open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Macduff (Brenneree)

**Macduff** is een Whisky-Brenneree in Banff, Banffshire, Schottland. Se liggt an’t gegenöver vun de Stadt an’t Över vun’n Deveron. De Destille höört an sik to dat Whiskyrebeet Speyside, warrt aver faken ok to dat Rebeet Highlands tellt.

## Historie
De Brenneree *Macduff* is 1962 vun de Gewarfslüüd Brodie Hepburn, Marty Dykes un George Crawford grünnt worrn. 1972 is se vun William Lawson övernahmen worrn, acht Johren later weer se in den Kunzern Martini & Rossi inföögt. De höört siet 1993 to Bacardi.

## Produkschoon
Dat Water för de Produkschoon betütt de Destille ut den Gelly-Born. Anfungen hett de Brenneree mit twee Brennblasen, man de Tall weer mit de Tiet jümmer grötter, so dat vundaag mit twee *wash stills* un dree *spirit stills* brennt warrt. *Macduff* weer de eerste schottische Brenneree, de Meeschfatten ut Metall insett hett. Ok weern se de eersten, de jemehr Brennblasen mit Damp hitt maken deen.

De Whisky ut de Brenneree warrt to’n gröttsten Deel för de Produkschooon vun Blends verbruukt, sünners för den *William Lawson*-Blend. Single-Malt-Whiskys ünner den Naam *Macduff* gifft dat blots vun unafhangige Affüllers. De Originalaffüllen vun de Destille, warrt ünner den Naam **Glen Deveron** in den Hanneln bröcht.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Literatur
*M. Jackson: *Whisky.* Dorlin Kindersley Verlag, München 2008, ISBN 978-3-831-00764-6, S.&nbsp;168.

## Borns


## Weblenken
Maggie Grace

**Maggie Grace** (börgerlich: *Margaret Grace Denig*; * 21. September 1983 in Worthington, Ohio) is en US-amerikaansche Schauspelersche, de as *Shannon Rutherford* in de Feernsehreeg *[[Lost (Feernsehreeg)|Lost]]* bekannt worrn is.

## Leven un Wark
Maggie Grace is de öllste vun dree Kinner. Opwossen is se in ehrn Geboortsoort Worthington in Ohio, woneem se ok de High School besöcht un ehrn Afsluss maakt hett. To de Tiet hett se al an Theateropföhren vun de High School mitmaakt. In’t Öller vun sössteihn Johre is se mit ehr Mudder na Los Angeles gahn, üm dor en Utbilln in de Schauspeleree to maken.

Ehr eerste Rull speel se 2001 in de Nettreeg *Rachel’s Room*. Eerste Bekanntheit kreeg se dör den Feernsehfilm *Murder in Greenwich*, de op de wohre Geschicht vun de föffteihnjohrigen Martha Moxley baseer. För ehr Speel weer se denn ok för en Pries vörslahn. De Johren dorna harr Grace vör allen Gastrullen in verschedene Feernsehregen as *CSI: Miami*, *Cold Case* oder *Law & Order: Special Victims Unit*, vördem se 2004 en Rull in *Oliver Beene* övernahmen hett. Ehrn Dörbrook harr se mit ehr Rull in de Feernsehreeg *Lost* in de se 2004 bit 2005 een vun de Hööftfiguren speelt hett. 2005 weer se bito in den Film *The Fog* to sehn. Siether hett se jümmer wedder in verschedene wietere Filmprodukschonen mitspeelt.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Bit hüüt (Januar 2015) weer Grace för ehr Filmrullen veermol för Priesen vörslahn. Uttekent weer se bit nu eerst eenmol, dat weer 2006 tosamen mit ehr Kollegen mit den *[[Screen Actors Guild Award]]* in de Kategorie *Rutragen Dorstellen vun en Ensemble in en Dramareeg* för *Lost*

## Weblenken

* 
* Maggie Grace bi TV.com
Ernst Schmied

**Ernst Schmied** (* 1924; † 22. März 2002) weer en Swiezer Bargstieger. Tosommen mit Jürg Marmet gelung hüm an' 23. Mai 1956 de tweet Bestiegen vu den Mount Everest. Beid weern dormit ok de eerst Swiezer up den hööchsten Barg vun de Eer. 

Schmied harr all all gröttere Wannen vun dat Berner Oberland besteegen un weer 1956 Liddmaat vun de darte Swiezer Everest-Expeditschoon ünner de Leiden vun Albert Eggler, bi de he för Nehren un Verpleegen tostännig weer.  

Schmied sien Fru Dora, de he 1953 heiraadt hett, weer de Süster vun sien Teamkollegen Hansruedi von Gunten. Schmied bedreev in Bern en Fackgeschäft (Leder Schmied) an de Genfergasse.

## Weblenken
*Porträt up sfar-evev06.ch
*Dokumentarfilm "Schweizer Mount Everest-Expedition" vun Condor Films
Virginiden

De **Virginiden** sünd en Meteorstroom, de jeed Johr in’n März un April vörkamen doot. De Naam is afleidt vun dat Steernbild Jumfer (lat. *Virgo*), ut dat de Steernsnuppen schienbor kamen doot.

Anners as bi de meisten annern Steernsnuppenströöm is de betse Tiet to’n Beobachten nich an’n Morgenhimmel, man üm Middernacht rüm, wenn dat Steernbild ruchweg in’n Süüden steiht.

De Radiant vun de Virginiden, de twüschen Anfang März un Mitt Aprill aktiv sünd, liggt in de Neeg vun den hellen Steern Spica bi de Himmelskoordinaten 200° / -5°. De gröttste Tall vun de teemlich langsomen (22–25 km/s) Meteoren warrt as Zenithal Hourly Rate (ZHR) betekent un liggt Anfang April bi ruchweg 5 in de Stünn. In de nöördlichen Breden vun Düütschland is de Tall aver man ’n beten sieter. Dat Maximum is teemlich flach, vunwegen dat de Meteoren to’n ekliptikalen Tyyp höört, un dorüm teemlich wiet in de Bahneven verstreit sünd.

En swacke Ünnergrupp vun den Stroom, de ok blots kort to beoachten is, warrt as *Northern March Virginids* („Nöördliche März-Virginiden“) betekent, un is för eenige Daag de Märzmitt an to sehn. In’t Johr 2013 weern se vun de *American Meteor Society* (AMS) as Klass-II-Meteorstroom twüschen den 14. März un den 22. März beobacht. En annern Twieg is 2011 düütlicher to sehn wesen, de vun’, 22. bit to’n 25 April in’n ööstlichen Deel vun’t Steernbild to sehn weer. De US-Meteorforscher Robert Lunsford hett se as *h-Virginiden* betekent.

## Literatur
* Cuno Hoffmeister: *Meteorströme.* Joh. Ambr. Barth Verlag, Leipzig 1948.
*  Kosmos-Datentabelle in: *Welcher Stern ist das.* (= *Kosmos-Naturführer.*) Franckh, Stuttgart 1958, , S. 151.

## Weblenken
* American Meteor Society, Beobachten 2010–2013

## Borns
Evangeline Lilly

**Nicole Evangeline Lilly** (* 3. August 1979 in Fort Saskatchewan, Alberta, Kanada) is en kanaadsche Schauspelersche un Schrieversche. Mit ehr Rull *Kate Austen* in de US-amerikaanschen Feernsehreeg *Lost* is se weltwiet bekannt worrn.

