open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Heinrich Alfred Reinick

** Alfred Reinick** (* 8. Juli 1836 in Elbing; † 16. April 1907 in Hannover) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Reinick is 1836 as Söhn von den Koopmann Alfred Reinick in Elbing boren. He hett ünnern annern an de Universität Bonn Juristeree studeert. 1857 is he Auskultater in Danzig worrn. 1859 is he denn Referendar ween. Von 1862 af an weer he Regerungsassesser bi’n Regerungsbezirk Aken un von 1864 bet April 1865 kommissarschen Landraad von’n Kreis Malmedy. He is von 1867 bet 1878 Amtshauptmann von dat Amt Himmelpoorten ween un Kreishauptmann von’n Stoder Geestkreis.

Toletzt is he 1885 Oberverwaltungsgerichtsraad worrn un 1902 denn in Rohstand gahn.

Reinick hett 1868 freet.

## Warken

* *Statistik des Regierungsbezirkes Aachen.* 3 Bänn, Benrath, Aachen 1865
* *Die Moorgebiete des Herzogthums Bremen.* Wiegandt, 1877
* *Entscheidungen des Kgl. Preußischen Oberverwaltungsgerichts in Staatssteuersachen.* Berlin 1893
Friedrich Conrad von Haerlem

**Friedrich  von Haerlem** (* April 1707; † 1. Februar 1775 in Rodenborg) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

He weer von 1746 bet to sien Dood 1775 Amtmann von dat Amt Rodenborg. Sien Nafolger weer Georg Hinrich Hintze.

An’n 6. Januar 1749 hett he Eleonora Elisabeth von Weddig (1704-10. April 1775) freet. Von Haerlem un siene Fro sünd op’n Karkhoff in Achem begraven worrn.

## Footnoten
Johann Ernst Rist

**Johann Ernst Rist** (* 15. Mai 1637 in Wedel; † 22. Oktober 1696 in Bremervöör) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Rist is 1637 as dat öllste von fiev Kinner von Elisabeth, borene Stapel (* vör 1609-27. Juli 1662), un den Pastoor Johann Rist (8. März 1607-31. August 1667) boren. He hett sik 1652 an de Universität Rostock inschreven. Von 1653 bet 1656 weer he op dat Akademische Gymnasium in Hamborg. 1656 hett he sik an de Universität Helmstidde inschreven un 1658 an de Universität Leiden. Vör 1663 hett he sik en Tied lang in Kiel ophollen.

He is 1670 von Carl Gustav Wrangel as Verwalter un Amtmann för dat Slott un dat Amt Bremervöör insett worrn. Woneem Rist sik in de Tied ophollen hett, as Bremervöör von 1675 bet 1680 na’n Bremen-Veerner Feldtog von Truppen von dat Förstbisdom Mönster besett weer, is unbekannt. Nadem de Besatters aftagen sünd, is Wrangel sien Lehn an de Kroon von Sweden trüggfullen. Sweden hett Rist denn aver as königlichen Amtmann wedder insett. 1680 harr he interim ok dat Amt as Landsyndikus in Bremen-Veern.

1685 hett Rist den Börgermeester Bremer in Bremervöör den eenstelligen Hoff Freedag för 400 Rieksdaler afköfft. Ünner Rist is 1690 ok dat Jordebook tohoopstellt worrn, dat de Rechten un den Besitt in dat Amt Bremervöör vertekent.

Rist weer verheiraadt mit Anna Judith Kröger († 1696). De beiden harrn de Kinner Ilse Judith (1674-3. August 1750), Johann Hinrich (* 1678), Gottfried Christian (1680-1. Mai 1738), Carl Ernst (* 1683), Susanna Maria (* 1689) un Gustav Friedrich (1684-1721). Rist is in de Liborius-Kark in Bremervöör begraven.

## Warken

* *Die Kaiser des Juliani. Das ist, Eine anmuhtige Satyra oder Schimpfgedichte des Abtrünnigen Kaisers Juliani.* Hamborg 1663
* *Bericht vom Zustande des Herzogtums Bremen und Verden, wie solcher bey Ertzbischöflichen und nachmals Kgl. Schwedischen Zeiten qua statum iuris publici gewesen und noch jetzt ist.* 1694
* *Die Edelste Eitelkeit, oder, Abgenöthigte Vertheidigung nicht nur der Geomantia in genre, besondern auch in Specie: worinnen durch ohnwidertrebliche Gründe erweisen wird.* 1704
* *Suecus mundo medicinam faciens, sive, tractatus historico politicus de Suecieaæ regum pro salute Europa bella atque pace gloriosissime per secali decursum susceptis et actis expeditionibus.* Stood 1707
Sekundääratmosphäär

Een **Sekundääratmosphäär** is een Atmosphäär vun een Planeet, de sik nich dör Akkretschoon wielst de Billen vun de Planeten eer Sünn billt hett. Een Sekundääratmosphäär keem dör interne vulkanische Aktiviteet tostann, or dör Akkumulatschoon vun Materiaal vun Kometeninslääg. Dat is charakteristsch för terrestrische Planeten, so as de Eer, un de anner terrestrischen Planeten in't Sünnsysteem: Merkur, Venus un de Mars. Sekundääratmosphären sünd relatiev dünn in'n Verliek to Primäratmosphären, de dat to't Bispell ook op den Jupiter gifft.

## Borns
Primääratmosphäär

Een **Primäärathmosphäär** is een Atmosphäär vun een Planeet, de sik dör Akkretschoon vun gaasföörmlich Mass vun de Akkretschoonsdisk vun de Planeten eer Sünn billt hett. Planeten so as Jupiter un Saturn hebbt Primääratmosphären. Düsse Atmosphären sünd teemlich dick in'n Verliek to Sekundääratmosphären, as de Eer de hett. De Primääratmosphäär güng verlustig bi de terrestrischen Planeten vunwegen de Kumbinatschoon vun Böverflachtemperaturen, Atoommass un de Fluchtgauigkeid vun de Planeten.

## Borns
Samuel Jordan

**Samuel Jordan** (* 1738 oder 1739 in Horborg; † 22. November 1788 in Oterndörp) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Jordan is 1738 oder 1739 in Horborg boren. He hett an de Universität Göttingen studeert un weer von 1761 bet 1773 Amtsschriever bi dat Amt Harste. He is von 1774 bet 1781 in Göttingen Gerichtsschult von dat Gericht Leineberg ween.

Von 1781 bet 1785 weer Jordan Amtmann von dat Amt Horborg un is denn an’n 18. Mai 1785 Amtmann von dat Gericht Land Hadeln in Oterndörp worrn un dat bet to sien Dood 1788 bleven. Sien Nafolger weer 1789 denn Hinrich Wilhelm Isenbart.

He weer verheiraadt mit Johanna Caroline Christiane Grätzel. De beiden harrn de Söhns Georg Wilhelm († 1834) un August Christian (1779-1844).
Carl Friedrich Hotzen

**Carl Friedrich Hotzen** (* 22. Oktober 1747; † 13. Oktober 1827 in Neehuus) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Hotzen is 1747 as Söhn von Sophie Auguste, borene Büsing (22. Februar 1720-1761), un Christoph Ludwig Hotzen (26. August 1708-1758) boren. He is 1769 Auditer bi dat Amt Stolzenau worrn un güng 1771 as Amtsschriever in dat Amt Bremervöör. 1780 is he tweten Beamten in dat Amt Grohnde worrn un 1789 Amtsschriever von dat Amt Beers. Dor is he toletzt Titulär-Amtmann ween. Von 1791 bet 1796 weer he denn Amtmann in dat Amt Willemsborg. 1796 is he Amtmann von dat Amt Neehuus worrn. Dor is he 1816 in den Rang von en Oberamtmann opstegen. 1827 hett he dat Ridderkrüüz von’n königlich hannöverschen Guelphenorden kregen. Hotzen is bet to sien Dood 1827 Amtmann in Neehuus bleven.

