open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ed Shaughnessy

**Edwin Thomas „Ed“ Shaughnessy** (* 29. Januar 1929 in Jersey City; † 24. Mai 2013 in New Jersey) weer en US-amerikaansch Jazz-Slagtüüchspeler. 

Shaughnessyhett af 1943 sück dat Slagtüüchspelen toeerst sülvst bibrocht, kreeg denn aber  Anleiden vun sien Früend Sid Catlett. Sien professionell Loopbahn fung 1946 mit Jack Teagarden 1948 mit George Shearing, mit Georgie Auld un Charlie Ventura (1948 bit 1950) an. In de 1950er Johren weer he Liddmaat vun de Bands vun Benny Goodman (Europa-Tournee 1950, wiels de he bi de Roy Eldridge and His Little Jazz Vol. 1-Session mitwarken dee) un Tommy Dorsey (1950), Lucky Millinder (1951) un hett ok mit Johnny Richards arbeiten. Dornah fung he an as Studiomusiker in New York to arbeiten. Enn' vun de 1950er Johren harr he mit Teddy Charles de Grupp *Jazz Four*. To glieker Tiet studeer he Enn' vun de 1050er Johren Klaveer, Kornett un Kompositschoon.

Anfang vun de 1960er Johren weer he Partner vun Count Basie (in fiev Alben-Upnahmen) un wurr Liddmaat vun dat Orchester vun de Tonight Show ünner Doc Severinsen, dat he dartig Johr dartig Johr lang bit 1992 anhörrn dee (af 1972 in Los Angeles). Dorneben weer Shaughnessy en söcht Big-Band-Musiker. 1962 weer he Liddmaat vun dat  Orchestra USA. He hett ünner annern mit Gene Ammons, Roy Eldridge, Billie Holiday, Mundell Lowe, Teo Macero, Charles Mingus, Shirley Scott, Jack Sheldon, Manny Albam un Horace Silver tosommenarbeit un is up över fievhunnert Alben to hören.

Af 1974 hett he ok en eegen Band leit, de *Energy Force*. In de 1980er un 90er Johren hett he buterdem an de New York University ünnerricht, geev Kurse an dat Skidmore College, geev aber ok tovör Ünnerricht in tallriek *Clinics*. 1990 kemm sien Album *Jazz in the Pocket* (mit sien Quintett *Jazz in the Pocket*, Tom Peterson, Bruce Paulson, Tom Ranier, John Leitham) herut.

Shaughnessy weer ok Komponist (*Nigerian Walk*, *Blues Detambour*).

## Literatur
*Kunzler *Jazz-Lexikon*, 2002
*Clem DeRosa, Ed Shaughnessy: *Show Drumming: The Essential Guide to Playing Drumset for Live Shows and Musicals*. Hal Leonard Corp, 2004

## Weblenken
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei

## Enkeld Nahwiesen
The Trail Beyond

**The Trail Beyond** (op platt so veel as „De Weg doröver rut“; dt. Titel: *Sie töten für Gold* oder *Gier nach Gold*) is de Titel vun en US-amerikaanschen Western ut dat Johr 1934 mit John Wayne in de Hööftrull. Speelbaas weer Robert N. Bradbury. Dat Dreihbook baseert op de Novell *The Wolf Hunters* vun James Oliver Curwood. De Film sülvst is en Remake vun den Film *[[The Wold Hunters]]* ut dat Johr 1926.  Dreiht weer de Film an verscheden Öörd in’n US-Bundsstaat Kalifornien. De Premiere weer an’n 22. Oktober 1934 in de USA. 

## Inholt
Rod Drew kriggt vun den besten Fründ vun sien Vadder den Opdrag na Kanada to reisen. He schall dor na den Broder kieken, den he al twintig Johren nich mehr sehn hett un na sien Nichte, Felice Nesome, de inst sien Land un de Ranch arven schall. Op de Fohrt in en Tog dröpt Rod sien ollen Fründ Wabi, de bi en Pokerspeel bedrogen warrt. Bi den Striet geiht aver en Revolver los un de warrt Beschieter drapen. Rod, de dorto kummt, hülpt Wabi – gemeensom springt se ut’n Tog un neiht ut.

Op de Flucht finnt se in en Blockhütt de Liek vun twee Lüüd tosamen mit en Koort, de den Weg to en Goldmien wiest. Se finnt rut, dat een vun de beiden Lieken de Broder is, den Rod söken schall. De beiden kamt in’t *Wabinosh House* ünner, woneem se de Koort in en Safe versteken doot. Benoit, de in dat Huus as en Oort Spion arbeit, vertellt sien Baas LaRocque dorvun. Se versöökt de Koort to klauen, hebbt dormit aver keen Spood. Dorför roovt se de junge Felice Newsome, de ok in’t *Wabinosh House* leevt. Rod un Wabi maakt sik op’n Weg un befreet ehr.

’N beten later fraagt Marie LaFleur in’t *Wabinosh House* na Arbeit un warrt as Bookhollersche instellt. Ok se arbeit in Wohrheit för LaRocque. De warrt intwüschen gewohr, dat de beiden Frömmen wegen en Moord söcht warrt un nütt dat för sik ut, üm an de Koort to kamen. Een vun sien Mackers verkleedt sik as Mountie un nimmt de beiden fast. In’t Lager vun LaRocque drapt se op den echten Mountie, de na jem söken deit. Se befreet em liekers un seggt em to, dat se as Fangene mit em gaht, wenn se de Goldmien funnen hebbt. De Bande üm LaRocque hebbt se en verkehrte Koort tospeelt, wiel se sülvst na de richtigen Koort gaht. In die Mien finnt Rod denn rut, dat Felice Newsome de Nichte is, na de he söken schüll.

Dat kummt to en Verfolgungsjagd, as de Rövers rutfinnt, dat se bescheten worrn sünd. De Mountie warrt dorbi anschaten, man Rod un Wabi reddt em. Opletzt beslutt LaRocque, dat *Wabinosh House* mit sien Bande antogriepen. Dor kummt dat to’n Showdown. Rod kenn de Situatschoon redden, vunwegen dat he jüst noch rechttietig en Trupp Polizisten ut den nächsten Oort ropen kann. An’t Enn stellt sik rut, Pokerspelers ut’n Tog Wabi sien Unschuld bestätigt hebbt un de Beschieter gor nich dood is. So kann Rod opletzt Felice torüch na Huus bringen, de sik lang al in em verkeken hett.

## Weblenken

## Borns
Svengali

**Svengali** betekent

* Svengali, en fiktive Figur, de op dat Vertellsel *Trilby* ut dat Johr 1894 vun George du Maurier torüchgeiht,
* *[[Svengali (1927)|Svengali]]*, düütsch Filmdrama ut dat Johr 1927,
* *[[Svengali (1931)|Svengali]]*, US-amerikaansch Filmdrama ut dat Johr 1931,
* *[[Svengali (1954)|Svengali]]*, brietsch Filmdrama ut dat Johr 1954,
* *[[Svengali (1983)|Svengali]]*, US-amerikaansch Feernsehfilm ut dat Johr 1983,
* *[[Svengali (2004)|Svengali]]*, US-amerikaansch Kortfilm ut dat Johr 2004,
* *[[Svengali (2009)|Svengali]]*, brietsch Kummedie-Kortfilm ut dat Johr 2009.
Hildegard Krekel

**Hildegard Krekel** (* 2. Juni 1952 in Köln; † 26. Mai 2013 in Köln) weer en düütsche Schauspelerin un Synchroonsnackerin. Bekannt wurr se vör allen as  *Rita*, de Dochter vun *Alfred Tetzlaff* („Ekel Alfred“) in Wolfgang Menge sien satirisch TV-Familienserie *[[Ein Herz und eine Seele]]*. As Synchroonsnackerin hett se ünner annern Bette Davis un Helen Mirren hör Stimm lehnt. 