## Leven un Wark
Lilly is in Kelowna (British Columbia) vun de Model-Agentur ''Ford'' opdeckt worrn. Ofschoonst se toeerst in Loopbahn as Model inslahn hett, hett se ehrn Verdrag bi *Ford* blots ünnerschreven, üm sik dat Studium an de University of British Columbia tpo finanzeren. As se achjteihn weer, hett se vör korte Tiet mit en protestantschen Grupp op de Philippinen leevt, üm dor humanitäre Hülp to geven

Vun 2004 bit 2010 hett se in de Feernsehreeg *Lost* mitspeelt un weer in’n März 2007 vun de Lesers vun de US-Tietschrift TV Guide as erotischte Fru in’t US-Feernsehn wählt. Vun 2001 bit 2003 weer se mit den kanaadschen Ieshockeyspeler Murray Hone verheiraat, vun 2004 bit 2009 weer se mit ehrn britischen Schauspeelkolleeg Dominic Monaghan tosamen, de ok bi *Lost* mitspeelt hett. To Tiet is se mit Norman Kali tohopen, de ok an’n Set vun *Lost* mitarbeit hett. In’n Mai 2011 hett se ehr eerst Kind kregen. Se leevt to Tiet op Hawaii.

In’n Juni 2011 is publiek worrn, dat Lilly as *Tauriel* in den Film *The Hobbit: The Desolation of Smaug* mitspelen schüll. De glieke Rull hett se ok in den drüdden Deel *The Hobbit: The Battle of the Five Armies* dorstellt. 2013 hett Lilly en Kinnerbook mit den Titel *The Squickerwonkers* rutbröcht. Den Infall to dat Book harr se na egen Vertellen al in’t Öller vun 14 Johren.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Lilly is för ehr Filmwark bit hüüt (Januar 2015) sössundörtig mol för Filmpriesen vörslahn wesen, dorünner ok een mol för den *[[Golden Globe]]* in de Kategorie *[[Golden Globe Award/Best Serien-Hööftdorsteller – Drama|Best Hööftdorstellersche in en Dramareeg]]* för *Lost*. Wunnen hett se bit nu fief Priesen:
* 2006: den *[[Scream Award]]* in de Kategorie *Fantasy Fox* för *Lost*
* 2006: den *[[Screen Actors Guild Award]]* in de Kategorie *Rutragen Dorstellen vun en Ensemble in en Dramareeg* för *Lost*
* 2009: den *[[Gotham Award]]* in de Kategorie *Best Ensemble* för *The Hurt Locker*
* 2009: den *[[WAFCA Award]]* in de Kategorie *Best Ensemble* för *The Hurt Locker*
* 2014: den *[[MTV Movie Award]]* in de Kategorie *Best Kampszeen* för *The Hobbit: The Desolation of Smaug*

## Böker

* 2013: *The Squickerwonkers*, Kinnerbook

## Borns


## Weblenken

*
Simone Greiner-Petter-Memm

**Simone Greiner-Petter-Memm** (* 15. September 1967 in Jena as *Simone Greiner-Petter*) is en ehmalge düütsch Biathletin. Se is verheiraadt mit den ehmalgen  Kombinierer Silvio Memm un hett een Kind. 

Simone Greiner-Petter-Memm fung as so völ Biathleten as Langlöpersche an. Hör eerst internatschonaler Spood weer de Sülvermedaille över 15 km bi de Nordisch Nordische Junioren-Skiweltmeeisterschapen 1987 in Asiago För de DDR is se bi de  Olympisch Winterspelen 1988 in Calgary an den Start gahn un wurr mit de Staffel Fievte. Hör Eenzelstarts weern meester weniger spoodriek. Hör letzte Sieg as Langlöpersche fier Simone Greiner-Petter-Memm bi den Skiweltcup in dat italieensch Toblach in' Januar 1988. 1990 truck se sück vun den Leistungssport torüch. Nah de Gebort vun hör Kind keem se 1991 as Biathletin torüch to'n  Leistungssport un is 1992, noch ünner de Naam Simone Greiner-Petter, eerstmals in' Weltcup start.

To en tragisch Figur wurr Greiner-Petter-Memm bi dat olympisch Staffelrennen 1994 in Lillehammer. De düütsch Staffel leeg in utsichtsriek Positschoon, se weer nah Uschi Disl un Antje Harvey de darte Löperin. Bi twee Scheetinlagen kunn se mit de maximale Antall vun 16 Patronen blots veer Mal drapen un muss sowohl nah dat Liggend- as ok nah dat Stahndscheeten jewiels dree Straafrunnen loopen. Liekers reck de düütsch Staffel mit de Slusslöpersche Petra Schaaf an’ Enn’ noch de Sülvermedaille, harr aber en Rückstand vun meester veer Minüüt up de winnen russisch Staffel.

Bi de Biathlon-Weltmeesterschapen wunn se tüschen 1995 un 1999 all tosommen veer Mal Gold mit de düütsch Staffel. In’ Weltcup hett se veer Siege un 10 wiedere Podiumsplätze schafft.

## Wat se schafft hett
* **Olympisch Winterspelen:**
** 1994: 1x Sülver (Staffel)

* **Weltmeesterschapen:**
** 1995: 1x Gold (Staffel), 1x Sülver (Mannschap)
** 1996: 2x Gold (Staffel, Mannschap)
** 1997: 1x Gold (Staffel)
** 1999: 1x Gold (Staffel)

* **Gesamtweltcup:**
** 1x Platz 6 (1993/94)
** 1x Platz 3 (1996/97)

* **Weltcupsiege:**
** 1x Langoop
** 4x Biathlon

## Weblenken
* [Greiner-Petter-Memm in de Datenbank vun de [IBU] (engelsch)]
* Simone Greiner-Petter-Memm in de Datenbank vun den Internatschoonalen Skiverband (FIS) (engelsch)
* Simone Greiner-Petter-Memm in de Datenbank vun Sports-Reference.com (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Reinstörp

**Reinstörp** liggt 12 km in’n Osten von Lümborg. De Gemeen Reinstörp höört to de Samtgemeen Oostheid un hett .

To Reinstörp höört de Dörper Wendhusen mit Nei-Wendhusen, Holzen, Horndörp mit Bredenstein und Sülbeck mit Nei-Sülbeck. De Samtgemeen Oostheid besteiht süst noch ut de Gemeen Borndörp, Neetz, Themsborg, Vastörp un Wendsch Evern. In de Naberschaft liggt uk noch de Gemeen Scharnbääk un de Stadt Lümborg. 

In eein ole Urkund von 27. November 1124 kann man nalesen, dat Reinstörp to dei Tied eein Dörp mit eein Kerk west is un to dat Klooster Raastäe höört hett.
Slobodan Martinović

**Slobodan Martinović** (* 25. Juli 1945 in Belgrad; † 10. Januar 2015 in Smederevo) weer en serbsch Schachspeler.

1979 kreeg he den Großmeestertitel von de FIDE. För dat dormalige Jugoslawien hett he 1968 un 1969 an de Studenten-Weltmeesterschap vun de Mannschapen deelnommen. He hett ok mehrere Turniersiege fiern kunnt un in de düütsch Schachbundsliga speelt.

## Weblenken
* Nahroop (engelsch)
* Martinovic up 365chess.com
* Partien un Körtbiografie up chessgames.com (engelsch)
Carl Grote

** August Grote** (* 30. August 1825 in Wienhusen; † 24. März 1895 in Ossenbrügge) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Von der Grote is 1825 as Söhn von Agnes Louise Elisabeth, borene Schulze (23. August 1805-20. Mai 1892), un Friedrich Georg Ludwig Grote (17. November 1788-1. September 1868) in Wienhusen boren. He hett an de Universität Göttingen Juristeree studeert un dor 1845 dat Corps Hercynia Göttingen mit grünnt. Ok an de Universität Heidelberg hett he en Tied studeert. Na dat Studium is Grote 1852 Auditer in Gifhorn worrn un 1853 Amtsassesser in Hannover. 1860 is he as Polizeiassesser to de Polizeidirekschoon Hannover wesselt. Von 1865 bet 1867 weer he Polizeiraad un Baas von de Polizeidirekschoon Göttingen.

