open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Diego Ortiz

**Diego Ortiz** (* um 1510, annere seggt 1525 in Toledo; † um 1570 in Neapel) is en spaanschen Komponisten ween.

Vun 1553 af an hett he an den Hoff vun de Viezkönige vun Neapel in dat Königriek Neapel sien Arbeit maakt. Fernando Álvarez de Toledo, 3. Hartog vun Alba, hett em to sien Kapellmeester *(Maestro de Capilla)* beropen. Ok unner den sien Nafolger Pedro Afán de Ribera steiht he 1565 up düssen Posten. 

He hett en Hümpel Karkenmusik rutgahn laten. Dat sünd de *Musices liber primus* (Venedig 1565) ween. Denn hett he sik noch in en Book utlaten över den besunnern Weert vun dat Spelen vun de Viola da Gamba: *Tratado de Glosas sobre cláusulas y Otros Géneros de Puntos en La Música de Violones* (Rom 1553). Düt Wark is en ganz afsunnerlichen Born för de Renaissancemusik, sunnerlich, wie dormols Ornamente anbröcht wurrn sünd. Ok över de Improvisatschoon in düsse Tied kann een dor veel ut lehren. Siene Technik hett to den engelschen *[[divisions on a ground]]* un to den Viola-bastarda- Stil föhrt, de ut de Improvisatschoon leven dö. 

## Warken
* *Trattado de Glosas* (Rom 1553). Rutg. vun Annette Otterstedt. Översett vun Hans Reiners. Bärenreiter, Kassel 2003, ISBN 3-7618-1594-8. (Hoochdüütsch)

## Weblenken
Giovanni Bassano

**Giovanni Bassano** (* um 1558; † 17. August 1617) is en Musiker un Komponist ut Italien ween. He hett in de Tied an de Grenz twuschen Renaissance un Barock to de „School vun Venedig“ tohöört. Sien Arbeit weer dor so wat as en Slötel för, wie dat mit de Instrumenten-Musik an den Markusdom in Venedig wietergahn dö. He hett en Schrift torüch laten, wo he nipp un nau in över de Kunst vun de Ornamentik in de Musik schreven hett. Dat Book is hüdigendags en sunnerlichen Born för dat Upföhren vun Ole Musik wurrn. Nich bekannt is, of he en Verwandten vun de Musikerfamilie Bassano ween is. 

## Leven
Över Bassano siene eersten Johre is nix bekannt. Toeerst is he 1576 updükert as Instrumentenspeeler an San Marco in Venedig. Dor hett sik dat slank rümsnackt, datt he een vun de besten Instrumentenspeelers in Venedig weer. Um 1585 hett he siene eerste Schrift *Ricercate, passagi et cadentie* rutgahn laten. Dor hett he sik wietlöftig un ganz akraat dor över utlaten, wie bi dat Ümsetten vun Vokalmusik de Instrumentenstimmen mit Ornamenten up to smücken sünd. In dat sülvige Johr is he Schoolmeester in en Seminar wurrn, dat to'n Markusdom tohhöörn dö. 1601 is he as Nafolger vun Girolama Dalla Casa Baas vun düt Seminar wurrn. Della Casa weer dormols sturven. Up düsse Stäe is Bassano bit to sien Dood bleven. Wonnehr he akraat sturven is, is nich bekannt. Man dat sütt so ut, as wenn dat de Summer 1617 ween weer, vunwegen datt dormols beide Ämter nee besett wurrn sünd. 

## Wark
Bassano hett as Instrumentenspeeler un as Musikbaas groten Indruck maakt up de Musik vun de Gabrieli. Wohrschienlich sünd de vigelienschen Stücke för Zink vun Giovanni Gabrieli för em as Solisten dacht ween. Blangen de Dommusik hett Bassano ok bi en Reeg vun Ensembles vun de so nömmten „Pifferari“ de Tögel in'e Hand harrt. Dat sünd Kapellen ween mit Sackpiepen, Blcokflöten, Schalmeien, Flageoletten, Dulziane un annere Blaasinstrumente. De hefft in annere Karken vun Venedig bi Festdage upspeelt. 

He is ok Komponist ween, man vergleken mit sien groot Ansehn as Instrumentenspeeler un as Theoretiker stünnen siene Kompositschonen jummers en beten achtern. He hett Mottetten un Concerti ecclesiastici in den Stil vun de Veneziaansche Mehrchörigkeit schreven, dorto ok Madrigale, Kanzonetten un Instrumentenstücke. De Kanzonetten sünd ok buten Italien beröhmt wurrn. Thomas Morley hett jem kennen lehrt un hett se 1597 in London in Druck geven. 

Een poor vun Bassano siene Instrumentenstücke sünd sunnerlich kunstfeerdig, wat den Kontrapunkt angeiht. Bi de homophonen Kompositschonen, de he mehr för Zeremonien maakt hett, is dor so nix vun to höörn. De Stimmen in siene Fantasien un Ricarare sünd drang dörimiteert. Dor kann een sehn, datt he vigeliensche Motive utarbeit' hett. Vun den Stil her sünd siene Motetten nich wiet af vun Heinrich Schütz siene eersten Stücke. Schütz weer ja ok Gabrieli sien Schöler ween. Un so kann dat angahn, datt Bassano un Schütz sik kennt hefft.
Buck Washington

**Buck Washington** (* 16. Oktober 1903 in Louisville (Kentucky) als *Ford Lee Washington*; † 31. Januar 1955 in New York City) weer en US-amerikaansch Jazz- Pianist, Singer un Danzer. 

Buck Washington stunn all as Kind as Danzer up de Bühne un sien Karriere fung 1917 as Partner vun den Danzer John W. Sublett („Bubbles“). De beid weern gemeensam dat Team  *Buck & Bubbles* un sünd in Theater un in’ Vaudeville uptreden. Se hebbt in de 1930er Johren tosommen in Europa tourt un harrn Uptreden in verscheeden Films as *[[Cabin in the Sky]]* un *A Song Is Born*. In de 30ern erwurb sück Washington en Reputation as vun  Earl Hines beeinfloot Pianist un nehm Schallplatten mit Louis Armstrong up, as 1930 en Trompeten-Piano-Duett vun „Dear Old Southland“ un mit Armstrongs Orchester „My Sweet“. 1933 wark he bi de letzt Upnahmensession vun de Bluessingerin Bessie Smith mit un nehm 1934 Duos mit Coleman Hawkins up („I Ain't Got Nobody“, „It Sends Me“ un „On the Sunny Side of the Street“). In dat Johr speel he ok en Klaveer-Solo in („Old Fashioned Love“). *Buck & Bubbles* hebbt 1933 un 1936 mehrere Titel in’ Duo upnommen, 1936 ok veer Songs mit Bandbegleitung. 1953 hebbt sück John Sublett un Buck Washington trennt; he hett denn noch eenig Tiet mit Jonah Jones tosammen arbeit, as se den Komiker Timmie Rogers begleit hebbt. 

## Quellen
* Leonard Feather and Ira Gitler, *The Biographical Encyclopedia of Jazz*. Oxford/New York, 1999, ISBN 978-0-19-532000-8
* John Jörgensen un Erik Wiedemann: *Jazzlexikon*, München, Mosaik, 1967

## Weblenken
* Biographie vun Scott Yanow bi ''Allmusic''
Cilly Aussem

**Cäcilia „Cilly“ Aussem** (* 4. Januar 1909 in Köln; † 22. März 1963 in Portofino, Italien) weer en düütsch Tennisspelerin. Se hett as eerste Düütsche an’ 3. Juli 1931 in en ren düütsch Duell tegen Hilde Krahwinkel den Titel in in dat Daamenenzel in  Wimbledon wunnen un weer dormit inoffiziell Weltmeesterin.

