open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Punaaante

De **Punaaant(e)** oder **Punateeling** (*Anas puna*) is en Aante, de in de Puna-Zone in de Anden in Peru, Bolivien un Chile leven deit. Se warrt to de Aanten an sik torekent. 

## Kennteken
De Punaaante sleiht na de Sülveraante. Fröher is se dor ok mit torekent wurrn as Unneraart *Anas versicolor puna*. Man se is grötter un hett en langern Snavel. Dat Lief warrt bit hen to 46 cm lang. De Snavel is 46 bit 54 mm lang. An de Sieten is de Snavel blau, boven up sitt en swatte Lien. Over de Ogen is de Kopp bi Waart un Aante swatt, just so, as de Nacken. Unner de Ogen is de Kopp cremefarvt mit en rosa Slag dor in. De annern Feddern sünd hellbruun mit en dunkerbruunen Placken up elke Fedder. Flanken un Buuk sünd cremefarvt mit fiene, brune Streeke. Bi de Waarten sünd de Deckfeddern up de Flunken dunkerer, as bi de Seken. De Flunken weert 20,5 bit hen to 21,4 cm lang, wegen doot de Waarten 546 bit 560 g.

## Wo se leven un wat se freten deit
De Punateeling leevt in de Steppen in't Hoochland in en Hööchde vun 3.000 bit 4.000 Meters an flacke Meere in de Barge, unner annern an dat Titicacameer. Dor regent dat nich veel. An de Meere leevt se in de Planten rund um dat Över hen. Dor gifft dat sunnerlich Bent- un Suergras. Wenn de Vagels nich bröden doot, hoolt se sik in lüttje Trupps buten up'n Water up. In de Punazoon is düsse Aante de Aante, de dor an'n meisten vörkummt. Freten deit se Water- un Brookplanten, Saat un lüttje Deerter. 

## Wie se sik vermehren deit
Vunwegen, datt de Temperaturen in de sunnerlichen Johrtieden sik nich groot verscheelt, brott de Punateeling meist dat ganze Johr over. Dat Nest warrt up Grasbulten in overswemmte Wischen oder an dat Över boot. Nadem de Eier leggt sünd, warrt dat Nest mit Dunen utstaffeert. Fiev bit sess Eier weert pro Nest leggt.

## Literatur
* Hartmut Kolbe: *Die Entenvögel der Welt.* Neumann Verlag, Leipzig, Radebeul, 1981
* Martin R. De LA Pena: *Birds of Southern South America and Antarctica (Collins Illustrated Checklist)*. Harpercollins Pub Ltd, ISBN 0002200775

## Weblenken

## Kiek ok bi
* List vun Vagels
Valett

**Valett** is de Familiennaam von

* Carl Julius Meno Valett (1787–1845), düütschen Rechtswetenschopper,
* Johann Valett (1888–1937), düütschen Maler,
* Johann Jakob Meno Valett (1758–1850), düütschen Philosoof un Pädagoog,
* Phillip Ludwig Meno Valett (1813–1892), düütschen Missionar un Supperndent.

Kiek ok bi: Valet, Valette, Vallet.
Severin Slüter

**Severin Slüter** (* 18. Oktober 1571 in Halle; † 16. Juli 1648 in Hamborg) weer en düütschen Schoolmann un evangeelschen Theoloog.

Slüter is 1571 as Söhn von Berend Slüter in Halle boren. He weer op de Gymnasien in Herwede un Ossenbrügge. Na de School weer he an de Universitäten Köln, Erfurt un Helmstidde. In Helmstidde hett he den akadeemschen Graad von en Magister von de Philosophie kregen un hett denn toeerst as Huuslehrer un Hoffmeester arbeidt. 1603 güng he as Kunrekter an dat Gymnasium Athenaeum in Stood un is dor denn ok kort later Rekter worrn.

Von Stood is he 1613 as Preddiger na Bücken in de Graafschop Heien beropen worrn. 1615 is he Pastoor in Winsen an de Aller un an’n 22. April 1617 Hauptpastoor von de St.-Jacobi-Kark in Hamborg worrn. Nadem he düt Amt an’n 20. Juni 1617 ok aktiv övernahmen harr, höll he von 1621 bet 1625 theoloogsche Vörlesungen an dat Akadeemsche Gymnasium un weer siet 1646 as Senior von dat Hambörger Geistliche Ministerium de Spreker von de luthersche Pastoornschop von Hamborg.

Slüter hett to de bedüdendsten Theologen von siene Tied höört. He fünn nich blots von Johann Arndt Tospraak, man ok von Johann Gerhard. Sien *Index expurgatorius hispanicus* von 1667, is op’n Index lannt un dröff nich leest warrn.

Slüter hett Maria Funke (Dochter von’n Pastoor Daniel Funke) freet. De beiden harrn twölv Kinner, von de en groten Deel noch as Kind doodbleven is. Blots siene Dochter Catharina un sien Söhn Johann Slüter (later Börgermeester von Hamborg) sünd in dat Grootwussenen-Öller kamen.

## Warken
# *Disputatio Logica ex c. IX ad Romanor methodo Ramea concinnata, qua controversiae de aeterna Dei electione ac reprobatione modeste deciduntur.* Hamborg 1597
# *Anatomia Logicae Rameae.* Hamborg 1607
# *Anatomia Logicae Aristoteleae.* Hamborg 1610
# *Antithesis Philantropiae divinae & misanthropiae Calvinianae circa aeternam hominum salutem qua ostenditur, Deum valle omnes hommes salvos fieri, & nullum aeterno exitio, absoluto decreto destinasse.* Hamborg 1611
# *Commentarius in Petri Rami dialecticam.* Hamborg 1612
# *Diascursus theologicus de unione essentialium patrium S. Coena.* Bruunswiek 1616
# *Syncrisis controversiarum, quae a Ramaeis & Peripateticis motae sunt.* Darmstadt 1608
# *Disputatio ex Cap. IX. Epist. Ad Romanos*

## Weblenken
Johann Jakob Meno Valett

**Johann Jakob Meno Valett** (* 3. März 1758 in Hamborg; † 6. Juni 1850) weer en düütschen Philoloog un Pädagoog.

Valett is 1758 in Hamborg boren un weer dor op dat Johanneum un von 1779 af an op dat Akadeemsche Gymnasium. He hett Theologie un Philologie studeert un en Magister un Dokter maakt. Von 1788 bet 1790 weer he Privatdozent an de Universität Erlangen un hett von 1790 bet 1794 as Privatgelehrten in Bayreuth arbeidt. Von 1794 bet 1799 weer he Privatdozent för Klassische Philologie an de Universität Kiel un is dor 1797 Adjunkt an de Philosophische Fakultät un Kunrekter von de Kieler Stadtschool worrn. 1800 is he as Rekter an de Hauptschool von dat Land Hadeln in Oterndörp gahn. Von dor is he 1810 as Rekter an de Gelehrtenschool in Glückstadt wesselt. Von 1814 bet 1833 weer Valett Rekter von dat Athenaeum in Stood. 1833 is he in Rohstand gahn. In’n Rohstand hett he ümschichtig in Hamborg un Bardörp leevt.

Valett weer twee Maal verheiraadt un harr söss Kinner: Carl Julius (21. September 1787–21. Mai 1845; Jurist), Marie, Charlotte, Henriette Christine „Bertha“ (21. Oktober 1800–6. März 1872, Schrieversche), Friedrich Wilhelm un noch een Söhn.

