open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hinrich II. (HRR)

**Hinrich II.**, mit Binaam „de Hillige“ (* 6. Mai 973 oder 978 in Bad Abbach oder Hilmessen; † 13. Juli 1024 in Grone), weer vun 1002 af an Röömsch-düütschen König un bavenhen vun 1014 bit 1024 Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek. Sien Nafolger is Konrad II. ut dat Huus vun de Saliers wurrn. 

## Familie
Hinrich weer de Söhn vun den Hartog Hinrich II. vun Bayern. De dreeg den Ökelnaam „de Strietbüdel“. Düsse Bayernhartog weer verheiraat mit Gisela vun Burgund. Somit weer de latere Kaiser de Uurenkel vun König Hinrich I. un stamm af ut en Nevenlien vun dat Huus vun de Ottonen. 

## Kroon un Throon
An'n 9. Juli 1002 is Hinrich II. to'n König vun de Oostfranken kröönt wurrn. Paapst Benedikt VIII. hett em denn an'n 14. Februar 1014 to'n Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek maakt. Verheiraat weer he mit Kunigunde vun Luxemborg. Kinner hefft de beiden nich harrt. Dor weer Hinrich II. de leste Kaiser ut dat Huus vun de Ottonen mit. Paapst Eugen III. hett em 1146 hillig spraken. 

## Politik
Anners as sien Vörloper Otto III. hett Hinrich II. sik tomeist mit de Kuntreien vun dat Riek befaat, de nöördlich vun de Alpen liggen döen. Verscheden Malen hett he Krieg föhrt mit Polen. Gegen dat Daltrecken na Italien dorgegen keek he gegenan. Anners as Otto III. heel he dor nix vun, en *Imperium* up to boon. He harr sik vörnahmen, he woll dat Riek vun de Franken wedder herstellen (*Renovatio regni Francorum*). Na de Binnenkant hen hett he dat Riek stärker maakt, vunwegen dat he noch mehr mit de Kark tohopengahn is. He hett nee Bisdömer grünnt un de olen hett he allerhand Riekdömer un Vermögen schunken. He seeg dat so: De Bischöpp unnerstütten de Macht vun den König un sprüngen em to Siet, wenn dat nödig weer. Bavenhen unnernehm he dat, de Riekskloosters to reformeern. Ok so scholl de königliche Macht grötter weern, vunwegen dat de Riekskloosters en Deel vun dat Rieksheer upstellen mössen. 

In de Stadt, de ehr Naam besunners mit sien egen Naam verbunnen is, in Bamberg, hett he 1007 en Bisdom grünnt. 

As wichtigsten Born över de Tiet vun Hinrich II. warrt Thietmar vun Merseburg siene Krönk ankeken. Tietmar weer 1009 Bischop vun Merseburg wurrn.

## Weblenken
978

## Wat passeert is

## Boren
* 6. Mai 973 oder 978: Hinrich II., de Hillige, düütsch Kaiser (†1024).

## Storven
*
Duncan I.

**Duncan I.** ut dat Huus Dunkeld (*Donnchad mac Crínáin*; * 1001; † 14. August 1040) weer König vun Schottland vun 1034 bit 1040. Bavenhen weer he König vun Strathclyde vun 1018 bit 1040. 

He weer de öllste Söhn vun Abt Crinán vun Dunkeld un Prinzessin Bethoc. Nadem he al 16 Johren up den Throon vun Strathclyde seten harr, folg he 1034 sien Grootvadder na Mudder ehre Siet hen, dat weer Malcolm II., up den Throon vun Schottland. Malcolm harr dat ole Tanistry-System afschafft un so slump Duncan dorbi, dat schootsche Königriek in en Arv-Monarkie üm to wanneln. 

Sien Ökelnaam weer „Duncan, de dat goot meent“, man dat weer nich unbedingt en Kumplement. He föhr den Staat ohn Erbarmen un dat Volk un ok de Adel müchen em nich lieden. Babento keem noch, dat he Striet harr mit sien Vedder Macbeth. De is vunwegen William Shakespeare en Deel vun de Weltliteratur wurrn. Wat nu genau passeert is, is hüdigendags nich mehr rut to finnen. Fast steiht bloß, dat Duncan in de Slacht dune bi Elgin vun Macbeth doot slahn wurrn is. 

Duncan weer verheiraat mit en Prinzessin vun Northumberland. De hett em veer Söhns schunken. Malcolm III. un Donald III. sünd later ok Königen vun Schottland wurrn. En annern Söhn weer Maelmuire. Den sien Grootsöhn Harald Maddadson scholl Herrscher över de Orkney-Inseln weern. 

## Weblinks
* genealogie-mittelalter.de
Herbert Bartmann

**Herbert Bartmann** (* 1958 in Nörden) is en Musiker, de ok up plattdüütsch singt und reziteert.

Bartmann is siet de Johren 1970 as Musiker aktiv. 1983 hett he en Musikerweddstried för Oostfreesland vun’n NDR wunnen. In de Anfangstied hett he ok en ganz Stoot bi Laway mitspeelt. As Sackpiep-Speler hett he en poor Musikpriesen wunnen. Tohoop mit Thomas Richter un later Keno Brandt hett he ok as Duo Contrario Konzerten för Sackpiep un Örgel geven. Van 2005 bit 2008 weer he wedder bi Laway mit dorbi. Siet 2008 is he as Solomusiker unnerwegens of arbeid tiedwies mit anner Musikers un Bands tosamen.

## Albums
### Dudelsack un Örgel
* *Duo Contrario.* Duo Contrario, 21. Mai 2000
* *Pipes Up!* Eaton/Bartmann/Chapman, April 1988

### Plattdüütsch
* *ruusmusik.* ruusmusik.de, 20. November 2010
* *Temmi.* artychoke.de, 8. Juli 2007 

## Weblenken

* Websteed vun Bartmann (hoochdüütsch)
* Websteed vun Duo Contrario (hoochdüütsch)
Tum Suden

**Tum Suden** is en Musikgrupp ut Noorddüütschland, de Welt- un Folkmusik op Plattdüütsch singt. To de Band höört Gina Hopfenziz (Gesang), Gabi Hartung (Gesang, Percussion), Bettina Wildtraut (Gesang), Guido tum Suden (vun em kummt ok de Naam vun de Band; Dreihlier, Arrangements), Hans Helmut Desch (Gieg), Astrid Behrends (Gitarr), Ulrich Busch (Gitarr, Mandolien, Waldzither, Banjo), Norbert Ellrich (Fretless Bass), Thomas Schacht (Percussion), Gabriel Lonquich (Drums, Percussion).

To Anfang de Johren 2000 harr Guido tum Suden den Gedanken, dat he - jüst as dat annerwegens mit de Folkmusik daan worrn is - de olen musikaalschen Wuddeln vun Nedderdüütschland wedder freeleggen wull. He dee sik dor bi op ole Leder ut de Hansetied kunzentreren. He dee Leder opbereiden un sammel vun 2003 af an Musikers üm sik, mit de he de Grupp Tom Suden billen dee. Den eersten Optridd harrn se an’n 25. Mai 2006.
## Kiek ook bi
* List vun plattdüütschen Singers un Musikgruppen
## Weblenken

* Websteed vun Tum Suden (hoochdüütsch)
Röömsche Tallen

De **Röömschen Tallen** sünd en Tallsystem, dat de olen Römers bruukt hebbt. De Tallen warrt ok nu noch fakener bruukt, to’n Bispeel op Klocken.

De Röömschen Tallen hebbt sik ut de Etruskschen Tallen entwickelt.
Sally Oldfield

**Sally Patricia Oldfield** (* 3. August 1947 in Dublin, Irland) is en brietsche Singersche un Komponistin. Se is de öllere Süster vun den Musiker Mike Oldfield.

