Siddhartha Gautama

**Siddharta Gautama** (, ), bekannt as de **Buddha** (,  oder ‘de Verlücht’), weer, een Askeet op Wannerschop (*[[Śramaṇa]]*), de in’n 6. oder 5.&nbsp;Jhd. v. Chr. leev un för den Grünner vun’n Buddhismus gellt.

Na buddhistschen Legennen keem he in Lumbini, in’t hüdige Nepal op de Welt, as Kind vun königlichen Öllern uut de Shakya-Clan op de Welt. He geev sien Leven in’n Königspalast op un gung as enen Askeet op Wannerschop. As askeetschen Wannermönk is he bi Bodhgaya in’t hüdige Indien in’t Nirvana ankamen un de Buddha, de ‘Opwackt’, worrn. As Buddha wanner he döör Noordindien, ünnerricht Schöler un grünn Mönkorden (*[[Sangha (Buddhismus)|sangha]]*). Na de buddhistsche Traditschoon bleev he in Kushinagar dood un is in‘t *[[Parinirvana]]* ankamen. 

Na de buddhistsche Traditschoon leer de Buddha den Middelweg twüschen strenge Askees un dat sinnliche Geneten un de Freeheid (Vimutti) vun Avidyā, Begeren (Upādāna), Weddergeboort (Saṃsāra) un Lieden. Siene Leren sünd in de veer edel Waarheiden un den achtvolige Weg tohoopfaat.

## Naams un Titels
### Siddhartha Gautama un Buddha Shakyamuni

Na Donald Lopez Jr. weer Siddhartha Gautama as Buddha oder Sakyamuni in China, Korea, Japan un Tibet, un as Gotama Buddha oder Samana Gotama („de askeetsche Gotama“) in Sri Lanka un Süüdoostasien bekannt.

*Buddha*, wat de „Opwaakt“ oder de „Verlücht“ heet, is de mannliche Form vun *[[Buddhi|budh]]* (बुध्), wat „opwaken“ heet. Dat Woord beteken enen Minschen, de uut den depen Slaap vun de Unwetenheid opwaakt is un een höger Bewusstsien kregen het. Buddha is keen Egennaam, man een Titel för Minschen, de Tostann bröchen *bodhi* (dat Opwaken, de Verlüchten) to winnen.

*Buddhi* is dat Vermögen to klooktokriegen, to ünnerscheden un to verstaan, dat de Grundlaag Waarheid (*[[satya]]*) un Falschheid to ünnerscheden is.

De Naam vun siene Grootfamilie weer Gautama (Pali: Gotama). Sien Vöörnaam weer "Siddhārtha" (Sanskrit; Pali: Siddhattha; Tibetsch: Don grub; Chinesxh: Xidaduo; Japaansch: Shiddatta oder Shittatta; Koreaansch: Siltalta).

De Familiennaam Gautama bedüüdt „Nakamen vun Gotama. „Gotama“ schall „de mit dat meiste Licht“ oder „de mit de meisten Köh“ bedüden. De Naam stammt sachtens, so as bi velen Kshatriyafamilien vun de Familie eren Huuspreester sienen Naam af..

De öllsten Beleggen för den Begreep *Buddha* stammt uut de Midd vun dat 3. Jaarhunnerd v. Chr., as de Editken vun Ashoka Buddha un den Buddhismus benöömt.  De Inschrift op Ashoka siene Lumbinisuul vertellt vun Ashoka siene Pilgerreis na Lumbini, wo Buddha dat Seggen na op de Welt keem.  un nömmt Buddha as *Buddha Shakyamuni* (Brahmischrift: 𑀩𑀼𑀥 𑀲𑀓𑁆𑀬𑀫𑀼𑀦𑀻, *Bu-dha Sa-kya-mu-nī*, “Buddha, Wiese vun de Shakyas”).

*Śākyamuni* (Sakyamuni oder Shakyamuni; , ) bedüüdt “Wiese vun de Shakyas”.

### Tathāgata
*Tathāgata* (Pali; ) is een Begreep, de Siddhartha Gautmaa faken för sik sülvenst oder anner Buddhas in’n Plaikanon bruuk. Wat de Begreep nipp un nau heet, is unkünnig. Annamen sünd, dat de Naam „een, de so gaan is“  (*tathā-gata*), „een, de so kamen” (*tathā-āgata*) oder „een, de so nich gaan is“ (*tathā-agata*) bedüüdt. De Naam verwiedt also op enen, de jüntsied vun allens is, vergänlich is.

