open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Plattfoss

**Plattfoss** weer en Vereen in Ossenbrügge, de dat Plattdüütsche bewohren helpen schall. He is 1989 vun’n Heimatbund Ossenbrügger Land grünnt worrn un hett bet 2019 bestahn. Baas weer Elisabeth Benne.

Twee Moal in’ Fröihjoahr un tweemoal in’ Harvst hett de Plattfoss fo den „Plattdütsken Fröihschoppen“ suorgt. Von 1989 bet 2019 326 Maal.

Tweemoal in ’t Joahr weer Schrieverwarkstiäe in Wallenhorst, in Dullingshof, wo Schrievers Hülpe kregen fo dat Schrieven.

De Plattfoss hett auk jedeen Joahr een Schriever-Wettstriet utschreven.

In dat Medienzentrum Ossenbrügge harr Plattfoss siet 1993 een plattdüütsche Bibliothek inricht.

An’t Johrsenn 2019 hett sik de Vereen oplööst.

## Footnoten
1039

## Wat passeert is
* 4. Juni: Vunwegen den Dood vun sien Vadder Konrad II. warrt Hinrich III. düütsch-röömschen König. 

## Boren
* 
## Storven
* 27. Mai: Dierk III. (Holland), Greve vun Holland 
* 4. Juni: Konrad II., Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek 1027 - 1039 (* um 990 rüm)
1038

## Wat passeert is
* 

## Boren
* 
## Storven
* 3. Dezember: Emma vun Lesem, eerste Fro ut Bremen, de ehr Naam bekannt is. Sagenhaftige Stiftersche vun de Bremer Börgerweid.
1036

## Wat passeert is
* Jaroslaw de Wiese, Grootförst vun Kiew, sleiht de Petschenegen bi Kiew. De treckt denn fudder na'n Balkan hen. 
 

## Boren
* 
## Storven
*
Gymnasium Vosshusen

Dat **Gymnasium Vosshusen** is dat eenigste Gymnasium vun Vosshusen in Nedersassen. 

## Woneem dat is

Dat Gymnasium Vosshusen liggt twüschen den Schoolsee in'n Osten, den Sportplatz un de Grunnschool in'n Westen un de Ernst-Moritz-Arndt-Straat in'n Norden. Dat gifft twee Togäng: Eenmol vun den Schoolsee un eenmol vun de Ernst-Moritz-Arndt-Straat blangen de Realschool un de Swimmhall.

## Historie
Dat ween 1971, dor weer dat Gymnasium Vosshusen opmookt woorn. Bit 1973 weern dat bloots een poor hölten Barackens. Vun 1972 an is denn buut woorn. Un 1973 weer denn de Sporthall un de A-Trakt fardig. Later denn de Naturwetenschapen un de Kamers för de Verwaltung. Un 1977 güng dat mit dat Seilen los, in de Seil-AG, de dat vun dor af bit hüüt geev un gifft.

Vun 1978 geev dat denn ook dat Forum un den B-Trakt, de acht Ecken harr un mittenmang een groten Boom ünner dat Dack.

Toers weern dat jümmers de Klassen 7 bit 13, de op dat Gymnasium gungen. Vun 2004 denn vun de Klass 5 an. Dor is dat Gymnasium denn ook op över 1200 Schölers anwussen.

Dat Huus weer twors nich ool, man dat regen denn ook faaken rin un denn keem rut, dat wedder een nieg School buut warrn schull. Denn güng dat so, dat de Reolschool in een renoveerten Deel vun dat ole Gymnasium trock un dat Gymnasium een nieget Huus kreeg. Harr tosomen 17 Millioen Euro köst. Dat niege Schoolhuus weer denn 2007 fardig.

## Sünnerlichkeeten
### Utlann
Dat Gymnasium hett sünnerliche Partnerschapen mit
* England
* Hauppauge, USA,
* Frankriek
* Tansania.
### Spraken
Dat gifft söven Spraken blangen Hoochdüütsch: Ingelsch, Plattdüütsch (as AG), Franzeusch, Russ’sch, Latinsch, Spaansch un Däänsch (as AG).

### Musik
Dat gifft Blosmusik-Klassen, een Schöler-Persepter-Öllern-Chor un een Orchester.
### Speeldeel
De Speeldeel vun dat Gymnasium is heel bekannt. Naamt sick "Theoter-AG". Hett sogor een tweeten Pries bi een bunnswiede Konkurrenz wunnen. Un keem denn na Berlin to den Bunnspräsidenten. Un wenn de Lütten ut de föffte Klass to't eerste Mol na de niege School goht, denn gifft dat faaken dat Stück vun den OOT, wat över den Oberstufen-Ordnungs-Trupp geiht, den dat obers nich in Echt gifft.

### Lemis
Dat Projekt "Lemis" heet: Leeren mit Schölers. Dor köönt denn lütte Schölers in lütte Krings Ünnericht bi gode gröttere Schölers kreegen, dat se beter wat in ehrn Brägen kreegt.
### Aktive Paus
Vun 2008 weg könnt de lütteren Kínners sick wat to'n Speeln in de Paus utlehnen.
### Eeten un Drinken - de Cafta
All in dat ole Huus weer een Klönstuuv inricht, wo dat wat to eeten un drinken geev. Vun dat niegdüütsche Cafeterie keem denn de Utdruck Cafta. Un dat niege Huus hett nu een gröttere Cafta.
### Logo: de Voss
De School hett een Logo, wat een Voss wiest. Dat kümmt dorvun, dat Neu Wulmstorf up platt Vosshusen heet, sünnerlich de Deel, woneem hüüt dat Gymnasium steiht.

## Weblinks
* De ole Sied (hoochdüütsch)
* De niege Sied (hoochdüütsch)
1034

## Wat passeert is
* Michael IV. warrt Kaiser vun Byzanz

## Boren
* 
## Storven
* * 25. November: Malcolm II. (Schottland), König vun Schottland 1005-1034, König vun Strathclyde 990-995 (* um 954)
1031

## Wat passeert is
* Hinrich I. warrt König vun Frankriek.
* De Naam vun de Stadt Bruunswiek steiht in de Wieh-Urkunn vun de Magnikark dat eerste Mol överhaupt in en Urkunn to lesen. Se heet dormols *„brunesguik“*.

## Boren
* Malcolm III., König vun Schottland († 1093)

## Storven
* 20. Juli: Robert II. (Frankriek), König vun Frankriek vun 996 bit 1031 (* 972)
* 16. August: Wigger vun Veern, siet 1013 Bischop vun Veern. 
* Al-Qadir, 25. Kalif vun de Abbasiden ehr Huus.
1030

## Wat passeert is
* Mit Hölp vun König Olav II. Haraldsson kann sik dat Christendom in Norwegen dörsetten.
* Dat geiht los mit den Bo vun den Dom to Speyer
## Boren
* 
## Storven
* 29. Juli: Olav II. Haraldsson, norweegschen König vun 1015 bis 1028 (* 995)
Alessandro Ballan

**Alessandro Ballan** (* 6. November 1979 in Castelfranco Veneto) is en italiensch Radrennfohrer. 

## Karriere
Ballan wurr 2004 eerst mit 24 Johr Profi bi Lampre. To de Saison 2005 bleev he denn in de neeformeert Kader vun Lampre-Caffita un kunn en paar Etappen bi lüttgere Rennen winnen. Domols weer he meest as Anfohrer för Daniele Bennati insett. In dat Johr kunn he bi de Flannern-Rundfohrt all glieks ok en sössten Platz beleggen. 

