open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Goldin

**Goldin** is de Familiennaam von

* Alexander Goldin (* 1965), russ’schen Schachspeler,
* Brett Goldin (1977–2006), US-amerikaanschen Schauspeler,
* Claudia Goldin (* 1946), US-amerikaansche Weertschopswetenschopperin,
* Daniel Goldin (* 1940), US-amerikaanschen NASA-Administrater,
* Irene Goldin (1910–2004), US-amerikaansche Krankenswester un Spanienkämpferin,
* Jewgeni Goldin (* 1966), russ’schen Maler,
* Marco Goldin (* 1961), italieenschen Kunsthistoriker, Kunstschriever un Ünnernehmer,
* Nan Goldin (* 1953), US-amerikaansche Fotografin,
* Sidney M. Goldin (1878–1937), US-amerikaanschen Speelbaas,
* Stephen Goldin (* 1947), US-amerikaanschen Schriever.

**Goldin** betekent

* Goldin, fröhere düütsche Tankstellenkeed.
Goulden

**Goulden** is de Familiennaam von

* Emmeline Goulden (1858–1928), brietsche Froonrechtlerin,
* Eric Goulden (* 1954), engelschen Sänger,
* Joseph A. Goulden (1844–1915), US-amerikaanschen Politiker,
* Len Goulden (1912–1995), engelschen Footballspeler un -trainer.

**Goulden** betekent ok

* Goulden Cove, Bucht von King George Island in’n Archipel von de Süüdlichen Shetlandeilannen, Antarktika.

Kiek ok bi: Golden.
Michael Golden

**Michael Golden** is de Naam von

* Michael Golden (1913–1983), eirschen Schauspeler,
* Michael Golden (* 1945), US-amerikaanschen Comicteekner.

Kiek ok bi: Mike Golden.
Mike Golden

**Mike Golden** is de Naam von

* Mike Golden (*Michael Henry Golden*; 1851–1929), US-amerikaanschen Baseballspeler,
* Mike Golden (* üm 1972), US-amerikaanschen Wrestler.

Kiek ok bi: Michael Golden.
Garf

**Garf** betekent

* Garf, en Strohbünnel,
* Wadi al-Garf, Wadi in Ägypten.

**GARF** is afkört för

* Gossudarstwenny archiw Rossijskoi Federazii.

**Garf** is de Familiennaam von

* Salomon Garf (1879–1943), nedderlandschen Maler un Grafiker.
Slap

**Slap** betekent

* Slap, Rohtostand von Minsch un Deert,
* Slap, Oort in de Gemeen Vipava, Slowenien,
* Slap, Oort in Bosnien un Herzegowina,
* Slap, düütschen Naam von de Gemeen Slapy nad Vltavou in Tschechien.

Kiek ok bi: The Slap, SLAPP.
Hanek

**Hanek** is de Familiennaam von

* Janis Hanek (* 1999), düütschen Footballspeler,
* János Hanek (* 1937), ungaarschen Footballspeler,
* Michal Hanek (* 1980), slowaaksche Footballspelerin.

Kiek ok bi: Haneke.
Bogaard

**Bogaard** is de Familiennaam von

* Amy Bogaard, kanaadsche Archäologin,
* Ed Bogaard (* 20. Johrhunnert), nedderlandschen Saxofoonspeler un Musikpädagoog,
* Michael van den Bogaard (* 1974), düütschen Fotograaf.

Kiek ok bi: Boogaard, Bogarde.
Flaag

**Flaag** betekent

* Flaag, en Regenschuur,
* Flaag, en begrenzt Rebeet bi geometrisch Figuren oder Rebeten op’t Land
* Flaag, en Reis mit en Fleger,
* Flaag, en Swarm Immen,
* Flaag, en Stück Land.

Kiek ok bi: Swarte Flaag.
Aben

**Aben** betekent

* Aben, Reedschop to’n Böten,
* Aben, Oort in’n Ascension Parish, Louisiana, USA.

**Aben** is de Familiennaam von

* Karl Aben (1896–1976), eestnisch-lettschen Linguist un Översetter.

Kiek ok bi: Abens.
Golden

**Golden** betekent

* (4423) Golden, en Asteroid,
* Golden Cap, Barg in de Ross Dependency, Antarktika,
* Golden, Oort in Brietsch-Kolumbien, Kanada,
* Golden, Oort in Colorado, USA,
* Golden, Oort in Idaho, USA,
* Golden, Oort in Illinois, USA,
* Golden, Oort in Michigan, USA,
* Golden, Oort in Mississippi, USA,
* Golden, Oort in Missouri, USA,
* Golden, Oort in New Mexico, USA,
* Golden, Oort in Oklahoma, USA,
* Golden, Oort in Oregon, USA,
* Golden, Oort in Texas, USA,
* Golden, Oort in West Virginia, USA,
* Golden, Oort in County Tipperary, Irland,
* Golden Motor Car Company, fröheren US-amerikaanschen Autohersteller (1915).

**Golden** is de Familiennaam von

* Annie Golden (* 1951), US-amerikaansche Schauspelerin un Musikerin,
* Arthur Golden (* 1956), US-amerikaanschen Schriever,
* Christie Golden (* 1963), US-amerikaansche Schrieversche,
* Daan van Golden (1936–2017), nedderlandschen Maler un Grafiker,
* Dan Golden (* 20. Johrhunnert), US-amerikaanschen Kumponist un Maler,
* Daniel Golden, US-amerikaanschen Journalist,
* Dolly Golden (* 1973), franzöösche Pornodorstellerin,
* Harry Golden, US-amerikaanschen Schriever un Publizist,
* Helen Golden (* 1953), brietsche Sprinterin,
* Isabel Golden (* 1963), düütsche Pornodorstellerin,
* Jacob Golden (* 20. Johrhunnert), US-amerikaanschen Sänger un Gitarrspeler,
* James S. Golden (1891–1971), US-amerikaanschen Politiker,
* Jared Golden (* 1982), US-amerikaanschen Politiker,
* Joy Golden († 2015), US-amerikaansche Managerin,
* Kit Golden (* 20. Johrhunnert), US-amerikaansche Filmproduzentin,
* Marta Golden (1868–1943), US-amerikaansche Schauspelerin,
,
,
* Monroe Golden (* 20. Johrhunnert), US-amerikaansche Kumponistin,
* Peter Benjamin Golden (* 1941), US-amerikaanschen Historiker,
* Thomas M. Golden (1947–2010), US-amerikaanschen Jurist,
* William T. Golden (1909–2007), US-amerikaanschen Wetenschopsberader.

Kiek ok bi: Gollen, Golden Pass, Golden Township, Goulden.
Schweinsteig

**Schweinsteig** betekent

* Schweinsteig, Oort in de Gemeen Brannenburg in’n Landkreis Rosenheim, Bayern,
* Schweinsteig, Oort in de Gemeen Oberaudorf in’n Landkreis Rosenheim, Bayern,
* Schweinsteig, Oort in de Gemeen Samerberg in’n Landkreis Rosenheim, Bayern,
* Schweinsteig, Oort in de Gemeen Schnaitsee in’n Landkreis Traunstein, Bayern.
Wellcome

**Wellcome** is de Familiennaam von

* Henry Wellcome (1853–1936), brietsch-US-amerikaanschen Ünnernehmer un Philanthroop.

**Wellcome** betekent

* Wellcome Library, Bibliothek in London, Grootbritannien,
* Wellcome Trust, Stiftung in London, Grootbritannien,
* Wellcome Trust Centre for the History of Medicine, brietsch Forschungsinstitut,
* wellcome, düütsch Soziaalünnernehmen,
* Burroughs Wellcome & Company, ehmalig brietsch Pharmaünternehmen,
* Glaxo Wellcome, ehmalig brietsch Pharmaünternehmen.

Kiek ok bi: Welcome.
Christoph Strasser

**Christoph Strasser** oder **Christoph Straßer** is de Naam von

* Christoph Straßer (*Christoph Strasser*; * 1974), düütschen Schriever,
* Christoph Strasser (* 1982), öösterriekschen Extremsportler.

