open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gotthold Ephraim Lessing

**Gotthold Ephraim Lessing** (* 22. Januar 1729 in Kamenz; † 15. Februar 1781 in Bruunswiek) weer de wichtigste düütsche Dichter in dat Tiedöller vun de Upklärung. Mit sien Dramen un siene theoreetschen Schriften hett he de hoochdüütsche Literatur bannig mit präägt un dor duchtig up inwarkt. He weer Freemüerer. Lessing is de eerste düütsch Dramatiker, de sien Wark bit hüüd ahn Ünnerbreeken in de Theatern upführt wurrd.

## Wat he schreven hett (Utwahl)
* Gedichten 
** *Lieder.* [Utgave 1771] 
** *Oden.* [Utgave 1771] 
** *Sinngedichte.* [Utgave 1771] 
** *Sinngedichte.* [Tohopen sammelt] 
* Fabeln 
** *Fabeln und Erzählungen.* [Utgave 1771] 
** *Fabeln. Drei Bücher.* [Utgave 1759]
** *Fabeln.* [Tohopen sammelt] 
* Dramen 
** *Damon, oder die wahre Freundschaft 
** *Der junge Gelehrte 
** *Die alte Jungfer
** *Der Misogyn
** *Der Freigeist 
** *Die Juden 
** *Der Schatz 
** *Miß Sara Sampson 
** *Philotas 
** *Minna von Barnhelm 
** *Emilia Galotti 
** *Nathan der Weise 
* Dramenfragmenten 
** *Samuel Henzi 
** *D. Faust 
* Ästheetsche Schriften 
** Rezensionen 
** Breven 
** Vörreden 
*** Des Herrn von Voltaire Kleinere historische Schriften 
*** G. E. Lessings Schriften. Erster Teil 
*** G. E. Lessings Schriften. Dritter Teil 
*** Gotth. Ephr. Lessings Theatralische Bibliothek 
*** Vermischte Schriften des Hrn. Christlob Mylius 
*** Gleim, Preußische Kriegslieder 
*** Friedrichs von Logau Sinngedichte 
*** Das Theater des Herrn Diderot 
** Abhandlungen von dem weinerlichen oder rührenden Lustspiele 
*** Betrachtungen über das weinerlich Komische 
*** Des Hrn. Prof. Gellerts Abhandlung für das rührende Lustspiel 
** Über das Lustspiel »Die Juden« 
** Ein Vade mecum für den Hrn. Sam Gotthl. Lange. Pastor in Laublingen 
** Rettungen des Horaz 
** Briefwechsel über das Trauerspiel 
** Abhandlungen [über die Fabel] 
** Briefe, die neueste Literatur betreffend 
** Laokoon 
** Hamburgische Dramaturgie 
** Der Rezensent braucht nicht besser machen zu können ... 
** Wie die Alten den Tod gebildet 
** Leben und leben lassen 
** Selbstbetrachtungen und Einfälle 
* Theologiekritische und philosophische Schriften 
** Gedanken über die Herrnhuter 
** Das Christentum der Vernunft 
** Pope ein Metaphysiker! 
** Über die Entstehung der geoffenbarten Religion 
** Über die Wirklichkeit der Dinge außer Gott 
** Durch Spinoza ist Leibniz nur ... 
** Eine Parabel 
** Anti-Goeze
** Daß mehr als fünf Sinne für den Menschen sein können
** Gespräche über die Soldaten und Mönche
** Die Religion Christi
** Die Erziehung des Menschengeschlechts
** [F. H. Jacobi über seine Gespräche mit Lessing]

Utgaven:
* *Werke und Briefe.* 12 Bännen in 14 Deelbännen. Rutg. v. Wilfried Barner. Berlin 2003. ISBN 978-3-618-61053-3
* *Die Ehre hat mich nie gesucht.* Gedichte, Briefe, kritische Schriften, Stücke. Märkischer Dichtergarten. Rutg. vun Gerhard Wolf. Berlin 1985

## Weblinks

* Indrag in de DNB
Denny Morrison

**Denny Morrison** (* 8. September 1985 in Chetwynd) is en kanaadsch Iesflinklöper ut Fort St. John, British Columbia. 

Bi de Olympisch Winterspelen 2006 in Turin gehör he to dat kanaadsch Pursuit Team. Dor kunn de Mannschap en Sülvermedaille winnen un mit dat Team hollt he ok den aktuellen Weltrekord. Över 1000m keem Morrison up den 19. Platz un över 1500m up den 11. Platz.

In de Saison 2005/2006 keem he up den 2. Platz in de Gesamtweltcup över 1500m.

Bi de Weltmeesterschap 2008 in Nagana wurr he Weltmeester över 1.500 m und över 1.000 m hett he denn ok noch de Bronzemedaille wunnen.

## Weblenken
*Fotos vun Denny Morrison
*Denny Morrison crowns season with world title and world record, March 2008
Trevor Marsicano

**Trevor Marsicano** (* 5. April 1989) is en US-amerikaansch Iesflinklöper un Inline-Speedskater. 

Bi des Iesflinkloop-Weltcup 2009 in Erfurt kunn he den 2. Platz över 1.500 m achter Denny Morrison ut Kanada belegen, wat bit jetzt sien beste Platzierung is. Siet 2007 is he aber up de ünnerscheedlich Strecken mehrfak ünner de best Tein loopen. 

## Weblinks
* Statistik un Fotos up de Siet vun de ''DESG''
* Statistik up ''Skateresults''
* Statistik bi ''effesport (nld.)''
Miljöpartiet de Gröna

**Miljöpartiet de Gröna** (Ümweltpartei – De Grönen) is de Naam vun en politische Partei in’n sweedschen Rieksdag. De Grönen in Sweden hebbt keen Parteivörsitter, man Parteisprekers. Siet 2002 sünd dat Maria Wetterstrand un Peter Eriksson. Bi de Rieksdagswahlen 2006 hebbt de Grönen 5,24 % vun de Stimmen un 19 vun 349 Mandaten kregen.

## Historie
De Grönen in Sweden sünd ut de alternative Bewegen, de Ümweltbewegen un de Anti-Atomkraft-Bewegen vun de 1970er Johren tostannen kamen. Se hebbt sik 1981 as politische Partei organiseert. In’n Nahall vun de Reakterkatastrooph vun Tschernobyl, de Skandinavien deelwies dull drapen hett, künnen de Grönen bi de Wahl vun 1988 de Veerprozenthürd överwinnen un in den Rieksdag intehn.

Karnrebeden vun Miljöpartiet de Gröna sünd de Ümweltpolitik un en eendüdige Positschoon gegen de Europääsche Union. In de Wahlen vun 1991 hett de Partei de Veerprozenthürd knapp verfehlt, man se harrn Sitten in en Reeg vun Provinzlanddaag un Gemeenrööt. 1994 sünd se wedder torüch in dat Parlament kamen un 1998 hebbt se en parlamentaarsche Tosamenarbeit mit de sozialdemokraatschen Minnerheitsregeeren inleidt, de bit to de Wahlen 2006 Bestand harr.

