Navassa

**Navassa** (engl.: *Navassa Island*, frz. *Île de la Navasse* oder *La Navase*, kreool.: *Lanavaz* oder *Lavsh*), in en Eiland in de Karibische See. Se liegt twuschen Jamaika un Haiti un höört as „amerikaansch Butenrebeet“ to de USA. Haiti meent, de Insel höör to sien Staat, vunwegen datt Navassa up den Inselsull vun Hispaniola liggen deit. Up Navassa wahnt keen Minschen. 

## Geographie
Navassa liggt bi 50 km westlich vun de Tiburon-Halfinsel vun Haiti un bi 160 km süüdlich vun de Guantanamo-Bay vun Kuba. Just so, as bi de Hendersoninsel in den Pazifischen Ozeaan hannelt sik dat bi Navassa um en Koralleneiland, wat „anböört“ wurrn is. Se warrt bit to 77 m hooch. Um de Insel to liggt en Korallenriff un se is 5,4 km² groot. De Küst is bi 8 km lang. Up dat Eiland kann numms wahnen, vunwegen datt dor keen natüürlich Söötwaterborns vörkaamt. En ganze Masse vun de inheemschen Planten sünd bannig giftig un de Unnergrund is to'n Deel so scharpkant', datt he dör de Schoh dörsnieden deit. Wassen doot up dat Eiland bloß Boomgruppen, enkelte Kaktusse un Gras. Ok Zegen finnt sik dor. Vun 1999 af an warrt de Naturschutz streng inholen un numms draff up de Insel rup. Vunwegen dat de Insel 160 km in'n Süden vun Guantanamo-Bay liggt, is se för de Strategie vun de USA vun Belang. 

## Geschichte
An un for sik weer de Insel Haiti todeelt, man 1857 is se, vunwegen den Guano Islands Act vun de USA dalslaken wurrn. Dor is se de öllste vun de Överseekuntreien vun de USA mit. Man dat hett gor keen Guano up dat Eiland geven. De witte Phosphorit is mit de Vagelschiete dör'nanner kregen wurrn. Man later is denn ok Phospohorit as Dünger bruukt wurrn un so is he vun 1865 bit 1889 in grote Masse afboot wurrn. 1917 hett de United States Coast Guard Navassa övernahmen un in'n Süden vun dat Eiland en Füertoorn boot. Vun dor af an, wo de Panamakanaal feerdig wurrn is, sünd veel mehr Schepe de Insel langs kamen, as vördem. 1996 is de Füertoorn upgeven wurrn, vunwegen datt de bi de ne'e Navigatschoon nich mehr nödig weer. Nu is dat Eiland mit de See dor umto ganz för Natur- un Landschopsschutz dor. 
 In de lesten Johren siet 1999 sünd up dat Eiland en paar ne'e Aarden updeckt wurrn, u. a. dat leste Exemplor vun *Pseudophoenix sargentii saonae* (Unneraart *navassana*), wat en Palmboom ut de Oortied is. Ok twee Aarden vun Steertüzen sund funnen wurrn, wo de Forschers dachen, de weern al utsturven. 


Bild:NavassaEastCoastAerialUSGS.jpg|Oostküst vun Navassa ut de Luft
Bild:navassana.jpg|Don Hickey (USGS) un de leste Pseudophoenix up Navassa
Bild:NavassaLighthouse.jpg|De Füertoorn Navassa-Lighthouse in'n Süden


## Belege


## Weblenken
* United States Fish and Wildlife Service: Navassa National Wildlife Refuge (engelsch)
* Navassa in'n CIA World Factbook (engelsch)
* [Info vun USFWS över dat Navassa National Wildlife Refuge in't Web Archive (engelsch)
* http://coastal.er.usgs.gov/navassa/United States Geological Survey - Bericht (USGS) (engelsch)
* Deel ut de ''Historia del Almirante'' vun Hernando Colon bi arteHistoria (spaansch)
* Fabio Spadi: ''Navassa: Legal Nightmares in a Biological Heaven?'' In: Boundary & Security Bulletin 9, Nr. 3 (2001) – Över de völkerrechtliche Laag vun Navassa (engelsch)