open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Laysanaante

De **Laysanaante** (*Anas laysanensis*) is en Aart ut de Familie vun de Aantenvagels. Dor höört se nu wedder to de Aanten an sik mit to. Se leev bloß up dat Eiland Laysan, datt to de Inselgrupp vun Hawaii tohören deit. Midderwielen is se ok up annere Eilannen in den Pazifik utsett wurrn. Se is eng verwandt mit de Graue Aante. Towielen warrt seggt, se weer de Inselraass vun düsse Aart. Blangen Bernier siene Aante, de Malaienaante un de Madagaskaraante warrt se as een vun de Aantenvagels ankeken, de ehr Bestand in Gefohr is. 

## Kennteken
Laysanaanten sünd bannig lüttsch. De Feddern sünd mehrstendeels kastanjenbruun. Hals un Kopp sünd swattbruun. Waart un Aante verscheelt sik nich groot. Dat gifft de wecken Waarten, de ehre Koppfeddern sünd swattgröön. 

## Wo se vorkamen deit
De Laysanaante hett dat over en langere Tied hen bloß man up de Insel Laysan geven. Laysan is man 350 Hektar groot. Hüdigendags wohnt dor keen Minschen mehr. Ob de Aante vörmols ok annerwegens tohuse weer, is nich kloor to seggen. Fundstücke ut dat jüngere Holozän maakt dat wohrschienlich, datt se fröher up den ganzen Archipel vun Hawaii leevt hett. 

## Wie se leven deit
Dat is eerst en poor Johre her, dor hett düsse Aante man bloß in en Brackwater-Laguun vun de Insel Laysan leevt. Se hett dor meist Soltflegen un lüttjen Granaat freten. De hett se sunnerlich in'e Nacht socht. Datt se flegen deit, is man bannig roor, man flegen kann se doch. Ok Land- un Waterplanten fritt se, just, as de Rupen vun Ulen, de dor leven doot. Bröden deit se unner Strüker langs de Lagunenküst. Se leggt 5 bit 7 grote, wat gröne Eier. Dor brott se um un bi 26 Dage up, denn kruupt de Lüttjen ut un weegt bi 30 g. 

## Schuul

Vunwegen, datt dat hüdigendags man bloß 500-700 vun düsse Aanten gifft, warrt de Aante as en Aart ankeken, de in Gefohr is. Man in de lesten Johrteinte hett sik de Bestand al wedder düütlich vermünnert. Um dor wat gegen to unnernehmen, datt de Bestand unnergeiht, wenn up Laysan en Katastroph utbreken deit, sünd Laysanaanten in't Johr 2004 na de Midwayinseln umsiedelt wurrn. Toeerst sünd 42 Aanten na düt Atoll henbrocht wurrn. Al in de eerste Brödeltied sünd dor 50 Küken utkrapen. Midderwielen is plaant, se ok up Lisianski an to siedeln.

## Laysanaanten as Smuckvagels
In de 1960er Johre is anfungen wurrn, düsse Aart to tüchten, vunwegen datt se nich utstarven scholl. Dor hett dormols de Zoo in Honolulu mitmaakt un ok de brittsche Wildfowl Trust. Hüdigendags warrt dat so sehn, datt de Laysanaante good holen weern kann un dor ok in lüttje Anlagen keen Last bi maakt. Dor warrt avers de Raadslag bi geven, se in Volieren to holen, vunwegen, datt se sik anners fix mit de Graue Aante krüzen kann. 

## Literatur
* T. Bartlett: *Ducks And Geese – A Guide To Management.* The Crowood Press, 2002, ISBN 1-85223-650-7
* Dominic Couzens: *Seltene Vögel – Überlebenskünstler, Evolutionsverlierer und Verschollene.* Haupt Verlag, Bern 2011, ISBN 9783258076294
* Hartmut Kolbe: *Die Entenvögel der Welt.* Ulmer Verlag 1999, ISBN 3-8001-7442-1

## Weblenken

## Belege


## Kiek ok bi
* List vun Vagels
Gemeen Wulfsen

**Wulfsen** () is en Gemeen in de Samtgemeen Solzhusen in’n Landkreis Horborg in Neddersassen mit . 

## Geografie

De Navergemenen sünd Winsen in’n Noorden un Oosten, Gastää in’n Süüdoosten, Toppenstää in’n Süüdwesten un Braackel in’n Noordwesten.

## Historie

### Inwahnertall

## Politik

### Gemeenraad

;Liddmaten:
* 2016:
*: CDU: Christian Forker, Andreas Krecek, Matthias Kruse, Ralf Maack, Gerd Müller, Florian Simon
*: SPD: Manfred Dittmer, Abdulah Kaya, Klaus Petersen, Christoph Schmiedebach, Mirko Stelling

### Börgermeesters

### Wapen un Flagg

Dat Wapen von de Gemeen wiest baven op gollen Grund en swarten Wulf mit rode Tung un ünnen op blauen Grund en sülvern Waterrad.

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von de Gemeen (hoochdüütsch)
Hunnen

**Hunnen** betekent

* Hunnen (Canidae), Familie von Deerten in de Biologie,
* Hunnen, Volk ut Zentraalasien,
* Hunnen, Oort in de Gemeen Draag in’n Landkreis Horborg, Neddersassen.
Gemeen Garlstörp

**Garlstörp** () is en Gemeen in de Samtgemeen Solzhusen in’n Landkreis Horborg in Neddersassen mit . 

## Geografie

De Navergemenen sünd Toppenstää in’n Noorden, Solzhusen in’n Oosten, Gö’nstörp in’n Süüdoosten, Äästörp in’n Süüdwesten un Hanstää in’n Westen.

## Historie

### Inwahnertall

## Politik

### Gemeenraad

;Liddmaten:
* 2016:
*: GFG: Steffen Berschik, Horst Günter Jagau, Göran Mestmacher, Sabine Petersen, Dirk Riege, Bastian Rose, Thorsten Voigts, Dirk Zobel
*: SPD: Hella Hinsch, Sascha Rau
*: enkelt: Stefan Konkoly

### Börgermeesters

### Wapen un Flagg

Dat Wapen von de Gemeen wiest baven op blauen Grund en Buck in natürliche Farven. In’n Schildfoot wiest dat op gollen Grund twee gröne Bökenbläder un en Bookecker.

Utklamüsert hett dat Wapen de Heraldiker Rolf Sander. De Gemeenraad hett dat Wapen an’n 8. April 2010 beslaten.

De Buck is en Symbol för de Jagd in’t Garlstörper Holt un de Bläder un Bookecker staht ok för dat Holt ümto.

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von de Gemeen (hoochdüütsch)
Gemeen Gö’nstörp

**Gö’nstörp** () is en Gemeen in de Samtgemeen Solzhusen in’n Landkreis Horborg in Neddersassen mit . 

## Geografie

De Navergemenen sünd Garlstörp in’n Noorden, Solzhusen in’n Noordoosten, Eyndörp in’n Oosten, Soosdörp op en lütt Enn in’n Süden un Äästörp in’n Süüdwesten.