## Parteisprekers
* 1981–84 nich fastleggt
* 1984–85 Ragnhild Pohanka, Per Gahrton
* 1985–86 Ragnhild Pohanka, Birger Schlaug
* 1986–88 Eva Goës, Birger Schlaug
* 1988–90 Fiona Björling, Anders Nordin
* 1990–91 Margareta Gisselberg, Jan Axelsson
* 1991-92 Jan Axelsson
* 1992–99 Marianne Samuelsson, Birger Schlaug
* 1999–2000 Lotta Nilsson Hedström, Birger Schlaug
* 2000–02 Lotta Nilsson Hedström, Matz Hammarström
* 2002–11 Maria Wetterstrand, Peter Eriksson
* 2011– Åsa Romson, Gustav Fridolin

## Resultaten bi de Rieksdagwahlen
Na Angaven vun *Statistiska Centralbyrån*
* 1982: 1,65 %
* 1985: 1,50 %
* 1988: 5,53 %
* 1991: 3,38 %
* 1994: 5,02 % 
* 1998: 4,49 %
* 2002: 4,65 %
* 2006: 5,24 %
* 2010: 7,34 %

## Borns


## Websteden
* Offizielle Websteed vun ''Miljöpartiet de Gröna''
Locke

**Locke** betekent

* Locke, Oort in Kalifornien, USA,
* Locke, Oort in New York, USA,
* Locke, Oort in Tennessee, USA.

**Locke** is de Familiennaam von

* Alain LeRoy Locke (1886–1954), US-amerikaanschen Philosoof,
* Attica Locke (* 1974), US-amerikaansche Schrieversche,
* Bobby Locke (1917–1987), süüdafrikaanschen Golfspeler,
* Corey Locke (* 1984), kanaadschen Ieshockeyspeler,
* Eddie Locke (1930–2009), US-amerikaanschen Musiker,
* Edith Raymond Locke (* 1921), öösterrieksch-US-amerikaansche Journalistin,
* Elsie Locke (1912–2001), neeseelandsche Schrieversche, Feministin un Soziaalaktivistin,
* Felix Locke (* 1988), düütschen Politiker un Ünnernehmer,
* Francis Locke (1776–1823), US-amerikaanschen Politiker,
* Fred Morton Locke (1861–1930), US-amerikaanschen Utfinner un Ünnernehmer,
* Gary Locke (* 1950), US-amerikaanschen Politiker un Diplomaat,
* Gary Locke (* 1954), engelschen Footballspeler,
* Gustav Locke (1886–1949), düütschen Politiker,
* Jeff Locke (* 1989), US-amerikaanschen American-Football-Speler,
* Joe Locke (* 1959), US-amerikaanschen Vibrafoonspeler un Kumponist,
* John Locke (1632–1704), engelschen Philosoof,
* John Locke (1825–1873), Senator vun Neeschottland (1867–1873),
* John Locke, Liddmaat vun dat US-Repräsentantenhuus (1823–1829),
* Jonathan Tiernan-Locke (* 1984), brietschen Radrennfohrer,
* Joseph Locke (1805–1860), engelschen Boinschenör,
* Julien Locke (* 1993), kanaadschen Skilanglöper,
* Mamie E. Locke (* 1954), US-amerikaansche Politikerin,
* Maria Locke (1808–1878), austraalsche Aborigine,
,
* Philip Locke (1928–2004), brietschen Schauspeler,
* Ralph P. Locke (* 1949), US-amerikaanschen Musikoloog,
* Robert R. Locke (* 1932), US-amerikaanschen Historiker un Weertschopswetenschopper,
* Samuel Locke (1710–1793), düütschen Architekt un Bomeester,
* Samuel Locke (1731–1778), US-amerikaanschen Geistlichen un Pädagoog,
* Sondra Locke (1944–2018), US-amerikaansche Schauspelerin,
* Spencer Locke (* 1991), US-amerikaansche Schauspelerin,
* Tammy Locke (* 1959), US-amerikaansche Sängerin un Schauspelerin,
* Tembi Locke (* 1970), US-amerikaansche Schauspelerin,
* William John Locke (1863–1930), brietschen Schriever,
* Zeddie Locke (* 1967), US-amerikaansch-düütschen Basketballspeler.
Leibniz

**Leibniz** is de Familiennaam von

* Gottfried Wilhelm Leibniz (1646–1716), düütschen Universaalgelehrten.

**Leibniz** betekent ok

* Gottfried Wilhelm Leibniz Universität Hannober, Universität in Hannober,
* den Leibniz-Budderkeks, de sien Naam na G. W. Leibniz kregen hett,
* Leibniz, en Maandkrater.

Kiek ok bi: Leibnitz, Leipnitz.
Gösta Bohman

**''Bo'' Gösta Bohman** (* 15. Januar 1911 in Stockholm; † 12. August 1997 in Stockholm) weer en sweedschen Politiker. He weer vun 1970 bit 1981 de Parteivörsitter vun Moderata Samlingspartiet un vun 1958 bit 1991 Liddmaat vun’n Rieksdag. Vun 1976 bit 1981 harr he dat Amt vun’n swedischen Finanzminister.

## Utbilln
Bohman hett de Volksschool besöcht un is na’n Afsluss 1932 Reserveoffizeer worrn. Veer Johr later hett he sien Examen as Jurist an de Universität Stockholm afleggt. He hett denn 1936 bit 1939 sien Deensttiet an’t Amtsgericht *härardsrätten* vun Södra Roslagen fardig maakt un is dorna as Leutnant to’n Wehrdeenst intogen worrn. Na’n Tweeten Weltkrieg is he Direkter vun de Hannelskamer vun Stockholm (*Stockholms handelskammare*) worrn, bit he 1970 to’n Vörsitter vun Moderata samlingspartiet (vörher *Rechtspartei*) wählt worrn is.

## Politische Loopbahn
1958 keem Gösta Bohman in de tweetw Kamer vun de Stadt Stockholm un later ok in de erste Kamer. 1961-63 weer he Vörsitter vun de Stockholmer Rechtspartei un twee Johr later de eerste Viezvörsitter in’n Stüerutschuss vun’n Rieksdag. Na dat katastrophale Wahlresultat vun sien Partei 1970 hett he den Posten vun’n Parteivörsitter vun sien Vörgänger Yngve Homberg övernahmen.

Den Machtwessel in de swedischen Politik hett Bohman 1976 henkregen. He beschreev dat as den schönsten Ogenblick vun sien Leven. Tosamen mit Thorbjörn Fälldin un Ola Ullsten hett he de eerste nich sozialdemokraatsche Regeren siet mehr as veertig Johren in Sweden billt. He sülvst kreeg dat Amt vun’n Finanzminister. Ok in denafolgen Dreeparteienregeren weer he wieter Finanzminister, bit de Koalitschoon 1981 vörtietig uteneen fallen is. In’t glieke Johr is he as Parteivörsitter torüchpeddt. Sien Nafolger is Ulf Adelsohn worrn. Bohman hett in de Johren dorna sien politischen Memoiren schreven un is 1991 ut’n Rieksdag utscheedt.
Daniela Anschütz-Thoms

**Daniela Anschütz-Thoms**, boren Anschütz, (* 20. November 1974 in Erfurt) is en ehmalge düütsch Iesflinklöperin.

Siet 1984 bedreev de Fru ut Döringen all dat Iesflinkloopen. 1993/94 wurr se düütsch Junioren-Meesterin in’ Mehrkamp. Tallriek vördere Platzeerungen bi Düütsch, Europa- un Weltmeesterschapen, as ok Olympisch Spelen geev dat dornah. 2001/02 un 2002/03 wurr se Düütsch Meesterin över 5000 m. 2004/05 wurr se dat nochmal un tosommen mit Sabine Völker un Anni Friesinger Weltmeesterin in’ Teamloop.

