open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
26. März

De **26. März** is de 85. Dag van de Gregoriaanschen Klenner (in Schaltjohren, de 86. Dag). Bit to’n Johresennen sünd dat noch 280 Daag.

## Wat passeert is
* 1124: Hinrich I. vun England siene Truppen slaht normannsche Rebellen bi Bourgtheroulde.
* 1971: Bangladesch warrt unafhängig

## Boren
* 1902: Josef Steinhübl, Paster un Politiker bi de Düütschen in de Slowakei († 1984)
* 1908: Hilde Krahwinkel-Sperling, düütsch Tennisspelerin († 1981)
* 1911: Tennessee Williams, US-amerikaansch Schriever († 1983)
* 1912: Otto Schäfer, düütsch Politiker un Landdagsafordneter († 1973)
* 1915: Flip Phillips, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2001)
* 1925: James Moody, US-amerikaansch Jazzmusiker, Komponist un Bandleader († 2010)
* 1930: Sigvard Parling, sweedsch Footballnatschonalspeler († 2016)
* 1931: Leonard Nimoy, US-amerikaansch Schauspeler un Speelbaas († 2015)
* 1934: Alan Arkin, US-amerikaansch Schauspeler, Speelbaas un Schriever († 2023)
* 1937: Albert Brülls, düütsch Footballnatschonalspeler († 2004)
* 1938: Anthony James Leggett, US-amerikaansch Physiker un Nobelpriesdräger († 2026)
* 1942: Vlatko Kovačević, kroaatsch Schachspeler
* 1943: Gilles Terral, franzöösch Lepidopteroloog († 1998)
* 1948: Klaus Büchner, düütsch Musiker un Synschroonsnacker
* 1950: Alan Silvestri, US-amerikaansch Komponist vun Filmmusiken
* 1951: Carl Edwin Wieman, US-amerikaansch Physiker un Nobelpriesdräger
* 1952: Gary Bruce Ruvkun, US-amerikaansch Genetiker un Nobelpriesdräger
* 1960: Jennifer Grey, US-amerikaansch Schauspelerin
* 1964: Martin Donnelly, noordirisch Automobilrennfohrer
* 1968: Laurent Brochard, franzöösch Radrennfohrer

## Storven
* 1657: Jacob van Eyck, nedderlannschen Musikus un Komponist (* um 1590 rüm)
* 1665: Johannes Ardüser, Swiezer Mathematiker un Ingenieur (* 1585)
* 1827: Ludwig van Beethoven, düütsch Komponist (* 1770)
* 1881: Florian Cenôwa, kaschuubsch Schriever (* 1817)
* 1910: Auguste Honoré Pierre Charlois, franzöösch Astronom (* 1864)
* 1923: Sarah Bernhardt, fransch Schauspelersche un Weltstar (* 1844)
* 1945: David Lloyd George, britisch Politiker un Premierminister (* 1863)
* 1959: Franz Blücher, düütsch Politiker, Bundsminister un Viezkanzler (* 1896)
* 1965: Minna Burgarth, düütsch Schrieverin (* 1877)
* 1966: Hilde Schrader, düütsch Swemmsportlerin (* 1910)
* 1974: Werner Kohlmeyer, düütsch Footballnatschonalspeler (* 1924)
* 1989: Marina Ried, düütsch Schauspelerin (* 1921)
* 1996: Volker Eckstein, düütsch Schauspeler (* 1946)
* 1996: Edmund Muskie, US-amerikaansch Politiker un Butenminister (* 1914)
* 1996: Käte Strobel, düütsch Politikerin un Bundsministerin (* 1907)
* 1999: Kurt Sieth, düütsch Maler un Grafiker (* 1917)
* 2015: Tomas Tranströmer, sweedsch Lyriker un Nobelpriesdräger (* 1931)
* 2021: Ursula Happe, düütsch Swemmsportlerin (* 1926)
2. Dezember

## Wat passeert is
* 1971: De Vereenigten Araabschen Emiraten weert unafhängig.
* 1975: De Demokraatsch Volksrepublik Laos wurrd utropen.

## Boren
* 1791: Friedrich August Ludwig Hellner, düütsch Architekt († 1862)
* 1792: Johann Matthias Seling, Persepter, Preester un Schriever († 1860)
* 1800: Eduard Christian von Lütcken, düütsch Politiker († 1865)
* 1856: Robert Kajanus, finnisch Dirigent un Komponist († 1933)
* 1884: Jean Paulhan, franzöösch Schriever un Publizist († 1968)
* 1896: Robert Laude, plattdüütsch Wöörbookschriever († 1988)
* 1897: Otto Fenichel, österrieksch Psychoanalytiker († 1946)
* 1901: Staf Nees, belgisch Komponist († 1965)
* 1909: Karl-Heinz Paulsen, düütsch Ozeanograph un Polarforscher († 1941)
* 1919: Wilhelm Hartung, plattdüütsch Schriever († 2003)
* 1924: Alexander Haig, US-amerikaansch General un Politiker († 2010)
* 1929: Heinz Wrobel, düütsch Feernsehjournalist un Nahrichtenspreker († 2015)
* 1941: Tom McGuinness, britisch Rockmusiker
* 1953: Manfred Beer, düütsch Biathlet
* 1953: Sheila Watt-Cloutier, kanaadsch Aktivistin, de sück för de Inuit insetten deiht
* 1958: Petra Tiemann, düütsch Politikerin un Landdagsafordnete vun Neddersassen
* 1986: Hannah Dreissigacker, US-amerikaansch Biathletin

## Storven
* 537: Silverius, ehmalger Paapst
* 1547: Hernán Cortés, spaansch Konquistador, het de Atzteken veröverd (* 1485)
* 1810: Philipp Otto Runge, düütsch Maler un Schriever (* 1777)
* 1937: Josep Comas i Solà, katalaansch Astronom (* 1868)
* 1971: Punch Miller, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1894)
* 1977: Ludwig Wieder, düütsch Footballnatschonalspeler (* 1900)
* 1987: Donn Fulton Eisele, US-amerikaansch Astronaut (* 1930)
* 1995: Rolf Speckmann, düütsch Politiker (* 1918)
* 2000: Willem Mohr, plattdüütsch Schriever (* 1912)
* 2008: Odetta Holmes, US-amerikaansch Singersche (* 1930)
* 2014: Gerry Fisher, britisch Kameramann (* 1926)
* 2014: Fritz Klein, dütsch Sportjournalist un Medienünnernehmer (* 1937)
* 2017: Mundell Lowe, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1922)
* 2019: Francesco Janich, italieensch Footballnatschonalspeler (* 1937)
* 2020: Valéry Giscard d’Estaing, franzöösch Politiker un Staatspräsident (* 1926)
* 2024: Neale Fraser, austraalsch Tennisspeler (* 1933)
19. Juni

De **20. Juni** is de 170. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner oder de 171. Dag wenn en Schaltjohr is.

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 1961: Kuwait wurrd unafhängig von Grootbritannien.