To’n Anfang vun dat Johr 2006 gewunn he sein eerst Eendagsrennen, de Trofeo Laigueglia, un 2007 sien eersten Klassiker, de Flannern-Rundfahrt, wat hüm de Binaam *Danser up dat Koppsteenplaster* inbrocht hett. 2008 kunn he bi Paris-Roubaix den 3. Platz, un en Etappensieg bi de Vuelta a España infohren. Sien gröttsten Erfolg harr he aber an dat Enn’ vun de Saison, as he bi de Weltmeesterschap in Varese (Italien) Weltmeester wurrn de un dormit Paolo Bettini aflööst hett.

Bi en swooren Trainingsunfall in' Dezember 2012 hett he sück dree Rierbns braken un den Böverschenkel düppelt. Dorto keemen noch tallriek binnere Versehren, so dat hüm in en Operatschoon ok de Milz rutnommen wurrn muss. De versehrt linke Niere kunn he aber hollen.  

## Erfolge
;2005
* Deelstreckensieg Eneco Tour

;2006
* Trofeo Laigueglia

;2007
* Dree Daag vun De Panne
* Flannern-Rundfohrt
* Vattenfall Cyclassics

;2008
*Deelstreckennsieg Vuelta a España
*Straaten-Weltmeester

;2009
* Gesamtwertung un een Deelstreck Polen-Rundfohrt

;2012
* Mannschapstietfohren Giro del Trentino
* Giro di Toscana
* een Deelstreck Eneco Tour
Amelia Warner

**Amelia Warner** (* 4. Juni 1982 in Liverpool) is en ingelsche Schauspelersche.

Se is dat eenzigste Kind vun de Schauspelersche Annette Ekblom un den waliesschen Schauspeler Alun Lewis. As se veer Johr oolt weer, hebbt sik ehr Öllern scheden laten un se is mit ehr Mudder na London gahn. Dor hett se de *Royal Masonic School for Girls* besöcht. Mit 16 Johren is se op dat *College of Fine Arts* in London gahn. Dorna hett se Kunstgeschicht an't *Goldsmith's College* studeert. 

Mit dat Theaterspelen hett se in de Jöögttheatergrupp vun dat Royal Court Theatre anfungen. 2000 hett de BBC dat Book Lorna Doone vör't Fernsehn verfilmt un se hett Lorna Doone speelt. Sünst hett se in en gröttere Tall vun Fernseh- un Kinofilmen Blangenrullen speelst, so as t.B. in Æon Flux.

Vun Juli bet November 2001 weer se mit den Schauspeler Colin Farrell verheiraadt. 

## Filmografie (Utwahl)

## Weblenken
* http://www.ameliawarner.com/ (ingelsch.) Nettsiet över Amelia Warner (nich vun ehr sülvst)
*
VfL Baukem

De **VfL Baukem** (up hoochdüütsch offiziell *Verein für Leibesübungen Bochum 1848 - Fußballgemeinschaft e.V.* is en Sportvereen ut Baukem. Siene Anfäng liggt in dat Johr 1848, man in siene hüdige Form is de Vereen eerst an'n 15. April 1938 tostanne kamen. Dormols hett dat natschonalsozialistische *Fackamt Football* in en ganze Reeg vun düütsche Städer anordent, dat de verscheden Verenen, de dor al gegen'anner spelen döen, tohopenslaten weern schollen to een groten Vereen. So is denn in Baukem ut de Verenen *Turnverein 1848*, *TuS 08* un *Germania 1906* amenne de *VfL Bochum 1848* wurrn.

To den Vereen höört alltohopen bi 5.000 Liddmaten to, dormank bi 2.300 Footballspelers. De Footballafdelen is midderwielen offiziell to en egen Vereen mit den Naam *VfL Baukem Footballgemeenschop e.V.* maakt wurrn. De eerste Profi-Mannschop vun de Mannslüde speelt in'n Momang in de Football-Bundsliga. Blangen Football gifft dat bi den VfL düsse Sportarten: Badminton, Basketball, Fechten, Handball, Hockey, Lichtathletik, Swimmsport, Danzsport, Tennis, Dischtennis, Turnen un Volleyball.

## Mannschop 2009/10

In de Saison 2009/2010 speelt de VfL mit düsse Mannschop in de Football-Bundsliga:
1033

## Wat passeert is
* 2. Februar: Dat Königriek Burgund warrt Deel vun dat Hillge Röömsche Riek. De düütsche Kaiser Konrad II. warrt kröönt to'n König vun Burgund. 
* 27. Juni: Sünndüüsternis över Europa.

## Boren
* Donald III., König vun Schottland († 1099)
* Um 1033 rüm: Anselm vun Canterbury, Benediktinermönk, Philosoph un ratschonalist'schen Theoloogen in de Tiet vun de Scholastik. († 1109)

## Storven
*
1032

## Wat passeert is
* Benedikt IX. warrt to'n neen Paapst wählt.
* Basel warrt Deel vun dat Hillge Röömsche Riek.

## Boren
* 

## Storven
* 6. September: Rudolf III. (Burgund), König vun Burgund (* um 970)
* Johannes XIX. (Paapst), Paapst vun 1024 bit 1032
Hannober 96

**Hannober 96** (hoochdüütsch offiziell *Hannoverscher Sportverein von 1896 e.V.*, afkört' ok *HSV*) is en Sportvereen in Hannober. Grünnt wurrn is he an'n 12. April 1896. Dor weert de Sportarten Football, Lichtathletik, Gymnastik, Badminton, Tennis, Dischtennis, Billard un Triathlon in bedreven. Hüdigendags hett de Vereen üm un bi 9.500 Liddmaten. Dor sünd 2.000 aktive Sportlers mank, de annern sünd ut de grote Grupp vun de Football-Fans. Se schöllt den Profifootball as Liddmaten vun'n Vereen stütten un hölpen. De Profimannschop vun de Football-Mannslüde is al an't Enne vun de 1990er Johren ut den Vereen utwannert in en egen Kommanditgesellschop up Aktien (Kg u.A.), wo avers de Vereen siene Hannen up höllt. In'n Momang speelt de Profi-Mannschop in de Football-Bundsliga.

De Farven vun den Vereen sünd an un for sik *swart-witt-gröön*, man bi Heimspelen driggt de Mannschop traditschonell rode Trikots. Dor heet se ok „de Roden“ um. De Vereenshymne is „96-Alte Liebe“.

Tohuse is Hannober 96 in de AWD-Arena (vörmols *Neddersassenstadion*). De is na'n Umbo an'n 23. Januar 2005 in Bedriev nahmen wurrn. De Amateuren dreegt jem ehre Heimspelen in dat Eilenriedestadion ut. Düt Stadion höört den Vereen to. 

## Wat de Vereen schafft hett

* Düütschen Meester: 1938, 1954
* DFB-Pokalwinner: 1992
* Norddüütschen Meester: 1954
* Düütschen Amateurmeester: 1960, 1964, 1965
* Neddersassen-Meester: 1935, 1938, 1941

## De Mannschop in de Speeltiet 2008/09
In de Saison 2008/2009 speelt Hannober 96 mit düsse Mannschop:

## Weblenken
De Blaue Engel

**De Blaue Engel** is en plattdüütsch Theaterstück na Heinrich Mann sien hoochdüütschen Roman *Professor Unrat*.

Mann hett den Professor Unrat 1904 schreven un een Johr later is dat Book in’n Verlag Albert Langen rutkamen. De Theaterversion vun dat Book, de Frank Grupe in’t Plattdüütsche översett hett, hett an’n 5. Oktober 2008 sien Premier an’t Ohnsorg-Theater hatt. Beröhmt is ok de Film *[[Der blaue Engel]]* vun 1930 mit Marlene Dietrich.