## Historie

De Gemeen Gö’nstörp is mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. Juli 1972 ut de olen Gemenen Gö’nstörp un Lübberstää tohoopleggt worrn.

### Inwahnertall

## Politik

### Gemeenraad

### Börgermeesters

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von de Gemeen (hoochdüütsch)
Muskau

**Muskau** betekent

* Bad Muskau, Stadt in’n Landkreis Görlitz, Sassen,
* Muskau, Deel von de Stadt Oosterholt-Scharmbeek in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

Muskau is ok Deel von’n Familiennaam von

* Hermann von Pückler-Muskau (1785–1871), düütschen Standsherr, Schriever un Dandy,
* Traugott Hermann von Arnim-Muskau (1839–1919), düütschen Diplomat un Politiker.
Muskau (Oosterholt-Scharmbeek)

De **Muskau** () is en Deel von’n Oort Oosterholt in de Gemeen Oosterholt-Scharmbeek in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt op’n Rand von de Oosterholter Geest hen na de Masch un dat Moor an de Hamm, de knapp dree Kilometer in’n Süüdoosten langsflütt. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na’n Fangstaken un denn in de Hamm.

De Naveröörd sünd Pennigbüttel un Neendamm in’n Noorden, Ahrensfeld un Ahrensfellerdamm in’n Noordoosten, Weyerdamm in’n Oosten, Oosterholt in’n Süüdwesten, Hogenfeld in’n Westen un Wist in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Oosterholt in’n Kanton Oosterholt höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Huusvaagdie Oosterholt von dat Amt Oosterholt tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Oosterholt, de 1932 mit’n Kreis Blomendal to’n ne’en un grötteren Kreis Oosterholt tohoopgahn is.

De Oort höört von öllers bi de Gemeen Oosterholt mit bi. Oosterholt hett mit Scharmbeek un dree annere Gemenen 1927 de ne’e Gemeen Oosterholt-Scharmbeek billt, de mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. März 1974 noch grötter worrn is.

### Inwahnertall

### Religion

De Muskau is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Marien-Kark in Oosterholt.

För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

De Muskau liggt an de *Muskaustraat*, de mit de Kreisstraat 5 verbunnen is, de in’n Noorden na Pennigbüttel an de Landsstraat 153 un an de Bundsstraat 74 geiht un in’n Süüdwesten na Lintel an de B&nbsp;74. De B&nbsp;74 föhrt in’n Noordoosten an Hambargen un Gnarrenborg langs na Bremervöör un in’n Süüdwesten na Hu’e un Bremen-Noord.

De Opfohrt 16 Bremen-Noord op de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben) un de A&nbsp;270 liggt so teihn Kilometer in’n Süüdwesten von de Muskau.

De nächste Bahnhoff is knapp twee Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Oosterholt-Scharmbeek an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.

## Footnoten
Olenbrügg

**Olenbrügg** () is en lütt Dörp in de Gemeen Oosterholt-Scharmbeek in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt in dat Moor an de Beek an’n Oostrand von dat Naturschuulrebeed Pennigbütteler Moor. Dat Water ut dat Rebeed flütt över’n Speckgraven na de Beek hen af.

De Naveröörd sünd Wulfsborg un Neddersandhusen in’n Noorden, Düvelsmoor in’n Noordoosten, Överhamm un Weyerdelen in’n Oosten, Oosterweed, Worpsweed un Weyermoor in’n Süüdoosten, Waakhusen un Viehland in’n Süden, Neenfeld, Ahrensfeld un Oosterholt in’n Süüdwesten, Neendamm un Pennigbüttel in’n Westen un Olendamm un Sandhusen in’n Noordwesten.

## Historie

Olenbrügg is 1760 as Moorkolonie grünnt worrn un hett in de eerste Tied noch *Olenbrook* heten.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Oosterholt in’n Kanton Oosterholt höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Scharmbeek in dat Amt Oosterholt tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Oosterholt, de 1932 mit’n Kreis Blomendal to’n ne’en un grötteren Kreis Oosterholt tohoopgahn is.

De Oort hett en egen Gemeen billt, is aver to Anfang von dat 20. Johrhunnert Deel von de Gemeen Pennigbüttel worrn. Pennigbüttel is denn an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Oosterholt-Scharmbeek worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Olenbrügg is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Wilhadi-Kark in Scharmbeek.

För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

De eenzige Straat ut Olenbrügg rut is de *Olenbrügger Straat*, de över Neendamm in’n Westen na Pennigbüttel löppt un dor an de Kreisstraat 5 ran. De K&nbsp;5 geiht in’n Noorden an de Landsstraat 153 un in’n Süden na Oosterholt. De L&nbsp;153 föhrt in’n Westen al na 200 Meter an de Bundsstraat 74 un in’n Oosten na Nee Sankt Jürgen un na Worpsweed. De B&nbsp;74 föhrt in’n Noordoosten an Hambargen un Gnarrenborg langs na Bremervöör un in’n Süüdwesten na Hu’e un Bremen-Noord.

De Opfohrt 16 Bremen-Noord op de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben) un de A&nbsp;270 liggt so 14 Kilometer in’n Süüdwesten von Olenbrügg.

De nächste Bahnhoff is so bi söss Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Oosterholt-Scharmbeek an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.

### Scholen

De Kinner sünd fröher na Neendamm op Volksschool gahn. Vondaag gaht de Kinner na de Grundschool Pennigbüttel.

## Footnoten
Feldhoff (Landkreis Oosterholt)

**Feldhoff** () is en lütten Oort in de Gemeen Oosterholt-Scharmbeek in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Ohlenst mit bi.

## Geografie

De Oort liggt op de Oosterholter Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över dat Schaufleet na’n Giehler Beek hen af.

De Naveröörd sünd Ohlenst in’n Noordoosten, Vörwohl, Kiebitzsegen un Olenbüttel in’n Süüdoosten, Büttel in’n Süden, Aßbarg in’n Westen un Haslah in’n Noordwesten.

## Historie

Bet in dat 19. Johrhunnert weer de Feldhoff en enkelten Hoff. Eerst denn sünd dor noch mehr Hüüs tokamen.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Hambargen in’n Kanton Oosterholt höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Scharmbeek in dat Amt Oosterholt tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Oosterholt, de 1932 mit’n Kreis Blomendal to’n ne’en un grötteren Kreis Oosterholt tohoopgahn is.

De Oort hett von öllers bi de Buurschop un later de Gemeen Ohlenst höört. Ohlenst is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Oosterholt-Scharmbeek worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Feldhoff is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Willehadi-Kark in Scharmbeek.

För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Feldhoff liggt dicht bi de Kreisstraat 16, de in’n Süden na de K&nbsp;46 un na Oosterholt-Scharmbeek geiht. In’n Oosten geiht von de K&nbsp;16 de K&nbsp;4 af över Olenbüttel na Spreddig an de Bundsstraat 74.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 13 Uthleer liggt so 14 Kilometer in’n Westen von Feldhoff an de K&nbsp;48.

De nächste Bahnhoff is so bi fiev Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Ollenbüttel an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.

### Scholen

De Kinner ut Feldhoff gaht na de Grundschool Heilshorn. De Grundschool Ohlenst, op de de Kinner vörher gahn sünd, hett mit dat Enn von dat Schooljohr 2016/2017 dichtmaakt.

