open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anne Elvebakk

**Anne Elisabeth Linn-Elvebakk** (* 10. Mai 1966 in Voss) is en ehmalge norweegsch Biathletin.

Se hörr in de Anfangsjohren vun den Biathlonsport vun de Fruen to de spoodriekst Sportlerinnen. 1988 wunn se den Gesamtweltcup in' Biathlon un wurr Weltmeesterin över 10 Kilometer (vör Elin Kristiansen un Wenera Tschernyschowa). 1989 un 1990 hett se bi de Weltmeesterschapen Gold över 7,5 Kilometer haalt.

1992 un 1994 hett se todem an de Olympisch Winterspelen deelnommen, keem dor aber nich ünner de best 30 Athletinnen.

## Weblenken
* [Anne Linn Elvebakk in de Datenbank vun de [IBU] (engelsch)]
Kaoru Ikeya

**Kaoru Ikeya** (japaansch 池谷薫; * 30. November 1943) is en japaansch Amateurastronom.

He hett tüschen 1963 un 1967 fiev Kometen opdeckt, dorünner 1965 den mit bloot Oog un ok över Dag sichtboren Sungrazer Ikeya-Seki. 2002 hett Ikeya den perioodschen Kometen 153P/Ikeya-Zhang un 2010 den Kometen C/2010 V1 (Ikeya-Murakami) opdeckt.

To sien Ehren wurr de Asteroid (4037) Ikeya nömmt.
Olympisch Winterspelen 1964/Biathlon

Bi de **[[Olympisch Winterspelen 1964|IX. Olympisch Spelen]] [[1964]]** in Innsbruck wurr to’n tweeten Mal en Wettbewarf in’ **[[Biathlon]]** (offiziell Naam: *Moderner Winterbiathlon*) utdragen.

De Wettkämpe funnen an’ 4. Februar in de dicht bi Innsbruck liggen Gemeend Seefeld in Tirol up en Strreck statt, deren Maximalhööcht vun 1356 Metern ü. M. nah negen Kilometern reckt weer. De Gesamtstiegen bedroog 792 Meter, de längste Anstieg ahn Ünnerbreeken führ 96 Meter bargup. As ok all 1960 wurr blots een Biathlonrennen utdragen, de 20-Kilometer-Eenzelwettkamp vun de Mannlüüd. Dorbi recken de Athletin ut de Sowjetunion en Düppelsieg: Wladimir Melanin wunn vör Alexander Priwalow.

As olympisch Sportoort wurr Biathlon sowohl vör as ok nah de Olympisch Spelen kontrovers diskuteert. Besünners kritiseert wurr, dat en Fehlschööt mit twee Straafminüten in’t Loopen meest nich uttoglieken weer. Dordör harrn de good Schütten en düütlichen Vördeel tegenöver de best Löpers. Dorgegen full de Rückschau vun den Veranstalter bannig positiv ut, insbesünnere weil de Tall vun de Tokiekers düütlich höhger weer as bi de Olympiapremiere vun disse Disziplin in 1960. 

### Eenzel 20 km



**Datum:** 4. Februar 1964 (Start um 8:30 Uhr)

Mit de Startnummer 1 hett de 26-johrige Finne Esko Marttinen den Wettkamp anfungen. In Afständen vun jewiels 30 Sekunnen keemen denn de anner 49 Athleten. Bit to’n eersten Scheetstand nah 6 Kilometer leep Veikko Hakulinen de flinkste Tüschentiet. Mit twee Fehlschööt un den dormit verbunnen 4 Straafminüüt full he aber ut de best 10 Platzen herut. Nah de Häöft vun den Wettkamp harrn acht Athleten mit all teihn Schööt drapen, dorünner dree Sportler ut de Sowjetunion  – Wladimir Melanin, Alexander Priwalow as ok Walentin Pschenizyn. Melanin führ wegen sien good Looptiet den Wettkamp mit mehr as een Minüüt Vörsprung vör Pschenizyn an, Dart weer de sweedsch Biathlet John Olov Güttke. Nah dat dart Scheeten bleev dat vörn so, wiels Veikko Hakulinen to’n eersten Mal in dat Rennen kien Straafminüüt kasseeren dee un weer de Mögelkeit up en Medaille harr – an Enn’ keem he aber blots up den 15. Platz rin. 

Dör dat Ergevnis vun de tweet olympisch Biathlonwettkämpe wurr nochmals düütlich, dat dat Scheeten de wichtiger Deelsisziplin weer. De Twee-Minüüt-Tietstraaf pro Fehler kunn sülvst vun de best Löpers as den Finnen Veikko Hakulinen nich oder allenfalls en beeten uphaalt wurrn.
Olympisch Winterspelen 1968/Biathlon

Bi de **[[Olympisch Winterspelen 1968|X. Olympisch Spelen 1968]]** in Grenoble wurrn twee Wettbewarfen in’ **[[Biathlon]]** utdragen. De funnen in Autrans statt, dat provisorisch upricht Teelstadion befunn sück südwestlich vun dat Dörp. Eerstmals up dat olympisch Programm stunn de Staffelwettbewarf.


## 20 km





Datum: 12. Februar 1968, 9:00 Uhr
Hööchtünnerscheed: 125 m
Totalanstieg: 620 m
Maximalanstieg: 58 m

Dat Eenzelrennen funn ünner stur Bedingungen statt, denn meest ahn Paus full ieskolt Regen, de de Drapenssekerheit vun de Schütten stark behinnern dee. An’ Start weern 60 Biathleten ut 16 Länner, wobi een dat Rennen ünnerwegens upgeven hett. Veermal weern ut en Entfernung vun 150&nbsp;m je fiev Schööt mit Armeegewehren aftogeven, liggend nah 3,6 un 12,5&nbsp;km, stahnd nah 8,5 un 17,4&nbsp;km. De Teeldörmeter bi dat Liggenscheeten bedroog 25&nbsp;cm (Binnenkreis 12,5&nbsp;cm), bi dat Stahndscheeten 45&nbsp;cm (Binnenkreis 35&nbsp;cm). Wurr de Butenkreis drapen, kreeg de Deelnehmer een Straafminüüt, wenn de Schööt vullkomen dorneben gung twee Staafminüüt. Olympiasieger  Magnar Solberg, de eerstmals an en Biathlon-Wettkamp buterhalv vun Skandinavien antreeden weer, bleev as een vun twee Deelnehmer ahn Fehler. 



## 4 x 7,5 km Staffel





Datum: 15. Februar 1968, 14:00 Uhr
Hööchtünnerscheed: 65 m
Totalanstieg: 195 m
Maximalanstieg: 50 m

De Start vun dat Rennen muss wegen dicht Nebel um fieveenhalv Stünn verschaaven wurrn. 14 Staffeln mit je veer Löper sünd an den Start gahn, de Kanadier hemm dat Rennen aber upgeven. De eenzig Mannschaft, de ahn Fehler bleev, weer de ut Sweden, de best Eenzelleistung schaff Magnar Solberg in de dart Runn.
Arve Kinnari

**Arve Ilkka Kinnari** (* 13. September 1943 in Gromovo) is en ehmalger finnischer Biathlet.

Arve Kinnari reck sien Karrierehööchtpunkt mit de Deelnahm an de Olympisch Winterspelen 1968 in Grenoble, wo he an de Siet vun Juhani Suutarinen, Heikki Flöjt un Kalevi Vähäkylä in dat Staffelrennen ebenso as in dat Eenzel Fievt wurr. Mit twee Fehler, jewiels in dat twee Liggend- und Stahnd-Anslag, un de achtbeste Looptiet, verpass he en Medaille in't Einzel um etwa een Minüüt un twintig Sekunnen. 