## Wo dat üm geiht

Dat hannelt vun’n Persepter Raat. Raat is en temlichen Tyrann, in’e School un ok buten de School. He hett dat besünners dor op afsehn, Schölers faat to kriegen, de mit sien Naam Spaaß drievt un „Unrat“ to em seggt. Ganz besünners hett he dat op Lohmann afsehn. Ok em will he faatkriegen. In een vun Lohmann sien Heften finnt Raat en Gedicht, dat Rosa Fröhlich todacht is. He will rutfinnen, wat dat mit disse Rosa op sik hett un wat he Lohmann so nich kriegen kann. Raat kriggt rut, dat Rosa in’n Havenkroog *De blaue Engel* ünner den Naam Lola optreden deit. He besöcht den Kroog un lehrt Rosa kennen. Aver Raat warrt ehr geern hebben. Jümmer wedder kummt he in’n Blauen Engel un jümmer mehr geiht he in de Leevd to Rosa un in sien Rull as Tyrann op. Toletzt smitt em dat Gymnasium rut. Raat deit nu Rosa heiraden un maakt in sien Huus en Lokal apen, dat sik gau to en Dreeppunkt vun de Sellschop in de lüttje Stadt musert. De Lüüd wüllt sik amüseren un ok de smucke Rosa doot ehrn Deel dor an, dat de Lüüd dor all henkaamt. Liekers hebbt de beiden Schullen. Aver as Raat sien olen Schöler Lohmann bi’t Schäkern mit sien Fro süht, do warrt he dull. He versöcht Rosa to erwürgen. Lohmann harr Rosa Geld anbaden. De Kniep liggt noch dor. In sien Brass nimmt Raat Lohmann sien Kniep an sik. Lohmann röppt de Schendarmen un de nehmt Raat mit. De Stadt is nu free vun’n Tyrann Professor Unrat.
(497) Iva

**(497) Iva** is en Asteroid ut de Hööftgördel, de an’n 4. November 1902 vun de US-amerikaansch Astronom Raymond Smith Dugan in Heidelbarg opdeckt wurrn is. Dat weer de eerste vun 16 Asteroiden, de he opdeckt hett.

Nöömt is de Asteroid na *Iva Shores*, de lütte Dochter vun den Opdecker sien Vermeder, to de Tiet as he an’t Amherst College studeert harr..

## Kiek ok
* List vun de Asteroiden

## Borns
Achen

**Achen** betekent

* Achen, Oort in de Gemeen Achen in’n Landkreis Veern, Neddersassen,
* Achen, Oort in de Gemeen Börßum in’n Landkreis Wulfenbüttel, Neddersassen,
* Achen, Gemeen in dat Département Moselle, Frankriek,
* Achen, Oort in de Gemeen Amerang in’n Landkreis Rosenheim, Bayern,
* Achen, Oort in de Gemeen Rottenbuch in’n Landkreis Weilheim-Schongau, Bayern,
* Achen, Oort in de Gemeen Schonstett in’n Landkreis Rosenheim, Bayern,
* Achen, Oort bi Hopfgarten im Brixental, Bezirk Kitzbühel, Tirol, Öösterriek,
* Tiroler Achen, Beek bi Übersee, Landkreis Traunstein, Bayern, de in’n Chiemsee münnt,
* Hopfensee-Achen, Beek in Füssen, Landkreis Ostallgäu, Bayern, de in de Füssener Achen münnt,
* Achen, Beek bi Nußdorf am Inn, de in’n Inn münnt,
* Rohrdorfer Achen, Beek in Rosenheim, de in’n Inn münnt,
* Füssener Achen, Beek bi Achmühle, Stadt Füssen, Landkreis Ostallgäu, Bayern, de in’n Lech münnt,
* Achen, Beek bi Achenmühle, Gemeen Rohrdorf, Landkreis Rosenheim, Bayern, de in de Rohrdorfer Achen münnt,
* Götzinger Achen, Beek bi Petting, Landkreis Traunstein, Bayern, de in de Salzach münnt,
* Steinacher Achen, Beek bi Steinach, Gemeen Pfronten, Landkreis Ostallgäu, Bayern, de in de Vils münnt.

**Achen** is de Familiennaam von

* Christopher Achen (* 1946), US-amerikaanschen Politikwetenschopper.

Kiek ok bi: Aachen, Ache.
Ris

**Ris** betekent
* Ris, dat Koorn van den Plantenaarden *Oryza sativa* un *Oryza glaberrima*,
* Ris, Oort in de Gemeen Syke in’n Landkreis Deefholt, Neddersassen,
* Ris, Oort in Däänmark,
* Ris, Gemeen in dat Département Hautes-Pyrénées, Frankriek,
* Ris, Gemeen in dat Département Puy-de-Dôme, Frankriek,
* Ris-Orangis, Gemeen in dat Département Essonne, Frankriek.

**Ris** is de Familiennaam von

* Abraham Ris (üm 1763–1834), Swiezer Rabbiner,
* Daniel Ris (* 1965), düütschen Schauspeler, Speelbaas, Schriever un Kulturmanager,
* Friedrich Ris (1867–1931), Swiezer Psychiater un Entomoloog,
* Fritz Ris (1897–1973), düütschen Inschenör un Ünnernehmer,
* Günter Ferdinand Ris (1928–2005), düütschen Bildhauer,
* Hans Ris (1914–2004), US-amerikaanschen Bioloog,
* Louis Nicolas Clément de Ris (1714–1786), franzööschen Avkaat,
* Raphael Ris (1728–1813), Swiezer Rabbiner un Kabbalist,
* Roland Ris (* 1939), Swiezer Germanist un Dialektoloog,
* Sigmund Ris (1431–1532), öösterriekschen Geistlichen,
* Walter Ris (1924–1989), US-amerikaanschen Swemmer.

Kiek ok bi: Ries, Riss, Riß.
Kling man to

**Kling man to** is en plattdüütsche Musikgrupp. Dor höört Elke Janssen (Gitarr, stammt ut Warsingsfehn), Mechthild Rodeck-Kleinert (Vigelien, Viola un Flööt, stammt ut Hamborg), Andreas Kleinert (Vigelien, Viola, Klaveer un Gitarr, ok ut Hamborg) und Michael Sobeczko (Blockflööt, stammt ut Husum) to. De veer hebbt sik 2001 in Chöttingen tohoopfunnen un speelt vör allen plattdüütsche klassische Volksleder.
## Kiek ook bi
* List vun plattdüütschen Singers un Musikgruppen
## Weblenken

* https://web.archive.org/web/20081012224401/http://klingmanto.kulturserver-nds.de/ Websteed to Kling man to] (hoochdüütsch)
* Göttingen-Wiki mit en poor Höörbispelen vun Kling man to (Text hoochdüütsch, Musik plattdüütsch)
Graaf

**Graaf**, ok **Greve**, is en Titel vun den Adel. De oolthoochdüütschen Formen *grafio* un *gravo* un ok dat freesche un plattdüütsche *greve* kaamt woll över dat middellatiensche *graffio* ut dat byzantiensch-greeksche *γραφεύς (grapheus)*. Dat heet: De Schriever. Dat eentlich latiensche Woort för Graaf is *comes* (franzöösch: *comte*, italieensch´: *conte*). Dat weer in de Tieden vun dat Röömsche Riek de Titel vun en hogen kaiserlichen Finanzbeamten *(comes largitionum)*. Up Platt kümmt dat öllere Woort *Greve* an un for sik bloß noch bi den *[[Diekgreve]]n* un, in Bremen tominnst, bi den *[[Gohgreve]]n* vör. Sunst warrt tomeist dat Woort *Graaf* bruukt. 

