open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aegukka

**Aegukka** (koreaansch 애국가, *Vaderlandsleed*) is de Natschonalhymne vun Noordkorea. Schreven hett dat Leed Pak Seyŏng un de Musik is vun Kim Wŏn'gyun. Na de eersten Wöör vun dat Leed warrt dor ok *Ach'imŭn pinnara* (아침은 빛나라) to seggt.

De Hymne is in de Verfaten vun Noordkorea in Artikel 165 fastleggt un is an’n 8. September 1948 annahmen worrn. Bet 1947 hett Noordkorea mit Aegukga desülve Hymne bruukt as Süüdkorea nu noch. Denn hebbt se aver en ne’e utsöcht, de 1948 offiziell worrn is.

## Text

## Weblenken

* De Natschonalhymne as MP3, sungen vun’n Staatschor vun de koreaansche Volksarmee (koreaansch)
Flash and the Pan

**Flash and the Pan** weer en austraalsch Musikgrupp (Band), de in sien Karn up de The Easybeats torüchgung.

De beid hööftsächlich Lederschrievers vun de Easybeats, George Young un Harry Vanda, bleven nah dat Enn’n vun de Band 1969 tosommen, um wiederhenn tosommen to arbeiten. Se wurrn en vun de bedüüdenst Rock- un Pop-Produzententeams vun Australien, dat u. a. för John Paul Young un besünners för AC/DC tätig weer.

Neben hör Arbeit as Produzenten un Songschiever för annern, hebbt Vanda un Young mit *Flash and the Pan* hör eegen Bandprojekt uptrucken. Se harrn good Spood un Hits, de deelwies ok in Europa Spood harr, dorünner *Hey St. Peter* (1977), *Midnight Man*, *Early Morning Wake Up Call* (beide 1985) und *Ayla* (1987).

## Diskografie
### Alben
* Flash and the Pan (1978) US #80
* Lights in the Night (1980) US #159
* Headlines (1982)
* Pan Orama (1983) UK #69
* Early Morning Wake Up Call (1985)
* Nights in France (1987)
* Collection (1990)
* Burning Up the Night (1992)
* Midnight Man  ( 1998 )

### Singles
*Hey, St. Peter (1977/8) - USA #76, NL #7
*And the Band Played On (Down Among the Dead Men) (1978) - UK #54
*The African Shuffle (1978)
*California (1979)
*Media Man (1980)
*Welcome to the Universe (1980)
*Waiting for a Train (1983) - UK #7, NL #26
*Down among the Dead Men (1983) - UK #77
*Midnight Man (1985) - D #7, CH #16, NL #23, S #20 
*Early Morning Wake Up Call (1985) - D #26, CH #18
*Ayla (1987) - D #26

## Weblenken
* Flash & the Pan Pages (engelsch)
Nicolaus Ruß

**Nicolaus Ruß** (* wohrschienlich Rostock; † na 1514) weer de Schriever vun dat *Boek van dren strenghen*. Ruß sien Book hett kene Angaven to Tied un Oort vun’n Druck hatt, is aver wohrschienlich to Anfang de Johren 1480 in Lübeck druckt worrn. Bruno Claussen geiht dor vun ut, dat dat bi Johann Snell druckt worrn is.

Ruß is wohrschienlich in Rostock boren un hett sik an’n 9. Oktober 1477 an de Universität Rostock inschreven. In’n Winter 1479/1480 hett he dor sien Bakkalaureat maakt un 1485 sien Magister. Later hett he woll an de Universität lehrt. Sien Testament is vun 1514, wohrschienlich is he nich lang na disse Tied doodbleven.

Vun sien *Boek van dren strenghen* sünd twee Stück bet in uns Tied nableven. De doot nu in de Universitätsbibliotheken vun Rostock un Uppsala liggen. Dat Book is en Översetten vun Delen vun Jan Hus sien Schriften. Wohrschienlich sünd de Böker wegen den ketterschen Inholt inkuhlt worrn, de beiden Böker in Rostock un Uppsala wiest Sporen dorvun, dat se mal dörnaat sünd.

## Footnoten
.kp

**.kp** is de Topplevel-Domään (TLD) för dat Land Noordkorea. Dat is ene Lännerdomään (ccTLD). De Domään is an’n 24. September 2007 inföhrt worrn. De Domääns ünner de Topplevel-Domään .kp warrt aktuell nich vergeven, dat gifft keen offiziell towiesten Registror, de Sponser vun de Domään is dat Korea-Computercenter.

Aktuell warrt de Domään noch temlich wenig bruukt, dat gifft blot twee Domääns (Stand Oktober 2008), eenmal https://web.archive.org/web/20100825085744/http://kcce.kp/, dat Afdeel vun’n Korea-Computercenter in Düütschland, un denn http://www.naenara.kp, Naenara, dat Portal vun de Regeren vun Noordkorea.

## Weblenken

* Websteed vun de Natschonale Internett-Entwicklungsagentur vun Korea
Noordkoreaansch Won

Mit den **Noordkoreaanschen Won** (koreaansch 조선민주주의인민공화국 원) warrt in Noordkorea betahlt. He is ünnerdeelt in 100 Chŏn. He warrt vun de Zentralbank vun Noordkorea utgeven.

Dat gifft Münten to 1, 5, 10 un 50 Chŏn un to 1, 10, 50 un 100 Won un Schiens to 1, 5, 10, 50, 100, 200, 500, 1000 un 5000 Won.

## Historie

De Won is an’n 6. Dezember 1947 inföhrt worrn un hett den Koreaanschen Yen aflööst. 1959 is de Won afweert worrn un 100 Won sünd in een ne’en Won tuuscht worrn. De Won weer för Börgers vun Noordkorea. Lüüd ut dat Utland müssen mit Wesselzertifikate betahlen. Dat geev twee Utgaven, een in rood för Lüüd ut de sozialistischen Länner un een in blau för Lüüd ut kapitalistsche Länner. Bi Münten vun vör 1980 harrn de normalen keen Steern, de för sozialistische Besökers weren mit een Steern kenntekent un de för kapitalistsche Besökers weren mit twee Steerns kenntekent. Siet Juli 2002 warrt disse Zertifikate aver nich mehr bruukt un Lüüd ut dat Utland betahlt mit Devisen.

Bet 2001 weer de Wesselraat vun’n Won op 2,16 Won för een US-Dollar fastleggt.

### Münten

De Münten to 1, 5, 10 un 50 Chon un to 1 Won warrt nu kuum noch bruukt. Bruukt warrt blot noch de Münten to 10, 50 un 100 Won veel. De Münten weren ut Aluminium maakt.

### Schiens

1988 hett de Hannelsbank twee Serien vun Hannelszertifikate utgeven. De Weert weer 1, 5, 10, 50 Chŏn, 1, 5, 10 un 50 Won. De Serie för kapitalistsche Besökers weer blau-gröön, de för sozialistische Besökers pink. De Chŏn-Schiens harrn en eenfach Design vun en Munster un den Weert, de sozialistischen hebbt de Internatschonale Fründschops-Utstellung wiest un de kapitalistschen de Chollima-Statue.
Kim Jong-suk

**Kim Jong-suk** (* 24. Dezember 1917 in Osan; † 22. September 1949 in Pjöngjang) hett in de koreaansche Partisanenarmee in’n Wedderstand gegen de japaansche Armee kämpft un is de Ehfro vun Kim Il-sung un de Moder vun Kim Jong-il wesen.

