open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mario Deslauriers

**Mario Deslauriers** (* 23. Februar 1965 in Venise-en-Québec, Québec) is en ehemals kanaadsch, intüschen US-amerikaansch Springrieder.

In‘ Februar 2012 befunn he sück in de Springrieder-Weltranglist vun de FEI up Rang 44. Deslauriers leevt in New York City.

## Karriere
Sien Vader is de ehmalige Springrieder un Trainer Roger Deslauriers.

1984 wunn Deslauriers in dat Öller vun 19 Johren as bither jüngst Rieder överhoopt dat Weltcupfinale in Göteborg, todem weer he de eerste Kanadier, de den Titel wunn. In dat sülvite Johr is he mit *Aramis* bi de Olympisch Spelen in Los Angeles. Sowohl in dat Eenzel as ok mit de kanaadsch Mannschap belegg he hier Platz 4. Veer Johr dorup is he mit *Box Car Willie* bi de Olympisch Spelen in Seoul un belegg in dat Eenzel weer den 4. Platz.

Siet dat Johr 2010 startet Deslauriers in‘ Sport för de Vereenigt Staaten, nahdem all över twee Johrteihnten in den USA ansässig weer.

## Peer (Uttoog)
:**ehmalge Peer:**
* *Urico* (* 2001), KWPN, Wallach, Bruun, Vader: Zandor Z, Modervader: Fedor, Besitter: Jane Clark; af Harvst 2012 vun Ben Maher reeden
* *Vicomte D*, Belgisch Wallach, Schimmel, Vader: Flamenco Desemilly, Modervader: Randell Z, Besitter: Jane Clark
* *Whistler*, KWPN, Wallach, Bruun, Vader; Pacific, Modervader: Andiamo, Besitter: Jane Clark
* *Cella* (* 2002), BWP, Stute, Schimmel, Vader: Cento, Modervader: Chin Chin, Besitter: Jane Clark; af Harvst 2012 vun Ben Maher reeden
* *Aramis*, Hannoveraner
* *Big Sir* (* 1993), Holsteener, Wallach, Bruun, Vader: Sir Shostakov XX, Modervader: Landgraf I, Besitter: Mario Deslauriers

## Weblenken
* Mario Deslauriers in de Datenbank vun Sportsreference.com (engelsch)
* Internetpräsenz vun Mario Deslauriers
* Mario Deslauriers in Rhe Canadian Encyclopedia (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Manuela Stellmach

**Manuela Stellmach** (* 22. Februar 1970 in Berlin) is en ehmalge düütsch Swemmsportlerin, de sowohl för de DDR as ok nah de Weddervereenigen för Düütschland antreeden is.

## Werdegang

De gröttsten Erfolge harr de Freestilspezialistin mit den Staffeln. So wurr se 1985 mit de DDR-Staffel över 4×100&nbsp;Meter Freestil Europameesterin, 1986 Weltmeesterin över 4×100&nbsp;Meter un 4×200&nbsp;Meter Freestil un 1988 in Seoul tosommen mit Kristin Otto, Katrin Meißner un Daniela Hunger Olympiasiegerin mit de 4×100&nbsp;Meter Freestilstaffel. Up de Eenzelstrecken stunn se meestens in' Schadden vun  Heike Friedrich. De eenzig Eenzelerfolg weer de Titel över 200&nbsp;m Freestil bi den Europameesterschapen 1989 in Bonn.

Se kunn gemeensam mit de DDR-Freestilstaffel mehrfack de Weltrekord över 4×200&nbsp;Meter Freestil verbetern.

Manuela Stellmach weer en vun de wenig Swemmsportlerinnen ut de DDR, de ok noch nah de  Wende wiederhen spoodriek weern. Se wunn mit düütsch Staffeln noch Titel bi Welt- un Europameesterschapen. 1994 hett se hör Loopbahn aflsooten.

1986 wurr se mit den Vaterländischen Verdienstorden in Sülver un 1988 in Gold uttekent.

### DDR-Doping
In' Toog vun den DDR-Dopingperzess, wo se vör dat Landgericht Berlin as Tüüg laden weer, wurr ünner annern bekannt, dat Volker Frischke, de in de 1980er Johren hör Trainer in' B-Natschonalkader vun de DDR weer, hör anabole Steroide verafreicht hett.

## Weblenken
*Manuela Stellmach in de Datenbank vun Swimrankings.net (engelsch)
*Manuela Stellmach in de Datenbank vun Sportsreference (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Pholcus

***Pholcus*** (ooldgr. φολκός *pholkós*: „krummbeent“  latiensch maakt) is en Geslecht ut de Familie vun de Beverspinnen (Pholcidae). Dor höört 329 Aarden to (Stand: Juni 2016).

## Wo se vorkaamt un wo se leven doot
Dat Geslecht *Pholcus* is sunnerlich tohuse in Gemarken mit en warmer Klima. Bannig veel Aarden gifft dat in China, in Zentral- un Süüdoostasien un in Lüttasien. Ok noch vorkamen doot se in Australien, Afrika un Amerika. In Düütschland leevt de Grote Beverspinne (*Pholcus phalangioides*). Se is up de ganze Welt tohuse. Wat roorer is *[[Pholcus opilionides]]*. Se leevt sunnerlich buten in de Holarktis. Bi düsse Spinnen hannelt sik dat um Kulturfolgers, de sik dat in minschliche Hüser  goot gahn laat. 

## Kennteken
De Spinnen vun düt Geslecht weert 4 bit hen to 15 mm groot. Dat Lief is so tohopenboot, as bi all Spinnen ut düsse Familie. Bestimmt weern könnt se binnen dat Geslecht vunwegen de Farv, de Grötte un de Teeknung vun dat Achterlief. De Deerter sünd mehrjöhrig un könnt bit hen to dree Johre oold weern. 

## Wie se leven doot
Spinnen ut dat Geslecht Pholcus maakt dat so, as annere Beverspinnen ok: Se boot Netten ohn Anfang un Enne. De Siede vun dat Nett hett keen Liem un kann unbannig wiet ut’nanner trocken weern, ohn dörtorieten. Se is sunnerlich anpasst an warmer un fuchtiger Klima. De Pholcus-Aarden luert in’e Nacht mit’n Buuk na boven in’t Nett un fangt ehre Büte. 

## Weblenken

## Literatur
* Heiko Bellmann: *Spinnentiere Europas.* Kosmos, Stuttgart 2001, ISBN 3-440-09071-X
* Heimer, Stefan; Nentwig, Wolfgang: *Spinnen Mitteleuropas.* Paul Parey, Berlin 1991, ISBN 3489535340
Krüüzspinnen

De **Krüüzspinnen** (*Araneus*) sünd en Geslecht ut de Familie vun de Echten Radnettspinnen. Dor höört en paar Hunnert Aarden to. Dor sünd se en vun de gröttsten Geslechter in düsse Familie mit. Krüüzspinnen gifft dat up de ganze Welt. In Middeleuropa sünd mehr as tein Aarden bekannt. Een vun jem is de bekannte Goornkrüüzspinne. 

## Kennteken
Ehren Naam hefft de Krüüzspinnen vun dat Krüüz up dat Achterlief vun her. Bi de Goornkrüüzspinne besteiht dat ut fiev Plackens (veer lange un en Krink in’e Midden) un bi de Veerplackenkrüüzspinne ut veer Plackens. Bi de Plackens hannelt sik dat um Produkte ut den Stoffwessel, de unner den Chitinpanzer aflagert weert. Nich bi all Aarden ut dat Geslecht *Araneus* billt düsse Plackens worraftig en Krüüz, de meisten Aarden hefft dor en annere Teeknung uptowiesen. 

