcklabruck, Oberösterreich, Öösterriek,
* Frankenburg, Borg in Aken, Noordrhien-Westfalen,
* Frankenburg, Borg bi Bad Frankenhausen, Döringen,
* Frankenburg, fröhere Borg bi Sélestat-Neubois in dat Département Bas-Rhin, Frankriek,
* Frankenburg, fröhere Borg bi Frankenburg am Hausruck, Oberösterreich, Öösterriek,
* Frankenburg, fröhere Borg bi Bohlingen in de Gemeen Singen, Landkreis Konstanz, Baden-Württemberg,
* Frankenburg, fröhere Borg in’n Landkreis Südliche Weinstraße in Rhienland-Palz.

Dat is ok de hoochdüütsche Naam von

* Frankenborg, Oort in de Gemeen Leendaal in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

**Frankenburg** is de Familiennaam von

* Hans von Khevenhüller-Frankenburg (1538–1606), kaiserlichen Gesandten.
Polyphaga

De **Polyphaga** sünd, neven de Archostemata, Myxophaga un Adephaga en Unnerornen mank de Kävers (Coleoptera). Dor höört mehr as 320.000 Aarden in 151 Familien to. Dat is mit Afstand de gröttste Deel vun all Kävers. Toeerst beschreven wurrn is se vun Carlo Emery in’t Johr 1886. 

## Systematik
De Polyphaga weert hüdigendags updeelt in fiev Deelornens mit 16 Böverfamilien:

*Staphyliniformia 
**Hydrophiloidea, dormank de Spegelkävers (*Histeridae*) mit bi 3.800 Aarden un de Waterkävers (Hydrophilidae) mit bi 2.800 Aarden.
**Staphylinoidea, dormank de Kortflunkenkävers (*Staphylinidae*) mit bi 48.000 Aarden un de Iemeckenkävers (*Scydmaeninae*) mit bi 4.500 Aarden.

*Scarabaeiformia
**Scarabaeoidea, dormank de Schietkleiers (*Geotrupidae*) mit bi 150 Aarden, de Eckerbullen (*Lucanidae*) mit bi 1.300 Aarden un de Scarabäuskävers (*Scarabaeidae*) mit bi 27.000 Aarden, dormank de Hillge Scarabäus, de Maikävers (*Melolontha*) un de Rosenkävers (*Cetoniinae*) mit bi 3.000 Aarden. 

*Elateriformia
**Scirtoidea
**Dascilloidea
**Buprestoidea
**Byrrhoidea
**Elateroidea

*Derodontiformia
**Derodontoidea

*Bostrichiformia 
**Bostrichoidea, dormank de Speckkävers (*Dermestidae*) mit bi 1.300 Aarden, de Bohrkävers (*Bostrichidae*) un de Gnaagkävers oder Holtwörmer (*Ptinidae*) mit bi 1.500 Aarden.

*Cucujiformia
**Lymexyloidea
**Cleroidea
**Cucujoidea, dormank de Sünnenküken (*Coccinellidae*)
**Tenebrionoidea
**Chrysomeloidea, dormank de Blattkävers, dormank de Kartuffelkäver, un de Buckkävers (Cerambycidae)
**Curculionoidea, dormank de Snutenkävers (*Curculionidae*) mit 40.000 bit 60.000 Aarden un de Barkenkävers (*Scolytinae*) mit bi 4.000 - 5.000 Aarden weltwiet.
Törfmoor

**Törfmoor** betekent

* Törfmoor, en Moor, dat Törf aflagert,
* Törfmoor, bet 1921 Naam von’n Oort Frankenborg in de Gemeen Leendaal in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.
Lüningsee

**Lüningsee** () is en Oort in de Gemeen Leendaal in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt in dat Düvelsmoor. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na de Semkenfohrt hen af. In’n Westen liggt dat Naturschuulrebeed Westen Half von dat Lange Moor.

De Naveröörd sünd Süüdweed un Westerweed in’n Noorden, Lüninghusen in’n Noordoosten, Worphusen in’n Oosten, Kloostermoor un Lüttmoor in’n Süden, Frankenborg un Öberenn in’n Süüdwesten un Worpheim in’n Noordwesten.