## Weblenken
* Arve Kinnari in de Datenbank vun Sportsreference.com (engelsch)
* Resultate bi www.the-sports.org
Zellwand

En **Zellwand** is en Hüll um de Zellen vun Planten, Bakterien, Swämme, Algen un allerhand Archaeendeerter umto. Se is tohopensett ut Polymere. Deerter un Protozoen hefft keen Zellwänn. De Zellwand liggt buten vun de Zellmembran, de um dat Binnerste vun de Zellen umto sitten deit. De Zellwand gifft Stebigkeit un Schuul un warrt ok as Filter for de Zellen bruukt. En vun de sunnerlichen Upgaven vun de Zellwand is, datt se as „Druckfatt“ bruukt warrt: se sorgt dor for, datt de Zellen nich platzen deit, wenn bi de Osmose Water rinkamen deit. 

## Wat de Zellwand ehre Upgaven sünd
Bi allerhand verscheden Organismen hefft de Zellwänn den lieken Sinn. Se geevt de Zellen sture Stebigkeit un schuult se dor gegen Druck un Stoot mit. Bi Veelzellers maakt se mööglich, en Form up to boen un de to beholen (Morphogenese). De Zellwand kann ok grote, unner Umstänn giftige, Moleküle dor vun afholen, in de Zellen intodringen. Bi de Osmose hölpt se dor mit to, datt dat Milieu stabil blifft un nich to veel Water upnahmen warrt. Se kann ok sülms Water spiekern. Wie de Zellwand tohopenboot is, ehre Form un Egenaard könnt sik verschelen in de unnerscheedlichen Tieden vun dat Zellleven un hangt dor ok vun af, wie de Umstänne sünd.
Ribosom

**Ribosomen** sünd lüttje Eenheiten in de Zellen vun Leevwesen. Se bestaht ut Proteine un Ribonukleinsüern (RNA). Ribosomen  gifft dat bi Prokaryoten just so, as bi Eukaryoten. Dor finnt se sik in dat Zellplasma, in de Mitochondern un in de Chloroplasten. Se weert bruukt, um Proteine to produzeern. De Informatschoon, wie dat gahn schall, gifft de Basensequenz vun de DNA. De enkelten Aminosüern weert  akraat in de Reege, wie de doren Gene dat vörschrievt, to en Kedenmolekül tohopensett. De mRNA bringt dor de Informatschoon for to de Ribosomen hen. Akraat na düsse Informatschoon, de in de mRNA spiekert is, weert de Aminosüern in en Reege tohopenknütt. Düsse Perzess warrt Translatschoon nömmt, dat heet up Platt: „Oversetten“. De Translatschoon vun de mRNA an dat Ribosom is en zentralen Bestanddeel vun de Proteinbiosynthese un kummt bi all Leevwesen vor.

## Wie se tohopensett sünd un wat for Aarden dat gifft
Ribosomen sünd enkelte Köörn mit en Döörmeter vun bi 20 – 25 nm. Se bestaht to twee Delen ut RNA (rRNA) un to een Deel ut Proteine. Bi all Organismen gifft dat twee Unnerenheiten, de sik na de Grötte un de Funktschoon hen verscheelt. Ut‘neen holen weern könnt se dör dat Verholen bi de Sedimentatschoon. Meten warrt dat in „Svedberg“-Eenheiten (S). Bi de Translatschoon sluut se sik tohopen un gaht an de Arbeit. De grode Unnereenheit knütt dor de Aminosüern bi to en Keden tohopen (Peptidyltransferaseaktivität), un de lüttje Unnereenheit leest de Informatschoon vun de mRNA. Beide Unnereenheiten bestaht ut Proteine un rRNA. Bi Eukaryonten weert se beide in de Lüttkarns in den Zellkarn tostann brocht un dör de Zellgatten in dat Zellplasma brocht.

## Literatur
* Donald Voet und Judith G. Voet: *Biochemie*. Wiley-VCH 1994; ISBN 3-527-29249-7; S. 917ff.
* Alexander S. Spirin: *Ribosomes (Cellular Organelles)*. Springer, Berlin 1999; ISBN 0-306-46145-5
* Reginald Garrett und Charles M. Grisham: *Biochemistry*. (International Student Edition). Cengage Learning Services; 4. Uplage 2009; ISBN 978-0-495-11464-2
* Klinge, S. *et al*. (2012): *Atomic structures of the eukaryotic ribosome*. In: *[[Trends Biochem Sci]]*. 37(5); 189–198; PMID 22436288; 
* Wilson, DN. und Doudna Cate, JH. (2012): *The structure and function of the eukaryotic ribosome*. In: *Cold Spring Harb Perspect Biol*. 4(5); 1–17; PMID 22550233; PDF (fre‘en Volltext, engl.)
* Melnikov, S. *et al*. (2012): *One core, two shells: bacterial and eukaryotic ribosomes*. In: *Nat Struct Mol Biol*. 19(6); 560–567; PMID 22664983; 

## Weblenken
* Proteopedia: *[http://proteopedia.org/wiki/index.php/Ribosome Ribosome]*
* Ribosomal Database (Datenbank over ribosomale Proteine)
* Video: Over de Ribosome, wie se entdeckt wurrn sünd un ehre Struktur
* Video: Proteinbiosynthese an dat Ribosom (Kenyon College, engelsch) (MP4; 39,8&nbsp;MB)

## Belege
Olympisch Winterspelen 1972/Biathlon

Bi de **[[Olympisch Winterspelen 1972|XI. Olympisch Winterspelen]] [[1972]]** in Sapporo wurrn twee Wettbewarfen in’ **[[Biathlon]]** utdragen.
__TOC__
## Mannlüüd
### 20-Kilometer-Loop



De 20-Kilometer-Loop wurr, as dat ok plaant weer, an’ 8. Februar 1972 um 09:00 Uhr start, muss aber nah 15 Minüüt afbraken wurrn, wiel de Sicht wegen starken Schneefall nich mehr as 50 Meter bedroog, de Scheetschieven weern immerhen 150 m wiet weg. De Start wurr denn üm 24 Stünn verschaven un de Wettkamp fung an’ 9. Februar 1972 um 09:01 Uhr noch mal an. Dorbi hemm 54 Sportler ut 14 Länner deelnommen, vun de 53 ok in’t Teel keemen. Magnar Solberg kunn sien Titel vun 1968 verteidigen.




### 4 × 7,5-Kilometer-Staffelloop



De 4 × 7,5-Kilometer-Staffelloop fung an’ 11. Februar 1972 um 09:00 Uhr an 13 Mannschapen mit 52 Sportler nehmen an dissen Wettbewarf deel. Vun jeden Sportler mussen twee Scheetprüfungen afleggt wurrn, nah 2,5 km liggend un nah 5 km stahnd. 

Die wiederen Plätze gungen an de Mannschapen ut Norwegen, Sweden, den USA, Polen, Japan, Rumänien, Italien, dat Vereenigte Königriek, Tschechoslowakei un Frankriek.
Esko Saira

**Esko Saira** (* 14. Juni 1938 in Lemi) is en ehmalger finnisch Biathlet.

Saira wunn jewiels en Sülvermedaille mit de *4&nbsp;x 7,5&nbsp;km* Biathlon-Staffel bi de Olympisch Winterspelen 1972 in Sapporo un de Olympisch Winterspelen 1976 in Innsbruck.