## Footnoten
Clive William John Granger

**Sir Clive William John Granger** (* 4. September 1934 in Swansea, Wales; † 27. Mai 2009) weer en britisch Wertschapswetenschapler.

## Leven un Wark
Granger hett 1959 an de University of Nottingham sien Doktertitel maakt. He weer Perfesser för Wertschapswetenschapen an de University of California, San Diego, USA. Hüm wurr an' 8. Oktober 2003 för sien Arbeit an „Methoden zur Analyse ökonomischer Zeitreihen mit gemeinsam veränderlichen Trends (Kointegration)“ de Nobelpries för Wertschapswietenschapen tospraaken. As Bispelen för de vun Granger ünnersöcht statschonäär Tietreegen, de blots wenig um en vörgeven Wert schwanken, hett de Königlich Sweedsch Akademie vun de Wetenschapen den Tosommenhang tüschen Vermögen un Konsum, Wesselkursen un Priesniveau oder körtfristigen un langfristigen Tinssätze nömmt.

Den Nobelpries 2003 deel he sück mit Robert Fry Engle, vun de New York University, USA, de de Utteknung „für Methoden zur Analyse ökonomischer Zeitreihen mit zeitlich variabler Volatilität (ARCH)“ kriegen dee.

2005 wurr Clive Granger to'n Ridder slahn. He weer siet 1960 mit Patricia (Lady Granger) bit to sien Dood verheiraadt. He harr mit hör een Söhn, Mark William John, un een Dochter, Claire Amanda Jane.

## Weblenken

* DNB-Katalog
* Sir Clive Granger up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
* Websteed vun Granger an de University of California
* Pressemitdeelen to de Verleehn vun den Nobelpries 2003 up Nobel e-Museum
Olaf Cord Dielewicz

**Olaf Cord Dielewicz** (* 1942) is en düütschen Politiker von de SPD.

Dielewicz is 1942 boren un keem 1961 as Soldaat bi de Marien toeerst na Flensborg. Na disse Tied weer he Stadtdirekter von de Stadt Oosterholt-Scharmbeek. Dat is he bleven, bet he an’n 9. November 1982 as Böverbörgermeester von Flensborg wählt worrn is. Sien Amtstied in Flensborg füng an’n 1. Februar 1983 an. Mit dat Enn von’n Kolen Krieg füng de Kunverschoon von de Militärstadt Flensborg an. Besünners de Wannel von’n Stüttpunkt Flensborg-Mürwik schull de Politik noch bet in de Tied na de Johrdusendwenn beschäftigen. In Dielewicz sien Amtstied füllen ok de Sanerung von dat Raadhuus un de Neebo von’n Zentralen Omnibusbahnhoff Flensborg, de to de Tied temlich ümstreden weer.

Dielewicz is bet 1999 Böverbörgermeester bleven. In dat Johr is de Böverbörgermeester in Flensborg dat eerste Maal direkt wählt worrn. Dielewicz is aver nich to de Wahl antreden. He harr al vörher kund daan, dat he as Präsident to’n Spoorkassen- un Giroverband för Sleswig-Holsteen wesseln wull. Sien Nafolger as Böverbörgermeester is denn Hermann Stell von de CDU worrn. Dat Amt bi’n Spoorkassenverband harr he bet 2005.

## Footnoten
Philippinenaante

De **Philippinenaante** (*Anas luzonica*) is en Aantenvagel ut Asien. He warrt to de Swemmaanten, un dor nu wedder to de Aanten an sik torekent. Düsse Aart gifft dat bloß man up de Inselgrupp vun de Philippinen. Se warrt as Inselform vun de Graue Aante ankeken. De Philippinenaante höört to de Aarden mank de Aanten, de ehr Bestand torüch lopen deit. Hüdigendags warrt se up minner, as 10.000 Vagels taxeert.

## Kennteken
De Philippinenaante sleiht na de Graue Aante. Ehr Lief warrt 48 bit 58 cm lang. Waart un Aante verscheelt sik nich groot. De Waarten sünd bloß en beten wat grötter un heller, as de Seken. Ok over dat Johr hen ännert sik dat Fedderkleed nich groot. Hals un Kopp sünd hell un dunker kanneelfarvt. Boven up'n Kopp is de Philippinenaante dunkerbruun, just as in'n Nacken un in en Striepen um de Ogen to. De Mantelfeddern sünd en beten wat heller, as de Nacken. An'n Rump un Uppersteert sünd se dunkerer. De kaneelfarvte Hals geiht over in de graubrune Bost. De Been sünd swattbruun. De Ogen sünd bruun, as Haasnöte, mit dor en roden Slag in. De Snavel is blaugrau mit en swatten Nagel. Dor verscheelt se sik mit vun de Placksnavelaante, de hen un wenn in'n Winter in de nördlichen Gemarken vun de Philippinenaante vorkamen deit. Se flüggt just so gau, as de Graue Aante. Sunnerlich upfallen deit bi dat Flegen ehr glimmergrönen Flunkenspegel. Wie düsse Aantenaart ruden deit, is noch nich heel un deel unnersocht. 

## Wo se vorkamen deit
 

## Wo se leven doot un wat se freten doot
Tomeist leevt de Philippinenaante an flacke Söötwaters mit Planten dor umto, wo se wat to freten finnt un wo se sik ok versteken kann. Hen un wenn warrt se ok an Ströme un Beeken sehn. Ok in Wölterkuhlen vun Waterbüffels kann se andrapen weern. Ok Salinenmeere weert bewohnt. Ehr Freten socht se meist in flack Water. Freten deit se Planten un ok Kreeftdeerter. Dat kann ok angahn, datt se lüttje Fische, Poggen un Pielepoggen to sik nehmen deit, just so, as Ries un allerhand Spraten. 

## Wie se sik vermehren deit
Vermehren deit se sik vun Maärz- bit Novembermaand, sunnerlich vun Junimaand bit August. Dat Nest warrt mank de Planten an't Över boot. De Eier sünd mattwitt. Faken bröödt de Philippinenaanten tweemol in't Johr. Bi'n eersten Mol leggt se in'n Döörsnitt bi tein Eier, bi'n tweeden Mol sünd dat bi acht Eier. Bröden deit se 25 oder 26 Dage.

## Bestand
 
De Philippinenaante is up de Philippinen wiethen to finnen, man se kummt dor nich faken vor. Se warrt duchtig jaagt. Doodschaten Philippinenaanten weert faken up Markten verkofft, sunnerlich in de Tied vun August- bit Oktobermaand, un denn wedder vun Januar bit Määrt. In düsse Tied sünd se in grote Tahl up de Salinenmeere to finnen un könnt dor licht schaten weern. Vun de 1980er Johre af an gifft dat Henwiese, dat de Bestand achterut lopen deit.

## Belege


### Literatur
* Janet Kear (Rutg.): *Ducks, Geese and Swans.* Oxford University Press, 2005, ISBN 0-19-854645-9.
* Hartmut Kolbe: *Die Entenvögel der Welt.* Ulmer Verlag, 1999, ISBN 3-8001-7442-1.