## Footnoten
Heinrich Wilhelm Isenbart

**Heinrich Wilhelm Isenbart** (* 1740 oder 1741 in Willemsborg; † 1794) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Isenbart is 1740 oder 1741 in Willemsborg boren. He hett Juristeree studeert un weer na dat Studium Auditer in Bentem un Wessen. He weer ok Amtsschriever bi dat Amt Scharzfeld.

He weer bet 1789 Amtsschriever un toletzt Titulär-Amtmann bi dat Amt Beers un is denn an’n 29. Mai 1789 Amtmann von dat Gericht Land Hadeln in Oterndörp worrn. Dat is he bet to sien Dood 1794 bleven. He is an’n 6. September 1794 begraven worrn.

He hett an’n 6. Juni 1776 Amalia Wilhelmina Christina Dorothea von Voss (17. November 1745-16. Oktober 1810) freet.

## Footnoten
Georg Wilhelm Marwedel

**Georg Wilhelm Diederich Marwedel** (* 1734 in Celle; † 11. November 1809 in Oterndörp) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Marwedel is 1734 as Söhn von Ludwig Marwedel in Celle boren un dor an’n 29. Januar 1734 in de Stadtkark döfft worrn.

1770 is he Amtsschriever bi dat Amt Beedenbossel worrn un 1776 Amtsverwalter in dat Amt Harmsborg.

He is 1795 Amtmann von dat Gericht Land Hadeln in Oterndörp worrn un dat bet to sien Dood 1809 bleven.

He weer verheiraadt mit Christina Elisabeth Hurlebusch (1744-15. Januar 1821).
Amt Landwörden

Dat **Amt Landwörden** weer en Verwaltungsrebeed in dat Groothertogdom Ollnborg mit Seet in Deersdorp. Dor hett de Westen von de hüdige Gemeen Lox tohöört. 1870 weer dat Amt 32,04 km² groot un harr 1492 Inwahners.

## Geografie

Dat Amt Landwörden weer dat eenzige Rebeed von dat Groothertogdom Ollnborg, dat op dat Oostöver von de Werser leeg.

In’n Noordoosten leeg dat Amt Leh, dat to dat Kurförstendom Hannover/Königriek Hannover tohören dee. In’n Oosten weer bet 1779 dat Amt Stotel-Vieland, dat na 1779 to dat Amt Leh höört hett. In’n Süden leeg de Landschop Oosterstood, de Deel von dat Amt Hagen weer. All disse Rebeden weren hannöversch. Dör de Werser aftrennt legen in’n Süüdwesten dat ollnbörgsche Amt Braak un in’n Noordwesten dat ollnbörgsche Amt Butjadingen.

## Historie

Vör 1811 hett dat Rebeed de Vaagdie Landwörden in dat Hertogdom Ollnborg billt. 1811 hebbt denn de Franzosen Ollnborg annekteert un dat Amt Deersdorp hett denn de Mairie Deersdorp in’n Kanton Bremerleh billt un direkt to dat Franzöösche Kaiserriek höört. Nadem de Franzosen 1814 wedder aftagen sünd, is ut dat Hertogdom Ollnborg dat Groothertogdom Ollnborg worrn. Dat ne’e Amt Landwörden hett in’n Kreis Övelgünn legen.

1879 is dat Amt Landwörden oplööst worrn un weer denn Deel von dat Amt Braak.

## Amtlüüd

* 1745-1783: Ferdinand Carl von Biegen
* 1798-1811: Friedrich August Rüder
* –1827: Carl Gerhard Theodor Eschen
* 1827-1833: Johann Georg Amann
* 1833-1842: Lüder Gottlieb Kückens
* 1843-1872: Ernst Peter Oppermann
* 1872-1878: Hermann Ludwig Harbers
* 1878-1879: vakant

## Footnoten
Amtsgericht Dorum

Dat **Amtsgericht Dorum** weer en Amtsgericht in dat Königriek Hannover. Dat harr sien Seet in Dorum.

## Överornt Gerichten

Dat Amtsgericht Dorum weer dat Obergericht Leh, von 1859 af an dat Obergericht Veern un von 1879 af an dat Landgericht Veern överornt. 1937 is dat in’n Bezirk von dat Landgericht Stood wesselt.

## Geschicht

Mit dat hannöversche Gerichtsverfatensgesett von’n 8. November 1850, dat an’n 1. Oktober 1852 in Kraft gahn is, sünd Verwaltung un Justiz kumplett trennt worrn un de Amtsgerichten sünd as ünnerst Gerichten inricht worrn. Dat Amtsgericht Dorum is dor denn blangen dat Amt Dorum nee schapen worrn. De Grenzen von Amt un Amtsgerichtsbezirk weren desülven.

Dat Amtsgericht Dorum is 1973 oplööst worrn.

### Amtsrichters/Präsidenten

* 1852–1859: August Friedrich Thiemig
* 1859–: Georg Swart
* -1954: Benno Eide Siebs
*

## Kiek ook bi

* List von de Amtsgerichten in dat Königriek Hannover
Vieh

**Vieh** oder *Vie* is en Begreep, de so veel as Sump oder Brook bedüden deit. De Utdruck is vondaag nich mehr in aktiven Bruuk, kummt aver noch in en ganze Reeg von Naams för Stücken Land in Noorddüütschland vör, vör allen in dat Dreeeck twüschen Elv un Werser. Faken is de Utdruck tohoopsett mit *Brook* oder *Land*.

Dor von afleidt is ok de Familiennaam Viebrock. 

## Footnoten
Vie

**Vie** betekent

* Vie, Utdruck för en fuchte Gelännform in Noorddüütschland,
* Vie, Stroom in dat Département Vendée, Frankriek, de in’n Atlantik münnt,
* Vie, Stroom in de Normandie in Frankriek, de in de Dives münnt.

**Vie** is de Naam von

* Visa Vie (* 1987), düütsche Rapperin, Schauspelerin un Moderatorin.

**VIE** betekent

* Vietnam, as olympisch Lännerafkörten,
* Flegerhaven Wien-Schwechat (IATA-Code),
* Kreis Viersen, Autokennteken (Düütschland).

Kiek ok bi: Eau de vie, La Vie.
205P/Giacobini

**205P/Giacobini** is en kortperioodschen Komeet.

De Komeet is an’n 10. September 2008 vun twee japaanschen Amateurastronomen opdeckt worrn, de em toeerst för en ne’en Komeet hollen hebbt. Man, as de Bahn beter utrekent weer, hett sik rutstell, dat sik dat üm en Komeet hannelt, de al 1896 vun Michel Giacobini opdeckt worrn is un 1897 toletzt beobacht weer. De Ümlooptiet liggt twüschen söss un söven Johr, man dorna is he nich wedder sehn worrn.