## Warken

* *Das gerettete Venedig.* Johann Andreas Lübecks Erben, Bayreuth 1795 (na Thomas Otway sien *[[Venice Preserv'd]]*; 1794/1795 ünner Goethe an dat Weimarer Hofftheater in Weimar toeerst op de Bühn opföhrt un in’n April 1797 ünner Iffland ok an’t Natschonaltheater in Berlin opföhrt)

## Footnoten
Michael Havemann

**Michael Havemann** (* 29. September 1597 in Bremervöör; † 24. Januar 1672) weer en düütschen lutherschen Theoloog un Generalsupperndent von de Generaldiözees Bremen-Veern in Stood.

Havemann is 1597 as Söhn von’n Kanzlieavkaat Bernhard Havemann in Bremervöör boren. He weer in Stood un op dat Gymnasium in Hamborg op School un güng denn in’n Januar 1619 an de Universität Rostock. An’n 23. Mai 1620 hett he dor den Graad von en Magister kregen. 1624 is Havemann Kunrekter un Lekter för Philosophie un Mathematik worrn un een Johr later Rekter an dat Athenaeum in Stood. 1626 is he eersten Pastoor an de Stoder Cosmae-Kark worrn un 1628 Senior von dat geistliche Ministerium. 1629 müss he vör de Truppen von de Kathoolsche Liga na Hamborg flüchten. An’n 5. April 1630 is he dör den Graaf Ulrich von Oostfreesland na Nörden beropen worrn un weer dor 1631 Direkter un Perfesser an de nee grünnte School. Nadem de kaiserlichen Truppen wedder aftagen sünd, keem he 1632 na Stood trügg un weer wedder Pastoor un Senior. As en luthersch Kunsistorjen för de Länner Bremen un Veern (Generaldiözees Bremen-Veern) inricht worrn is, is Havemann dor an’n 2. September 1651 de eerste Generalsupperndent worrn. He hett 1658 en ne’en Katechissen inföhrt, wat scharpe Protesten utlööst hett. Den Stried hett Havemann öffentlich un poleemsch vör allen mit’n Stoder Kunsistorialraad Jacob Hackmann utdragen (kiek bi Geschicht von’n breemsch-veernschen Katechissen).

Siene Söhns weren Bernhard un Michael Havemann de Jüngere (22. April 1630–22. März 1684; Pastoor in Stood un Rekter in Bremen).

## Warken

* *Michaelis Havemanni Astraea.* Götzius, Frankfurt am Main 1650 (Digitalisat).

## Literatur

* Heinrich Wilhelm Rotermund: *Havemann (Michael).* In: ders.: *Das Gelehrte Hannover oder Lexikon von Schriftstellern und Schriftstellerinnen, gelehrten Geschäftsmännern und Künstlern, die seit der Reformation in und außerhalb der sämtlichen zum Königreich Hannover gehörigen Provinzen gelebt haben und noch leben, aus den glaubwürdigsten Schriftstellern zusammengetragen*. Band 2, Bremen 1823, S. 273–276 (Digitalisat).
* Rudolf Steinmetz: *M. Michael Havemann, 1651 bis 1672.* In: ders.: *Die Generalsuperintendenten in den Herzogtümern Bremen-Verden.* Bacheratz, Stade 1907, S. 18–36 (Digitalisat).

## Footnoten
Puna (Anden)

De Ökoregion **Puna** (ut Aymara oder Quechua) is en Hööchd-Zone in de Barge vun de Anden in Süüdamerika. Se geiht vun bi 4.000 bit 4.800 m over NN (nah Javier Pulgar Vidal). De sunnerlichen Aarden vun Gras in düsse Gemarken weert ok *Puna* nömmt. 

In Bolivien sien Altiplano un in grode Deele vun Peru, sunnerlich in'n Süden, dorto noch in en Reeg vun lüttjere Deele vun Argentinien sien Norden wasst grotendeels Puna-Planten. 

Dat Klima is koold un dat Weer sleiht faken um. Neddersläge gifft dat alltohopen nich veel. De Temperatur liggt in't Middel in't Johr bi 0 °C bit -7 °C. Dat Land sien Relief is bannig unnerscheedlich, meist liggt dat in Wellen. In de Puna gifft dat allerhand Meere un Hoochplateaus. 

De Minschen leevt sunnerlich vun Weideveeh (Lamas un Alpakas). To de Fauna vun wille Deerter höört in düsse Gemarken u. a. Guanakos un Vicunjas.

In düt Klima könnt Tüffeln noch wassen. Vundeswegen sünd se dor de Hööft-Kulturplant. Fudderhen weert noch Garst *(Hordeum vulgare)* un de Knullenfrucht Maka *([[Lepidium meyenii]])* anboot.

In wiede Regionen vun de Puna domineert dat Punagras *[[Stipa ichu]]*. Annere Grasaarden sünd  *[[Festuca orthophylla]], [[Festuca dolichophylla]], [[Calamagrostis]]*-Aarden, un ok Tutura *([[Scirpus californicus]])*.
To de Holtflora höört unner annern *[[Puya raimondii]], [[Polylepis]]*-Aarden, Opuntien *([[Opuntia floccosa]], [[Opuntia lagopus]], [[Opuntia ignescens]]), [[Baccharis]]*-Aarden, *[[Buddleja coriacea]] un [[Azorella yareta]]*.

## Literatur
* Pulgar Vidal, Javier: *Geografía del Perú - Las Ocho Regiones Naturales del Perú.* Edit. Universo S.A., Lima 1979.
Hermann Heinrich Friedrich Meyer

**Hermann Heinrich Friedrich Meyer** (* üm 1703 in Syke; † 20. April 1759 in Otterbarg) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Meyer is üm 1703 in Syke boren. 1732 weer he Amtsverwalter von dat Amt Ehrenborg, 1733 bet 1740 Amtmann von dat Amt Sternborg, 1749 bet 1754 Amtmann von dat Amt Harpstäe un von 1754 bet 1759 Amtmann von dat Amt Otterbarg.

Meyer hett 1732 Dorothea Elisabeth Niemeyer (Dochter von Christian Eberhard Niemeyer) freet. De beiden harrn ünner annern de Kinner Christian Eberhard, Heinrich Konrad, Elisabeth un Margarethe Dorothea Meyer (üm 1734–9. April 1787). In twete Eh hett he an’n 1. März 1755 in Otterbarg Anna Dorothea von Hinüber (12. Januar 1728–10.Oktober 1815; Dochter von Johann Heinrich von Hinüber) freet. He weer Herr op dat Good Grolland, dat över siene eerste Fro in de Eh kamen is.

## Footnoten
Schlaf

**Schlaf** is de Familiennaam von

* Ferdinand Schlaf (1839–1911), öösterriekschen Architekt,
* Hannelore Schlaf (1930–1985), düütsche Dischtennisfunkschonärin un -spelerin,
* Johannes Schlaf (1862–1941), düütschen Schriever,
* Jupp Schlaf (1919–1989), düütschen Dischtennisfunkschonär un -speler.
Nienhagen

**Nienhagen** betekent

* Nienhagen, Gemeen in’n Landkreis Rostock, Mekelnborg-Vörpommern,
* Nienhagen, Gemeen in’n Landkreis Celle, Neddersassen,
* Nienhagen, Oordsdeel van Staufenberg in’n Landkreis Göttingen,
* Nienhagen, Oordsdeel in′n Landkreis Horz, Sassen-Anholt.