Grote weer von 1868 bet 1877 Amtshauptmann von dat Amt Ibig un denn von 1877 bet 1880 as Nafolger von Theodor Fachtmann Amtshauptmann von dat Amt Oosterholt un Kreishauptmann von’n Kreis Oosterholt. Sien Nafolger weer Hermann Franzius. 1880 is he denn in’n Kreis Ossenbrügge wesselt un hett dor dat sülve Amt hatt. Bi de Verwaltungsreform to’n 1. April 1885 hett he dat Amt as eersten Landraad von’n nee grünnten Kreis Ossenbrügge övernahmen. Dat is he bet to sien Dood 1895 bleven. Sien Nafolger weer August von Liebermann. In Ossenbrügge weer Grote Grünner von de Spoor-, Lehn- un Vörschuss-Kass för den Amtsbezirk Ossenbrügge (höört vondaag to de Spoorkass Ossenbrügge).

Grote weer blangenbi ok bi de Kark aktiv. He weer 1865 Mitgrünner von’n Evangeelschen Vereen in Hannover, weer Liddmaat von dat Landskunsistorjen Hannover un in de Binnenmission aktiv.

1860 hett he Dorothea Christine Caroline Wolff (1840-1925) freet.
Theodor Fachtmann

** Christian Fachtmann** (* 30. Januar 1815 in Börstel; † 10. Januar 1894 in Paane) weer en hannöverschen Verwaltungsbeamten.

Fachtmann is 1815 as Söhn von Gottlieb Wilhelm Rudolph Fachtmann (1781–12. Dezember 1855) in Börstel boren. Sien Vader weer Pastoor in dat Klooster Börstel. He hett mit dat Sommersemester 1833 anfungen, an de Universität Halle Juristeree to studeren. 1840 keem he as Auditer in dat Amt Grönenberg, 1845 as Amtsassesser in dat Amt Lingen, 1849 an de Landdrostie Ossenbrügge un denn 1851 as Regerungsraad un Referent an dat Binnenministerium in Hannover. 1855 güng he as Amtsverwalter in dat Amt Hagen un is dor 1858 Amtmann worrn. He weer 1857 Mitgrünner von’n Landweertschoplichen Vereen un is 1858 Viezpräsident von’n Provinzialvereen to Bremervöör worrn. In Hagen weer he 1856 ok Mitgrünner von de Amtsspoorkass (höört vondaag to de Werser-Elv-Spoorkass). 1865 is he Amtmann von dat Amt Oosterholt worrn. Nadem Prüßen dat Königriek Hannover annekteert hett, hett Fachtmann sien Amt denn Amtshauptmann heten. He weer von 1867 bet 1877 bito Kreishauptmann von’n Kreis Oosterholt. 1877 is he na dat Amt Aimbeck un den Kreis Aimbeck wesselt un harr dor de sülven Ämter. Bi de Verwaltungsreform to’n 1. April 1885 hett he dat Amt as eersten Landraad von’n nee grünnten Kreis Aimbeck övernahmen. Dat is he bet 1886 bleven. Sien Nafolger weer Friedrich von Borries. Fachtmann hett tolest in Paane un Saulterhellen leevt.

Fachtmann weer bi de Wahl to dat Prüüßsche Aforntenhuus 1867 Kannedaat in’n Wahlkreis Hannover 34, kunn sik mit 39,1 % von de Stimmen aver nich gegen Wilhelm Werenberg dörsetten. Bi de Wahl 1876 weer he noch wedder Kannedaat, hett ditmaal aver blots 5,3 % von de Stimmen kregen un dormit düüdlich gegen Johann Mahlstedt verloren.

He hett an’n 2. Oktober 1850 in Lingen  Erika Johanna Hülsemann (22. Januar 1825-1. Februar 1893) freet. De beiden harrn ünner annern de Döchter Catherine (Käthe) Helene Wilhelmine (4. Februar 1852-12. Oktober 1910), Auguste Maria (* 5. Februar 1857) un Theodore Caroline Hermine (* 17. Januar 1858).

## Footnoten



## Warken

* *Das aussergerichtliche Sühneverfahren in Norddeutschland durch Friedensrichter, Schieds- und Vertrauensmänner.* Rackhorst, 1849 ()
* *Kirchenrechtliche Mittheilungen über das Fürstenthum Osnabrück mit besonderer Berücksichtigung der Parochiallasten.* Ossenbrügge 1852
Corinne Niogret

**Corinne Mireille Dominique Niogret** (* 20. November 1972 in Nantua) is en ehmalge franzöösch Biathletin.

Corinne Niogret weer 1988 to'n eersten Mal in' Biathlon-Weltcup aktiv. All bi de Olympisch Winterspelen 1992 in Albertville kunn se en vun hör gröttsten Erfolge erringen, se wunn mit de franzöösch Staffel (dormals 3 x 7,5 Kilometer) de Goldmedaille (gemeensam mit Anne Briand un Véronique Claudel).  

Bi de Olympisch Winterspelen 1994 in Lillehammer wunn se mit de Staffel noch mal de Bronzemedaille. Ok in de Johren 1998 un 2002 hett se an Olympisch Spelen deelnommen, aber kien Medaillen mehr wunnen.

Corinne Niogret wurr buterdem dreemal Weltmeesterin, 1995 un 2000 wunn se jewiels de Eenzelrennen över 15 km, 1993 wunn se den Mannschapswettbewarf.

All tosommen wunn se in hör Karriere 15 Medaillen bi Weltmeesterschapen un twee Medaillen bi Olympisch Spelen. Hör best Endplatzeeren in den Weltcup reck se 2000 mit Platz 3. 

## Wat se schafft hett
* **Olympisch Winterspelen:**
** 1992: 1x Gold (Staffel)
** 1994: 1x Bronze (Staffel)

* **Weltmeesterschapen:**
** 1993: 1x Gold (Mannschap), 1x Sülver (Staffel)
** 1994: 1x Bronze (Mannschap)
** 1995: 1x Gold (Einzel), 1x Sülver (Staffel), 2x Bronze (Sprint, Mannschap)
** 1996: 1x Sülver (Staffel), 1x Bronze (Mannschap)
** 1998: 1x Sülver (Verfolgung)
** 1999: 1x Sülver (Einzel), 1x Bronze (Staffel)
** 2000: 1x Gold (Eenzel), 1x Bronze (Massenstart)
** 2001: 1x Sülver (Verfolgung)

* **Gesamtweltcup:**
** 1x Platz 3 (1999/00)
* **Weltcupsiege:**
** 8

## Weblenken
* Corinne Niogret in de Datenbank vun de IBU (engelsch)
* Corinne Niogret in de Datenbank vun Sportsreference.com (engelsch)
Paul Muni

**Paul Muni** (* 22. September 1895 in Lemberg, Öösterriek-Ungarn (hüüd Ukraine) as *Meshilem Meier Weisenfreund*; † 25. August 1967 in Montecito, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Schauspeler. He wunn 1937 den Oscar as best Hööftdorsteller.

## Leven
Muni weer de Söhn vun jöödsch Schauspeler-Öllern ut Galizien, de mit hüm as lütt Kind in de USA utwannern deen. He is in New York City un Cleveland upwussen un is all as Kind neben sien Öllern in jöödsch Theater uptreden, wo he sien Schauspeelutbillen kreeg. Bis 1926 is he ahn Utnahm blots in Theaterstücken uptreden, de in Jiddisch Spraak upführt wurrn.

Nah eersten Erfolgen an’ Broadway ünnerschreev he 1928 en Verdrag mit de 20th Century Fox in Hollywood. All sien eerst Filmupträe 1929 in *The Valiant* broch hüm sien eerste Oscarnomineeren för de best Hööftrull 1930 in. Wegen sien swaak Hart kunn Muni, de as herutragen Charakterdorsteller gull, aber blots in 22 Filmen in de Loop vun sien Karriere spelen. Dorbi broch he dat aber up fiev Oscarnomineeren, jeweils för de beste Hööftrull, wiel he in sien Filmen immer de Hööftrull speel. He kreeg de Pries an Enn’ för sien Dorstellen vun Louis Pasteur in den *[[The Story of Louis Pasteur|glieknamigen Film]]* ut dat Johr 1935 ünner de Regie vun William Dieterle.

