open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Peter Spaenhoven

**Peter Spaenhoven** (* 18. März 1963 in Wilrijk) is en ehmaliger belgisch Radrennfohrer.

Spaenhoven weer Profi in de Johren 1989 – 1998. En eersten grötteren Spood harr he 1990 as he dat Rennen Schaal Sels Merksem wunnen hett. 1996 weer he bi den Nationalen Sluitingsprijs spoodriek. Dat Johr 1997 kann as sien spoodriekst Johr ansehn wurrn, wunn he doch in Hoboken den Grote 1-Mei Prijs un kunn buterdem den GP Stad Sint-Niklaas up sien Naam schrieven. All tosommen hett he 21 Profi-Siege schafft, hett aber an de groot Rundfohrten nich deelnommen.

## Weblenken
* Peter Spaenhoven in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Elisabeth Vietje

**Elisabeth Vietje** (* 11. Mai 1902 in Hannober; † 2. Mai 1963 ok dor) weer en düütsch Schoolmeestersche un Politiker in (CDU).

## Leven un Berop
Nah den Besöök vun dat Lyzeum in Hannober un vun dat Böverlyzeum in Duderstadt kreeg  Vietje 1922 de Lehrbefähigung för Lyzeen, Middelschoolen un Volksschoolen. Ansluutend hett se vörövergahn in den Frömdberop arbeit. Se weer later bit 1929 ahn Arbeit, nehm 1930 en Tätigkeit as Hospitantin un Hülpslehrerin up un kreeg 1939 en Fastanstellen. Van 1939 bit 1952 hett se as  Mentorin an de Övensschool vun de Pädagogisch Hoochschool Hannober arbeit. Se wurr 1952 kommissarisch Schoolleiterin, weer siet 1953 Rektorin un hett van 1958 bit 1960 as Böverschoollehrerin an dat Deernsgymnasium St. Ursula in Hannober arbeit.

## Partei
Vietje harr sück 1945 de CDU anslooten un weer later Vörsittersche vun de Fruenvereenigung vun den CDU-Landsverband Hannober. Buterdem weer se Liddmaat vun den  Kulturpolitischen Landsutschuss Neddersassen.

## Afordnete
Vietje weer 1945/46 as ok van 1948 bit 1954 Raatsliddmaat vun de Stadt Hannober. Se weer Liddmaat vun den Düütschen Bundsdag van 1953 bis 1957 as ok van' 6. Mai 1960, as se för den storven Afordneten Adolf Cillien nahrücken dee, bit to hör Dood an. Se weer immer över de Landslist Neddersassen in den Bundsdag intrucken. 

## Literatur
* Rudolf Vierhaus und Ludolf Herbst (Hrsg.): *Biographisches Handbuch der Mitglieder des Deutschen Bundestages 1949–2002.* Band 2, N–Z, Saur, München 2002, ISBN 3-598-23782-0, S. 897

## Weblenken
* DNB-Katalog
Godfried De Vocht

**Godfried De Vocht** (* 17. März 1908 in Arendonk (Antwerpen); † 23. Oktober 1985 in Antwerpen) weer en belgisch Radrennfohrer.

De Vocht weer Profi in de Johren 1930 bit 1932. Gliek in sien eerst Johr belegg he bi dat Rennen Nationale Sluitingsprijs den 2. Platz achter den Winner Georges Ronsse un wurr belgisch Stratenmeester bi de Amateure. 

1931 kunn he denn den Nationalen Sluitinsprijs winnen un ok den Scheldeprijs in Schoten (Antwerpen). In sien letzt Johr as Profi wunn he denn nochmals 1932 den Scheldeprijs. 

## Weblenken
* Godfried De Vocht in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Johannes IX. (Paapst)

**Johannes IX.** (* in Tivoli; † 900) weer Paapst van 898 bit 900.

He weer Benediktiner un wurr up Bedrieven vun Kaiser Lambert von Spoleto vun de Partei vun de Formosianer to'n Paapst gewählt. De to glieker Tiet vun de Antiformosianer to'n  Gegenpaapst nömmt Sergius III. wurr mit Waffengewalt verdreeven. De dör sien Vorgänger erlaaten Rehabiliteeren vun den 896 storven Paapst Formosus wurr vun Johannes bekräftigt.

Generell hett he versöcht, de vun sien verscheeden Vörgängers achterlaaten Missstände in de Kark bi'd Siet to rüümen. As he in dat Johr 900 unverwacht storven is, gung dat mit de Konflikte tüschen de röömsch Adelsfamilien weer van vörn los.

## Literatur
* Claudia Gnocchi Giovanni IX, papa In: Mario Caravale (Hrsg.): Dizionario Biografico degli Italiani (DBI). Band 55 (Ginammi–Giovanni da Crema), Istituto della Enciclopedia Italiana, Rom 2000 (italieensch)
* Claudia Gnocchi: Giovanni IX. In: Massimo Bray (Hrsg.): Enciclopedia dei Papi, Istituto della Enciclopedia Italiana, Band 2  (Niccolò I, santo, Sisto IV), Rom 2000, OCLC 313581688, S. 52–52 (italieensch)
* Rudolf Schieffer: Johannes IX. In: Lexikon des Mittelalters (LexMA). Band 5, Artemis & Winkler, München/Zürich 1991, ISBN 3-7608-8905-0, Sp. 540.

## Weblenken

* Johannes IX. In: Salvador Miranda: The Cardinals of the Holy Roman Church, online auf fiu.edu, Website der Florida International University, afropen an’ 21. April 2014 (engelsch)
* DNB-Katalog
Monozytoos

As **Monozytoos** warrt in de Medizin en Anstiegen vun de Monozytentall in’t Blood betekent. Dorbi hannelt sik dat üm en Ünnergrupp vun de Leukozyten, so dat de Monozytoos en Ünnerform vun de Leukozytoos is.

## Funkschonelle Saken
Monozyten warrt in’t Knakenmark billt. Anners as de Granulozyten warrt se aver in’t Knakenmark nich spiekert, man wenn dat nödig is as Monozyten, de noch nich riep sünd, oder as jemehr Vörlöperzellen (Monoblasten, Promonozyten) in’t Blood afgeven. An Öörd, woneem Sweren sitten doot, differenzeert se sik denn to Makrophagen, Epitheloidzellen oder mehrkarnige Resenzellen. Normalerwies is de Tall vun de Monozyten in’t Blood teemlich siet.

## Oorsaken un Utwirken
En Monozytoos kummt vör bi chroonsche Sweren, bi Vörgäng mit starkere Phagozytoos un bi Nekrosen. En lichte Monozytoos kann ok as nich-spezifische „Stressantwoort“ dör ’n hoge Kunzentratschoon vun Glukokortikoiden utlööst warrn.

Bi sünnere Krankheiten in’t Bllod kann dat ok to en Ännern vun de Zellmorphologie vun de Monozyten kamen. To’n Bispeel künnt Vakuolen mit phagozyteert Material vörkamen. Dat künnt ro’e Bloodkörpers (Erythrozyten) bi en immun-vermiddelten hämolytschen Anämie, Pilzen as bi en systeemsche Histoplasmoos oder Protozoen as bi en Leishmanioos wesen.

To’n Ünnersöken vun so en Ännern is Frischblood beter egent, vunwegen dat en Phagozytoos vun annere witte oder ro’e Bloodkörpers bi’t längere Lagern in EDTA ok na dat Afnehmen noch aflopen kann.