Kim Jong-suk is as Dochter vun en armen Buur in’n Noorden vun Korea boren. Dat Land weer to disse Tied vun de Japaners besett un ehr Familie hett 1922 wegen de slechten Levensümstänn Korea verlaten un is na China gahn. An’n 10. Juli 1932 hett se sik den Kommunistischen Jugendverband vun Korea anslaten, den Kim Il-sung grünnt harr. An’n 25. April 1936 hett se sik to ene Eenheit vun de Koreaansche Volksarmee ünner Kommando vun Kim Il-sung mellt un is an’n 25. Januar 1937 Maat vun de Kommunistische Partei worrn. 

Tohoop mit Kim Il-sung, den se 1935 kennenlehrt un 1940 heiraadt harr, güng Kim Jong-suk in de Sowjetunion. Dor hett se ok, in dat Dörp Wjatskoje, an’n 16. Februar 1941 den Söhn Kim Jong-il kregen.

Na de Kapitulatschoon vun Japan güng de Familie Kim mit de sowjetsche Rode Armee trüch na Korea. Een Johr nadem de Demokraatsche Volksrepublik Korea utropn worrn is, an’n 22. September 1949, is Kim Jong-suk bi ene Fehlgeboort doodbleven.

As Ehfro vun’n „ewigen Präsident“ Kim Il-sung un as Moder vun Kim Jong-il hett se nu noch en groot Bedüden in Noordkorea. Tohoop mit ehrn Mann un ehrn Söhn is se Deel vun’n noordkoreaanschen Personenkult. Se warrt stiliseert as Fro, de ut arme Verhältnisse keem, de markt hett, dat de Gesellschopsordnung ungerecht is, denn de Bedüden vun Kim Il-sung sien Ideen kennt hett un vun dor af an tapper för de Revolutschoon kämpft hett un tro an Kim Il-sung sien Sied stünn. An’n 21. September 1972 hett se den Titel „Heldin vun de Demokraatsche Volksrepublik Korea“ tokennt kregen.
Wjatskoje

**Wjatskoje** (russ’sch *Вятское*) is en Fischerdörp an de Süüdkant vun’n Amur in’n Oosten vun Russland. Dat Dörp liggt so bi 70 Kilometer noordoosten vun Chabarowsk un is Deel vun de Region Chabarowsk.

Toeerst hebbt in de Gegend üm Wjatskoje Tungusen leevt. Dat Dörp weer Deel vun de Buten-Mandschurei un is mit de Pekinger Konvention 1860 vun China tohoop mit Chabarowsk un Wladiwostok an Russland kamen.

In’n Tweten Weltkrieg weer bi Wjatskoje en Lager vun de 88. Brigaad vun de Sowjetarmee, de ut Partisanen ut China un Korea bestünn. Kim Il-sung, later Staatsbaas vun Noordkorea weer dor as Hauptmann vun en Bataillon vun de Rode Armee statschoneert.

## Lüüd ut den Oort

Kim Jong-il, de Föhrer vun Noordkorea is 1941 in Wjatskoje boren, as siene Öllern hier för en Tied Toflucht vör de japaanschen Besetter vun Korea söcht hebbt.
Genesis

**Genesis** (, greeksch *γένεσις; γέννηση*, „Schöpfung, Geboort“) betekent

* Genesis, greekschen Naam vun dat 1. Book Mose vun de Bibel,
* Ooldsass’sche Genesis, een vun de eersten Texten in de ooldsass’sche Spraak,
* Genesis, brietsche Musikgrupp,
* Genesis, US-amerikaansche Ruumsonde,
* Genesis, Reeg vun Satelliten,
* Genesis, Informationssystem vun de Statistschen Landsämter un dat Statistsche Bundsamt in Düütschland,
* *[[Genesis (1986)|Genesis]]*, indischen Film ut dat Johr 1986,
* *[[Genesis (2004)|Genesis]]*, Dokumentarfilm ut dat Johr 2004.
Cheondoismus

De **Cheondoismus** (koreaansch 천도교) is en koreaansche Religion. De Cheondoismus hett sien Worteln in de Donghak-Bewegung vun Choe Jeu.

De Cheondoismus hett in Süüdkorea so bi 1,13 Millionen Anhängers un 280 Tempels (Stand 2005). In Noordkorea schöölt dat so bi 2,8 Millionen wesen (Stand 2000). In Noordkorea sünd de Cheondoisten in de Cheondoistische Chongu-Partei polietsch organiseert.

## Historie
In dat 19. Johrhunnert weer Korea en Sellschop mit en groot Scheer twischen arm un riek. Dat geev en Grupp vun rieke Landbesitters un Aadlige un en brede Mass vun arme, ünnerdrückte Buurn. Jümmer wedder gev dat Opstänn vun de Buurn. Ünner Choe Je-u hett sik ut disse untofredenen Buurn en Befreeungs-Bewegung billt, de Donghak. Se wullen de soziale Ungerechtigkeit in de Sellschop wegkriegen, hebbt sik för Minschenrechten stark maakt un sik gegen den Influss vun dat Utland in Korea utspraken. Moraalsch Hanneln un sozial Geweten weren för jem wichtige Saken. 1892 hebbt de Buurn en Buurnarmee opstellt un 1894 keem dat to’n Donghak-Opstand gegen de koreaansche Oberschicht un gegen de Japaners. Aver de Buurn kunnen sik nich dörsetten un Korea is vun de Japaners besett worrn.

In de Johren 1898 bet 1905 geev dat denn en Reform-Bewegung ünner de Donghak-Anhängers. König Gojong dee nu ok de Donghak-Idee ünnerstütten. Ünner sien Inwarken kemen Elemente vun Buddhismus un Christendom dorto un he un Son Byeong-hui hebbt veel daan, dat ut Donghak en formale Religion worrn is, de denn 1905 den ne’en Naam Cheondoismus kregen hett.
Kim Yong-nam

**Kim Yong-nam** (koreaansch 김영남; * 4. Februar 1928 in Myŏngch'ŏn; † 3. November 2025 in Pjöngjang) weer en noordkoreaanschen Politiker un von 1998 bet 2019 de Vörsitter vun dat Präsidium vun’n Böversten Volkskongress. Noordkorea hett keen richtigen Staatsbaas, na de Opgaven dee Kim aver datsülve as en Staatsbaas, ok wenn he na de Macht blot de Nummer Twee achter Kim Jong-il/Kim Jong-un weer.

Kim hett in de Johren 1950 in de Sowjetunion studeert un weer Viez-Vörsitter vun dat Komitee för Kulturelle Utlandsbeziehungen un vun dat Natschonale Komitee för den Schutz vun’n Freden. Vun 1956 af an hett he in dat Afdeel för Butenpolitik bi’t Zentralkomitee vun de Arbeidspartei vun Korea arbeidt. 1961 is he Viez-Vörsitter vun de Arbeidspartei in de Provinz Süüd-Hamgyŏng worrn un 1972 Vörsitter vun dat Afdeel Butenpolitik vun dat Zentralkomitee vun de Arbeidspartei. In de Johren 1970, 1980 un 1990 hett he Kim Il-sung op veel vun siene Reisen in dat Utland begleitet. 

So bi 1970 is Kim Maat vun dat Zentralkomitee vun de Arbeidspartei worrn un 1980 vun dat Politbüro. Vun 1983 bet 1998 weer he Butenminister vun Noordkorea. 

Von’n 5. September 1998 bet 11. April 2019 weer Kim Vörsitter vun’n Böversten Volkskongress, dat Parlament vun Noordkorea. Offiziell is Kim Il-sung, de 1994 doodbleven is, de ewige Präsident vun Noordkorea. Kim Yong-nam weer also nich offiziell de Staatsbaas. Aver he harr de Opgaav Baadschoppers to akkrediteren un Verdrääg to ünnertekenen, harr also desülven Opgaven as en Staatsbaas.