Paul Muni leev toletzt torüchtrucken in Kalifornien wo he an sien levenslang Hartswaakheit storven is.

## Filmrullen (Utwahl)

## Utteknungen
* 1930: Oscar-Nomineeren as best Hööftdorsteller för *[[The Valiant]]*
* 1934: Oscar-Nomineeren as best Hööftdorsteller för *Jagd auf James A.*
* 1936: Oscar-Nomineeren as best Hööftdorsteller för *In blinder Wut*
* 1937: Oscar as best Hööftdorsteller för *Louis Pasteur*
* 1938: Oscar-Nomineeren as best Hööftdorsteller för *Das Leben des Emile Zola*
* 1960: Oscar-Nomineeren as best Hööftdorsteller för *Der Zorn des Gerechten*

## Weblenken
*
Greig Fraser

**Greig Fraser** (* 3. Oktober 1975 in Melbourne) is en austraalsch Kameramann. Besünners bekannt wurrn is he dör sien Arbeit bis de Films *[[Bright Star (Film)|Bright Star]]* (2009) un *[[Zero Dark Thirty]]* (2012).

## Filmographie (Utwahl)
**[[Jewboy]]* (2005)
**[[Out of the Blue (2006 Film)|Out of the Blue]]* (2006)
**[[Bright Star (Film)|Bright Star]]* (2009)
**[[Last Ride (Film)|Last Ride]]* (2009)
**[[The Boys Are Back (Film)|The Boys Are Back]]* (2009)
**[[Let Me In (Film)|Let Me In]]* (2010)
**[[Killing Them Softly]]* (2012)
**[[Snow White and the Huntsman]]* (2012)
**[[Zero Dark Thirty]]* (2012)
**[[Foxcatcher]]* (2014)
**[[The Gambler (2014 Film)|The Gambler]]* (2014)

## Weblenken
*
*Greig Fraser profile at the Internet Encyclopedia of Cinematographers
Olav Jordet

**Olav Jordet** (* 27. Dezember 1939 in Tolga) is en ehmalger norweegsch Biathlet.

Bi de Olympisch Winterspelen in Innsbruck wunn he över 20 Kilometer de Bronzemedaille achter Wladimir Melanin un Alexander Priwalow. Mit de norweegsch Staffel wunn he veer Johr later bi de Spelen in Grenoble de Sülvermedaille över 4 x 7,5 Kilometer.

Bi de Weltmeesterschap 1965 wurr he Weltmeester in’ Eenzel över 20 Kilometer vör Nikolai Pusanow ut de Sowjetunion un Antti Tyrväinen ut Finnland. Disse Leistung broch hüm in sien Heimatland de Morgenbladet-Goldmedaille in.

## Weblenken
* Olav Jordet in de Datenbank vun Sportsreference.com (engelsch)
John Olov Güttke

**John Olov Güttke** (* 30. März 1931 in Eda; † 18. Dezember 2007 in Gunnarskog) weer en sweedsch Biathlet.

John Olov Güttke is in sien aktiv Tiet för den Vereen *Åmotfors Skytteförening* antreeden. Sien gröttsten Erfolg fier he bi de Olympisch Winterspelen 1964 in Innsbruck, wo he an den eenzigen Biathlon-Wettkamp, dat Eenzel, deelnehmen dee. He reck woll blots de söbenteihnst Looptiet, aber wiel he blots tweemal nich drapen harr, wat hüm veer Straafminüten inbroch, keem he up den negenten Rang un weer dormit de best sweedsch Starter. 

## Weblenken
* John Olov Güttke in de Datenbank vun Sportsreference.com (engelsch)
* Güttke up de Websteed vun dat Sweedsch Olympisch  Komitee
Hermann Quensell

**Georg  Quensell** (* 22. August 1815 in Lautenthal; † 14. Februar 1877) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Quensell is 1814 as Söhn von Marie Charlotte, borene Schmidt (1. Juni 1787-19. November 1846), un den Forstmeester Heinrich Georg Siegmund Quensell (15. Oktober 1778-30. Juni 1850) in Lautenthal boren. Na dat Studium von de Juristeree hett he sien Loopbahn in’n hannöverschen Staatsdeenst in Lindau anfungen. Von dor is he 1844 na dat Amt Erichsborg wesselt un 1849 as drüdden Beamten in dat Amt Lamspringe. Na de Tied in Lamspringe hett he bi de Landdrostie Lümborg arbeidt. 1852 weer he Amtmann in dat Amt Lesum. Von dor güng he 1855 as Nafolger von Ferdinand Wippern as Amtmann na dat Amt Dorum. Nadem 1867 Prüßen dat Königriek Hannover annekteert hett, hett Quensell sien Amt denn Amtshauptmann heten. Dat is he bet 1873 bleven. Na em is Alexander Sostmann Amtshauptmann von dat Amt Dorum ween.

1873 is Quensell denn Kreishauptmann von’n Kreis Aimbeck worrn. Dat is he bet to sien Dood 1877 bleven. Quensell is an’n 14. Februar 1877 na en Slaganfall doodbleven.

He hett an’n 24. April 1853 Marie Charlotte  Lüntzel (5. August 1827-24. Mai 1929) freet. De beiden hebbt de fiev Kinner Franz Hermann  (* 9. Januar 1855), Harro (* 24. Juni 1856), Ernestine (* 15. März 1858), Hermann (* 23. Oktober 1861) un Frieda († 3. Dezember 1889) hatt.

## Footnoten
Peter Sendel

**Peter Sendel** (* 6. März 1972 in Ilmenau) is en ehmalger düütsch Biathlet.

Siet 1978 weer Peter Sendel in’ Biathlon aktiv.  He gull as seker Schütten un wurr dorum faken in Staffelwettbewarfen insett. Bi de Olympisch Winterspelen 1998 in Nagano wunn he gemeensam mit sien Staffelkollegen Ricco Groß, Sven Fischer un Frank Luck de Goldmedaille, ebenfalls mit de Staffel in glieker Besetten reck he de  Sülvermedaille bi Olympia 2002 in Salt Lake City. An’ 26. Dezember 2004 hett he unverwacht sien sofortigen Rückträe vun den Leistungssport bekannt geven un all twee Daag later hett he gemeensam mit Katrin Apel bi de World Team Challenge sien letzten Wettkamp bestreeden.

Nah sien aktiv Loopbahn wurr Sendel Biathlontrainer. Siet de Saison 2007/08 is he Trainer vun de Junioren/innen Natschonalmannschap. Sendel is verheiraadt un wahnt mit sien Fru in Erfurt. He hett twee Kinner. 

Sendel is Ehrenbörger vun Großbreitenbach un Jüchsen.

## Wat he schafft hett
* **Olympisch Spelen**:
** 1998: 1x Gold (Staffel)
** 2002: 1x Sülver (Staffel)

* **Weltmeesterschapen:**
** 1994: 1x Bronze (Mannschap)
** 1996: 1x Silber (Staffel)
** 1997: 1x Gold (Staffel), 1x Sülver (Mannschap)
** 2000: 1x Bronze (Staffel)
** 2003: 1x Gold (Staffel)

## Weblenken
* Peter Sendel in de Datenbank vun Sportsreference.com (engelsch)
* Websteed vun Peter Sendel
* Peter Sendel in de Datenbank vun de IBU (engelsch)
Ekaterina Dafowska

**Ekaterina Stefanowa Dafowska** (bulgaarsch: Екатерина Стефанова Дафовска; * 28. November 1975 in Tschepelare) is en ehmalge bulgarsch Biathletin.