## Aarden un Synonyme
De Eekenblatt-Radspinne *Aculepeira ceropegia*, de in de Paläarktis tohuse is, un de Körbsspinne *Araniella cucurbitina* weert faken in öllere Literatur unner *Araneus ceropegia* un *Araneus cucurbitina* upföhrt un to de Krüüzspinnen torekent. Hüdigendags weert se dor avers nich mehr totellt. 

* Sumpkrüüzspinne *Araneus alsine* – Walckenaer, 1802
* Hoornkrüüzspinne *Araneus angulatus* – Clerck, 1757
* *[[Araneus circe]]* – Audouin, 1826
* Goornkrüüzspinne *Araneus diadematus* – Clerck, 1757
* Kaventsmannkrüüzspinne *Araneus grossus* – C.L. Koch, 1844
* Marmelsteen-Krüüzspinne *Araneus marmoreus* – Clerck, 1757
* *[[Araneus nordmanni]]* – Thorell, 1870
* Veerplackenkrüüzspinne *Araneus quadratus* – Clerck, 1757
* *[[Araneus saevus]]* – L. Koch, 1872
* Schullerkrüüzspinne *Araneus sturmi* – Hahn, 1831
* *[[Araneus triguttatus]]* – Fabricius, 1793

## Weblenken

## Belege
Echte Radnettspinnen

De **Echten Radnettspinnen** (*Araneidae*) sünd en Spinnenfamilie mank de Echten Weevspinnen (Araneomorphae). Mit 167 Geslechter un 3.084 Aarden sünd se dor de drüddgröttste Familie mank de Weevspinnen (*Araneae*) mit (Stand: Oktober 2016). In Middeleuropa levt sunnerlich dat Geslecht vun de Krüüzspinnen (*Araneus*), wat mank de Echten Radnettspinnen de meisten Aarden hett.

## Kennteken

Echte Radnettspinnen hefft an de Spitzen vun de Loopbeen dree Klauen mit Bösten doran. Dor könnt se Spinnennetten ut to'n Deel backige Siede mit herstellen, de Indruck maken doot. Ofschoonst de ganze Familie ehren Naam vun düsse Netten her hett, de utseht, as Wagenröder, boot nich all Aarden Radnetten. Bolaspinnen in Australien weevt lüttje, backige Kogeln. Dor sitt Substanzen in, de Pheromone lieken doot. Dor lockt se de wecken Uhlen mit an. 

Annere Aarden boot Netten, de sünd nich regelmatig upboot. De Sekterspinnen (*Zygiella*) laat meist een Sekter in ehr Nett free. Aarden ut dat Geslecht Argiope (dor höört ok de Wöpsenspinne to) weevt en düütlich Zickzack-Muster in ehr Nett mit in. 

## Wie se sik upföhren doot
Dat gifft Geslechter mank de Familie, de leevt semi-sozial un billt Kolonien ut en paar Dusend Deerter. De ehre Netten gaht in'anner over. So maakt dat ok de Bruggenkrüüzspinne (*Larinioides sclopetarius*), de in Middeleuropa tohuse is. De Spinnen vun de *Metepeira* ut Mexiko weevt sogor gemeensam grote Netten. 

## Geslechter
Makel (Lepidopterologie)

En **Makel** (latiensch: macula ‚Fleck‘) in de Bottervagelkunn (Lepidopterologie) is en Fleck up en Bottervagelflögel, de för de Bestimmung vun de Aart speziell bi Uulenfaltern bruukbar ween kenn. Je nah Laag up den Flögel ünnerscheed man: 
* **Ringmakel**: En meest rund, gelegentlich ok längliche Makel in de Mittelzelle vun den Vörderflögel. Se kann to’n Vörderrand hen apen oder up en lütten Punkt minneseert ween.
* **Nierenmakel**: En meest längliche, faken nierenförmige Makel an dat Enn‘ vun de Mittelzelle vun den Vörderflögel. Se kann ähnlich farvt ween as de Ringmakel oder ok dat domineeren Teeknungselement ween.
* **Zapfenmakel**: En meest länglich Makel, de vun de binnere Dwarslien ut in dat Mittelfeld ragt. Se kann up en dunklen Punkt an hör Tipp minneseert ween oder dör en swaarten Streek mit de butere Dwarslien verbunnen ween. 

## Bispelen

Perigrapha i-cinctum.jpg|*[[Perigrapha i-cinctum]]*: De groot, hell, buten liggen, nierenförmige Fleck up de Vörderflögeln is de Nierenmakel. De helle Fleck in de Mittelzelle, de de Form vun en 8 wiest, is de Ringmakel. En Zapfenmakel fehlt disse Aart.
Ulochlaena hirta.jpg|*[[Ulochlaena hirta]]*: De geelbruun, nierenförmige Fleck is de Nierenmakel. De geelbruun, drüppelförmige Fleck is de Ringmakel. Da geelbruun, längliche Teeken ünnerhalv vun de  Ringmakel is de Zapfenmakel.
Euxoa recussa.jpg|Bergsteppen-Erdeule (*Euxoa recussa*): De hellbruun, nierenförmige Fleck is de Nierenmakel. De hellbruun, meest kreisrund Fleck is de Ringmakel. Dat swaart, länglich Teeken ünnerhalv vun de Ringmakel is de Zapfenmakel.
Agrotis.exclamationis.7151.jpg|Utroopteeken (*Agrotis exclamationis*): De groot, nierenförmig, dunkelbruun an den Rand, in Richt Vörderrand apen Fleck is de Nierenmakel. De kreisrund, dunkelbruun an den Rand, in Richt Vörderrand apen Fleck is de Ringmakel. Dat swaart, länglich Teeken ünnerhalv vun de Ringmakel is de Zapfenmakel.


## Weblenken
* Axel Steiner: http://www.lepiforum.de/lepiwiki.pl?Noctuidae_Zeichnungselemente Bestimmungshilfe für die in Europa nachgewiesenen Schmetterlingsarten van‘ 22. Mai 2010, afropen an‘ 15. Februar 2017
Carl Manner

**Carl Manner** (* 18. Juli 1929 in Wien; † 19. April 2017 ok dor) weer en  öösterrieksch Ünnernehmer. He weer Upsichtsraatsvörsitter vun de Josef Manner & Comp. AG, en Wiener Söötworenfabrik.

## Leven
Carl Manner hett sien Matura 1947 an dat Realgymnasium in Hernals mit Utteknung maakt. 1952 hett he sien Doktertitel in Mathematik un Physik an de Universität Wien kreegen un is een Johr later in dat Ünnernehmen insteegen. De Prokura kreeg Carl Manner 1959, in den Vörstand vun dat Ünnernehmen wurr he 1970 beropen. Van 1997 bit 2012 weer he Vörstandsdirekter, dornah bleev he Upsichtsraatspräsident. Sien Hööftinteresse gull immer dat Finanz- un Reeknungswesen.

Carl Manner führ den glieknamigen Konzern in dart Generatschoon. 38 Johren lang weer he in den Vörstand vun dat Ünnernehmen tätig.

## Auszeichnungen
* 1999: Groot Sülvern Ehrenteeken för Verdeenste um de Republiek Öösterriek
* 2003: Tourismuspries vun de Wiener Wertschap för de johrteihntenlang Warf dör den Stephansdom up de Manner-Verpackungen.
* 2015: Groot Sülvern Ehrenteeken för Verdeenste um dat Land Wien

## Weblenken
* Verena Kainrath: ''Carl Manner: „Wir haben keinen Diktator“. Interview.'' Up: derStandard.at, 24. Juli 2016.