## Werdegang
Krekel hett all mit söss Johren in Kinnerserien vun den WDR-Hörfunk snackt. In dat Öller vun 15 Johren fier se hör eersten grooten Spood in de Gerhart-Hauptmann-Verfilmung *Die Ratten*. In de 1990er Johren speel se neben Rudi Carrell in de RTL-Serie *Rudis Urlaubsshow* un an de Siet vun Hape Kerkeling in *[[Club Las Piranjas]]*. Af 1998 speel Hildegard Krekel in de WDR-Serie *[[Die Anrheiner]]* de Weertsfru *Uschi Schmitz* as ok af 2011 in de Nachfolgeserie *Ein Fall für die Anrheiner*.

Hildegard Krekel weer de Süster vun de Schauspelerin un Singerin Lotti Krekel. Se harr twee Döchter un weer mit den fröheren Footballbatschonalspeler Max Lorenz verheiraadt. Hör Dochter Miriam Krekel is Redaktschoonsleiterin vun de Berlin-Utgaav vun de Bild-Zeitung.

Hildegard Krekel is an' 26. Mai 2013 an en Krebserkrankung storven.

## Filmografie (Utwahl)

## Weblenken

* DNB-Katalog
* 
* Indrag bi Filmportal
* Hildegard Krekel in de Synchroondatei

## Enkeld Nahwiesen
Željko Franulović

**Željko Franulović** (* 13. Juni 1947 up dat Eiland Korčula) is en ehmalger kroaatsch Tennisspeler, de för Jugoslawien antreden is. Nah sien Loopbahn weer he in dat Tennis-Management tätig. So is he momentan de Turnierdirekter vun dat Monte Carlo Masters Turnier. Sien hööchst Platzeeren in de Tennis-Weltranglist weer Platz 33. 

## Karriere
In sien Loopbahn, de van 1969 bit 1980 gung, hett he negen Eenzelturniere un 7 Düppelturniere wunnen. Sien gröttste Spood weer woll dat Recken vun dat Finale bi de French Open 1970, wo aber gegen Jan Kodeš verloren hett. In dat Johr dorup keem he noch mal in dat Semifinale. 1970 wunn he aber ok noch de Monte-Carlo Masters. 

Van 1994 bit 1997 weer he Baas vun dat kroaatsch Davis-Cup-Team. 

## Weblenken
* ATP-Profil (engelsch)
Lawless Range

**Lawless Range** (op plattdüütsch so veel as „Land ahn Gesett“; dt. Titel: *Tal der Angst* oder *Highnoon in Helltown*) is de Titel vun en US-amerikaanschen B-Western ut dat Johr 1935 mit John Wayne in de Hööftrull. Dreiht worrn is de Film an verscheden Öörd in’n US-Bundsstaat Kalifornien. De Premiere harr he an’n 6. Juli 1936 in de USA.

## Inholt
De Farmerjung John Middleton warrt vun sien Vadder losschickt, üm na den sien besten Fründ Hank Mason to kieken. De hett neemlich en Breef schreven, dat he Maleschen harr. Op’n Weg kummt he bi en Överfall twüschen de Fronten. De Marshal nimmt em to’n Schien fast, vunwegen dat he em as Spion anhüern will. He schall so doon, as weer he ut dat Gefängnis utbroken, üm Kuntakt to en Röverbande opnehmen to künnen. In de Stadt, in de he schickt warrt, is ok Hank Mason verswunnen, so dat John den Opdrag geern annehmen deit. Noch vördem he in de Stadt ankamen is, dröpt he op de Banditen un dat kummt to en Scheeteree. John sorgt dorför, dat en junge Fro wegrieden kann un hollt de Rövers op. Later stellt sik rut, dat de Fro de Nicht vun Mason is.

Mit sien Singen un sien Gitarr kriggt de Cowboy de junge Fro gau rüm. Ann hett den inflootrieken Frank Carter in Verdacht, dat he wat mit de Bande üm Butch Martin un ok mit dar Verswinnen vun ehr Unkeln to doon hett. Den annern Dag warrt John gewohr, dat de Bande woll vörhett de Farmers in de Stadt uttohungern un so ut dat Daal to verdrieven. John beedt dorüm an, en Wagentrek mit Levensmiddel dörtobringen. He stellt dormit en Fall för de Banditen un hett dormit Spood. Denn aver kummt de Steekbreef vun’n Marshal in de lütte Stadt – jüst so, as dat afsnackt weer – un stellt John as Verbreker dor. Man, ok de Banditen kriegt en Henwies, dat John in Wohrheit för’t Gesett arbeiten deit. Se finnt en Vörwand, em in jemehr Versteek to locken un sparrt em weg. Dor in’t Versteek finnt John ok Hank Mason, de jüst so vun de Bande insparrt weer. Man, tosamen künnt se sik befre’en.

Foorts maakt sik John op’n Weg, üm den Marshal Bescheed to seggen, dat de ‚Martin-Gang‘ vörhett, de Veehdrift vun de Farmerslüüd to överfallen. Dormit gifft sik en Mööglichkeit, de hele Bande op een Slag to faat to kriegen. Wohrhaftig  griept de Banditen de Buerslüüd an, wobi de Farmers kuum wat uttorichten hebbt. Man, dat Blatt wennt sik, as John mit den Marshal un den sien Lüüd to Hülp kummt. So flüggt Carter an’t Enn as de Verantwoortliche achter all de Gewalt vun de Bande op. He wull dorför sorgen, dat de Farmers verdreven warrt, vunwegen dat he alleen de Besitter vun dat Land in’t Daal warrn wull, nadem Hank Mason op sien Land en Goldmien opdeckt hett.

## Weblenken
* 

## Borns
Hergé

**Georges Prosper Remi** (* 22. Mai 1907 in Etterbeek bi Brüssel; † 3. März 1983 in Woluwe-Saint-Lambert bi Brüssel), bekannt wurrn unner den Naam **Hergé**, weer en belgischen Comic-Schriever un -Tekner. Sien Pseudonym kummt vun de eersten beiden Bookstaven vun sien Vör- un Achternaam (G.R.). Wenn een de umdreihen (R.G.) un denn franzöösch utspreken deit, denn so kummt dor *Hergé* bi rut. Dat Wark, wo he sunnerlich bekannt mit wurrn is un wo he an'n meisten vun rutbrocht hett, sünd *[[Les aventures de Tintin]]* („De Aventüürs vun Tintin“). Dor hett he vun 1929 af an bit to sien Dood an schreven un tekent. Up Düütsch sünd düsse Geschichten unner den Naam „Tim und Struppi“ rutkamen. Up Platt is dor nix vun oversett wurrn. Annere Geschichten, de he schreven un tekent hett, sünd *[[Les aventures de Jo, Zette et Jocko]]* (up Düütsch „Jo, Jette und Jocko“), *[[Quick et Flupke]]* („Stups und Steppke“) un *[[Paul et Virginie]]* („Paul und Virginia“). Mit sien Wark hett he groden Infloot utöövt up de Comic-Kultur in Europa.
Sternkrug

**Sternkrug** is de hoochdüütsche Naam von

* Stiernkroog, Oort in de Gemeen Gägelow in’n Landkreis Noordwestmekelborg, Mekelborg-Vörpommern,
* Steernkroog, Oort in de Woiwodschop Westpommern, Polen.
Stiernkroog

**Stiernkroog** () is en lüttjen Oort mit opstunns 13 Inwahners in de Gemeen Gägelow in’n Landkreis Noordwestmekelborg, Mekelborg-Vörpommern.

