Langspriet-Haupeer

De **Langspriet-Haupeer** (Ensifera) sünd een vun de beiden Unnerornens mank de Haupeer. Vun de bi 8.100 bekannten Aarden leevt bi 35 Aarden in Middeleuropa. De lüttjesten höört to de Iemeckenheemken (Myrmecophilidae) un sünd bi 1,5 Millimeters groot. De gröttsten höört to de Saaghaupeer (Saga) un könnt bit hen to 100 Mms. lang weern. *[[Pseudophylus collossus]]* kann mit bit hen to 200 Mms. de Flunken an’n wietsten ut’neen spannen. Allerhand Aarden mank de Langspriet-Haupeer leevt as Rövers, annere freet bloß Planten oder nehmt Deerter un Planten to sik. 

## Kennteken
De Langspriet-Haupeer verscheelt sik vun de Aarden ut de Unnerornen vun de Kortspriet-Haupeer sunnerlich dör de langen Föhlspriete. Dor hefft se ok ehren Naam vun her. Düsse Föhlspriete sünd faken langer, as dat ganze Lief un könnt ut mehr as 500 enkelte Le‘e bestahn. Bloß bi bannig wenig Aarden sünd de Antennen man kort. De Deerter hefft lüttje Facettenogen. Mit ehre Mundwarktüge könnt se kauen un bieten. Sunnerlich stevig utboot is dat eerste Segement vun de Bost. De Vörflunken sünd small un wat harder. Wenn de Deerter nich fleegt, deckt se dor de gröttern Achterflunken mit to. De Seken dreegt faken en lang Leggrohr (Ovipositor) an’t Achterenne. Dor könnt se de Eier mit afleggen. Dat besteiht ut dree Paar Anbacksels vun dat achte un negente Achterliefsegment, de so nömmten Gonapophysen.

## Wie se sik vermehrt un wie se riepen doot
De Partners finnt de Langspriet-Haupeer meist dör ehren Gesang. To’n Begatten kladdert de Loofhaupeer ehre Seken up de Heken rup, bi de Heemken schufft sik dat Seken, wenn dat al tarrt is, vun vörn unner dat Heken sien Lief. Dat Heken sett denn en grote Spermatophore in dat Seken sien Geslechtsgatt af. De Eier weert achternah dör dat Leggrohr in’e Eer oder in Planten-Unnergrund afleggt. Meist leggt se dor enkelte Eier bi af. De Kröpelhunnen un en Reeg vun annere Aarden leggt de Eier up’n Bulten af un leckt de denn jummers wedder af un pleegt de so un sorgt dor for, datt sik dor u. a. keen Swämme ansetten doot. De Tied as Budden oder Nymphen wohrt verscheden lang. Dor höört to, datt se fiev bit seven Mol de Huud uttreckt, bi de wecken Aarden ut dat Geslecht *Gryllus* ok fökener. Overwintern doot se meist as Ei oder as Nymphe.

## Systematik
Mank de Langspriet-Haupeer gifft dat en Reeg vun Deelgruppen, de weert meist Böverfamilien nömmt. To’n Deel verscheelt de sik üterlich bannig. Dree vun düsse Deelgruppen gifft dat ok in Middeleuropa. De Unnerscheed mank de Gruppen besteiht sunnerlich dor in, wie de Schrilladern utboot sünd, wo de Deerter mit Luud geevt. 

### Loofhaupeer – Tettigonioidea
De Loofhaupeer hefft bloß an’n lunken Vörflunken en Schrillader. Tominnst bi de Aarden ut Middeleuropa hett de Foot (Tarsus) veer Deele. Dor is de drüdde vun wat breeder, as en Hart. Düsse Aarden vun de Loofhaupeer leevt in Middeleuropa (indeelt sünd se hier na de Systematik vun orthoptera.speciesfile.org, in de Literatur verscheelt sik dat jummer en beten. 

