open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ernst Röver

**Friedrich Wilhelm Ernst Röver** (* 3. September 1857 in Meyerhoff; † 22. März 1923 in Hausneindorf) weer en düütschen Örgelboer.

Röver is 1857 in Meyerhoff as Söhn von Johann Hinrich Röver boren, de to de Tied in Meyerhoff sien Warksteed harr. Ernst Röver sien Broder Carl Johann Heinrich Röver, de 1851 boren is, weer ok Örgelboer. 1863 is de Familie na Stood trocken. As Emil Reubke, Söhn von Adolf Reubke, 1884 doodblieven dee, hett Röver de Firma in Hausneindorf von em övernahmen. De Firma dee good lopen bet to Röver sien Rohstand 1921 un hett denn dichtmaakt. De gröttste Örgel, de Röver boot hett, weer mit dree Manuals un 101 Registers de för de Nikolaikark in Hamborg von 1891, de 1943 in’n Tweten Weltkrieg tweibummt worrn is. Ok de annere grote Örgel mit över 100 Registers in’n Doom Meideborg is nich dör’n Krieg kamen. Röver weer interesseert, den Örgelbo wieder uttowickeln un hett Experimenten maakt, de Örgeln technisch to verbetern. Op disse Wies hett he en ne’e Transmissionsvörrichtung, ene Registerklaviatur, en pneumaatsche Kombinationsinrichtung un en Kassenlaad op Grundlaag von de Röhrenpneumatik utklamüsert. Charakteristisch för sien Warken is de hoge Tall an Grundstimmen un dat he sik op dree Manuals beschränkt.

## List von sien Örgeln (Utwahl)

## Literatur

* Hermann Fischer: *100 Jahre Bund Deutscher Orgelbaumeister*. Orgelbau-Fachverlag, Lauffen 1991, ISBN 3-921848-18-0.
* Alexandra Skiebe: *Ernst Röver. Ein Orgelbauer aus Stade*. Orgelakademie Stade e.V., Stade 2008, ISBN 978-3-931879-40-2 (Schriften der Orgelakademie Stade, Bd. 3).
* Julius Faulwasser: *Die St. Nicolaikirche in Hamburg*. Hamburg 1926, Kap. 13, S. 134–143. 

## Footnoten



## Weblenken

* Biografie von Röver in dat Meideborger Biograafsche Lexikon (hoochdüütsch)
* Biografie von Röver bi Orgelbau Hüfken (hoochdüütsch)
* Biografie ünner orgel-information.de (hoochdüütsch)
Lukas-Kark (Freenbeek)

De **Lukas-Kark** weer bet 2004 en röömsch-kathoolsche Kark in Freenbeek in dat Dekanat Ünnerelv von dat Bisdom Hilmssen. Ehren Naam hett se von’n Evangelist Lukas. Vondaag höört dat Rebeed von de Lukas-Kark to de Karkengemeen von de Hillig-Geist-Kark in Stood.

De Kark is 1967 an de Eck von Bahnhoffstraat un *Am Walde* boot un 1968 wieht worrn. De Kark weer na Plään von Josef Fehlig ut Fertigbo-Delen boot un harr en Toorn.

De Kark hett Wiehnachten 2003 ehren letzten Goddsdeenst hatt un is an’n 27. Dezember 2003 profaneert worrn. In’n März 2004 is se afreten worrn. Vondaag steiht an de Steed en Supermarkt un Wahnhüüs. Dor hängt ok en Gedenkplakett för de fröhere Kark. Dat Geld, dat dör den Verkoop rinkamen is un spoort warrt, is för dat Parrhuus in Stood bruukt worrn. St. Lukas weer de twete Kark in’t Bisdom Hilmssen na Zur göttlichen Vorsehung in Angerstein, de dichtmaakt worrn is, üm Geld to sporen.

De Klock von de Kark lüüdt nu in Stood, Altor un Ambo staht ok in Stood vör de Josef-Kark. De Örgel warrt jüstso von de Josef-Kark bruukt.
Noboru Takeshita

**Takeshita Noboru** (japaansch: 竹下 登; * 26. Februar 1924 in Kakeya, Präfektur Shimane (hüüd: Unnan); † 19. Juni 2000) weer en japaansch Politiker vun de LDP. He harr eerst verscheeden Ministerposten in de japaansch Regeeren. He weer Vörsitter vun de Regeerenspartei LDP un van 1987 bit 1989 de 74. Premierminister vun Japan. He muss wegen den Recruit-Schandaal torüchtreden

Takeshita hett an de Waseda-Universität Hannel studeert.

## Weblenken
Eddie Costa

**Edwin James „Eddie“ Costa** (* 14. August 1930 in Atlas, Pennsylvania; † 28. Juli 1962 in New York City, New York) weer en US-amerikaansch Pianist un Vibraphonist vun den Modern Jazz.

## Leven un Wark
Eddie Costa kreeg Klaveerünnericht, is as Vibraphonist allerdings Autodidakt. He speel Anfang vun de 1950er-Johren mit Tal Farlow, Kai Winding, Don Elliott, harr en eegen Trio un hett van 1958 bit 1959 mit Woody Herman arbeit. Costa nhm Platten mit Bobby Jaspar, Mundell Lowe, Teo Macero, Herbie Mann, Hal McKusick, Oscar Pettiford, Joe Puma, Sal Salvador, Chuck Wayne un veer Alben ünner eegen Naam up. He war an mehreren Big-Band-Projekten vun Gunther Schuller, Ernie Wilkins, Michel Legrand, Harry Sweets Edison un Buck Clayton mit. 

In Erinnerung blifft sien Tosommenarbeit mit Bill Evans bi dat Album *Guys And Dolls Like Vibes* 1958 un sien Mitwirkung bi de Upnahmen vun den Arrangeur Johnny Carisi up dat Gil-Evans-Album *Into the Hot* 1961.

Eddie Costa hörrt to en Reeg vun jung Jazzmusiker, de as Clifford Brown un Scott LaFaro an‘ Anfang vun en vörversprekend Karriere för en Unfall to Dood keemen un to en Legende wurrn. 

## Utwahldiskographie
### As Leader
* *Eddie Costa Quintet* (1958) mit Art Farmer, Phil Woods
* *Guys And Dolls Likes Vibes* (Coral/Verve, 1958) mit Bill Evans, Wendell Marshall, Paul Motian 
* *Eddie Costa/Vinnie Burke Trio* (Fresh Sound Records, 1956) mit Nick Stabulas
* *The Complete Trio Recordings* (Lonehill Jazz, 1956) mit Vinnie Burke, Wendell Marshall, Nick Stabulas, Paul Motian
* *Eddie Costa & Sal Salvador Quartet - The Complete Studio Recordings* (Lonehill Jazz, 1954–57) mit Eddie Bert, Frank Socolow, Bill Crow, Joe Morello, Jimmy Campbell 

### As [[Sideman]]
* Ornette Coleman: *Beauty Is a Rare Thing* (Rhino, 1959-61)
* Gil Evans: *Into the Hot* (Impulse!, 1961)
* Tal Farlow: *First Set* (Xanadu, 1956), *Jazz Masters 41* (Verve, 1952–56)/*Finest Hour* (Verve, 1952-56)
* Coleman Hawkins: *The Hawk Swings* (Fresh Sound Rec., 1960)
* Michel Legrand: *Legrand Jazz* (Phillips, 1958)
* Hal McKusick: *Triple Exposure* (OJC, 1957)
* Herbie Mann: *Yardbird Suite* (Savoy, 1957)
* Oscar Pettiford: *Discoveries* (Savoy, 1952–57)
* Clark Terry: *Mellow Moods* (Prestige, 1961–62)
* Phil Woods: *Young Woods* (Fresh Sound Rec., 1956)

## Literatur
* Martin Kunzler: *Jazz-Lexikon.*Rowohlt, Reinbek 1988.
* Bielefelder Katalog 1988 und 2002
* Richard Cook, Brian Morton: *[[The Penguin Guide to Jazz|The Penguin Guide to Jazz on CD]].* 6. Auflage. Penguin, London 2002, ISBN 0-14-017949-6.
* Hans E. Petrick: *Bill Evans. Sein Leben, seine Musik, seine Schallplatten.* Oreos, Schaftlach 1989.
* Peter Wießmüller: *Miles Davis. Sein Leben, seine Musik, seine Schallplatten.* Oreos, Schaftlach.