## Kiek ok
* Basophilie 
* Eosinophilie 
* Lymphozytoos
* Neutrophilie
Johnny Belinda

**Johnny Belinda** betekent

* *[[Johnny Belinda (Theaterstück)|Johnny Belinda]]*, Theaterstück vun Elmer Blaney Harris ut dat Johr 1940,
* *[[Johnny Belinda (1948)|Johnny Belinda]]*, US-amerikaansch Filmdrama na dat Stück vun Harris ut dat Johr 1948,
* *[[Johnny Belinda (1958)|Johnny Belinda]]*, US-amerikaanschen Feernsehfilm na dat Stück vun Harris ut dat Johr 1958,
* *[[Johnny Belinda (1960)|Johnny Belinda]]*, düütschen Feernsehfilm na dat Stück vun Harris ut dat Johr 1960,
* *[[Johnny Belinda (1961)|Johnny Belinda]]*, westdüütschen Feernsehfilm na dat Stück vun Harris ut dat Johr 1961,
* *[[Johnny Belinda (1967)|Johnny Belinda]]*, US-amerikaanschen Feernsehfilm na dat Stück vun Harris ut dat Johr 1967,
* *[[Johnny Belinda (1982)|Johnny Belinda]]*, US-amerikaanschen Feernsehfilm na dat Stück vun Harris ut dat Johr 1982.
Amerikalien

**Amerikalien** is de inoffizielle Beteken vun en Iesenbahnlien in Noorddüütschland, de vundaag vör allen regional vun Bedüden is. De Streckenverloop is Oostwest utricht un verbinnt Stendal in Sassen-Anholt mit de Hansestadt Bremen. Gröttere Öörd, de op de Streck liggen doot, sünd Visselhöövd, Soltau, Munste, Uelzen un Soltwedel

## Historie
De Amerikalien is as Karnstück vun en direkte Verbinnen vun Meideborg un vör allen ok vun Berlin mit de Havens an de Noordsee tostannen kamen. ehrn inoffiziellen Naam kreeg se dorvun, dat vele Utwannerers ut de ööstlichen Deelen vun’t Düütsche Riek na Bremerhoben föhrt sünd, woneem an de Columbuskaje Ansluss an Utwannererscheep na Amerika bestünn. In de Gegenricht weern vele Gödertöög vun Bremerhoben ut na de Riekshööftstadt ünnerwegens, de mit frischen Fisch belaadt weern. Mitünner warrt de Bahnstreck ok as *Kaiserlien* betekent, vunwegen dat Kaiser Willem&nbsp;II. hier af un to föhrt is, wenn he de Marinestüttpunkten an de Noordsee besöken de.

Op de Amerikalien weern enkelte Snelltöög ünnerwegens, de vun Berlin na Willemshoben oder vun Berlin na Nörddiek föhren deen. De Afsnitt twüschen Langwedel un Uelzen weer as Bremer Stadtbahn boet, de Afsnitt vun Uelzen wieter na Stendal weer inst vun de Meideborg-Halwerstidder Iesenbahnsellschop anleggt. Se hett den Bedrief op den westlichen Streckendeel maakt, bit se in de Preuß’schen Staatsbahn opgahn is.

## De Amerikalien vundaag
Hüütigendaags winnt de Streck 1960 (KBS 116 – Amerikalien) wedder an Bedüden. Dat liggt to’n een an ne’en Deepwaterhaven JadeWeserPort un to’n annern an de grötteren Gödermengden vun de Havens in Bremen, för de disse Lien de gauste Verbinnen na Oosten un Süüdoosten dorstellt. De Oostdeel vun de Amerikalien nimmt butendem ok Deelen vun’n Göderverkehr ut’n Hamborger Haven in Richt Oost/Süüdoost op un deent bito as Ümleitung för de Magistrale Hamborg–Berlin.

De hele Streck warrt vun Regionalbahnen in’n Personenverkehr nütt: Bremen–Uelzen (eerstmol bit 2019) dör *[[erixx]] – De Heidsprinter* mit Driefwagens vun de Boreeg 0648 (LINT 41) ut den Fohrtüüchpool vun de Landsnahverkehrssellschopp Neddersassen (LNVG) un Uelzen–Stendal as RE&nbsp;20 un Soltwedel–Stendal as RB&nbsp;29.

Uelzen in Neddersassen, wat an de Bahnlien Hamborg–Hannober liggt, stellt geograafsch den Middelpunkt vun de „Amerikalien“ dor. Hier warrt de Bahnlien vundaag entwicklungshistoorsch, bedrieflich un fohrplaantechnisch ünnerdeelt in de utboete, elektrifizeerte Bahnlien Stendal–Uelzen un in de grotendeels noch nich elektrifizeerte Bahnlien Uelzen–Langwedel (kort: „Uelzener Bahn“).

## Literatur
* Ralf Roman Rossberg: *Grenze über deutschen Schienen 1945–1990*. 2. Oplaag, EK-Verlag, Freiburg 1991, ISBN 3-88255-829-6, S. 77

## Weblenken
* Mehr to’n Afsnitt Uelzen–Soltwedel
* Kursbook vun 1944 mit Snelltogverbinnen
Garbiñe Muguruza Blanco

**Garbiñe Muguruza Blanco** (* 8. Oktober 1993 in Caracas, Venezuela) is en spaansch Tennisspelerin.

## Loopbahn
Muguruza Blanco fung mit fiev Johr an Tennis to spelen. An' leevsten speelt se up Sand.

Ehr bitherigen Karrierehööchpunkt reck se mit den Intoog in de dart Runn vun de Sony Ericsson Open 2012, wo se in de tweet Runn de ehmalge Weltranglistentweete un tweemalige Halffinalistin vun dat  Turnier Wera Swonarjowa mit 6:4, 6:3 besiegen kunn. Dör de dree Siege in Miami, wo se eerst in't Achtelfinale gegen de latere Siegerin Agnieszka Radwańska verlor, hett se en Sprung vun Platz 208 up 144 in de Weltranglist Anfang April 2012 maakt.

Dör den Intoog in dat Veertelfinale vun Fès, 2012, wo se gegen de latere Turniersiegerin Kiki Bertens ut den Nedderlannen verlor, kunn se sück up  Platz 118 vun de Weltranglist verbetern, hör bit dorhen best Platzeeren in't Eenzel.

In’ Juni 2016 hett se hör bitlang best Platzeeren up de Weltranglist mit Platz 2 reckt. 

Hör gröttste Erfolge weern bitlang (2017) de Sieg bi de French Open (2016) und in Wimbledon (2017) jewiels in't Eenzel as ok de Gewinn vun de WTA Championships 2021.

## Turniersiege
### Eenzel

### Düppel

## Weblenken

* WTA-Profil (engelsch)
* ITF-Profil (engelsch)
David Soul

**David Soul** (boren as *David Richard Solberg*; * 28. August 1943 in Chicago, Illinois - 4. Januar 2024) weer en US-amerikaanschen Schauspeler un Singer.

## Leven un Wark
Soul hett in de 1960er Jhohren sien Loopbahn as Schauspeler anfungen un weer toeerst in lüttere Rullen in Feernsehregen as *[[Flipper (Feernsehreeg)|Flipper]]*, *[[I Dream of Jeannie]]* (dt.: *Bezaubernde Jeannie*) oder *[[Gunsmoke]]* (dt.: *Rauchende Colts*) to sehn. Sien eerste Hööftrull harr he in de Reeg *Here Come the Brides*, de twüschen 1968 un 1970 utstrahlt worrn is. Sien eerste bedüdene Nevenrull in en Kinofilm kreeg he 1973 as legen Polizist in den Actionfilm *Magnum Force* an de Siet vun Clint Eastwood. 