Bi’t Opdecken 2008 weer de Komeet wohrschienlich wat heller, vunwegen dat sik twee Stücken vun den Hööftkarn aflöst harrn un de Flachen vun’t frische Ies beter schienen deen.

## Kiek ok
* List vun de Komeeten

## Weblenken
* Bericht to’t Wedderopdecken (engelsch)
* Bild vun’n 21. September 2008
Georg Friedrich Francke

**Georg Friedrich Francke** (* 30. Dezember 1810 in Lümborg; † 21. August 1894 in Lauterberg) weer en düütschen Jurist.

Francke is 1810 as Söhn von en Bookholler bi de Salien Lümborg in Lümborg boren un weer later op dat Collegium Carolinum in Bruunswiek. He hett 1829 anfungen, an de Universität Göttingen Juristeree to studeren. 1832 hett he dor sien Dokter maakt un is denn Avkaat in Lümborg worrn.

He is 1839 Magistratsassesser un 1847 Stadtrichter in Horborg worrn. Dat is he bet 30. September 1852 bleven. He weer ok bi dat Oberamtsgericht Celle. He weer 1848/1849 as Deputeerten för Horborg in’n Staatsraad von Hannover un is dor 1848 Viezpräsident worrn. Later weer he ok noch länger Maat von’n Staatsraad. Nadem de Stadtgerichten oplööst worrn sünd, is he 1852 Obergerichtsviezdirekter bi dat Obergericht Stood worrn, aver al 1855 as Obergerichtsraad an dat Obergericht Ostroe straafversett worrn, as he sik gegen de Regerung wennt harr, de de Reformen von 1848 wedder trüggännern wull. 1859 keem he as Obergerichtsviezdirekter an dat Obergericht Lümborg. 1863 is he as Oberjustizraad bi dat Justizministerium anfungen un is dor 1865 Generalsekretär worrn. 1867 güng he as Obergerichtsviezdirekter an dat Obergericht Hannover un 1868 as Viezpräsident an dat Appellationsgericht Celle. Von 1874 bet 1879 weer he dor Präsident. 1879 is he in Rohstand gahn.

He hett de Tiedschrift *Zeitschrift für hannoversches Recht* mit rutgeven.

## Warken

* *Sammlung der Entscheidungen des Oberappellations-, dann Appellations-, jetzt Oberlandes-Gerichts in Celle, welche im Gebiete des Hannoverschen Partikularrechts (mit Ausschluß des Bauernrechts) in der Zeit von 1860 bis 1880 ergangen sind.* Capaun-Karlowa, Celle 1881
* *Der Lüneburgsche sogenannte Prälatenkrieg.* in: *Fünfter und sechster Jahresbericht des Museumsvereins für das Fürstentum Lüneburg* 1882-1883. Lümborg 1884, Sied 1-3
August Heinrich Oberg

**August Heinrich Oberg** (* 22. Juni 1809 in Celle; † 13. März 1872 in Berlin) weer en düütschen Jurist.

Oberg is 1809 as Söhn von Justine Philippine, borene Schümann (30. Mai 1786-27. Dezember 1844), un Ludolf Albrecht Heinrich Oberg (30. Dezember 1767-31. Mai 1828) in Celle boren. He hett an de Universität Göttingen Juristeree studeert. 1831 hett he mit siene Arbeit *De ordine quo constitutionum codex quem in corpore iuris habemus compositus sit* en Pries wunnen, den de Juristenfakultät von de Universität Göttingen utlaavt harr.

Na dat Studium is he Auditer in Reinhusen un Auditer un Assesser bi de Justizkanzlie Stood worrn.

He is 1846 Justizraad in Hilmssen worrn un is von’n 23. März 1849 bet to’n 20. Mai 1849 Afornten von de Natschonalversammlung för den 8. Wahlkreis Hannover in Hilmssen ween. 1852 is he Viezdirekter von dat Obergericht Ostroe worrn un keem 1855 as Viezdirekter an dat Obergericht Stood. Nadem Prüßen 1867 dat Königriek Hannover annekteert harr, is Oberg as Viezpräsident an dat Appellationsgericht Ratibor versett worrn. Dat hett en Kontroverse in’t Prüüßsche Aforntenhuus utlööst, vonwegen dat se sik nich eenig weren, wat dat mit dat Gesett un de Verfaten övereen is, wenn en hannöverschen Richter in ole prüüßsche Rebeden as Richter insett warrt. Oberg hett den Richterposten aver behollen. Noch in’t sülve Johr is he as Viezpräsident an dat Oberappellationsgericht Berlin versett worrn. De Präsident von dat Gericht, Adolph Leonhardt, is 1867 Justizminister worrn un so is Oberg glieks to’n Präsident von dat Gericht oprückt.

He hett an’n 25. September 1837 in Reinhusen Helene Louise Charlotte Sophie Niemeyer (31. Oktober 1814-9. August 1859) freet. De beiden harrn de Kinner Albrecht Hans (* 2. August 1838), Helene Louise Philippine (* 9. Mai 1841), Bodo (25. Mai 1843-üm 1930), Gertrud Auguste Julie Eleonore (18. Februar 1847-15. September 1909) un Carl Joseph Gustav Alexander (* 16. September 1853).

## Warken

* *De ordine quo constitutionum codex quem in corpore iuris habemus compositus sit.* 1831
Ludwig Erxleben

**Carl Heinrich  Erxleben** (* 19. Januar 1803 in Mesborg; † 7. April 1861 in Göttingen) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Erxleben is 1803 as dat eerste von söss Kinner von Clara Christiane, borene Sarnighausen (17. Juli 1782–2. Februar 1861; Dochter von Ludwig Heinrich Sarnighausen), un den Dokter Carl Georg Heinrich Erxleben (15. Februar 1770–2. November 1837) in Mesborg boren.

He weer Amtsassesser bi dat Strukturgericht Veern un in dat Amt Neehuus, Greev von dat Grevengericht Bützfleet un Amtmann von dat Amt Wischhoben.

Later weer he Viezdirekter von dat Obergericht Lümborg un bet to sien Dood 1861 von dat Obergericht Göttingen.

He hett an’n 12. März 1841 in Ossenbrügge Juliane Charlotte Amalie Erxleben (* 29. Dezember 1820) freet.

## Footnoten
Christian Leopold Lübbren

**Christian Leopold Lübbren** (* 1767; † 1851) weer en düütschen Jurist.

Lübbren is as Söhn von’n Stoder Stadtsekretär Leopold Friedrich Lübbren boren.

He is 1796 Obergerichtssekretär worrn un weer von 1799 bet 1824 Syndikus. He weer Hoffgerichtsassesser un is 1824 Justiz-Börgermeester von de Stadt Stood worrn. Dat Amt as Justiz-Börgermeester harr he bet to sien Dood 1851. Von 1824 bet 1838 weer Lübbren de twete Börgermeester von Stood, von 1838 bet 1851 de eerste.

He weer ok för de Stadt Stood Maat von de Landschop von de Hertogdömer Bremen un Veern.

Lübbren sien Dochter Elise Eleonore (* 21. Oktober 1803-1850) hett later Johann Konrad Weismann freet un weer de Moder von August Weismann.
Martin Frommhold

**Martin Frommhold** (* 20. Juni 1880 in Dörnthal; † 10. April 1933 in Hannover) weer en düütschen Jurist un Politiker.

Frommhold is 1880 as Söhn von en evangeelschen Theoloog in Dörnthal in’t Erzgebirge boren. He hett 1899 sien Abitur in Chemnitz maakt un denn Juristeree an de Universität München un an de Universität Leipzig studeert. 1903 hett Frommhold sien Dokter maakt.