Böverfamilie Loofhaupeer – Tettigonioidea
* Familie Echte Haupeer (Tettigoniidae)
** Unnerfamilie Bradyporinae
*** Geslecht *[[Ephippiger]]*
**** Steppen-Sadelhaupeerd – *Ephippiger ephippiger*
**** Balkan-Sadelhaupeerd – *Ephippiger discoidalis*
**** Süüdalpen-Sadelhaupeerd – *Ephippiger terrestris*
**** Provence-Sadelhaupeerd – *Ephippiger provincialis*
*** Geslecht *[[Uromenus]]*
**** Kantig Sadelhaupeerd – *Uromenus rugosicollis*
** Unnerfamilie Conocephalinae
*** Geslecht *[[Conocephalus]]*
**** Langflunken-Sweerthaupeerd – *Conocephalus fuscus*
**** Kortflunken-Sweerthaupeerd – *Conocephalus dorsalis*
*** Geslecht *[[Ruspolia]]*
**** Groot Scheefkopp-Haupeerd – *Ruspolia nitidula*
** Unnerfamilie Meconematinae
*** Geslecht *[[Meconema]]*
**** Slicht Eekenhaupeerd – *Meconema thalassinum*
**** Süüdlich Eekenhaupeerd – *Meconema meridionale*
*** Geslecht *[[Cyrtaspis]]*
**** Schild- Eekenhaupeerd – *Cyrtaspis scutata*
** Unnerfamilie Phaneropterinae
*** Geslecht *[[Phaneroptera]]*
**** Slicht Sichthaupeerd – *Phaneroptera falcata*
**** Veerpunkt-Sichthaupeerd – *Phaneroptera nana*
*** Geslecht *[[Tylopsis]]*
**** Leljenblatt-Sichthaupeerd – *Tylopsis lilifolia*
*** Geslecht *[[Acrometopa]]*
**** Langbeent Sichthaupeerd – *Acrometopa macropoda*
*** Geslecht *[[Barbitistes]]*
**** Loofholt-Savelhaupeerd – *Barbitistes serricauda*
**** Nadelholt-Savelhaupeerd – *Barbitistes constrictus*
**** Süüdalpen-Savelhaupeerd – *Barbitistes obtusus*
**** Süüdfranzöösch Savelhaupeerd – *Barbitistes fischeri*
**** Graugöön Savelhaupeerd – *Barbitistes yersini*
**** Dunkel Savelhaupeerd – *Barbitistes ocskayi*
*** Geslecht *[[Polysarcus]]*
**** Dickbuukhaupeerd – *Polysarcus denticauda*
*** Geslecht *[[Leptophyes]]*
**** Punkt-Zarthaupeerd – *Leptophyes punctatissima*
**** Striepen-Zarthaupeerd – *Leptophyes albovittata*
**** Bosci sien Zarthaupeerd – *Leptophyes boscii*
**** Süüdlich Zarthaupeerd – *Leptophyes laticauda*
*** Geslecht *[[Isophya]]*
**** Slicht Butthaupeerd – *Isophya kraussii*
**** Kortsteert-Butthaupeerd – *Isophya brevicauda*
*** Geslecht *[[Poecilimon]]*
**** Fien Bunthaupeerd – *Poecilimon gracilis*
**** Lütt Bunthaupeerd – *Poecilimon elegans*
**** Süüdlich Bunthaupeerd – *Poecilimon ornatus*
**** Buckel-Bunthaupeerd – *Poecilimon ampliatus*   
*** Geslecht *[[Metaplastes]]*
** Unnerfamilie Saginae
*** Groot Saaghaupeerd – *Saga pedo*
** Unnerfamilie Tettigoniinae
*** Geslecht Haupeer an sik - *[[Tettigonia]]*
**** Gröön Haupeerd – *Tettigonia viridissima*
**** Ööstlich Haupeerd – *Tettigonia caudata*
**** Singhaupeerd – *Tettigonia cantans*
*** Geslecht *[[Gampsocleis]]*
**** Heid-Haupeerd – *Gampsocleis glabra*
*** Geslecht *[[Decticus]]*
**** Wrattenbieter – *Decticus verrucivorus*
**** Süüdlichen Wrattenbieter – *Decticus albifrons*
*** Geslecht *[[Platycleis]]*
**** Westlich Biethaupeerd – *Platycleis albopunctata*
**** Lütt Biethaupeerd – *Platycleis vittata*
**** Steppen-Biethaupeerd – *Platycleis montana*
**** Grau Biethaupeerd – *Platycleis grisea*
**** Süüdlich Biethaupeerd – *Platycleis affinis*
**** Bruunplacken- Biethaupeerd – *Platycleis tessellata*
**** Süüdööstlich Biethaupeerd – *Platycleis stricta*
**** Verännert Biethaupeerd – *Platycleis modesta*
*** Geslecht *Sepiana*
**** Tuunhaupeerd – *Sepiana sepium*
*** Geslecht *[[Metrioptera]]*
**** Roesel sien Biethaupeerd – *Metrioptera roeselii*
**** Kortflunken-Biethaupeerd – *Metrioptera brachyptera*
**** Tweeklört Biethaupeerd – *Metrioptera bicolor*
**** Barg-Biethaupeerd – *Metrioptera saussuriana*
**** Istrisch Biethaupeerd – *Metrioptera kuntzeni*
*** Geslecht Struukhaupeerd - *[[Pholidoptera]]*
**** Alpen-Struukhaupeerd – *Pholidoptera aptera*
**** Slicht Struukhaupeerd – *Pholidoptera griseoaptera*
**** Süüdlich Struukhaupeerd – *Pholidoptera fallax*
**** Küsten-Struukhaupeerd – *Pholidoptera littoralis*
*** Geslecht *[[Eupholidoptera]]*
**** Gröön Struukhaupeerd – *Eupholidoptera chabrieri*
*** Geslecht *[[Thyreonotus]]*
**** Korsisch Schildhaupeerd – *Thyreonotus corsicus*
*** Geslecht *[[Pachytrachis]]*
**** Striepen-Süüdhaupeerd – *Pachytrachis striolatus*
**** Fien Süüdhaupeerd – *Pachytrachis gracilis*
*** Geslecht *[[Pterolepis]]*
**** Fien Struukhaupeerd – *Pterolepis germanica*
*** Geslecht *[[Yersinella]]*
**** Lütt Struukhaupeerd – *Yersinella raymondii*
*** Geslecht *[[Antaxius]]*
**** Atlantisch Barghaupeerd – *Antaxius pedestris*
**** Alpin Barghaupeerd – *Antaxius difformis*
*** Geslecht *[[Anonconotus]]*
**** Alpenhaupeerd – *Anonconotus alpinus*
**** Süüdlich Alpenhaupeerd – *Anonconotus appenninigenus*
*** Geslecht *[[Psorodonotus]]*
**** Balkan-Barghaupeerd – * Psorodonotus illyricus*