## Karriere
Traineert wurr Aussem toletzt vun de Tennislegende Bill Tilden, mit de se ok 1930 bi de franzöösch Meesterschapen in’ Mixed wunn. Buterdem wunn se 1931 bi de franzöösch Meesterschapen in’ Daameenzel tegen  Betty Nuthall. In dat sülvig Johr wunn Aussem ok de Apen Düütsch Meesterschapen in Hamborg, bi de se ok all 1927 und 1929 spoodriek  weer. Ok de Meestertitel vun Öösterriek, Argentinien un Chile kunn se för sück entscheeden. 

In de Johren 1930 un 1931 belegg Aussem den tweeten Platz in de Tennis-Weltranglist achter de överragend Amerikanerin Helen Wills Moody. Nah lang, dör Krankheit bedingt Abstinenz vun den Tennisplatz keem se 1934 nochmal up den 9. Platz. 1935 is se in Wimbledon fröh utscheeden un se hett hör Karriere beend. To völ Krankheiten harr se, so dat se nich mehr so good Tennis spelen kunn.

## Leven
Se weer de Dochter vun en riek Kölner Koopmann. Up Bedrieven vun hör Moder Helen hett se mit 14 Johren Tennisspelen lehrt. Se wurr Liddmaat in de Vereen KTHC Stadion Rot-Weiss, Köln. Se traineer ünner annern ünner Roman Najuch un Willy Hannemann, de hör 1927 to’n Gewinn vun de Düütsch Meesterschap führen dee. Bi en Süüdamerika-Reis kreeg se Enn’ 1931 en swoor Lever-Erkrankung, de later ok Grund för de Beendigung vun hör Karriere weer. Anner Erkrankungen keemen dorto, besünners mit hör Oogen harr se bannig Probleme. 

1936 hett se in München den italieenschen Diplomaten Graf Fermo Murari dalla Corte Brà heiraadt. Mit hüm truck se nah Somalia, later nah Portofino. Dor is se denn 1963 – intüschen meest völlig blind  - nah en Leveroperatschoon storven.

## Würdigung
To hör Andenken wurr de Mannschapsmeesterschapem vun de Juniorinnen vun de Düütschen Tennisbund siet  1965 *Cilly-Aussem-Spiele* nömmt. An’  5. Mai 1988 keem en Breefmark mit dat Bild vun Cilly Aussem vun de damalige Düütsch Bundespost rut.  Wiederhenn wurr se 2008 in de neegrünnd Hall of Fame vun den Düütschen Sport upnommen.

## Literatur
"Ich war ein Wunderkind - das Leben der ersten deutschen Wimbledon-Siegerin" von Bernd Tuchen, Shaker Verlag, Aken 2008

## Weblenken
* Cilly Aussem in de Katalog vun de Deutsche Nationalbücherei
* Personennaamdatei
Francesco Rognoni

**Francesco Rognoni Taeggio** (* nah 1570 in Mailand; † nah 1626) is en Komponist un Vigelinspeeler ut Italien ween. He weer Spraat vun eene bekannte Muskantenfamilie un hett toeerst in Deensten bi den poolschen König Sigismund III. stahn. Vun 1608 af an weer he in Mailand togange. He hett as en wunnerboren Flöten- un Vigelinspeeler gollen. 1608 un 1624 hett he en Struuß polyphone Musik rutgahn laten, 1613 en Hümpel Madrigale. Sien meist beröhmt Wark is de *Selva de varii passaggi*. Dor lett he sik gründlich ut över de Sing- un Vigelintechnik un över de Aart, de Musik up to smücken (Diminutschoon). Sien Vadder Riccardo Rognoni warrt ok as Verfater vun en Lehrbook över de Diminutschoon ankeken. Ok sien Broder Giovanni Domenico Rognoni is Musikus ween. Francesco Rognoni siene Schriften weert hüdigendags vun de Musikwetenschop utforscht, üm dor wat över to lehren, wie fröher de Musik upföhrt wurrn is (Histoorsche Musikpraxis).

## Literatur
* *Selva dei vari passaggi secondo l'uso moderno, per cantare et suonare con ogni sorte de stromenti, divisi in due parti.* (1620) Nee upleggt up Italieensch 2002. Verlag: Forni ISBN 8827129464
Rognoni

**Rognoni** is de Familiennaam von

* Francesco Rognoni (na 1570–na 1626), italieenschen Kumponist un Vigelienspeler,
* Giovanni Domenico Rognoni (na 1570–vör 1624), italieenschen Kumponist un Organist,
* Riccardo Rognoni (vör 1550–1620), italieenschen Kumponist, Flöten- un Vigelienspeler,
* Virginio Rognoni (* 1924), italieenschen Politiker.
Bassano

**Bassano** betekent

* Bassano Bresciano, Gemeen in de Provinz Brescia, Italien,
* Bassano del Grappa, Gemeen in de Provinz Vicenza, Italien,
* Bassano in Teverina, Gemeen in de Provinz Viterbo, Italien,
* Bassano Romano, Gemeen in de Provinz Viterbo, Italien,
* Bassano, Oort in Alberta, Kanada,
* (6460) Bassano, en Asteroid,
* Bassano, italieensche Musikerfamilie.

**Bassano** is de Familiennaam von

* Francesco Bassano de Öllere (üm 1475–1539), italieensch Maler,
* Francesco Bassano de Jüngere (1559–1592), italieensch Maler,
* Gerolamo Bassano (1566–?), italieensch Maler,
* Giambattista Bassano (1553–1613), italieensch Maler,
* Giovanni Bassano (üm 1558–1617), italieensch Musiker un Komponist,
* Heinrich Schlik zu Bassano und Weißkirchen (1580–1650), öösterriekschen Feldmarschall,
* Jacopo Bassano (1510/1515–1592), italieensch Maler,
* Jeronimo Bassano, italieensch Musiker un Instrumentenboer,
* Leandro Bassano (1557–1622), italieensch Maler,
* Louisa Bassano (1818–1908), brietsche Opernsängerin,
* Napoléon Joseph Hugues Maret, duc de Bassano (1803–1898), franzööschen Politiker un Diplomaat.
Van Eyck

**Van Eyck** is de Familiennaam von

* Aldo van Eyck (1918–1999), nedderlandschen Architekt,
* Hubert van Eyck (üm 1370–1426), fläämschen Maler,
* Jacob van Eyck (üm 1590–1657), nedderlandschen Musiker,
* Jan van Eyck (üm 1390–1441), fläämschen Maler,
* Kristina van Eyck (* 1958), düütsch-US-amerikaansche Schauspelersche,
* Peter van Eyck (1913–1969), düütsch-US-amerikaanschen Schauspeler,
* Toni van Eyck (* 1910), düütsche Schauspelersche.
Nicolas Chédeville

**Nicolas (le cadet) Chédeville ** (* 20. Februar 1705 in Serez, in Eure (Département); † 6. August 1782 Paris) is en franzööschen Komponist un Oboenspeeler ween.

Nicolas weer de jungste vun dree Bröer, de leifig up de Musette de Cour speelen konnen. Dat weer en Dudelsack ut de Tied vun dat Barock. In Frankriek in dat 18. Johrhunnert hefft de Lüde dat geern speelt un ok höört. 

De beiden annern Bröer sünd Pierre Chédeville (1694–1725) un Esprit-Philippe Chédeville (1696–1762) ween. Na de Mudder ehre Sieten hen sünd de Kinner mit de Familie vun den bekannten Flötenspeeler Jacques-Martin Hotteterre (1674–1763) verwandt ween. He hett jem ok in Paris inföhrt. 

Nicolas un Pierre sünd vor dag kamen as Rutgever vun verscheedene Warke, dormank *Les Amusemens de Bellone* vun 1735, wat en Sammlung vun allerhand Warke för Musette, Vigelin, Flöte un Oboe ween is. 