An’ 16. Februar 2006 wunn Anschütz-Thomas tosommen mit Anni Friesinger un Claudia Pechstein das Finale in de Team-Verfolgungsloop bi de Olympisch Winterspelen 2006 in Turin tegen dat Team ut Kanada - dat eerste Iesflinkloop-Gold für Düütschland in Turin un bi de Olympia-Premiere in disse Disziplin.

Bi de Mehrkampweltmesterschapen 2008 in Berlin keem Daniela Anschütz-Thoms as beste Düütsche up den 6. Platz.

Bi de Olympisch Winterspelen 2010 in Vancouver harr se as Eenzellöperin en 4. Platz as best Ergebnis, in de Team-Verfolgung wunn se aber tosommen mit Stephanie Beckert un Katrin Mattscherodt de Goldmedaille.

An' 17. Juli 2010 hett se ehrn Afscheed vun den Leistungssport verklort. Anschütz-Thoms hett Afkaatsgehilfin leehrt. Se is verheiraadt. 

## Iesflinkloop-Weltcup-Platzeerungen

(Stand: 12. August 2008)

## Weblenken
* Statistik un Fotos up de Siet vun de ''DESG''
* Statistik bi ''Skateresults''
* Statistik bi ''effesport (nld.)''
(1813) Imhotep

**(1813) Imhotep** is en Asteroid ut de Hööftgördel, de an’ 17. Oktober 1960 vun dat nedderlännsch Forscherteam Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld un Tom Gehrels in’ Rahmen vun de Palomar-Leiden-Surveys opdeckt wurrn is. 

De Naam vun de Asteroid is vun de histoorsch ägyptisch Architekt Imhotep afleidt.
Rätoromaansch

**Rätoromaansch**, oder wieter, de **Rätoromaanschen Spraken** sünd, man dor warrt mank de Forschers üm streden, en Grupp vun Romaansche Spraken un Dialekten, de noch in en paar Dalen in de Alpen in de Swiez (dor unner den Naam Bündnerromaansch, in'e Umgangssprake Romaansch oder Rumantsch) un in Italien (dor unner de Naams Ladiensche Sprake un Furlaansche Sprake) snackt weert. Se hefft sik ut dat Vulgärlatien vun de vörmolige röömsche Provinz Raetien utwickelt un hefft veel öllerhaftige Egenorden beholen, vunwegen dat de Dalen wiet af liggen doot. 

Siet 1982 gifft dat ene Rätoromaansche Standardspraak ünner de Naam **Rumantsch Grischun**. Se worr in'n Opdrag vun de Lia Rumantscha maakt vun den Spraakwetenschopper Heinrich Schmid ut Zürich un baseert op de dree wichtigsten rätoromaanschen Dialekten vun de Swiez: Ünnerengadiensch (Vallader), Surmeirsch (Surmiran) un Surselvsch (Sursilvan).
Wichita (Volk)

De **Wichita** sünd en Indianervolk (Eegennaam: *Towihaedshi*), dat oorsprünglich in Kansas siedelte, aber nah Noord-Texas verdrängt wurr. Vun de Beteknung vun de Indianer stammt ok de Benennung vun de gröttste Stadt in de Bundsstaat Kansas.

De Stammesliddmaaten hebbt, nahdem se verdreben wurrn weern, an de Red River leevt, wo se vun Ackerbau (Anbau vun Früchten) un Jagd (vör allem Büffeljagd) leevt hebbt. Ehr Wohnstäe weern Grashütten. Laterhenn trucken de Kiowa in hör Land. Aber de beid Völker hebbt sück woll verdraagen, bedreven freedlichen Hannel un hebbt sück de verscheeden Arbeiten ünnernanner updeelt. De Wichita weern dorbi mehr up Mais- und Gemüüsanbau spezialiseert un de Kiowa mehr up de Jagd. De Wichita stunnen ok ünner de Schuul vun de Kiowa. Liekers wurrn se 1859 vun Texanern in en Reservatschoon in’t Indianer-Territorium vun Oklahoma verdreben. 

Hüüd gifft dat noch ruch weg 500 Stammesliddmaaten in de Reservatschon.

## Kiek ok
List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent

## Weblenken

* indianerwww.de
Bernhard Dabelstein

**Bernhard Dabelstein** weer en plattdüütschen Schriever, de von Beroop Gedichten för Festen schreven hett.

## Warken

* *Uenner de Wandsbeker Beuken. Ernst und Scherz.* Sülvstverlag, Altno ca. 1903 (Uenner de Wandsbeker Beuken, De Wandsbeker Kirchthurm, Wat speukert dor in'n Busch herum, Der Liebesschmerz, De dree Kreihn)
* *Dree plattdütsche Dichtungen: Dat ole Paddemang, De merkwürdige Frucht, Amors Flügel.* Sülvstverlag, Altno ca. 1915
* *De lustige Burnhochtied. Hoch süllt de Froonslüt leben! Zwee heitere plattdütsche Leeder.* Sülvstverlag, Altno ca. 1920
* *Pastor Surknust. Die bekannte humoristische Bergpredigt.* Sülvstverlag, Altno ca. 1920 (Dat mark Di!, Den Sliker mit sin Frömmlertum, Mit sinen Sektenheuchlerglooben, Den sett mit'n Hintersten op'n Tun Un pett em op de Heuneroogen)
* *Et stünn vor oolen Tieden een Koot gewaltig groot. Hamborger Sängerballade. Plattdeutsch-humoristische Deklamation.* Sülvstverlag, Altno ca. 1920
* *De verdreihte Snuppen, Vatter Du häst genog!, Dat lütte Zimmer, De Unnerhosen, De Storch. Fief plattdütsche humoristische Dichtungen.* Sülvstverlag, Altno ca. 1920

### Hoochdüütsch

* *Die letzte Stunde eines Mörders und die Spielkarten! Hochdeutsche Deklamationen.* Sülvstverlag, Altno ca. 1910

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken
Hepst

**Hepst** (hoochdüütsch: *Hepstedt*) is en Oort un Gemeen in de Samtgemeen Tarms in’n Landkreis Rodenborg (Wümm) mit .

To dat Dörp höört von öllers al de lüttje Oort Wist mit bi.

## Geografie
De Gemeen Hepst liggt an de westliche Grenz vun’n Landkreis Rodenborg un hett wieter na Westen to Kuntakt na’n Landkreis Oosterholt. In de annern Richten leegt wietere Gemenen vun de Samtgemeen Tarms. Na Noorden hen is dat Breddörp, na Oosten to liggt Karktimk un in’n Süüdoosten Westertimk. In’n Süüden grenzt Hepst an de Gemeen Tarms.

Twee Drüddel vun dat Gemeenrebeet bestaht ut Gröönflachen, de vun de Bueree för de Rinner- un Peertucht nütt warrt. Dorto kamt Ackerflachen, op de in dit Rebeet vör allen Koorn, Kantüffeln, Mais un Röven anboet warrt. Üm un bi twee Kilometer na Westen slutt sik dat Düvelsmoor mit sien rieke Plantenwelt an un in’n Oosten liggt de *Ummel* mit sien Mischwoold, lütte Seen un Borns.

## Geologie
En Översicht över de Geologie un Entstahn vun dat Rebeet vun’n helen Landkreis is in den Artikel Landkreis Rodenborg (Wümm) beschreven un kann dor naleest waarn.

## Historie
In en Oorkunn steiht de Naam vun den Oort to’n eersten mol as „Hepstidi“ in’t Johr 1004. Dat is en Oorkunn vun’n Kaiser Hinrich II., in de Hepst den Kloster Kemena bi Bodenwerder an de Werser as Besitt tospraken warrt. In dat Rebeet sünd aver Bultengräver un Urnenfeller funnen worrn, de dorop hendüüt, dat de eersten Minschen al in de Bronzetiet in de Ümgegend leevt hebbt.