Kiek ok bi: Christoph Strässer.
Stroh

**Stroh** is een Sammelbegreep för de utdröschten Halms vun Koorn un Paalfrüchten. De Begreep Stroh ward in’e Hauptsook bi de Buurn un dat Bohandwark bruukt. Dat Stroh vun de mihrstbruukten Koorn, wie Roggen, Gassen, Weten un Havern, sowie vun Arfen hefft de Buurn to’n Instreien bi jüm eer Peer, Köh un Schaap hernomen. Vör Johren noch wören in Noorddüütschland de Huusdäcker veel mit Stroh deckt, dat hefft se aber wegens de Füürgefohr naloten. De Huuswännen un de Twischendeken wöörn veel mit Stroh un Lehm utfacht. Een Deel vun dat Stroh ward ok in’n Goornbo bruukt, de Eerdbeerplanten to’n Bispeel ward geern mit Stroh ümleggt. Een wiedere Nütten vun Stroh weern to’n Bispeel noch de Sünnenhööt, de geern ut Stroh flöcht wören.

## Weblenken
Dannen

De **Dann** (f. pl. **Dannen**) (lat. *Abies*) is een up de ganz nordlik Halfkugel to finnende Nadelboom. De Dannen sünn jümmergröne Bööm, dat heet, see smitt eer Nadeln nich too jeden Winter af. Alle söss / söben / acht Johr billt se nee Nadeln ut. De Telken wasst in de Regel direkt inne waag vun'n Stamm af un hingt mit de Tied un mit dat Öller erst na ünnen. De Wötteln wasst as Pahlwöttel ganz deep in’e Eer rin. Vele Dannen ward föfftig bet söbentig Meter hooch. De Rinn is in junge Johren düster bet gries, glatt un horzig. Wenn de Boom öller ward, ward see witt bet sülvrig, wat eer den Binamen Witt- oder Sülverdannen inbröcht het.  Wiel de Dannenbööm schöön graad wassen doot un dat Holt sik na’n Drögen blots wenig vertrecken deit, ward dat geern vun de Timmerlüüd, Dischers oder ok Orgelboers bruukt.

## Weblenken
FLN Frisia-Luftverkehr

**FLN Frisia-Luftverkehr** (kört *FLN*) is en düütsch Regionalfloogsellschop mit Sitt in Nörden un Basis up den Floogplatz Nörden-Nörddiek. Se is en Bedriev vun de Reederee Nörden-Frisia.

## Geschichte
In‘n Oktober 2014 wurr de Floogsellschop Luftverkehr Friesland Harle vullständig övernommen, de ünner de Marke Inselflieger in de Apenlichkeit bekannt weer. De Marke „Die Inselflieger“ wurrd siether vun de gesamten FLN bruukt. To disse Marke hörrn ok de Sellschoppen, de de Floogplätze  Harle un Baltrum bedrieven.

## Floogteelen
FLN bedrifft ganzjohrig en Bedarfsfloogverkehr mit fast Affloogtieden vun’n Floogplatz Nörden-Nörddiek to’n Floogplatz Juist un vun‘n Floogplatz Harle to’n Floogplatz Wangeroog. Aber se bütt ok Bedarfsflüüg to de anner Oostfreesch Inseln as ok Daagutflüüg to’n Floogplatz Helgoland un Rundflüüg an. Dorneben is se ok in’n  Charterfloogverkehr tätig.

## Flotte
Mit Stand Juni 2019 besteiht de Flotte vun de FLN ut 15 Floogtüüch:

## Unfälle
FLN hett in hör Geschichte twee Floogtüüch verloren:

* An‘n 12. Januar 1979 gung en Britten-Norman BN-2 Islander (Luftfohrtüüchkennteeken *D-IEDA*) bi en Unfall up Juist verloren.

* An‘n 18. Mai 1983 gung en wiedere BN-2 Islander (Luftfohrtüüchkee´nnteeken *D-IOLT*) bi en Unfall in Sleswig verloren.

## Weblinks

* Indrag bi Aviation Safety Network (engelsch)
* Webpräsenz vun de FLN

## Enkeld Nahwiesen
Kostić

**Kostić** is de Familiennaam von

,
* Bora Kostić (1930–2011), jugoslaawschen Footballspeler,
* Boris Kostić (1887–1963), serbsch-jugoslaawschen Schachspeler,
* Branko Kostić (1939–2020), jugoslaawschen Politiker,
* Dušan Kostić (1917–1996), jugoslaawschen Journalist un Schriever,
* Dušan Kostić (1925–2005), jugoslaawschen Kumponist,
* Filip Kostić (* 1992), serbschen Footballspeler,
* Laza Kostić (1841–1910), serbschen Schriever,
* Luka Kostić (* 1958), jugoslaawsch-ieslandschen Footballspeler,
* Natalija Kostić (* 1994), serbsche Tennisspelerin,
* Oliver Kostić (* 1973), serbschen Basketballtrainer,
* Vasilije Kostić (1907–1978), serbsch-orthodoxen Bischop,
* Vojislav Kostić (1931–2010), jugoslaawsch-serbschen Filmkumponist,
.
Hochhuth

**Hochhuth** is de Familiennaam von

* Martin Hochhuth (* 1960), düütschen Rechtswetenschopper,
* Rolf Hochhuth (1931–2020), düütschen Theaterschriever,
* Sandra Hochhuth (* 1981), düütsche Moderatorin un Journalistin.

Kiek ok bi: Hochhut.
Biathlon-Weltmeesterschapen 1997

De 32. Biathlon-Weltmeesterschapen funnen 1997 in Osrblie in de Slowakei statt.

Eerstmals stunnen de Verfolgungswettbewarfen up dat Programm. Dorbi sünd de flinksten 60 Löper vun den vörherigen Weltcup-Sprint mit den jewieligen Tietafstände ut den Sprint start. Sieger weer, de as eerst in dat Teel keem.

## Mannlüüd
### 10 km Sprint



**Datum:** 1. Februar 1997


### 12,5 km Verfolgung



**Datum:** 2. Februar 1997


### 20 km



**Datum:** 7. Februar 1997


### 4 × 7,5 km Staffel



**Datum:** 9. Februar 1997


### Mannschap



**Datum:** 6. Februar 1997


## Fruen
### 7,5 km Sprint



**Datum:** 1. Februar 1997


### 10 km Verfolgung



**Datum:** 2. Februar 1997


### 15 km



**Datum:** 6. Februar 1997


### 4 × 7,5 km Staffel



**Datum:** 8. Februar 1997


### Mannschap



**Datum:** 4. Februar 1997


## Medaillenspeegel



## Weblinks
* Resultate Biathlon-Weltmeisterschaften up biathlon-fans.de, afropen an'n 14. März 2017
* Resultate Biathlon-Weltmeisterschaften up ifosta.de/Sport, afropen an'n 14. März 2017

## Enkeld Nahwiesen
Pierre Etchebaster

**Pierre Etchebaster** (* 8. Dezember 1893 in Saint-Jean-de-Luz, Frankriek; † 24. März 1980 ok dor) weer en franzöösch Real-tennis-Spiler (franzööösch *[[Jeu de Paume]]*), den Vörlöper van den modernen Tennissport.

## Biographie
Etchebaster hett in den Eersten Weltkrieg deent un is denn nah New York utwannert un wurr as Speler un Trainer Liddmaat in’n „Racquet & Tennis Club on Park Avenue“. 1927 is he nah London reist un hett den amteeren Champion Fred Covey herutfordert, verlor de Begegnung aber mit fiev to söben Sätzen (5:7). En Johr hett he Covey aber mit 7:5 dwungen un hett bit 1954 wiedere söben Herutforderungen wunnen. Sien aktiv Loopbahn hett he 1954 in dat Öller 60 Johren as över all tosommen 26 Johren nich slahn Champion afslooten. 

1978 wurr he för disse in’n Jeu de Paume in de International Tennis Hall of Fame upnommen.