De Musik vun Sally Oldfield is to’n gröttsten Deel vun ehr sülvst schreven un kann twüschen Folk un New Age inordent warrn. Af un to lett se ok keltische Elementen mitklingen, wodör man ehr ok op egen Wies as Vörlöpersche vun Enya oder Loreena McKennitt ansehn künn. Man, en so utprägt Profil as de beiden hett Sally Oldfield nich entwickelt un hett ok bi’t Publikum wiet weniger Intresse funnen.

Tosamen mit ehrn Broder Mike hett Sally Oldfield 1967 dat Folk-Duo The Sallyangie grünnt. Man, jemehr Tohopenarbeit hett blots kort anduert, vun wegen dat se beide ünnerscheedliche künstlerische Intressen harrn. Dorüm is vun jem as Duo mit „Children of the Sun“ blots een Album publizeert worrn.

Ehr Solo-Loopbahn hett Sally Oldfield 1978 anfungen mit dat Album „Waterbearer“ un mit de Single „Mirrors“. Ok mit de beiden nafolgenden Alben un de Leder „Celebration“ un „Mandala“ harr se Spood. Enige vun ehr lateren Alben sünd in Düütschland produzeert worrn, güngen denn aver musikaalsch un vun’n Inholt her mehr in’n Mainstream un in’t Middelmaat. In jüngerer Tiet orientgeert sik Sally Oldfield wedder mehr op den engelsch-amerikaanschen Ruum un bewegt sik wedder starker in dat Rebeet Esoterik.

## Diskografie
### Alben
* 1969: *Children Of The Sun* (as *The Sallyangie* tosamen mit Mike Olfield)
* 1978: *Waterbearer*
* 1979: *Easy*
* 1980: *Celebration*
* 1981: *Playing in the Flame*
* 1982: *In Concert*
* 1983: *Strange Day in Berlin*
* 1987: *Femme*
* 1988: *Insitincts*
* 1990: *Natasha*
* 1992: *The Flame*
* 1994: *Three Rings*
* 1996: *Secret Songs*
* 2001: *Flaming Star*
* 2001: *Mirrors*
* 2003: *Absolutely Chilled*

### Singles (Utwahl)
* 1978: *Mirrors*
* 1979: *You Set My Gypsy Blood Free*
* 1979: *The Sun in My Eyes*
* 1980: *Mandala*
* 1980: *Celebration*
* 1981: *Morning of My Life*
* 1982: *Playing in the Flame*
* 1983: *Path With a Heart*
* 1985: *Share*
* 1987: *Silver Dagger*
* 1988: *Andromeda Rising*
* 1989: *I Say Nothing*
* 1990: *Natasha*
* 1990: *Guiding Star*
* 1994: *Digging for Gold*
* 1995: *Three Rings*
* 1996: *Mystic Drum*
* 1997: *Masquerade*
* 2001: *Mirrors*
* 2003: *Private Collection*
* 2006: *Singing My Life*

## Weblenken

* Offizielle Websteed (hdt.)
* Sally Oldfield bi laut.de
Ge’ez-Tallen

De **Ge’ez-Tallen** sünd en Tallsystem, dat in Spraken mit Ge’ez-Schrift bruukt warrt.

De Tallen warrt vun links na rechts schreven. Wenn Tekens för lüttjere Tallen vör Tekens för gröttere Teihnerpotenzen staht, denn warrt de Tallen maalnahmen, lüttjere Tallen, de folgt, warrt dortotellt. Bispeel: ፪፼፫፻፷፱ is to lesen as ፪ × ፼ + ፫ × ፻ + ፷ + ፱ = 2 × 10.000 + 3 × 100 + 50 + 9 = 20.359.

Bispelen:
:1982 = ፲፻፱፻፹፪
:፫፼፴፫፻፴፫፼፴፫፻፴፫ = (3 × 10.000 + (30 + 3) × 100 + (30 + 3)) × 10.000 + (30 + 3) × 100 + 30 + 3 = 333.333.333
Ägyptsche Tallen

De **ägyptschen Tallen** sünd en Tallsystem, dat de olen Ägypters bruukt hebbt.

Dat ägyptsche Tallsystem hett egene Tekens för de Teihnerpotenzen vun een bet ene Million. För annere Tallen warrt de Tekens jüst so faken schreven. För de 3 warrt dat Teken för de 1 also dree Maal schreven: Z1*Z1*Z1

Bispeel: 1982 = M12*V1*V1*V1*V1:V1*V1*V1*V1*V1-!-V20*V20*V20*V20:V20*V20*V20*V20-!-Z1*Z1

## Bröök

De Ägypters hebbt ok Bröök kennt. Bi de Stammbröök hebbt se den Nömer as Tall schreven un dor en lütt Mund överschreven.

För 1/2, 2/3 un 3/4 hebbt de Ägypters extra Teken kennt:

Annere Bröök (so as 5/12) hebbt se as Summ vun Stammbröök mit verscheden Nömers schreven:

Wenn de Bröök to groot worrn sünd, denn hebbt se den Mund blot över de eersten Tallen röverschreven:
Khmer-Tallen

De **Khmer-Tallen** sünd en Tallsystem, dat in de Spraak Khmer bruukt warrt.

Dat Khmer-Tallsystem hett egene Teken för de Tallen vun 0 bet 9. Gröttere Tallen warrt aver ganz normal na dat dezimale System billt. De Tall 185 warrt also ១៨៥ schreven un is ut de Teken för 1, 8 un 5 billt.

De Khmer-Tallen sünd verwandt mit de Thai-Tallen.
Moderata samlingspartiet

**Moderata samlingspartiet** (Afk.: **Moderaterna**; „Maatigt Sammelnspartei“) is een vun de politischen Partein in’n sweedschen Rieksdag.

Samlingspartiet is’n börgerlich-konservative Partei mit en neoliberal Weertschopsprogramm. Bi de Rieksdagswahl in’t Johr 2002 hett se 15,2 % vun de Stimmen kregen un dormit 55 vun de 349 Mandaten. Vörsitter vun de Partei is siet 2003 Fredrik Reinfeldt. Bi de Rieksdagswahl 2006 hett de Moderaterna 26,2 % vun de Stimmen kregen un mit 97 Mandaten dat vörherige Resultat somit meist verdubbelt.

## Parteihistorie
Moderate Samlingspartiet is 1904 ünner den Naam *Allmänna valmansförbundet* („Allgemeen Wählerbund“) grünnt worrn as Reakschoon op den Wahlspood vun de beiden annern politischen Grupperen vun de dormolige Tiet (Sozialdemokraten un Liberalen), de sik in de Johren dorför organiseert harrn. De Opbo vun de Partei is vun den lateren Parteivörsitter Arvid Lindman prägt worrn. To Anfang weer de Partei natschonal-konservativ. Den gröttsten Wahlspood harr de Partei in de 1920er Johren. Se weer dormols mit Afstand de gröttste börgerliche Partei (1928: 29,4 % vun de Stimmen), hett aver vun de 1930er Johren an Stimmen verloren, vun wegen dat se de Moderniseeren vun de Sellschop nich mitmaken de. In’t Johr 1938 hett se ehrn Naam ännert in *Högerns riksorganisation* („Rieksorganisatschoon vun de Rechten“) un 1952 noch mol in *Högerpartiet* („Rechtspartei“).

Na en twüschentietlich Anwassen vun de Stimmandelen in de 1950er Johren is de Wählerandeel in de 1960er Johren wedder torüch gahn. Bi de Wahl 1970 weer de Partei mit 11,5 % blots noch de lüttste vun de veer börgerlichen Parteien in Sweden. In’t Johr dorför weer de Partei in Moderata Samlingspartiet ümnöömt worrn, womit ok Teken geven warrn schüll, dat sik de Partei mehr na de politischen Mitt hen orienteeren wull. Na de Övernahm vun’n Parteivörsitt dör Gösta Bohman na de katastrophale Wahl 1970 is en ‚liberale Revolte‘ inleidt worrn, wodör de Partei 1979 wedder to de starksten börgerlichen Partei worrn is. Ok in de Koalitschoonsregeeren vun 1976 bit 1982 weer de Moderaterna mit bi, ok wenn ehr politische Macht dorin teemlich inschränkt weer, vun wegen dat de Middenparteien den grötteren Andeel harrn. Na de Wahl von 1991 is de Vörsitter Carl Bildt Premierminister worrn, de bit 1994 en börgerliche Koalitschoonsregeeren maken de. Dorna kemen de Sozialdemokraten wedder an’t Regeer. Mit Fredrik Reinfeldt stellt de Moderaterna siet 2006 wedder den sweedschen Regeerensbaas.

