open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1778

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 6. Februar: Frankriek acht de Unafhangigkeit vun de dörteihn amerikaanschen Kolonien un slutt sik jem an in’n Krieg gegen Grootbritannien.

## Boren
* 25. Mai: Claus Harms, lutherschen Pastoor († 1855)
* 11. August: Friedrich Ludwig Jahn, düütsch Natschonalist un Begrünner vun de Turnbewegen († 1852)
* 31. August: Friedrich August von Klinkowström, düütsch Maler († 1835)
* 5. Oktober: Jacques-Joseph Champollion, franzöösch Archäoloog un Bibliothekar († 1867)

## Storven
* 10. Januar: Carl von Linné, sweedsch Naturforscher (* 1707)
* 30. Mai: Voltaire, franzööschen Schriever in dat Tiedöller vun de Opklärung (* 1694)
* 2. Juli: Jean-Jacques Rousseau, franzöösch Schriever un Philosoph (* 1712)
Stoffnaam

En **Stoffnaam** (lat. *nomen materiale*) is blangen Soortnaams, Egennaams un Sammelnaams een vun veer Klassen vun Naamwöör. Stoffnaams betekent Saken, de in de Spraak as Eenheit ansehn warrt, de nich tellt warrn köönt. Bispelen sünd *Water* oder *Koorn*. Water warrt as Stoff ansehn un dat gifft normalerwies kene *twee Waters*. Water tellen geiht blot över Maateenheiten: *een Liter Water, twee Liter Water*. *Koorn* hett twee Bedüden. Eenmal dat enkelte Koorn. Dat is en Soortnaam un kann tellt warrn: *een Koorn, twee Köörn*. Un denn *Koorn* as Stoffnaam. Dat Koorn op’t Feld geiht nich ahn Help vun Maateenheiten to tellen.
Doris Kresimon

**Doris Kresimon** (* 22. März 1955) is en ehmalge düütsch Footballspelerin.

Hör gebört de Ehre, dat eerste Door för de düütsche Fruen-Natschonalmannschap schaaten to hemm. An’ 10. November 1982 hett se in de 25. Minüüt dat 1:0 tegen de Swiez schaaten. Dat eerste Fruen-Länderspeel is denn ok mit 5:1 wunnen wurrn. Kresimon hett insgesamt söben Lännerspelen maakt, Doren hett se aber nich mehr schaaten. 

Ehr Heematvereen weer de SSG 09 Bergisch Gladbach. Mit disse Vereen hett de Störmerin van 1979 bit 1984 söss düütsche Meesterschapen in Rieg wunnen. Dorto keem 1982 und 1984 de DFB-Pokal, de se wunnen harrn. 1981 hett se mit de Verband vun de Middelrhien de Lännerpokal bi de Fruen wunnen.
Soortnaam

En **Soortnaam** (latiensch *nomen appellativum* of *nomen commune*) is blangen Egennaams, Stoffnaams un Sammelnaams een vun veer Klassen vun Naamwöör. Soortnaams sünd Naams för Saken, de tellt warrn köönt. Saken, de kloor afgrenzt sünd un Eenheiten billen doot. Bispelen sünd *Katt* oder *Barg*. Dat gifft vele Katten un Bargen op de Welt un op een enkelt Exemplar kann mit den Soortnaam *Katt* oder even *Barg* verwiest warrn.
1. April

## Wat passeert is
* 1224: Dat Arzbisdom Hamborg is mit Schrieven vun Paapst Honorius III. uplööst wurrn un dat Bisdom Hamborg stünn nu ok offiziell ünner Bremen.
* 1318: Berwick-upon-Tweed warrt de Englänner vun de Schotten wedder afnahmen.
* 1572: De Stadt Den Briel fallt as eerste Stadt in de Nedderlannen de upsternaatschen Watergeuzen in'e Hannen.
* 1938: Altno kummt wegen dat Groot-Hamborg-Gesett na Hamborg (vun Preußen).
* 2009: Albanien un Kroatien wurrn in de NATO upnommen.

## Boren
* 1721: Pieter Hellendaal, nedderlannsch Komponist, Organist un Violinist († 1799)
* 1815: Otto von Bismarck, düütsch Politiker († 1898)
* 1866: Ferruccio Busoni, italieensch Pianist, Komponist, Dirigent, Librettist, Essayist un Musikpädagoog († 1924)
* 1901: Alexander Maes, belgisch Radrennfohrer († 1973)
* 1901: Otto Albrecht Isbert, düütsch Yogalehrer un Schriever († 1986)
* 1919: Joseph Edward Murray, US-amerikaansch Chirurg un Nobelpriesdräger († 2012)
* 1920: Toshirō Mifune, japaansch Schauspeler un Speelbaas († 1997)
* 1933: Claude Cohen-Tannoudji, franzöösch Physiker un Nobelpriesdräger
* 1933: Heiko Engelkes, düütsch Journalist († 2008)
* 1939: Wilhelm Bungert, düütsch Tennisspeler
* 1940: Helga Hürkamp, plattdüütsch Schrieverin
* 1940: Wangari Maathai, keniaansch Politikerin un Nobelpriesdrägerin för Freden († 2011)
* 1940: Lavina Washines, Hööftling vun dat Yakama-Volk, USA († 2011)
* 1944: Jürgen Bohmbach, düütsch Historiker
* 1946: Iván Faragó, ungaarsch Schachspeler († 2022)
* 1948: Alain Vasseur, franzöösch Radrennfohrer
* 1955: Roberto Pruzzo, italieensch Footballnatschonalspeler
* 1973: Anna Carin Zidek, sweedsch Biathletin
* 1974: Paolo Bettini, italieensch Radrennfohrer
* 1983: Sergei Wjatscheslawowitsch Lasarew, russisch Singer

## Storven
* 1924: Ludwig Klingenberg, düütsch Architekt (* 1840)
* 1999: Jesse Stone, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1901)
* 2003: Marcel Ernzer, luxemborgsch Radrennfohrer (* 1926)
* 2020: Ellis Marsalis, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1934)
* 2021: Isamu Akasaki, japaansch Wetenschapler un Nobelpriesdräger (* 1929)
Weimar

**Weimar** is en kreisfree Stadt in Döringen. Se hett 64.481 Inwahner (31. Dez. 2006) up en Flach vun 84,26 km². Dormit is se de veertgröttste Stadt in Döringen und dröfft siet 2004 de Binaam Universitätsstadt dragen. 

To dat kulturell Arv vun de Stadt hörrt de domineerend Weimarer Klassik üm Wieland, Herder, Goethe und Schiller, dat Bauhaus un de Grünnen vun de eerste Republik up düütsch Grund, de Weimarer Republik (1919).

Dorneben weer Weimar siet 1572 Hööftstadt vun Sassen-Weimar un siet 1809 vun Sassen-Weimar-Iesenack. Dat weer de eerste Staat Düütschlands, de sück en Verfaten geev (1816). Van 1920 bit 1948 weer Weimar de Hööftstadt vun dat Land Döringen. 1999 weer se de Kulturhööftstadt vun Europa.

## Historie
Besiedelt wurrn is de Ggegen üm Weimar woll all lang. 1925 hebbt se in de Gegend en Skelett funnen, wat man up etwa 200.000 Johr schätzen deiht. Weimar sülvst is eerstmals 899 nömmt wurrn. De Naam hett sück in de Loop vun de Johrhunnerten vun „Wimares“ över „Wimari“ to „Wimar“ un denn to „Weimar“ ännert.