Dat is ok de hoochdüütsche Naam von

* Naienhagen, Stadtdeel van Mauringen in’n Landkreis Nuurten, Neddersassen,
* Naienhagen, Oordsdeel van Gilten in’n Landkreis Heidkreis, Neddersassen,
* Nüjjen, Oordsdeel van Deppelt in’n Kreis Lippe, Nordrhien-Westfolen,
* Nuinhagen, Oordsdeel up’r Höchte in’n Kreis Lippe, Nordrhien-Westfolen.
Wyneken

**Wyneken** is de Familiennaam von

* Alexander Wyneken (1848–1939), düütschen Journalist un Verlegger,
* August Wilhelm Carl Joachim Otto Wyneken (1778–1834), düütschen Verwaltungsbeamten,
* Carl Johann Conrad Wyneken (1763–1825), düütschen lutherschen Pastoor un Supperndent,
* Christoph Wyneken (* 1941), düütschen Dirigent,
* Ernst Friedrich Wyneken (1840–1905), düütschen evangeelschen Geistlichen un Schriever,
* Friedrich Conrad Dietrich Wyneken (1810–1876), düütsch-US-amerikaanschen Missionar,
* Friedrich Otto Ludwig Wyneken (1805–1887), düütschen Verwaltungsbeamten,
* Georg Ludwig Wilhelm Gustav Wyneken (1785–1845), düütschen Jurist,
* Gustav Wyneken (1875–1964), düütschen Pädagoog,
* Gustav Eduard Amallo Wulf Wyneken (1808–1877), düütschen Verwaltungsbeamten,
* Ludwig Wyneken (1802–1887), düütschen Richter un Politiker,
* Otto Wyneken (1854–na 1908), düütschen Generaalmajor,
* Wulff Wyneken (1898–1966), düütschen Pianist, Kumponist un Textdichter.

Kiek ok bi: Wynecken, Wienecke.
Georg Ludwig Wilhelm Gustav Wyneken

**Georg Ludwig  Gustav Wyneken** (* 23. April 1785; † 4. Dezember 1845) weer en düütschen Jurist.

Wyneken is 1785 as Söhn von Amalie Charlotte, borene Heise (15. Juli 1754-24. April 1807), un den Offzeer Hinrich Christoph Karl Wyneken (1752-10. Oktober 1793) boren un an’n 27. April 1785 in de Primus-Kark in Bargst döfft worrn. Cark Wyneken weer sien Broder.

He weer von 1814 bet to sien Dood 1845 Richter von dat Gericht Beverst.

Wyneken hett Eleonore Beek freet. De beiden harrn den Söhn Gustav Eduard Amallo Wulf Wyneken (19. Juli 1808–27. März 1877).

## Footnoten
Johann Wilhelm Ludwig von Berlepsch

**Johann Wilhelm Ludwig von Berlepsch** (* 19. Januar 1717; † 21. Dezember 1757 in Stood) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Von Berlepsch is 1717 as Söhn von Wilhelmine Catharine, borene von Mutschefall (17. August 1697–April 1758), un Christoph Mordian von Berlepsch (18. April 1693–6. November 1751) boren. He hett an de Universität Jena Juristeree studeert. Na dat Studium is he in’n bruunswiek-lümbörgschen Verwaltungsdeenst gahn. Toeerst weer he Auditer bi dat Justizkolleg. 1741 is he Justizraad ahn Sold un 1743 Hoff- un Kanzlieraad ahn Sold worrn. Ok calenbergschen Landschopsdeputeerten un Kunsistorialraad  in dat Kunsistorjen in Stood is he ween. He is 1746 Regerungsraad worrn
un weer von 1754 bet to sien Dood 1757 Oberhauptmann von dat Amt Stood.

Von Berlepsch hett in’n März 1745 Amalie Ernestine von Hardenberg († 18. Januar 1782; hett na von Berlepsch sien Dood Bodo Friedrich von Bodenhausen heiraadt) freet. De beiden harrn de Kinner Friederike Louise (1748–22. Dezember 1793; hett Caspar Ludwig Schulte freet) un Friedrich Ludwig von Berlepsch (4. Oktober 1749–22. Dezember 1818). 1757 is von Berlepsch an de Pocken doodbleven.

## Footnoten
Anton Dietrich von Wersebe (1793–1855)

**Anton Dietrich von Wersebe** (* 10. Februar 1793 in Kassbrook; † 11. Oktober 1855 in Celle) weer en düütschen Jurist.

Von Wersebe is 1793 as Söhn von Katharine Marie, borene von der Wisch (4. April 1765–7. Juli 1798), un Anton Dietrich von Wersebe (29. November 1747–22. November 1796) in Kassbrook boren un weer later Herr op dat Good Meyenborg. He weer von’n 26. September 1805 bet 26. März 1810 Schöler op de Ridderakademie Lümborg un hett denn Juristeree studeert. Na dat Studium is he in’n hannöverschen Staatsdeenst gahn. He weer 1818 Amtsassesser bi dat Amt Rodenborg un 1821 Amtsassesser bi dat Amt Bremervöör un Hoffgerichtsassesser bi dat Hoffgericht Stood. 1824 harr he as Amtsassesser korte Tied dat Leid över dat Grevengericht Bützfleet un dat Amt Wischhoben, de all beid in Wischhoben seten hebbt.

Na disse Tied weer he bet to sien Dood 1855 Oberappellatschoonsraad bi dat Oberappellatschoonsgericht Celle.

He hett an’n 14. Juli 1826 in Celle  Wilhelmine Charlotte Amalie von Beulwitz (17. November 1809–30. April 1858; Dochter von Anton Friedrich von Beulwitz) freet. De beiden harrn de Söhns Nicolaus (12. September 1829–26. März 1908), Gustav (1. April 1834–15. Juli 1913), Karl Friedrich (7. Dezember 1835–30. Dezember 1916) un Hartwig August Anton Diedrich (* 9. Mai 1838–15. März 1913).

## Footnoten
Anton Dietrich von Wersebe

**Anton Dietrich von Wersebe** is de Naam von

* Anton Dietrich von Wersebe (1793–1855), düütschen Jurist,
* Anton Dietrich von Wersebe (1865–1951), düütschen Goodsbesitter un Präsident von de Bremer Ridderschop.
Anton Dietrich von Wersebe (1865–1951)

**Anton Dietrich von Wersebe** (* 8. August 1865 in Hannover; † 26. Dezember 1951 in Meyenborg) weer en düütschen Jurist.

Von Wersebe is 1865 as Söhn von Theodora Wilhelmine Charlotte, borene Mylius (25. Juli 1837–16. März 1915), un Carl Friedrich von Wersebe (7. Dezember 1835–30. Dezember 1916) in Hannover boren. He hett Juristeree studeert.

As sien Unkel Adolph Nicolaus von Wersebe (12. September 1829–26. März 1908) 1908 ahn Kinner doodbleven is, hett Anton Dietrich von em dat Good Meyenborg arvt. Op’n Ridderdag an’n 3. November 1909 is he mit dat Good Meyenborg in de Ridderschop opnahmen worrn. Na’n Dood von sien Vader 1916 weer he ok Herr op dat Good Kassbrook.

Later stünn he in Bückeborg in de Deensten von’n Först von Schaumborg-Lippe un hett dor de Titels von en Kamerherr un en Hoffkamerraad kregen. He weer ok för en Tied Afornten in’n Landdag von Schaumborg-Lippe. Bi’n Landskarkendag 1931–1932 von de Evangeelsch-luthersche Landskark Hannover weer he Präsident.