Ekaterina Dafowska wunn bi de Olympisch Winterspelen 1998 in Nagano Gold över 15 km vör Elena Petrowa un Uschi Disl as ok bi de Weltmeesterschapen 1995 in Antholz un 1997 in Osrblie jewiels Bronze över de glieker Streck. In’ Weltcup kunn se bit Februar 2005 fiev Rennen up hör Naam schrieven; hör best Platzeeren in den Gesamtweltpokal weer Platz 4 in de Saison 2002/03. 

Sie is verheiraadt un hett 2000 hör Söhn geboren. Nah hör veert Olympisch Spelen 2006 hett se hör Loopbahn afslooten. Ansluutend hett se en Hotel apenmaakt. Siet Mai 2010 is se Präsidentin vun den bulgarschen Biathlonverband.

## Weblenken
* Ekaterina Dafowska in de Datenbank vun de IBU (engelsch)
* Ekaterina Dafowska in de Datenbank vun Sportsreference.com (engelsch)
Jens Steinigen

**Jens Steinigen** (* 2. September 1966 in Dippoldiswalde) is en ehmalger düütsch  Biathlet.

## Loopbahn
Steinigen is as Aktiver tonächst för de SG Dynamo Zinnwald antreeden. Sien eersten Spood fier he 1985, as he Juniorenweltmeester wurr. Wegen Probleme mit dat Sportsystem in de DDR wurr he 1988, ofschons sportlich qualifizeert, nich to de Olympisch Spelen nah Calgary mitnommen. 

He wunn mit de düütsch 4&nbsp;×&nbsp;7,5&nbsp;km Staffel tosommen mit Ricco Groß, Mark Kirchner un Fritz Fischer bi de Olympisch Spelen 1992 in Albertville de Goldmedaille. En Johr later wunn he mit de Staffel Bronze bi den Biathlon-Weltmeesterschapen. En Eenzelmedaille weer hüm bi Olympisch Spelen oder Weltmesterschapen nich vergünnt. Neben sien Karriere as Biathlet hett Steinigen Rechtswetenschapen in München studeert un 2003 sien Doktertitel to dat Thema „Zivilrechtliche Aspekte des Dopings aus der Sicht des Spitzensportlers“ maakt. Siet August 2000 arbeit he as Afkaat un Fackanwalt för Arbeitsrecht in Traunstein.

## Weblenken
* DNB-Katalog
* Jens Steinigen in de Datenbank vun de IBU (engelsch)
* Jens Steinigen in de Datenbank vun Sportsreference.com (engelsch)
* ''Wer sich wehrt, wird ausgespuckt'', FAZ, 19. April 2005
* Jens Steinigen up de Websteed vun den Weißensee-Verlag
Cadel Evans Great Ocean Road Race

Dat **Cadel Evans Great Ocean Road Race** is en austraalsch Straatenradrennen.

Dat Cadel Evans Great Ocean Road Race is en Eendagesrennen, dat siet 2015 to de UCI Oceania Tour tellt un in de Kategorie 1.1 instuuft is. Dat wurr an’ 1.&nbsp;Februar 2015 eerstmals utdragen. Start- un Teeloort is Geelong. Naamsgever vun dat Rennen ist Cadel Evans, de Sieger vun de Tour de France in dat Johr 2011 un Straatenweltmeesterschap 2009.

## Siegerlist
{| width=100%
| valign=top align=left width=33% |
* 2023  Marius Mayrhofer
* 2022 Nich utdragen
* 2021 Nich utdragen
* 2020  Dries Devenyns
* 2019   Elia Viviani
* 2018  Jay McCarthy
* 2017  Nikias Arndt
* 2016  Peter Kennaugh
* 2015   Gianni Meersman

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
*Offizielle Websteed
Charles Kuen Kao

**Charles Kuen Kao** (CBE) (高錕; * 4. November 1933 in Shanghai; † 23. September 2018 in Sha Tin, Hongkong) weer en US-amerikaansch-britisch Physiker vun chineesch Herkunft. He is en Pionier in den Beriek vun de Glasfaseroptik, woför he 2009 mit den Nobelpries för Physik ehrt wurr. 

## Leven un Wark
He hett in England studeert un mit uttekent Spood afslooten. 1965 kreeg he an dat  Imperial College London sien Doktertitel (Ph. D.). Dornah gung Kao to de Standard Telecommunication Laboratories vun ITT in Harlow (Essex), wo he *Director of Engineering* wurr un an de Optische Nahrichtenöverdragen middels Infrarot forschen dee. Dor hett he mit George Alfred Hockham up dat Rebeet vun de Telekommunikatschoon över  Glasfasern arbeit, wobi he eerstmals Luchtsignale as Daten över Leiter ut Glas överdroog. Dorbi stell Kao fast, dat de hooch Informatschonsverluste nich dör elektronische Probleme, sonnern dör Verunreinigen in de Glasfaser bedingt sünd. He hett 1966 vörslahn, Glasfasern as düüken Överdragensmedium to nehmen, wenn dat mögelk weer, de Verluste vun 1000 dB/km up 20 dB/km to senken. In' Harvst 1970 harr Corning Glass Works disse Grenz mit 17 dB/km dörbraken.

Later wurr Kao *Vice-Chancellor* an de Chinesische Universität Hongkong. 1996 gung he in den Ruhestand.

An' 6. Oktober 2009 wurr hüm, tosommen mit Willard Sterling Boyle un George Elwood Smith, de Nobelpries för Physik „för sien bahnbreeken Spood up dat Rebeet vun de Luchtleitung middels Faseroptik för optische Kommunikatschoon“ tospraaken.

## Borns
* Dagny Lüdemann, Sven Stockrahm, Alina Schadwinkel: ''Nobelpreis für die Forschung zur schnellen Datenübertragung.'' In: *Zeit-Online.*  6. Oktober 2009, afropen an' 6. Oktober 2009.

## Weblenken

* Die Pressemitteilung des Nobelkomitees (engelsch)
* Utführlich Interview mit Charls Kuen Kao van 2008 (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Erika Lehotska

**Erika Lehotska** (* 13. November 1974) is en ehmalge slowaaksch Biathletin.

Erika Lehotska leevt in Kralova un fung 1992 mit den Biathlonsport an. De Sportlehrerin geev hör international Debüt to'n Uptakt vun de Biathlon-Weltcup Saison 1993/1994 un wurr in Bad Gastein 106. bi dat Eenzelrennen. Dree Johr lang hörr se to dat Weltcup-Team an un reck mit  Platz 43 bi en Sprint in Osrblie in de Saison 1995/96 hör best Eenzelergevnis. 

Hööchpunkt vun hör Karriere weer de Deelnahm an de Biathlon-Weltmeesterschapen 1995 in Antholz, wo se an de Siet vun Martina Halinárová, Anna Murínová un Soňa Mihoková Veert vun dat Staffelrennen wurr un dormit blots um een Rang en Medaille verpassen dee. Dat bleev denn ok hör best Karriereerlevnis. Afsluss vun hör Loopbahn wurrn de Wettkämpe bi de Biathlon-Weltmeesterschapen 1996 vun Ruhpolding, wo de Slowakin 56. vun dat Eenzel, 62. vun den Sprint un mit Halinárová, Murínová un Mihoková Elfte vun dat Staffelrennen wurr.

## Weblenken
* Erika Lehotska in de Datenbank vun de IBU (engelsch)
Hylpen

**Hylpen** (*Hindeloopen*) is en Städtken in de Gemeen Súdwest-Fryslân in de nedderlannsche Provinz Fryslân. Bit 2011 höörd et to de Gemeen Nijefurd. Et is mit 874 Inwahners (1. Januar 2002) na Sleat de lüttste vun de freesche elf Städer. Et liggt an't Iesselmeer. Hylpen weer ene sülvstännige Gemeen bet et 1984 mit Warkum un Starum un een groten Deel vun Himmelumer Aldefurd in de niege Gemeen Nijefurd opging. 
Anners denn in de Naoberstadt Starum warrt in Hylpen keen Stadtfreesch snackt, man een in phonoloogsch Hinsicht tämlich konservativen westfreeschen Dialekt, dat Hindelopstersche. 

