open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Flagg vun Trinidad un Tobago

De **Flagg vun [[Trinidad un Tobago]]** is an’n 31. August 1962 offiziell annahmen worrn. Se wiest vör en roden Achtergrund en swarten Balken mit witten Rand de vun links baven schraag na rechts ünnen verlöpt.

## Bedüden
In de Natschonalflagg steiht dat Root för de Levenskraft vun’t Land un sien Inwahners, as ok för de Warms un Energie vun de Sünn. Swart steiht för de Eenheit un de Drift vun de Inwahners as ok för den Riekdom vun’t Land. Witt betekent de See, de de Eilannen ümgifft, un wiest op de Reinheit vun’t natschonale Streven hen as ok dorop, dat all Minschen gliek sünd.

## Historie
As ehmolige britische Kolonie weer fröher de Blue Ensign bruukt. De weern bit 1962 in’n Insatz. In de Johren is dat Teken aver mehrmols ännert worrn.

De persönliche Flagg vun de britischen Königsche Elizabeth II. warrt nich mehr bruukt, siet Trinidad un Tobago 1976 en Republiek worrn is.


Bild:Flag of Trinidad and Tobago (1889–1958).svg|Kolonialflagg, 1889 bit 1958
Bild:Royal Standard of Trinidad and Tobago (1962–1976).svg|Persönliche Flagg vun Elisabeth II., 1966 bit 1976


## Annere Flaggen vun Trinidad un Tobago
De Hannelsflagg un togliek Deenstflagg to See ünnerscheedt sik vun de Natschonalflagg blots dör de Proportschoon. De Seekriegsflagg baseert op de britische White Ensign, in de as Gösch de Flagg vun Trinidad un Tobago inföögt is.


Bild:Civil Ensign of Trinidad and Tobago.svg|1:2Hannels- un Deenstflagg to See
Bild:Naval Ensign of Trinidad and Tobago.svg|1:2Seekriegsflagg


## Literatur
* Smith/Neubecker: *Wappen und Flaggen aller Nationen*. München 1980, ISBN 3-87045-183-1.

## Weblenken

* Flags of the World – Trinidad and Tobago (engelsch)
Eddie Shu

**Eddie Shu** (* as **Edward Shulman** an’ 18. August 1918 in Brooklyn, New York; † 4. Juli 1986 in Tampa, Florida) weer en US-amerikaansch Jazz-Tenor- un Altsaxophonist vun den Swing.

Eddie Shu hett as Kind eerst Vigelien un Gitarr lernt, speel aber later Saxophon. He hett tonächst bit 1948 mit Tadd Dameron un George Shearing tosommen arbeit, dornah mit  Johnny Bothwell, Buddy Rich un Les Elgart. He speel van 1949 bit 1950 in de Band vun Lionel Hampton, 1950/51 bi Charlie Barnet un 1952 bi Chubby Jackson. Shu harr 1953/54 eegen Formatschonen in New York un weer van 1954 bit 1958 Liddmaat in de Band vun Gene Krupa. Dornah hett he as freeschaffend Musiker up Kuba un in Florida arbeit. In de 1960er Johren speel he in Louis Armstrong sien *All Stars*-Formatschoon un  1966 noch mal bi Hampton. 1973 wark he bi de letzt Live-Upnahmen vun Gene Krupa vör de sien Dood mit. 

Shu weer as Multiinstrumentalist bekannt; he speel buter de Saxophons ok Klarinett, Trompete un Harmonika un is ok as Singer uptreden. Toletzt hett he in Tampa wahnt, wo he denn ok storven is. 

## Diskographie (Utwahl)
* Louis Armstrong: *The legendary Berlin Concert* (Jazzpoint, 1965)
* Gene Krupa: *Live At The New School* (Chiaroscuro, 1973)

## Literatur
* Carlo Bohländer u. a.: *[[Reclams Jazzführer]]*. Stuttgart, Reclam, 1991
* Richard Cook & Morton, Brian: *The Penguin Guide To Jazz on CD*, 6th Edition, London, Penguin, 2002 ISBN 0-14-017949-6.

## Weblenken
* Nahroop in de New York Times
Thomas Heinze

**Thomas Heinze** (* 30. März 1964 in Berlin) is en düütschen Schauspeler. 

## Leven un Wark
Heinze is de Söhn vun en US-Amerikaner un en düütschstämmige Nedderlännsche. Sien Kindheit hett he in de USA tobröcht, vördem he 1973 wedder na Düütschland torüch gahn is. Sien Utbilln as Schauspeler hett he vun 1983 bit 1986 an de Otto-Falckenberg-School in München maakt.

In 1991 höör Heinze to dat Ensemble vun Schlöndorff sien Film *Homo Faber*. Ünner de Regie vun Sönke Wortmann hett he mehrere Filmen dreiht, so as *Allein unter Frauen*, man ok mit den Speelbaas un Filmproduzent Bernd Eichinger hett he mehrmols tosamenarbeit, as to’n Bispeel in *Der große Bagarozy*. 2003 hett he in den Tweedeeler *Das Wunder von Lengende* mitspeelt. In’n März 2009 is he in de Musiksennen *[[Willkommen bei Carmen Nebel]]* to’n eersten mol ok as Singer optreden un hett dor twee Leder vun Harald Juhnke vördragen.

Heinze weer mit de Schauspelersche Nina Kronjäger tosamen. Vundaag leevt he mit de JAM FM-Moderatersche Jackie Brown in Berlin. He is Hobby-Rennfohrer un güng af un to as VIP-Pilot an’n Start bi Rennveranstalten in de Mini Challenge Düütschland.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Heinze weer 2005 as Liddmaat vun de Filmkru för den *[[Düütsch Feernsehpries|Düütschen Feernsehpries]]* nomineert för *Typisch Mann!* in de Kategorie *Beste Sitcom*.

## Weblenkens
* 
* Kortbiografie bi film-zeit.de (hoochdüütsch)
Richard Tuggle

**Richard Tuggle** (* 8. August 1948 in Coral Gables, Florida) is en US-amerikaansch Dreihbookschriever un Speelbaas. 

Tuggle sien eerst Film as Dreihbookschriever weer 1979 de Literaturverfilmen *[[Escape from Alcatraz (Film)|Flucht von Alcatraz]]* mit Clint Eastwood. Fiev Johr later folg de 1984 de Thriller *[[Tightrope|Der Wolf hetzt die Meute]]*, ok weer mit Clint Eastwood; hier schreev Tuggle dat Dreibook un weer ok de Speelbaas.

## Filmografie

## Weblenken
*
Landdag Mäkelborg-Vörpommern

De **Landdag Mäkelborg-Vörpommern** is dat Parlament von dat Land Mäkelborg-Vörpommern. De Landdag hett 71 Afforerte, de up fief Johr wählt wurrn (Artikel 27 von de Landesverfatung).
Hüdigendags sünd in'n Landdag fief Fraktschonen:

### Upgaben
De Landdag wählt den Ministerpräsidenten, hei beslütt de Gesetze un richt't sin Og' dorup, woans de Lannesregierung un Verwaltung ehr Arbeit daun.

### Landdagspräsidenten
De Präsidentin von den Landdag is in de 6. Wahlperiod Sylvia Bretschneider. De Vizepräsidentinnen sünd Beate Schlupp (CDU), Silke Gajek (Bündnis 90/DIE GRÜNEN) un Regine Lück (DIE LINKE).

