8. August

De **8. August** is de 220. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner, man de 221. Dag in’n Schaltjohren.

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 870: Dat „Mittelriek“ Lotharingien warrt na den Dood vun Lothar II., de keen Kinner harr, in den Verdrag vun Mersen twüschen dat Westfrankenriek un dat Oostfrankenriek opdeelt.
* 1570: De Hugenotten kriegt vun den franzööschen König Karl IX. in’n Freden vun Saint Germain veer Städer, woneem se jümmer Religion utöven künnen ahn stört to warrn.
* 1588: In de Seeslacht vun Gravelines sleiht de engelsche Flott de spaansch Armada un beent dormit jemehr Seeherrschap.
* 1869: In Iesenack grünnt August Bebel un Wilhelm Liebknecht de Sozialdemokraatsch Arbeiderpartei (SDAP).
* 1918: In de Panzerslacht vun Amiens breekt de Allieerten dör de düütsche Front dör (Dat düütsche Heer sien swarten Dag)
* 1919: De vörmalig Kolonialmacht Grootbritannien acht Afghanistan as free’n un unafhangigen Staat.
* 1941: In’n Tweeten Weltkrieg endt de Ketelslacht vun Uman vun’n Russlandfeldtog mit de Kapitulatschoon vun de sowjetschen Armee.
* 1945: Tweete Weltkrieg: De Sowjetunion verklort Japan den Krieg un marscheert in Mandschuko, de japaansch besette Mandschurei in.
* 1963: Bi den *[[Posttogroov (Grootbritannien)|Groten Posttogroov]]* överfallt Bruce Reynolds, Ronald Biggs un tomindst 13 wietere Lüüd en Posttog vun Glasgow na London un roovt ungefähr £ 2,63 Mio. (ümrekend vundaag ruchweg 50 Millionen Euro).
* 1967: Thailand, Indonesien, Singapur, Malaysia un de Philippinen grünnt de *[[ASEAN|Association of Southeast Asian Nations]]* (ASEAN).
* 1974: De US-Präsident Richard Nixon kündt sien Torüchtreed vunwegen de Watergate-Affär an.
* 1988: Ungefähr 3.000 Minschen starvt, as dat Militär in Birma en Studentenunroh daalslaht.
* 1990: De Irak besett un annekteert dat Staatsrebeed vun Kuwait un löst dormit den Tweeten Golfkrieg ut.
* 1998: De Taliban nimmt in Afghanistan mit Mazar-e-Sharif de letzte grote Fasten vun de Noordallianz in.

### Weertschap
* 1924: De eerste elektrische S-Bahn vun Berlin nimmt den Bedriev op.
* 1929: Dat düütsche Luftschipp *[[LZ 127|Graf Zeppelin]]* flüggt los, eenmol de Welt to ümrunnen.
* 1945: In Baden-Baden kriggt dat *[[Badische Tagblatt]]* as eerstet Lizenzdaagblatt in de franzöösch besettet Zoon de Genehmigung to’n Rutkamen.

### Kunst, Kultur un Bowark
* 1828: De Oper *[[Gabriella di Vergy]]* vun Saverio Mercadante warrt in Lissabon ooropföhrt.
* 1840: De Oper *[[Bátori Mária]]* vun Ferenc Erkel warrt in Budapest ooropföhrt.
* 1856: De Operette *[[Deux Vieilles Gardes]]* vun Léo Delibes warrt in Paris ooropföhrt.
* 1942: In London hett de Tekentrickfilm *[[Bambi (Film)|Bambi]]* vun Walt Disney Premiere.

### Wetenschoppen un Technik
* 1709: De brasiliaansch Jesuitenpastor Bartholomeu Lourenco de Gusmão finnt en Vörlöper vun den Hittluftballon ut.
* 1877: Henry Morton Stanley kummt halfverhungert mit en poor Lüüd in Boma an de Kongo-Münnen an un beendt dormit sien dreejohrige Afrikaexpeditschoon.
* 1884: George Eastman un sien Assistent William H. Walker meldt jemehrn Stripping Film, en Rullfilm ut Papeer to’n Patent an.
* 1900: David Hilbert wiest op’n Weltmathematikerkongress en List mit de mathematschen Problemen, de noch nicht löst weern.
* 2003: In Perl-Nenning in’t Saarland warrt mit 40,3&nbsp;°C de bit vundaag hööchste Temperatur in Düütschland meten.

### Katastrophen
* 1975: Bi de gresigsten Daalsparrenkatastrooph vun all Tieten breekt in de Volksrepubliek China 62 Staudämm, dorünner de Banqiao-Staudamm. Dorbi kommt 231.000 Minschen to Dood.
* 1991: De 648 m hoge Sennenmast Radio Warschau, bit hüüt dat hööchste jemols boote Bowark stört tohopen.
* 2005: In Berlin blievt 8 Minschen Dood, as in Moabit en Mehrfamilienhuus brennt.