Dat duer nich lang, nadem Antonio Vivaldi sien op. VIII rutkamen weer (dor staht unner annern De veer Johrstieden in), un Nicolas hett dor unner den Naam vun „Les Saisons Amusantes“ sess Kunzerte för Oboe vun maakt. Wiel he dat ganze noch en pastoralen Ton geven woll, de dormols in Frankriek so geern höört wurrn is, hett he dor umto noch Flöte un Dreihlier mitspelen laten. 

Vivaldi sien op. XIII (Il Pastor fido) warrt midderwielen vunwegen sien Stil as en Wark ut Nicolas Chédeville siene Fedder ankeken. 

## Warke (Utwahl)

* Suiten för Dreihlier un Musette *Les amusements champêtres*
* Op. VII, 6 Sonaten för Flöte, Oboe oder Violine un Basso Continuo
* Op. IX, *Les Deffis ou l’Etude amusante*, Stücke för Musette oder Dreihlier un Basso Continuo (den Virtuosen toschreven).
Anneliese Rothenberger

**Anneliese Rothenberger** (* 19. Juni 1924 in Mannheim; † 24. Mai 2010 in Münsterlingen TG) weer en düütsch Operetten- un Opernsingerin (lyrisch Sopran).

1946 hett hör de Intendant Günther Rennert an de Hamburgische Staatsoper halt, wo se 1947 as Oskar, Page in Giuseppe Verdis *[[Ein Maskenball]]*, debüteer. De Hööchpunkt vun hör Loopbahn weer de Upträe an de Metropolitan Opera in New York as Zdenka in Richard Strauss' *Arabella* in dat Johr 1960. En Johr later sung se an de Mailänder Scala.

Ok as Interpretin vun klassisch Leeder geev Rothenberger Leederabende in Düütschland, Öösterriek, de Swiez, England, Schottland, Japan, un in völ Städer vun de USA un de  Sowjetunion. Völ Johren lang maak se tweemal in’t Johr en groot Leedertournee. 

Dorto weer se ok in’t Feernsehn völ tätig un wurr dordör noch wat mehr bekannt. De ZDF geev hör en eegen Feernsehreeg *[[Anneliese Rothenberger gibt sich die Ehre]]*.

Nahdem se sück wegen en Krebskrankheit torüchtrucken harr, leev se bit toletzt in Salenstein, an dat Swiezer Över vun den Boddensee.

## Utteknungen (Utwahl)
* Bundsverdeenstkrüüz I. Klasse (1966)
* Groot Bundsverdeenstkrüüz (1976)
* Goldener Bildschirm (tweemal)*
* Goldener Bambi (tweemal)

## Repertoire
Anneliese Rothenberger harr en groot Repertoire. Ünner annern sung se Partien ut Opern vun  Claudio Monteverdi, Henry Purcell, Georg Friedrich Händel, Christoph Willibald Gluck, Joseph Haydn, Ludwig van Beethoven, Richard Wagner, Giuseppe Verdi, Giacomo Puccini, Ruggero Leoncavallo, Carl Maria von Weber, Albert Lortzing, Engelbert Humperdinck, Gioachino Rossini, Daniel Auber, Eugen d'Albert, Gaetano Donizetti, Georges Bizet, Jacques Offenbach, Maurice Ravel, Paul Hindemith, Benjamin Britten, Gian Carlo Menotti, IIgor Strawinsky, Carl Orff, Werner Egk, Gottfried von Einem, Wilhelm Kienzl, Norbert Schultze, Ermanno Wolf-Ferrari, Francis Poulenc un Alban Berg.

Se hett sück aber ok de lichtere Muse widmet. So sung se 1969 dat Leed vun de ARD-Feernsehlotterie *Wie schön ist diese Welt*.

## Filmographie

## Schriften
* *Melodie meines Lebens. Selbsterlebtes, Selbsterzähltes*. München: Lichtenberg, 1972. ISBN 3-7852-1141-4 (Autobiographie)

## Literatur
* Wolf-Eberhard von Lewinski: *Anneliese Rothenberger*. Velber: Friedrich, 1968.
* Ricarda Strobel: *Die deutschen Fernsehstars*, Bd. 4. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 1998. ISBN 3-525-20799-9
* Robert Eberl: *Auferstanden aus Rothenberger-Ruinen.* In: Kevin Clarke (Hrsg.), *Glitter and be Gay: Die authentische Operette und ihre schwulen Verehrer*. Männerschwarm, Hamburg 2007, S. 220–224, ISBN 978-3939542131

## Weblenken
*  Rothenberger in de Katalog vun de Deutsche Nationalbücherei
* 
*  Katalog Düütsch Musikarchiv
* Fotos, u. a. vun Anneliese Rothenberger
* Personennaamdatei
Klockenspeel

En **Klockenspeel** oder **Carillon** (up Nedderlannsch ok *Beiaard*) is en Musikinstrument, dat mit en Klavier bespeelt warrt. So'n Klockenspeel besteiht ut een oder ut mehrere Reegen Klocken. Na de Definitschoon vun de *World Carillon Federation* mutt en Instrument tominnst 23 Klocken vörwiesen, wenn dat den Naam vun en *Klockenspeel* verdeenen will. Dat heet, dor mütt twee chromaatsche Oktaven up speelt weern könen, sunner Cis un Dis in de unnerste Oktave. De Lehr vun Klocken un Klockenspeele heet Klockenkunne oder *Campanologie*. 

## Geschichte

Dat Instrument is upkamen in de Nedderlannen in dat 16. Johrhunnert. Dormols hefft de Städer, de wat rieker weern, de Karkentoorns nich bloß för dat Ooge upsmückt, man ok nee Klocken dor uphungen. Bannig bekannte Klockengeters sünd de Bröer Pieter un François Hemony in dat 17. Johrhunnert ween. Se hefft tohopenarbeit mit den Utrechtschen Klockenspeeler Jacob van Eyck. Later hefft ok annere Bowarke, as man bloß Karken, en Klockenspeel kregen. En beröhmt Bispeel is dor dat Carillon in de Universitätsbibliothek in Leuven för. 

Dat Woort *Carillon* is tohopentagen ut *quadrillon*. Dor steekt de Tahl *veer* in. An un for sik weer dor en *Weck-* oder *Vorslag* mit meent, d. h., dat weern veer Klocken, de en lüttje Melodie speelt hefft, um dor den Stunnenslag mit an to künnigen. En beröhmt Bispeel dorför is hüdigendags noch de Big Ben.

## Wichtige Komponisten un Spelers up dat Klockenspeel
* Jef Denyn
* Staf Nees

## Weblenken
### Carillonmusik
* Jo Haazen speelt en virtuoos Stück vun Matthias Vanden Gheyn (1721-1785) op den Beiaard vun de Sint-Romboutskathedraal
* Frank Steijns bespeelt den Beiaard vun de St. Servaaskerk in Maastricht, tosamen met dat Orchester vun André Rieu
* Boudewijn Zwart speelt Bach siene Passacaglia in C up dat Carillon vun den Westertoren in Amsterdam

### Internatschonal
* World Carillon Federation

### Belgien
* Vlaamse beiaardvereniging
* Koninklijke Beiaardschool, Internationaal Hoger Instituut voor Beiaard onder de hoge bescherming van Koningin Fabiola

### Nedderlannen
* Nederlandse klokkenspel-vereniging
* Koninklijke Eijsbouts (Asten)
* Koninklijke Petit & Fritsen
* Nederlandse Carillon Torens
* Utrechtse Klokkenspel Vereniging, de öllste Klockenspeel-Compagnie vun de Welt
* Nederlandse Beiaardschool
* Hogeschool voor de Kunsten Utrecht
* Carillon Instituut Nederland
* Nationaal Beiaardmuseum
* Nederlandse Beiaard- of Carillontorens
* Nijkerkse Klokkenspelvereniging

### Frankriek
* Doodsklocken un Klockenspeel in de Graaschop Nizza, Frankriek.
Viola da Gamba

De **Viola da Gamba** (Italieensch för *Beenviole*) oder **Gambe** is en Familie vun Striekinstrumenten, de vun de Gitarre afstammen deit. Dat Instrument hett siene hüdige Form in dat 16. Johrhunnert kregen. De Gambe hett sess Sieten harrt un is in Quarten stimmt wurrn. Se is up'n Knee holen wurrn. Monsieur de Saint-Colombe hett dor later en sevente Siete toföögt, dor konn denn mit mehr Geföhl up speelt weern. 