## Kiek ok bi
* List vun Vagels
Grundschool Worpsweed

De **Grundschool Worpsweed** is en Grundschool mit twee bet dree Klassen pro Johrgang an de Straat *In’n Rusch 2* in’n Oort Worpsweed in dat Düvelsmoor. Dreger von de School is de Gemeen Worpsweed. Glieks blangen de School is ok de Haupt- un Realschool Grasbarg/Worpsweed.

2005 harr de School 269 Schölers un opstunns üm un bi 220.

De School hett twee Kooperatschoonsklassen mit Swoorpunkt Geistige Entwicklung mit de Förderschool School an’n Kloosterplatz.

Na de School gaht de Kinner ut Worpsweed un en Reeg von de lüttjeren Öörd ümto Worpsweed. Ok de Kinner ut dat SOS-Kinnerdörp in Weyerdelen gaht dor op School.

## Schoolbaas

* –2002: Eckhard Hagge
* 1. August 2002–2014: Ulrike Ossiek-Schmidt
* 1. August 2014–: Fulya Antakli

## Weblenken

* Websteed von de School (hoochdüütsch)
Johannes Pissarczyk

**Johannes Pissarczyk** (* 16. Januar 1931 in Breslau; † 25. Februar 2011) weer en düütschen Politiker von de CDU.

## Leven

Pissarczyk is 1931 in Breslau boren. Sien Vader hett en Bäckeree in Nippern övernahmen. Dor hett Pissarczyk leevt, bet de Familie 1945 verdreven worrn is. De Familie is denn na Oosterholt-Scharmbeek tagen. He hett 1960 von sien Vader de Bäckeree in Oosterholt-Scharmbeek övernahmen. Ok de Bäckeree Rolf in Hu’e hett he later övernahmen.

## Handwarksfunkschonär

1965 is Pissarczyk Obermeester von de Bäckerinnung Oosterholt-Scharmbeek worrn un 1984 Viez-Kreishandwarksmeester in’n Landkreis Oosterholt.

1978 is he Viez-Landsinnungsmeester bi’n Bäckerinnungs-Verband Neddersassen/Bremen worrn un 1981 Vörsitter von’n Vörstand.

He weer Viezpräsident von’n Zentralverband von dat Düütsche Bäckerhandwark, von 1971 af an Maat von’n Opsichtsraad von de BÄKO Bremen, 1991 bet 1995 Vörsitter von’n Opsichtsraad von de BÄKO Bremen un Viezpräsident un Vörstand von de Ünnernehmensverbänn Handwark in Neddersassen. In’n Vörstand von de BÄKO-Bundszentraal is he an’n 14. April 1993 wählt worrn.

## Politik

Pissarczyk weer in’n Stadtraad un von 1981 bet 1986 Börgermeester von de Stadt Oosterholt-Scharmbeek.

## Footnoten
Vieh (Huttenbusch)

**Vieh** () is en Oort in de Gemeen Worpsweed in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de Oortschop Huttenbusch.

## Geografie

De Oort liggt in dat Düvelsmoor in dat Moorland langs de Hamm. Dat Water ut dat Rebeed flütt af na de Schmoo.

De Naveröörd sünd Huttenbusch in’n Noorden, Huttendorp, Fiefhusen un Breddörpermoor in’n Noordoosten,  Nee Sankt Jürgen in’n Süüdoosten, Överhamm in’n Süüdwesten un Düvelsmoor in’n Westen.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Worpsweed in’n Kanton Leendaal höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to de Moorvaagdie Huttenbusch in dat Amt Otterbarg tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Leendaal. Na 1885 weer dat in’n Kreis Oosterholt, de 1932 mit’n Kreis Blomendal to’n ne’en un grötteren Kreis Oosterholt tohoopgahn is.

De Oort höört von öllers bi Huttenbusch mit bi. In’n Dezember 1970 hett de Gemeen Huttenbusch beslaten, sik de Samtgemeen Worpsweed antosluten, de bet 1974 Bestand harr. De Gemeen Huttenbusch is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Worpsweed worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Vieh is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Kark Huttenbusch. De Kark is 1902 boot worrn un is 1951 egenstännige Karkengemeen worrn. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Zion-Kark in Worpsweed höört. Bevör de Zion-Kark 1759 boot worrn is, weer de Oort Deel von dat Kaspel von de Willehadi-Kark in Scharmbeek.

För de Kathoolschen is de Goden-Hirt-Kark in Leendaal tostännig, de siet 1. September 2012 to de Karkengemeen von de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt-Scharmbeek höört. De Goden-Hirt-Kark is 1961 boot worrn.

## Weertschop un Infrastruktur

De freewillige Füürwehr Huttenbusch is för Vieh mit tostännig.

### Verkehr

Dör Vieh löppt de Landsstraat 165, de in’n Noorden över Huttenbusch, Huttendorp, Oostersood un Noordsood na Korlshöben geiht un in’n Süden in Nee Sankt Jürgen an de L&nbsp;153 ran. De L&nbsp;153 geiht denn in’n Süden wieder na Worpsweed un Leendaal un in’n Westen na Pennigbüttel bi Oosterholt-Scharmbeek an de Bundsstraat 74. In’n Noordoosten löppt en lüttjere Straat över Breddörpermoor na Breddörp.

De Opfohrt 16 Bremen-Noord op de Autobahn 27/270 liggt so 24 Kilometer in’n Süüdwesten von Vieh an de B&nbsp;74. De Opfohrt 17 Dreeeck Bremen-Industriehavens op de Autobahn 27/281 liggt lieker wied in’n Süüdwesten.

De nächste Bahnhoff is so bi 15 Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Oosterholt-Scharmbeek an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben. De Bahnhoff Ollenbüttel liggt 16 Kilometer in’n Noordwesten. Von 1911 bet 1978 hett dat in Huttenbusch ok en Bahnhoff an de Bahnlien Stood–Oosterholt geven. Disse Bahnhoff weer en knappen Kilometer in’n Noordoosten. De Bahnhoff Nee Sankt Jürgen leeg annerthalv Kilometer in’n Süden.

### Scholen

De Kinner ut Vieh gaht na de Grundschool Huttenbusch.

## Footnoten
Snakenmöhlen

**Snakenmöhlen ** () is en Hoff in de Gemeen Westertimk (Samtgemeen Tarms) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Westertimk mit bi.

## Geografie

De Oort liggt op de Zevener Geest an de Wörp, in de dichtbi de Westertimker Beek münnt.

De Naveröörd sünd Karktimk in’n Noorden, Oostertimk un Hemel in’n Noordoosten, Steenfeld in’n Süüdoosten, Olenbülst un Neenbülst in’n Süden, Tarmst in’n Westen un Westertimk in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Karktimk in’n Kanton Otterbarg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1859 to de Amtsvaagdie Wilst in dat Amt Otterbarg tohöört un denn von 1859 bet 1885 to dat Amt Zeven. Na 1885 weer dat in’n Kreis Zeven. 1932 is dat Deel von’n Kreis Bremervöör worrn un 1977 von’n Landkreis Rodenborg.