He is op’n Ridderdag an’n 12. November 1920 as Präsident von de Ridderschop von dat Hertogdom Bremen wählt worrn. Dat Amt harr he, bet he op’n Ridderdag an’n 27. November 1941 dat Amt ut Öllersgrünn afgeven hett. 1948 hett he dat Good Meyenborg an sien Söhn Hermann afgeven. Dat Stimmrecht in de Ridderschop hett he för dat Good Kassbrook aver noch behollen.

Von Wersebe hett an’n 16. März 1897 in Wiesbaden Sophie Elsa Wilhelmine Therese von Born (9. Mai 1875–24. November 1960) freet. De beiden harrn de Kinner Theodore Wilhelmine Gertrud  (* 31. Juli 1899), Anna Ämilia Bertha  (* 22. Dezember 1900), Clara Luise Ottilie Martha (* 25. Januar 1902), Wilhelm Ortwin Hermann Alverich (15. März 1906–14. August 1983), Georg Ortgies (10. Oktober 1910–26. Juli 1941) un Hermann von Wersebe. Von Wersebe is an’n 26. Dezember 1951 doodbleven un an’n 30. Dezember in Meyenborg begraven worrn.

## Footnoten
Christoph Otto von Düring

**Christoph Otto von Düring** (* 1691; † 1770) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Von Düring is 1691 as Söhn von Eleonora Catharina, borene Clüver (üm 1654–1722), un Otto Magnus von Düring († September 1718) boren. He weer Arvherr op Good Marßel un von 1739 bet 1746 Greev von dat Grevengericht Bützfleet. 1746 is he as Drost in dat Amt Ahlden versett worrn, wat he bet to sien Dood 1770 bleven is.

Von Düring hett 1719 Sophie Philippine Wolff von Gudenberg (12. Juli 1698–17. Dezember 1752) freet. De beiden harrn ünner annern de Kinner Otto Moritz (* Februar 1721), Friedrich Immanuel Renatus (* Oktober 1722), Louise Sophie Wilhelmine (* Dezember 1723), Friedrich Engelbert Augustus (* August 1725), Henrich Carl Christian (* Juli 1726) un Ernst Christoph Friederich (24. April 1738–20. Oktober 1809). In twete Eh hett he an’n 26. Dezember 1754 Hedwig Sophia Friederike von Issendorf (28. September 1703–30. Juli 1781) freet.

## Footnoten
Nüjjen

**Nüjjen**, auk **Niggen** (haugduitsk: *Nienhagen*) es eun Oortsdeul von Deppelt un liggt knapp 5 &nbsp;km in’n Neordwesten van’n Stadtzentrum weg. 
## Geographie
Nüjjen billt in’n Neorden de Snode na Loge un grenzt in’n Austen an Nüiwauld, in’n Süüd-Austen an Jerxen-Orbke, in’n Süden an Üisendörp un in’n Süüd-Westen an Püivitsheue V. H..
## Historie
Nüjjen gifft et ol sint den 12. eoder 13. Johrhunnert. In’n Lippsken Höckelland, wo et veul Wauld gifft, rode man in düüse Tüid mänje Pläcken in’n Waulde un richt Höve up. Nüjjen is eune mang düssen Siedlungen. De Oord heut in de eerst *Niggenhagen*, wo dat plattduitske Nüjjen eoder Niggen van afkümmt. De haugduitske Nome Nienhagen iutwickel sik eerst läter.

Nüjjen is eun typisket Hagenheovendörp. An’n Enne van’t  13. Johrhhunert regeer de Landsherr Simon I. van Lippe. Heu woll et afbeugen, dat de Sühne van Biernsluie, de nix erven döön, mitsams na’t Baltikum iutwannern. Seo see heu jeud eun eune Heove Land teo, wenn heu in süine Heumat Lippe bleiv. De nüjjen Inwonners van’t Dörpe licht mit Water teo versorgen, liggt Nüjjen dicht büi’t Water. De Höve liggt up eun rund 2 km langet un 200 m wüidet Stück Land, lüike os an eune Scheor, direktement tiegen an de Över van de Weern.

### Inwonner
In’n August 2006 hadde Nüjjen 346 Inwonners.
### Verwaltungshistorie
Den 1. Januar 1970 worde na de Stadt Deppelt ingledert.
### Religion
Nüjjen is evangeelsk-reformeert un höört mit teo de Kerkengemeune Heien büi.

## Poltik
De Oordsbörgermeester is upstunds Martin Akemeier (SPD), de Repräsentant in’n Stadtrood is Wolfgang Köster (SPD).

## Vekehr un Infrastruktiur
Nüjjen hadde bet 1988 eun eugen Bahnhoff an’r Bahnstreke Hierwde– Himmighiusen. 

Nüjjen was van Öllers her eun Dörp mit veul Bierüjje. De meusten Biuerüjjen steken et man in de letsten Johren up de Braken.

## Borns
Gericht Bargfreed

Dat **Gericht Bargfreed** weer en lütt Patrimonialgericht un Verwaltungsrebeed in Bremen-Veern un in dat Königriek Hannover mit Seet in Bargfreed binnen de Landdrostie Stood. Dor hett blots dat Rebeed von den Oort Bargfreed tohöört. Gerichtsherrn weren de Familie von Zesterfleth.

Dat Gericht leeg kumplett as Enklaav in dat Rebeed von dat Grevengericht Oolland.

## Historie

1810 hett Frankriek ünner Napoleon dat Gericht innahmen. In disse Franzosentied hett dat toeerst bet to’n 31. Dezember 1810 to dat Departement von de Elv- un Wersermünn in dat Königriek Westfalen höört un denn to dat Departement von de Elvmünnen un direkt to Frankriek. Bargfreed leeg in disse Tied in de Mairie Steenkark in’n Kanton Jörk. 1813 müssen de Franzosen dat Rebeed denn opgeven un de ole Stand is wedderkamen.

Bi de Verwaltungs- un Justizreform an’n 1. Oktober 1852 is dat Gericht Bargfreed Deel von dat Amt Jörk worrn.

### Öörd Stand 1848

## Inwahnertall

## Richters

* ~1830: Avkaat C. W. M. Büttner, Jörk
* ~1840/1850: Avkaat Stechmann, Jörk

## Footnoten
Johann Friedrich Plate

**Johann Friedrich Plate** (* 30. Juli 1727 in Hannover; † 25. Juli 1784 in Wessen) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Plate is 1727 in Hannover boren. He hett later Juristeree studeert un sien Dr. jur. maakt. Na dat Studium is he in’n hannöverschen Verwaltungsdeenst gahn.

He weer von 1760 bet 1766 Amtsschriever bi dat Amt Syke. Von 1766 bet 1780 weer he denn Amtmann von dat Amt Wischhoben un Greev von dat Grevengericht Bützfleet in Wischhoben un is von dor as Amtmann in dat Amt Wessen un Thänhusen wesselt. Dat is he bet to sien Dood 1784 bleven.

Plate hett an’n 12. August 1760 in Hannover Regina Christina Floto (November 1737–8. Mai 1798) freet. De beiden harrn de Kinner Sophia Christina (24. August 1762–22. April 1821), Bernhard Franz Christoph (31. Juli 1764–1809), Juliane Johannette Plate (12 November 1765–na 1825), Friedrich Ludwig Heinrich (28. November 1767–30. Mai 1836) un Georg Friedrich Plate (* 26. August 1769–10. April 1822)..

## Footnoten
Tallert

**Tallert** is de Familiennaam von

* Alfons Tallert (1916–2006), düütschen Politiker,
* Harry Tallert (1927–1997), düütschen Journalist un Politiker.
Harry Tallert

**Harry Tallert** (* 11. Juli 1927 in Beuthen; † 29. November 1997 in Bremerhoben) weer en düütschen Journalist un Politiker von de SPD.

