open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wild Wild West

**Wild Wild West** betekent

* *[[The Wild Wild West]]*, US-amerikaansche Feernsehreeg (1965–1969),
* *[[Wild Wild West (Film)|Wild Wild West]]*, US-amerikaansche Western-Kummedie ut dat Johr 1999,
* *[[Wild Wild West (Leed)|Wild Wild West]]*, Leed vun Will Smith ut den Soundtrack vun den Speelfilm.
Amtsgericht Bremervöör

Dat **Amtsgericht Bremervöör** is een von de acht Amtsgerichten in’n Landgerichtsbezirk Stood. Dat hett sien Seet in Bremervöör in’n Landkreis Rodenborg.

## Överornt Gerichten

Dat Amtsgericht Bremervöör sünd in’n Instanzentog dat Landgericht Stood, dat Oberlandsgericht Celle un de Bundsgerichtshoff in Karlsruhe överornt.

## Geschicht

Mit dat hannöversche Gerichtsverfatensgesett von’n 8. November 1850, dat an’n 1. Oktober 1852 in Kraft gahn is, sünd Verwaltung un Justiz kumplett trennt worrn un de Amtsgerichten sünd as ünnerst Gerichten inricht worrn. Dat Amtsgericht Bremervöör is dor denn nee schapen worrn un hett de Gerichtsborkeit övernahmen, de vörher bi de Amtslüüd von dat Amt Bremervöör legen hett. Överornt weer dat Obergericht Stood. Toeerst hett dor man een Richter arbeidt un so üm un bi 1900 hett dat denn en twete Richtersteed geven.

1859 hett dat Amtsgericht Bremervöör dat Kaspel Loomst an dat Amtsgericht Oosten afgeven un de Kaspels Karkwist un Kuhs (utbenahmen de Gemeen Giehl mit Giehlermöhlen un Giehlermoor) von dat oplööste Amtsgericht Beverst tokregen. Ok för dat Kaspel Sürsen un de Gemenen Plönjeshusen un Bokel, de vörher to’n Bezirk von dat Amtsgericht Zeven tohöört hebbt, weer dat Amtsgericht Bremervöör nu mit tostännig.

Na dat Enn von’n Tweten Weltkrieg sünd all Gerichten in Düütschland dichtmaakt worrn. Dat Amtsgericht in Bremervöör hett an’n 1. Dezember 1945 wedder apenmaakt.

### Amtsrichters

* ~1858: Ernst Theodor Fischer
* 1869–: Cramer

## Gerichtsgebüüd

Dat Gericht weer toeerst in dat Landraadsamt in de *Amtsallee* ünnerbröcht. 1898 is dat von de Firma Bröder Knackstedt ut Geestmünn nee boote Amtsgerichtsgebüüd inwieht worrn. Een Johr later keem dor ünner annern noch en Fängnis to. 1900 is güntsiet dat Gericht en Wahnhuus för den Amtsrichter boot worrn. Dat Gericht is ok vondaag noch in de Gebüüd in de *Amtsallee* ünnerbröcht.

## Kiek ook bi

* List von de Amtsgerichten in dat Königriek Hannover

## Weblenken

* Websteed von dat Amtsgericht Bremervöör (hoochdüütsch)

## Footnoten
Waldsati

**Waldsati** weer en sassesch-engersch Go. Dat leeg twischen Werser un Elv.

In’n Noordoosten leeg wohrschienlich de Go Heilango, in’n Süüdoosten de Sturmigo un in’n Westen Wigmodien.

De Naam *Waldsati* kummt toeerst in Ansgar sien *[[Miracula Willehadi]]* vör, in de von dat Dörp *Willianstede* (wohrschienlich Wilst) in’n Go Waldsati snackt warrt.

Waldsati hett later to dat Bisdom Veern tohöört.

## Footnoten
Leezdörp

**Leezdörp** is en Gemeend mit to Tiet etwa 2000 Inwahner in de Samtgemeend Brookmerland in' Landkreis Auerk in Oostfreesland.

## Historie
Leezdörp hörrt to de jüngste Gemeenden vun dat Brookmerlandes. Eerst 1765, nahdem dat „Oorbormakensgesett“ en intensive Besiedlung mögelk maaken dee, trucken de eersten Moorkolonisten in den nee entstahn Oort. 

1869 wurr Leezdörp denn sülvstännig, indem dat up Andrag vun Osteel aftwiegt wurr un de Gemeendraat sien Tostimmen geven harr. Ok de Böverpräsident vun de Provinz Hannober hett dit Verfohren genehmigt un Leezdörp wurr mit en Bekanntmaken in dat Amtsblatt an' 20. April 1869 to en „selbstständigen politischen Gemeinde“ verkloort.

In' Gegensatz to völ anner Dörper entstunn in Leezdörp en Streesiedlung, wat sück ok hüüd noch in de Siedlungsstruktur erkennen lett. Intüschen gifft dat aber ok en Oortskarn mit en grooten  Marktplatz, um de herüm regelmatig Dörp- un Möhlenfeste stattfinnen (Leezdörper Möhlen).

## Politik
### Gemeendraat
De Raat vun de Gemeend Leezdörp besteiht ut 11 Ratsfruen un Ratsherren. Dat is de fastleggt Tall för de Liddmaatsgemeend vun en Samtgemeend mit en Inwahnertall vun 1.001 bit to 2.000 Inwahner. De elf Ratsliddmaaten wurrn dör en Kommunalwahl för jeweils fiev Johr wählt. De aktuelle Amtstiet fung an' 1. November 2011 an.