## Boren
* 1623: Blaise Pascal, franzööschen Philosophen, Physiker un Mathematiker († 1662)
* 1825: Johann Mahlstedt, düütsch Politiker un Liddmaat Provinziallanddag Hannober († 1907)
* 1881: Edgar Welch Leonard, US-amerikaansch Tennisspeler († 1948)
* 1920: Ernst Buchholz, düütsch Tennisspeler († 1993)
* 1922: Aage Niels Bohr, däänsch Physiker un Nobelpriesdräger († 2009)
* 1926: Anneliese Rothenberger, düütsch Opernsingerin († 2010)
* 1930: Gena Rowlands, US-amerikaansch Schauspelerin
* 1933: Wiktor Iwanowitsch Pazajew, sowjeetsch Kosmonaut († 1971)
* 1942: Muammar al-Gaddafi, Staatsböverhoopt un *Revolutschonsführer* vun Libyen († 2011)
* 1945: Aung San Suu Kyi, Politikerin ut Myanmar un Nobelpriesdrägerin
* 1948: Erik Schinegger, öösterrieksch Skifohrer
* 1951: Francesco Moser, italieensch Radrennfohrer
* 1954: Kathleen Turner, US-amerikaansch Schauspelerin
* 1957: Karl Walter Lindenlaub, düütsch Kameramann
* 1959: Christian Wulff, düütsch Politiker un Bundspräsident 
* 1964: Boris Johnson, bitisch Politiker un Minister
* 1967: Mia Sara, US-amerikaansch Schauspelerin
* 1986: Marie Dorin-Habert, franzöösch Biathletin

## Storven
* 1915: Benjamin Franklin Isherwood, US-amerikaansch Iesenbahn- un Schippbuingenieur (* 1822)
* 1915: Sergej Iwanowitsch Tanejew, russisch Komponist (* 1856)
* 1942: Elis Wadstein, sweedsch Spraakwetenschapler (* 1861)
* 1958: Daniel Baud-Bovy, Swiezer Schriever, Maler un Bargstieger (* 1870)
* 1992: Kathleen McKane Godfree, engelsch Badminton- un Tennisspelerin (* 1896)
* 2000: Noboru Takeshita, japaansch Politiker (* 1924)
* 2003: Peanuts Hucko, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1918)
* 2004: Else Quecke, düütsch Schauspelerin (* 1907)
Anslag vun’n 20. Juli 1944

De **Anslag vun’n 20. Juli 1944** un de Greep na den Staat, de dor achter stünn, wiest an’n düütlichsten, dat dat in de Tiet vun den Natschonalsozialismus in Düütschland en Wedderstand gegen den Natschonalsozialismus un gegen de Regeern vun Adolf Hitler geven hett. 

Achter düssen Anslag steken Lüde ut ganz verscheden Krinken vun dat düütsche Volk. Veel vun jem harrn wat mit den Kreisauer Kreis üm Helmuth James Graf von Moltke ümto to kriegen. Mank de 200 Lüde, de later vunwegen düssen Upstand dootschaten wurrn sünd, weern een Generalfeldmarschall (Erwin von Witzleben), 19 Generalen, 26 Obersten, twee Ambassadören, seven Diplomaten, een Minister, dree Staatssekretären un de Baas vun de Riekskriminalpolizei. Dor kemen noch verscheden Böverpräsidenten, Polizeipräsidenten un Präsidenten vun de Regeern hento. Grundlaag för den Greep na de Macht weer, dat de Anslag up Hitler sien Leven slumpen dö. Man de Bomb, de Claus Schenk Graf von Stauffenberg an den Diktater sien Siet afstellt harr, hett em nich an’e Siet bröcht. Dorüm, un ok, vunwegen dat dat mit den Anfang vun de „Operatschoon Walküre“ to lange duert hett, is dat nix wurrn mit den Greep na den Staat. 

## Kiek ok bi
* List vun de Lüde vun'n 20. Juli 1944
Generalfeldmarschall

De **Feldmarschall**, ok **Generalfeldmarschall** (vun ooldsassisch „marhskalk“, Marschall, Stallmeester oder Peerknecht) weer in dat 16. Johrhunnert den Anföhrer vun de Riederee. In’n Dartigjöhrigen Krieg weer de Feldmarschall en högern General. Vun dat Enn vun dat 17. Johrhunnert af an is de Naam denn för den hööchsten Deenstgraad bi dat Militär allerwegens in Europa bruukt wurrn.
Lars Onsager

**Lars Onsager** (* 27. November 1903 in Oslo; † 5. Oktober 1976 in Coral Gables (Florida) bi Miami) weer en norweegsch Physiker. 1968 hett he de Nobelpries för Chemie kregen.

Onsager studeer af 1920 Chemieingenieurwesen an de Technisch Hoochschool in Trondheim (Norwegen) un hett 1928 en Lehrupdrag an de Brown University in Providence (USA) kregen. 

1934 is he to’n Professer för Chemie an de Yale University in New Haven (USA) beropen wurrn un weer van 1972 bit 1976 Professer an' *Center for Theoretical Studies* vun de University of Miami in Coral Gables bi Miami. 

Onsager kreeg 1968 de Nobelpries för Chemie för dat Opdecken vun de reziproken Relatschonen, de na em nöömt sünd.
Operatschoon Walküre

De **Operatschoon Walküre** weer an un for sik en Plaan vun de düütsche Wehrmacht för den Fall, dat dat in de Tiet vun den Tweeten Weltkrieg en Upstand gegen de düütsche Regeern geven scholl. De Strieders vun den Düütschen Wedderstand üm Claus Schenk Graf von Stauffenberg un Henning von Treskow ümto hefft düssen Plaan denn bruukt un hefft dor just en Plaan för jem ehren Greep na den Staat vun maakt. 

De eersten Plaans vun de Operatschoon güngen in'n Anfang vun den Weltkrieg los, vunwegen dat de Regeern bange weer, dat dat mank de Zivilisten in Düütschland oder mank de Frömden, de nah Düütschland wegsleppt wurrn weern oder ok mank de Lüde, de in'n Konzentratschoonslager inseten, to'n Upstand kamen konn. Dor scholl de Operatschoon denn gegenan gahn. 

Dorbi güng dat dor üm, dat Suldaten vun dat Reserve-Heer verscheden Punkten in Berlin un in anner grote Städer in dat Riek besetten schollen un gegen de Upsternaatschen gegenan gahn schollen. De Operatschoon scholl bloß denn losgahn, wenn Adolf Hitler süms oder de Kummandant vun dat Reserve-Heer dat Codewoort *Walküre* persöönlich utspreken döen. Bi den Anslag vun'n 20. Juli 1944 weer Generaloberst Friedrich Fromm Kummandant vun dat Reserve-Heer. He weer an un for sik bi dat Kumplott mit bi, man he wüß al gau, dat Hitler bi den Anslag in de Wolfsschanze nich storven weer. Dor hett he dat Codewoort nich utspraken un de ganze Greep na den Staat hett nich slumpt. He hett denn süms dorför sorgt, dat Stauffenberg un annere in den Hoff vun den Bendlerblock dootschaten wurrn sünd. Man later is he as en vun de Verswörers süms to'n Dode verordeelt un henricht wurrn. 

## Kiek ok bi
* List vun de Lüde vun'n 20. Juli 1944
5. Oktober

De **5. Oktober** is in’n Gregoriannschen Klenner de 278. Dag in’t Johr. In Schaltjohren is dat de 279. Dag.

## Wat passeert is
* 610: Herakleios warrt Kaiser vun Byzanz un blifft dat bit to sien Dood 641. Nu fangt dat middelbyzantiensche Riek an. 