## Historie
Hylpen kreeg 1372 de Stadtrechten, wodörch et een vun de elf Städer is. Et harr lang keen Haven. Et weer lang een Hansestadt un Fischeroort. 

## Sellschop
Dat Sellschopszentrum heet De Foeke. 

### Verenen
* Folkloristische Sang- un Danzgrupp "Aald Hielpen"
* Aucke Wybesz - Shantychor
* Schachklub
* SV Hielpen - Football

### Tall vun de Inwahners
*1954 - 900
*1959 - 850
*1964 - 873
*1969 - 874
*1974 - 799
*2006 - 870

## Apenlich Verkehr
*Bohnstatschoon Hylpen an de Lien Ljouwert – Snits – Starum
*Buslien 44 Boalsert - Tsjerkwert - Parregea - Warkum - Hylpen - Bakhuzen - Murns - Aldemardum - Nijemardum - Sondel - Wikel - Sleat - Tsjerkgaast - Spannenburch
Lynzee Klingman

**Lynzee Klingman** (* 31. Dezember 1943 in Chicago, Illinois) is en US-amerikaanschen Filmeditorin.

## Leven un Wark
Opwossen is Klingman in New York City un Paris. De füng dorna mit en Studium an de University of Wisconsin-Madison an un hett ehrn Afsluss in de Historie vun de Vereenigten Staaten an de Columbia University maakt. Se hett dorna en poor Johren in’t Rebeet vun’n Dokumentarfilm arbeit, vördem se vun Miloš Forman för *One Flew Over The Cuckoo’s Nest* ünner Verdrag nahmen worrn is. För den Film is se för den *[[Oscar]]* vörslahn worrn. Mit Forman hett se dorna eerst wedder 1999 bi den Film *Man on the Moon* tosamenarbeit.

Klingman leevt in Los Angeles un is mit den Speelbaas Richard Pearce verheiraat. Se heebt rosamen twee Kinner. Een dorvun is de Maskenbillnersche Remy Pearce, de in Regen as *[[30 Rock]]* un *[[Julie & Julia]]* mitarbeit hett. Klingman is Liddmaat vun de American Cinema Editors.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Klingman weer för ehr Filmarbeiten bit hüüt (Februar 2015) fiefmol för Filmpriesen vörslahn, dorünner eenmol för den *[[Oscar]]* in de Kategorie *[[Oscar/Best Snitt|Best Filmsnitt]]*. Uttekent weer se eerst eenmol, neemlich 1977 mit den *[[BAFTA Award]]* in de Kategorie *Best Filmsnitt* för  *One Flew Over the Cuckoo’s Nest*.

## Weblenkens
* 

## Borns
Dalmore

**Dalmore** is en Whisky-Brenneree bi Alness, Highland, Schottland.

## Historie
De Destille *Dalmore* weer 1839 vun Alexander Matheson grünnt, de ehr an de Sunderland-Familie verpacht harr. Dat Regeer vun de Brenneree güng 1850 an Margret Sunderland. Vun 1867 an hebbt de Bröder Charles, Andrew un Alexander Mackenzie de Brenneree leidt. De Tall vun de Brennblasen is 1874 vun twee op veer vergröttert worrn. As 1886 Alexander Matheson doodbleven weer, is de Destille 1891 vun Sir Kenneth Matheson för 14.500&nbsp;£ an de Mackenzie-Bröder verköfft worrn. 1917 is de Royal Navy bi *Dalmore* intogen, üm dor Minen hertostellen. As de Navy aftogen is, is en Deel vun de Brenneree dör en Explosion to Schaden kamen. 

1922 is bi Dalmore denn wedder Whisky produzeert worrn. De Molteree is 1956 dör en Saladin Box uttuuscht worrn. 1960 weer de *Dalmore-Whyte&nbsp;&&nbsp;Mackay&nbsp;Ltd.* ut den Tosamensluss vun de *Mackenzie Brothers (Dalmore)&nbsp;Ltd.* un de *[[Whyte and Mackay|Whyte&nbsp;&&nbsp;Mackay&nbsp;Ltd.]]* grünnt. De Tall vun de Brennblasen weer 1966 noch mol vergröttert op nu acht Stück. 1982 is de Saladin Box dicht maakt worrn. Siet de Tiet warrt dat Molt nu vun frömme Moltereen anköfft. 1990 is *Whyte&nbsp;&&nbsp;Mackay* dör de *American Brands* opköfft worrn un hett 1966 sien Naam in *JBB (Greater Europe)* ännert. De Firma is 2001 vun *Fortune Brands* övernahmen worrn un hett nu *Kyndal Spirits* heten. 2002 is de Naam wedder in *Whyte&nbsp;&&nbsp;Mackay* ännert worrn. Dat Ünnernehmen is 2007 denn mit de Destillen *Dalmore*, *[[Isle of Jura (Brenneree)|Isle of Jura]]*, *[[Fettercairn (Brenneree)|Fettercairn]]* un *[[Tamnavulin]]* för 595&nbsp;Millionen&nbsp;Pund vun *United Spirits Limited* övernahmen worrn, en Dochter vun de indischen *UB Group*. An’n 31. Oktober 29014 weer de Firma ut kratellrechtliche Grünnen an de philippinsche Emperador&nbsp;Inc. köfft.

## Produkschoon
*Dalmore* höört to dat schottische Whiskyrebeet Highlands/Northern Highlands un betütt sien Water för de Produkschoon ut den Stroom Alness. Dat Molt stammt vun de Molteree *Bairds Malt*, Inverness. In de Destille gifft dat en Meeschfatt (*mash tun*) vun 9,2&nbsp;t ut Eddelstahl un acht Gäärfatten (*wash backs*) ut Douglasienholt to 49.500&nbsp;l. Brennt warrt de Whisky in veer *wash stills* to 16.500&nbsp;l un 8.250&nbsp;l un veer *spirit stills* to 11.364&nbsp;l un 7.340&nbsp;, de mit Damp hitt maakt warrt.

2002 is ein 62-johrigen Dalmore in en Aukschoon bi McTear’s för 25.877&nbsp;£ verköfft worrn. Dat weer dormols de düürste Buddel Whisky op de Welt.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Literatur
* Michael Jackson: *Whisky - Die Marken und Destillerien der Welt*. Dorling-Kindersley, München 2005, ISBN 978-3-8310-0764-6.
* Charles MacLean (Rutgever): *Whisky. World Guide, Regions, Distillers, Malts, Blends, Tasting Notes.* Dorling Kindersley, London et al. 2008, ISBN 978-0-7566-3349-3.
* Walter Schobert: *Das Whiskylexikon.* Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfort an’n Main, 2003, ISBN 978-3-596-15868-3.

## Borns


## Weblenken
Lyriden

De **Lyriden** (ok *April-Lyriden*) sünd en Meteorstroom, de jeedeen Fröhjohr to bekieken is. De Meteorstroom is al eenige Johrunnerten vör uns Tietreken bekannt wesen. De Naam kummt vun dat Steernbild Lier (lat. *Lyra*), dat sien Naam vun dat antike Togginstrument Lier hett.

As bi all Meteorströöm, sünd ok de Lyriden an’n besten an’n Morgenhimmel to sehn. Enkelte Steernsnuppen sünd wegen den hogen Radiant aver al af Mitternacht to sehn.