## Weblinks
* Pierre Etchebaster in de International Tennis Hall of Fame (engelsch mit Bild)
Ben Riley

**Benjamin Alexander "Ben" Riley** (* 17. Juli 1933 in Savannah, Georgia; † 18. November 2017 in West Islip, Suffolk County (New York)) weer en US-amerikaansch Jazz-Slagtüüchspeler.

## Leven un Wirken
De Öllern vun Riley sünd mit hüm vun Georgia nah New York City trucken, as he veer Johr old weer. Dor wurr he in sien Highschool-Tiet Schöler vun den Bandleader Cecil Scott. Siet 1953 deen he in de US Army, wo he Liddmaat vun en Jazzband weer. Nah den Armeedienst hett he mit tallriek New Yorker Musikern arbeit, dorünner Randy Weston, Mary Lou Williams, Sonny Rollins, Woody Herman, Stan Getz, Billy Taylor un Johnny Griffin.

In de 1960er Johren weer he Partner vun den Pianisten Thelonious Monk, mit den he tallriek Tourneen maakt un Alben inspeelt hett. Dorneben is he in disse Tiet mit Earl Hines, Andrew Hill, Hank Jones, Barry Harris un Clark Terry uptreeden. Nahdem he fiev Johr as Lehrer an en New Yorker School arbeit harr, wurr he Midden vun de 1970er Johren Liddmaat vun dat *New York Jazz Quartet* un Partner vun Alice Coltrane. Dorneben weer he Liddmaat vun dat *[[Ron Carter]] Quartet*, mit de sien Liddmaaten Buster Williams un Kenny Barron he later en Trio billen dee. Dorut wurr mit den Tenorsaxophonisten Charlie Rouse de Band *Sphere*.

Nah den Dood vun Rouse hett sück de Band uplöst, Riley hett aber wieder mit Barron arbeit, dorneben aber ok mit Abdullah Ibrahim, Barney Kessel, Chet Baker, Johnny Griffin un annern. 1992 wurr he in de *Coastal Jazz Hall of Fame* vun sien Gebortsstadt Savannah upnommen.

Sien letzt Johren hett Riley in en Pleegheim verbrocht, aber de Musik weer, as sien Familie seggt hett, sien Een un All bit to sien Levensenn'.

## Weblenken
* DNB-Katalog]
* Indrag bi Discogs (engelsch)
* Ben Riley bi Drummerworld
* Indrag bi Allmusic (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
International Campaign to Ban Landmines

De **International Campaign to Ban Landmines** (ICBL), up plattdüütsch * Internatschonale Kampagne för dat Verbot vun Landminen*, is en Nettwark vun över 1200 nichtstaatlichen Organisatschonen in 90 Länner. De Daakverband hett sien Sitt in Genf. De 1995 grünnd Düütsche Initiativkreis för dat Verbot vun Landminen (later Aktionsbündnis Landmine.de) is Deel vun de ICBL. De Kampagne hett dat Teel dat Landminen weltwiet verboden wurrn.

In’n Verloop vun dat Johr 1991 fungen eenige nichtstaatliche Organisatschonen un Personen gliektiedig an en Diskussion över de Notwennigkeit de Initiativen to’n Verbot vun Antipersonenminen tosommetobringen. In’n Oktober 1992 wurr de ICBL offiziell vun en Tosommensluss vun Handicap International, Human Rights Watch, medico international, Mines Advisory Group, Physicians for Human Rights un de Vietnam Veterans of America Foundation grünnd. 

De Kampagne verfolgt en internatschonales Verbot vun Insatz, Produktschoon, Lagerung un Verkoop vun Antipersonenminen, as ok en verstärkten internatschonalen Insatz för humanitäre Minenrüümen un Hülp för Minenopfer.

Af 1992 leepen de Vörbereitungen för en internatschonalen Verdrag, de de Landminen ächten sull. I‘'n September 1997 wurr de Text vun de *Mine Ban Treaty* schreven un in’n Dezember in dat kanaadsch Ottawa vun mehreren Staaten ünnerschreven. Disse Verdrag wurrd *Convention on the Prohibition of the Use, Stockpiling, Production and Transfer of Anti-Personnel Mines and on their Destruction* (kört: Ottawa-Konvention) nöömt. För dit Bemöhen kreeg de Kampagne mit hör Koordinatorin Jody Williams 1997 den Freedensnobelpries. Ok Lady Diana hett sück dorför insett.

Bit 1998 wurr dat Verdragswark vun 40 Länner ünnerschreven un ratifizeert, womit dat för disse Staaten an’n 1. März 1999 in Kraft treeden dee. Bither hemm 162 Staaten ünnerschreven, 35 aber noch nich. De Johresbericht 2014 hett so wenig Landminen-Opfer as nie tovör vertekent.

## Borns


## Weblinks

* Offizielle Homepage vun de ICBL (engelsch)
*
Aleksandar Kostić

**Aleksandar Kostić** is de Naam von

* Aleksandar Kostić (1893–1983), jugoslaawschen Mediziner un Sexuaalwetenschopper,
* Aleksandar Kostić (* 1995), öösterriekschen Footballspeler.
Wilhelm Schubart

**Wilhelm Schubart** is de Naam von

* Wilhelm Schubart (1808–1884), düütschen Jurist un Verwaltungsbeamten,
* Wilhelm Schubart (1873–1960), düütschen Philoloog, Ooldhistoriker un Papyroloog.

Kiek ok bi: Wilhelm Schubert.
Schuberth

**Schuberth** is de Familiennaam von

* Christine Schuberth (* 1944), öösterrieksche Schauspelerin,
* Dietrich Schuberth (* 1931), düütschen Karkenmusiker un Theoloog,
* Elmar Schuberth (* 1969), öösterriekschen Triathlet,
* Fritz Schuberth (1897–1977), düütschen Politiker,
* Hans Schuberth (1897–1976), düütschen Politiker,
* Heinrich Ferdinand Schuberth (1790–1861), düütschen Inschenör,
* Herbert Schuberth (* 1920), düütschen Politiker,
* Jörg Schuberth (* 1968), düütschen Footballspeler,
* Julius Schuberth (1804–1875), düütschen Verleger,
* Louis Schuberth (1806–1850), düütschen Dirigent un Kumponist,
* Ludwig Schuberth (1911–1989), öösterriekschen Handballspeler,
* Paul Schuberth (* 1994), öösterriekschen Musiker,
* Richard Schuberth (* 1968), öösterriekschen Schriever un Satiriker,
* Walter Schuberth (* 1950), düütschen Footballspeler.

**Schuberth** betekent

* Schuberth GmbH, düütsch Ünnernehmen.

Kiek ok bi: Schubert, Schubarth, Schubart.
Schubarth

**Schubarth** is de Familiennaam von

* Eduard Gustav Heinrich Schubarth (1807–1889), düütschen Generaalmajor,
* Friedrich Schubarth (1804–1871), düütschen Jurist un Börgermeester,
* Martin Schubarth (* 1942), Swiezer Jurist.

Kiek ok bi: Schubart, Schuberth, Schubert.
Wilhelm Schubert

**Wilhelm Schubert** is de Naam von

* Wilhelm Schubert (1810–1873), düütschen Theoloog un Dichter,
* Wilhelm Schubert (1813–1893), düütschen Politiker,
* Wilhelm Schubert (1879–1972), düütschen Generaal,
* Wilhelm Schubert (1889–1962), düütschen Grafiker,
* Wilhelm Schubert (1917–2006), düütschen SS-Oberscharführer,
* Wilhelm Julius Ludwig von Schubert (1755–1835), düütschen Jurist un Regerungsbeamten.