Bi de Biathlon-Weltmeesterschapen 1975 wunn he buterdem noch en Bronzemedaille in dat 20-km-Eenzelrennen achter Heikki Ikola un Nikolai Kruglow.

## Enkeld Nahwiesen
Plastiden

**Plastiden** (vun ooldgr. πλαστός  *plastós* „formt“) sünd Organellen in de Zellen vun Planten un Algen. Dat warrt annahmen, datt se sik entwickelt hefft ut Eenzellers, de vörmols sülvstännig ween weern un denn in en Endosymbiose mit frömde Zellen tohopengahn sünd. Se weert unner annern bruukt for de Photosynthese un hefft en egen Genom in Form vun en Zingel (Plastom oder plastidär Genom). Ok egene Ribosomen finnt sik in de Plastiden. Dat sünd de so nömmten „Plastoribosomen“. Ok annere egene Bestanddeele gifft dat in de Plastiden to’n Verdubbeln vun de esoxyribonukleinsüreDNA, for de Transskriptschoon un de Translatschoon. Dat gifft eenfacke Plastiden mit en Dubbelmembran dor umto. Se sünd tostanne kamen bi en eerste Endosymbiose. Un dat gifft ok kumplexe Plastiden, de achternah in en tweede oder drüdde Endosymbiose tostanne kamen sünd un dree oder veer Membrans besitten doot. 

De eenfacken Plastiden vun de Glaucocystophyceen, Roodalgen, Gröönalgen (Chlorophyta) un Landplanten (Embryophyta) stammt wohrschienlich ut en eerste Endosymbiose. Se gaht up en gemeensamen Vorweser torüch. Dat bedutt, de dree Algengruppen un de Landplanten (Embryophyta) stammt vun en eenzelligen Vorweser, den siene Nakamen sik in’n Loop vun de Evolutschoon in dree Lienen upspleten hefft. De Plastiden vun de Glaucocystophyceen weert Cyanellen nömmt. To’n Sammeln vun Licht bruukt se Phycobilisomen un um ehr to is noch de Rest vun en Bakterien-Zellwand to finnen. De Roodalgen ehre Plastiden weert Rode Plasten (Rhodoplasten) nömmt. Ok dor gifft dat noch Phycobilisomen, man en Bakterien-Zellwand is nich mehr to finnen. De Chloroplasten vun de Gröönalgen un högern Planten hefft keen Phycobilisomen mehr, man dor sitt Chlorophyll b in un se produzeert Starkde in de Plastiden. Bi de högern Planten finnt sik Chloroplasten. Se staht up de eene Sieten for de Lien vun de Evolutschoon un up de annere Sieten for de Plastiden, de Photosynthese bedrievt. Denn gifft dat noch Gerontoplasten un Etioplasten. Se hefft sik ut de Chloroplasten entwickelt. Fudderhen gifft dat Leukoplasten (Amyloplasten, Elaioplasten un Proteinoplasten). Se könnt sik ut Protoplastiden entwickeln. 

## Literatur
* Keeling, PJ. (2010): *The endosymbiotic origin, diversification and fate of plastids*. In: *Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci*. 365(1541); 729–748; PMID 20124341; PDF (fre’n Volltext, engl.)
Springbank

**Springbank** is en Whisky–Brenneree op dat Halfeiland Kintyre, Schottland. Se höört blangen Glen Scotia to de letzen Brennereen in dat Whiskyrebeet Campbeltown, in de dat fröher mol dörtig Destillen geven hett. En drüdde Brenneree (Glengyle) is 2004 apen maakt worrn. De Bowarken vun de Destille sünd in de schottischen Denkmollisten in de Kategorie&nbsp;B inordent.

## Historie

De Brenneree is 1828 dör de Familie Reid grünnt worrn. Se weer de veerteihnte Destille, de in Campbeltown dokumenteert worrn is. De Lizenz to’n Brennen hebbt se 1837 kregen, as de Destill in’n Besitt vun de Fmailie Mitchell gahn is. Se is bit vundaag unafhangig. As 1920 in de USA de Prohibitschoon anfüng, harrnok de Brennereen in Schottland düchtig to lieden, vunwegen dat veel weniger Whisky verköfft warrn künn. En groten Deel vun de dormoligen Brennereen in de Stadt hebbt opgeven müsst  un jemehrn Bedrief in de Johren dorna instellt. In de Johren vun 1926 bit 1935 weer ok Springbank stilleggt. Siet August 2006 warrt de Brenneree Springbank vun Stuart Robertson leidt.

## Produkschoon

Springbank tellt to dat schottische Whiskyrebeet Campbeltown un betütt dat Water för de Produkschoon ut den Crosshills Loch – jüst so, as de annern beiden Destillen in de Stadt. De Brenneree hett en egene Malteree un bruukt för den Whisky ok blots dat egene Malt. Brennt warrt in een *Wash Still* vun 20.000&nbsp;l un twee *Spirit Stills* to 12.274&nbsp;l. Dat Sünnere an dat Destillatschoons-Verfohren bi Sprinkbank is, dat de Naloop ut den eersten Brenndörgang sammelt un dreemol brennt warrt, de Rest man blots tweemol. Man snackt dorüm ok vun en twee’n’halffacke Destillaschoon.

De Whisky ut de Brenneree warrt meist blots as Single Malt affüllt, wat dormit to doon hett, dat de Destille noch jümmer in’n Familienbesiit is un all Aflööp sülvst bestimmen kann. Blots en lütten Andeel warrt to’n Herstellen vun Blend-Whisky bruukt, as den *Campbeltown Loch* oder den *Mitchell’s 12 year old*.

## Kiek ok
List vun de schottischen Brennereen

## Borns


## Weblenken

* Indrag op wormtub.com
Achterdiek (Landkreis Horborg)

**Achterdiek** () is en Dörp in de Gemeen Stell in’n Landkreis Horborg, Neddersassen.

## Geografie

Achterdiek liggt in de Masch von de Elv, aver nich wied weg von’n Rand na de Geest. An’t Süüdoostenn von Achterdiek doot de Diekgraven von Gehrden her un de Ashuser Möhlenbeek von Ashusen her tohoopfleten. De Ashuser Möhlenbeek flütt denn dör Achterdiek na Noordwesten un münnt dor in de Seev.

De Naveröörd sünd Wuhlenborg, Rosenweid un Flegenbarg in’n Noorden, Hoopt un Stöckt in’n Noordoosten, Winsen un Gehrden in’n Süüdoosten, Ashusen in’n Süden, Stell in’n Westen un Hössen mit Herrndiek in’n Noordwesten.

## Historie

De Oort kummt 1661 toeerst in dat Parrnser Karkbook vör.

### Verwaltungsgeschicht

In dat 19. Johrhunnert hett de Oort noch to Hoopt höört, is later aver en egene Gemeen worrn.

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Neeland-Over in dat Amt Horborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Horborg worrn.

De Oort is 1968 Deel von de Gemeen Stell worrn. 1981 is dör en Verdrag mit de Gemeen Winsen de Grenz twüschen Achterdiek un Ashusen afännert worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Achterdiek is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Marien-Kark in Winsen. Een enkelt Huus von Achterdiek hett fröher över to de Gertrud-Kark in Parrns tohöört.

Von 1849 af an sünd von Hamborg ut Baptisten in Achterdiek aktiv ween. 1891 hebbt de Baptisten in Achterdiek de eerste egene Kapell hatt.

