open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Schottwarden

**Schottwarden** () is en lütten Oort in de Gemeen Wuster Noordseeküst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. De Oort höört polietsch von öllers bi Wreem mit bi.

## Geografie

De Oort liggt in de Masch von Land Wusten direkt achter’n Diek von de Butenwerser/Noordsee.

De Naveröörd sünd Hungerhörn un Hofe in’n Noorden, Eckeleh, Ilkenborg, Hülsen un Sievern in’n Noordoosten, Debst in’n Oosten, Langen un Dingen mit Barward in’n Süüdoosten un Imßen in’n Süden.

## Historie

An’n 27. September 1889 hett dat in’n Oort en Brand geven, bi den de Lübssche Hoff un de Harrsche Hoff afbrennt sünd. De Harrsche Hoff weer en olen Haubarg.

Schottwarden liggt in’n Westen von Land Wusten un de See hett dor – anners as annerwegens, wo de See Sand un Slick aflagert hett – an de Küst freten.

As na de Stormflood von 1962 de Dieken an de Noordsee all höger boot worrn sünd, is 1967 ok de Diek in Land Wusten nee maakt worrn. Von wegen dat de Hüüs von Schottwarden so dicht an’n olen Diek legen hebbt un dor nich noog Platz för den högeren un brederen ne’en Diek weer, müssen dree von de Hüüs afreten warrn.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Wreem in’n Kanton Dourm höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort weer vör 1852 in dat Süder-Veerdel von dat Kaspel Wreem un hett to dat Vaagdiegericht Land Wusten tohöört. Von 1852 bet 1885 leeg de Oort in’t Amt Dorum un denn in’n Kreis Leh. 1932 is dat Deel von’n Kreis Wersermünn worrn un 1977 denn von’n Landkreis Cuxhoben.

Mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. März 1974 is de Gemeen Wreem Deel von de Samtgemeen Land Wusten worrn. To’n 1. Januar 2015 is de Gemeen oplööst un ut de ganze Samtgemeen Land Wusten is tohoop mit de Gemeen Noordholt de ne’e Gemeen Wuster Noordseeküst worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Schottwarden is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Willehadi-Kark in Wreem.

För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Jesu-Kark in Bremerhoben-Leh tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

In’n Süüdoosten von’n Oort twüschen Schottwarden un Dingen liggt en Windpark mit teihn Windrääd. De Park is 1991 anleggt worrn un hett 3,75 Megawatt (fiev Anlagen von’n Typ AN Bonus 450/35 un fiev Enercon E-33). Bedreven warrt he von de swb AG (Stadtwarken Bremen).

### Verkehr

Över lüttjere Straten is Schottwarden verbunnen mit de Landsstraat 129, de in’n Noordoosten na Wreem, Mulsen, Dourm un Millm geiht un in’n Süüdoosten över Dingen un Weddewarden na Speckenbüttel. Von Wreem ut na Oosten löppt de Kreisstraat 66, de in Sievern de L&nbsp;135 krüüzt un bi Debst an de L&nbsp;118 un de L&nbsp;120 ran geiht.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremerhoben–Cuxhoben). De Opfohrt 6 Bremerhoben-Överseehavens liggt so 13 Kilometer in’n Süüdoosten von Schottwarden an de *Cherbourger Straat*.

De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Wreem an de Bahnlien Bremerhoben–Cuxhoben.

## Footnoten
Helpershusen

**Helpershusen** is en oostliche Stadtdeel in  de Universitätsstadt Chöttingen.

## Laag

Helpershusen liggt oosten de Chöttinger Binnenstadt in dat Daal vun de Lutter merrn in de Chöttinger Wald. Vun de Kark bit den Middelpunkt vun Chöttingen sünd dat 3,5 km Luftlinie. Dat Dörp liggt bi 240 m över de See in dat Middel. 

Wat den Verkehr angaht, so gifft dat blot een Straat weg vun Helpershusen bet to „Knochenmühle“ in den Nordwesten vun dat Dörp. Vun dort geiht de *Herzberger Landstraße* noh Chöttingen över den Hainbarg or de Bunnsstraat 27 noh Dustadt. De Busline 91/92 föhrt twüschen Helpershusen /Roaringen un Chöttingen. 

Bavento liggt Helpershusen twüschen twee Bargen, den Hainbarg un de Drakenbarg mit den Knüll Kartoffelstein.

## Naam
Bet in dat 14. Jh. schreev man vun *Herborgehusen/Herbergehusen*. Denn keem de Afkörten *Herberhusen* op, de sik dörsett harr. In Südneddersassen gifft dat bannig vele Dörper, de mit *hausen* ennt un dorbi noh en Persoon nöömt sünd. För dat Dörp is dat *Heriburga*. In dat Ostfäälsche hett düsse Oort *Helpershusen* heten.

## Geschicht
De eerste Urkunn mit den Naamen Helpershusen is vun dat Johr 1293, man dat Dörp is seker öller. In dat 19. Johrhundert wuss Helpershusen bannig; sien beboot Rebeet un Infrastruktur wieden sik  nah den Tweten Weltkrieg ut. Den 1. April 1963 wörr Helpershusen Deel in de Gemeent vun Chöttingen.

## Wat gifft dat an to kieken?
### Evangelsche Kark Cosmos un Damian

De Kark Cosmos un Damian is gröter as vele Karken in de Dörper vun Südneddersassen un ut Kalksteen. De Westtoorn hebbt se in dat Johr 1300 boot un dat Schipp in dat 15. Jh.. De Sakristei keem eerst in dat 19. Jh hento.

### Thieplatz
De Thieplatz is güntsiet de Kark. Üm den Platz rüm gifft dat en Muur ut Kalksteen. Dort kann een de Fackwarkhüser bekieken, de se bi 1800 boot hett.

### Kartoffelstein
Op den Drakenbarg gifft dat den Knüll Kartoffelstein, de en Naturdenkmal is. 1852 boon se dort een Steen as Dank för en  groote Kantüffeloornt na welke Missornten in Folg.

## Freetied
Helpershuusen is bekannt as neeg Rebeet to 'n Verhalen för Wannerers. Binnen dat Dörp gifft dat bavento twee Dörpskröög.

## Vereenen
* TSV Herberhausen 07 e.&nbsp;V.
* Männergesangsverein (MGV Herberhausen)
* Heimatverein
Olenkamp

**Olenkamp** () is en lütten Oort in de Gemeen Geestland in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Hain mit bi.

## Geografie

De Oort liggt op de Geest an’n Rand na dat Moor in’n Noorden. Dat Water ut dat Rebeed flütt af över’n Scheebeek na de Geest un över’n Hainer Beek na de Meh. In’n Noorden liggt dat Naturschuulrebeed Mietenmoor.

De Naveröörd sünd Grotenhain in’n Noordoosten, Lüttenhain in’n Oosten, Nee Eversdörp in’n Süüdoosten, op de Hööv in’n Süden, Drüddgeest, Stühbusch, Desebreck un Köhlen in’n Süüdwesten, Olenstöhlen, Krönkenhütt un Haxhoorn in’n Westen un Langel un Wisswohl in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Lintig in’n Kanton Beers höört un denn von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon un dor to de Mairie Ringst in’n Kanton Beverst.

De Oort hett vör 1859 to de Vaagdie Lintig in dat Amt Beers tohöört un denn to dat Amt Leh. Na 1885 weer dat in’n Kreis Leh. 1932 is dat Deel von’n Kreis Wersermünn worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.