## Weblenken

* Amerikaansch Website över Eddie Costa 
* Diskografie vun Eddie Costa 

## Enkeld Nahwiesen
Pierre Capdeville

**Pierre Capdeville** (* 1908; † 2. März 1980) weer en franzöösch Entomoloog un Lepidopteroloog. Sien Spezialrebeet weern de Bottervagels vun de Parnassiinae-Ünnerfamilie.

## Leven
En körten Nekroloog is vun Jacques Rigout rutgeven wurrn.

He weer Techniker vun Berop un harr en Afsluss vun de École polytechnique.

## Wark
Nahdem en eerst Arbeit vun hüm in dat Journal Alexanor verapenlicht wurr, wull Pierre Capdeville en noch genauer Studie vun den *Parnassius apollo* fertigen. Jean Bourgogne, de Direkter vun dat Journal, funn dat Wark aber as to umfangriek. He hett aber Kuntakt to de Firma Sciences Nat upnommen, de Schrievers as Capdeville söken deen. Se hebbt sien Wark denn ok in söss Deelen in twee Spraaken (Düütsch un Franzöösch) herutgeven. As Verfaater hett sück Capdeville üm allens kümmert, also ok um de Illustratschonen, Koorten un Fotografien vun all de Exemplaren vun sien Sammlung.

Vörbereit harr he todem noch twee anner Warken, een, in de he de ünnerscheedlich Oorten vun den Apollo-Falter Parnassius apollo dorstellen wull, de anner sull sück mit den Genus  *[[Parnassius]]* in de Paläarktis befaaten.

Later hett he sück denn nich mehr so wetenschaplich mit Bottervagels befaat, sonnern mehr as Künstler. He hett denn Bottervagels mit Waterfarven malt, vun de veer Serien ok verapenlicht wurrn sünd.

Sien umfangriek Sammlung wurr nahderhen an dat Nationale Museum för Natuurgeschichte in Paris geven.

## Wat nah hüm nömmt wurrn is
* *Imbrasia capdevillei* Rougeot, 1979
* *Parnassius epaphus capdevillei* Epstein, 1979
* *Peridinium capdevillei* Balech, 1959
* *Protoperidinium capdevillei* Balech, 1959

## Enkeld Nahwiesen
La Divina Commedia

Dat Book vun *De göttliche Kummedie* is villicht dat bekanntste Wark in de ganze italieensche Literatur. Dante Alighieri schreev dat in dat Jahren 1304 - 1320. Sietdem is dat in mehr as hunnert Spraken översett wurrn. De Franzoos Gustave Doré hett 120 Illustratschonen dorvun maakt, un vele Filmemakers hebbt den Stoff bruukt för ganze Serien, Trickfilme un Comics.
Mary Kendall Browne

**Mary Kendall Browne** (* 3. Juni 1891 in' Ventura County, Kalifornien; † 19. August 1971 in Laguna Hills, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Tennisspelerin.

## Karriere
Hör gröttsten Erfolge in' Tennis weern in de Johren 1912 (Sieg gegen Eleonora Sears), 1913 un 1914 de Erfolge in' Daameneenzel, Düppel un Mixed bi de US Open in Newport.

In de  1920er Johren wunn se 1921 un 1925 nochmals de Düppelkonkurrenz in Forest Hills un 1926 dat Daamendüppel in Wimbledon. 1957 wurr se in de International Tennis Hall of Fame upnommen.

Neben hör Fähigkeiten in' Tennis weer se ok in' Golf spoodriek. So wurr se 1924 Tweet bi de US-Daamenmeesterschapen.

## Weblenken

* Mary Kendall Browne in de „International Tennis Hall of Fame“ (engelsch; mit Bild)
Reutlingen

**Reutlingen** is  en Grootstadt in zentraal Laag in Baden-Württemberg. Se is Kreisstadt un de gröttste Stadt vun den Landkreis Reutlingen, in de se in butersten  Nordwesten liggt. Direkt dorneben liggt de Middelstadt Tübingen (12 Kilometer westlich), de nächst Grootstäder sünd Stuttgart (31 Kilometer nördlich) un Ulm (57 Kilometer östlich). In Reutlingen leven 112.735 (31. Dez. 2011) Inwahners up en Rebeet vun 87,1 km².

De ehmalge Free Rieksstadt (bis 1802) un latere württembergisch Oberamts- bzw. Kreisstadt hett 1989 de Grenz vun 100.000 Inwahner överschreeden. Se wurr dormit to de bitlang jüngste vun de nu negen Grootstäder vun Baden-Württemberg un is de eenzige, de nich kreisfree ist. Hüüd is Reutlingen de negentgröttste Stadt in Baden-Württemberg un (nah Ulm) de tweetgröttste Stadt vun den Regeerensbezirk Tübingen. 

Reutlingen is mit en lütten Deel (17,5 %) vun sien Gemarkung Deel vun dat Biosphärenrebeet Schwäbische Alb. De offizielle  touristisch Eegenbeteken luut dorher dat.
Ed Harris

**Edward „Ed“ Allen Harris** (* 28. November 1950 in Tenafly, New Jersey) is en US-amerikaanschen Schauspeler, Dreihbookschriever un Speelbaas. He gellt in sien Generatschoon as een vun de besten Charakterdorstellers gellt. Dorbo nimmt he faken markante Nevenrullen in.

## Leven un Wark
Harris hett an de Columbia University in New York City studeert un kunzentreer sik dorbi op den Sport. He hett denn aver Schauspeelünnerricht nahmen, as he anfüngt sik för de Schauspeleree to intresseren. Na’n Afsluss vun sien Studium güng he na Los Angeles, wo he an lüttere Theate5rs speelt hett un ok eerste Feernsehrullen kregen hett. 1983 harr he mit dat Stück *Fool for Love* sien Debüt an’n Broadway, woför he sogor en Utteken kregen hett.

In dat glieke Johrspeel Harris den Astronaut John Glenn in den Film *The Right Stuff* un gellt siet de Tiet as groten Charakterdortsteller vun’t US-amerikaansche Kino, de ok lütte Rullen mit sien Speel groot Gewicht geven kann. Faken speelt he kumplexe, deels ok gefährliche Figuren, de mit sik sülvst nich in’t Reine sünd un de binnere Aggressivität na buten drägen doot.

In’t Johr 2000 hett Harris dat eerste mol sülvst Regie föhrt in de Filmbiografie över den Maler Jackson Pollock. He speel in den Film sülvst de Hööftrull. 2008 hett he mit den Western *Appaloosa* sien tweeten Film inszeneert. Hier weer he ok an’t Dreihbook un an de Produkschoon bedeeligt.