## Boren
* 1713: Denis Diderot, franzööschen Philosoph in dat Tiedöller vun de Opklärung († 1784)
* 1778: Jacques-Joseph Champollion, franzöösch Archäoloog un Bibliothekar († 1867)
* 1829: Chester Alan Arthur, US-amerikaansch Politiker un de 21. Präsident vun de USA († 1886)
* 1871: Anna Ahrens, plattdüütsch Schrieverin († 1960)
* 1881: Leó Forgács, ungarsch Schachspeler († 1930)
* 1882: Karl Prahl, düütsch Kunstmaler, Grafiker un plattdüütsch Schriever († 1948)
* 1898: Johann Thies, düütsch Politiker un Bundsdagsafordneter († 1969)
* 1926: Coen Dillen, nedderlannsch Footballnatschonalspeler († 1990)
* 1929: Richard Francis Gordon, US-amerikaansch Astronaut († 2017)
* 1930: Pawel Popowitsch, sowjeetsch/ukrainisch Ruumfohrer ( † 2009)
* 1930: Reinhard Selten, düütsch Volkswert, Mathematiker un Nobelpriesdräger († 2016)
* 1936: Václav Havel, tschechsch Schriever un Staatspräsident († 2011)
* 1948: Joseph Bruyère, belgisch Radrennfohrer
* 1948: Russell Mael, US-amerikaansch Popmusiker
* 1949: Michael Brennicke, düütsch Schauspeler, Synchroonsnacker, Synchroonspeelbaas un Dialogbookschriever ( † 2019)
* 1951: Leah Poulos, US-amerikaansch Iesflinklöperin
* 1986: Rui Costa, portugiesch Radrennfohrer

## Storven
* 1874: Francis Walker, britisch Entomoloog un Lepidopteroloog (* 1809)
* 1880: William Lassell, engelsch Amateur-Astronom (* 1799)
* 1945: Wilhelm Zierow, plattdüütschen Schriever un Schoolmeester (* 1870)
* 1974: Robert Fiedler, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen (* 1905)
* 1974: Zalman Shazar, israeelsch Politiker un Präsident (* 1899)
* 1976: Lars Onsager, norweegsch Physiker un Nobelpriesdräger (* 1903) 
* 1976: Barbara Nichols, US-amerikaansch Schauspelerin un Pin-up Model (* 1929)
* 2004: Maurice Hugh Frederick Wilkins, niegseeländsch Physiker un Nobelpriesdräger (* 1916)
* 2007: Walter Kempowski, düütsch Schriever (* 1929)
* 2009: Heidi Oetinger, düütsch Verlegerin (* 1908)
* 2010: Roy Ward Baker, britisch Filmspeelbaas un Filmproduzent (* 1916)
* 2010: Jānis Klovāns, lettisch Schachgrootmeester (* 1935)
* 2011: Steve Jobs, US-amerikaansch Ünnernehmer (* 1955)
* 2015: Henning Mankell, sweedsch Schriever un Speelbaas (* 1948)
* 2024: Wolfgang Bordel, düütsch Footballspeler (* 1939)
Leda (Maand)

**Leda** (ok *Jupiter XIII*) is en von de middleren Maanden vun den Planet Jupiter. Dat weer en vun de lüttsten Jupiter-Maanden, de al vör de Voyager-Sonden opdeckt weer.

## Opdecken
De Maand is an’n 14. September 1974 von den US-amerikaanschen Astronomen Charles Kowal op Fotoplatten opdeckt worrn, de em poor Daag vörher op’n Mount Palomar maakt worrn sünd. Dorüm warrt as dat offizielle Datum vun’t Opdecken tomeist de 11. September angeven.

De Naam kummt ut de greeksche Mythologie, wo Leda en Leevste von Zeus weer. Zeus weer ehr neeg kamen as en Swaangestalt.

## Ümloopbahn

Leda hett en middleren Afstand vun’n Jupiter vun üm un bi 11.165.000 km. He bruukt för en Ümloop ungefäähr 240 Daag un 12 Stünnen. De Maandbahn is üm 27,457 ° teemlich düchtig gegen den Äquater vun’n Jupiter neegt un hett mit 0,15 ok en teemlich groote Exzentrizität. Dat bedüüdt, de Bahn is nich fein rund, man ’n beten in de Läng tagen. De Bahn is vun de Egenschoppen en beten liek mit noch en paar annere Maanden. De warrt as de Himalia-Grupp betekend, wiel Himalia de gröttste von disse Maanden is.

## Egenschoppen

Leda hett en Dörmeter vun ruchweg 20 km. De Dicht is op 2,6 g/cm³ schätzt worrn, wat teemlich groot is. De Wetenschoplers gaht dorvon ut, dat de Maand gröttstendeels ut Silikat-Steen besteiht – as de anndern ut de Grupp ok. De Bavenflach hett en Albedo von 0,04 – blots 4 % von dat Licht, dat ankummt, warrt ok wedder torüchstrahlt.
Mike Hanke

**Mike Hanke** (* 5. November 1983 in Hamm) is en düütsch Footballspeler.

De Störmer ist mit dat Footballspelen anfungen bi *TuS Wiescherhöfen*, bi de he van 1989 bit 1996 speelt hett. Dornah is he för dree Johr to de *Hammer SpVgg* wesselt. Nah een Saison bi VfL Baukem is he to Schalke 04 wesselt, bi de he van 2000 bit 2005 speelt hett.

Sie nächste Station weer denn de VfL Wolfsburg (2005 bit 2007). Hier is he denn ok Natschonalspeler wurrn (bit Juli 2007: 11 Spelen). Insgesamt leept dat för hüm in Wulfsborg nich so, as he sück dat vörstellt harr. To de Saison 2007/2008 is he denn to Hannover 96 wesselt. In de Winterpaus vun de Saison 2010/11 wessel Hanke to Borussia Mönchengladbach.

Bit jetzt (Juli 2007) hett he in 111 Bundsligaspelen 23 Doren schoten.
Ogenbruus

De **Ogenbruus** is en technisch Inrichten för de Eerste Hülp, de vör allen in Labors un Produkschoonsbedrieven insett warrt. Man ünnerscheed dorbi fast an dat Drinkwaternett anslatene Systemen, Systemen mit en Tank un lüttere drägbore Eenheiten (Ogenspöölbuddels). De lütten drägboren Buddels höört ok de de Utrüsten vun Fohrtüüch, de in’n Noothelpdeenst insett warrt. 

Mit Hülp vun de Ogenbruus künnt de Ogen (un natürlich ok dat Gesicht) spöölt warrn, üm Frömdkörpers ruttospölen oder gefährlich Stoffen to verdünnen, de in dat Oog rinkamen sünd, bit en Dokter de Behanneln övernehmen un wietermaken kann. De Ogenbruus kann vun Drüdde Personen inseet warrn aver ok vun den Verletzten sülvst.

För faste Ogenbrusen gifft dat, wie ok bi annere Nootbruusinrichten, normte Richtlienen binn de Europääschen Union un de USA.
Vryheidsfront

De **Vryheidsfront** (*Freeheitsfront*; eng.: Freedom Front) is en süüdafrikaansche Partei, de sik as Teel sett hett, för de Intressen vun de Buren intostahn. De Vörsitter is opstunns Dr. Pieter Groenewald.

Bi de Wahl 1994 ünner dat Regeer vun General Constand Viljoen kreeg de Partei 2,2% vun all Stimmen, aver 1999 föll jemehr Ergeevnis op 0,8%. Kort vör de Wahl 2004, hebt de Konservative Partei, de *[[Afrikaner Eenheids Beweging]]* un de *Vryheidsfront*, beslaten tohopen ünner den Naam *Freedom Front Plus* (FF+) bi de Wahl antotreden.

## Websteed
* Offiziell Websteed
Conoy

De **Conoy**, ok *Piscataway* nöömt, werrn en Algonkin sprekend Indianerstamm, de Familie met de Lenni Lenape un de Nanticoke werrn. 