Tallert is 1927 in Beuthen boren un 1928 mit siene Familie na Bremerhoben tagen. Dor hett he de School mit de Middlere Reife afslaten. In’n Oktober 1944 is he in Gestapo-Haft kamen, in de he bet an dat Enn von’n Tweten Weltkrieg bleven is. Na’n Krieg hett he toeerst as Anstellten arbeidt un denn von 1948 bet 1950 en Lehr as Redaktör maakt. Na disse Tied hett he as Journalist arbeidt. He weer von 1953 bet 1965 bi de *[[Bremer Bürger-Zeitung]]*, von de he 1964/1965 ok för en Tied Chefredaktör weer. 1974 bet 1975 weer he bi de Vereenten Natschonen in Genf tostännig för dat Inföhren von en Informatschoonsprogramm över Noord-Süüd-Fragen.

Tallert is 1953 Maat von de SPD worrn.

He weer in de 4. bet 6. Wahlperiood von 1955 bet 1965 Maat von de Breemsche Börgerschop. Dor is he an’n 19. Oktober 1965 utscheden, üm sien Mandaat in’n Bundsdag uttoöven. För em in de Börgerschop narückt is denn Julius Salomon. Bi de Wahl 1965 to’n Düütschen Bundsdag hett he mit 51,3&nbsp;% von de Eerststimmen dat Mandaat in’n Wahlkreis Bremerhoben-Bremen Noord wunnen. Bi de Wahl 1969 hett he mit 54,3&nbsp;% noch wedder wunnen. He weer dormit in de 5. un 6. Wahlperiood von 1965 bet 1972 Maat von’n Bundsdag.

## Ehren

* 1990: Verdeenstkrüüz 1. Klass von de Bundsrepublik Düütschland

## Literatur

* Rudolf Vierhaus un Ludolf Herbst (Rutgevers): *Biographisches Handbuch der Mitglieder des Deutschen Bundestages 1949–2002.* Band 2, N–Z, Saur, München 2002, ISBN 3-598-23782-0, S. 869
* Norbert Korfmacher: *Mitgliederverzeichnis der Bremischen Bürgerschaft 1946 bis 1996* (Kommunalpolitik, Bd. 1). LIT-Verlag, Münster 1997, ISBN 3-8258-3212-0

## Footnoten
Lohmüller

**Lohmüller** is de Familiennaam von

* Bernhard Lohmüller (1891–1952), düütschen Politiker,
* Johannes Lohmüller (1830–1918), düütschen Lithograaf un Fotograaf,
* Otto Lohmüller (* 1943), düütschen Maler, Bildhauer un Schriever.
Bernhard Lohmüller

**Bernhard Lohmüller** (* 25. Oktober 1891 in Donnerschwee; † 2. März 1952 in Bremerhoben) weer en düütschen Politiker von de SPD.

Lohmüller is 1891 in Donnerschwee boren. He hett en Lehr as Dreiher un Maschinenboer maakt. 1908 is he Maat in de Sozialistische Arbeiderjugend worrn un 1916 in de SPD. Von 1910 af an weer he in de fre’e Gewerkschaftsbewegung aktiv. He is 1945 Vörsitter von’n DGB in Bremerhoben un 1946 Bremerhobener Raadsherr. In de 1. un 2. Wahlperiood weer he von’n 13. Februar 1947 af an Maat von de Breemsche Börgerschop. He is ut de Börgerschop to’n 22. September 1949 utscheden, nadem he in’n Bundsdag wählt worrn is. För em is Albert Wenzel in de Börgerschop narückt. Bi de Wahl 1949 to’n Düütschen Bundsdag hett he dat Mandaat in’n Wahlkreis Bremerhoben-Bremen-Noord mit 37,3&nbsp;% von de Eerststimmen wunnen. He weer von 1949 bet to sien Dood 1952 Afornten in’n Bundsdag. Na sien Dood is Philipp Wehr för em as Afornten in’n Bundsdag nawählt worrn.

## Literatur

* Rudolf Vierhaus un Ludolf Herbst (Rutgevers): *Biographisches Handbuch der Mitglieder des Deutschen Bundestages 1949–2002.* Band 1, A–M, Saur, München 2002, ISBN 3-598-23781-2, S. 514
Willi Koops

**Willi Koops** (* 13. November 1896 in Näb’nstä; † 11. Januar 1972 in Dannenbarg) weer en düütschen Politiker von de CDU.

Koops is 1896 in Näb’nstä boren. Na de Volksschool hett he op’n Buurhoff von sien Vader mit arbeidt. In’n Eersten Weltkrieg weer he von 1916 bet 1919 Soldaat. He hett von 1922 af an as Speditör arbeidt. Na’n Tweten Weltkrieg is he in de CDU rin. 1945 is he Stadtraad in Dannenbarg worrn un weer denn in’n Kreisdag von’n Landkreis Lüchow-Dannenbarg un von 1946 af an ok Landraad von’n Landkreis Lüchow-Dannenbarg. Von 1949 bet 1968 weer he Börgermeester von de Stadt Dannenbarg. Bi de Wahl 1953 to’n Düütschen Bundsdag hett he mit 25,5&nbsp;% von de Eerststimmen dat Mandaat in’n Wahlkreis Lümborg-Dannenbarg wunnen. Dormit weer he von 1953 bet 1957 Afornten in’n Bundsdag. In’n Bundsdag weer he Maat von’n Utschuss för Verkehrswesen un Viez-Maat von’n Utschuss för Finanz- un Stüürfragen.

Koops weer in’n Vörstand von’n CDU-Kreisverband Lüchow-Dannenbarg un Vörsitter von’n Elv-Jeetzel-Diekverband un von’n Waterbeschaffungsverband.

## Footnoten
Adolph Nicolaus von Wersebe

** Nicolaus von Wersebe** (* 12. September 1829 in Celle; † 26. März 1908 in Meyenborg) weer en düütschen Goodsbesitter un Riddmeester.

Von Wersebe is 1829 as Söhn von  Wilhelmine Charlotte Amalie, borene von Beulwitz (17. November 1809–30. April 1858; Dochter von Anton Friedrich von Beulwitz), un den Oberappellatschoonsraad Anton Dietrich von Wersebe (10. Februar 1793–11. Oktober 1855) in Celle boren.

He weer Riddmeester un Präsident von de Ridderschop von dat Hertogdom Bremen.

Von Wersebe hett an’n 29. Mai 1859 in Kassbrook Louise Marianne Charlotta von Wersebe (18. Oktober 1831–7. Februar 1904) freet. De beiden harrn de Kinner Friederike Helene Josephine Christiane (12. Juni 1860–14. Mai 1930), Clara Adolphine Ernestine (* 31. Oktober 1861), Dolly Charlotte Hedwig (18. November 1863–5. März 1910), Margarethe Ottilie Clara (19. Januar 1866–21. September 1935), Gustav Carl Hermann (1. Dezember 1867–16. Februar 1869) un Elisabeth Hermine Louise (7. Januar 1871–8. Oktober 1951).

Nadem von Wersebe an’n 26. März 1908 ahn Söhns doodbleven is, hett sien Brodersöhn Anton Dietrich von Wersebe von em dat Good Meyenborg arvt. He is an’n 31. März 1908 op’n Karkhoff in Meyenborg begraven worrn.