1908 is Frommhold Börgermeester von Westerland worrn un is dat bet 1915 bleven. In dat Johr is he denn Börgermeester von de Stadt Stood worrn un dor bet 1925 bleven.

1914 is he Vörsitter von’n Stoder Geschichtsvereen worrn, in den he bet 1925 aktiv weer. In’t *Stader Archiv* hett he ünner annern över *Die Erweiterung der Stadt Stade* schreven.

1919 is Frommhold in den Hannöverschen Provinziallanddag wählt worrn un weer dor bet 1929 Frakschoonsvörsitter von de Düütsche Demokraatsche Partei (DDP).

Von 1925 bet 1933 hett Frommhold bi de *Landsversekerungsanstalt Hannover* arbeidt, wat later de Düütsche Rentenversekerung Bruunswiek-Hannover worrn is.

1931 is he Eersten Vörsitter von de Willem-Busch-Sellschop worrn.

Na de Machtübernahme von de Natschonalsozialisten un en Rufmord-Kampagne hett Frommhold sik an’n 10. April 1933 in Hannover sülvs ümbröcht.

## Warken

* Martin Frommhold: *Die Erweiterung der Stadt Stade*, in: *Stader Archiv*, Zeitschrift des Stader Geschichts- und Heimat-Vereins, Neue Folge, Heft 15, Stade: 1925

## Ehren

In Stood is de Frommholdstraat na em nöömt.

2007 is von’n Neddersassischen Landdag in dat Leineslott en Gedenktafel *[[De Oppers von’n Natschonalsozialismus ünner de Parlamentariers ut neddersassische Rebeden]]* inwieht worrn, de ünner annern ok an Frommhold denken lett.

## Footnoten
Amtsgericht Hagen

Dat **Amtsgericht Hagen** weer en Amtsgericht in dat Königriek Hannover, in de prüüßsche Provinz Hannover un in Neddersassen. Dat harr sien Seet op de Borg Hagen in Hagen.

## Överornt Gerichten

Dat Amtsgericht Hagen weer dat Obergericht Leh, von 1859 af an dat Obergericht Veern un von 1879 af an dat Landgericht Veern överornt.

## Geschicht

Mit dat hannöversche Gerichtsverfatensgesett von’n 8. November 1850, dat an’n 1. Oktober 1852 in Kraft gahn is, sünd Verwaltung un Justiz kumplett trennt worrn un de Amtsgerichten sünd as ünnerst Gerichten inricht worrn. Dat Amtsgericht Hagen is dor denn blangen dat Amt Hagen nee schapen worrn. De Grenzen von Amt un Amtsgerichtsbezirk weren desülven.

Nadem 1867 dat Königriek Hannover von Prüßen annekteert worrn is, weer dat en königlich-prüüßsch Amtsgericht.

Dat Amtsgericht Hagen is to’n 1. April 1974 oplööst worrn. 1977 hett de Samtgemeen Hagen dat Gebüüd köfft un dor dat Raadhuus un en Touristinformatschoon inricht. Siet 1. Januar 2014 is dat dat Raadhuus von de Eenheitsgemeen Hagen.

### Amtsrichters/Präsidenten

* ~1853: Otto von Gruben
* ~1856: Gerichtsassesser Johann Struckmann
* ~1858: Maximilian Friedrich Woldemar von Rantzau
* 1873: Bodo Voigts

## Kiek ook bi

* List von de Amtsgerichten in dat Königriek Hannover

## Footnoten
Amtsgericht Rodenborg

Dat **Amtsgericht Rodenborg** is een von de teihn Amtsgerichten in’n Landgerichtsbezirk Veern. Dat hett sien Seet in dat Gebüüd an’n Peermarkt in Rodenborg (Landkreis Rodenborg).

## Överornt Gerichten

Dat Amtsgericht Rodenborg sünd in’n Instanzentog dat Landgericht Veern, dat Oberlandsgericht Celle un de Bundsgerichtshoff in Karlsruhe överornt.

Den Gerichtsbezirk billt de fröhere Landkreis Rodenborg (ahn den olen Landkreis Bremervöör).

He grenzt in’n Noorden an den Bezirk von dat Amtsgericht Zeven, in’n Noordoosten an den von dat Amtsgericht Töst, in’n Süüdoosten an den von dat Amtsgericht Soltau, in’n Süden an den von dat Amtsgericht Wasra, in’n Süüdwesten an den von dat Amtsgericht Veern un in’n Westen an den von dat Amtsgericht Achem.

Siet 2005 is dat Amtsgericht Wasra för dat Hannels-, Genossenschafts- un Vereensregister in’n kumpletten Landgerichtsbezirk Veern tostännig. Dat Partnerschopsregister warrt siet 1. August 2005 zentraal bi dat Amtsgericht Hannover föhrt. För Insolvenzverfohren is dat Amtsgericht Wasra tostännig.

## Geschicht

Mit dat hannöversche Gerichtsverfatensgesett von’n 8. November 1850, dat an’n 1. Oktober 1852 in Kraft gahn is, sünd Verwaltung un Justiz kumplett trennt worrn un de Amtsgerichten sünd as ünnerst Gerichten inricht worrn. Dat Amtsgericht Rodenborg is dor denn blangen dat Amt Rodenborg nee schapen worrn. De Grenzen von Amt un Amtsgerichtsbezirk weren desülven. Dat Amtsgericht Rodenborg weer ünner dat Obergericht Veern stellt, dat 1879 in dat Landgericht Veern övergahn is.

### Amtsrichters/Präsidenten

* ~1858: Georg Justus Julius Hesse
* 1997-2011: Arnd Bosse
* 2011-: Joachim Kost

## Kiek ook bi

* List von de Amtsgerichten in dat Königriek Hannover

## Weblenken

* Websteed von dat Amtsgericht Rodenborg (hoochdüütsch)
* Översicht över de Rechtsspröök von dat Amtsgericht Rodenborg (hoochdüütsch
Adolph Hachtmann

**Johann  Heinrich Hachtmann** (* 29. November 1844 in Groden; † 16. September 1919 in Brooklyn) weer en plattdüütschen Schriever.

Hachtmann is 1844 as Söhn von Caroline Wilhemine, borene Dürels (24. September 1823-17. Oktober 1900), un den Kanter un Organist Johann Peter Hachtmann (28. Oktober 1818-25. April 1848) in Groden bi Cuxhoben boren un an’n 30. Dezember 1844 in de Abundus-Kark döfft worrn. He hett later in Hamborg Koopmann lehrt un is 1868 na de USA utwannert. He is dor toeerst Koopmann in Hoboken ween un denn von 1883 af an in Brooklyn.

An’n 11. Juli 1875 hett he in Hoboken Henriette Auguste Dorothea Grossheim (11. Januar 1855-22. Mai 1902) freet, de in Dorum boren weer. De beiden hebbt de Kinner Rhea Emma Hermina (* 15. April 1876), Carl Adolph Jakob (* 30. Mai 1877), Julius (* 25. Februar 1879), Henry Charles (* 9. April 1880), August Dietrich (* 1. Juli 1883) un Marie Edith Alberta (* 4. Dezember 1890) hatt.