### Anner Titels

Kannonische Texten list allerhand Titels för Siddharta Gautama op:
* *Bhagavato ([[Bhagavan]])* – De Segent.
* *Sammasambuddho* – De vullkamen Sülvstopwaakte.
* *Vijja-carana-sampano* – De mit högeren Weten un vullkamen Levenswiesndowed.
* *[[Sugata]]* – De good Gaan oder de good Spraken.
* *Lokavidu* – Kenner vun velen Welten
* *Anuttaro Purisa-damma-sarathi* – De nich to överdrepen Leermeister vun Minschen, de leren mööt.
* *Satthadeva-Manussanam* – Leermeister vun Minschen un Gödder.
* *Araham* – de Eerwöordige
* *[[Jina (Jainismus)|Jina]]* – Veröverer

De Palikanon list ook noch anner Titels so as de Allsehen, de Bull ünner de Minschen, de Karawanenföhrer, de Verdriever vun Düüsternis, König vun dat Dharma (*Dharmaraja*), Hölper vun de Wrlt (*Lokanatha*), Lööw (*Siha*), Nich to överdrepen Dokte un Sieger in de Slacht. Een anner Titel in velen Inschriften in Süüd- un Süüdoostasien is *Maha sramana*, wat „groot Akseet“ heet.

## Översett Warken
* ''Die Lehrreden des Buddha. Die Längere Sammlung.'' Digha-Nikaya. Översett vun Karl Eugen Neumann 4. Oplaag, Beyerlein und Steinschulte, Herrnschrot 1996, ISBN 3-931095-15-0.
* ''Die Lehrreden des Buddha. Die Mittlere Sammlung.'' Majjhima Nikaya. Översett vun Kay Zumwinkel (nu Mettiko Bhikkhu). Jhana, Oy-Mittelberg 2001, ISBN 3-931274-13-6.
* ''Die Lehrreden des Buddha. Die Gruppierte Sammlung.'' Samyutta-Nikaya. Übers. v. Geiger/Nyanaponika/Hecker. Beyerlein & Steinschulte, Herrnschrot 1997.
* ''Die Lehrreden des Buddha. Die Angereihte Sammlung.'' Anguttara-Nikaya. Översett vun Nyanatiloka. Översett  un ruutgeven vun Nyanaponika. 5. Oplaag, J. Kamphausen & Aurum, Builefeld 1993 (= München 1922/23), ISBN 3-591-08218-X.
* *Reden des Buddha. Lehre, Verse, Erzählungen.* Ruutgeven vun Heinz Bechert. Herder, Freiburg im Breisgau/Basel/Wien 1993, ISBN 3-451-04112-X.
* *Gautamo Buddha: Die vier edlen Wahrheiten. Texte des ursprünglichen Buddhismus.* Ruutgeven vun Klaus Mylius. Deutscher Taschenbuch Verlag, München 1985 (dtv klassik 2166).
* *Buddha – Die Reden Gotamo Buddhos. Aus der mittleren Sammlung Majjhimanikayo des Pali-Kanons.* Översett vun V. K.E. Neumann, Edition Lemperz, ISBN 3-933070-86-4.
* J. J. Jones (Översetter) *The Mahāvastu* (3 Bänn). In: *Sacred Books of the Buddhists*. London: Luzac & Co. volume1 volume 2 volume 3
## Literatur

* Oliver Freiberger, Christoph Kleine: *Buddhismus. Handbuch und kritische Einführung.* Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2011, ISBN 978-3-525-50004-0.
* Hajime Nakamura: *Indian Buddhism: a survey with bibliographical notes. Motilal Banarsidass.* 1980, ISBN 978-81-208-0272-8.
* Ulrich Schneider: *Der Buddhismus. Eine Einführung.* 4. Aufl. Primus Verlag, Darmstadt 1997, ISBN 3-89678-501-X.
* Hans Wolfgang Schumann: *Der historische Buddha. Leben und Lehre des Gotama.* Hugendubel, München 2004, ISBN 3-89631-439-4.
* Martin Gimm: *Das Leben Buddhas. Ein chinesisches Holzschnittfragment.* (Insel-Bücherei 870), 5. Aufl. Frankfurt 1995.
* Michael Carrithers: *Der Buddha. Eine Einführung.* („The Buddha“) Reclam, Ditzingen 1996, ISBN 3-15-003941-X (mit einem Essay von Günther Debon).
* Edward Conze: *Der Buddhismus. Wesen und Entwicklung.* („Buddhism. Its essence and development“). 10. Aufl. Kohlhammer, Berlin et al. 1995, ISBN 3-17-013505-8 (Kohlhammer-Taschenbücher; 5).
* Volker Zotz: *Buddha mit Selbstzeugnissen und Bilddokumenten* (rowohlts monographien; 50477). 6. Aufl. Rowohlt, Reinbek 2001, ISBN 3-499-50477-4.
* Thích Nhất Hạnh: *Wie Siddhartha zum Buddha wurde: Eine Einführung in den Buddhismus*. Kindle Edition. Theseus Verlag 2014.

## Footnoten


## Weblenken