Kiek ok bi: Wilhelm Schubart.
Schubart

**Schubart** is de Familiennaam von

* Alexander Schubart (1931–2016), düütschen Jurist un Ümweltschützer,
* Barbara Elisabeth Schubart (1625–1695), düütsche Dichterin,
* Carl Schubart (1820–1889), düütschen Maler,
* Christian Friedrich Daniel Schubart (1739–1791), düütschen Dichter, Organist un Kumponist,
* Christoph Andreas Schubart (1763–1823), düütschen Rechtswetenschopper,
* Friedrich Winfried Schubart (1847–1918), düütschen Generaalsupperndent un Klockenforscher,
* Georg Schubart (1650–1701), düütschen Jurist un Philosoof,
* Georg Ludwig Schubart (1846–1901), düütschen Ünnernehmer un Politiker,
* Gertrud Schubart-Fikentscher (1896–1985), düütsche Rechtswetenschopperin,
* Gottfried Schubart (1634–1691), düütschen Mediziner,
* Hermanfrid Schubart (* 1930), düütschen Archäoloog,
* Herta Schubart (1898–1975), düütsche Kulturjournalistin,
* Inge Schubart, düütschbaltsche Medizinerin un Schrieversche,
* Joachim Schubart (* 1928), düütschen Astronoom,
* Johann Christian Schubart (1734–1787), düütschen Agrarreformer un Freemurer,
* Johann Heinrich Christian Schubart (1800–1885), düütschen Klassischen Philoloog,
* Johannes Schubart († 1915), düütschen Politiker,
* Ludwig Schubart (1765–1811), düütschen Schriever,
* Marianne Schubart-Vibach (* 1921), düütsche Schauspelerin, Speelbaasfro un Dreihbookschrieversche,
* Martin Schubart (1840–1899), düütschen evangeelschen Theoloog, Pädagoog un Kunstsammler,
* Maximilian Schubart (1920–1982), düütschen Psycholoog un Ünnernehmer,
* Moritz Schubart (1831–1890), düütschen Politiker,
* Otto Schubart (1900–1962), düütschen Zooloog,
* Rainer Schubart-Soldern (1900–1974), öösterriekschen Zooloog,
* Rudolph August Schubart (1694–1770), düütschen Jurist un Politiker,
* Tobias Heinrich Schubart (1699–1747), düütschen Theoloog un Dichter,
* Walter Schubart (1897–1942), düütschen Kulturphilosoof,
.

**Schubart** betekent

* (1911) Schubart, en Asteroid.

Kiek ok bi: Schubarth, Schubert.
Schubert

**Schubert** betekent

* Franz Schubert (1797–1828), öösterriekschen Kumponist,
* Schubert, en Familiennaam (för Lüüd mit düssen Naam kiek dor),
* Schubert, en Maandkrater,
* Schubert, en Merkurkrater,
* Schubert Inlet, Bucht von dat Alexander-I.-Eiland, Antarktika,
* Gerhard Schubert, düütsch Ünnernehmen.

Kiek ok bi: Schubart, Schubarth, Schuberth.
Franz Schubert (Mehrdüdig Begreep)

**Franz Schubert** is de Naam von

* Franz Schubert (1797–1828), öösterriekschen Kumponist,
* Franz Schubert (1905–1992), düütschen Politiker,
* Franz Schubert (1917–2001), düütschen Koopmann, Verleger un Genealoog,
* Franz Anton Schubert (1768–1824), düütschen Kumponist un Musiker,
* Franz Anton Schubert (1808–1878), düütschen Kumponist un Vigelienspeler,
* Franz August Schubert (1806–1893), düütschen Maler.

**Franz Schubert** betekent ok

* (3917) Franz Schubert, en Asteroid,
* *[[Franz Schubert (Operett)|Franz Schubert]]*, Operett von Franz von Suppé,
* Franz Schubert Konservatorium, Kunservatorium in Wien, Öösterriek,
* *[[Franz Schubert – Ein Leben in zwei Sätzen]]*, öösterriekschen Speelfilm ut dat Johr 1953.
Riley

**Riley** betekent

* Riley, en Familiennaam (för Lüüd mit düssen Naam kiek dor),
* Riley, engelschen Autohersteller,
* Riley, en Vörnaam,
* Riley, Oort in Alabama, USA,
* Riley, Oort in Arkansas, USA,
* Riley, Oort in Illinois, USA,
* Riley, Oort in Indiana, USA,
* Riley, Oort in Kansas, USA,
* Riley, Oort in Kentucky, USA,
* Riley, Oort in Michigan, USA,
* Riley, Oort in Minnesota, USA,
* Riley, Oort in New Mexico, USA,
* Riley, Oort in North Carolina, USA,
* Riley, Oort in Oregon, USA,
* Riley, Oort in South Carolina, USA,
* Riley, Oort in Tennessee, USA,
* Riley, Oort in’n Dane County, Wisconsin, USA,
* Riley Center, Oort in Michigan, USA,
* Riley Cove, Oort in New York, USA,
* Riley Hill, Oort in North Carolina, USA,
* Riley Village, Oort in Indiana, USA,
* Riley County, County in Kansas, USA,
* Fort Riley, Militärbasis in Kansas, USA,
* Riley-Gletscher, Gletscher in Palmerland, Antarktika,
* Mount Riley, Barg in Marie-Byrd-Land, Antarktika.

Kiek ok bi: Riley Township, Reily.
Reily

**Reily** is de Familiennaam von

* Emmet Montgomery Reily (1866–1954), US-amerikaanschen Politiker,
* Luther Reily (1794–1854), US-amerikaanschen Politiker.

Kiek ok bi: Reily Township, Reilly, Riley.
Steinekirch

**Steinekirch** betekent

* Steinekirch, Oort in de Marktgemeen Zusmarshausen in’n Landkreis Augsburg, Bayern,
* Steinekirch, Oort in de Marktgemeen Markt Wald in’n Landkreis Unterallgäu, Bayern.

Kiek ok bi: Steinkirch, Steinenkirch, Steinkirche, Steinkirchen.
Henrichmann

**Henrichmann** is de Familiennaam von

* Jakob Henrichmann (üm 1482–1576), düütschen Humanist, Jurist un Geistlichen,
* Marc Henrichmann (* 1976), düütschen Politiker.
Husić

**Husić** is de Familiennaam von

* Adin Husić (* 1996), bosnisch-herzegowienschen Footballspeler,
* Edin Husić (* 1985), bosnisch-herzegowienschen Footballspeler,
* Raif Husić (* 1996), düütschen Footballspeler.
Pötzl

**Pötzl** is de Familiennaam von

* Eduard Pötzl (1851–1914), öösterriekschen Journalist un Feuilletonist,
* Johannes Pötzl (1930–1993), öösterriekschen Physiker,
* Michael Pötzl (1959–2016), düütschen Boinschenör,
* Norbert F. Pötzl (* 1948), düütschen Journalist un Schriever,
* Otto Pötzl (1877–1962), öösterriekschen Neuroloog un Psychiater,
* Verena Pötzl (* 1978), öösterrieksche Sängerin,
* Walter Pötzl (* 1939), düütschen Historiker un Heimaatpleger.
Stubben (Boom)

Een **Stubben** (m. pl. **Stubbens**) is dat wat nablifft, wenn een Boom daalmakt ward. De Boomstamm ward kott öber de Eer afsaagt un denn blifft dat ünnerste Stück Stamm an Oort un Steed. An den Stubben sitt noch alle Wöttel un dormit is jümmer noch de Verbinnung to Nährstoff un Water geben. Wenn de Stubben de Minschen stört, den kleit se em mit veel Arbeet oder ok mit ollich Moschienenhölp ut. Dorto warrt to’n Bispeel de Stubbenfrääs bruukt. Wenn de Stubben nich utkleit ward, süt’n ünnerscheidlik ümgahn vun de Natuur mit den Boomrest: De Stubben vun Nadelbööm ward mit Hülp vun Pilzen un lütt Gedeirt möör un sünn mit de Tiet twei; Bi mannigeen Loofboom schleit de Stubben wedder ut un dor wasst een frischen Boom op de olen Wöttel.