### Sitz
De Sitz von den Landdag is dat Sweriner Sloß. Dat steit ok in Artikel 20 von de Lannesverfatung.

### Literatur
* Verfatung von dat Land Mäkelborg-Vörpommern / Rutg.: Landtag Mecklenburg-Vorpommern. Int plattdüütsche oewersett’t von Jürgen Gundlach. - 2. Upl., Swerin: 2004. - 67 S. (Plattdüütsch)

## Weblenken

### Einzelnachweise
Raymond Delisle

**Raymond Delisle** (* 11. März 1943 in Ancteville; † 11. August 2013 in Hébécrevon, Manche) weer en franzöösch Radrennfohrer.

1963 wurr Raymond Delisle, noch as Amateur, Dart bi de *[[Tour de l’Avenir]]*, in dat Johr dorup franzöösch Meester in’t Mannschapstietfohren. 1965 wurr Delisle Profi un is in de folgen Johren twalfmal bi de *[[Tour de France]]* start. Dorbi wunn he 1969 un 1976 jeweils een Deelstreck. In dat Johr droog he twee Daag lang dat Geele Trikot un keem an’ Enn’ up Platz 4 in de Gesamtwertung un wurr todem as kämperischt Fohrer uttekent. 

1977 keem he up den negenten, 1970, 1972 un 1973 jeweils up den 11. Platz. 1974 lang dat för Platz 12 un 1975 keem he noch mal up den 16. Platz. 

1973 reck he as Eerst den Col de Portet-d’Aspet, 1974 den Port d’Envalira un 1980 den Col de Peyresourde.

1969 wurr Delisle franzöösch Meester in’t Straatenrennen, 1975 wunn he de *[[Tour du Haut-Var]]* un 1977 de *[[Trophée des Grimpeurs]]*, nahdem he all 1970 dat entsprekend vörherig Rennen Polymultpliée wunnen harr. Bi de Vuelta a España 1974 kunn he dorto ok noch een Deelstreck up sien Naam schrieven. 1977 hett he sien Loopbahn afslooten.

An' 11. August 2013 hett sück Raymond Delisle in Hébécrevon in de Normandie, wo he torüchtrucken leven de, sülvst üm't Leven brocht.

## Weblenken
* Raymond Delisle in de Datenbank vun Radsportseiten.net
* Raymond Delisle in de Datenbank vun de Tour de France

## Enkeld Nahwiesen
Domingos dos Reis Quita

**Domingos dos Reis Quita** (* 6. Januar 1728 in Lissabon, Portugal; † 13. Juni 1770 ok dor) weer en portugeesch Lyriker.

Sien bukolsch Dichtungen schreev he in Anlehnen an sien Landsmänner, *den* Schriever vun Portugal, Luís de Camões (1525–1580), un den Dichter Bernardim Ribeiro (1482–1552). Vun Quita sien Tragödien wurr „*Inès de Castro*“ an’ bekanntsten.

## Warken
### Originalutgaven (Utwahl)
* *Astarto*
* *Hermíone*
* *Inès de Castro*
* *Licore*
* *Mégara*
Jansenismus

De **Jansenismus** is en religiöse un politische Bewegen ut dat 17. un 18. Johrhunnert, as se sik sunnerlich in Frankriek rögen dö. He weer dor en Reaktschoon up, wie dat in de Röömsch-kathoolsche Karken to de Tied togahn dö un wie dat dormols mit den Afsolutismus stunn. Sien Naam hett de Bewegen weg vun den Perfesser ut Leuven un Bischop vun Ieper Cornelius Jansenius (up Platt: Cornelius Jansen) (1585-1638). Den sien Book *[[Augustinus]]* is vun den Paavst as Ketteree verordeelt wurrn, as dat 1640, na Jansen sien Dood, rutkamen weer. To Unrecht warrt de Jansenismus hen un wenn as en Twieg vun den Calvinismus ankeken. In dat Leven vun de Jansenisten speel en grote Rull, dat se de Welt minnachtig ankieken döen (Asketismus) un in ehre Ethik up den Minschen siene Möglichkeiten nich veel geven döen. Se wollen ok vun de Unfehlborkeit vun den Paavst nix weten un ok nich vun de Unbefleckte Empfängnis vun Maria, de 200 Johre later as kathoolsche Dogmata faststellt wurrn sünd. Wenn een an dat Avendmahl deelnehmen woll, menen se, möss he eerst mol strenge Regeln inholen (*Traité de la fréquente communion* van Antoine Arnauld 1643).

Middelpunkt vun de Bewegen weer dat Klooster for Froenslüde Port-Royal des Champs. Dor weer Angelique Arnauld as Abtess togange. Neven Antoine Arnauld speelden Blaise Pascal un Pasquier Quesnel en grote Rull in den Jansenismus. De Jansenismus speel ok en Rull as politische Bewegen in Frankriek. Se is dor vun dat Parlament gegen de Authorität vun König Ludwig XIV. bi stöhnt wurrn, sunnerlich to de Tied vun de Fronde (1648-1653). Dormols funn de Bewegen veel Anhängers mank Afkaten un Lüde in de Verwaltung. 

Stracks gegen den Jansenismus gegenan gahn sünd de Jesuiten. In allerhand Bullen is de Jansenismus vun den Paavst verordeelt wurrn (*Cum occasione* (1653), *Vineam Domini* (1705) un *Unigenitus* (1713)). Dat Klooster vun Port-Royal is up Befehl vun Ludwig XIV. in dat Johr 1709 upböört wurrn un wurr denn 1710 afbraken. De vörnehmsten Anföhrers sünd denn utweken na Brüssel. Achterna hett de Bewegen denn in de süüdlichen Nedderlannen en starken Anhang kregen. In dat 17. un 18. Johrhunnert weer de ole Universität vun Leuven mit Perfessers as Peter Stockmans un Espenius dat Zentrum vun den Jansenismus in Europa. 

## Weblenken
* Jansenius and Jansenism, Catholic Encyclopedia

## Belege
Charles Gordon Fullerton

**Charles Gordon Fullerton** (* 11. Oktober 1936 in Rochester, New York; † 21. August 2013 in Lancaster, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Astronaut.

## Leven

Fullerton hett de U. S. Grant High School in Portland, Oregon besöcht. 1957 kreeg he en  Bachelor un 1958 en Master in Maschinenbau vun dat California Institute of Technology (CalTech). In’ Juli 1958 is Fullerton in de United States Air Force intreden, nahdem he as Konstrukteur för Hughes Aircraft in Culver City (Kalifornien) arbeit harr. Nah sien Pilotenutbillen floog he de F-86 un later wurr he en B-47-Bomberpilot up de Davis-Monthan Air Force Base in Arizona. 1964 wurr he up de Edwards Air Force Base to’n Testpiloten utbild un hett denn as Testpilot up de Wright-Patterson Air Force Base in Ohio arbeit.

## Astronautentätigkeit
1966 wurr Fullerton för dat Manned Orbiting Laboratory-Programm (MOL) vun de U.S. Air Force utsöcht un weer as Besatten vun de militärisch Ruumstatschoon vörsehn, bit dat  Programm 1969 stoppt wurr

In’ September 1969 keem Fullerton to de NASA un weer dor Liddmaat vun de Ünnerstüttensmannschapen för de Maandmissionen Apollo 14, 15, 16 un 17. 1977 wurr Fullerton Testpilot för den Space-Shuttle-Prototyp Enterprise un hett dorbi de Anfloog- un Landetests mit de Enterprise maakt.

An’ 22. März 1982 is Fullerton as Pilot vun de Ruumfähre Columbia ünner dat Kommando vun Jack Lousma to sien eerst Mission in’t  All flagen. Bi de acht Daag düern STS-3-Mission wurr de Columbia up ehr darten Testfloog up hör thermale Wedderstandsfähigkeit hin prüüft. Buterdem wurr de  Roboterarm vun den Shuttle utprobeert. De Lannen weer an’  30. März 1982 to’n eersten un eenzig Mal in White Sands in New Mexico.