## Bekannt Lüüd ut disse Stadt
* Carl Philipp Emanuel Bach (1714-1788), düütsch Musiker un Komponist
* Johann Gottfried Bernhard Bach (1715-1739), düütsch Organist
* Wilhelm Friedemann Bach (1710-1784), düütsch Musiker un Komponist
* Herbert Kroemer (1928-2024), düütsch Physiker un Nobelpreisdräger
* Heike Warnicke (* 1966), düütsch Iesflinklöperin

## Literatur
* Annette Seemann: *Weimar - ein Reisebegleiter*, Insel Verlag, ISBN 3-458-34766-6
* Alberto Schwarz: *Weimar*, E.A. Seemann, Leipzig 1993, ISBN 3-363-00582-2
* Peter Merseburger: *Mythos Weimar - Zwischen Geist und Macht*, dtv, ISBN 3-423-30787-0
* Merian - *Weimar*, Jahreszeiten Verlag, ISBN 3-7742-9901-3
* Angela Pfotenhauer, Elmar Lixenfeld: *Weimar – Welterbe*, Monumente-Edition. Monumente-Publikation der Deutschen Stiftung Denkmalschutz, Bonn 2006, ISBN 3-936942-65-X oder ISBN 3-936942-66-8
* Heinrich Pleticha (Hrsg.): *Das klassische Weimar - Texte und Zeugnisse*, Lizenzausgabe für Komet Verlag, vom Deutschen Taschenbuch Verlag, Köln 1983, ISBN 3-89836-517-4
* Justus H. Ulbricht: *Klassikerstadt und Nationalsozialismus, Kultur und Politik in Weimar 1933 bis 1945*, Weimar 2000, ISBN 3-931743-55-1
* Jens Schley: *Nachbar Buchenwald. Die Stadt Weimar und ihr Konzentrationslager 1937-1945*, Köln, Weimar, Wien (Böhlau) 1999, ISBN 3-412-15298-6
* Andrea Dietrich, Jörg Sauerbier: *Weimar. Ansichten und Einblicke*, Militzke Verlag, Leipzig 1996, ISBN 3-86189-082-8
* Gitta Günther, Wolfram Huschke, Walter Steiner (Hg.): *Weimar. Lexikon zur Stadtgeschichte*, Weimar 1998, ISBN 3-7400-0807-5

## Weblenken

* Offiziell Websteed
* Histoorsch Rundgang
Paolo Bettini

**Paolo Bettini** (* 1. April 1974 in Cecina, Italien) is en italiensch Radrennfohrer. 

Bettini gellt as en vun de best Rennfohrer ut sien Generation för swoor Eendagsrennen. He hett en goden Rennöversicht und kann gau losfohren. He wurrd *il Grillo*, de Grill, nömmt, wiels he wat schmächtig is un gau ut en Feld rutspringen kann. Bi grode Rundfohrten oder in de Bargen hett he aber nix to melden.  

Mit sien Sieg bi de Weltmeesterschap 2007 kunn he to dree Fohrer upsluten, de hör Titel vertedigen kunnen. Dat weern de Belgiers van Looy un van Steenbergen as ok sien Landsmann Bugno. 

## Karriere
### 1997-2008
Bettini wurr 1997 Profi. Eerst weer he blots Waterdrager un Helper för Michele Bartoli un kunn paar Etappen bi lüütje Rundfohrten winnen. In dat Johr 2000 wunn he aber de Ardennen-Klassiker Lüttich-Bastogne-Lüttich un lös Bartoli as Kaptein vun dat Team Mapei af. 

In dat Johr drup wurr he bi de Weltmeesterschap Twete achter Oscar Freire un kunn ok de Rennen Meesterschap vun Zürich un Coppa Placci winnen. 

Van 2002 bit 2004 wunn Bettini immer de Gesamtweertung vun de Rad-Weltcup. Bi de Olympsch Sömmerspelen in Athen kunn he de Goldmedaille winnen, ok de Rundfohrt Tirreno–Adriatico hett he wunnen. Lüttich-Bastogne-Lüttich kunn he 2002 to’n tweten Mal gewinnen.

2005 wunn he nochmals de Meesterschap vun Zürich un de Lombardei-Rundfohrt. 2006 und 2007 wurr he denn Weltmeester und hett in 2006 nochmols de Lombardei-Rundfohrt wunnen.

Een Dag, bevör he sien Weltmeistertitel nochmol verteidigen wull, hett he an' 27. September 2008 dat Enn'n vun sien Karriere bekannt geben.

## Weblenken

*Club Paolo Bettini, Fanclub (italieensch)
Ippenbürn

**Ippenbürn** (haugdüütsk: *Ibbenbüren*) is ene düütske Stad in Nuordrien-Westfaolen un lig an’e Ippenbürnske Ao. Ippenbürn häw 51.599 Inwuëners (30. Niëwelmaonddag 2020) un is de grötste Stad in’t Tiäkenbüörgske Land.

In dat Jaor 1146 wät Ippenbürn dat iärste Maol äs *Hibenburen* schriwtlik näömt. Et ston in ’ne Urkunne van dän ossenbrügsken Bischup.

Bi Ippenbürn giwt dat auk en Kuolenpüt. In dat Stroomwiärk up dän Schaopsbiärg wät de Steenkuole äs Briänmatriaol bruukt.

## Bekante Lüde uut Ippenbürn
* Garefrekes Kerstin (*1979), düütske Footbalspiëler
* Karliczeks Anja (*1971) düütske Bunnesminnister

## Borns
Georg Stollenwerk

**Georg Stollenwerk** (* 19. Dezember 1930 in Düren; † 1. Mai 2014 in Köln) weer en düütsch Footballspeler un -trainer. 

He fung an mit Footballspelen bi Düren 99. Vun 1953 bit 1965 hett he as Verteediger un Middelfeldspeler för den 1. FC Köln speelt. In 424 Spelen hett he 85 Doren schaaten un is mit de Kölners 1962 un 1964 Düütsche Footballmeester wurrn, ok wenn he in de eerste Bundliga-Saison 1963/64 nich mehr to'n Insatz kommen is. 

För de düütsche Football-Natschonalmannschap hett he tüschen 1951 un 1960 23mal speelt un twee Doren schaaten. Nah sien aktiv Karriere weer he noch Trainer bi Alemannia Aachen un den 1. FC Köln. 

## Vereens
*SG Düren 99
*1953 - 1963 1. FC Köln

as Trainer

*1969 - 1970 Alemannia Aachen
*Langerwehe
*1975 - 1976 1. FC Köln

## Statistik

*23 Lännerspelen; 2 Doren för Düütschland
*4 B-Lännerspelen
*9 Amateur-Lännerspelen; 2 Doren

*Böverliga West
*:239 Spelen; 41 Doren 1. FC Köln

*Endrunn üm de Düütsche Meesterschap
*:14 Spelen; 3 Doren 1. FC Köln

*DFB-Pokal
*:7 Spelen; 1 Dor 1. FC Köln

*Westpokal
*:16 Spelen; 2 Doren 1. FC Köln

*Europapokal vun de Landsmeester; UEFA-Pokal
*:5 Spelen 1. FC Köln

## Enkeld Nahwiesen
Äwerschütte

**Äwerschütte** is en Gemeende in Noordhessen in den Landkreis Kassel. Fröher is se sülvstännig ween, man as de hessischen Gemarken nee updeelt wurrn sünd, keem se an'n 31. Dezember 1970 as en Stadtdeel to de Stadt Dringelborg mit to. Dor wahnt hüdigendags üm un bi 650 Lüde. De hoochdüütsche Naam vun Äwerschütte is *Eberschütz*.

## Historie
As „Everschütte“ is de Naam vun den Oort al in en Urkunn ut dat Johr 1047 to lesen. Vun dat 12. Johrhunnert af an is ok wat vun de *Eddelherrn vun Äwerschütte* (later: *Vun Schönebarg*) to hören. De Inwahners vun dat Dörp hefft in dat 18. un 19. Johrhunnert vun de Bueree leevt, man ok vun de Linnenweveree.

## Spraak
Äwerschütte höört to de Gemarken in Hessen, wo an un for sik Plattdüütsch snackt wurrn is. Hüdigendags warrt tomeist Hoochdüütsch snackt. Äwerschütte liggt just an den „Spraak-Äquator“, an de Benrather Linie https://web.archive.org/web/20160305003605/http://www.heimatverein-eberschuetz.de/platt.htm. 