## Enkeld Nahwiesen
Paul Greengard

**Paul Greengard** (* 11. Dezember 1925 in New York City; † 13. April 2019) weer en US-amerikaansch Biochemiker, Pharmakoloog un Neurobioloog. 2000 kreeg he gemeensam mit Arvid Carlsson ut Sweden un den Amerikaner Eric Richard Kandel den Nobelpries för Physiologie oder Medizin för *hör Opdecken de Signalöverdragen in dat Nervensystem bedrapend*. 

## Leben und Werk
Paul Greengard hett 1953 sien Doktertitel in Baltimore an de Johns-Hopkins-Universität in dat Fack Biophysik maakt un ansluutend in England (London und Cambridge) up dat Rebeet vun de  Biochemie arbeit. 1959 gung he an de Geigy-Forschungslaboratorien in Greenburgh (Ardsley/New York). 1968 wurr he as Perfesser an de  Yale University, School of Medicine in New Haven beropen, up de he as Perfesser för Pharmakologie un Psychiatrie tätig wurr. 1983 kreeg he en Professur an de Rockefeller University in New York, wo he togliek de Leiden vun dat Labor för Molekularbiologie un Zelluläre Neurowetenschapen övernehm. In de Loop vun sien akademisch Loopbahn hett Greengard buterdem an dat Albert Einstein College of Medicine un an de Vanderbilt University forscht un lehrt.

Greengard hett vör allen an de Signalöverdragen tüschen de Nervenzellen in dat Gehirn forscht, um de konkrete Vermittlung dör interzellulare Signalstoffe to ünnersöken. Dorbi hett he vör allen de Överdragen an de so nömmt langsam Synapsen upklärt, över de grundleggen  Funktschonen vun dat Zentraal Nervensystem as etwa Stimmungen oder de Waaksamkeit bestimmt wurrn. He hett opdeckt, dat de Signalstoff Dopamin en Kaskade vun Reaktschonen in dat Binnere vun de Nervenzelle utlööst, de neben de Modifikatschoon vun verscheeden zelleegen Proteine ok dat dat Apenmaaken vun  Ionenkanälen führt. Dör de dordör indringen Ionen wurrd de elektrische Ladung vun de Zelle umdreiht, wordör Aktschonspotentiale utlööst wurrn.

De Erkenntnisse över de Signalöverdragen un de Wirkung vun Signalstoffen sünd vör allen för den Insatz vun Medikamenten vun Bedüüden. Vör allen de Wirkungswies vun Psychopharmaka, etwa gegen Schizophrenie, kann dordör beter verstahn un ünnersöcht wurrn.

He weer mit de Bildhauerin Ursula von Rydingsvard verheiraadt. Sien beid Söhns ut en eerst Ehe, Leslie Greengard un Claude Greengard, sünd Mathematiker.

## Utteknungen (Utwahl)
* 1991: NAS Award in the Neurosciences
* 1994: Ralph-W.-Gerard-Pries
* 2000: Nobelpries för Physiologie oder Medizin
* 2010: Goldmedaille vun dat Karolinska-Institut

## Ehrungen un Liddmaatschapen (Utwahl)
Greengard weer jewiels Liddmaat in de 
* 1978: National Academy of Sciences
* 1978: American Academy of Arts and Sciences
* 2000: Königlich Sweedsch Akademie vun de Wetenschapen
* 2006: Serbsch Akademie vun de Wetenschapen un Künste
* Norweegsch Akademie vun de Wetenschapen

## Weblenken

* (engelsch) un Pressemitdeelen (düütsch)

## Enkeld Nahwiesen
Nückel (Mehrdüdig Begreep)

**Nückel** betekent

* Nückel, Oort in de Gemeen Lox in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

**Nückel** is de Familiennaam von

* Johann Caspar Nückel (1753–1814), düütschen Jurist,
* Otto Nückel (1888–1955), düütschen Maler,
* Thomas Nückel (* 1962), düütschen Politiker.
Schooster

**Schooster** betekent

* Schooster, Lüde, de as Schohmaker togange sünd,
* Schoosters, Deerter, de to de Spinnen torekent weert,
* Langbeenmuggen, Insekten mit lange Been.
Nückel

**Nückel** () is en lütt Dörp in de Gemeen Lox in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de polietsche Oortschop Bexhöv.

Ok en Deel von’n lüttjen Oort Dünenfähr hett mit to Nückel höört.

## Geografie

De Oort liggt op de Wersermünner Geest. Dat Water ut dat Rebeed warrt över Gravens na de Rohr hen afföhrt, de an’n Noordrand von Nückel langsflütt.

De Naveröörd sünd Schippdörp un Apeler in’n Noorden, Junkernhoos, Hosermöhlen un Sellst in’n Noordoosten, Donnern in’n Oosten, Bexhöv in’n Süüdoosten, Dünenfähr in’n Süden, Lox in’n Süüdwesten, Hogeworth in’n Westen un Wulsdörp un Suurheid in’n Noordwesten.

## Historie

Dat Dörp Nückel geiht trügg op dat Good Nückel, dat 1139 as *Nucla* toeerst in de Oorkunnen vörkummt.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Bexhöv in’n Kanton Bremerleh höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1851 to’n Bezirk von dat Borggericht Oolluunbarg in de Huusvaagdie Oolluunbarg von dat Gericht Beverst tohöört un denn von 1851 bet 1859 to dat Amt Beverst. Von 1859 bet 1885 weer de Oort in dat Amt Leh un na 1885 in’n Kreis Geestmünn. 1932 is dat Deel von’n Kreis Wersermünn worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.

De Oort weer fröher en egenstännige Gemeen, is aver 1929 denn Deel von de Gemeen Bexhöv worrn. Mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. März 1974 is Bexhöv an de Gemeen Lox kamen. Binnen de Gemeen Lox höört Nückel nu to de Oortschop Bexhöv.

### Inwahnertall

: * tohoop mit Dünenfähr

### Religion

Nückel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannes-de-Döper-Kark in Bexhöv.

För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Jesu-Kark in Geestmünn tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

För Nückel is de freewillige Füürwehr Bexhöv mit tostännig.

### Verkehr

Nückel liggt an en Siedenstraat von de Bundsstraat 71, de in’n Westen bi Wulsdörp in de B&nbsp;6 münnt un in’n Oosten över Bexhöv un Beverst na Bremervöör geiht.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 9 Wulsdörp liggt dree Kilometer in’n Westen von Nückel an de B&nbsp;71.

De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Süden de Bahnhoff Lox an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.

### Scholen

De Kinner ut Nückel gaht na de Grundschool Bexhöv.

## Footnoten
Leland Harrison Hartwell

**Leland Harrison „Lee“ Hartwell** (* 30. Oktober 1939 in Los Angeles), Biochemiker un Krebsforscher, weer Direkter vun dat *[[Fred Hutchinson Cancer Research Center]]* an de University of Washington in Seattle.

2001 kreeg he gemeensam mit Richard Timothy Hunt und Paul Maxime Nurse den Nobelpries för Physiologie oder Medizin, för dat Opdecken vun maatgevend Regulatoren för den Afloop vun de Zelldeelen.

## Leven
Hartwell wies all as Kind leevhaft Interesse an Biologie, verbunnen mit dat Verlangen nah gründlich Verständnis vun de beobacht Phänomene. As eerst in sien Familie fung he en Studium an, tonächst in Physik, is denn aber bald to de Biologie wesselt. Nah den Afsluss an dat California Institute of Technology is he to dat Massachusetts Institute of Technology an dat Institut von Boris Magasanik wesselt, wo he 1964 sien Doktertitel maaken dee. Sien Promotschonsthema weer: "Studies on the induction of histidase in Bacillus subtilis".