## Geografie

In’n Noordwesten von Stiernkroog liggt de Jameler Forst un in’n Süden de Tressower See.

De Naveröörd sünd Jamel in’n Noorden, Gressow in’n Oosten, Käselow in’n Süüdoosten, Tressow in’n Süden, Meiersdörp un Naschendörp in’n Süüdwesten un Barendörp in’n Noordwesten.

## Historie

An’n 9. Juli 1931 is Stiernkroog von de Gemeen Meiersdörp-Steernkroog na de Gemeen Jamel wesselt un an’n 1. Juli 1950 tohoop mit Jamel Deel von de ne’e Gemeen Gressow worrn. De is denn 1961 ok wedder Deel von de Gemeen Gägelow worrn.

### Religion

Stiernkroog is evangeelsch-luthersch präägt un höört bi de Kark Gressow von de Karkengemeen Gressow-Friedrichshagen.

## Infrastruktur

### Verkehr

Stiernkroog liggt an de Bundsstraat 105, de in’n Westen na Gräfsmöhlen un in’n Noordoosten över Gressow un Gägelow na Wismer löppt.
Samtgemeen Töst

De **Samtgemeen Töst** is en Samtgemeen in’n Landkreis Horborg, in de sik negen Gemenen för dat Afwickeln von de Verwaltenssaken tohoopslaten hebbt. Se hett .

## Geografie

De Samtgemeen liggt in’n Süüdwesten von’n Landkreis Horborg an de Grenz na’n Landkreis Rodenborg un Landkreis Heidkreis.

Se grenzt in’n Noorden an de Samtgemeen Hullnst, in’n Oosten an de Gemeen Bookholt un an de Samtgemeen Hanstää, in’n Süden an de Gemeen Snevern in’n Landkreis Heidkreis, in’n Süüdwesten an de Samtgemeen Fintel un in’n Westen an de Samtgemeen Zittens (de letzten beiden in’n Landkreis Rodenborg).

## Historie

De Samtgemeen is tohoop mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. Juli 1972 billt worrn.

### Inwahnertall

## Politik

To de Samtgemeen höört de negen Gemenen:
# Duhrn
# Handörp
# Heidenau
# Kakenstörp
# Königsmoor
# Otter
# Töst
# Will
# Wist

### Samtgemeenraad

### Samtgemeenbörgermeesters

### Samtgemeendirekters

### Wapen un Flagg

Dat Wapen von de Samtgemeen wiest op sülvern Grund acht gröne Ekenbläder ringsüm üm en lüttjer Hartschild, dat op grönen Grund en Ex un en Sweert krüüzt mit sülvern Klingen un gollen Helft wiest.

De Hartschild is ut dat Wapen von Töst nahmen un de acht Ekenbläder staht för de acht annern Gemenen in de Samtgemeen.

### Partnerschoppen

De Samtgemeen hett 1989 en Partnerschop mit Morlaàs in Frankriek slaten un 1992 mit Lubaczów in Polen.

## Weertschop un Infrastruktur

### Scholen

De Samtgemeen is Dreger von söss Grundscholen. Dat sünd de Grundscholen Glüsen, Handörp, Heidenau, Otter un Wist un de Grundschool Töst mit twee Standöörd in de *Poststraat* un in de *Dieckhofstraat*.

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed vun de Samtgemeen (hoochdüütsch)
Walter Godefroot

**Walter Godefroot** (* 2. Juli 1943 in Gent, Belgien; † 1. September 2025) weer en belgisch Radrennfohrer un Radsportmanager. To sien aktiv Tiet wunn he tallriek Eendagsrennen un Deelstrecken in’ Spurt, as Radsportmanager wurr he besünners as Sportlicher Leiter vun dat  Radsportteam Team Telekom (1992–2005) bekannt.

## Loopbahn

1964 harr Godefroot sien best Johr bi de Amateure, as he twee Deelstrecken vun de Tour de Tunisie winnen kunn  - een dorvan mit dat dormalig Weltrekordstünnmiddel vun 54 km/h. Bi den Olympisch Spelen in Tokio wunn he in dat Straatenrennen den Spurt vun dat Hööftfeld un dormit de Bronzemedaille.

Godefroot weer van 1965 bit 1976 Profi un wunn in disse Tiet ünner anner 10 Deelstrecken bi de Tour de France, mehrere belgisch Klassiker as ok dat Rennen Paris–Roubaix. Mehrfack geev dat bi hüm Unregelmäßigkeiten bi Kontrollen up leistungssteigernde Middel: he hett Dopingtests 1967 bi „Paris–Tours“ un 1974 bi den „La Flèche Wallonne“ verweigert, un wurr 1974 bi de Flannern-Rundfohrt wegen de Innahm vun  Ritalin disqualifizeert.

In’ Ansluss an sien Profikarriere weer he bi de Profiteams Ijsboerke, Capri Sonne, Lotto un Weinmann as sportlich Leiter tätig. 1992 wessel he in disse Funktschoon to dat  Team Telekom, in de Johren 2004 un 2005 weer he de Team-Manager vun dat in Team T-Mobile umnömmt Radsportteams. Nah de Saison 2005 truck he sück ut den Radrennsport trüch, sien Nahfolger bi T-Mobile wurde Olaf Ludwig.

In’ Juli 2006 keem Walter Godefroot unverwacht in den Profi-Radsport torüch, he sull dat vun’ Dopingschandaal Fuentes stark bedrapen Team Astana as Berader vun de Teamleiden ünnerstütten, um de Neustruktureeren vun dat Team vörantobringen. In’ Juli 2007 hett Astana aber de Tosommenarbeit beend, nahdem mehrere fröher vun Godefroot leit Teamns hüm de Mitweetenschap un Anstiften vun organiseert Doping vörsmeeten harrn. 

In’ Mai 2007 wurr Walter Godefroot in de Feernsehsennen *[[Beckmann (Feernsehsennen)|Beckmann]]* weer mit Doping in Verbinnen brocht, ut juristisch Grünnen wurrn de entspreken Ütern aber unkenntlich maakt.

## Privates
Sien Schwager is de Radrennfohrer Arthur Decabooter.

## Borns


## [[Palmarès]] (Utwahl)

* Bordeaux–Paris (1969, 1976)
* Flannern-Rundfohrt (1968, 1978)
* Gent–Wevelgem (1968)
* Lüttich-Bastogne-Lüttich (1967)
* Meesterschap vun Zürich (1970, 1974)
* Paris–Roubaix (1969)
* Scheldeprijs (1969)
* Veer Daag vun Düünkarken (1974)

## Weblenken

* ''Palmarès'' – List vun dat, wat he schafft hett
* Godefroot in de Datenbank vun Radsportseiten.net
* Walter Godefroot in de Datenbank vun de Tour de France (engelsch)
Heinz Flohe

**Heinz „Flocke“ Flohe** (* 28. Januar 1948 in Euskirchen † 15. Juni 2013 ok dor) weer en düütsch Footballspeler.

## Karriere
Bei sien Heimatvereen TSV Euskirchen entwickel sück dat Talent vun den technisch herutragen Offensivspeler Flohe. Nahdem he all in de DFB-Jöögdmannschap speelt harr, wurr he to de Saison 1966/67 vun den Bundsligavereen 1. FC Köln anhüert.
1970 geev he sien Instand in de Düütsch Football-Natschonalmannschap för de he all tosommen 39 Lännerspelen mit 8 Doren maakt hett.