## Radiant un Beschrieven
De Radiant vun de Lyriden liggt in’t Steernbild Lier, ruchweg 10° wiet weg vun den hellwitten Hööftsteern Wega. Aktiv is de Stroom vun’n 16. bit to’n 25. April. De Radiant hett en Dörmeter vun ruchweg 5° un ännert sien Positschoon jeedeen Dag üm 1,1° na Oosten, jüst so veel as de Bahn vun den Kometen, de den Meteorstroom veroorsaken deit, böögt is. An’n Dag vun sien Maximum, an’n 22. April, kamt de Steernsnuppen vun en Steed mit de Rektaszension 18h&nbsp;04m un de Deklinatschoon +34°. Se fleegt teemlich gau mit en ZHR vun ruchweg 18 Snuppen in de Stünn to Tiet vun’t Maximum. Man, disse Tall warrt in Düütschland kuum mol beobacht.

## Historie
De eerste Opteken vun en Beobachten vun de Lyriden kummt ut dat Johr 687 v.&nbsp;Chr ut dat chineessche Wark Zuozhuan. Beobachters ut China harrn vertellt, dat „Steerns as Regen vun’n Himmel fallen deen“. De hüütige hööchst-ZHR liggt bi 18 in de Stünn, man de Aktivität kann ungeregelmatig ok höger utfallen. Dat letzte mol, dat de Tall veel höger utfallen is, weer 1982, as üm un bi 90 Meteoren in de Stünn faststellt worrn sünd. För en poor Minuuten is de Tall sogor op 180 bit 300 Steernsnuppen in de Stünn anwossen. En annern bekannten Utbrook weer 1922 to beobachten, as ruchweg 100 Meteoren in de Stünn tellt weern.

De Meteorstroom geiht torüch op den Komeet C/1861 G1 (Thatcher), de ruchweg 415 Johren för en Ümloop üm de Sünn bruukt. Wenn de Eer op ehr Bahn de Bahn vun den Komeet krüüzt oder in de Neeg kummt, fleegt lütte Partikels in de Atmosphäär vun de Eer, woneem se ioniseert warrt un vergleiht. Över de Johrteihnten schient sik de Radiant to verlagern, wat wohrschienlich mit Bahnstören vun den Komeet to doon hett. Cuno Hoffmeister hett den Radiant 1940 an de Steed 18:12 / +35° bestimmt.

En annere Afkumst hebbt dorgegen de swacken Eta-Lyriden, de üm un bi twee Weken later ut en Radiant to kamen schient, de 10° wieter na Oosten liggt. De gaht torüch op den Komeet C/1983 H1 (IRAS-Araki-Alcock) un hebbt mit de April-Lyriden nix to doon.

## Weblenken
* 2012 Meteor Shower viewing guide (engelsch, mit Videoopnahmen vun de Lyriden ut de verleden Johren)
* Lyriden 2012
* Lyriden 2013

## Borns
Wolfburn

**Wolfburn** is en Whisky-Brenneree in Thurso, Caithness, Schottland.

## Historie
De oorsprüngliche *Wolfburn*-Destille is in’t Johr 1821 vun William Smith & Co. grünnt worrn un is jümmer in Besitt vun de Familie Smith bleven. De Produkschoon is in de 1850er Johren instellt worrn, man wanneer nipp un nau, is vundaag nich mehr kloor. 1872 weer de Brenneree blots noch as Ruin in Koorten vertekent. Wat de Grund weer, de Destille dicht to maken, is nich bekannt. In’t Johr 1826 schall *Wolfburn* 28.056 Gallonen ‚Total Gallons of Proof Spirit‘ herstellt hebben, womit se de gröttste Produkschoonssteed to de dormoligen Tiet weer.

De Plaan, in de Neeg vun de ollen Steed en ne’e Destille to boen, is 2011 tostannen kamen. De Destillatschoon is in’n Januar 2013 anlopen.

## Produkschoon
De *Wolfburn*-Brenneree tellt to dat schottische Whiskyrebeet Highlands. Dat Water för de Produkschoon nimmt se ut’n Wolf Burn, wovun ok de Naam vun de Destille afleidt is. Eerstmol schall för de Produkschoon blots Molt ahn Törf bruukt warrn.

In de Brenneree gifft dat dree Gäärfatten (*wash backs*) ut Eddelstahl to 9.000&nbsp;l, de fröher bi Caperdonich bedreven worrn sünd. Brennt warrt in en Groffbrennblaas (*wash still*) vun 5.550&nbsp;l un en Fienbrennblaas (*spirit still*) vun 3.600&nbsp;l.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Literatur
Ingvar Ronde: *Malt Whisky Yearbook 2014.* Mag Dig Media, Shrewsbury 2013, ISBN 978-0-9576553-0-0

## Borns
Wilhelm Georg Conrad Arnold Kestner

**Wilhelm Georg Conrad Arnold Kestner** (* 2. Juni 1775 in Hannover; † 22. November 1848 in Bremen) weer en hannöverschen Verwaltungsbeamten.

Kestner is 1775 as Söhn von Charlotte Sophie Henriette, borene Buff (11. Januar 1753-16. Januar 1828), un den Beamten Johann Christian Kestner (31. August 1741-24. Mai 1800) in Hannover boren. Wiese hett sik an’n 22. April 1793 as Student von de Juristeree an de Universität Göttingen inschreven. Na dat Studium is he 1797 Auditer bi dat Amt Klötze worrn un 1800 dor to’n Amtsschriever opstegen. 1801 is he Amtsschriever bi dat Amt Wessen worrn, 1818 Amtsassesser bi dat Amt Blumenau un dor 1821 Amtmann. 1825 is he as Amtmann in dat Amt Hagen wesselt. Kestner is 1844 in Rohstand gahn.

## Footnoten
Johann Friedrich Wiese

**Johann Friedrich Wiese** (* 1761 in Aimbeck; † 1824) weer en hannöverschen Verwaltungsbeamten.

Wiese is 1761 in Aimbeck as Söhn von Jürgen Christian Wiese (1722-1801), boren. Sien Vader is Beamten in de Düütsche Kanzlie in London ween, un dorüm is Wiese in England opwussen. He hett sik an’n 17. Oktober 1778 as Student von de Juristeree an de Universität Göttingen inschreven. Dor is Wiese an’n 7. November 1778 Maat von de Hannöversche Landsmannschaft worrn. Ut siene Studententied, de bet Michaelis 1781 duurt hett, is sien Silhouett in de Silhouetten-Sammlung Schubert bewohrt bleven. Na dat Studium is he 1781 Auditer bi dat Amt Neenborg worrn, 1785 Amtsschriever bi dat Amt Rodenborg, 1787 bi dat Amt Radolfshausen un 1792 denn bi dat Amt Hoya. 1802 is he as Amtsverwalter in dat Amt Hagen wesselt un dor 1806 Amtmann worrn. Later hett he den Rang von en Oberamtmann innahmen.

Sien Söhn Georg Friedrich Wiese († 1827) weer ok Verwaltungsbeamten in dat Königriek Hannover.

## Footnoten
Christoph Wilhelm Chappuzeau

**Christoph Wilhelm Chappuzeau** (* 1776 in Loonborg; † 1825) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Chappuzeau is 1776 as Söhn von Marie Juliane Philippine, borene Kaufmann (1744–1790), un den Beamten Jonas Christian Hermann Chappuzeau (1727–1785) in Loonborg boren. De Familie weren Hugenotten, de op Samuel Chappuzeau trügggaht. Sien Broder weer Rudolf Georg Christian Chappuzeau. He hett sik an’n 21. Oktober 1794 as Student von de Juristeree an de Universität Göttingen inschreven. Na dat Studium is he 1798 Auditer worrn un 1802/1803 Amtsschriever bi de Stadtvaagdie Hannover. Chappuzeau weer von 1814 af an Amtsassesser bi dat Amt Beers un von 1822 bet to sien Dood 1825 dor Titulär-Amtmann.