## Weblenken
Johann Gronsfeld

**Johann Gronsfeld** is de Naam von

* Johann Carolus von Gronsfeld-Nevelstein (1715–1765), düütschen Eddelmann,
* Johann Franz von Gronsfeld (*Johann Franz Graf von Gronsfeld-Bronckhorst*; 1640–1719), düütschen Feldmarschall.
Wedgwood

**Wedgwood** is de Familiennaam von

* Camilla Wedgwood (1901–1955), brietsche Anthropologin,
* Cicely Veronica Wedgwood (1910–1997), brietsche Historikerin un Schrieversche,
* Emma Wedgwood (1808–1896), Fro von Charles Darwin,
* Enoch Wedgwood (1813–1879), brietschen Ünnernehmer,
* James Ingall Wedgwood (1883–1951), brietschen Geistlichen,
,
* Piers Wedgwood, 4. Baron Wedgwood (1954–2014), brietschen Peer un Politiker,
* Ruth Wedgwood (* 1949), US-amerikaansche Rechtswetenschopperin,
* Thomas Wedgwood (1771–1805), brietschen Fotopioneer.

**Wedgwood** betekent

* Josiah Wedgwood & Sons Ltd., engelschen Porzlaanhersteller,
* Wedgwood & Co. Ltd., engelschen Geschirrhersteller.

Kiek ok bi: Wedgewood.
Wedgewood

**Wedgewood** is de Familiennaam von

* Scott Wedgewood (* 1992), kanaadschen Ieshockeyspeler.

**Wedgewood** betekent

* Wedgewood, Oort in Alberta, Kanada,
* Wedgewood, Oort in Neeschottland, Kanada,
* Wedgewood Heights, Stadtdeel von de Stadt Edmonton, Alberta, Kanada,
* Wedgewood, Oort in Delaware, USA,
* Wedgewood, Oort in New York, USA,
* Wedgewood, Oort in South Carolina, USA,
* Wedgewood, Oort in Virginia, USA,
* Wedgewood Hills, Oort in Tennessee, USA.

Kiek ok bi: Wedgwood.
Ellernbööm

De **Eller** (f. Mt. **Ellern**, lat. *Alnus*) is eene Plantenoort, de to de Barkenfamilie tohöört. Up de nordlik Halfkugel gifft dat veele Oorten Ellern, un in Middeleuropa finnt sick dree Oorten in’e Hööftsaak: de Gröön-, Gries- un Swatt-Eller. De Ellern höört to de sommergröönen Bööm, dat heet, se smiet ehr Loof to jeden Winter af. Finnen deit en de Ellern to de Hööftsaak in Fuchtgebeeten, ümdat se een vun de wenigen Boomoorten is, de mit de Wutteln duurhaft in Water staan künnt un dorbi nich möör ward. Anners hefft se ok noch Löcker in ünnern Stamm to'n Aten haalen, wat't bi annere Bööm nich gifft. 

Nütten doot de Dischers dat Ellernholt geern, wieldat dat schöön glatt is un sick dorto noch goot farven lätt, dormit ward dat to’n Uttuusch för Kirschboom- oder Nöötboomholt hernomen.
Carothers

**Carothers** is de Familiennaam von

* A.J. Carothers (1931–2007), US-amerikaanschen Dreihbookschriever,
* Dorothea Carothers Allen (1925–2010), US-amerikaansche Filmeditorin,
* Wallace Hume Carothers (1896–1937), US-amerikaanschen Chemiker,
* Zane Bland Carothers (1924–2005), US-amerikaanschen Botaniker.

Kiek ok bi: Carrothers, Caruthers.
Caruthers

**Caruthers** is de Familiennaam von

* Bob Caruthers (1864–1911), US-amerikaanschen Baseballspeler,
* Dontay Caruthers (* 1995), US-amerikaanschen Basketballspeler,
* Ed Caruthers (* 1945), US-amerikaanschen Lichtathlet,
* Jimmy Caruthers (1945–1975), US-amerikaanschen Rennfohrer,
* Marvin H. Caruthers (* 1940), US-amerikaanschen Biochemiker,
* Robert L. Caruthers (1800–1882), US-amerikaanschen Politiker,
* Samuel Caruthers (1820–1860), US-amerikaanschen Politiker.

**Caruthers** betekent ok

* Caruthers, Oort in Kalifornien, USA.

Kiek ok bi: Carruthers, Carothers.
Peter Carruthers

**Peter Carruthers** is de Naam von

* Peter Carruthers (1935–1997), US-amerikaanschen Physiker,
* Peter Carruthers (* 1952), US-amerikaanschen Philosoof,
* Peter Carruthers (* 1959), US-amerikaanschen Ieskunstlöper.
Gronsfeld

**Gronsfeld** is de Familiennaam von

,
* Jost Maximilian von Bronckhorst-Gronsfeld (1598–1662), düütschen Generaalfeldmarschall,
* Otto Wilhelm von Bronckhorst zu Gronsfeld (1640–1713), düütschen kathoolschen Wiehbischop.
Josiah Wedgwood

**Josiah Wedgwood** is de Naam von

* Josiah Wedgwood (1730–1795), engelschen Ünnernehmer,
* Josiah Wedgwood (1759–1880), engelschen Ünnernehmer,
* Josiah Wedgwood (1769–1843), engelschen Ünnernehmer, Politiker un Abolitschonist,
* Josiah Wedgwood, 1. Baron Wedgwood (1872–1943), engelschen Politiker,
* Josiah Wedgwood (1899–1968), engelschen Ünnernehmer.
Carruthers

**Carruthers** is de Familiennaam von

* Alexander Douglas Mitchell Carruthers (1882–1962), brietschen Zooloog,
* Arnie Carruthers (1929–2011), US-amerikaanschen Pianist,
* Caitlin Carruthers (* 1961), US-amerikaansche Ieskunstlöperin,
* Colin Carruthers (1890–1957), brietschen Ieshockeyspeler,
* Danielle Carruthers (* 1979), US-amerikaansche Lichtathletin,
* Earl Carruthers (1910–1971), US-amerikaanschen Saxofoonspeler,
* Eric Carruthers (1895–1931), brietschen Ieshockeyspeler,
* Garrey Carruthers (* 1939), US-amerikaanschen Politiker,
* George Carruthers (* 1939), US-amerikaanschen Physiker,
* Irving Hetherington Carruthers (1888–1974), Plantaaschenbesitter un Politiker ut Samoa,
* Jimmy Carruthers (1929–1990), austraalschen Boxer,
* John Valentine Carruthers (* 1958), engelschen Musiker,
* Kel Carruthers (* 1938), austraalschen Motorradrennfohrer,
,
* Robert Carruthers (1799–1878), schottschen Journalist un Schriever,
* Simon Carruthers (* 1982), austraalschen Squashspeler,
* Vincent Carruthers (* 1942), süüdafrikaanschen Ünnernehmer, Schriever un Herpetoloog,
* William Carruthers (1830–1922), engelschen Botaniker.

**Carruthers** betekent

* Carruthers-Kliff, Kliff op King George Island in’n Archipel von de Süüdlichen Shetlandeilannen, Antarktis.

Kiek ok bi: Caruthers, Carrothers.
Carrothers

**Carrothers** is de Familiennaam von

* Alfred Carrothers (1924–1998), kanaadschen Jurist,
* Bill Carrothers (* 1964), US-amerikaanschen Pianist,
* Doug Carrothers (* 1950), kanaadschen Politiker.

**Carrothers** betekent

* Carrothers, Oort in Ohio, USA.

Kiek ok bi: Carothers, Carruthers.
Harbarth

**Harbarth** is de Familiennaam von

* Peter Harbarth (* 1962), düütschen Botaniker,
* Stephan Harbarth (* 1971), düütschen Jurist un Politiker.