Gröttere Aarden weert twuschen de Beene klemmt. Hier hefft sik later de Cellos ut entwickelt. En wichtigen Unnerscheed is, datt de Cello keen *[[Bund (Musikinstrument)|Bund]]* hett un datt de Gambe mit de Hand unnern Stock, dat Cello avers mit de Hand över'n Stock streken warrt. 

De Kontrabass is wedder en noch gröttere Form vun de Gambe. Ok de Viola d’Amore stammt vun de Gambenfamilie af.
Violoncello

Dat **Violoncello** [Utsprake: ], Plural: Violoncelli; Afk.: Vc; (ital. *Lütt [[Violone]]*); kort: **Cello**, Plural: Celli, nömmt, is en Striekinstrument ut de *Viola-da-braccio*-Familie. Se warrt ut verscheden Holtaarden maakt. An un for sik warrt se so boot, as de Vigelin, man se is grötter. 

Dat Violoncello warrt vun den Speeler mit'n Bagen streken. Gegen de Vigelin, de (Fiddel) un de Viola över warrt dat Instrument mit den Hals na boven liekup twuschen de Beene holen. Hüdigendags steiht dat dor meist bi up'n Bodden up en Doorn, de uttrocken weern kann un de vun Metall, Holt oder, in'e jungste Tied ok, vun Köhlenstofffaser maakt is. 

Düt Instrument is na 1535 in Noord-Italien upkamen un is bit um un bi 1850 sunner Doorn, just so, as de Gambe, mit'e Been fastholen wurrn. Dat warrt hüdigendags bi Kunzerte in Histoorsche Musikpraxis wedder so maakt. 

## Weblinks

* Internet Cello Society (englisch)
* Instrument des Jahres 2018: Das Cello Webseite der Initiative Instrument des Jahres
* Ludwig Frankmar: ''Über die Frühen Violoncelli'' (2019)

## Belege
Bimmen

**Bimmen** is en Dörp in'n Gemeend Kleve in'n Kreis Kleve in dat düütsche Bundsland Noordrhien-Westfalen. Het Dörp hett 170 Inwahners up een Flach van 2,09 km².

Bimmen liggt an de Rhien un an de nedderlannsche Greynse, bie de Stadt Nimwaege in de Provinz Gelderlaand.

## Weblenken
*Bimmen, Stadt Kleve (Hoochdüütsch)
Tom Vogt

**Tom Vogt** (* 31. März 1957 in Westfalen; eegentlich *Thomas Vogt*) is en düütsch Schauspeler un Synchroonsnacker. 

## Leven
Tom Vogt wurr 1957 in Westfalen boren. Van 1977 bit 1981 studeer he Film/Foto-Design an de Folkwangschool in Essen. Dornah leet he sück an de Universität der Künste Berlin to’n Schauspeler utbilden. Midden bit Enn’ vun de 1980er Johren harr he  Engagements an’t Schauspeelhuus in Zürich un an dat Stadttheater vun Freiburg. Siet 1990 is he in Berlin as freeberoplich Synchroonsnacker un Verteller in de Beriek Film, Feernsehn, Warf, Radio, Hörbook un Computerspelen tätig.

He is u.&nbsp;a. de düütsch Synchroonsnacker vun Rupert Everett, as z.&nbsp;B. för de Filme My Best Friend’s Wedding (*Die Hochzeit meines besten Freundes*), 1997,  An Ideal Husband (*Ein perfekter Ehemann*), 1999,  A Midsummer Night’s Dream *(Ein Sommernachtstraum)* , 1999 oder The Important of Being Earnest,  *(Ernst sein ist alles)*,  2002 . Ok Colin Firth wurrd vun Vogt faken synchrooniseert, so z.&nbsp;B. för Bridget Jones’ Diary *(Bridget Jones – Schokolade zum Frühstück)* , 2001,  Love Actually (Tatsächlich … Liebe), 2003), Girl with a Pearl Earring (Das Mädchen mit dem Perlenohrring), 2003) un Bridget Jones – The Edge of Reason (Bridget Jones – Am Rande des Wahnsinns), 2004).

Anner Schauspeler, de he sien Stimm leht hett sünd Clive Owen, Aaron Eckhart, Laurence Fishburne, Jonathan Frakes un Dylan McDermott. Todem is he de düütsch Stimm vun Mr. Big alias Chris Noth in de Serie *[[Sex and the City]]* (1998–2004).

## Weblenken

* Tom Vogt Homepage
* List vun sien  Arbeiten as Synchroonsnacker
Werst

Eene **Werst** (russ. „Верста“, Toon up de leste Sülve) is en oolt Längenmaat in Russland unner de Zaren ween. 

As dat fastleggt wurrn is, hett man sik up de Breede an'n Äquator betrocken. In ole Schriften steiht to lesen: „104&nbsp;1/6&nbsp;Werst gaht up een Grad an'n Äquator“ In densülvigen Born warrt de Werst umrekent up eene *düütsche Miele* oder *eene geographische Miele*, dat sünd denn „gegen 7 Werst“.

Een Werst sünd akraat 1066,78 Meter ween. Updeelt weer en Werst in 500 Saschen (russ. *Сажень*) (dt. Faden). Een Saschin weern wedder 3 Arschin (russ. *Аршин*), dat sünd 2,1337 m. Dormit is denn een Arschin 71,12 cm ween. Eene russische Miel hett 7 Werst harrt, dat sünd denn akraat 7,4676 km ween. 

## Belege
Skinnay Ennis

**Robert „Skinnay“ Ennis**, ok **Skinny Ennis** (* 13. August 1909 in Salisbury, North Carolina; † 3. Juni 1963 in Beverly Hills) weer en US-amerikaansch Jazz- un Pop-Bandleader, Singer und Slagtüüchspeler.

Ennis hett während sien Studium an de University of North Carolina (Chapel Hill) den Jazzmusiker Hal Kemp kennenlehrt un speel Enn’ vun de 1920er Johren in Kemps Orchester Slagtüüch. He bleev bit 1938 in Kemps Band un hett ok an de sien Tourneen nah Europa mitwarkt. De Trompeters Bunny Berigan un Jack Purvis hebbt tietwies ok in disse Band speelt.

Denn hett sück Ennis as Singer sülvstännig makt, he övernehm dat Orchester vun Gil Evans, mit dat he spoodriek in Hollywood-Filmproduktschonen mitwarken dee. Evans bleev bit 1941 Arrangeur un musikaalsch Leiter vun dat Orchester; dorneben hett aber ok  Claude Thornhill as Arrangeur för de Band arbeit. Ennis hett ok för  Comedy-Produktschonen arbeit un harr in de 1940er Johren en Anstellung in Bob Hopes Radioprogramm. Während de Tweet Weltkrieg speel he in verscheeden Bands un gung nah Kriegsenn’ nah Hollywood torüch, um wieder as Bandleader to arbeiten. Enn’ vun de 1950er Johren weer de Verloop vun sien Karriere weniger spoodriek. He fung denn an in Hotels in de Gegend um Los Angeles to spelen. 

Oorsaak vun sien Dood 1963 weer en Erstickungsanfall bi en Eeten in en Restaurant in Beverly Hills. 