De Oort is weer fröher Deel von de Buurschop Hain un denn von de Gemeen Hain. Olenkamp is an’n 1. März 1974 Deel von de Gemeen Lintig worrn un hett denn to de ne’e Samtgemeen Beers tohöört. De Gemeen Lintig un de Samtgemeen Beers sünd to’n 1. Januar 2015 oplööst worrn. Dat ganze Rebeed höört nu to de Gemeen Geestland. Binnen de Gemeen Geestland höört Olenkamp to de Oortschop Lintig.

### Inwahnertall

### Religion

Olenkamp is evangeelsch-luthersch un evangeelsch-reformeert präägt un höört to dat Kaspel von de Simultankark St. Fabian in Ringst.

För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Jesu-Kark in Bremerhoben-Leh tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Olenkamp is över de *Lüttenhainer Straat* mit de Landsstraat 119 in Grotenhain verbunnen, de in’n Süüdoosten na Eversdörp an de Bundsstraat 495 ran geiht un in’n Noordwesten na Lintig un Beers. Över de Straat *Ünner de Linnen* is de Oort in’n Süüdwesten mit Köhlen un de Kreisstraat 39 un L&nbsp;128 verbunnen. De L&nbsp;128 löppt in’n Süden na Beverst.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben–Cuxhoben). De Opfohrt 8 Geestmünn liggt so 26 Kilometer in’n Süüdwesten von Olenkamp un de Opfohrt 5 Debst so 27 Kilometer in’n Noordwesten.

De nächste Bahnhoff is so bi teihn Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Geestenseth an de Bahnlien Bremervöör–Bremerhoben.

## Lüüd

De Schauspeler Jupp Hussels hett in Olenkamp leevt un is dor 1986 doodbleven.

## Footnoten
Grundschool Balje

De **Grundschool Balje** is en Grundschool in dat Dörp Balje in’n Landkreis Stood. Dreger is de Samtgemeen Noordkeden. De School liggt in de *Bahnhoffstraat 26*.

Dor gaht de Schölers ut de ganze Gemeen Balje hen. De Öllern ut de Gemeen Öderquart hebbt, nadem de Grundschool Öderquart 2014 dichtmaakt hett, de Wahl, wat se ehr Kinner op de Grundschool Freeborg oder na Balje schickt.

Nadem se mit de Grundschool trech sünd, gaht de Kinner na de Oberschool Noordkeden oder dat Vincent-Lübeck-Gymnasium in Stood. Se dröfft aver ok op dat Detlefsengymnasium in Glückstadt oder dat Gymnasium Warstood gahn.

De School is 1967 nee boot worrn. Vörher hett dat lüttjere Volksscholen in Balje (an’n Baljer Karkplatz), Hörn un Süderdiek geven, de 1967 all dree dichtmaakt un in de ne’e School tohoopleggt worrn sünd. En Sporthall hett de School in de Johren 1980 kregen.

Mit dat Schooljohr 2002/2003 is de School verlässliche Grundschool worrn.

De Schoolvereen von de School hett sik in’n Januar 2006 grünnt.

De School harr in dat Schooljohr 2008/2009 dree Schoolmeesters, twee Referendare un 50 Schölers, 2009/2010 42 Schölers un 2012/2013 44 Schölers.

## Schoolbaas

* 1967–2002: Bärbel Gottschalk
* 2002–2015: Gunda Remien
* August 2015-: Susanne zum Felde

## Weblenken

* Websteed von de School (hoochdüütsch)
Johann Peter Christoph Friedrich Biedenweg

**Johann Peter Christoph Friedrich Biedenweg** (* 29. Juli 1783 in Elm; † üm 1856 in Hu’e) weer en düütschen Jurist.

Biedenweg is 1783 as Söhn von Amalia Dorothea Maria, borene Kort (11. April 1760–29. Januar 1823), un den Pastoor Carl Georg Hieronymus Biedenweg (6. November 1749–26. Mai 1826) in Elm boren un hett Ünnerricht bi sien Vader kregen. Carl August Bernhard Biedenweg weer sien Broder. 1802 keem he an de Doomschool in Bremen. Von 1804 bet 1807 hett he an de Universität Göttingen Juristeree studeert un dor an’n 28. August 1807 sien Dr. jur. maakt.

In’n Harvst 1807 is Biedenweg von de Regerung in Stood as Avkaat bi dat Kollegium in Stood un bi dat Amt Heien tolaten worrn.

As de Region 1810 in de Franzosentied Deel von dat Königriek Westfalen worrn is, hett em de König in’n Harvst as Tribunalsavkaat un Prokurater von dat Zivilgericht na Bremervöör versett. Nadem de Region 1811 denn Deel von dat Kaiserriek Frankriek worrn is, weer he Avoué, Avkaat un Viez-Richter in Bremerleh un is veer Weken later Distrikts-Notar in Bremen worrn. Nadem de Franzosen 1813/1814 verdreven worrn sünd, is he Bremer Börger worrn un weer dor Avkaat un Notar.

An’n 7. April 1815 hett he tosätzlich dat Amt as Gerichtsverwalter von dat Gericht Hu’e övernahmen. Ok in dat Gericht Nedderenn-St. Jürgen weer he Gerichtsverwalter.

He hett an’n 29. Oktober 1814 in Bremen Anna Catharina Adelheit Bredenkamp (* 17. Juli 1793) freet. De beiden harrn de Kinner Amalie Dorothea Maria (* 4. Januar 1824) un Carl Johann Wilhelm (1. März 1826–22. Dezember 1858).

## Warken

* *Betrachtungen über den Nothstand und die Klagen der Ackerbau-, Handel- und Gewerbetreibenden Hannoveraner, besonders der Einwohner des Herzogthums Bremen.* Bremen 1831

## Footnoten
Altenkamp

**Altenkamp** is de hoochdüütsche Naam von

* Olenkamp, Oort in de Gemeen Geestland in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen,
* Good Ollenkamp, Good in Askendörp in de Gemeen Papenbörg in’n Landkreis Eemsland, Neddersassen.

**Altenkamp** is de Familiennaam von

* Britta Altenkamp (* 1964), düütsche Politikerin,
* Norbert Altenkamp (* 1972), düütschen Politiker.

Kiek ok bi: Altkamp.
Christian Friedrich Rudorff

**Christian Friedrich Rudorff** (* 1. April 1765 in Zeven; † 21. Juli 1824 in Winsen) weer en hannöverschen Verwaltungsbeamten.

Rudorff is 1765 as Söhn von Melusine  Wilhelmine, borene de Launay (1738–6. Juni 1802; Dochter von Georg de Launay), un den Amtsschriever Friedrich Ludwig Rudorff (8. März 1726–7. März 1795) in Zeven boren.

He hett 1783 en Studium von de Juristeree an de Universität Göttingen anfungen. Na dat Studium is he in’n hannöverschen Verwaltungsdeenst gahn un 1788 Auditer bi dat Amt Blomendal worrn. 1791 hett he as Amtsschriever bi dat Amt Harpstäe anfungen, 1792 bi dat Amt Himmelpoorten, 1794 bi dat Amt Hitzacker un 1797 bi dat Amt Wölpe. Von 1800 bet 1802 weer he Amtsschriever bi dat Amt Neehuus un denn von 1802 bet 1817 Amtsschriever bi dat Amt Heien. 1817 is he Amtmann in dat Amt Winsen worrn un dat bet to sien Dood 1824 bleven.