### Inwahnertall

### Religion

Snakenmöhlen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Lambertus-Kark in Karktimk.

För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Snakenmöhlen liggt an en Blangenstraat von de *Bülster Straat*, de in’n Noordwesten na Westertimk an de Landsstraat 133 ran geiht un in’n Süden na Bülst an de Kreisstraat 117. De K&nbsp;117 löppt in’n Süüdwesten na Wilst un in’n Süüdoosten an de L&nbsp;132, de in’n Süden över Vörwark un Otterst na Otterbarg föhrt. De L&nbsp;133 löppt in’n Süüdwesten na Tarmst un Leendaal un in’n Noordoosten över Karktimk, Oostertimk un Badenst na Zeven.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 49 Bokel liggt so 14 Kilometer in’n Süüdoosten von Snakenmöhlen an de B&nbsp;71.

De nächste Bahnhoff is so bi 19 Kilometer wied weg in’n Süden de Bahnhoff Otterbarg an de Bahnlien Hamborg–Bremen. Von 1917 bet 1964 hett dat in Tarmst en Bahnhoff an de Bahnlien Wilst–Töst geven, de so fiev Kilometer in’n Süüdwesten von Snakenmöhlen leeg.

## Footnoten
Peck Morrison

**Peck (John A.) Morrison** (* 11. September 1919 in Lancaster (Pennsylvania); † 25. Februar 1988) weer en US-amerikaansch Jazzmusiker.

Peck Morrison weer Trompeter, Slagtüüchspeler un Bassist. He speel in de fröhe 1950er Johren tosommen mit Lucky Thompson, bevör he mit Horace Silver, Gigi Gryce un Art Farmer Upnahmen maken kunn. Sien Mitarbeit in de pianoloos Formatschoon vun Gerry Mulligan führ hüm ok up twee Europatourneen. 

He weer en anseggt Begleiter vun Singerinnen as Carmen McRae un nehm Schallplatten mit Lou Donaldson, Duke Ellington, Randy Weston un Kai Winding up. Ferner speel he mit Tiny Bradshaw, King Pleasure, Zoot Sims, Eddie Jefferson, dat Quintett vun J. J.  Johnson/Kai Winding (1954), Duke Ellington (1955 un 1964), Johnny Smith, Mal Waldron, Randy Weston, Babs Gonzales, den *Newport Rebels* (1960), Shirley Scott, Red Garland, Charles McPherson as ok Sy Oliver and the Harlem Blues and Jazz Band (1986).

## Diskographie
* 1958: Blues Walk vun Lou Donaldson mit Herman Foster, Dave Bailey un Ray Barretto mitwarkt.
* 1960: The Many Angles of John Letman vun Johnny Letman mit Dick Wellstood, Kenny Burrell un Panama Francis
* 1961: The Warm Sound vun Johnny Coles mit Kenny Drew, Randy Weston un Charlie Persip

## Weblenken
* Indrag bi allmusic.com (engelsch)
Franz Carl Bollert

** Carl Bollert** (* 27. Juni 1836; † 1914) weer en düütschen Verwaltungsbeamten un Politiker.

Bollert is 1836 boren. He hett Juristeree an de Friedrich-Wilhelms-Universität Berlin studeert. 1857 is he Maat von dat Corps Vandalia Berlin worrn. Na dat Studium güng he in’n prüüßschen Staatsdeenst. Von 1863 bet 1864 weer he Regerungsreferendar bi de Regerung in Potsdam un hett 1864 dat Examen as Regerungsassesser bestahn. 1867 hett he as Nafolger von Georg Ludwig Gottfried Maximilian von Engelbrechten övergangswies de Verwaltung von dat Amt Zeven övernahmen, hett aver noch in dat sülve Johr dat Amt as Amtmann von dat Amt Calenberg kregen. De Calenberger Amtmann Franz August Robert von Fumetti is dorför in dat Amt Zeven versett worrn. Bollert is bet 1868 in Calenberg bleven un is denn von 1868 bet 1875 Amtshauptmann von dat Amt Ostroe un Kreishauptmann von’n Kreis Ostroe ween. Na 1875 hett he as Privatier in Muhrau bi Striegau un toletzt in Hirschberg leevt.

Bollert weer 1879 na en Nawahl för den Wahlkreis Breslau 6 (Striegau, Schweidnitz) Maat von dat Prüüßsche Aforntenhuus. Von 1882 bet 1885 weer he noch en tweet Maal för den sülven Wahlkreis in’t Aforntenhuus. He hett dor to de Frakschoon von de Natschonalliberale Partei höört.

## Literatur

Bernhard Mann: *Biographisches Handbuch für das Preußische Abgeordnetenhaus 1867–1918*, 1988, S. 75.

## Footnoten
Ludwig Pagenstecher

** Gottlieb Georg Julius Pagenstecher** (* 28. März 1815 in Ossenbrügge; † 20. Oktober 1881) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Pagenstecher is 1815 in Ossenbrügge boren. He is 1851 Amtsassesser bi dat Amt Wischhoben worrn un weer bet 1859 Amtmann von dat Amt Wischhoben. As dat Amt Wischhoben 1859 oplööst worrn is un an dat Amt Freeborg keem, is he Amtmann von dat Amt Freeborg worrn. Nadem Prüßen 1867 dat Königriek Hannover annekteert hett, hett he 1868 den Rang von en Amtshauptmann kregen, wat he bet to sien Dood 1881 bleven is. He is 1867 bito noch Kreishauptmann von’n Stoder Maschkreis worrn un dat ok bet to sien Dood 1881 bleven.
Lüder Gottlieb Kückens

**Lüder Gottlieb Kückens** (* 6. Dezember 1797 in Ranzenbüttel; † 7. April 1842 in Deesdörp) weer en ollnbörgschen Verwaltungsbeamten.

Kückens is 1797 as Söhn von Gesche, borene Schmidt, un den Landmann Klaus Kückens in Ranzenbüttel boren. He is op’n Hoff von de Öllern opwussen un schull later den Hoff von sien Vader övernehmen. Bet to sien Kumfermatschoon weer he blots op de eenfache School. Eerst 1814 hett he beslaten to studeren. Den eersten Ünnerricht in de ölleren Spraken hett he bi’n Katecheet Muhle in Berne kregen. As Muhle in’n Harvst 1815 Pastoor in Hude worrn is, güng Kückens mit em. To Oostern 1816 is he denn op dat Gymnasium Ollnborg opnahmen worrn. Dor hett he ok Privatünnerricht von Rekter Friedrich Reinhold Ricklefs kregen. Al to Oostern 1818 hett he dat Abitur maakt un hett denn en Studium von de Juristeree an de Universität Göttingen anfungen. Dor weer he ünner annern Schöler von Hugo un Thibaut. In’n Harvst 1818 is he denn aver för dree Semester an de Universität Heidelberg wesselt. Dor weer he Schöler von Thibaut, Zachariae, Roßhirt, Cropp un Gensler. To Oostern 1820 keem he wedder an de Universität Göttingen un hett dor ünner annern Eichhorn, Heeren un Bergmann höört.