## Historie

Lüningsee is 1763 as findörpsche Moorkolonie in dat Düvelsmoor anleggt worrn. De Naam von’n Oort kummt von en See, den dat to de Tied in dat Düvelsmoor geven hett. De See is later verswunnen, as dat Moor dröögleggt worrn is.

In’n Eersten Weltkrieg sünd dree Soldaten ut Lüningsee fullen oder vermisst.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Wörphusen in’n Kanton Leendaal höört un denn von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon un dor to de Mairie Leendaal in’n Kanton Leendaal.

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Truup in dat Amt Leendaal tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Oosterholt, de 1932 mit’n Kreis Blomendal to’n ne’en un grötteren Kreis Oosterholt tohoopgahn is.

De Oort weer fröher en egenstännige Gemeen. De Gemeen is an’n 1. April 1929 mit Lüninghusen un Westerweed to een Gemeen tohoopleggt worrn, de den Naam Gemeen Westerweed dragen hett. Düsse Gemeen hett bet to’n 1. April 1937 bestahn, as de Gemeen Westerweed Deel von de Gemeen Worphusen worrn is. Mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. März 1974 is ok düsse Gemeen denn oplööst worrn un an de Gemeen Leendaal kamen.

### Inwahnertall

### Religion

Lüningsee is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Martins-Kark in Leendaal.

För de Kathoolschen is de Goden-Hirt-Kark in Leendaal tostännig, de siet 1. September 2012 to de Karkengemeen von de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt-Scharmbeek höört. De Goden-Hirt-Kark is 1961 boot worrn.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht in Worphusen.

## Weertschop un Infrastruktur

För Lüningsee is de freewillige Füürwehr Worphusen mit tostännig.

### Verkehr

Dör Lüningsee löppt de *Lüninghüser Straat*, de in’n Noordoosten an de Landsstraat 153 ran geiht un in’n Süüdwesten in Frankenborg an de Kreisstraat 8. De L&nbsp;153 föhrt in’n Noorden na Worpsweed un in’n Süden na Leendaal.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 19 Horn-Leh liggt so 14 Kilometer in’n Süüdwesten von Lüningsee an de *[[Leendaler Heerstraat]]*.

De nächste Bahnhoff is so bi twölv Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Oosterholt-Scharmbeek an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.

## Footnoten
Latreille

**Latreille** is de Familiennaam von

* Phil Latreille (* 1938), kanaadschen Ieshockeyspeler,
* Pierre André Latreille (1762–1833), franzööschen Entomoloog.
Wienken

**Wienken** is de Familiennaam von

* Geraldine Gutiérrez de Wienken (* 1966), Schrieversche ut Venezuela,
* Heinrich Wienken (1883–1961), düütschen Bischop.

Kiek ok bi: Wienke.
Wienke

**Wienke** is de Familiennaam von

* Friedrich Wienke (1863–1930), plattdüütschen Schriever,
* Heinrich Wienke (1898–1963), plattdüütschen Schriever.

Kiek ok bi: Wienk, Wienken.
Stach

**Stach** is de Familiennaam von

* Anton Stach (* 1998), düütschen Footballspeler,
* Emma Stach (* 1996), düütsche Basketballspelerin,
* Engelhardt Ludwig Stach von Goltzheim (1768–1837), düütschen Generaalmajor,
* Erich Stach (1896–1990), düütschen Geoloog,
* Fredy Stach (1936–2007), düütschen Politiker,
* Friedrich von Stach (1830–1906), öösterriekschen Botechniker un Politiker,
* Georg Stach (1912–1943), düütschen Radrennfohrer,
* Ilse von Stach (1879–1941), düütsche Schrieversche,
* Joachim Stach (1896–1945), düütschen Polizist un SS-Föhrer,
* Marcelle Stach (1895–na 1931), franzöösche Opernsängerin,
* Maria von Stach (1876–1948), düütsche Journalistin un Froonrechtlerin,
* Matthäus Stach (1711–1787), düütschen Missionar un Dichter,
* Matthias Stach (* 1962), düütschen Sportjournalist un Kummentater,
* Petr Stach (* 1974), tschechschen Schauspeler,
* Reiner Stach (* 1951), düütschen Schriever un Publizist,
* Stefan Müller-Stach (* 1962), düütschen Mathematiker,
* Susi Stach (* 1961), öösterrieksche Schauspelerin,
* Václav Stach (1754–1831), böhmsch-tschechschen Preester, Dichter un Översetter,
* Wolfgang Stach (* 1960), düütschen Musikproduzent un -verleger.