## Footnoten
Friedrich Otto Ludwig Wyneken

**Friedrich Otto Ludwig Wyneken** (* 16. Juni 1805 in Celle;† 17. Mai 1887 in Ilfeld) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Wyneken is 1805 in Celle boren un in de Wilhadi-Kark in Stood döfft worrn. 1823 weer he Student von de Juristeree an de Universität Göttingen. Na dat Studium is he in’n hannöverschen Verwaltungsdeenst gahn. He weer 1827 Auditer bi dat Amt Willemsborg, 1831 Amtsassesser bi dat Amt Bleikd-Garz un denn bet 1841 as Amtsassesser Hülpsarbeider bi de Landdrostie Lümborg.

Wyneken harr von 1841 bet 1848 as Amtsassesser dat Leid von dat Grevengericht Bützfleet un dat Amt Wischhoben, de all beid in Wischhoben seten hebbt. Von 1848 bet 1863 weer he denn Regerungsraad bi de Landdrostie Ossenbrügge. Tosätzlich weer he ok noch Direkter von dat Kunsistorjen Ossenbrügge.

Von 1863 bet 1867 harr he as Gehemen Regerungsraad dat Leid över dat Amt Hohnstein in Ilfeld.

Wyneken hett an’n 6. Juli 1836 Henriette Auguste Mathilde Lichtenberg (2. April 1807–31. Dezember 1881) freet. De beiden harrn de Kinner Adolf Friedrich August (25. Januar 1840–1914), Erna (23. Oktober 1842–3. Januar 1908), Franz (9. Mai 1844–1912/1913), Arthur Ferdinand Heinrich Victor (23. August 1846–27. September 1919), Richard Friedrich Ferdinand (14. November 1848–16. November 1908), Anny Amalie Caroline Mathilde (* 10. Juni 1851), Paul (as lütt Kind doodbleven) un Paula Wyneken (28. Mai 1852–1937).

## Footnoten
Nicolaus von Höpken (Greev)

**Nicolaus von Höpken** († na 1719) weer en düütschen Verwaltungsbeamten in sweedsche Deensten.

Höpke is as Söhn von Anna, borene Grube, un Nicolaus Höpke (11. Dezember 1601–30. Januar 1671) boren. De Vader is an’n 6. Februar 1649 in’n sweedschen Adel opnahmen worrn un de Familie hett denn *von Höpken* heten. Von Höpken weer Arvherr op dat Good Melau.

He weer von 1672 bet 1712 Greev von dat Grevengericht Oolland. Ok Drost von de Ämter Ooldklooster un Neeklooster weer he.

An’n 22. Dezember 1688 is he Hauptmann in Generalleutnant Grothusen sien Regiment worrn.

1689 hett he de Marienkark in Twielenfleet en Örgel stift.

Von Höpken hett 1668 Anna Margareta von Greiffencrantz freet. De beiden harrn de Kinner Daniel Niklas (9. März 1669–26. April 1741), Carl Otto (1672–1725), Anna Margareta, Georg Vilhelm, Johan Adolf un noch een Söhn († 1701). En annern Söhn is noch as Kind doodbleven.

## Footnoten
Nicolaus von Höpken

**Nicolaus von Höpken** is de Naam von

* Nicolaus von Höpken (1601–1671), düütschen Verwaltungsbeamten,
* Nicolaus von Höpken, düütschen Verwaltungsbeamten, Greev in Oolland.
Eberhard von der Decken

**Eberhard von der Decken** (* 22. Oktober 1722 in Stellenfleth; † 18. Juli 1781) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Von der Decken is 1722 as dat teihnte Kind von Claus von der Decken in Stellenfleth boren.

He weer von 1755 bet to sien Dood 1781 Greev von dat Grevengericht Oolland. 1767 is he hento Landraad worrn un 1770 Regerungsraad in Stood.

## Footnoten
Diedrich Gerhard von der Decken

**Diedrich Gerhard von der Decken** (* 29. September 1733 in Freeborg; † 25. September 1793 in Hu’e) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Von der Decken is 1733 as Söhn von Anna Margarethe, borene von der Decken (11. September 1701–1735), un Dietrich Günther von der Decken (29. September 1683–2. Februar 1754) in Freeborg boren. He weer Arvherr op de Göder Esch I un Schöneworth V.

He is na’n Dood von Eberhard von der Decken 1781 Greev von dat Grevengericht Oolland worrn un dat bet to sien egen Dood 1793 bleven.

Von der Decken hett an’n 20. September 1766 in Drochters Anna Maria von der Beck (1743–21. August 1776) freet. De beiden harrn ünner annern de Kinner Diedrich Otto (9. August 1767–10 Feb 1832), Maria Sophia „Marianne“ von der Decken (7. Dezember 1768-21. Februar 1864; hett Engelbert Johann Marschalck von Bachtenbrock freet) un Johann Burchard Ludwig von der Decken (13. Oktober 1771–15. März 1834). In twete Eh hett he an’n 31. Oktober 1777 Hieme Maria Elisabeth von der Lieth (16. Juni 1745–7. Februar 1802) freet. De beiden harrn den Söhn Arnold Julius Günther (* 17. Juli 1779–28. Mai 1856). He is an’n 25. September 1793 in Hu’e doodbleven un in Leessem begraven worrn.

## Footnoten
Hilde Schrader

**Hildegard „Hilde“ Schrader** (* 4. Januar 1910 in Staßfurt; † 26. März 1966 in Meideborg) weer en düütsch Swemmsportlerin.

Hör gröttste Spood weer de Gewinn vun de Goldmedaille bi de Olympisch Spelen 1928 in Amsterdam Olympiasiegerin över 200&nbsp;m Borst vör Mietje Baron ut den Nedderlannen un Lotte Mühe. Een Johr vörher weer se all Europameesterin över disse Streck wurrn. 1929 weer se de eerste Frau, de över 200&nbsp;m Borst ünner dree Minüüt swumm. 1994 wurr se in de Ruhmeshall vun den internatschonalen Swemmsport upnommen.

## Weblenken
* Hilde Schrader in de International Swimming Hall of Fame (engelsch)
* Hilde Schrader in de Datenbank vun Sportsreference.com (engelsch)
Öttern-Breemke

**Öttern-Breemke** (haugduitsk: *Oettern-Bremke*) es eun Oortsdeul von Deppelt un liggt knapp 5 &nbsp;km in’n Neorden van’n deppeltsken Stadtzentrum weg. 
## Geographie
Nüjjen billt in’n Neorden de Snode na Loge un grenzt in’n Neordausten an Bentrup un Lossbreoke, in’n Austen an Kluite, in’n Süüdwesten an Jerxen-Orbke un in’n Westen an Nüiwauld.
## Historie
Man is sik vermeoden, dat Öttern-Breemke in’n 13. Johrhunnert os eun Hagenheovendörp grünnet worde, just os de Dörps Nüiwauld un Nüjjen tiejen an. An’n Enne van’t 13. Johrhhunert regeer de Landsherr Simon I. van Lippe. Heu woll et afbeugen, dat de Sühne van Biernsluie, de nix erven döön, mitsams na’t Baltikum iutwannern. Seo see heu jeud eun eune Heove Land teo, wenn heu in süine Heumat Lippe bleiv. De nüjjen Inwonners van’t Dörpe licht mit Water teo versorgen, liggt Öttern-Breemle tiejen an de Ötternbieke

De Öörde neum man 1322 un 1507 dat eerste mool in’n Orkunnen. De Nome „Öttern“ kümmt van’n Fiskotter af, de in’r Ötterbieke dicht büi lieven. Breemke steuht in’n aulen Oorkunnen os „Bredenbeke“, beduidt alseo de breude Bieke. De Nome sleup sik mit’r Tüid teo Nome vandage, Breemke, af.
### Inwonner
In’n August 2006 hadde Nüjjen 171 Inwonners.
### Verwaltungshistorie
Den 1. Januar 1970 worde na de Stadt Deppelt ingledert.
### Religion
Nüjjen is evangeelsk-reformeert un höört mit teo de Kerkengemeune Heien büi.
## Poltik
De Oordsbörgermeester is upstunds Bernd Moritz(SPD), de Repräsentant in’n Stadtrood is Wolfgang Köster (SPD).