Harris is mit de Schauspelersche Amy Madigan verheiraat. De beiden hebbt tosamen en Dochter, de 1993 boren is.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Harris is för sien Arbeit veelfack uttekent worrn. För sien Theaterarbeit weer he 1983 mit den *[[Obie Award]]* uttekent un 1986 för den *[[Tony Award]]* nomindeert. Butendem is he tosamen för 45 Filmpriesen – dorünner veermol för den *[[Oscar]]* – vörslahn wesen, vun de he 15 wunnen hett (Stand: Oktober 2012), ünner annern:
* 1996: den *[[SEFCA Award]]* in de Kategorie *Best Nevendorsteller* för *Apollo 13*
* 1996: den *Actor* vun de *[[Screen Actors Guild Awards]]* in de Kategorie *Best Ensemble-Dorstellen* för *Apollo 13*
* 1996: den *Actor* vun de *[[Screen Actors Guild Awards]]* in de Kategorie *Best Nevendorsteller* för *Apollo 13*
* 1998: den *[[NBR Award]]* in de Kategorie *Best Nevendorsteller* för *The Truman Show*
* 1999: den *[[Blockbuster Entertainment Award]]* in de Kategorie *Leevst Nevendorsteller – Drama* för *The Truman Show*
* 1999: den *[[Golden Globe]]* in de Kategorie *[[Golden Globe/Best Nevendorsteller|Best Nevendorsteller]]* för *The Truman Show*
* 2001: den *[[TFCA Award]]* in de Kategorie *Best Dorsteller* för *Pollock*
* 2006: den *[[NSFC Award]]* in de Kategorie *Best Nevendorsteller* för *A History of Violence*

## Weblenken

* 
* Porträt över Ed Harris op film-zeit.de
Drahttoonspeler

En **Drahttoonspeler** is en Oort vun Toondräger, dat Enn vun’t 19. Johrhunnert to’n Spiekern vun Schallbülgen konstrueert worrn is. De däänsche Physiker Valdemar Poulsen hett üm 1890 en Reedschop utfunnen, dat Töön op en Stahldraht spiekern künn. He hett den Apparat Telegraphon nöömt un dormit den eersten Drahttoonspeler entwickelt.

De den Drahttoonspeler warrt en Stahldraht an en Elektromagnet vörbilopen laten. De Magnet is mit en Mikrophon verbunnen, dat de Schallbülgen in en Wesselspannung ümwannelt un in den Stahldraht dör magneetsche Indukschoon en duersome Magnitiseren torüchlaten deit. Wenn de magnetiseerte Draht later wedder an den Elektromagnet vörbiföhrt warrt, warrt ümgekehrt en elektrische Spannung induzeert, de över en Luutspreker, de an den Apparat anslaten is, wedder dat Utgangsschallsignal weddergeven deit.

Drahttoonspelers weern in de USA in de 1940er un 1950er Johren wiet verbreedt. In Düütschland hebbt se dorgegen keen bedüdene Rull speelt. In de 1950er Johren weern se denn vun de Toonbandspelers aflööst. Wat länger weern se dorgegen noch in Flaagschrievers insett, vunwegen dat de Stahldraht bestänniger weer als dat Toonband.

As Drahtmaterial weer in de 1930er Johren tomeist ut Chrom-Mangan-Stahl (15&nbsp;% Chrom, 12&nbsp;% Mangan) bruukt. De Dörmeter vun den Draht weer 0,11&nbsp;mm för Musik- un 0,22&nbsp;mm för Spraakoptekens. Later is dat Mangan dör Nickel uttuuscht worrn (18&nbsp;% Chrom un 8&nbsp;% Nickel). De Dörmeter is togliek op 0,09&nbsp;mm minnert worrn.

## Borns


## Weblenken
Victoria Principal

**Victoria Principal** (* as *Concettina Ree Principale* 3. Januar 1950 Fukuoka, Japan) is en US-amerikaansche Schauspelersche, Produzentin un Schrieversche.

## Leven un Wark
Principal is de öllere vun twee Döchter vun den US-amerikaanschen Air Force-Sergeant Victor Principal un sien Fro Bertha Ree Veal. Ehr Afstammen is en Mischen vun italieensch, engelsch un philippinsch. Ehr Vadder is faken an verschedene Öörd insett worrn, dorüm is Principal ok in verschedene Städer groot worrn. Ünner annern is se in London, Florida, Puerto Rico, Massachusetts un Georgia opwossen. Miet fief Johren hett se dat eerste mol in en Warfspot mitspeelt un dor den eersten Kuntakt mit de Schauspeleree hatt.

Wiel ehr Highschool-Tiet is se Fotomodell worrn. Mit 19 Johren is se as „Miss Miami“ wählt worrn. Dorna is se na New York City gahn un hett dor as Mannequin un Schauspelersche arbeit. Een Johr later, 1970, hett se för’t *[[Playboy (Magazin)|Playboy]]*-Magazin poseert.

In’t Johr 1972 harr Principal ehr eerste Filmrull in den Speelfilm *The Life and Times of Judge Roy Bean* vun John Huston. Se speel dor in de Siet vun Paul Newman un Anthony Perkins un weer glieks för den *Golden Globe* vörslahn. 1973 speel se en Naaktszeen in den Film *The Naked Ape*. Een Johr later harr se mit ehr Rull in *Earthquake* ehrn Dörbrook. Na wietere lütte Rullen speel se vun 1978 bit 1987 „Pamela Barnes Ewing“ in de US-amerikaanschen Feernsehreeg *Dallas*.

Anfang vun de 1980er Johren weer se en Tiet lang mit Andy Gibb tosamen. 1985 hett se den bekannten Schönheitschirurg Harry Glassman heiraat. De Eh is 2006 scheedt worrn.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Principal hett bit hüüt noch keen Filmpriesen wunnen, man se weer fiefmol nomineert, dorünner tweemol för den *[[Golden Globe]]*. Dat eerste mol weer se 1973 in de Kategorie *Veelversprekenst Nawasschauspelersche* vörslahn, dat tweete mol 1983 in de Kategorie *[[Golden Globe Award/Best Serien-Hööftdorstellerin – Drama|Best Serien-Hööftdorstellerin – Drama]]* för ehr Rull in *Dallas*.

## Borns


## Weblenken

* 
* Offizielle Websted (engelsch)
Dallas (Mehrdüdig Begreep)

**Dallas** betekent

* Dallas, Grootstadt in Texas, USA,
* Dallas, Oort in Iowa, USA,
* Dallas, Oort in Süüd-Dakota, USA,
* Dallas, Oort in West-Virginia, USA,
* Dallas, Oort in Wisconsin, USA,
* Dallas Center, Oort in Iowa, USA,
* Dallas City, Oort in Pennsylvania, USA,
* Dallas City, Oort in Illinois, USA,
* Dallas, Oort in Georgia, USA,
* Dallas, Oort in Maine, USA,
* Dallas, Oort in Noord-Carolina, USA,
* Dallas, Oort in Oregon, USA,
* Dallas, Oort in Pennsylvania, USA,
* *[[Dallas (Feernsehreeg)|Dallas]]*, US-amerikaansche Feernsehreeg in de Johren 1978 bit 1991,
* *[[Dallas (Feernsehreeg, 2012)|Dallas]]*, Foortsetten vun de Feernsehreeg ut dat Johr 2012,
* *[[Dallas (1950)|Dallas]]*, US-amerikaansch Western ut dat Johr 1950,
* *[[Dallas (1974)|Dallas]]*, spaansch-italieenschen Italowestern ut dat Johr 1974,
* Dallas, Endapparat vun de Düütschen Bundspost/Telekom,
* Dall-As, düütsche Talkshow mit Karl Dall,
.

