open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
B. B. King

**B.&nbsp;B. King** (* 16. September 1925 in Itta Bena, Mississippi; †&nbsp;14. Mai 2015 in Las Vegas, Nevada, USA; börgerlich Riley&nbsp;B. King) weer een vun de inflootrieksten Blues-Gitarristen un -Singer un en vun de „dree Kings vun den elektrischen Blues“, neben Albert King un Freddie King. He harr Infloot up Generatschonen vun Rock- un Bluesmusikern. Sien Plaaten sünd mit all tosommen 15 Grammys uttekent wurrn. Dat „B.&nbsp;B.“ in sien Naam steiht för *Blues Boy*, wat wedderum en Verkörten vun *[[Beale Street]] Blues Boy* is, sien Moderatschonspseudonym bi den Radiosenner WDIA.

En vun sien gröttste Hits weer dat Leed *The Thrill Is Gone*.

## Ehrungen
* 2003: Big Band and Jazz Hall of Fame 
* 2004: Polar Music Prize
* 2014: Down Beat Jazz Hall of Fame

## Literatur
* Broven, John (2002): B.&nbsp;B. King’s Record Company. In: B.&nbsp;B. King – The Vintage Years (Textheft to Ace ABOXCD 8).
* Escott, Colin (2002): The Blues, Every Day. In: B.&nbsp;B. King – The Vintage Years (Textheft to Ace ABOXCD 8).
* Fancourt, Les (1993): B.&nbsp;B. King, Albert & Freddy – A Discography. Retrack Books.
* Fancourt, Les & McGrath, Bob (2006): The Blues Discography 1943–1970. Eyeball Productions, ISBN 0-9686445-7-0
* King, B.&nbsp;B. u. Ritz, David (1996): Blues all round me – The Autobiography Of B.&nbsp;B. King. Avon Books, New York, ISBN 0-380-97318-9
* Sawyer, Charles (1982): B.&nbsp;B. King – The Authorized Biography. Quartet Books, ISBN 0-7043-3415-1

## Weblenken

* offizielle Websteed vun B.&nbsp;B. King (engelsch)
* Düütsch Fan-Siet
* 

## Enkeld Nahwiesen
Millburn (Brenneree)

**Millburn** weer en Whisky-Brenneree in Inverness, Inverness-shire, Schottland.

## Historie
De Destille *Millburn* is 1805 in Inverness grünnt worrn. Vun de fröhe Historie vun de Brenneree is nich veel opschreven worrn. 1876 sünd de Hüüs renoveert worrn. De Brenneree is 1892 denn an *Haig&nbsp;&Co* verköfft worrn. 1921 weer se vun *Booth’s Distillery Ltd.* övernahmen, de ehr 1922 na en Füür vun Grund op renoveert hebbt. 1937 weer de Anlaag vun de *Distillers Company Ltd.* (DCL) opköfft un 1943 an de *Scottish Malt Distillers* (SMD) wietergeven. De Bedrief is in de 1980er Opper vun’t Brennereestarven worrn un weer 1985 stillleggt, vunwegen dat keen Platz weer, de Anlaag grötter to maken. Dat Land is 1988 verköfft worrn, de Hüüs weern deelwies afreten un ümboet. Vundaag steiht dor en Restaurant. 

## Produkschoon
De Destille höör to dat schottischen Whiskyrebeet Highlands un kreeg dat Water för de Produkschoon ut den Loch Duntelchaig. Brennt weer mit blots een *wash still* un een *spirit still*. De Whisky weer bedüden Bestanddeel vun den *Mill Burn*, man dat geev ok Single-Malt-Affüllen, de vundaag blots noch in *Rare Malt Series* to finnen sünd.

## Kiek ok
List vun de schottischen Brennereen

## Borns
Martin Shaw (Schauspeler)

**Martin Shaw** (* 21. Januar 1945 in Birmingham) is en britischen Schauspeler. In Düütschland is he vör allen bekannt worrn dör sien Rull as *Ray Doyle* in de britischen Krimireeg *[[The Professionals]]*, de he twüschen 1977 un 1983 speelt hett.

## Leven un Wark
Shaw hett an de London Academy of Music and Dramatic Art studeert un na sien Afsluss Rullen an’t Theater speelt, so as *Look Back in Anger* oder *A Streetcar Named Desire*. Sien eerste gröttere Rull in’t Feernsehn harr he as Hippie-Student *Robert Croft* in de britischen Feernsehreeg *[[Coronation Street]]*. 1971 speel he in Roman Polański sien Macbeth-Verfilmen den *Banquo*.

Vun 1977 bit 1983 harr he een vun de Hööftrullen in de Krimireeg *The Professionals*, dör de he weltberopen worrn is. He weer mit sien Rull as baldadigen Polizist nich so recht tofreden un hett sik to’n Bispeel ok gegen dat Dreihbook de Hoor lang wassen laten un keem faken in eenfacke Kledaasch to’n Dreihn. Teemlich fröh al wull he wedder torüch an’t Theater, so dat de Krimireeg al na veer Staffeln wedder to Enn weer.

Dorna hett he wedder vör allem an’t Theater speelt, keem aver Enn vun de 1990er Johren wedder torüch na’t Feernsehn. Na vele Johren stünn he 2005 mol wedder op de Bühne, ünner annern tosamen mit sien Dochter Sophie. 2006 keem he in de Titelrull vun de Gerichtsreeg *Judge John Deed* torüch na’t Feernsehn. vun 2009 an weer he in de BBC-Reeg *Inspector George Gently* to sehn, de in de 1960er Johren speelt.

Blangen de Schauspeleree hett Shaw ok an verschedene Höörböker mitarbeit, so an Warken vun Thomas Hardy, Oscar Wilde, Ken Follett oder J. R. R. Tolkien.

Shaw hett veermol heiraat un weer dreemol scheedt. Ut sien eerste Eh stammt sien dree Kinner Luke, Joe un Sophie, de ok all as Schauspelers arbeiten doot. Siet 2003 is he dat veerte mol verheiraat mit Karen De Silva.

## Filmografie (Auswahl)

## Literatur
* Stafford Hildred & Tim Ewbank: *Shaw: The Biography*. London, 2006, ISBN 1-84454295-5
* Werner Schmitz: *Die Profis. Auf den Spuren des CI5 – das große Buch zur Serie*. Berlin, 2006, ISBN 3-89602-704-2

## Born


## Weblenken
* 
* BBC Biografie (engelsch)
Beverstermöhlen

**Beverstermöhlen** () is en Oort in de Gemeen Beverst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

## Geografie

Beverstermöhlen liggt an de Luun.

De Naveröörd sünd Beverst in’n Noordoosten, Wellen in’n Süüdoosten, Bruunshusen in’n Süden, Stubben in’n Süüdwesten, Huh in’n Westen un Lunsheid un Westerbeverst in’n Noordwesten.

## Historie

De Watermöhl an de Luun is siet dat Middelöller nawiest. Dat hüdige Gebüüd is üm 1850 rüm anleggt worrn. Üm 1950 rüm hett de Möhl ophöört to mahlen un in de Johren 1970 is de Luun begraadigt un de Möhlendiek toschütt worrn. De Möhl is na disse Tied toeerst verfullen, aver is later denn to en Galerie ümboot worrn.

In dat 17. Johrhunnert hett dat in Beverstermöhlen en lütt Slott geven, dat de Arzbischöp von Bremen tohöört hett. De Adminstrater von dat Arzstift Bremen hett dat 1605 boon laten. Dat weer ok Seet von de Väägd to Beverst. 1696 is dat verfullen Slott as Bomateriaal för dat Huus von de Ridderschop in Basdaal bruukt worrn.

In’n Eersten Weltkrieg sünd dree Soldaten ut Beverstermöhlen fullen oder vermisst.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Beverst in’n Kanton Beverst höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to dat Amt Bremervöör tohöört. Bi de Verwaltungs- un Justizreform an’n 1. Oktober 1852 in dat Königriek Hannover schull de Oort toeerst bi dat Amt Bremervöör blieven, is denn aver mit Verordnung von’n 28. September 1852 doch noch in dat Amt Beverst wesselt. To dat Amt Beverst hett de Oort von 1852 bet 1859 tohöört un von 1859 bet 1885 to dat Amt Leh. Na 1885 weer dat in’n Kreis Geestmünn. 1932 is dat Deel von’n Landkreis Wersermünn worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.

De Oort is 1929 tohoop mit Meyerhoff, Taben, Deelbrügg un Wachholt Deel von de Gemeen Beverst worrn. An’n 1. November 2011 is de ole Gemeen Beverst un de Samtgemeen Beverst denn as Eenheitsgemeen Beverst tohoopgahn. Beverstermöhlen höört nu binnen de Gemeen Beverst to de polietsche Oortschop Beverst.

### Inwahnertall

### Religion

Beverstermöhlen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Fabian-un-Sebastian-Kark in Beverst.

För de Kathoolschen is de Johannes-de-Döper-Kark in Lox tostännig, de 1965 grünnt worrn is. Vör 1965 weer de Nikolaus-Kark in Wulsdörp tostännig. De Johannes-de-Döper-Kark höört siet 1. November 2006 to de Karkengemeen Hillig Hart Jesu in Geestmünn.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht in Beverst bi de Kark.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Beverstermöhlen löppt de Beverster Möhlenstraat, de in’n Noorden an de Landsstraat 134 ran geiht un över disse Straat mit de Bundsstraat 71 verbunnen is. In’n Süden geiht de Beverster Möhlenstraat na Bruunshusen.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27. De Opfohrt 9 Wulsdörp liggt so 16 Kilometer in’n Noordwesten von Beverstermöhlen.

De nächste Bahnhoff is so bi fiev Kilometer wied weg in’n Süüdwesten in Stubben an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.

## Footnoten
Johann Saathoff

**Johann Saathoff** (* 9. Dezember 1967 in Emden) is en düütsch Politiker (SPD) un wurr bi de Bundsdagswahl an' 22. September 2013 as Direktkandidat in' Bundsdagswahlkreis Auerk – Emden in Oostfreesland wählt. He is siet den 8. Dezember 2021 Parlamentarischer Staatssekretär bi de Bundesministerin för’t Binnere un för Heimat.

## Familie un Utbillen
Saathoff wurr an' 9. Dezember 1967 as Kind vun en Habenarbeiter un en Nettstrickerin in Emden boren. Nah dat Abitur an dat Johannes-Althusius-Gymnasium in sien Heimatstadt fung he en Verwaltensloopbahn bi de  Bezirksregeeren Lüümborg an, de he 1990 as Diplom-Verwaltungswirt afslooten hett. Saathoff weer in' Ansluss dree Johr lang bi de Butenstäe Auerk vun de Bezirksregeeren Werser-Eems tätig un dornah teihn Johr  (bit 2003) in de Verwalten vun de Hoochschool Emden/Leer. Johann Saathoff is mit de Familientherapeutin Sonja Saathoff verheiraadt un hett fiev Kinner. De Familie wahnt in Peesm.

## Politisch Loopbahn
Saathoff wurr in' Februar 2003 to'n eersten hööftamtlichenBörgermeester vun de Gemeend Krummhörn wählt un in de Wahl in' September 2011 in sien Amt bestätigt. In' August 2013 is he todem as Vörsitter vun den SPD-Ünnerbezirk Auerk (umfaat den Landkreis Auerk) as Nahfolger der Krummhörnerin Hilda Christians wählt wurrn. Vun de 128 Delegeerten keem en Gegenstimm.

Wiel de Sozialdemokrat Garrelt Duin, de in den Bundsdagswahlen 2005 un 2009 as direkt wählt Afordneter nah Berlin gung, an' 21. Juni 2012 sien Bundsdagsmandat daalleggen dee, um Wertschapsminister vun dat Land Noordrhien-Westfalen to wurrn, wurr en nee SPD-Kandidat för de Bundsdagswahl 2013 söcht. Duin sien Mandat harr Gabriele Groneberg ut Cloppenburg övernommen, de Wahlkreis weer also in de Tüschentiet nich dör en direkt wählten Afordneten vertreden. Saathoff gull all to en fröhen Tiet as mögelk Nahfolger vun Duin.

Saathoff wurr an' 22. September 2013 mit 50,3 Perzent vun de Eerststimmen (Tweetstimmenergevnis vun de SPD in' Wahlkreis: 43,8 Prozent) as direkt wählt Afordneter vun den  Wahlkreis Auerk – Emden in den Bundsdag wählt. Up de Landesliste vun de SPD stunn he up Platz 23 un weer dormit nich „afsekert“.

Saathoff is nah Georg Peters, Carl Ewen, Jann-Peter Janssen un Garrelt Duin (all SPD) de fievte Bundsdagsafordnete vun den Wahlkreis siet 1949.

Saathoff wurr bi de Bundsdagswahl an'n 26. September 2021 mit 52,8 % weer wählt. He kreeg dormit bundswiet dat beste Eerststimmenergevnis. Siet den 8. Dezember 2021 is he de Parlamentarische Staatssekretär bi de Bundsministerin vun dat Binnere un för Heimat, Nancy Faeser. Nah den Bröök vun de Ampelkoalitschoon in Düütschland 2024 wurr Saathoff in'n November 2024 todem vun Bundsminister Volker Wissing to'n Parlamentarischen Staatssekretär in dat Bundsministerium vun de Justiz nöömt.

2022 wurr he mit den Keerlke-Pries uttekent .

## Weblenken
* Websteed vun Johann Saathoff
* Biographie bi den Düütschen Bundsdag
* Websteed vun den SPD-Ünnerbezirk Auerk

## Enkeld Nahwiesen
Kluust

**Kluust** () is en Oort in de Gemeen Basdaal (Samtgemeen Geestborn) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

## Geografie

De Poggmöhlenbeek flütt an Kluust langs un münnt later in’n Fohrendörper Kanaal.

De Naveröörd sünd Barchel in’n Noordoosten, Poggmöhlen in’n Oosten, Nee-Öös un Öös in’n Süüdoosten, Basdaal in’n Süüdwesten un Mals un Hipst in’n Noordwesten.

## Historie

Dat Gasthuus *Kluuster Hoff* is 1894 boot worrn.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Kuhs in’n Kanton Beverst höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort weer lange Tied opdeelt. Een Deel hett to dat Kaspel Karkwist un dat Amt Bremervöör tohöört un de annere to dat Kaspel Öös un dat Patrimonialgericht Öös (later Gericht Beverst). De Beverster Deel is 1851 von dat Gericht Beverst an dat Amt Beverst övergahn. Bi de Verwaltungsreform in dat Königriek Hannover 1852 is dat fröhere Patrimonialgericht Öös an dat Amt Bremervöör wesselt. Aver mit en Verordnung von’n 28. September 1852 schull de Oort denn doch wedder an dat Amt Beverst wesseln. Toletzt is de Oort aver doch in dat Amt Bremervöör bleven. Na 1885 weer dat in’n Kreis Bremervöör. 1977 is dat Deel von’n Landkreis Rodenborg worrn.

De Oort is later denn Deel von de Gemeen Basdaal worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Kluust is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Christophorus-Kark in Öös. Vör 1891 hebbt twee von de dree Hööv von’n Oort noch to dat Kaspel von de Johannes-de-Döper-Kark in Karkwist höört. De drüdde Hoff hett al jümmer bi de Kark in Öös bihöört.

För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Kluust löppt de Bundsstraat 71/74, de in’n Noordoosten na Bremervöör un wieder na Stood geiht un in’n Süüdwesten na Basdaal. In Basdaal geiht de B&nbsp;71 över Beverst na Bremerhoben un de B&nbsp;74 över Oosterholt-Scharmbeek na Bremen-Noord. Von de Bundsstraat geiht na Süüdoosten de Kreisstraat 138 af, de na Öös geiht.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27. De Opfohrt 9 Wulsdörp liggt so 29 Kilometer in’n Westen von Kluust.

De nächste Bahnhoff is so bi söss Kilometer wied weg in’n Noorden de Bahnhoff Örel an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu. Dat gifft ok en Bahnhoff Basdaal-Kluust an de Bahnlien Stood–Oosterholt, aver regulären Personenverkehr gifft dat al siet 1978 nich mehr op disse Bahnlien.

### Scholen

De Kinner ut Kluust gaht na Grundschool op de Hermann-von-Issendörp-School in Basdaal. Na de 4. Klass wesselt se för de Oberschool op de School Geestborn in Örel oder op dat Gymnasium Bremervöör.

## Literatur

* Martin Blanken, ‎Diedrich Hildebrandt: *Basdahl mit Kluste, Oese, Poggemühlen und Volkmarst: die Geschichte der Dörfer, der Höfe und ihrer Familien.* Volksbank Gnarrenborg, 1984

## Footnoten



## Weblenken
Stodermoor

**Stodermoor** () is en Oort in de Gemeen Stood in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

## Geografie

Dat Water ut dat Rebeed flütt in’n Noordoosten över de Bützfleter Lannern un den Bützfleter Kanaal af, in’n Oosten över de Röhrwettern un den Hörn-Götzdörper Kanaal un in’n Süden över de Haschenfleter Wettern.

De Naveröörd sünd Bützfletermoor in’n Noorden, Bützfleet in’n Noordoosten, Götzdörp in’n Oosten, Snee, Stood, Schölisch un Hogenwedel in’n Süüdoosten, Hahl un de Hööv Bockhorst un Steernbarg in’n Süden, Haddörp in’n Süüdwesten un Groot-Steernbarg un de Hoff Villah in’n Westen.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1852 to de Vaagdie Schölisch in dat Amt Wischhoben tohöört un is bi de Verwaltungs- un Justizreform an’n 1. Oktober 1852 in dat Königriek Hannover dör Verordnung von’n 28. September 1852 an dat Amt Stood kamen. In dat Amt Stood weer de Oort von 1852 bet 1859 un denn von 1859 bet 1885 in dat Amt Himmelpoorten. Dat Amt Himmelpoorten is 1885 denn in’n Kreis Stood opgahn un de 1932 tohoop mit de Kreise Jörk un Keden in’n ne’en, grötteren Kreis Stood.

### Inwahnertall

### Religion

Stodermoor is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Cosmae-Kark in Stood. Fröher hett de Oort to de Wilhadi-Kark in Stood tohöört.

För de Kathoolschen is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

In’n Noordwesten von Stodermoor liggt de 1.130 m × 1.525 m grote Roodslammdeponie von dat AOS-Wark in Bützfleet.

### Verkehr

Dör Stodermoor löppt de Kreisstraat 27, de in’n Süüdoosten na Schölisch geiht un in’n Noordwesten dör de Mooröörd Bützfletermoor, Aßlermoor, Ritschermoor, Gauensiekermor, Drochtersermoor un Aschhornermoor na Drochters to. In’n Westen geiht de Kreisstraat 80 na Groot-Steernbarg.

De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrten 2 Stood-Süüd un 3 Stood-Oost doot so ölven Kilometer in’n Süüdoosten von Stodermoor liggen.

De nächste Bahnhoff is so bi söven Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Stood an de Nedderelvbahn.

## Footnoten
David Cox (Maler)

**David Cox** (* 29. April 1783 in Birmingham; † 7. Juni 1859 in Harbourne bi Birmingham) weer en engelsch Maler. 

## Leven un Wark
David Cox weer de Söhn vun en Schmeed ut Birmingham. 1803 gun ge nah London un hett dor as Kulissenmaler an dat Astley-Theater arbeit un studeer nebenbi ünner  John Varley Aquarellmaleree. 

Twee Johr later kreeg he en Lehrstohl an de Royal Academy of Arts un hett eenige Böker över de Aquarell- un Landschapsmaleree schreven. Sluutend wurr he to'n Liddmaat vun de Society of Painters in Water Colours wählt. 1826 gung he up Studienreis in de Nedderlannen, Belgien un Frankriek.

Verscheeden Aquarelle vun David Cox befinnen sück in de Lady Lever Art Gallery, Port Sunlight, Merseyside, England.  De Warken wurrn vun den Grünner vun dat Museum, den Viscount Leverhulme, in' Kunsthannel köfft. Dorvan sünd aber eenige intüschen as Fälschungen identifizeert.

David Cox, nömmt de Öllere, hörr to de bedüüdenst engelsch Landschapsmaler un weer Paddmaker vun den Impressionismus. Sien Söhn David (1809−1885), ut de Ehe mit Mary Agg, weer ebenfalls Maler.

## Literatur
* David Cox: *Treatise an Landscape Painting and Effect in Water-colours*, (1813)
* David Cox: *A series of progressive lessons intended to elucidate the art of painting in water colours*, (1845)

## Weblenken

* Wiedere Warken vun David Cox d.Ä.
Glen Flagler

**Glen Flagler** weer en Whisky-Brenneree in’n Moffat/Inver House-Brennereekumplex, Moffat, Airdrie, North Lanarkshire, Schottland.

## Historie
Glen Flagler is 1964 vun den US-amerikaanschen Kunzern *Publicker* grünnt worrn, de to de Tiet Besitter vun *Inver House* weer. Dormols weern ünner dat Dack vun en ehmolige Papeermöhl butendem de Brenneree **Killyloch** un de Grain-Destille Garnheath tosamen vereent. Dorbi is ümstreden, wat Glen Flagler un Killyloch nu as enkelte Brennereen to sehn sünd oder tosamen höört.

De Destille Glen Flagler geev dat man blots ruchweg 20 Johren un is dormit een vun de schottischen Brennereen mit de körtsten Produkschoonstiet. De gröttste Deel vun de Produkschoon weer för US-amerikaanschen Blend-Whiskys maakt. Liekers geev dta in de 1960er un 1970er Johren ok en poor Affüllen as Single-Malt-Whisky. De sünd vundaag nich mehr in’n Hannel to kriegen, man as Sammlerstückens woll noch to finnen. As in de USA de Nafraag na Blended Whisky nalaten de, hett Inver House 1985 besloten, de Destille dicht to maken.

## Produkschoon
De Brenneree höör to dat schottische Whiskyrebeet Lowlands un hett dat Water för de Produkschonen – as all Brennereen ut dissen Kumplex – ut den Lilly Loch nahmen. Dat Molt keem vun de egen Wannerhopen-Molteree, de 1978 an de *Associated British Malsters Ltd.*verköfft worrn is.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Borns


## Weblenken
* Glen Flagler / Killyloch Distillery Profile (engelsch)
Moor-Therme Beers

De **Moor-Therme Aqua Vitales** is dat Swemmbad in Beers (Gemeen Geestland). Dat liggt an de Straat *Barghorn* nich wied weg von de Borg Beers un den Haadler Kanaal. Dat Bad hett üm un bi 35 Mitarbeiders. Apenmaakt hett de Moor-Therme na en Botied von twee Johr an’n 4. April 2004. Vörher harr Beers blots en ganz eenfach Hallen- un Freebad. Dat Hallenbad is in de Tied üm 1968 boot worrn.

Dat Bad hett vondaag en Becken mit dree 25-Meter-Bahnen un en 3-Meter-Sprungtoorn. Tosätzlich gifft dat en Aktivbecken, en Beleevnisbecken, en Sool-Thermalbecken, twee Whirlpools un en Sauna-Landschop mit fiev Saunas. Dat Sool-Thermalbecken un dat Beleevnisbecken doot deelwies buten un deelwies binnen liggen. De Sauna-Landschop is 2014/2015 utboot worrn. De ole Fattsauna is afreten worrn un tokamen sünd en 83,5 m² grote Finnland-Sauna un en 193 m² groot Gebüüd to’n Utrohn.

## Weblenken

* Websteed von de Moor-Therme (hoochdüütsch)
Kristi Zea

**Kristina Gwyn „Kristi“ Zea** (* 24. Oktober 1948 in New York City, New York) is en US-amerikaansche Szenenbillnersche, Kledaaschmakersche un Filmproduzentin.

## Leven un Wark
Zea hett eerst dat Middlebury College in Vermont besöcht un denn an de Columbia University Anglistik studeert. In de 1980er Johren hett se toeerst as Kledaaschmakersche för Alan Parker arbeit an sien Filmen *Fame*, *Birdy* un *Shoot the Moon*. Bi Parker sien Thriller *Angel Heart* hett se 1987 as Artdirector mitarbeit. Af 1986 hett se ok as Produzentin arbeit. To ehr wichtigsten Produkschonen tellt Filmen as *Philadelphia* un *As Good as It Gets*. Siet de Tiet hett se kuum noch as Kledaaschmakersche arbeit. Na 1988 weer se vör allen as Szenenbillnersche an Filmen bedeeligt.

Zea is verheiraat un hett een Kind.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
För ehr Arbeiten bi’n Film weer Zea twölfmol (Stand Mai 2015) för Filmpriesen vörslahn, dorünner tweemol för den *[[Oscar]]*. Uttekent weer se bit hüüt mit dree Priesen:
* 1998: mit den *[[OFTA Film Award]]* in de Kategorie *Best Kummedie-/Musical-Film* för *As Good as It Gets*
* 1998: mit den *[[Golden Satellite Award]]* in de Kategorie *Best Speelfilm – Kummedie oder Musical* för *As Good as It Gets*
* 2004: mit den *[[Muse Award]]*

## Borns


## Weblenken
*
Badlsdörp

**Badlsdörp** () is en Dörp in de Gemeen Scheeßl in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

## Geografie

So annerthalv Kilometer in’n Noorden von’n Oort flütt de Veers lang, de bi Veersbrügg in de Wümm münnt. Dat Rebeed üm de Veers billt dat Naturschuulrebeed Veersdaal.

De Naveröörd sünd Scheeßl in’n Noorden, Westervees in’n Noordoosten, Deepen in’n Oosten, Brookel un Wensbrook in’n Süüdoosten, Heemsbünnen in’n Süden, Rodenborg in’n Süüdwesten, Wohlsdörp in’n Westen un Veersbrügg in’n Noordwesten.

## Historie

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Rodenborg in’n Kanton Rodenborg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Amtsvaagdie Scheeßl in dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n ne’en, grötteren Landkreis Rodenborg tohoopgahn is.

De Oort is an’n 1. März 1974 Deel von de Gemeen Scheeßl worrn.

In’n Eersten Weltkrieg sünd 16 Soldaten ut Badlsdörp fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 19.

### Inwahnertall

### Religion

Badlsdörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Lucas-Kark in Scheeßl.

För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut den Eersten Weltkrieg steiht in Badlsdörp op’n Karkhoff. Tafeln mit de Naams von de Fullenen ut’n Tweten Weltkrieg hängt in de Kark in Scheeßl.

### Verenen

Badlsdörp hett en egene freewillige Füürwehr von 1934 un en Schüttenvereen, de an’n 11. März 1925 grünnt worrn is. De Sportvereen is 1932 grünnt worrn un de Dörpsvereen an’n 4. Juni 2002.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Badlsdörp löppt de Kreisstraat 211, de in’n Oosten över Westervees un Oostervees na Fintel geiht un in’n Westen över Wohlsdörp an de Bundsstraten 71 un 75 ran. Von de K&nbsp;211 geiht na Süüdoosten de K&nbsp;224 na Brookel n de B&nbsp;71 ran af.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1. De Opfohrt 48 Elsdörp liggt so 18 Kilometer in’n Noordwesten von Badlsdörp.

De nächste Bahnhoff is so bi söven Kilometer wied weg in’n Noorden de Bahnhoff Scheeßl an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

## Lüüd

De Politiker Hinrich Brunckhorst is 1903 in Badlsdörp boren.

## Literatur

* *Bartelsdorfer Dörpschronik.* Bänn A, B, C (2006–2014)

## Footnoten



## Weblenken
Wist (Landkreis Oosterholt)

**Wist** () is en Dörp in de Gemeen Oosterholt-Scharmbeek in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

## Geografie

De Naveröörd sünd Sandhusen in’n Noordoosten, Pennigbüttel in’n Oosten, Oosterholt in’n Süüdoosten, Scharmbeek in’n Süüdwesten, Westerbeek in’n Westen un Kattenhorn un Freißenbüttel in’n Noordwesten.

## Historie

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Oosterholt in’n Kanton Oosterholt höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Scharmbeek von dat Amt Oosterholt tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Oosterholt. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Landkreis Oosterholt worrn.

De Oort is in de Johren 1920 Deel von de Gemeen Pennigbüttel worrn. Pennigbüttel wedder is an’n 1. März 1974 Deel von de Gemeen Oosterholt-Scharmbeek worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Wist is evangeelsch-luthersch präägt un höört siet 1. Oktober 1992 to dat Kaspel von de Emmaus-Kark in Pennigbüttel. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Willehadi-Kark in Scharmbeek höört.

För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt-Scharmbeek tostännig.

De Doden warrt op’n Karkhoff Pennigbüttel begraven.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

An Wist langs löppt de Bundsstraat 74, de in’n Noordoosten na Bremervöör to geiht un in’n Süüdwesten över Oosterholt-Scharmbeek na Hu’e un Bremen-Noord. Ans gifft dat lüttjere Straten na Kattenhorn un Westerbeek.

De Opfohrt 16 Bremen-Noord op de Autobahn 27/270 liggt so twölv Kilometer in’n Süüdwesten von Wist.

De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Süden in Oosterholt-Scharmbeek an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.

## Footnoten
Wiste

**Wiste** is de hoochdüütsche Naam von

* Wist, Oort in de Gemeen Oosterholt-Scharmbeek in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen,
* Wist, Oort in de Gemeen Hepst in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.
Bartelsdorf

**Bartelsdorf** is de hoochdüütsche Naam von

* Badlsdörp, Oort in de Gemeen Scheeßl in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen,
* Bartelsdörp, Oort in de Gemeen Schulendörp in’n Kreis Hertogdom Loonborg, Sleswig-Holsteen,
* Alt Bartelsdorf, Oort in de Gemeen Rostock, Mekelborg-Vörpommern,
* Klein Bartelsdorf, Oort in de Gemeen Bentwisch in’n Landkreis Rostock, Mekelborg-Vörpommern,
* Neu Bartelsdorf, Oort in de Gemeen Bentwisch in’n Landkreis Rostock, Mekelborg-Vörpommern,
* Bartoňov, Oort in de Gemeen Ruda nad Moravou, Okres Šumperk, Tschechien,
* Bartovice, Oort in de Gemeen Ostrava, Tschechien,
* Bartultovice, Oort in de Gemeen Vysoká ve Slezsku, Okres Bruntál, Tschechien,
* Dřínov u Komořan, afbaggert Oort in de Gemeen Most, Okres Most, Tschechien,
* Partutovice, Gemeen in’n Okres Přerov, Tschechien,
* Rychaltice, Oort in de Gemeen Hukvaldy, Okres Frýdek-Místek, Tschechien,
* Barciszewo, Oort in de Gemeen Bartoszyce, Powiat Bartoszycki, Polen,
* Szpitalna Wieś, Oort in de Gemeen Sztum, Powiat Sztumski, Polen,
* Groß Bartelsdorf (poolsch *Bartołty Wielkie*), Oort in de Gemeen Barczewo, Powiat Olsztyński, Polen,
* Klein Bartelsdorf (poolsch *Bartołty Małe*), Oort in de Gemeen Barczewo, Powiat Olsztyński, Polen,
* Neu Bartelsdorf (poolsch *Nowa Wieś*), Oort in de Gemeen Purda, Powiat Olsztyński, Polen.
Bundsstraat 215

De **Bundsstraat 215** is en Bundsstraat in Düütschland, de von Rodenborg bet dicht bi de Grenz von Neddersassen na Noordrhien-Westfalen nich wied von Minnen geiht un 96 Kilometer lang is.

## Verloop

De Bundsstraat 215 fangt an de B&nbsp;71 an, geiht dör de Binnenstadt von Rodenborg över de Wümm un dör de Öörd Ünnerst, Ebersen, Wall un Dauelsen un kummt na 26&nbsp;km in de Stadt Veern. In Dauelsen liggt de Opfohrt 25 Veern-Noord op de Autobahn 27. De Straat geiht an de Stadt Veern vörbi över de Aller röver un denn jümmer na Süden to an de Middelwerser langs över de Öörd Hänsch, Dörbern, Barme, Drübber, Hassel, Eestrup, Gannsbargen, Hassbargen, Rohßen un Drakenborg bet na Neenborg (61 km). In Rohßen münnt de B&nbsp;209 in de B&nbsp;215. In Neenborg löppt se en Stück parallel to de B&nbsp;6 un billt hier toglieks de B&nbsp;214. De B&nbsp;215 löppt denn na Süüdwesten wieder an de Werser langs över Schäperhoff/Kattriede, Läsering, Esdrup un Landsebargen na Leese. Dor drippt de B&nbsp;215 op de B&nbsp;441. De beiden Straten nehmt nu för en Stück den sülven Verloop, böögt na Westen af un gaht över de Werser röver na Stolzenau. Dor verlett de B&nbsp;215 de B&nbsp;441 wedder un löppt denn an dat linke Över von de Werser na Süüdwesten to. De Straat geiht dör de Öörd Müsselringen, Diersdörpe, Glissen un Hargenstehe un münnt denn bi Krüüzkroog in de B&nbsp;61.

## Historie

De Schossee twüschen Neenborg un Veern is 1849 boot worrn. De hüdige Brügg över de Aller in Veern is 1934 boot worrn.

Fröher güng de Bundsstraat merrn dör de Binnenstadt von Neenborg. Vondaag is de Straat aver anners leggt un löppt in Neenborg en Stück parallel to de B&nbsp;6 bet an de Anslusssteed Neenborg-Midd. Von dor geiht en Tobringer na’n Berliner Ring un denn geiht dat op den olen Verloop wieder.

## Footnoten



## Weblenken
Peter Sattmann

**Peter Sattmann** (* 26. Dezember 1947 in Zwickau; † 25. Dezember 2025 in Brannenborg) weer en düütsch Schauspeler un Musiker.

## Leven
Sattmann, boren 1947 in Zwickau, truck in dat Öller vun negen Johr mit sien Öllern Gerda un Ferdinand Sattmann vun Zwickau nah Friedrichshafen an' Bodensee. Dor hett he dat Graf-Zeppelin-Gymnasium besöcht. In de elfte Klass hett he dat Gymnasium verlaaten, um sück mit de Schauspeleree to befaaten. He hett de Neue Schauspielschule München besöcht, gung 1969 an dat Düütsch Theater Chöttingen un wurr an dat Württembergischen Staatstheater in Stuttgart 1975 un 1977 to'n Schauspeler vun dat Johr wählt. 1970 wurr Peter Sattmann sien eerste Dochter, Katrin Sattmann, boren.

Sattmann weer besünners in de 1980er Johren in Mini-Feernsehserien as *[[Das Rätsel der Sandbank (Feernsehserie)|Das Rätsel der Sandbank]]*, *[[Der Bastard (Feernsehserie)|Der Bastard]]* un *[[Das große Geheimnis]]* spoodriek. 

Van 1990 bit 1998 leev he mit de Schauspelerin Katja Riemann tosommen. 1993 wurr de gemeensam Dochter Paula Riemann boren.

## Filmografie (Utwahl)

* 1975: Eurogang (TV-Serie, een Folg)
* 1977: Die Brüder
* 1977: Tod oder Freiheit
* 1979: Im Innern des Wals
* 1980: Das Ziel
* 1981: Der Fall Maurizius (TV)
* 1983: Ein Fall für Zwei (TV-Serie, een Folg)
* 1984: Feuer für den großen Drachen (TV)
* 1984: Das Rätsel der Sandbank (TV-Serie)
* 1984: Das leise Gift (TV)
* 1984: Kerbels Flucht
* 1986: Auf Achse (TV-Serie)
* 1987: Die glückliche Familie (TV-Serie)
* 1989: Das große Geheimnis
* 1989: Karambolage
* 1989: Jenseits von Blau
* 1989: Der Bastard
* 1989: Praxis Bülowbogen (TV-Serie)
* 1991: Willkommen im Paradies
* 1991: Von Gewalt keine Rede (TV)
* 1993: Ich klage an (TV)
* 1993: Abgeschminkt! 
* 1998: Frauen lügen nicht
* 1999: Männer sind wie Schokolade
* 1999: St. Pauli Nacht
* 1999: Die Motorrad Cops (TV-Serie, een Folg)
* 1999: 
* 1999: Polizeiruf 110: Kopfgeldjäger
* 2000: Der Havelkaiser
* 2001: Wie buchstabiert man Liebe
* 2001: Aszendent Liebe (TV)
* 2003: Die Eltern der Braut


*2003: Tochter meines Herzens
* 2003: Liebe Zartbitter
* 2004: Ein Gauner Gottes
* 2005: Der letzte Tanz
* 2005: Liebe wie am ersten Tag
* 2006: Pfarrer Braun (TV-Serie, een Folg) 
* 2006: Die Liebe kommt selten allein
* 2007: Noch einmal zwanzig sein …
* 2007: Der Sonnenhof 
* 2008: Mein Traum von Venedig
* 2008: 1:0 für das Glück
* 2008: Was glücklich macht
* 2008: 
* 2008: Im Tal der wilden Rosen - Fluss der Liebe
* 2008: Einmal Toskana und zurück
* 2009–2010: Unser Charly
* 2009: Bleib bei mir
* 2009: Inga Lindström: Mia & ihre Schwestern
* 2009: Rosamunde Pilcher: Lass es Liebe sein
* 2009: Heute keine Entlassung
* 2010: Vater aus heiterem Himmel
* 2011: Löwenzahn – Das Kinoabenteuer
* 2011: Die Samenhändlerin
* 2011: Tante Inge haut ab
* 2012: Zu schön um wahr zu sein
* 2012: Mann tut was Mann kann
* 2013: Die Erfinderbraut
* 2013: Danni Lowinski
* 2013: Utta Danella – Wer küsst den Doc?
* 2013: Bella Familia – Umtausch ausgeschlossen
* 2014: Dora Heldt: Herzlichen Glückwunsch, Sie haben gewonnen!
* 2014: Bella Casa – Hier zieht keiner aus!



## Weblenken
* Peter Sattmann up IMDb (engelsch)
Makalu

De **Makalu** (in China amtlich **Makaru Shan**, ) is mit en Hööcht vun 8485 m de fievthööchste Barg vun de Welt. 

De Barg liggt östlich vun den Mount Everest an de Grenz tüschen Nepal un dat Autonoom Rebeet Tibet in den Mahalangur Himal. Sien nepaleesch Siet hörrt to den  Makalu-Barun-Natschonalpark. De Eerstbestiegen gelung 1955 Lionel Terray un Jean Couzy as eerste Seilschap vun en negenköppig franzöösch Expeditschoon.

## Bestiegenshistorie
1954 hett en US-amerikaansch Expeditschoon eerstmals de Bestiegen vun den Makalu versöcht. Up den Südostgrat wurr dat hööchste Lager (V) up 7000 m Hööcht upricht. An’ 2. Juni hemm William Long un Willi Unsoeld mit etwa 7070 Meter de maximale Hööcht vun disse Expeditschoon reckt, bevör se wegen starken Schneefall weer afstiegen mussen. 

De Eerstbestiegen keem denn dör en negenköppig franzöösch Expeditschoon ünner de Leiden vun Jean Franco tostannen, bi de dat – eerstmals bi en Achtdusender – all Expeditschonsdeelnehmers dat schafft hemm, den Tipp to bestiegen. As Eerstbestieger wurrn aber meestens blots de Bargstieger Lionel Terray un Jean Couzy tellt, de an’ 15. Mai 1955 den hööchsten Punkt recken deen. Een Dag later stunnen Jean Franco, Guido Magnone und der Sherpa Gyalzen Norbu up den Tipp, de an’ 17. ok vun Jean Bouvier, Serge Coupé, Pierre Leroux un André Vialatte reckt wurr. De Weg führ vun  Norden över Makalu La un Nordwestgrat up den Tipp un wurrd hüüd as „Franzosenroute“ betekent. 

1970 hett en japaansch Expeditschoon de swoor Südostgrat-Route versöcht. An’ 23. Mai hemm Hajime Tanaka un Yuichi Ozaki den Tipp reckt un dormit de Eerstbegahn vun den Südostgrat to Enn’ brocht. In den Upstieg harrn se ok den Makalu-Südost (7860 m) eerstbestiegen.  

1975 wurr de Makalu dör Marjan Manfreda eerstmals ahn tosätzlichen Suerstoff besteegen.

Lang Johren weer de Makalu de eenzige Achtdusender in Nepal, de nich in’ Winter besteegen wurr. Völ bekannt Bargstiegers hemm dat vergevens versöcht, so as Renato Casarotto, Jean-Christophe Lafaille, de siet sien Versöök in’ Wiinter 2005/2006 verschullen is, un ok Nives Meroi. Eerst an’ 9. Februar 2009 hemm Simone Moro un Denis Urubko as eerste den hööchsten Punkt vun den Makalu in’ Winter reckt.

## Tippen vun den Makalu

De Chomo Lönzo (7818 m) wurrd ebenfalls to’n Massiv vun den Makalu tellt. De liggt etwa Kilometer nordnordöstlich vun den Hööfttipp un is vun de dör en etwa 7200 hooch Saddel trennt. Mit en Schortenhööcht vun 590 m gellt he as eegenstännig Barg.

## Literatur
* W. Dunmire und W. Unsoeld: *Makalu 1954 - California Himalayan Expedition*. in American Alpine Journal 1955 
* Jean Franco: *Makalu. Die Eroberung des 8470 Meter hohen Himalaja-Riesen*. Orell Füssli Verlag, Zürich 1956 
* Hermann und Dietlinde Warth: *Makalu. Expedition in die Stille*. EOS Verlag, St. Ottilien 1979 
* Frank Gräfe: *Grenzgang am Makalu. Erinnerungen einer Himalaya-Reise*. Verlag D.J.M., Dresden 2000

## Weblenken

* De Barg up Peakbagger (engelsch)
* Die Ersteigungsgeschichte auf bergfieber.de (private Websteed)
* Makalu bi himalaya-info.org

## Enkeld Nahwiesen
Guido Magnone

**Guido Magnone** (* 22. Februar 1917 in Turin, Italien; † 9. Juli 2012) weer en franzöösch Bargstieger un Bildhauer.

Wiels sien alpinistisch Loopbahn weer he an tallriek bedüüdend Eerstbegahn bedeeligt. So gelung hüm 1952 de eerste Dörstiegen vun de Petit Dru-Westwand, över dat he later ok en Book verfaat hett. In dat sülvige Johr weer he ok an de eerst Bestiegen vun den Fitz Roy in den Anden (gemeensam mit Lionel Terray) bedeeligt un hett de achte Dörstiegen vun de Eiger-Nordwand schafft. 

1955 weer he an de Eerstbestiegen vun den Makalu in’ Himalaya bedeeligt, bi de all neegen Liddmaaten den Tipp nah un nah besteegen hemm. 1956 gelung hüm de Tweetbestiegen vun den Muztagh Tower in’ Karakorum un de Eerstbegahn vun den Südostgrat. 1962 hörr he to dat Eerstbestiegerteam vun den  Chakrarahu-Osttipp in den Anden (gemeensam mit René Dubost, Paul Gendre, Lionel Terray un Jacques Soubis).

Utstellungen vun sein Bildhauerwarken geev dat ünner annern in Paris un Bourg-la-Reine.

## Weblinks
* Historisches Alpenarchiv
* Zeitschrift Der Bergsteiger, März 1982, Seite 55-56
* Doodsnahricht (franzöösch)
Karkweyh

**Karkweyh** is en Oortsdeel vun de Gemeende Weyhe in den Landkreis Deefholt in Neddersassen, nich wiet af vun de Bremer Grenz. In de Gemeen Weyhe is Karkweyh dat Dorp mit de meisten Inwahners. An’n 31. Dezember 2005 weern dat 9.317 Lüde. 

## Geografie
### Laag
Karkwey liggt in de Midden vun de Gemeen Weyhe. De ehre annern Oorstdeele liggt all um Karkweyh umto. 