Vun 1975 bit 1979 harr he een vun de beiden Titelrullen in de US-amerikaanschen Krimireeg *Starsky & Hutch*, mit de he sünners populär worrn is. In den glieknöömten Kinofilm ut dat Johr 2004 is he in en Gastrull to sehn wesen. Wietere bekannte Kinofilmen, in de he mitspeelt hett weern *Appointment with Death* (mit Sir Peter Ustinov; 1988) oder *Pentathlon* (mit Dolph Lundgren; 1994). En Gastrull harr he in de britischen Kummedie-Reeg *[[Little Britain]]*, in de he sik sülvst as Musiker speelt hett. Blangen de Schauspeleree hett Soul neemlich ok as Singer Spood hatt. In’t Johr 1977 keem sien Album *Playing to an Audience of One* op’n Markt. Dorop weern sien beiden Leder *Silver Lady* un *Don’t Give Up on Us*, mit de he bit op Platz 1 kamen is. In Grootbritannien weer de tweete Hit bito de meestverköffte Single vun dat Johr 1977.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Soul weer bit hüüt (April 2014) veermol för Film- un Feernsehpriesen nomineert – all för de Reeg *Starsky & Hutch*. Uttekent worrn is he – tosamen mit sien Filmpartner Paul Michael Glaser – blots mit een negativen Pries, den *[[Golden Apple Award|Sour Apple Award]]*, mit den Schauspelers „ehrt“ warrt, de sik as sünners stuur un unkooperativ wiest hebbt.

## Weblinks

* Offizielle Websteed (engelsch)
Nana Spier

**Nana Spier** (* 2. April 1971 in Berlin) is en düütsch Schauspelerin, Synchroonsnackerin, Synchroonschrieverin un Synchroonspeelbaassche.

## Leven
Nana Spier is de Dochter vun de Schauspelerin Almut Eggert. Hör Steefvader weer  Wolfgang Spier. Hör Halfsüster weer Bettina Spier (1960–2008), de ok as Synchroonsnackerin arbeit hett. 1992 kreeg se hör eerst Engagement an dat Schillertheater in Berlin un speel  parallel dorto hör eerst Rull in en Feernsehproduktschoon  (*Mutter mit 16*). Spier leevt in Berlinun hett dor an de Schauspeelschool vun Maria Körber en Schauspeelutbillen afslooten. Bekannt wurr se vör allen as de düütsch Faststimm as Synchroonsnackker vun Schauspelerinnen as Sarah Michelle Gellar, Claire Danes un Drew Barrymore. Ok för Winona Ryder, Sandra Bullock, Thandie Newton, Liv Tyler un Julie Delpy weer se de düütsch Stimm. Dorneben hett Spier aber ok in Film- un  Feernsehproduktschonen as Schauspelerin mitwarkt.

## Filmografie (Utwahl)

## Höörspelen
* Faith van Helsing (siet 2005): *Faith*
* Ivar Leon Mengers – Darkside Park 1–12 (Staffel 1 un 2) (2009–2010): *Sarah Freeman*
* Geisterjäger John Sinclair – 1. Der Anfang (2002): *Ann Baxter*
* Die Dr3i – 8. Der Jahrhundertstein (2007): *Mrs. Fox*

## Höörböker
* MaryJanice Davidson – (1) Weiblich, ledig, untot; (2) Süß wie Blut und teuflisch gut; (3) Happy Hour in der Unterwelt; (4) Untot lebt sich's auch ganz gut; (5) Nur über meine Leiche / Untot in Not; (6) Biss der Tod euch scheidet; (7) Wer zuletzt beißt; (8) Man stirbt nur zweimal; (9) Zum Teufel mit Vampiren (2007–2011)
* Sabine Kornbichler – Im Angesicht der Schuld (Lübbe Audio 2006)
* Preethi Nair – Der Duft der Farben (2007)
* Marc Levy – Wo bist Du? (2007); Zurück zu Dir (2008)
* Bianka Minte-König – Liebe & Geheimnis: SMS aus dem Jenseits (2008); Nebel des Vergessens (2009)
* Greg Behrend und Liz Tuccillo – Er steht einfach nicht auf Dich! (2009)
* Lewis Carroll – Alice im Wunderland (2009)
* Sophia Bennett – Wie Zuckerwatte mit Silberfäden (Silberfisch bi Hörbuch Hamburg, 2010)
* Todd Strasser – Wish u were dead (Silberfisch bi Hörbuch Hamburg, 2010)
* Claudia Gray – Evernight 1–4 (2010–2012)
* David Safier – Mieses Karma (Argon Verlag nich-körte Faten 2013)
* Andrew Kaplan – Homeland – Carries Jagd (2013)

## Reekner-Rullenspelen
* AquaNox 2: Revelation: *Ronin May Ling*
* Sacred 2: Fallen Angel: *Die Seraphim* un *Der Schattenkrieger* (2008) 

## Weblenken
* DNB-Katalog
* 
* 
*Interview mit Nana Spier bi YouTube
Omer Simeon

**Omer Simeon** (* 21. Juli 1902 in New Orleans, Louisiana; † 17. September 1959 in New York City) weer en US-amerikaansch  Klarinettist un Saxophonist.

## Leven
1914 truck Omer Simeon mit sien Familie vun New Orleans nah Chicago. He nehm dor Ünnerricht bi Lorenzo Tio jr., de ok nah Chicago översiedelt weer. He speel in de Grupp vun sien Bröer, den Al Simeons Hot Six. Dorup folg en Engagement in Charlie Elgars Creole Orchestra 1923 bit 1927. 1928 gung he nah New York City un speel mit Luis Russell un Jelly Roll Morton, gung aber noch in dat sülvige Johr nah Chicago torüch, um mit Erskine Tate in de sien Orchester to spelen. 1931 keem he in dat Earl Hines Orchestra wo he bit 1941 bleev. Van 1942 bit 1950 speel he in dat Jimmie Luncefords Orchestra. He hett Dixieland-Upnahmen mit Kid Ory sien Creole Orchestra 1944 un 1945 as ok mit Wilbur de Paris un sien Band makt.

1959 is he an Krebs storven.

## Weblenken
* Omer Simeon bi Allmusic (engelsch)
* Omer Simeon bi Discogs (engelsch)
* Porträt un diskographisch Henwiesen bi Redhotjazz
* Personennaamdatei
Klaus Immer

**Klaus Immer** (* 9. März 1924 in Manslagt; † 8. Februar 2022 in Altenkirchen) weer en düütsch Buur un Politiker (GVP, SPD).

## Leven un Berop
Nah dat Abitur an dat Gymnasium hett Immer 1944/45 as Suldat an' Tweeten Weltkrieg deelnommen. Anslutend hett he en landwirtschaplich Utbillen maakt un studeer Landwertschap an de Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität Bonn. He weer van 1950 bit  1952 Gotsverwalter un hett 1952/53 as Beradenstechniker arbeit. Van 1953 bit 1959 weer he  Landjöögdreferent vun de Evangelisch Kark in't Rhienland un siet 1959 Dozent un Geschäftsführer vun de Landvolkshoochschool in Altenkirchen.

## Partei
Immer weer 1952/53 Liddmaat vun de GVP. 1957 hett he sück de SPD anslooten.

## Afordneter
Immer weer Liddmaat vun de Düütschen Bundsdag van 1972 bit 1987 an. In de söbente  Wahlperiood (1972–1976) hett he den Wahlkreis Neuwied vertreden, dornah is he över de Landeslist vun de SPD Rhienland-Palz in den Bundsdag intrucken. 

## Privates
He weer siet August 1955 mit Edith Immer borene Rum verheiraadt und harr fiev Kinner (dree Söhns un twee Döchter).

## Weblenken
* Bericht över de Diamanten Hochtiet vun dat Ehepaar Immer
Bleach

**Bleach** is en japaanschen Fantasy-/Aventüür-Manga, to den dat ok en Anime-Reeg gifft. Sik utdacht hett dat Kubo Tite.
## Weblenken
* Bleach
Elena Baltacha

**Elena Sergejewna Baltacha** (russisch: Елена Сергеевна Балтача}}, transkr. *Olena Serhijiwna Baltatscha*, * 14. August 1983 in Kiew, Ukraine as *Оле́на Балта́ча*; † 4. Mai 2014 in Ipswich) weer en britisch Tennisspelerin.