De letzt Kommunalwahl van' 11. September 2011 broch dat folgen Ergevnis:

De Wahlbedeeligen bi de Kommunalwahl 2011 leeg mit 52,05 Perzent knapp ünner den Dörnitt in Neddersassen vun 52,5 Perzent. 

### Börgermeester
Börgermeester in Leezdörp is to Tiet Manfred Wirringa.

## Weblenken

* Websteed vun de Samtgemeend Brookmerland

## Enkeld Nahwiesen
Samtgemeende Rehrn

De **Samtgemeende Rehrn** is en Samtgemeen in’n Landkreis Deefholt, in de sik fief Gemenen för’t Afwickeln vun de Verwaltenssaken tohopen slaten hebbt. Se hett .

## Geografie
De Samtgemeende Rehrn liggt in’n Süüden vun den Landkreis Deefholt un grenzt in’n Westen direkt an de Kreistadt Deefholt. In’n Noorden liggt de Samtgemeende Baanstrup, wieter na Oosten to de Samtgemeende Karkdörp. Direkt in’n Oosten liggt de Eenheitsgemeende Wagenfeld un na Süüden slutt sik de Samtgemeende Oolt Amt Lemförde an. De Samtgemeen liggt middenmang en schöne Moor- un Wooldlandschop, de vun Buerhöff mit jemehr landweertschopplichen Flächen ünnerbroken warrt.

### Samtgemenenopdelen
To de Samtgemeende hett sik 1972 dör en freewilligen Tosamensluss billt. Dorto höört de (na’t Bookstaberen) de Gemenen:
# Barver
# Dickel
# Hemzel
# Rehrn
# Wetschken

## Historie

### Inwahnertall

## Politik
### Samtgemeenderaat
De Samtgemeenderaat besteiht blangen den Samtgemeendebörgermeester ut veerteihn wählte Raatsliddmaten, de sik op verschedene Parteien un Wählergruppen verdeelt. De letzte Kommunalwahl weer an’n 10. September 2011:

## Kultur
Landschopplich sünd dat sünners de Hoochmoorflachen in’n Süüden vun de Samtgemeen, de schön antosehn sünd. Dat Rebeet is ok as Rehrner Geestmoor bekannt un steiht gröttstendeels ünner Natur- oder Landschopsschuul. In de Hoochmoorflachen sünd rore Vagel- un Platenorden antofinnen, so as Sünndau oder Wullgras.

De helen Wooldrebeden vun de Hemzeler un Dickeler Bargen ünnerbreekt de sonst eher flache Landschop. Nich wiet weg sünd de Nahverhaalrebedne vun de Stemweder Bargen, de Dümmer un de Dammer Bargen.

## Weertschop un Infrastruktur
### Verkehr
Dör de B&nbsp;214 Lingen–Deefholt–Nienborg un de B&nbsp;239 Rehrn–Wagenfeld–Hiarwede as ok mehrere Lands- un Kreisstraten is dat Rebeet vun de Samtgemeen goot an dat regionale Verkehrsnett anslaten. Över de B&nbsp;214 besteiht an de Opfohrt 66 Hollrupp, in’n Landkreis Vechte, Ansluss an de A&nbsp;1.

Dör de Samtgemeen verlöpt an de Gemenen Wetschke, Rehrn un Barver vörbi en Iesenbahnlien mit Göderverkehr (Deefholt–Sulingen). Se is dör regionale Ünnernehmen jümmer noch veel befohren. 

### Bildung
In Rehrn hett de Grunschool Rehrn ehrn Sitt, de in Barver un Wetschken Twiegsteden hett. In Rehrn is butendem en Böverschool inricht. Wietere Scholen gifft dat in de Stadt Deefholt, de ruchweg acht Kilometer wiet weg liggt. En Kinnergoorn gifft dat in Hemzel. En wieteren Kinnergoorn is 1996 in Rehrn in apenmaakt gahn.

### Freetiet
In de Samtgemeen Rehrn gifft dat verschedene Sportplätz, Turnhallen, Scheetsportanlagen, Tennisplätz un Grillhütten.

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von de Samtgemeen (hoochdüütsch)
Peter Lanyon

** (George) Peter Lanyon ** (* 8. Februar 1918 in St Ives (Cornwall); † 31. August 1964 in Taunton) weer en britisch Maler. He weer en wichtigen Vertreder vun de britisch  Afstrakte Kunst in dat 20. Johrhunnert. 

## Leven
Peter Lanyon is in St Ives upwussen. Nah de School kreeg he Tekenünnerricht vun Borlase Smart. Van 1937 an hett he de *Penzance School of Art*, later noch de *Euston Road School* besöcht. He weer en Schöler vun Ben Nicholson un Naum Gabo.

Peter Lanyon weer Liddmaat vun de britisch Malergrupp *St&nbsp;Ives Group*, to de ünner annern  Roger Hilton, Terry Frost, Patrick Heron, William Scott un Bryan Wynter hörrn deen. 1959 weer Lanyon Deelnehmer vun de documenta&nbsp;2 in Kassel in de Afdeelen Maleree. To sien künstlerisch Repertoire hörrt neben de Afstrakte Maleree ok lütt Plastiken, Keramiken un Collagen.