Sien Bröer is Kim Ki-nam.

## Weblinks
Petrus

**Petrus** is en Vörnaam för Jungs.
Düsse Lüde hefft mit Naam *Petrus* heten:

* Petrus, Jesus sien eersten Jünger un later Baas vun de oorchristliche Kark, kiek bi Simon Petrus
## Kathoolsche Hillige
* Petrus vun Alcantara (1499–1592), spaansch Mystiker
* Petrus Canisius (1521–1597), nedderlannsch Theoloog un Karkenlehrer
* Petrus Damiani (um 1006–1072), italieensch Theoloog
* Petrus Claver (1580–1654), spaansch Jesuit un Missionar
* Petrus Venerabilis (üm 1094 rüm–1156), Abt vun Cluny
* Petrus Martyr († 299/304), fröhchristlich Theoloog

### Annere Lüde
* Petrus Chrysologus (üm 380 rüm–451), Bischop vun Ravenna; Karkenlehrer
* Petrus vun Sizilien, orthodox Theoloog
* Petrus Valdes († vör 1218), hett de Waldensers grünnt
* Petrus de Crescentiis (1230/1233–1320/1321), italieensch Botaniker
* Petrus de Ebulo († vör 1220), italieensch Historiker
* Petrus de Mladoniovicz († 1451), böhmsch Schriever
* Petrus de Palude (um 1280–1342), Theoloog
* Petrus de Vinea (vor 1200–1249), Theoloog
* Petrus van Schendel (1806–1870), belgisch Maler
* Petrus van der Aa (1530–1594), nedderlannsch Jurist
* Petrus vun Ravenna (ok Petrus Tomais, Petrus Ravennatus; * üm 1448 rüm; † 1508), italieensch Rechtswetenschopper

## Noch wat
* Ersten Petrusbreef un Tweeten Petrusbreef in dat Nee Testament.
* Château Pétrus, en vun de meist beröhmten Wiengöder bi Bordeaux
Ünnerafdelen vun Noordkorea

Noordkorea is indeelt in negen Provinzen (*Do*), twee Städer (*Chikhalsi*) un dree besünner Regionen.

Dat aktuelle System is 1952 vun Kim Il-sung inföhrt worrn.

De Provinzen sünd normalerwies indeelt in Kreise (*Kun*). Welk Provinzen hebbt blangen de Kreise ok Regionen (*Chigu*). Kreise mit veel Inwahners hebbt den Titel Stadt (*Si*). De Stadt Nampo hett den Titel besünner Stadt (*T'ŭkkŭpsi*). De Butenrebeden vun de Städer sünd indeelt in Kreise un dat Zentrum in Stadtdelen (*Kuyŏk*). De Kreise un de Butenrebeden vun de Städer sünd denn op de drüdde Ebene indeelt in Dörper (*Ri*). De drüdde Ebene in de Stadtzentren is de Naverschop (*Dong*). Gröttere Öörd binnen en Kreis warrt nich as Dörp betekent, man as Landstadt (*Ŭp*). Welk Kreise hebbt ok Arbeiderdistrikten (*Rodongjagu*) as Ünnerafdelen.

De dree besünner Regionen hebbt keen Ünnerafdelen.

## List

## Öllere Städer

Veer Städer sünd fröher mal sülvsstännig wesen, sünd denn aver wedder Deel vun en Provinz worrn.

* Chongjin, nu Deel vun Noord-Hamgyong
* Hamhung, nu Deel vun Süüd-Hamgyong
* Kaesong, sülvsstännig bet 2003, nu Deel vun Noord-Hwanghae
* Nampo, sülvsstännig bet 2004, nu Deel vun Süüd-Pyongan
Aaltje

**Aaltje** is de oostfreesche Foorm vun Ahlheit (hoochdüütsch: *Adelheit*). 

## Wo de Naam herkamen un wat he bedüden deit
Disse Naam geiht torüch up den olen germaanschen Naam *Athalheit*, later *Adelheit*. De sett sik tosamen ut „adel“ un „heit“. „Adel“ bedüüdt „eddel“ or „vörnehm“ un mit „heit“ meent man de Oort or dat Wesen. Sodennig is „Adelheid“ ene, wat een eddele Wesen hett or een vörnehme Oort. 

## De plattdüütsche un de oostfreesche Naam
Ut den Naam Ahlheit is in plattdüütsche Kuntreien de Naam Alke vun wurrn. Toeerst is ut Ahlheit de korte Form *A(h)le* maakt wurrn. Denn keem dor as Diminutiv (Form to'n Lüttjer maken) en *-ike* an. Denn weer de Naam Alike torecht un bedüüd so veel, as *Lüttje Ahlheit*. In Oostfreesland is nu (wohrschienlich vunwegen den Influss vun de Nedderlannsche Spraak de Diminutiv-Form *-tje* bruukt wurrn (kiek ok bi *[[Antje]]*, up Platt: Anke), *[[Swantje]]* un annere). Aaltje bedutt nu just so: *Lüttje Ahlheit*. 

## Kiek ok bi
* List vun plattdüütsche Vörnaams

## Borns
*https://web.archive.org/web/20080209141301/http://www.7brg.de/Vornamen/wvora.htm
* Manno Peters Tammens, Ostfriesische Vornamen, Nörden, 2. Uplaag, 2007
Rangrim-Bargen

De **Rangrim-** oder **Nangnim-Bargen** sünd en Bargkeed in Noordkorea, de vun Noord na Süüd to’n Westen langs dat Hoochland vun Kaema löppt. Ünner annern de Strööm Taedong un Chongchon hebbt jemehr Borns in de Rangrim-Bargen. De hööchste Barg is de Wagalbong, de 2260 m hooch is.

De Bargkeed heet Rangrim in Noordkorea un Nangnim in Süüdkorea. De Ünnerscheed liggt in’n koreaanschen Dialekt.
Archaikum

Dat **Archaikum** is en Äon vun de Eerdhistorie, dat de Tietduer vun 3.800 bit 2.500 Millionen Johren vör de hüütigen Tiet ümfaat. En öllere Beteken för dit Tietöller is dat *Azoikum*.

Dat Archaikum kummt in de chronologschen Affolg na dat Hadaikum un warrt vun dat Proterozoikum aflööst, nipp un nau vun de eerste Ära dorin, dat Siderium. Dat Archaikum ümfaat veer Äras:
# Eoarchaikum (af 4.000 Ma vör hüüt)
# Paläoarchaikum (af 3.600 Ma vör hüüt)
# Mesoarchaikum (af 3.200 Ma vör hüüt)
# Neoarchaikum (af 2.800 Ma vör hüüt)
 
In den Anfang vun’t Archaikum warrt de Isua-Gneis ut dat Rebeet vun Nuuk in Grönland dateert. Eerst 1999 is bekannt worrn, dat sogor al vör dit Äon – in’t Hadaikum – as Steen billt worrn sünd. De öllste is de Acasta-Gneis vun 4.0300 Ma vör hüüt. ut den westlichen kanaadschen Schild. De – hypotetsche – eerste Grootkontinent Ur künn sik vör 3 Millionen Johren ut disse eersten hadaischen Fastlandeilannen (Kratonen) billt hebben.

Lange Tiet hebbt de Wetenschopplers glöövt, dat ut dat Archaikum keen Fossilen överduert hebbt. Man, nu hett sik rutstellt, dat al in bannig korte Tiet na’t Billn vun bestännige Eerdköstdelen Evolutschoonsvörgäng insett hebbt, toeerst mit de cheemschen Evolutschoon af 3.800 Mio. Johren. Makromolekülen weern in de Laag, sik dör Anlagern vun annere Molekülen to vergröttern un sik sülvst to reproduzeeren. In’t fröhe Archaikum kann disse Tietpunkt as de Anfang vun dat Leven op de Eer ansett warrn.