För de Kathoolschen is de Goden-Hirt-Kark in Winsen tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

De Dörpstraat von Achterdiek löppt in’n Süüdoosten an de Kreisstraat 86 ran, de in’n Süüdoosten na Gehrden un Winsen geiht un in’n Noordwesten över Stell na Maschen. In’n Noordwesten geiht de Dörpstraat na Wuhlenborg.

De nächste Autobahn is de Autobahn 39 (Afsnidd Hamborg–Lümborg). De Opfohrt 3 Winsen-West liggt so veer Kilometer in’n Süüdoosten von Achterdiek an de K&nbsp;8/L&nbsp;217.

De nächste Bahnhoff is de Bahnhoff Stell an de Bahnlien Hamborg–Hannover, de direkt an’n Westrand von’n Oort liggt.

## Literatur

* *Wir an der Elbe. Chronik der Dörfer Achterdeich, Fliegenberg, Rosenweide und Wuhlenburg.* Gemeen Stell, 1997

## Footnoten
Höll

**Höll** betekent

* Höll, in de Religion en Oort, an den de Seelen von Sünners na’n Dood lieden mööt,
* Höll, Oort in de Gemeen Vosshusen in’n Landkreis Horborg, Neddersassen.

**Höll** oder **Hoell** is de Familiennaam von

* Barbara Höll (* 1957), düütsche Politikerin,
* Gregor Höll (1911–1999), öösterriekschen Wintersportler,
* Grete Hoell (1909–1986), düütsche Wedderständlerin un Kommunistin,
* Hartmut Höll (* 1952), düütschen Pianist,
* Joachim Hoell (* 1966), düütschen Schriever un Speelbaas,
* Johann Höll (1930–2017), öösterriekschen Politiker,
* Karl Höll (1901–1997), düütschen Chemiker,
* Margarete Hoell (1909–1986), düütsche Kommunistin un Wedderständlerin,
* Rudolf Höll (* 1911), öösterriekschen Bobfohrer,
* Rudolf Höll (* 1936), düütschen Geoloog,
* Werner Höll (1898–1984), düütschen Maler, Holtsnieder un Kunstkritiker,
* Wolfram Höll (* 1986), düütschen Schriever, Dramatiker un Speelbaas.
Heikki Ikola

**Heikki Johannes Ikola** (* 9. September 1947 in Jurva) is en ehmalger finnisch Biathlet.

Tosommen mit sien Landsmann Juhani Suutarinen kunn he in de 1970er- un fröhen 1980er-Johren mit de domineeren sowjeetsch Biathleten mithollen. Bi de Olympisch Winterspelen 1972 wunn he mit de finnisch 4&nbsp;x 7,5&nbsp;km-Staffel (bestahnd ut Esko Saira, Juhani Suutarinen un Mauri Röppänen) de Sülvermedaille. 1975 wurr he Weltmeester mit de Staffel as ok in’n Eenzel över 20 Kilometer (vör den Russen Nikolai Kruglow un sien Landsmann Esko Saira). Den Titel in’n Eenzel kunn he nochmals 1977 (vör Sigleif Johansen un Alexander Tichonow) as ok 1981 (ditmal vör Frank Ullrich un Erkki Antila) winnen. 1980 weer he todem Fahnendräger för dat finnisch Team bi de Olympisch Winterspelen, hett dor aber kien Medaille wunnen.

1975 weer he Sportler vun dat Johr in Finnland. Nah sien aktiv Loopbahn weer he ünner annern af 1994 Kommentator för den finnischen Senner Yleisradio. Dorför weer he ok Trainer vun dat finnisch Biathlon-Team.

## Weblenken

* Heikki Ikola in de Datenbank vun Sports-Reference (engelsch)
* Database Olympics (engelsch)
Otto Wachs

**Otto Wachs** is de Naam von

* Otto Wachs (1874–1941), düütschen Verwaltungsbeamten,
* Otto Wachs (1909–1998), düütschen Banker, Manager un Segler.
Oostmoor

**Oostmoor** () is en Oort in de Gemeen Buxthu in’n Landkreis Stood, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Buxthu mit bi un is vondaag mit Buxthu tohoopwussen. In’n Westen von Buxthu liggt de Oort Westmoor.

## Geografie

De Oort liggt in dat Randmoor von de Masch an de Elv, nich wied af von de Geestkant. Na Noorden to liggt Oolland. In’n Noordoosten liggt dat Naturschuulrebeed Moor bi Buxthu.

De Naveröörd sünd Hogendannen, Weid, Finkenriek un Rübk in’n Noordoosten, Vosshusen in’n Oosten, Ketzendörp, Öbergünn un Imbeek in’n Süüdoosten, Eindörp in’n Süüdwesten, de Lümbörger Schanz, de Brillenborg, de Sanneree, Ellerbrook un Ooldklooster in’n Westen un Buxthu in’n Noordwesten. 

## Historie

Oostmoor is as Moorkolonie anleggt worrn.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1885 to de Stadt Buxthu tohöört, de to keen Amt höört hett. Na 1885 weer dat in’n Kreis Jörk un is 1932 Deel von’n Kreis Stood worrn.

De Oort is an’n 1. Juli 1972 as Deel von de Stadt Buxthu mit de Gemeenreform in Neddersassen an de nu gröttere Gemeen Buxthu kamen.

### Inwahnertall

### Religion

Oostmoor is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Petrus-Kark in Buxthu.

För de Kathoolschen is de St.-Maria-Kark in Buxthu tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

Na Süüdwesten slütt sik an de Hüüs von Oostmoor dat Gewarvrebeed von Buxthu an. Deelwies warrt op de olen Hööv aver ok jümmer noch Bueree dreven.

### Verkehr

Dör Oostmoor löppt de *Horbörger Straat* (de Kreisstraat 40), de in’n Noordwesten över de K&nbsp;51 na de Ooldstadt von Buxthu geiht un in’n Süüdoosten in Imbeek an de Bundsstraat 73 ran.

De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 6 Jörk liggt so söven Kilometer in’n Noordwesten von Oostmoor an de K&nbsp;26. In Tokumst warrt de A&nbsp;26 aver noch wieder boot un denn schall dat dree Kilometer in’n Noorden de Opfohrt 7 Buxthu an de K&nbsp;40 geven.

De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Westen de Bahnhoff Buxthu an de Nedderelvbahn.

## Footnoten
Mauri Röppänen

**Mauri Uolevi Röppänen** (* 19. Januar 1946 in Outokumpu) is en ehmalger finnisch Biathlet un Scheetsportler.

Bi de Biathlon-Weltmeesterschapen 1969 wunn he mit de finnisch *4&nbsp;x 7,5&nbsp;km* Biathlon-Staffel, to de ok Kalevi Vähäkylä, Mauno Peltonen un Esko Marttinen hörrn deen, de Bronzemedaille. 1971 keem he bi de Weltmeesterschapen in’n Eenzel up den 8. Platz

Röppänen wunn en Sülvermedaille mit *4&nbsp;x 7,5&nbsp;km* Biathlon-Staffel bi de Olympisch Winterspelen 1972 in Sapporo an de Siet vun Esko Saira, Juhani Suutarinen un Heikki Ikola.

As Scheetsportler nehm he an de Olympisch Sömmerspelen 1980 un 1984 deel, bi de he as best Platzeeren en veerten Platz recken dee. 1986 wurr he todem Weltmeester und wunn ok noch Sülver un Bronzemedaillen.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
* Mauri Röppänen in de Datenbank vun Sportsreference (engelsch)
Johann Friedrich Dirks

**Johann Friedrich Dirks** (* 9. Februar 1874 in Emden; † an'n 31. Määrt 1949 in sien Heimatstadt) weer Journalist un en benöömde plattdüütse Dichtersmann. Sien Texten weren to 'n groten Deel verstreit in vele Dagbladen, Tiedschriften, Anthologien un Kalenner.