Titels as Landgraaf, Markgraaf un Palzgraaf sünd *Förstentitel*. In dat Hillge Röömsche Riek mütt se vun de Graafen/Greven unnerscheden weern un staht höger as de. 

1919 sund de Adelstitels in Düütschland un in Öösterriek afschafft wurrn. In Düütschland is de vörmolige Adelstitel bloß noch Deel vun'n Tonaam. As Titel warrt he nich mehr ankeken. Vun 1919 af an warrt Graafen/Greven richtig anreedt na dat Muster: Vörnaam Graaf/Greve Tonaam. Dorbi warrt Graaf/Greve as Deel vun den Tonaam ankeken. Tomeist warrt avers eenfach seggt: Graaf/Greve Tonaam (sunner dat „vun“ un ohn Herr oder Fro). Vör 1919 hett de Adelstitel noch vör den Vörnaam stahn: Graaf/Greve Vörnaam Tonaam.
Dritte Wahl

**Dritte Wahl** is en Punk-Band ut Rostock. Se maken Musik op Hoochdüütsch, hebben mit *Hoch in’n Norden* aver ok al en Leed över jemehr Heimatstadt Rostock op Plattdüütsch sungen.

De Band hett sik 1986 grünnt un is 1988 toeerst optreden. Dorto höört hebben do Busch’n (Marko Busch) as Frontmann un Holm an’n Bass. Holm hett de Band 1991 verlaten. As Trio mit Busch’n (Gesang, Bass), Gunnar (Gunnar Schröder, Gitarr, Gesang) un Krel (Jörn Schröder, Gesang, Slagtüüch) sünd se in ganz Düütschland in de Punkszeen bekannt worrn. 

Dritte Wahl spelen Düütschpunk, de aver ok veel vun Metal af hett. Se singen temlich direkte Texte, de polietsch-kämpferisch un temlich links sünd.

An’n 17. Januar 2005 is Busch’n mit 35 Johr an Magenkreeft storven. De annern wullen de Band nich oplösen un hebbt wiedermaakt, wat sik ok Busch’n so wünscht harr. Siet 19. April 2005 speelt nu Stefan den Bass, de vördem bi de Crushing Caspars Gitarr speelt harr.

Se hebbt alltohoop negen Studio-Alben, ene Doppel-Live-CD un twee Live-Videos opnahmen.

1998 hett de Band en egen Plattenlabel mit’n Naam Rausch Records grünnt, dat later den ne’en Naam Dritte Wahl Records kregen hett.

## Diskografie

* 1991: *Raff dich auf*, Demo Tape
* 1992: *Rari Tape*, Demo Tape
* 1992: *Fasching in Bonn*, CD/LP
* 1994: *Auge um Auge*, CD/LP
* 1995: *6 Track Split* (mit de Dödelhaie, CD/10“ Vinyl)
* 1996: *Nimm drei*, CD/LP
* 1996: *Nimm drei*, Video
* 1998: *Strahlen*, CD/LP
* 1998: *Hallo Erde*, 7“ Vinyl
* 1999: *Delikat - 11jahrebühnenjubiläum88-99*, CD/LP
* 2000: *Heimspiel*, EP (ünner’n Naam Kollektiv Hein Butt)
* 2001: *Und jetzt?*, MCD/10“
* 2001: *Halt mich fest*, CD/LP
* 2002: *Roggen Roll*, CD/LP
* 2003: *Meer Roggen Roll*, CD/LP
* 2003: *Die sonderbare Tape-CD*, CD
* 2004: *Tooth For Tooth*, CD/LP
* 2005: *Fortschritt*, CD/LP
* 2006: *Drei Live*, DVD
* 2007: *Singles*, CD
* 2008: *20 Jahre Dritte Wahl*, DVD
* 2009: *20 Jahre 20 Songs*, CD
* 2010: *Gib Acht*, CD/LP

## Weblenken

* Websteed vun Dritte Wahl (hoochdüütsch)
Batist

As **Batist** (franzöösch) betekent man en bannig fienfadrig, dicht weeft licht Stoff, de hööftsächlich ut Boomwull, deelwies aber ok ut Chemiefaser, Linnen, Sieden oder Viskose weeft wesen kann.  

Nömmt wurrn is dat wohrschienlich nah de Lienweefer Jean Baptiste ut Cambrai, de de Överleeferung nah as eerst in’t 13. Johrhunnert disse Dook entwickelt hett. Anner Angaven nah stammt dat Woort vun dat indisch Wort "Baftas" för witten Kattun. Up engelsch heet de Stoff "Cambric", nah Cambrai.

## Weblenken

*https://web.archive.org/web/20191219140603/http://www.stofflexikon.com/batist/92/batist.html
Basson

**Basson** is de Familiennaam von

* Alaric Basson (* 1996), süüdafrikaanschen Swemmer,
* Christiaan Basson (* 1982), süüdafrikaanschen Golfspeler,
* Lucia Basson (* 1953), Politikerin ut Namibia,
* Wouter Basson (* 1950), süüdafrikaanschen Kardioloog.
1028

## Wat passeert is
* 14. April: Vunwegen dat sien Vadder Konrad II. sik dor achter klemmt harr, warrt Hinrich III. in Aken mit 10 Johren to'n röömsch-düütschen König kröönt. 
* Knut de Grote, König vun Däänmark un England, warrt ok noch König vun Norwegen.

## Boren

## Storven
*
1027

## Wat passeert is
* 26. März: Paapst Johannes XIX. kröönt Konrad II. in Rom to'n Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek 

## Boren
* Um 1027 rüm: Willem de Eroverer, König vun England un Hartog vun de Normandie († 1087)

## Storven
*
1026

## Wat passeert is
* De düütsche König Konrad II. treckt to'n eersten Mol na Italien. Dor warrt he in Mailand mit de Langobarden ehre Ieserne Kroon to'n König vun Italien kröönt. 
* Hinrich III. warrt mit 8 Johren to'n Nafolger vun Konrad II. utropen. 

## Boren

## Storven
*
1024

## Wat passeert is
* 4. September: Na den Dood vun den düütschen Kaiser Hinrich II. warrt Konrad II. to'n düütschen König wählt. Mit em kümmt dat Huus vun de Saliers up'n Throon. 
* 8. September: König Konrad warrt in Mainz vun Erbischop Aribo salvt un kröönt. 

## Boren

## Storven
* 13. Juli: Hinrich II., Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek (* 973)
1022

## Wat passeert is
* 

## Boren

## Storven
* 20. November: Bernward vun Hilmessen, Bischop vun Hilmessen un Hilligen (* um 960 rüm)
1021

## Wat passeert is
* Valencia warrt Hööftstadt vun de Mauren jemehr nee Königriek Valencia.

## Boren

## Storven
*
1020

## Wat passeert is
* De Kathedraal vun Chartres warrt to'n veerten Mol dör en Brand in Dutt leggt.

## Boren
### Geboordsdag unbekannt
*Guo Xi, chineesch Landschapsmaler  († 1090)
* Wladimir, Fürst vun Nowgorod († 1052)
* König Harald II. vun England († 1066)
* Willem I., Graff vun Burgund und Mâcon († 1087)

## Storven
*
Karlsruher SC

De **Karlsruher Sport-Club Mühlburg-Phönix e.&nbsp;V.**, meist kortweg **Karlsruher SC** oder **KSC** , is mit üm un bi 4.600 Liddmaten en vun de gröttsten Sportverenen in de Stadt Karlsruhe in Baden-Württemberg. 