## Literatur
* Bielefelder Katalog 1985
* Richard Cook & Brian Morton. *[[The Penguin Guide to Jazz]] on CD* 6th edition. ISBN 0-14-051521-6

## Weblenken
* [Biographie von [Eugene Chadbourne] in' *All music Guide*]

## Enkeld Nahwiesen un Anmarken
Lena Meyer-Landrut

**Lena Meyer-Landrut** (* 23. Mai 1991 in Hannober) is eene noorddüütsche Singersche. Se is bekannt wurrn, as se bi de Düütsche Vörutwahl to den Eurovision Song Contest in dat Johr 2010 mitmaakt hett. Dor hett se den eersten Platz bi maakt mit ehr engelsch Leed *[[Satellite (Leed)|Satellite]]*. Mit datsülvige Leed hett se an'n 29. Mai 2010 ok den Eurovision Song Contest in Oslo wunnen.

## Leven
Na den Vadder siene Sieten hen is Lena Meyer-Landrut en Grootdochter vun den düütschen Diplomaten Andreas Meyer-Landrut. De Öllern sünd fröh ut’neen gahn un so is se alleen bi ehre Mudder in den hannöberschen Stadtdeel Misborg-Anderten upwussen. De Vadder weer utbüxt, as se twee Johre oolt weer. Meyer-Landrut besöcht de *IGS Roderbruch Hannober*. Al mit fiev Johren hett se mit de Danzeree anfungen. Na Ballett un Jazz Dance hett se sik mit Show-Dance befaat, de ut Hip-Hop, Jazz- un Utdrucksdanz tohopenschostert is. Blangenbi hett se Spaaß harrt bi dat Singen. 2007 hett se mit en Schoolfründ dat Musikduo „Stenorette 2080“ grünnt. De Naam weer vun de Dikteer-Reedschop *Stenorette* hernahmen, wo se ehre beiden eersten Songs mit upnahmen harrn. Se seggt, ehre musikaalschen Vörbiller, dat weern unner annern Clueso, Adele, Kate Nash, Vanessa Carlton un de düütsche Popgruppe Wir sind Helden. Ehr se mit de Singeree groot rutkamen is, hett se al in de Feernsehserien *[[K11 – Kommissare im Einsatz]]*, ''Helfen Sie mir!'' un *[[Richter Alexander Hold]]* as Komparsin mitmaakt.

## Unser Star für Oslo

In’n Harvst 2009 hett se sik anmellt bi de Castingshow *[[Unser Star für Oslo]]*, dat is de düütsche Vör-Utwahl för den Singer-Wettstriet in Oslo ween. ARD un ProSieben hefft düsse Vör-Utwahl tohopen utricht'. Unner mehr as 4.500 Lüde is se een vun de 20 ween, de bi de beiden eersten Feernsehshows mitmaken dröffen. Dor hett se denn wunnen un is, as düütschen Deelnehmer, na Oslo henstüert wurrn.

Ehr Winnerleed *[[Satellite (Leed)|Satellite]]* hett in Düütschland glieks den eersten Platz in de Charts hoolt un is up Youtube unbannig veel upropen wurrn. Bi de Endrunn vun’n Eurovision Song Contest 2010, de an’n 29. Mai 2010 stattfunn, hett se de hele europääsche Kunkurrenz achter sik laten un as tweete düütsche Singersche – na Nicole in’t Johr 1982 – den Wettstriet wunnen.

## De Song-Contest 2010

Punkte för Lena Meyer-Landrut:

Afstimmen dröffen all 39 Länner, de in de Halffinals un in dat Finale mitmaakt hefft. Een Land dröff dorbi nich för den egen Bidrag stimmen. 

Mit 14,69 Millionen Tokiekers un en Marktandeel vun 49,1 % is dat de European-Song-Contest mit de meisten Tokiekers ween, sietdem dat Privatfeernsehn inföhrt wurrn is.

## Platen

### Alben

### Singles

## Utteknungen

* 2010: nomineert för den VIVA Comet in de Kategorie *Dörstarter vun’t Johr*
* 2010: Winner bi den 55. Eurovision Song Contest

## Belege


## Weblenken
Hanne Krogh

**Hanne Krogh** (* 24. Januar 1956 as *Hanne Krogh Sundbø* in Haugesund, Norwegen) is en norweegsch Singerin.  

Hanne Krogh hett hör Land all 1971 bi den Eurovision Song Contest vertreden, keem aber mit dat Leed *Lykken er…* blots up den vörletzten Platz.

Bedüüdend beter leep dat 1985 bi de glieker Veranstaltung. Tosommen mit Elisabeth Andreassen hett se dat Pop-Duo *[[Bobbysocks]]* bild un mit den Song *La det swinge* keemen se up den eersten Platz.

Ok 1991 is se weer, jetzt as Liddmaat vun de Grupp Just 4 Fun antreden un keem up den 17. Platz. 

## Weblenken
Manuela Stehr

**Manuela Stehr** (* 10. März 1957 in Berlin) is en düütsche Filmproduzentin.

## Leven
Stehr hett in Berlin Rechtswetenschop mit Swoorpunkt op Medienrecht studeert. Na ehr Staatsexamen in’t Johr 1983 hett se toeerst as Fimproduzentin arbeit. Se hett twee Johr later, 1985, in Berlin de *Fuzzy Filmproduktion* grünnt. 1986 hett se den Speelfilm *Va Banque* vun Diethard Küster produzeert un in de folgen Johren eenige mehr. 1992 is se Leidersche vun de Filmstiftung Nordrhien-Westfalen worrn, woneem se vun 1997 af ok as Prokuristin un Viez vun’n Gewarfsföhrer arbeit hett.

In’t Johr 2000 is se as Mitsellschopperin in de Produkschoonsfirma *[[X-Filme Creative Pool]]* instegen un is Liddmaat vun’n Vörstand vun de X Verlieh AG worrn. Sieher hett se veschedene Filmen produzeert, as to’n Bispeel *Heaven*, *Alles auf Zucker!* oder *Roter Kakadu*.

Stehr is mit den Filmproduzent Stefan Arndt, de gewarfsföhrer Sellschopper vun X-Filme, verheiraat.

## Filmografie

## Utteken
Stehr is 2005 in de Kategorie *Best Speelfilm* mit den *[[Düütsch Filmpries|Düütschen Filmpries]]* in Gold för den Film *Alles auf Zucker!* uttekent worrn.

## Weblenken
* 
* Kortbiografie bi x-filme.de
* Kortbiografie bi filmportal.de
Lena

**Lena** betekent

* Lena, en Vörnaam för Deerns, korte Form vun Naams as Helena, Elena, Magdalena etc.,
* Lena, düütsche Popsingersche,
* Lena, Stroom in Sibirien, Russland, de in de Polarsee münnt,
* Lena, Stroom in Portugal, de in’n Lis münnt,
* Lena, Stroom in Spanien, de in’n Río Caudal münnt,
* Léna, Departement un Gemeen in Burkina Faso,
* Lena, Oort in de Region Asturien, Spanien,
* Lena, Oort in Illinois, USA,
* Lena, Oort in Mississippi, USA,
* Lena, Oort in Ohio, USA,
* Lena, Oort in Wisconsin, USA,
* Lena, Oort in de Kommun Østre Toten, Noorwegen.

**Lena** is de Familiennaam von

* August di Lena (* 1963), öösterriekschen Maler un Karikaturist,
* Battista Lena (* 1960), italieenschen Musiker,
* Nijas Lena (* 1986), noordmazedoonschen Footballspeler,
* Pierre Léna (* 1937), franzööschen Astrophysiker.