## Warken

Plattdüütsch:
* *Ut Dütschland un Amerika. Plattdütsche Humoresken in Riemels.* New York 1883
* *Lieder eines Deutsch-Amerikaners : Ein Kranz ernster und humoristischer Dichtungen in hoch- und plattdeutscher Sprache.* New York 1889
* *Von Haus und Hof verbannt oder: Ut’n Öllernhus wiest. Volksschauspiel mit Gesang und Tanz in 4 Aufzügen.* Rauschenplat, Cuxhoben [ca. 1897]

Hoochdüütsch:
* *Verborgene Ketten: Schauspiel in 4 Aufzügen.* 1897

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Footnoten



## Weblenken
Theodor Zimpel

**Johann Carl  Zimpel** (* 20. Mai 1842 in Elsdörp; † 1922) weer en plattdüütschen Schriever.

Zimpel is 1842 as dat drüdde von söss Kinner von Juliana, borene Meyer (* 1802), un den Pastoor Franz Theodor Zimpel (31. August 1808-15. August 1878) in Elsdörp boren un an’n 28. Juni 1842 in de Kark von Elsdörp döfft worrn. He is 1867 na de USA utwannert un hett bet 1897 in New York den plattdüütschen Deel von de *[[Plattdütsche Post]]* redigeert un den *Plattdütschen Volks-Kalender* rutgeven. 1897 is he Redaktör von dat Wekenbladd *[[Die Deutschen Eiche]]* worrn, dat in Reading rutkeem. He is bet 1903 bi dat Bladd bleven.

## Warken

* *Ut’n Harten. Hoch- und plattdeutsche Gedichte.* Sülvsverlag, New York 1920

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Footnoten



## Weblenken
Heinrich Detjen (Schriever)

**Heinrich Detjen** (* 11. August 1896 in Cuxhoben; †) weer en plattdüütschen Schriever.

Detjen is 1896 in Cuxhoben boren. De Familie is 1900 denn na Hamborg tagen. Dor weer he op Volksschool, Realschool un Oberrealschool. In’n Eersten Weltkrieg weer he Soldaat. He hett studeert, weer Warkstudent un hett dat Staatsexamen maakt. He hett 1936 ok noch sien Dokter över dat Thema *Hermann Bossdorf als Dramatiker. Ein Beitrag zur Würdigung des Dichters* maakt. He weer denn Schoolmeester an dat Gymnasium in Eimsbüttel un an de Volkshoogschool.

## Warken

* *De dulle Krischan (Christian Friedrich Grabbe). Nedderdütsches Speel in fief Biller.* (toeerst opföhrt an de Nedderdüütsche Bühn Hamborg an’n 1. November 1933)
* *Winachtsklocken. Gedichten, Geschichten un en lütt Speel för de Fierdaag.* Pröpper, Hamborg [ca. 1935]
* *De gröne Koffer.  Einakter.* (toeerst opföhrt in’t Volksheim 1936)
* *Kameraden. Plattdeutsches Mysterium.* (toeerst opföhrt in’t Volksheim 1936)
* *Hermann Bossdorf als Dramatiker. Ein Beitrag zur Würdigung des Dichters.* Hamborg 1936
* *Drei plattdeutsche Jugendspiele.* Hamburger Verlag Pröpper, Hamborg 1937
* *Dat Tweschenpoor. Einakter.* (toeerst opföhrt in’n Schubertsaal 1942)

## Weblenken
Klaus Köster

**Klaus Köster** (* 19. April 1877 in Mittelskark; † 18. November 1961 in Hamborg) weer en plattdüütschen Schriever.

Köster is 1877 in Mittelskark boren un in’n Mittelskarkener Deel von Achterdiek opwussen. He is later op dat Lehrerseminar in Stood ween un weer Schoolmeester in Bützfleet un Oosten. He hett sik denn na Hamborg versetten laten un weer Schoolmeester an Scholen in St. Georg un an de Barmbeker Straat.

## Warken

* *Altländer Skizzen.* Krause, Stood 1925

## Weblenken
Frank Wild

**John Robert Francis „Frank“ Wild** (* 10. April 1873 in Skelton, Yorkshire; † 19. August 1939 in Klerksdorp, Süüdafrika) weer en britisch Polarforscher. He nehm af 1901, afsehn vun de Terra-Nova-Expeditschoon, an all britisch Antarktisexpeditschonen vun dat so nömmt Golden Tietöller vun de Antarktis-Forschung deel.

Van 1901 bit 1904 weer Wild Expeditschonsliddmaat vun de Discovery-Expeditschoon ünner de Leitung vun Robert Falcon Scott. Hier hett he ok sien langjohrigen Früend Ernest Shackleton kennen lehrt.

Wild hett Shackleton van 1907 bit 1909 up de Nimrod-Expeditschoon begleit. Tosommen mit Shackleton, Jameson Boyd Adams un Eric Stewart Marshall reck he an’ 9. Januar 1909  un dormit de gröttste bit dorhen reckt Nahkommen an en vun de beid geographisch Eerdpole. 

Van 1911 bit 1914 hörr he to de Mannschap vun de Aurora-Expeditschoon ünner de Leitung vun Douglas Mawson. Hier ünnerstunn hüm dat up dat Shackleton-Schelfies erricht Basislager.

Van 1914 bit 1916 nehm he an Shackleton sien Endurance-Expeditschoon deel. As  Shackleton tosommen mit fiev wiederen Expeditschoonsdeelnehmer up de avendüerlich Reis mit de *James Caird* nah Süüdgeorgien upbraken is, um Hülp to halen, wurr Wild to’n  Kommandanten vun de Torüchbleeven up Elephant Island.

Ansluutend deen Wild tosommen mit Shackleton in’ Eersten Weltkrieg in Russland. Dornah bedreev he gemeensam mit Francis Howard Bickerton (1889–1954, siet de Mawson-Expeditschoon good Früend mit Wild) und James McIllroy (1879–1968, Dokter bi de Endurance-Expeditschoon) en Boomwullfarm an den Malawisee. Dor is he an Malaria krank wurrn.

Van 1921 bit 1922 weer he ok Liddmaat vun de Quest-Expeditschoon, to deren Baas he wurr, nahdem Ernest Shackleton 1922 an en Hartinfarkt in Grytviken up Süüdgeorgien storven weer. 

Wild is in groot Armoot storven, nahdem he sück in de Tüschentiet as Lagerist in en süüdafrikaansch Diamantenmien un toletzt as Barkeeper en rünnerkommen Wertschap dörslahn harr, wohrschienlich an de Folgen vun sien Alkoholkrankheit. De Versöök vun eenig Liddmaaten vun de Endurance-Expeditschoon, hüm to helpen, keem to laat. Anner Borns snacken aber vun en Lungenentzündung as Doodsoorsaak.

De Fru vun Wild weer de Ansicht, dat dat de Wunsch vun hör Mann ween weer, neben Shackleton beerdigt to wurrn. Sien Asch wurr dorüm nie bisett. Eerst över 60 Johr later wurrn sien starvlich Överresten in Süüdafrika upspürt. In’ November 2011 wurr sien Asch nah Süüdgeorgien brocht un nah en Goddesdeenst in Anwesenheit vun tallriek Nahfohren vun Wild und Shackleton bisett, direkt neben dat Graff vun Shackleton.