De Vereen is 1952 bi dat Tohopengahn vun den Karlsruher FC Phönix mit den VfB Mühlburg tostanne kamen. Tomeist warrt Football speelt: Dat gifft nich bloß de Profi-Mannschop vun de Mannslüde, de vun de Speeltiet 2007/2008 af an wedder in de 1. Bundsliga mitmaakt, man ok en Mannschopp för Froenslüde in de Regionalliga Süüd för Froenslüde, de tweete Mannschop vun de Mannslüde in de Regionalliga Süüd un en Reeg vun Jugendmannschoppen, de alltohopen in högere Klassen speelt. 

Bavenhen bedrifft de Vereen noch en Afdeelung för Lichtathletik (1922 upmaakt) un en Afdeelung för Boxsport (1959 upmaakt), man vergleken mit den Football hefft de nich veel to beschicken. In de 1990er Johren hett Sven Ottke för den KSCV boxt un in de 2000er Johren weer Heike Drechsler twee Johr lang bi den Vereen, man vun dor af an hett dat bloß noch för regionale Wettstriet langt. 

## Historie
In veel Sportverenen is de dormols noch junge Sportaart Football gegen dat Enne vun dat 19. Johrhunnert man minnachtig ankeken wurrn. Dor sünd denn in de 1880er Johren de eersten einen Footballverenen üm grünnt wurrn. Üm de Johrhunnertwenn güng dat so wieter. Karlsruhe weer in dat Düütsche Riek in düsse Johren an de Siet vun Berlin en vun de Toppstäder vun den Footballsport. 1889 grünn Walter Bensemann dor, as een vun de öllsten Verenen, den *International Football Club*. De is al 1891 upgahn in den *[[Karlsruher FV]]*. Dormols geev dat ok noch den *FC Karlsruher Kickers*, de 1893 upmaakt wurrn weern. 1894 keem denn de *Karlsruher FC Phönix* hento, en vun de Vörlopers vun den hüdigen Karlsruher SC. 

## Weblinks

* Offizielle Website
Energie Cottbus

De **FC Energie Cottbus** is en Footballvereen ut Cottbus in Brannenborg. He is 1963 as SC Cottbus grünnt wurrn un hett 1966 den Naam *BSG Energie Cottbus* kregen. 1990 is de BSG uplööst wurrn un vun dor af an heet de Vereen FC Energie Cottbus.

## Historie
Na de Speeltiet 1962/1963 weer de Mannschop vun *[[FSV Glückauf Brieske-Senftenberg|Aktivist Brieske-Oost]]* ut de DDR-Oberliga afstegen. Dor is se denn na Cottbus henstüürt un mit den *SC Cottbus* tohopenslaten wurrn. De SC Cottbus weer just upmaakt wurrn. As tweete Mannschopp vun den SC speel dat Team, wat vun *[[FSV Cottbus 99|Lokomotive Cottbus]]* rutnahmen weer. De SC harr sik dormols vörnahmen, he woll Talenten in den Club tohopensammeln un den annern Vereen ut Cottbus, dat weer *[[Vorwärts Cottbus]]*, as besten Vereen in Cottbus aflösen. 1966 is de Footballafdeelung ut den SC rutnahmen wurrn un nee grünnt wurrn as *BSG Energie Cottbus*. Den Naam *Energie* harr Bodo Krautz för de nee BSG utfunnen. He harr mitmaakt bi en Wettstriet vun Lesers vun de Lausitzer Rundschau, wo dat dor üm güng, en neen Naam för den Vereen to finnen un he weer de Winner. 1991 hett de BSG Energie Cottbus denn ehren hüdigen Naam FC Energie Cottbus kregen. 

## De Mannschop in de Speeltiet 2008/09
In düsse Bundsliga-Speeltiet 2008/2009 kann de FC Energie mit düsse Mannschop antreden:
1014

## Wat passeert is
* 14. Februar: Paapst Benedikt VIII. kröönt Hinrich II. in Rom to'n Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek.

## Boren

## Storven
1016

## Wat passeert is
* Knut de Grote warrt König vun England.

## Boren

## Storven
* 2. Oktober: Hinnerk de Gode, Graaf vun Stood (* 946)
1012

## Wat passeert is
* De däänschen Wikingers maakt den Arzbischop Alphege vun Canterbury and e Siet un plünnert de Stadt ut. 
* König Ethelred II. vun England betahlt 48.000 Pund in Sülver för en Freden mit de Dänen (Dänengeld). 

## Boren

## Storven
1017

## Wat passeert is
* 

## Boren
* 28. Oktober: Hinrich III., düütschen König un Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek († 1056)

## Storven
* 5. Juni: Sanjō, 67. Tennō van Japan (* 976)
Ünnerafdelen vun Süüdkorea

Süüdkorea is indeelt in acht Provinzen (*Do*), een besünner autonom Provinz (*Teukbyeol Jachido*), söss Grootstäder (*Gwangyeoksi*) un een besünner Stadt (*Teukbyeolsi*).

De Provinzen sünd wedder ünnerdeelt in Kreise (*Do*) un in Städer (*Si*). De Grootstäder sünd ünnerdeelt in Stadtdelen (*Gu*). De Städer Gwangju, Daejeon un Seoul hebbt blot Stadtdelen, de annern Grootstäder hebbt ok noch Kreise, de mehr an’n Rand vun de Städer liggen doot.

En Kreis warrt automaatsch en Stadt, wenn he mehr as 150.000 Inwahners hett. Wenn de Stadt mehr as 500.000 Inwahners hett, denn is de Stadt in Stadtdelen opdeelt. De Kreise sünd opdeelt in Landstäder (*Eup*) un in Gemenen (*Myeon*). En Landstadt mutt opminnst 20.000 Inwahners hebben un en Gemeen opminnst 6.000. Landstäder un Gemenen sünd wedder ünnerdeelt in Dörper (*Ri*).

Städer mit weniger as 500.000 Inwahners, de Stadtdelen vun Städer mit mehr as 500.000 Inwahners un vun Grootstäder sünd noch wedder opdeelt in Naverschoppen (*Dong*). En Naverschop kann noch wedder opdeelt wesen in enkelte administrative Naverschoppen. Dat heet eenfach blot, dat de Naverschop mehr as een Amtshuus hett, de elk för en bestimmt Deel vun de Naverschop tostännig sünd.

## List
Blombarg

**Blombarg** is en Oort in Oostfreesland un hörrt to de Samtgemeend Holtriem. De Oort hett 1.650 Inwahner (Stand: 2008).

Der Oort is Enn'n vun't 18. Johrhunnert as Hoochmoorkolonie grünnt wurrn un is hüüd de süüdööstlichst Deel vun de Samtgemeend Holtriem. 

Kört nah den Enn'n vun den Söbenjohrigen Krieg (1756 - 1763) fung dat mit de Besiedeln in de domols recht wild Gegend an. De Kolonist Johann Heyen sall de eerste Siedler ween hemmen. 1770 keem mit Steffen Saalberg de tweete Siedler. De plaanmäßig Besiedeln gung um 1800 los. In dat Johr 1821 wahnen dor all 182 Minschen, 1858 558 Minschen. 

De Naam sall vun een Sandrügg kommen, de sück över dat Moor erheven dee un up de vööl Blomen wussen hebbt. So keem dorvan Blomenbarg, wat nahst Blombarg un up Hoochdüütsch Blomberg wurrn is. 