De öllsten bit hüüt opdeckten Chemofossilen, also fossile Sporen vun Leevwesen, sünd mikroskoopsche ‚Fadens‘ in Stenen de as Överresten vun 3,5 Milliarden Johr olle Cyanobakterien oder Blaualgen gellen künnen. Se weern toeerst in Süüdafrika opdeckt. Later, aver noch in’t Archaikum, sünd denn eendüdig biogene Fossilresten folgt, neemlich in Form vun Stromatolithen.

Dat liggt in de Saak sülvst, dat ut dit Äon blots noch roor Fossilen un Stenen to finnen sünd. De meisten Landmassen ut de Tiet, de fossile Sporen drägen künnen, sünd in all de Johrdusenden to fienen Sand erodeert, dör Metamorphoos ümwannelt, Grundlaag för ne’e Sedimentiten oder in’n Eerdmantel opsmölt worrn. Blots in de öllsten Kratonen, de siet jemehr Entstahn nich mehr ännert worrn sünd, de so nöömten *Archonen*, besteiht noch de Mööglichkeit mit Help vun Deepbohren in mehrere dusend Meters solke Saken optofinnen. Archonen vun disse Oort sünd to’n Bispeel dat Kola-Halfeiland, Simbabwe, de kanaadsche Schild oder West-Australien.

De Atmosphäär barg in’t fröhe Archaikum noch keen fre’en Suerstoff. De Fotosynthees vun de eersten Prokaryoten hett toeerst mol de Mineralen vun’n Oorozean oxideert. Eerst gegen’t Enn vun’t Archaikum, üm 2.500 Ma vör hüüt, is Suerstoff in de Atmosphäär afgeven worrn.

## Kiek ok
* Geoloogsch Tietskala
Koreaansch Won

**Koreaansch Won** betekent

* Süüdkoreaansch Won in Süüdkorea,
* Noordkoreaansch Won in Noordkorea,
* Won (Kaiserriek Korea in dat Kaiserriek Korea,
* Won (Sowjetsche Zivilverwaltun) tiedens de sowjetsche Zivilverwaltung in Noordkorea,
Juche-Toorn

De **Juche-Toorn** (koreaansch 주체사상탑) is en 170 Meter hogen Toorn in Pjöngjang un dat Wohrteken vun de Stadt. He is 1982 to Kim Il-sung sien 70. Geboortsdag boot worrn. Den Naam hett de Toorn na de Juche-Idee.

De Toorn is ut 25.550 Granitblöck boot (een för elk Dag in Kim Il-sung sien Leven) un baven op sitt en 20 Meter hoge Fackel ut Metall. Binnen sitt Lichten, de sik bewegt, dat de Indruck vun en lüchten Füür opkummt. De Toorn warrt nachtens ok jümmer mit Lichten anstrahlt. Vörn an’n Toorn staht in koreaansche Bookstaven 주체 (Juche) opsteiht. To’n Toorn höört en 30 Meter grote Statue, de ut dree Personen besteiht, de en Hamer, en Sickel un en Schrievpinsel hoochhollt, un för de dree Gruppen vun de Arbeiders, Buurn un Intellektuellen staht. Rund üm dat ganze sünd denn noch söven annere Gruppenstatuen, de teihn Meter hooch sünd un för Industrie, Bueree, Kunst un annere Themen staht.

Baven gifft dat en Utsichtsplattform na de en Lift föhrt. De Toorn liggt an’t Över vun’n Stroom Taedong. 

## Weblinks
Tumen (Stroom)

De **Tumen** (; ; ; ) is en Stroom in Noordoostasien. He hett sien Born an’n Baekdu in de Changbai-Bargen un münnt na 521 km in de Japaansche See. De Tumen is Grenzstroom twischen Noordkorea in’n Süden un de Volksrepublik China un Russland (de letzten 19 Kilometer vör de Münn) in’n Noorden.

Städer an’n Stroom sünd Hoeryong, Namyang un Onsong in Noordkorea un Tumen un Nanping in China. In Tumen gifft dat en grote Överpromenaad. De Stroom is dör de chineesche un noordkoreaansche Industrie aver temlich dull verdreckt.

De Naam stammt ut de Spraak vun de Jurchen un bedüüdt *Teihndusend*.
Tumen

**Tumen** betekent

* Tumen, Stroom in Asien, de in de Japaansche See münnt,
* Tumen, Stadt in China,
* Tumen, en Heer-Eenheit bi de zentralasiaatschen Völker,
* Tumen, annern Naam för Bumin Khan.
Kijong

**Kijong** (koreaansch 기정동) is en Dörp in’n Kreis Panmun in de Industrieregion Kaesong, Noordkorea, dat in de Demilitariseerte Zoon liggt. De Oort is knapp 1,8 Kilometer vun Taeseong weg, wat de eenzige Oort in de Demilitariseerte Zoon süden de Grenz is. In Noordkorea warrt to dat Dörp ok Fredensdörp (평화촌) to seggt, in Süüdkorea is dat Dörp ok as Propagandadörp (선전마을) bekannt.

In’n Oort is de Buuree-Kooperativ vun Panmun mit so bi 200 Huushollen. Kijong hett en Kinnergoorn, en Kinnerkrüff, en Middelschool un en Krankenstatschoon. Dor steiht ok vun een vun de hööchsten Fahnenmasten op de Welt. De Mast is 160 Meter hooch un de Fahn weegt 136 Kilogramm.

In Süüdkorea seggt se aver, dat de Oort blot ut Propagandagrünn in de Demilitariseerte Zoon opboot worrn is un keen echte Inwahners hett. Duurhaft dor sünd na de Süüdkoreaners blot Soldaten.
993

## Wat passeert is
* 3. Juli: In en Schenkungsoorkunn vun Kaiser Otto III. wurrd de Stadt Potsdam ünner de Naam *Poztupimi* eerstmals nömmt. Dat glieker gelt för de Stadt Geltow.

## Boren

## Storven
*
992

## Wat passeert is
* Dat Riek vun Ghana nümmt de Berbers jemehr Stadt Aoudaghost in. 

## Boren

## Storven
*
991

## Wat passeert is
* Nadem de Sweden inmarscheert weern, hoolt sik König Sven Gavelbaart den däänschen Throon torüch.

## Boren

## Storven
*
990

## Wat passeert is
* 

## Boren
* Um 990 rüm: Konrad II., Kaiser vun dat Hillig Röömsch Riek 1027 - 1039 († 1039) 

## Storven
*
Blau Huus

Da **Blaue Huus** (koreaansch 청와대, *Cheongwadae*) is de Seet un dat Wahnhuus vun’n Staatspräsident vun Süüdkorea. De Naam kummt vun dat blau-gröne Dack. Dat Blaue Huus is egentlich en ganze Grupp vun Hüüs, de in’n koreaanschen Bostil mit welk moderne Elemente boot worrn sünd. De gesamte Grupp hett en Fläch vun üm un bi 250.000 m².
Kumgang-Bargen

De **Kumgang-Bargen** () sünd en Bargmassiv in Noordkorea. De Kumgang-Bargen sünd en Ünnerafdeel vun de Taebaek-Bargen. Se liggt in de Tourismusregion Kumgang-Bargen un hebbt disse Region ok den Naam geven. De Bargen reckt vun de Kant vun de Japaansche See bet 40 Kilometer in’t Binnenland. Se treckt sik över 60 Kilometer de Küst lang. De hööchste Barg is de 1638 Meter hoge Birobong.