## Parteivörsitters
* 1904–05 Gustaf Fredrik Östberg
* 1905–06 Axel G. Svedelius
* 1907 Hugo Tamm
* 1908–12 Gustaf Fredrik Östberg
* 1912–35 Arvid Lindman, Premierminister 1906-11 un 1928-30
* 1935–44 Gösta Bagge
* 1944–50 Fritiof Domö
* 1950–61 Jarl Hjalmarson
* 1961–65 Gunnar Heckscher
* 1965–70 Yngve Holmberg
* 1970–81 Gösta Bohman
* 1981–86 Ulf Adelsohn
* 1986–99 Carl Bildt, Premierminister 1991-94
* 1999–2003 Bo Lundgren
* 2003–2015 Fredrik Reinfeldt
* 2015– Anna Kinberg Batra

## Websteden
* Offizielle Internett-Siet vun de ''Moderaterna''-Partei
Hebrääsche Tallen

De **hebrääschen Tallen** sünd en Tallsystem, dat in de hebrääsche Spraak bruukt warrt. To’n gröttsten Deel warrt hüdigendaags de araabschen Tallen bruukt, de hebrääschen Tallen warrt nu vör allen noch för’n hebrääschen Klenner bruukt un in welk besünner Ümstänn, to’n Bispeel bi nummereert Listen.

Dat hebrääsche Tallsystem hett Teken för de Tallen vun een bet negen, för de Teihners vun teihn bet negentig un för de Hunnerters vun hunnert bet negenhunnert, alltohoop sünd dat 27 Tallen. Dat hebrääsche Alphabet hett blot 22 Tekens, de fief Tekens, de noch över sünd, warrt ut en Kombination vun’n letzten Bookstaven (ת), Gershayim (״) un de Talltekens vun 100 bet 400 billt. En anner Mööglichkeit, disse fief Tekens dortostellen, is, dat fief vun de Finalbookstaven vun dat hebrääsche Alphabet (dat sünd Formen vun Bookstaven, de anners utseht, wenn se an’t Enn vun en Woord staht) bruukt warrt. Disse Tekens warrt vun rechts na links schreven. De Tall 185 warrt also קפה schreven un is ut de Teken för 5, 8 un 1 billt. Bi Tallen grötter as dusend warrt de Tallen in Gruppen schreven. 1.234.567 is denn to’n Bispeel א רלד תקסז.
Kyrillsche Tallen

De **kyrillschen Tallen** sünd en Tallsystem, dat för Spraken mit kyrillsche Schrift bruukt worrn is, vör allen bi de Süüd- un Oostslaven.

Dat kyrillsche Tallsystem hett 27 Teken för de Tallen vun een bet negen, för de Teihners vun teihn bet negentig un för de Hunnerters vun hunnert bet negenhunnert. Disse Tekens warrt vun links na rechts schreven. En Besünnerheit is noch, dat de Tallen so opschreven warrt, as se spraken warrt. Ok in de slaavschen Spraken is dat nämlich so, dat bi de Tallen vun ölven bet negenteihn de Eeners toeerst (negenteihn un nich teihnunnegen [vergliek engelsch *twenty-one* för *eenuntwintig*]) kaamt. De Teihners kaamt aver vör de Eeners (17 warrt also з҃і schreven „71“). Bi de Tallen vun 21 bet 99 is dat aver wedder vun links na rechts. Tallen grötter as dusend warrt mit dat Teken ҂ schreven. Dit Teken bedüüdt, dat dat Teken, wat dor achter kummt, mal dusend nahmen warrt (҂҃ѳ is also 9000). Dat de Tekens nich mit Bookstaven verwesselt warrt, warrt de Tallen mit en Titlo (en Lien över de Tall: ҃) kenntekent.Tosätzlich kann de Tall noch mit lüttje Punkte (·) vör un achter de Tall kenntekent wesen.

De kyrillschen Tallen hebbt sik ut de greekschen Tallen na dat mileetsche System entwickelt. Dorvun hebbt de kyrillschen Bookstaven densülven Weert as jemehr greeksch Gegenstück.

Mit dat 16. Johrhunnert hebbt de Slaven suutje anfungen, mehr un mehr de araabschen un röömschen Tallen to bruken. Mit en Dekret vun Peter den Groten vun 1708 hebbt se denn kumplett de araabschen Tallen bruukt.

Bispeel: 1982 = ·҂аѧ҃пв·

## Kiek ok bi

* Glagolietsche Tallen
Maya-Tallen

De **Maya-Tallen** sünd en Tallsystem, dat in de Maya-Spraak bruukt worrn is. Dat Tallsystem baseert op de Basis 20.

De Mayas hebbt de Null kennt (dorstellt as leddige Muschel) un de Tallen bet 20 in veer Blöck to fief opdeelt. Vulle fief warrts as Streek schreven, Eeners warrt as Punkt schreven. Wohrschienlich baseert disse Tellwies op den Gedanken an twee Hannen un twee Fööt mit je fief Fingers/Tehn.

Tallen grötter as 20 sünd in Regen överenanner schreven worrn. 429 weer to’n Bispeel een Punkt in de eerste Reeg, een Punkt in de twete Reeg un veer Punkte un een Streek in de drüdde Reeg (1 × 20² + 1 × 201 + (1 × 5 + 4 × 1)).

Blangen disse Talltekens geev dat ok noch en tweet System mit Maya-Hieroglyphen, de de Köpp vun Goddheiten as Talltekens wiest hebbt. Dit twete System is aver nich so faken bruukt worrn un weer ok keen System, dat veel to’n Reken bruukt worrn is, man mehr in’n religiösen Kontext.
Babyloonsche Tallen

De **babyloonschen Tallen** sünd en Tallsystem in Kielschrift, dat vun de olen Babyloniers bruukt worrn is. Dat Talltekensystem baseert op de Basis 10, dat Stellenweertsystem op de Basis 60. De Basis 60 hett sik wohrschienlich dörsett, vunwegen dat dat en dull tohoopsett Tall is.

Dat Tallsystem weer en Stellenweertsystem, dat heet, dat de Tall in Gruppen blangenenanner stellt worrn is. De Tall 1982 to’n Bispeel is as 33-2 schreven worrn (33 × 60 + 2 = 1982). Dat Tallsystem hett kene Null kennt. Wenn een vun de Gruppen leddig weer (120 to’n Bispeel is 2-0), denn kunn dat nich op eenfache Wies opschreven warrn. De Leser kunn dat denn licht as en 2 lesen. De Leser müss denn ut’n Kontext rutkennen, dat dat 2-0 un nich 2 weer, oder de Schriever müss en beten Platz leddig laten, wat aver ok swoor ruttokennen wesen kunn.

De babyloonschen Tallen sünd so bi 3100 v. Chr. opkamen.
Leif-Erikson-Dag

De **Leif-Erikson-Dag** is en natschonalen Gedenkdag in de USA. He warrt elk Johr an’n 9. Oktober to Ehren vun Leif Erikson fiert, de de eerste Europäer weer, de sien Foot op amerikaanschen Bodden sett hett, un all de Inwannerers na Amerika ut de noordschen Lannen.