## Literatur
* Utstellungskatalog to de documenta II (1959) in Kassel: *II.documenta’59. Kunst nach 1945*. Katalog: Band 1: Malerei; Band 2: Skulptur; Band 3: Druckgrafik; Textband. Kassel/Köln 1959

## Weblenken
* Bispelen vun sien Arbeiten Tate Gallery
* Materialien vun un över Peter Lanyon in dat documenta-Archiv
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
The Moon and the Nightspirit

**The Moon and the Nightspirit** is en Musikduo ut Ungarn, dat in’t Johr 2003 vun Ágnes Tóth un Mihály Szabó grünnt worrn is. Se speelt Middelöller- un Pagan-Folk. In jemehr Leder geiht dat veel üm heidnische Märken un Schamanismus.

## Historie
Op jemehr eerst Album, dat se ünner den Titel *Of Dreams Forgotten and Fables Untold* rutbröcht hebbt, weern de Texten vun de Leder noch to’n gröttsten Deel in Engelsche Spraak. Se weern tomeist melanchoolsch, so dat de Musik vele mit de vun Ataraxia un Chandeen vergleken weer.

Dat tweete Album *Regõ Rejtem* is 2007 rutkamen un weer vullstännig in ungaarsche Spraak sungen. Op de Tour to dat Album weer dat Duo in grote Deelen vun Europa ünnerwegens un hebbt ünner annern op Festivals as dat Wave-Gotik-Treffen in Düütschland oder de *Castle Party* in Polen speelt. Jemehr drütt Album keem 2009 ünner den Titel *Ősforrás* op’n Markt un barg en afwesseln Wark, dat sik vör allen üm de „ollen Wiesen“, Naturmystizismus un Magie dreiht.

Vun de Kritikers is de Grupp hooch acht worrn. Jemehr Stil weer as ’n beten orientaalsch beschreven man togliek ok as ’n Mischen ut Middelöllermusik un ungaarsche Folkleder. Dat Singen vun Ágnes Tóth weer dorgegen vergleken mit Elisabeth Toriser vun Dargaard.

## Diskografie
* 2005: *Of Dreams Forgotten and Fables Untold*
* 2007: *Regő Rejtem*
* 2009: *Ősforrás*
* 2011: *Mohalepte*
* 2014: *Holdrejtek*
* 2017: *Metanoia*

## Borns


## Weblenken
* Offizielle Websteed (Engelsch/Ungaarsch)
Olga Alexandrowna Fatkulina

**Olga Alexandrowna Fatkulina** (; * 23. Januar 1990 in Tscheljabinsk) is en russisch Iesflinklöperin. An’ leevsten löpt se de Sprintstrecken. 

Fatkulina reck 2009 ehr eersten internatschonalen Erfolge. Bi de Junioren-WM in Zakopane wunn se Gold över 500 Meter un Bronze över 1000 un 1500 Meter.

Een Johr later hett se an de Olympisch Spelen in Vancouver deelnommen. Över 500 un 1000 Meter keem se dorbi jeweils up den 20. Platz. 

Bi de Eenzelstrecken-WM 2013 in Sotschi wunn se överraschen de Goldmedaille över 1000 Meter vör Ireen Wüst un Brittany Bowe. Över 500-Meter-Strecke kunn se sück todem de Bronzemedaille sekern un verwies mit ganz wenig Vörsprung Jenny Wolf up den undankboren 4. Platz. 

Fatkulina leevt un traineert in Tscheljabinsk.

## Weblenken
* Statistiken bi ''Speedskatingnews''
* Fotos vun Olga Fatkulina bi ''DESGphoto''
* Olga Fatkulina auf Russian Skating Union (russ.)
Suspiria

**Suspiria** betekent

* *[[Suspiria (Film)|Suspiria]]*, italieenschen Horrorfilm ut dat Johr 1977,
* Suspiria, engelsche Gothic-Grupp ut Bristol,
* *[[Suspiria (Miranda Sex Garden)|Suspiria]]*, Musikalbum vun de Grupp *Miranda Sex Garden* ut dat Johr 1993,
* *[[Suspiria (Darkwell)|Suspiria]]*, Musikalbum vun de Grupp *Darkwell* ut dat Johr 2000.
Fuchsberger

**Fuchsberger** is de Familiennaam von

* Franz Fuchsberger (1910–1992), öösterrieksch Footballspeler,
* Joachim Fuchsberger (1927–2014), düütsch Schauspeler un Moderater,
* Konrad Fuchsberger (* 1935), düütsch Komponist un Textdichter,
* Ortolph Fuchsberger (üm 1490–na 1541), düütsch Jurist,
* Sebastian Fuchsberger (* 1971), öösterrieksch Basunist un Singer (Tenor),
* Thomas Fuchsberger (1957–2010), düütsch Musiker, Komponist un Fotograaf,
* Verena Fuchsberger-Staufer (* 1983), öösterrieksche Soziaalwetenschopperin un Informatikerin.

**Fuchsberger** betekent

* en Broeree in Fuchsberg, Bayern.
Alcalá de Henares

**Alcalá de Henares** is en Stadt in de Comunidad de Madrid in Spanien. In de Römertied hett se *Complutum* heten. In de Stadt liggt de histoorsche Universität Alcalá. Dat is een vun de öllsten Universitäten in Europa. In dat Johr 1836 is se na Madrid hen leggt wurrn. 1977 is en nee Universität in de Stadt unner den Naam *Universidad de Alcalá* grünnt wurrn. Se sitt to'n Deel in de Hüser vun de histoorsche Universität. De Ooldstadt vun Alcalá un de histoorsche Universität sünd 1998 upnahmen wurrn in de List vun dat UNESCO-Weltkulturarv. De Naam vun de Stadt kummt ut de Araabsche Spraak (al-Kala heet „de Festung/de Borg“) un vun den Henares-Stroom, de dör de Stadt dör fleten deit. Hüdigendags (1. Nov. 2011) leevt dor bi 205.505 Inwahners. In de Stadt sitt de röömsch-kathoolsche Bischop vun dat Bisdom Alcalá de Henares. De Inwahners vun de Stadt nömmt sik sülms *Complutenses* oder *Alcalaínos*.