Se hebbt twüschen Potomac River un de westlichen Küst vun de Chesapeake Bay leevt, dat hüütige Maryland, USA. Ut olle Upteken kann man sehn, dat se tomeist vun de Jaagd met Piel un Bagen up de faken vörkamenden Wilddeerten un Vagels vun jemehr Woonrebeet leevt hebbt. Jemehr Hüüs weern oval formt. In’t 17. Johrhunnert vun de Susquehanna ünner Druck sett, sünd de an Tall gau afnehmend Conoy an’n Potomac River langs flücht un keemen na binnere Pennsylvania. Met de Tiet tögen se an’n Susquehanna River langs un in 1765 keemen 150 Minschen vun jemehrn Stamm ünner de Herrschap vun de Irokesen in’n Süüden vun New York an. Mit de Mahican un Lenni Lenape, vun de se upnahmen weern, tögen se wieter na Westen.

## Kiek ok bi

*List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent
Sotion

**Sotion** (ca. 1. Johrhunnert), was en greekschen Philosophen. He tellt to de Stoikers un was de Böverste vun de Akademie vun Alexandria. To sien Schölers höörde de röömschen Geleerden Seneca.
Tagish

De **Tagish** (auch *Tagish Khwáan*) sünd en Indianerstamm ut de athapaskisch Spraakfamilie. Jemehr traditschonell Siedlungsrebeet leeg in de Region üm de Tagish Lake un de Marsh Lake in dat kanaadsch Yukon-Territorium.

De Stamm hett sück mit de Tlingit mischt, de an de Pazifik-Küst leven deen. Dordör is de Spraak vun de Tagish meest utstorven. Hüdtodag leevt en groote Deel vun dat Volk in un üm Carcross un Whitehorse as Lidmaaten vun de *Carcross/Tagish First Nation* oder de *Kwanlin Dün First Nation*.

Lidmaaten vun de Stamm weern ok an dat Opdecken vun Gold bedeeligt, wat nahst to de Goldruusch an de Klondike River föhrt hett. 

*Tagish* bedüüd sovöl as „*dat Ies vun de Frühling breckt*”.

## Kiek ok
* List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent

## Weblenken
* Kwanlin Dün First Nation (engl.)
* Carcross/Tagish First Nation (engl.)
Bluebugging

**Bluebugging** maakt för den verseerten Bruker vun en Mobiltelefon mööglich, up frömde Mobiltelefonen, de up disse Oort angrepen warrn künnt, (interne) Befehlen uttoföhren ahn dat de Teelperson dor wat vun wies warrt.
Disse Angreepsoort up Mobiltelefonen mit bluetooth weer vun Martin Herfurt in’n März 2004 up de CeBIT in Hannober publik maakt. As anfällig gellt sünners Mobiltelefonen vun öllere Generatschonen.

Wenn de Angrieper keen extra Utrüsten hett, mutt he sik in’nen Ümkreis vun ca. 10 m vun dat Teelmobiltelefon befinnen. Mit Spezialutrüsten leätt sik disse Radius vergröttern. De Angrieper kann nu verscheeden Bruukmööglichkeiten vun dat Mobiltelefon bruken, to’n Bispeel dat Lesen und Verstüren vun SMS, anropen un mithören vun Telefonaten, dat Bearbeiden vun’t Adressbook or dat Verbinnen na’t Internett.

## Kiek ok bi
* Bluetooth

## Born
* offiziell Bluetooth Websiet (en)
Luyten 726-8

**Luyten 726-8** (ok *Gliese 65*) is en Dubbelsteernsystem ut twee Ro’e Dwargen mit en Afstand vun ruchweg 8,8 Lichtjohren. Dormit tellt he to de neegsten Navers vun uns Sünn. De Kumponenten sünd all beid Flaresteerns, wobi de Kumponent Luyten 726-8 B de bannig bekannte **UV Ceti** is, de annere (Luyten 726-8 A) warrt as **BL Ceti** betekent, wiest aver en lüttere tyypsche Helligkeitsamplituud op.

Dat Dubbelsteernsystem weer 1948 vun Willem Jacob Luyten opdeckt, na den dat ok nöömt is. De beiden Kumponenten kreist ümeenanner mit en Periood vun 26,52 Johren un en Afstand, de twüschen 2,1 un 8,8 AE wesselt.

De nächste Naversteern vun dat System is de enkelte Steern Tau Ceti, de mit de Sünn to verglieken is. De liggt ruchweg 3,2 Lichtjohren wiet weg.

Na en Bereken vun Robert A.J. Mathews weer dat Dubbelsteernsystem Luyten 726-8 bit vör 32.000 Johren de Steern, de an’n neegsten an de Sünn weer. Dör ünnerscheedliche Snelligkeiten weer he denn vun Proxima Centauri aflööst.

## Borns
General

**General** is en hogen Rang bi dat Militär. In veel Länner is dat de hööchste Rang. De Titel warrt in de Landmacht un in de Luftmacht bruukt. In de Marine heet de hööchste Rang Admiral.

De General driggt veer Steerns. Man dat gifft allerwegens ok noch twee ünnere Deenstgraden in düt Amt: Dat is de *Generalleutnant* (dree Steerns) un de *Generalmajor* (twee Steerns). Verscheden Länner, as Düütschland un de Nedderlannen, kennt ok noch den *Brigadegeneral* (een Steern). In dat een oder anner Land gifft dat ok noch högere Räng, as den *Marschall* (in dat Düütsche Riek fröher *[[Generalfeldmarschall]]*, mit den Marschallstaff to'n Ünnerscheden) oder den General mit fiev Steerns (*general of the army*). 

De Begreep keem up, as Suldat en Beroop wurrn is, an't Enn vun dat 16. Johrhunnert un den Anfang vun dat 17. Johrhunnert. An Anfang weer dat so, dat dat Woort *General* to anner Räng bi dat Militär toföögt wurrn is, üm dor mit to wiesen: Düsse is nu de Baas vun de annern, as bi General-Kaptein, General-Leutnant, General-Major.
Robert Bernardis

**Robert Bernardis** (* 7. August 1908 in Innsbruck; † 8. August 1944 in Berlin-Plötzensee) weer en öösterrieksch Wedderstandskämper tegen de Natschoonalsozialismus vun de 20. Juli 1944. 

## Överblick

Sien militärisch Loopbahn fung he as Leutnant in Enns an. To’n Anfang weer he regimetrüe, dat änner sück aber, as he an de Front muss un mit ankieken muss, wu vör sien Oogen Zivilisten doodschoten wurrn sünd. He hett sück denn de Wedderstand anslooten. As Oberstleutnant in de Generalstab vun de Wehrmacht weer he an’n 20. Juli 1944 in de Bendlerblock stationeert un hett de Befehl to de Operatschoon Walküre wieder geben. 

Nahdem dat Attentat scheitert weer, is he noch an de sülvig Abend fastnommen wurrn. An 8. August 1944 is he vun de Volksgerichtshoff to'n Dood verdeelt un an de glieker Dag henricht wurrn. Sien Familie hebbt se denn ok fastnommen un in’t Konzentratschoonslager staken, wat se aber överleeft hebbt. 

2004 hebbt se hüm to Ehren en Denkmal in de Heeresünneruffizierschool in Enns enthüllt. 

## Kiek ok bi
* List vun de Lüüd vun’n 20. Juli 1944
Joseph Henry Blackburne

**Joseph Henry Blackburne** (* 10. Dezember 1841 in Manchester; † 1. September 1924 in London) weer en engelschen Schachmester un een vun de beste Schachspelers in de tweete Hälft vun dat 19. Johrhunnert. 
 