Wisconsin weer 1930 de eerste Bundsstaat vun de USA, de den Fierdag goodkennt hett. In’n Noorden Middelwesten hett sik en temlich grote Grupp vun Skandinaviers dallaten. Den Bidrag vun disse Lüüd to ehren, hett sik Rasmus B. Anderson insett, dat dat en Fierdag för jem geven schull. 1931 hett ok Minnesota den Leif-Erikson-Dag as Gedenkdag annahmen. 1963 hett de Kongress-Afornte John Blatnik den Andrag stellt, dat de Leif-Erikson-Dag in de ganze USA en Gedenkdag warrn schull. 1964 hett de Kongress dissen Andrag annahmen. Sietdem hett Präsident Lyndon B. Johnson un all siene Opfolgers elk Johr an’n 9. Oktober en Bekanntmakung to dissen Dag rutgeven.

De 9. Oktober is de Dag, an den mit dat Schipp Restauration an’n 9. Oktober 1825 dat eerste Maal en gröttere organiseerte Grupp vun skandinaavsche Inwannerers vun Stavanger na Nee York kamen is.
Oostaraabsche Tallen

De **oostaraabschen Tallen** sünd en Tallsystem, dat in de araabsche Schrift in Ägypten, Sudan, Iran, Afghanistan, Pakistan un Delen vun Indien bruukt warrt un fröher in dat ottomaansche Alphabet bruukt worrn is. Dat Pers’sche un Urdu bruukt Tallen, de deelwies en beten anners utseht. Jüst as de araabsche Schrift warrt de Tallen vun rechts na links schreven. Se fangt aver mit de lüttste Tall an, so dat de kumplette Tall desülve Reeg hett as bi de araabschen Tallen, de in de europääschen Spraken bruukt warrt.

Dat Tallsystem is jüst datsülve as bi de araabschen Tallen, blot de Talltekens seht anners ut.
Aryabhata-Tallen

De **Aryabhata-Tallen** sünd en Tallsystem, dat de indische Mathematiker Aryabhata utklamüsert un 510 in dat eerste Kapittel vun sien Book *[[Aryabhatiya]]* beschreven hett.

Dat Tallsystem kennt 297 Tekens, de ut dat Devanagari-Alphabet för Sanskrit stammt. Devanagari hett 33 Konsonanten un 9 Vokaals. Disse Tekens köönt na en bestimmt Kood kombineert warrn un billt so Tallen vun 1 bet 1018. De 9 Vokaals staht för Potenzen vun 100. 25 vun de Konsonaten staht för de Tallen vun 1 bet 25 un 8 staht för de Teihners vun 30 bet 100. Ene Null hett dit System nich.

De Tallen warrt vun links na rechts schreven, aver de Tall fangt mit de lüttste Stell an, tooerst de Eeners un Teihners, denn de Hunnerters un Dusenders usw.

Aryabhata hett dit System vör allen opstellt, dat sik de Tallen beter in dat Sanskrit-Versmaat rinpasst. Tallen sünd ans swoor in Versen to schrieven. En Vördeel is dorbi ok, dat dat för een Tall faken mehr as een möögliche Schrievwies gifft. 100 lett sik as ह (ha) oder ok as कि (ki) schrieven.

## Bispeel

## Tabell
Clémence Poésy

**Clémence Poésy** (* 30. November 1982 bi Meudon) is en franzöösche Schauspelersche, de internatschonaal dör ehr Rull as Fleur Delacour in den Film *Harry Potter and the Goblet of Fire* bekannt worrn is.

## Leven
Poésy is de Dochter vun en Schoolmeestersche un en Theaterschauspeler. Opwossen is se in en Vöroort vun Paris. Ehr eerste Insichten in de Schauspeleree harr se int Öller vun 14 Johren in en Theaterprodukschoon vun ehrn Vadder. Mit sössteihn Johren is se vun de School gahn un hett doran ansluten en Utbilln an en Schauspeelschool maakt. 

2001 harr se ehr eerste Filmrull as *Anna* in de franzööschen Produkschoon *Petite sœur* un weer dorna noch bi wietere franzöösche Filmprodukschonen dorbi. Ehr eerste engelschsprakige Rull hett se 2004 in de Minireeg *Gunpowder, Treason & Plot* speelt. Dor stell se de schottsche Königin Maria Stuart dor. Internatschonal bekannt worrn is se as *Fleur Delacour* in den Kinofilm *Harry Potter and the Goblet of Fire* vun 2005. Een Johr later speel se en Rull in de Literaturverfilmen *Le Grand Meaulnes*, wo binnen se de Rull vun *Yvonne de Galais* harr. Wietere Produkschonen sünd dorna folgt.

## Filmografie

## Utteken
In ehr jungen Loopbahn is se ok al eenmol mit ein Filmpries uttekent worrn. Dat weer 2005 mit den *[[Golden FIPA]]* för ehr Feernseh-Rull as Maria Stuart in *Gunpowder, Treason & Plot*.

## Websteden
Levanzo

**Levanzo** is de nöördlichste un de lüttste vun de dree gröttsten Ägaadschen Eilannen in Italien. De lütte Inselgrupp liggt vör de Westküst vun Sizilien in de Middellannsche See un höört politisch to de Gemeen Favignana, wat ok de Naam vun dat gröttste vun de Eilannen is. Se höört dormit to de Provinz Trapani.

Dat Eiland hett en Flach vun 5,82&nbsp;km² bi en Inwahnertall vun ruchweg 450 &nbsp; Lüüd. De hööchste Steed is de *Pizzo Monaco* un liggt bi 278&nbsp;m.

De antike Naam vun’t Eiland weer *Phorbantia*, nöömt na en Plantenoort, de dor vörkamen deit. Bi de Römers harr dat Eiland den Naam *Buccina*. Se is lange Tiet nich bewahnt worrn un harr woll mehr den Sinn vun en Rinnerweid.

De bekanntste Oort vun Levanzo is de *Grotta dei Genovesi*, in de dat Malereen ut dat 10. Johrhunnert v. Chr. to bekieken gifft.

## Borns


## Websteden
Armeensche Tallen

De **armeenschen Tallen** sünd en Tallsystem, dat för Spraken mit armeensche Schrift bruukt worrn is. Nu bruukt de Armeenschen vör allen de araabschen Tallen, de armeenschen Tallen warrt blot noch för en poor besünner Saken bruukt, to’n Bispeel för dat Tellen bi Överschriften un Listen oder för de Nummern bi Herrschers un Anföhrers.

Dat armeensche Tallsystem hett 36 Teken för de Tallen vun een bet negen, för de Teihners vun teihn bet negentig, för de Hunnerters vun hunnert bet negenhunnert un för de Dusenders vun eendusend bet negendusend. Disse Tekens warrt vun links na rechts schreven. För Tallen grötter as 9999 gifft dat noch wedder densülven Satz vun Tekens, aver mit’n Streek dor över, wat bedüden deit, dat de Tall mal 10.000 nahmen warrt. Tosätzlich gifft dat ok noch de Teken Օ för 10.000 un Ֆ för 20.000. Disse beiden Bookstaven sünd eerst temlich laat in de armeensche Schrift opnahmen worrn un hebbt denn dissen Weert kregen. Faken warrt dat Tallsystem aver ok ahn disse beiden Bookstaven bruukt. En Null hett dat armeensche System nich kennt.

Bispeel: 1982 = ՌՋՁԲ
Kentum-Satem-Isogloss

De **Kentum-Satem-Isogloss** is en Isogloss, de de indogermaanschen Spraken in twee Gruppen deelt. Dat ene Rebeet (vör allen in’n Westen) bruukt för dat Woord *hunnert* Wöör, de dat Latiensche *centum* ähnlich sünd, dat annere Rebeet (vör allen in’n Oosten) Wöör, de dat Avestsche *satem* ähnlich sünd.

To de Kentumspraken höört de germaanschen, itaalschen/romaanschen, keltschen, greekschen un tochaarschen Spraken. To de Satemspraken höört de indoiraanschen, armeenschen, baltoslaavschen un albaanschen Spraken. Bi en poor annere utstorvene Spraken ut de indogermaansche Spraakfamilie is dat nich rut, to welke Grupp se tohöört. 