## De Äwerschüttschen Klippen
De „Äwerschüttschen Klippen“ sünd en steilen Barg süüdlich vun dat Dorp. Hier kann een ok de Resten vun ene ole vörgeschichtliche Borg finnen.

## Literatuur
Kreis Hofgeismar: Handbuch des Heimatbundes für Kurhessen, Waldeck und Oberhessen III, Marburg/Lahn 1966, S. 82 ff. 

## Weblinks
* Informatschonen vun den Vereen för Heimaat un Geschicht in Äwerschütte
* Homepage vun de Stadt Dringelborg
Maseru

**Maseru** is de Hööftstadt vun Lesotho un mit ruch weg 174.000 Inwahner (Stand: 2005) ok de gröttste Stadt vun dat Land. Insgesamt leven in dat Rebeet aber üm 218.000 Lüüd. 

Maseru liggt an de Stroom Caledon (Sesotho: *Mohokare*) in’ Westen vun Lesotho. Se is ok Hööftstadt vun de glieknaamig Distrikt. 

Maseru is en recht modern Stadt mit veel Ämters, Gewerbe, Supermarkten, Asphaltstraten, Schoolen, den *Queen Elizabeth II. Hospital*, den gröttsten Kark *Cathedral of our Lady of Victories*) un den modern Natschonalstadion, wat se in de 1980er Johren boot hebbt.

## Weblinks
Landkreis Kassel

De **Landkreis Kassel** is en Landkreis in den Regeernsbezirk Kassel in Noord-Hessen. In'n Noorden grenzt de Landkreis an den Landkreis Noordheim, de to Neddersassen tohören deit, in'n Oosten an den neddersassischen Landkreis Göttingen un an den Werra-Meißner-Kreis. In'n Süden is de Schwalm-Eder-Kreis Naber, in'n Westen de Landkreis Waldeck-Frankenberg un in'n Noordwesten de Kreis Höxter, de to Noordrhien-Westfalen tohören deit. Sitt vun den Landkreis is de Stadt Kassel, de avers süms nich to den Kreis töhöört. 

## Geografie
De Gemarken vun den Kreis ümfaat dat *Kasseler Becken* un dat *Wulfenhagener Becken*. De sünd vun'anner scheedt dor dat Habichtswolder Bargland mit den *[[Herkules (Kassel)|Herkules]]* (515 m). In'n Oosten vun den Kreis flutt de Fulda vun Süden her dör Kassel dör. Nadem geiht se in Hannobersch Münnen mit de Werra to de Werser tosamen un flutt um den Reinhardtwold ümto. In düsse Gegend is de Werser de Grenz na Neddersassen hen. Ganz in'n Noorden vun den Kreis bi Korlshoawen lett se den Landkreis denn achter sik.

## Historie

Grote Delen vun den hüdigen Landkreis sünd just de Gemarken, wo dat germaansche Volk vun de Chatten in leevt hett. Dat weern de Hessen ehre Vöröllern. In dat fröhe Middelöller harrn sik verschedene Försten vunwegen dat Land in'e Klatten. Hessen, Kurmainz, Patterbuorn, Kurköln un de Hartog vun Brunswiek streden sik dor üm, wer dor dat Seggen hebben scholl. Man as denn eerst mol de nee Landgraafschop Hessen torecht weer, dor keem de Landstreek fix unner ene Hand. Later höör dat denn to Hessen-Kassel to. Dor is denn ja an'n Anfang vun dat 19. Johrhunnert dat Kurförstendom Hessen vun maakt wurrn. 1866 hett Preußen düt Förstendom dalslaken un, tohopen mit dat Hartogdom Nassau un de Free Stadt Frankfort tosamenslaten to de Provinz Hessen-Nassau. Ut Kurhessen is nu de Regeernsbezirk Kassel wurrn. De weer denn ünnerdeelt in de Kreisen Kassel, Geismar un Wulfenhagen. An'n 1. August 1972 sünd düsse dree Kreisen denn wedder tosamenslaten wurrn to den neen Landkreis Kassel.

## Spraak
Normalerwiese warrt allerwegens in den Landkreis de Hoochdüütsche Standardspraak snackt. Man in allerhand Öörd up'n Land gifft dat ok noch Lüde, de Plattdüütsch snacken doot. Dorüm gifft dat vun en ganze Reeg Dörper un Steder ok noch plattdüütsche Naams.

## Städer un Gemeenden
(Inwahners an'n 30. Juni 2006)
Mechtsen

**Mechtsen** (hoochdüütsch: *Mechtersen*) is en lütt Dörp bi Bewick in’n Landkreis Lünborg. Hier wohnt 656 Inwohners. Dörch Mechtsen daht de Roddau un de Düsternhopenbeek fleeten. Öllere Naams sünd ok woll *Mechtrikeshusen*, *Mechtriksen* un *Mechtenhusen*.

## Geschicht
Eerstmals wurr Mechtsen op den 21. Mai 1158 nömmt as Bischop Hermann vun Veern över den Decima in Mechtsen entscheeden. De full to twee Drüddel an de Kanoniker un to en Drüddel an den Propst vun Bewick.

As Johann un Lambert vun Mechtsen 1300 storven sünd, gungen de Göder an den Bewicker Stift un de Familie vun Meding.

1780 hett de Schoolmeester Frantz Martin Röder en School in Mechtsen grünnd. Disse wurr 1971 oplööst.

1852 gung Mechtsen an dat Amt Lüne, 1885 an den Landkreis Lümborg. An den 1. Juli 1969 hett Bewick, Mechtsen un Vögelsen de Samtgemeen Bewick grünnd.

## Weblenken
•https://mechtersen.de/
Kesa

Dat **Kesa** is en Kledaasch wat de Tohöörigkeit to’n buddhistischen Orden wiesen deit, ähnlich as en Mönksroof. Meest sünd de in orange hollen, dat gifft aver ok goldfarven oder rode. 

De Stoffstriepen, worut dat Kesa maakt is, warrt vun Hand tosamenneiht. Na da Traditschoon harrn de eersten buddhistischen Wannermönken jemehr Kledaasch ut Stoffresten, Liekendöker usw. tohopenneiht un ockerfarven klöört. Dör dat Bruken vun olle Kledaasch, Stoffspennen un Stoffen ut sünnere Anwennen, as ok dör’t Neihn un Infarven vun Hand kriggt dat Kesa sien geistige Bedüden. Sünners in’n Zen-Buddhismus warrt op dat Sülvstmaken vun en Kesa vör de Ordinatschoon to’n Mönk oder to’n Nonn Weert leggt. 

Dat Kesa warrt ok vun Anhöörige vun’n „Westlich Buddhistischen Orden“ (WBO) dragen. In den Fall hannelt sik dat üm en breden Stoffstriepen, de an beide Ennen dree flammende Eddelstenen as Teken för de „Dree Juwelen“ opneiht hett. Bi de normalen Ordinatschoon is dat Kesa witt, wat de Reinheit utdrücken schall. Wenn de Ordensliddmaat tosätzlich de „Brahmacarya“ (sexuell Enthollen) opnehmen müch, kriggt he en golden Kesa. Dat stellt in’n WBO aver keen högere Ordinatschoon dor un kann ok wedder torüchnahmen warrn.

## Weblenken

* die Beschäftigung mit dem Kesa - Interview mit en franzöösch Zen Nonne
Anspeel (Schach)

Dat **Anspeel** (hoochdüütsch: Eröffnung) is de eerste Phase in en Schachpartie. De geiht so ruch weg över de eerste 10 bit 15 Tüüg in en Partie un end, wenn de Figuren entwickelt sünd. Dornah geiht dat denn in dat Middelspeel över. Je nahdem, welker Buern toeerst trucken wurrn snackt man vun ''apen'', ''halfapen'' oder ''slooten'' Partie.
Kaschmir

**Kaschmir** ((Urdu:مقبوضہ کشمیر), Kaśmīr, Kashmir) is ein ehemols Fürstenstoot in Himalaya, de vundoog sowohl vun Indien as ok vun Pakistan beansprucht wott.
Deßel (Dringelborg)

**Deßel** is en Stadtdeel vun de lüttje Stadt Dringelborg in Noordhessen in dat Werserbargland. Bit 1970 weer Deßel en sülvstännig Dörp. Hüdigendags leevt dor bi 800 Lüde. Up Hoochdüütsch heet de Oort **Deisel**.