Rudorff hett an’n 8. Januar 1807 in Heien Helena Juliana Friederica Tiensch (* 16. September 1787; Dochter von Christoph Albrecht Tiensch) freet. De beiden harrn de Döchter Sophie Johannette Therese Rudorff (27. September 1810–27. März 1868; hett Carl August Bernhard Biedenweg freet) un Caroline Sophie Mathilde (hett Carl Ludwig Georg Hüpeden freet).

## Footnoten
Carl August Bernhard Biedenweg

**Carl August Bernhard Biedenweg** (* 9. Juni 1793 in Elm; † 16. Juni 1853 in Neehuus) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Biedenweg is 1793 as Söhn von Amalia Dorothea Maria, borene Kort (11. April 1760–29. Januar 1823), un den Pastoor Carl Georg Hieronymus Biedenweg (6. November 1749–26. Mai 1826) in Elm boren. Johann Peter Christoph Friedrich Biedenweg weer sien Broder.

Biedenweg hett Juristeree studeert un is na dat Studium in’n hannöverschen Verwaltungsdeenst gahn. 1819 weer he Auditer bi dat Amt Lüchow un 1826 Amtsassesser bi dat Amt Stood (un dor ok Elv-Tollgerichts-Assesser). In de Tied 1826/1827 weer Biedenweg as Amtsassesser Interimsadminstrater von dat Gericht Leh un is denn Amtsassesser bi dat Amt Esens ween. In de Tied 1832 bet 1846 is he as Amtsassesser bi dat Amt Neehuus an de Oost nawiest. 1848 is he denn al Amtmann von dat Amt Neehuus an de Elv un blifft dat bet to sien Dood 1853.

He hett an’n 12. September 1828 in Heien Sophie Johannette Therese Rudorff (27. September 1810–27. März 1868; Dochter von Christian Friedrich Rudorff) freet. De beiden harrn den Söhn Johann Gottfried Otto (27. November 1832–10. Januar 1904).

## Footnoten
Rudorff

**Rudorff** is de Familiennaam von

* Adolf August Friedrich Rudorff (1803–1873), düütschen Jurist un Historiker,
* Carl Friedrich Ernst Rudorff (1749–1796), düütschen Kumponist un Organist,
* Christian Friedrich Rudorff (1765–1824), düütschen Verwaltungsbeamten,
* Ernst Rudorff (1840–1916), düütschen Musiker, Kunstpädagoog un Naturschützer,
* Franz Friedrich von Rudorff (1825–1898), düütschen Offzeer,
* Friedrich Ludwig Rudorff (1726–1795), düütschen Verwaltungsbeamten,
* Johann Christoph Rudorff (1728–1795), düütschen Verwaltungsbeamten,
* Otto Rudorff (1845–1922), düütschen Rechtswetenschopper un Richter,
* Wilhelm Heinrich von Rudorff (1741–1832), düütschen Offzeer.

Kiek ok bi: Rudorf, Rüdorff, Rudorffer.
Neubourg

**Neubourg** betekent

* Le Neubourg, Gemeen in dat Département Eure, Frankriek,
* Villez-sur-le-Neubourg, Gemeen in dat Département Eure, Frankriek,
* Épreville-près-le-Neubourg, Gemeen in dat Département Eure, Frankriek,
* Neubourg, Oort in de Gemeen Dauendorf in dat Département Bas-Rhin, Frankriek.

**Neubourg** is de Familiennaam von

* August Neubourg (1803–1885), düütschen Verwaltungsbeamten,
* Karl Ludwig Neubourg (1808–1895), düütschen Politiker,
* Ludwig Neubourg (1903–1964), düütschen Polizeibeamten un Narichtendeenstler.

Kiek ok bi: Neuburg.
Reinbold

**Reinbold** is de Familiennaam von

* Adelheid Reinbold (1800–1839), düütsche Schrieversche,
* Eduard August Reinbold (1779–1849), düütschen Verwaltungsbeamten,
* Georg Reinbold (1885–1946), düütschen Politiker,
* Gottlieb Reinbold (1892–1985), düütschen Politiker,
,
* Marco Sven Reinbold (* 1985), düütschen Schauspeler un Synchroonspreker.

Kiek ok bi: Reinbolt.
Jochmus

**Jochmus** is de Familiennaam von

* August Giacomo Jochmus (1808–1881), düütschen Offzeer un Politiker,
* Harry Jochmus (1855–1915), düütschen Maler,
* Hedwig Jochmus (1899–1993), düütsche Politikerin,
* Johann Gabriel Jochmus (1725–1774), düütschen Verwaltungsbeamten,
* Johann Georg Friedrich Jochmus (1772–1846), düütschen Verwaltungsbeamten,
* Philipp Jochmus (1853–1932), düütschen Generaal,
* Philipp Wilhelm Jochmus (1765–1847), düütschen Verwaltungsbeamten.
Franz Gottfried Rautenberg

**Franz Gottfried Rautenberg** (* 7. November 1727 in Scharnbääk; † 11. Dezember 1815 in Bondiek) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Rautenberg is 1727 as Söhn von Sophia Elisabeth, borene Kiliani (18. Februar 1704–3. Januar 1781), un den Pastoor Georg Ludewig Rautenberg (Juli 1699–4. Februar 1761) in Scharnbääk boren. He hett sik an’n 28. April 1748 för en Studium von de Juristeree an de Universität Göttingen inschreven. Na dat Studium is he in’n hannöverschen Verwaltungsdeenst gahn. He weer 1753 Auditer bi dat Amt Oold- un Neeklooster. Von 1760 bet 1762 weer he Amtsschriever bi dat Amt Neehuus, weer 1763 Amtsschriever bi dat Amt Grohnde un 1770 Amtmann von dat Amt Bondiek. Dat is he ünnerbraken dör de Franzosentied bet 1815 bleven, as he dor Oberamtmann worrn un kort later doodbleven is.

Rautenberg is 1794 blind worrn. He weer twee Maal verheiraadt un harr 14 Kinner. 1766 hett he Eleonore Henriette Balcke (21. Oktober 1748–26. Juli 1781) freet.

## Footnoten
Goert Bernhard Matthaei

**Goert Bernhard Matthaei** († 1743 in Rodenborg) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Matthaei weer 1734 Amtsschriever bi dat Amt Hagen un von 1737 bet 1740 Amtsschriever bi dat Amt Neehuus. 1740 is he Amtmann von dat Amt Rodenborg worrn, wat he bet to sien Dood 1743 bleven is.

Matthaei hett an’n 9. Juni 1735 in Ratzborg Clara Margarethe Gebhardi (16. November 1713–29. Juli 1774) freet. De beiden harrn keen Kinner.

## Footnoten
Otto Conrad Niemeyer

**Otto Conrad Niemeyer** (* 20. November 1690 in Polle; † 5. November 1746 op Slott Erichsborg) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Niemeyer is 1690 as Söhn von Anna Margaretha, borene Wichmann (19. Juli 1650–14. Februar 1703), un den Amtmann Joachim Niemeyer (25. Juni 1638–30. Dezember 1706) in Polle boren. Sien Broder weer Christian Eberhard Niemeyer.

He weer Vaagd in dat Land Wusten un denn von 1719 bet 1724 Amtsschriever von dat Amt Neehuus. 1724 is he Amtsschriever bi dat Amt Winsen worrn un hett 1726 as Amtsverwalter dat Leid över dat Amt kregen. 1735 is he Amtmann von dat Amt Erichsborg ween.