För de Kölner hett he van 1966 bit 1979 329 Bundsligaspelen maakt un dorbi 77 Doren schaaten. Dornah wessel he to TSV 1860 München för de he noch 14 Spelen maakt un 4 Doren schaaten hett. 

An’ 1. Dezember 1979 hett Flohe dör en Foul vun den dormaligen Speler vun den MSV Duisburg, Paul Steiner, en komplizeerten Schien- un Wadenbeenbröök erleeden. Dormit weer sien Spelerloopbahn to Enn’. An de Folgen vun de Verletzung (schädigt Nerven) litt Flohe noch hüüd. De latere Versöök, Paul Steiner to verklagen, is doran scheitert, dat man Steiner kien "Afsicht" nahwiesen kunn. 

Nahderhand weer he noch Co-Trainer in Köln un van 1981 bit 1991 Trainer bi TSC Euskirchen.
Flohe wurr all 1992 an’t Hart opereert un muss sück an’ 7. Januar 2004 wegen anhollen Hartrhythmusstörungen nochmals opereeren laaten. Dorbi kreeg he en nee Hartklapp. An’ 11. Mai 2010 is Flohe nah en Swaakheitsanfall tosommenbraken un befind sück sietdem in’t Wachkoma. Tonächst leeg he deswegen in de Kölner Uni-Klinik, ansluutend in en Rehabilitatschoonszentrum in Düren.

Heinz Flohe weer de eerste Profi-Footballspeler, de en Invaliden-Rente betruck. 

## Literatur
* Karl-Heinz Mrazek: *Heinz Flohe : [der Weg zur deutschen Meisterschaft].* Copress-Verl., München 1978
* Interview mit Heinz Flohe to’n WM-Sieg 1974

## Enkeld Nahwiesen
Bloodagar

**Bloodagar** warrt in de Mikrobiologie as Nehrbodden insett för Mikroorganismen, de dat Blood vun Söögdeerten to’n Wassen bruukt.

De Nehrbodden besteiht to 5 bit 10&nbsp;% ut defibrineert Blood un gifft de Mööglichkeit sünnere Klassen vun Krankmakers natowiesen un de hämolyseren Egenschoppen vun antüchte Bakterien (to’n Bispeel Streptokokken) to beoordelen. Normalerwies warrt dorto Schaap- oder Peerblood nahmen, in enkelte Fäll ok dat Blood vun Swien oder Kaninken. Roor is de Bruuk vun Blood vun’n Minschen.

* **α-Hämolyys** (Vergrönen): De Bakterien produzeert keen Hämolysinen un laat op Bloodagar en Rebeet vun gröönliche Farv entstahn, de nich vun en echt Hämolyys kummt, man vun den Verlust vun Kalium in de ro’en Bloodkörpers. De Redukschoon vun’t Hämoglobin to Biliverdin sorgt för de gröne Klöör. Dor sünd aver noch hele Erythrozyten antofinnen.
* **β-Hämolyse:** De Bakterien produzeert Streptolysin O oder S un sünd vun en kloor Hämolyysrebeet ümgeven. Dat Hämoglobin warrt dorbi vullstännig afboet, so dat sik dat hier üm en echte Hämolyys hannelt.
* **γ-Hämolyse:** Disse Bakterien wiest gor keen Hämolyysverhollen.

De **Kaakbloodagar** (ok: *Schokoladenagar*) is en Afoort vun’n Bloodagar, bi de de Agar kort op 80&nbsp;°C hitt maakt warrt. Dordör kummt dat to en Lyys vun de Erythrozyten, de Hämin un NAD in den Agar freesett. Se künnt dor vun de Bakterien verstoffwesselt warrn, de sülvst nich hämolyseren doot (t.&nbsp;B. *[[Haemophilus influenzae]]*). Kaakbloodplaten warrt mitünner bi högere CO2-Spannung bröödt. Dormit künnt sik sünners Bakterien düütlich vermehren, de geern in CO<sub>2</sub> leevt, as ok all Neisseria.

## Kiek ok
* C.L.E.D.-Agar
* Endo-Agar
* MacConkey-Agar
* Mannit-Kaaksolt-Agar
* Müller-Hinton-Agar
* Sabouraud-Dextroos-Agar

## Borns
Clarke Scholes

**Clarke Currie Scholes** (* 25. November 1930 in Detroit, Michigan; † 5. Februar 2010 ok dor) weer en US-amerikaansch Swemmsportler.

Scholes hörr dat College-Team vun de Michigan State University an. He wurr bi de Olympisch Spelen 1952 in Helsinki Olympiasieger över 100 m Freestil. 1955 wunn he bi de Panamerikaansch Spelen twee wiedere Goldmedaillen.

1980 wurr he in de International Swimming Hall of Fame upnommen.

## Weblenken
* Clarke Scholes in de International Swimming Hall of Fame (engelsch)
Richard Stone

Sir **Richard Stone** (* 30. August 1913 in London as John Richard Nicholas Stone; † 6. Dezember 1991 in Cambridge) weer britisch Ökonom.

Richard Stone wurr 1978 to'n Ridder slahn un kreeg 1984 den Nobelpries für Wertschapswetenschapen för sien bahnbrekend Leistungen bi de Entwicklung vun volkswertschaplich Gesamtrekenssystemen, wodör he de Grundlaag vun de empirisch Wertschapsanalyse radikal verbetert hett. 

Richard Stone weer dreemal verheiraadt un harr mit sien letzt Frau en Dochter.

## Weblenken
* Richard Stone up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Trikot

**Trikot** betekent

* Trikot, en Binnmuster vun Maschenworen as ok de Stoff, de dorut tostannen kummt,
* Trikot, en Stück Kledaasch ut elastischen Stoff, dat drang anliggt,
* Trikot, en Sporthemd, dat faken ok de Tohöörigkeit to en Mannschop wiest.

Kiek ok bi: Tricot.
Bernard Thévenet

**Bernard Thévenet** (* 10. Januar 1948 in Saint-Julien de Civry) is en ehmalger  franzöösch Radrennfohrer.

Thévenet wurr Midden vun de 1970er Johren to’n franzööschen Radsportler Nummer 1. In dat Johr 1973 belegg he bi de Tour de France den tweeten Platz achter Luis Ocaña Pernía, 1974 full he bi de Tour wegen Krankheit ut. Berühmt is Thévenet för sien Angreep up Eddy Merckx an’ Col d’Izoard bi de Tour de France 1975. Merckx, de to dissen Tietpunkt mir Rüggproblemen un den Folgen vun en Fuustslagg vun en Fan to kämpen harr, hett dorgegen ankämpt, verlor aber de Führung an Thévenet  un kunn de ok dornah nich torüch halen.  Thévenet wunn de Tour un dormit weer de Vörherrschap vun Merckx, de in de Johren 1969-74 insgesamt fiev Mal wunne harr, to Enn’. Thévenet kunn 1977 sien Spood bi der Tour de France wedderhalen. 

Neben völ lüttgere Rennen wunn Thévenet ünner annern ok de Tour de Romandie 1972, de Katalonien-Rundfohrt 1974, de Tour du Haut-Var 1977 as ok de Dauphiné Libéré in de Johren 1976 un 1977. 1975 wurr he vun de Sportzeitung L’Équipe to’n Sportler vun dat Johr vun Frankriek wählt. 1981 hett Thévenet  sien aktiv Radsportkarriere afslooten. 