In Alcalá is wohrschienlich de spaansche Natschonaldichter Miguel de Cervantes boren wurrn, de den Don Quijote schreven hett. Over siene Dope gifft dat hier tominnst Unnerlagen. Ok de latere Kaiser vun dat Hillige Röömsche Riek, Ferdinand I. is hier boren. 

## Weblenken
* 
*Websteed vun de Stadt (engelsch)
*http://www.portaldealcaladehenares.com
*http://www.uah.es Homepage vun de Universität vun Alcalá
*En List vun allens, wat een sik ankieken kann (spaansch)

## Belege
Ursula Happe

**Ursula Happe** (borene Krey; * 20. Oktober 1926 in Danzig; † 26. März 2021 in Düörpm) weer en ehmalige düütsch Swemmerin.

Hör gröttste Spood weer de Gewinn vun de Goldmedaille över 200&nbsp;m Borst bi de Olympisch Sömmerspelen 1956 in Melbourne; buterdem hull se de Weltrekord över disse Distanz. Twee Johr vörher harr se all bit de Europameesterschapen 1954 Gold över 200&nbsp;m Borst un Bronze över 100&nbsp;m Schmetterling wunnen. Dorto keemen noch 18 Düütsch Meestertitel in verscheeden Disziplinen. 

In de Johren 1954 un 1956 wwurr se in Düütschland to de Sportlerin vun dat Johr wählt. 1977 wurr se in de International Swimming Hall of Fame upnommen.

Ursula Happe is de Moder vun den ehmalgen Handballnatschonalspeler Thomas Happe.

## Ehrungen un Utteknungen
* Sportlerin vun dat Johr 1954 un 1956
* Sülvern Lorbeerblatt 1954 un 1956
* Ehrenring vun de Stadt Düörpm 1956
* Georg von Opel-Pries 1997
* Ehrennadel  vun den Düütschen Swemmverband
* Verdeenstorden vun dat Land Nordrhien-Westfalen 1996
* Ehrennadel vun de Stadt Düörpm 2011

## Weblenken
* Ursula Happe in de International Swimming Hall of Fame (engelsch (mit Bild)
Sagebrush Trail

**Sagebrush Trail** (op plattdüütsch so veel as „Wöstenbifoot-Padd“; dt. Titel: *Sein Freund, der Desperado* un annere) is de Titel vun en US-amerikaanschen Western ut dat Johr 1933, in den John Wayne de Hööftrull speelt hett. De Film is an verschedene Öörd in Kalifornien dreiht worrn un weer an’n 15. Dezember 1933 in de USA to’n eersten mol wiest.

## Inholt
John Brant is unschullig wegen Moord veroordeelt worrn un neiht ut dat Gefängnis ut. He will nu versöken, op egen Fuust den wohren Möörder, Joseph Conlon, to finnen. Op sien Flucht dröpt he op den Rover Bob Jones, de em unvermodens hülpen deit. Dör em kriggt Brant Togang to de Bande vun Ed Walsh, de sik in en ool, verlaten Bargwark versteken doot. Walsh troet den Ne’en aver nich recht över’n Weg. Dorüm schall Jones mit em en Safe utplünnern. Brant kann aver vörher Bescheed geven, ahn dat een wat dorvun marken deit. So kann de Sheriff op jem luern un den Roov hinnern. Brant warrt dorbi aver anschaten.

Een Maand later is Brant wedder bi Gesundheit un hett sik intwüschen in de söte Sally Blake verkeken. As he över Jones vun en plaanten Överfall op de Postkutsch höört, sütt he to, dat he sülvst noch vör de Bande de Kutsch utroven deit. Dat Geld versteekt he an en sekern Oort, vun den he glieks dorna Sally vertellt. Un ok sien wohre Geschicht vertellt he ehr, dat he op de Flucht is un blots in de Bande mitmaken deit, üm den wohren Möörder to finnen, dat he sien Unschuld bewiesen kann. Kort later warrt he vun Jones gewohr, dat de in Wohrheit de Möörder is, na den he söcht. Man, de beiden sünd mit de Tiet Frünnen worrn, un so hollt Brant sik torüch un seggt nix, vunwegen dat he Jones egentlich vör en go’en Minschen hollt.

Walsh troet Brant aver jümmer noch nich över’n Weg un ok Jones kriggt bilütten Twievel, dat sien ne’en Partner jümmer de Wohrheit seggt. Dat kummt nich toletzt ok vun sien Ieversucht wegen Sally. Jones ritt Brant achteran in de Stadt, woneem se beid meist vun’n Sheriff fastnahmen warrt. Se künnt aver noch mol utrieten. Ünner en Vörwand schickt Jones Brant torüch na dat Versteek, woneem de annern Mackers vun Walsh op em töövt, üm em an de Siet to maken. Man, as Sally em vertellt, wokeen Brant is, un dat Brant em redden will, ofschoonst he to Unrecht wegen sien Moord in’t Gefängnis seten hett, markt Jones, dat he en groten Fehler maakt hett. Foorts ielt he Brant to Hülp. Dat kummt to’n Showdown, bi den de hele Bande fastnahmen oder an de Siet maakt warrt. Jones kriggt dorbi swoor wat af. Man, noch vördem he doodblifft kann he den Sheriff vertellen, dat he de Möörder is, na denn söcht warrt. Brant is dormit entlast.