Niemeyer hett 1721 in eerste Eh Melusine Elisabeth Brauns († 23. März 1728; Dochter von Martin Brauns) freet. In twete Eh hett he denn an’n 29. Juli 1733 in Schauen Sophie Charlotte Gerberding (1708–16. April 1756; Dochter von Christian Gerberding) freet. Niemeyer harr teihn Kinner, ünner annern Johann Christian (15. Mai 1724–28. Februar 1811; Amtmann), Otto Christoph (6. Mai 1734–29. April 1797; Amtmann) un Ernst August (20. April 1737–29. Oktober 1810; Amtmann).

## Footnoten
Johann Philipp Balck

**Johann Philipp Balck** (* 3. März 1738 in Bondiek; † 11. Mai 1804 in Wischhoben) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Balck is 1738 as Söhn von Lucia Catharina, borene Westphal (5. Februar 1714–16. Mai 1741), un den Amtsschriever Johann Heinrich Balck (10. August 1696–30. Juli 1760) in Bondiek boren. 1757 hett he en Studium von de Juristeree an de Universität Göttingen anfungen. Na dat Studium is he in’n hannöverschen Staatsdeenst gahn un is 1760 Auditer bi dat Amt Springe ween. 1767 weer he bi dat Amt Grohnde, is dor 1773 Amtsschriever ween, 1774 Amtsschriever bi dat Amt Veern, 1776 bi dat Amt Rodenborg un von 1786 bet 1794 bi dat Amt Neehuus. Dor is he 1791 Titulär-Amtmann worrn. Von 1794 bet to sien Dood 1804 weer he Amtmann von dat Amt Wischhoben.

Balck hett Johanna Wilhelmina Molthan († 10. Juli 1804) freet. De beiden harrn dree Kinner: Heinrich Georg Andreas, Gottfried Georg Christian (22. Juli 1781–2. April 1815) un Sophie Luise (* 14. Mai 1786).

## Footnoten
David Heinrich Christian Rabe

**David Heinrich Christian Rabe** (* 1. Januar 1755 in Pattensen; † 23. November 1808 in Usler) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Rabe is 1755 as Söhn von Anna Catharina, borene Köhler (1722–April 1799), un den Pastoor David Conrad Rabe (17. September 1710–17. Mai 1761) in Pattensen boren. 1773 hett he anfungen, an de Universität Göttingen Juristeree to studeren. Na dat Studium is he in’n hannöverschen Verwaltungsdeenst gahn. 1782 weer he Amtsschriever bi dat Amt Heien, 1783 bi dat Amt Rauenkerken, 1790 bet 1794 bi dat Amt Niestadt un von 1794 bet 1800 bi dat Amt Neehuus. 1800 is he Amtmann von dat Amt Usler worrn un dat bet to sien Dood 1808 bleven.

Rabe hett Eleonore Henriette Elisabeth Helmer (* 10. Februar 1775; Dochter von Pastoor Heinrich Adolf Helmer) freet. De beiden harrn de Dochter Anna Luise Elisabeth (* 30. September 1800).

## Footnoten
Johann Gabriel Jochmus

**Johann Gabriel Jochmus** (* 9. September 1725 in Celle; † 10. April 1774 in Hilmssen) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Jochmus is 1725 as Söhn von Anna Dorothea, borene Vogt (26. Februar 1690–13. November 1750), un den Koopmann Gabriel Jochmus (14. Februar 1687–19. Oktober 1757) in Celle boren. He hett sik an’n 27. April 1746 as Student von de Juristeree an de Universität Göttingen inschreven. Na dat Studium is he in’n hannöverschen Verwaltungsdeenst gahn.

1757 is he as Amtsauditer von dat Amt Winsen as Amtsschriever in dat Amt Münnen wesselt. He weer von 1762 bet 1767 Amtsschriever von dat Amt Neehuus un von 1767 bet to sien Dood 1775 Amtmann von dat Amt Langenhogen.

Jochmus hett an’n 29. November 1761 in Hilmssen Magdalena Rosina Weinhagen (1735–19. Februar 1802) freet. De beiden harrn de Kinner Marie Dorothee Wilhelmine (26. Dezember 1762–5. August 1787), Philipp Wilhelm (1. Juni 1765–20. Januar 1847), Johann Georg Friedrich (25. November 1772–12. September 1846) un Rosine Elisabeth. 1774 is Jochmus in Hilmssen doodbleven un in Langenhogen begraven worrn.

## Footnoten
Eckeleh

**Eckeleh** () is en lütten Oort in de Gemeen Wuster Noordseeküst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. De Oort höört polietsch von öllers bi Wreem mit bi.

## Geografie

De Oort liggt in de Masch von Land Wusten. De Noordsee is so üm un bi 700 Meter in’n Westen. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na de Wremer Waterlöös hen af.

De Naveröörd sünd Wreem un Wremerbüttel in’n Noorden, Mulsen un Sassendingen in’n Noordoosten, Sievern in’n Oosten, Langen un Dingen mit Barward in’n Süüdoosten, Schottwarden, Hülsen un Ilkenborg in’n Süden un Hofe, Hungerhörn un Wremerdeep in’n Noordwesten.

## Historie

De Oort bestünn fröher ut dree Hööv, von de siet dat 19. Johrhunnert blots noch de Hoff von de Familie Sierck nableven is.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Wreem in’n Kanton Dourm höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort weer vör 1852 in dat Süder-Veerdel von dat Kaspel Wreem un hett to dat Vaagdiegericht Land Wusten tohöört. Von 1852 bet 1885 leeg de Oort in’t Amt Dorum un denn in’n Kreis Leh. 1932 is dat Deel von’n Kreis Wersermünn worrn un 1977 denn von’n Landkreis Cuxhoben.

Mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. März 1974 is de Gemeen Wreem Deel von de Samtgemeen Land Wusten worrn. To’n 1. Januar 2015 is de Gemeen oplööst un ut de ganze Samtgemeen Land Wusten is tohoop mit de Gemeen Noordholt de ne’e Gemeen Wuster Noordseeküst worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Eckeleh is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Willehadi-Kark in Wreem.

För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Jesu-Kark in Bremerhoben-Leh tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

An Eckeleh langs löppt de Landsstraat 129, de in’n Noordoosten na Wreem, Mulsen, Dorum un Millm geiht un in’n Süüdoosten över Dingen un Weddewarden na Speckenbüttel. Von Wreem ut na Oosten löppt de Kreisstraat 66, de in Sievern de L&nbsp;135 krüüzt un bi Debst an de L&nbsp;118 un de L&nbsp;120 ran geiht.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremerhoben–Cuxhoben). De Opfohrt 6 Bremerhoben-Överseehavens liggt so 13 Kilometer in’n Süüdoosten von Eckeleh an de *Cherbourger Straat* un de Opfohrt 5 Debst üm un bi 13 Kilometer in’n Oosten von Eckeleh an de L&nbsp;120.

De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Wreem an de Bahnlien Bremerhoben–Cuxhoben.

## Footnoten
Lüh-Schulau-Fähr

De **Lüh-Schulau-Fähr** (LSF) is en Fähr över de Elv, de twüschen den Fähranlegger an de Lüh in Greundiek () un den Fähranlegger Willkomm-Höft in Schulau bi Wedel () föhrt. För de Fohrt bruukt de Fähr üm un bi 25 Minuten.