Thévenet wurr 1977 bi Paris–Nizza positiv up Doping test. In’ folgen Winter muss he wegen en Leverlieden, de sien Uptreden den Langtietgebruuk vun Steroiden toschreven wurr, in’t Krankenhuus inleefert wurrn. Thévenet hett later apenlich bekannt maakt, över en Tietruum vun dree Johren mit Cortison dopt to hemm.

Hüüd führt Thévenet en Firma, de Sportkleedasch verdrifft. 

## Weblenken
* Palmarès
* Websteed vun Bernard Thévenet sien Firma
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
* Bernard Thévenet in de Datenbank vun Radsportseiten.net

## Enkeld Nahwiesen
The Levellers

**The Levellers** sünd en Musikgrupp ut England, de musikaalsche Elementen ut Rock un Punk mit traditschonelle Folkmusik vermischen doot.

## Historie vun de Grupp
Grünnt weern *The Levellers* in’t Johr 1988 in Brighton vun Jeremy Cunningham (Bass), Charlie Heather (Slagtüüch, Percuccion) un Mark Chadwick (Singer, Gitarr). Se hebbt sik Jon Sevink dorto halt, de de Fidel speel. De Naam vun de Grupp speelt op de engelsche demokraatsche Bewegen vun de Levellers an, de dat Mitt vun’t 17. Johrhunnert geev. Jemehr Leder sett sik faken kritisch mit den Tostand vun de Sellschop in’t Vereenigte Königriek un allgemeen sellschoppliche Entwickeln ut’nanner.

Mit jemehr tweet Album *Levelling the Land* harrn se Anfang vun de 1990er Johren groten Spood. Dat Album hett sik to en Bestseller entwickelt un kemen in de britischen Album-Charts bit op den 14. Platz, ofschoonst se op en Independent-Label weern. De Grupp hett all de Johren regelmatig ne’e Albums rutbröcht, ok wenn se twüschen dör mol en Poos inleggt harrn. Ok vundaag sünd noch all Liddmaten ut de Anfangstiet dorbi.

## Diskografie
### Albums
* 1990: *A Weapon Called the Word*
* 1991: *Levelling the Land*
* 1992: *See Nothing, Hear Nothing, Do Something*
* 1993: *Levellers*
* 1995: *Zeitgeist*
* 1996: *Headlights, White Lines, Black Tar Rivers*
* 1997: *Mouth to Mouth*
* 1998: *One Way of Life. The Best of the Levellers*
* 2000: *Hello Pig*
* 2002: *Green Blade Rising*
* 2005: *Truth & Lies* 
* 2008: *Letters from the Underground*
* 2012: *Static on the Airwaves*

### Videos/DVDs
* 1992: *The Great Video Swindle* (China Records Ltd)
* 1996: *Headlights White Lines Black Tar Rivers* (Warner Music Vision)
* 1998: *One Way Of Live - The Videos* (Warner Music Vision)
* 2006: *Chaos Theory Live - DVD* (On The Fiddle Recordings)
* 2010: *Together all the Way*, DVD-Bigaav to de Neeoplaag vun *A Weapon called the Word* (On The Fiddle Recordings)

## Weblenken
* Offizielle Websteed
* Offizieller düütsch Fanclub ''On the Fiddle''
* The Levellers op Myspace
* Warken vun un över ''The Levellers'' in’n Katalog vun de Düütschen Natschonalbökeree
Rainbow Valley

**Rainbow Valley** (op plattdüütsch so veel as „Regenbagen-Daal“; dt. Titel: *Im Tal des Regenbogens*) is de Titel vun en US-amerikaanschen Western ut dat Johr 1935. In den B-Movie hett John Wayne de Hööftrull speelt, Speelbaas weer Robert N. Bradbury. De Premiere weer an’n 15. März 1935 in de USA.

## Inholt
John Martin (in de düütsche Faten: Chris Morell) is op’n Weg na Rainbow Valley as he den ollen George Hale dröpt, de mit sien Auto de Post transporteert. John kummt em to Hülp, as he vun veer Lüüd överfallen warrt. Siet de Straat bi en Unweder dör en Eerdrutsch ünnerbroken worrn is, is de Oort meist vun de Butenwelt afsneden. Dat nütt en Bande ut, de den Neebo vun de Straat jümmer wedder hinnern deit.

John, de sik ogenschienlich to wehren weet, warrt vun de Lüüd in Rainbow Valley beden, den Stratenbo vöran to bringen – en Opgaav, de he geern annimmt. Togliek sett de Börgers en Bittschrift an den Gouverneur op, in de se üm Hülp gegen de Bande beden doot. Man, disse Bittschrift warrt vun de Verbrekers affungen un ännert. Jemehr Baas, Butch Galt, sitt neemlich in’t Gefängnis un warrt op de Petitschoon hen freelaten. As Butch vun John sien Arbeit höört, versöcht he em op sien Siet to bringen, vunwegen de gemeensome Tiet, de se mol in’t Gefängnis seten hebbt.

In Wohrheit aver is John en verdeckten Agent vun de Regeren, de Galt un sien Bande op de Spoor is un blots in’t Gefängnis gahn is, üm Kuntakt to em to kriegen. To’n Schien geiht he op Galt sien Vörslag in, de Straat een för all Tieten tonichten to maken. Egentlich hett he aver in’n Sinn, mit de Hülp vun de Bande un jemehr Dynamit den Bo vun de Straat to Enn to bringen. De Inwahners weet dorvun man nix un gaht mit jemehr Wapen gegen de Bande vör, so dat John sülvst in Gefohr kummt. De kann aver hinnern, dat de Inwahners wat passeert. Galt lööst en Explosion ut, wobi he aver blots sien egen Lüüd ümbringt un togliek den Dörbrook för de Straat sprengt. John sien Plaan is opgahn.

## Weblenken

## Borns
Bloodmehl

**Bloodmehl** is en orgaanschen Dünger, de ut Slachtaffäll un vör allen ut Höhnerblood herstellt warrt. Disse Dünger tekent sik ut dör en bannig hogen Stickstoff-Andeel. Butendem kann Bloodmehl ok as Fodertosatz för Rinner, Fisch oder Fedderveeh bruukt warrn

Bloodmehl höört to de Deermehlen un is nix anners as dröögt Blood, dat mahlen warrt. De Andeel an Stickstoffverbinnen liggt bi ruchweg 12&nbsp;%. Butendem bargt Bloodmehl ok vele Sporenelementen. In Fletige Form kann dat Mehl direkt opn Bodden utbröcht warrn. Ofschoonst na den hüütigen Stand vun’t Weten keen Gefohr för BSE besteiht, warrt Bloodmehl in’n ökoloogschen Anbo nich mehr insett. Ansteed vun Bloodmehl kann ok Feddermehl oder Alfalfamehl bruukt warrn

## Borns
Nevenmeer

**Nevenmeer** is en Böverbegreep to Binnen-, Middel- un Randmeeren. Betekent warrt dormit Rebeden vun de Ozeanen, de dör Keden vun Eilannen oder Drempels un Rüchen ünner de See vun dat Hööftmeer afgrenzt sünd oder ok dör Deelen vun’t Fastland oder dör Halfeilannen. 

Faken warrt Ünnerebeden vun en Nevenmeer ok wedder as Nevenmeer betekent. In dissen Sinn is to’n Bispeel de Ägäis en Nevenmeer vun’t europääsche Middelmeer.

## Orden vun Nevenmeeren
* *[[Middelmeer (Water)|Middelmeeren]]* leegt twüschen twee Eerddeelen. En bekannt Bispeel is de Middellannsche See twüschen Europa un Afrika, för de ok de Egennaam „Middelmeer“ begäng is.