**Dallas** is de Familiennaam von

* Alexander J. Dallas (1759–1817), US-amerikaansch Finanzminister,
* George Mifflin Dallas (1792–1864), US-amerikaansch Viez-Präsident,
* Joe Dallas (* 1954), US-amerikaansch Baas vun Genesis Counseling, en Organisatschoon vun de Ex-Gay-Bewegung,
* Josh Dallas (* 1981), US-amerikaansch Schauspeler,
* Matt Dallas (* 1982), US-amerikaansch Schauspeler,
* Sonny Dallas, ok Frank Dallas (1931–2007), US-amerikaansch Jazz-Bassist un Musikpädagoog.

Kiek ok bi: Dallas County, Dallas Township.
Joseph Meister

**Joseph Meister** (* 21. Februar 1876 in Steige (Elsass); † 16. Juni 1940 in Paris) weer de eerste Minsch, de mit Spood gegen Dullwoot empt worrn is.

## Leven
Meister weer de Söhn vun en Backer in’t elssäs’sche Maisonsgoutte. In’t Öller vun negen Johren is he an’n 4. Juli 1885 vun en Hund beten worrn, de Dullwoot harr. En Dokter hett Meister sien Mudder na Louis Pasteur schickt, de al siet fief Johren an en Empstoff gegen de Dullwoot arbeit harr.

Mit ehrn Söhn is se an’n 6. Juli 1885 bi Pasteur wesen. Vun wegen dat bit dorhen noch keeneen en Dullwoot-Infekschoon överleevt harr, hett Pasteur beslaten, den Jungen mit en Empstoff to behanneln, den he to de Tiet blots an Hunnen test harr. He geev den Jungen en Injekschoon in de Buukhuut. De Behanneln mit jemehr vull virulenten Empstoff weer na dree Weken afslaten. Meister hett dormit as eerste Minsch en Dullwoot-Infekschoon överleevt.

Vun 1913 bit an sien Levensenn hett Joseph Meister as Pörtner in’t Institut Pasteur in Paris arbeit. He hett dor in’t Öller vun 64 Johren Sülvstmoord maakt ut Vertwieveln över’t Besetten vun Paris dör de Düütschen.

## Literatur
* Stefan Winkle: *Geißeln der Menschheit – Kulturgeschichte der Seuchen.* Artemis & Winkler Verlag, 3. wietere Oplaag, 2005, ISBN 3-538-07159-4
* J.A. Massard: ''Zum hundertsten Jahrestag der ersten Tollwutimpfung''. Tageblatt 1985, Nr. 154 (6. Jul.): 8, Nr. 159 (13. Jul.): 9.
Ratmir Dmitrijewitsch Cholmow

**Ratmir Dmitrijewitsch Cholmow** (; * 13. Mai 1925 in Schenkursk; † 18. Februar 2006 in Moskau) weer en russisch-sowjeetsch Schachspeler.

## Leven

Ratmir Cholmow hett mit 12 Johren Schach spelen lernt un weer mit 14 Johren all Meester vun Archangelsk. In sien Jöögd weer he Matrose vun de sowjeetsch Hannelsflotte. Tüschen 1949 un 1961 wunn he mehrmals de Meesterschap vun Litauen. 1954 wurr he Internatschonaler Meester, 1960 Grootmeester. 1967 leet he sück in Moskau daal un speel dor völ Johren lang för Spartak Moskau. Tüschen 1948 un 1972 nehm he an sössteihn Landsmeesterschapen vun de UdSSR deel, sien best Ergevnis reck he dorbi mit en deelten eersten Platz 1963 in Leningrad. He hett ok eenig Turniere in't Utland bestreeden, allerdings blots in sozialistischen Länner un wunn ünner annern in Kecskemét 1962, Havanna 1968 un Budapest 1976. He weer bit in't hooch Öller schachlich aktiv, wiel he vun sien lütt staatlich Rente nich leven kunn. 

1982 hett he en Autobiografie mit 63 kommenteert Partien in russisch Spraak rutgeven. Sien bekanntest Gewinnpartie speel he Havanna 1965 gegen Bobby Fischer. En vun Cholmow sülvst överleefert Anekdote is, dat he sück as den „eegentlichen Weltmeester“ 1954 ansehn dee, denn vör Beginn vun den WM-Kampf tüschen Michail Botwinnik un Wassili Wassiljewitsch Smyslow hemm de beid Kontrahenten jewiels stillkens Trainingswettkämpe mit Cholmow speelt un Cholmow hett beid wunnen. 

Sien best Historsch Elo-Tall weer 2736 in' März 1961, dormit leeg he up Platz 8 vun de  Weltranglist.

## Partiebispeel

En Glanzpartie wunn Cholmow bi de 32. UdSSR-Meesterschap in Kiew 1964 gegen David Bronstein. Dat Springeropper in' 18. Toog wurrd vun den engelschen Grootmeester John Emms in sien Book *The most amazing chess moves of all time* up Platz 4 führt.     

Cholmow - Bronstein 

**1. e4 c5 2. Sf3 Sf6 3. Sc3 d6 4. d4 cxd4 5. Sxd4 a6 6. Lg5 e6 7. f4 Le7 8. Df3 Dc7 9. O-O-O Sbd7 10. g4 b5 11. Lxf6 gxf6 12. f5 Se5 13. Dh3 O-O 14. g5 b4 15. gxf6 Lxf6 16. Tg1+ Kh8 17. Dh6 De7 18. Sc6 Sxc6 19. e5 Lg5+** Ok nah dat betere 19... Lxe5 20. f6 Lxf6 21. Ld3 Lg5+ 22. Txg5 f6 23. Tg3 nebst Tdg1 hett Witt entscheeden Angreep **20. Txg5 f6 21. exd6 Df7 22. Tg3 bxc3 23. Lc4 cxb2+ 24. Kb1 Sd8 25. Tdg1 Ta7 26. d7 Txd7 27. fxe6 Sxe6 28. Lxe6 Td1+ 29. Txd1 Lxe6 30. Kxb2 Tb8+ 31. Ka1 Lxa2 32. Tgd3 De7 33. Kxa2 De6+ 34. Tb3** 1-0

## Enkeld Nahwiesen


## Literatur
* Anatoli Karpow u. a.: *Schach - enzyklopädisches Wörterbuch*, Sowjetskaja enzyklopedija, Moskau 1990, S. 441, ISBN 5-85270-005-3 (russisch)

## Weblenken
* Ratmir Cholmow sien Schachpartien up chessgames.com (engelsch)
Kenneth Eldred Bartholomew

**Kenneth „Ken“ Eldred Bartholomew** (* 10. Februar 1920 in Leonard, North Dakota; † 9. Oktober 2012 in Minnesota) weer en US-amerikaansch Iesflinklöper.

He wunn bi de Olympisch Winterspelen 1948 in St. Moritz gemeensam mit Robert „Bobby“ Fitzgerald und Thomas Byberg de Sülvermedaille över 500 Meter achter Finn Helgesen. Dat weer dat eerste Mal, dat de Sülvermedaille an dree Sprinter gung. He wunn 14 Mal de US-amerikaansch Meesterschap in de Johren 1939, 1941, 1942, 1947, 1950-57, 1959 un 1960. Dree Mal (1941, 1942 un 1956) weer he todem noordamerikaansch Meester. Sien Vereen weer de Lawrence Wennell Powderhorn Skating Club. 1959 wurr he in de *Minnesota Sports Hall of Fame* upnommen; 1968 in de *National Speedskating Hall of Fame*.

## Weblenken
* Kenneth Bartholomew in de Datenbank vun Sports-Reference.com (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Herbert Meyer (Springrieder)

**Herbert Meyer** (* 14. Februar 1939) is en ehmalger düütsch  Springrieder un weer Bundstrainer vun de düütsch Springrieder. 