1821 keem he na dat Groothartogdom Ollnborg trügg un is an’n 9. November 1821 Amtsauditer bi dat Amt Minsen worrn. Von dor is he in’n Sommer 1832 in dat Amt Gannerseer wesselt un Anfang 1826 in dat Amt Bockhorn. An’n 24. Dezember 1825 hett he dat Staatsexamen bestahn un is an’n 13. September 1827 tweten Regerungssekretär worrn. An’n 3. März 1829 is he eersten Sekretär worrn. In’n Harvst 1830 hebbt se em as tweten Beamten un Amtmann in dat Amt Jever versett. Von dor is he an’n 3. März 1833 as eersten Beamten na Deesdörp in dat Amt Landwörden wesselt. Dat is he bet to sien Dood 1842 bleven.

Kückens hett an’n 23. September 1825 in Gannerseer Gesina Friederike Kückens freet. De beiden harrn dree Kinner.

## Footnoten
Amsterdamsmunt

De **Amsterdamsmunt** oder **Amsterdamaante** (*Anas marecula*) is en Aantenvagel, de al utstorven is. He warrt to de Swemmaanten torekent, un dor nu wedder to de Aanten an sik. So, as dat bitherto rutfunnen wurrn is, hett he up dat Eiland Amsterdam in den Indischen Ozeaan, süüdööstlich vun Afrika, leevt. Unner Umstänn weer he avers ok up de Naberinsel Saint Paul tohuse. Dat gifft dor Henwiese up, datt düsse Aante eerst in de Nutied utstorven is. 

## Wo se vorkamen dö
Up de Insel Amsterdam un ok up de Insel Saint Paul leevt hüdigendags bloß man Kerguelen-Pielsteerte. Man de sünd dor vun Minschen henbrocht un utsett wurrn.

## Geschicht
Wetenschopplich is de Amsterdamsmunt eerst in dat Johr 1996 to’n eersten Mol beschreven wurrn. Dormols sünd Knaken unnersocht wurrn, de gellt man hööchstens for en poor Hunnert Johre oold. Vunwegen de Knaken warrt annahmen, de Smunt harr nich flegen konnt. Butendem hett de Entdecker John Barrow an’n 2. Februar 1793 schreven, he harr up dat Eiland vun Saint Paul lüttje brune Aanten sehn, de weern nich veel grötter ween, as en Drossel. He meen, vun düsse Aanten nehrden sik dunntomolen an’n leevsten fiev Saalhundjägers, de up de Insel leven döen. Wenn dat wohr is, datt sik dat bi düsse Aanten um den Amsterdamsmunt hannelt hett, denn so is de Amsterdamsmunt eerst in de Nutied utstorven. Man dat is ok mööglich, datt sik dat bi düsse Aanten, de up Saint Paul vun Saalhundjägers vertehrt wurrn sünd, um en annere Aart vun Aanten hanneln dö, de midderwielen ok al utstorven is.

## Belege


## Literatur
* Bourne, W.R.P., A.C.F. David, and C. Jouanin. 1983. Probablee Garnaney on St Paul and Amsterdam Islands, Indian Ocean. *Wildfowl* 34:127-129
Janet Kear (Rutg): *Ducks, Geese and Swans*. Oxford University Press, 2005, ISBN 0198546459,
* Olson, S.L. & Jouventin, P. 1996. *A new species of small flightless duck from Amsterdam Island, southern Indian Ocean* (Anatidae: Anas). Condor 98: 1–9. PDF Volltext

## Kiek ok bi
* List vun Vagels
Achaz von Buchwaldt

**Achaz von Buchwaldt** (* 18. September 1944 in Grömitz) is en ehmalger düütsch Springrieder un Trainer. He drocht de Utteknung Reitmeister.

## Karriere
Von Buchwaldt hett Koopmann lehrt un is tonächst up ländlich Ebene in Sleswig-Holsteen reeden. Dor harr he aber all temelk Spood, so dat he 1867 de Mögelkreit kreeg, bi dat  DOKR in Warnduorp tätig to wurrn. 1969 wurr he Europameester vun de Ländlichen Rieder in de Military. 1970 hett he dat DOKR verlaaten un sück up dat Springrieden spezialiseert. 

Sien gröttste Erfolg bi en internatschonal Championat harr von Buchwaldt 1983, as he bi de Europameesterschapen vun de Springrieder in Hickstead mit de Mannschap (gemeensam mit Paul Schockemöhle, Michael Rüping un Gerd Wiltfang) de Bronzemedaille wunn. Bi de Düütsch Meesterschapen in’t Springrieden wunn he 1983 un 1991 jewiels de Sülvermedaille. Todem weer he Sieger vun dat Düütsch Springderby in Hamborg in de Jahren 1982 un 1996.  

To sien Schöler wiels sien aktiv Tiet tellt insbesünnere Lars Nieberg, de bit 1990 as Berieder in den Stall vun Buchwaldt tätig weer. Van Mai 2005 bit 2011 weer he Natschonaltrainer vun de däänsch Springrieder. Midden vun de 1990er Johren harr he all för insgesamt rund söss Johren dat Training för Pia-Luise Aufrecht övernommen.

In’ Mai 2012 kreeg von Buchwaldt den Titel vun en Reitmeister tospraaken.

## Enkeld Nahwiesen
Hermann Ludwig Harbers

**Hermann Ludwig Harbers** (* 31. Dezember 1831 in Ollnborg; † 1901) weer en ollnbörgschen Verwaltungsbeamten.

Harbers is 1831 in Ollnborg boren. He hett Juristeree an de Universität Göttingen studeert. In dat Sommersemester 1857 is he Maat von de Burschenschaft Hannovera Göttingen worrn.

Bet 1872 weer he Amtassesser in dat Amt Jever un denn von 1872 bet 1878 Amtmann von dat Amt Landwörden. Von dor is he as Amtmann in dat Amt Wilshusen wesselt un dor bet 1879 bleven. In dat Johr keem he na dat Förstendom Birkenfeld.

Later weer he Oberregerungsraad un ordentlich Maat von de Regerung von dat Förstendom Lübeck in Eutin.

Guido Harbers weer sien Enkelsöhn.

## Footnoten
Meller siene Aante

**Meller siene Aante**, anners ok **Madagaskaraante**, is en Aantenvagel ut den Tribus vun de Swemmaanten. Dor warrt he nu wedder to de Aanten an sik mit torekent. 

## Kennteken
De Aante sütt liek ut, as dat Seken vun de Graue Aante (*[[Anas platyrhynchos]]*), man se is en beten grötter (in'n Döörsnitt 55 bit 65 cm). Dor is Meller siene Aante en vun de gröttsten Aarden vun de *Aanten an sik* mit. Upfallen deit de gröne Flunkenspegel, de düütlich to sehn is.

## Wo se leven deit
De Aante leevt in'n Osten vun Madagaskar. In't 18. Johrhunnert is se ok up Mauritius inföhrt wurrn, man dor is se hüdigendags in Gefohr, ut to starven. Dat liggt an annere Aantenaarden, de ehr bisiet schuven doot un an den Verlust vun Habitate, wo se in leven deit. Tohopen mit Madagaskar  warrt de Bestand vun Meller siene Aante up 2.000 bit 5.000 Aanten taxeert. De Bestand löppt wieterhen achterut.