* *[[Binnenmeer]]en* sünd grote Nevenmeeren, de blots vun een Eerddeel ümgeven sünd un blots över en smalle Seestraat mit den Ozean verbunnen sünd. Dat annere Över is dorbi mit dat fre’e Oog to sehn. En bekannt Bispeel is de Oostsee.

* *[[Randmeer]]en* sünd Nevenmeeren, de an’n Rand vun en Eerddeel leegt un blots dör Eilannen un wietmaschige Inselkeden, Drempels oder Rüchen in de See – also blots unvullstännig – vun’n fre’en Ozean scheedt sünd. En Bispeel hierför is de Barentsee.

## Borns
Nelson Pessoa

**Nelson Pessoa Filho** (* 16. Dezember 1935 in Rio de Janeiro) is en ehmalger  brasiliaansch Springrieder.

## Biografie
He is de Söhn vun en Immobilien-Makler un leevt siet 1961 in Europa, hüüd nich wiet vun  Brüssel.

Pessoa hett fiev Mal an Olympisch Spelen un negen Mal an Weltmeesterschapen deelnommen. Dorto kommen 7 Siege bi dat traditschoonsriek  [Düütsch Spring Derby] in [Hamborg-Lütt Flottbek. Dormit is he Rekordwinner vun dissen Wettbewarf un de eerste Deelnehmer, de dat schafft, mit dat sülvig Peerd dree Johr in Reeg dat Düütsch Springderby to winnen. 

Dorneben hett he noch tweemal den *Grooten Pries vun Aken* un dreemal bi dat Engelsch  Springderby in Hickstead wunnen. Siet 1966 is he de eenzig nicht-europääsch  Europameester, wiel bit to dat Johr ok Nicht-Europäer in dit Championat starten drüffen.

Sien Söhn Rodrigo is ebenfalls en internatschonal spoodriek Springrieder.

## Wat he schafft het

*Europameesterschapen:
**1965 in Aken: Sülvermedaille Eenzel up *Gran Geste*
**1966 in Luzern: Goldmedaille Eenzel up *Gran Geste*
*wiedere:
** 2x Sieger in’ *Grooten Pries vun Aken* (1964 up *Gran Geste* un 1972 up *Nagir*)
** 7x Sieger vun dat *Düütsch Springderby* in Hamborg (1962 up *Espartaco*, 1963, 1965 un 1968 jeweils up *Gran Geste*, 1992, 1993 un 1994 jeweils up *Vivaldi*)

## Born

* Portrait


## Weblenken
* Portrait vun Nelson up Rodrigo sien offiziell Websteed (englisch)
Benno Eide Siebs

**Benno Eide Siebs** (* 14. September 1891 in Geestmünn; † 25. Januar 1977 in Bremerhoben) weer en düütschen Jurist, Beamten un Heimatforscher.

Siebs is 1891 as Söhn von’n Reeder August Siebs in Geestmünn boren. He weer op dat Gymnasium in Bremerhoben un hett von 1910 af an Rechts- un Staatswetenschoppen an de Universität Heidelberg, de Universität München, de Universität Griepswoold und de Universität Rostock studeert. 1910 is he ok Maat von de Burschenschaft Vineta Heidelberg worrn. He hett 1914 in Rostock sien Dokter maakt.

Eide Siebs hett denn an verscheden Öörd in de prüüßsche allgemene Staatsverwaltung in’n Verwaltungs- un Justizdeenst as Dezernent, Referent un Afteilungsbaas arbeidt. He weer von 1928 bet 1932 Landraad von’n Kreis Weener in Oostfreesland un von 1932 bet 1933 von’n Landkreis Land Hadeln. He keem denn 1933 na Königsbarg un 1939 as  Regerungsraad na Meideborg. 1945 keem he trügg na de Ünnerwerser un hett denn Geestmünn wahnt. He weer bet to siene Pensionerung 1954 Richter an dat Amtsgericht Wersermünn/Bremerhoben un weer en Tied lang Baas von dat Amtsgericht Dorum.

Siebs weer von 1928 bet 1932 för Oostfreesland in’n Fresenraad un weer von 1931 af an wählt Maat von de Histoorsche Kommission för Neddersassen. He hett en Reeg heimatkundliche Schriften schreven un weer von 1952 bet 1969 Vörsitter (von 1969 af an Ehrenvörsitter) von’n Heimatbund Männer vom Morgenstern. He weer Vörsitter von’n *Maschenraad*, de de Forschung in’t Küstenrebeed an de Noordsee fördern schull un de mit de ''Neddersassische Landsstell för Maschen- un Wortenforschung'' tohooparbeiden dee.
En grote Tall Biografien entstünn ünner sien Fedder in de Johren 1950 un 1960.

1965 hett he för sien Arbeiden to de Wortfresen un anner histoorsche Themen in de Region den Hermann-Allmers-Pries kregen.

Eide Siebs liggt in dat Familiengraff *Eide Siebs* op’n Wulsdörper Karkhoff in Bremerhoben.

## Warken

* *Wappenbuch der Marschlandschaften Osterstade, Land Wührden, Lunemarsch und Vieland*. Borghardt, Bremervöör 1923
* *Die Weihnachtsflut von 1717 zwischen Unterweser und Unterelbe*, 1925
* *Die Wangerooger. Eine Volkskunde*. Littmann, Ollnborg 1928
* *Am grauen Strand...- Erkundetes und Erlebtes aus Alt-Bremerhaven*. Verlag Ditzen, Bremerhoben 1953
* mit Erich Wohlenberg: *Helgoland und die Helgoländer*, Kiel 1953
* *Land meiner Jugend- Fahrten und Begegnungen an Niederweser und Niederelbe*. Verlag Ditzen, Bremerhoben 1955
* *125 Jahre Rickmers. Ein Buch von Schiffbau und Schiffahrt*. Sülvsverlag Rickmers, Hamborg un Bremerhoben 1959
* *Sagenbuch des Landes Wursten*. Veröffentlichung der Männer vom Morgenstern, Verlag Ditzen, Bremerhoben 1969

## Literatur

* *Festschrift zum 70. Geburtstag und Nachruf auf Benno Eide Siebs*. In: *Jahrbuch der Männer vom Morgenstern*. Band 42/1961, S.&nbsp;10&nbsp;ff und Band 56/1977, S.&nbsp;351&nbsp;f.

## Footnoten
Ernst-August von der Wense

**Ernst-August von der Wense** (* 11. Januar 1899 in Nigenstrelitz; † 30. Januar 1966 in Ellerbrook) weer en düütschen Politiker von de Düütsche Partei.

Von der Wense is 1899 in Nigenstrelitz boren un weer eerst bet 1911 op dat Gymnasium Nigenstrelitz un denn bet 1917 op dat Gymnasium Adolphinum in Bückborg. Na dat Abitur 1917 weer he Soldaat in’n Eersten Weltkrieg. Na’n Krieg hett he bet 1922 Volks- un Forstweertschop an de Universitäten in München, Heidelberg und de Forstakademie Münden studeert. Na dat Studium hett he en praktische Lehrtied maakt un denn 1924 den Bedriev von sien Vader in Wens övernahmen.

1935/1936 müss de Familie von der Wense ut Wens weg, as de Wehrmacht dor den Truppenübungsplatz Bergen inricht hett. He is denn na Ellerbrook tagen un hett dor in’t Holt von de Wingst Forstweertschop bedreven. De Forsten harrn vörher de Familie von Bremer tohöört, de 1931 mit Charlotte Sophie Stuart von Bremer utstorven is. Von 1939 bet 1940 weer he Soldaat in’n Tweten Weltkrieg.