Kiek ok bi: Leena, Lehna.
Eurovision Song Contest 2010

De **55. [[Eurovision Song Contest]]** (*Europääsche Leeder-Wettstriet*) is an’n 25., 27. un 29. Mai 2010 in de *Telenor Arena* in de Gemarken vun Oslo in Norwegen ween. Düt Land hett dor to’n drüdden Mol den Wettstriet mit utricht’. Dat is dorher kamen, datt in dat Johr dorför de norweegsche Singer Alexander Rybak mit sien Bidrag *Fairytale* bi den 54. Wettstriet in Moskau wunnen harr. In Norwegen sünd dor 39 Länner mit bi ween. Dree Sendungen sünd dor in’t Feernsehn vun maakt wurrn, bi all dree sünd Erik Solbakken, Haddy N’jie un Nadia Hasnaoui de Moderators ween. 
De noorddüütsche Singersche Lena Meyer-Landrut ut Hannober hett amenne wunnen un mit ehr Leed *[[Satellite (Leed)|Satellite]]* 246 Punkte hoolt. För Düütschland weer dat de eerste Sieg siet 28 Johren. Den tweeten Platz hett sik de Gruppe maNga ut de Törkei (170 Punkte) hoolt, vör dat Duo Paula Seling un Ovi (162 Punkte) ut Rumänien.

## Eerst Halvfinale an’n 25. Mai

## Tweet Halvfinale an’n 27. Mai

## Finale an’n 29. Mai

## Belege


## Weblenken
* Offizielle Websteed vun den Eurovision Song Contest
* Offizielle Websteed vun den NDR to'n ESC
* Interaktive Kaart mit all Bidräge un all, de mitmaakt hefft
* Eurovision News (engelsch)
The World’s Greatest Jazz Band

**The World’s Greatest Jazz Band** weer en spoodriek  Tourneeband ünner de Leitung vun Yank Lawson un Bob Haggart, de tüschen 1968 un 1978 traditionellen Jazz speel.

De Band bestunn ut Musikers vun de Lawson-Haggart-Band ut de 1950er Johren un ut dat Orchester vun Bob Crosby un keem jedes Johr mehrmals tosommen, um up Tournee to gahn. To de Band hörrn t.B. Billy Butterfield, George Masso, Nick Fatool, Morey Feld, John Mince, Bud Freeman, Bob Wilber, Ralph Sutton, Peanuts Hucko, Nappy Lamare, Vic Dickenson, Carl Fontana, Gus Johnson, Johnny Best, Bobby Rosengarden (1973 - 1978) oder Jim Galloway, aber ok Eddie Lockjaw Davis oder Jay McShann.

De Band keem mit hör Live-Uptreden un mit hör Schallplatten to de Tiet vun hör Aktivität to en bannig groo Popularität. Dat leeg nich blots an de wat grootmoorsig Naam, sonnern ok an dat Potenzial vun eerstrangig Musikers, de anfangs in de Band speelt hemm. In de letzt Johren vun hör bestahn keem dat aber to gröttere Personalwessel un Fluktuationen in de Besetten, wat sück denn doch negativ up den musikalischen Standard utwirken dee.

## Quellen
* Martin Kunzler, Jazz-Lexikon, Bd. 2. 2002. ISBN 3-499-16513-9
Manuel Neuer

**Manuel Neuer** (* 27. März 1986 in Gelsenkiärken) is en düütsch Footballspeler. He is Doorhöder un steiht af de Saison 2011/12 bi FC Bayern München ünner Verdrag.

## Karriere
### Vereen
Neuer, de siet 1991 för den FC Schalke 04 speelt, is sämtlich Jöögdmannschapen vun den Club dörloopen. 2005 sloot he en Profiverdrag af, de noch bit 2012 Gültigkeit harr. Sien eerst Bundsligaspeel hett he an 19. August 2006 makt, un hett dorbi den nich mehr good bi den Trainer Mirko Slomka ansehn Frank Rost ersett. To de Saison 2011/2011 hett he denn en Verdrag över 5 Johr bi FC Bayern München afslooten.

### Nationalmannschap
2006 hett he all sien eerst Speel för de U-21-Natschonalmannschap makt, dor harr he noch gar kien Bundsligaspeel makt. 

Enn’ August 2007 hett hüm de DFB eerstmals – as veerten Doorhöder neben Jens Lehmann, Timo Hildebrand un Robert Enke – to’n Fitnesstest vun de Düütsch Natschonalmannschap inladen.

An’ 2. Juni 2009 keem he denn to sien eerst Länderspeel. För de Football-Weltmeesterschap 2010 weer he eegentlich blots as Ersatz vörsehn, aber nahdem sück Robert Enke sülvst umbrocht, un Rene Adler sück verletzt harr, kunn he sück tegen Tim Wiese as eerst Doorhöder dörsetten. 

## Weblenken

* Manuel Neuers Webpräsenz
* Schalker aus dem königsblauen Bilderbuch Portrait in de FAZ, 3. Februar 2007
* Neuer in de Katlog vun de Deutsche Nationalbibliothek

## Einzelnachweise
Ray Lovejoy

**Ray Lovejoy** (* 18. Februar 1939; † 19. Oktober 2001 in London) weer en britischen Filmeditor.

## Leven
Lovejoy hett sien Loopbahn bi’n Film as Helpsmann bi grote Filmen as to’n Bispeel *Lawrence of Arabia* oder *Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb* vun Stanley Kubrick anfungen. Kubrick weer dat ok, de em kort later för sien Meesterwark *2001: A Space Odyssey* to’n eersten mol as Baas-Editor insett hett. 1980 hebbt de beiden bi den Film *The Shining* noch mol tosamen arbeit.

He hett in sien Loopbahn mit verschedene Speelbasen tosamenarbeit, so as mit Peter Yates an sien Film *Krull* oder mit James Cameron an sien Wark *Aliens*, för den Lovejoy för’n Oscar nomineert weer. Kommerziell an meisten Spood hett Tim Burtons Film *Batman* hat. Lovejoys letzten Film, *Vacuum* is 2002 postum publizeert worrn. He weer al in’n Oktober 2001 an en Hartanfall doodbleven.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Filmpriesen hett Lovejoy nich winnen künne, man för sien Arbeit an den Film *Aliens* weer he 1987 för den *[[Oscar]]* nomineert in de Kategorie *[[Oscar/Best Snitt|Best Filmsnitt]]*.

## Weblenken
Lovejoy

**Lovejoy** is de Familiennaam von

* Arthur O. Lovejoy (1873–1962), US-amerikaanschen Historiker,
* Asa Lovejoy (1808–1882), US-amerikaanschen Politiker,
* Ben Lovejoy (* 1984), US-amerikaanschen Ieshockeyspeler,
* C. Owen Lovejoy (* 1943), US-amerikaanschen Anatoom un Paläoanthropoloog,
* Deirdre Lovejoy (* 1962), US-amerikaansche Schauspelerin,
* Elijah P. Lovejoy, US-amerikaanschen Journalist un Abolitschonist,
* Elmer Lovejoy (1872–1960), US-amerikaanschen Autopioneer,
* Esther Pohl Lovejoy (1869–1967), US-amerikaansche Medizinerin un Froonrechtlerin,
* Frank Lovejoy (1912–1962), US-amerikaanschen Schauspeler,
* Owen Lovejoy (1811–1864), US-amerikaanschen Politiker,
* Ray Lovejoy (1939–2001), brietschen Filmeditor,
* Rob Lovejoy (* 1991), US-amerikaanschen Footballspeler,
* Terry Lovejoy (* üm 1966), austraalschen Astronoom,
* Thomas Lovejoy (1941–2021), US-amerikaanschen Ökoloog.