## Leven
Blackburne weer vör sien Schachkarriere in en koopmännisch Berop tätig. Denn wurr he en bannig gooden Daamspeler. Mit 18 Johren hett he denn an en Simultanvöstellung vun Paul Charles Morphy deelnommen uni s denn sülvst mit Schachspelen anfungen. Nah en Maand speel he all sülvst 10 Blindpartien simultan un hett dorup henn dat Schachspeel to sien Berop makt. Man hett hüm bald „black death“, den „swaarten Dood“ nömmt, wiels he meest in en schäbig swaarten Anzug un en old, swaarten Zylinder to’t Schachspelen kommen de, aber ok, wiels he, ganz in de Sinn vun de romantisch Schachepoche, he en bannig gooden Angreep- und Kombinatschonsspeler weer. Man segg hüm iesern Nerven nah, aber ok, dat he bannig völ sapen hett. 

## Wat he schafft hett
In de Johren 1862 bit 1914 speel he up meest all bedüüdend Schachturnieren vun de Welt un weer meestens vörn dorbi. 1872 hett he in en Turnier in London Platz 2 belegt, achter Wilhelm Steinitz, ebenso in Wien 1873. He wunn dat Turnier in Wiesbaden 1880 (tosommen mit Englisch und Adolf Schwarz). Sien gröttste Spood weer de Sieg in Berlin 1881 vör Zukertort, Tschigorin, Winawer un anner groote Schachmeester. In Nürnbarg bi den darten Kongress vun de Düütsche Schachbund 1883 wurr he ok Tweet achter Winawer aber för Mason, Berger, von Bardeleben, Bird und annern. In Hamborg 1885 weer blots Isidor Gunsberg vör hüm platzeert, aber in Herefeord in England in dat sülvige Johr leeg he vör Bird, Schallopp, Mackenzie, Gunsberg, Mason un annern. Een Johr later in London wunn he nah en Steekkamp tegen Burn aber ok vör Gunsberg, Taubenhaus, Mason un annern. In dat Turnier vun Manchester 1890 wurr he Tweet achter Siegbert Tarrasch, aber vör Bird, Mackenzie, Gunsberg, Mason, Alapin un annern. Dornah gung dat aber mit sien Speelstärke sütje bargaf, ok wenn he t.B. in Berlin 1897 ok noch Mal Dart wurrn is vör Janowski, Burn, Alapin, Marco, Schlechter, Caro, Tschigorin, Schiffers, Metger usw.). Sien Karriere gung vör den Eersten Weltkrieg to Enn'. In St. Petersburg 19414 belegg he bi 11 Deelnehmers Platz 9 (tosommen mit Janowski) vör Gunsberg un deel sück in Chester aber noch mal de Sieg mit Yates vör Gunsberg. He weer nu aber ok ja all 73 Johr olt. 

Blackburne geev ok Blindsimultanvörstellungen an bit to 116 Breder. Bekannt wurrn is he dör dat sogenannte *Blackburne-Matt* in dree Tüüg, dat toeerst in en vun sien Partien vörkeem, ebenso as dat *Blackburne-Gambit* bzw. *Blackburne-Fall*.

## Literatur

* Anderson Graham, P. (Hrsg.): *Blackburne's Chess Games, Selected, Annotated and Arranged by Joseph Henry Blackburne.* London 1899 (Nahdruck: Dover Publications, New York City 1979; ISBN 0-486-23857-1)
* Owen Hindle: *J. H. Blackburne, The Final Years.* Nottingham 1998, ISBN 1-901034-11-9

## Weblenken

* Joseph H Blackburne 117 vun sien Partien in pgn format. (engelsch)
* Statistiken bi ChessWorld.net (engelsch)
Blair’s 16 Million Reserve

**Blair’s 16 Million Reserve** is na dat Guinness-Book vun de Rekorden dat scharpste Krüdermiddel vun de Welt. Blair Lazard is de Hersteller dorvun. Op de Scoville-Skala to’n Meten vun de Scharpde kummt dat Middel op den hööchstmööglichen weert vun 16 Millionen Scoville.

Een Buddel dorvun bargt 1 ml reine Capsaicin-Kristallen. Dat Produkt is blots 999 mol verköfft worrn un weer op’n US-Markt för ruchweg 200 $ to hebben. De Extrakt is so utermaten scharp, dat dat för’t Eten nich brukkt warrn kann. Der Hersteller raat an, dat Produkt blots för Experimenten to bruken un an’n Besten ok blots mit Schuulhandscho un Ogenschuul. Ofschoonst sik dat bi dat Middel üm en ganz eenfache Extrakschoon vun en cheemsch Verbinnen hannelt, warrt Blair Lazard för’t Herstellen vun dat scharpst möögliche Produkt in Fachkreises as en Oort Guru acht.

## Weblinks
* Produktsiet op extremefood.com (engelsch)
Extrakschoon

**Extrakschoon** (vun  un , PPP: *tractus*) betekent

* Extrakschoon, dat Rutnehmen vun sünnere Andeelen ut en Stoffmischen,
* Extrakschoon, dat Wegmaken vun Tähnen,
* dat „Afsugen“ vun Ionen dör en elektrisch Feld in Ionenbornen.
Desquamatschoon

Dat Woort **Desquamatschoon** (vun lat. *sqama* „de Schupp“) is en Fachutdruck för den Vörgang **Afschuppen** oder **Schuppenbilln** un betekent:

* in de Huutheelkunnen (Dermatologie) dat Afstöten vun de böversten, verhoornten Huutschichten ünner entstahn vun Huutschuppen, kiek bi Desquamatschoon (Dermatologie).
* dat Aflösen vun schalig formte Steenplatten vun en Fels as sünnere Oort vun’t Verweddern, kiek bi Desquamatschoon (Geologie).
Abrasion

**Abrasion** (von ) betekent

* Abrasion, dat allgemeen Wegmaken vun Körpergeweev,
* Abrasion, den Substanzafbo vun Tähnen dör mechaansch Rieven,
* Kürettaasch, en Verfohren in de Medizin to’n mechaansch Wegmaken vun Epithelzellen oder Sliemhüüt,
* En Form vun Erosion mit flachig Afdrägen vun Steen dör Afschaben na Kollision mit transporteertet Material.
Kiliansdiek

De **Kiliansdiek** is en vun de öllsten Daalsparren in Düütschland. De Stausee liggt bi Straßberg (Harz) in Sassen-Anholt un deent de Versörgen mit Drinkwater. Staut wöd de Büschengraven. 

De Daalsparr hett as Afslutbowerk enen Steenschüttdamm mit en Kleikarnafdichten, de op fasten Toonschiversteen grünnt is. 

Toeerst geev’t an de Stede vun den hüütigen Stausee veer lütte Dieken achtereenanner, de för den Bargbo boot wöden. Twee dorvun weern 1901 un 1944 brocken un all weern in en slechten Tostand. Dorüm wööd 1989-1994 op de Stede vun de ünnersten Staudamm en ne’en, högeren Diek boot, de beiden middelsten afdragen un de bavenste, de 1703 boot weern, as Vullsparr utboot. De egentliche „Ünnere Kiliansdiek“ was üm un bi 10 m hoog un hatt enen Stauruum vun 165.000 m³.