Kiek ok bi: Harbart.
Felix Genzmer

**Felix Genzmer** is de Naam von

* Felix Genzmer (1856–1929), düütschen Architekt,
* Felix Genzmer (1878–1959), düütschen Jurist, Rechtshistoriker un Mediävist.
Genzmer

**Genzmer** is de Familiennaam von

* Alfred Genzmer (1851–1912), düütschen Chirurg,
* Berthold Genzmer (1858–1927), düütschen Maler,
* Erich Genzmer (1893–1970), düütschen Historiker,
* Ewald Genzmer (1856–1932), düütschen Stadtboraad,
,
* Gottlob Burchard Genzmer (1716–1771), düütschen lutherschen Theoloog un Proovst,
* Harald Genzmer (1909–2007), düütschen Kumponist,
* Herbert Genzmer (* 1952), düütschen Schriever un Översetter,
* Hertha Genzmer (1896–1971), düütsche Schauspelerin un Rezitatersche,
* Stephan Genzmer (1849–1927), düütschen Verwaltungsjurist un Richter,
* Walther Genzmer (1890–1983), düütschen Kunservater un Schriever.
Fatt

Een **Fatt** (n. pl. **Fatten**) oder ok **Tunn** (f. pl. **Tunnen**) is een Gelaat, fröher ut Holt, hüttaudags ok ut Iesen un Plastik. Een Fatt nimmt’n to’n Lagern vun alle Oorten fletigen Kraam. Normaal hett een Fatt minstens een, öftens aber ok twee Löcker to’n Infüllen un Rutlaten vun de Fletigkeet. De Fatten in de hütigen Form, gifft dat woll alle vun vör uns Tietreken. Ut Holt, in Düütschland mehrstens Ekenholt, tohopen sett’te Fatten wören fröher mit Roden ut Wiedenholt, Hasselnööt oder Barkenholt tohopen holen. Wat löter kemen denn gesmeete Iesenbänner üm de Fatten. De Oort Holtfatten, wie se jümmer noch handwarklik herstellt ward, geef dat all bi de Kelten un Römers. De modernen Fatten ut Iesenbleck, Liechtmetall oder Plastik ward in Fobriken un denn in grote Stücktall herstellt.

De Holtbreder von dat Fatt warrt Staff oder Staven nöömt, de Bänner heet Fattband, Tünnband oder Bandstock.

## Weblenken
Wieden

De **Wieden** (f. pl. **Wieden**, ok: **Wilgen**, lat. Salix) sünd een Geslecht von Planten, de as Boom un Struuk to finnen sünd. Op de hele Welt gifft dat woll mehr as veerhunnert Wiedenoorten. De Wieden höört to de Loofhölter un sünn sommergröön. Wenn de Wieden in'n Fröhjohr blöht, denn kann'n jüm ganz dütlich an de Katten nöömt'n Blööten kennen.Vun de Höchde, de se kriegen köönt, sünn de Wieden ganz un gor ünnerscheidlik, dat gifft Dwargstrüken, de blots een poor Zentimeter groot ward un dat gifft Bööm, de bet to dörtig Meter hooch ward. Bruukt wöörn de Wieden in Middeleuropa veel to’n Flöchen vun Körf, Kiepen, Tüün, Fachwarkutfachen un noch veel mehr. Dorto sünn de Koppwieden pleegt worrn, dat heet, jedes Johr sünn de Wiedenswutschen an binah de gliekse Steed afsneen worrn un dormit kregen de Wiedenbööm ehren typischen Hinstand. Düsse Koppwieden stünnen veel an Stratengravens. Wiel de Wieden gau frische Wöttel schleit, nimmt’n jüm hüttaudags geern to’n Fastwassen vun Waterkanten un doröber her süüt’n jüm ook in „KUP“ (Kurzumtriebsplantage), dat is modern un steit för, in kotten Afstand to aarntent Energieholt.


Bild:Salix caprea 02.jpg|Katten
Bild:Treurwilgen Salix × pendulina nothof. tristis - Gooioord.jpg|Truurweid
Bild:Salix reticulata bluehend.jpg|Nettweid


## Weblenken
Phil May

**Phil May** is de Naam von

* Phil May (*Philip William May*; 1864–1903), brietschen Karikaturist,
* Phil May (*Philip John May*; 1944–2014), austraalschen Wied- un Dreespringer,
* Phil May (*Philip Arthur Dennis Wadey*; 1944–2020), brietschen Sänger.
Kirchherr

**Kirchherr** is de Familiennaam von

* Astrid Kirchherr (1938–2020), düütsche Fotografin un Künstlerin,
* Sylvia Kirchherr, düütsche Musikerin,
* Torsten Kirchherr (* 1966), düütschen Dischtennisspeler.
Tasiusaq

**Tasiusaq** betekent

* Tasiusaq, Oort in’n Distrikt Nanortalik, Gröönland,
* Tasiusaq, Oort in’n Distrikt Narsaq, Gröönland,
* Tasiusaq, Oort in’n Distrikt Upernavik, Gröönland.
Schuppen

**Schuppen** betekent

* Schuppen, Gebüüd to’n Lagern,
* Schuppe, Begreep ut de Biologie,
* Koppschuppen, afschelvert Huud op’n Kopp,
* Huutschuppen, afschelvert Huud överhaupt.

**Schuppen** is de Familiennaam von

* Anne van Schuppen (* 1960), nedderlandsche Löperin,
* Jacob van Schuppen (1670–1751), öösterriekschen Maler,
* Pierre-Louis van Schuppen (1627–1702), nedderlandschen Koppersteker.

Kiek ok bi: Schoppen, Schuppe, Schupp.
Muni

**Muni** betekent

* Muni, kort för Munitschoon,
* Rio Muni, ölleren Utdruck för de Region Mbini in Äquatorialguinea,
* Muni, Stroom in Äquatorialguinea, de in’n Atlantik münnt.

**Muni** is de Familiennaam von

* Craig Muni (* 1962), kanaadschen Ieshockeyspeler,
* Paul Muni (1895–1967), US-amerikaanschen Schauspeler,
* Vineeta Muni (* 20. Johrhunnert), indische Bargstiegerin.

Kiek ok bi: Moonie, Munyi.
Muna

**Muna** betekent

* Muna, Eiland in Indonesien,
* Muna, Regerungsbezirk in Indonesien,
* Muna, Oort in Nord-Amanatun, Westtimor, Indonesien,
* Muna, Volk ut Indonesien,
* Muna, Spraak ut Indonesien,
* Muna, Barg op Alor, Indonesien,
* Muna, Oort in dat Municipio Muna, Yucatán, Mexiko,
* Muna, Oort in Nepal,
* Muna, Stroom in Sacha, Russland, de in de Lena münnt,
* Muna, Stroom in de Oblast Murmansk, Russland, de in de Umba münnt,
* Muna, afkört för Munitionsanstalt.

**Muna** is de Familiennaam von

* Alois Muna (1886–1943), tschechschen Politiker un Journalist,
* Ama Tutu Muna (* 1960), Politikerin ut Kamerun,
* Bernard Muna, Politiker ut Kamerun.
Kalbitz

**Kalbitz** betekent

* Kalbitz, Oort in de Gemeen Bad Bibra in’n Burgenlandkreis, Sassen-Anholt,
* Kalbitz, Oort in de Gemeen Stauchitz in’n Landkreis Meißen, Sassen.

**Kalbitz** is de Familiennaam von

* Andreas Kalbitz (* 1972), düütschen Politiker.
Genovés

**Genovés** betekent

* Genovés, Gemeen in de Provinz Valencia, Spanien.

**Genovés** is de Familiennaam von

* Juan Genovés (1930–2020), spaanschen Maler un Grafiker.
Mescalero

De **Mescalero** (spaansch: „Mescalsammler”, Natage, Faraone, Eegenbeteknung: Shis-Inday = „Volk vun de (Barg)Wälder”) sünd een Stamm von de Apachen. Se ward ok Mescalero Apache nömmt, ok Ndé ("Volk") oder Mashgalénde ("Lüüd bi de Bargen").

Ehr Spraak mit de Eegenbeteknung *Ndé Bizaa*' hört to de südathapaskischen Spraken, so as de annern Spraken vun de Apachen.