## Familie
De jüngere Bröer vun Frank Wild, Ernest weer wiels de Endurance-Expeditschoon Liddmaat vun de ünnerstütten Ross Sea Party.

## Enkeld Nahwiesen
Johann Kobbe

**Johann Kobbe** (* 15. März 1764 in Neehuus; † 23. März 1838 in Stood) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Kobbe is 1764 as Söhn von Sophie Sara, borene Franke (* 21. Juli 1734), un den Pastoor Johann Christian Kobbe (1730-1793) in Neehuus boren.
 
Kobbe weer von 1804 bet 1813 Prätor in Stood un is 1813 denn Börgermeester worrn. He weer von 1816 bet 1838 Verwaltungs-Börgermeester von de Stadt Stood, wat toglieks denn ok de eerste Börgermeester von de Stadt weer.

He weer för de Stadt Stood Maat von de Landschop von de Hertogdömer Bremen un Veern un Maat in’n Hannöverschen Staatsraad.

He hett an’n 20. Mai 1792 in Stood Sophia Regina Hüge (* 1768) freet. In twete Eh hett he an’n 13. Juli 1796 in Dorum Juliane Charlotte Caroline Wilhelmine Lappenberg (15. Juni 1778-10. April 1846) freet. De beiden harrn de Kinner Johann Christian (* 1799), Caroline Louise Albertine (1801-1877), Georg Wilhelm (11. Juni 1803-24. Juli 1866), Johann Heinrich (* 1805), Johanna Franziska (1807-1874), Karl Rudolf August (* 1808), Adolphine Antoinette (1810-1896) un Johann Theodor (1819-1819).

## Footnoten
Stephen B. Grimes

**Stephen B. Grimes** (* 18. April 1927 in Weybridge; † 12. September 1988 in Positano) weer en britischen Artdirector un Szenenbillner.

## Leven un Wark
Grimes weer dat tweete vun söven Kinner. Sien Öllern weern Leslie un Nancy Grimes. He füng sien Loopbahn in de Filmweertschop in’t Johr 1953 an mit den Film *[[The Sword and the Rose]]*. Bit to sien Doot hett he an dat szenische Gestalten vun mehr as dörtig Filmen mitarbeit.

1965 weer he dat eerste mol för en Oscar vörslahn för den Swartwittfilm *The Night of the Iguana* vun John Huston, mit den tosamen he twölf Filmen maakt hett. Ok mit den Speelbaas Sydney Pollack hett he lange Tiet tosamenarbeit. Mit em hett he an söven Filmen mitarbeit. Annere Speelbasen för de Grimes arbeit hett weern David Lean, Peter Yates, Mark Rydell un Ulu Grosbard. Vun Vördeel weern bi em sien künstlerischen Anlagen, de he bruukt hett, üm schöne, dramaatsche un atmosphäärsche Skizzen to maken bi’t Vörbereiten vun en Film. Dormit weer he en grote Hülp för den Speelbaas un annere Kruliddmaten bi’t Ümsetten vun de Biller un den Stil vun’n Film. He weer sik kloor över de Bedüden vun Licht, ruum un Musters un hett in sien Skizzen mehr ünnerbröcht as de meisten annern Szenenbillners.

Grimes weer mit Kathleen Grimes, borene Sanders, verheiraat, de he drapen hett as he de *Saint Martin’s School of Art* besöcht hett. Se harrn tohopen fief Kinner.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Grimes weer för tosamen veer Filmpriesen vörslahn, dorünner dreemol vör den Oscar. Uttekent weer he eenmol, neemlich 1986 mit den *[[Oscar]]* in de Kategorie *[[Oscar/Best Szenenbild|Best Szenenbild]] för den Film *Out of Africa''
(tohopen mit Josie MacAvin)

## Weblenken
*
Lucius I.

**Lucius I.** (* in Rom; † 5. März 254) weer Bischop vun Rom för acht Maand (25. Juni 253 bit to sien Dood).

Lucius weer Römer. Vun Kaiser Trebonianus Gallus wurr Lucius sofort in de Verbannung schickt. Nah den gewaltsamen Dood vun den Kaiser kunn he ünner de sien Nahfolger Valerian gau torüchkehren. Dat Schisma vun den Novatian düer ünner sien Amtstiet fort. Gegen den Rigorismus vun de Novatianer hett he as all sien Vörgänger de mildere Richt in de Bußpraxis.

He wurrd in mehreren Breef vun den hilligen Cyprian von Karthago nömmt, de hüm as moodigen Bekenner rühmt. Eerst latere Legenden berichten vun en Martyrium. As sien Vörhgänger ok fun he sien letzte Ruhestäe in de Calixtus-Katakombe. Bi deren Wedderopdecken wurr en Stück vun sien Graffinschrift funnen. Sien Gedenktag is de 4. März. In Roskilde:  Överdragen vun de Gebeine: 25. August.

## Literatur
* Francesco Scorza Barcellona: *[http://www.treccani.it/enciclopedia/lucio-i_%28Enciclopedia-dei-Papi%29/ Lucio I]*, in: * Enciclopedia dei Papi*. 2000
* Ekkart Sauser: Lucius I. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 5, Bautz, Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3, Sp. 301–303.
* Indrag in de Catholic Encyclopedia, Robert Appleton Company, New York 1913 (engelsch)

## Weblenken

* Gesamtwark vun Migne Patrologia Latina mit Inholtsverteeken
Vändåtberget

Dat **Vändåtberget** is en Naturschuulrebeed in de Gemenen Örnsköldsvik in Sweden, 50 Kilometer nordwestlich vun de Stadt Örnsköldsvik. Dat Schuulrebeet wurr 1989 grünnd un hett en Flach vun 3.45 km².

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
Jorge Garcia (Schauspeler)

**Jorge Garcia** (* 28. April 1973 in Omaha, Nebraska) is en US-amerikaanschen Schauspeler, de dör sien Hööftrull in de Feernsehreeg *[[Lost (Feernsehreeg)|Lost]]* bekannt worrn is.

## Leven un Wark
Garcia is de Söhn vun en chileenschen Dokter un en kubaansche Schoolmeestersche. Opwossen is he in Süüdkalifornien. De High School besöch he in San Clemente. In de sövten Klass speel he den legen Kerl in en Musikprodukschoon, de op de Grundlaag vun en Comic entstahn is. Dormols hett he markt, dat he över de Schauspeleree in’t Showbusiness instiegen künn. Na dat College hett he sik dat Beverly Hills Playhouse – at is en Theater mit Schauspeelschool – anslaten, woneem he denn fast arbeit hett.

Op de Bühne weer he in Produkschonen as *The Midnight Zone*, *Something Borrowed Something Blue*, *Romancing Valentino*, *Fiddler on the Roof*, *Hurleyburley* un *Guys and Dolls* to sehn, is aver ok in Stand-up-Kummedie in Los Angeles optreden. Bito speel he Nevenrullen in tallrieke Feernseh- un Filmprodukschonen. Internatschonal bekannt worrn is he mit sien Rull in de Feernsehreeg *Lost*. He fallt sünners dordör op, dat he teemlich Övergewicht hett.