## Literatur
Talsperren in Sachsen-Anhalt, Autorenkollegium, Rutgever. Daalsparrenmeesteree vun’t Land Sassen-Anholt 1994

## Weblenks
*Daalsparr Kiliansdiek (hoochdüütsch)
*Daalsparr Kiliansdiek (twee Biller) (hoochdüütsch)
Wolfgang Hofmann (Judoka)

**Wolfgang Hofmann** (* 30. März 1941 in Köln; † 12. März 2020 ok dor) weer en düütschen Judoka.

An hem wööd de 8. Dan vergeven un he is Diplom-Sportschoolmeester, froger was he Dozent an de Sporthoochschool Köln.
He hett vun 1956 bis 1970 föffteihn mol den Titel vun den Düütschen Meester kregen, weer 1965, 1968 un 1969 Europameester in’t Middelgewicht mit de düütsche Mannschaft un Winner vun de Sülvermedaille in’t Middelgewicht bi de Olympische Sommerspelen 1964 in Tokio.
Dann hett he in Japan vun 1961 bis 1963 noch en Spraak- un Sportstudium absolveert.
Wolfgang Hofmann was lange Johren Baas vun de Kölner Judo-Traditschoonsvereen S.C. Bushido Köln. Disse Vereen wööd up’n 1. Januar 2006 nee upsett un in J.C. Bushido Köln Süüd ümnöömt.
GNU Chess

**GNU Chess** is een vun de öllsten Schachprogrammen för UNIX un wööd ok up veel annere Plattformen porteert. GNU Chess is ok een vun de eersten Deele vun’t GNU-Projekt wesen, dat 1984 begünn. De eerste Version vun GNU Chess wööd vun Stuart Cracraft schreven. Alle Versionen de dorna keemen bit Version 5 sünd vun John Stanback. Version 5 (1998–1999) is ene komplett ne’e  Entwickeln vun Chua Kong-Sian.
GNU Chess is Fre’e Software un steiht unner de GNU General Public License. Et wööd vör all mit Xboard bruukt.

## Bornen


## Weblenken
* GNU-Siet (engelsch)
Kesselberg

De **Kesselberg** (661,8&nbsp;m) is de tweethöögste Barg vun de Pälzerwoold na den Kalmit (Haardt) (673&nbsp;m) btw. den deerthöögste Barg vun de hele Palz (Höögste Barg: Donnersberg 687&nbsp;m)

He befindt sik as de Kalmit in’t Gebirge vun de Haardt twüschen’t  Edenkobener Daal in’n Noorden un de Modenbachdaal in’n Süüden. Vun de Rhieneven ut warrt de Kesselberg dör den Blättersberg (617,5&nbsp;m) verdeckt de dorvör steiht. An sien nöördlich Flank befindt sik de Rietburg, de wiet un siet to sehn is, baven vun Villa Ludwigshöhe. 

To kummen is op de Kesselberg u.&nbsp;a. vun ut de Wannerparksteed „Lolosruhe“ baven de Edenkobener Daal över de Schänzeltoorn un Benderplatz. 

In de höögsten Lagen sünd upfallend runne Lunken in den Buntsandsteen to sehn. Se warrt „Gletscherpütt“ nöömt. Dormit Gletscherpütt entstaht, mutt dat en mächtige Iesdeck geven, de över dat Rebeet legen hebben mutt. Dorüm is en periglaziaal Laag, so as se för de letzte Iestiet diskuteert warrt, woll antotwieveln.
Oberst

**Oberst** (Mehrtall: Obersten; oolt: Obrist) is en Deenstgraad bi de Offzieren. In de NATO hett de Oberst den Rangcode *OF-5*. De engelsche un franzöösche Naam för Oberst is *Colonel*, in de Nedderlannen un in Belgien heet he *Kolonel*. 

## Historie
„Böverst Feldhauptmann“ (Oberster Feldhauptmann), „Böverst Hauptmann“ (Oberster Hauptmann) oder just „Oberst“ weer in dat 16. Johrhunnert de Befehlhebber vun en Regiment vun 4.000 bit 5.000 Mann. He weer vun den Kriegsherrn in sien Amt insett. Dat Regiment sett sik ut 10 „Fähnlein“ vun Landsknechten tohopen. De Oberst wurr ut de Grupp vun Hauptlüde rutnahmen un to'n Obersten maakt.

In dat 17. Johrhunnert weer de Oberst nich bloß de Baas vun sien Regiment, man ok de Egner, de sien Suldaten süms betahlen un jem ehr Deensten an de Herrschers verhüern dö. 
In dat 18. Johrhunnert is de korte Form „Oberst“ in Preußen un Öösterriek begäng wurrn. Bit 1945 weer de Naam Oberst allgemeen mit „Obst.“ afkört.

De Rang vun den Oberst is bi de Marine siet de Tieden vun dat Düütsche Riek de „Kaptein to'e See“ (Kapitän zur See). Bi de Öösterriekers weer dat de „Kaptein vun't Linienschipp“ (Linienschiffskapitän). Man bit in dat 19. Johrhunnert is de Titel „Kaptein“ ok bi de Offzieren vun de Landmacht bruukt wurrn.

### Bundeswehr
In de Bundswehr is de Oberst de föffte Rang vun de Offzieren bi de Landmacht un bi de Luftmacht. Dor is he de hööchste Rang bi de Offzieren vun den Staff mit. In den Sanitätsdeenst vun de Bundeswehr hefft de Oberstdokter/Flottendokter, de Oberstaftheker un de Oberstveterinär den glieken Rang.
20. Juli

## Wat passeert is
* 1304: De Englänner ünner König Eduard I. nehmt Stirling Castle in Schottland in un kriegt so de Schotten in jem ehren Striet för de Freeheit ünner
* 1944: De Anslag vun'n 20. Juli 1944 up Adolf Hitler sien Leven
* 1965: Willy Dehnkamp warrt de drüdde Bremer Börgermeester na den Tweeten Weltkrieg. Bremer Senat un nee Lannsregeern vun Bremen is de Senat Dehnkamp

## Boren
* 356 v. Chr.: Alexander de Grote, König vun Makedonien († 323 v. Chr.)
* 1304: Francesco Petrarca, italieenisch Dichter († 1374)
* 1829: Joseph Jansen, düütsch Landschapsmaler († 1905)
* 1857: George Thomas Bethune-Baker, engelsch Entomoloog un Lepidopteroloog († 1944)
* 1877: Thomas Crean, irisch Polarforscher († 1938)
* 1886: Raymond Priestley, britisch Geoloog un Polarforscher († 1974)
* 1890: Julie Marie Vinter Hansen, däänsch Astronomin († 1960)
* 1907: Art Jarrett, US-amerikaansch Singer, Jazzmusiker un Schauspeler († 1987)
* 1909: Gerrit Herlyn, plattdüütsch Schriever († 1992)
* 1919: Arnold Fishkin, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1999)
* 1919: Edmund Percival Hillary, niegseelännsch Bargstieger († 2008)
* 1930: Heinz Kubsch, düütsch Footballnatschonalspeler († 1993)
* 1938: Diana Rigg, britisch Film- un Theaterschauspelersche († 2020)
* 1941: Wladimir Afanassjewitsch Ljachow, sowjeetsch Kosmonaut († 2018)
* 1952: Adrian Biddle, britisch Kameramann († 2005)
* 1980: Morten Ågheim, norweegsch Skispringer († 2017)
* 1998: Chantal Hagel, düütsch Footballnatschonalspelerin

## Storven
* 1908: Karl Zoeppritz, düütsch Eerdwetenschoppler un Seismoloog (* 1881)
* 1931: Herbert Baddeley, engelsch Tennis- un Badmintonspeler († 1872)
* 1973: Bruce Lee, sinoamerikaansch Schauspeler un Kampkünstler (* 1940)
* 2005: James Doohan, kanaadsch Schauspeler (* 1920)
* 2022: Bernard Labourdette, franzöösch Radrennfohrer (* 1946)
Kale (Maand)

**Kale** (ok *Jupiter XXXVII*) is en vun de ganz lütten Maanden vun den Planeten Jupiter.

De Maand is an’n 9. Dezember 2001 vun de Astronomen S.&nbsp;Sheppard, D.&nbsp;Jewitt un J.&nbsp;Kleyna vun de University of Hawaii opdeckt worrn. Toeerst weer he as S/2001&nbsp;J&nbsp;8 nöömt, later denn hett he den Naam vun Kale kregen, wat en vun de Chariten ut de greekschen Mythologie is.