Dat geiht dorbi vör allen üm de dree Konsonanten *kʷ (labiovelar), *k (velar) un *ḱ (palatovelar) un wo se sik entwickelt hebbt. Bi de Kentumspraken sünd de Palatale mit de Velare tohoopfullen (*k, *k̑ –> k) un de Labiovelare bleven. Bi de Satemspraken sünd de Labiovelare un Velare tohoopfullen (*k, *kʷ –> k) un dat palatale *k̑ is to en Sibilant /s/ oder /ʃ/ worrn.

Fröher hebbt de Wetenschoppers dacht, dat sik dat ole Indogermaansche direkt in disse twee Dialekte opdeelt hett un dor sünd denn de hüdigen Spraken ut worrn. Dat Kentum un Satem twee Telgen op’n Stammboom vun de indogermaanschen Spraken sünd. As aver dat Tochaarsche opdeckt worrn is, dat fröher in Zentralasien snackt worrn is, wied in’n Oosten, un liekers en Kentumspraak weer hett sik mehr un mehr de Idee dörsett, dat Kentum un Satem keen twee Telgen op’n Stammboom sünd un dat de Ünnerscheed mehr en regional Markmal is (Stammboomtheorie gegenöver Wellentheorie).
Tak Fujimoto

**Takashi „Tak“ Fujimoto** (* 12. Juli 1939) is en US-amerikaanschen Kameramann.

Fujimoto hett sien Utbilln in de London Film School afleggt un hett dorna mit Speelbasen as Jonathan Demme, M. Night Shyamalan, John Hughes un Howard Deutch arbeit. He is Liddmaat vun de American Society of Cinematographers un weer mehrmols för Filmpriesen nomineert. Fujimoto hett bit hüüt bi meist sösstig Filmen achter de Kamera stahn. In twee Filmen is he ok kort as Dorsteller to sehn wesen.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Tak Fujimoto hett bit hüüt dree Filmpriesen wunnen un weer för enige mehr noch nomineert. Wunnen hett he:
* 1991: den *[[BSFC Award]]* in de Kategorie *Beste Kinematografie* för *The Silence of the Lambs*.
* 1996: den *[[NSFC Award]]* in de Kategorie *Beste Kinematografie* för *Devil in a Blue Dress*.
* 2008: den *[[Emmy]]* in de Kategorie *Rutragen Kinematografie in en Minireeg oder Film* för de Epsisood „Independence“ ut de Reeg *John Adams*

## Websteden
999

## Wat passeert is
* 2. April: Silvester II. wurrd Paapst.
* Dat geiht los un de Färöer weert christlich dör Hööftling Sigmundur Brestisson.

## Boren

## Storven
*
998

## Wat passeert is
* 20. Februar: Kaiser Otto III. treckt noch mol na Italien un kümmt in Rom an. He winnt gegen de Partei vun den Gegenpaapst Johannes XVI.. De warrt fungen, blennt un in en Klooster steken. Paapst Gregor V. kümmt wedder up Petrus sien Stohl un regeert över de Stadt. He is en Verwandten vun den Kaiser.

## Boren

## Storven
*
996

## Wat passeert is
* De röömsch-düütsche König Otto III. treckt to'n eersten Mol na Italien un warrt dor to'n Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek kröönt. 
* Robert II. warrt König vun Frankriek.

## Boren

## Storven
*
Marettimo

**Marettimo** is de westlichste vun dree groden Ägaadschen Eilannen in Italien. De lütte Inselgrupp liggt vör de Westküst vun Sizilien in de Middellannsche See un höört politisch to de Gemeen Favignana, wat ok de Naam vun dat gröttste vun de Eilannen is. Se höört dormit to de Provinz Trapani.

Marettimo is de tweetgröttste vun de Ägaadschen Eilannen bi en Inwahnertall vun ruchweg 300 Lüüd, de vör allen vun de Fischeree un vun’t traditschonelle Kunsthandwark leevt. De hööchste Steed is de *Monte Falcone* mit 686&nbsp;m.

De antike Naam vun’t Eiland weer *Hiera*, wat mööglicherwies ut dat Spaansche kummt. Man, de Naam „Hiera“ is ok Bestanddeel vun den greekschen Naam *Hierà Nésos*, wat so veel as „Hillig Eiland“ heet.
Nüddel

**Nüddel** () is en lütten Oortsdeel vun de Gemeen Vierden in’n neddersass’schen Landkreis Rodenborg (Wümm) un besteiht blots ut en Handvull Hüüs. 

## Geografie un Weertschop
De Oortsdeel Nüddel liggt twüschen Ippens-Süüd, wat ok en Oortsdeel vun de Gemeen Vierden is, un Zittens. De Oort liggt an de K&nbsp;139, de vun Zittens ut över Nüddel na Ippens verlöpt un den wieter in’n Landkreis Stood as K&nbsp;54 na Ohrenswohl.

In Nüddel gifft dat dree Hoffsteden, wovun hüüt aver blots noch een beweertschoppt warrt. Dat Ümland is entspreken landweertschopplich prägt mit veel Wischen un Weidland, handweerklich Bedrieven gifft dat in Nüddel nich. Dör de Feldmark verlöpt ok de lütte Stroom Ramm, de twüschen Zittens un Groot Meckels in de Oost inmünnen deit. Üm Nüddel rüm gifft dat aver ok gröttere Wooldflachen.

## Historie
Nüddel weer to’n eersten mol na 1300 offiziell in en Oorkunn nöömt. To de Tiet harr de Oort noch den Naam *Nutlo*. Man geiht dorvun ut, dat sik de Naam ut *Nuttesloh* afleidt hett, wat so vell as „Nöötholt“ heten deit. In verleden Tieten weern Hasselnutt-Strüker in dat Rebeet vun Nüddel teemlich verbreedt. Dat kann een ok noch ut de ollen Flurnaams as t.&nbsp;B. „Haßelwisch“ sehen. In’n Verlop vun de Johrhunnerten sünd vun den de Oort verschedene Naams opdukt, as ‚To dem Nuttel‘, ‚zum Nüttel‘, ‚Nottel‘ oder ‚Nuttlo‘.

De Bremer Arzbischop Johann hett 1498 dat so nöömte Vörder Register opstellen laten. Dorin is Nüddel as eenstelligen Hoff utwiest, de to dat Klooster Harsfeld höört. In’t Register vun 1540 sünd to’n eersten mol ok de Naams vun de Inwahners un jemehr Stand vertekent. To de Tiet geev dat an de Steed blots twee Wahnhüüs.

De Straten, as se dat vundaag gifft, sünd af 1900 fastigt worrn. De vörmolige Feldweg vun Ippens över Nüddel na Zittens schüll 1922 plaastert warrn, man toeerst is dat bi’n Plaan bleven. Eerst twee Johr later güng dat mit den Plaan wieter, vun wegen dat de dormoligen Landkreisen den Weg twüschen Ohlers un Zittens as plaasterte Dörgangstraat utboen wulln, wat bit to’n 1. August 1928 fardig stellt weer.

### Religion

Nüddel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Dionysius-Kark in Zittens.

För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Kark in Töst tostännig, de siet 1. November 2014 to de Karkengemeen St. Petrus in Bookholt tohöört.

## Websteed
* Websteed vun de Gemeen Vierden över den Oortsdeel Nüddel
Kamen (Mehrdüdig Begreep)

**Kamen** betekent

* Kamen, Stadt in Noordrhien-Westfalen,
* Kamen an’n Ob, Stadt in de Region Altai, Russland,
* Kamen, Barg in Sibirien.