An’ 29. Juli 1985 is Fullerton as Kommandant vun de Ruumfähre Challenger to de Spacelab-2-Mission (STS-51-F) in den Weltruum flagen. Pilot bi disse Mission weer Roy Bridges, de Missionsspezialisten Story Musgrave, Tony England un Karl Henize. Wiederhen hörrn to de Mannschap noch de Bruuklastspezialisten Loren Wilber Acton un John-David Bartoe. Dat weer de eerste Floog vun dat europäisch Ruumlabor ahn Druckmodul – de Experimente (in de Hööftsaak in de Disziplinen Astronomie un Astrophysik) weern up dree Paletten in de Laderuum vun de Challenger installeert ween. De Mannschap hett in’ Twee-Schicht-Bedriev arbeit, um en mögelk hooch Utlasten vun de Experimente to schaffen. De Mission düer bit to’n 6. August 1985. 

Nah sien beid Missionen weer Fullerton noch Forschenspilot up de Dryden Flight Research Facility vun de NASA up de Edwards Air Force Base. Dornah weer he Projekt-Pilot för dat  Propulsion Controlled Aircraft Programm. Fullerton hett de NASA an’ 31. Dezember 2007 verlaaten un gung in Ruhestand.

2010 hett he en Slaganfall harrt, vun de he sück nich mehr verhaalt hett. 2013 keem in en Hospiz.

## Privates
Gordon Fullerton un sien Fru Marie Jeanette hebbt twee Kinner.

## Weblenken

* NASA: Biografie (engelsch)
* Spacefacts: Körtbiografie
* http://www.collectspace.com/ubb/Forum38/HTML/001681.html
Andreas Willmsen

**Andreas Willmsen** (* 3. Oktober 1899 in Veern; † 18. Oktober 1980 in Veern) weer en düütsch Politiker (DP). He weer van 1947 bit 1951 Afordneter in' Landdag vun Neddersassen.

Willmsen hett eerst de Volksschool un dornah dat Gymnasium besöcht. He hett mit de Middlere Riep afslooten un hett denn van 1914 bit 1916 en Koopmanslehr maakt. Nah de Lehr weer he Suldat in' Eersten Weltkrieg un weer nah sien Rückkehr in dat Geschäft vun sien Vader tätig. Af 1927 weer he staatlicher Lotterieinnehmer. Van 1943 bit 1944 wurr he to'n Notdeenst vun de Füerschuulpolizei verplicht, un muss dornah ok noch in den Krieg trecken. Nah de Rückkehr ut de Kriegsfangenschap fung he an, sück politisch intosetten. 1946 wurr he in de Gemeenderaat vun Veern wählt un dornah ok to'n Börgermeester vun de Stadt. Van 1947 bit 1951 weer he in de eerste Wahlperiood as Nahfolger för den storven Afordneten Fritz Siedenberg Liddmaat vun den Landdag in Neddersassen, af März 1951 as Liddmaat vun de DP/CDU-Fraktschoon.

## Literatur

* Barbara Simon: *Abgeordnete in Niedersachsen 1946–1994: Biographisches Handbuch,* 1996, S.409–410.
Jack Robert Lousma

**Jack Robert Lousma** (* 29. Februar 1936 in Grand Rapids, Michigan) is en ehmalger US-amerikaansch Astronaut. 

## Utbillen
Lousma kreeg 1959 en Bachelor in Luftfohrttechnik vun de University of Michigan un 1965 en Master in Luftfohrttechnik vun de Naval Postgraduate School. Buterdem kreeg he 1973 en Ehrendokter in Ruumfohrt vun de University of Michigan, 1982 en Ehrendokter vun dat Hope College as ok 1986 en wiederen Ehrendokter in Bedrievswertschap vun dat Cleary College.

1959 gung Lousma to dat US Marine Corps un wurr dor as Upklärenspilot insett. 

## Astronautentätigkeit

In’ April 1966 hörr Lousma to de 19 Astronauten, de vun de NASA utwählt wurrn. He weer dornah Liddmaat vun de Ünnerstüttensmannschapen för de Apollo-9-, 10- un 13-Missionen. Buterdem weer he Ersatz-Docking-Modul-Pilot för dat Apollo-Sojus-Test-Projekt.

### Skylab 3
An’ 28. Juli 1973 is Lousma as Pilot vun en Apollokapsel tosommen mit Kommandant Alan Bean un Wetenschapsspilot Owen Garriott to de 59 Daag lang düern Mission Skylab 3 (SL-3) up de US-Ruumstatschoon Skylab flagen. De Mannschap hett wiels de Mission söss Ersatzgyroskope to de Lageregeln un en Sünnschuul installeert. Neben tallriek Experimenten stunn ok de Beobachtung vun de Sünn up dat Programm vun den bit dorhen langsten Ruumfloog. An’ 25. September sünd se weer torüchkommen. 

### STS-3
An’ 22. März 1982 is Lousma as Kommandant vun de Ruumfähre Columbia tosommen mit den Piloten Gordon Fullerton in’t All flagen. Bi de acht Daag düern STS-3-Mission wurr de Columbia up ehr darten Testfloog up hör thermale Wedderstandsfähigkeit hin prüüft. Buterdem wurr de  Roboterarm vun den Shuttle utprobeert. De Lannen weer an’  30. März 1982 to’n eersten un eenzig Mal in White Sands in New Mexico. 

## Kandidatur för den Senat
Lousma is 1983 ut de NASA utscheeden. Een Johr later weer he Kandidat vun de  Republikaner in Michigan för den US-Senat. He kreeg aber blots  47 % vun de Stimmen un verlor dormit knapp gegen den Demokraten Carl Levin.

## Privates
Jack Lousma un sien Fru Gratia Kay hebbt veer Kinner.

## Weblenken

* NASA: Biografie (engelsch)
* spacefacts.de: Körtbiografie
Aaron Ciechanover

**Aaron Judah Ciechanover** (; * 1. Oktober 1947 in Haifa, Palästina) is en israeelsch Biochemiker.

## Leven
He is de Söhn vun de Meestersche för Engelsch un Huusfru Bluma Ciechanover boren Lubashevsky un de Angestellten vun en Afkaatskanzlee un lateren Afkaaten Yitzhak Ciechanover. Sien Familie is vun Polen nah Palästina all vör den Tweeten Weltkrieg utwannert. He kreeg 2004 tosommen mit  Avram Hershko un Irwin Rose den Nobelpries för Chemie för dat Opdecken vun de Ubiquitin-stüert Protein-Degeneratschoon.

Ciechanover kreeg 1981 an dat Technion (Israel Institute of Technology) in Haifa sien Doktertitel. To Tiet is he Perfesser för Biochemie un Direktor vun dat *Rappaport Family Institute for Research in Medical Sciences* an dat Technion.

He is mit de Doktersche Menucha Ciechanover verheiraadt un hett een Söhn. 

## Wiedere Ehrungen
* 2000: Albert Lasker Award for Basic Medical Research (tosommen mit Avram Hershko un Alexander Varshavsky)
* 2003: Israel-Pries
* Ehrendokterwürden: 2001 Universität Tel Aviv, 2004 Ben-Gurion-Universität vun den Negev in Beerscheba, 2005 Universität Ōsaka, 2005 Universität Athen, 2006 Washington University in St. Louis, 2006 Universidad Peruana Cayetano Heredia in Lima, Peru, 2007 Hebrääsch Universität Jerusalem, 2007 Bar-Ilan-Universität, Ramat Gan, 2008 Universidad San Francisco de Quito, 2009 University of New South Wales, 2010 Universität Haifa

## Weblenken

* Aaron Ciechanover up de Siet vun den Nobelpries (engelsch)
* Neugier, nicht Retterdrang In: Jüdische Zeitung, Februar 2007

## Ekeld Nahwiesen
Encyclopédie

**Encyclopédie** (franzöösch for „Enzyklopädie“) betekent

* *[[Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers]]* (1751–1772), Nakieksel vun Denis Diderot un Jean Baptiste le Rond d’Alembert,
* *[[Encyclopédie d’Yverdon]]* (1770–1780), Nakieksel vun Fortuné-Barthélemy de Félice,
* *[[Encyclopédie méthodique]]* (1782–1832), Nakieksel vun Charles Joseph Panckoucke,
* *[[Encyclopédie Universelle Larousse]]*, Nakieksel vun Editions Larousse.