Siet eenige Johren is Garcia in’t Internett teemlich aktiv un bedirfft en Blog ansteed vun en professchonelle Websteed. Ok in’n Blog to *Lost* is he een vun de Schauspelers, de mit de meisten Antwoorten geven de. To de sössten Staffel hett he butendem tosamen mit sien Bruut Bethany James Leigh Shady en egen Podcast to de Reeg bedreven.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Garcia is för dien Schauspeel bit hüüt (Dezember 2014) sössteihn mol för Filmpriesen vörslahn wesen – vör allen för sien Rull in *Lost*. Uttenekt worrn is he bit nu dreemol:
* 2006: mit den *[[Screen Actors Guild Award]]* in de Kategorie *Best Ensemble-Leistung in en Drama-Reeg* för *Lost*
* 2006: mit den *[[ALMA Award]]* in de Kategorie *Rutragen Nevendorsteller un en Feernsehreeg* för *Lost*
* 2008: mit den *[[ALMA Award]]* in de Kategorie *Rutragen Nevendorsteller un en Feernsehreeg* för *Lost*

## Weblenken

* 

## Borns
Adewale Akinnuoye-Agbaje

**Adewale Akinnuoye-Agbaje** (* 22. August 1967 in London) is en britischen Schauspeler un Dreihbookschriever.

## Leven un Wark
Adewale Akinnuoye-Agbaje is de Söhn vun nigeriaansche Inwannerers. Opwossen is he mit sien veer Süsters in London, woneem he ok boren is. He hett later an’t King’s College London jura studeert un in Mailand as Fotomodell arbeit. För sien Loopbahn as Schauspeler is he denn aver na Los Angeles ümtogen. Blangen sien Mudderspraak Yoruba snackt he ok Engelsch, Italieensch un Swahili. Sien Glovensricht is de Buddhismus.

Eerste Insichten in den Film kreeg he as Nevendorsteller in Feernsehregen as *Red Shoe Diaries*, *New York Undercover* oder *Cracker*. Mit *Congo* harr he 1995 sien eerste Filmrull. Sien Dörbrook harr he 1997 mit de HBO-Reeg *Oz*. Vun 2005 bit 2007 harr he ok en gröttere Rull in de Feernsehreeg *Lost*.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Akinnuoye-Agbaje weer bit hüüt (Dezember 2014) sössmol vör Filmpriesen nomineert. Wunnen hett he dorvun eenmol. Dat weer in’t Johr 2006 as he mit sien Kollegen för de Feernsehreeg *Lost* mit den *[[Screen Actors Guild Award]]* uttekent weer in de Kategorie *Best Ensembleleistung in en Drama-Reeg*.

## Websteden
Laabs

**Laabs** (poolsch: **Łobez**, , ) is hüt ene poolsche Stadt in Pommern, Woiwodschop Westpommern an de Reej. Von 1648 bet 1945 wier dat ene dütsche Stadt. 10.066 Inwahners (Stand 2019) up een Flach van 12,8 km². Vun 1975 bet 1999 weer de Stadt in den Bezirk Stettin. 

## Inwahners

ImageSize = width:500 height:320
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:11000
ScaleMajor = unit:year increment:11000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:20 align:center
  bar:1680 from:0 till:800
  bar:1740 from:0 till:1191
  bar:1749 from:0 till:1339
  bar:1831 from:0 till:2443
  bar:1861 from:0 till:4756
  bar:1895 from:0 till:5187
  bar:1925 from:0 till:5994
  bar:1933 from:0 till:6947
  bar:1939 from:0 till:7310
  bar:1945 from:0 till:1710
  bar:1946 from:0 till:4144
  bar:1957 from:0 till:6026
  bar:1970 from:0 till:7355
  bar:1990 from:0 till:10953
  bar:2014 from:0 till:10440
PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1680 at: 800 text: 0,8 shift:(0)
  bar:1740 at: 1191 text: 1,2 shift:(0)
  bar:1749 at: 1339 text: 1,3 shift:(0)
  bar:1831 at: 2443 text: 2,4 shift:(0)
  bar:1861 at: 4756 text: 4,8 shift:(0)
  bar:1895 at: 5187 text: 5,2 shift:(0)
  bar:1925 at: 5994 text: 6 shift:(0)
  bar:1933 at: 6947 text: 7 shift:(0)
  bar:1939 at: 7310 text: 7,3 shift:(0)
  bar:1945 at: 1710 text: 1,7 shift:(0)
  bar:1946 at: 4144 text: 4,1 shift:(0)
  bar:1957 at: 6026 text: 6 shift:(0)
  bar:1970 at: 7355 text: 7,4 shift:(0)
  bar:1990 at: 10953 text:11 shift:(0)
  bar:2014 at: 10440 text:10,4 shift:(0)
  
## Börgermeester

## Attrakschonen

File:Lobez kosciol kz.jpg| 
File:Kamienica w Łobzie (obok dworca PKP).jpg|
File:Zabytkowa Poczta w Łobzie.JPG|
File:Zabytkowy dom w Łobzie.jpg|
File:Świętoborzec - dworek.jpg|

## Weblenks

*  Websteed vun Laabs (poolsch)
New General Catalogue

De **New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars** ( Afk.: **NGC**; engelsch för „Nee Allgemeen Kataloog vun Nevels un Steernhopens“) is en astronoomschen Kataloog vun galaktische Objekten as planetaarsche oder diffuse Nevels, apenen un slatene Steernhopens un Galaxien.

## De Kataloog
De *New General Catalogue* is in de 1880er Johren tosamenstellt un 1888 vun Johan Ludvig Emil Dreyer publizeert worrn. Grundlaag för den Kataloog weern vör allen Beobachten vun Wilhelm Herschel. In de Johren 1895 un 1908 sünd de beiden tosätzliche Index-Katalogen IC&nbsp;I un IC&nbsp;II dortokamen.

De NGC-Kataloog ümfaat 7840 Objekten, dorünner ok de meisten Objekten ut’n Messier-Kataloog. Man in’n Ünnerscheed to Messier sünd de Objekten in’n NGC na Rektaszension ordent. Wegen de groten Tall vun Indrääg is dat bi’t Tohopenstellen ok to en poor Fehlers kamen. To’n Bispeel sünd eenige Objekten mehrfack ünner verschedene Kataloogtallen opföhrt oder in een vun de Index-Katalogen noch mol wedder opnahmen worrn.

En ne’ere Faten vun den NGC is de ''Revised New General Catalogue'' (RNGC). De Kataloog warrt dör duersome Beobachten vun’t NGC/IC-Projekt wieter verfienert, man en echten Nafolger vun dissen Katalog tosamen mit sien Index-Katalogen gifft dat aver so nich. Vun’t fröhe 20. Johrhunnert an, weern Katalogen tomeist blots noch för enkelte Typen vun Objekten anleggt. Vör allen gifft dat en poor Galaxiekatlogen.

De NGC warrt geern vun Amateurastronomen bruukt, vunwegen dat he vele Objekten utwiesen deit, de ok mit lüttere Amateur-Teleskopen noch beobacht warrn künnt.

## Kiek ok
* List vun de astronoomschen Katalogen

## Weblenken

* A new general catalogue of nebulae and clusters of stars, being the catalogue of the late Sir John F.W. Herschel (engelsch)
* Vullstännige NGC- un Messier-Datenbank mit Berichten (Hochdüütsch)
* Interaktiv NGC-Kataloog (engelsch)
John Brinkmann

**John Brinkmann** (* 11. April 1872 in Bremen; † 2. September 1929 ok dor) weer en plattdüütschen Schriever.

Brinkmann is 1872 in Bremen boren. He hett Texten von Georg Droste rutgeven un hoochdüütsche Texten von Wilhelm Scharrelmann op Platt översett.