## Politik
### Gemeenraat
De Gemeenraat vun Hepst ümfaat negen Lüüd, de ut de Fre’en Wählergrupp kamt. De eerste Börgermeesterin na mehr as dusend Johren is Heidi Stelljes.

### Städerpatenschoppen
Hepst is siet 1988 Deel vun de Gemeenschop *Europadrapen vun de Kommunen*, in de föffteihn Gemenen ut de EU ümfaat. De Partnergemenen sünd Esch (Nedderlannen), Bièvre (Belgien), Cissé (Frankriek), Cashel (Irland), Lassee (Öösterriek), Samuel (Portugal), Bucine (Italien), Kannus (Finnland), Ocaña (Spanien), Ockelbo (Sweden) un Kolindros (Grekenland)

## Verkehr
Hepst liggt dör sien Randlaag in’n Kreis wieter weg vun de Bundsstraten. Dör den Oort verlöpt de K&nbsp;114, de vun Tarms in’n Süüden över Hepst un Breddörp na Rhaar in’n Noorden föhrt. In Tarms besteiht Ansluss an de L&nbsp;133, in Rhaar an de L&nbsp;122. Vun Hepst ut verlöpt wieter ok de K&nbsp;133, de den Oort an Karktimk anbinnt un dor ok in de L&nbsp;133 münnt.

Butendem hett Hepst ok ’n lütten Bahnhoff an de Streck vun Wilst na Zeven. De Bahnlien warrt aver nich mehr faken bruukt.

## Borns


## Weblenken
Chris Witty

**Christine „Chris“ Diane Witty** (* 23. Juni 1975 in West Allis, Wisconsin) is en US-amerikaansch Iesflinklöperin. 

Bi de Olympisch Winterspelen 1998 wunn se över 1000 Meter de Sülvermedaille un över  1500 Meter de Bronzemedaille. Bi de Olympisch Winterspelen 2002 kreeg se denn de Goldmedaille för hör Sieg in dat 1000-Meter-Rennen. Bi de Winterspelen 2006 weer se Fahnendräger för de USA, en Titelverteidigung gelung hör aber nich.

## Besttieden
  
* 500 m:   38,36
* 1000 m: 1:13,83 (Weltrekord)
* 1500 m: 1:55,71
* 3000 m: 4:22,57
* 5000 m: 7:38,20

Chris Witty is ok en bannig good Radrennfohrerin. Se harr sück vörnommen, bi de Olympisch Spelen 2004 in Athen, as eerst US-amerikaansch Athletin bi Winter- as ok Sömmerspelen en Goldmedaille to winnen, wat denn aber doch nich klappt hett. Se harr as Radfohrerin aber all an dat Enkeldtietfohren bi de Olympisch Spelen 2000 deelnommen un dor Platz 5 beleggt.

## Weblenken
*Fotos vun Chris Witty
Ogbomosho

**Ogbomosho** is en Stadt in de Bundsstaat Oyo in Nigeria mit 861.303 Inwahner (Stand 1. Januar 2005).

## Historie

De Stadt is in’ 17. Johrhunnert vun de Yoruba grünnd wurrn. Anfang vun dat 19. Johrhunnert hett sück de Siedlung bannig gau utdehnt, as se während en Militärinvasion dör dat Volk Fulbe as Tofluchtsoort för de Yoruba deenen de.

## Wat man ankieken kann

To de wichtigst Sehenswürdigkeiten in Ogbomosho hörrt de groode Moschee un Överreste vun de Stadtmüer ut dat 17. Johrhunnert. 

## Wertschap

De Stadt is Industrie- un Handelszentrum in en landwertschaplich nutzt Rebeet. Dor wurrd ü.a. Boomwull un Tabak anboot as ok Nährensmiddel, Textilien un Schoh herstellt.
834

## Wat passeert is
* Dat Osebergschipp warrt för en Gräffnis bruukt (Dendrochronologie)

## Boren

## Storven
*
837

## Wat passeert is
* Dat Frankenriek warrt updeelt twuschen Kaiser Ludwig den Framen un sien Söhn Lothar I..

## Boren

## Storven
*
835

## Wat passeert is
* 
## Boren
* Ludwig III. („de Jüngere“), König vun dat Riek vun de Oostfranken († 882)

## Storven
833

## Wat passeert is
* Ludwig de Frame warrt vun siene egen Söhns slahn up dat „Lögenfeld“ bi Colmar un mutt eerst Mol Bott geven. 

## Boren

## Storven
*
Albrecht Janssen

**Albrecht Janssen** (* 8. Januar 1886 in Bingum (hüüd Stadtdeel vun Leer, Oostfreesland); † 27. Februar 1972 in Hamborg) weer en düütsch Schriever un Översetter.

An’ bekanntesten is sien 1926 schreven Kunstmärchen över de Eerdmantjes.

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken
* Literatur vun un över Albrecht Janssen in de Düütschen Natschonalbökeree
Eerdmantjes

De **Eerdmantjes** sünd Figuren ut de freessch Mythologie.

Nah de vun de oostfreesch Schriever Albrecht Janssen verfaat glieknaamig Kunstmärchen van leevten de Eerdmantjes in de Plytenbarg in Leer,  Oostfreesland un bewachen dor dat Gold und at Graff vun de letzte Freesenkönig Radbod. Nachts hebbt se de Minschen hulpen un unerkannt Arbeiten erledigt, bit een’s Daags en Buer de Schatt roven wull un in Lock in de Bült graben hett. 

De Eerdmantjes kunnen aber de Minsch verdrieben, aber se hebbt beslooten, mit den Schatt över de Eems stiften to gahn. Bi de Flucht is aber de Kahn kentert un de Eerdmantjes sünd tosommen mit den Schatt vun König Radbod in de Stroom ünnergahn.
 
Hüüd is dat Eerdmantje *Plietje* dat Maskottchen vun de Stadt Leer.
828

## Wat passeert is
* En Heer ut dat Frankenriek lannt vun Korsika ut in Noordafrika. Na en Reeg vun wunnen Slachten warrt dat avers bi Sousse slahn un mutt torüch na de Scheepe. 
* Ludwig de Frame maakt Bonifatius to'n Greven vun Korsika. 
* De Venezianers stehlt de Överresten vun den Hillgen Markus ut sien Graff in Alexandria un bringt jem na Venedig. Dormit winnt de Stadt bannig an Ansehn. 
* De Stadt Bonifacio wurrd up Korsika grünnd.

## Boren

## Storven
824

## Wat passeert is
* De Sarazenen unner Abu Hafs Omar gaht bi Matala an Land un erovert Kreta. Se maakt Aptera in Dutt. 
* König Egbert vun Wessex erovert engelsche Staaten un faat se tohopen in een Riek.

## Boren

## Storven
* 11. Februar: Paapst Paschalis I.
822

## Wat passeert is
* 27. Oktober: Völklingen wurrd eerstmals in en Oorkunn nömmt.
* Hrabanus Maurus warrt Abt vun dat Klooster Fulda. 

## Boren

## Storven
827

## Wat passeert is
* De Sarazenen lannt in Lilybaeum (Marsala) un fangt an, Sizilien vun de Byzantiners to erovern (bit 965). 