Kiek ok bi: Enzyklopädie.
Larisa Neiland

**Larisa Neiland**, (boren as ukrainsch:Лариса Савченко, *Larissa Sawtschenko*; * 21. Juli 1966 in Lvov, Ukraine) is en ehmalge Tennisspelerin för de Sowjetunion un later Lettland.

## Karriere
Larisa Neiland weer as Tennisspelerin vör allen in't Düppel spoodriek – alleen 65 Turniere hett se dorbi wunnen.  

Tosommen mit Natascha Swerawa wunn sie 1989 dat Grand-Slam-Turnier vun Roland Garros. Mit de glieker Partnerin wunn se 1991 in Wimbledon. Wiedere teihn Mal stunn se dorto in dat Düppelfinale vun en Grand-Slam-Turnier.

In' Mixed kunn Larisa Neiland 1994 un 1996 de US Open winnen, as ok 1995 de French Open un 1992 dat Turnier vun Wimbledon. Dorto stunn se fiev wiedere Mal in dat Mixed-Finale vun Grand-Slam-Turnieren.

Se kunn wiels hör Loopbahn ok twee Eenzeltitel winnen, 1991 dat Turnier in St. Petersburg  un 1993 dat Turnier in Schenectady.

Bi de Olympia 1988 in Seoul keem Sawtschenko in't Eenzel un Düppel bit in't Veertelfinale. Bi de Olympisch Spelen 1992 in Barcelona is se ünner de Naam Neiland för Lettland weer in't Eenzel un Düppel an den Start gahn, harr dor aber kien Spood. 

1988 verlor Larisa Neiland mit de Mannschap vun de UdSSR dat Finale in' Federation Cup gegen de Tschechoslowakei. 1990 stunn se weer mit de UdSSR in't  Finale gegen de USA un verlor. Af 1992 speel se för Lettland in' Federation Cup, later Fed Cup. Dor hulp se hör Land noch nah hör eegentlich Karriereenn' 2000 un 2003 in't Düppel ut. Hör Bilanz steiht bi 29:15 Siegen in't Eenzel un 38:7 in't Düppel.

## Privates
Larissa Sawtschenko hett in' Dezember 1989 Alex Neiland heiraadt un sien Naam annommen. 

## Turniesiege
### Eenzel

## Weblenken
* WTA-Profil vun Larisa Neiland (engelsch)
* ITF-Profil vun Larisa Savchenko (engelsch)
* Fed-Cup-Statistik von Larisa Savchenko (engelsch)
Chelan

De **Chelan** (utspraken scha-lan) tellen to de as *Native Americans* betekent Indianer in' US-Bundsstaat Washington. Se tellen to de Grupp vun de Binnen-Salish. Hör Spraak weer en Wenatchee-Dialekt.

Oorsprünglich hebbt se östlich vun de Cascade Range leevt, de Bargkett, de de regenrieken Westen un den drögen Osten vun Washington vun'nanner trennt.

## Geschichte
Anfang vun dat 19. Johrhunnert hett de Pelzhändler Alexander Ross de *Tsill-anes* erwähnt, de he to de *Oakinacken nation* reken dee. Se dreeven mit den Küsten-Salish Hannel, mussen dorto aber tonächst den langen Chehalis-See överqueren, um denn nahdem man ok de Cascade Range, överwunnen harr, en gefährlichen Padd längs vun den Skagit River to recken, de to'n Puget Sound führen dee. De mündliche Överleefern weet aber ok vun weniger freedvull Kuntakten. 

An’ 14. November 1872 geev dat en swoor Eerdbeven, un de eersten kathoolschen Missionare hebbt de dorut entstahn Ängste dorto bruukt, um hör Arbeit vörantodrieven. De Chelan-Hööftling Nmosize (Innomoseecha Bill) hett sück aber dorgegen wehrt un de Missionsstatschoon vun den  Jesuiten Alexander Diomedi daalbrennt. Dennoch hebbt de Chelan wenig later en kathoolsch Kark mit Naam Old Wapato Church an’ See baut, dicht bi dat hüdige Manson.

1880 hett de amerikaansch Armee en Posten mit Naam Camp Chelan an ünneren Chelan Lake anleggt. De deen to dat Överwaken vun de nordwärts bit to de kanaadsch Grenz recken Reservat. In' Toog vun den Verdrag mit Chief Moses hebbt ok eenig  Chelan ehr Wahnsitt an den See nommen. Aber 40 bit 50 Mannlüüd mit Long Jim as Baas, hebbt sück wiegert un dat keem to Utnannersetten, bi de dree vun Long Jim sien Lüüd fastnommen wurrn. Long Jim verlager den Kamp vör de Gerichte, aber he verlor dor. 

De Chelan hemm to en vun de Stämme hörrt, de in dat Colville-Reservat upgahn sünd, den *Confederated Tribes of the Colville Reservation*.

## Kiek ok
* List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent

## Literatur
* Robert H. Ruby/John A. Brown, *A Guide to the Indian Tribes of the Pacific Northwest*, University of Oklahoma Press 1992, S. 17f.

## Enkeld Nahwiesen
Johann Jacobé

**Johann Jacobé** (* 1733 in Wien; † 24. Juli 1797 ok dor) weer en öösterrieksch Koppersteker un Grafiker.

He weer Schöler vun Jacob Matthias Schmutzer, later Perfesser an de 1768 grünnd k. k. Teken- un Kopperstekerakademie in Wien. He hett sück hööftsächlich mit de Schabkunst (Mezzotinto) befaat. As Schöler vun Schmutzer weer he ok en Tietlang in London tätig.

## Literatur
* Friedrich Nicolai, *Beschreibung einer Reise durch Deutschland und die Schweiz, im Jahre 1781*, (Berlin und Stettin 1785), Bd. 12, S. 517.
* Constantin von Wurzbach: Johann Jacobé In: Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich. Band 10, Verlag L. C. Zamarski, Wien 1863, S. 19 f.

## Weblenken
Hero Omken

**Hero Omken**, ok nömmt *Hero Omken de Jüngere* († 1522) weer en oostfreesch Hööftling in't Harlingerland. Dat beherrsch he meest 50 Johr lang, van 1473 bit to sien Dood 1522. Sien Öllern weern Sibet Attena un *Onna van Stedesdorf*, de en Dochter vun Hero Omken den Ölleren weer. 

Hero Omken nehm de Familiennaam vun sien Moder an. Dat weer in Oostfreesland woll nich begäng, aber mögelk. Dormit hett he sück up de een Siet vun de Politik vun sien Vader afsett, de immer en trüe Gefolgsmann un Früend vun de Cirksena ween weer. Up de anner Siet hett he sück dormit ok vun de Kinner vun sien Vader ut de sien tweet Ehe distanzeert, de he de  Mitregentschap verwiegern dee, ofschons se eegentlich testamentarisch vun Sibet Attena verfügt wurrn weer.