De Bargen bestaht vör allen ut Granit un Diorit, de dör lange Erosion temlich klüftig is un pittoreske Formen billt.

De Kumgang-Bargen weren lang en Zentrum vun’n Buddhismus in Korea. 1914 schall dat dor 40 Kloosters mit 443 Mönken un 85 Nonnen geven hebben.

De Bargen warrt in dree Deelrebeden ünnerdeelt:

* Naekumgang (de binnern Diamantbargen): mit veel Natur, Planten un Deerten, warrt as „feminin“ opfaat; veel buddhistische Tempels un Klusen
* Oekumgang (de bütern Diamantbargen): temlich ruug un as „männlich“ opfaat, mit veel steile Bargspitzen 
* Haekumgang (de Seediamantbargen) an de Küst vun dat Japaansche Meer

## Weblenken


Bild:Kumgangsan-11.jpg|Ladschopsindruck
Bild:Myogilsang-naegeumgang.jpg|Myogilsang
Bild:Kumgangsan-10.jpg|Daal in de Bargen
Bild:Kuryong Waterfall at Kumgangsan 2006.jpg|Kuryong-Waterfall


## Footnoten
List vun de Bischöp un Arzbischöp vun Bremen

*848 is dat Bisdom Bremen tohopenleggt wurrn mit dat Arzbisdom Hamborg. De Seet weer Bremen.*

*Paapst [[Honorius III.]] hett [[1224]] fastleggt, dat dat vun nu af an bi dat Dubbelbisdom blieven scholl. De Seet vun dat Arzbisdom scholl vun nu af an endgüllig Bremen ween. För Hamborg geev dat nu keen egen Bischop mehr, man dat [[Doomkapitel]] vun Hamborg scholl bestahn blieven un besunnere Rechten hebben.*

*Vun 1540 af an hefft de [[Stand (Sellschop)|Stänn]] gegen den Bischop sien Willen de [[Reformatschoon]] dörföhrt. Vun 1566 af an hett dat Bremer Doomkapitel luthersche Administratoren wählt.*

*[[1648]] is dat Arzstift Bremen [[Säkularisatschoon|säkulariseert]] wurrn. Nu weer dat en [[Hartogdom]] un güng an [[Sweden]].*

## Literatur
* Hermann Grote: *Stammtafeln*, Leipzig 1877, S. 506
* Eckhard Danneberg, Heinz-Joachim Schulze (Hrsg.): *Geschichte des Landes zwischen Elbe und Weser*. Band II *Mittelalter*, Landschaftsverbandes der ehem. Herzogtümer Bremen und Verden, Stade 1995, ISBN 3-9801919-8-2, S. 524-527
International Union of Pure and Applied Chemistry

De **International Union of Pure and Applied Chemistry** (IUPAC), op platt de „Internatschonale Union för reine un anwendte Chemie“, is in’t Johr 1919 vun Chemikers ut de Industrie un vun de Universitäten grünnt worrn. Dat Teel weer, de Kommunikatschoon op dat Rebeet Chemie weltwiet mööglich to maken un to ünnerstütten. Siet lange Tiet is de IUPAC nu as de bestimmen Institutschoon acht, wenn dat dorüm geiht, allgemeen gellen Raat to geven bi’n Nömen von Saken un Stoffen, to Teken, Fackbegrepen, standardiseert Meetverfohren, Weerten för molaar Massen vun de cheemschen Elementen in natürliche Isotopen-Tohopensetten un vele annere Saken vun de Chemie. De IUPAC is Rutgever vun de Tietschrift *Pure and Applied Chemistry*.

In de Projekten vun de IUPAC arbeit Chemiker ut de helen Welt ehrenamtlich mit. Disse Projekten deelt sik in acht Afdelen op:
* Physikaalsch un biophysikaalsch Chemie
* Anorgaansch Chemie
* Orgaansch un biomolekulare Chemie
* Makromolekular Chemie
* Analytsch Chemie
* Chemie un Ümwelt
* Chemie un Gesundheit
* Cheemsch Nomenklatur un Strukturdorstellen

## Historie
Vör dat Grünnen vun de IUPAC geev dat ünner de Chemikers al länger den Drang, de internatschonale Tosamenarbeit beter to maken. So geev dat mit de *International Association of Chemical Societies* (IACS) al en Vörlöper-Organisatschoon, de sik 1911 in Paris tosamenfunnen hett un sik ü.a. al üm Fragen to de Nomenklatur un de Standardiseeren in de Chemie Gedanken maken schüll. De eersten Versöken, en Standard bi de Nomenklatur intorichten, füngen aver al 1860 an, as August von Kekulé de eersten internatschonalen Drapens organiseert hett, de opletzt 1892 to de so nöömten Genfer Nomenklatur för orgaansch-cheemsche Verbinnen föhrt hebbt.

## Kiek ok
* International Union of Biochemistry and Molecular Biology (IUBMB)

## Websteden
* Websteed vun de IUPAC (eng.)
* IUPAC-Nomenklatur-Siet (eng.)
* IUPAC-Nomenklatur vun de orgaanschen Chemie (eng.)
* IUPAC Compendium of Chemical Terminology – the Gold Book (eng.)
Noorddüütsch Hoochdüütsch

**Noorddüütsch Hoochdüütsch**, dat sünd de Dialekten vun de hoochdüütsche Spraak in Noorddüütschland, dor wo ok Plattdüütsch snackt warrt.

Nadem Hoochdüütsch in dat 16./17. Johrhunnert Middelsassisch as Schriftspraak aflööst harr, weer ok wiederhen Plattdüütsch de sprakene Spraak in Noorddüütschland. Ok de Oberschicht hett tooerst noch wiederhen Plattdüütsch snackt, aver in dat 18. Johrhunnert geev dat denn in de groten Städer de eersten Lüüd, de ünner sik Hoochdüütsch snackt hebbt. Dat weren toeerst temlich lütte Gruppen, aver mit dat 19. un fröhe 20. Johrhunnert is disse Grupp denn bilütten jümmer grötter worrn.

Op’n Lannen geev dat bet in dat 20. Johrhunnert keen gröttere Grupp vun Lüüd, de ünner sik Hoochdüütsch snackt hebbt. Aver de Lüüd hebbt, sietdem dat de Schoolplicht geev, all Hoochdüütsch lehren müsst un mit Frömme hebbt de Lüüd denn fakener Hoochdüütsch snackt.

In disse Tied vun dat 18. bet 20. Johrhunnert hett sik en Reeg vun regionale Varianten vun dat Hoochdüütsche rutbillt, de bi Woordschatz, Satzbo un Luudgestalt faken vun dat Standard-Hoochdüütsche afwieken dee un veel vun dat Plattdüütsche övernahmen hett. Vör allen Hannober as Residenzstadt harr vele Verwaltungsbeamte un al fröh hett sik dat Hoochdüütsche dörsett. Dorvun doot sik veel Lüüd ut Hannober un ümto dor nu mit dick, dat se dat *reinste Hochdeutsch sprechen*. Aver disse fröhe Övernahm vun dat Hoochdüütsche hett dor ok to föhrt, dat Tied weer, dat sik dor en egen Dialekt vun dat Hoochdüütsche rutbillt hett.

En besünners starke Mischform vun Plattdüütsch un Hoochdüütsch is dat Missingsch.