Eehrn Nom hebbt de Mescalero von de Mescal-Agave. Dat wär eehrn Wohnheet, dat se düsse Plant eten hebbt, al vun de ole Tied för Kolumbus her. De Nahbers hebt se al dormols Nadahende ("Mescal-Lüüd") nömmt. As denn de Spanschen kemen wär, hätt se dat ok so mukt. Und vundaag nömmt de Mescalero sülm sick ok so. 

## Mescalero Apache Reservat

Mit meest 4000 Stammeslidmaaten sünd de Mescalero een lütt Volk. Se levt tomest in dat **Mescalero Apache Reservat**, dat is in de *[[Sacramento Mountains]]* in't *[[Otero County]]* in Nee-Mexiko. Jüm ehr Rebeet nömmt se denn ok Mashgalé-ne bikéyaa ("Lann von de Lüüd bi de Bargen"). Dor is een Ort *Mescalero*, wo meest 1400 Lüüd wohnt. Dor is ok de Verwaltung vun ehr Reservat. Dat Reservat is mit ca. 1864 km² so grot as twe mol Berlin. Dat Reservat givt dat sit 1883 an düssen Platz. Dat is just dor, wo de Mescalero al jümmers worn. Se sünd nich ers dorch de Witten dor hin dreben worrn. Man fröher hebbt se een gröters Rebeet hebt. De hebt ok in de Plains levt. Dann hebt se sich kabbelt mit de Comanche und flöcht in de Bargen. Fröher levt se von't Jagen un Sammeln, ok vun Büütmaken und Rooftügen tegen ehr Nahbers und in Mexico.

1903 keemen Flüchtlings vun de Lipan Apache ut Texas wegen een Kreeg mit de Witten to de Mescalero. Und 1913 keemen noch een paar Chiricahua Apache na't Reservat. All tosamen wär 1934 Lidmaaten vun dat Reservat worrn. Und sit 1936 hett dat Reservat ok ne schreeven Verfassung 

In ehr Reservat hebt se vundaag een grot Hotel und Casino, nömmt *Inn of the Mountain Gods and Casino*. Se hebt ok en Ski-Rebeet, dat se *Ski Apache* nömmt. Dat is glieks bi ehrn hilligen Barg. Jüm nennt se *Dziãgais'â-ní*, up angelsch/spaansch *Sierra Blanca Peak*. 

De Mescalero Apache sünd just de Apatschen, wo Karl May vun schreven hett. He hett blots nich dacht, dat dat nich so is, as he dat dacht hett. Dor wär keen *Häuptling* und dor wär keen *[[Winnetou]]*.

Man se hebbt en Silver Lake (angelsch för *Silbersee*). Dat is blots nich de See ut dat Book "Der Schatz im Silbersee".

## Höldige Mescalero
* Virginia Klinekole- eerst Fru as President bi de Mescalero
* Wendell Chino - President bi de Mescalero för 43 Johr

## Kiek ok
* List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent

## Weblinks

* De Mescalero-Apachen

## Enkeld Nahwiesen
Lütkemeyer

**Lütkemeyer** is de Familiennaam von

* Albert Lütkemeyer (1911–1947), düütsch SS-Maat,
* Ilona Lütkemeyer (* 1960), düütsche Schrieversche,
* Marcus Lütkemeyer (* 1971), düütschen Kunsthistoriker, Kurater un Kunstkritiker.

Kiek ok bi: Lütkemeier.
Lütkemeier

**Lütkemeier** is de Familiennaam von

* Fabienne Müller-Lütkemeier (* 1989), düütsche Dressurriederin,
* Gina Capellmann-Lütkemeier (* 1960), düütsche Dressurriederin.

Kiek ok bi: Lütkemeyer.
Lörner

**Lörner** is de Familiennaam von

* Georg Lörner (1899–1959), düütsch SS-Maat,
* Hans Lörner (1893–?), düütsch SS-Maat.
Loritz

**Loritz** is de Familiennaam von

* Albert Loritz (1953–2018), düütschen Kumponist,
* Alfred Loritz (1902–1979), düütschen Politiker,
* Benjamin Loritz (* 1987), düütschen Volleyballspeler,
* Hans Loritz (1895–1946), düütsch SS-Maat,
* Karl-Georg Loritz (* 1953), düütschen Jurist,
* Urban Loritz (1807–1881), öösterriekschen Benediktiner un Seelsorger.
Lolling

**Lolling** is de Familiennaam von

* Enno Lolling (1888–1945), düütschen Mediziner,
* Habbo Gerhard Lolling (1848–1894), düütschen Klassischen Archäoloog.
Franz Lippert

**Franz Lippert** is de Naam von

* Franz Lippert (1900–1977), düütschen Politiker,
* Franz Lippert (1901–1949), düütschen Anthroposoof un SS-Maat.
Rudolf Metzner

**Rudolf Metzner** is de Naam von

* Rudolf Metzner (1858–1935), düütschen Physioloog,
* Rudolf Metzner (1914–na 1945), düütschen Politiker.
Franz Metzner

**Franz Metzner** is de Naam von

* Franz Metzner (1870–1919), öösterriekschen Bildhauer,
* Franz Metzner (1895–1970), düütschen Politiker.
Metzner

**Metzner** is de Familiennaam von

* Adam Josef Metzner (1905–1999), düütschen Bookbinner, Bookhändler, Rutgever un Dichter,
* Adolf Metzner (1910–1978), düütschen Lichtathlet un Sportmediziner,
* Alfred Metzner (1873–1945), düütschen Ünnernehmer un Philatelist,
* Alfred Metzner (?–1941), düütschen Ünnernehmer,
* Andreas Metzner (* 1954), düütschen Footballspeler,
* Antonio Metzner (* 1996), düütschen Handballspeler,
* Carl Metzner (1846–1909), düütschen Politiker,
* Carl Metzner (1884–1965), Architekt un Bildhauer,
* Carola Metzner-Nebelsick (* 1962), düütsche Prähistorikerin,
* Ernő Metzner (1892–1953), öösterrieksch-ungaarschen Szenenbillner un Speelbaas,
* Ernst Erich Metzner (* 1938), düütschen Germanist, Historiker un Skandinavist,
* Erwin Metzner (1890–1969), düütschen Agrarfunkschonär un SS-Maat,
,
,
* Joachim Metzner (* 1943), düütschen Spraakwetenschopper,
* Karl Metzner (1927–2018), düütschen evangeelschen Geistlichen un Wedderständler,
* Karl-Heinz Metzner (1923–1994), düütschen Footballspeler,
* Kerstin Metzner (* 1961), düütsche Inschenörin un Politikerin,
* Kurt Metzner (1895–na 1943), düütschen Verleger un Politiker,
* Margarete Metzner (19. Johrhunnert–20. Johrhunnert), düütsche Ieskunstlöperin,
* Max Metzner (1888–1968), düütschen Weertschopswetenschopper un Verbandsfunkschonär,
* Olivier Metzner (1949–2013), franzööschen Avkaat,
,
* Rainer Metzner (* 1964), düütschen evangeelschen Theoloog,
* Ralph Metzner (1936–2019), US-amerikaanschen Psycholoog,
,
* Susanne Metzner (* 1958), düütsche Musiktherapeutin,
* Theodor Metzner (1830–1902), düütschen Politiker,
* Walter Metzner (* 1961), düütschen Physiker,
* Wolfgang Metzner (* 1947), düütschen Schriever.

**Metzner** betekent

* Wolfgang Metzner Verlag, düütschen Verlag.
Mercure

**Mercure** betekent

* Mercure Hotels, internatschonale Hotelkeed,
* Dassault Mercure, Flegertyp von’n Hersteller Dassault.

**Mercure** is de Familiennaam von

* Georges Mercure (1905–1993), kanaadschen Benediktiner, Organist, Choorbaas un Kumponist,
* Monique Mercure (1930–2020), kanaadsche Schauspelerin,
* Pierre Mercure (1927–1966), kanaadschen Kumponist, Feernsehproduzent un Posaunspeler.