### Ströme un Beken
In’n Osten vun Karkweyh flutt de Hache. Se billt to’n groten Deel de Grenz na Suudweyh, wat ok na Weyhe henhören deit. De Ochtem flutt ut den Karkweyher See, wo de Hache un de Süster Beeke rinfleten doot. De Ochtem flutt denn wieter na Noordwesten to.

### Dörper in'e Naberschop
Dörper in’e Naberschop sünd - vun Norden ut mit den Loop vun’e Klock uptellt, de Dörper Dreye, Suudweyh, Lahusen un Leeste, de all to de Gemeen Weyhe tohören doot.

## Historie
Bit to’n 1. März 1974 bestunn de sülvstännige Gemeen Karkweyh. De hett sik tohopensett ut de Orstdeele Karkweyh, Lahusen un Dreye. To düsse Tied sünd de Gemenen Karkweyh, Suudweyh un Leeste tohopenfaat wurrn to de Eenheitsgemeen Weyhe.

1998 is de Kooperative Gesamtschool Karkweyh upmaakt wurrn. In de Gemeen Weyhe gifft dat al siet 1973 de Kooperative Gesamtschool in Leeste. 

## Belege
Rodolfo Massi

**Rodolfo Massi** (* 17. September 1965 in Corinaldo) is en ehmalger italieensch Radrennfohrer. 

## Karriere
Nahdem Rodolfo Massi all as Amateur völ Rennen wunnen harr, wurr he, versehn mit groot  Vorschusslorbeeren, 1987 Profi. Aber all een Johr later hett he sück en Been braken un he muss opereert wurrn, wat dorto führen dee, dat een Been en paar Zentimeter lüttger bleev. So bleev hüm blots de Upgaav as Eddeldomestike, de hüm aber ok dennoch eenig Spood inbroch. 

Sien woll best Karrierejohr weer dat Johr 1998, as he sowohl de Middelmeer-Rundfohrt as ok den Giro di Calabria winnen kunn. In dat glieker Johr wunn he bi de Tour de France en Bargdeelstreck un he leeg nah de 16. Deelstreck up Platz 7 in de Gesamtwertung un führ ok de Bargwertung an. Denn aber hett man in sien Hotelzimmer Dopingmiddel funnen. He wurr vun de Polizei verhört un kunn nich mehr wieder an de Tour de France deelnehmen. He weer de eerste Radrennfohrer överhoopt, de wegen Doping in Haft nommen wurr. Later wurr he för söss Maand sparrt. In’ Peloton wurr he blots „De Aftheker“ nömmt.

Dornah speel he kien bedüüdend Rull mehr in den internatschonalen Radsport, ok wenn he 2000 noch en Deelstreck bi den Grand Prix Midi Libre winnen kunn un to’n Afsluss vun sien Loopbahn 2003 bi Giro d’Italia noch eenmal Platz 67 in de Gesamtwertung beleggen dee.  
## Palmarès
* 1994 Sieger: Settimana internazionale
* 1996 Een Deelstreck Giro d’Italia
* 1997 Sieger Tour du Haut-Var
* 1997 Een Deelstreck  Vuelta Ciclista a la Communidad Valenciana
* 1998 Sieger: Middelmeer-Rundfohrt
* 1998 Een Dellstreck un Gesamtsieg Giro di Calabria
* 1998 Een Deelstreck Critérium International
* 1998 Een Deelstreck Tour de France
* 2000 Een Deelstreck Grand Prix Midi Libre

## Weblenken
* Rodolfo Massi in de Datenbank vun Radsportseiten.net
* Rodolfo Massi Homepage (italieensch)
* Rodolfo Massi Tour de France Ergevnisse
Lucius III.

**Lucius III.** (oorsprünglich **Ubaldo Allucingoli**; * 1097 (?) in Lucca; † 25. November 1185 in Verona) weer van' 1. September 1181 bit to sien Dood Paapst.

Lucius wurr all 1141 vun Paapst Innozenz II. to'n Kardinalpreester vun Santa Prassede, 1159 to'n Kardinalbischop vun Ostia nömmt. 1138 weer he all to'n Kardinaldiakon vun Sant Adriano nömmt wurrn. Lucius tell to de engste Vertroote vun sien Vörgänger Alexander III. In de sien Utnannersetten mit den Kaiser Friedrich Barbarossa um dat mächtige toskaansche Arv  vun de Markgräfin Mathilde hett de diplomatisch versierte Kardinal versöcht to vermiddeln. Trotz sien vun verscheeden Lüüd ut sien Tiet gerühmten Gerechtigkeitssinn hett he dat aber nicht henkreegen, en för beid Sieden tofräestellen Lösung to finnen. As Legat weer he 1153 an den Verdrag vun Konstanz bedeeligt.

Nah sien Wahl hett Lucius, de noch ünner Bernhard von Clairvaux in den Zisterzienser-Orden upnommen wurrn weer, de begäng Geldtowennen an de  Bevölkerung vun Rom verwiegert. Bedingt ok dör de dorut wussen Unbeleevtheit vun den Paapst bi de Römer, gelung hüm dat nich, sück in'n Lateran to hollen: sien Weehen muss in Velletri stattfinnen.

In' Kamp gegen de röömsch Stadtregeeren reep Lucius III. den Erzbischof vun Mainz, Christian I. von Buch to Hülp, de ok tatsächlich versöcht hett, den Paapst bitostahn. Dat weer aber to Enn', as de Arzbischop unverwacht 1183 storven is. In disse Notlaag hett sück Lucius III. an den Kaiser wend, mit den he in Verona tosommendrapen is. 

Trotz sien politisch nich eenfack Situatschoon hett Lucius den Kaiser nich in all Punkten nahgeven. Immerhin hett man sück up en baldig Vörgahn gegen den Ketzeree verstännigt. Ok en wiederen Krüüztoog wurr in Utsicht nommen. Dagegen verweigerte der Papst die Krönung des Thronfolgers Heinrich zum Mitkaiser.

In' Oktober 1184 hett Lucius III. up dat Konzil vun Verona sien Dekretale Ad Abolendam bekanntgeven, de as bedüüdend Träe för de Herutbillen vun de Inquisitschoon gellt.

Ok wenn se sück deelwies eeinigt harr, keem dat nich mehr dorto, dat de kaiserliche Macht to Lucius sien Gunsten in Rom ingriepen dee. Lucius III. is in Verona storven un wurr in den dortigen Dom bisett.

En Folg vun sien Herrschap weer dat Upstocken vun dat Kardinalskollegium van 27 up 32 Liddmaaten.

## Literatur
* Bruno Steimer: *Lexikon der Päpste und des Papsttums*. Herder, Freiburg, ISBN 3-451-22015-6
* Ekkart Sauser: Lucius III. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 5, Bautz, Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3, Sp. 304–307.

## Weblenken
Anna Czerwińska

**Anna Czerwińska** (* 10. Juli 1949 in Warschau, † 31. Januar 2023) is en poolsch Bargstiegerin.

## Leven
1975 nehm Anna Czerwińska an en Expeditschoon up den Gasherbrum II un III in dat Karakorum deel. Upmarksomkeit kreeg se in’ Sömmer 1977, as se mit gemeensam mit anner Krystyna Palmowska, Wanda Rutkiewicz un Irena Kesa de Nordwand vun dat Matterhorn bedwung. 1979 besteeg se gemeensam mit Krystyna Palmowska den Rakaposhi un wähl dorbi en nee Route. 1983 stunn se wedderum mit Palmowska up den  Broad Peak un 1985 denn up den Nanga Parbat. An disse Exkursion nehm ok Wanda Rutkiewicz deel. Dat weer dat eerst Mal, dat de Parbat vun Fruen bedwungen wurr. 1990 nehm se an en Makalu-Expeditschoon deel. Dornah folgten in’ Mai 2000 de Mount Everest un 2001 de Lhotse un de Cho Oyu. Dreemal hett se versöcht den K 2 to bestiegen: 1982, 1984 un 1986; bi den letzten Versöök keemen 13 Bargstieger to Dood. 