## Boren
* 1079: Horikawa, 73. Kaiser vun Japan.
* 1689: Wenzel Lorenz Reiner, Bildhauer in Tschechien.
* 1709: Johann Georg Gmelin, düütsch Sibirenforscher.
* 1748: Johann Friedrich Gmelin, düütsch Zooloog, Botaniker un Chemiker.
* 1762: Giovanni Battista Monteggia, italiensch Chirurg.
* 1797: Joseph Nicolas Robert-Fleury, franzöösch Maler.
* 1802: Wilhelm Wieprecht, düütsch Komponist un Professer.
* 1807: Emilie Flygare-Carlén, sweedsch Schrieversche.
* 1819: Christian Heinrich Tramm, düütsch Architekt.
* 1824: Marie vun Hessen-Darmstadt, Zarin vun Russland.
* 1832: Georg, König vun Sassen.
* 1861: William Bateson, englisch Genetiker.
* 1866: Matthew Henson, US-amerikaansch Polarforscher
* 1879: Emiliano Zapata, mexikaansch Revolutschonär
* 1888: Walther Neumann, düütschen Historiker, Persepter un plattdüütschen Schriever († 1951)
* 1901: Ernest O. Lawrence, US-amerikaansch Physiker un Nobelpriesdräger
* 1902: Paul Dirac, britsch Physiker un Nobelpriesdräger († 1984)
* 1907: Benny Carter, US-amerikaansch Jazzmusiker, Arrangeur un Komponist († 2003)
* 1909: Cleo Patra Brown, US-amerikaansch Jazzpianistin un Singerin († 1995)
* 1910: Sylvia Sidney, US-amerikaansch Schauspelerin († 1999)
* 1923: Jimmy Witherspoon, US-amerikaansch Blues- un Jazzsinger
* 1925: Alija Izetbegović, bosnisch Politiker un Staatspräsident
* 1928: François Remetter, franzöösch Footballnatschonalspeler († 2022)
* 1931: Roger Penrose, britsch Mathematiker, theoretsch Physiker un Nobelpriesdräger
* 1932: Gaudenzio Bernasconi, italieensch Footballnatschonalspeler († 2023)
* 1937: Dustin Hoffman, US-amerikaansch Schauspeeler
* 1937: Kurt Weidmann, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Hessen († 2014)
* 1941: Renate Blank, düütsch Politikerin un Bundsdagsafordnete († 2021)
* 1947: Ben Sombogaart, nedderlandsch Speelbaas
* 1948: Richard Tuggle, US-amerikaansch Dreibookschriever un Speelbaas
* 1948: Anders Wejryd, sweedsch Arzbischop
* 1953: Nigel Mansell, britsch Formel-1-Weltmeester
* 1955: Herbert Prohaska, Footballspeler.
* 1961: The Edge, irisch Rockmusiker.
* 1963: Jon Turteltaub, US-amerikaansch Speelbaas un Filmproduzent.
* 1964: Uwe Schünemann, düütsch Politiker
* 1966: Jimmy Wales, Grünner van Wikipedia
* 1977: Tommy Ingebrigtsen, norweegsch Skispringer
* 1981: Roger Federer, Swiezer Tennisspeler
* 1981: Vanessa Amorosi, australsch Popsingerin
* 1987: Katie Leung, britsch Schauspelerin

## Storven
* 117: Marcus Ulpius Traianus, röömsch Kaiser.
* 498: Ninken, 24. Kaiser vun Japan (* 449)
* 869: Lothar II., franksch König.
* 1356: Giovanni Gradenigo, Doge vun Venedig.
* 1668: Salomon Koninck, nedderlännsch Maler.
* 1694: Antoine Arnauld, franzöösch Philosoph, Linguist, Logiker, Theoloog un Mathematiker.
* 1797: Franz Alexander von Kleist, Dichter.
* 1872: Eduard Magnus, düütsch Maler
* 1897: Victor Meyer, düütsch Chemiker
* 1898: Eugène Boudin, franzöösch Maler (* 1824)
* 1902: John Henry Twachtman, US-amerikaansch Maler un Radeerer (* 1853)
* 1912: Richard Vahsel, düütsch Kapitän un Polarforscher (* 1868)
* 1936: Otto Bremer, düütschen Germanist un Phonetiker (* 1862)
* 1940: Johnny Dodds, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1892)
* 1944: Erwin von Witzleben, düütsch Generalfeldmarschall un Wedderstandskämper (* 1881)
* 1944: Paul von Hase, düütsch Offizier un Wedderstandskämper (* 1885)
* 1944: Erich Hoepner, düütsch Heeresoffizier un Wedderstandskämper (* 1886)
* 1944: Hellmuth Stieff, düütsch Generalmajor un Wedderstandskämper (* 1901)
* 1944: Robert Bernardis, öösterrieksch Wedderstandskämper (* 1908) 
* 1952: Adolph Alexander Weinman, US-amerikaansch Bildhauer.
* 1970: Ernst Behrens, plattdüütsch Dichter un Schriever (* 1878)
* 1973: Vilhelm Moberg, sweedsch Schriever
* 1975: Cannonball Adderley, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1928)
* 1984: Walter Tevis, US-amerikaansch Schriever
* 1991: James Benson Irwin, US-amerikaansch Astronaut
* 1993: Krischan Holschen, plattdüütsch Schriever (* 1922)
* 1996: Nevill F. Mott, britsch Physiker un Nobelpriesdräger
* 1998: László Szabó, ungarisch Schachspeler
* 2000: Rita Trapanese, italieensch Ieskunstlöperin (* 1951)
* 2002: Reiner Geye, düütsch Footballnatschonalspeler (* 1949)
* 2003: Geert Kocks, nedderlannsch Spraakwetenschapler (* 1936)
* 2005: Barbara Bel Geddes, US-amerikaansch Schauspelerin
* 2005: Ilse Werner, düütsch Schauspelerin.
* 2009: Rolf Bohnsack, düütsch un plattdütsch Schauspeler (* 1937)
* 2013: Igor Kurnossow, russisch Schachgrootmeester (* 1985)
* 2021: Rainer Schepper, plattdüütschen Schriever (* 1927)
* 2022: Max Bollwage, düütsch Grafikdesigner, Schriftsetter, Kalligraf, Lehrer un Schriever (* 1927)