Zentren vun dat Hoochdüütsche in Noorddüütschland weren:

* Hamborg: Hamborger Hoochdüütsch, Hamborger Missingsch
* Bremen: Bremer Hoochdüütsch (*Bremer Schnack*, to’n Bispeel *Körche* för *Kark*)
* Ruhrrebeet: Ruhrdüütsch
* Berlin: Berlinsch
* Hannober: Hannöbersch Hoochdüütsch
* Brunswiek: Brunswieker Hoochdüütsch
* Danzig: Danziger Missingsch

Berlin as Residenzstadt vun’n König vun Prüßen is de eerste plattdüütsche Stadt, in de dat Hoochdüütsche Foot faat hett. Anners as in all de annern Städer hett sik dat Hoochdüütsche in Berlin ok kumplett dörsett un dor warrt al siet meist 200 Johr keen Platt mehr snackt. Dat Berlinsche weer bet vör hunnert Johr eng op de Stadt Berlin un en lütten Striepen in’n Landkreis Dahme-Spreewald begrenzt. De Dialekt hett sik denn aver in de letzten hunnert Johr wied in dat Ümland utbreedt un de Brannenborgschen Dialekten vun dat Plattdüütsche deelwies verdrängt. Ümto Berlin hebbt sik denn toeerst in lütte Rebeden hoochdüütsche Spraakformen dörsett, to’n Bispeel dat Eberswalder Kanaldüütsch langs’n Finowkanal. Aver in ganz Brannenborg sünd nu al Formen vun de hoochdüütschen Berlin-Brannenborgschen Dialekten to finnen.
987

## Wat passeert is
* 3. Juli: Hugo Capet warrt König vun Frankriek, Anfang vun de Herrschop vun dat Huus vun de Kapetingers 

## Boren
* 

## Storven
* 21. Mai: Ludwig V., König vun Frankriek (* 966 oder 967)
* 1. November: Harald Blautähn, König vun Däänmark un Norwegen (* um 910 rüm)
986

## Wat passeert is
* 26. November: Montpellier wurrd eerstmals in en Oorkunn nömmt.

## Boren
* 

## Storven
* 2. März: Lothar, König vun Frankriek (* 941)
985

## Wat passeert is
* Erik de Rode boot de eerste Wikinger-Wohnstäe up Gröönland.

## Boren
* 

## Storven
*
984

## Wat passeert is
* Hinrich II. vun Bayern (*De Strietbüdel*) lett sik to'n König wählen. Dor hölpt em Hartog Mieszko I. vun Polen, Hartog Boreslaw II. vun Böhmen un König Lothar vun Frankriek bi.

## Boren
* 

## Storven
*
Katja Woywood

**Katja Woywood** (* 10. Mai 1971 in Berlin; börgerlich *Kathinka Wozichewski*) is en düütsch Schauspelerin.

Katja Woywood speel in tallriek düütsch Feeernsehfilmen un –regen mit. Bekannt wurrn is se 1989 dör de Rull as *Andrea* in de Episode *Ein Mädchen in Angst* vun de bekannt Feernsehreeg Die Schwarzwaldklinik. Woywood is siet August 1998 mit de Schauspeeler Marco Girnth verheiraadt, mit de se en Söhn hett. 

Se speelt siet Folg 189 in de RTL-Serie *[[Alarm für Cobra 11 – Die Autobahnpolizei]]* in de Rull as Baas’sche Kim Krüger, nadem Charlotte Schwab (Anna Engelhardt) ut de Film reeeg utstegen is.

## Filmografie (Utwahl)

## Weblenken
*
Marco Girnth

** Marco Girnth** (* 10. Februar 1970 in Düsseldörp) is en düütsch Schauspeler.  

Girnth studeer nah Abitur un Zivildeenst in Köln Juristeree; dat Studium hett he mit dat eerste Staatsexamen afsloten. Noch to sien Schooltied in Neuss weer he all Komparse un harr Nebenrullen in verscheeden Fernsehprodukschonen. 1995 hett hüm dat Kölner Arbeitsamt en Komparsenrull bi de RTL-Feernsehreeg *[[Unter Uns]]*, twee Maand later wurr hüm de Rull as *Sven Rusinek* in de Serie anboden, de he denn bit 1997 speelt hett. 

Dornah speel he Rullen in de Feernsehserien (*[[Gegen den Wind]]*, *[[Die Strandclique]]*, *[[Das Traumschiff]]*, *[[Berlin, Berlin]]*) un tallriek Rullen in Feernsehfilmen (so as t.B. Abgrund-eine Stadt stürzt ein). 
Siet 2001 is he in de Krimireeg *[[SOKO Leipzig]]* as Kriminalböverkommissar *Jan Maybach* in’ Insatz. 

För de Dorstellung vun Max in Günter Knarrs *[[Holgi]]*  kreeg Girnth in dat Johr 2000 den Max-Ophüls-Pries as best Nahwuss-Schauspeler. Girnth is siet August 1998 mit de Schauspelerin Katja Woywood verheiraadt. Dat Paar hett en Söhn. 

## Filmografie (Utwahl)

## Weblenken
*
980

## Wat passeert is
* Otto II. treckt na Italien un is bit 983 unnerwegens.

## Boren
* Juni oder Juli: Otto III., düütsch König un Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek († 1002)

## Storven
*
Schoolplicht

Bi de **Schoolplicht** hannelt sik dat üm de Plicht, dat Kinners na School gahn mööt. In veel Länner gifft dat Gesetten, de dat Besöken vun en School Plicht maakt. In anner Länner gifft dat blot en Bildungsplicht, bi de de Kinner ok tohuus lehren köönt, wenn se man blot in Prüfungen nawiest, dat se liekers wat lehrt hebbt.

## Historie

Vör allen na de Reformation keem de Wunsch op, dat all Kinner de School besöken schullen. Martin Luther hett 1524 de Schrift *An die Ratsherren aller Städte deutschen Landes, dass sie christliche Schulen aufrichten und halten sollen* rutgeven. 1598 weer Straßborg de eerste Stadt, de en allgemene Schoolplicht inföhrt hett. In veel evangeelsche Karkenordnungen is feddert worrn, dat all Kinner na School gahn schullen. En wichtigen Schridd, de ok buten Düütschland Naklapp hatt hett, weer dat Generallandschoolreglement, dat Frederik de Grote 1763 in Prüßen rutgeven hett.

Dat hett in disse Tied aver ok veel Protesten vun de Lüüd buten de Stadt geven, denn wenn de Kinner later Buurn, Fischer oder Handwarker warrn schullen, denn kunnen se mit all dat Schoolweten temlich wenig anfangen. Gliektiedig hebbt de Kinner aver bi de Arbeit op’n Hoff un op’n Fellen fehlt, wenn se na School gahn müssen. Dor is also dat mehr theoreetsche humanistsche Ideal hart op dat pragmaatsche Denken vun de Landlüüd prallt. Op de anner Sied mutt aver ok sehn warrn, dat de Idee vun de Schoolplicht vun de Humanisten stammt, aver dat würkliche Inföhren dör den Staat faken nich Humanismus as Motiv harr, man dat de Staat de Lüüd in sienen Sinn beinflussen kunn.

## Düütschland

In Düütschland gifft dat en Schoolplicht. De warrt aver nich vun’n Bund fastleggt, de steiht in de Verfatens vun de 16 enkelten Bundslänner, de de Kulturhoheit hebbt.

Anfangen deit de Schoolplicht normalerwies mit söss. Kinner, de vör’n 30. Juni söss warrt, mööt mit dat ne’e Schooljohr in’n August na School. Kinner, de twischen 1. Juli un 31. Dezember söss warrt, dröfft ok al na School, wenn de Öllern dat so wüllt. Wenn de Schoolingangsünnersökung dor nich gegen sprickt, kann de Schoolbaas denn sien Inverständnis geven. Besünners begaavte oder de noch nich so wied sünd, köönt op besünnern Andrag ok al ehrder inschoolt warrn oder sik noch en beten trüchstellen laten.