Nah wiederen Forschungsarbeiten an dat Salk Institute for Biological Studies wessel he 1965 up en  Assistenzprofessur an de University of California, Irvine un 1968 an de University of Washington in Seattle, wo he 1973 Perfesser för Genetik wurr. Van 1997 bit 2010 weer he dor Direkter vun dat  *Fred Hutchinson Cancer Research Center*.

## Opdecken to den Afloop vun de Zelldeelen

Hartwell hett sück kört nah sien Promotschoon entscheed, genetisch Methoden to dat Ünnersöken vun de Zelldeelenssmechanismen intosetten. Ofschons he all dormals Anwendungen vun sien Forschungsergevnisse to de Krebsbekämpen anstreev, hett he Hefezellen (*[[Saccharomyces cerevisiae]]*) as Ünnersökensobjekt wählt, wiel de Arbeit mit de methodisch lichter weer as mit minschlichen Zellkulturen. Dör elegante Mutatschonsexperimente gelang hüm dat, en Folge vun över 100 Genen to finnen, de de Zelldeelen reguleeren, vun hüm CDC-Gene nömmt ("cell division cycle genes").

## Akademische Utteknungen
* 1987 Liddmaat vun de National Academy of Sciences vun de USA
* 1991 Alfred P. Sloan, Jr. Prize
* 1991 Präsident vun de Genetics Society of America
* 1992 Gairdner Foundation International Award
* 1994 Genetics Society of America Medal
* 1995 Dickson Prize in Science un Louisa-Gross-Horwitz-Pries, Keith R. Porter Lecture
* 1998 Albert Lasker Award for Basic Medical Research
* 1998 Liddmaat vun de American Academy of Arts and Sciences
* 2000 Massry-Pries
* 2001 Nobelpries för Physiologie oder Medizin

## Weblenken
* Leland Hartwell up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
* Hartwell sien Websteed an de University Seattle mit Literaturangaven
* Nobelpreisvorlesung mit Literaturangaben (PDF-Datei; 685 kB)
Basbeekers

**Basbeekers** betekent

* Lüde, de in Basbeek wahnt oder de dor herkaamt,
* Schoosters, Deerter, de to de Spinnen torekent weert.
List vun de Liddmaaten vun den Neddersassischen Landdag (7. Wahlperiood)

De **List vun de Liddmaaten vun den 7. Neddersassischen Landdag** enthollt all Afordneten, de in de 7. Wahlperiood (1970–1974) den Landdag Neddersassen anhörrt hemm.

## Tosommensetten

Nah de Landdagswahl an‘ 14. Juni 1970 hett sück de Landdag as folgt tosommensett:

## Landdagspräsident
* Wilhelm Baumgarten, SPD

## Fraktschonsvörsitter
* SPD-Fraktschoon Helmut Kasimier
* CDU-Fraktschoon: Wilfried Hasselmann

## Afordnete

## Literatur
* Barbara Simon: *Abgeordnete in Niedersachsen 1946–1994. Biographisches Handbuch.* Niedersächsischer Landtag, Hannover 1996.
Johann von Düring

**Johann von Düring** is de Naam von

* ,
* Johann Christoph von Düring (1695–1759), sweedschen Generaalfeldmarschall.
Johann Christian von Düring

**Johann Christian von Düring** is de Naam von

* Johann Christian von Düring (1697–1766), düütschen Aadligen,
* Johann Christian von Düring (1792–1862), hannöverschen Forstmann un Freekorpsföhrer.
Günter Kiehm

**Günter Kiehm** (* 3. August 1931 in Hannober; † 11. Januar 2021) weer en düütsch Politiker (SPD).

## Leven un Berop
Nah sien Realschoolafsluss hett Kiehm van 1952 bit 1955 as Verwaltensangestellter bi de Verwalten vun den Landkreis Hannober arbeit. He weer dornah siet 1955 as 1955 as Angestellter in de Gemeennützigen Wahnungswertschap un van 1962 bit 1973 as Geschäftsführer vun en kommunale Wahnungsbausellschopp tätig. Van 1974 bit 1980 weer Kiehm Direkter vun den Kommunalverband Hannober.

## Politik
Kiehm is 1950 in de SPD intreeden un weer van 1959 bit 1966 Raatsliddmaat vun de  Stadt Barsinghausen. He weer van 1961 bit 1971 Kreisdagsliddmaat vun den  Landkreis Hannober un weer dor van 1966 bit 1970 Landraat. Van 1970 bit 1974 weer he Landdagsafordneter in Neddersassen. 
Bi de Bundsdagswahl 1980 wurr he in den Düütschen Bundsdag wählt, den he bit 1990 anhörrn dee. 1980 un 1987 wunn he dat Direktmandat in‘ Wahlkreis Hannober-Land II, 1983 is he över de Landeslist vun de SPD Neddersassen in dat Parlament intrucken. 

## Privates
He weer verheiraadt un harr dree Kinner.

## Borns
* Barbara Simon: *Abgeordnete in Niedersachsen 1946–1994. Biographisches Handbuch.* 1996, Siet 195.
* Kürschner Volkshandbuch Deutscher Bundestag 11. Wahlperiode 55. Uplaag, Siet 124.
Düring

**Düring** betekent

* Düring, Oort in de Gemeen Lox in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen,
* von Düring, neddersassische Eddelfamilie,
* Düring AG, Ünnernehmen ut de Swiez,
* Der Düring, Minnesänger ut dat 13. Johrhunnert.

**Düring** oder **von Düring** is de Familiennaam von

* Adolph Nikolaus von Düring (1820–1882), düütschen Dokter,
* Arp von Düring (1672–1732), düütschen Eddelmann,
* Balthasar Düring (üm 1466–1529), düütschen lutherschen Theoloog un Reformater,
* Carl Johann Georg von Düring (1773–1862), düütschen Verwaltungsbeamten,
* Christian Düring (* 1939), düütschen Sportschütten,
* Christoph Düring, düütschen Goodsbesitter un Afornten,
* Christoph Otto von Düring (1691–1770), düütschen Verwaltungsbeamten,
* Cilian Joseph von Düring (1712–?), düütschen Mediziner,
* Ernst von Düring (1858–1944), düütschen Mediziner,
* Ingemar Düring (1903–1984), sweedschen Ooldphiloloog,
* Jan Erik Düring (1926–2014), noorweegschen Speelbaas,
,
* Klaus-Peter Düring († 2015), düütschen Manager,
* Levin Hermann Otto von Düring (1769–1838), düütschen Generaalmajor,
* Lothar Düring (1940–2014), düütschen Skifohrer,
* Melchior von Düring (üm 1585–1652), düütschen Eddelmann,
* Michael Düring (* 1963), düütschen Slawist,
* Niclas Düring (* 1990), noorweegschen Segler,
* Otto von Düring (1807–1875), düütschen Jurist un Politiker,
* Otto Emil von Düring (1829–1912), düütschen Hoffbeamten,
* Otto Fredrik Düring (üm 1694–1715), sweedschen Offzeer,
* Ruth Düring (* 1958), düütsche Juristin,
* Svend von Düring (1915–1969), noorweegschen Schauspeler,
* Walter Düring (* 1935), Swiezer Ünnernehmer,
.