### Heemken– Grylloidea

Bi de Heemken hefft beide Vörlunken en Schrillliest. Ehr Foot hett jummers bloß dree Deele. De Ennen vun de Achterflunken kiekt unner de Vörflunken rut, as Speete. 

Düsse Heemkenaarden kaamt in Mitteleuropa vor:

* Böverfamilie Heemken – Grylloidea
** Familie Kröpelhunnen – Gryllotalpidae
*** Kröpelhund – *Gryllotalpa gryllotalpa*
** Familie Iemeckenheemken – Myrmecophilidae
*** Slicht Iemeckenheemken – *Myrmecophila acervorum*
** Familie Echte Heemken – Gryllidae
*** Unnerfamilie Nemobiinae
**** Wooldheemken – *Nemobius sylvestris*
**** Sumpheemken – *Pteronemobius heydeni*
*** Unnerfamilie Gryllinae
**** Grasheemken – *Gryllus campestris*
**** Ööstlich Heemken – *Modicogryllus frontalis*
**** Trütje – *Acheta domesticus*
*** Unnerfamilie Blötenheemken – Oecanthinae
**** Wienheemken – *Oecanthus pellucens*

### Rhaphidophoroidea

De leste Grupp mank de Langspriet-Haupeer sünd de  Rhaphidophoroidea. Hier hefft Heken un Seken vun all Aarden keen Flunken. Sunnerlich bekannt is dat Drievhuus-Haupeerd (*Tachycines asynamorus*) ut de Familie vun de Höhlen-Haupeer (Rhaphidophoridae), dat wohrschienlich ut China stammen deit. Weltwiet is se in Drievhüser insleept wurrn un leevt dor as Rövers oder freet Planten. Vun de 1990er Johre af an sünd ok de wecken Vörkamen vun dat Doorn-Höhlenhaupeerd (*[[Troglophilus neglectus]]*) ut natürliche Höhlen in  Bayern un Sassen (Sassische Swiez), man ok in künstliche Hollten, as ut de Kasematten in de Festung Königstein. Kollar sien Höhlenhaupeerd (*[[Troglophilus cavicola]]*) leevt in Öösterriek un de Swiez, sunnerlich in Höhlen, man ok unner Loo un Steen. In de Gemarken um de Middellannsche See umto gifft dat noch bi 20 Aarden ut dat Geslecht *[[Dolichopoda]]*.

## Literatur
* Bertrand & Hannes Baur, Christian & Daniel Roesti: *Die Heuschrecken der Schweiz*, Haupt Verlag, Bern 2006, ISBN 3-258-07053-9.
* Heiko Bellmann:  *Heuschrecken – beobachten, bestimmen*, Naturbuch-Verlag, Augsburg 1993.
* Josef Szijj: *Die Springschrecken Europas*, Neue Brehm-Bücherei Bd. 652, Westarp Wissenschaften, Hohenwarsleben 2004.

## Noch annere Literatur
* Xiao-Yang Wang, Zhi-Jun Zhou, Yuan Huang, Fu-Ming Shi: *THE PHYLOGENETIC RELATIONSHIPS OF HIGHER ORTHOPTERAN CATEGORIES INFERRED FROM 18S RRNA GENE SEQUENCES*. Acta Zootaxonomica Sinica 2011, Vol.36 (3) (abstract)

## Weblenken