## Borns
Johannes Gorski

**Johannes Gorski** (* 28. Februar 1910 in Tarnowitz, Böverschlesien; † 11. Januar 1995 in Engelbossel) weer en düütsch Politiker (CDU).

Gorski hett en humanistisch Gymnasium besöcht un hett nah dat Abitur en Utbillen in' Verwaltensdeenst anfungen. 1933 nehm he en koopmännisch Tätigkeit in de Industrie as Industriekoopmann up. He keem nah den Tweeten Weltkrieg as Heimatverdreven nah Neddersassen un wurr Referent för Verdrevenenfragen. He is in de CDU intreeden un weer later Geschäftsführer vun den Verdrevenenutschuss bi de CDU-Landesleitung in Hannober.

1948 wurr he Liddmaat vun den Kreisdag Hannover-Land. 1951 wurr he in den Landdag vun Neddersassen wählt, den he vun de tweete bit to de veerte Wahlperiood  bit to'n 5. Mai 1963 anhörrn dee. Gorski weer Schriftführer vun des Neddersasschen Landdag van' 30. Mai 1951 bit to'n 5. Mai 1955 as ok van' 12. Mai 1959 bit 29. Oktober 1961. He weer Liddmaat vun de CD/CDU Fraktschoon van' 6. Mai 1951 bit 5. Mai 1959.

## Born
* Abgeordnete in Niedersachsen 1946–1994. Biographisches Handbuch. Hrsg. vom Präsidenten des Niedersächsischen Landtages. Bearbeitet von Barbara Simon, Hannover 1996, S. 122.
Carl von Wersebe

**Carl von Wersebe** (* 18. März 1743; † 17. März 1794) weer en düütschen Jurist un Verwaltungsbeamten.

Von Wersebe is 1743 as Söhn von Maria Magdalene, borene Chenal, un Friedrich von Wersebe (März 1701–19. März 1758) boren.

He weer Auditer bi dat Grevengericht Oolland in Jörk un is 1772 Vaagd in Millm in dat Vaagdiegericht Land Wusten worrn. Von’n 5. August 1774 bet to sien Dood 1794 weer he as Drost Richter in dat Gericht Leh.

Von Wersebe hett an’n 6. September 1774 Maria Amalie Wilhelmine von Düring (1752–1792) freet. De beiden harrn fiev Kinner.

## Footnoten
August Wilhelm Carl Georg Ribbentrop

**August Wilhelm Carl Georg Ribbentrop** is de Naam von

* August Wilhelm Carl Georg Ribbentrop (1767–1838), düütschen Verwaltungsbeamten,
* August Wilhelm Carl Georg Ribbentrop (1803–1878), düütschen Verwaltungsbeamten.
August Wilhelm Carl Georg Ribbentrop (1767–1838)

**August Wilhelm Carl Georg Ribbentrop** (* 27. Oktober 1767 in Marjendaal; † 25. Dezember 1838 in Göttingen) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Ribbentrop is 1767 as Söhn von Sophie, borene von Unger, un Philipp Christian Ribbentrop in Marjendaal boren. He hett an de Universitäten Bruunswiek un Helmstidde Juristeree studeert un is na sien Studium toeerst Avkaat in Bruunswiek un denn in Stood worrn. An’n 21. April 1796 hett he in Helmstidde sien Dr. jur. maakt. 1797 is he in’n bruunswiek-lümbörgschen Staatsdeenst gahn un an’n 20. Februar Richter von dat Gericht Leh worrn. Dat is he bet Mai 1809 bleven. He güng denn as Landsyndikus un Mitsubdelegeerten na de Regerung in Stood. Noch in dat sülve Johr is he Oberbargmeester von de Carlshütte in Dellessen worrn. Bi sien Dood weer Ribbentrop Direkter von de Stüürdirekschoon in Göttingen un harr den Titel von en Hoffraad.

Ribbentrop hett an’n 14. März 1797 in Leh Sophie Julie Eleonore Evert freet. De beiden harrn ünner annern de Söhns Georg Julius (2. Mai 1798–13. April 1874) un August Wilhelm Carl Georg Ribbentrop (1803–23. Mai 1878).

## Footnoten
Landgericht Wersermünn

Dat **Landgericht Wersermünn** weer en Landgericht in de Stadt Wersermünn, dat blots för korte Tied na’n Tweten Weltkrieg bestahn hett (1945/1946).

## Historie

Na’n Tweten Weltkrieg weren de breemschen Städer Bremen un Bremerhoben Deel von de Amerikaansche Besatzungszoon. In de eerste Tied bet Dezember 1945 hebbt dor ok de vörher prüüßschen Landkreise Wersermünn un Oosterholt un de ollnbörgsche Landkreis Wersermasch mit tohöört.

Dat Rebeed stünn vörher also ünner dree verscheden Gerichtsborkeiten un de ollnbörgschen un prüüßschen Landgerichten un Oberlandsgerichten legen in de Brietsche Besatzungszoon. Dorüm hebbt de Amerikaners verordnet, dat en egen Landgericht in Wersermünn inricht warrt, to dat de Bezirk von de Amtsgerichten Wersermünn, Dorum, Hagen un Nordenham höörn schull. Över dat Landgericht Wersermünn stünn dat Hanseaatsche Oberlandsgericht in Hamborg.

Dat Gericht hett an’n 11. September 1945 apenmaakt. De eerste Sitzung von de Zivilkamer weer an’n 10. Oktober un de eerste Sitzung von de Straafkamer an’n 1. November 1945.

An’n 28. Januar 1946 hett de brietsche Miltärregerung verordnet, dat dat Amtsgericht Wersermünn wedder an dat Landgericht Veern un dat Oberlandsgericht Celle trüggfallen schall. Briten un Amerikaners hebbt denn aver noch wedder beraden un sünd denn dor över eens worrn, dat dat Amtsgericht Wersermünn blots noch för de Stadt Wersermünn tostännig ween schall un an dat Landgericht Bremen fallt. Dat is an’n 18. Februar so ümsett worrn. Dat Amtsgericht Nordenham keem wedder an dat Landgericht Ollnborg. Dormit harr dat Landgericht Wersermünn keen Amtsgerichten mehr ünner sik. Dorüm hett de Militärregerung an’n 21. Februar 1946 den Präsident von dat Hanseaatsche Oberlandsgericht beopdragt, dat Landgericht Wersermünn optolösen. Dat Landgericht schull to’n 15. März oplööst warrn, schull aver bestahn blieven as detacheerte Kamer von dat Landgericht Bremen. Von wegen dat hen un her twüschen Briten un Amerikaners weer dat aver ok na’n 15. März noch nich kloor, wat dat Gericht bestahn blieven schull oder nich. Eerst an’n 27. März keem bi’n Landgerichtspräsident Heimann-Trosien de Order von de Militärregerung an, dat dat Gericht oplööst is.

In de söven Maand, in de dat Gericht bestahn hett, hett dat üm un bi 120 Ziviloordelen un bi 60 Straafoordelen fällt.