## Persönliches
Baltacha wurr an' 14. August 1983 in Kiew boren. Se stamm ut en sportlich Familie. Hör Vader Sergei Baltatscha weer Fottballnatschonalspeler vun de UdSSR, hör Moder Olga Baltatscha Söbenkämperin un hör Bröer  Sergei Baltatscha Jr. Speler in de schottsch Footballliga. Elena Baltacha weer 132 Week de Nummer 1 vun de britisch Eenzel-Ranglist tüschen Dezember 2009 bit Juni 2012. In de Tennis-Weltrangliste keem se bit up Platz 49 (September 2010). 

Baltacha nehm an de Olympisch Sömmerspelen 2012 deel; se weer buterdem 11 Johr lang Liddmaat vun de britisch Fed-Cup-Mannschap. Se hett all tosommen elf ITF-Eenzel-Titel un veer Düppel-Titel wiels hör Tennis-Loopbahn wunnen. To'n Enn vun de Saison 2013 hett se hör Loopbahn afslooten. An' 8. Dezember 2013 hett se hör Trainer Nino Severino heiraadt.

As Elena Baltacha 19 Johr olt weer, wurr bi hör en primär sklerosierende Cholangitis (PSC), en chronisch Entzünden vun de Gallenweeg binnerhalv un/oder buterhalv vun de Lebber, fastgtellt. Midden Januar 2014 wurr bi hör en Lebberkarzinom faststellt, an de Folgen se an' 4. Mai vun dat sülvig Johr storven is.

## Turniersiege (ITF)
### Eenzel

### Düppel

## Weblenken
* Websteed vun Elena Baltacha (engelsch)
* Websteed vun de Elena Baltacha Academy of Tennis (EBAT) (engelsch)
* WTA-Profil vun Elena Baltacha (engelsch)
* ITF-Profil vun Elena Baltacha (engelsch)
* Fed-Cup-Statistik vun Elena Baltacha (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Flagg vun Texas

De **Flagg von [[Texas]]** wurr etwa söss Johr vör den Biträe to de Union in dat Johr  1845 inführt. De Bundsstaat vun de USA bruukt de Farven vun de *[[Flagge vun de USA|Stars and Stripes]]*, aber blots een Steern − dorher de Beteken *The Lone Star State* (De Staat mit den een Steern). De Farven vun de Flagg hebbt folgen Bedüüden: Blau steiht för Loyalität, witt för Reinheit un Root för Tapferkeit.

Een enkelten Steern up blau Grundflach führ ok de van 1836 bit 1845 bestahn Republiek Texas. De so nömmt *Burnet Flag* weer inspireert vun de Bonnie Blue Flag vun de Republic of West Florida.

## Trivia
In en 2001 dörführt Internet-Afstimmen vun de *North American Vexillological Association* wurr disse Flagg ünner de teihn best Flaggen vun de US-Bundsstaaten up den tweeten Platz wählt. 

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
* Flags of Texas bi ''Texas Online''
* Texas bi ''Flags Of The Worlds''
Summerred

**Summerred** is en Sömmerappel.

De Sort entstunn in de 1960er Johren in Kanada as Sämling vun de Sort Summerland.

Se speelt wertschaplich hüüd kien Rull mehr, kummt aber faken as Tüschenvereddeln bi starkwassen oder för Kragenfuul anfällig Sorten to'n Insatz.

## Frucht

De hoochbaut, dunkelroot bit bruunroot Früchte sünd middelgroot un riepen in' August. Se besitten düütlich sichtbor Schillpunkte. Dat Fruchtfleesch is fast un düchtig saftig un hett en licht suern Smack. De Früchte neegen aber dorto, bi unregelmatig Watertofuhr to platzen. 

## Boom
De Boom is vun kräftigen Wuss un vertwiegt goot. He is aber anfällig för Füerbrand, Mehldau, Appelschorf un Obstboomkrebs un dorüm för Streeobstanbau nich to gebruuken. Ebenso neegt de Sort dör to starken Behang to Alternanz.

## Kiek ok
* List vun de Appelsorten

## Literatur
* G. Friedrich: *Handbuch des Obstbaus* S. 169, Neumann, Radebeul 1993, ISBN 3-7402-0116-9.

## Weblenken
* http://www.vbogl.de/Obstsorten/Tafelsorten/Summerred.html
John Patitucci

**John Patitucci** (* 22. Dezember 1959 in Brooklyn, New York) is en US-amerikaansch Jazz-Bassist.

## Leven
Patitucci fung mit teihn Johr an, E-Bass to spelen, mit twalf Johr folgten eerste Kompositschonen, mit fievteihn folgten denn Kontrabass un en Johr later dat Klaveer. He hett denn klassischen Bass an de San Francisco State University un Long Beach State University studeert un fung 1980 sien Loopbahn as Studiomusiker in Los Angeles an. Dor hett sück Patitucci wegen sien besünnere technische un stilistische Sekerheit gau en gooden Naam maakt. 

As Studiomusiker speel he ünner annern mit Künstler as B. B. King, Bonnie Raitt, Chick Corea, Wayne Shorter, Herbie Hancock, Michael Brecker, George Benson, Dizzy Gillespie, Was (Not Was), Dave Grusin, Natalie Cole, Bon Jovi, Queen Latifah, Sting, Gerardo Núñez, The Manhattan Transfer un Carly Simon. 

Aktuell is he Perfesser för Jazz Studien an dat City College of New York.

## Diskographie
* *John Patitucci*, GRP Records, 1988
* *On the Corner*, GRP Records, 1989
* *Sketchbook*, GRP Records, 1990
* *Heart of the Bass*, Stretch Records, 1992
* *Another World*, GRP Records, 1993
* *mistura fina*, GRP Records, 1995
* *One More Angel*, Concord Records, 1997
* *Now*, Concord Records, 1998
* *Imprint*, Concord Records, 2000
* *Communion*, Concord Records, 2001
* *Songs, Stories & Spirituals*, Concord Records, 2003
* *Line by Line*, Concord Records, 2006
* *Remembrance*, Concord Records, 2009
* *Brooklyn*, Three Faces Records, 2015
* *Irmãos De Fe*, Newvelle Records, 2017

## Weblenken
* Offizielle Website (engelsch)
* John Patitucci bi Allmusic (engelsch)
* DNB-Katalog
Sabinianus (Paapst)

**Sabinianus** (* in Blera; † 22. Februar 606, begraven in St. Peter, Rom) weer Paapst van 604 bit 606.

Sabinianus stamm ut Blera (Bieda) dicht bi Viterbo, de Hööftstadt vun dat ehmalge etruskisch Riek. He weer de Söhn vun en Mann mit Naam Bonus ; wanneer he boren is, weet man aber nich.

593 wurr he vun Paapst Gregor den Grooten as Apokrisiar (Apostoolsch  Nuntius) nah Konstantinopel sandt, 595 aber weer torüchropen, wiel he den röömschen Standpunkt to wenig entscheeden verfolgt un de Titelannahm vun en „Ökumeenschen Patriarchen“ dör den dortigen Patriarchen nich verhinnert harr. 

Nah en Mission in Gallien un nahdem he all karklich Ämter vun de Hierarchie dörloopen harr, wurr he nah den Dood vun Paapst Gregor I. vermootlich in' März 604 to'n Paapst benömmt, muss aber up de Tostimmen vun Kaiser Phokas wachten, so dat he eerst an' 13. September 604 offiziell to'n Paapst nömmt wurrn kunn. Dat wurr dormals kritiseert, dat he sien unchristlichen Naam as Paapst bibehollen dee. 

Sien Vermiddelnstätigkeit is womöglich de Freedenssluss tüschen Smaragdus, den Exarchen vun Ravenna, un den Langobardenkönig Agilulf to verdanken. Vun de mönksfrüendlich Politik vun sien Vörgänger is he weer afrückt. 

As en Hungersnot utbreeken dee, hett he de Frücht ut de päästlich Kornkamers verköfft, wiels sien Vörgänger dat kostenlos verdeelt harrn, wat hüm in de Bevölkerung verhasst maken dee. Wu he an' 22. Februar 606 to Dood kommen is, weet man nich. Sien Liek muss aber vun den Lateran in de Kark St. Peter brocht wurrn, um dat sück dat Volk dor nich dran vergriepen dee. 