## Literatur
* Janet Kear (Rutg): *Ducks, Geese and Swans.* Oxford University Press, 2005, ISBN 0198546459
* Hartmut Kolbe: *Die Entenvögel der Welt.* Ulmer Verlag 1999, ISBN 3-8001-7442-1

## Kiek ok bi
* List vun Vagels
Robert Fry Engle

**Robert Fry Engle III** (* 10. November 1942 in Syracuse, New York) is en US-amerikaansch Wertschapswetenschapler.

## Leven
Engle hett sien Bachelor-Afsluss an dat Williams College maakt. 1966 bzw. keemen denn noch de Masters-Afsluss un de Doktertitel vun de Cornell University dorto.Van 1969 bit 1977 weer he Perfesser för Wertschapswetenschapen an dat Massachusetts Institute of Technology. Van 1975 bit 2003 hörr he to de Fakultät vun de University of California, San Diego (UCSD).

Engle is siet 2000 Perfesser för dat Management vun Finanzdeenstleistungen an de New York University. An' 8. Oktober 2003 wurr hüm de Nobelpries för Wertschapswetenschapen tospraaken. Ehrt wurr he för sien Verdeensten hensichtlich de Entwicklung vun Methoden to de Analyse vun ökonomisch Tietreegen mit tietlich variabler Volatilität (kiek ok ARCH-Modell).

To sien wiederen wetenschaplich Opdeckungen hörrt en Hypothesentest up dat Vörliggen vun  ARCH-Effekten in en Tietreeg.  

Den Nobelpries 2003 deel he sük mit Clive William John Granger vun de University of California, San Diego (UCSD), de den Pries för Methoden to de Analyse vun ökonomisch Tietreegen mit gemeensam verännerlichen Trends (Kointegratschoon) kreegen hett.

Engle wurr as Financial Engineer of the Year 2011 uttekent. 2015 kreeg he de Oskar-Morgenstern-Medaille vun de Universität Wien.

He is siet 1969 mit Marianne Eger verheiraadt und hett mit hör twee Kinner. To sien Hobbies tellt Ieskunstloopen.

## Weblenken

* DNB-Katalog
* Websteed vun Engle an de New York University
* http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economic-sciences/laureates/2003/ Robert Fry Engle up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)]

## Enkeld Nahwiesen
Nancy Hower

**Nancy Hower** (* 11. Mai 1966 in Wyckoff Township, New Jersey) is en US-amerikaansche Film- un Theaterschauspelersche as ok Musikersche. Siet 2004 maakt se ok Filmen.

## Leven un Wark
Hower is in en Grootfamilie opwossen; se hett söss Bröder un twee Süsters. Se hett al in de High School op de Bühne stahn und füng dorna an, an de beropenen Juilliard School dat Fack Drama to studeern. Se harr eerst en poor regionale Optreden un füng an’n Wiehnachtsavend 1993 mit ehr eerst Stück in’n Manhattan Theatre Club ehr Loopbahn an, woneem se *Andrea* in *[[The Years]]* speelt hett. 1994 harr se ehr eerste Filmrull in den Feernseh-Thriller *Insomnia*.

Ehr internatschonal bekanntste Rull hett se in de Feernsehreeg *Star Trek: Voyager* speelt. Dor weer se dat Kru-Liddmaat *Ensign Samantha Wildman*, de se in tosamen acht Episoden speelt hett. Bito speel se aver ok jümmer wedder op de Theater-Bühne, woneem se ok sülvst bi Theaterprodukschonen as Speelbaas’sche dat Seggen harr.

2004 hett Hower den Feernsehfilm *[[Memron]]* inszeneert un ok sülvst produzeert. De Film weer en Mischen ut Speelfilm un Dokumentatschoon, bi den se ok sülvst an de Kamera stünn, dat Dreihbook schreev un ok den Filmsnitt maakt hett. In den Film güng dat üm den Enron-Schandaal, de in de USA publiek worrn is.

Blangen de Schauspeleree weer Hower ok Liddmaat vun twee Musikgruppen, de in Nachtclubs vun Los Angeles optreden sünd. De eerste harr den Naam *Wench* – na ehrn Ökelnaam as Kind (*Wenchy*) –, de tweete hett *Stella* heten.

## Filmografie (Utwahl)

## Weblenken
Ferdinand Carl von Biegen

**Ferdinand Carl von Biegen** (* 1708 in Køge; † 1783) weer en däänsch-ollnbörgschen Verwaltungsbeamten.

Von Biegen is 1708 in Køge op Seeland boren. He keem 1726 na Bremen op dat Gymnasium illustre un hett later Juristeree studeert. 1736 hett he von de Universität Kopenhagen den Dr. jur. kregen. He is 1734 würklichen Kanzlie- un Regerungsraad worrn un 1740 würklichen Justizraad. He weer von 1745 bet to sien Dood 1783 Landrichter un Amtsverwalter von dat Amt Landwörden in Deesdörp.

## Footnoten
Friedrich August Rüder

** August Rüder** (* 26. Januar 1762 in Eutin; † 8. Dezember 1856 in Leipzig) weer en düütschen Verwaltungsbeamten un Publizist.

Rüder is 1762 as Söhn von Catharina Margarethe, borene Randahl (3. Februar 1739–28. Februar 1768), un den Amtmann Maximilian Heinrich Rüder (24. Januar 1721–5. Oktober 1801) in Eutin boren. He hett an de Universitäten Göttingen (inschreven an’n 10. April 1780) un Straßburg Juristeree studeert. Later weer he en poor Johr lang Privatsekretär von’n ollnbörgschen Minister Friedrich Levin von Holmer. 1792 is he Landsgerichtssekretär in Ollnborg worrn un weer von 1797 bet 1811 Amtsverwalter von dat Amt Landwörden in Deesdörp. 1811 is he Hypothekenbewohrer un Domäneninnehmer in Ollnborg worrn.

In de Franzosentied, in de Noordwestdüütschland to dat Franzöösche Kaiserriek höört hett, weer Rüder von’n 6. Juni 1813 bet 25. Mai 1814 Maire (Börgermeester) von Hamborg. Nadem de Franzosen aftagen sünd, hett he dat Amt verloren un hett toeerst bet 1816 in Holsteen leevt. 1821 is he na Leipzig tagen un hett dor as Publizist arbeidt. He weer ünner annern von 1818 bet 1820 Rutgever von dat *Oppositionsblatt*, dat Friedrich Justin Bertuch grünnt harr, un na Gotthilf Heinrich Schnee sien Dood 1830 Rutgever von de *Allgemeine landwirthschaftliche Zeitung*.

Na Rüder is de *Friedrich-Rüder-Strate* in dat Ollnbörger *Gerichtsveerdel* nöömt.