## Warken

* *Dokter Langbeen. Un anner Geschichten von Tiere und Minschen.* (von Georg Droste; Leidwoord von Brinkmann) Glogau, Hamborg [1917]
* *Dat lustige Vördragsbok : Auswahl aus neueren plattdeutschen Dichtungen zum Vortragen und Lesen.* (Rutgever) Glogau, Hamborg 1921
* *For de Fierstunnen. Vergnögte Döntjes un Vertellsels.* (von Georg Droste; Leidwoord von Brinkmann) Leuwer, Bremen 1922
* *Droste-Book. Georg Droste. Utwaal un Införung von John Brinkmann.* Fischer & Schmidt, Stettin 1924
* *Snider Weckstroh un anner Pickbalgen-Geschichten.* (von Wilhelm Scharrelmann; översett von Brinkmann) Hinstörp, Wismer 1928

## Weblenken
Hermann Bahlburg

**Hermann Bahlburg** (* 21. Juli 1892 in Jesborg; † 19. Februar 1962 in Bookholt) weer en Missionar von de Harmsbörger Mission un en plattdüütschen Schriever.

Bahlburg is 1892 as Söhn von Catharina, borene Vick, un den Timmermann Heinrich Bahlburg in Jesborg boren. He weer dor op de Volksschool, hett eerst Smidd lehrt un is denn op Wannerschop gahn un ünner annern na Stood un Seborg kamen. 1911 is he an dat Missionsseminar in Harmsborg gahn. As 1914 de Eersten Weltkrieg loosgüng, hett Bahlburg sien Studien afbraken un is op’n Hoff von de Öllern gahn, üm dor to helpen, nadem de öllere Broder as Soldaat intagen worrn is. Bahlburg hett denn en Krankenpleger-Lehr in Dresden anfungen, is aver as Soldaat in en Regiment in Sassen intagen worrn un weer denn bet an dat Enn von’n Krieg Soldaat. Dat Missionsstudium hett he 1921 afslaten un hett denn as Missionar för de Missionsanstalt Harmsborg arbeidt. Bahlburg is 1921 na Thälsdörp tagen un hett dor as Volksmissionar arbeidt un dorbi ok op dat Bruken von de plattdüütsche Spraak sett. In dat Johr hett he Minna Behrens freet, mit de he negen Kinner kriegen schull. 1927 güng he as Baas von en Grupp Missionars na den Westen von Äthiopien, üm ünner de Galla (vondaag Oromo nöömt) to missioneren. De Grünner von de Harmsbörger Mission, Ludwig Harms, harr al 1853 un 1857 Missionars na de Oromo schickt, de dor aver nich veel utrichten kunnen. Bahlburg harr den Wunsch, disse Mission wedder optonehmen, nadem 1926 kloor worrn is, dat de Harmsbörger Mission ehr Arbeid in Indien, de dör den Eersten Weltkrieg ünnerbraken weer, nich mehr wedder opnehmen kunn.

In Addis Abeba ankamen, hebbt se en Grundstück in Aira pacht. Dor hett Dietrich Waßmann en Missionsstatschoon opboot. Bahlburg sülvs is in Addis Abeba bleven. Dor hebbt se en Gemeen opboot, ut de vondaag de Evangeelsche Gemeen von Düütsche Spraak in Äthiopien mit de Krüüzkark Addis Abeba worrn is. 1931 keem Bahlburg na Düütschland trügg un hett 1932 siene Familie mit na Äthiopien bröcht. Siet de Tied von’n Italieensch-Äthioopschen Krieg 1935/1936, dör den Äthiopien to de Kolonie Italieensch-Oostafrika worrn is, harrn de Missionars dat besünners swoor un kunnen man kuum noch arbeiden.

In’n Tweten Weltkrieg hebbt de Briten Äthiopien innahmen un Bahlburg jüst as all de Italieners un Düütschen dor 1941 interneert. 1948 keem Bahlburg ut de Interneerung na Düütschland trügg un is Missionar binnen Düütschland worrn. Nadem he in Kunflikt mit de Leidslüüd von de Harmsbörger Mission keem, hett he as Missionar ophöört. Von 1950 af an hett he in Handörp leevt un dor as Schriever un plattdüütschen Spraakforscher arbeidt.

He hett von Januar 1951 bet Mai 1955 dat *Pladdüüdsch’ Häimaodbladd* rutbröcht un denn von Juni 1956 bet November 1961 de *Norddüüdsche Häimaod*.

## Warken

* *Äijßder pladd-düüdscher Spraokfoihrer ganz hindyörr uuhs Mudderspraock fö’ Läivhämmer un Schoulkinner vun Pladd, aok fö’ Hoogdüüdsche un Flüchdlinge in’d Pladd kodd un goud in äinfacker Leährwiehs.* Sülvsverlag, Harmsborg/Mundschenk, Soltau [1949]

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken

* Websteed över Bahlburg (hoochdüütsch)
Klaus Schröder (1844–1927)

**Klaus Schröder** (* 8. Januar 1844 in Vörwark; † 25. Juni 1927 in Stood) weer en plattdüütschen Schriever.

Schröder is 1844 as Söhn von’n Schoolmeester Hermann Schröder in Vörwark boren. He weer later Lehrer an’t Lehrerseminar Stood.

He hett Böker op Platt un Warken över de Geschicht von de Region schreven. Ok as Imker weer he aktiv un weer Maat von de Direkschoon von’n hannöverschen Zentralvereen.

## Warken

Plattdüütsch:
* *Hüklot. Wat de Lüe sick vertellt twischen Elw un Werser.* (Rutgever) Nordwestdeutsches Dürerhaus, Bremen [1923]
* *Wedder funnen.* Stader Heimatverlag Karl Krause, Staood 1925
* *De Litje Magret und andere plattdeutsche Erzählungen.* Stader Heimatverlag, 1927

Hoochdüütsch:
* *Heimatkunde der Herzogtümer Bremen und Verden und des Landes Hadeln.* (tohoop mit Carl Diercke) Pockwitz, Stood 1880
* *Zur Geschichte des Stader Seminars. Ein Stück Kirchen-, Schul- und Kulturgeschichte.* Krause, Stood 1925

## Weblenken
Theodor Tamm

**Theodor Tamm** (* 6. Oktober 1861 in Bentwisch; † 15. Mai 1938 in Stood) weer en plattdüütschen Schriever.

Tamm is 1861 in Bentwisch (bi Öberndörp) boren. He hett Theologie studeert un 1888 an de Universität Jena sien Dokter över dat Thema *Die Anfänge des Erzbistums Hamburg-Bremen* maakt. 1899 is he Pastoor an de Nicolai-Kark in Olenbrook worrn un 1924 as Pastoor an de Wilhadi-Kark in Stood gahn. Dormit verbunnen weer ok dat Amt as Supperndent von’n Karkenkreis. He weer de Nafolger von Supperndent Senior von Staden.

He hett ok för dat *[[Stader Sonntagsblatt]]* schreven.

## Warken

* *De Wegwieser op den Lewensweg von de Weeg bet an’t Graff. Gott’s Word op plattdütsch för junge un ole Lüd.*  Feesche, Hannover 1935

## Weblenken