Kiek ok bi: Dühring.
Wilhelm von Düring

**Wilhelm von Düring** is de Naam von

* Wilhelm von Düring (1836–1907), düütschen Verwaltungsbeamten,
* Wilhelm von Düring, düütschen Generaal.
Ollendörp (Holste)

**Ollendörp** () is en Dörp in de Gemeen Holste (Samtgemeen Hambargen) in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

## Geografie

Dat Dörp liggt op de Oosterholter Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över’n Ollendörper Beek na de Luun hen af.

De Naveröörd sünd Wellen un Helljes in’n Noordoosten, Steern un Paddewisch in’n Süüdoosten, Lübbs in’n Süden, Ax in’n Süüdwesten, Loh in’n Westen un Hassbüttel, Bokel, Stubben un Bruunshusen in’n Noordwesten.

## Historie

In Ollendörp is 1938 von’n Rieksarbeidsdeenst dat *Waldheim* inricht worrn, en Lager för Froonslüüd. Düt *Maidenlager* hett bet 1945 bestahn. Na dat Enn von’n Tweten Weltkrieg hebbt de Kreisbehörden in dat Lager 200 Verdrevene ut de Oostrebeden ünnerbrocht. De letzten Bewahners hebbt dat Lager 1968 verlaten. Vondaag is von dat Lager nix mehr nableven.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Beverst in’n Kanton Beverst höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

Bet 1851 hett Ollendörp to de Huusvaagdie Beverst in dat Gericht Beverst tohöört un is denn Deel von dat Amt Beverst worrn. 1859 is dat Amt denn aver al wedder oplööst worrn. Ollendörp keem nu an dat Amt Oosterholt, ut dat 1885 de Kreis Oosterholt worrn is. As 1932 de Kreis Oosterholt mit’n Kreis Blomendal tohoopleggt worrn is, is dor de Kreis Oosterholt von worrn, so as wi em vondaag kennt.

Mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. März 1974 hett sik Ollendörp mit de Gemenen Helljes un Steern tohoopdaan un de ne’e Gemeen Holste billt, de ehren Naam von de Anfangsbookstaven von de dree Dörper hett (**''H**elljes, **Ol**lendörp, **Ste**den'').

### Inwahnertall

### Religion

Ollendörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Fabian-un-Sebastian-Kark in Beverst.

För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt-Scharmbeek tostännig.

## Kultur

### Verenen

De Schüttenvereen Ollendörp is 1919 grünnt worrn.

## Weertschop un Infrastruktur

Ollendörp hett en egene freewillige Füürwehr.

In Ollendörp sitt dat von Richard Weize grünnte Musiklabel Bear Family Records.

### Verkehr

Dör Ollendörp löppt de Landsstraat 128, de in’n Noorden över Wellen na Beverst an de Bundsstraat 71 ran geiht un in’n Süden över Lübbs na Hambargen an de B&nbsp;74 ran. In’n Süüdoosten geiht de Kreisstraat 22 na Steern an de K&nbsp;23, de von dor na Wallhöben an de B&nbsp;74 föhrt. In’n Süüdwesten löppt en lüttjere Straat na Ax.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 13 Uthleer liggt so 19 Kilometer in’n Süüdwesten von Ollendörp an de K&nbsp;48.

De nächsten Bahnhööv sünd so bi söven Kilometer wied weg an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben in’n Noordwesten de Bahnhoff Stubben un in’n Süüdwesten de Bahnhoff Lübbs.

## Footnoten
Eenfachen Kraken

De **Eenfache Krake** oder **Slichte Krake** (*Octopus vulgaris*), ok woll fökener bloß ***Oktopus*** (Plural *Oktopoden*) nömmt, höört to de Koppfööt, un dor to de Ornen vun de Kraken mit to.

## Kennteken

Den Eenfachen Kraken sien Mantel steiht wiet open un warrt bit hen to 25&nbsp;cm lang. De Fangarms könnt bit hen to een Meter lang weern. Dor sitt twee Regen mit Suugproppens an. Düsse Kraken hefft en Dintenbüdel. Vunwegen datt de Slichte Krake keen Buten- un ok keen Binnenskelett hett, kann he sik bannig goot rögen un kummt allerwegens dör, ok wenn dat bannig eng is.

## Wo he vorkamen deit
De Eenfache Krake leevt in de Tropen un in de matigen Zonen in de See up de ganze Welt. An’n fökensten antodrepen is he nich wiet af vun Grootbritannien un de Küst vun Süüdoostasien. De Aart leevt up’n Grund vun de See, bit hen to 200 m deep, an den üteren Rand vun de Kontinentalschelfe. Dor gifft dat allerhand verscheden Levensrüme, as Felsen, Korallenriffe un Seegraswischen.

## Systematik
*Octopus vulgaris* is in all Seen up’e Welt funnen wurrn. Systematikers meent, dor hannelt sik dat um en Aardenkumplex bi un nich bloß um en enkelte Aart. Wie de allerhand Populatschonen tosamenhangt, is noch nich akraat unnersocht wurrn. 
## Wat he freten un wie he sik vermehren deit
De enfache Krake fritt sunnerlich Kreefte (Krabben un Hummers) un Weekdeerter (Musseln un Sniggen).

De Seken produzeert twuschen 120.000 un 400.000 Eier un leggt de as Snöre af in Klöven un Höhlen in siede Waters. Dat Afleggen vun de Eier kann sik bit to en Maand lang hentrecken. In de Brödeltied (25-65 Dage, dat hangt vun de Temperatur vun’t Water af) fritt dat Seken meist nix. Vundeswegen gaht allerhand Krakenmudders ok in, wenn de Larven utkrapen sünd. De Larve, wenn se sik entwickeln deit, höört to dat Plankton mit to. Buten in’e See kann de Eenfache Krake bit hen to twee Johre oold weern, man wenn he bi Minschen optimal holen warrt, kann he ok bit hen to dree Johre oold weern.

## Fischeree
De Eenfache Kraken warrt sunnerlich to’n Eten fungen un kummt fangfrisch, fraren oder dröögt un solten up’n Markt. De Food and Agriculture Organization seggt, in dat Johr 1999 sünd 34.262 Tons fungen wurrn, dormank 19,081 Tons ut Mexiko un 8.844 Tons ut Italien. Generell kann seggt weern, datt de Fangtahlen vun de laten 1960er Johre af an torüch loopt. Dormols sünd mehr, as 100.000 Tons in’t Johr fungen wurrn.

## Belege


## Literatur
* Michael Hutchins (Rutg.): *Grzimek’s Animal Life Encyclopedia, 2nd edition. Volume 2, Protostomes*, Farmington Hills, MI: Gale Group, 2003.

## Weblenken
Eenfachen Pieldintenfisch

De **Eenfache Pieldintenfisch** oder **Slichte Pieldintenfisch** (*Loligo vulgaris*) is en Aart mank de Dintenfische (Coleoidea) un höört to de Ornen vun de Pieldintenfische (Teuthida) mit to. Wenn  de Tentakels mitrekent weert, könnt de Deerter bit hen to 50 cm lang un bit hen to 1,5 kg swaar weern. Düsse Aart is in matige Tahlen vun den ööstlichen Noordatlantik siene Küsten, vun de Noordsee bit vör Westafrika, un in de Middellannsche See mit de ganze Adria dorto to finnen.  Meist leevt he in en Deepde vun bi 100 m un mehr, man ok 400 bit 500 m unner de See kummt he hen. Af un an lett  he sik ok in de süüdwestliche Oostsee sehn. 
Dat gifft Forschers, de stellt gegen de Nominatform 
*Loligo vulgaris vulgaris* de tweede Unnerard *Loligo vulgaris reynaudi* over.