## Ümloopbahn
De Maand hett en middleren Afstand vun 23.217.000 km vun’n Jupiter un bruukt för en Ümloop 729 Daag, 11 Stünnen un 17 Minuuten. Mit en Exzentrizität von 0,2599 wiekt de Bahn bannig vun de Kringform af. Bito is de Bahn üm 164,996° gegen de Jupiter-Bahn kippt. Dormit löpt Kale *retrograd*, also gegen den Dreihsinn vun’n Jupiter, üm den Planeten rüm.

Von wegen disse Bahnegenschoppen warrt Kale to de Carme-Grupp rekent, de na denn gröttsten Jupiter-Maand ut disse Grupp, Carme, nöömt is. De Maanden vun de Grupp bewegt sik all op ruchweg lieke Bahnen.

## Physikalsch Egenschoppen
De Dörmeter vun Kale is blots üm un bi 2 km, wat för en Maand bannig wenig is. Man nimmt an, dat de Maand vör allen ut Silikat-Steen besteiht, wiel de dörsnittlich Dicht so bi 2,6 g/cm³ liggt. De Maand is ok bannig düster un hett en schienbor Helligkeit vun jüst mol 23,0m. De Bavenflach reflekteert blots 4 % vun dat infallend Sünnenlicht torüch un hett dorüm en Albedo vun 0,04, as veele vun de Maanden.
Trupp (Militär)

En **Trupp** bi dat Militär is en lüttje Eenheit vun twee bit acht Mann. De Trupp is meist Ünnerdeel vun en Grupp. Anföhrt warrt se tomeist vun en Ünneroffzier oder vun en högern Deenstgraad vun de Mannschup (Stabs- oder Oberstabsgefreiten).
Grupp (Militär)

**Grupp** is de Naam vun en lüttje Eenheit bi dat Militär. Dor höört bit hen to twölf Suldaten to. In de düütsche Bundeswehr weert de anföhrt vun en Ünneroffzier oder vun en Fahnenjunker. Hen un wenn weert ok Suldaten ut de Mannschup as Gruppenföhrer insett. Dat is besunners bi de Allgemeen Grundutbillen (AGU) so. Vunwegen dat de Bundeswehr vun 1989 af an jummers weniger Suldaten hett, weert hüdigendags tomeist Räng bit hen na den Hauptfeldwebel as Anföhrer vun en Grupp insett. En Grupp sett sik tohopen ut twee Trupps. De Grupp süms höört nu wedder na en Tog hento
28. Mai

## Wat passeert is

### Kunst, Kultur un Bowark
* 1929: De Footballvereen 1. FC Kaiserslautern wurrd grünnd.
* 1937: De Golden Gate Bridge in San Francisco wurrt för de Autoverkehr freegeven.

## Boren
* 1614: Gustav Evertsson Horn, sweedsch Offizier un Politiker († 1666)
* 1862: Henry Slocum, US-amerikaansch Tennisspeler († 1949)
* 1875: Max Lindow, plattdüütsch Schriever († 1950)
* 1898: Andy Kirk, US-amerikaansch Jazzmusiker un Big-Band-Leader († 1992)
* 1900: Tommy Ladnier, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1939)
* 1903: Marguerite Monnot, franzöösch Komponistin un Konzertpianistin († 1961)
* 1915: Joseph Greenberg, US-amerikaansch Linguist († 2001)
* 1916: Christa Siems, düütsch Schauspelerin († 1990)
* 1920: Maurice Desimpelaere, belgisch Radrennfohrer († 2005)
* 1925: Martha Vickers, US-amerikaansch Schauspelerin († 1971)
* 1926: Russ Freeman, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2002)
* 1928: Manfred Hüniken, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen († 2017)
* 1929: Horst Frank, düütsch Schauspeler († 1999)
* 1931: Paul Effert, düütsch Breefmarkenkünstler un Medailleur
* 1933: Zelda Rubinstein, US-amerikaansch Schauspelerin († 2010)
* 1934: Geoffrey Thorndike Martin, britisch Ägyptoloog († 2022)
* 1942: Stanley Benjamin Prusiner, US-amerikaansch Biochemiker, Neuroloog un Nobelpriesdräger
* 1944: Paul Desmond Scully-Power, US-amerikaansch Astronaut
* 1947: Zahi Hawass, ägyptisch Ägyptoloog
* 1956: Don Burgess, US-amerikaansch Kameramann
* 1957: Susanna Driano, italieensch Ieskunstlöperin
* 1977: Annett Gamm, düütsch Waterspringerin
* 1978: Ferréol Cannard, franzöösch Biathlet

## Storven
* 1893: Karl Ernst Hermann Krause, düütsch Historiker un Spraakforscher (* 1822)
* 1925: Arthur Gardiner Butler, britisch Entomoloog, Arachnoloog Lepidopteroloog un Ornitholoog (* 1844)
* 1939: Hans Fahrni, Swiezer Schachmeester (* 1874)
* 2003: Oleg Grigorjewitsch Makarow, sowjeetsch Kosmonaut (* 1933)
* 2013: Eddi Arent, düütsch Schauspeler un Komiker (* 1925)
* 2018: Jens Christian Skou, däänsch Mediziner, Biophysiker un Nobelpriesdräger (* 1918)
* 2019: Fritz Schösser, düütsch Politiker un Bundsdagsafordneter (* 1947)
* 2023: Harald zur Hausen, düütsch Mediziner un Nobelpriesdräger (* 1936)
* 2025: Tobias Heilmann, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen (* 1975)
* 2025: George Elwood Smith, US-amerikaansch Physiker un Nobelpriesdräger (* 1930)
11. Juni

## Wat passeert is
* 1125: In de Slacht vun Azaz slaht Krüüzfohrers ut Tripolis un Edessa de Seldschuken ut Aleppo
* 1742: Grootbritannien vermiddelt den Vörfreden vun Breslau twischen Preußen un Öösterriek. Öösterriek mutt Slesien an Preußen afgeven. 
* 1918: In de Sowjetunion weert per Dekret de Komitees vun de Dörparmoot inricht

## Boren
* 1938: Uwe Brauns, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen († 2005)
* 1942: Peter Blusch, düütsch Footballspeler
* 1945: Adrienne Barbeau, US-amerikaansch Schauspelerin
* 1946: Peter Wilhelm Dröscher, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Rhienland-Palz († 2020)
* 1950: Lynsey de Paul, britisch Singerin un Songschrieverin († 2014)
* 1952: Wolfgang Bosbach, düütsch Politiker un Bundsdagsafordneter
* 1952: Anote Tong, Politiker un Präsident vun Kiribati
* 1992: Davide Zappacosta, italieensch Footballnatschonalspeler

## Storven
* 888: Rimbert, Arzbischop vun Bremen (* 830)
* 1183: Hinrich de Jüngere, öllsten Söhn vun König Hinrich II. vun England (* 1155)
* 1216: Hinrich, Kaiser vun dat Latiensche Kaiserriek in Konstantinopel (* 1174)
* 1817: William Gregor, engelsch Opdecker vun dat Element Titan (* 1761)
* 1842: Jean-Victor Bertin, franzöösch Maler (* 1767)
* 1937: John Robin Warren, austraalsch Patholoog un Nobelpriesdräger
* 1956: Frank Trumbauer, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1901)
* 1979: John Wayne, US-amerikaansch Filmschauspeler (* 1907)
* 1992: Rafael Orozco Maestre, kolumbiaansch Singer un Komponist (* 1954) 
* 1997: Kurt Stöpel, düütsch Radrennfohrer (* 1908)
* 2005: José Beyaert, franzöösch Radrennfohrer (* 1925)
* 2010: Sigmar Polke, düütsch Maler un Fotograf (* 1941)
* 2011: Ernst-Otto Schlöpke, plattdüütsch Schriever (* 1922)
* 2013: Robert William Fogel, US-amerikaansch Ökonom un Nobelpriesdräger (* 1926)
* 2015: Ornette Coleman, US-amerikaansch Jazzmusiker un Komponist (* 1930)
* 2016: Rudi Altig, düütsch Radrennfohrer (* 1937)
18. August

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 1572: De Hugenott Heinrich vun Navarra heiraat in Paris de Kathoolsche Margarete vun Valois.