## Laag
De Oort liggt bi 140 m över NN un bi 25 m över dat Daal vun de Diemel an de ehr westlich Över. Deßel liggt in den Landkreis Kassel 5 km süüdlich vun de Werser bi Herstelle. Dat is nich wiet af vun de Grenz na Noordrhien-Westfalen un na Neddersassen hen. In’n Oosten liggt de Reinhardswald, na Westen to finnt sik de Warborger Böörd. Deßel liggt dree km in'n Norden vun de egentliche Stadt Dringelborg. Korlshoawen liggt denn noch mol 6 km noordööstlich. Patterbuorn is na Noordwesten to 45 km wiet weg, Höxter bi 20 km na Noorden to, Göttingen 36 km ööstlich un Kassel 31 km süüdlich (allens in Luftlien meten). 

## Tallen un Teken
De Postleettall is 34388 un de Auto-Kennteken sünd *KS*, *HOG* un *WOH*. 

## Historie
In de Kuntreien vun Deßel un ümto siedeln al in vörhistoorsche Tieden Minschen. Ut düsse Tiet sünd noch de Resten vun en Wallborg to sehn. De finnt sik westlich vun den Oort up den Borgbarg, de 249&nbsp;m hooch is. In en Urkunn stünn de Naam vun Deßel dat eerste Mol in dat Johr 1005/1006 to lesen. 

An’n 31. Dezember 1970 hett sik Deßel, tohopen mit seß annere Gemeenden, de bit dorhen ok sülvstännig weern, un mit de lüttje Stadt Dringelborg, to de *Stadt Dringelborg* tohopenslaten. 

## Spraak
Deßel höört to de Gemarken in Hessen, wo an un for sik Plattdüütsch snackt wurrn is. Hüdigendags warrt tomeist Hoochdüütsch snackt. 

## Verkehr
Dör den Oort dör löppt de B&nbsp;83. De föhrt vun Kassel her över Dringelborg un Deßel na Korlshoawen un vun dor af an fudder na Noorden to dör dat Werserdaal hen. 

De neegsten Affohrten vun de Autobahn gifft dat bi Warborg un Brüne an de A&nbsp;44 un bi Göttingen, Nörten-Hardenbarg un Noortheim an de A&nbsp;7. 

Regionalbahnhööv gifft dat in Geismar, Hümme un Korlshoawen. Neegste Stoppstell för IC- oder ICE- Töög gifft dat in Warborg, Kassel un Göttingen. Internatschonale Flaaghavens gifft dat in Hannober un in Patterbuorn. 

## Weertschop un Tourismus
Industrie gifft dat in Deßel nich. Bloß en Reeg vun lüttjere Handwarksbedrieven weert andrapen. Ok mit den Tourismus is in Deßel nich veel Staat to maken, anners, as in de Öörd dor ümto. De Bueree speelt jummers noch en Rull, ofschoonst se nich mehr so wichtig is, as fröher. 

## Weblinks
*Siet vun de Stadt Dringelborg (Hoochdüütsch) 
*Tourismussiet vun dat Werserbargland (Hoochdüütsch)
Anthologie

Een **Anthologie** is ’n Sammelsuus’ vun schrävene Warken — mehrsttieds verschedene Schrieverslüüd’ ehr Warken — in een enkelten Band.
Chottsbüren

**Chottsbüren** (**Gottsbüren**) is en Stadtdeel vun Dringelborg in den Landkreis Kassel in Noordhessen. In dat Dörp leevt 872 Inwahners. 

## Geographie

Dat Dorp Chottsbüren liggt bi 30 km nöördlich vun de Grootstadt Kassel (Luftlinie). Dat liggt dor in den nöördlichen Deel vun den Reinhardswald, nich wiet in'n Westen vun den Langenbarg, de 424 m hooch is. Noch en beten wieder na Westen hen liggt de Holtape. Dör den Oort flutt de Fuldebäke, de later in de Holtape inmünnen deit. En Afsnitt vun de Straat vun de Werserrenaissance föhrt ok dör dat Dörp dör. 

Bloß 4,5 km Luftlinie na Süüd-Süüdoosten to kümmt een na de Sababorg. Dor weert allerhand Sagen över vertellt un se warrt as dat Slott vun *Dornröschen* vun de Bröder Grimm ankeken.

## Historie
### Middelöller
Al in dat 9. Johrhunnert warrt de Oort nömmt. Dormols heet he „Buria“. Later weert ganz verscheden Naams bruukt, as Gunnesburin, Gunnesburen, Hundesburen, Godesburen. In dat Johr 1355 is to'n eersten Mol de Naam Gottsbüren to hören. 

De Oort höör to den Grafen Ludolf vun Dassel siene Gemarken. He verköff dat Dörp 1272 an dat Arzbisdom Mainz. Bloß 60 Johr later hett Mainz dat Dörp dat Klooster Lippoldsbarg överlaten. 

In dat Middelöller sünd allerhand Öörd in düsse Kuntreien wööst wurrn. För Chottsbüren gell dat avers nich. Dat leeg to günstig an den olen, wichtigen Hannelsweg, de dormolige „Königstraat“. 

### Wallfohrt
Chottsbüren is bekannt wurrn vunwegen dat „Wunner vun Chottsbüren“. 1329 oder 1330 güngen allerhand Geschichten üm dat Lief vun den Herrn Jesus Christus dör de Gemarken vun den Reinhardswald. Dat is vertellt wurrn, dat Christus sien doden Liev in de Hölter um Chottsbüren to funnen wurrn weer un nu in de Karken liggen scholl. De Arzbischop Balduin vun Trier geev den ok al an'n 10. Juni 1331 Verlööv to en Wallfohrt. Later is dor en Pilgerfohrt na de Hostie vun Chottsbüren vun wurrn. Düsse Pilgerfohrten geev dat bit 1399. Se bröchen in de Gegend vun dat Dörp unbannig veel Lüde un allerhand Riekdom. Mannich en Pilger is up den Weg na Santiago de Compostela glieks in Chottsbüren bleven. So bruuk he nich den langen Weg bit an dat Enne vun de dormolige Welt to maken. 

In dat Dorp steiht noch de Kark, de för düsse Wallfohrten 1330 un 1331 boot wurrn is. Later in dat 14. Johrhunnert is se to en Hallenkark mit dree Scheep utboot wurrn. 1334 is den to'n Schutz för de Pilgers noch de „Tappenborg“ boot wurrn. Hüde heet düsse Borg de „Sababorg“.

## Spraak
Chottsbüren höört to de Gemarken in Hessen, wo an un for sik Plattdüütsch snackt wurrn is. Hüdigendags warrt tomeist Hoochdüütsch snackt.
1329

## Wat passeert is
* 1329 oder 1330: Dat „Wunner vun Chottsbüren“

## Boren
* Pierre Roger de Beaufort, laterhen Paapst Gregor XI. († 1378)

## Storven
* 7. Juni: Robert the Bruce, König vun Schottland
Ève Luquet

**Ève Luquet** (* 6. September 1954 in Paris) is en franzöösch Graveurin un Breefmarkenkünstlerin. Se arbeit för de franzöösch Post in Andorra un in Frankriek siet 1986.

Ève Luquet studeer an de École nationale supérieure des Beaux-Arts vun Paris, tosommen mit de Breefmarkenkönstler un Graveur Jacques Jubert. Se hett sück denn up de Dorstellen vun verscheeden Landschapsmotiven un up de Dorstellen vun Monumenten spezialiseert. 