## Wark
1903 is en Book vun em rutkomen: „Struukwark. Riemels un Vertellsels“, un 1960 de Band „Heimat am Meer“. Eerst in 't Jahr 2000 keem dat grote Wark „Well weet, waar 't gaud för is“ rut, daar harr Jan Koenen woll all dat tohoop stellt, wat Johann Friedrich Dirks schreven hett. Dirks sien Theaterstück „Raadsheer Hero Thiemen“ overtüügt de Minschen ok hüütodaags noch, wat he vertellt sünd Smuckstücken vun de plattdüütsche Literatur, un sien Gedichten sitten vull van Romantik, so as de Lesers dat geern hebben.

## Pries
De Johann-Friedrich-Dirks-Pries sall dat Erinnern an de Dichtersmann waak hollen un sall togliek anregen, sük maal wedder mit Dirks sien verwunnerlik modern Schrievwark to befaten.

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Literatur
* Helmut Dirks (Hrsg.): Johann Friedrich Dirks: *Well weet, waar ’t gaud fär is – literarisches Werk eines ostfriesischen Poeten*. Verlag Soltau-Kurier-Norden, 2002, ISBN 3-928327-62-3.
Strathmill

**Strathmill** is en Whisky-Brenneree in Keith, Moray, Schottland.

## Historie
De Destille Strathmill weer in de Anfangstiet en Koornmöhl, de 1823 as *Strathisla Mills* vun A. G. Johnstone grünnt weer. Eerst 18981 is dorut en Whisky-Destille maakt worrn, de to de Tiet aver noch Glenisla-Glenlivet heten hett. 1895 is de Brenneree vun den Ginproduzenten *W. & A. Gilbey* köfft worrn, de ehr den hüütigen Naam geven hett. Se is siet 1997 in’n Besitt vun Diageo.

## Produkschoon
De Brenneneree steiht in dat schottische Whiskyrebeet Speyside un betütt ehr Water för de Produkschoon ut öörtliche Borns. Brennt warrt mit twee *Wash Stills* un twee *Spirit Stills*. Lange Johren weer de Whisky vun Strathmill de Hööftbestanddeel för de Dunhill/Old Master Blends. Eerst af 1993 hett de Brenneree ok en egenen Single-Malt-Whisky rutbröcht. Diageo bedrifft de Brenneee ünner annern ok, üm Whisky för de Produkschoon vun den J&B-Blend hertostellen.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Literatur
* Michael Jackson: *Malt Whisky*. Vullstännig aktualiseerte un wieter kaakte Oplaag. Heyne, München 2008, ISBN 978-3-89910-234-5 (*Collection Rolf Heyne*).

## Weblenken

* Strathmill ''Scotch Whisky Distillery'' in ScotchWhisky.net (engelsch)
Höll (Landkreis Horborg)

De **Höll** ( oder ) is en Oort in de Gemeen Vosshusen in’n Landkreis Horborg, Neddersassen.

## Geografie

De Naveröörd sünd Ilsdörp in’n Noorden, Swiersdörp in’n Noordoosten, Sieversen un Langenrehm in’n Oosten, Ems in’n Süüdoosten, Raad un Ömbüddel in’n Süden, Eversen un de Eversche Heid in’n Süüdwesten, Grauen in’n Westen un Arsdörp in’n Noordwesten.

## Historie

De Höll as Oort is eerst in dat 20. Johrhunnert anleggt worrn. Vörher weer dat en Heidrebeed. 1856 is in de Höll – an’n Süüdrand von de Ilsdörper Feldmark hen na Ömbüddel un Eversen – en Aaskuhl anleggt worrn. Besünners in de Tied von’n Tweten Weltkrieg sünd denn aver – jüst as in de Eversche Heid – veel Lüüd ut Hamborg as Utbummte na de Höll tagen.

*Höll* weer toeerst en Floornaam. En annern Naam för dat Rebeed weer *Rachheid*. Ut *Rachheide* is in dat Hoochdüütsche dör en Leesfehler later de Naam *Bachheide* worrn, de för den Oort bruukt warrt.

Na’n Tweten Weltkrieg hett Erich Voß, de in’n Krieg ut Bosselbeek totagen weer, en Snakenfarm opmaakt, de he bet 1962 bedreven hett.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett al von öllers bi Ilsdörp mit bihöört.

De Oort is an’n 1. Juli 1972 as Deel von de Gemeen Ilsdörp mit de Gemeenreform in Neddersassen an de Gemeen Vosshusen kamen.

### Religion

De Höll is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Nicolai-Kark in Ilsdörp.

För de Kathoolschen is de St.-Maria-Kark in Buxthu tostännig.

### Verkehr

Direkt an’n Oostrand von de Höll langs löppt de Bundsstraat 3, de in’n Noorden över Ilsdörp na Öbergünn an de B&nbsp;73 ran geiht un in’n Süden över Raad un Mienenbüddel na de B&nbsp;75 bi Bookholt. In’n Oosten geiht de Kreisstraat 52 na Sieversen un Tötsen un in’n Süüdwesten de K&nbsp;31 över Eversen un Grauen na Appel un Hullnst.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1. De Opfohrt 44 Raad liggt so veer Kilometer in’n Süden von de Höll an de B&nbsp;3.

De nächsten Bahnhööv sünd so bi twölv Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Buxthu an de Nedderelvbahn un twölv Kilometer in’n Süüdoosten de Bahnhoff Sprötz an de Bahnlien Hamborg–Bremen. De Bahnhoff Vosshusen von de S-Bahn Hamborg (S&nbsp;3/S&nbsp;31) liggt so acht Kilometer in’n Noorden.

### Scholen

De Kinner gaht na de Grundschool Ilsdörp.

## Footnoten
Wilstermoor

**Wilstermoor** () is en lütt Dörp in de Gemeen Grasbarg in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt in dat Düvelsmoor, de Zevener Geest fangt so bi dree Kilometer in’n Oosten an. Bi Wilstermoor münnt von rechts de Schaapsgraven un von links de Wilstermoorer Schippgraven in de Wörp.

De Naveröörd sünd Tüschendörp in’n Noorden, Tarmst in’n Noordoosten, Wilst in’n Oosten, Bookholt un Smalenbeek in’n Süüdoosten, Eekdorp in’n Süüdwesten un Wörpdörp in’n Noordwesten.

## Historie

Wilstermoor is in de Tied üm 1820 rüm as Anbo von Wilst ut grünnt worrn. De Oort höört nich to de findörpschen Moorkolonien, de na faste Plaans in dat Düvelsmoor anleggt worrn sünd. De Oort is ahn fasten Plaan von de Buurn ut Wilst anleggt worrn.

### Verwaltungsgeschicht

Polietsch weer Wilstermoor in de eerste Tied jümmer Deel von de Gemeen Wilst.

De Oort hett vör 1859 to de Amtsvaagdie Wilst in dat Amt Otterbarg tohöört un denn von 1859 bet 1885 to dat Amt Zeven. Na 1885 weer dat in’n Kreis Zeven un is 1932 Deel von’n Kreis Bremervöör worrn.

An’n 1. Juli 1976 is Wilstermoor, wat vörher en Deel von de Gemeen Wilst weer, Deel von de Gemeen Grasbarg worrn un dorbi von’n Landkreis Bremervöör in’n Landkreis Oosterholt wesselt. Wilstermoor harr to de Tied knapp 50 Inwahners. Dat keem op Andrag von de Inwahners von Wilstermoor, von wegen dat de Oort so slecht an Wilst anbunnen weer.

### Inwahnertall

### Religion

Wilstermoor is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Findörp-Kark in Grasbarg. Fröher hett de Oort to de Petri-Kark in Wilst höört.

För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Oosterholt-Scharmbeek tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

En Stück in’n Süüdoosten op Grasbarger Rebeed staht twee Windrääd. In’n Oosten, op Wilster Rebeed, liggt tosätzlich en Windpark mit negen Windrääd.

### Verkehr

Von Wilstermoor besteiht över den Möhlendamm in’n Noorden Ansluss an de Landsstraat 133, de in’n Noordoosten na Tarmst un Zeven geiht un in’n Süüdwesten na Grasbarg un Leendaal. En Stück in’n Süden geiht de Kreisstraat 42/150 langs, de in’n Noordoosten na Wilst geiht un in’n Süüdwesten na Huxfeld.

De nächsten Autobahnen sünd de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Cuxhoben) un de Autobahn 7 (Afsnidd Bremen–Hamborg), de all beid mit en Afstand von so 20 Kilometer an’n Oort langs loopt. De Opfohrt 19 Horn-Leh op de A&nbsp;27 liggt so 19 Kilometer in’n Süüdwesten von Wilstermoor an de *[[Leendaler Heerstraat]]* un de Opfohrt 50 Stuckenbossel op de A&nbsp;7 21 Kilometer in’n Süüdoosten an de L&nbsp;168/B&nbsp;75.

De nächste Bahnhoff is so bi 16 Kilometer wied weg in’n Süden de Bahnhoff Sagehoorn an de Bahnlien Hamborg–Bremen. Von 1917 bet 1964 hett dat ok Personenverkehr op de Bahnlien Wilst–Töst geven. De Bahnhoff Wilst weer söss Kilometer in’n Oosten. Noch dichter bi weer de Bahnhoff Eekdorp von de Kleenbahn Bremen–Tarmst, de von 1900 bet 1956 bedreven worrn is. De leeg blots en poor hunnert Meter in’n Noordwesten an’n Möhlendamm.

### Scholen

De Kinner ut Wilstermoor gaht na de Grundschool Grasbarg.

## Footnoten
Bahnhoff Lox

De **Bahnhoff Lox** is en Bahnhoff mit de Bahnhoffskategorie 6 un twee Gleise an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben in Lox.

De Bahnhoff liggt an’n Noordoostrand von Lox an de *Bahnhoffstraat* (L&nbsp;143). 

## Historie

De Bahnlien von Bremen na Geestmünn is 1862 boot worrn. An’n 10. März 1862 weer dat Empfangsgebüüd mit Wahnungen för Bahnhoffsvörstand un -wärter, Göderschuppen un en Reeg Nevengebüüd trech.

To Anfang von dat 20.&nbsp;Johrhunnert weer Lox as Feernverkehrshalt in de Rieks-Kursböker utwiest. Dor föhren 1905 jeden Dag een Personentogpoor Berlin–Geestmünn, dat ok in Lox hollen hett, un je dree Personentogpoor Leipzig–Geestmünn un Hannover–Geestmünn, von de je twee in Lox hollen hebbt.

1926 hett dat Plaans geven, den Bahnhoff an de Havengleisanlagen von’n Fischereehaven Wersermünn antosluten. Lox schull dorbi en Rangeerbahnhoff kriegen. De Plaans för en ne’en Havenbahnhoff weren 1933 Thema in’n Schinkelweddstried för Architektur, dor is aver nix von worrn.

1966 is de Bahnlien elektrifizeert worrn. An’t Enn von dat Johr 1975 is de Göderverkehr in Lox instellt worrn un de Bahnhoff is to en Hollpunkt mit Utwiekanslusssteed na de Firma Oscar Neynaber trüggboot worrn. Disse Gleisansluss is 2008 afreten worrn, as de Streck saneert worrn is. Dat Empfangsgebüüd von 1862 un dat Fohrdeenstleiterstellwark 'Lsf' sünd kort vör Wiehnachten 1978 afreten worrn.

1996 hett de Gemeen Lox den Bahnhoff von de Düütsche Bahn AG köfft.

De Bahnhoff hett en P&R-Anlaag mit üm un bi 60 Parkplätz un en Regionalbushollsteed an’n Bahnstieg Fohrtrichtung Bremen. De Hollpunkt is toletzt in de Johren 1990 moderniseert worrn.
De Bahnstieg’ sünd siet Anfang Dezember 2014 in’n Rahmen von de Akschoon *Niedersachsen ist am Zug* (NiaZ) ümboot worrn. De Bahnstieg’ sünd tohoop afreten worrn un hebbt en högere Bahnstiegkant (vörher 38&nbsp;cm över SO, nu 76&nbsp;cm över SO) mit en Blinnenleitsystem kregen. Na’n Ümbo kann een an de Töög an beide Bahnstieg’ niveaugliek rankamen.

De Afkörten in dat Bahnamtliche Betriebsstellenverzeichnis is HLOX un de Internatschonale Bahnhoffsnummer 8003760.

De Bahnhoff hett twee Siedenbahnstieg’.

## Personenverkehr

Siet Dezember 2010 föhrt elk Stünn de Lien RS&nbsp;2 (Bremerhoben-Leh–Twustern) von de Regio-S-Bahn Bremen/Neddersassen över Lox.

## Footnoten
Ünnerelvbahnhoff

De **Ünnerelvbahnhoff** weer en Bahnhoff in de Stadt Horborg. De Bahnhoff leeg an de Nedderelvbahn, de ut Hamborg kummt un na Cuxhoben geiht.

Von’n Ünnerelvbahnhoff ut gaht ok de Gleise af na de Horbörger Seehavens 1 bet 4.

## Historie

1881 hett de Nedderelvbahn apenmaakt, de von Horborg na Cuxhoben geiht. Do is ok de Ünnerelvbahnhoff anleggt worrn, de to de Tied an’n Noordwestrand von Horborg leeg, an de Horborg–Buxthuer Schossee, de vondaag de *Buxthuer Straat* is (Bundsstraat 73). De Bahnverkehr an’n Ünnerelvbahnhoff hett an’n 1. April 1881 anfungen. Dat weer to de Tied de Ennpunkt von de Bahnlien. Eerst 1897 is de Bahnhoff Horborg anleggt worrn, de as Hauptbahnhoff för de Stadt Horborg denen schull. Horborg harr vörher keen zentralen Bahnhoff. 1847 is an’n Süüdoostrand von de Stadt de Celler Bahnhoff von de Bahnlien Celle–Horborg anleggt worrn. De Hamborg-Venloer Bahn, de 1872 boot worrn is, harr en egen Bahnhoff an’n Noordrand von Horborg. Disse dree Bahnhööv sünd dör den ne’en Hauptbahnhoff ersett worrn un de Ünnerelvbahn weer dat eerste Maal direkt an de Bahnlien Hamborg–Celle–Hannover–Venlo anbunnen. De Ünnerelvbahnhoff is liekers wieder bedreven worrn.

As Personenbahnhoff hett de Ünnerelvbahnhoff an’n 4. August 1984 dichtmaakt, as de ne’e Lien S&nbsp;3 von de S-Bahn Hamborg inricht worrn is. To de sülve Tied sünd ok de Bahnhööv bi dat Tempo-Wark in Bosselbeek un in Huusbrook dichtmaakt worrn.

Nadem de Bahnhoff dicht weer, weer dor en Sanitärladen ünnerbrocht un en Bordell. Göderverkehr hett dat aver noch länger geven.

De Bahnhof is 2013 för 680.000 Euro dwangsveraukschoneert worrn.
Öreler Kanaal

De **Öreler Kanaal** is en Waterloop, de dat Water ut dat Öreler Moor, dat Vossbargsmoor un dat Tingoer Moor afföhrt un von links in de Oost münnt.

De Kanaal spiest sik ut en Reeg Gravens, de in dat Rebeed in’n Oosten von Örel liggen doot. Ok de Kläranlaag von Örel driggt dor mit to. Von dat Rebeed bi’n Fohrenkamp flütt de Kanaal na Oosten. De Bahnlien Stood–Oosterholt-Scharmbeek geiht över den Kanaal weg un jüstso de 2014 boote Oortsümgehung von Bremervöör (K&nbsp;102). Von links münnt de Glinner Kanaal in’n Öreler Kanaal, de dat Water ut Glinn afföhrt. Twüschen Bremervöör un Tingo löppt de Waterloop twüschen Wahnrebeden langs un an dat Schoolzentrum Tingo (Gymnasium, Grundschool, Realschool un Beroopschool) vörbi. Noch en Stück wieder löppt de Kanaal ünner de *Gnarrenbörger Straat* dör un münnt 700 Meter wieder in de Oost.

Dat Water in de Oost flütt wieder in de Elv un denn in de Noordsee.

An Deerten wiest de Öreler Kanaal in de Moorrebeden vör Bremervöör von wegen de ringe Fleettempo vör allen „Stillwateroorden“ so as Wanzen, Käver un verschedene Tweeflöglers.

## Waterqualität

En bioloogsche Watergöödünnersökung un en cheemsch-physikaalsche Wateranalys sünd 1997 daan worrn. De Öreler Kanaal is in de Watergöödklass III „stark verschmutzt“ (in’n Afsnidd vör Bremervöör mit Tendenz to II-III „kritisch belast“) instuft worrn. In dat Water is en temlich starke Kunzentratschoon von Ammonium funnen worrn un en erhöhte Nitrit- un Ortho-Phosphatbelastung.

Grünn för de hogen Belastungen weren Käranlaag Örel, dat moorige Rebeed, dat ok von de Bueree bruukt warrt, un dat in dat Stadtrebeed Böverflächen-Water in’n Kanaal flütt.

## Footnoten
Biathlon-Weltmeesterschapen 1971

De **11. [[Biathlon-Weltmeesterschapen]]** funnen 1971 in Hämeenlinna in Finnland statt.

## Mannlüüd

### Eenzel 20 km



Datum: 6. März


### Staffel 4 x 7,5 km



Datum: 7. März


## Medaillenspeegel
Nikolai Konstantinowitsch Kruglow

**Nikolai Konstantinowitsch Kruglow** (; * 31. Januar 1950 in Krasnyj Mys, Oblast Gorki) is en ehmalger sowjeetsch Biathlet.

He wunn bi de Olympisch Winterspelen 1976 in Innsbruck de Goldmedaille över 20 Kilometer vör Heikki Ikola un Alexander Jelisarow un mit de russisch 4-mal-7,5-Kilometer-Staffel.

Een Johr vörher weer he all Weltmeester in’n Sprint över 10 Kilometer vör Alexander Jelisarow un Klaus Siebert wurrn un wunn de Sülvermedaille över 20 Kilomter achter Heikki Ikola aber vör Esko Saira.

Sien Söhn Nikolai weer ok en spoodriek Biathlet. He sülvst is een vun söss Biathleten, de sowohl bi Weltmeesterschapen as ok bi Olympisch Winterspelen Eenzel- un Staffelgold winnen kunnen.

## Weblenken

* Nikolai Konstantinowitsch Kruglow in de Datenbank vun Sports-Reference (engelsch)
Vesikel

**Vesikel** (vun ) betekent

* Vesikel, in de Biologie lüttje Blasen mit sunnerliche Upgaven in de Zellen,
* in de Chemie sunnerliche Kogelformen in en Fleetstoff, kiek bi Liposom,
* in de Mykologie dat dicke, free Enne vun den Konidiophor,
* Vesicula, in de Medizin en so nömmte Primäreffloreszenz vun de Huut,
* *Air vesicles*, kiek bi Lungenblasen,
* Vesicula seminalis, kiek bi Saatblaas,
* Vesicula optica, kiek bi Ogenblasen.
Vesikel (Biologie)

**Vesikels** (lat. *vesicula* – „lüttje Blase“) sünd  lüttje Blasen in de Zellen. Se sünd rund bit oval, un dor is en eenfacke oder dubbelte Membran oder en Nett ut Proteine umto. De Vesikels sünd egene Bestanddeele vun de Zellen un hefft mit verschedene Upgaven in de Zellen to doon. Se sünd bi een Mikrometer groot. In de Zellen sünd se tostännig for den Transport vun allerhand Stoffe. 

Dat gifft Vesikels, de bringt allerhand Stoffe ut de Zellen rut (Exozytose). Dor nehmt se de eerst mol bi up un smölt denn mit de Zellmembran tosamen. Bi de Stoffe, de rutbrocht weert, kann sik dat ok um Membranproteine hanneln. Se sitt denn toeerst in de Vesikelmembran un na dat Tosamensmölten höört se automaatsch to de Zellmembran to. Dat gifft ok Synaptische Vesikels to’n Utschütten vun Neurotransmitters. Just annersrum könnt Vesikels ok Stoffe in de Zellen rinholen (Endozytose) un bi dat Recycling vun Membranproteine mitmaken. Noch annere Vesikels bringt in de Zellen nee herstellte Proteine vun dat Endoplasmaatsche Retikulum na den Golgi-Apraat hen. Gasvesikels geevt Eenzellers, de in’t Water leven doot, Updrifft un maakt dat for jem mööglich, sik in de optimale Waterdeepte up to holen. 

## Literatur
*Werner Linb, Jochen Fanghanel: Histologie: Zytologie, Allgemeine Histologie, Mikroskopische Anatomie (De Gruyter Lehrbuch), ISBN  3-11-014032-2 , Siete 25ff 
* Robert F. Schmidt, Florian Lang: Physiologie des Menschen mit Pathophysiologie, Heidelbarg, Springer, 2005, ISBN  3-540-21882-3, Siete 10ff 
* Horst Bayrhuber, Ulrich Kull: Linder Biologie, 2006 | Verlag  Bildungshaus Schulbuchverlage, Bruunswiek, ISBN  978-3-507-10930-8, Siete 37
Annandale (Brenneree)

**Annandale** is en Whisky-Brenneree bi Annan, Dumfries and Galloway, Schottland.

## Historie
De Brenneree is 1830 vun George Donald in de Neeg vun de Stadt Annan grünnt worrn. 1883 is de Destille an John Gardner verköfft worrn, de se na teihn Johren an *Johnnie Walker* wieter verköfft hett. De hett ehr aver 1924 stillleggen müsst un verköff dat Grundstück an en Familie Robinson, de dor denn Landweertschop bedreven hett. Mitt vun de 1880er Johren hett Alfred Barnard de Destille besöcht, so dat ut de Tiet en rieken Bericht över den Bedrief wohrt worrn is. Dormols schall de Brenneree in’t Johr ruchweg 28.000&nbsp;Gallonen produzeert hebben.

De Brenneree-Bowarken sünd 2007 vun David Thomson un Teresa Church köfft worrn, de vun 2011 an mit den Bo to’n Wedderapenmaken anfungen hebbt. Dat erste Fatt dorna weer in’n November 2014 affüllt.