### Wetenschoppen un Technik
* 1868: De franzöösche Astronom Pierre Janssen deckt wiel en Sünndüsternis en gele Spektrallien op un finnt dormit den eersten Henwies op dat Element Helium.

## Boren
* 1494: Johann Scheubel, düütsch Mathematiker († 1570)
* 1750: Antonio Salieri, italieensch-öösterrieksch Komponist, Kapellmeester un Musikpädagoog († 1825)
* 1884: Bernard Day, britisch Polarforscher († 1934)
* 1901: Arne Borg, sweedsch Swemmsportler († 1987)
* 1913: Otto van Volxem, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Rhienland-Palz († 1994)
* 1918: Eddie Shu, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1986)
* 1924: Helmut Hinrichs, plattdüütsch Aktivist († 2014)
* 1929: Loretto Petrucci, italieensch Radrennfohrer († 2016)
* 1930: Heinz Lemmermann, Komponist, Musikpädagoog un plattdüütsch Schriever († 2007)
* 1932: Luc Montagnier,  franzöössch Viroloog un Nobelpriesdräger († 2022)
* 1932: Horst Witzler, düütsch Footballtrainer († 2026)
* 1952: Patrick Swayze, US-amerikaansch Schaupeler, Singer un Danser († 2009)
* 1976: Michael Greis, düütsch Biathlet
* 1987: Igor Sijsling, nedderlannsch Tennisspeler

## Storven
* 1227: Dschingis Khan: Grünner vun dat Mongoolsche Riek (* 1162)
* 1503: Alexander VI., Paapst (* 1431
* 1559: Paul IV., Paapst (* 1476)
* 1642: Guido Reni, italieensch Maler un Radeerer (* 1575)
* 1765: Franz I. Stephan, Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek (* 1708)
* 1835: Friedrich Stromeyer, düütsch Chemiker, Opdecker vun Cadmium (* 1772)
* 1891: Louis Paulsen, düütsch Schachspeler (* 1833)
* 1941: Karl-Heinz Paulsen, düütsch Ozeanograph un Polarforscher (* 1909)
* 1942: Agathe Lasch, düütsche, jöödsche Germanistin (* 1879)
* 1947: Anton Iwanowitsch Denikin, russisch General (* 1872)
* 1957: Aimé Gibaud, franzöösch Schachspeler (* 1885)
* 1961: Learned Hand, US-amerikaansch Richter (* 1872)
* 1968: Karl Weßling, düütschen SPD-Politiker un Gewerkschopsmann un Senater in Bremen (* 1911)
* 1994: Richard Laurence Millington Synge, engelsch Chemiker un Nobelpriesdräger (* 1914)
* 1998: Jürgen Pooch, düütsch un plattdüütsch Volksschauspeler, Spreker un Schriever (* 1943)
* 2004: Elmer Bernstein, US-amerikaansch Komponist vun Filmmusik (* 1922)
* 2004: Joe Dodge, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1922)
* 2009: Kim Dae-jung, süüdkoreaansch Politiker un Fredensnobelpriesdräger (* 1925)
* 2014: Levente Lengyel, ungaarsch Schachmeester (* 1933)
* 2018: Kofi Annan, Diplomat ut Ghana un Generalsekretär vun de Vereenten Natschonen (* 1938)
Cyrano de Bergerac

**Cyrano de Bergerac** betekent

* Cyrano de Bergerac (1619–1655), franzööschen Schriever,
* *[[Cyrano de Bergerac (Drama)|Cyrano de Bergerac]]*, Versdrama vun Edmond Rostand,
* *[[Cyrano de Bergerac (Oper)|Cyrano de Bergerac]]*, Oper ut dat Johr 1936, de en Tiet lang vergeten weer,
* *[[Cyrano de Bergerac (Musical)|Cyrano de Bergerac]]*, Musical ut dat Johr 1995,
* *[[Cyrano de Bergerac (Film)|Cyrano de Bergerac]]*, Film vun Jean-Paul Rappenau ut dat Johr 1990,
* *[[Cyrano de Bergerac (1960)|Cyrano de Bergerac]]*, Film vun Claude Barma ut dat Johr 1960,
* *[[Cyrano de Bergerac (1950)|Cyrano de Bergerac]]*, Film vun Michael Gordon ut dat Johr 1950.
Wolfgang Hofmann

**Wolfgang Hofmann** is de Naam von

* Wolfgang Hofmann (1859–na 1920), düütschen Politiker,
* Wolfgang Hofmann (1922–2003), düütschen Kumponist, Dirigent un Vigelienspeler,
* Wolfgang Hofmann (* 1927), düütschen Schauspeler,
* Wolfgang Hofmann (1928–2019), düütschen Kanter, Organist un Kumponist,
* Wolfgang Hofmann (1941–2020), düütschen Judoka,
* Wolfgang Hofmann (* 1959), öösterriekschen Speelbaas, Künstler un Musiker.

Kiek ok bi: Wolfgang Hoffmann.
Sebastian Deisler

**Sebastian Deisler** (* 5. Januar 1980 in Lörrach) ist en ehmalge düütsche Footballspeler. 

In sien Jöögd hett he bi *FV Tumringen*, *TuS Stetten* un *FV Lörrach* speelt un is denn nah Borussia Mönchengladbach wesselt. För de Vereen hett he 17 Mal in de Bundsliga speelt un een Door schaaten. 1990 hett Deisler bi Hertha BSC Berlin anfungen. In 3 Johr hett he 56 Mal in't Bundsliga speelt un 9 Doren schaaten. 

Dornah weer Bayern München sien Vereen. De hebbt sück den Middelfeldspeler 18 Million Mark kösten laten (vun Gladbach nah Hertha köst he blots 4,5 Million Mark).

De hooch Pries hett hüm all temelk belast. Dorto kemen immer weer Verletzungen und seelisch Krankheiten. Liekers is he bi Bayern noch to 62 Bundsligaspelen kommen, in de 8 Doren schaaten hett un weer ok in de düütsche Natschonalmannschap (36 Mal mit 3 Doren). Aber immer, wenn dat drüm gahn de (Weltmeesterschap 2002 un 2006) weer he besehrt.

An' 16. Januar 2007 harr Deisler denn aber genog dorvan un hett per sofort sien Rücktree vun Natschonalmannschap aber ok bi Bayern München verklart. Sien Verdrag hett Bayern München aber noch nicht uplöst. Deisler hett sück aber dornah quasi verkropen un man hört un sütt van hüm nichts mehr.

Enn' September 2007, good acht Maand nah sien Rücktritt, hett he en Interview geben un wat to sück un sien Rücktritt vertellt.

## Familie
Sebastian Deisler hett mit sien brasiliaansch Lebensgefährtin en Söhn.

## Titel
* Düütsch Meester: 2003, 2005, 2006
* DFB-Pokal-Winner: 2003, 2005, 2006
* DFB-Liga-Pokal-Winner: 2004

## Nahwies