Quicksylver (Schriefwies)

**Quicksylver** (vaken afkört ***QS***) is ene schryfwyse voer de platduidske sprake, de den teel navolget, de olden Hanse-schryfwysen wêder uplêven te laten un darby alle dialecten under sik schriftspraaklyk lichte verstendlyk te maken.

## Schryfregels:

#### 1. Kortvocalen
Kortvocalen sind altyd mid  (umlaut ),, consonanten sind bloots twisken sylven dubbeld; exempel: swemmen, he swemt; de kat, de katten

Ene endsündering is dat suffix *-lyk*, dat korten vocal heft, man lykers mid langen schrêven werd, wyldat traditie weer (as vandage noch by nêderlandisk *-lijk*).

#### 2. Langvocalen
Principallyk gild, as in de nêderlandiske sprake or de Saß-schryfwyse, dat de langvocalen a, e un o in ene ôpen sylve eenmaal un in ene slôten sylve twys schrêven sind.

Uetnômen sind bedoond up e-enden-wörde, desse hewet e dubbeld; exempel: *de see*, *dat vee* (afseen van *he*, *se*, *te*, *we*; eerste beide sind bloots mid sunderen nadruck dubbeld)

Mee uetnômen sind wörde mid historisken *ai + i-umlaut – lued *(ē3)*, desse sind as  schrêven; exempel: *klein*, *reise*, *seize*

Ook uetnômen is o- volged van -ld; exempel: *old*, *volde*, *holden*

**Wichtig:** Anders as in nêderlandisk sind de vocalen in slôten sylve, de up -rd or -rn volged sind, eenmaal; exempel: *word*, *perd*, *ard*

De anderen langvocalen volget de verdubbelregel nicht:

Lang u is altyd darsteld mid , umlaut ; exempel: *brueken*, *uet*, *huiden*, *huiser*

Uetnômen is: *us*, flecteerd *ues-*

Lang i is altyd darsteld mid ; exempel: *ny*, *hyr*, *ysen*

Lang o-umlaut is altyd darsteld mid ; exempel: *boeme*, *voete*

Of de wordstam up enen vocal uetgaan deit, werd  te , umlaut , un  werd , umlaut blift .

Exempels: kow, strow, schow, bruwen, trüwe

Uetnômen sind: *nu*, *du*, *ju* (flecteerd *juw-*), *wo*, *to*, *so*

Üm meer langvocalen differenceren te kôenen, kan een moodwillings é, è, ó un óe brueken. By é primeer voer /ai/ un by ó voer /au/; exempel: suidwestveelsk heft /faut/ un /brout/, des schryvet se *vóót* un *brood*, in oostwestveelsk sprickt een /fout/ un /braut/, des schryvet man *voot* un *bróód*.

#### 3. [[Hiat]]
Üm en extra phonem van uw, üw, ow te verschelen, schrift een  or . De allene verscheel tüsken  un  is historiske schryving (*blauw vs. houwen*).  De umlaut van  un  is ; vaken gift it pare as *vreuwen vs. vrouwen* or *heuw vs. houw*.

Hyrenbôven gift it noch , üm en wyder phonem te differenceren un oe verbinden te kôenen; exempel: *bloeyen*, *koeye* *(koe)*

Darto kômet  un , de vaken up den lyken ölderen lued terügge gaat; exempel: *mayen*, *drayen*, *royen*, *moy*

By dialecten mid de Hiattilgung, as exempel westveelsk or oostveelsk, kan een ook -gg- or -w- insetten; so werd *vrouw (vruw)* te *vrugge*, *bloeyen* werd te *blöggen*, *bouwen* te *bowen* etc.

#### 4. Olde ôpene kortvocalen
De 8 ordsprünglyken oldsassisken ôpenen kortvocalen wörden dênen in de middelsassiske tyd un sind underscheedlyk tehoopvallen. Mid moodwillings insetten diacritica kan man desse brêkingen verschelen, man wichtig is it, dat een desse tekens nich verdubbeln kan, ook ane diacritica; exempel: *gel/gêl*; *meer vs. mer/mêr*

Tabelle mid den sundertekens un êren oldsassisken [entsprechungen]:

## Nettverwiese

* Webstede vun de Schreivwiese sassen.land