## Kritik
Op filmreporter.de is to lesen, dat Wayne in de 1930er Johren – vördem he 1939 mit de Hööftrull in den bedüdenden Film *[[Stagecoach (1939)|Stagecoach]]* den Dörbrook harr – vör allen in Mehrdeelers un B-Movies to sehn weer. Ok disse Film höör dorto.

## Weblenken

## Borns
Eddie Macken

**Eddie Macken** (* 20. Oktober 1949 in Granard, County Longford) is en  irisch Springrieder, de besünners in de tweet Hälft vun de 1970er Johren to de weltwiet spoodriekst Springrieder tellen dee. He leevt in  Vancouver, Kanada.

Tosommen mit Paul Darragh, Con Power un James Kernan wunn Macken 1979 de fievte Aga Khan Trophy. Dorneben wunn he in dat Johr to’n veerten in Reeg de Britisch Meesterschapen in’t Springrieden in Hickstead un de Bronzemedaille mit de irischen Mannschap bi de Europameesterschapen.  He hett an de Olympisch Spelen 1992 un 1996 as Athlet un 2004 as Trainer vun de irisch Springriederrequipe deelnommen.

Macken start överwegend in de USA un in Kanada bi Rietturnieren. 2008 nehm he as Deel vun de irisch Mannschap an de Natschonenpriesen in Hickstead un Dublin deel.

## Weblenken

## Enkeld Nahwiesen
Sylvia Bruns

**Sylvia Bruns** (* 8. April 1969 in Hannober) is en düütsch Politikerin (FDP) un Afordnete vun den Neddersasschen Landdag.  

## Leven
Nah dat Abitur 1988 hett se en Magisterstudium vun de Politikwetenschapen, Volkswertschapslehr un apenlich Recht in Bruunswiek maakt.  

Van 2005 bit to hör Wahl in den Landdag 2013 weer se Geschäftsführerin vun de Rudolf von Bennigsen-Stiftung un Regionalbüroleiterin vun de Friedrich-Naumann-Stiftung für die Freiheit Niedersachsen-Bremen.

## Politik
Bruns is siet 1997 Liddmaat vun de FDP un to Tiet Vörsitterin vun den FDP-Stadtberiek Süd-Ost un Liddmaat in’ Vörstand vun de FDP Region Hannober.

Siet 2011 is se Liddmaat vun de Raat vun de Landshööftstadt Hannober un stellvertreden Vörsitterin vun de  FDP-Stadtraatsfraktschoon.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
*
* Eegen Websteed
* Landdagsbiografie
* DNB-Katalog
Cirroc Lofton

**Cirroc Lofton** (* 7. August 1978 in Los Angeles, Kalifornien) is en US-amerikaanschen Filmschauspeler.

## Leven un Wark
Cirroc Lofton is en Neffe vun den Baseball-Star Kenny Lofton. Sien eerste lütte Filmrull speel he 1992 in de Kummedie *Beethoven*. Een Johr later hett he bi en Casting för de Star-Trek-Reeg *Deep Space Nine* deelnahmen un kreeg dor de Rull vun *Jake Sisko*, den Söhn vun den Kummandaten op de Statschoon. Disse Rull speel he bit to’n Enn vun de Feernsehreeg in’t Johr 1999 un is dormit internatschonal bekannt worrn. Parallel dorto un ok dorna harr he Gastrullen in verschedene annere Feernsehregen.

Sien egen Vertellen na stammt de Vörnaam *Cirroc* ut de Amhaarschen Spraak un bedüüt so veel as „de Wiese“. In 2005 is en Musikalbum mit den Titel *Divine Intervention* rutkamen, an dat Lofton as Rapper mitarbeit hett.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Lofton hett opstunns (Stand: April 2013) noch keen Filmpriesen wunnen, weer aver för sien Rull in *Star Trek: Deep Space Nine* tweemol nomineert: 1996 för den *[[Young Artist Award]]* un 1997 för den *[[YoungStar Award]]*.

## Weblenken
*
Dunkhase

**Dunkhase** is de Familiennaam von

* Heinz Dunkhase (1928–1987), düütschen Speelbaas,
* Hinnerk Dunkhase (1857–1905), düütschen Buur un Klootscheter.
Annette Faße

**Annette Faße** (borene *Ehlen*; * 6. September 1947 in Imßen) is en düütsche Politikerin von de SPD.

Faße is 1947 in Imßen boren un weer na de Middlere Reife op de Fackschool för Optreckers, de se as staatlich prüüfte Optreckersche afslaten hett. Se weer denn Baasfroo von en Kinnergoorn un hett later an en School för körperbehinnerte Kinner arbeidt. Ans hett se ok sülvstännig in de Erwachsenenbildung arbeidt.

Annette Faße is verheiraadt un hett twee Söhns.

## Politik
Faße is 1972 in de SPD ringahn un weer lange Johren Vörsittersche von’n SPD-Ünnerbezirk Cuxhoben. An’n 4. September 2010 is se Viezvörsittersche von’n Landsparteiraad von de SPD Neddersassen worrn.