Hör *[[Marianne]]*-Breefmarkenserie is de eerste franzöösch Düermarkenserie, de vun en Frau utklamüstert wurrn is. Se wurr an’ 15. Juli 1997 rutgeven.
Tarrasch-Variante

De **Tarrasch-Variante** in de Franzöösch Verteedigung is en Anspeel in’t Schachspeel. Se is in de Anspeelsystematik vun de ECO-Codes ünner de Slööteln C03 bit C09 klassifizeert. 

De Tarrasch-Variante entsteiht nah de Tüüg: 
:**1. e2-e4 e7-e6 2. d2-d4 d7-d5 3. Sb1-d2**
Siegbert Tarrasch  hett den vörsichtigen Peerd-Toog 3.Sd2 tegen Franzöösch üm 1889 inföhrt. Dormit verhinnert Witt en Fesselung as in de Nimzowitsch/Winawer-Variante un de MacCutcheon-Variante, holt dat Zentrum flexibel un is rüst, den thematischen Hebel c7-c5 mit c2-c3 to begegnen, wat den Buer d4 stött. Betallen moot Witt mit minneseert Infloot up dat Zentrum. Interessanterwies hull de "Praeceptor Germaniae" bald nich mehr völ vun sien eegen Variante, wiels Swaart nah 3. ... c7-c5 4. e4xd5 e6xd5 licht to en Isolani kommen deiht. Un den Isolani beurdeel Tarrasch as good för Swaart. 4. ..Dd8xd5 sörgt aber dorför, dat dat nich passeert.

De anner Hööftantwort 3. ... Sg8-f6 will de Buernkett dör Provokatschoon vun 4. e4-e5 herbiföhren, um se nah Sf6-d7 5. Lf1-d3 c7-c5 6. c2-c3 Sb8-c6 7. Sg1-e2 mit c5xd4 8. c3xd4 f7-f6 9. e5xf6 Sd7xf6 10. Sd2-f3 Lf8-d6 to bekämpfen.

Uprechthollen vun sien Zentrum kann Witt mit 5. f2-f4 (anstatt 5.Ld3) mit der Folge 5. ...c7-c5 6. c2-c3 Sb8-c6 7. Sd2-f3 Dd8-b6 8. g2-g3 c5xd4 9.c3xd4 Lf8-b4+ 10. Ke1-f2
Dibaba

**Dibaba** betekent

* Dibaba, Stadt in Süüdafrika.

**Dibaba** is de Familiennaam von

* Berhane Dibaba (* 1993), äthioopsche Löperin,
* Ejegayehu Dibaba (* 1982), äthioopsche Löperin,
* Genzebe Dibaba (* 1991), äthioopsche Löperin,
* Mare Dibaba (* 1989), äthioopsche Löperin,
* Tirunesh Dibaba (* 1985), äthioopsche Löperin,
* Yared Dibaba (* 1969), düütschen Moderator, Sänger un Schauspeler.
1250

## Wat passeert is
* Höxter kriggt de Stadtrechten
* De Slachte an de Werser warrt to'n Haben vun Bremen utboot an Steed vun den olen Haben in de Balge

## Boren

## Storven
Patwin

De **Patwin** (ok **Patween** oder **Südliche Wintu**) weern en Indianerstamm ut de Penuti-Spraakgrupp, de to de Tiet vun de eerste Kontakt mit de Witten an de Sacramento un Feather River in dat hüdige Kalifornien leevt hemm. De Stamm gellt hüüd as utstorven.

## Kiek ok

*List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent
Langendoahl

**Langendoahl** is en Stadtdeel vun de lüttje Stadt Dringelborg in Noordhessen in dat Werserbargland. De hoochdüütsche Naam vun Langendoahl is **Langenthal**.

## Historie
Langendoahl is grünnt wurrn in dat Johr 1168.Bit to'n 31. Dezember 1970 weer Langendoahl en sülvstännig Dörp, man denn is dat mit söben annere Gemeenden un de lüttje Stadt Dringelborg to de nee Stadt Dringelborg tohopenslaten wurrn. 

## Geographie
Dat Dörp liggt 3 km süüdlich vun de Werser un 4 km in'n Westen vun de Diemel. Dat liggt woll bi 285 m över NN. De ole Oort Dringelborg (Stadtmidden) liggt 5 km in'n Süüdoosten, Beverungen 5,5 km nöördlich, Kassel 34 km süüdlich, Patterbuorn 42 km noordwestlich un Hannober 86 km noordwestlich. 

De Oort höört to den Landkreis Kassel to. Dor wahnt üm un bi 800 Inwahners. De Postleettall is 34388 un dat Auto-Kennteken KS.

## Weertschop un Tourismus
Industrie gifft dat in den Oort gor nich. Mit de Bueree is dat in de lesten Johren minner wurrn, man dat Dörp is bekannt vunwegen sien Anboo vun Kassberen. In Langendoahl gifft dat allerhand schöne Fackwarkhüser to sehn. Nich wiet af gifft dat allerhand Saken, de een sik ankieken kann, as de Sababorg in den Reinhardswald, de Borg Dringelborg un de Krukenborg. Bavenhen is dat nich wiet na Korlshoawen, Höxter un Geismar. Övernachten kann een in en Gasthuus un in en Reeg vun Ferienwahnungen. 

## Spraak
Langendoahl höört to de Gemarken in Hessen, wo an un for sik Plattdüütsch snackt wurrn is. Hüdigendags warrt tomeist Hoochdüütsch snackt. 

## Weblink
offiziell Websteed vun de Stadt Dringelborg
1. März

De **1. März** is de 60. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner. Wenn en Schaltjohr is, is dat de 61. Dag vun’t Johr. 

## Wat passeert is
* 705: Paapst Johannes VII. wurrd wählt.
* 1803: Ohio warrt as 17. Bundsstaat in de USA upnahmen. 
* 1998: De Europääsche Charta vun de Regional- un Minnerheitenspraken is in Kraft treden
* 2011: Karl-Theodor zu Guttenberg gifft na groten Schandaal um siene Promotschoon Bott as Bundsminister för Verdeffenderen.

## Boren
* 1633: Lee Seo-woo, koreaansch Philosoph, Dichter, Politiker († 1709)
* 1810: Frédéric Chopin, poolsch Komponist un Pianist († 1849)
* 1879: Lili von Asten, düütsch Malerin un Radeererin († 1924)
* 1879: Alexander Stambuliski, bulgarsch Politiker († 1923)
* 1887: Charles Hoadley, austraalsch Geoloog un Polarforscher († 1947)
* 1904: Glenn Miller, US-amerikaansch Jazz-Basuunist, Bandleader, Komponist un Arrangeur († 1944)
* 1910: Archer John Porter Martin, britisch Chemiker un Nobelpriesdräger († 2002)
* 1912: Boris Jewsejewitsch Tschertok, sowjeetsch Raketenkonstrukteur un Weltruumpionier († 2011)
* 1913: Hans Schwartz, düütsch Footballnatschonalspeler († 1991)
* 1922: Jitzchak Rabin, israeelsch Politiker, kreeg den Freedensnobelpries († 1995)
* 1928: Peter von Polenz, düütschen Linguistik, Germanist un Mediävist († 2011)
* 1930: Benny Powell, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2010)
* 1934: Joan Hackett, US-amerikaansch Schauspelerin († 1983)
* 1940: David Broome, britisch Springrieder
* 1942: Dennis Lipscomb, US-amerikaansch Schauspeler († 2014)
* 1942: Wolf-Dietmar Stock, düütsch Maler, Galerist un Verleger († 2024)
* 1946: Jan Kodeš, tschechoslowaaksch Tennisspeler
* 1954: Ron Howard, US-amerikaansch Speelbaas, Produzent un Schauspeler
* 1955: Denis Mukwege, kongoleesch Gynäkoloog, Minschenrechtsaktivist un Freedensnobelpriesdräger
* 1987: Daniël Stellwagen, nedderlannsch Schachspeler
* 1993: Roman Rees, düütsch Biathlet