Kiek ok bi: Mercur, Mercurius.
Gelberg

**Gelberg** is de Familiennaam von

* Adrian Gelberg (1922–2013), rumäänschen Physiker,
* Hans-Joachim Gelberg (1930–2020), düütschen Verleger un Schriever,
* Wilhelm Eberhard Gelberg (1894–1940), düütschen Politiker.

**Gelberg** betekent

* Beltz & Gelberg, düütschen Verlag.

Kiek ok bi: Gehlberg.
Weg

Een **Weg** (m. pl. **Weeg**) is dat, worop de Minschen vun hier no dor koomt. Vun een Weg snackt’n, wenn’t op de Eerd langgeit, op Water, oder ok in’e Luft.

De Weeg op de Eerd, ward jenadem se bruukt ward, ünnerscheidlik beteikend: Wo de Minsch blots tofoot geit, is dat een Footweg oder ok Padd nöömt; Wenn de Weg ok för Fuhrwarken nütt ward, is dat een Fuhrweg; Wo in’e Hauptsook de Kinner no School gaht, is dat de Schoolweg; Wo’t Sünndags na de Kerk güng, weer dat de Kerkweg. Wenn de Weg boben op nich besünners fast is, denn is dat een Sandweg, wenn de böberst Siet besünners fast is, to’n Bispeel wenn se plaastert oder teert is, denn nöömt’n dat Straat.

Jedeen, den dat Grundstück höört, op den de Weg liggt, hett ok dat Recht doran. He kann fastleggen, wie un vun wen de Weg nütt wart. Wenn de Weg up öffenlich Grund liggt, denn gilt dat öffentlich Wegrecht, wat’t all lang gifft un toerst woll vun de Römers opschreben is.

## Weblenken
Reetdack

Een **Reetdack** (pl. **Reetdäcker**) is een typisch olle Dackdecken, wat’t op de hele Welt geben dä. Hüttaudags find’n dat noch veel an’e Küst un an Seen. Reet oder ok Rohr oder Schülp is een Plantenoort ut de Fomilie vun dat Söötgras, dat in’e Hauptsook an’n Water un in Sump wassen deit. Dat Reet (de Stengel dorvun) ward in’e Wintertiet arnt un to Bünnel oder Schoof tohopen bunnen. Nadem dat dröögt, sorteert und rein maakt is, bringt et de Reetdackdecker op’t Dack un boot dormit de Dackfläken. De Timmermann boot tovör den Dackstool un nagelt de Dacklatten op. Nötig is een Dackneegen mehr as 45 Grad, wenn’t dor ünner is, denn löppt dat Water to sacht af un dat Reet ward fix mol möör. Dat Reet ward in Lagen op’t Dack leggt, lieklopend to de Dacklatten ward een stobilen Draht (fröher nööm’n dor Wiedenswutschen) un de wöör dörch dat Reet dörch mit de Dacklatten stramm tosomen bunnen. So ward Laag för Laag opbröcht un de Ünnerkant ward mit’n Kloppbrett to een glatten Flääk bröcht. 

Wenn dat Reetdack goot boot is, üm un bi fiefuntwinnig Zentimeter Dickde hett, dat Dack na den Regen jümmer wedder afdrögen kann un keen Vagels nisten doot, denn kann dat woll bet to föfftig Johr holen.

## Weblenken
Paul Metzner

**Paul Metzner** is de Naam von

* Paul Metzner (1893–1968), düütschen Botaniker,
* Paul Metzner (19. Johrhunnert–20. Johrhunnert), düütschen Ieskunstlöper.
Helmut Metzner

**Helmut Metzner** is de Naam von

* Helmut Metzner (1925–1999), düütschen Plantenphysioloog,
* Helmut Metzner (* 1968), düütschen Politiker.
Dario

**Dario** oder **Darío** betekent

* Dario, en Vörnaam,
* *[[Dario (Geslecht)|Dario]]*, Geslecht von Fisch,
* Dario (* 1946), brasiliaanschen Footballspeler,
* Dario G, engelsche Band.

**Dario**, **Dário** oder **Darío** is de Familiennaam von

* Giovanni Antonio Dario (1630–1702), italieenschen Architekt,
* Rubén Darío (1867–1916), Schriever un Diplomaat ut Nicaragua,
* Silvio Maria Dário (1919–1974), brasiliaanschen Bischop.
Lipan

De Lipan sünd een Stamm vun de Apachen. Fröher nömmt se sik sülms Ndé ("Lüüd") oder Lepai-ndé, dat heet: "Griese Lüüd". Se hebbt ne grote Tied hebbt. In't 17. un 18. Johrhunnert wär dat een Stamm, wo de anner Apachen und de Witten bang för ween. Man dat veele Kabbeln hett se mörr makt. Se hebbt sich 1780 deelt in een Bande (angelsch: "Band", hochdüütsch: "Gruppe") utn Norrn und een utn Süden. De nöördlich Bande kemm 1860 to de Mescalero un hett sich mit eehn vereent. De süüdliche hett weiter mukt mit ehrn Rooftüch. Se hebbt dat ut pure Not don, blots, datt se nich verhungern. 1873 kem de amerikaansche Kommandeer Mackenzie, hett de Männers umbracht und de Frunslüd un Kinner as Slaven na Mexico verkööpt. Nur een paar von em hebbt dat överlevt und hebbt sich in Mexico versteckt. 1903 kemen 19 Lipan na Mescalero und hebbt sich ok mit de Mescalero vereent[1]. Keeinein weet, of dor noch Lipan in Mexico blieven wärrn. Dat war dat End von de Lipan-Stamm. Man vundaag givt dat noch Lüüd, de sich Lipan nömmt. Se levt tosamen mit annere Lüüd, so as de Lipan in Mescalero. De Lipan-Spraak snackt wohl keeinein mehr. De letzten twe Snacker sünd wohl an Anfang vun düsse Johrhunnert dood blieven.

## Kiek ok
* List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent

## Literatur

## Enkeld Nahwiesen
Spies

Mit **Spies** (f. pl. **Spiesen**) ward erstmol alles Eeten beteikend. Seggen kann'n ok, dat allens Eeten, dat ut de Köök kummt un dor toricht is, to de Spiesen hört. Dat heet denn aber, allen eetbooren Kram dat roh, nicht toricht is, ward nich to de Spiesen tellt. Dormit is Spies wat beters oder wat mehr as blots Eeten.

Bi'n dreigängig Eeten heet dat ok: Vöörspies, Hauptspies un Naspies. Indeelt ward dat Eeten mennigmal ok noch in Spies un Drank, also in fast un fletig Deel vun dat Eeten. Den Vörgang eeten beteikend 'n ok as spiesen, wat upeeten heet den ok verspiesen.
Tang

Een **Tang** (f. pl. **Tangen**) is een Warktüüg, dat bi alle Oorten Handwarkslüüd, in’n Huushold un bi de Dokters bruukt ward. Een Tang is mehrstens ut Iesen un besteit in de Regel ut twee Deel, de mit een Lenk verbunnen sünn. Op de enen Siet vun dat Lenk is beid mal een Greep, up de annern Siet sitt de Tangenkopp, de ganz un gor ünnerscheidlik utseihn kann un ünnerscheidlik Sinn hett. Düsse Oort Lenktangen funkschoneeren jümmer so, dat’n de Grepen mit de Hannen tohoop drückt un denn ward beid Deel vun den Tangenkopp ok tohoop drückt un so maakt de Tang dat, woför se dor is.

Biespele för de ünnerscheidlik Tangen för ünnerscheidlik Brukers:

: Tangen, de in’n Handwark bruukt ward: 
:* Knieptang, Kombitang, Blindniettang, Rundtang, Flachtang, Spitztang, Smeetang, Waterpumpentang, Ösentang usw.

: Tangen, de in’n Huushold bruukt ward:
:* Iestang, Grilltang, Zuckertang, Spaghettitang, usw.

: Tangen, de bi’n Dokter oder in’n Krankenhuus bruukt ward:
:* Verbandstang, Geboortstang, usw. 

## Weblenken