De Fähr is blots för Footgängers un Fohrrääd dor. Autos hebbt dor keen Platz op. Dat is de eenzige Fähr över de Elv twüschen de Elvfähr Glückstadt–Wischhoben un de Fähr Cranz–Blanknees.

Na’n Winterfohrplaan von November bet März föhrt de Fähr blots von Maandag bet Freedag, na’n Sommerfohrplaan ok an de Wekenennen.

## Historie

De Lüh-Schulau-Fähr GmbH is an’n 25. März 1918 grünnt worrn. De eerste Fähr weer de Barkass *Cecilia* ut Vesack. Dat Schipp is al op’n Weg von Vesack na Schulau sunken, nadem de Sleper *Vorwärts* de *Cecilia* bi Stodersand rammt hett. Dat Schipp is aver wedder flottmaakt worrn un is von’n 1. Juni 1919 af an ünner’n Naam *Lüh* twüsche Greundiek un Schulau föhrt. An’n 22. Mai 1919 harr ok al de Fährverkehr mit de Barkass *Lüh-Schulau I* anfungen. Dat Schipp is twee Maal an’n Dag föhrt.

1922 hebbt se in Warnmünn noch en Schipp köfft, dat denn ünner den Naam *Schulau* lopen is.

1927 hett de Stoder Schippswarft en neet un grötter Schipp boot, dat den Naam *Lüh* kregen hett. 1959 is dat Schipp veer Meter länger maakt worrn un noch bet 1989 föhrt. 1935 is op de Warft D. H. Kremer de *Schulau* boot worrn. Se is bet Harvst 1991 föhrt.

För de *Lüh* is 1989 de *Dat Ole Land* nee kamen. Dat ne’e Schipp 1991 hett wedder *Schulau* heten. De Scheep sünd all beid bi de Warft Menzer in Bardörp boot worrn un kunnen 12 Knoten lopen.

Mit de Tied sünd de Pendlertallen dalgahn. Dorüm hett de LSF 2001 beslaten, de *Schulau* an de Reederee Kipp op Rügen to verköpen.

2010 is en neet Schipp bi de Warft Bolle in Derben in Opdrag geven worrn. De *Dat Ole Land* is bet to’n 31. Dezember 2011 lopen un denn an de Fluss- und Hafentouristik GmbH Carstensen in Cuxhoben verköfft worrn. Den Fährverkehr hett an’n 5. März 2012 dat ne’e Schipp *Dat Ole Land II* övernahmen. Dat Schipp hett Platz för 250 Fohrgäst un 70 Fohrrääd. Se hett en Längd över allens von 34,92&nbsp;m, is 8,15&nbsp;m breed, hett en middleren Deepgang von 1,40&nbsp;m un en Verdrängung von  210,0&nbsp;Tunnen. De Maschien is von Scania un bringt mit 331&nbsp;kW en Tempo von 11,7&nbsp;Knoten.

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von de Fähr (hoochdüütsch)
Clydesdale (Brenneree)

**Clydesdale** weer en Whisky-Brenneree in Wishaw, North Lanarkshire, Schottland.

## Historie
De Destille is 1825 vun *Robert Montgomery, 8. Lord of Belhaven* ünnern den Naam **Wishaw** grünnt worrn. In de eersten Johren is se mehrmols verpacht wesen, bit se 1848 an *Patrick Chalmers* verköfft worrn is. As Chalmers 1855 doodbleven weer, hett de Destille eenige Johren stilllegen, weer denn aver vun sien Swiegersöhn *J. Munroe Mackenzie* ünner den Naam Clydesdale weder in Bedrief nahmen. De Brenneree höör 1914 to de fief Liddmaten, de de Scottish Malt Distillers grünnt hebbt, de 1919 in de Distillery Company Ltd. (*DCL*) opgahn is. De hebbt Clydesdale noch dat glieke Johr dicht maakt. De Tolllager vun de Brenneree sünd noch för mehrere Johren wieter bruukt worrn
.

## Produkschoon
As Alfred Barnard in’n Rahmen vun sien bedüüdsomen Whiskyreis 1885 in de Brenneree keem, harr se in’t Johr en Produkschoonsvolumen vun 170.000&nbsp;Gallonen. De Brenneree harr veer Brennblasen mit Kapazitäten vun 5500, 3500, 2650 un 1000 Gallonen. Dat is nich neger beschreven, wokeen dorvun *wash stills* oder *spirit stills* wesen sünd. 

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Borns
Heinrich Holtzermann

**Heinrich Holtzermann** (* 30. Dezember 1805 in Helgeloh; † 21. Februar 1883 in Lemförde) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Holtzermann is 1805 as Söhn von Elise, borene Menke (14. Dezember 1871–3. Oktober 1861), un den Oberförster Heinrich Eberhard Holzermann (20. April 1774–28. November 1852) in Helgeloh boren un dor an’n 20. Januar 1806 döfft worrn.

Na dat Studium von de Juristeree is he in’n hannöverschen Verwaltungsdeenst gahn. He weer 1831 Auditer. Na’n Dood von’n Amtmann Claus von der Decken harr he 1839 as Amtsassesser dat Leid över dat Amt Mesborg. Dat is so bleven bet 1845. Denn hett Carl Anton Ludwig von Hinüber den Posten as Amtmann övernahmen. Holtzermann is denn von 1845 bet 1853 Amtsassesser bi dat Gericht Oosten ween un harr en Tied lang as Gerichtsverwalter ok dat Leid över dat Gericht.

Von 1853 bet 1857 weer he Amtmann von dat Amt Addelborg, von 1857 bet 1859 Amtmann von dat Amt Oterndörp un is denn von 1859 bet 1868 Amtmann in dat Amt Brooksen ween.

Holtzermann hett an’n 21. Oktober 1846 in Harpstäe Charlotte Katharina Friederike Dieterichs freet.

## Footnoten
Carl Franz August Meyer

** Franz August Meyer** (* 5. März 1813 in Hannover; † 17. Dezember 1894 in Hameln) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Meyer is 1813 as Söhn von Agnes Magarethe, borene Venzin (21. Februar 1794–14. April 1875), un den Koopmann Justus Heinrich Christophel Meyer (24. Juli 1786–13. Februar 1837) in Hannover boren. He hett sik an’n 29. April 1834 för en Studium von de Juristeree an de Universität Göttingen inschreven. In dat sülve Johr is he dor Maat von dat Corps Hannovera worrn. Na dat Studium is he in’n hannöverschen Verwaltungsdeenst gahn un 1841 Auditer in Hannover worrn. 1846 weer he bi dat Amt Hannover as Amtsassesser bito ok Börgermeester von de Vörstadt Hannover. He weer von 1852 bet 1855 Amtmann von dat Amt Solzhusen, von 1856 bet 1859 von dat Amt Katelnborg-Lindau un von 1860 bet 1864 von dat Amt Oterndörp. 1864 is he Amtmann von dat Amt Hameln worrn. Nadem Prüßen dat Königriek Hannover 1867 annekteert hett, hett sik sien Titel op Amtshauptmann ännert. Bavento is he 1867 ok Kreishauptmann von’n Stüürkreis Hameln worrn. Amtshauptmann un Kreishauptmann is he bet 1885 bleven. He harr tolest den Titel von en Gehemen Regerungsraad.