Hero Omken sien Gegnerschap to de Grafen vun Oostfreesland ut dat Huus Cirksena stook laatstens to de Tiet in Oogen, as he Armgard, en Dochter vun den Grafen Gerd vun Ollnborg heiraaten dee. De Ollnborger weern to de Tiet de wichtigste Gegner vun Oostfreesland. 

Sien Halfbröer Ulrich vun Doorm, de Anspröök up de Mitregentschap in't Harlingerland stellen dee, gestunn Hero blots en finanzielle Affinnen to. Ok sonst geev he nich völ up dat Testament vun sien Vader, harr de doch verfügt, dat sien Kinner den Cirksena de Trüe hollen sullen. Ganz in' Gegendeel, hero hett jeder Gelegenheit bruukt, um den Grafen Edzard vun Ostfreesland to schaden, besünners as de  1514 in de Sächsische Fehde verwickelt wurr un in de Rieksacht full.

Edzard hett sück nah sien Rehabiliteeren sienersiets mit Överfälle rächt un versöch, sien vun den  Kaiser tosekert Anspröök up dat Harlingerland dörtosetten. Hero Omken kunn de Unafhängigkeit vun dat Harlingerland aber noch bewohren. Nah sien Dood 1522 wurr sien Söhn Balthasar vun Esens sien Nahfolger.

Sien Dochter Onna (Anna) († nah 1559) weer mit Otto III. von Rietberg verheiraadt. Nah den Dood vun Balthasar keem somit Esens so an de Grafen von Rietberg.

De Söhns Sibo (†1520) un Kasper (†1521) keemen in den Kamp för en Verwandten, den däänschen  König Christian II. to Dood. Kasper full bi den Storm up Königsbarg.

## Literatur
* 

## Einzelnachweise
Hans Cossy

**Hans Cossy** (* as *Hans Cosiolkofsky* 4. Oktober 1911 in Köln; † 31. Juli 1972 in Bayreuth) weer en düütschen Schauspeler un Synchroonsnacker.

## Leven un Wark
Hans Cossy 1927 bit 1929 Schauspeelünnerricht bi O. Kaiser in Köln nahmen un speel sien eerste Theaterrull in Bad Godesberg in en Opföhren vun Goethe sien *[[Faust I|Faust]]*. In de Johren dorna hett he in Bonn, Wupperdaal, Köln un München speelt. Vun 1946 an hett Cossy butendem bi’n Film arbeit un later ok för’t Feernsehn. De meisten Tokiekers kennen em vör allen wegen twee Feernsehrullen: 1966 weer he as de Viez-Böverkummandant vun de Ruumstrietmacht, Marschall Kublai Krim, in de Science-Fiction-Reeg *Raumpatrouille* to sehn, un dat glieke Johr speel he ok in den Dreedeeler *Die Gentlemen bitten zur Kasse* mit. In die Minireeg stell he den Rover *Kinsey* dor, de vun den wohren Postrover Ronald „Buster“ Edwards afleidt weer. Cossy hett bito aver ok as Synchroonsnacker arbeit un weer Spreker in tallrieke Höörspeel-Produkschonen. 

Cossy weer vun 1965 bit 1969 mit de Schauspelersche Emely Reuer verheiraat. Mit Vera Brühne weer he vun ruchweg vun 1941 bit 1953 verheiraat un harr mit ehr sien Dochter Sylvia, de 1990 doodbleven is. So as Vera Brühne is ok Cossy op den Wooldkarkhoff Solln in München bisett.

## Filmografie (Utwahl)

## Weblenken
Düütsche Synchroonkartei

De **Düütsche Synchroonkartei** is en Online-Datenbank över hoochdüütsche Synchroonsnackers in Film- un Feernsehprodukschonen.

## Inholt
Anners as de Synchroonsnacker-Datenbank vun Arne Kaul, de wat kösten deit, is de Websteed vun de Düütsche Synchroonkartei nich-kommerziell. Se is in de Form vun Besettenlisten na internatschonale Schauspelers un jemehr düütsche Synchroonsnackers na Filmen un Feernsehregen ordent. Dör dat Verlenken vun de enkelten Datensätz is en eenfack Nakieken mööglich. Wenn dat künnig is, warrt bito to de Listen vun’t Besetten ok de verantwoortliche Synchroonfirma angeven, as ok de verantwoortliche Dialogspeelbaas, un de Dialoogbookschriever. In’t Johr 2012 harr de Datenbankmehr as 200.000 Indrääg.

Bedreven warrt de Düütschen Synchroonkartei vun Martin Schowanek, de för den Inholt tostännig is, un vun Christopher Beppler, de för’t Programmeren un de Infrastruktur sorgt. To Tiet künnt all Brukers ahn sik vörher antomellen in en egen Formular ne’e Indrääg maken oder Fehlers korrigeren. All Angaven warrt vun Martin Schowanek kontrolleert, vördem se freeschalt warrt. Siet 2009 warrt de Kontroll ok vun Philipp Jüngst utövt.
 Blangen interesserte Tokiekers un -hörers, warrt de Siet stätig ok vun Synchroonsnackers un Mitarbeiters vun Synchroonstudios opropen.

## Historie
De Düütsche Synchroonskartei is an’n 28. Februar 1997 in’t Nett stellt worrn. Toeerst bestünn se alleen ut Textsieten, de vör allen ut handschriftliche Besettenlisten vun de Synchronisatschoon, de de Schriever sülvst tosamenstellt harr. In’n Rahmen vun en Ümstruktureren, bi de de Siet gegen en brukerfründliche Datenbank-Faten uttuuscht weer, geev dat över en Tiet vun ruchweg een Johr twee verschedene Faten vun de Düütschen Synchroonkartei. De Inholten weern na veerteihn Maanden Programmeerarbeit an’n 31. Dezember 2005 vullstännig överdragen.

An’n 30 April 2006 weer dat Ingaavformular kloor makt, över dat de Sietenbesökers aktiv an ne’e Indrääg un de Pleeg vun den Datenbestand deelnehmen künnen deit. An’n 29 August 2010 hett de Siet en nee Design kregen. Siet de Tiet is de Siet jümmer wieter verbetert worrn. In’n Dörsnitt hett de Websteed üm un bi 2850 Besökers elkeen Dag. 

## Weblenk
* Websteed vun de Düütschen Synchroonkartei

## Borns
Tony Trabert

**Marion Anthony Trabert**, bekannt as **Tony Trabert**, (* 16. August 1930 in Cincinnati, Ohio; † 3. Februar 2021 in Ponte Vedra Beach, Florida) weer en US-amerikaansch Tennisspeler.

He reck in sien Loopbahn all tosommen 10 Mal dat Finale bi en Grand-Slam-Turnier, je 5 Mal in't Eenzel un in't Düppel, un hett all Endspelen wunnen.

Bit to den Sieg vun Michael Chang 1989 weer Trabert de letzte US-amerikaansch Tennisspeler, de in dat Stadion *Roland Garros* bi de French Open winnen kunn.

Sien best Jahr in' Tennis weer dat Johr 1955, as he bi de Australian Open gemeensam mit Vic Seixas in't Düppel wunn, bi de French Open sowohl in't Eenzel as ok in't Düppel (tosommen mit Vic Seixas) wunn un dat Herreneenzel in Wimbledon un in Forest Hills up sien Naam schrieven kunn. Een Johr later is he to de Profis wesselt. 

He speel ok in' Davis Cup un weer 1953 as ok van 1976 bit 1980 Kapitän vun de US-amerikaansch Mannschap. 

1970 wurr he in de Hall of Fame vun den Tennissport upnommen.