Sabinianus wurrd ok de Inführen vun dat Lüüden vun de Karkenglocken to dat Stundengebet un to de Eucharistiefier toschreven.

## Literatur
*  Erich Kettenhofen: Sabinianus. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 8, Bautz, Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0, Sp. 1148–1150.
* H. Mann: Pope Sabinianus. In: Catholic Encyclopedia, Robert Appleton Company, New York 1913 (engelsch) (Volume XIII)

## Weblenken

* DNB-Katalog
Iván Faragó

**Iván Faragó** (* 1. April 1946 in Budapest; † 12. Dezember 2022) weer en ungaarsch Schachspeler.

Faragó kreeg 1974 vun de FIDE den Titel Internatschonaler Meester un 1976 den  Grootmeestertitel. Sien aktuelle Elo-Tall bedrocht 2474 (Stand: Februar 2014), sien hööchste Elo-Tall weer 2540 (Juli 1993). Sien Geld verdeent he ünner annern as Speler in verscheeden Vereens in Öösterriek, Ungarn un Düütschland. In der düütsch Bundsliga speelt he siet de Saison 2012/13 för den *SV Griesheim*.

Faragó hett in völ Turnieren eerster oder vördere Plätze beleggt: 2. Platz bi dat Turnier Banícky Kahanec in Ostrava (1973), 1. Platz bi dat IBM-B Turnier in Amsterdam (1975), 3./4. Platz mit Wolfgang Uhlmann in Leipzig (1975), 1.-3. Platz mit Wolfgang Uhlmann un Rainer Knaak bi dat DSV-Turnier in Halle (Saale) (1978), 1. Platz  in Bergen (1978), 1. Platz bi dat 7. Tóth Memorial in Kecskemét (1979), 1. Platz bi dat Makarczyk Memorial (1980), 2. Platz bi de ungaarsch Meesterschap in Budapest (1981), 1. Platz  in Svendborg (1981), in Bagneux (1983), in Albena (1983). 1986 wurr he Landsmeester vun Ungarn in Budapest. Dorto keemen wiedere 1. Plätze bi dat  Hoogoven B Turnier in Wijk aan Zee (1987), bi dat Noviki-A Turnier in Budapest (1987), en 2.-5. Platz bi de ungaarsch Meesterschap in Budapest (1992), 1. Platz bi dat Turnier in Vinkovci (1993), 2. Platz achter Jonny Hector bi de internatschonale Hamborger Meesterschap (2002),  2. Platz bi dat 4. Hotel Petra Turnier in Rom (2005), 2. Platz bi dat 1. Turnier in Scanno (2005), 2. Platz bi dat Turnier in Bibinje (2006) un 2. Platz bbi dat FS02-GM Turnier in Budapest (2009).

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
* 
* Schachpartien vun Iván Faragó up chessgames.com (engelsch)
* FIDE-Koort (engelsch)
Dragoljub Velimirović

**Dragoljub Velimirović** (* 12. Mai 1942 in Valjevo; † 22. Mai 2014 in Belgrad) weer en jugoslawisch, later serbisch Schachmeester.

Dragoljub Velimirović kreeg sien eerst schachlich Utbillen vun sien Moder Jovanka Velimirović, de ok de eerste jugoslawisch Staatsmeesterin bi de Fruen weer. Den natschonalen Meesterteitel kreeg he nah de Jugoslawisch Meesterschap 1962. Nah Erfolgen in Skopje 1971 un Vrnjačka Banja 1973 kreeg he 1973 vun de FIDE den Großmeestertitel. 

Velimirović wunn 1975 de Meesterschap vun Jugoslawien in Novi Sad un 1997 in Nikšić. 1970 deel he sück den Sieg mit Milan Vukić.

All tosommen hett he söss Mal an Schacholympiaden deelnommen.

Anner Turnierspood
* Vinkovci 1970: 5. Platz
* Budva 1981: 1. Platz, Zonenturnier
* Titograd 1984: 1. Platz
* Vrsac 1987: 1. Platz

Velimirović speel geern scharp un komplizeert Spelen, so is de Upbau vun de Sosin-Variante mit lang Rockaad un Figurenopper nah hüm nömmt. Disse Stil forder aber ok völ Energie, sien Ergevnisse weern dorüm temelk ünnerscheedlich. Sien letzt Elo-Tall bedroog 2407. Sien hööchste Elo-Tall harr he mit 2575 in’ Januar 1986.

## Weblenken
* FIDE-Koort
* Partien vun Velimirović bi ''chessgames.com'' (engelsch)
* Indrag bi Olimpbase (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Nicolaus von Borstel

**Nicolaus von Borstel** (* 17. November 1885 in Stood; † 5. November 1963 ok dor) weer en düütschen Politiker von de SPD.

Von Borstel is 1885 in Stood boren un hett Discher lehrt. 1905 is he Maat von de Fre’e Gewerkschaft worrn. Von 1906 bet 1908 hett he sien Plichtdeenst bi’n Kommiss afleist. In de SPD is he 1910 ringahn un weer teihn Johr lang Vörsitter von’n Bezirk Ünnerelv in de SPD.

Von 1914 af an weer he Vörsitter von’n Oortsutschuss Stood von dat Gewerkschaftskartell un von 1915 bet 1919 Soldaat in’n Eersten Weltkrieg. Na dat Enn von’n Krieg is he 1919 Geschäftsföhrer von’n Konsumvereen Stood worrn. Later weer he Maat von dat Börgervorsteherkollegium Stood. Von Borstel weer von 1919 bet 1933 Maat von’n Hannöverschen Provinziallanddag. 1924 is he ehrenamtlichen Senater in Stood worrn und weer von 1926 bet 1929 Maat von’n Bezirksutschuss. Von 1926 af an weer he Geschäftsföhrer von de Allgemene Oortskrankenkass. 1929 is he in de Provinzialregerung beropen worrn un he weer von 1929 bet 1933 besoldt Senater un Viez-Börgermeester in Paane. Nadem de Natschonalsozialisten 1933 an de Macht kamen sünd, is von Borstel von wegen politische Untoverlässigkeit rutsmeten worrn is un kort ok in Schutzhaft kamen. Von 1933 bet 1934 harr he keen Arbeit, is denn aver von 1934 bet 1938 Baas von en Marken-Mellkverdeelstell.

Von 1938 bet 1939 harr he wedder keen Arbeit un is denn in’n September 1939 as Anstellten bi dat Finanzamt Stood in Deenst kamen. 1944 hebbt se em wedder in Haft nahmen. Von wegen Haftunfähigkeit is he ut de Haft in dat Arbeitserziehungslager Farge wedder rutkamen. In’n Februar 1945 is he noch wedder kort verhaft worrn.

Na’n Tweten Weltkrieg weer he Baas von de Stadtwarken Stood. Von 17. Januar bet 14. November 1946 weer he kort von de Allieerten insett Börgermeester von Stood. 1946 is he bi de eersten demokraatschen Wahlen na’n Tweten Weltkrieg as Landraad von’n Landkreis Stood wählt worrn. Bi de nächsten Wahlen 1948 hett he denn aver verloren un müss dat Amt as Landraad an Peter Tobaben von de Düütsche Partei afgeven. In’n Stadtraad von Stood weer he von 1946 bet 1952.

Von Borstel weer Maat von’n ernannten Hannöverschen Landdag von’n 23. August 1946 bet 29. Oktober 1946. In düsse Tied weer he Vörsitter von’n Utschuss för innere Verwaltung. He weer denn ok Maat von’n ernannten Landdag in Neddersassen von’n 9. Dezember 1946 bet 28. März 1947.

Von Borstel weer in de 1. bet 3. Wahlperiood (20. April 1947 bet 5. Mai 1959) Maat von’n Neddersassischen Landdag.