Meyer hett an’n 17. Februar 1857 in Hannover Henriette Friederike Schellschläger (16. Januar 1830–23. Mai 1907) freet. De beiden harrn de Kinner Justus Günter (20. Februar 1857–20. Februar 1922; Börgermeester von Hameln), Mathilde Karoline (* 26. Juli 1859), Rudolf Eduard (24. Juli 1860–5. April 1920), Karoline Elisabeth (18. Mai 1862–31. Mai 1935) un Werner Karl (22. Januar 1864–14. März 1942).

## Footnoten
Buxthu-Museum för Regionalgeschicht un Kunst

Dat **Buxthu·Museum för Regionalgeschicht un Kunst** is dat Museum von de Stadt Buxthu. 

## Historie

Dat Museum is 1911 för de Sammlungen von’n Museumsvereen (1880 grünnt) von’n Sepenfabrikant Julius Cäsar Kähler boot worrn un hett an’n 9. Februar 1913 as Heimatmuseum apenmaakt. 1992 hett dat Museum tosätzlich en Neebo kregen, in den nu ok de Hauptingang liggt. Dormit is dat Museum düüdlich grötter worrn un se hebbt ok dat Kunzept modeerner maakt. 

Siet 1.&nbsp;Juli 2015 is dat Museum deelwies slaten, üm dat önnig to saneren. Dat schull bet Harvst 2016 trech ween. Dat hett aver en Bostopp geven, nadem de Stadt Buxthu de Bäckeree Samel blangenan köfft hett. De fröhere Bäckeree schall in dat Museum integreert warrn. De Stadt will dor allens tohoop 2,8 Milljonen Euro för utgeven. De Hauptingang schall in Tokumst an’n Petri-Platz liggen. Wohrschienlich schall dat Museum an’t Enn von dat Johr 2017 denn wedder kumplett apenmaken.

## Sammlung

Dat Museum vereent Regionalgeschicht un Kunst: In dat Heimatmuseum mit siene Fackwarkfassaad warrt Infos to dat Märken von’n Weddloop von Haas un Swienegel, to de Wahnkultur un ole Handwarkskunst wiest. In’n Neebo warrt de histoorsche Entwicklung von de Stadt un „Buxtehude in der Moderne“ vörstellt. To de Utstellung kaamt en Reeg aktuelle künstlerische Arbeiden to, de sik mit de Sammlung utenannersett. In’n *„Sakraltoorn“* warrt christliche Kunstwarken un jemehr Restaurerung in’n Tosamenhang mit modeerne Kunzeptkunst wiest. De brietsche Künstler Michael Craig-Martin hett de Rüüm 1997 in en begahbor Gemälde verwannelt.

## Stücken
 
In dat Museum is ünner annern de Passionsaltor von de St.-Petri-Kark ut dat Middelöller to sehn, en Triumphkrüüzgrupp un annere sakrale Kunstwarken. Dat Museum wiest jümmer wedder Sünnerutstellungen to Kunst un Themen von de Regionalgeschicht. Dat Museum is ok Rutgever von de *Buxtehuder Museumshefte*, de siet 1992 rutkaamt.
 
## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von dat Museum (hoochdüütsch)
Dietrich Elvendahl

**Dietrich Elvendahl** (* 17. Juni 1605; † 11. August 1641 in Horborg) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Elvendahl is an’n 17. Juni 1605 boren un an’n 24. Juni döfft worrn. Sien Vader is doodbleven, as he noch jung weer. He is is Horborg, Lümborg un Hamborg op School ween. Na De School stünn he fiev Johr in’e Deensten von’n Horbörger Kanzler Johann von Drebber. Na’n Dood von sien Steefvader Caspar Lamperswald hett Elvendahl sien Steed as Tollinnehmer övernahmen. As later de Steed as Huusvaagd von de Slottvaagdie Horborg free worrn is, hett he dit Amt 1627 övernahmen, wat he aver blots bet 1628 ween is.

He weer von 1628 bet 1629 Amtsschriever un von 1629 bet to sien Dood 1641 Amtmann von dat Amt Horborg. Von 1633 bet to sien Dood weer he tosätzlich Amtmann von dat Amt Mesborg.

1639 hett he de Kanzel von de Kark in Mesborg stift.

Elvendahl hett an’n 21. Oktober 1627 Elisabeth von Lümborg (Dochter von Otto III. von Bruunswiek-Horborg) freet. De beiden harrn dree Kinner. An’n 27. Juli 1641 is en swoor Fever bi em utbraken. He is an’n 11. August 1641 doodbleven un an’n 22. August begraven worrn.

Elvendahl hett en Huus bi dat *Ole Door* in Horborg an de *Möhlenstraat* tohöört, dat na sien Dood siene Fro arvt hett. De hett 1644 in twete Eh den Hauptmann Joachim Tiele freet, in den sien Besitt dat Huus övergahn is. Later is dat Huus, dat noch bet 1898 stahn hett, *Förstenhuus* nöömt worrn.

## Literatur

* Arthur C. Förste: *Auf den Spuren eines Harburger und Moisburger Amtmanns im Dreißigjährigen Kriege.* in *Harburger Jahrbuch VI*, Helms-Museum, Horborg 1956, Sieden 107ff

## Footnoten
Royal Brackla

**Royal Brackla** is en Whisky-Brenneree in Cawdor, Inverness-shire, Schottland.

## Historie
De Destille Brackla is 1812 vun William Fraser grünnt worrn. Dör König William IV. is ehr 1835 de Naamtosatz *Royal* verleht worrn, wat anners blots noch de Brennereen *[[Royal Lochnagar]]* un *[[Glenury]]* hebbt. Brackla  weer de eerste dorvun, de dat Royal in’n Naam föhren dröff. De Destille is 1852 vun Robert Fraser övernahmen worrn. 1860 sünd *Andrew Usher & Co* mit in dat Gewarf instegen. Vun jem warrt seggt, dat se dat Blennen vun Whisky utklamüstert hebben schüllt.

1898 is de Sellschop *Brackla Distillery Co Ltd.* grünnt worrn, de 1926 vun *John Bisset & Co* övernahmen weer. 1943 is de Firma, un dormit ok de Brenneree, vun de *Distillers Company Limited* (DCL), övernahmen worrn, de dat Seggen an de Dochter *Scottish Malt Distillers* (SMD) överdragen hett, as dat dor begäng weer. In de Tiet vunvn Tweeten Weltkrieg is de Destille as Stüttpunkt vun de Royal Air Force nütt worrn. Twüschen 1965 und 1966 weer de Brenneree renoveert. To de Tiet sünd ok de egenen Moltboddens stillleggt worrn. 1970 weer de Tall vun de Brennblasen op veer verdubbelt. Royal Brackla weer 1985 stillleggt, füng 1991 aver wedder mit de Produkschoon an. Se weer denn in’n Besitt vun *United Distillers* (UD) (vundaag Diageo), de ehr aver 1998 an Bacardi verköpen müssen, üm Oplagen vun’t Kartellamt intohollen.

## Produkschoon
Rocal Brackla tellt to dat schottische Whiskyrebeet Highlands. Dat Water för de Produkschoon warrt ut den Cowdor Burn betogen. In de Destille gifft dat een Meeschfatt (*mash tun*) vun 11,5&nbsp;t un söss Gäärfatten (*wash backs*) vun tohopen 360.000&nbsp;l. Brennt warrt in twee *wash stills* vun tosamen 44.000&nbsp;l un twee *spirit stills* vun tosamen 42.000&nbsp;l. De Brennblasen warrt mit Damp hitt maakt.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Weblenken
List von de Amtsgerichten in dat Königriek Hannover

Disse **List von de Amtsgerichten in dat Königriek Hannover** tellt de 169 Amtsgerichten in dat Königriek Hannover op, de 1852 inricht worrn sünd.