## Kennteken
De Mantel vun den Eenfachen Pieldintenfisch is normolerwiese bi 20 cm lang, man he kann ok bit hen to 40 cm lang weern. De Heken sünd grötter, as de Seken. Dat Lief is up’n Ruggen grau bit na rood hen farvt, loppt na achtern spitz to un is man slank. An’e Sieten loopt, over de beiden lesten Drüddels vun dat Lief weg, twee tämlich grode Finnen langs. De Aart leevt up allerhand verscheden Unnergrünn in’e See vun Sand bit hen na Modder, un swemmt free. De Eenfachen Pieldintenfische freet tomeist, oder ok bloß, Fisch, man se versmaht ok Kreefte, annere Koppfööt, Veelbösten un Pielwörmer nich. Hen un wenn freet se sik ok gegensiedig up. 

## Wie se sik vermehren doot


Datei:Loligo vulgaris eggs.jpg|Eiersläuche
Datei:Loligo vulgaris embryo2.jpg|Embryo
Datei:Loligo vulgaris embryo.jpg|Embryo
Datei:Loligo vulgaris (juvenile - ventral).jpg|Bi 6 mm lang Jungdeert. Laborfoto


Ganz in’n Norden vun de Gemarken, wo se leevt, in de Noordsee, kaamt se in gröttere Verbännen bloß hen, wenn dat in dat fröge Vorjohr sowiet is. Wenn dat düster warrt, leggt se dor de Eier. De Deerter blievt in’e Noordsee bit hen to’n Hoochsommer. De Eiersnöre weert, bit 30 m deep, an en stabilen Unnergrund fastmaakt. Dor kann sik dat um Deele vun den Seebodden bi hanneln, as Steen, man ok um Deele vun annere Leevwesen, as de Schillen vun annere Weekdeerter oder anners wat. De Larven seht liek ut, as de groden Deerter, man de Proportschonen vun de verscheden Deele vun dat Lief sünd anners. Wenn se um den Junimaand rüm utkrapen sünd, sünd se keen cm groot. Wie lang dat bit to’n Utkrupen duert, hangt vun de Temperatur af. Wenn dat Water mehr, as 20 °C warm is, duert dat 20-30 Dage, wenn dat avers bloß man unner 15 ° C sünd, kann dat 40 – 50 Dage duern. 

## Fischeree
Sünnerlich in de Gemarken um de Middellannsche ee umto warrt de Eenfache Pieldintenfisch veel fungen. He is dor en fasten Bestanddeel vun dat minschliche Eten. Vunwegen, datt de Deerter veel in Swarms unnerwegens sünd, sünd se kommodig to fangen un smiet oorntlich Geld af. 

## Belege


## Weblenken
Ferrán Latorre Torres

**Ferrán Latorre Torres** (* 18. Oktober 1970 in Barcelona) is en spaansch Extrembargstieger. He hett all 14 Achtdusender besteegen.

## Bestiegenschronologie
* 1999: Annapurna
* 2005: Shishapangma
* 2007: Broad Peak 
* 2008: Dhaulagiri
* 2008: Manaslu
* 2009: Kangchendzönga
* 2012: Gasherbrum II
* 2013: Lhotse
* 2013: Cho Oyu
* 2014: K2
* 2015: Hidden Peak 
* 2016: Makalu
* 2016: Nanga Parbat
* 2017: Mount Everest

## Enkeld Nahwiesen
Luunbarg

**Luunbarg** betekent

* Freeschluunbarg, Oort in de Gemeen Beverst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen,
* Oolluunbarg, Oort in de Gemeen Schippdörp in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen,
* von Luunbarg, neddersassische Eddelfamilie.
Luis Ocaña Pernía

**Jesús Luis Ocaña Pernía** (* 9. Juni 1945 in Priego, Provinz Cuenca; † 19. Mai 1994 in Mont-de-Marsan) weer en spaansch Radrennfohrer.

He is allerdings in Frankriek upwussen, so dat man hüm dor de Naam *"De Spanier vun Mont Marsant"* geev. Fördert wurr sien Talent dör den ehmalgen Radsportler un Tour-de-France-Sieger Antonin Magne. All as Amateur kunn he sien Stärke as Tietfohrspezialist wiesen, as he 1965 den tweeten Platz bi den Grand Prix de France, 1966 den tweeten un 1967 den eersten Platz bi den Grand Prix des Nations vun de Amateure belegg.

1968 wurr he Profi, fuhr toeerst in dat spaansch Team Fagor-Fargas, later in de franzöösch Bic-Mannschap, dornah weer in Spanien för Super-Ser.
Legendär wurr de *"spaansch Merckx"* (Zitat vun de dormalig spaansch Sportpresse) neben sien Tour-Sieg 1973 ok dör dat Pech bi de Tour 1971. He führ dat Gesamtklassement all mit mehr as acht Minüüten tegenöver Eddy Merckx an, ehe he up de 14. Deelstreck vun Revel nah Bagnères-de-Luchon so swoor to Malör keem, dat he de Tour upgeven muss. Bi de Tour de France 1977 wurr he wegen Doping mit Pemolin een Maand (up Bewährung) sparrt, kreeg teihn Straafminüüten un muss 1000 Swiezer Franken Straaf betahlen.

Wiedere Erfolge:

* 1969: Grand Prix Midi Libre
* 1970: Vuelta a España 
* 1971: Katalonien-Rundfohrt
* 1971 un 1973 Baskenland-Rundfohrt

1977 hett he sien aktiv Loopbahn afslooten. In de Folgetiet hett he bi verscheeden Rennställen de Rull vun en Sportdirekter övernommen. 1994, kört vör Beginn vun de Tour, hett sück Luis Ocaña in sien Finca in Südfrankriek sülvst dood schaaten. Wohrschienlich Grund dorför weer en swoor  Erkrankung: Wenig Maand för sien Dood harr he nah en swooren Autounfall en versüükt Bloottransfusion kreegen, in deren Folg he an Hepatitis C krank wurr.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
* ''Palmarès'' – List vun de Erfolge un Platzeeren
* Luis Ocaña in de Datenbank vun Radsportseiten.net
* Luis Ocaña in de Datenbank vun de Tour de France
Eric Allin Cornell

**Eric Allin Cornell** (* 19. Dezember 1961 in Palo Alto, Kalifornien) is en US-amerikaansch Physiker. Hüm wurr 2001 de Nobelpries för Physik tospraaken. 

## Leben
Eric Cornell wurr an‘ 19. Dezember 1961 as dat öldste vun dree Kinner vun en Perfesser för  Bauwesen an dat Massachusetts Institute of Technology (MIT) un en Engelschlehrerin an de High School boren. He studeer Physik an de Stanford University un gung nah sien Diplom 1985 an dat MIT nah Cambridge, de Stadt, in de he siet sien tweet Levensjohr wahnt harr. He hett in de Arbeitsgrupp vun David E. Pritchard an de Massenbestimmung vun 3He und 3H arbeit  un hett dor 1990 sien Doktertitel maakt. To bemarken is, dat nah den Weggang vun Cornell vun dat MIT, Wolfgang Ketterle in de Arbeitsgrupp rinkeem, de later mit Cornell den Nobelpries kreeg.