Da Rieden hett Herbert Meyer bi sien Vader Hinrich as ok bi Josef Meyer, en ehmalgen  Kavalleristen lernt. Sien wiedere Utbillen kreeg he an de Riedakademie München-Riem, wo Prinz Friedrich von Hannover sien Chef un Hans-Heinrich Brinckmann sien wichtigst Betoogperson wurr. In jung Johren hett Meyer ok Völsiedigkeitsrieden maakt.  

Herbert Meyer hett in 10 Natschonenpries reeden. An de Olympisch Spelen 1968 kunn he nich deelnehmen, wiel jüst in dat Johr sien best Peerd, Deichgraf, an Krebs ingung. Nah eegen Utsaag, harr he mit dat Peerd de Qualifikatschoon för de Olympisch Spelen woll schafft.

Seit 1969 weer he denn Bundstrainer in den Juniorenberiek. 1985 wurr he Nahfolger vun  Hermann Schridde, de to Dood kommen weer, as leiden Bundstrainer vun de düütsch Springrieder. Dat Amt harr he bit to de Olympisch Spelen 2000 in Sydney. Ünner sien  Regie wurrn fiev olympisch Goldmedaillen, dree Titel bi Weltmeesterschapen un ok dree bi Europameesterschapen wunnen. Dormit tellt he to de spoodriekst Bundstrainers vun all Sportoorten in Düütschland. 

In’ März 1989 kreeg he den Titel "Reitmeister".

## Enkeld Nahwiesen
Jan Tops

**Johannes („Jan“) Augustinus Petrus Tops** (* 5. April 1961 in Valkenswaard) is en ehmalger nedderlannsch Springrieder un Peerhännler.

## Karriere
För sien Land hett Tops mehr as 50 Natschonenpries bestreden un an Europa- un Weltmeesterschapen deelnommen as ok an Olympisch Spelen.

Jan Tops gellt as en vun de mächtigst Lüüd in' internatschonalen Peerhannel. 2006 hett he de  Global Champions Tour in't Leven roopen, deren Groot Pries vun de eenzelt Statschonen mit jeweils mindst 285.000 Euro doteert sünd.

De hüüdig Weltklasserieder Rolf-Göran Bengtsson un Steve Guerdat hebbt to'n Anfang vun hör Loopbahn bi Tops reeden. Aktuell is Daniel Deußer as Berieder in Valkenswaard anstellt.

## Olympisch Spelen
1988, 1992, 1996 un 2000 is Tops in veer upnanner folgen Olympisch Spelen för sien Heimatland an den Start gahn. 1992 wunn he mit *Top Gun* gemeensam mit Jos Lansink, Piet Raijmakers un Bert Romp Team-Gold bi de Olympisch Spelen in Barcelona. Mit Emile Hendrix anstatt Bert Romp harr dat Team all Gold bi de Europameesterschapen 1991 wunnen. 

In de Eenzelwertung vun de Olympisch Spelen keem he 1988 mit *Doreen* up den söbenten Platz, 1992 mit *Top Gun* up Platz 5 un 1996 nochmals mit *Top Gun* weer up den söbenten Platz.  2000 nehm he mit *Roofs* letztmals an Olympisch Spelen deel.

## Privatleven
Mit de kanaadsch Springriederin Tani Zeidler hett he en 1997 boren Dochter. Af 2002 weer he mit de austraalsch Springriedering Edwina Alexander tosommen, heiraadt hebbt se an' 24. September 2011.

## Weblenken
* Jans Tops in de Datenbank vun Sports-Reference.com (engelsch)
* CSI Valkenswaard
* Stall Tops

## Enkeld Nahwiesen
Jean Dominique Comte de Cassini

**Jean Dominique Comte de Cassini**, ok *Cassini IV.* nömmt, (* 30. Juni 1748 in Paris; † 18. Oktober 1845 in Thury-sous-Clermont) weer en franzöösch Kartograaf un Astronom.

Cassini keem an de Pariser Steernwacht to Welt, deren Direkter sien Vader César François Cassini de Thury weer.

1768 ünnernehm he as Kommissar vun de Akademie vun de Wetenschapen en Reise nah Amerika, de he in en 1770 rutbrocht Book beschreev. 1787 hett he sück an de Utwerten vun de Beobachtungen vun de Pariser Steernwacht un dat Royal Greenwich Observatory bedeeligt, anhand derer de nipp un nau Längengraddifferenz vun de beid Forschensstätten bestimmt wurrn sull. Bi en Upenholt in England hett he gemeensam mit Pierre Méchain un Adrien-Marie Legendre den düütschstämmigen Astronom Wilhelm Herschel in de sien Observatorium in Slough besöcht. En Wark, in dat Cassini sien Upgaven beschreev, keem 1791 herut. He hett de Frankriekkoort vun sien Vader fardigstellt. De Koort wurr 1793 vun de Akademie vun de Wetenschapen herutgeven un deen as Grundlaag för den „Atlas National“, de Frankriek updeelt in Départements dorstellen dee.

1784 övernehm he vun sien Vader den Posten vun den Steernwachtdirekter. Sien Plääns to  Rekonstruktschoon un Wedderutstatten nah de franzöösch Revolutschoon sünd aber up den hartesten Wedderstand vun de Natschonalversammlung stött. Sien Positschoon weer nich mehr to hollen un an' 6. September 1793 is he torüchtreden. 1794 keem he för söben Maand in't Gefängnis. Dornah gung he nah Thury.

1810 keem sien umfangriek Wark *Mémoires pour servir à l’histoire de l’observatoire de Paris* herut, dat ünner annern de Autobiografie vun sien Oorgrootvader Giovanni Domenico Cassini enthull.

## Weblenken

* Die Cassini-Koorten in't  Internet
* des villages de Cassini aux communes d’aujourd’hui (franzöösch), warffree Siet mit Söökfunktschoon för Gemeenden up Cassinikoorten
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
John Nettles

**John Vivian Drummond Nettles**, OBE (* 11. Oktober 1943 in St. Austell, Cornwall, England) is en britisch Schauspeler. He speel Feernseh- as ok Theaterrullen un is hööftsächlich dör sien Dorstellen vun de Titelrullen in de Polizeireegen *[[Bergerac (Feernsehreeg)|Bergerac]]* un *[[Midsomer Murders]]* bekannt.

## Leven un Wark
As Kind wurr he vun Eric un Elsie Nettles adopteert un wuss in St. Austell, Cornwall, up. 1962 fung he en Studium vun Geschichte un de Philosophie an de University of Southampton an. An de Universität keem he in Kuntakt mit de Schauspeleree un fung mit dat Theaterspelen an. In de  1970er Johren kreeg he eerste Rullen in't Feernsehn.  

1981 kreeg he de Rull, de hüm bekannt maken sull: In de 87-deelig, up de Kanalinsel Jersey ansiedelt Polizeiserie speel he den Ermittler Jim Bergerac. De Serie wurr en Riesenspood mit bit to 10 Millionen Feernsehtokierks. Ünner den Titel „Jim Bergerac ermittelt“ wurrn 74 Folgen vun den Senner DDR1 utstrahlt un ok vun de ARD, RTL, VOX un anner Senner övernommen. Nah dat Enn' vun *Bergerac* weer Nettles af 1991 för fiev Speeltieden Ensembleliddmaat vun de Royal Shakespeare Company.