## Boren

## Storven
* 27. August: Paapst Eugen II. (* weet man nich)
825

## Wat passeert is
*Egbert vun Wessex sleiht König Beornwulf vun Mercia in de Slacht bi Ellandun. Dat Königriek Kent, Surrey, dat Königriek Sussex un dat Königriek Essex sünd denn unner dat Königriek Wessex kamen. East Anglia hett Egbert as Överherrn gellen laten. 

## Boren
* Ludwig de Düütsche, König vun Italien, de Langobarden ehr König, röömschen Kaiser († 875)

## Storven
820

## Wat passeert is
* Michael II. warrt Kaiser vun Byzanz.
* Normannen grünnt bi Dublin en Staat.

## Boren

## Storven
(2804) Yrjö

**(2804) Yrjö** is en Asteroid ut de Hööftgördel, de an’n 19. April 1941 vun de finnisch Astronomin Liisi Oterma in Turku opdeckt wurrn is. 

De Asteroid is nah de finnisch Geodät un Astronom Yrjö Väisälä nömmt wurrn.
817

## Wat passeert is
* 25. Januar: Paschalis I. warrt in Rom to'n ne'en Paapst wählt.

## Boren

## Storven
* 24. Januar: Stephan IV. (Paapst), Paapst
816

## Wat passeert is
* Ludwig de Frame warrt in Reims vun Paavst Stephan IV. noch mol to'n Kaiser kröönt. 

## Boren

## Storven
811

## Wat passeert is
* Karl de Groten un de däänschen König Hemming  hannelt an de Gröönsfoort bi Fockbeek enen Freden uut. De Eider warrt fastleggt as Grenz (bit 1864).
813

## Wat passeert is
* Leo V. warrt Kaiser vun dat Byzantiensche Riek. 
* Kaiser Karl de Grote maakt sien Söhn Ludwig den Framen to'n Mitkaiser un to'n Arven vun dat Riek. 

## Boren

## Storven

* Abū Nuwās, araabschen Schriever un Dichter uut’n Iraak (* 756)
Ostfalenpost

De **Ostfalenpost** is dat "Informationsblatt des Arbeitskreises Ostfälisches Platt, des Ostfälischen Instituts und der Arbeitsgruppe Plattdeutsch in de Braunschweigischen Landschaft. Dat Blatt sett sik vor allen ok mit dat Ostfälische Platt utenanner. Jedet Johr kumet veier (oder mehr) Ütgaben rüt, jede hat sess Sieten.

## Weblenken

* Websteed von de Ostfalenpost (hoochdüütsch, deelwies plattdüütsch)
815

## Wat passeert is
* En Rieksversammeln in Patterbuorn beslutt, dat Bisdom Hilmessen to grünnen. Gunthar warrt sien eersten Bischop. 

## Boren

## Storven
Hypoxie

**Hypoxie** betekent

* Hypoxie, Tostand vun Suerstoffmangel in de Medizin,
* Hypoxie, Tostand vun Suerstoffmangel in de Ökologie.
810

## Wat passeert is

## Boren

## Storven
* Pippin, Söhn vun Karl den Groten, Unnerkönig vun Italien (* 777)
Giurtelecu Şimleului

**Giurtelecu Şimleului** is en Dörp in de Gemeen Măerişte in’n Kreis Sălaj, Rumänien. 

Giurtelecu Şimleului hett 1.055 Inwahners (2002) un hett en Flach vun 20 km². 

## Demografie

Se hett 1.055 Inwahners (Stand 2002). 
### Inwahnertall

## Literatur
* The Cambridge Ancient History: Second Edition, by John Boardman (N. G. L. Hammond, D. M. Lewis, Frank William Walbank, A. E. Astin, Elizabeth Rawson, Edward Champlin, Andrew Lintott, Alan K. Bowman, J. A. Crook, Peter Garnsy, Dominic Rathbone), Cambridge University Press, 2000); ISBN 0521224969. 
* G. Schumacher-Matthäus, Studien zu bronzezeitlichen Schmucktrachten im Karpatenbecken. Marburger Studien zur Vor- und Frühgeschichte 6 (Mainz 1985) 243; Karte 11 
* N. G. O. Boroffka, Die Wietenberg-Kultur. Universitätsforschungen zur Prähistorischen Archäologie 19 (Bonn 1994) 46 
* Petri Mór, Szilágy vármegye monographiája [Sălaj County Monography] (I-VI, Budapest, 1901-1904) 
* Dionisie Stoica, Ioan P. Lazăr, "Schiţa monografică a Sălagiului" (Şimleul Silvaniei, 1908). 

## Weblenken
 
* http://www.donau-archaeologie.de/doku.php/kataloge/grabkatalog/g/giurtelec (hoochdüütssch)
* http://www.mek.oszk.hu/04700/04750/html/293.html (ungaarsch)
* http://www.hiszi-map.hu/catalog/displayimage.php?pid=2337&fullsize=1 (ungaarsch)
Edgar Moon

**Edgar "Gar" Moon** (* 3. Dezember 1904 in Forest Hill; † 26. Mai 1976) weer en austraalsch Tennisspeler. 

Sien eersten Titel bi de Austraalsch Tennismeesterschapen wunn he 1929 in’ Mixed tosommen mit Daphne Akhurst. 1934 kunn he dat Mixed-Turnier nochmal winnen, ditmal tosommen mit Joan Hartigan.

1930 kunn he todem de Austraalsch Meesterschapen bi de Mannlü winnen. In’t Endspeel besieg he Harry Hopman mit 6:3, 6:1 und 6:3. In dat Johr 1932 hett he tosommen mit Jack Crawford de Düppelkonkurrenz bi de Mannlü wunnen.
Flagg vun Dschibuti

De **Flagg vun de Republiek Dschibuti** is an’n 27. Juni 1977 to’n eersten mol hisst worrn, as Dschibuti sien Unafhangigkeit vun Frankriek kregen hett.

## Beschrieven un Bedüden
De Flagg is ut twee gliek grote waagrechte Striepens opboet. De bövere is blau, de ünnere is gröön. An’n linken Rand warrt de beiden Striepens vun en witt gliekschenkelig Dreeeck ünnerbroken, dat en fieftackigen roten Steern bargt.

De Klören staht för de beiden Volksgruppen in’t Land: blau is de traditschonelle Klöör vun de Issa, gröön is de traditschonelle Farv vun de Afar. Dat witte Dreeeck steiht as Teken för den Freden un sien roten Steern schall op de Eenheit vun de fief Regionen vun Dschibuti henwiesen. De Klören künnt aver ok anners düüt warrn, neemlich as Teken för de Eer (gröön), de See un dat Meer (blau) as ok för den Freden (witt), wobi de rote Steern de Eenheit vun’t Land betekent.

## Weblenken
* Flags of the World - Djibouti
Jon Turteltaub

**Jonathan ''Jon'' Charles Turteltaub** (* 8. August 1963 in New York City) is en US-amerikaanschen Speelbaas un Filmproduzent.

Turteltaub is de Söhn vun den Filmproduzenten Saul Turteltaub. He hett sien Afluss an de Wesleyan University un an de USC School of Cinematic Arts maakt. He hett ’n Reeg vun spoodrieke Filmen maakt as *Cool Runnings*, *While You Were Sleeping*, *Instinct* usw. He hett mit siene Filmen in verschedene Genres arbeit as romantische Kummedie, Filmdrama un Actionfilm. För de CBS hett he ünner annern de Feernsehreeg *Jericho* produzeert. Butendem hett he ok twee Dreihböker schreven.