**Kamen** is de Familiennaam von

* Dean Kamen (* 1951), US-amerikaansch Ünnernehmer,
* Hannah John-Kamen, brietsche Schauspelerin,
* Henry Kamen (* 1936), brietschen Historiker,
* Martin Kamen (1913–2002), US-amerikaanschen Physiker,
* Michael Kamen (1948–2003), US-amerikaansch Komponist, Arrangör un Ledermaker,
* Nick Kamen (1962–2021), brietsch Singer un Fotomodell,
* Robert Mark Kamen (* 1947), US-amerikaanschen Dreihbookschriever.
994

## Wat passeert is
* Wikingers överfallt Stood. Wohrschienlich is de däänsche König Sven Gavelbaart dor mit bi. 

## Boren

## Storven
*
Klooster Reepsholt

Dat **Klooster Reepsholt** weer dat eerste Klooster in dat hüdige Oostfreesland. Reepsholt is hüüd en Ortschap vun de Gemeend Freebörg. 

Dat Klooster wurrd oorkundlich in en Dekret vun Kaiser Otto II. ut dat Johr 983 upföhrt. Dat leeg in de Go Östringen. Dat Bisdom Bremen hett dat Klooster mit 12 Chorherren besett, de aber kien Oorden anhörrn deen. De Patron van’t Klooster weer St. Mauritius.

As Gemeendkark harr man in de Oort de St. Mauritius Kark. Dat Klooster leeg ruch weg 200 m süüdööstlich un harr en eegen Kloosterkark. 

In dat Johr 1434 verlor dat Klooster völ Land dör Stormflooten un wurr arm. Dat Klooster hebbt se denn 1543 afbroken. 1983 hett man up de Kloosterstää en Gedenksteen erricht. 

## Literatur

* *Im Galopp um die Hügel und ab in die Erde! Aus der Geschichte des Klosters Reepsholt.* In: Ostfriesland Magazin 1986, Nr. 5, S. 26
Erwin Sellering

**Erwin Sellering** (* 18. Oktober 1949 in Sprockhövel) is en düütsch Politiker vun de SPD un weer van' 6. Oktober 2008 bit 4. Juli 2017 Ministerpräsident vun Mekelnborg-Vörpommern. Wegen en Krebserkrankung hett he sien Amt upgeven.  

## Leven un Beroop
Nah sien Abitur hett Sellering Juristeree an de Universitäten Heidelbarg, Baukem un Mönster studeert, wat he mit dat eerste juristisch Staatsexamen 1975 beend hett. 1978 hett he dat tweete Staatsexamen makt un weer denn nahderhenn Richter in Gelsenkiärken un Griepswohld, wo he 1996 to’n Viezpräsidenten vun’t Verwaltungsgericht ernennt wurr. 

Erwin Sellering is verheiraadt un hett twee Kinner. An 30. August 2010 hett he dat tweete Maal heiraadt.

## Politische Karriere
### Partei
Siet 1994 ist Sellering Liddmat vun de SPD. Siet 1996 gehört he to de SPD-Landsvörstand in Mekelnborg-Vörpommern.  

### Afordenter
Siet 2002 weer Sellering Liddmat vun den Landdag in Meklenborg Vörpommern (2002 as direkt wählt Bewerber, 2006 över de Landslist). An'n 18. Oktober 2019 hett he sien Mandat daalleggt.

### Apenlich Ämter
An’ 20. September 2000 wurr Sellering Justizminister vun Mekelnborg-Vörpommern in de Landsregeeren ünner Ministerpräsident Harald Ringstorff. 2006 överdroog Ringstorff hüm de Posten as Minister för Soziales un Gesundheit. Nahdem Ringstorff sien Rückträe ankünnigt harr, wurr Sellering denn sien Nahfolger.

## Weblenken
* Websteed vun Erwin Sellering
* Indrag up de Websteed vun de Landdag vun Mekelnborg-Vörpommern
* Ringstorff, Keler und Ebnet treten zum 3. Oktober zurück
* Ein Jurist aus dem Westen soll Ringstorff beerben
Favignana

**Favignana** is de gröttste vun de Ägaadschen Eilannen, de vör de Westküst vun Sizilien in de Middellannsche See liggt. Verwaltungspolitisch stellt dit Eiland ok den gröttsten Deel vun de glieknaamige Gemeen, de to de Provinz Trapani in Italien höört.

## Geografie un Weertschop
Mit en Flach vun 19,8&nbsp;km² is Favignana de gröttste vun de Ägaadschen Eilannen. De hööchsten Punkten dorop sünd de *Monte Santa Catarina* mit 314&nbsp;m un en Bult mit 252&nbsp;m Hööch.

To dat Gemeenrebeet höört ok de Oortsdelen op de Eilannen Levanzo un Marettimo as ok de lütteren Eilannen. De Gemeen hett tosamen 4.311 Inwahners (Stand: 31. Dezember 2005), wovun 3.500 alleen al op dat Eiland Favignana wahnt. Weertschopplich winnt dat Eiland dör den Tourismus, de för vele Arbeitsplätz sorgt. En wichtigen Arbeitgever stellt aver ok de Fischeree dor. Wiel de Sommermaanden wahnt in de Gemeen bit to 30.000 Touristen.

Favignana is över Lienenscheep un Draagflögelbööd mehrmols an’n Dag mit Trapani verbunnen. De Lienenscheep bruukt för de Överfohrt ruchweg een Stünn, de Draagflögelbööd kaamt mit de halven Tiet ut.

De Thunfisch (ital.: *tonno*) warrt in Favignana noch op de traditschonelle Oort in Form vun de Mattanza fungen. De fungen Fisch warrt in’n Ansluss an Land foorts in de „Tonnara“ wieterverarbeit.

## Historie

Dat Eiland harr in de Antike den Naam *Aegusa* („Bottervagel“), wat op ehr Form anspeelt. Dorvun afleidt is ok de Naam vun de hele Inselgrupp vun de Ägaadschen Eilannen. Den hüütigen Naam hett se vun den Wind *Favonio* (Föhn).

Na en Överleevern weer Favignana dat Zegeneiland vun Odysseus, vun de ut he na’t Fastland föhrt is, woneem he op den Zyklopen drapen is.

Vör de Küst vun Favignana, in de Neeg vun de Cala Rossa, hett 241 v. Chr. de letzte Seeslacht vun’n Eersten Punischen Krieg stattfunnen, de ok as Slacht bi de Ägatisch Eilannen bekannt is.

## Steden to’n Ankieken
För Touristen gifft en poor Steden, de een besöken schüll. Dat is to’n Bispeel dat Museum *Villa Florio*, oder de Tonnara vun Favignana, wat een vun de letzten in Italien is, de noch bedreven warrt. Butendem gifft dat noch de Grotten, in de al in de Antike Minschen leevt hebbt. Een dorvun is de *Grotta dei Genovesi* de op dat Eiland Levanzo liggt un ooolsteentietliche Teken un Malereen opwiest.

## Websteden
Stanislaw Janewski

**Stanislaw Janewski** (bulgarsch Станислав Яневски; * 16. Mai 1985 in Sofia, Bulgarien) is en bulgaarschen Schauspeler. Sien Naam is in Filmen ok in annere Schrievwiesen as Ianweski oder Yanevski to sehn.

## Leven
Janewski weer in Bulgarien boren un hett tietwies in Israel un in England leevt. In England güng op de *Mill Hill Schooll* na School. He snackt fletig Engelsch, Bulgaarsch un Düütsch. 

Sien opstunns eenzige gröttere Rull hett he in den veerten Deel vun de Harry-Potter-Reeg speelt. Dorin stellt he den Quidditchspeler Viktor Krum dor. In den Film *Hostel: Part II* hett he 2007 en Kerl speelt, de vun en Kannibalen lebennig opfreten warrt.

## Filmografie

## Websteden
Formica (Eiland)

**Formica** (italieensch för „Miegeem“) is een vun de lütteren Ägaadschen Eilannen, de vör de Westküst vun Sizilien in de Middellannsche See leegt. Formica liggt twüschen dat Eiland Levanzo un de Küstenstadt Trapani un tellt verwaltungstechnisch to de Gemeen Favignana.