Van 1997 bit 2011 speel John Nettles de Rull vun den Detective Chief Inspector Tom Barnaby in de britisch Krimiserie *Inspector Barnaby* (*Midsomer Murders*). Dordör wurr he noch bekannter, ok buterhalv vun dat Vereenigte Königriek. De Serie wurr in völ Länner, ünner annern in de USA, nah Spanien, in de Nedderlannen, nah Australien un ok nah Düütschland verköfft. 2002 speel Nettles in de bitlang letzt Verfilmung vun Sir Arthur Conan Doyle sien Roman *[[The Hound of the Baskervilles (2002)|The Hound of the Baskervilles]]* den ansehn Dokter Dr. James Mortimer, de Sherlock Holmes (dorstellt vun Richard Roxburgh) upsöcht un hüm um Hülp beden deiht.

## Filmografie (Utwahl)

## Theater
* The Winter’s Tale: *Leontes*; Regie: Adrian Noble; Royal Shakespeare Company 1992
* The Merry Wives of Windsor: *George Page*; Regie: David Thacker; Royal Shakespeare Company 1992
* The Tragedy of Julius Caesar: *Marcus Brutus*; Regie: Sir Peter Hall; Royal Shakespeare Company 1995
* The Tragedy of King Richard the Third: *Duke of Buckingham*; Regie: Steven Pimlott; Royal Shakespeare Company 1995
* The Devil is An Ass von Ben Jonson: *Merecraft*; Regie: Matthew Warchus; Royal Shakespeare Company 1995

## Utteknungen
* 1982: Radio Actor of the Year
* 1985: Personality of the Year (Variety Club of Great Britain's BBC )
* 2010: OBE Order of the British Empire

## Weblenken
* 
* John Nettles in dat RSC-Archiv
* John Nettles als Sgt. Jim Bergerac – düütsch Fansiet
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Luke Wilson

**Luke Cunningham Wilson** (* 21. September 1971 in Dallas, Texas) is en US-amerikaanschen Schauspeler.

## Leven un Wark
Luke Wilson is de jüngste vun dree Söhnen. Sien Vadder is Fackmann für Warf, sien Mudder Fotograafsche in Dallas. Ok sien beiden Bröder Andrew un Owen Wilson arbeit as Schauspelers. Se all hebbt dat Occidental College in Kalifornien besöcht.

Sien Debüt harr he 1996 tosamen mit sien Bröder in den Film *Bottle Rocket* vun Wes Anderson. Siether hett he all in vele Filmen mitspeelt, as ünner annern in *Legally Blonde* an de Siet vun Reese Witherspoon. Mit den Film is he wat bekannter worrn. De Medien betekent em faken as Liddmaat vun dat so nöömte Frat Pack – en Grupp vun Schauspelers üm Owen Wilson, Ben Stiller, Jack Black, Will Ferrell, Vince Vaughn un Steve Carell, de in jemehr Filmen faken tosamenarbeit.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Bit hüüt (Stand November 2012) weer Wilson veermol för Filmpriesen vörslahn. Dorvun hett he twee wunnen:
* 1996: den *Sünnerpries* vun de *[[Lone Star Film & Television Awards]]* in de Kategorie *Debüt vun’t Johr* för *Bottle Rocket*
* 2005: den *Festival-Pries* vun’t *[[Vail Film Festival]]* in de Kategorie *Best Film* för * The Wendell Baker Story *

## Weblinks

*
Mitt Romney

**Willard Mitt Romney** [] (* 12. März 1947 in Detroit, Michigan) is en US-amerikaansch Multimillionär, Politiker vun de Republikaansch Partei un ehemalger Gouverneur vun den Bundsstaat Massachusetts. He weer een vun de Kandidaten vun der Republikaansch Partei för de Nomineeren för de Präsidentschapswahl 2008 (vör de Tiet utsteegen) und 2012. In dat Johr 2012 verlor he gegen Barack Obama. 

## Leven

Mitt Romney wurr in Detroit boren. Sien Vader George Wilcken Romney weer van 1963 bit 1969 Gouverneur vun Michigan. Sien Mutter Lenore hett sück 1970 in Michigan ahn Spood för de Republikaner um en Seet in' US-Senat bewurben. He hett dree Geschwister un de elitäre *Cranbrook School* (de hüüdig *Cranbrook Kingswood School*) in Bloomfield Hills, en to de Cranbrook Educational Community hörrn Privatschool besöcht. Dor hett he 1965 sien Highschool-Afsluss maakt.

An de Cranbrook School hett he Ann Lois Davies (* 1949) drapen. Se is 1966 to'n Mormonendom wesselt un wurr 1969 sien Ehefru. Dat Paar hett fiev utwussen Söhns un leevt hüüd dicht bi Boston un hett noch en wieder Huus an't Meer in La Jolla, Kalifornien.

Sien Hoochscholutbillen kreeg Romney an de Brigham Young University (u. a. bi Cleon Skousen), wo he1971 sien Bachelor-Afsluss Maakt hett, un an de Harvard University, wo he 1975 sowohl sien Doktertitel as ok sien Master of Business Administration maakt hett. 

Nah dat Studium hett Romney för de Ünnernehmensberader Bain & Company in Boston arbeit. Later weer he Grünnenspartner vun de 1984 grünnd Private-Equity-Sellschop Bain Capital, de he bit 1999 leiten dee. Sien Privatvermögen vun geschätzt 250 bit 350 Millionen Dollar stammt ut de  Erträäg vun sien Tätigkeit bi Bain Capital. De Tatsaak, dat he 2010 den leegen Stüersatz för  Vermögenserträäg vun 13,9 Prozent (2011: 15,4 %) betall hett, wurr vun politisch Gegnern wiels de Vörwahlperiood to'n Thema maakt.

1994 hett he versöcht, gegen Edward Kennedy in den US-Senat wählt to wurrn, wat he nicht schafft hett. Aber he kreeg 41% vun de Stimmen – dat tweetbest Ergevnis, dat je en republikaansch Kandidat gegen Kennedy henkreegen hett. 

1999 wurr he as Geschäftsführer vun dat Organisatschoonskomitees mit de Organisatschoon vun de  XIX. Olympisch Winterspelen 2002 in Salt Lake City, Utah, beupdragt.

## Gouverneur vun Massachusetts

2002 wurr Mitt Romney to'n 70. Gouverneur vun Massachusetts gewählt: He kreeg 50 % vun de  Stimmen, de demokraatsch Kandidatin Shannon O’Brien 46 % vun de Wählerstimmen. As Gouverneur hett he dat schafft, dat de Huusholt vun den Bundsstaat utgleeken wurr un sogor Överschüsse verbooken kunn.

## Veröffentlichungen

* *Turnaround: Crisis, Leadership, and the Olympic Games*, Washington: Regnery Publishing 2001. ISBN 0-89526-084-0 (mit Timothy Robinson)
* *No Apology: The Case for American Greatness*, New York: St. Martin's Press. 2010. ISBN 0-312-60980-9

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken

* National Governors Association
* Mitt Romneys Websteed to de Präsidentschapskandidatur
* US-Präsidentschaftsbewerber Romney: Mr. Perfect will es wissen, Spiegel-Online, 2. Juni 2011
* aktuell Ergevnisse vun de Vörwahlen
David Broome

**David McPherson Broome**, CBE (* 1. März 1940 in Cardiff) is en ehmalger britisch Springrieder. He hett an tallriek  Championaten un Olympisch Spelen deelnommen un dorbi Medaillen wunnen. Ünner annern weer he Eenzel- un Mannschapsweltmeester, dreemalig Eenzel- un eenmal Mannschaps-Europameester. 1960 wurr he in Grootbritannien to'n Sportler vun dat Johr wählt. Sien Süster is de Springriederin Liz Edgar.