Faße weer dat eerste Maal von 1987 bet 1990 in’n Düütschen Bundsdag un en tweet Maal von 1994 bet 2009. Von 1998 bet 2002 weer se Viez-Sprekerin von de Arbeidsgrupp Verkehr, Bo- un Wahnungswesen von de SPD-Frakschoon un von 1998 bet 2005 ok von de Arbeidsgrupp Tourismus. Von 2002 bet 2005 weer se Viez-Vörsittersche von’n Utschuss för Verkehr, Bo- un Wahnungswesen. Von Januar 2005 bet 2009 weer se denn Sprekerin von de Arbeidsgrupp Tourismus von de SPD-Frakschoon.

Faße is 1987 över de Landslist Neddersassen un von 1994 af an jümmer as direkt wählten Afornten von’n Wahlkreis Cuxhoben (un von 2002 af an von’n Wahlkreis Cuxhoben – Oosterholt) in’n Bundsdag rinkamen. Bi de Bundsdagswahl 2005 hett se 49,8 % von de Eerststimmen kregen.

In’n Juni 2008 hett Faße kund daan, dat se nich wedder för den Bundsdag kannederen will. Na de Bundsdagswahl 2009 is se ut’n Bundsdag rut.
Kristine Sutherland

**Kristine Sutherland** (* 17. April 1955 in Boise, Idaho, as *Kristine Young*) is en US-amerikaansch Schauspelerin. Siet 1985 is se mit den Schauspeler John Pankow verheiraadt un hett en Dochter (Eleanore).

Bekannt wurr se dör hör Rull as *Joyce Summers* in de Feernsehreeg *[[Buffy The Vampire Slayer|Buffy – Im Bann der Dämonen]]*. 1989 speel se in den Film *[[Honey, I Shrunk the Kids]]* mit.

Sutherland hett de Highschool in Lexington, Kentucky besöcht un hett dor an dat *Tates Creek Drama program* deelnahmen.

Se is nich verwandt mit de Schauspelers Donald Sutherland un Kiefer Sutherland.

## Filmografie (Utwahl)

## Weblenken
*
Jacques Lucien Monod

**Jacques Lucien Monod** (* 9. Februar 1910 in Paris; † 31. Mai 1976 in Cannes) weer en franzöösch Biochemiker.

## Leven
Monod weer de Söhn vun en franzööschen Maler vun hugenottisch Afstammen, Lucien Hector Monod un de sien amerikaansch Ehefru ut Milwaukee. 1917 leet sück de Familie in Süüdfrankriek daal. Dor Monod dat Gymnasium in Cannes besöcht un gung 1928 mit 18 Jahren nah Paris torüch.

Wiels sien Studium weern George Teissier, André Lwoff, Boris Ephrussi un Louis Rapkine sien Lehrer. 1931 hett Monod sien Studium afslooten un gung för eenig Tiet an dat  Californian Institute of Technology (later Caltech). Mit en Stipendium vun de Rockefeller-Stiftung kunn Monod sien Upenholt in Kalifornien wat verlängern.

1938 weer he weer in Paris un hett de Archäologin un Orientalistin Odette Bruhl heiraadt. Mit hör harr he twee Söhns Olivier Monod un Philippe Monod. 1949 hett he de Monod-Kinetik entwickelt, en mathematisch Modell to dat Vörherseggen vun dat Wasdom vun Zellen in Afhängigkeit vun de Konzentratschoon vun bestimmt Substrate.

1959 nehm Monod en Roop an de Sorbonne an, un 1967 wessel he an dat Collège de France. Vun der Rockefeller University in New York kreeg Monod 1970 den Ehrendoktertitel. 1971 wurr he to'n Direkter vun dat Institut Pasteur beropen.

Wiels disse Johren hett Monod tosommen mit François Jacob dat Operon-Modell entwickelt. Dat beschrifft den Upbau vun prokaryotisch Gene un verkloort, wu deren Aktivität reguleert wurrd (Genregulatschoon). 1965 kreeg he dorför gemeensam mit Jacob un André Lwoff den Nobelpries för Physiologie oder Medizin.

In dat Öller vun 66 Johren is Jacques Monod an' 31. Mai 1976 storven. He wurr up den Cimetière du Grand Jas in Cannes besett.

Hüm to Ehren drocht en Institut an dat CNRS den Naam *Institut Jacques Monod* (IJM). Zu Ehren vun de beid Opdecker wurrd dat Operon-Modell to de Genregulatschoon ok as  Jacob-Monod-Modell betekent.

## Ehrungen
* 1962 – Prix Charles-Léopold Mayer
* 1963 – Offizier vun de  Ehrenlegion
* 1965 – Nobelpries für Physiologie oder Medizin
* 1970 – Ehrenliddmaat vun de Deutschen Akademie der Naturforscher *Leopoldina*

## Schriften
* *[[Zufall und Notwendigkeit|Zufall und Notwendigkeit. Philosophische Fragen der modernen Biologie]].* Piper, München 1971, ISBN 3-492-22290-0(Orig.: *Le hasard et la nécessité. Essai sur la philosophie naturelle de la biologie moderne.* Le Seuil, Paris 1970.)