## Literatur
* Barbara Simon: *Abgeordnete in Niedersachsen 1946 - 1994 : biographisches Handbuch*, 1996, Sied 47
Max Illingworth

**Max Illingworth** (* 5. November 1992 in Sydney) is en austraalsch Schachspeler.

Sien Schachloopbahn fung mit negen Johr an. 2007 hett he sien Land all bi de Weltjöögd-Schacholympiade vertreden. 

2012 kreeg he vun de FIDE den Titel vun en Internatschonalen Meester. In dat glieker Johr hett he för Australien an de Schacholympiade deelnommen. 2014 wurr he in Springvale austraalsch Eenzelmeester.  

## Weblenken
* FIDE-Koort
* Max Illingworth in de Datenbank vun olimbase.org (engelsch)
* Biografien un Partien vun Max Illingworth in de Datenbank vun chessgames.com (engelsch)
Gerald Maurice Edelman

**Gerald Maurice Edelman** (* 1. Juli 1929 in New York City; † 17. Mai 2014 in La Jolla, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Mediziner un Molekularbioloog (Immunologie, Neurowetenschap).

1972 kreeg he gemeensam mit Rodney Robert Porter den Nobelpries för Physiologie oder Medizin för sien Opdecken in den Beriek vun de cheemsch Struktur vun  Antikörpern.

## Loopbahn
Edelman hett an dat Ursinus College (Bachelor 1950) un de University of Pennsylvania (M.D. 1954) studeert, weer 1954/55 an dat Massachusetts General Hospital (House Officer), van 1955 bit 1957 Captain in dat US Army Medical Corps un wurr 1960 an dat Rockefeller Institute (wo he af 957 Schöler vun Henry George Kunkel weer) in Biochemie promoveert. Dornah bleev he an de Rockefeller University, wo he 1963 bit 1966 Associate Dean of Graduate Studies weer un 1966 Perfesser wurr (af 1978 Vincent Astor Professor). 1991 wurr he Vörstand vun de Afdeelen Neurobiologie an dat Scripps Research Institute. He is Grünner (1981) un weer Direkter vun dat Neurosciences Institute in La Jolla.

Neben sien Forschungen to de Immunologie hett Edelman, de sück af etwa 1972 den Neurowetenschapen towennen dee, Theorien to dat minschlich Bewusstween un de so nömmt  *[[Theorie der Neural Group Selection|Neural Group Selection Theory]]*, de Entwicklungsprozesse in’ Gehirn beschrifft, schafft.

In mehreren Böker entwickel he Vörstellungen vun Geist un Bewusstween, nah de beid as hoochkomplexe Prozesse binnerhalv vun dat Gehirn uptofaaten sünd un sück as vullständig  materiell un rein biologisch Phänomene verstahn laaten. De Entwicklung vun Geist un Bewusstween sünd in sien Theorie binnerhalv vun de Vörstellungen vun Charles Darwin vun natüürliche Selektschoon un Entwicklung vun Populatschonen vörtostellen un to beschrieven. Dualistisch Vörstellungen un Hypothesen, nah den Funktschonen vun dat Gehirn den Operatschonen vun en Computer ähnlich sünd, hett he aflehnt. 

## Ehrungen
He weer mehrfack Ehrendokter (ünner annern Siena, Paris, Neapel, University of Pennsylvania, Georgetown University) un Liddmaat vun de National Academy of Sciences. 1972 wurr he mit den Nobelpries för Physiologie oder Medizin uttekent. 1988 kreeg he den C. und O. Vogt Preis vun de Universität Düsseldörp un 1965 den Eli Lilly Award.

## Warkverteken

* *Neural Darwinism: The Theory of Neuronal Group Selection.* Basic Books 1987
* *Topobiology: An Introduction to Molecular Embryology.* Basic Books 1993
* *Unser Gehirn, ein dynamisches System.* Piper 1993
* *Göttliche Luft, vernichtendes Feuer.* Piper 1995
* *Gehirn und Geist. Wie aus Materie Bewusstsein entsteht.* C.H.Beck, 2002, ISBN 3-406-48836-6
* *Das Licht des Geistes.* Walter-Verlag 2004, ISBN 3-530-42182-0

## Weblenken
*Biographie
* DNB-Katalog
* Gerald Maurice Edelman up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
* Joachim Müller-Jung: ''Darwins Gehirn.'' Nahroop in de Frankfurter Allgemeine Zeitung van’ 19. Mai 2014

## Enkeld Nahwiesen
Georgi Stepanowitsch Schonin

**Georgi Stepanowitsch Schonin** (; * 3. August 1935 in Rowenki, Oblast Woroschilowgrad, Ukrainische SSR; † 7. April 1997 in Swjosdny Gorodok, Oblast Moskau, Russland) weer en sowjeetsch Kosmonaut.

## Leven un Wark
Georgi Schonin hett 1957 sien Utbillen to'n Piloten an de Militärfleegerpilotenschool in Jeisk afslooten. Nahdem de Staatliche Tüschenbehördliche Kommission hüm an' 7. März 1960 to'n Kosmonauten utwählt harr, fung Schonin sien Grundutbillen för Kosmonauten *OKP* in' März 1960 an, de de Pilot an' 3. April 1961 afslooten hett. Toeerst für de Woschod-3-Mission vörsehn, is Schonin an’ 11. Oktober 1969 as Kommandant gemeensam mit Waleri Kubassow mit Sojus 6 in den Weltruum flagen. Hör Ruumschipp nehm an en Gruppenfloog tosommen mit Sojus 7 un Sojus 8 deel. Plaant weer en Kopplung vun Sojus 7 un Sojus 8, de vun Kubassow un Schonin ut Sojus 6 beobacht wurrn sull, de Kopplung keem aber nich tostannen, wiel dat Annäherungssystem Igla bi all dree Ruumscheep verseggen dee. Schonin un Kubassow kunnen aber tomindst dat Vakuum-Schweißgerät Vulkan utprobeeren, dat in dat luftloos Orbitalmodul upbaut un vun dat Rückkehrmodul ut feernstüert wurr. An' 16. Oktober is Sojus 6 weer heel up de Eer torüchkommen.

Schonin weer denn as Kommandant vun Sojus 10 vörsehn, de eerst Mannschap, de in en  Ruumstatschoon umstiegen sull. Wegen Alkoholprobleme wurr he aber in' Februar 1971 dör Wladimir Schatalow ersett. Schonin verlor sien Floogstatus, is aber eerst an' 18. April 1979 ut dat Kosmonautenkorps utscheeden. He wurr Afdeelensdirekter in dat Zentrale Wetenschaplich Forschensinstitut vun dat sowjeetsch  Ministerium för Verdeffenderen.  As he1990 in den Ruhestand versett wurr, weer he  Generalleutnant vun de Reserve vun de russisch Luftstrietkräfte. Schonin is an' 7. April 1997 an de Folgen vun en Hartinfarkt storven.

Georgi Schonin weer verheiraadt un harr veer Kinner.

## Literatur
* Peter Stache, Raumfahrer von A bis Z, Militärverlag der Deutschen Demokratischen Republik, Berlin (Ost), 1988, ISBN  3-327-00527-3

## Weblenken
* spacefacts.de: Körtbiografie mit Biller
* Encyclopedia Astronautica: Biografie (engelsch)
Parlbarg (Landkreis Stood)

**Parlbarg** () is en lütten Oort, de to Wiepenkathen tohöört, in de Gemeen Stood in’n Landkreis Stood, Neddersassen. Dat liggt an dat linke Över von de Swing, so bi 500 Meter af von’n Stroom.

## Geografie

De Naveröörd sünd Hahl in’n Noorden, Stood in’n Noordoosten, Barg, Lütt un Groot Thun in’n Süüdoosten, Wiepenkathen in’n Süüdwesten un Haddörp in’n Noordwesten.