## Weblenken
* ATP-Profil vun Tony Trabert (engelsch)
* ITF-Profil vun Tony Trabert (engelsch)
* Davis-Cup-Statistik von Tony Trabert (engelsch)
* Tony Trabert in de „International Tennis Hall of Fame“ (engelsch; mit Bild)
Klaus Jensen (CDU)

**Klaus Jensen** (*  16. Oktober 1958 op Pellworm) is en düütschen Politiker vun de CDU.
He weer van 2005 bit 2013 Börgermester van Pellworm. Vun dat Johr 2012 bit 2022 was he Liddmaat vun den Landdag in Sleswig-Holsteen. 
## Leven
Klaus Jensen het bit 1984 Landwertschaff an de Fachhochschule Rendsburg studeert, achteran het he bit 1991 för de Landwirtschaftskammer Schleswig-Holstein warkt.
Achteran bit hütigendaags is he Kröger op Pellworm.

## Politik
Vun dat Johr 1994 bit 2013 was he Liddmaat vun de Raat vun Pellworm. Vun dat Johr 1998 bit 2012 was he ook Liddmaat vun den Kreisdag vun Nordfreesland.  Bi de Wahl vun den Landdag in Sleswig-Holsteen 2012 was he nu bit 2022 als direkt wählte Afordente för de Landtagswahlkreis Husum in de Landdag in Sleswig-Holsteen intagen.

## Weblinks
* Website vun Klaus Jensen
* De Kroog vun Klaus Jensen
Alois Friedrich Rogenhofer

**Alois Friedrich Rogenhofer** (* 22. Dezember 1831 in Wien; † 15. Januar 1897 ok dor) weer en österrieksch Entomoloog un Lepidopteroloog. He weer  Kurator an dat Naturhistorsch Museum in Wien un weer dor mit de Bottervagelsammlung befaat. Sien Hööftinteresse gull den Bottervagels un den  Huutflöglern (Hymenoptera). Nah hüm sünd eenig Bottervagels un Insekten nömmt. 

Hüm to Siet stunn de leedenschaplich Sammler Josef Mann (1804-1889), de mit sien Sammlungen immer weer vör Nahschuuv in dat Museum sörgen dee. Mann beschreev sülvst völ Spezies vun Bottervagels un weer besünners up Lüttbottervagels  (Microlepidoptera) spezialiseert. 

## Wark
* mit Cajetan Freiherr von Felder un Rudolf Felder *Reise Fregatte Novara. Lepidoptera*.Three volumes (1865-1867).
* Afrikanische Schmetterlinge des К. К. naturhistor. Hofmuseums*, in «Ann. Wien. Hofm.», IV et VI;
*Ueber die taschenförmigen Hinterleibsanhänge der weiblichen Smetterlinge der Acraeiden*, in «Verh. zool.-bot. Ges.»

## Weblenken
* DNB-Katalog
Rodolfo Tan Cardoso

**Rodolfo Tan Cardoso** (* 25. Dezember 1937 in Anda, Pangasinan; † 21. August 2013 in Manila) weer en philippiensch Schachspeler.  

1956 wurr he philippiensch Jöögdmeester und een Johr later keem he bi de Weltmeesterschapen vun de Jöögd up den 4. Platz. 1958 un 1963 wurr he philippiensch Meester. 

Cardoso hett veer Mal för de Philippinen bi Schacholympiaden speelt.
* 1956, an Brett 4 12. Schacholympiade in Moskau (+11 –2 =4, bedüüd: 11 mal wunnen, 2 mal verloren un 4 Remis);
* 1958, an Brett 1 13. Schacholympiade in München (+10 –4 =5);
* 1972, an Brett 2 20. Schacholympiade in Skopje (+10 –4 =3);
* 1974, an Brett 2 21. Schacholympiade in Nizza (+9 –6 =4).
Dorbi wunn he in Moskau 1956 noch de individuelle Sülvermedaille. 

Cardoso kreeg 1957 vun de FIDE den Titel Internatschonaler Meester (IM), womit he de eerste IM ut Asien wurr.  

He is 2013 an en Hartinfarkt storven.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
* Partien vun Cardoso bi chessgames.com (engelsch)
* FIDE-Koort – dor as Radolfo Tan Cardoso (engelsch)
Avram Hershko

**Avram Hershko** (; * 31. Dezember 1937 as *Ferenc Herskó* in Karcag, Ungarn) is en völfak uttekent israeelsch Biochemiker un Chemienobelpriesdräger vun ungaarsch-jöödsch Herkunft.

Hershko un sien Familie hebbt den Holocaust överleevt. Sien Grootöllern vun sien Moders Siet sünd aber in' Holocaust tosommen mit ca. 360.000 ungaarsch Jöden vun Karcag verschwunden. 
Hershko is 1950 ut Ungarn nah Israel utwannert. 1969 kreeg he an de *Hadassah Medical School* vun de Hebrääsch Universität Jerusalem sien Doktertitel. To Tiet is he Perfesser an dat  *Rappaport Family Institute for Research in Medical Sciences* an dat Technion (Israel Institute of Technology) in Haifa, Israel.

## Utteknungen
He kreeg ünner annern 1994 den Israel-Pries, 1999 en Gairdner Foundation International Award, 2000 den Albert Lasker Award for Basic Medical Research un den Alfred P. Sloan, Jr. Prize, 2001 den Massry-Pries un den Louisa-Gross-Horwitz-Pries, 2002 de E. B. Wilson Medal as ok 2004 den Nobelpries för Chemie för dat Opdecken vun de Ubiquitin-stüert Protein-Degeneratschoon, tosommen mit Aaron Ciechanover un Irwin Rose.

## Weblenken

* Avram Hershko up de Siet vun den Nobelpries (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Klaus Jensen

**Klaus Jensen** is de Naam von

* Klaus Jensen (* 1952), düütsch Politiker vun de SPD,
* Klaus Jensen (* 1958), düütsch Politiker vun de CDU.

Kiek ok bi: Claus Jensen.
Galwaybucht

De **Galwaybucht** oder **Galway Bay** (irisch: *Cuan na Gaillimhe*) is en grote Bucht vun’n Atlantik an der Westküst vun de Republiek Irland. Nöömt is se na de Stadt Galway, de in’n Noordoosten vun de Bucht liggt. De Küst in’n Noorden höört to’n County Galway, de Küst in’n Süüden to’n County Clare. Meten deit se de Läng na 48 Kilometer un is dorbi twüschen ölven un tweeundörtig Kilometer breed. In de Bucht leegt de Aran-Eilannen un noch en poor wietere lütte Eilannen. In de Galway Bay münnt de Stroom Corrib. Wiel dat 18. un 19. Johrhunnert weer de Bucht veel vun de Galway Hookers, en Tyyp vun Seilscheep, befohren.

Sünners in engelschspraakigen Ruum is de Galwaybucht dör verschedene Leder bekannt. So hebbt to’n Bispeel John Lennon (*The Luck Of The Irish*) un Sean Connery (*Darby O’Gill and the Little People*) över de Bucht sungen. To de bekanntesten Leder tellt ok *Fairytale of New York* vun de irischen Grupp The Pogues tosamen mit de Folksingersche Kirsty MacColl, woneem dat in’n Refrain heet: *„…The boys of the [[New York City Police Department|NYPD]] choir were singing ‚Galway Bay‘…“* Dormit speelt de Text op twee olle irische Volksleder un den hogen Andeel vun irische Polizeibeamten in de Stadt New York an. In de USA un in Grootbritannien warrt *Fairytale of New York* regelmatig to een vun de leevsten Wiehnachtsleder wählt. Ofschoonst de wenigsten Iren noch de oorsprünglichen Volksleder kennen doot, leevt se in disse Leder wieter.