## Storven
* 492: Felix II., Paapst (* weet man nich)
* 965: Leo VIII., Paapst (* weet man nich)
* 1792: Leopold II., Kaiser vun Hillig Röömsch Riek (* 1747)
* 1850: Jürgen Niklaas Bärmann, plattdüütsch Schriever (* 1785)
* 1911: Jacobus Henricus van ’t Hoff, nedderlannsch Chemiker un Nobelpriesdräger (* 1852)
* 1943: Amandus Weinreich, plattdüütschen Theoloog un Prediger (* 1860)
* 1968: Georg von der Vring, düütsch Schoolmeester, Schriever un Maler (* 1889)
* 1974: Bobby Timmons, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1935)
* 1975: John Stuart Morrison, kanaadsch Schachspeler (* 1889)
* 2004: Eric Cross, britisch Kameramann (* 1902)
* 2011: John Michael Lounge, US-amerikaansch Astronaut (* 1946)
* 2019: Schores Iwanowitsch Alfjorow, sowjeetsch un russisch Physiker un Nobelpriesdräger (* 1930)
* 2020: Anna Brandt, plattdüütsche Schrieversch († 2020)
* 2022: Claus Seibel, düütsch Fernsehjournalist (* 1936)
1785

## Wat passeert is

## Boren
* 6. März: Gesche Gottfried, Mördersche ut Bremen († 1831)
* 19. Mai: Jürgen Niklaas Bärmann, plattdüütsch Schriever († 1850)
* 7. November: Friedrich Kalkbrenner, düütsch-franzöösch Pianist, Komponist un Klaveerbauer († 1849)
* 28. November: Michele Carafa, italieensch Opernkomponist († 1872)
* 12. Dezember: Nicholas Aylward Vigors, brittsch-ierschen Ornithologen un Politiker († 1840)

## Storven
* 5. Juli: Johann Carl Dähnert, düütschen Jurist, Spraakforscher un Historiker (* 1719)
Lushootseed

**Lushootseed** (ok Xʷəlšucid, Dxʷləšúcid, Whulshootseed, Dexlesucid, Puget Salish, Puget Sound Salish or Skagit-Nisqually nöömt) is de indiaansche Spraak vun Seattle un ümrüm. Se is een vun de Salish-Spraken, de in de amerikaanschen US-Bundsstaaten Washington, Oregon un Idaho un in de kanaadsche Provinz Britisch-Kolumbien snackt warrt. 

Hüüttodaags snackt man bloots noch ’n paar ole Minschen Lushootseed, ok ’n paar indiaansche un nich-indiaansche Aktivisten, de ehr as Frömdspraak lehrt harrn. Mank düsse Minschen is Vi Hilbert de bekanntste.

Up Lushootseed warrt Seattle *Suiʔatl’* or *Dzidzalal’ich* nöömt.

## Belegen
6. März

De **6. März** is de 65. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner. In en Schaltjohr is dat de 66. Dag.

## Wat passeert is
* 1274: Kameyama wurrd as Kaiser vun Japan afsett.

## Boren
* 1475: Michelangelo, italieensch Künstler († 1564)
* 1785: Gesche Gottfried, Mördersche ut Bremen († 1831)
* 1802: Andrei Iwanowitsch Stackenschneider, russisch Architekt († 1865)
* 1838: Simon Winawer, poolsch Schachspeler († 1919)
* 1866: Anna Führing, düütsch Schauspelerin († 1929)
* 1896: August Werner, düütsch Footballnatschonalspeler († 1968)
* 1914: Herbert Panse, düütsch Footballnatschonalspeler un -trainer († 1980)
* 1916: Rochelle Hudson, US-amerikaansch Schauspelerin († 1972)
* 1924: Ottmar Walter, düütsch Footballnatschonalspeler († 2013)
* 1927: Gabriel García Márquez, kolumbiaansch Journalist, Schriever un Nobelpriesdräger († 2014)
* 1928: Christa Wehling, düütsch Volksschauspelerin († 1996)
* 1942: Robin Kenyatta, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2004)
* 1947: Rob Reiner, US-amerikaansch Filmspeelbaas, Filmproduzent un Schauspeler
* 1948: Dieter Möhrmann, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen
* 1951: Gerrie Knetemann, nedderlannsch Radrennfohrer († 2004)
* 1971: Servais Knaven, nedderlannsch Radrennfohrer
* 1972: Peter Sendel, düütsch Biathlet un Biathlon-Trainer

## Storven
* 1754: Henry Pelham, Premierminister von Grootbritannien (* 1694)
* 1985: Hans Brunke, düütsch Footballnatschonalspeler (* 1904)
* 2003: Luděk Pachman, tschechisch-düütsch Schachspeler (* 1924)
* 2018: John Edward Sulston, britisch Bioloog un Nobelpriesdräger (* 1942)
* 2020: McCoy Tyner, US-amerikaansch Jazzmusiker un -komponist (* 1938)
Byam-Martin-Eiland

Dat **Byam-Martin-Eiland** () höört to de Königin-Elisabeth-Eilannen in Kanada un liggt in’n Westen vun dat kanaadsch-arktisch Archipel, westlich vun dat Bathurst-Eiland un ööstlich vun dat Melville-Eiland. Dat Eiland is nich bewahnt.

Dat Eiland höört to dat kanaadsch Territorium Nunavut. Dat is 1150&nbsp;km² groot, dorbi ruch weg 48&nbsp;km lang, 32&nbsp;km breet und bit to 150&nbsp;m hooch.
10. März

De **10. März** is de 69. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner. In en Schaltjohr is dat de 70. Dag.

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 1697: Peter de Grote fangt siene Reis dör Europa an (De *Grote Gesandtschop*)

## Boren
* 1503: Ferdinand I., Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek vun Düütsche Natschoon († 1564)
* 1875: Christian Boeck, plattdüütsch Spraakpleger († 1964)
* 1888: Max Nemitz, plattdüütschen Schriever un Schoolmeester († 1971)
* 1891: Hermann Bosch, düütsch Footballnatschonalspeler († 1916)
* 1903: Bix Beiderbecke, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1931)
* 1907: Romain Gijssels, belgisch Radrennfohrer († 1978)
* 1907: Vytautas Kazimieras Jonynas, litauisch Künstler († 1997)
* 1923: Don Abney, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2000)
* 1923: Val Logsdon Fitch, US-amerikaansch Elementardeelkenphysiker un Nobelpriesdräger († 2015)
* 1927: Donn Trenner, US-amerikaansch Jazzmusiker un Arrangeur († 2020)
* 1928: Don Ferrara, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2011)
* 1941: George Pearson Smith, US-amerikaansch Bioloog un Nobelpriesdräger
* 1944: Martin Mann, düütsch Slagersinger, Komponist, Texter un Produzent
* 1948: Jean Troillet, Swiezer Bargstieger un Bargführer
* 1957: Hans-Peter Friedrich, düütsch Politiker un Bundsminister
* 1957: Osama bin Laden, araabsch Terrorist († 2011)
* 1957: Manuela Stehr, düütsch Filmproduzentin
* 1958: Jeanie Bryson, US-amerikaansch Jazzsingerin
* 1959: Hans-Jürgen Bargfrede, düütsch Footballspeler
* 1990: Johannes Peetsma, nedderlandsch-neddersassisch Influencer un Musiker
* 1990: Stefanie Vögele, Swiezer Tennisspelerin

## Storven
* 483: Simplicius, Paapst (* weet man nich)
* 1762: Jean Calas, franzöösch Protestant (* 1698)
* 1772: Alexander Filippowitsch Kokorinow, russisch Architekt (* 1726)
* 1973: Archie Stout, US-amerikaasch Kameramann (* 1886)
* 1995: Hans Günter Fessel, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen (* 1927)
* 2012: Günter Harte, plattdüütsch Schriever (* 1925)
* 2012: Frank Sherwood Rowland, US-amerikaansch Chemiker un Nobelpriesdräger (* 1927)
* 2017: Maurice Lusien, franzöösch Swemmsportler (* 1926)
* 2022: Jürgen Grabowski, düütsch Footballnatschonalspeler (* 1944)
Vi Hilbert

**Vi Hilbert** (boorne Anderson, Lushootseed: Taqʷšəblu; * 24. Juli 1918 bi Lyman, Washington; † 19. Dezember 2008) weer ’n Stamms-Öldste vun de Upper-Skagit-Indianers. Dat is een vun de Puget-Salish-Stämmen in’n amerikaanschen Staat Washington. 