**Lovejoy** betekent

* Lovejoy, Oort in Georgia, USA,
* Lovejoy, annern Naam von’n Oort Brooklyn in Illinois, USA,
* Slacht an de Lovejoy Bahnstatschoon, Slacht in’n Amerikaanschen Börgerkrieg,
* Komet Lovejoy, en Komet,
* Lovejoy, Protagonist in en Roman vun John Grant,
* Reverend Timothy Lovejoy, Figur ut *The Simpsons*,
* Helen Lovejoy, Figur ut *The Simpsons*.
Deutsch

**Deutsch** oder **deutsch** betekent

* Düütsche Spraak,
* Deutsch, en Familiennaam (för Lüüd mit düssen Naam kiek dor),
* Karl Deutsch GmbH, fröheren düütschen Karosseriehersteller,
* Deutsch, Oort in de Gemeen Zehrental in’n Landkreis Stendal, Sassen-Anholt.

Kiek ok bi: Deutch, Deutsche, Deutscher, Deitsch, Teutsch.
Snorre Björkson

**Snorre Björkson** (* 1968 in Oosterfehn, Schooltied in Veern) is en plattdütschen Schriever und Musiker mit oostfreesche, norweegsche un baltsch-slaawsche Wutteln. He leevt in Wunsdörp bi dat Steinhuer Meer un af un an in Odense. He hett 1998 den Freudenthal-Pries för Lyrik kregen. Bi plattdüütsche Warke nömmt he sik sülvst meist bloß mit’n Vörnaam *Snorre*. Sien Platt is en Mengsel vun dat Oostfreesk vun Oosterfehn un vun Mardrupsk. Södder 1999 is Snorre Maat vun de Jury to den Freudenthal-Pries. He höört to de Lüüd, de sik 1989 de plattdüütsche Flagg „Noordlandflagg“ utdacht hebbt. In sien Jöögtied weer he as Stratenmusiker up’n Patt, tietlang in Växjö un Lund in Sweden.

Vun 2000 bet 2011 hett he Höörspelen för Radio Bremen schreven.

## Plattdüütsche Warke

Snorre Björkson hett in Mardrup mit dat Schrieven vun plattdüütsche Vertellsels anfungen. För sien Höörspelen hett he dreemaal den tweten Plats bi’n Höörspeelweddbewarf in Zons kregen.
Höörspelen, de södder 2000 bi Radio Bremen/NDR rutkamen sünd:

* De Hasenflapp-Rapport
* Präludium för Josse
* Dat Swimmen in’n Spegel
* Woso hest Du mi upp dat Ailand bröcht?
* Weer een Vöörjåår un ik bin noch bi to leven
* Dat Kind ünner’t Ies
* Märte un Joe
* Njorka un de Fents van’n Sümmer
* Kühleborn spöökt wedder

## Anners wat
Sien düütschen Roman , de 2006 bi de Aufbau-Verlag Berlin rutkamen is, vertellt vun sien Schooltiet in Veern. Vunaf 1997 bet 2002 is he för JANUN e.V. mit Märkenvertellen op′n Patt in Scholen wesen:

*Lisa rettet den Frühling
*Julian und die Herbsttrolle
*Naima und der Spielmann

Snorre Björkson hett een Theatergrupp, de nöömt sik „ZettelsTheaterOffensive“. Dat Nordlannsk, ene Schrievwiese un een Kunzept för plattdüütschen Spraakuutbu geiht up em torügg.

## Weblenken
* ''Snorre Björkson'' op *literatur-niedersachsen.de* (hoogdüütsch)
Norbert Lammert

**Norbert Lammert** (* 16. November 1948 in Baukem) is en düütschen Politiker vun de CDU. Vun 2005 af an is he Präsident vun den Düütschen Bundsdag. Vun 1989 bit 1998 is he Parlamentaarschen Staatssekretär ween un vun 2002 bit 2005 Viezpräsident vun’n Bundsdag. 

## Leven un Beroop
Lammert sien Vadder Ferdinand is Bäckermeester ween un hett mit siene Fro Hildegard seven Kinner harrt, dormank Norbert as Öllsten. Na dat Abitur an dat Humanistische Gymnasium Baukem (Gymnasium an’n Oostring) in dat Johr 1967 hett he bit 1969 sien Wehrdeenst maakt. Achterna hett he Politikwetenschop, Soziologie, Ne’ere Geschichte un Sozialökonomie an de Ruhr-Universität Baukem un an de Universität Oxford studeert. Dor is he 1972 mit feerdig ween. Denn weer he Diplom-Sozialwetenschoppler. För sien Studium hett he en Stipendium vun dat bischöppliche Cusanuswark kregen. 1975 hett he promoveert to’n Dr. rer. soc. an de Uni Baukem över *„Lokale Organisationsstrukturen innerparteilicher Willensbildung - Fallstudie am Beispiel eines CDU-Kreisverbandes im Ruhrgebiet“*. Achterna weer he Dozent in de Erwachsenenbildung. Bovenhen weer he Lehrbeupdragten an de Hoochschool Baukem un an de Feern-Universität Hagen. Vun 2004 af an hett he en Lehrupdrag an de Ruhruniversität Baukem harrt. Vun 2008 af an is he dor Honorarperfesser..
Norbert Lammert is siet 1971 verheiraat mit siene Fro Gertrud. De beiden hefft veer Kinner. He is kathoolsch un leevt in Baukem. De Dochter Felicitas is 1975, un de Söhn Nils 1977 in Baukem up’e Welt kamen. Sien tweeten Söhn Jonas is 1981 in Rio de Janeiro boren un de tweete Dochter Teresa 1985 in Nee Delhi.

## Belege


## Weblenks
University of South Florida

De **University of South Florida** (ok **USF** nömmt) is en staatlich Universität in Tampa in’ US-Bundsstaat Florida. Mit över 44.000 Studenten hörrt se to de teihn gröttsten Universitäten in de USA. Se is buterdem de dartgröttste Hoochschool in Florida. De USF wurr 1956 grünnd. In'n Harvst 2012 harr se 47.646 Studeerende, um de sück 6.133 Mitarbeitern kümmern deen.

De Sportteams vun de USF sünd de *South Florida Bulls*. De Hoochschool is Liddmaat in de Big East Conference. 

## Bekannte Afsolventen
* Mike Jenkins, American-Football-Speler
* Neven Subotic, serbisch Footballspeler vun Borussia Düörpm

## Weblenken

*University of South Florida (engelsch)
Ferdinand Povel

**Ferdinand Povel** (* 13. Februar 1947 in Haarlem) is en nedderlannsch Jazz-Saxophonist (Tenor, Alt).

Povel wunn 1964 den Wettbewerb up dat Jazzfestival Loosdrecht.  1969 tour he mit dat  „Summit Quintett“ vn Dusko Goykovich (in dato k de Slagtüüchspeler Philly Joe Jones speel). 1971 sprung he bi Kenny Clarke/Francy Boland Bigband in. 1971 bit 1985 tour he regelmatig mit Peter Herbolzheimer sien „Rhythm Combination and Brass“- Bigband. 1972 speel he een Johr in de Bigband vun Kurt Edelhagen. 1973 tour he in de USA mit Maynard Ferguson. 1978 wurr he sowohl eerst Tenorist as ok Altist bi de nedderlannsch  Bigband „Skymasters“.  Dorneben speel he ok mit dat *[[Metropole Orkest]]*, de „Concert Jazz Band“ (hüüd *Jazz Orchester of the Concertgebouw*) un 1982/3 in dat Oktett vun den  Pianisten Cees Slinger, mit de he ok völ in de sien Quartetts un Quintetts uptreden is.

He speel ünner annern mit Woody Shaw, Jimmy Knepper, de „George Gruntz Band“, Dexter Gordon, Benny Bailey, Philip Catherine, Laura Fygi, Ack van Rooyen, Piet Noordijk, Slide Hampton, de Pianisten Frans Elsen, Rein de Graaff un Tine Schneider un den Gitarristen Wim Overgaauw.

Af 1978 geev he as Dozent ok Ünnerricht in Den Haag, Rotterdam, Hilversum un later vör allen in dat Konservatorium vun Amsterdam.

1981 wunn he den Pries as best Solist von Nordring-Radio.