## Weertschop
In de Bucht warrt de beropenen *Galway Oysters* (Ööstern) un ok Lachsen tücht.

## Literatur
* O’Raghallaigh, Cian: *Mineral localities in the Galway Bay Area.* Dublin, 1997.
* McCormack, Edward: *The harpacticoid copepoda from maerl substrates in Galway Bay, Ireland.* Galway 2003.
* Wilkins, Noël P.: *Squires, spalpeens and spats: Oysters and oystering in Galway Bay.* Galway 2001.
* Wen Lei: *Three-dimensional hydrodynamic modelling in Galway Bay.* Galway 1995.
Bahnnegen

De **Bahnnegen** oder **Inklinatschoon** vun en Himmelkörpers is in de Himmelmechanik de Winkel twüschen de Even vun sien egen Ümloopbahn un en Betogseven. Se gifft also an, wo stark en Ümloopbahn gegen de Betogseven kippt is.

## Bedüden un Betogsevenen
De Bahnnegen is een vun de söss Bahnelementen vun’t klass’sche Bahnbestimmen, mit de de Ümloopbahn vun en Himmelskörpers in’n Ruum fastleggt un beschreven warrt. Se warrt meist jümmer mit *i* afkört (för „Inklinatschoon“). In’t Sünnsystem warrt as Betogseven tomeist de Ümloopbahn vun de Eer nahmen (de Ekliptik). De Ümloopbahnen vun de groten Planeten sünd meist gliek un wiekt blots üm en poor Grad dorvun af. 

Bi de Satelliten warrt as Betogseven tomeist de middlere Äquatereven vun de Eer oder annere Planeten nahmen. Ok bi natürliche Satelliten, also bi de Maanden, vun de Eer un annere Planeten, warrt de Äquatereven vun den Planeten as Referenz nahmen. Man, bi Maanden, de wiet weg üm en Planet kreist, gellt doch wedder de Ekliptik as Betogseven. En Utnahm is de Saturnmaand Iapetus, bi den de Bahnnegen in Betog op sien Laplace-Even angeven warrt.
 
De Äquatereven gellt ok för Bahnen in Dubbelsteernsystemen. In dissen Fall warrt se tomeist as Positschoonswinkel vun de groten Bahnass – relativ to dat Äquater-Koordinatensystem (Deklinatschoon]) – angeven. Bahnen mit en Inklinatschoon vun 90° warrt dorbi as *Polarümloopbahnen* beteken. Bi Mehrfacksystemen oder bi Exoplaneten warrt de Bahnnegen vun de Ümloopbahn gegen en Even meten, de piel op de direkten Sichtlien vun de Eer ut steiht. Dat heet in den Fall, dat bi en Bahnnegen vun 0° dat System vun de Eer ut direkt vun baven to sehn is. Bi en Inklinatschoon vun 90° dorgegen is de Ümloopbahn vun de Siet to sehn.

Mit Bahnnegen twüschen 90° un 270° warrt torüchlöpige Objekten beschreven, also Objekten de anders rüm op jemehr Bahn lopen doot, as dat Zentralobjekt roteert. In’n Fall vun Keplerbahnen (twee Objekten in en Vakuum) blifft de Bahnnegen bestännig, un de Laag vun de Bahneven blifft kunstant in ehr Utrichten ünner de Fixsteerns. Wenn aver en drüdden Himmelskörper dorto kummt, kummt dat dör den sien Gravitatschoon to Bahnstören, dör de dat Argument vun’n Knütt – deelwies ok perioodsch – ännert warrt. Dat Bahnelement warrt dorüm as en Reeg vun *[[oskuleren]]* Termen in Betog op en Epoch angeven, d. h. as en annegerte Lösung, de to en sünnern Tietpunkt gellt. 

## Borns
Inklinatschoon

**Inklinatschoon** (vun latiensch *inclinare* „sik negen“) betekent

* Bahnnegen, in de Himmelmechanik de Winkel twüschen de Ümloopbahn vun en Objekt un en Betogseven,
* Fallen, in de Geologie de Winkel, üm den en Steenschicht gegen de Waagrechten neegt is,
* Inklinatschoon, in de Eerdphysik de Winkel, üm den dat Eerdmagnetfeld gegen de Waagrechten neegt is,
* In de Tähnmedizin de Winkel vun en Tähn gegen de Even, de vun’n Ünnerkeev billt warrt,
* Inklinatschoon, in de Medizin dat na vörn negen vun’n Kopp,
* Inklinatschoon, in de Architektur dat sütje Negen vun Sülen un Wannen na binnen,
* In de Mathematik mitünner för’t Stiegen to’n Bispeel vun en Funkschoon,
* Propensität, in de Kennistheorie en objektive Interpretatschoon vun Wohrschienlichkeit, de sünners in de Quantentheorie anwennt warrt.
Karl-Heinz Paulsen

**Karl-Heinz Paulsen** (* 2. Dezember 1909 in Hamborg; † 18. August 1941 bi Narwa) weer en düütsch Ozeanograph un Polarforscher.

## Leven
Karl-Heinz Paulsen hett bit 1929 de Böverrealschool in Uhlenhorst besöcht. Dornah hett he en Ozeanographiestudium an de Universität Hamborg anfungen, dat he 1940 mit de mündlich Dokterprüfung afslooten hett. In’ Tweeten Weltkrieg deen he as Leutnant bi de Infanterie; toletzt as Kompaniechef vun en Maschinengewehr-Kompanie. In’ Sömmer 1941 is he an de  Ostfront fallen.

## Antarktisforschung
De düütsch Walfangflotte wurr in de Johren vör den Tweeten Weltkrieg in jeder Fangsaison en Ozeanograph todeelt. In’ Süüdsömmer 1937/38 is Paulsen mit de „Jan Wellem“ eerstmals in’t  Süüdpolarmeer fohren. Wegen sien dor maakt Erfohrungen hett hüm Alfred Ritscher in dat folgen Johr in de Expeditschoonsmannschap vun de Düütsche Antarktische Expeditschoon 1938/39 beropen. Paulsen kunn sien Beobachtungen, afsehn vun en Vörbericht, nich mehr sülvst herutgeven. Nah sien Dood wurrn de Meetreegen 1951 vun dat Düütsch Hydrographisch Institut un de Utwerten dorvan  1958 dör Fritz Model publizeert. 

De Paulsenberge in Neuschwabenland (Oostantarktika) wurrn nah Karl-Heinz Paulsen nömmt.

## Enkeld Nahwiesen


## Literatur
*Alfred Ritscher (Hrsg.): *Wissenschaftliche und fliegerische Ergebnisse der Deutschen Antarktischen Expedition 1938/39*. Band 1, Koehler & Amelang, Leipzig, 1942, S. 28.
*Alfred Ritscher (Hrsg.): *Wissenschaftliche und fliegerische Ergebnisse der Deutschen Antarktischen Expedition 1938/39*. Band 2, Striedieck, Hamborg, 1958, S. 63–64.
Jules Merviel

**Jules Merviel** (* 29. September 1906 in Saint-Beauzély; † 1. September 1976 in Carqueiranne) weer en franzöösch Radrennfohrer.

He weer Profi van 1929 bit 1944. 1926 wurr he aber all Viezweltmeester vun de Amateure. Glieks in sien eerst Profi Johr kunn he dat Rennen Paris–Caen vör Albert Barthélémy winnen un bi de Tour de France keem he in de Gesamtwertung up Platz 23. Een Johr later keem he bi dit Rennen up den 21. Platz kunn aber ok een Deelstreck up sien Naam schrieven.

Sien nächst grood Spood weer denn die Sieg bi dat Rennen Paris–Tours, wo he Antonin Magne un den Düütschen Ludwig Geyer achter sück laaten kunn. Bit 1943 harr he denn noch mehrere Podiumsplatzeeren, ahn allerdings noch mal ganz baben to stahn.