In Bayern hebbt se 2005 anfungen bet 2011 in Schreed den Stichdag op den 30. September to schuven (dat bedüüdt denn, dat vun 2011 af an de Schölers in’n Dörsnidd dree Maand jünger sünd as nu, wenn se na School kaamt). Ok Neddersassen ännert vun 2009 an in dree Schreed bet 2012 den Dag op den 30. September. In Baden-Württemberg is dat al länger de 30. September.

## Tied, dat de Schoolplicht inföhrt worrn is
Woort

**Woort** betekent

* Woort, en sülvststännige Eenheit vun de Spraak,
* Woort, en faken vörkamen lütt Geswülst vun de Huut,
* Woort, en Synonym to Warf,
* Woort, dat Heken bi de Aanten,
* Woort, Oort in de Gemeen Heemsbünnen in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

Kiek ok bi: Waart, Wort, Worth.
Peter Fox

**Peter Fox** (mit richtigen Naam **Pierre Baigorry**; ok *Enuff* oder *Pete Fox*; * 3. September 1971 in Berlin) is en Berliner Reggae- un Hip-Hop-Musiker un een vun de dree Frontlüüd vun de Musikgrupp Seeed.
	
Na sien Musik bi Seeed hett Peter Fox 2007 anfungen an en Soloalbum to arbeiden. Dat hett den Titel *Stadtaffe*, is tohoop mit Monk un DJ Illvibe produzeert worrn un an’n 26. September 2008 rutkamen.

Singles ut sien Album sünd *Alles neu*, wat an’n 15. August 2008 rutkamen is, un *Haus am See*, wat an’n 17. Oktober rutkamen is.

Fox harr ok al en poor Gastoptreed bi annere Künstlers, to’n Bispeel in de Leder *Marry Me* vun Miss Platnum un *Rodeo* vun Sido.

## Charts

### Singles
;Alles neu
:DE: **4** – 29.08.2008 – …
:AT: **12** – 29.08.2008 – …
:CH: **49** – 21.09.2008 – …

### Alben

;Stadtaffe
:DE: **4** – 10.10.2008 – …
:AT: **9** – 10.10.2008 – …
:CH: **18** – 12.10.2008 – …

## Diskografie

### Alben
* 2008: *Stadtaffe*

### Singles
* 2008: *Alles neu*
* 2008: *Haus am See*
* 2009: *Schwarz zu blau*

## Weblenken
* Websteed vun Peter Fox (hoochdüütsch)
* Peter Fox bi MySpace (hoochdüütsch)
Nile Rodgers

**Nile Rodgers** (* 19. September 1952 in New York, USA) is en US-amerikaanschen Musikproduzent un Musiker.

## Leven
Rodgers is in’n Stadtdeel Bronx opwassen. He hett Musik studeert un weer Anfang vun de 1970er Johren Liddmaat in de Studio-Grupp *Sesame Street* as ok Gitarrspeler in’t Huusorchester vun’t Apollo-Theater in New York. Vun 1976 an weer Rodgers tomeist tosamen mit den Bassgitarrspeler Bernard Edwards en stilschapen un trendwiesen Musiker un Produzent. De beiden harrn sik 1971 drapen un sik över jemehr musikaalschen Gemeensomkeiten uttuuscht. To de Tiet hett Rodgers noch mit de nich so spoodrieken *Big Apple Band* in lüttere Clubs speelt, hett dormols aver al den Plaan hatt, mit Edwards en spoodrieke Rockgrupp to grünnen.

Eerst 1976 hebbt se dormit anfungen, Funkjazz mit Disco- un Rockelementen to verbinnen. In dat Johr hebbt se opletzt de Grupp *[[Chic]]* grünnt. Disse Grupp harr Hits as de Titel „Le Freak“, „Dance, Dance, Dance, Everybody Dance“, „My Forbidden Lover“ und „Good Times“, Wo sik de *Sugarhill Band* de Basslien vun utlohnt hett, üm dormit den eersten Rap-Hit to maken. De Rockgrupp Queen hett op de charakteristischen Basslien jemehrn Hit „Another One Bites the Dust“ vun 1980 opboet. In de glieken Tiet hebbt Edwards un Rodgers för de Grupp *[[Sister Sledge]]* de Disco-Hits „We are Family“ un „Lost in Music“ schreven un produzeert.

Sienen Naam as bannig goden Musikproduzent hett Rodgers mit Produkschonen ü.a. för Diana Ross, Debbie Harry, Madonna, David Bowie, Mick Jagger, Duran Duran oder The B-52’s wieter ünnerstreken. Rodgers hett aver butendem ok Musik för Computerspelen un för Filmen komponeert un produzeert.

In de USA warrt de Populärmusik ok vundaag noch in „swart“ un „witt“ ünnerdeelt. Nile Rodgers is de eerste Musiker un Produzent, de mit afro-amerikaanschen as ok mit witte Künstlers tosamen Musik produzeert hett, de musikaalsch wegwiesen weer un kommerziellel Spood harr. In de 1980er Johren weer he een vun de wenigen Produzenten, vun de Musik vun „swarte“ un ok vun „witte“ Radiosenners speelt worrn is. 

2005 is he in de Dance Music Hall of Fame opnahmen worrn.

## Filmmusik (Utwahl)

## Utteken
Nile Rodgers hett för sien Filmmusik to *Coming to America* 1989 den *[[BMI Film Music Award]]* kregen.

## Websteden

* offizielle Websteed vun Nile Rodgers (eng.)
Paul Schlack

**Paul Schlack** (* 22. Dezember 1897 in Stuttgart; † 19. August 1987 in Leinfelden-Echterdingen) weer en düütschen Chemiker, Utfinner un Professer.

## Biografie
Schlack hett vun 1915 bit 1921 dat Fack Chemie an de Technischen Universität Stuttgart studeert, woneem he sien Diplom maakt hett. In de Folg hett he in en wetenschopplich Privatlabor in Kopenhagen arbeit. Dor hett he sik mit Proteinen, Polypeptiden un synthetische Proteinfasern befaat. Dorna is he na Stuttgart torüch gahn un möök dor 1924 sien Dokter över den *Thiohydantoin-Afbo vun Peptiden*.

He hett den en Anstellen kregen in de cheemschen Industrie in’t wetenschopplich Labor vun de Kunstsiedenfabrik in Wolfen (Sassen-Anholt).

Vun 1926 bit 1946 harr he dat Forschensafdeel vun de Aceta GmbH in Berlin-Lichtenberg ünner sien Regeer. He hett sik dor mit de cheemschen Modifikatschoon vun Acetatsied as uk mit Polyurethanen, Polyharnstoffen un Epoxidhorzen beschäftigt. Ünner annern ünnersöch he, wo goot Linearpolymeren op Basis vun Polyamid, Polyester un Polyamid egent weern, üm dor Syntheesfasern ut to maken.

Bi sien Experimenten hett Schlack an’n 29. Januar 1938 de Polymeriseerborkeit vun’t Caprolactam opdeckt, wo he en Polyamidfaser ut entwickelt hett, de later den Naam Perlon kriegen schüll. Sien Utfinnen is toeerst geheem hollen worrn un ünner den Koodnaam „Perluran“ in’n Rahmen vun de Kriegsvörbereiden vun’t natschonalsozialistische Regime to’n kriegswichtig Material verklort worrn. Dorophen lööp 1939 en Anlaag för grove Fadens (so nöömten „Draht“) un 1940 en Versööksfabrik för Sied in Berlin-Lichtenberg an. De Grootprodukschoon güng 1943 in Landsberg los.