Jon Turteltaub hett an 6. Juli 2006 de Schrieverscher un Dokumentarfilmmakerin Amy Eldon heiraadt, de Süster vun den Fotojournalisten Dan Eldon. He is Liddmaat bi Scientology.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Jon Turteltaub hett opstunns noch keen Filmpriesen wunnen, aver he weer 1999 för den *[[DGA Award]]* nomineert för sien Leistung as Speelbaas in *From the Earth to the Moon*.

## Weblenken
José Maria Neves

**José Maria Pereira Neves** (* 28. März 1960 in Santa Catarina) is en kapverdischen Politiker un siet Februar 2001 Premierminister vun Kap Verde.

## Fröhe Johren
Neves is op’t Hööfteiland vun de Kapverden, Santiago, boren un opwassen. Dor hett he in de 1980er Johren sien Schoolutbilln maakt un harr denn de Mööglichkeit, över’n Stipendium in’t Utland to studeeren. In Brasilien hett he an’t Institut *Fundação Getúlio Vargas* Verwaltungswesen studeert un mit’n  Bachelor afslaten. As he na Kap Verde torüch keem, is he dor in’n Verwaltensdeenst gahn.

## Politisch Loopbahn
Enn vun de 1980er Johren weer Neves in de Jöögdorganisatschoon vun de dormoligen Eenheitspartei *[[Partido Africano para a Independência de Cabo Verde]]* (PAICV) aktiv. 1996 is he för den Bezirk Santa Catarina Afordenter in’t Parlament för de PAICV worrn, de intwüschen in de Oppositschoon weer, un weer denn ok Parlaments-Viezpräsident. In’n März 2000 hett he dat Börgermeesteramt vun Sanata Catarina övernahmen.

In’n Juni vun’t glieke Johr hett sien Partei em to’n Vörsitter wählt. Ünner sien Föhren künn de PAICV an’n 14. Januar 2001 de Parlamentswahlen winnen un he weer an’n 1. Februar 2001 ne’e Premierminister vun’t Land. Sien Weertschops- un Finanzpolitik warrt vun de Weltbank un vun’n Internatschonalen Währungsfond as positiv betekent.

De Parlamentswahlen an’n 22. Januar 2006 hett noch mol wedder de PAICV wunnen. An’n 7. März 2006 is Neves sien Amtstiet üm wietere fief Johren verlängert worrn.

## Borns


## Weblenken
* Bericht to de Wahlen 2001
* Besöök vun Neves bi de ''Brown University'', Rhode Island, September 2003 (engelsch)
Marot

**Marot** is de Familiennaam von

* Clément Marot (1496–1544), franzööschen Dichter, sünnerlich vun den Psalter vun Genf,
* Daniel Marot (1661–1752), franzööschen Architekt un Koppersteker,
* Helen Marot (1865–1940), US-amerikaansche Schrieversche un Börgerrechtlerin,
* Jean Marot (üm 1450–1526), franzööschen Koopmann un Schriever,
* Jean Marot (üm 1619–1679), franzööschen Architekt,
* Samuel Marot (1770–1865), düütschen evangeelschen Theologen un Freemüerer,
* Veronique Marot (* 1955), engelsche Langstreckenlöpersche.

Kiek ok bi: Maro, Marót.
Robert Grimsehl

**Robert Grimsehl** (* 1890 in Otternhagen; † 1963) weer en hooch- un plattdüütschen Schriever.

Grimsehl is 1890 in Otternhagen boren un hett Schoolmeester lehrt. Mit 21 hett he sien Examen maakt un weer denn von’n 15. Mai 1911 an Schoolmeester an de Volksschool in Harpstedt. Dor is he ok all sien Leven bleven, von 1946 an as Hauptlehrer un von Januar 1951 an bet to sien Rohestand an’n 30. September 1955 as Rekter. Von 1935 af an hett he ok veel to de Heimatgeschicht schreven. Dor hett he later dat Bundsverdeenstkrüüz för kregen. In Harpstedt steit sied 1991 ok en Gedenktafel för Grimsehl bi’n Amtshoff. De Schriften, de Grimsehl nalaten hett, hett sien Söhn Harald Grimsehl 2009 an dat Archiv von de Samtgemeen Harpstedt övergeven.

## Warken

* *De Wall mott falln. Heimatspiel in 3 Aufzügen.* (toeerst opföhrt in Harpstedt an’n 14. Oktober 1949)
* *Pingstscheeten 1746 in Harpstedt. Heimatspiel in 2 Aufzügen.* (toeerst opföhrt in Harpstedt an’n 4. März 1953)
* *Us is de Hassel. Heimatspiel in 3 Aufzügen.* (toeerst opföhrt in Harpstedt an’n 18. September 1953 to de Harpstedter Heimatweek)

### Hoochdüütsch

* *Geschichte der Kirche zu Harpstedt.* ev.-luth. Karkengemeen Harpstedt, Harpstedt 1953
* *Neue Chronik des ehemaligen Amtes Harpstedt.* 1957

## Weblenken
Leoneesche Spraak

**Leoneesch** (leoneesch *Llingua Llïonesa* oder *Llïonés*) is en Spraak, de in de gröttsten Deel vun de Region León (*Llión*) in Spanien un in't Rebeet vun Braganza in Portugal snackt ward. 

## Klassifikatschoon

Leoneesch is en romaansche Spraak, dat heet, se is ne Douter vun dat Latiensche. Dat leoneesche Sprach höört to de Grupp vun ibero-romaansche Spraken un is eng verbunnen mit't Portugesch, Spaansche un Italieensch. 

## Geschicht
De Spraak is in’t 10. Johrhunnert för’t ierst opschreven.

## Moderspraak
Circa 55.000 Minschen (5 % vun de Inwahners vun León) snackt Leoneesch. Welke Schoolen bruukt Leoneesch. 

För de Plattdüütspraekers, de Leoneesch leert, sünd de Problemen nich grötter as bi Italieensch oder Franzöösch. Afgesehn vun w, ö, ü un de ganz roren k un x bedeent sik dat Leoneesche mit dat latiensche Alphabet so as wi.

## Spraakcode
De Spraakcode noh Linguasphere(LS) is LS-51-AAA-ccc.

## Nawiesen
Julie Stevens

**Julie Stevens** is de Naam von

* Julie Stevens (1916–1984), US-amerikaansche Schauspelerin,
* Julie Stevens (* 1936), brietsche Schauspelerin.
Johanna Schut

**Johanna "Ans" Schut** (* 26. November 1944 in Apeldoorn; † 7. November 2025) weer en nedderlannsch Iesflinklöperin.

Bi de olympisch Winterspelen 1968 in Grenoble wunn se de Goldmedaille över 3000 Meter vör Kaija Mustonen un Stien Kaiser. Dorför harr se all de Sülvermedaille bi de Mehrkamp-Weltmeesterschap wunnen. 

1969 de Weltmeesterschap keem se up den darten Platz. In dat Johr hett se ok noch fiev Weltredkorde upstellt. Dornah leep dat aber nich mehr so, ok wenn se 1970 nochmal de Bronzemedaille bi de Mehrkamp-Weltmeesterschap winnen kunn. 1971 hett se hör Loopbahn beend, hett heiradt (heet siet dem Boekema-Schut) un hett dree Kinner.

## Weblinks
* Statistiken bei ''Speedskatingnews''
Modersprakendag

De internatschonale **Modersprakendag** warrt elk Johr an’n 21. Februar fiert. Disse Dag schall de Lüüd an dat Hoochhollen von jemehr Moderspraken denken helpen.