He weer von 1946 bet 1952 Börgermeester von de Gemeen Wingst un von 1948 bet to’n 30. Januar 1966 Landraad von’n Landkreis Land Hadeln. Von 1955 bet 1959 weer he in de drüdde Wahlperiood för’n Wahlkreis Hadeln Maat von’n Neddersassischen Landdag.

He weer verheiraadt mit Mechthild von der Wense, borene von Maltzahn (1906–1998), un harr mit ehr söss Kinner.

In Ellerbrook is de Ernst-August-von-der-Wense-Weg na em nöömt.
Lee

**Lee** betekent

* Lee, Gemeen in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen,
* Leeg/Quitzöwel, een Oort in de Gemeen Lee/Quitzöwel, Landkreis Prignitz, Brannenborg,
* Lee, de Sied von wat, de nich den Wind utsett is,
* Lee, Oort von Sees,
* Lee, en Familiennaam (för Lüüd mit düssen Naam kiek dor),
* Lee, en Vörnaam,
* Lee, en Jeansmarke,
* Lee, en Maandkrater,
* Lee, en Tropenstorm 2011,
* M3 Lee, en Panzer ut’n Tweten Weltkrieg,
* Lee, Stroom in Irland, de in de Keltsche See münnt,
* Lee, Stroom in England, de in de Themse münnt,
* Lee, Stroom in Neddersassen, de in de Vechte münnt,
* Lee, Stroom in Oosttimor, de in’n Cuha münnt,
* Lee, Oort in Florida, USA,
* Lee, Oort in Illinois, USA,
* Lee, Oort in Indiana, USA,
* Lee, Oort in Kentucky, USA,
* Lee, Oort in Maine, USA,
* Lee, Oort in Massachusetts, USA,
* Lee, Oort in Nevada, USA,
* Lee, Oort in New Hampshire, USA,
* Lee, Oort in New York, USA,
* Fort Lee, Oort in New Jersey, USA,
* Fort Lee, Oort in Virginia, USA,
* Lee, Oort in Buckinghamshire, England,
* Lee, Oort in Devon, England,
* Lee, Oort in Hampshire, England,
* Lee, Stadtdeel von London, England,
* Lee-on-the-Solent, Oort in Hampshire, England,
* Lee, Kaspel in Däänmark.

Kiek ok bi: Lée, Le, Lee County, Fort Lee, Mount Lee.
Otto Peschel

**Otto Peschel** (* 28. August 1915 in Kraupa; † 18. November 1986) weer en düütschen Politiker von de FDP.

Peschel is 1915 in Kraupa boren un hett na dat Gymnasium en Lehr as Koopmann maakt. Later weer he bi de Marien un dor Kapitänleutnant un Kummandant von en U-Boot. Na’n Tweten Weltkrieg hett he 1947 in Basbeek en Laden för Papeer un Bürokraam apenmaakt. He hett denn noch en Prüfung as Bookhändler maakt un sien Laden to en Bookhannel utboot.

He hett 1945 de Neddersassische Landspartei mit grünnt, ut de in’n November 1946 de Düütsche Partei worrn is. As de Düütsche Partei uteneengahn is, is he in de FDP rin.

He weer von 1948 af an Raadsherr in Basbeek un von 1957 af an bet to dat Enn von de Basbeker Egenstännigkeit mit de Fusion to de Gemeen Hemmoor an’n 30. Juni 1968 Börgermeester von dat Dörp. Von 1957 bet 1965 weer he toglieks ok Gemeendirekter von Basbeek.

Peschel weer von 1948 af an Raadsherr in’n Kreisdag von’n Landkreis Land Hadeln. Mit Utnahm von een Wahlperiood von fiev Johr is he bet to dat Oplösen von’n Landkreis Land Hadeln 1977 in’n Kreisdag bleven. Von März 1966 bet Oktober 1968 weer he dor ok Landraad. In’n ne’en Landkreis Cuxhoben weer he von 1977 bet 1986 Viez-Landraad.

Von 1968 bet 1980 weer he Viezbörgermeester von de ne’e Gemeen Hemmoor. 1980 hett he na’n Dood von Helmut Grube de Ämter as Börgermeester von de Gemeen Hemmoor un von de Samtgemeen Hemmoor övernahmen un weer dat bet 1981.

1975 hett Peschel dat Bundsverdeenstkrüüz kregen. He hett ok den Ehrenring un de Ehrennadel von de Stadt Hemmoor kregen. In Hemmoor is siet Juni 2005 de Otto-Peschel-Straat na em nöömt.
Sexualhormon

As **Sexualhormonen** warrt de [Hormonen9] betekent, de andeelig de Entwickeln vun de [Keemdrüüs|Gonaden, dat Utprägen vun de Geslechtsmarkmolen un de Sexualfunkschonen vun’n Lief stüern doot. Se stellt keen eenheitliche Stoffgrupp dor, man warrt wegen jemehr Funkschoonswies as Sexualhormonen klassifizeert. Dorto höört to’n Bispeel Steroidhormonen as ok sünnere Proteinen. In’n wieteren Sinn sünd dormit ok de överordenten Hormonen meent, de över dat Hypothalamus-Hypophysen-System de hormonellen Vörgäng stüert.

För dat ünnerscheedliche Entwickeln un för de ünnerscheedlichen sexuellen Funkschonen vun Heken un Seken sünd verschedene Hormonen tostännig. Liekers kann een nich vun geslechtsspezifische Hormonen snacken, vunwegen dat de bedeeligten Hormonen vun beide Geslechter produzeert warrt. De Ünnerscheed liggt vör allen in de verschedenen Mengden un Andeelen vun de produzeerten un fre’en Sexualhormonen as ok in de Reaktivität vun’n Lief, de bi de verschedenen Sexualhormonen stark wesselt. 

## Sexualhormonen bi de Fro
Hier sünd vör allen Östrogenen, Gestagenen un dat Pregna-4,16-dien-3,20-dion bedeeligt.

Hypothalamus:
* vun GnRH-Neuronen warrt dat Gonadotropin-releasing-Hormon (GnRH) utschütt

Hypophyys:
* FSH (Follikelstimuleeren Hormon)
* LH (Luteiniseeren Hormon)
    
Eierstöck:
* Östrogenen
* Gestagenen (Geelkörperhormonen)

Plazenta (Mudderkoken):
* hCG (Swangerschopshormon)

## Sexualhormonen bi’n Mann

Hier speelt de Androgenen de wichtigste Rull.

Hypothalamus:
* vun GnRH-Neuronen warrt dat Gonadotropin-releasing-Hormon (GnRH) utschütt

Hypophyys:
* FSH (Follikelstimuleeren Hormon)
* LH (Luteiniseeren Hormon)

Klöten:
* Androgenen, dorünner dat Testosteron as een vun de wichtigsten Vertreders
* Androstenon

## Künstliche Sexualhormonen
Syntheetisch tüügte Sexualhormonen gifft dat to’n een vun de Östrogenen un Gestagenen, de to’n Verhöden (*Kontrazepschoon*) insett warrt. Man, dat gifft ok Derivaten vun de Androgenen, de denn tomeist mit dat Teel vun’n Anabolismus innahmen warrt.