Kiek ok bi: Stach von Goltzheim, Stache.
Matthies

**Matthies** is de Familiennaam von

* Bernd Matthies (* 1953), düütschen Journalist,
* Conrad Matthies (1807–1856), düütschen Theoloog un Parlamentarier,
* Frank-Wolf Matthies (* 1951), düütschen Schriever,
* Fritz Matthies-Masuren (1873–1938), düütschen Maler, Fotograaf un Publizist,
* Georg Matthies (1887–1914), düütschen Klassischen Archäoloog,
* Hans Jürgen Matthies (1921–2016), düütschen Inschenör,
* Hansjürgen Matthies (1925–2008), düütschen Pharmakoloog un Neurowetenschopper,
* Heinz Matthies (* 1923), düütschen Footballspeler,
* Helene Matthies (1890–1974), düütsche Schoolmeestersche un Schrieversche,
* Helmut Matthies (* 1950), düütschen Journalist,
,
* Holger Matthies (* 1940), düütschen Grafiker,
* Horst Matthies (* 1939), düütschen Bargmann un Schriever,
* Jens Matthies (* 1977), düütschen Footballspeler,
* Kirsten Schlegel-Matthies (* 1959), düütsche Huusholtswetenschopperin,
* Mathias Matthies (1911–2004), düütschen Filmarchitekt,
* Nina Matthies (* 1953), US-amerikaansche Volleyball- un Beachvolleyballspelerin,
* Otto Matthies (1899–1979), düütschen Schauspeler,
* Paul Matthies (1911–1991), düütschen Footballspeler,
* Roland Matthies (* 1962), düütschen Schauspeler,
* Rudolf Matthies (1909–1996), düütschen Heimaatforscher,
* Silke-Thora Matthies (* 1960), düütsche Pianistin,
* Silvia Matthies, düütsche Journalistin,
* Werner Matthies (1910–1991), düütschen Politiker,
,
* Wolfgang Matthies (* 1953), düütschen Footballspeler.

Kiek ok bi: Mathies, Matthys, Mathys, Matthis, Mathis, Mattis.
Hermann Matthies

**Hermann Matthies** is de Naam von

* Hermann Matthies (1871–1911), düütschen Architekt,
* Hermann G. Matthies (* 1951), düütschen Mathematiker un Informatiker.
Wilhelm Matthies

**Wilhelm Matthies** is de Naam von

* Wilhelm Matthies (1867–1934), düütschen Architekt,
* Wilhelm Matthies (1885–?), düütschen Politiker,
* Wilhelm Matthies (1896–1980), düütschen Kunteradmiraal.
Spanuth

**Spanuth** is de Familiennaam von

* Anton Spanuth (*Anton Wilhelm Spanuth*; vör 1697–1714), düütschen Goorner,
* Bärbel Spanuth (* 1941), düütsche Schauspelerin un Danzerin,
* Heinrich Spanuth (1873–1958), düütschen Pädagoog un Historiker,
* Johannes Spanuth (1874–1950), düütschen lutherschen Theoloog,
* Jürgen Spanuth (1907–1998), düütschen evangeelschen Ooldphiloloog un Theoloog,
* Ron Spanuth (* 1980), düütschen Skilanglöper.

Kiek ok bi: Spannuth.
Klapmeyer

**Klapmeyer** is de Familiennaam von

* Friedrich Johann Klapmeyer (1747–1805), Theoloog un Naturgelehrten,
,
* Renée Klapmeyer, US-amerikaansche Schauspelerin.
Schmeling

**Schmeling** is de Familiennaam von

* Andreas Schmeling (* 1968), düütschen Rechtsmediziner,
* Anny Schmeling (1902–1987), düütsch-tschechsche Schauspelerin,
* August von Schmeling (1843–1910), düütschen Generaalmajor,
* Britta Schmeling (* 1965), düütsche Schauspelerin,
* Burkhard von Schmeling (1823–1902), düütschen Generaalleutnant,
* Cyrus von Schmeling (1819–1902), düütschen Generaalmajor,
* Gabriel Otto von Schmeling (1747–1826), düütschen Landraad,
* Gareth Schmeling (* 1940), US-amerikaanschen Klassischen Philoloog,
* Karl von Schmeling (1776–1847), öösterriekschen Feldmarschallleutnant,
* Karsten Schmeling (* 1962), düütschen Roderer,
* Kurt von Schmeling (1860–1930), düütschen Regerungspräsident,
* Max Schmeling (1905–2005), düütschen Boxer,
* Migel-Max Schmeling (* 2000), düütschen Footballspeler,
* Wedig Kausch-Blecken von Schmeling (* 1934), düütschen Forstwetenschopper,
* Wilhelm von Schmeling (1811–1879), düütschen Generaalleutnant.