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken

* DNB-Katalog
* Jacques Monod up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
Enak Ferlemann

**Enak Ferlemann** (* 12. Juli 1963 in Rauenfeelde) is en düütschen Politiker von de CDU.

Ferlemann is 1963 in Rauenfeelde boren. Na dat Abitur 1982 an dat Lichtenberg-Gymnasium Cuxhoben hett he en Lehr as Bankkoopmann un denn bet 1984 sien Wehrdeenst maakt. 1985 hett he en Studium von de Rechtswetenschop, Politologie un Philosophie anfungen. Siet 1995 is Ferlemann geschäftsführend Sellschopper bi de *Dr. Mingramm Immobilien, Handel, Unternehmensberatung GmbH* in Cuxhoben.

Ferlemann is verheiraadt un hett twee Kinner.

## Politik

Ferlemann is 1976 as Schöler in de Junge Union ringahn un 1979 denn in de CDU. He is siet März 1995 as Nafolger von Wolfgang von Geldern Vörsitter von’n CDU-Kreisverband Cuxhoben un siet 1999 Vörsitter von’n CDU-Bezirksverband Elv-Werser (vördem Bezirksverband Stood). He is ok in’n Vörstand von de CDU in Neddersassen.

Ferlemann is 1986 in’n Raad von de Stadt Cuxhoben rinkamen un 1991 in’n Kreisdag von’n Landkreis Cuxhoben.

2002 is he in’n Bundsdag wählt worrn un weer von 2005 bet Oktober 2009 Vörsitter von de Landsgrupp Neddersassen in de CDU/CSU-Bundsdagsfrakschoon.

Ferlemann is 2002 un 2005 över de Landslist Neddersassen in’n Bundsdag wählt worrn. Bi de Bundsdagswahl 2009 weer he direkt wählt Kannedaat in’n Wahlkreis Cuxhoben – Stood II.

Ferlemann is siet Oktober 2009 Parlamentarsch Staatssekretär bi’n Bundsminister för Verkehr, Bo un Stadtentwicklung.

An’n 15. März 2007 hett he den Ehrenring von de Stadt Cuxhoben kregen.

## Weblenken

* Websteed von Enak Ferlemann (hoochdüütsch)
André Lwoff

**André-Michael Lwoff** (* 8. Mai 1902 in Ainay-le-Château, Département Allier, Frankriek; † 30. September 1994 in Paris) weer en franzöösch Mikrobioloog un Viroloog. Lwoff hett 1962 en Taxonomie vun de Viren inführt. 

1932 hett he sien Doktertitel maakt. Lwoff weer an dat *[[Institut Pasteur]]* beschäftigt, wo François Jacob 1950 sien Schöler wurr. 1965 kreeg he tosommen mit François Jacob und Jacques Monod den Nobelpries för Physiologie oder Medizin „för hör Opdecken up dat Rebeet vun de genetisch Kontrolle vun de Synthese vun Enzymen un Viren“. 

1974 wurr Lwoff eerst Präsident vun de Federation of European Microbiological Societies.

Sien Naam drocht ok dat Bakterium *[[Acinetobacter lwoffii]]* (Gattung *[[Acinetobacter]]*).

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
* André Lwoff up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
* DNB-Katalog
Lilian Watson

**Lilian Watson** (* 17. September 1857; † 27. Mai 1918) weer en engelsch Tennisspelerin. Hör Süster weer Maud Watson, de eerste Fru, de dat Turnier in Wimbledon wunnen hett. Dat weer 1884 un dat weer dat Endspeel tüschen de beid Süsters und dat eerst Endspeel tüschen twee Süsters in dit Turnier överhoopt. 

1885 överstunn se de eerst Runn vun Wimbledon nich, 1886 keem se in dat Semifinale, wo se gegen Blanche Bingley verlor.

## Enkeld Nahwiesen
August von Heckel

**August von Heckel** (* 26. September 1824 in Landshut; † 26. Oktober 1883 in München) weer en düütsch Maler.

## Leven

Heckel seech sück, wiel he dör dat Verwachten vun sien Vader, den Kreis- un Stadtgerichtsdirekter Joseph von Heckel för den Beamtenstand bestimmt weer, blots nah Överwinnen vun groot Schwierigkeiten imstande, de Kunstschool in Augsborg to besööken, wo he twee Johr lang bleev. He is denn in de Akademie to München intreden un hett sück ünner Karl Schorn un nah de sien Dood (1850) ünner Philipp von Foltz utbildt. 

Van 1855 an hett he Biller ut dat Rebeet vun de Romantik un vun dat gemütvull Genre maalt, mit Motiven as *Chactas und Atala*; *Mignon*; *Gretchen am Spinnrad*; *Die Auswanderer* etc.

Wiels en dreejohrigen Upenholt in Italien jett he sück de Historienmaleree un den italieenschen  Genre towendt, keem dor aber ehder selten över en äußerliche, to’n Deel wat theatralisch Dorstellenswies vun de Begevenheiten herut. 

August von Heckel is an’ 26. Oktober 1883 in München storven.

## Warken

* *Judith mit dem Haupte des Holofernes*
* *Der Einzug Ludwigs des Bayern in Rom*
* *Der Einzug Maximilians in Brüssel*
* *Die Gründung des Armenbades Kreuth durch König Max Joseph* (Bayrisches Nationalmuseum in München)
* *Lear verstößt seine Tochter Cordelia*
* *Die Tochter der Herodias*
* *Antonius und Kleopatra*
* *Der Morgen auf der Piazza Navona in Rom*
* *Der Abend auf dem Forum*

## Literatur
* Hyacinth Holland: August von Heckel In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 50, Duncker & Humblot, Leipzig 1905, S. 556–561.