## Spood

* Olympisch Spelen
** 1960 in Rom: Bronzemedaille Eenzel up *Sunsalve*
** 1968 in Mexiko: Bronzemedaille Eenzel up *Mister Softee*
* Weltmeesterschapen:
** 1960 in Venedig: Bronzemedaille Eenzel up *Sunsalve*
** 1970 in La Baule: Goldmedaille Eenzel up *Beethoven*
** 1978 in Aken: Goldmedaille Mannschap up *Philco*
** 1982 in Dublin: Bronzemedaille Mannschap up *Mr. Ross*
** 1990 in Stockholm: Bronzemedaille Mannschap up *Lannegan*
* Europameisterschaften:
** 1961 in Aken: Goldmedaille Eenzel up *Sunsalve*
** 1967 in Rotterdam: Goldmedaille Eenzel up *Mister Softee*
** 1969 in Hickstead: Goldmedaille Eenzel up *Mister Softee*
** 1977 in Wien: Sülvermedaille Mannschap
** 1979 in Rotterdam: Goldmedaille Mannschap
** 1983 in Hickstead: Sülvermedaille Mannschap
** 1991 in La Baule: Sülvermedaille Mannschap

## Born


## Weblenken
* DNB-Katalog
Paul Haarhuis

**Paul Vincent Nicholas Haarhuis** (* 19. Februar 1966 in Eindhoven) is en ehmalger nedderlannsch Tennisspeler.

Sien hööchste Weltranglistenpositschoon in't Eenzel reck he mit Platz 18 in dat Johr 1995 un in't Düppel mit Platz 1 (1994). In sien Loopbahn wunn he een Eenzeltitel un 54 Düppeltitel, de meesten dorvan mit sien Landsmann Jacco Eltingh. Bi de Olympisch Spelen 1996 hebbt de beid den veerten Platz in de Düppelkonkurrenz beleggt. 2003 hett he sien Loopbahn afslooten. 

## Spood bi Grand-Slam-Turnieren
### [[Australian Open]]
* *Düppelsieger: 1994*

### [[French Open]]
* *Düppelsieger: 1995, 1998, 2002*
* *Düppel Finale: 1997, 2000, 2003*

### [[Wimbledon Championships|Wimbledon]]
* *Eenzel Veertelfinale: 1995*
* *Düppelsieger: 1998*
* *Düppel Finale: 1997, 1999, 2000*

### [[US Open]]
* *Düppelsieger: 1994*
* *Düppel Finale: 1996*

## Weblenken
* ATP-Profil vun Paul Haarhuis (engelsch)
* ITF-Profil vun Paul Haarhuis (engelsch)
* Davis-Cup-Statistik vun Paul Haarhuis (engelsch)
DeLisle Stewart

**DeLisle Stewart** (* 16. März 1870; † 2. Februar 1941) weer en US-amerikaansch Astronom.

1896 wurr he Liddmaat vun dat Harvard-College-Observatorium, un van 1898 bit 1901 hett he an de Steernwacht in Arequipa, Peru arbeit, wo he Fotografien upnommen hett, de William Henry Pickering bruukt hett, um den Saturnmaand Phoebe optodecken. He sülvst hett völ nee  galaktisch Nebel opdeckt.

Later hett he an dat Observatorium in Cincinnati, Ohio, bit 1910 arbeit un dor ok de Cincinnati Astronomical Society grünnd.

An‘ 14. August 1901 hett he den Asteroid (475) Ocllo opdeckt.

## Weblenken
* Kört Biographie (engelsch)
* Dokumente över DeLisle Stewart (engelsch)
Zephyrinus

De hillige **Zephyrinus** († 20. Dezember 217 in Rom) weer Bischop vun Rom van etwa 198 bit 217.

Sien Naam bedüüd: „De Westwind“ (greeksch/latiensch)

He wurrd as Mann vun wenig Intelligenz oder Charakterstärke beschreeven, un de Kontroversen vun sien Amtszeit wurrd beter Hippolytus un Calixt toschreven, de letzte sien wichtigst Raatgever un sien Nahfolger weer. Vun hüm is aber ok de eerste dogmatisch Verkloren in' Woortluut överleefert: *„Ich weet en Gott, Jesu Christus, un buten hüm kien een annern, de boren is un leeden hett.“*

De kathoolsch Gedenkdag is de 20. Dezember.

## Weblenken

* Indrag in de Catholic Encyclopedia, Robert Appleton Company, New York 1913 (engelsch)
* Gesamtwark vun Migne Patrologia Latina mit Inholtsverteken
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Leaford Bearskin

**Leaford Bearskin** (* 11. September 1921; † 9. November 2012) weer en US-amerikaansch Indianerhööftling  un Offizier vun de US Air Force. Van 1983 bit 2011 weer he Hööftling vun de Wyandotte-Indianer. 

## Militärisch Loopbahn

Wiels den Tweeten Weltkrieg floog he en B-24 Liberator Bomber bi den Pazifik-Krieg. Nah den Krieg weer he Squadron Commander un hett in disse Upgaav ok de „Rosinenbomber“ wiels de Berlin-Blockaad ünnerstütt. An den Korea-Krieg hett he ebenfalls as Squadron Commander deelnommen.

1960 is he ut den aktiven Deenst in’ Rang vun en Lieutenant Colonel utscheeden und weer hooch dekoreert, ünner annern mit dat Distinguished Flying Cross.

## Weblenken
*Bearskin USAF(Ret), Leaford, Lt Col up airforce.togetherweserved.com
Wilt

**Wilt** (dt. Titel: *Puppenmord*) is en britische Kummedie ut dat Johr 1989. De Independentfilm is na de Romanvörlaag vun Tom Sharpe dreiht worrn un wiest sik den glieken swarten Humor ut, för den Sharpe bekannt is. In de düütschen Kinos is de Film an’n 10. Mai 1990 anlopen.

## Inholt
Henry Wilt is Schoolmeester an en Beroopsschool, de sik bi sien Schölers nich recht dörsetten kann. Noch weniger aver kummt he bi sien Fro Eva to Woort, de vun em jümmer blots hebben will, wat Henry ehr nich beden kann: Geld un Ansehn in de Sellschop. An leefsten de Henry ehr in sien Fantasie an de Siet maken. Een Morgen warrt op en Bosteed blangen de Beroopsschool de Liek vun en Fro opdeckt, tosamen mit Notizen vun Henry. Insoekter Flint, de op den Fall ansett warrt, is glieks dorvun övertüügt, dat Wilt de Möörder is, tomal sien Fro wohrhaftig nich optofinnen is.

De Zyniker Henry maakt sik toeerst lustig över Flint, man as he vun de Geschicht bilütten de Nees vull hett, vertellt he, wat vörfallen is: Bi en teemlich wille Party hett he sik mit de beste Fründin vun sien Fro in de Plünnen kregen. Sally hett em dorophen naakt an en opblaasbore Sex-Gummipopp fastbunnen worrn un em dormit vör alle Lüüd blameert. Henry föhrt foorts weg von de Fier un smitt ünnerwegens an de Bosteed de Gummipopp weg. Op’n Weg is he aver sehn worrn, as he de Popp tweisteken wull, so dat en öllere Fro em identifizeren deit. Eva is na de Party aver nich na Huus kamen. Un so blifft Henry ünner Moordverdacht.