Ehr Öllern weern Charlie un Louise Anderson. Charlie was ’n Fischer, Hultarbeider un Kanuboer. Sien Kanu mit Naam „Question Mark“ (Fraagteken) findt sik nu in’t Archiv vun’t Smithsonian Museum in de amerikaansche Bundshööftstadt Washington.

Vi Hilbert hett sik al lang daarför afräten, dat wi vun ehr Lushootseed-Spraak un -Kultuur wat afwäten doot, ehrder dat se utstorven sünd. Se hett an Grammatiken un Wöörböker vun’t Lushootseed mitwarkt, hett ole Vertellen tomehrst tweesprakig in Böker, Toon- un Video-Upnahmen un in Vördrääg’ ünner de Lüüd’ bröcht, un se hett annere Minschen de Spraak bibröcht, ok an de Universität vun Washington in Seattle.

1989 wöör Vi Hilbert as *Washington State Living Treasure* („lävener Schatt“ vun’n Staat Washington) nöömt, un se kreeg ’n *National Heritage Fellowship* vun’t National Endowment of the Arts, ’n Pries, den ehr Präsident Bill Clinton 1994 övergeev.
7. März

De **7. März** is de 66. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner. In en Schaltjohr is dat de 67. Dag.

## Wat passeert is
* 321: Kaiser Konstantin de Grote leggt dat fast, dat de Sönndag in dat Röömsche Riek na dat Gesett as Fierdag gellen schall. Dat is de hillige Dag vun dat Christendom un vun den Mithraskult. Düsse Befehl gellt vun den 3. Juli af an. Bloß Bueree draff up'n Sönndag noch bedreven weern. 

## Boren
* 1780: Alexandre Deschapelles, franzöösch Schachmeester († 1847)
* 1801: Friedrich Christian Marschalck von Bachtenbrock, düütsch Verwaltensbeamter († 1874)
* 1846: Karl Verner, däänsch Spraakwetenschopler, Updecker van Verners Gesett († 1896)
* 1869: Bertha Townsend, US-amerikaansch Tennisspelerin († 1909)
* 1875: Maurice Ravel, franzöösch Komponist († 1937)
* 1876: Edgar Evans, walisisch Polarforscher († 1912)
* 1893: Luitpold Popp, düütsch Footballnatschonalspeler († 1968)
* 1895: Werner Schrader, düütsch Schoolmester, Offizier un Wedderstandskämper († 1944)
* 1908: Reinhold Münzenberg, düütsch Footballnatschonalspeler († 1986)
* 1938: Albert Fert, franzöösch Physiker un Nobelpriesdräger
* 1938: Dieter Glawischnig, öösterrieksch Jazzmusiker
* 1944: Michael Morris Rosbash, US-amerikaansch Bioloog un Nobelpriesdräger
* 1945: John Heard US-amerikaansch Schauspeler († 2017)
* 1959: Hillgriet Eilers, düütsch Politikerin un Landdagsafordnete vun Neddersassen

## Storven
* 1274: Thomas vun Aquin, Philosoph un Theoloog, later hillig spraken (* üm 1225)
* 1625: Johann Bayer, düütsch Astronom (* 1572)
* 1951: Hermann Hagedorn, plattdüütsch Schriever (* 1884)
* 1975: Otto Wilhelm Schneider, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen (* 1896)
* 1965: Gustav Schäfer, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen (* 1892)
* 1981: Hilde Krahwinkel-Sperling, düütsch Tennisspelerin (* 1908)
* 1983: Odd Lundberg, norweegsch Iesflinklöper (* 1917)
* 1986: Franz-Josef Wuermeling, düütsch Politiker un Bundsminister (* 1900)
* 1991: Greta Schoon, plattdüütsch Schrieverin (* 1909)
* 1999: Stanley Kubrick, US-amerikaansch Schriever un Speelbaas (* 1958)
* 2005: Walter Arendt, düütsch Politiker un Bundsminister (* 1925)
* 2007: Margret Weinert, plattdüütsche Schrieversche (* 1925)
* 2017: Wolf-Dieter Tempel, düütsch Archäoloog  (* 1937)
* 2022: Geoffrey Thorndike Martin, britisch Ägyptoloog (* 1934)
Curitiba

**Curitiba** is de gröttste Stadt in’n Süden vun Brasilien un de Hööftstadt vun’n Bundsstaat Paraná. Se hett 1.788.559 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 434,967 km². 

## Historie
De Portugiesen, de de Stadt 1693 grünnd hemm, hemm hör de Naam *Vila Nossa Senhora da Luz e Bom Jesus dos Pinhais* geven. 1721 wurr de Naam aber all in *Curitiba* ännert. Curitiba wurr 1842 offiziell en Stadt. Hör Wasdom hett up Hannel, besünners Veehhannel, foot. 1854 wurrr Curitiba de Hööftstadt vun Paraná. Dat geev dornah en Tiet vun gau Entwicklung, in de Scholen un Theater upricht wurrn.

## Weblenken

* Websteed vun de Stadt (portugeesch)
* Reisföher för Curitiba (engelsch)
Giuseppe Tartini

**Giuseppe Alessandro Ferruccio Tartini** (* 8. April 1692 in Piran bi Triest, hüdtodag: Slowenien; † 26. Februar 1770 in Padua) weer en italieensch Violonist un Komponist.

Tartini weer siet 1721 Konzertmeester in Padua ofschoons he eerst Juristeree studeert harr. 1728 hett he in Padua en Musikakademie grünnd. Dor sien Technik hett he dat modern Violinspeel begrünnd un 1754 hett he eerstmals de Kombinatschonstöne beschreben, de dorüm ok *Tartinische Töne* nömmt wurrd. En vun sien beröhmteste Schöler weer Pietro Nardini. Ok Johann Gottlieb Graun weer en vun sien Schöler.

Tartini hett ruch weg 100 Violinkonzerte, 50 Triosonaten un 200 Violinsonaten schreben. En vun sien bekannst Warken is woll de *Teufelstrillersonate*. He weer aber ok en bedüüdend Musiktheoretiker.

## Born
* Personen Lexikon ut Chronik Verlag, Harenberg Kommunikation Dortmund, 1983, Westermann Verlag GmbH, Bronswiek, ISBN 3-88379-018-4
1770

## Wat passeert is
* 3. September: De Oper La Contessina (hdt.: Das gräfliche Fräulein) vun Florian Leopold Gassmann wurrd in Mährisch-Neustadt, Öösterriek, ooropföhrt
* 1. November: Dat *Barg- un hüttenmännsch Lehrinstitut*, Vörlöper von de Technisch Universität Berlin, wurrd grünnd.

## Boren
* 20. März: Friedrich Hölderlin, düütsch Dichter vun de Romantik [† 1843)
* 27. August: Georg Wilhelm Friedrich Hegel, düütsch Philosoph († 1831)
* 19. November: Patrice de Coninck, süüdnedderlannsch Jurist un Politiker († 1827)
* 16. Dezember: Ludwig van Beethoven, düütsch Komponist († 1827)

## Storven
* 26. Februar: Giuseppe Tartini, italiensch Violonist un Komponist (* 1692)
* 13. Juni: Domingos dos Reis Quita, portugiesch Lyriker (* 1728)
* 20. Oktober: Martin Mushard, düütsch Paster un Historiker (* 1699)
8. April

## Wat passeert is

* 1820: De Buer Yorgos Kentrotas find up de Ägäis-Insel Milos bi de Söök nah Bomaterial de Venus von Milo.