## Amtsgerichten in dat Königriek Hannover
Vör 1852 hett de allgemene Landsverwaltung toglieks ok de Opgaven von de ünnere Gerichtsborkeit utöövt. 

In dat Königriek Hannover bestünnen in dat Johr 1852 alltohoop 274 Ünnergerichten. Dat weren 162 Ämter, 64 Patrimonialgerichten un 48 Magistrate.

Na de Revolutschoon von 1848 is in dat Königriek Hannover in en *Grote Justizreform* de Rechtsprekung von de Verwaltung trennt un de Patrimonialgerichtsborkeit afschafft worrn.
De Amtsgerichten sünd denn mit de *Verordnung vom 7. August 1852 die Bildung der Amtsgerichte und unteren Verwaltungsbehörden betreffend* as königlich hannöversche Amtsgerichten grünnt worrn. Över de Amtsgerichten stünnen 16 Obergerichten.

In Hannover, Hilmssen un Ossenbrügge bestünnen een Gericht för de Stadt un een för dat Amt. De sünd aver al korte Tied later tohoopleggt worrn. Ut Köstengrünnen sünd de Gerichten 1859 noch maal wedder nee organiseert worrn. Dorbi sünd 55 Amtsgerichten oplööst worrn un de Gerichtsbezirke an annere Amtsgerichten gahn.

Nadem Prüßen 1867 dat Königriek Hannover annekteert hett, sünd ut de hannöverschen Amtsgerichten königlich prüüßsche Amtsgerichten in de Provinz Hannover worrn.

## List

## Footnoten
Veerhusen (Landkreis Cuxhoben)

**Veerhusen** () is en lütten Oort in de Gemeen Wuster Noordseeküst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. De Oort höört polietsch von öllers bi Misselwarden mit bi.

## Geografie

De Oort liggt in de Masch von Land Wusten. De Noordsee is 2,5 Kilometer in’n Westen. Dat Water ut dat Rebeed flütt över de Misselwardener Waterlöös af.

De Naveröörd sünd Rotthusen un Themeln in’n Noordoosten, Barlinghusen in’n Oosten, Mulsen un Wierde in’n Süüdoosten, Twendamm, Hornk un Mirk in’n Süden, Misselwarden in’n Süüdwesten, Lütjendörp in’n Westen un Flohborg, Weitenweg un Engbüttel in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Wreem in’n Kanton Dourm höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort weer vör 1852 in dat Twendammer Veerdel von dat Kaspel Misselwarden un hett to dat Vaagdiegericht Land Wusten tohöört. Von 1852 bet 1885 leeg de Oort in’t Amt Dorum un denn in’n Kreis Leh. 1932 is dat Deel von’n Kreis Wersermünn worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.

Mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. März 1974 is de Gemeen Misselwarden Deel von de Samtgemeen Land Wusten worrn. To’n 1. Januar 2015 is de Gemeen oplööst un ut de ganze Samtgemeen Land Wusten is tohoop mit de Gemeen Noordholt de ne’e Gemeen Wuster Noordseeküst worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Veerhusen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Katharinen-Kark in Misselwarden.

För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Jesu-Kark in Bremerhoben-Leh tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Nich wied von Veerhusen af löppt de Kreisstraat 68 langs, de in’n Noordoosten an Padingbüddel langs op Dourmer Neefeld to geiht un in’n Süüdoosten bi Mulsen an de Landsstraat 129 ran. De L&nbsp;129 geiht in’n Noordoosten na Mulsen, Dourm un Millm un in’n Süden na Wreem, Dingen un Weddewarden.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremerhoben–Cuxhoben). De Opfohrt 4 Niewohl liggt so twölv Kilometer in’n Oosten von Veerhusen an de L&nbsp;119.

De nächste Bahnhoff is so bi fiev Kilometer wied weg in’n Süden de Bahnhoff Wreem an de Bahnlien Bremerhoben–Cuxhoben.

## Footnoten
Heinrich Theodor Emanuel Schröder

**Heinrich Theodor Emanuel Schröder** (* 15. Mai 1806 in Lümborg; † 1856 in en Heilsanstalt) weer en düütschen Pädagoog un Pastoor.

Schröder is 1806 in Lümborg boren. Von 1824 bet 1827 hett he an de Universität Göttingen studeert. Na dat Studium weer he twee Johr Privatlehrer. 1829 is he Kullaborater an dat Johanneum Lümborg worrn un dat bet Michaelis 1834 bleven.

Von 1834 bet 1845 weer he Rekter von dat Progymnasium in Oterndörp. Na de Tied as Rekter is he as Pastoor an de Kark von Güiste gahn.

## Footnoten
Johann Valentin Großgebauer

**Johann Valentin Großgebauer** (* 1655 in Rostock; † 6. Januar 1721) weer en düütschen Pädagoog.

Großgebauer is as Söhn von den Theoloog Theophil Großgebauer (24. November 1627–8. Juli 1661) in Rostock boren.

He hett toeerst an de Universität Wittenbarg Theologie studeert. 1675 keem he na Rostock trügg un is denn an de Universität Kiel gahn. Dor hett he 1677 sien Magister maakt. Na disse Tied hett he Vörlesungen an de Universitäten Kiel un Rostock (Wintersemester 1682) hollen un sik för Studien bi Esdras Edzardus in Hamborg un in Erfurt ophollen, 1685 in Jena, 1686 in Leipzig un bi Philipp Jakob Spener in Dresden. 1688 is he över Wittenbarg na Rostock reist. 1692 hett he en Reis na Böhmen maakt (Disputatschoon in Prag).

1694 is he op Vörslag von Johann Heinrich Horb Rekter von de Latienschool Oterndörp worrn. Dat is he bet to sien Dood 1721 bleven. He gellt as Grünner von de Schoolbibliothek an de Latienschool.

## Footnoten
Georg Jonas Tonsor

**Georg Jonas Tonsor** (* 1636 in Gießen; † 22. Mai 1693 in Oterndörp) weer en düütschen Pastoor un Pädagoog.

Tonsor is 1636 as Söhn von Anna Maria, borene Ebel (16. September 1602–August 1635), un den Perfesser för Theologie Johann Heinrich Tonsor (14. März 1595–1. Dezember 1649) in Gießen boren. Sien Broder weer Johann Philipp Tonsor.

He weer von 1664 bet 1668 Rekter an de Latienschool Oterndörp.

Na disse Tied weer he Pastoor an de Nicolai-Kark in Olenbrook un is dat bet 1683 bleven.

Von 1683 bet 1693 weer he Pastoor un Supperndent an de Severus-Kark in Oterndörp.

Tonsor hett an’n 9. September 1679 Anna von Petkum (Dochter von’n Pastoor Hermann von Petkum) freet.

## Footnoten
Johann Martin Müller

**Johann Martin Müller** is de Naam von

* Johann Martin Müller (1722–1781), düütschen Pädagoog,
* Johann Martin Müller (1736–1784), düütschen Poppeermaker,
* Johann Martin Müller (1819–1892), Swiezer Schoolmeester un Politiker.
Vierhausen

**Vierhausen** betekent

* Vierhausen, Oort in de Gemeen Sankt Georgen bei Grieskirchen, Bezirk Grieskirchen, Oberösterreich, Öösterriek.