Kiek ok bi: Schmelling.
Schliecker

**Schliecker** is de Familiennaam von

* August Eduard Schliecker (1833–1911), düütschen Maler,
* Melanie Schliecker (* 1974), düütsche Handballspelerin.

Kiek ok bi: Schlieker.
Johann Hinrich Klapmeyer

**Johann Hinrich Klapmeyer** is de Naam von

* Johann Hinrich Klapmeyer (1690–1757), düütschen Örgelboer,
* Johann Hinrich Klapmeyer (1724–1792), düütschen Örgelboer.
Keding

**Keding** is de Familiennaam von

* Anne-Marie Keding (* 1966), düütsche Politikerin,
* Micha Keding (* 1976), düütschen Musiker,
* Reinhard Keding (* 1948), düütschen lutherschen Geistlichen.

Kiek ok bi: Kaeding.
Tügel

**Tügel** is de Familiennaam von

* Franz Tügel (1888–1946), düütschen evangeelschen Theoloog,
* Hans Tügel (1894–1984), düütschen Schauspeler un Speelbaas,
* Ludwig Tügel (1889–1972), düütschen Schriever,
* Otto Tetjus Tügel (1892–1973), düütschen Schriever, Maler, Musiker un Kabarettist.
Hornk

**Hornk** () is en lütten Oort in de Gemeen Wuster Noordseeküst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de polietsche Oortschop Misselwarden.

## Geografie

De Oort liggt in de Masch von Land Wusten an de Misselwardener Waterlöös. De Noordsee is knapp dree Kilometer in’n Westen.

De Naveröörd sünd Barlinghusen in’n Noordoosten, Lewen in’n Oosten, Mulsen un Wierde in’n Süüdoosten, Twendamm un Ellerworth in’n Süden, Wremen in’n Süüdwesten un Mirk, Misselwarden un Veerhusen in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

De Oort leeg vör 1885 in’t Amt Dorum un denn in’n Kreis Leh. 1932 is dat Deel von’n Kreis Wersermünn worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.

De Oort höört al von öllers bi de Gemeen Misselwarden mit bi. Mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. März 1974 is de Gemeen Misselwarden Deel von de Samtgemeen Land Wusten worrn. To’n 1. Januar 2015 is de Gemeen Misselwarden oplööst un ut de ganze Samtgemeen Land Wusten is tohoop mit de Gemeen Noordholt de ne’e Gemeen Wuster Noordseeküst worrn. Sietdem höört de Oort to de Oortschop Misselwarden binnen de Gemeen.

### Inwahnertall

### Religion

Hornk is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Katharinen-Kark in Misselwarden.

För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Jesu-Kark in Bremerhoben-Leh tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

För Hornk is de freewillige Füürwehr Misselwarden mit tostännig.

### Verkehr

An Hornk langs löppt de Kreisstraat 68, de in’n Noorden na Engbüttel/Padingbüddel geiht un in’n Süüdoosten bi Mulsen ran an de Landsstraat 129. De L&nbsp;129 geiht in’n Süden na Wremen, Dingen un Weddewarden un in’n Noordoosten na Dorum un Millm.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremerhoben–Cuxhoben). De Opfohrt 4 Niewohl liggt so ölven Kilometer in’n Oosten von Hornk an de L&nbsp;119.

De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Süden de Bahnhoff Wremen an de Bahnlien Bremerhoben–Cuxhoben.

## Footnoten
Hornke

**Hornke** is de hoochdüütsche Naam von

* Hornk, Oort in de Gemeen Wuster Noordseeküst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

**Hornke** is de Familiennaam von

* Lutz F. Hornke (* 1945), düütschen Psycholoog,
* Tim Hornke (* 1990), düütschen Handballspeler.