Schlack weer af 1946 Bedrievsleider för de Perlonfabrikatschoon un later de technische Direkter in de Kunstsiedenfabrik vun de ehmolige I.G. Farben in Bobingen. 1955 is he as Leider vun de Faserforschen na de Firma Hoechst wesselt.

1961 is Paul Schlack to’n Honorarprofesser för Textilchemie an de Universität Stuttgart beropen worrn.

## Utteken
* 1958: Adolf-von-Baeyer-Denkmünt vun de Sellschop vun de Düütschen Chemikers
* Max-Kehren-Medaille vun’n Vereen vun de Düütschen Textilvereddelnfacklüüd

Na Schlack is butendem de Pries vun de Europääschen Chemiefaserindustrie (CIRFS/Comité International de la Rayonne et des Fibres Synthétiques) nöömt.

## Borns
Tarp

**Tarp** betekent

* Tarp, annern Utdruck för en Warf,
* Tarp, Gemeen in’n Kreis Sleswig-Flensborg, Sleswig-Holsteen,
* Tarp, Oort in dat Kaspel Billum in Däänmark,
* Tarp, Oort in dat Kaspel Brande in Däänmark,
* Tarp, Oort in dat Kaspel Bryndum in Däänmark,
* Tarp, Oort in dat Kaspel Hover Sogn in Däänmark,
* Tarp, Oort in dat Kaspel Sønder Borris in Däänmark,
* Tarp, Oort in dat Kaspel Sønder Felding in Däänmark,
* Tarp, Oort in dat Kaspel Timring in Däänmark,
* Tarp, Oort in dat Kaspel Vedersø in Däänmark,
* Tarp, Oort in dat Kaspel Ølgod in Däänmark.

**Tarp** is de Familiennaam von

* Lotte Tarp (1945–2002), däänsche Schauspelerin,
* Svend Erik Tarp (1908–1994), däänschen Kumponist.
Worth

**Worth** betekent

* Worth (Warft), en opsmeten Eerdhümpel, op den en Huus boot warrt,
* Worth, Gemeen in’n Kreis Hertogdom Loonborg, Sleswig-Holsteen,
* de Worth, Oort in de Gemeen Cuxhoben in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen,
* Worth, Oort in de Gemeen Heemsbünnen in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen,
* Worth, Oort in de Gemeen Lünsche in’n Märkschen Kreis, Noordrhien-Westfalen,
* Worth, Oort in de Gemeen Schalksmüehle in’n Märkschen Kreis, Noordrhien-Westfalen,
* Worth, Oort in de Stadt Wupperdaal, Noordrhien-Westfalen,
* Worth, Oort in Kent, England,
* Worth, Oort in West Sussex, England,
* Worth, Oort in Georgia, USA,
* Worth, Oort in Illinois, USA,
* Worth, Oort in Kalifornien, USA,
* Worth, Oort in Michigan, USA,
* Worth, Oort in Missouri, USA,
* Worth, Oort in New York, USA,
* Worth, Oort in West Virginia, USA.

**Worth** is de Familiennaam von

* Adam Worth (1844–1902), US-amerikaanschen Kriminellen,
* Charles Frederick Worth (1825–1895), engelschen Kledermaker,
* Constance Worth (1912–1963), austraalsche Schauspelerin,
* David Worth, US-amerikaanschen Kameramann un Speelbaas,
* Frank Worth (1923–2000), US-amerikaanschen Fotograaf,
* George Worth (1915–2006), US-amerikaanschen Fechter,
* Irene Worth (1916–2002), US-amerikaansche Schauspelerin,
* Jennifer Worth (1935–2011), brietsche Krankenswester, Heevamm, Musikerin un Schrieversche,
* Johannes Worth (1604–1671), düütschen Abt,
* Jon Worth (* 1980), düütsch-brietschen Blogger,
* Jonathan Worth (1802–1869), US-amerikaanschen Politiker,
* Lothrop Worth (1903–2000), US-amerikaanschen Kameramann,
* Marie Augustine Worth (1825–1898), franzöösch Mannequin un Ünnernehmerin,
* Marvin Worth (1925–1998), US-amerikaanschen Dreihbookschriever un Filmproduzent,
* Michael Worth (* 1965), US-amerikaanschen Schauspeler,
* Nicholas Worth (1937–2007), US-amerikaanschen Schauspeler,
* Stefan Worth (* 1985), düütschen Boxer,
* Taylor Worth (* 1991), austraalschen Bagenschütten,
* William Worth (* 1912), austraalschen Diplomaat.

Kiek ok bi: Wort, Woort, Word.
Young Artist Award

De **Young Artist Award** is en US-amerikaanschen Film- un Feernsehpries de eenmol in’t Johr an junge Schauspelers vergeven warrt.

De Utgaav vun den Pries warrt vun de *Young Artist Foundation* vörnahmen. Se stellt blangen den Filmpries sülvst ok Stipendien praat för talenteerte Jungdorstellers.

De Sinn vun den Young Artist Award is, de Acht op junge Dorstellers to lenken, de anners kuum wohrnahmen warrt vun de Lüüd. De eerste Verlehen weer in’t Johr 1979 för Produkschonen ut dat Johr 1978-1979. De Utgaav warrt jeed Johr in’n Fröhjohr in Studio City in’n Bundsstaat Kalifornien afhollen. Jüst so as bi de *[[Oscar|Academy Awards]]* warrt ok de Young Artist Awards vun annere junge Schauspelers modereert. 2008 weer de Pries in 35 Kategorien vergeven. Bavento geev dat ok en Reeg vun Sünnerpriesen.

## Kategorien

## Borns


## Websteden
* Offizielle Siet (engelsch)
* Young Artist Awards in de Internet Movie Database (engelsch)
Wratt

**Wratten**, **Wuddeln** oder **Woorten** (**Waarten**) sünd lütt Knubbens op de Huud. Dat gifft en ganz Reeg verschedene Typen, de meist all vun so üm un bi 100 verscheden Typen vun Humane Papillomviren utlööst warrt un faken bi’t Anfaten ansteken köönt (Kontaktinfekschoon). De Viren doot sik in de böversten Schichten vun de Huud in de Epithel-Zellen innesten un vermehrt sik in de Zellkerns. Normalerwies sünd se jümmer goodoordig, blot in rore Utnahmfäll sünd se böösoordig.

## Behanneln

Dat gifft verschedene Methoden, Wratten to behanneln. Af un to billt se sik ok alleen wedder trüch, wenn dat Immunsystem de Viren besiegt. Dat is aver nich de Normalfall. Wratten köönt veriest warrn. Dor warrt de böverste Schicht vun de Wratt so deep bi afköhlt, dat de Zellen afstarvt. Mit de Tied, wenn dat en poor Maal maakt worrn is, wasst de Wratt rut un fallt af. Dat geiht aver blot bi Wratten good, de op de Huud opsitt. Bi Wratten, de deper ringaht, geiht dat nich good.

Wratten, de deper ringaht, köönt in en Operation rutsneden warrn. Dat is aver ok nich eenfach, denn dat is faken mit Wehdaag verbunnen, een kann licht veel Blood verleren, wenn de Wratt deep sitt un faken gifft dat Narven.

In’n Volksgloven gifft dat ok noch dat Böten (Bespreken) as Oort Wratten to behanneln. Medizinsch is aver natürlich nich nawiest dat dat ok würklich helpt.

## Vörsorg

Siet 2006 gifft dat för de Genitalwratten en Empstoff, den HPV-Empstoff, de Froonslüüd teemlich goot vör disse Soort Wratten bewohrt. För annere Soorten vun Wratten gifft dat aver noch nix. Dor helpt blot vörsichtig wesen. To’n Bispeel barft lopen in’t Swemmbad is nich good, dor kann’n sik licht mit Wratten ansteken.