## Historie

Bi Parlbarg is von de Midd von dat 19. Johrhunnert af an en Grafffeld mit Urnengräver ut de Völkerwannertied opgraavt worrn. Later hebbt se bi en Graavakschoon 1936 500 Urnengräver funnen un 1949 noch wedder 400 Brandgräver. Na de Buckelurnen, de se dor funnen hebbt, hebbt se de Parlbarg-Grupp defineert, de en Reeg Grafffeller tohoopfött, de ähnlich utstatt sünd.

Parlbarg dükert 1204 toeerst in de Oorkunnen op, as Hinnerk V. den Oort tohoop mit Wiepenkathen un Haddörp an dat Klooster St. Marien schenkt hett.

1894 hebbt se bi dat Graven von en Sood en Graff ut de Tied üm 400 n. Chr. funnen. Dat Graff leeg so twee Meter ünner de Eer. In dat Graff hebbt se en Holtammel mit Bronzbannen funnen, en Deel von en Bronzfatt, Resten von en Liefreem-Garnitur ut Bronz, en Stüttarmfibel un en konisch Glasbeker.

### Verwaltungsgeschicht

Parlbarg höört von öllers al to Wiepenkathen mit to un weer keen egen Gemeen. Mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. Juli 1972 is Parlbarg tohoop mit Wiepenkathen Deel von de Gemeen Stood worrn.

Vör 1859 weer Parlbarg Deel von dat Amt Stood un denn von 1859 bet 1885 to dat Amt Himmelpoorten. 1885 is de Oort denn Deel von’n Kreis Stood worrn un 1932 von’n ne’en, grötteren Kreis Stood.

### Inwahnertall

### Religion

Parlbarg is evangeelsch-luthersch präägt un höört to de Karkengemeen von de Markus-Kark in Hahl. Vördem de Karkengemeen 1965 grünnt worrn is, hett Parlbarg to dat Kaspel von de Cosmae-Kark in Stood tohöört.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Parlbarg liggt an en Blangenstraat von de Bundsstraat 74, de in’n Noordoosten an de Bundsstraat 73 ran löppt un na Stood geiht un in’n Süüdwesten dör Wiepenkathen na Hogenoh un Öölm geiht.

De nächste Bahnhoff is de Bahnhoff Stood an de Nedderelvbahn.

## Footnoten
Westerwannen

**Westerwannen** () is en Dörp in de Gemeen Wannen in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

## Geografie

Westerwannen liggt an de Süüdkant von en Geestinsel in de Masch un dat Moor von Land Hadeln. De höögste Punkt von disse Geestinsel is de Grafenbarg, de op 20 Meter över NN liggt. En poor hunnert Meter in’n Süden von Westerwannen flütt de Emmelk langs. Dat Naturschuulrebeed Aßbütteler Moor liggt in’n Noordwesten von’n Oort.

De Naveröörd sünd Heernkoop un de Lee in’n Noorden, Kampen in’n Noordoosten, Oosterwannen in’n Oosten, Suurlee in’n Süüdoosten, Ahlen-Falkenbarg un Krümpel in’n Süüdwesten, Wanhöden in’n Westen un Seehusen un Füürsteed in’n Noordwesten.

## Historie

In de Tied so 3500 bet 2800 v. Chr. sünd in’n Westen von’n Oort de Megalithanlagen bi Westerwannen boot worrn.

In dat Moor bi Westerwannen hebbt se en Holtidol funnen, dat 43,5 Zentimeter hoog is. Dat steiht nu in de Borg Beers utstellt. De Liev von dat Idol besteiht ut en groff bearbeidt Bahl, op den en rund Kopp ahn Gesicht sitt.

Bi Westerwannen is en Grafffeld mit Urnengräver ut de Völkerwannertied opgraavt worrn. Dat Grafffeld hett mehr as 3000 Gräver un höört to de gröttsten Urnengrafffeller in Noordeuropa. Na de Buckelurnen, de se dor funnen hebbt, hebbt se de Westerwannen-Grupp defineert, de en Reeg Grafffeller tohoopfött, de ähnlich utstatt sünd.

De Kapell von Suurlee is 1369 na Westerwannen ümleggt worrn.

Na’n Eersten Weltkrieg hett Willibald Hentschel sien *Keim-Siedlung Niegard* in’t Moor bi Westerwannen grünnt.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1852 to dat Land Hadeln tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Oterndörp. Na 1885 weer dat in’n Kreis Hadeln. 1932 is dat Deel von’n Kreis Land Hadeln worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.

### Inwahnertall

### Religion

Westerwannen is evangeelsch-luthersch präägt un billt mit de Georgkark en egen Kaspel.

För de Kathoolschen is de Hillig-Krüüz-Kark in Oterndörp tostännig.

## Kultur

### Verenen

Westerwannen hett en egen Schützenvereen, de 1951 grünnt worrn is. De Freewillige Füürwehr tohoop mit Oosterwannen is 1929 grünnt worrn.

## Infrastruktur

### Verkehr

Westerwannen liggt an de Landsstraat 118, de in’n Noordoosten över Oosterwannen, Kampen un Neenkarken na Oterndörp an de Bundsstraat 73 ran löppt un in’n Süüdwesten över Krümpel, Niewohl un Debst na Bremerhoben. In’n Noordwesten löppt de Kreisstraat 5 över Füürsteed na de Worth, in’n Süüdoosten na Suurlee.

De nächste Bahnhoff is de Bahnhoff Oterndörp an de Nedderelvbahn, de so twölv Kilometer in’n Noordoosten liggt. De nächste Opfohrt op de Autobahn is de Opfohrt 3 Noordholt op de Autobahn 27 (Afsnidd Cuxhoben–Bremerhoben), de so negen Kilometer in’n Westen liggt.

## Footnoten
Krankenhuus Stood

Dat **Krankenhuus Stood** is dat Krankenhuus in de Stadt Stood. Dat steiht op’n Swarten Barg in’n Westen von de Stadt an de Bremervörer Straat nich wied weg von de Krüzung von de Bundsstraten B 74 un B 73.

Bedreven warrt dat von de Elbe Kliniken Stade-Buxtehude. Dat Krankenhuus Stood is 2001 mit dat Krankenhuus Buxthu tohoopslaten worrn. Dat höört siet 2002 ok to’n Elv-Heid-Krankenhuusverbund.

## Historie

Den Plaan för en Krankenhuus in Stood hett dat toeerst 1832 geven. De Vaderlandsche Vereen hett dor binnen teihn Johr 9000 Rieksdaler för sammelt un 1842 is de Vörgänger von dat hüdige Krankenhuus an de Harsfelder Straat boot worrn. Toeerst mit man twölv Bedden. 1843 is dat Naverhuus toköfft worrn un de Tall Bedden hett sik verdubbelt. Dat Krankenhuus is 1871 wieder utboot worrn. 1927 hett de Stadt Stood en Weddstried utropen för en nee Krankenhuus. 1929 hebbt se anfungen to boen un 1931 is dat ne’e Huus an de Diekstraat mit 70 Bedden trechworrn. 

In de Tied in’n un na’n Tweten Weltkrieg hett dat ok noch en Butensteed op dat Gelänn von’n Flegerhorst Stood geven. Düt *Krankenhuus Süüd* hett dat noch bet 1957 geven. Ok annerwegens in Stood hett dat noch veer Gebüüd geven, de in de Tied von’n Krieg as *Hülpskrankenhuus* bruukt worrn sünd.

Mit dat Boen von dat ne’e Krankenhuus op’n Swarten Barg hebbt se 1961 anfungen un 1967 weer dat trech. 1960 harrn se mit Kösten von 19 Milljonen D-Mark rekent, aver toletzt hebbt se bet 1967 rund 50 Milljonen Mark utgeven.

