Daniel Kahneman

**Daniel Kahneman** (; * 5. März 1934 in Tel Aviv; † 27. März 2024)) weer en israeelsch-US-amerikaansch Psycholoog un emeriteert Hoochschoollehrer, de  2002 mit Vernon Lomax Smith den Nobelpries för Wertschapswetenschapen kreeg. De togrundliggen, uttekent *[[Prospect Theory]]* hett he mit Amos Tversky entwickelt.

## Leven
Daniel Kahneman stammt vun en jöödsch-litauisch Familie, de mehrere naamhaft Rabbiner hervörbrocht harr. Anfang vun de 1920er Johren sünd sien Öllern ut Litauen nah Frankriek utwannert. Daniel Kahneman wurr in Tel Aviv boren, as sien Moder dor Verwandte besöcht hett. Mah den Inmarsch vun de Wehrmacht in‘ Juni 1940 is de Familie ut Paris in de unbesett Zoon vun Frankriek, nah Juan-les-Pins flücht. As düütsch Truppen an‘ 11. November 1942 ok disse Zoon besett hemm, hett sück de  Familie in Cagnes-sur-Mer verstaaken un sluutend in en Dörp bi Limoges. 

1946 is Kahneman nah Palästina utwannert. He studeer Psychologie un Mathematik an de Hebrääsch Universität Jerusalem. Nah den Examina 1954 hett he sien dreejohrigen Wehrdeenst in de israeelsch Armee afleist, de hüm ansluutend as Psycholoog instellt hett, um Tests to de Utwahl vun Offizierbewerbern to entwickeln. Af 1958 studeer he Psychologie an de University of California un kreeg dor 1961 sien Doktertitel. Van 1961 bit 1978 hett he an de Hebrääsch  Universität Jerusalem un van 1978 bit 1986 an de University of British Columbia lehrt; van 1986 bit 1994 weer he Perfesser an de University of California, Berkeley. Siet 1993 harr Kahneman de Eugene-Higgins-Professur för Psychologie an de *Woodrow Wilson School* för apenlich un internatschonale Angelegenheiten vun de Princeton University inne.

Bekannt wurrn vör allen sien Arbeiten to Oordeelsheuristiken un kognitiven Verzerrungen. Daniel Kahneman un Amos Tversky hemm de Grundlagen vun de Verhollensökonomik leggt. Steven Pinker hett Kahneman as den „wichtigsten lebenden Psychologen“ betekent.

In en Interview hett Kahnemann 2013 den Gegensatz vun sien Ansatz to de Chicagoer School verklort und at dat dorup ankeem, en Umfeld to schaffen, „das einerseits die persönliche Freiheit gewährleistet und das andererseits die Leute dazu bringt, Entscheidungen zu treffen, die sie später nicht bereuen“.

Daniel Kahneman is verheiraadt mit de Kognitschonspsychologin Anne Treisman.

## Ehrungen
* 1993: Liddmaat vun de American Academy of Arts and Sciences
* 1995: Ernest R. Hilgard Award vun de American Psychological Association (APA) för sienBidrag to de Allgemeen Psychologie
* 1995: Warren Medal der Society of Experimental Psychologists
* 2001: Liddmaat vun de National Academy of Sciences
* 2002: Nobelpries för Wertschapswetenschapen (gemeensam mit Vernon Lomax Smith)
* 2004: Ehrendokterwürde vun de philosophisch Fakultät vun de Universität Würzborg
* 2004: Liddmaat vun de American Philosophical Society
* 2007: Liddmaat vun de Ungarsch Akademie vun de Wetenschapen
* 2008: Liddmaat vun de British Academy
* 2010: Leontief-Pries 
* 2012: Weltwertschaplich Pries vun dat Institut für Weltwirtschaft, Kiel
* 2013: Presidential Medal of Freedom
* 2014: Ehrendokterwürde vun de Yale University

## Schriften
* An analytical model of the semantic differential. University of California, Berkeley 1961 (Dissertatschoon).
* Attention and effort. Prentice Hall, New York 1973, ISBN 0-13-050518-8.
* mit Paul Slovic, Amos Tversky (Herutgever): Judgment under Uncertainty: Heuristics and Biases. Cambridge University Press, New York 1982, ISBN 0-521-28414-7.
* mit Amos Tversky (Herutgever): Choices, Values, and Frames. Cambridge University Press, New York 2000, ISBN 0-521-62749-4.
* Well-Being: The Foundations of Hedonic Psychology. Herutgever: Edward Diener, Norbert Schwarz. Russell Sage Found, 2003, ISBN 0-87154-423-7.
* Thinking, Fast and Slow. Farrar, Straus and Giroux, 2011, ISBN 978-0-374-27563-1. Up Düütsch herutbrocht as: Schnelles Denken, langsames Denken. Siedler Verlag, 2012, ISBN 978-3-88680-886-1.

## Literatur
* Michael Lewis: *Aus der Welt. Grenzen der Entscheidung oder Eine Freundschaft, die unser Denken verändert hat*. Campus, Frankfort an'n Main 2017, ISBN 978-3-593-50686-9.

## Weblenken

* Persönliche Webseite an der Woodrow Wilson School of Public and International Affairs
* Daniel Kahnemann up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
* Vortrag über ''happiness'' (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen