open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alexei Iwanowitsch Jekimow

**Alexei Iwanowitsch Jekimow** (russisch Алексей Иванович Екимов, ok as *Aleksei Ekimov* transkribeert; * 28. Februar 1945) is en sowjeetsch un russisch Physiker. Anfang Oktober 2023 wurr hüm de Nobelpries för Chemie tospraaken.

## Forschung
Enn’n vun de 1970er-Jahre hett Jekimov de Farvbillen vun mit Halfleitern doteerten Glöös ünnersöcht. Dorbi hett he nanoskalige Halfleiter-Kristalle opdeckt, de Lucht bi minner Wellenlänten absorbieren konnten als erwartet. Gemeensam mit sien Kolleeg Alexander Efros an dat Physikalisch Technische Institut Joffe in Leningrad kunn he nahwiesen, dat de Grött vun disse so nöömt Quantenpunkte maatgevend för deren optische Eegenschapen verantwortlich ist. Etwa to de glieker Tiet hett Louis Eugene Brus in den Bell Labs doran arbeit, wu sück de Grött vun disse kolloidalen Halfleiter-Nanokristalle beinflooten lett. Nah meest dree Johrteihnten Forschung wurrn Anfang vun de 2010er-Johren eerstmals kommerzielle Anwennen vun de Quantenpunkte vörstellt.

Jekimow kreeg 1974 den Ph.D. un den Doktrr för Physik an dat Physikalisch Technische Institut Joffe in Leningrad, Russland. He is inhebber vun eenig Patenten.

Siet 1999 leevt Jekimov in den USA un arbeit bi en private Firma.

An‘n 4. Oktober 2023 wurr hüm gemeensam mit Moungi Gabriel Bawendi un Louis Eugene Brus de Nobelpries för Chemie tospraaken, för hör Leistung för dat Opdecken un Synthees vun Quantenpunkten.

## Ehrungen
* 1975: Staatspries vun de UdSSR in Physik un Technologie
* 2006: Alexander-von-Humboldt-Pries för sien Arbeiten an Quantenpunkten
* 2006: R. W. Wood Prize tosommen mit Louis Eugene Brus un Alexander Efros
* 2023: Nobelpries för Chemie

## Weblinks
* Kört Levensloop bi nanocrystals.com
* Arbeit över Quantenpunkte

## Enkeld Nahwiesen
Bengaalsche Spraak

**Bengaalsch**, ook **Bengali** na’t Engelsche (Bengaalsch:বাংলা, IAST: bāṃlā ) es ene indoaarsche Sprake, de wat bi 234 Millionen Minschen as œre Moddersprake un rund 39 Millionen as twede Sprake in Bangladesch, Westbengalen un Gebeden ümmeto sprèket.
## Klassifikatschoon
Dat Bengaalsche tellt tohope med den Assameeschen to den bengaalsch-assameeschen Spraken, de ook Gauda-Kamarupa-Spraken heet. Düsse Gruppe bild tohope med Oriya de oostindoaarschen Spraken, de ook na den Magadhan-Prakrit, up dat se trüggegeet, den Namen Magadhan-Spraken drèget. Dat Oostindoaarsche is ene Unnergruppe van’n indoaarschen Spraken, de to den indoiraanschen Telgen van’r indogermaanschen Spraakfamilie bihöört.
## Nawiese
Böhmsch Rosenappel

De **Böhmsch Rosenappel** is en historsch Appelsoort ut Böhmen. Se wurr all vör 1800 vun Mathias Rößler kört beschreven un verbreedt. In Sassen funn de Soort siet 1819 dör de Königliche Boomschool in’n Grooten Gorden in Dresden wiedere Verbreeden. Liekers sien Bekanntheit ünner Experten bleev de Soort en selten Leevhebbersoort.

Blots in sien böhmsch Heimat wurr de *Böhmsch Rosenappel* ok in dat 20. Johrhunnert noch in Aaftsortenwarken ünner de Naam *České růžové* („Rosa Tscheche“) beschreeven un afbildt. Aber sülvst in Tschechien is de Soort intüschen selten wurrn.

Ok in Öösterriek hett man sück siet den 1990er Johren verstärkt um dat Erhollen vun olt Aaftsorten bemöht. Dorbi wurr ok de *Böhmsch Rosenappel* weer opdeckt.

Vör eenig Johren kreeg Klaus Schwartz vun de Boomschool in Löbau eenige Reiser vun en afstarvend Appelboom ut de Böverlausitzer Oortschap Neusorge (Rothenburg/O.L.) an de Neiße to Nahtucht un kunn so den*Böhmschen Rosenappel* in Sassen sekern. Bi den afstarvend Boom hannel sück dat um dat eenzig bekannt Exemplar vun disse regionale Soort.

## Kiek ok
* List vun de Appelsorten

## Literatur
* Friedrich Lucas: *Die wertvollsten Tafeläpfel*, Ulmer-Verlag 1893.
* Eduard Lucas, Johann Georg Conrad Oberdieck: *Illustrirtes Handbuch der Obstkunde, Erster Band: Aepfel*, Ebner & Seubert, Stuttgart 1859 (Nachdruck: Pomologen-Verein, Aue/Sachsen 2002).

## Weblinks

* ''Böhmischer Rosenapfel'' up Obstgarten.biz
* ''Großer Böhmischer Sommerrosenapfel''

## Enkeld Nahwiesen
Hans-Jürgen Dörner (Footballspeler)

**Hans-Jürgen „Dixie“ Dörner** (* 25. Januar 1951 in Görlitz; † 19. Januar 2022 in Dresden) weer en düütsch Footballspeler un -trainer.

De Afwehrspeler (Libero) fung sien Loopbahn 1960 bi BSG Motor WAMA Görlitz an un wessel 1967 to de SG Dynamo Dresden, wo he bit 1986 bleev. Mit de Mannschap hett he fiev Mal de DDR-Meesterschap wunnn. Insgesamt hett he 392 DDR-Böverligaspelen maakt un dorbi 65 Doren schaaten.  

För de Natschonalmannschap vun de DDR hett he van 1969 bit 1985 insgesamt 100 Lännerspelen maakt un dorbi 9 Doren schaaten. Mit de Mannschap wurr he Olympiasieger 1976. He weer Footballer vun dat Johr 1977, 1984 un 1985 in de DDR. 2019 wurr he in de Hall of Fame vun den düütschen Football upnommen.

Nah sien aktiv Loopbahn weer he as Trainer tätig, ünner annern bi SV Werder Bremen, FSV Zwickau un VfB Leipzig 

## Borns
* Bernd Rohr, Günter Simon: Fußball-Lexikon, 2004 Copress Verlag, ISBN 3-7679-0829-8
Sunbeam-Talbot 80

De **Sunbeam-Talbot 80** is en veerdörig Limousine, de de Rootes Group 1948 as Nahfolger vun den Sunbeam-Talbot Ten herutbrocht hett. Dat Modell weer ok as Cabriolet to koopen. De Tourer, bi dat Vörgängermodell noch to hemm, wurr nich mehr anboden. 

De Limousine harr nu in de Kotflögel integreerte Luchten un en achtern anslahn Motorhaube. De Achterrööd weern mit "Spats" verkleedt; de Trittbretter fullen weg. De  Veerzylinder-Reegenmotor mit 1185&nbsp;cm³ Hubruum wurr vun den Vörgänger övernommen, kreeg aber hangend Ventile (OHV), wodör he 47&nbsp;bhp (34,5&nbsp;kW) Leistung entwickeln dee. All veer Rööd weern wiederhen an Halfelliptik-Blattfeeern uphangen. Dat Fohrtüch reck en Hööchstgeschwindigkeit vun 117&nbsp;km/h, wodor dat ok to Rallyes dörgen dee (to’n Bispeel Rallye Monte Carlo). 