Cornell hett sück för en Postdoc-Stäe bi David Jeffrey Wineland an dat National Institute of Standards and Technology (NIST) bewurben, wurrn aber nich annommen. An Stee vun dat wurr he vun Sarah Gilbert, de sien Vorstellungsgespräch mit anhörrt harr, an de hör Ehemann Carl Edwin Wieman vermittelt, de an dat Joint Institute for Laboratory Astrophysics (JILA) in Boulder beschäftigt weer. He bleev denn ok nah sien beid Postdoc-Johren as Assistenzperfesser an dat JILA un wurr 1995 to’n Perfesser nömmt, siet 1994 is he ok  Fellow an dat NIST.

Eric Cornell hett in‘ Januar 1995 Celeste Landry heiraadt, de he all teihn Johr tovör in Stanford kennen lehrt, aber weer ut de Oogen verloren harr. He hett twee Döchter, Eliza (* 1996) un Sophia (* 1998).

2004 mussen hüm de linke Arm un en Deel vun sien linke Schuller wegen Nekrotiseerende Fasziitis amputeert wurrn.

## Wark
2001 wurr he gemeensam mit Carl Edwin Wieman un Wolfgang Ketterle mit den Physiknobelpries „für die Erzeugung der Bose-Einstein-Kondensation in verdünnten Gasen aus Alkaliatomen und für frühe grundsätzliche Studien über die Eigenschaften der Kondensate“ uttekent. Nah de spoodriek Ertüügen vun de Bose-Einstein-Kondensate erforscht he sietdem de physikalischen Eegenschapen vun disse Systeme.

## Utteknungen
* 1995 Samuel Wesley Stratton Award (National Institute of Science and Technology)
* 1995–96 Newcomb-Cleveland-Pries (American Association for the Advancement of Science)
* 1996 Goldmedaille vun dat Department of Commerce
* 1996 Fritz-London-Pries för Deeptemperaturphysik
* 1996 Carl-Zeiss-Forschungspries, Ernst-Abbe-Stiftung
* 1997 Alan T. Waterman Award (National Science Foundation)
* 1997 Internatschonaler König-Faisal-Pries för Wetenschapen
* 1997 Rabipries för Atom-, Molekülphysik un Optik (American Physical Society)
* 1997 Wahl to’n Fellow der American Physical Society
* 1998 Lorentz-Medaille (Königlich-Nedderlannsch Akademie vun de Wetenschapen)
* 1999 Benjamin-Franklin-Medaille för Physik
* 1999 R.-W.-Wood-Pries (Optical Society of America)
* 2000 Wahl to’n Fellow der Optical Society of America
* 2000 Liddmaat vun de National Academy of Sciences
* 2001 Nobelpries för Physik
* 2005 Liddmaat vun American Academy of Arts and Sciences

## Weblenken

* Eric Allin Cornell up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
* Homepage
Brillitermoor

**Brillitermoor** () is en lütten Oort in de Gemeen Gnarrenborg in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de polietsche Oortschop Brillit.

## Geografie

De Oort liggt op’n Rand von dat Düvelsmoor na de Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt na’n Oost-Hamm-Kanaal hen af.

De Naveröörd sünd Öös in’n Noorden, Oosterweed un Fohrendaal in’n Noordoosten, Friedrichsdörp un Langenhusen in’n Oosten, Hasselhorst un Gnarrenborg (mit Geestdörp) in’n Süden, Rübehorst in’n Süüdwesten, Brillit in’n Westen un Franzhorn un Basdaal in’n Noordwesten.

## Historie

De Siedlung in Brillitermoor is 1864 anleggt worrn.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort weer bet 1885 in dat Amt Bremervöör. Na 1885 weer dat in’n Kreis Bremervöör. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Bremervöör worrn un 1977 von’n Landkreis Rodenborg.

De Oort höört al von öllers to de Gemeen Brillit. De Gemeen Brillit is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen an de Gemeen Gnarrenborg kamen. Sietdem höört Brillitermoor binnen de Gemeen Gnarrenborg to de Oortschop Brillit.

### Religion

Brillitermoor is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannes-de-Döper-Kark in Karkwist.

För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.

## Weertschop un Infrastruktur

För Brillitermoor is de freewillige Füürwehr Brillit mit tostännig.

### Verkehr

Dat gifft dree Straten, de von Brillitermoor weg föhrt. Twee gaht in’n Noorden an de Kreisstraat 104 ran un de annere in’n Süüdwesten över Hasselhorst un Rübehorst na Gnarrenborg an de Landsstraat 122. De L&nbsp;122 föhrt in’n Westen na Kuhs an de Bundsstraat 74 un in’n Süüdoosten na Korlshöben un wieder na Zeven. De K&nbsp;104 löppt in’n Westen ok an de B&nbsp;74 un in’n Oosten na de Düvelsmoor-Dörper. De B&nbsp;74 geiht in’n Noordoosten över Basdaal na Bremervöör un Stood un in’n Süüdwesten över Wallhöben un Hambargen na Oosterholt-Scharmbeek, Hu’e un Bremen-Noord.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 9 Wulsdörp liggt so 29 Kilometer in’n Noordwesten von Brillitermoor an de B&nbsp;71.

De nächste Bahnhoff is so bi 13 Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Bremervöör an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu. De Bahnhoff Stubben an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben liggt 19 Kilometer in’n Westen. Op de Bahnlien Stood–Oosterholt-Scharmbeek hett dat von 1909 bet 1978 Personenverkehr geven. De Bahnhoff Brillit weer in düsse Tied keen Kilometer wied weg.

### Scholen

De Kinner ut Brillitermoor gaht na de Grundschool Klenkendörper Möhl in Oosterweed.

## Literatur

* Michael Ehrhardt: *Brillit: Osterwede, Franzhorn, Rübehorst, Hasselhorst, Brillitermoor, die Geschichte des Dorfes und seiner Ortsteile.* 1995
Grundschool Klenkendörper Möhl

De **Grundschool Klenkendörper Möhl** is een von de dree Grundscholen in de Gemeen Gnarrenborg, de ok de Schooldreger is. Se liggt in de *Oosterweder Straat 19* an’n Rand von dat lüttje Dörp Oosterweed, dat to de Gnarrenbörger Oortschop Brillit höört. De School hett 16 Schoolmeesters, 6 pädagoogsche Mitarbeiders un 200 Schölers.

Na de School gaht de Kinner ut de Öörd: Brillit (mit Brillitermoor, Franzhorn, Hasselhorst, Oosterweed un Rübehorst), Dahldörp, Fohrendaal, Fohrendörp, Friedrichsdörp, Gnarrenborg (mit Geestdörp), Klenkendörp (mit Oberklenkendörp) un Langenhusen.

Na de 4. Klass wesselt de Schölers na de Oberschool Gnarrenborg oder na dat Gymnasium Bremervöör.

## Historie

Bet in de Johren 1960 harr meist jeedeen Dörp sien egen Volksschool. 1961 hebbt de Gemenen Brillit, Fohrendörp, Klenkendörp un Langenhusen en Zweckverband grünnt, üm gemeensaam en ne’e School to boon. De School schull in de Midd twüschen de veer Gemenen boot warrn, wat bi Oosterweed weer. De School is 1967 noch as Volksschool för de Klassen 1 bet 9 inricht worrn. Architekt weer Kristen Müller ut Worpsweed. Nöömt worrn is de School na de Windmöhl in Klenkendörp, de von 1837 bet kort na’n Tweten Weltkrieg stahn hett. De Windmöhl stünn nich an de hüdige Steed von de School, aver de Möhl stünn in de Johren 1960 noch för en Oort, an den de Lüüd ut de verscheden Dörper tohoopkamen sünd.