De Dag geit trüch op den 21. Februar 1952 as in de Tied von de Bengaalsch Spraakbewegung en ganze Reeg Studenten von de Universität Dhaka in Bangladesch bi Protesten för jemehr bengaalsche Moderspraak doodschaten worrn sünd. 1947 weer Pakistan unafhängig worrn. Dat Land bestünn ut twee Delen, West-Pakistan un Oost-Pakistan (wat nu Bangladesch is), de en ganz Stück utenannerliggt. De Zentralregeren harr an’n 21. März 1948 Urdu as eenzige Natschonalspraak von ganz Pakistan fastleggt. Urdu wöör aver vör allen in Oost-Pakistan snackt, in Oost-Pakistan dee de grote Mehrheit Bengaalsch snacken. De Bengaalsch Spraakbewegung dee sik nu billen un wull sik för dat Recht insetten, dat to’n Bispeel op de Universität ok Bengaalsch bruukt warrn dröff. An’n 21. Februar 1952 harr dat denn Protesten in Dhaka geven un se hebbt to en Striek opropen. De Regeren dee en Utgangssperr verhangen, aver liekers geev dat Protesten. Bi de Versöök de Protesten toenn to bringen sünd denn en Reeg Lüüd doodschaten worrn. Disse Vörfall dee de Spraakbewegung eerst richtig vöranbringen. In ganz Oost-Pakistan geev dat denn Protesten un tolest müss de Regeren Bengaalsch densülven Status as Urdu tokennen.

De 21. Februar weer toeerst in Bangladesch as Dag von de Spraakbewegung en besünnern Fierdag. An’n 17. November 1999 hett de UNESCO op Andrag von Bngladesch beslaten, dat an dissen Dag ok internatschonal an de Rechten von de Moderspraken dacht warrn schall. De Dag is 2000 denn toeerst fiert worrn. Mit dat Internatschonale Sprakenjohr 2008 hett ok de UNO-Generalversammlung goodkennt worrn.

Elk Johr an’n Modersprakendag warrt ok de Linguapax-Pries utgeven.
Linguapax-Pries

De **Linguapax-Pries** warrt sied 2002 elk Johr von’n internatschonalen Modersprakendag (21. Februar) von dat Linguapax-Institut in Barcelona utgeven an „Linguisten, Forschers, Professers un Maten von de Zivilsellschop as Anerkennung för de besünnere Arbeid op dat Feld von de Spraakveelfold un/oder dat multilinguale Lehren.“ De Pries is mit en Priesgeld von 3000 Euro verbunnen.

## Winners

2002 bet 2004 is de Pries jümmer an twee verschedene Lüüd gahn. Sied 2005 warrt elk Johr een Person uttekent.

## Weblenken

* Websteed von Linguapax (engelsch, spaansch, katalaansch, franzöösch)
(1593) Fagnes

**(1593) Fagnes** is en Asteroid ut de Hööftgördel, de an’n 1. Juni 1951 vun de belgisch Astronom Sylvain Julien Victor Arend in Ukkel opdeckt wurrn is.

De Asteroid is nah de belgisch Landschap Hohes Venn (franz.: *Haute Fagnes*) nömmt wurrn
Rita Russek

**Rita Russek** (* 27. Juni 1952 in Eschwege) is en düütsch Schauspelerin un Speelbaas’sche. 

## Leven un Wark
Nah hör Utbildung an de Hoochschool för Musik un dorstellend Kunst in Frankfort an’n Main weer Rita Russek bit 1986 fast Ensembleliddmaat an dat Bayerische Staatsschauspeel in München. 
Se hett mit Speelbaas as Jürgen Flimm un Luc Bondy tosommearbeidt. In Ingmar Bergmans Film *[[Aus dem Leben der Marionetten]]*, 1980, speel se de Rull vun de *Katharina Kraft*. Rita Russek weer sülvst ok Speelbaas bi eenig Theaterstücken un wurr 1996 in Paris för den Theaterpries Molière för de beste Regie nomineert. 
As Schauspelerin wark se in verscheeden Film- un Fernsehprodukschonen mit, etwa in *Sierra Leone* un *Solo für Klarinette*. 

Rita Russek speel bit 2007 de *Hannelore Schmiedinger* in’ Stuttgarter Tatort.

Ünner annern weer Rita Russek in’ ZDF in de Krimi *Der letzte Zeuge* to sehn, se speel ok in de Määrkenfilm *Küss mich, Frosch!* (de völ Priesen kreegen hett) un in *Der Club der grünen Witwen* un siet 1998 as Kommissarin Anna Springer in de geern sehn ZDF-Krimireeg Wilsberg an de Siet vun Leonard Lansink mit.

De Schauspelerin leevt mit den Speelbaas un Schauspeler Bernd Fischerauer in München un in hör Huus an’t Water in de Toskana tosommen.

## Filmografie (Utwahl)

## Weblenken
* 
*  Rita Russek

## Born
ZDF
Rupert Grint

**Rupert Lloyd Alexander Grint** (* 24. August 1988 in Stevenage, Hertfordshire) is en britschen Schauspeler. Bekannt worrn is he dör sie Rull in de Harry-Potter-Filmen, in de he *Ron Weasley* dorstellt hett.

## Biografie
Rupert Grint is de Söhn vun eenfache Lüüd: sien Mudder is Huusfro un sien Vadder Souvenirhännler. He hett veer jüngere Süsters un Bröder. In fröhe Johren hett he an de School al Theater speelt as ok in en öörtliche Laientheater-Grupp.

In’t Öller vu ölven Johren hett Grint, de sik sülvst as groten Fan vun de Harry-Potter-Romanen betekent, ahn Insichten in’t Filmgewarf för de Rull *Ron Weasley* beworven, mit en Video neemlich, in dat he en sülvst schreven Leed rappt. De grote Spood vun den eersten Potter-Film hett dorto föhrt, dat he tosamen mit sien Schauspeelkollegen weltbekannt worrn is. Över sik sülvst seggt Grint, dat he un sien Filmrull sik in vele Punkten teemlich glieken doot, so as de Band för Spinnen, de roden Hoor oder sien grote Familie.

2002 speel he denn in de britschen Kummedie *Thunderpants* mit, in den he en wehligen jungen Professer dorstellen de. Dorna harr he wedder noog to doen mit de wieteren Filmen ut de Harry-Potter-Reeg, in de he tosamen mit Daniel Radcliffe un Emma Watson wieter in en Hööftrull to sehn weer. Twüschendör stünn he 2006 för den Film *Driving Lessons* vör de Kamera. Anfang 2009 is de Film *Cherrybomb* mit Grint in de Hööftrull rutkamen.

Na en Angaav vun’t US-amerikaansche Forbes Magazine tellt Grint opstunns to de Jungdorstellers mit den hööchsten Verdeenst in Hollywood. In de Tiet twüschen Juni 2007 un Juni 2008 hett he Gaaschen in Hööch vun 5 Millionen US-Dollar kregen un liggt dormit tosamen mit de US-Amerikanerin Hilary Duff op’n achten Rang.

2004 hett Gringt de *Richard Hale School* mit dat General Certificate of Secondary Education afslaten.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken

Rupert Grint weer bit hüüt (Februar 2009) söven mol för Filmpriesen vörslahn, wovun he twee wunnen hett:
* 2002: den *[[Young Artist Award]]' in de Kategorie *Veelversprekenste junge Needorsteller* för *Harry Potter and the Sorcerer’s Stone*.
* 2002: den *Sünnerpries* vun de *Satellite Awards* as *Rutragen nee Talent* för *Harry Potter and the Sorcerer’s Stone''.