Vierhausen is ok de Naam von en Reeg Öörd, de op Plattdüütsch Veerhusen heten doot.

Kiek ok bi: Vierhäuschen.
Johann Martin Müller (Pädagoog)

**Johann Martin Müller** (* 22. Juni 1722 in Wannijere; † 9. Dezember 1781 in Hamborg) weer en düütschen Pädagoog.

Müller is 1722 in Wannijere boren un weer dor op de Hauptschool ünner Rekter Eustasius Friedrich Schütze. As Schütze 1736 an dat Christianeum na Altno gahn is, güng ok Müller na Altno un is dor veer oder fiev Johr bleven.

Sien Landsherr Christian Ernst to Stolberg-Wannijere hett em denn an de Universität Halle schickt, üm Theologie to studeren. As he mit dat Studium meist trech weer, hett he ok al Ünnerricht geven an de Franckeschen Stiftungen. 1745 is he as Huuslehrer bi’n Senior Wagner na Hamborg gahn. 1749 hett he dat Amt as Rekter an de Latienschool in Olenbrook övernahmen un 1750 an de Latienschool Oterndörp. Dor is he bet 1754 bleven. In dat Johr is he as Kunrekter an dat Johanneum in Hamborg gahn un is dor 1773 denn Rekter worrn. Dat is he bet to sien Dood 1781 bleven.

In welk von sien theoretischen Schriften is Müller gegen de Ideen von’n Pädagoog Johann Bernhard Basedow optreden.

Müller harr den Söhn Christian Heinrich Ernst (13. August 1753–26. August 1826).

## Warken

* *Historische Nachricht von der Ottendorfischen Schule*. 1753
* *Das gelehrte Hadeln*. 1753 un 1754 Digitalisat
* *Beitrag zur Geschichte des Johannei*. 1779
* *Historischer Beweis, daß das Johanneum auf Hamburgs Wohl und Ruhm großen Einfluß gehabt habe und noch habe*. 1781 Digitalisat
Ferdinand Vollbrecht

**Johann August Ferdinand Vollbrecht** (* 20. August 1812 in Ostroe; † 24. März 1897 in Hannover) weer en düütschen Pädagoog.

Vollbrecht is 1812 in Ostroe boren un weer dor von Juni 1817 af an op de gymnasiale Stadtschool. De School hett he 1830 afslaten. Kort vörher, dör de Verordnung von’n 11. September 1829, mit de in dat Königriek Hannover Maturitätsprüfungen vörschreven worrn sünd, harr de School aver dat Recht verloren, dat de Schölers na de Universität wesseln dröfft. Dorüm müss Vollbrecht to Michaelis 1830 an dat Andreanum in Hilmssen gahn. Dor hett he 1832 de Maturitätsprüfung maakt.

Vollbrecht wull egentlich Theologie studeren, aver Rekter Gottfried Seebode hett em to de Philologie bröcht, de he denn an de Universität Göttingen studeert hett.

1837 hett he dat examen pro facultate docendi bestahn un hett to Oostern 1837 an de Stadtschool Ostroe sien Probejohr anfungen. As dat Johr rüm weer, hett he sik op en Steed in’n Schooldeenst von dat Königriek Hannover beworven, aver kunn toeerst keen Steed kriegen. Bet 1840 is he as Lehrer an de Stadtschool bleven un hett sik as Huuslehrer dörslahn. Eerst to Oostern 1840 hett he en Steed as provisorischen Kullaborater an dat Gymnasium Lingen kregen.

He weer von 1856 bet 1885 Rekter von de Högere Börgerschool Oterndörp, de von 1882 af an Realprogymnasium weer. 1885 is he in Rohstand gahn.

Vollbrecht hett 1885 den Roden Aadlerorden IV. Klass kregen.

## Footnoten
Raphael Sbarge

**Raphael Sbarge** (* 12. Februar 1964 in New York City, New York) is en US-amerikaanschen Schauspeler.

## Leven un Wark
Sbarge is in en Theaterfamilie opwossen: Sien Mudder weer Kledaaschmakersche, sien Vadder weer Dreihbookschriever, Maler un Speelbaas. Se geven em sien Vörnaam in Anlehnen an den italieenschen Maler Raffael.

Eersten Kuntakt to de Schauspeleree kreeg he al mit veer’nhalf Johren, as he in de *[[Sesame Street]]* (dt.: *Sesamstraße*) mitmaakt hett. De meiste Tiet hett he aver mit sien Mudder in de Kledaaschgardroov un bi Castings tobröcht, de he mit sien Vadder besöcht hett. Al in junge Johren weer he in verschedene Theaterprodukschonen an’n Broadway to sehn, woneem he mit naamhafte Schauspelers as Jason Robards, Colleen Dewhurst, Faye Dunaway, Gwyneth Paltrow oder Frank Langella optreden is. Na sien Afsluss an de High School füng Sbarge bi Film un Feernsehn an un hett siet de Tiet in tallrieke Produkschonen mitarbeit. He weer dorbi mitünner ok as Speelbaas oder Produzent aktiv.

De Schauspeler is siet August 1994 mit de Filmschauspelersche Lisa Akey verheiraat. Se hebbt tohopen en Dochter (* 2002).

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Bit hüüt (Februar 2016) weer Sbarge fiefmol för Priesen vörslahn, vun de he twee wunnen hett:
* 2013: den *[[BTV Award]]* in de Kategorie *People’s Choice* för dat Videospeel*Mass Effect 3*
* 2014: den *Outstanding Achievement Award* vun’t *[[LA Web Fest]]* in de Kategorie *Best Dokumentatschoonsreeg* för *On Begley Street*

## Weblenken
Glencadam

**Glencadam** (Schottisch-Gäälsch: Gleann ghèadh-fhiadhaich; so veel as: Daal vun de willen Göös) is en Whisky-Brenneree in Brechin, Schottland. 

## Historie
De Brenneree is in’t Johr 1825 vun George Cooper grünnt worrn. Glencadam is 1954 vun Hiram Walker opköfft worrn. De gröttste Deel vun den Whisky is siether för den Blend-Whisky *Ballantines* bruukt worrn. September 2000 is de Brenneree aver dicht maakt worrn un weer later an *Angus Dundee Plc.* verköfft, de ehr in’n Mai 2003 wedder apen maakt hebbt. Eenige Johren is blots de 15-johrige Single-Malt-Whisky ünner egenen Naam verköfft worrn. En anneren Deel weer vun unafhangige Affüllers köfft. Siet 2009 is nu wedder en Reeg vun Originalaffüllen mit ünnerscheedlich Öller opvn Markt to finnen.

## Produkschoon
Glencadam höört to dat schottische Whiskyrebeet Highlands. Ofschoonst de Destille dicht bi den Stroom South Esk liggt, warrt dat Water vör de Produkschoon ut den Loch Lee na Brechin pumpt. De Brenneree hett blots twee Brennblasen: een *Wash Still* un een *Spirit Still*, de beid 14.000&nbsp;l faten doot. 

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Literatur
* Charles MacLean (Rutgever.): *Whisky. World Guide, Regions, Distillers, Malts, Blends, Tasting Notes.* Dorling Kindersley, London et al. 2008, ISBN 978-0-7566-3349-3.
* Walter Schobert: *Das Whiskylexikon.* Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfort an’n Main 2003, ISBN 978-3-596-15868-3.

## Weblenken