## Weblenken
* Jules Merviel in de Datenbank vun Radsportseiten.net
John DeCuir

**John DeCuir** (* 4. Juni 1918 in San Francisco, Kalifornien; † 29. Oktober 1991 in Santa Monica, Kalifornien) weer en US-amerikaanschen Szenenbillner un Artdirector.

## Leven un Wark
DeCuir hett en Utbilln an de Chouinard Art School maakt un is dorna Enn vun de 1930er Johren bi de Universal Studios anstellt worrn, woneem he vun Mitt vun de 1940er Johren an as Artdirector arbeit hett. 1949 wessel he na 20th Century Fox. För sien Arbeiten as Szenenbillner weer he tosamen ölven mol för den Oscar nomineert. Dreemol is he mit den Pries ok uttekent worrn. För’t Feernsehn hett he blots af un to mol arbeit. Sien letzt Filmwark, an dat he bedeeligt weer, weer *Ghost Busters* ut dat Johr 1984.

Ok sien Söhn John DeCuir jr. arbeit as Szenenbillner.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
DeCuir is för sien Warken veerteihnmol för Filmpriesen vörslahn wesen, dörünner veelmols ok för den *Oscar*. Wunnen hett he veer Priesen:
* 1957: den *[[Oscar]]* in de Kategorie *[[Oscar/Best Szenenbild|Best Szenenbild]] (Farv)* för *The King and I*
* 1964: den *[[Oscar]]* in de Kategorie *[[Oscar/Best Szenenbild|Best Szenenbild]] (Farv)* för *Cleopatra*
* 1970: den *[[Oscar]]* in de Kategorie *[[Oscar/Best Szenenbild|Best Szenenbild]]* för *Hello, Dolly!*
* 1978: den *[[Emmy]]* in de Kategorie *Rutragen Szenenbild in en Drama* för *Ziegfeld: The Man and His Women*

## Weblenken
Lucinda Green

**Lucinda Green** (* 7. November 1953 in Andover, England as *Lucinda Jane Prior-Palmer*) is en britisch Völsiedigkeitsriederin. Se is hüüd ok as Journalistin un Sportfunktschonärin tätig. 

Green hett an dree Olympisch Spelen deelnommen un wunn dorbi 1984 in Los Angeles mit de Mannschap de Sülvermedaille. Neben völ anner Titel wunn se söss Mal de Badminton Horse Trials, womit se Rekordsiegerin vun dissen Wettbewarf is un dordör besünners bekannt wurrn. Dorto wunn se bi de Weltmeesterschapen 1982 sowohl mit de Mannschap as ok in’t Eenzel de Goldmedaille un bi Europameesterschapen kunn se all toommen 4 Gold- un 2 Sülvermedaillen winnen.

Hör internatschonal Loopbahn hett se 1987 afslooten. Se is aber ok hüüd noch in’ Rietport aktiv un traineert ok de Geländerieder. 

## Weblenken

* Lucinda Green in de Datenbank vun Sportsreference.com (engelsch)
Herxheim

**Herxheim** is een Gemeente bi Landau/Palz in’n Landkreis Südliche Weinstraße, Düütschland. De Gemeente heet op Pälzisch *Herxem*. In Herxheim leven 10.282 Minschen (Stand 31. Dezember 2011) up en Rebeet vun 29.12 km².

1996 hebbt Forschers in Herxheim een neolithisch Dörp funnen, in dat se Knaken von mehr as 450 Minschen funnen hebbt. De Wetenschoppers weet nich genau, wat dor passeert is, aver verscheden Befunnen düüdt dor op hen, dat de Bewahners von dat Dörp Kannibalismus bedreven hebbt.

## Weblinks

* Internetpräsenz vun de Oortsgemeend Herxheim
Happy Mondays

De **Happy Mondays** is de Naam vun en britische Musikgrupp. Se höörn tosamen mit de Stone Roses un de Inspiral Carpets to de Pioneren vun de Madchester-Bewegung.

## Historie
De Grupp hett sik 1980 in Salford, Manchester, üm den Front-Singer Shaun Ryder grünnt. Se bestünn toeerst blangen den Singer Ryder ut den sien Broder Paul Ryder an’n Bass, den Gitarrspeler Mark Day, den Keyboardspeler Paul Davis un den Slagtüüchspeler Gary Whelan, de all ut Manchester un Salford stammen.

1990 harrn de Happy Mondays mit de Leder *Step On* un *Kinky Afro* jemehr gröttsten Hits. Se kemen beide bit op den föfften Platz vun de britischen Single-Charts. Jemehr Albums hebbt se op dat Label Factory Records rutbröcht. 1993 geev de Grupp bekannt, dat se ophöörn wullen. Enn vun de 1990er Johren geev dat en kort Comeback, in’t Johr 2004 sünd se nochmol wedder tosamenkamen. Dree Johren later hebbt se ok wedder en nee Album rutbröcht.

## Diskografie (Utwahl)
### Alben
* *Squirrel and G-Man Twenty Four Hour Party People Plastic Face Carnt Smile (White Out)*, 1987
* *Bummed*, 1988
* *Hallelujah*, 1989
* *Peel Session 1989*, 1990
* *Pills ’N’ Thrills And Bellyaches*, 1990
* *Live*, 1991
* *Peel Session 1990*, 1991
* *… Yes Please!*, 1992
* *Loads & Loads More*, 1996
* *Double Easy (The US Singles)*, 1999
* *Greatest Hits*, 1999
* *Step On (Live)*, 2005
* *The Platinum Collection*, 2005
* *Uncle Dysfunktional*, 2007

### Singles
* *Freaky Dancing* / *The Egg*, 06/1986
* *Tart Tart* / *Little Matchstick Owen's Rap*, 03/1997
* *24 Hour Party People* / *Yahoo*, 10/1987
* *Wrote For Luck* / *Boom*, 11/1988
* *Mad Cyril-Hello Girls* / *Do it better*, 11/1989 
* *The Madchester Rave On EP*, 11/1989, UK #19
* *Step On* / *Step on* One Louder Mix, 03/1990, UK #5
* *Kinky Afro* / *Kinky Afro* live, 10/1990, UK #5
* *Loose Fit* / *Bob's your Uncle*, 02/1991, UK #17
* *Judge Fudge* / *Tokoloshe Man*, 11/1991, UK #24
* *Stinkin Thinkin* / *Stinkin Thinkin* Boys-Own-Mix, 09/1992, UK #31
* *The Boys Are Back In Town* / dto. "Dirty Mix", 05/1999, UK #24
* *Playground Superstar*, 2005
* *Jelly Bean*, 2007

## Weblenken
* Offizielle Websteed (engelsch)
* Nich-offizielle Diskografie (engelsch)
* Tourbericht (hoochdüütsch)
Jack Babashoff

**Jack Babashoff** (* 13. Juli 1955 in Whittier, Kalifornien) is en ehmalger US-amerikaansch Swemmsportler.

Babashoff is 1955 in Whittier in Kalifornien boren. Shirley Babashoff is sien Süster.

Bi de Olympisch Sömmerspelen 1976 in Montreal wunn he de Sülvermedaille över 100 m Freestil achter sien Landsmann James Montgomery aber noch vör den Düütschen Peter Nocke. Buterdem wunn he bi de Swemmweltmeesterschapen 1978 in Berlin mit de US-amerikaansch 4 x 100 m Freestilstaffel de Goldmedaille.

Sien Süster Shirley Babashoff hörrt mit 8 Medaillen to de spoodriekst Swemmsportlerinnen vun all Tieden bi Olympisch Spelen. 

## Weblenken
* Jack Babashoff up sports-reference.com (engelsch)