He hett 1811 Eleonore Margarethe Kern (Dochter von’n Ülzener Börgermeester Gottfried Ludwig Kern) freet. De beiden harrn fiev Kinner, ünner annern Georg Burchard (27. April 1815–10. September 1877) un Therese Henriette Charlotte Theodore (8. Mai 1822–29. Mai 1898), de mit den Amtsrichter Wilhelm Diedrich Adickes verheiraadt un de Moder von Franz un Erich Adickes weer.
Hugo Schultz

**Hugo Schultz** (* 1835; † 26. März 1905 in Potsdam) weer en prüüßschen Verwaltungsbeamten.

Schultz is 1835 boren. He hett an de Universität Gießen Juristeree studeert un dor 1857 sien Dokter maakt. 1858 is he Regerungsreferendar bi’n Regerungsbezirk Königsbarg worrn un 1861 Regerungsassesser bi’n Regerungsbezirk Gumbinnen. To’n 1. Januar 1862 is he as Nafolger von Friedrich Wilhelm Theodor Dieckmann kommissarsch Landraad von’n Landkreis Memel worrn. An’n 2. März 1864 is he denn richtigen Landraad worrn un hett dat Amt bet Februar 1868 behollen, as Schultz kommissarsch Landraad von’n Landkreis Posen worrn is. Na em hett kommissarsch de Beamte von Röder dat Amt as Landraad övernahmen. In Posen is Schultz aber blots een Johr bleven.

Bi de Wahl 1867 to dat Prüüßsche Aforntenhuus weer he blangen Richard Freiherr Kunisch von Richthofen een von de twee Afornten, de in’n Wahlkreis Königsbarg 1 (Memel-Heydekrug) wählt worrn sünd. Bi de Wahl 1870 weer he nich wedder Kannedaat.

Schultz weer von 1869 bet 1875 Kreishauptmann von’n Stüürkreis Leh un Amtshauptmann von dat Amt Leh. In dat Johr 1875 is he denn Polizeipräsident von dat Polizeipräsidium Danzig worrn. 1882 is he as Landdrost in de Landdrostie Hilmssen wesselt un dor Nafolger von Adolf von Pilgrim ween. As de Landdrostien in de Provinz Hannover to’n 1. April 1885 in Regerungsbezirke ümwannelt worrn sünd, is Schultz de eerste Regerungspräsident von’n ne’en Regerungsbezirk Hilmssen worrn. Dat is he bet 1899 bleven, as Ernst von Philipsborn em aflööst hett. Schultz is denn in Rohstand gahn.

He weer toletzt Würklichen Gehemen Böverregerungsraad.

He hett 1868 in Schwarzort Maria Stantien freet.

## Footnoten
Theodor Duesberg

** Hermann Karl Maria Duesberg** (ok *Düesberg* schreven; * 12. Mai 1837 in Mönster; † 4. April 1891 in Köln) weer en prüüßschen Verwaltungsbeamten un Politiker.

Duesberg is 1837 as Söhn von Theodora Mechthildis Augusta, borene Schmedding, un den Börgermeester Theodor Anton Aloysius Joseph Duesberg in Mönster boren. He hett 1856 sien Abitur an dat Gymnasium Mönster maakt. He hett an de Universität Bonn Juristeree studeert un weer dor Liddmaat von dat Corps Saxonia. Ok an de Universitäten Heidelberg un Berlin weer he.

He is an’n 6. September 1859 Auskultater worrn, an’n 14. November 1861 Gerichtsreferendar an dat Appellatschoonsgericht Mönster, an’n 26. Februar 1862 Regerungsreferendar bi’n Regerungsbezirk Koblenz un an’n 24. Juli 1866 Regerungsassesser. An’n 29. September 1866 is he na’n Regerungsbezirk Minnen wesselt. In de Tied von 1859 bet 1860 weer Duesberg as Eenjohr-Freewilligen bi dat 1. Westfäälsche Infanterieregiment Nr. 13. An’n 4. Februar 1869 is he toeerst kommissarsch un siet 14. Juli 1869 richtigen Landraad von’n Kreis Wienbrügge worrn. Dat is he bet 1875 bleven. In dat Johr an’n 3. April hett de Präsident von’n Regerungsbezirk Minnen, Karl Friedrich Hermann von Eichhorn, en Andrag stellt, dat Duesberg versett warrn schall, von wegen, dat he in de Tied von’n *[[Kulturkampf]]* as Katholik nich toverlässig noog weer. An’n 22. Januar 1876 is he Amtshauptmann von dat Amt Leh worrn un an’n 29. Januar ok Kreishauptmann von’n Stüürkreis Leh. Düsse Ämter hett he bet 1882 behollen. He is denn an’n 2. August 1882 Regerungsraad bi’n Regerungsbezirk Koblenz worrn. An’n 24. September 1890 is Duesberg denn Böverregerungsraad un Afdeeldirigent bi’n Regerungsbezirk Köln worrn.

In de eerste Legislaturperiood von’n Rieksdag is Duesberg 1871 as Afornten von de Düütsche Riekspartei för den Wahlkreis Minnen 3 (Builefeld-Wienbrügge) wählt worrn un bet an dat Enn von de Legislaturperiood 1874 Afornten bleven.

Duesberg hett an’n 23. Januar 1867 in Koblenz Katharine Luise Auguste Jordan (16. Juni 1843-1. August 1823) freet.

## Footnoten
Jon Istad

**Jon Istad** (* 29. Juli 1937 in Voss; † 17. Mai 2012) weer en norweesch Biathlet.

Anfungen is he aber as Sportschütten. So weer he norweegsch U-20 Meester un nahderhen ok norweegsch Landsmeester.

Mit de norweegsch Staffel wunn he bi Olympisch Winterspelen in Grenoble de Sülvermedaille över de 4 x 7,5 Kilometer-Streck. Tovör weer he bi de Olympisch Spelen 1960 un 1964 antreeden, ahn dor aber en Medaille wunnen to hemm. Bi de Biathlon-Weltmeesterschapen 1966 hett he över 20 Kilometer de Goldmedaille vör Józef Gąsienica Sobczak un Wladimir Gundzarew wunnen un wurr dormit Weltmeester. Dorto keem de Sieg mit de norweegsch Staffel. 1967 reck he noch mal en Bronzemedaille.

Sien Söhn Sverre Istad weer as ok sien Nichte Gro Marit Istad-Kristiansen spoodriek Biathlet.

## Weblenken
* Jon Istad in de Datenbank vun Sportsreference.com (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Amt Neehuus

**Amt Neehuus** betekent

* Amt Neehuus, Gemeen in’n Landkreis Lümborg, Neddersassen,
* Amt Neehuus in’t Loonbörgsche, Amt in de Landdrostie Lümborg von dat ole Königriek Hannover un de prüüßsche Provinz Hannover,
* Amt Neehuus an de Oost, Amt in de Landdrostie Stood von dat ole Königriek Hannover un de prüüßsche Provinz Hannover,
* *[[Amt Neehuus (Fähr)|Amt Neehuus]]*, Fähr, de bi Bleikd över de Elv föhrt.

Kiek ok bi: Amt Neenhuus, Amt Niggehaus.
Wilhelm Friedemann Keferstein

**Wilhelm Friedemann August Keferstein** (* 7. Februar 1797 in Ilfeld; † 29. August 1859 in Lümborg) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Keferstein is 1797 in Ilfeld boren. He weer von’n 12. Oktober 1810 bet to’n 19. Dezember 1813 op de Kloosterschool Ilfeld. In’n Dezember 1813 is he in dat hannöversche Jägerkorps ünner Obrist-Leutnant von Beaulieu intreden. In’t Vörjohr 1814 is he denn aver na Ilfeld trüggkamen un weer noch en Tied wedder op de School. Na Dat Studium von de Juristeree is he 1818 Amtsauditer un later Amtsassesser worrn. 1832 hett he den Posten as tweten Beamten in dat Amt Winsen kregen. 1844 is he Amtmann in dat Amt Melle worrn un 1845 in dat Amt Winsen. Dor is he bleven bet he 1857 in Rohstand gahn is.

Keferstein weer 1835 Liddmaat in de Provinzialversammlung Lümborg.

## Footnoten