Mit glieker Karosserie, aber starkeren Motor, wurr de Sunbeam-Talbot 90 leefert.

1950 wurr dat Modell ahn Nahfolger instellt.

## Literatur
* Culshaw, David & Horrobin, Peter: *The Complete Catalogue of British Cars 1895–1975.* Veloce Publishing plc, Dorchester 1997, ISBN 1874105936
Patricia Ortúzar

**Patricia Verónica Ortúzar** (* 27. Mai 1975) is en argentiensch Polarforscherin in dat argentiensch Antarktisterritorium. Se is de Baas vun dat Programm för Umweltmanagement un Tourismus vun de Direccion Nacional del Antartico. Se is stellvertretend Vörsittersche vun den Utschuss för  Umweltschuul (CEP) in’n Rahmen vun den Antarktis-Verdrag.

## Studium
Ortúzar hett  2001 hör Geographiestudium an de Universidad de Buenos Aires afslooten. Tüschendör hett se een Semester an de University of Liverpool maakt. 

## Karriere un Infloot
Ortúzar arbeit in Fragen vun den Schuul vun de antarktisch Umwelt as ok de Reguleeren vun den Antarktis-Tourismus mit politischen Entscheedensdrägern tosommen.  Se sett de bi de Tosommenarbeit entstahn Entscheedungen in’n Rahmen vun dat argentiensch Antarktisprogramm üm. Todem führt se Seminare un Billensprogramme för de Mitarbeiter dör, de in de Antarktis reisen, bewert Umweltverträglichkeitsprüfungen un överwaakt Tourismusaktivitäten.

Ortúzar vertrett Argentinien in internatschonalen Foren as de *Reunion de Administradores de Programas Antarticos Latinoamericanos* (RAPAL), en Drapen vun Leitern vun latienamerikaansch Antarktisprogrammen, un den Antarctic Treaty Consultative Meetings (ATCM). Ortúzar is Deel vun den Redaktschoonsgrupp vun dat *Antarctic Environments Portal*. Se is Mitverfaaterin vun en Kapitel to’n Schuul vun de antarktisch Umwelt in dat Kinnerbook *Antartida educa*.

## Enkeld Nahwiesen
Biathlon-Weltmeesterschapen 2003

De **38. [[Biathlon-Weltmeesterschapen]]** funnen van’n 15. bit 23. März 2003 in dat russisch Chanty-Mansijsk statt.

Eerstmals bi Weltmeesterschapen wurr de Staffel vun de Fruen blots noch över de Distanz vun 4 × 6&nbsp;km utdragen. In dat Verfolgungsrennen vun de Fruen geev dat noch en Novum, eerstmals wurn bi en WM zwei Goldmedaillen in en Wettbewarf vergeven, nahdem man nich mal up dat Teelfoto sehn kunn, well nu wunne harr. 

2002 harr dat wegen de Olympisch Winterspelen in Salt Lake City blots de Weltmeesterschapen in dat noch nich-olympisch Massenstart geven.

## Mannlüüd

### Sprint 10 km



**Datum:** 15. März 2003


### Verfolgung 12,5 km



**Datum:** 16. März 2003


### Massenstart 15 km



**Datum:** 23. März 2003


### Eenzel 20 km



**Datum:** 19. März 2003


### Staffel 4 × 7,5 km



**Datum:** 21. März 2003


## Fruen

### Sprint 7,5 km



**Datum:** 15. März 2003


### Verfolgung 10 km



**Datum:** 16. März 2003

Martina Glagow hett sück nah de knappste WM-Entscheeden vun all Tieden dorför insett, dat ok  Sandrine Bailly de Goldmedaille kreeg, nahdem se tonächst to alleenig Winnerin verklort wurrn weer.


### Massenstart 12,5 km



**Datum:** 22. März 2003


### Eenzel 15 km



**Datum:** 18. März 2003


### Staffel 4 × 6 km



**Datum:** 20. März 2003


## Medaillenspegel




## Weblinks
* Resultate Biathlon-Weltmeisterschaften auf biathlon-fans.de, abgerufen am 16. März 2017
* Resultate Biathlon-Weltmeisterschaften auf ifosta.de/Sport, abgerufen am 16. März 2017
* Biathlon-Weltmeisterschaft Deutschlands Herren holen Staffelsieg – Quelle: http://www.mz-web.de/9933808 ©2017 auf mz-web.de, abgerufen am 16. März 2017
* Groß holt seine dritte WM-Medaille auf spiegel.de/sport, abgerufen am 16. März 2017
* Deutsche Skijägerinnen zielen an Gold vorbei auf spiegel.de/sport, abgerufen am 16. März 2017
* MEN 10 km SPRINT – Biathlom WCh-2003 – Khanty-Mansiysk, Video, Länge 1:00:58 h auf youtube.com, abgerufen am 16. März 2017
* WM Verfolgung Frauen Khanty-Mansiysk 2003, Video, Länge 47:04 min auf youtube.com, abgerufen am 16. März 2017
* WM Staffel Frauen Khanty-Mansiysk 2003 Englisch, Video, Länge 1:17:35 h auf youtube.com, abgerufen am 16. März 2017

## Enkeld Nahwiesen
Emile Thollembeek

**Emile Thollembeek** (* 31. Januar 1895 in Denderwindeke; † 7. Juni 1969 in Gent) weer en  belgisch Radrennfohrer.

Emile Thollembeek weer van 1921 bit 1935 Profi. 1923 weer he de Sieger bi dat Straatenrennen Scheldeprijs vör Maurice de Waele un Denis Verschueren, ansluutend is he aber meest blots noch Steher- un Sössdaagrennen fohren. 1932 wurr he belgisch Meester vun de Steher un stunn ok mehrmals up dat Podium. Vun de 16 Söösdaagrennen, an de he deelnommen hett, wunn he 1926 dat vun Gent, gemeensam mit César Debaets.

Thollembeek hett nah sien sportlich Loopbahn en Reparaturwarkstäe för Autos un twee Garagenbedrieven in Brüssel bedreeven.

## Weblinks
* Indrag bi Radsportseiten.net

## Enkeld Nahwiesen
Middelste Oosten

De **middelste Oosten** oder **middelste Orient** es een geograafsch Begreep, de nich eendüdig es. Middelste Oosten betekent in’n düütschen Spraakrume de Länder Iran, Afghanistan, Pakistan, Indien, Nepal, Bhutan af un an ook Myanmar, wat eer to Süüdoostasien tellt, de alle twischen den Negen Oosten un den Feernen Oosten ligget. Internatschonaal beschrivt „Middelste Oosten“ meest ene Regioon, de meer oder minder den „Nege Oosten“ in’n düütschen Spraakrume liekkümmt (), also de Törkie, Zypern, Syrien, Libanon, Israel, Palästina un Jordanien, man ook Ägypten, Iran un dat araabsche Halveiland.

## Middelste Oosten – Düütsche Spraakruum un internatschonaal
In’n düütsche Spraakrume betekent „Middelste Oosten“ de Länner twischen den Negen un Feernen Oosten. Ook dat spaansche  meent de Regioon.

Up Engelsch bedüd  man de Regioon, de in’n düütschen Rume *Nege Oosten* heet.  De Begreep  betekent heel den Kultuurruum van Noordafrika bet daal na Mauretanien un Sudan, dat araabsche Halveiland un dat iraansche Hoogland bet na Pakistan. Ook up Araabsch betekent „Middelste Oosten“  ()  eer wat up  Düütsch as  *Naher Osten* versteet.