## Produkschoon
De Brenneree Annandale liggt in dat schottische Whiskyrebeet Lowlands. Plaant is, dat anfangs en rökerigen Whisky produzeert warrn schall. Man, de Produkschoonssteden sünd groot noog, dat blangento ok en nich rökerten Whisky herstellt warrn kann. Luut Websteed gifft dat dorför scheedte *low wines* un *spirit receiver*, üm de ünnerscheedlichen Whiskys nich to vermischen.

In de Brenneree gifft dat en Meeschfatt (*mash tun*) vun 2,5 Tunnen un veer hölten Gäärfatten (*wash backs*), vun de jeedeen 12.000&nbsp;l opnehmen kann. Brennt warrt in en *wash still* vun 12.000&nbsp;l un twee *spirit stills* to 4.000&nbsp;l. Produzeren deit de Destille in’t Johr ruchweg 250.000&nbsp;l reinen Alkohol

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Literatur
* A. Barnard: *Die Whiskybrennereien des Vereinigten Königreichs*, Monsenstein und Vannerdat, Münster, 2012. ISBN 978-3-86991-497-8. Originalutgaav: A. Barnard: *The Whisky Distilleries of the United Kingdom*, Harper’s Weekly Gazette, London, 1887.

## Borns
Binnenplasma-Nett

Dat **Binnenplasma-Nett** (BN) oder **Endoplasmaatsche Retikulum** (**ER**, *endoplasmaatsch* „in dat Zellplasma“, *[[Latiensche Spraak|lat.]]  reticulum* „Smietnett“) is en System vun Kanals ut holle Rüümten mit bannig veele Arms un Twiege un Membrans dor umto. Mol af vun riepe Erythrozyten kann een dat Binnenplasma-Nett in all Zellen vun Eukaryoten finnen. Wie dat utspunnen is, verscheelt sik je na Zelltyp. 

## Wie dat Binnenplasma-Nett upboot is un wat dat to doon hett
Dat BN besteiht ut en Membran-Nettwarks ut Röhren, lüttje Blasen un Büdels mit de BN-Membran dor umto. De BN-Membran scheedt dat Binnerste vun dat BN af vun dat Zytosol. In en Eukaryoten-Zellen maakt de Membran vun dat BN mehr as de Hälft vun de ganzen Zellmembrans ut. 

De BN-Membran geiht direktemang over in de Karnhüll vun den Zellkarn. Karnhüllen un BN hangt also tosamen. Dat Binnerst vun dat BN hett direkten Togang to den Membrantwuschenruum vun de Karnhüllen. 

Deele vun dat BN weert „Ruug BN“ nömmt. Up ehre Membran sitt Ribosomen boven up. Annere Gemarken sünd glatt un dor gifft dat keen Ribosomen up. Vundeswegen heet se „Glatt BN“. Ruug un glatt BN hefft unnerscheedliche Upgaven.

De Form vun dat BN ännert sik jummerlos. Dor höört ok to, wenn de Membrantubuli sik verlängert oder wenn se sik intrecken, sik vertwiegen, versmelten oder upspleten doot. Dat hangt all af vun dat Zellskelett. In Plantenzellen un Gesten speelt dor sunnerlich F-Aktin en Rull bi. In Zellen vun Deerter warrt dat BN sunnerlich dör de Mikrotubuli um- un utboot. Forschers sünd wies wurrn, datt en Vertreder vun de Myosinfamilie *Myosin V* bi de Zelldeelen dor tostännig for is, dat periphere BN an de Dochterzellen wieter to geven. 

## Wat for Typen dat gifft un wat for Upgaven se wuppen mütt
An un in dat BN finnt Translatschoon, Proteinfolen, Protein-Qualitätskuntroll un de Transport vun Transmembranproteine un sekretoorsche Proteine statt. Ok weert dor Proteine nah de Translatschoon noch mol ummuddelt (Kiek unner Exozytose). Bovendem is dat BN de Stäe, wo (u. a. na de Mitose) nee Karnmembrans tostanne brocht un afsnöört weert. Dat BN deent ok as Spieker vun Calcium in de Zellen. In de Muskelzellen warrt dat BN Sarkoplasma-Nett nömmt (SN). Wenn dor Calcium utschutt warrt, kummt dat to en Muskel-Kontraktschoon. De Upgaven vun rugen un glatten BN verscheelt sik. 

## Literatur
* Bruce Alberts u. a.: *Molecular Biology of the Cell.* 4. Uplage. Garland Science, New York 2002, ISBN 0-8153-4072-9
* Neil A. Campbell u. a.: *Biologie.* 1. Upl., 1. Nahdr., noch mol overhen gahn, Spektrum, Heidelbarg 1997, ISBN 3-8274-0032-5.

## Weblenken

* Endoplasmatic Reticulum (Wie sik de Struktur vun dat BN ännert, Animatschoon)
* Ruug BN: elektronenmikroskoopsche Biller (Dr. Jastrows EM-Atlas)
* Glatt BN: elektronenmikroskoopsche Biller (Dr. Jastrows EM-Atlas)

## Belege
Büllhorn

**Büllhorn** () is en Oort in de Gemeen Stell in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. Büllhorn höört bi Ashusen mit bi.

## Geografie

Büllhorn liggt op de Geest, knapp twee Kilometer von de Maschkant af. Na Westen to liggt de Baukweddel un in’n Süüdoosten flütt de Ashuser Möhlenbeek langs.

De Naveröörd sünd Stell un Achterdiek in’n Noorden, Ashusen in’n Oosten, Scharmbääk un Parrns in’n Süüdoosten, Holtörp un Ohlendörp in’n Süüdwesten un Host un Maschen mit Freschenhusen in’n Noordwesten.

## Historie

Dat Rebeed von Büllhorn weer bet in dat 20. Johrhunnert Holt. In disse Tied sünd dor en Reeg Feernhüüs boot worrn. Eerst mit un na’n Tweten Weltkrieg sünd veel Utbummte ut Hamborg fast in de Feernhüüs intagen.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Parrns in dat Amt Winsen tohöört. Blots in de Tied von 1852 bet 1859 weer de Oort kort in dat Amt Parrns. Na 1885 weer dat in’n Kreis Winsen un is 1932 Deel von’n Kreis Horborg worrn.

De Oort is an’n 1. Juli 1972 as Deel von de Gemeen Ashusen mit de Gemeenreform in Neddersassen an de Gemeen Stell kamen.

### Religion

Büllhorn is evangeelsch-luthersch präägt un höört siet 1964 to dat Kaspel von de Andreas-Kark in Ashusen. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Gertrud-Kark in Parrns höört.

För de Kathoolschen is de Goden-Hirt-Kark in Winsen tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Von Büllhorn loopt lüttjere Straten na de Kreisstraat 22 in’n Westen un de K&nbsp;8 in Ashusen in’n Oosten. De K&nbsp;22 geiht in’n Noorden na Stell an de K&nbsp;86 un in’n Süüdwesten na Holtörp un Braackel. De K&nbsp;8 geiht von Ashusen in’n Noorden na Gehrden an de K&nbsp;86 un in’n Süden över Scharmbääk na Parrns an de Landsstraat 215.

De nächste Autobahn is de Autobahn 39 (Afsnidd Hamborg–Lümborg). De Opfohrt 3 Winsen-West liggt knapp veer Kilometer in’n Süüdoosten von Büllhorn an de K&nbsp;8.

De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Ashusen an de Bahnlien Hamborg–Lümborg.