### Baaslüüd

* September 1945–4. Oktober 1945: Gerhard Dreyer
* 4. Oktober 1945–März 1946: Georg Heimann-Trosien

## Footnoten
Johann Conrad Süllow

**Johann Conrad Süllow** (* April 1737; † 26. November 1804 in Horborg) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Süllow is 1737 boren. He weer von 1776 bet 1790 Amtsschriever un Struktuarius bi dat Amt Veern un is dor 1789 Titulär-Amtmann worrn. 1790 is he Amtmann von dat Amt Horborg worrn. Dat is he bet to sien Dood 1804 bleven.

Süllow hett üm 1775 rüm Sophia Elisabeth Friederica Meiners (1747/1748–22. März 1808) freet. De beiden harrn de Kinner Sophie Elisabeth Friederica (16. August 1776-28. März 1815; hett Christian Daniel von Finckh freet), Anna Christina Elisabeth (29. September 1777; hett Georg Andreas Siegfried Haltermann freet), Johanna Dorothea (8. Oktober 1778–22. Dezember 1778), Johanna Henriette Dorothea (21. Dezember 1779–21. November 1790), Johann Carl Georg (17. Februar 1781–29. Dezember 1802), Augusta Caroline Juliane (10. Juli 1782–9. Juli 1784), Sophie Charlotte Ernestine (24. Oktober 1783–16. Januar 1785), Caroline Dorothee Ernestine (* 29. Juni 1786) un Charlotte Louise Friederike (* 23. Mai 1789). He is an’n 26. November 1804 in Horborg doodbleven un dor an’n 1. Dezember begraven worrn.

## Footnoten
Ernst Friedrich Haltermann

**Ernst Friedrich Haltermann** († 30. September 1826) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Haltermann is as Söhn von Johann Nicolaus Haltermann (1733–1800) boren. Georg Andreas Siegfried Haltermann weer sien Broder. He is in de Franzosentied 1811 Notar bi dat Tribunalgericht Leh worrn. As dat an’n 12. März 1813 in Leh to en Opstand gegen de Franzosen keem, is Claus Heinrich von Lütcken as Regent in Leh insett worrn. Von Lütcken is korte Tied later denn aver in de bremen-veernsche Regerung wesselt un hett Haltermann dat Leid över Leh övergeven. 1814 is he denn offiziell as Amtsassesser supernumerär Richter von dat Gericht Leh worrn. Dat is he bet to sien Dood 1826 bleven.

Haltermann is an’n 30. September 1826 doodbleven, nadem he sik mit dat Maschenfever ansteken harr.

## Footnoten
Hermann Christian Friedrich von Issendorf

**Hermann Christian Friedrich von Issendorf** (* 1747 op Good Düring; † 16. Oktober 1792 in Horborg) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Von Issendorf is 1747 as Söhn von Antoinette Marie, borene von Wersebe (1720–1755), un Johann Friedrich von Issendorf (1708–1773) op Good Düring in Düring boren. Na’n Dood von sien Vader hett he dat Good Düring övernahmen un is dor an’n 15. Juni 1773 mit in’e Riddermatrikel von de Ridderschop von dat Hertogdom Bremen indragen worrn. He weer ok Arvherr op dat Good Stinst.

He is 1768 Auditer bi de Justizkanzlie Stood worrn un 1772 Richter von dat Gericht Leh. He hett an’n 13. November 1772 dat Recht kregen, den Titel Drost to föhren. Nadem he 1773 Landraad von de Ridderschop worrn is, hett he sien Amt as Richter 1774 freewillig afgeven.

Von Issendorf hett Anna Amalie von der Decken (1755–1827) freet. De beiden harrn de Söhns Christian Wilhelm (15. Juli 1783–10. Juni 1843) un Friedrich August von Issendorf (25. Januar 1791–18. April 1831).

## Footnoten
Christian Eberhard Schuster

**Christian Eberhard Schuster** (* 5. März 1744 in Usler; † 11. Juli 1821 in Mariensee) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Schuster weer bet 1787 as Amtsschriever Administrater von dat Amt Noordholt. 1787 is he as Amtmann in dat Amt Mariensee wesselt. Dor is he later ok Oberamtmann worrn, wat he bet to sien Dood 1821 bleven is.

Schuster hett an’n 7. Juni 1787 in Groden Dorothea Elisabeth Matsen (1. April 1757–21. August 1792; Dochter von Vincent Matsen) freet. De beiden harrn ünner annern de Dochter Katharina  (24. Oktober 1789–19. März 1848; hett Georg Ludwig von Wedemeyer freet).

## Footnoten
Giancarlo De Sisti

**Giancarlo De Sisti** (* 13. März 1943 in Rom), nömmt *Picchio* (*Specht*), is en ehmalger  italieensch Footballspeler un -trainer.

Mit en Grött vun blots 1,69&nbsp;m un en Gewicht um de 72&nbsp;kg nich jüst to'n Footballspeler utstatt, wurr he to en vun de bedüüdenst italieensch Middelfeldspeler vun de Nahkriegstiet.

## Karriere
De Loopbahn vun De Sisti fung in sien Heimatstadt bi den AS Rom in de Serie A mit de Saison 1960/61 an. Nah fiev Speeltieden (mit 87 Spelen un 13 Doren as ok den Gewinn vun de  Coppa Italia 1964), is he 1965 to de Fiorentina wesselt.

Bi de Fiorentina beleev he van 1965 bit 1974 den Zenit vun sien Karriere. He wurr dor Mannschapskapitän un reck mit den Gewinn vun de Coppa Italia 1965/66 un de Meestertitel in de Saison 1968/69 sien gröttste Erfolge. Insgesamt hett he för de Fiorentina 255 Spelen maakt un dorbi 28 Doren schaaten.

Mit de Saison 1974/75 kehr he to de *Roma* torüch, wo he noch 135 Spiele mit negen Doren maakt hett. Dor hett he denn ok sien aktiv Loopbahn mit de Saison 1978/79 afslooten. 

Mit de italieensch Natschonalmannschap wurr De Sisti 1968 Europameester. 1970 weer he mit de italieensch Mannschap WM-Finalist un weer ok tovör an dat *[[Johrhunnertspeel]]*, dat 4:3 n.V. gegen de Düütsch Natschonalmannschap wunnen Halffinale bedeeligt. De Sisti wurr tüschen 1967 un 1972 insgesamt 29 mal in dat Natschonalteam beropen un hett veer Doren för de *Squadra Azzurra* schaaten.

En nah sien aktiv Karriere inslahn Trainerloopbahn (ünner annern 1980–1984 bi de Fiorentina) stunn ünner kien gooden Steern. He wurr swoor krank un muss 1984 de good Arbeit, de he bi den AC Florenz leist harr, vör de Tiet upgeven.

Toletzt hett De Sisti in' Tosammenhang mit den Footballschandaal 2006 in den Medien vun sück reden maakt. Siet he vör Johren dat "System Moggi" kritiseert harr, weer sien Trainerkarriere vörbi ween un he harr kien wiederen Job mehr kreegen, hett he tegenöver den Medienvertretern seggt.

## Erfolge
### In' Vereen
* Coppa Italia: 1963/64, 1965/66
* Mitropa-Pokal: 1965/66
* Italieensch Meesterschap: 1968/69

### In de Natschonalmannschap
* Europameester 1968
* Viezweltmeester 1970

## Weblenken
* Giancarlo De Sisti up de Websteed unmondoaparte.it (italieensch)
* Giancarlo De Sisti up weltfußball.de