Dat Eiland hett en Flach vun ruchweg veer Hektar. Dat gifft dor de Överresten vun en olle Tonnara as ok en Kastell mit en Lüüchttoorn.

Vundaag is Formica in privaten Besitt un deent de vun *Padre Eligio* grünnten Stiften *Mondo X* as Rehabilitatschoonszentrum för drogenafhangige junge Lüüd. Op dat Eiland rop dröff man blots in enige Utnahmen. Dorto tellt aver ok Besöken vun Touristen, de denn as Gäst vun de jungen Lüüd bedeent warrt.

## Weblenken

* Isola di Formica (italieensch)

## Borns
São Lourenço dos Órgãos (Distrikt)

**São Lourenço dos Órgãos** is en Verwaltensrebeet (Concelho) vun’t Eiland Santiago in de Republiek Kap Verde. De Concelho ümfaat blots de een Karkengemeen *São Lourenço dos Órgãos*. De Sitt vun de Verwalten is in João Teves.

## Geografie
De Distrikt is bannig jung, vun wegen dat dat Rebeet eerst in’t Johr 2005 vun den Concelho Santa Cruz in’n Oosten vun’t Eiland afsplitt worrn is. De Distrikt umfaat blots de Lännereen rund üm de gliek nöömte Stadt São Lourenço dos Órgãos.

De Concelho liggt mittenang dat Eiland. De Landschap is bargig, vun wegen dat dat Rebeet angrenzt an dat Naturschuulrebeet *Serra de Pico da Antónia* wieter in’n Westen. Blangen de Distrikthööftstadt João Teves mit den Sitt vun de Verwalten un São Lourenço dos Órgãos gifft dat op dat Rebeet blots noch en poor Dörper, de keen grode Bedüden hebbt. Dör dat Rebeet löpt aver en wichtige Stratenverbinnen, de Tarrafal in’n Noorden mit Praia in’n Süden vun’t Eiland verbinnt. In São Lourenço dos Órgãos sülvst twiegt wieter ok een Straat af, de na Pedra Badejo an de Oostküst föhrt.
Gertrud Meyen

**Gertrud Meyen** (* 16. April 1919 in Düörpm; † 2012 in Hamborg) weer en düütsch Schauspelerin un Synchroonsnackerin. 

## Leven un Wark
Gertrud Meyen geev 1939 in de Kummedie *Wenn Männer verreisen* hör Speelfilmdebüt. Dornah keemen Rullen in Produktschonen as *Johannisfeuer* (ünner Speelbaas Arthur Maria Rabenalt), de Kummedie *Was wird hier gespielt?* (neben Theo Lingen) un de  Kriminalfilm *Dr. Crippen an Bord* (mit Rudolf Fernau in de Titelrull). 1943 kunn se as Hööftdorstellerin in de Film *Ein schöner Tag* ok hör Singtalent wiesen. 

Nah den Tweeten Weltkrieg harr se blots noch wenig Filmuptritte. Twee Mal stunn se aber in dat Johr 1952 noch för de DEFA vör de Kamera – ünner de Regie vun Speelbaas Martin Hellberg iin de Kriminalfilm * Geheimakten Solvay* un ünner de Regie vun Slatan Dudow in dat Sellschapsdrama *Frauenschicksale*.

Dornah hett se sück aber mehr hör Bühnenarbeit towennt un hörr af 1954 to dat Ensemble vun dat Düütsch Theater Chöttingen.

Dorneben weer se aber ok mit völ Spood in de Synchronisatschoon tätig un hett hör Stimm u. a. Julie Adams (*[[Creature from the Black Lagoon]]*, dt.: *Der Schrecken vom Amazonas*), Dame Celia Johnson (*[[A Kid for Two Farthings]]*, dt.: *Voller Wunder ist das Leben*; *[[The Captain’s Paradise]]*, dt.: *Der Schlüssel zum Paradies*), Dorothy Malone (*[[At Gunpoint]]*, dt.: *Der Finger am Abzug*), Jeanne Moreau (*[[Le dos au mur]]*, dt.: *Mit dem Rücken zur Wand*) un Claire Trevor (*[[The Mountain]]*, dt.: *Berg der Versuchung*) leht

Gertrud Meyen weer mit den Schauspeler Heinz Engelmann verheiraadt. De Eh is aber scheedt wurrn.

## Filmografie

## Weblinks
*
*Foto vun Gertrud Meyen
Han Sŏr-ya

**Han Sorya** (koreaansch 한설야; * 3. August 1900; † 5. April 1976) weer en koreaanschen Schriever.

Na’n Koreakrieg is Sorya na Noordkorea gahn. He hett sien Schrieven ganz in’n Deenst vun’n Sozialismus un vun Kim Il Sung stellt un hett den Personenkult üm Kim mit opboon hulpen. Stütt vun Kim is Han een vun de wichtigsten Schrievers in Noordkorea worrn un weer denn ok Vörsitter vun’n Schriever- un Künstlerverband in Noordkorea. Sien bedüdenst Wark weer de Novell *승냥이* (*Wülf*), de de Amerikaners in en slecht Licht rücken schall. De Geschicht vertellt vun amerikaansche Missionare, de en koreaansch Kind to Dood bringt.

1962/1963 is he denn aver bi Kim in Ungnaad fullen un müss dit Amt afgeven. Han is denn binnen Noordkorea in’t Exil gahn. Han is later wedder rehabiliteert worrn un hett denn ok en Ehrengraff op’n Natschonalen Märtyrer-Karkhoff vun Noordkorea kregen.

## Warken

* *승냥이.* Novell, 1951

## Literatur

* Brian Myers: *Han Sorya and North Korean Literature.* 1994

## Footnoten
Ryugyong-Hotel

Dat **Ryugyong-Hotel** (koreaansch 류경호텔) is en 330 Meter hooch Hoochhuus in Pjöngjang, dat mal en Hotel warrn schull, nu aver al siet 1992 as Rohbo leddig steiht.

Dat liggt in de Naverschop Sojang in’n Stadtdeel Potonggang vun Pjöngjang. De Naam Ryugyong kummt vun een vun de olen Naams vun de Stadt Pjöngjang.

1987 harr de Firma Baikdoosan Architects & Engineers anfungen, dat Hoochhuus to boon. Dat schull ganz ut Stahlbeton boot warrn, 330 Meter hooch wesen un 105 Stock hebben. Alltohoop schullen dat 360.000 m² warrn. Noordkorea hett ok för Investoren ut dat Utland worven, de 230 Millionen US-Dollar to de Bokosten bistüern schullen. Dat Bowark hett twee grote Flögels, de so bi 100 Meter vun dat Zentrum rutloopt un 18 Meter breed sünd. Se loopt na baven spitz tohoop, de Sieden steigt mit en Winkel vun 75°. An de Spitz gifft dat acht Stockwarken, de sik dreihn schöölt un dor över noch wedder söss Stockwarken, de sik nich mitdreiht. Disse Spitz is an dat Ünnerenn so bi 40 Meter breed. Ganz baven op de Spitz steiht siet den Bostopp 1992 noch jümmer en Bokraan. Rund üm dat Bowark gifft dat en Reeg Goorns, Pavillions un Terrassen.

Dat Hotel mit siene 3000 Kamers schull egentlich na Plaan to de Weltfestspelen vun de jungen Lüüd un Studenten 1989 trech warrn. Bet 1992 stünn aver eerst de Rohbo un siet 1992 hett sik dor nix mehr an daan. Noordkorea hett nix offiziell seggt, worüm se ophöört hebbt, dat Hotel wiedertoboon. Medien in’n Westen gaht dor vun ut, dat nich noog Geld dor weer, dat se nich noog Bomaterial oder nich good noog Bomaterial harrn oder dat villicht ok de Grund nich fast is, op den dat Hotel steiht.