## Litteratuur

* Eckart Ehlers, Abdoldjavad Falaturi, Günther Schweizer, Georg Stöber, Gerd Winkelhane (Hrsg.): *Der Islamische Orient: Grundlagen zur Länderkunde eines Kulturraums.* (Studien zum Islam in interkulturellen Wechselbeziehungen. Schriftenreihe der Islamischen Wissenschaftlichen Akademie zur Erforschung der Wechselbeziehung zur abendländischen Geistesgeschichte und Kultur: Islam: Raum – Geschichte – Religion, Band 1.), Köln 1990.
* Jeremy Salt: *The Unmaking of the Middle East. A History of Western Disorder in Arab Lands*. University of California Press, 2008, ISBN 978-0-520-26170-9.
* Karl J. Schmidt: *An Atlas and Survey of South Asian History (Sources and Studies in World History).* M.E. Sharpe, New York 1997, ISBN 978-1-56324-334-9.

## Nawiese
Alma und Oskar

**Alma und Oskar** is en Speelfilm ut dat Johr 2022 vun Dieter Berner mit Emily Cox as Alma Mahler un Valentin Postlmayr as Oskar Kokoschka. Premiere weer in’n November 2022 an dat International Film Festival of India, in de Swiez wurr de Film in’n Januar 2023 up de Solothurner Filmdaag wiest. De düütsch Kinostart is för den 6. Juli 2023 vörsehn.

## Handlung
Nah den Dood vun Gustav Mahler in‘n Mai 1911 verführt de sien Wittfru un Grande Dame vun de Wiener Sellschopp Alma Mahler in‘n Fröhjohr 1912 den jungen Maler un dat Enfant terrible vun de Kunstszene Oskar Kokoschka.

Ut en sexuellen Avendüer entwickelt sück en liedenschaplich Affäär. Oskar sücht Alma as sien Muse un will hör besitten, wiels Alma sülvst as Komponistin tätig is. Dat entwickelt sück en Speel um Afhängigkeit un Macht, dat de beid an den Rand vun Sülvstverneelen bringt.   

## Produktschoon un Achtergrund
De Dreiharbeiten funnen an 33 Dreihdaag van’n 14. Juni bit to’n 10. August 2021 in Wien, Nedderöösterriek, Prag, Sleswig-Holsteen un in de Swiez statt. Dreihoort weer ünner annern dat Industrieveertel Walzmühle in Frauenfeld in den Kanton Thurgau.

Produzeert wurr de Film vun de öösterrieksch *Film AG Produktions GmbH* (Produzenten Johanna Scherz un Alexander Glehr), in Koproduktschoon mit de Swiezer Turnus Film (Produzenten Anita Wasser un Michael Steiger), de düütsch Wüste Film (Produzent Stefan Schubert) un de tschechisch *Dawson Film/Dawson Productions* (Produzenten Monika un Vlasta Kristl).

## Weblinks
* 

## Enkeld Nahwiesen
Steve Gilmore

**Steven Dirk „Steve“ Gilmore** (* 21. Januar 1943 in Trenton, New Jersey) is en US-amerikaansch Bassist vun den Modern Jazz. 

Gilmore fung mit 12 Johren an, up dat Kontrabass to spelen; 1957 is he all in Philadelphia uptreeden. He hett bi 1961 an de Oscar Peterson sien „Advanced School of Contemporary Music“, wo Ray Brown sien Lehrer weer. Ansluutend speel he in sien Heimatstadt mit Bob Newman, Jerry Dodgion un Ray Bryant. Van 1967 bit 1971 weer he bi Flip Phillips tätig, is aber ok mit Ira Sullivan un Paul Winter uptreeden. Denn hett he en fast Rhythmusgrupp mit Bill Goodwin billd, de tonächst för Al Cohn, Zoot Sims un Mose Allison (1972/73) arbeit hett, aber ok för Tom Waits un dat *National Jazz Ensemble* (ünner de Leitung vun Chuck Israels). Af 1974 hett dit Team Phil Woods (tonächst gemeensam mit Hal Galper) begleit. Dorneben weer he in de Band vun Thad Jones/ Mel Lewis tätig. Mit John Coates Jr., Toshiko Akiyoshi, Dave Liebman, Susannah McCorkle, Tom Harrell, Jimmy Amadie oder Dizzy Gillespie gung he up Tournee bzw. in‘t Studio.

Sien Bassliens gellen luut Martin Kunzler as „Optimallösungen“ vun en Walking Bass, an de sück goot wiesen lett, „wie sehr Drive von der melodischen Komponente abhängt“. Entsprekend wurrn disse Bassliens för Lehrwarken as „Steve Gilmore Bass Lines, Exactly as Recorded“ överdragen.

## Diskographisch Henwiesen
* Silver Threads (1984)
* I’m All Smiles (1994)

## Literatur
* Martin Kunzler: *Jazz-Lexikon.* Band 1: *A–L* (= *rororo-Sachbuch.* Bd. 16512). 2. Uplaag. Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 2004, ISBN 3-499-16512-0.

## Weblinks
* DNB-Katalog
* Biographie (engelsch)
Linus (Bischop vun Rom)

**Linus** (* in Etrurien; † 79, vermootlich in Rom) weer wohrschienlich van 67 bit 79 Bischop vun Rom. In fröhchristlich Listen wurrd Linus a eerst Bischof vun Rom nöömt, eerst af dat laat 2. oder fröhr 3. Johrhunnert hett sück de Upfaaten dörsett, Petrus as eersten Bischop to beteken un Linus as tweeten. Linus wurrd in de röömsch-kathoolsch Kirche as Merteler un Hilliger verehrt.

## Leven
### Traditschonelle Dorstellungen
Nah den *[[Liber Pontificalis]]* wurr Linus in Volterra in de hüüdig Toskana boren, he nöömt as Moder vun Linus Claudia, as Vader Herculeanus. Linus sall vun Petrus to’n Bischop weeht wurrn ween. Tovör sall he bi hüm Vikar ween hemm. De Angaven to de Bischopstiet vun Linus gaht wiet utnanner. De meest Borns laaten de 67 anfangen. De kathoolsch Enzyklopädie nöömt den Anfang up dat Doodsjohr vun Petrus, dat aber nich seker angeven wurrn kann. De Liber Pontificalis seggt 56, de Liberiaansch Katalog seggt 55, Eusebius von Caesarea 69. De Diskrepanz vun de Daten wurr vun Rufinus dormit verklort, dat Linus all to Leevtieden vun den Apostel as de sien Vikar deent harr un eenig Borns sück up disse Tiet betrucken hemm.

Linus weer nah de Överleefern 11 bit 15 Johr lang röömsch Bischop, de Liberiaansch Katalog seggt 12 Johr, veer Maand un 12 Daag. De meest Borns geven dat Johr 97 as dat Johr vun sien Dood an, eenige dat Johr 76, de Liber Pontificalis 67; Eusebius seggt dat Johr 81. De meest Borns seggen ok Linus harr dat Martyrium leeden. De meest Historiker glöven aber nich doran, wiel to de Tiet vun sien Dood kien Christenverfolgung in Rom nömmt wurr. Tertullian nömmt Clemens von Rom as Nahfolger vun den Apostel Petrus, aber all antiken Borns sück sück dorin eenig, dat Linus de direkte Nahfolger vun Petrus ween is, ok wenn de Daten all wat dörnanner sünd.

### Moderne Sicht
Nah den Historiker Volker Reinhardt hett Irenäus . Reinhardt stellt in Afrede, dat den in den Bischopslisten enthollen Naams  –&nbsp;dormit ok Linus&nbsp;– sekere Daten oder Taten toordnet wurrn können.

## Verehrung
Sien Gedenkdag is de 23. September, nah den *Liber Pontificalis* de Dag vun sien Martyrium. De Karkenvader Irenäus hett hüm mit jenem Linus, de in‘n 2. Breef an Timotheus  al Begleiter vun den Paulus nöömt wurrd, identifizeert. Nah den *Liber Pontificalis* wurr Linus in‘n Vatikan begraven. Linus tellt to de Kanonhilligen un wurrd glieks nah de Aposteln nöömt.

## Literatur
* 
* Mario Ziegler: *Successio. Die Vorsteher der stadtrömischen Christengemeinde in den ersten beiden Jahrhunderten.* Habelt, Bonn 2007, ISBN 978-3-7749-3496-2. (Rezension)
* 

## Weblinks

## Enkeld Nahwiesen
Kapstadt

**Kapstadt** (,  , ) es tohope med Pretoria un Bloemfontein een van den dree Höövdstäden van Süüdafrika un de Seed van süüdafrikaanschen Parlament. De Stad es ook Höövdstad van’r Provinz West-Kap un de tweed gröttste Stad in Süüdafrika na Johannesburg. 
Kapstadt heet ook *Mederstad van Süüdafrika*. De Stad was eerst Handelsposten för nèderländsche Schippe up’n Weg na Indien  un Oostafrika un was ene van de eersten Städen süüdlik de Sahara, in de up Duur europääsche Kolonisten lèven.

Van’n lütken Haven wuss Kapstadt to de gröttste Stad in Süüdafrika un was dat ook bet 1887, as dat Goldfever an’n Witwatersrand bi den niegründ Johannesburg lossgung. In Kapstadt lèvet na de Zensus van 2011 1,3 Millionen Minschen, wat Kapstadt de gröttste Afrikaanssprakige Stad maket un ook de enige Stad, wo de „''''“ de relative Meerheed formt.

Kapstadt es wègen siene Lage un de Schöönheed van siene Natuur an’n Fote van’n Tafelbarg vandage een van de Städen, de de meesten Touristen besöket un wichtige Stad för de internatschonale Reklame- un Filmindustire. Na ene Studie van 2018 ligt de Lèvensqualiteet in Kapstad up’n 94. Rang mang 231 Städen un up’n tweden Rang in Süüdafrika na Durham.

## Weblenke

* ''Offitschelle Websteed Kapstadt''

## Nawiese
Rööd

**Rööd** betekent

* Rad, de Meertall van Rad
* enen männliken Hund, in Westfalen ook as Woord för Hund allgemeen

Kiek ok bi: Röder, Röör, Rüe, Rüde
Albert Brülls

**Albert Brülls** (* 26. März 1937 in Anrath; † 28. März 2004 in Korschenbroich) weer en düütsch Footballspeler.

De Middelstörmer fung sien Loopbahn 1948 bi AV Anrath an. Dor bleev he bit 1954. Dornah speel he bit 1962 för Borussia Mönchenglaldbach un wessel denn nah Italien to’n AC Mantua, wo he bit 1965 bleev. Sien nächste Statschoon weer bit 1968 Brescia Calcio, bevör he to’n Afsluss bi Young Boys Bern speel un dor sien Profiloopbahn 1970 afsluuten dee. He hett denn noch bi VfR Neuss as Spelertrainer bit 1972 speelt.

För de düütsch Natschonalmannschap hett he in de Johren 1959 bi 1966 insgesamt 25 Lännerspelen maakt un dorbi negen Doren schaaten. He weer bi de Football-Weltmeesterschapen 1962 un 1966 mit bi, hett sück aber in de Vörrunnenspelen 1966 besehrt un kunn dorüm nicht an dat Endspeel deelnehmen. Viezweltmeester weer he aber liekers.

## Borns
* Bernd Rohr, Günter Simon: Fußball-Lexikon, 2004 Copress Verlag, ISBN 3-7679-0829-8
Vögelsen

**Vögelsen** is en Dörp un Gemeen in’n Landkreis Lümborg en Düütschland.

## Geograafsche Laag
Vögelsen liggt rund 5 km noordwestlich vun Lümborg, rund 3 km östlich vun Mechtsen un circa 4 km süüdwestlich vun Bewick. Dat Dörp höört to’n Landkreis Lümborg un de Samtgemeen Bewick.

## Geschicht
Vögelsen wurr op den 21. Mai 1158 erstmalig in en Urkunn ut Varel nömmt. Ees bestunn ut 8 Buerhöfen, de hüüd noch existeeren. Dat Dörp wurr nah den örtlich beheimateten Haubenlerken nömmt.

## Infrastruktur

De Gemeen hett ünner ännern en Oortszentrum mit Inrichtungen vun de Grundversorgen. Butendem gifft dat en statschonär Pleeginrichtung för de Minschen, en Karkengemeenzentrum, en Krippe, en Kinnergaarn un en Grundschool mit Turnhalle.

## Weblenken
• www.voegelsen.de
Lungensüük

**Lungensüük(te)** betekent verscheden Krankheden an de Lunge:
* Lungensüük, för de Lungensweer oder Pneumonie, Krankheid, bi de Lungen sweert,
* Lungensüük, Krankheed, bi de Tuberkulosekieme, de Lung angript.
Liste van Staten in Afrika

De **Liste van Staten in Afrika** list de unafhängigen Staten un afhängigen Gebede up den Eerdeel Afrika up. De grote Deel van den Staten sind Liddmaten van de Afrikaanschen Unioon

Dat Sinaihalveiland binnen Ägypten liggt geograafsch in Asien, de grote Deel van den ägyptschen Staatsgebeed liggt man in Afrika.

## Egenständige Staten
De 54 Staten in düsse Liste under sind Liddmaten bi den Vereenden Natschonen un geld för alle andere Staten as legitim:

## Staten, de nich alle as legitim ankieket

## Gebede, de to Staten buten Afrika höört

## Afhängige Gebede

## Nawiese
Josef Oberboersch

**Josef Oberboersch**, Ökelnaam *Jupp* (* 2. Januar 1884 in Overath; † 14. Juli 1957 in Kleve), weer en düütsch  Maler, Tekner un Druckgrafiker.

## Leven
Oberboersch hett van 1901 bit 1910 an de Kunstakademie Düsseldörp bi Fritz Roeber, Willy Spatz un Claus Meyer studeert. Nah sien Utteeknung mit den Italien-Pries 1910 hett he Studienreisen nah Italien (ünner annern nah Florenz), in de Nedderlannen un nah Süüddüütschland ünnernommen. He weer Liddmaat in’n  Nedderrhiensch Künstlerbund, as ok bi Das Junge Rheinland.

De Künstler hett an tallriek düütsch Utstellungen deelnommen, dorünner in Berlin, Düsseldörp, München, Stuttgart un Köln. Nah den Dood vun Oberboersch hett hüm de Stadt Kleve 1957 en Gedächtnisutstellung widmet.

## Warken (Utwahl)
* *Stillleben mit Sonnenblumen und Früchten*
* *Dorflandschaft*
* *Stillleben mit Sonnenblumen*
* *Vorgarten*
* *Herbstliche Landschaft mit Flusslauf und Kahn*
* *Beek*
* *Rue de l’église*

## Kiek ok
* List vun Maler vun de Düsseldörper Malerschool

## Literatur
* Oberboersch, Jupp. In: Hans Vollmer (Hrsg.): Allgemeines Lexikon der Bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart. Begründet von Ulrich Thieme und Felix Becker. Band 25: Moehring–Olivié. E. A. Seemann, Leipzig 1931, S. 548.
* Christl Jansen, Klaus Sanders: *Josef Oberboersch. Ein vergessener Künstler*. In: *Geschichtsbrief Bedburg-Hau* 9 (2014), S. 42–47.

## Weblinks
* ''Jupp Oberboersch (German, born 1884)''. In: artnet

## Enkeld Nahwiesen
Kinshasa

**Kinshasa** (, ; ), bet 1966 ook ***' oder ***', es de Höövdstad un gröttste Stad van’r Demokraatschen Republik Kongo. De Stad liggt an den groten Stroom Kongo un was eerdages een Fischerdörp, man es nu ene Grootstad med œverslaan 16 Millionen Minschen un dat Zentrum för de Weerdschop, Finanzen, Industrie, Kultuur, de Politik in den Lande. Binnen de Stad ligget de Buwärke van wichtigen Institutschonen as de **', in den de Natschonaalversammlunge un de Senaat sittet, de **', wo de Präsident siene Sede het.

De Stad es 9.965 Quadraatkilometer groot un liggt an den *Pool Malebo*, wo sik dat Water van’n Kongo vœr den Livingstone-Waterfällen upstewwet un foormt enen groten Halbvògen an den Över henlanges. Güntsieds den veer Kilometer breden Stroom Kongo liggt Brazzaville, de Höövdstad van’r Republik Kongo.

Kinshasa es mang den 26 Provinzen van den Land ene egene Provinz un deelt sik 24 Gemenen (**) up, de sik wedderüm uut 365 Naverschopen tohopesett. Kinshasa es de gröttste franschsprakige Stad up’r Eerden. Fransch domineerd de Poltik, de Scholen un Universitäten, un den handel, man up den Straten is meest Lingala as sproken Sprake to hören. De Minschen uut de Stad heet *Kinois*.

Up den Lande ümme Kinshasa lèven de Bantuvölker Teke un Humbu Dat Dörp an’n Kongo, in den se lèven, hadde den *Nshasa*. In’n 18. un 19. Jaarhunderd worde dat Dörp wichtig för den Handel un de Stad, de ranwussen was, kreeg den Namen Léopoldville na den Köning Leopold II. van Belgien.Mobutu Sese Seko gav de Stad 1966 de Namen Kinshasa, den kolonialen uuttowesseln un as een Besinnen up den oolden Dörpsnamen *Nshasa*.

## Bilder

La ville de Kinshasa.jpg|Binnenstad van Kinshasa
Kinshasa by night (23769991270).jpg|Kinshasa bi Nacht


## Nawiese


## Weblenke

* Offitschelle Webstede van Kinshasa
* Monographie de la Ville de Kinshasa
Rio de Janeiro (Mehrdüdig Begreep)

**Rio de Janeiro** betekent

* Rio de Janeiro, Grootstadt in Brasilien,
* Rio de Janeiro, brasiliaansche Bundsstaat
Rio de Janeiro

**Rio de Janeiro** (; œversett „Januarstroom“), afkört bloot **Rio**, es de Höövdstad van den Bundstaat Rio de Janeiro un de gröttste Stad in Brasilien. De Weltstad es ook Weltkulturrärve.

De Portugesen gründen de Stad 1565 as den Höövdsitt van den **' binnen den portugeeschen Koloniaalriek. Van 1763 an was Rio de Janeiro de Höövdstad van den Staat Brasilien, enen egen Land binen den portugeeschen Riek. 1808, as de köninglike Hovstaat van Portugal na Brasilien toog, was Rio de Janeiro de Sitt van Köningin [[Maria I.]] Se bœre Brasilien in den Rang van enen egen Köningriek binnen den Verenigden Köningriek van Portugal, Basilien un Algrave, dat se in Personalunion beheersche. Rio de Janeiro bleev de Höövdstad van de [[Monarkie|Monarchie]] bet 1882, as de brasiliaansche Unafhängigheeedskrieg begunn. Dat maket Rio de Janeiro een raar Bispeel för ene Koloniaalmacht, de œre Höövdstad van den Modderland na ene Kolonie verschoov. Rio de Janeiro was denn ook bet 1889 de Höövdstad van’n unafhängien Brasilianschen Riek un van 1889 bet 1960 de Höövdstaad van’r Republik Brasilien, as de Höövdstad na de niege Plaanstad [[Brasília]] ümmetoog.

Binnen de Stad sitt vèle Firmen, daar mang ook de gröttsten brasiliaanschen Firmen un ook ene grote Taal Universitäten un Hoogscholen.

Rio de Janeiro es one ene den Städen up’r Süüdhalvkugel, de Jaar up Jaar de meesten Touristen besöket, ümme dat se beröömd es för de Landschap ümmeto, as de [[Suckerhood]] un de Strände as de **', de **', **' un **', man ook för den [[Karneval]], den [[Samba]] un den Musik- un Dansstiel [[Bossa Nova]]. Up’r gansen Welt bekannt es ook de œver de Maten grote Statuur [[Cristo Redentor (Riode Janeriro)|**']] („Christus de Heiland“) bòven up den Bärg Corcovado, de ook för een mang den niegen sèven Weltwunders geld. Dat Maracanã Stadium es een van den gröttsten Footbaalstadien weltwied. 2016 was Rio de Janeiro de eerste süüdamerikaansche Stad Olympsche Spele uutrichted het.
## Bilder

Cristo Redentor - Rio de Janeiro, Brasil.jpg|De Statuur *Cristo Redentor*
Rio de Janeiro - Pão de Açucar - Cablecar.jpg|De Suckerhood med Sielbaan
Praia de Ipanema - RJ 3.JPG|De Strasn *Ipanema*
Pão de Açúcar - Rio de Janeiro, Brasil(2).jpg|Blick up den Suckerhood

## Literatur
* Elisabeth Blum, Peter Neitzke: *FavelaMetropolis. Berichte und Projekte aus Rio de Janeiro und Sao Paulo.* Birkhäuser Basel 2004, ISBN 3-7643-7063-7.
* Jürgen Dietz: *Stadtentwicklung, Wohnungsnot und Selbsthilfe in Rio de Janeiro. Bewertung und Evaluierung von Favela-Programmen und -Projekten.* Institut für Brasilienkunde / Brasilienkunde-Verlag, Mettingen 2000, ISBN 3-88559-076-X.(Zugleich Erlangen, Nürnberg, Universität, Dissertation, 1999).
* Heike Werner: *Rio de Janeiro für Architekten.* Werner, München 2014, ISBN 978-3-9809471-7-6 (mit einem stadtgeschichtlichen Teil und einer Darstellung der wichtigsten Bauwerke).

## Nawiese


## Weblenke

* Bürgerportal der Stadtverwaltung, Prefeitura Municipal (portugeesch)
* Website des Stadtrats, Câmara Municipal (portugeesch)
* Generalkonsulat Bundsrepublik Düütschland
* Goethe-Instituut Rio de Janeiro
Lagos

**Lagos**  ( oder , ****) es med bi 21 Millionen Minschen de gröttste Stad in Nigeria. Lagos was bet 1991 de nigeriaansche Höövdstad, as de Höövdstad van de atlantsche Küste na Abuja in’n Binnenland ümmetoog. Lagos es een groot un wichtig Handel- un Finanzzentrum för Nigeria, man ook för heel Afrika. De Stad es een belangriek Standpunkt för de Industrie un ook för Bildung, Politik, Kunst un Kultur. Sunderlik wichtig es de Filmindustrie.

De Grootstad dregt en groten Deel to den nigeriaanschen Bruttoinbinnelandsprodukt bi un het een van den gröttsten Seehaven up den afrikaanschen Kuntinent.

Lagos was eerst de Heme van den Stamme Awori, ene Unnergruppe van den Yoruba, de up den Eilanden vœr de westafrikaansche Atlantikküste lèven. Vandage liggt Lagos up düssen Eilanden man het sik ook bet up’t Fastland uutbreed. Bet dat 1967 de Bundstaat Lagos upricht worde, regere de Bund de Stad direkt. Vandage deelt sik de Stad in sèven ** (LGAs), un formt tohope med 13 anderen LGAs den Bundstaat Lagos. Lagos was eerst Höövdstad van düssen Staat, man 1976 toog de Höövstad van den Bundsstaat na Ikeja ümme. Ook wenn een Lagos ene Stad nöömt, es Lagos egens ene Metropoolregioon, de sik uut 16 Local Goverment Areas tohope sett. Düsse Metropoolregioon maket 37&nbsp;% van’r Pläcke binnen den Bundsstaat Lagos un 87&nbsp;% van allen Minschen binnen den Staat lèvet in Lagos.

## Bilder

2014 Victoria Island Lagos Nigeria 15006436297.jpg|Skyline Victoria Island Lagos
2014 Tinubu Square Lagos Nigeria 14640600637.jpg|Tinbu Square
The Cathedral Church of Christ Marina..jpg|Kathedrale Christus Marina


## Nawiese


## Weblenke

* Goethe-Instituut Nigeria (Victoria Island)
* State Judiciary of Lagos
Bangkok

**Bangkok**,(thailändsch: กรุงเทพมหานคร **Krung Thep Maha Nakhon**, ; kort thailändsch: กรุงเทพฯ **Krung Thep**, ; histoorsche Schrievwiese ook *Bankok*) es de Höövdstad un ook de med enen groten Afstand gröttste Stad van Thailand. De Stad es 1568,7 Quadraatkilometer groot un liggt in den Delta van den Stroom Chao Phraya in Zentraalthailand. Se het œverslaan 10,539&nbsp;Millionen Inwòners (Stand 2020), wat 15,3 Perzent van ollen Minschen in Thailand sind. Œver 14 Millionen Minschen lèvet in’r Metropoolregioon ümmeto.

Bangkok geet up enen lüttken Handelsposten binnen den Ayutthaya Köningriek in’n 15. Jaarhunderd trügge. As de Posten grötter worde, make dat Köningriek Thonburo Bangkok de Höövdstad. Ook in den Rattanakosin-Riek bleev Bangkok Höövdstad un was so dat Zentrum Siam, dat läter den Namen Thailand kreeg, to moderniseren. De Stad was sieddenn dat politsche Zentrum van Thailand un domineert vandage de Weerdschop, Poltik, Finanzen , Kultuut un de Medien in Thailand.

De Stad es sied den 1960er Jaren swanke grötter worden un es sied den 1980er un 1990er Jaren ook Sitt van velen multinatschonalen Firmen. De Stad es bekannt vœr sien Nachtlèven un ook för de Roodlichtveerdel.De Grote Palaast un buddhistsche Tempels as Wat Arun un Wat Pho maket enen Kontrast to anderen Attraktschonen binnen den Nachtlèven as de Khaosan Strate oder Patpong. Bangkok es ene van Städen, de up’r gansen Welt de meesten Touristen besöket. 

Dat Bangkok so swanke wussen es, maket vandage vèle Probleme, denn enen rechten Plaan gav et nich, as de Stad fix grötter worde. Vandage givt’t Probleme med’r Infrastruktuur un de Verkeer, de sik jümmers stebbet. Ook wenn in den verlèden Jaren versocht worde, dat Probleem med Tœgen un ook Bussen to lösen, blivt de Verkeer een groot Probleem.

## Bilder

Bangkok satellite city-area.jpg|Satellite image of Bangkok; the area of the city is highlighted and bordered.
Old Bangkok canals.gif|Oold Bangkok ümme 1850

## Nawiese


## Weblenke

* Bangkok Adminstratsschoon  (Thai un Engelsch)
* Offitschelle Webstède van Bangkok (Thai un Engelsch)
Lagos (Mehrdüdig Begreep)

**Lagos** betekent

* Lagos, Grootstadt in Nigeria,
* Lagos (Bundsstaat), Bundsstaat in Nigeria
* Lagos (Grekenland), Dörp in Thrakien
* Lagos (Kolonie), britsche Kronkolonie
* Lagos (Pyrénées-Atlantiques), Gemeende in Nouvelle-Aquitaine, Frankriek
* Lagos (Phrygien), antiken Oord in Phrygien

Öörd in Portugal:
* Lagos (Portugal), Stad bi de Algarve
* Lagos (Santa Maria)
* Lagos (São Sebastião)
* Lagos da Beira

**Lagos** is de Naam vun düssen Personen:
* Lagos (Stammvater vun de Ptolemäer)
* Lagos (Sohn Ptolemaios’ I.), Grootkind van Lagos
* Anastasios Lagos (* 1992), greekschen Footballspeler
* Edith Lagos (1962–1982), peruanischen Guerillakämper
* Eduardo Lagos (1929–2009), argentinischen Pianist, Komponist un Musikkritiker
* Ernesto Lagos (* 1930), chilenischen Hoochspringer
* Haralambos Lagos (* 1995), greekschen Lichtathleet
* Ioannis Lagos (* 1972), greekschen Rechtsextremist
* João Lagos (* 1944), portugeeschen Tennisspieler
* Julio Lagos, argentinischen Radiomoderator
* Orlando Lagos (1913–2007), chileenschen Fotograaf
* Óscar Lagos (* 1973), honduraanchen Footballspeler
* Ricardo Lagos (* 1938), chilenischen Politiker (PS), Präsident 2000 bet 2006
* Ricardo Lagos Andino (* 1954), honduraanschen Diplomaat
* Ricardo Lagos Weber (* 1962), chilenischen Politiker (PPD)
* Rolando José Álvarez Lagos (* 1966), nicaraguaansch Bischop
Them

**Them** () weer en britsche, vun Gospel, Country Blues un Jazz beinfloot Rockband, de 1964 in dat noordirisch Belfast grünnd wurr.

## Geschichte
Alan Henderson (Bass), Billy Harrison (Gitarr) un Ronnie Milling (Slagtüüch) hemm tonächst de Band The Gamblers billd. Mit Van Morrison (Gesang, Mundharmonika) un Jackie McAuley (Örgel) wurr de Grupp in’n April 1964 to’n Quintett, dat sück fortan denn Them nöömen dee; statt Milling speel bald Patrick McAuley an’t Slagtüüch. De Grupp hett sück in dat Maritime Hotel vun Belfast en Rhythm-&-Blues-Club inricht. De eerste Single, *Don’t Start Crying Now / One Two Brown Eyes*, keem in’n August 1964 herut. Bald dorup hemm Peter Bardens (Örgel), Terry Noon (Slagtüüch) un Joe Boni (Gitarr) Utscheeden Bandliddmaaten ersett. 

As hör bekanntst Leeder gellen *Here Comes the Night*, *[[Baby, Please Don’t Go]]* un *[[Gloria (Them-Leed)|Gloria]]*. En wiedere Hit weer*[[It’s All Over Now, Baby Blue]]* van 1966, dat in’t Original vun Bob Dylan sungen wurrd. In de tweet Johreshälft 1965 gelung de Grupp dree lüttgere Hits in den USA mit *Gloria*, *Here Comes the Night* und *Mystic Eyes*.

1966 hett Morrison die Band wiels en USA-Tournee verlaaten, um en – bit hüüd andüern – Solokarriere to verfolgen *(Stand 2021)*. Mit Singer Ken McDowell hemm Joe Boni, Alan Henderson un nee Instrumentalisten – Ray Elliot (Örgel) un David Harvey (Slagtüüch) – versöcht, vun den Roop vun de Vörgängerbesetten to profiteeren. 1972 hett sück de Band uplöst. 1979 wurr se nochmal wedder beleevt, aber ok noch in dat glieker Johr endgültig uplöst.

## Literatur
* Ken Barnes: *Them*. In: Shaw, Greg: *Bomp! Die Briten kommen. Aus den Kindertagen der englischen Rockmusik.* Deutsch von Walle Bengs. Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 1983, S.&nbsp;182–185.

## Weblinks
* Them mit un ahn Van Morrison
* utführlich Biographie
* Them bi Discogs (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Damaskus

**Damaskus** (Uutsprake: , (),  oder , , ) es die Höövdstad van Syrien und den Gouvernement Rif Dimaschq („Ümmeland van Damaskus“). In Syrien sülvst nöömt een Damaskus faken ; anderwègens binnen de araabsche Welt es dat faken de Name för dat Land Syrien un historisch för heel de Levante. Binnen de Stad lèvet offitschel 1.834.741 Minschen, in’r Metropoolregioon offitschel 2.831.738 Lüde (Stand je 1. Januar 2010). Inoffitschelle Borns settet de Inwònertalen düchtig höger an. De Höövdstad es een sülvständig Gouvernement binnen Syrien. Een Gouverneur, de de Binnenminister bestimmt, regeert dat Gebeed. 

Damaskus es ene van den öldsten Städen weltwied, in de unuphöörlik Minschen lèved hebbet. . De Stad es een kulturelll un religöös Zentrum för den Orient. Van 2011 an het de Börgerkrieg in Syrie ook Damaskus düchtig dròpen.

## Bilder

Syria, Damascus, The Umayyad Mosque.jpg|De Umajaden-Moschee in Damaskus
Damascus SPOT 1363.jpg|Satellitenbild van Damaskus
Damasco via rectaHPIM3222.JPG|Histoorsche Strate in Damaskus

## Nawiese

## Weblenke

* Goethe-Instituut Damaskus
* Damaskus.net
Teheran

**Teheran** (Uutsprake: , persisch: , traditschonell ook  ) es de Höövdstad un gröttste Stad van den Iran und ook van’r Provinz med den glieken Namen. Binnen den Stadgebeed lèvet knapp 8,7 Millionen Minschen (Stand 2016). In’r Metropoolregioon, wat na Kairo de tweedgröötste in’n Negen Oosten es, lèvet œverslaan wat bi 20 Millionen Lüde. As Industrie- un Handelsstad med Universitäten, Hoogscholen, Bibliotheken un Museums es Teheran een wichtig Zentrum för de Weerdschop, de Wètenschop un de Kultuur as ook een belangrieken Verkeersknütten för den Iran. 

Tiedens de Antike, lee up den Gebeed de Stad Rhages (vandage Ray), ene wichtige meedsche Stad. De Araber, Oghuzen un Mongolen maken de Rhages dreemaal tonichte, as se Persien verœvern. Rhages, vandage Ray, es nu een Deel van’r Metropoolregioon Teheran.
## Bilder

Nature Bridge and Parks, Tehran (27589907407).jpg|Blick up Teheran, daar achter de Elbrus-Bärge
Azadi Tower (29358497718).jpg|Azadi-Toorn
نمایی از شمس العماره.jpg|Golestan-Palast in Teheran
North of tehran.jpg|Blick up den Noorden van Tehran


## Nawiese


## Weblenke

* Teheran (persisch)
*  (persisch, engelsch); in’n Internet Archive
Karatschi

**Karatschi** (, , ) es de gröttste Stad van Pakistans un de Höövdstad van’r Provinz Sindh. De Stad was bet 1959 ook pakistaansche Höövdstad.

In Karatschi lèvet œverslaan14,9&nbsp;Millionen Minschen (2017) , wat de Stad ene mang den gröttsten Städen weltwied maket. In’r Metropoolregion lèvet grov rekend19,1&nbsp;Millionen Minschen (2023).

De Stad es een Zentrum för de Weerdschop, den Handel un de Produktschoon as ook de Kultuur un för Universitäten un Hoogscholen. De Seehaven van Karatschi es de gröttste in Pakistan. En wichtige Attraktschoon es dat Mazar-e-Quaid, dat Mausoleum för Gründer van Pakistan, Muhammad Ali Jinnah (1876–1948), de in’r Stad up de Welt kam un daar ook begraven liggt. 

## Bilder

PK Karachi asv2020-02 img52 Mazar-e-Quaid.jpg|Mazar-e-Quaid
KPTKarachi1.jpg|Port Trust Building
Mohatta Palace Karachi New Construction.jpg|Mohatta-Palast


## Weblenke

* Karatschi (offitschele Webstède) (engelsch)
* Düütscg Generaalkonsulaat Karatschi
* Goethe-Institut

## Nawiese
Seoul

**Seoul** ( ) es de  Höövdstad  van Süüdkorea. Amtlik heet de Stad  „Besundere Stad Seoul“ (), wat bedüd dat Stad den glieken Status het as de süüdkroeaanschen Provinzen.

In Seoul lèvet wat bi 9,8&nbsp;Millionen (2019). De Stad es dat Zentrum van’r  Metropoolregioon Sudogwon (, ), in de 25,4&nbsp;Millionen Minschen (2015) lèvet, wat een Drüddel van allen Minschen up den koreaanschen Halveiland es. Sudogwon geld för enen van den gröttsten Metropoolregionen weltwied.

Seoul es nich olleen Höövdstad man ook dat Zentrum för Finansen, Kultuur, Universitäten un Hoogscholen in Süüdkorea. Vèle grote Firmen as Samsung, LG un Hyundai hebbet œren Sitt in Seoul. De Stad richte 1988 den olmypschen Summerspèle un 2002 de Football-Weltmeesterschop. Seoul es ook de Middelpunkt för den K-Pop, vundeswègen 2018 œver 9,5 Millionen Touristen Seoul besöchten, wat de Stad ene mang den meest besochten Städen weltwied maket.

Ol 18&nbsp;v. Chr. bis 475 was Seoul Höövdstad van Köningriek Baekje un in’r Tied van 1394 bet 1910 ook Höövdstad van den  Joseon-Riek un den Koreaanschen Keiseriek. 1945 worde Seoul offitschell Höövdstad van’r Republik Korea un was na dat Grundgesett van Noordkorea bet 1972 ook de noordkoreaansche Höövdstad, as Pjöngjang de offitschele Höövdstad worde, van wo Noordkorea na’n tweden Weltkrieg dat Land provisoorsch regeerd hadde.

## Persöönlikheden

* Kim Jeon (1458–1523), koreaanschen Politiker, neokonfuzianischen Philosouph un Dichter

## Bilder

Aerial view of Seoul 1.jpg|Blick van bòven up Seoul
Downtown Seoul.jpg|Binnenstad Seoul


## Literatur

* Robert Nilsen: *South Korea Handbook.* 3. Auflage. Moon, Emeryville Cal 2004, ISBN 1-56691-418-3, S. 157ff.
* Dirk Bronger: *Manila-Bangkok-Seoul. Regionalentwicklung und Raumwirtschaftspolitik in den Philippinen, Thailand und Südkorea*. Institut für Asienkunde, Hamborg 1997, ISBN 3-88910-178-X.
* Beom Chu: *An der Tradition orientierter Wohnungs- und Städtebau: Entwicklung eines Konzeptes für die Neuordnung historischer Wohngebiete in Seoul.* Vertrieb für Bau- und Planungsliteratur, Düörpm 1999, ISBN 3-929797-53-4.
* Lothar Coenen (Hrsg.): *Der Wind weht aus dem Süden. Zeugnisse aus Seoul.* Calwer, Stuttgart 1990, ISBN 3-7668-3109-7.
* Young-Jun Lee: *Luftreinhaltepolitik im städtischen Ballungsraum Seoul.* Verlag für Wissenschaft und Forschung, Berlin 1994, ISBN 3-930324-09-1.
* In-Ju Song: *Analyse des Stadtökosystems als ökologische Grundlage für die Stadtplanung. Am Beispiel von Seoul.* Verlag Dr. Kovac, Hamborg 1998, ISBN 3-86064-800-4.
* Martin Robinson: *Seoul.* Lonely Planet, Melbourne 2003, ISBN 1-74059-218-2. (Englischer Reiseführer)
* Keith Pratt: *Old Seoul.* Oxford University Press, Oxford 2002, ISBN 0-19-593087-8.
* Peter Messingfeld: *Abenteuer Seoul* Verlag Lydia Messingfeld, 2008, ISBN 978-3-00-024362-2 (Deutscher Kultur- und Reiseführer)