Anna Czerwińska is ok de eerste poolsch Frau, de de jewiels hööchsten Bargen vun all  Kontinente, de Seven Summits besteegen hett.

Se hett en Doktertitel in Pharmazie, arbeit aber nich in dissen Beriek.

## Literatur
**Polnische Entdecker*, Herutgever: Poolsch Ministerium för Utwärtig Angelegenheiten, ISBN 83-89175-51-7, Siet 62 ff.

## Weblenken
* Bericht up engelsch un poolsch
Cuba Gooding Jr.

**Cuba M. Gooding junior** (* 2. Januar 1968 in Bronx, New York City) is en US-amerikaanschen Schauspeler.

## Leven un Wark
Cuba Gooding Jr. is de Söhn vun Cuba Gooding Sr., den Singer vun de US-amerikaanschen R&B-Grupp The Main Ingredient un öllere Broder vun Omar Gooding. Den Tosatz Jr. bruukt de Schauspeler, üm nich mit sien Vadder verwesselt to warrn. Sien Mudder Shirley Gooding weer Background-Singersche bi de Sweethearts. He hett asiaatsche Kamptechniken studeert, sik denn aver na de Schauspeleree orienteert. Dör lüttere Rullen as in *Hill Street Blues* oder *MacGyver* hett he sik bekannt maakt, bit he 1991 sien Dörbrook harr mit den Film *Boyz n the Hood*. 1996 hett he för sien Speel in den Film *Jerry Maguire* den Oscar kregen. He hett in en grote Tall vun wietere bekannte Filmen mitspeelt un twüschendör ok mol een, twee Filmen produzeert.

Siet März 1994 is Gooding Jr. mit Sara Kapfer verheiraat. Se hebbt tosamen twee Söhnen un en Dochter.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Gooding Jr. hett bit hüüt (Mai 2015) föffteihn Filmpriesen wunnen un weer för nochmol 28 nomineert. Uttekent weer he ünner annern mit: 
* 1997: den *[[Oscar]]* in de Kategorie *[[Oscar/Best Nevendorsteller|Best Nevendorsteller]]* för *Jerry Maguire*
* 1997: den *[[American Comedy Award]]* in de Kategorie *Lustigste Nevendorsteller in en Speelfilm* för *Jerry Maguire*
* 1997: den *[[Golden Staellite Award]]* in de Kategorie *Best Nevendorsteller in en Speelfilm – Kummedie oder Musical* för *Jerry Maguire*
* 1997: den *[[Blockbuster Entertainment Award]]* in de Kategorie *Best Nevendorsteller – Comedy/Romance* för *Jerry Maguire*
* 1999: den *[[Blockbuster Entertainment Award]]* in de Kategorie *Best Nevendorsteller – Drama/Romance* för *What Dreams May Come*
* 2002: sien Steern op’n Hollywood *[[Walk of Fame]]*
* 2005: den *[[Camie Award]]* för *Radio*
* 2013: den *[[Image Award]]* in de Kategorie *Rutragen Dorsteller in en Feernsehfilm, Minireeg or Dramaatsch Special* för *Firelight*

## Literatur
* *Cuba Gooding jr.*, in: *Internationales Biographisches Archiv 06/2003* vun’n 27. Januar 2003, in’t Munzinger-Archiv (Artikelanfang as pdf)

## Weblenken

* 
* Biografie op film-zeit.de
Girvan (Brenneree)

**Girvan** is en Whisky-Brenneree in Girvan, South Ayrshire, Schottland.

## Historie
*William Grant&nbsp;&&nbsp;Sons*, de Grünners vun *[[Glenfiddich]]* un *[[Balvenie]]*, hebbt nich blots Single-Malt-Whisky in jemehr Produkschoon, man produzeren ok Blended Whiskys. Man, se kregen sik mit de *Distillers Company Ltd.* (DCL) in de Plünnen, de en groten Andeel vun de Produkschoon vun Grain-Whiskys kuntrolleren deen, de dordör nödig weer. So weer dat Ünnernehmen dorto dwungen, sik en egene Produkschoonssteed to boen. Dat schüll denn in den lütten Küstenoort Girvan wesen, woneem en leddige Munitschoonsfabrik ut’n Tweeten Weltkrieg stünn. Op dat Land schüll nu de Grain-Brenneree inricht warrn. 1963 is de Destille grünnt worrn un siet de Tiet in Bedrief. Na egene Angaven schall dat de techniseerteste Brenneree vun Schottland wesen. Se tellt to de gröttsten Brennereen vun’t Land. In’t Johr 1966 is dorto noch de experimentelle **[[Ladyburn]]**–Brenneree op dat Rebeet vun de Girvan-Brenneree boet worrn, de aver al 1976 wedder Platz maken müss, as de egentliche Destille vergröttert warrn schüll. 2007 is op dat Grundstück de Brenneree **Ailsa Bay** dorto kamen, de för de Blended-Produkschoon Single-Malt-Whisky produzeert.

## Produkschoon

Dat Water, dat för de Produkschoon bruukt warrt, kummt ut dat *Penwapple reservoir*. In de Destille gifft dat twee Brennblasen – een *[[Aeneas Coffey|Coffey Still]]* un een *Continuous Still*. Ut de Brenneree gifft dat en Original–*Single Grain*-Affüllen, de ünner den Naam *Black Barrel* verköfft warrt. Op’n Markt gifft dat den siet 1995. He is meist weltwiet to kriegen. De gröttste Deel vun den Whisky geiht aver in de Produkschoon vun Blend-Whiskys.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Borns


## Weblenken
Karl Lemmermann

** Johann(es) Lemmermann** (* 28. September 1865 in Buxthu; † 12. April 1941 in Hannover) weer en düütschen Pastoor.

Lemmermann is 1865 as Söhn von Catharina Höft un Cord Lemmermann in Buxthu boren. De Agrikulturchemiker Otto Lemmermann weer sien Broder.

He is 1893 Vikar in dat Stephansstift Hannover worrn. 1910 is he Pastoor an de Marktkark St. Jacobi in Aimbeck worrn un denn in de Bethlehem- un St. Martin-Gemeen in Hannover-Linden. Na disse Tied weer he an de Heel- un Pleeganstalt Hilmssen. Von 1911 bet 1933 weer Lemmermann Schriftbaas von de Tiedschrift *Wanderer*. He weer Vereensgeistlichen von’n Neddersassischen Harbargsverband un von 1922 bet 1926 Geschäftsföhrer von’n Harbargsverband un ok Geschäftsföhrer von’n Gesamtverband düütsche Verplegungsstatschonen un Wannerarbeidssteden. Von 1927 bet 1934 weer he Vörsitter von’n Landsverband Hannover von’n Martin-Luther-Bund. Tosätzlich weer he ok Vörsteher von dat Henriettenstift in Hannover.

1955 is dat Karl-Lemmermann-Huus in Hannover grünnt worrn, dat na em den Naam kregen hett.

## Footnoten