## Weblinks
* Biografie bi Jazzmasters of Netherlands
Tony Reedus

**Tony Reedus** (* 22. September 1959 in Memphis, Tennessee; † 16. November 2008 in New York City) weer en US-amerikaansch Jazzslagtüüchspeler mit utbalanceerten, kraftvull drievend Stil. 

## Leven un Warken
Reedus fung mit 14 Johren an Slagtüüch to spelen un bald speel he ok in de Schoolband. Dör sien Unkel James Williams (ehmaliger Pianist vun de Jazz Messengers) anreegt, fung he an, Jazz to spelen. He entwickel sien Vörstellungen vun dat Slagtüüchspeel in de Highschooltiet un dör dat Ünnersöken vun de Stile vun sien  Vörbiller as Chick Webb, Art Blakey, Louis Hayes, Max Roach, Elvin Jones, Tony Williams un Victor Lewis.

Reedus schreev sück 1978 in de Memphis State University in. To glieker Tiet hett he aber ok in lokaal Jazzclubs mit Saxofonist Herman Green un völ anner Musiker ut Memphis arbeit. In disse Tiet speel he ok mit Jazz-Grötten as Milt Jackson, Slide Hampton un Frank Foster. Bi en Upträe in dat *Blue's Alley* in Memphis weer de Trompeter Woody Shaw so beindruckt, dat he hüm beden hett, dat he doch bi hüm in New York vörspelen sull. Nah en spoodriek Versöök is Reedus vun de Uni weggahn un hett sück de Grupp vun Shaw anslooten, to de noch Steve Turré, Mulgrew Miller un Stafford James hörrn dee. 1981 hett he sien eerst Upnahm up Shaws *United* makt, tour wieder mit de  Band vun den Trompeter un bleev bi de Band, bit de sück 1983 uplööst hett. 

Sietdem hörr Reedus wesselnd Bands in de New Yorker Ruum un weltwiet an, so dat  Mercer Ellington Orchester, Art Farmer, Bobby Hutcherson, Freddie Hubbard, Kenny Garrett, Mulgrew Miller, George Coleman, Benny Golson, Joe Lovano, Phineas Newborn un völ annern. In de letzt Johren hett he regelmaatig in de Band vun den  Gitarristen Dave Stryker un mit de Keyboarder un Organisten Mike LeDonne speelt.

Tony Reedus hett dree eegen Alben upnommen.

He is an en Lungenembolie up den Weg in dat Krankenhuus storven, nahdem he up den Flooghaben bi de Rückkehr vun en Konzert in Italien tosommenbraken weer.  

## Diskografie
* *People Get Ready*
* *Minor Thang*, verapenlicht Juli 1996
* *Incognito* 
* *The Far Side*

## Weblenken
* tonyreedus.com
* Nahroop
* Personennaamdatei
Präsident vun den Düütschen Bundsdag

De **Präsident vun den Düütschen Bundsdag**, ok **Bundsdagspräsident** nömmt, is de Präsident vun dat Parlament vun de Bundsrepubliek Düütschland. He hett, na den Bundspräsidenten, dat tweet hööchste Amt in den Düütschen Staat. He steiht dor in dat Protokoll noch vör den Bundskanzler, den Präsidenten vun den Bundsraat un den Präsidenten vun dat Bundsverfatengericht mit. Siet dem 25. März 2025 driggt Julia Klöckner vun de CDU düt Amt in ehr Hannen. 

De Bundsdagspräsident warrt na jede Bundsdagswahl in de eerste Tosamenkumst vun all Afordenten wählt. Bit to de Wahl steiht de Öllerspräsident dat Parlament vör. Normolweg kümmt de Präsident vun den Bundsdag ut de Fraktschoon mit de meisten Afordenten. So is dat al in de Republiek vun Weimar ween. Man na dat Gesett is dat an un for sik nich unbedingt so fastleggt.
Geesthacht

**Geesthacht**  is de gröttste Stadt vun den Kreis Hartogdom Loonborg in Sleswig-Holsteen un Deel vun dat Metropolrebeet Hamborg. Se liggt süüdoosten vun Hamborg stracks an't Elvöver; de Feern na de Hamborger Binnenstadt bedriggt so wat bi 30 Kilometer. Ünner de Geesthachter Wehr fangt de Ünnerelv an, de al Tiden bargt.

## Historie

1924 hett Geesthacht de Stadtrechten kregen.

## Politik

### Börgermeesters

### Partnerschoppen

* 1966: Hoogezand-Sappemeer (Nedderlannen)
* 1975: Plaisir (Frankriek)
* 1991: Kuldiga (Lettland)
* 1966-2004: Oldham (Grootbritannien)
Sara Botsford

**Sara Botsford** (* 8. April 1951 in Dobie, Ontario, Kanada) is en kanaadsche Schauspelersche.

## Leven un Wark
Botsford is vör allen in Feernsehfilmen un Feernsehregen to sehn. Se hett Gastrullen in vele bedüdene Produkschonen vun *[[Ally McBeal]]* bit *[[Law & Order]]* speelt. To sehn weer se butendem in verscheden Filmen as *Murder by Phone* (1982), *Still of the Night* (1982) oder *Legal Eagles* (1986). Mit Michael Gross hett se tosamen in *Tremors 4: The Legend Begins* (2004) mitspeelt un stünn mit em ok tosamen op de Bühne.

Privat weer se mit den Schauspeler Alan Scarfe verheiraat un hett twee Kinner.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Sara Botsford weer bit hüüt fiefmol för naamhafte Filmpriesen vörslahn, un hett een dorvun wunnen:
* 1993: den *[[Gemini Award]]* in de Kategorie *Best Dorstellen vun en Schauspelerin in en duersome dramaatsche Rull* för de Reeg *E.N.G.*

## Weblenken
Wulfilabibel

De **Wulfilabibel** is en Översetten vun de Bibel, besünners dat Ne'e Testament. De Wulfilabibel warrt ok **Codex Argentus** nöhmt. Översett worrn is düsse Bibel vun en Bischop mit de Naam Wulfila in't 4. Johrhunnert na Christus. Dit Dokument is in de Gootsche Spraak verfatt worrn, dat Alphabet hett Wulfila eegens dorför utfinnen. För de Forschen vun de Gootsche Spraak is dit Dokument dörüm bannig wichtig.

Text vun dat Vadderunser (Mt 6, 9-13) in de Wulfilabibel (þ warrt as engelsch th utsnackt):
: *atta unsar þu ïn himinam*
: *weihnai namo þein*
: *qimai þiudi nassus þeins*
: *wairþai wilja þeins*
: *swe ïn himina jah ana airþai*
: *hlaif unsarana þana sin teinan gif uns himma daga*
: *jah aflet uns þatei skulans sijai ma*
: *swaswe jah weis afletam þai skulam unsaraim*
: *jah ni brig gais uns ïn fraistubnjai*
: *ak lau sei uns af þamma ubilin*
: *unte þeina ïst þiudangardi*
: *jah mahs jah wulþus ïn aiwins*
: *amen*
Disse Text steiht in de Codex op de Bläder Ms4verso (eerste Rieg) un Ms5recto (Rest).
Mohamed Bahari

**Mohamed Bahari** (* 29. Juni 1976 in Sidi Bel Abbès) is en ehmalger algerisch Boxer. He wunn 1996 bi de Olympisch Sömmerspelen vun  Atlanta de Bronzemedaille in’t Middelgewicht. 

In dat Johr 2003 wurr he Profi, harr aber man wenig Spood. Nah en K.-o-Nedderlaag tegen den Venezuelaner Gusmyl Perdomo, hett he 2004 sien Profiloopbahn al wedder opgeven. Söven Kämp harr he maakt, dorvan dree wunnen (een dör K.-o), twee utgleken un twee verloren.

## Weblenken
* Bahari in de BoxRec Datenbank