De Scholen in de Dörper sünd all to’n 1. April 1967 dichtmaakt worrn. In’n September 1972 is de School in en Grundschool mit dree Klassen pro Johrgang ümwannelt worrn un weer för de Gemenen Brillit, Fohrendörp, Gnarrenborg, Klenkendörp un Langenhusen tostännig.

De School hett ok en Turnhall un en Sportplatz, de all beid in’n September 1971 trech worrn sünd. En Anbo is 1998 boot worrn.

## Schoolbaas

* 1. August 2016–: Thomas Schröder

## Weblenken

* Websteed von de School (hoochdüütsch)
Tweeflunken

De **Tweeflunken** (Diptera) sünd en Ornen mank de Insekten. Dor höört se to de Neeflunken (Neoptera) mit to. Dat gifft mank de Tweeflunken meist 160.000 Aarden ut 226 Familien. Dor leevt bi 9.200 Aarden vun in Middeleuropa. Se könnt twuschen 0,8 un 23 Millimeters lang weern. De gröttste Aart mank de Tweeflunken, de bitherto funnen wurrn is, is *[[Mydas heros]]* mit en Längde over’t Lief vun bi 60 mms. Siene Flunken kann he 100 mms wiet ut’neen spannen. 

## Sunnerliche Kennteken
As de Naam al seggt, hefft Tweeflunken bloß twee Flunken un nich veer, as dat bi de annern Insekten begäng is. Dor hannelt sik dat um de Vorflunken bi, de Achterflunken sünd in den Loop vun de Evolutschoon to so nömmte Halters (Swungkegels) ummuddelt wurrn. De sünd veel körter, as de Flunken un bestaht ut en Steel mit en dicker Enne in Form vun en Küle dor an. De Halters bewegt sik bi’t Flegen un hölpt, den Floog stabil to holen. Ok bi de wecken Heken vun  Schildlüse kummt dat vor, datt de Achterflunken torüchboot wurrn sünd, ofschoonst de Schildlüse nich to de Tweeflunken torekent weert, man to de Snavelinsekten (Hemiptera). Bi de Weiherflunken (Strepsitera) sünd, annersrum, de Vorflunken ummuddelt to Halters. 

De Tweeflunken verscheelt sik bannig. Meist weert se updeelt in de fienen un zorten Muggen (Nematocera) up de eene Siet un de ehrder butten un stevigen Flegen (Brachycera).

## De Tweeflunken ehre Systematik
Tweeflunken sünd en sunnerlich grote Grupp mank de Deerter, vundeswegen gifft dat in ehre Systematik veel to doon. Vun de Systematik un de Phylogenese her is dor aktuell bannig veel ut to forschen un to besnacken. Normolerwiese weert se updeelt in Muggen un Flegen. Wohrschienlich sünd avers de Muggen gor keen Monophyleetsche Grupp, man faat en Reeg vun allerhand verscheden Lienen tohopen, de liek utseht. Vundeswegen warrt annahmen, de Nematocera weern en Paraphylum, gegen de Brachycera over, de as Monophylum ankeken weert.

## Belege


## Literatur

* Joachim Haupt, Hiroko Haupt: *Fliegen und Mücken. Beobachtung, Lebensweise.* Naturbuch, Augsborg 1998, ISBN 3-89440-278-4.
* Erwin Lindner: *Handbuch.* Schweizerbart, Stuttgart 1949 (*Die Fliegen der paläarktischen Region.* Band  1).
* Harold Oldroyd: *The Natural History of Flies.* Weidenfeld & Nicolson, London 1964.
* H. Schumann, R. Bährmann, A. Stark (Rutg.): *Checkliste der Dipteren Deutschland.* Ampyx, Halle 1999, ISBN 3-932795-01-6.

## Weblenken
Biathlon-Weltmeesterschapen 1982

De **19. [[Biathlon-Weltmeesterschapen]]** funnen 1982 in Minsk-Raubitschy in de Sowjetunion statt.

## Mannlüüd
### Sprint 10 km



Datum: 13. Februar 1982


### Eenzel 20 km



Datum: 10. Februar 1982


### Staffel 4 × 7,5 km



Datum: 14. Februar 1982


## Medaillenspegel





## Weblenken
* Ergevnisliste vun de Weltmeesterschap 1982 (10 km Sprint Mannlüüd) up biathlonresults.com
* Ergevnisliste vun de Weltmeesterschap 1982 (20 km Eenzel Mannlüüd) up biathlonresults.com

## Enkeld Nahwiesen
Gymnasium Söttmer

Dat **Gymnasium Söttmer** is en School in de *Schillerstraat 11* in Söttmer. Dreger von dat Gymnasium is de Samtgemeen Söttmer.

Dor gaht Schölers ut de ganze Samtgemeen Söttmer hen.

## Historie

Dat Gymnasium is 2004 grünnt worrn. Vörher güngen de Schölers ut de Samtgemeen Söttmer na dat Raadsgymnasium Rodenborg. In’t Schooljohr 2004/2005 füng de School mit acht Klassen in de 5., 6. un 7. Klass an. De School weer toeerst as Middelstufengymnasium utleggt. Later hett denn de Schoolutschuss von’n Landkreis Rodenborg ok en Oberstufe genehmigt. Na de Oberstufe gaht ok Schölers von dat Middelstufengymnasium Otterbarg.
De Opbophaas von de Middelstufe weer in dat Schooljohr 2007/2008 toenn. Siet dat Schooljohr 2014/2015 doot an de School 50 Schoolmeesters üm un bi 550 Schölers ünnerrichten. De 5. bet 10. Klass hebbt dree Klassen. De Oberstufe is so breed opstellt, dat Wahlmööglichkeiten bestaht, de ok gröttere Gymnasien anbeedt (ünner annern Leistungskurse in Latien, Geschicht, Religion oder Chemie un Physik). 

## Ünnerricht

Dat Gymnasium büddt de Frömdspraken Engelsch, Latien, Franzöösch un Spaansch an.

De School hett Fackrüüm för de Fächer Physik, Chemie, Biologie, Kunst un Musik un en Computerruum mit 18 PCs. De School hett tosätzlich dree mobile Medienstatschonen, de in de Klassenrüüm insett warrn köönt. De Bibliothek warrt von Öllern un Schölers bedreven un ünnerstütt.

## Schöleruttuusch

In dat Fack Franzöösch gifft dat twee Uttuuschprogramme mit Scholen in St. Amarin (Frankriek) un Québec (Kanada).

## Fördervereen

De Fördervereen för dat Gymnasium is al in’n Februar 2004 grünnt worrn, noch bevör de School ehren Bedriev opnahmen hett. De Vereen ünnerstütt Schoolprojekte, Klassenfohrten un de Bibliothek.

## Gebüüd

Dat Gebüüd von de School is 2001 för de Orientierungsstufe un de Grundschool Söttmer Süüd (nu Morgenstern-Grundschool) boot worrn. In’n Harvst 2004 is de Fackruumtrakt trech worrn. De Klassentrakt is in’n Sommer 2005 üm veer Klassenrüüm vergröttert worrn un to dat Schooljohr 2007/2008 sünd an dat Schoolgebüüd veer Klassenrüüm, en Cafeteria, en Kiosk un en grote Pausenhall (Forum) mit en lüttje Bühn anboot worrn.

## Schoolbaas

* 2004–31. Juli 2014: Franz Wenzl
* 1. August 2014–: Ferdinand Pals

## Weblenken

* Websteed von de School (hoochdüütsch)
Talara

**Talara** betekent

* Talara, Stadt in de Provinz Talara, Peru,
* Provinz Talara, Provinz in Peru,
* *[[Talara (Motten)|Talara]]*, Geslecht von Motten.