## Boren
* 1692: Giuseppe Tartini, italieensch Violonist un Komponist († 1770)
* 1793: Karl Ludwig Hencke, düütsch Amateurastronom († 1866)
* 1815: Andrew Graham, irisch Astronom († 1908)
* 1822: Heinrich Deumeland, plattdütsch Schriever († 1889)
* 1905: Ilka Chase, US-amerikaansch Schauspelerin und Schrieverin († 1978)
* 1905: Bernt Evensen, norweegsch Iesflinklöper († 1979)
* 1911: Melvin Calvin, US-amerikaansch Chemiker un Nobelpriesdräger († 1997)
* 1912: Julián Berrendero, spaansch Radrennfohrer  († 1995)
* 1920: Carmen McRae, US-amerikaansch Jazz-Singerin († 1994)
* 1921: Herman van Raalte, nedderlannsch Footballspeler († 2013)
* 1933: Marcel Rohrbach, franzöösch Radrennfohrer († 2012)
* 1935: Helmut Riemer, plattdüütsch Schriever († 2012)
* 1938: Kofi Annan, Diplomat ut Ghana un Generalsekretär vun de Vereenten Natschonen († 2018)
* 1947: Leo Linkovesi, finnisch Iesflinklöper († 2006)
* 1950: Margrit Wetzel, düütsch Politikerin un Bundsdagsafordnete
* 1951: Sara Botsford, kanaadsch Schauspelerin
* 1969: Sylvia Bruns, düütsch Politikerin un Landdagsafordnete
* 1969: Yared Dibaba, düütsch un plattdüütsch Schauspeler un Moderator
* 1981: Nikolai Kruglow, russisch Biathlet

## Storven
* 217: Caracalla, röömschen Kaiser (* 188, an'e Siet maakt)
* 1587: John Foxe, engelsch Schriever (* 1516)
* 1848: Gaetano Donizetti, italieensch Komponist (* 1797)
* 1943: Richard Sears, US-amerikaansch Tennisspeler (* 1861)
* 1973: Pablo Picasso, spaansch Maler un Bildhauer (* 1881)
* 1977: August Hollweg, plaatdüütschen Schriever]] (* 1899)
* 1996: Ben Johnson, US-amerikaansch Western-Schauspeler (* 1918)
* 2009: Piotr Morawski, poolsch Bargstieger (* 1976)
* 2013: Margaret Thatcher, britisch Politikerin un Premierministerin (* 1925)
* 2017: Georgi Michailowitsch Gretschko, sowjeetsch Kosmonaut (* 1931)
* 2024: Peter Higgs, britisch Physiker un Nobelpriesdräger (* 1929)
1692

## Wat passeert is
* De verscheden Reegen vun dat Huus Waldeck sünd unner Christian Ludwig vun Waldeck tosamenslaten wurrn. So keem dat ganze Land Waldeck-Pyrmont wedder unner een Hand.  
* 7. Juni: Vunwegen en Eerdbeven geiht de dormolige Hööftstadt Port Royal up Jamaika ganz in'n Dutt.

## Boren
* 16. Januar: Folkert Krey, Verfaater vun en bekannt oostfreesch Reekenbook († 1775)
* 8. April: Giuseppe Tartini, italieensch Violonist un Komponist († 1770)

## Storven
* 24. Februar: Antimo Liberati, italieensch Musiktheoretiker, Singer, Organist, Kapellmeester un Komponist (* 1617)
* 16. Dezember: Antonio Carneo, veneziaansch Maler (* 1637)
Beef

In de Spraak vun de Hip-Hop-Kultur is **Beef** (Utspraak: *Bief*) en Striet twuschen twee Rappers. Dat Woort kümmt ut de US-amerikaansche Ümgangsspraak un bedutt *Striet*. Wenn twee Rappers sik in'e Klatten hefft, denn maakt dor faken ok noch annere Künstlers vun jem ehr Label bi mit. Meist gaht se denn över de Medien gegenanner tokehr un bringt ok Musikstücken rut, wo se sik över jem ehren Wedderpart utlaten doot. Tomeist blifft dat dorbi, dat se sik mit Wöör gegensiedig slecht maakt (dissen). Man hen un wenn kümmt dat ok vör, dat se sik mit Gewalt an'e Plünnen gaht. Ok Moord un Dootslag hett dat dor al bi geven. 

De meist bekannte Beef in de Geschicht vun den Hip Hop weer de Striet twuschen de Rappers vun de Oostküst gegen de Rappers vun de Westküst (vun Amerika) in de 1990er Johren. Womöglich hangt de Dood vun de beiden beröhmten Rappers 2Pac un The Notorious B.I.G. dor direktemang mit tosamen. 

Beefs kaamt in de Hip-Hop-Kultur fökener mol vör. Man dor warrt ok üm streden, ob dat nu dor tohören deit oder nich. En Reeg vun Lüde meent, düsse Beefs geevt en slecht Vörbild för de jungen Lüde af un amenn passeert dor wat, wat een nich mehr bremsen kann. Annere meent, just de Battle-Rap is en wichtigen Bestanddeel vun den Hip Hop un just dor sünd de Singers ok an'n besten bi. Up de anner Siet heet dat avers nich, dat twee Künstlers en Beef hefft, wenn se sik batteln doot. In den Momang vun de Battle sünd de Singers dor woll ganz bi, man achterher hefft se faken gor keen Striet un keen Beef mit'nanner. 

Up jeden Fall weert jummers mehr Platten un Mixtapes vun de Wedderparten verköfft, wenn dor en Beef in'e Gangen is.
(t.B.: Aggroberlin vs. ersguterjunge )
Christian Morgenstern (Schriever)

**Christian Otto Josef Wolfgang Morgenstern** (* 6. Mai 1871 in München; † 31. März 1914 in Meran) weer en düütsch Dichter un Schriever.

Sien Vader weer Perfesser för Kunstgeschichte. 

Morgenstern hett eerst in Breslau Volksweertschap un Juristeree, dornah Kunst un Philosophie studeert. Af 1894 weer he free Schriever, Journalist un Lektor. He hett völ Reisen ünnernommen (Italien un Skandinavien) un so keem he dorto, dat he völ Warken vun Ibsen, Strindberg un Hamsun översett hett. Wiels he siet 1893 an Tuberkulose erkrankt weer, leev he siet 1910 in Süüdtirol.

## Warken (Utwahl)

* 1897: Auf vielen Wegen
* 1905: Galgenlieder
* 1910: Palmström
* 1910: Einkehr
* 1914: Wir fanden einen Pfad

un nah sien Dood hett sien Widdfro ut sien Wark ok noch en paar Utwahlsammlungen rutbrocht:

* 1916: Palma Kunkel
* 1919: Der Gingganz.

## Born
* Personen Lexikon ut Chronik Verlag, Harenberg Kommunikation Dortmund, 1983, Westermann Verlag GmbH, Braunschweig ISBN 3-88379-018-4

## Weblinks
Plattnet

**Plattnet** is ene Websteed, de Narichten to plattdüütsche Themen bringen deit. Plattnet hett ’n Rundbreef, de jümmer dat Ne’este ut de plattdüütsche Kultur un, wat ans mit Platt to kriegen hett, bringen deit. Blangen dissen Rundbreef gifft dat ok en Webwegwieser mit meist 500 Adressen vun Lüüd, de in’t Internett wat mit Plattdüütsch doot.

De Idee to de Websteed keem vun Volker Holm. Technisch betreuen deit dat sien Söhn un ok dat Plattdüütsch-Zentrum in Leck hett em ünnerstütt. 2006 hett Holm för sien Engaschmang mit de Siet den Quickborn-Pries kregen.

## Weblenken

* Websteed vun Plattnet (plattdüütsch/hoochdüütsch)