## Borns
Paul Wiedenfeld

**Friedrich Wilhelm Ludwig  Wiedenfeld** (* 1. März 1868 in Berlin; † 6. Juni 1940 in Bremen) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Wiedenfeld is 1868 in Berlin as Söhn von Agnes, borene Schwartz, un Wilhelm Josef Emil Wiedenfeld boren. Sien Broder weer Kurt Wiedenfeld. He weer in Berlin op de Högere Knabenschool von Dr. Döbbelin un an dat Askanische Gymnasium un denn in Erfurt op Gymnasium. He hett an de Universitäten Lausanne, Leipzig un Berlin Juristeree studeert. In Leipzig is he 1886 Maat von de *[[Burschenschaft]] Normannia Leipzig* worrn. As Eenjohrig-Freewilligen is he 1889 na’t Militär gahn un 1902 Oberleutnant von de Reserve worrn. Na sien Examen 1889 un dat Referendariat hett he 1892 in Leipzig sien Dr. iur. maakt. He güng denn in’n prüüßschen Verwaltungsdeenst un hett bi de Regerung in Marienwerder anfungen. 1894 keem he as Regerungsassesser un Hülpsarbeider an dat Landraadsamt von’n Kreis Hörde, bevör he 1895 an dat Landraadsamt von’n Landkreis Wiesbaden güng. 1898 is he na de Regerung in Liegnitz versett worrn. Von 1902 (bet 1903 toeerst kommissarsch) bet 1917 weer he de Landraad in’n Kreis Bremervöör.  1913 is he gliektiedig Vörsitter von’n Vörstand von’n Elektrizitätsverband Stood worrn. In’n März 1917 güng he as Referent na de Reichsgetreidestelle in Berlin. In dat Johr hett he ok den Rang von en Gehemen Regerungsraad kregen. Aver al in’n November 1917 is he as Landraad in’n Kreis Achem wesselt. 1930 is he Maat in’n Utschuss för Landsplanung in’t Ünnerwerserrebeed worrn. Landraad is he bet 1932 bleven. To’n 1. Oktober 1932 is de Kreis Achem oplööst worrn un Wiedenfeld güng in Rohstand.

He weer ok Afornten in’n Hannöverschen Provinziallanddag.

An’n 8. Dezember 1894 hett Wiedenfeld Agnes Kaufmann freet. De beiden harrn twee Döchter.
Ooldwist

**Ooldwist** () is en Dörp in de Gemeen Beverst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

## Geografie

An de Süüdwestkant von dat Dörp flütt de Ooldwister Luun langs, de denn so 1,5 Kilometer in’n Noordwesten von dat Dörp bi Karkwist in de Luun münnt.

De Naveröörd sünd Horst in’n Noorden, Volkmarst in’n Noordoosten, Brillit in’n Oosten, Kuhs un Gnarrenborg in’n Süüdoosten, Siedlung Kuhs in’n Süden, Ah un Helljes in’n Süüdwesten, Wellen in’n Westen un Stemmermöhlen un Karkwist in’n Noordwesten.

## Historie

In’n Eersten Weltkrieg sünd veer Soldaten ut Ooldwist fullen oder vermisst un in’n Tweten teihn.

De Oort hett vör 1851 to dat Gericht Beverst tohöört un denn von 1851 bet 1859 to dat Amt Beverst. 1859 is de Oort mit dat ganze Kaspel Karkwist an dat Amt Bremervöör wesselt. 1885 is Oldwist Deel von’n Kreis Bremervöör worrn.

Dat Dörp is 1939 tohoop mit Ah Deel von de Gemeen Karkwist worrn, wat aver to’n 1. Oktober 1949 wedder trüggännert worrn is. An’n 1. März 1974 sünd Ooldwist, Karkwist un Ah denn aver doch wedder tohoopleggt worrn. Ooldwist is dorbi von’n Landkreis Bremervöör in’n Landkreis Wersermünn wesselt. An’n 1. November 2011 is de Gemeen Karkwist denn Deel von de ne’e Gemeen Beverst worrn. Bi de Kreisreform 1977 is de Landkreis Wersermünn in’n Landkreis Cuxhoben opgahn.

### Inwahnertall

### Religion

Ooldwist is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Karkwist.

## Kultur

In Ooldwist steiht en Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’.

### Verenen

Ooldwist hett en egen Schüttenvereen. De Freewillige Füürwehr is 1933 grünnt worrn.

## Infrastruktur

### Verkehr

Ooldwist liggt an de Landsstraat 122, de in’n Noordwesten in Karkwist an de Bundsstraat 71 ran löppt un in’n Süüdoosten in Kuhs an de B&nbsp;74 ran. Ans gifft dat lüttjere Straten na Stemmermöhlen, Volkmarst, Brillit, Ah un Wellen.

De nächste Bahnhoff is de Bahnhoff Stubben an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben, de so teihn Kilometer in’n Westen liggt.

## Footnoten
Dietmar Danner

**Dietmar Danner** (* 29. November 1950 in Mannheim) is en ehmalger düütsch Footballspeler.

Sien Vader Walter Danner speel wiels den Tweeten Weltkrieg un nah sien  Rückkehr ut den Fangenschap van 1949 bit 1951 in de eerst Mannschap vun den VfR Mannheim. Dietmar Danner sülvst fung bi *Eintracht Plankstadt* mit dat Footballspelen an, bevör he to den VfR Mannheim wesseln dee, wo he mit 18 Johren in dat Regionalligateam sien eersten Insatz harr. 

1971 is de Linksfoot to Borussia Mönchengladbach wesselt, wo de Techniker un loopstarke Speler all in de eerst Saison to'n Stammspeler wurr un wo he tosommen mit Rainer Bonhof, Günter Netzer un Herbert Wimmer de Middelfeldass billen dee. Nahdem Netzer to Real Madrid un Bonhof mehr in de Afwehr spelen dee, bill Danner in de Saison 1973/74 tosommen mit Horst Köppel, Christian Kulik un Herbert Wimmer de Middelfeldreeg vun de Borussen, de in de Bundsliga Viezmeester wurrn. In de folgen Saison reck Danner sien eerst düütsch Meestertitel un in dat glieker Johr mit sien Mannschap ok den UEFA-Pokal. 

In de Bundsliga-Saison 1975/76 hett he all 34 Spelen mitmaakt un ok de Meesterschap weer wunnen. He kreeg dornah aber Probleme mit sien Binnenband un den Meniskus un kunn in de folgen Johren blots noch dartig Spelen maken. In de Johren tovör weern dat 149 Spelen ween. Bi sien darte Meesterschap in de Saison 1976/77 keem he blots noch dreemal to'n Insatz un bi den tweeten UEFA-Pokalsieg wurr he in't Endspeel för noch 15 Minüüt inwesselt. 

In de düütsch Natschonalmannschap keem Danner up söss Spelen van 1973 bit 1976. Sien letzt Lännerspeel weer dat Halffinale bi de Football-Europameesterschap 1976, as he to de Halftiet tegen Heinz Flohe utwesselt wurr. Danner kunn in de Natschonalmannschap nie an sien Vereensleistungen anknütten, harr aber ok regelmatig mit Verletzungen to kämpen. 

Sien nächst Vereen weer denn in de Saison 1980/81 de FC Schalke 04 bi de he noch 19 Mal to'n Insatz keem aber ok glieks ut de Bundsliga afstiegen dee. Vun dor wessel he noch för een Johr to'n  1. FC Saarbrücken. 1982/83 hett he sien Loopbahn nah een Johr bi den Linzer ASK in Öösterriek afslooten.

## Literatur
* Jürgen Bitter: *Deutschlands Fußball-Nationalspieler. Das Lexikon.* Sportverlag Berlin 1997, ISBN 3-328-00749-0 

## Weblenken
* Dietmar Danner in de Datenbank vun Fußballdaten.de
* Dietmar Danner up Kicker-online

## Enkeld Nahwiesen