## Weblinks

* Offitschelle Webstède koreaansch un engelsch

## Nawiese
Lethal Company

**Lethal Company** (engelsch för: *Doodliches Ünnernehmen*) is een Early-Access-Koop-Överleven-Horrorspeel, dat vun *Zeekers* entwickelde wurr. Dat Speel speelt in en retrofrouturistisch, postapokalyptisch Universum, in dat de Speler in de Rull vun Verdragsarbeiter loopt, de för en Ünnernehmen mit den Naam "*The Company*" arbeiden un Schrott vun verlaaten, industrialiseerten Maanden sammelt, wiels de Fallen, Umweltfohren un Monster utwieken mööt.

Dat wurr op den 23 Oktober 2023 in' Early-Access. verapenlicht. De offiziell Verapenlichung vun dat Speel steiht noch ut.

## Speelwies

Lethal Company wurrd bloot ut de Ego-Perspektive speelt. De Speler hebbt de Opgaav, Schroot vun verlaten, industrialiseert Maanden to sammel, üm de Gewinnquote vun The Company binnen dree Daag to erfüllen. Wenn de Speler an’t Enn vun jeder Tied de erforderliche Maas reckt hett, geiht he to en anner Mission mit en högeren nödigen Gewinnquote över. Wenn de Speler nich an de Quote kummt, warrt he vun sien Schipp in’n Weltruum freelaten, woneem he doot warrt.

De Swoorpunkt vun dat Speel liggt op Utforschen, Överleven un Strategie. Dat bedüüd dör en realistisch un brutal Atmosphäre, in de de Spelers mit intensiv Situatschonen konfronteert wurrn, to'n Bispeel, wenn se vun Monster jaagt wurrn. De Spelers mööt ok rechttiedig na jemehr Schipp trüggkehren, bevör de Autopilot alleen afflaagt.

## Verloop
Dat Speel wurr vun den Indie-Entwickler Zeekers entwickelde. Dat wurr an'n 23. Oktober 2023 in dat Early-Access för Microsoft Windows verapenlicht. De Entwickler seggt, dat se plaant, dat Speel in de nächsten söss Maand to beenden.

## Weblenken

* Lethal Company - Announcement Teaser (Trailer). 8. July 2022

## Nawiesen
Mekka

**Mekka** (offitschell **Makka al-Mukarramah**, ) es de Höövdstad van’r Provinz Mekka, de binnen den Hedschas in Saudi-Arabien liggt. De Stad geld för den hilligsten Oord in’n Islam. Nich-Muslimen es dat streng verbòden de Stad to betrèden.

Mekka liggt binnenlands, wat bi 70&nbsp;km van’r Roden See. 2015 lèven œver 1,57 Millionen Minschen in Mekka. Binnen de Metropoolregioon lèven œver 2 Millioen Minschen (Stand: 2020), wat Mekka na Riad un Dschidda de drüdd gröttste Stad in Saudi-Arabien maket. Tiedens de Hadsch in’n twelvden Maand van’n islaamschen Klender verdreedubbelt Pilgers de Taal Minschen in Mekka, denn na Mekka pilgern geld för Plicht, de olle düchtigen Muslime nakòmen mott.

Mekka geld as de Stad in de de Islaam begonnen hett un de Oord, an den de islaamsche Propheet Mohammed up de Welt kam. De Hira-Hœlen buten de Stad geld as de Oord, wo Godd Muhammad den Koran verkünd het. De al-Harām -Moschee () med de Kaaba in’n Zentrum es de gröttste Moschee weltwied. De Moschee un Kaaba sind de hilligsten Stèden in’n Islaam un bestimmt de Richte in de Muslime weltwied bèden doot.

Muslimsche Herrscher versöchten jümmers de Stad under de Kontrolle to bringen, so dat de Stad faken den Herrscher wessele. 1925 nemen de Saudis den Hedschas un Mekka in. Sieddenn es Mekka düchtig wassen un vèèl niege Infrastruktur worde upricht, de jümmers grötteren Pilgerströme to härbärgen. Daar kemen vèle histoorsche Buwärke bi to Schande, de daalrèten worden, niege Wulkenschrapern as den Abraj al-Bait uptorichten. Vèle Stèden, de med Lèven van Mohammed oder sienen Medgesellen tohopehänget, worden ook tonichtemaket, denn de Stèden bekeek de Wahhabismus, de de Politik in Saudi-Arabien bestimmt, as Afgödderie un dat falsche Vereren van Hilligen.

## Bilder

Great Mosque of Mecca1.jpg|al-Harām-Moschee
Courtyard of the Great Mosque of Mecca, Saudi Arabia (1).jpg|Kaaba binnen de al-Harām-Moschee
Mecca prayer, 1889.tif|Kaaba in Mekka ümme 1889


## Nawiese


## Weblenke

* Aux origines de La Mecque, le regard de l’historien par Jacqueline Chabbi, Professeur à l’université Paris VIII-Saint-Denis.
* ''Tage in Mekka'' Abdellah Hammoudi in Lettre International, LI70, Herbst 2005
* Patricia Crone: Meccan Trade and the Rise of Islam
Kalkutta

**Kalkutta**, offitschell **Kolkata** (, bet 2001 ) es de Höövdstad un gröttste Stad in’n indschen Bundsstaat Westbengalen. Se was bet 1910 ook Höövdstad van’r Kolonie Britsch-Indien. Kalkutta liggt an’n Oostöver van den Stroom Hugli un bi 80&nbsp;km van’r Grense na Bangladesch af. De Stad es dat wichtigste Finans- un Handelszentrum för den Oosten un Noordoosten van Indien. Kalkutta het œverslaan bi 4.5&nbsp;million Inwòners un es de Middelpunkt för de Metropoolregioon Kalkutta, in de œver 15 Millionen Minschen lèvet.

Os de Britische Ostindien-Kompanie 1690 ene Handelslizenz kreeg, maken de Briten Kalkutta bilüttken to den Middelpunkt van Britsch-Indien. Kalkutta was na London de tweedgröttste Stad in’n britschen Weltirek un was dat Zentrum för Bürokratie, Politik, Kultuur, Kunst un Universitäten. Vandage es Kalkutta wichtige Industriestadt, Verkehrsknütt un Kultuurzentrum med Universitäten, Hoogscholen, Theatern, Kinos, Museums un Galerien un geld för de indsche Kultuurhöövdstad. Kalkutta es de tweedgröttste bengaalsch-sprakige Stad weltwied un het de höögste Taal Nobelpriesdrègers mang ollen indschen Städen.

## Bilder

Victoria Memorial situated in Kolkata.jpg|Victoria Memorial in  Kalkutta
South City Towers, Kolkata.JPG|Binnenstad Kalkutta
AerialKolkata1945.jpg|Blick up Kalkutta 1945
Tipu Sultan Mosque Dharmatala at Night.jpg|Tipu-Sultan-Moschee


## Nawiese


## Weblenke

* Homepage van Kolkata (engelsch)
* Stadtguide Calcuttaweb.com (engelsch)