## Born
* "Blomberg" in de Bilaag to de Anzeiger für Harlingerland, 27. September 2008.
Jukdo

**Jukdo** (죽도) is en Eiland in de Japaansche See, dat to Süüdkorea höört. Jukdo liggt so bi 2,5 Kilometer vör de Küst vun dat wat gröttere Eiland Ulleung. De beiden Eilannen sünd so wat 120 Kilometer vun dat faste Land af. Dat Eiland is vun Noord na Süüd so bi 700 Meter un vun Oost na West üm un bi 400 Meter breed. Op dat Eiland leevt blot een Familie mit dree Lüüd (Stand 2004). Polietsch is dat Eiland Deel vun dat Dörp Jeodong, Gemeen Ulleung, in dat Amt Ulleung, Provinz Noord-Gyeongsang.
1018

## Wat passeert is
* In de Slacht bi Vlaardingen sleiht Graaf Dirk III. vun Holland en Armee vun den düütschen Kaiser. 

## Boren

## Storven
Finanzkrise

En **Finanzkrise** is dat, wenn dat Finanzsystem in een Land oder en ganze Reeg vun Länner dör'nanner kummt. De Weertschop geiht denn torüch un allerhand Unnernehmen in de Finanzweertschop, man ok in annere Twiegen vun de Weertschop könnt nich mehr betahlen oder mütt jem ehre Arbeit instellen. 

## Verscheden Krisen mit de Finanzen
An un for sik warrt en Unnerscheed maakt twuschen Bankenkrisen, Währungskrisen, Krisen vun dat Finanzsystem un so'n Krisen, wo een Land oder en Reeg vun Länner jem ehre Schullen in dat Butenland nich mehr bedenen un afbetahlen könnt.

## Historie
Vun dat Enne vun dat 19. Johrhunnert af an hefft Finanzkrisen in de Länner, de dor vun bedrapen weern, för de Volksweertschop in'n Dörsnitt 5 bit 10 Perzent vun dat Bruttobinnenlandprodukt köst un bi 2 bit 3 Johren duert.

## Grote Krisen
Finanzkrisen, de över de Grenzen vun dat dore Land rutswutschen döen, weern

* De US-Spaarkassenkrise in de 1980er Johren
* De Latienamerikakrise in de 1970er un 1980er Johren
* De Japaansche Bankenkrise in de 1990er Johren
* De Asienkrise in de Johren 1997 un 1998
* De Russlandkrise in de Johren 1998 un 1999
* De Finanzkrise 2007/2008 (Subprime-Krise)

## Borns


## Literatur
### Weertschopswetenschoppen
* Frankin Allen and Douglas Gale: *Understanding financial crises*. Oxford University Press, Oxford and New York 2007, ISBN 978-0-19-925141-4. (Rundüm dorstellt för Lesers, de en beten wat verstaht vun Weertschopswetenschop.)
* Frederic S. Mishkin: *The next great globalization. How disadvantaged nations can harness their financial systems to get rich*. Princeton University Press, Princeton and Oxford 2006, ISBN 978-0-691-12154-3.
1002

## Wat passeert is
* Königswahl vun 1002
** 30. April: De Kannedat för den düütschen Throon, Ekkehard I. Markgraaf vun Meißen warrt in Pöhlde an'e Siet maakt. 
** 7. Juni: Hinrich II. warrt in Mainz vun de Baronen vun Bayern un vun dat ööstliche Franken gegen de Stimmen vun de Swaben to'n König wählt un glieks kröönt. De Lothringers, Sassen un Döringers sünd dor gor nich mit bi. 
** 20. Juli: De Döringers laat Hinrich II. as König gellen. 
** 24. Juli bit 28. Juli: Hinrich II.verhannelt mit de Sassen. Amenne laat se em as König gellen un he warrt noch mol in Merseburg kröönt.
** 10. August: Kunigunde, Hinrich sien Ehfro, warrt in Patterbuorn kröönt as düütsche Königin.  
** 18. August: Arzbischop Heribert vun Köln un de Klerus vun Lothringen hefft dor nix gegen intowennen, dat  Hinrich II. nu düütschen König is. 
** 8. September: Hinrich II. warrt in Aaken to'n drüdden Mol kröönt. Nu laat em ok de Nedderlothringers gellen. 
** 1. Oktober: Hermann II., de dat ok up'n Throon afsehn harr, smitt sik in Bruchsal Hinrich II. vör de Fööt. Swaben lett Hinrich nu ok as König gellen.  ** 11. bit 24. November: Hinrich II. warrt in Regensborg vun siene Folgslüde huldigt. 

## Boren
* 

## Storven
* 23. Januar: Otto III., düütschen König un Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek (* 980)
1005

## Wat passeert is
* 

## Boren
* Macbeth, König vun Schottland († 1057) 

## Storven
* Sigmundur Brestisson, Hööftling vun de Wikingers (* 961)
Finanzkrise 2007/2008

De **Finanzkrise 2007/2008** is en Bank- un Finanzkrise, de al in’n Vörsummer 2007 in de USA losgüng. Dormols hett dat in de Vereenigten Staten de *Subprimekrise* geven. In Düütschland warrt dor ok eenfach *US-Immobilienkrise* to seggt. Mit düssen Naam warrt en Krise betekent, de över de ganze Welt hen en bannige Reeg vun Bankhüser un jem ehre Kunnen bedrapen hett. Dor is dat to grote Verlusten un to allerhand Insolvenzen rund üm de Eer bi kamen.

Utlööst wurrn is düsse Krise, as in de USA de Priesen för Immobilien nich mehr kladdern wollen un to’n Deel al bargdal güngen. To glieke Tiet schaffen jummers mehr Kreditnehmers dat nich mehr, jem ehre Krediten to bedenen un af to betahlen. Vunwegen dat dat al to en Immobilienblaas kamen weer, flöög de nu ut’neen.

Toeerst bedrapen weern de so nömmten Subprime-Krediten. Dat sünd Krediten, de to’n groten Deel utgeven weert an Kreditnehmers, de süms nich veel Geld hefft. Düsse Krediten sünd vun  grote Investmenthüser tohopensammelt un to grote Packen tohopensnöört wurrn. Andeelspapieren an düsse Schuldpacken hefft de Hüser denn an Lüde verköfft, de sik dor vun verspreken döen, düsse Papieren, de schollen woll oorntlich wat afsmieten. De groten „Rating-Agenturen“, dat sünd de Hüser de pröven doot, wat so’n Andeelspapieren weert sünd, harrn toeerst ok ordeelt, dor weer rein gornix verkehrt an, an düsse Subprime-Papieren. 

As denn avers de Markt tohopenstört weer, weer över de ganze Welt hen de Finanzkrise dor. Een Bankhuus na’n annern möss togeven, dat se sik ok mit Subprime-Papieren afgeven harrn. Verscheden grote Hüser sünd dor bi över Kopp gahn oder sünd vun’n Staat övernahmen wurrn. De Benelux-Länner hefft de Fortis-Grupp, de up wackelige Been stünn, mit 23 Milliarden Euros unner de Arms grepen. In Düütschland kemen toeerst de IKB, un later, in’n Oktober 2008 de Hypo Real Estate eernsthaftig in’e Bredullje. Bi de Hypo-Real-Estate-Bank weern 50 Milliarden Euro nödig, dat dat Bankhuus nich unnergüng. Iesland stünn an’n Rand vun en Staatsbankrott. In Grootbritannien, warrt seggt, sünd tominnsten 50 Milliarden Euros nödig, üm dat een oder annere grote Bankhuus to redden. De US-Kongress hett en Kredit vun 700 Milliarden Euros an US-Banken geven, dat se nich in’n Afgrund störten doot. 

Alltohopen, so hett de Internatschonale Währungsfond taxeert, sund vunwegen de Finanzkrise vun April bit Enne September 2008 bit hen to 945 Milliarden US-Dollar (603 Milliarden Euro) verloren wurrn. In’n September 2008 seggt de IWF, dat weern alltohopen bi taxeerte 1,3 Bio. US-Dollar, man vun en Deel vun düsse Summ weer de Sake midderwielen afhaakt vunwegen Abschreibungen un Kapitalerhöhungen

## Borns
1006

## Wat passeert is
* Alphege warrt de 20. Arzbischop vun Canterbury.
* De hüdige nedderlannsche Stadt Tiel warrt vun de Wikingers utplünnert.
* De hellste Supernova vun al Tieden lett sik in dat Steernbild Wulf bekieken. Dat is de SN 1006. 