Op Biller vun Pjöngjang warrt vun de offiziellen Stellen vun Noordkorea faken per Bildverarbeitung Licht in dat Hotel rinmaalt, dat de Ruin nich so verlaten utsüht. De Ruin, de vun överall in Pjöngjang good to sehn is, warrt in’n Westen faken as groot Symbol vun de Dwarsheit in Noordkorea un den groten Gegensatz vun dat Egenbild vun de Offiziellen un de Würklichkeit ankeken.

Na Berichten schall de Orascom Group ut Ägypten in’n April 2008 anfungen hebben, wedder an dat Hotel to boon. Ünner annern hebbt se Mobilfunk-Antennen op de Spitz opstellt un welk Finster inboot. Wat dat för dat Bowark bedüüdt, is aver nich rut.
Phonotaktik

**Phonotaktik** oder **Phonotagmatik** is en Deelfack vun Phonologie un Phonetik. De Phonotaktik befaat sik mit de Regeln vun enkelte Spraken, na de in disse Spraak ut Phonemen (Luden) Sülven, Morphemen un Wöör billt warrn köönt.

All Sülven hebbt en Struktur:
* Sülvenkern
* Sülvenrand:
** Sülvenkopp (vör’n Sülvenkern)
** Sülvenenn (achter’n Sülvenkern)

Jede Spraak hett ehre egenen Regeln, wat för Luden kombineert warrn köönt. In dat Woord *Pskutks* to’n Bispeel sünd de Lüüdkombinatschonen *psk* an’n Sülvenkopp un *tks* an’t Sülvenenn in de plattdüütsche Spraak nich mööglich. Annere Spraken kennt aver Wöör, de mit *psk* anfangt, to’n Bispeel dat Russ’sche (Pskow). Vele Spraken kennt to’n Bispeel ok kene Konsonantengruppen. Dat Japaansche to’n Bispeel brickt de Konsonantengruppen vun europääsche Wöör in enkelte Sülven op. Ut dat nedderlandsche *kraan* is dat japaansche *karan* (カラン) worrn, denn dat Japaansche kennt keen *kr*.

En groot Bedüden för de Phonotaktik hett ok de Sonoritätsskaal. De Sülvenkern hett normalerwies de gröttste Sonorität un na’n Sülvenkopp un na’t Sülvenenn warrt se lütter. De Luden hebbt aver all verscheden Sonorität. *l* hett mehr Sonorität as *s*. Dorvun gifft dat de Wöör *Slips* un *Puls*, aver keen oder kuum Wöör, de mit *ls* anfangt oder mit *sl* ophöört (dat is aver keen faste Regel un dat gifft liekers Utnahmen).
Bruno Claußen (Politiker)

**Bruno Claußen** (* 1946 in Hamborg) is en Hambörger Politiker vun de CDU.

Claußen weer vun 1966 bet 1970 Soldaat op Tied bi de Bundsmarine. Na disse Tied güng he na de Hambörger Polizei. Dor weer he in’n Reviervullzugsdeenst, as Facklehrer an de Landspolizeischool un in’n Personalraat.
He is Maat vun de Düütsche Polizeigewerkschop un siet 2006 in Pension.

Claußen weer vun 1998 bet 2000 Mitarbeider vun’n Arbeidsstaff vun de Enquete-Kommission „Jugendkriminalität“. Vun 1993 bet 2004 weer he Bezirksafornter vun de Bezirksversammlung in Wandsbek. Siet März 2004 is he Afornter in de Hambörger Börgerschop. Dor is he ok Maat vun’n Ingaven- un Binnenutschuss.

## Weblenken

* Hamburgische Bürgerschaft.de (hoochdüütsch)
* CDU-Bürgerschaftsfraktion (hoochdüütsch)
Flagg vun Noordkorea

De **Flagg vun Noordkorea** (Siedenverhältnis 1:2) wiest en roden waagrechten Striepen, de vun twee lüttje witte un twee blaue Striepen ümfaat warrt. Dat Bredenverhältnis is 6:1:22:1:6 (alltohoop 36 Eenheiten). In’e Midd vun’n roden Striepen, aver en beten wat op de linke Sied (Middelpunkt bi een Drüddel vun de vulle Breed), is en roden Steern op en witten Krink as Symbol för’n Kommunismus. De Dörmeter is 16 Eenheiten.

De Flagg is in de Verfaten vun Noordkorea in Artikel 164 fastleggt un is an’n 8. September 1948 annahmen worrn. Dat aktuelle Flaggengesett vun Noordkorea is vun’n 22. Oktober 1992. De Noordkoreaners sülvst seggt dor op Koreaansch 인공기 (Ingonggi) to, wat en Afkörten is för *Natschonalflagg vun de Demokraatsche Volksrepublik Korea* (Chosŏn minjujuŭi **in**min **kong**hwaguk kuk**ki** = 조선민주주의**인**민**공**화국국**기**).

De Flagg vun Noordkorea weiht ok vun een vun de hööchsten Fahnenmasten op de Welt in dat Fredensdörp an de Grenz to Süüdkorea. De Mast is 160 Meter hooch un de Fahn weegt 136 Kilogramm.
Wapen vun Noordkorea

Dat **Wapen vun Noordkorea** wiest en Stausee mit en Waterkraftwark un en Hoochspannungsmast vör en blaue Bargkeed (stellt den Paektu dor), de Toppen vun de Bargen ünner witt Snee. Dör över steiht en roden Steern, de vun Strahlen ümgeven is. Links un rechts is dat Wapen ümrahmt vun Riesahrn (de Ahrn geel mit gröön Riesbläder). Üm de Riesahren is en rood Mottoband mit’n Naam vun dat Land in witt fluchten (조선민주주의인민공화국, Demokraatsche Volksrepublik Korea). Dat Utsehn is anlehnt an dat Wapen vun de Sowjetunion. Dat Wapen is in de Verfaten vun Noordkorea in Artikel 163 fastleggt un an’n 8. September 1948 annahmen worrn.

## Literatur
* Karl-Heinz Hesmer: *Flaggen und Wappen der Welt. Geschichte und Symbolik der Flaggen und Wappen aller Staaten.* Bertelsmann Lexikon Verlag, Gütersloh 1992, ISBN 3-570-01082-1.
Kimjongilie

De **Kimjongilie** (*Begonia × tuberhybrida Voss ‘KIMJONGILHWA’*) is en Begonien-Hybrid ut de Grupp vun de Knollenbegonien un blangen de Kimilsungie een vun de beiden Natschonalblomen vun Noordkorea.

Se is 1988 to’n 46. Geboortsdag vun Kim Jong-il vun’n japaanschen Botaniker Kamo Mototeru ut Kakegawa tücht worrn un is en Krüzung ut *begonia* un *tuberhybrida*. Se schall elk Johr üm de Tied vun Kim Jong-il sien Geboortsdag an’n 16. Februar blöhn. Na’n Tüchter schall se de Juche-Idee repräsenteren un för Wiesheit, Leevde, Recht un Freden stahn.

## Kiek ok bi
* 
* David Woodard, "Beautiful Kimjongilia", Der Freund 3, Axel Springer AG, 2005
Kimilsungie

De **Kimilsungie** (krüüzt ut „*Dendrobium* Ale Ale Kai“ un „*Dendrobium* Pompadour“) is en Dendrobium-Hybrid, de vigelett blöht, un is blangen de Kimjongilie een vun de beiden Natschonalblomen vun Noordkorea.

Se hett ehrn Naam kregen, as Kim Il-sung in’n April 1965 na Indonesien reist is un Sukarno drapen hett. Se hebbt den Botaanschen Goorn Bogor besöcht un Kim hett een Plant besünners gefallen. Dor schall Sukarno anbaden hebben, den Hybrid, de noch keen Naam harr, na Kim to nömen. In dat Internatschonale Orchideenregister is de Plant aver as „*Dendrobium* Clara Bundt“ registreert, denn de Tüchter harr dissen Naam al 1964 anmellt. De Bloom is toeerst in’n Clara-Bundt-Orchideengoorn in Makassar op Sulawesi tücht worrn un denn eerst na Bogor kamen.

## Kiek ok bi
*