In de Tied von 1967 bet 2008 sünd in dat Krankenhuus Stood 68.500 Kinner op de Welt kamen. Dat Krankenhuus hett 520 Bedden. Elk Johr warrt dor so üm un bi 8300 Operatschonen stationär un 2000 ambulant dörföhrt. Arbeiden doot dor so bi 1200 Lüüd.
Markus-Kark (Stood)

De **Markus-Kark** is en evangeelsch-luthersche Kark in’n Stadtdeel Hahl von Stood (Karkenkreis Stood). Ehren Naam hett se von’n Evangelist Markus.

De Kark steiht in’n *Lerchenweg*. Dat Rebeed, dat de Karkengemeen von de Markus-Kark billt, hett vörher to dat Kaspel von de Cosmae-Kark höört.

In Hahl hebbt kort na’n Tweten Weltkrieg en Barg Minschen in Baracken leevt. Ünner annern weer Theodor Zöckler mit Lüüd ut sien *Zöcklerische Anstalten* ut Galizien na Stood kamen. För de Lüüd, de dor nu leevt hebbt - dor weren veel ole Lüüd mank - hebbt se in de *Barack Renate* denn Goddsdeensten fiert. 1954 is dat Rebeed denn en egen Parrbezirk binnen dat Kaspel worrn. Kort nadem 1959 de Pastoor Bernhard Thomas sien Amt in dissen Parrbezirk övernahmen hett, hett de Karkenvörstand von de Cosmae-Kark beslaten, dat in Hahl en ne’e Kark boot warrn schull. Plaant hett de Kark de Architekt Horst Fischer ut Hamborg. De Grundsteen is denn an’n 6. Dezember 1963 leggt worrn. An’n 5. September 1965 is de ne’e Kark denn von Landssupperndent Hans Hoyer inweiht worrn un dor is denn en egen Karkengemeen von worrn.

De grote Klock wiggt 890 kg. De Kark hett en ümbooten Ruum von 5860 Kubikmeter.

## Pastoorn

* 1959-: Bernhard Thomas
* opstunns: Volker Dieterich-Domröse
* -31. Juli 2018: Christian Berndt
* Oktober 2019-: Jan Wutkewicz
* 1. August 2016-31. Juli 2019: Dominik Wolff

## Kaspel

To de Karkengemeen höört de Öörd Wiepenkathen (mit Parlbarg), Wittenmoor, Hahl, Haddörp un dat Rebeed üm’n Swarten Barg.

De Naverkaspels sünd de Cosmae-Kark in’n Noordoosten, de Johannis-Kark in’n Oosten, Mulsen in’n Süden, Olendörp in’n Westen un Himmelpoorten in’n Noordwesten.

## Weblenken
* 
* Websteed von de Markus-Kark (hoochdüütsch)
Weyerbarg

De **Weyerbarg** is en 54,4 Meter hogen Geestbarg in’t Düvelsmoor bi Worpsweed in’n Landkreis Oosterholt. De Weyerbarg is in de Iestied billt worrn un raagt nu as en Eiland ut dat Moor ümto rut.

Bi’n Barg sünd en Barg Funnen ut de Jungsteentied maakt worrn, ünner annern Steenwarktüüg un Smucksaken. Ut de Tied 1100 v.&nbsp;Chr. sünd an’n Süüdhang „Achtern Barg“ Urnengräver funnen worrn. Disse Tied, in de Minschen an’n Barg leevt hebbt, hett bet 500 v.&nbsp;Chr. duurt.

Op’n Weyerbarg steiht de „Neddersassensteen“ von Bernhard Hoetger. Dat is en 18 Meter hoog Monument ut Tegelsteen, dat 1922 för de Soldaten ut de Ümgegend opstellt worrn is, de in’n Eersten Weltkrieg doodbleven sünd. 1957 is de *Stiftung Worpsweed* grünnt worrn, de Land an’n Weyerbarg opköfft, üm to verhinnern, dat dor noch mehr Sand afboot warrt.

De Barg dükert op veel Biller von Künstlers ut de Künstlerkolonie Worpsweed op.

Dat gifft en Saag dor över, wo de Weyerbarg herkummt: dor is maal en Hüün ween, de hett Hüüklüüt heten un weer en Minschenfreter. De wull sik von en Fischer dor dat Moor leiden laten. De Fischer hett em seggt, dat he önnig Sand mitnehmen schull, den kunn he jümmer vör sik smieten, dat he nich in dat Moor insackt. De Fischer hett em ok jümmer vertellt, woneem he den Sand hensmieten müss. As se denn aver merrn in ’t Moor weren, hett de Fischer em wat ophuckt un em seggt, he kunn den nächsten Schridd so doon. Aver de Hüün is insackt un kunn nich wedder rutkamen. He weer füünsch un hett den Rest Sand, den he noch in’e Hand harr, na’n Fischer smeten. He hett em nich drapen, aver ut dissen Sand is de Weyerbarg worrn.

## Weblenken
Kurt Weidmann

**Kurt Weidmann** (* 8. August 1937 in Darmstadt; † 1. Juni 2014 ok dor) weer en düütsch Politiker (SPD) un Afordneter vun den Hessischen Landdag.
## Utbillen un Werdegang
Kurt Weidmann hett Rechtswetenschapen studeert un hett as Afkaat arbeit. Bi de vörtrucken Lannddagswahl 1987 in Hessen wurr he in den Landdag wählt, den he dree Wahlperioden lang van'  5. April 1987 bit to'n 4. April 1999 anhörrn dee. He wurr in' Wahlkreis Darmstadt-Stadt I as Direktkandidat wählt.

## Borns
* Jochen Lengemann: MdL Hessen 1808-1996, 1996, ISBN 3-7708-1071-6, Siet 404
* ''Ruhe und Sachlichkeit als Markenzeichen.'' Nahroop in' Darmstädter Echo van' 2. Juni 2014
Karkenkreis Leendaal

De evangeelsch-luthersche **Karkenkreis Leendaal** weer en Karkenkreis in Neddersassen. He höör bi’t Sprengel Stood von de Evangeelsch-luthersche Landskark Hannover. To’n Karkenkreis Leendaal hebbt ölven Kaspels höört. De Karkenkreis harr sien Seet in Leendaal.

## Geografie

De Karkenkreis Leendaal leeg in’n Noorden von Neddersassen. Dat Rebeed höört to’n Landkreis Oosterholt.

## Historie

De Karkenkreis is 1826 billt worrn. Vörher weren de Kaspels bet 1803 Deel von’n Breemschen Karkenkreis, de sien Seet in’n Bremer Doom harr un denn von 1803 (nadem de Doombezirk von Bremen-Veern an de Stadt Bremen wesselt is) bet 1826 von’n Karkenkreis Achem. De ne’e Karkenkreis hett to de Tied noch Karkenkreis Otterbarg heten. Dor hebbt de Karkengemenen ut de Ämter Otterbarg un Leendaal tohöört. 1853 sünd Worpsweed un Huttenbusch ut dat Amt Oosterholt, de vörher in’n Karkenkreis Oosterholt weren, Deel von’n Karkenkreis Otterbarg worrn. De Seet von Supperndent is 1890 von Otterbarg na Truup (Leendaal) leggt worrn un de Karkenkreis hett denn Karkenkreis Truup-Leendaal un later blots noch Karkenkreis Leendaal heten.

De Karkengemenen in Hu’e, Otterbarg un Otterst sünd later denn na’n Karkenkreis Veern wesselt.

An’n 1. Januar 1970 is de Karkenkreis Leendaal mit’n Karkenkreis Oosterholt tohoopleggt worrn.

## Karkengemenen in’n Karkenkreis Leendaal

* Kark in Grasbarg
* Leevfroon-Kark in Hu’e
* Kark in Huttenbusch
* Lambertus-Kark in Karktimk
* Marien-Kark in Leendaal
* Martins-Kark in Leendaal
* Christophorus-Kark in Otterbarg
* Martinskark in Otterst
* Jürgen-Kark in St. Jürgen
* Petri-Kark in Wilst
* Zion-Kark in Worpsweed

## Supperndenten

* 1939-1969: Friedrich Frerichs