## Boren
* 

## Storven
*
1007

## Wat passeert is
* König Ethelred II. vun England betahlt för den Freden mit de Wikingers ut Däänmark 36.000 Pund Sülver (Däängeld).
* Songjiang warrt in China grünnt. Later schall dor de Stadt Shanghai vun weern. 

## Boren
* 

## Storven
1008

## Wat passeert is

* Bagrat III. warrt König vun Georgien.
* König Olof Skötkonung vun Sweden warrt döfft, Sweden warrt christlich.

## Boren
* 

## Storven
1009

## Wat passeert is
* 18. Oktober: De Kalif Al-Hakim ut dat Huus vun de Fatimiden lett in  Jerusalem de christliche Graffkark dalrieten.

## Boren
* 

## Storven
1010

## Wat passeert is
* De Wikinger Thorfinn Karlsefni ut Iesland föhrt en Expeditschoon na Noordamerika un will dor en Kolonie grünnen. 

## Boren
* 

## Storven
1019

## Wat passeert is
* Knut de Grote, König vun England, warrt na den Dood vun sien Broder Harald II. ok noch König vun Däänmark.
 

## Boren

## Storven
Loog

**Loog** betekent

* Loog, en Oortsform, warrt annerwegens Dörp för seggt,
* Loog, Deel vun de Stadt Leer in Oostfreesland,
* Loog, Oort op Juist in Oostfreesland,
* Loog, Oort in de Gemeen Hu’e in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

**Loog** is de Familiennaam von

* Petra Loog, düütschen Speelbaas.
Ludolf Parisius

**Ludolf Parisius** is de Naam von

* Ludolf Parisius (1827–1900), düütschen Politiker,
* Ludolf Parisius, düütschen Schriever.
Subprime

En **Subprime-Markt** is de Deel vun den privaten Hypothekenmarkt, de sik tohopensetten deit ut Kreditnehmers mit bloß ringe Bonität. Vun 1993 af an is düsse Naam, toeerst in de USA, denn in annere Länner mit engelsche Spraak upkamen. Toeerst hett dat dat, wat dor mit meent is, ok bloß in düsse Länner geven. Dat geiht also üm Bofinanzeern, wo vun Sieten vun de Kreditnehmers nich veel achtersteken deit. 

## Bonität
Wenn de Bonität meten weern schall, denn weert de Lüde, de en Kredit hebben wüllt, ankeken, man ok de Immobilien, de se kopen wüllt. Den Utslag gifft de *debt-to-income-ratio*. Dat is de Relatschoon twuschen dat Brutto-Inkamen un den Afdrag in Tosamenhang mit de Schullen. Düsse Afdrag (Tins, Tilgung un annere Kosten) scholl nich mehr as 45 % vun dat Brutto-Inkamen utmaken. Denn kümmt dor noch de *loan-to-value-ratio* to. De gifft dor Utkunft över, wo veel Egenkapital bibröcht warrt. 10 % vun de ganze Summ scholl dat tonminnsten ween. Al Faktoren tohopen weert amenne to en so nömmt „Rating“ oder „credit score“ tosamenfaat. Dat gifft dor en Liest vun 350 bit 850 Punkten. Tominnst 620 Punkten schöllt tosamenkamen. Sünd dat minner veel, denn so warrt vun en „subprime loan“ snackt. 

## Subprimes as Weertpaperen
Mit de Johren sünd in de USA baven al Maten veel subprime-Krediten afslaten wurrn. Vun 2006 af an hefft dorüm US-amerikaansche Bankhüser düsse Kreditschullen – to’n Deel tohopenpackt mit gode „prime-loans“ – tohopenfaat to en Aart vun Weertpapeer. Düsse Weertpaperen laat sik eenfach verkopen un wietergeven un heet mit Naam *collateralized debt obligations* (kortweg: *CDO's*). Wenn dor noch en rating vun en Ratingagentur tokeem, de wat hermaken deit, denn hefft sik düsse Paperen goot an Bankhüser ut Europa oder Asien verkopen laten. Up düsse Aart is en Risiko, wat an un for sik reinweg amerikaansch weer, to en internatschonal Risiko wurrn. 

Bi dat Tohopenstörten vun den Subprime-Markt is allens tosamen kamen: De Tinsen sünd rupkladdert un de Kreditnehmers konnen jem ehre Krediten nich mehr bedenen. To’n Deel sünd ok de Inkamen minner wurrn. De Bonität, de in dat Rating meten wurrn weer, sack nu af. De Kreditnehmers konnen mit’n Betahlen nich mehr nakamen un de Hüser güngen in’e Dwangsaukschoon. Bi düsse Aukschonen hefft de Bankhüser tomeist grote Verlusten maakt, vunwegen dat ok de Priesen för Immobilien nu duchtig afsacken döen. 

## Kiek ok bi

* Finanzkrise 2007/2008
Twarres

**Twarres** is en Musikgrupp ut de Nedderlannen, de op Freesch un op Engelsch singt. To de Band höört Johan van der Veen (* 15. August 1981, Gesang) un Mirjam Timmer (* 1. Juli 1982, Gesang un Gitarr), siet 2007 is Auke Busman för van der Veen dorbi.

Van der Veen un Timmer stammt ut Warga in Freesland un hebbt 1999 mit dat freesche Leed *Wêr Bisto* bi Liet mitmaakt un den Publikumspries wunnen. Dat Leed is denn as Single rutkamen. As se nu en beten bekannter worrn sünd, sünd se to de Plattenfirma EMI wesselt un hebbt dat Leed noch wedder neet opnahmen. Dat Leed güng nu bet op Platz een vun de nedderlandschen Charts un bleev dor söss Weken. 2002 hett Twarres en Edison as *Ne’e Grupp Natschonal* wunnen. An’n 21. Dezember 2003 hebbt se jemehr letzt Konzert geven un Mirjam Timmer hett 2006 en Solo-Karrier anfungen. För 2007 harrn se en Comeback plaant, aver dor is nix vun worrn. Van der Veen wull denn doch nich wedder anfangen un för em is Auke Busman bi Twarres rinkamen, mit den Timmer denn wedder speelt hett.

## Diskografie

### Albums

* *Stream.* (rutkamen 25. Juni 2001)
* *CD².* (rutkamen 28. Oktober 2002)

### Singles

* *Wêr Bisto.* (Demo-CD, rutkamen 1999)
* *Wêr Bisto.* (rutkamen 16. September 2000, söss Weken op Platz een in de nedderlandschen Charts, 21 Weken in de Top-40, ok Nummer een in Belgien)
* *She Couldn’t Laugh.* (rutkamen 19. Mai 2001, op Platz veer in de nedderlandschen Charts, twölf Weken in de Top-40)
* *Children.* (rutkamen 13. Oktober 2001, op Platz 20 in de nedderlandschen Charts, söss Weken in de Top-40)
* *This Is How It Is.* (blot in Belgien, rutkamen November 2001)
* *I Need To Know.* (rutkamen 28. September 2002)
* *Tell Me.* (rutkamen 15. März 2003)
* *I’ll See You.* (rutkamen 28. Juli 2003)