Wiel de Lüüd op de Bosteed versöken doot, de Liek ut’n frischen Beton ruttokriegen, versöcht Flint wieter, Wilt dorto to bringen, dat he den Moord ingestahn deit. He hullt em intwüschen nicht blots för den Möörder vun sien egen Fro, man sogor för en Massenmöörder, den de Polizei al so söken deit. Man, ok as de Popp borgen worrn is un Henry sien Geschicht sik as wohr dorstellt, lett Flint nich na. As de Druck vun Flint nich weniger warrt, fangt Wilt an, sik en snaaksche Faten vun Moordgeschicht uttodenken. Opletzt glöövt de Polizei, dat he sien Fro in de Fleeschfabrik an de Siet maakt hett. Veel to laat markt Flint, dat Henry dat Geständnis mit den Naam vun en Comicfigur ünnerschreven un jem al wedder mol op’n Arm nahmen hett.

Opletzt  geiht Henry sülvst los un söcht sien Fro, ümdat de Spöök to’n Enn kummt. In Wohrheit is Eva mit Sally un Hugh op jemehr Yacht ünnerwegens, de aver op Grund lopen is un steken blifft. As Eva wies warrt, dat Sally egentlich lesbisch is un sülvst achter den Vörfall mit Henry stickt, warrt se böös un haut af. Vun en Kark ut röpt se Henry an. So kann Henry ehr jüst noch hülpen, as sik de Preester as de söchte Massenmöörder rutstellt. He kann dormit an’n Sluss nich blots sien Unschuld bewiesen, man ok noch den Fall vun den Massenmöörder lösen.

## Kritiken
* Dat Lexikon vun’n internatschonalen Film loov de go’e Besetten, beteken den Humor aver as deelwies ’n beten to dull.

* Prisma-online beschreev den Film as en wehlige Krimikummedie un geev dat Samtoordeel „annehmbor“.

## Weblenken
*

## Borns
Fritz Riemann (Schachspeler)

**Fritz Riemann** (* 2. Januar 1859 in Polnisch Weistritz, Kreis Schweidnitz; † 25. November 1932 in Erfurt) weer en düütsch Schachmeester.

Riemann, en Anderssen-Schöler un vun Berop Stadtrat, harr sien spoodriekst Tiet as Schachmeester in de 1880er Johren. Bi den Kongress vun den Westdüütschen Schachbund 1880 in Bronswiek keem he up den tweeten Platz achter Louis Paulsen. In Leipzig wunn he 1888 gemeensam mit Curt von Bardeleben vör ünner annern Siegbert Tarrasch. Riemann, de en Tiet lang in Breslau, dann in Berlin leven dee, bevör he nah Erfurt truck, hett 1876 in Breslau Arnold Schottländer in en Wettkamp mit 5:0 besiegt; 1880 speel he in  Berlin 3:3 (+2, -2, =2) gegen Emil Schallopp. 1885 gung in Breslau en Wettkamp gegen Ernst Flechsig mit 5:5 (+5, -5, =0) to Enn'. All 1889, also mit 30 Johr, truck sück Riemann aber vun dat  Turnierschach torüch, bleev aber tietlevens den Düütschen Schachbund (DSB) verbunnen.

Riemann schreev en bedüüdend Book över sien Schachkarriere, dat mit wertvull Erinnerungen an Adolf Anderssen versehn is: *Schacherinnerungen des jüngsten Anderssen-Schülers*, Berlin/Leipzig 1925.

As best historsch Elo-Tall wurr later de Wert 2632 utrekent (März 1889). Dormit hör he eenig Tiet to de weltbest teihn Schachspeler.

## Weblenken
* Schachpartien vun Fritz Riemann up chessgames.com (engelsch)
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Slüter

**Slüter** betekent

* Slüter, en Beroop.

**Slüter** is de Familiennaam von

* Joachim Slüter, düütschen Reformater,
* Severin Slüter, düütschen Theoloog,
* Johann Slüter, Hambörger Börgermeester,
* Matthäus Slüter, Hambörger Raadsmann.
Archer John Porter Martin

**Archer John Porter Martin** (* 1. März 1910 in London; † 28. Juli 2002 in Llangarron) weer en britisch Chemiker, de 1952 den Nobelpries för Chemie kreegen hett. 

## Biographie
1932 fung Martin en Studium an de Universität Cambridge an. Tonächst hett he sück dor mit de   physikalisch Chemie befaat, later mit Nehrenswetenschapen. 1938 is he to en Textilforschenszentrum in Leeds wesselt. 1948 wurr he Liddmaat vun dat staatlich britisch *[[Medical Research Council (UK)|Medical Research Council]]*. Bit 1952 hett he hier de Afdeelen för physikalisch Chemie vun dat *National Institut för Medizinisch Forschen* leit, later weer he chemisch Berader. Siet 1959 weer he Direktor vun de privaten Abbotsbury Laboratories Ltd.

## Wark
Martins Interesse an Biochemie wurr dör sien Perfesser in Cambridge waakt. Dor hett he sück mit dat Isoleeren vun Vitamin E un dat Utwirken vun Vitamin E-Mangel befaat. He hett dorför en wirksam Methood to de Extraktschoon un to Chromatographie entwickelt. De Verdeelens-Chromatographie hett Martin entwickelt, wiels he an dat Isoleeren vun Aminosüüren arbeiten dee. Later hett he an Vitamin B2 un en Mangel doran forscht. Neben völ anner Utteken kreeg Martin, gemeensam mit Richard Laurence Millington Synge, in dat Johr 1952 den Nobelpries för Chemie för hör Utfinnen vun de Verdeelens-Chromatographie.

## Weblenken
* Martin up de Siet vun den Nobelpries (engelsch)
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Barbara Morrison

**Barbara Morrison** (* 10. September 1952 in Ypsilanti (Michigan)  is en US-amerikaansch Blues-, Rhythm and Blues- un Jazzsingerin.

Morrison is in en Vörstadt vun Detroit upwussen; hör Vader weer  Doo-Wop-Singer. 1973 truck se nah Los Angeles, wo se bi Eddie Cleanhead Vinson un in de Johnny Otis Show arbeiten dee. Mit Otis entstunn de Single *Hey Boy! I Want Ya' / Nigger, Please!*. Sietdem war se an 20 Alben ünner eegen Naam un as Gastvokalistin mit; 1992 keem hör Debütalbum *Doin' Alright* herut. Se hett sück up Festivals in Montreux, Monterey, Long Beach, dat North Sea Jazz Festival un in de Carnegie Hall as ok in Europa, vör allen aber in de süüdkalifornisch Clubszene konzentreert. In hör Loopbahn is se ünner annern mit Ray Charles, Dizzy Gillespie, Kenny Burrell, Jimmy Smith, Dr. John, dat Count Basie Orchestra, Lafayette Harris, Terry Gibbs, de Thilo Berg Bigband un de Doc Severinsen Big Band uptreden. 1999 kreeg se den Monterey Bay Blues Festival Award.

## Weblenken
* Webpräsenz
* Barbara Morrison bi Allmusic (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Cosimo Rosselli

**Cosimo Rosselli** (* 1439 in Florenz; † 7. Januar 1507 ok dor) weer en italieensch Maler ut de Renaissance.

## Leven
Rosselli stamm ut Florenz un weer en Schöler vun Benozzo Gozzoli. Sien bedüüdendsten Updrag kreeg he 1481, as he inlaaden wurr, Fresken för de Sixtinisch Kapelle in Rom to malen. He weer en gründlich un völschichtig Maler. Fra Bartolommeo un Piero di Cosimo weern sien Schöler.

### Warken (Utwahl)
* *Maria in der Herrlichkeit mit Heiligen*, Berliner Museum
* *Die Krönung Mariä*, Santa Maria Maddalena dei Pazzi to Florenz

## Weblenken

* Warken vun Cosimo Rosselli bi Zeno.org
* DNB-Katalog