## Borns


## Weblenken
* 
* Engelsche Fansiet
* Billergalerie bi www.zelluloid.de
(88) Thisbe

**(88) Thisbe** is en Asteroid ut de Hööftgördel, de an’n 15. Juni 1866 vun de düütsch Astronom Christian Heinrich Friedrich Peters in Clinton, opdeckt wurrn is.

De Asteroid is nah en Nymphe ut de greeksche Mythologie nömmt wurrn. Mit en Dörmeter vun 232 km hörrt Thisbe to de grötere Asteroiden vun de Hööftgördel. De afsolute Helligkeit bedrocht 6,7. De Asteroid is en Spektralklass 2-Typ. Thisbe hett en köhlenstoffoordig Böverflach mit en Albedo vun 0,067.

## Weblenken
* [Entdecker](http://www.astroscenza.org/Scienziati/Peters%20(Christian%20Heinrich%20Friedrich%20-).htm) (italieensch)
Dahomey

**Dahomey** betekent

* Dahomey, Volk in Afrika,
* Dahomey, de Spraak vun düt Volk,
* de ole Naam, de bit 1975 för Benin bruukt wurrn is,
* Königriek Dahomey, ehmalig Königriek in dat hüdige Benin un Togo.
Gustav Sieg

**Gustav Sieg** (* 7. August 1863 in Uszballen; † 24. Dezember 1913 ok dor) weer en plattdüütschen Schriever.

Sieg is 1863 as dat öllste von 15 Kinner von Malwine Ernestine (borene Ulrich) un Wilhelm Friedrich Sieg in Uszballen boren. Sieg hett Schoolmeester lehrt un weer ünner annern an de School in Tawellningken. Dor sünd ok sien Söhn un Dochter ut de eerste Eh mit Maria Obrecht boren. Sien twete Eh weer mit Johanna Krakat, mit de he ok een Söhn un een Dochter harr. Sieg hett blot een Book mit plattdüütsche Gedichten rutbröcht de *Humoristische plattdeutsche Charakterzüge aus Lithauen*. He harr eerst blot en poor Gedichten för sien Schölers schreven un de denn aver de Tiedschrift *Feierstunden* ut Berlin tostüürt, de en Priesutschrieven för dat spaaßigste Gedicht harrn. Dor hett he den eersten Pries wunnen un sien Gedichten sünd denn as Book rutkamen.

## Warken
* *Humoristische plattdeutsche Charakterzüge aus Lithauen.* Benno Schmidt, Heinrichwalde 1902

## Weblenken
Brian Dennehy

**Brian Mannion Dennehy** (* 9. Juli 1938 in Bridgeport, Connecticut; † 15. April 2020 in New Haven, Connecticut) weer en US-amerikaanschen Schauspeler. De Charakterdorsteller mit sien kräftigen Statur weer vör allen in de 1980er Johren in en Reeg vun bekannte Filmen to sehn, wo he faken gote Nevenrullen speelt hett.

## Leven un Wark
Dennehy hett an de Columbia University in New York City studeert. Sien eerste lütte Rull hett he 1977 in de Feernsehfolg „The Godson“ vun *Kojak* speelt, sien eerste Filmrull weer in’t glieke Johr in *Looking for Mr. Goodbar*. Wietere bekannte Filmen, in de he mitspeelt hett, weern de Thriller *Gorky Park* vun 1983 mit Lee Marvin oder *F/X* (1986), in den he een vun de Hööftrullen harr. 1987 harr he de Rull vun en doodkranken Architekten in den Film *The Belly of an Architect*, wat een vun sien bekanntsten Rull is. An de Siet vun Harrison Ford weer he 1989 in den Film *Presumed Innocent*. Tosamen nahmen weer he an mehr as 150 Film- un Feernsehprodukschonen bedeeligt un is jümmer noch aktiv in’t Gewarf.

2005 weer Dennehy im *Lyric Theatre* in London in dat Theaterstück *[[Death of a Salesman]]* to sehn.

In’t Johr 1959 hett he Judith Scheff heiraadt, man de Eh is 1974 wedder scheedt worrn. 1988 hett he denn Jennifer Arnott heiraadt. Ut de eersten Eh hett he dree Kinner. Sien Dochter Elizabeth Dennehy is ok Schauspelersche.

## Filmografie (Utwahl)

## Filmpriesen
Brian Dennehy weer bit hüüt dörteihn mol för Filmpriesen vörslahn. Mit dree dorvun is he uttekent worrn:
* 2001: de *[[Golden Globe]]* in de Kategorie *[[Golden Globe Award/Best Hööftdorsteller – Mini-Serie oder TV-Film|Best Hööftdorsteller – Mini-Serie oder TV-Film]]* för *Death of a Salesman*.
* 2001: de *[[Television Producer of the Year Award]]* för *Death of a Salesman*.
* 2001: de *[[Screen Actors Guild Award]]* in de Kategorie *Utermatig Dorstellen in en Feernsehfilm oder Mini-Serie* för *Death of a Salesman*.

## Weblenken
* 

## Enkeld Nahwiesen
Inga Lühning

**Inga Lühning** (* 1974 in Karkwals) is en düütsche Jazz-Singersche.

Lühning hett en Singstudium in de Nedderlannen un in de USA maakt, bevör se wedder na Düütschland torüchkamen is. Se leevt siet 1998 in Köln, woneem se Liddmaat vun de Grupp *Vocaleros* worrn is. Mit disse Grupp is se regelmatig op Turneen un ok bi Jazzfestivals to sehn. Butendem hett se en Jazz-Pop-Quartett ünner den Naam *Lühning* grünnt (tosamen mit Christian Thomé, Mario Mammone und Helmuth Fass), mit dat se en CD ünner den glieken Naam opnahmen hett. Wieter is se ok Liddmaat vun de Grupp . Regelmatig arbeit se tosamen mit dat Andreas Schnermann Quartett, mit dat Sebastian Gahler Trio un  mit de Christoph Eidens Band. Se hett blangento ok eenige Johren Singünnerricht geven an de *Offene Jazz Haus Schule* in Köln.

## Weblenken
*Jazz-Quartett Lühning
*Interview bi Einseitig.info
Wilhelm Schleef

**Wilhelm Schleef** (* 18. März 1889 in Holtwickede; † 9. Juni 1968 in Düörpm) weer en plattdüütschen Schriever.

Schleef is 1889 in Holtwickede boren un hett op Schoolmeester studdert. Na dat Studium weer he von 1912 bet 1923 Schoolmeester un later Rekter in Hamm. Von 1945 bet 1954 weer he Schoolraat in Düörpm. 1968 is he dor storven un liggt op’n Aplerbecker Karkhoff begraven.

## Warken

* *Düet es dat Bauk van Schulte-Wuordelbuk.* Ruhfus, Düörpm 1967

### Hoochdüütsch

* *Dortmunder Wörterbuch.* Köln 1967
* *Geschichte der Bauerschaft Sölde.* Ruhfus, Düörpm 1938
* *Dortmund. Ein Heimatbuch für die Jugend.* Schwalvenberg, Düörpm 1948
* *Hundert Jahre, 1855-1955. Geschichte der [Loge] „Zur Alten Linde“ in Dortmund.* Düörpm 1955
* *Am rauhen Stein. Zum 100jährigen Bestehen der [Loge] „Zur alten Linde“ in Dortmund. Aphorismen.* Ruhfus, Düörpm 1955
* *Dortmunder Wörterbuch.* Böhlau, Köln 1967
* *Schüren gestern und heute. Eine Gemeindechronik.*

## Weblenken