## Weblenken

* Websteed vun Twarres (nedderlandsch)
Schrappmesser

**Schrappmesser** is en plattdüütsche Rock-Band ut de westfäälsche Kuntrei. Ingo Knollmann vun de Donots hett sik in’n September 2008 mit Christian Kruse un Philipp Meyer vun Waterdown tohoopdaan un se maakt nu op Plattdüütsch Musik. Dat eerste Leed heet *Seucken un Kapottmaken*.
## Kiek ook bi
* List vun plattdüütschen Singers un Musikgruppen
## Weblenken

* Websteed bi Myspace vun Schrappmesser (plattdüütsch)
Otto Groote

**Otto Groote** (* 12. Oktober 1957 in Oostrhauderfehn) is en plattdüütschen Musiker.

Groote is 1957 in Oostrhauderfehn boren un dor ok upwussen. Sien Vörollen kwammen ut Nederland, un sien Grootvader un Vader sünd noch rechtschapen Törfarbeiders west. He sülvst hett ok noch as Kind in 't Moor warken musst. Al in de Jahren 1970 un 1980 hett he Folkmusik spöölt. Toeerst noch up Hoogdüüts. Mit 18 Jahr sowat truck he ut sien lüttje Dörp in de grote Freeiheid, na Ollenbörg, wor he düütse (noch kien egen) Texten sungen hett. In de tachtiger Jahren treckt he wieder na Bremen, wor he vandaag noch leven deit. 
Hier baut he sük en egen Atelier un warkt as Bildhauer, man he is mit sien egen Künst neet recht tofree. Nadeem he en hele Sett gaarkeen Musik mehr maakt hett, fangt he eerst 2003 weer an, to singen, nu in siene Moderspraak Plattdüüts. Nu schrifft he ok egen Texten un kriggt gau Kontakt to 'n Riege plattdüütse Schrieverslü as Detlef Kolze ut Bremerhaven, Jan Cornelius in Jemgum un Gerda Ulpts-Janssen. Vörbiller för Otto sünd de Singer-Songwriter Si Kahn un de Sanger Ian MacKintosh, de 2007 ut de Tied full.
Eerst is Otto solo uptreden, man siet Enn 2007 gifft 't dat *Otto Groote Ensemble* mit Matthias Malcher (Gitarre un Banjo) un Ralf Stromann (Bass). Malcher, de togliek to de Muuskanten van An Rinn hören deit, is ok Produzent van Groote sien  Spegelplaten un sien Geleidsmann.
Wenn een bedenken deit, dat Otto Groote eerst so körte Tied mit plattdüütse Folkmusik togang is, kann een dat verwunnern. Otto Groote hett sük profileert as Lyriker van Olldagsthemen, sünner dat dat banaal word. - En Volksmuuskant in d' beste Sinn!
As al 2008 un ok weer 2009 (un dat sall 'n faste Pahl in de oostfreeske Kulturlandskupp worden) organiseert Otto Groote in de Gulfhoff Ihnen in Engerhaaf dat "Konzert zwischen den Jahren" mit Muuskanten ut Noorddüütsland, Nederland, man ok ut de internationale Folk-Szene.
 

## Diskografie
Bit nuto sünd van hum dree Spegelplaten rutkomen: 
* Otto Groote: *In ’t blaue Lücht van d’ Nörden.*  Artychoke 2006
* Otto Groote Ensemble: *De Tied steiht still.*  Kiwi 2007
* Otto Groote Ensemble: *De anner Steerns an d' Heven.* GMS 2009

* un Otto is ok to hören up de Jubiläums-CD *80 Jahre Hamburger Hafenkonzert*, 
rutgeven van de NDR to de 80-Jahr-Fier van de ollste Radiosendung in de Welt. G+H Media 2009

## Weblenken
* Webstee van Groote (hoogdüüts)
* Webstee bi MySpace van Groote (hoogdüüts)
Ägaadsch Eilannen

De **Ägaadschen Eilannen** (italieensch: *Isole Egadi*), de in de Antike „Aegates“ nöömt weern, sünd en lütte Inselgrupp in de Middellannsche See vör de Westküst vun Sizilien. Se leegt ruchweg op de Hööch vun de Hafenstadt Trapani un höört to Italien.

De Inselgrupp besteiht vör allen ut de dree groden Eilannen Favignana, Levanzo un Marettimo. Dorto kamt en poor lüttere Eilannen, as to’n Bispeel Formica un Maraone. Tosamen hebbt de Eilannen en Landflach vun 37,45&nbsp;km².

De Eilannen weern in vörhistoorsche Tieten noch mit dat Fastland verbunnen un dorüm ok bewahnt. Op Levanzo gifft dat in de *Grotta del Genovese* Malereen un Ritzteken, de ut de Ollen Steentiet överduert hebbt.

In de Antike in’t Johr 241 v. Chr. hebbt bi de Ägaadschen Eilannen de letzten Seeslachten twüschen de Flotten vun Karthago un de Röömsche Republiek in’n Eersten Punischen Krieg stattfunnen. De güngen mit’n Sieg vun de Römers över de Kathager to Enn un hebbt togliek ok dat Enn vun’n Eersten Punischen krieg bedüüdt.

Vundaag billt de Eilannen tohopen de Gemeen Favignana, de to de Provinz Trapani höört.
Rabil (Boa Vista)

**Rabil** is en Stadt op dat Eiland Boa Vista in de Republiek Kap Verde.

## Geografie un Stadtbild
Na de Hööftstadt Sal Rei, de üm un bi 3&nbsp;km wiet weg an’n Noorden to liggt, is Rabil de tweetgröttste Oort op dat Eiland. De Inwahnertall liggt bi ruchweg 1.000 Lüüd. Veel to sehn gifft dat in Rabil nich, afsehn villicht vun de Kark un en Pötteree.

Dat Rebeet üm den Oort is bannig even un wöstenordig mit veel Steen un wenig Grasland (Hammada), so dat dat Ümfeld meist as op’n Mars utsütt. Na Süüden un Oosten hen kiekt af an to mol en Bargtipp in’n Himmel, na’n Westen to kann een de Küstenlien sehn. In de nöördlichen Ümgegend gifft dat ok mol en poor Rebeden, woneem Gras wassen deit, un en poor wenige landweertschoppliche Flachen, de vör allen för’n Anbo vun Koorn bruukt warrt oder as Weiden för Rindveeh. Tomaten, Bananen un annere Aaft- un Grööntüüchsorten sünd kuum to finnen, vun wegen dat dat blots wenig Water gifft to’n Watern vun de Feller.

## Verkehr un Weertschop
Vun Rabil föhrt en asphalteerte Straat na Oosten in dat Rebeet vun *Norte*, woneem toeerst dat Dörp João Galego kummt. En poor olle Straten un vör allen tomeist Sandpisten föhrt in verscheden annere Delen vun’t Eiland, to’n Bispeel na de Sandwööst Deserto de Viana oder na’n Süüden vun Boa Vista. Blangen Rabil liggt ok de Flaaghaven Rabil (IATA-Kood: BVC), de fröher nipp un nau in’n Oort leeg.

In’t Johr 2007 is de Flaaghaven op internatschonalen Standard utboot worrn, dat ne’e Flaaghaven-Huus steiht nu dichter na Sal Rei un is över’n Snellstraat mit de Hööftstadt verbunnen, de to glieken Tiet boot worrn is. Dör dissen Neebo schall op dat Eiland de Tourismus vöranbröcht warrn, wat de gröttste Utsicht för de Weertschop op Boa Vista bargt.

De Inwahners vun Rabil sünd to’n Deel Buerslüüd, de vun’n Anbo vun Bananen un Ananasplanten leevt, de annern arbeidt tomeist in Ladens, in’n Haven oder in annere Rebeden. Elektrischen Stroom un Telefonverbinnen gifft dat in Rabil eerst siet Enn vun’t 20. Johrhunnert.