Rüder hett an’n 25. Oktober 1792 in Ollnborg  Charlotte Friederike Erdmann (8. Januar 1767–30. April 1793) freet. In twete Eh hett he denn an’n 15. Juni 1797 in Ollnborg  Friederica Freye (30. Dezember 1780–24. Oktober 1835) freet. De beiden harrn de Kinner  Maximiliana (16. Februar 1799–23. Januar 1874; hett Georg Hassel freet), Carl  (4. Dezember 1800–4. Januar 1846),  Hedwig Francisca (7. Februar 1803–27. September 1877), Adolph Friedrich (6. August 1805–18. Juli 1806), Christian Friedrich (25. Dezember 1809–16. Januar 1890) un Ida Johanna Charlotte (27. November 1810–29. Dezember 1846).

## Footnoten



## Warken

* *Blicke in das Ständewesen und in die Entwicklung der Landes- und Gutshoheit in Holstein.* 1810
* *Winke für die Bildung des holsteinischen Landtages und seiner Verfassung.' 1817
* *Was kann die Regierung für Holsteins Wohlfahrt vor Berufung des Landtags thun?* 1817
* *Das türkische Reich in Beziehung auf seine fernere Entwicklung und die Sache der Griechen.* 1822
* *Der Freiheitskampf der Griechen wider die Türken.* 1822
* *Politische Schriften.* 1823
* *Ueber die Ernährung der Pflanzen und die Statik des Landbaues in Bezug auf die gekrönte Preisschrift des Dr. Hlubeck''. Franz Peter, Leipzig 1843. MDZ Reader
Ludolph von Uslar-Gleichen

Freeherr ** Karl Wilhelm Ludwig Adolf von Uslar-Gleichen** (* 15. November 1823 in Malgarten; † 4. Januar 1897 in Hilmssen) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Von Uslar-Gleichen is 1823 as Söhn von Sophie, borene von Gronsfeld-Diepenbroick-Limpurg (13. November 1797–16. Oktober 1866), un Leo Georg Herbord von Uslar-Gleichen (2. April 1787–23. März 1859) in Malgarten boren.

1850 weer von Uslar-Gleichen Auditer bi dat Amt Wustrow un 1853 Hülpsarbeider bi de Landdrostie Hannover. He weer 1857 as Amtsassesser Verwalter von dat Amt Harsfeld, 1862 Amtassesser bi dat Amt Lüchow un bet 1867 Amtsassesser bi dat Amt Nuurten.

1868 bet 1871 weer he Amtshauptmann von dat Amt Lüchow un denn von 1877 bet 1882 Amtshauptmann von dat Amt Maanze. 1881 bet 1888 harr he dat Amt as Landraad von’n Kreis Krefeld.

He hett an’n 12. Mai 1863 in Göttingen Auguste von Hinüber (6. März 1838–4. November 1919; Dochter von Justus von Hinüber) freet. De beiden harrn den Söhn Wilhelm Justus Karl Max (6. September 1866–28. August 1936).

Von Uslar-Gleichen weer Ehrenridder von’n Johanniterorden.

## Footnoten
Ernst Peter Oppermann

**Ernst Peter Oppermann** (* 3. Februar 1800 in Demost; † 3. Juni 1887 in Swartau) weer en ollnbörgschen Verwaltungsbeamten.

Oppermann is 1800 in Demost boren. He hett Juristeree studeert, 1823 dat Tentamen un 1829 dat Examen maakt. 1823 is he Amtsauditer bi dat Amt Demost worrn un noch in dat sülve Johr tweten Kamersekretär bi de Kamer von dat Förstendom Lübeck in Eutin. 1837 is he as Amtsassesser in dat Amt Ollnborg wesselt. Von 1842 bet 1870 weer Oppermann Amtmann von dat Amt Landwörden in Deesdörp. He is to’n 1. November 1870 in Rohstand gahn.

Oppermann weer verheiraadt mit Justine Louise (4. Juli 1806–28. August 1848). De beiden harrn den Söhn Carl Friedrich (12. Mai 1840–11. Juni 1917).

## Footnoten
Johann Georg Amann

**Johann Georg Amann** (* 20. April 1794 in Hartwarden; † 7. September 1852 in Berne) weer en ollnbörgschen Verwaltungsbeamten.

Amann is 1794 in Hartwarden as Söhn von Dorothea, borene Langreuther (1771–1837), un den Amtmann von dat Amt Hartwarden, Hinrich Jacob Amann (1748–1821), boren. In de eersten Johren hett Amann Ünnerricht von sien Vader kregen. To Michaelis 1809 is he denn op dat Gymnasium Ollnborg gahn un dor ünner Rekter Christian Wilhelm Ahlwardt glieks in de Prima kamen. He is bet Michaelis 1811 op dat Gymnasium bleven. Ut sien Studienplään is toeerst nix worrn, von wegen, dat de Franzosen dat Hartogdom Ollnborg innahmen un to en Deel von dat Departement von de Wersermünnen maakt harrn. De Vader harr sien Posten as Amtmann verloren un müss nu as Notar mit weniger Geld utkamen. Johann Georg keem trügg na Hartwarden un hett bi sien Vader de Geschäften as Notar kennenlehrt un för de Franzosen as Översetter arbeidt. To’n 16. Januar 1812 is he as Kontributschoonsinnehmer för de Kommun Abbehusen ernannt worrn. He hett dree Maand in Bremen bi’n Direkter för de direkten Stüürn arbeidt un hett an’n 23. März 1812 sien Amt in Abbehusen antreden.

Nadem de Franzosen slahn weren, hett Amann sik an’n 6. Mai 1814 op de Universität Göttingen för en Studium von de Juristeree inschreven. Sien Vader hett för de Övergangstied dat Amt as Innehmer mit övernahmen. An’n 26./27. Januar 1817 hett he dat Tentamen bestahn un is an’n 18. März as Amtsauditer bi dat Amt Steinfeld beropen worrn. An’n 23. April hett he dor den aktiven Deenst opnahmen un weer för en Tied ok för de Verwaltung von dat Amt Dinklage mit tostännig. An’n 30. September 1819 is he as tweten Sekretär bi dat Landgericht Ollnborg beropen worrn un hett den Posten 1820 aktiv övernahmen. An’n 16. April 1821 hett he dat Examen maakt. To’n 18. November 1821 is he tweten Kamersekretär worrn un een Johr later eersten Sekretär. Amann weer von September 1827 bet 1833 Amtmann von dat Amt Landwörden. In’n Mai 1833 is he denn as Amtmann in dat Amt Berne versett worrn. He weer Kommissär för de Regulerung von de Hoheitsgrenz in de Werser un von 1842 af an Maat von de Braker Schippfohrts-Kommission.

Tohoop mit sien Swager, Johann Ludwig Mosle, hett he sik ok al von 1826 af an för den Bo von’n Hunte-Ems-Kanaal insett, de aver eerst na sien Dood anfungen worrn is. Liekers gellt he as een von de Vaders von’n Kanaal. Allgemeen hett sik Amann jümmer dor för insett, de Infrastruktur von sien ollnbörgsch Vaderland mit Straten un Kanaals uttoboon un de Weertschop to fördern.

Amann hett 1826 Adele von Jägersfeld freet. Sien Söhn weer Wilhelm Ferdinand von Amann (24. November 1839–13. August 1928). In’n August 1852 hett Amann en Nervenfever kregen, an dat he na korte Tied doodbleven is.

## Footnoten