## Weblenken
Shirley Fry-Irvin

**Shirley June Fry Irvin** (* 30. Juni 1927 in Akron; † 13. Juli 2021 in Naples, Florida) weer en US-amerikaansch Tennisspelerin.

Se wunn in hör Karriere 17 Grand-Slam-Titel, dorvan veer in't Eenzel. Hör elf Düppeltitel hett se immer tosommen mit Doris Hart wunnen. 1956 weer se de Nummer 1 up de Daamenweltranglist. 

Se gull as en vun de flinksten Spelerinnen vun hör Tiet. 1957 hett se hör Loopbahn as Tennisspelerin afslooten. 1970 wurr se in de Hall of Fame vun den Tennissport upnommen. 

In' Badminton wunn se 1952 de Mexico International in' Daamendüppel mit Peggy Vilbig.

## Weblenken
* Shirley Fry-Irvin in de International Tennis Hall of Fame (engelsch, mit Bild)
Josias Simler

**Josias Simler** (ok *Josias Simmler*; * 6. November 1530 in Kappel am Albis; † 2. Juli 1576 in Zürich) weer en Swiezer Theoloog un Landskundler.

1544 gung Simler nah Zürich, um ünner sien Paten Heinrich Bullinger to studeeren. He hett denn sien Studium in Basel un Strassburg fortsett. 1552 wurr he in Zürich Perfesser för Exegese vun dat Nee Testament, 1560 för Theologie. Af 1555 fung he an, de  *Bibliotheca universalis* vun Conrad Gesner nee heruttogeven. In sien Wark *[[De Alpibus commentarius]]*, wat dat eerste Wark weer, dat sück umfaaten mit de Alpen befaaten dee, sammel he all Informatschonen över dat Gebirge ut de Warken vun verscheeden Schriever versehn mit Anmarken ut eegen Ansicht. Simler schreev todem wiedere Warken över de Swiezer Landskunn, as *De Republica Helvetiorum* (Afreet vun de *Chronik* vun Johannes Stumpf, 1547/48) oder *Vallesiae Descriptio*.

## Warken
* *Oratio de vita et obitu clarissimi viri et praestantissimi theologi D. Petri Martyris Vermilii*. Zürich 1563.
* *Vita clarissimi philosophi et medici excellentissimi Conradi Gesneri.* Zürich 1566.
* *De aeterno Dei filio.* Zürich 1568.
* *Vallesiae descriptio, libri duo: de alpibus commentarius.* Zürich 1574.
* *Narratio de ortu, vita et obitu reverendi viri D. Henrici Bullingeri, Tigurinae Ecclesiae pastoris*. Zürich 1575.
* *Regiment Gemeiner loblicher Eydgnoschafft.* Zürich 1576.
* *De Republica Helvetiorum Libri duo.* Zürich 1577. 

## Literatur
* Bruno Schmid: Simmler (Simler) Josias in dat Historsch Lexikon vun de Swiez
* Hans Ulrich Bächtold: Simler, Josias. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 24. Duncker & Humblot, Berlin 2010, ISBN 978-3-428-11205-0, S. 420 f.
* Georg von Wyß: Simmler, Josias. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 34, Duncker & Humblot, Leipzig 1892, S. 355–358.
* Hans Ulrich Bächtold: Simler (Simmler), Josias. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 14, Bautz, Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5, Sp. 1298–1303.

## Weblenken
* DNB-Katalog
George Armitage

**George Armitage** is de Naam von

* George Armitage (1898–1936), engelsch Footballspeler,
* George Armitage (* 1942), US-amerikaansch Speelbaas,
* George Armitage Miller (1920–2012), US-amerikaansch Psycholoog.
Emmerich Raab

**Emmerich Raab** (* 22. März 1880 in Kirchdorf a.d.Krems; † 22. September 1959 in Lambach) weer en öösterrieksch Entomoloog un Lepidopteroloog. Raab weer nah den Eersten Weltkrieg in sien Freetiet as Lepidopteroloog tätig. Sien Uptekungen hett he de Entomoloogsch Arbeitsgemeenschap an dat böverööersterrieksch Landesmuseum överlaaten. 

## Sekundärliteratur
* ??, 1960: Emmerich Raab. - Z. d. Wr. Ent. Ges. 45(71): 64.

## Weblenken
* Emmerich Raab bei ZOBODAT
Jim Miller (Filmeditor)

**Jim W. Miller** (* 1955 as *James W. Miller* in Chicago, Illinois) is en US-amerikaanschen Filmeditor.

## Leven un Wark
Miller hett eerste Insichten in’t Filmemaken kregen, as he bi de Produkschoon un bi’n Snitt vun Feernsehspots un Industriefilmen arbeit hett. He is denn na Los Angeles gahn, woneem he sik as Editor sülvststännig maken wull.. In’t Johr 1985 weer he noch Dede Allen ehr Hülpsmann wesen is bi *[[The Breakfast Club]]*, hett he 1988 mit den Film *The Milagro Beanfield War* to’n eersten mol in egene Verantwoortung den Snitt leidt.

Siet 1991 hett he vör allen mit den Speelbaas Barry Sonnenfeld tosamenarbeit. För em hett he Filmen as *The Addams Family*, *Get Shorty* oder ok *Men in Black* un *Wild Wild West* sneden. Sien gröttsten Spood harr he tosamen mit Paul Rubell, as se an den Film *Collateral* arbeit hebbt, för den se tweefack för Priesen nomineert weern.

Ok sien Broder Thomas arbeit as Editor.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Miller weer 2005 tosamen mit Paul Rubell för veer Filmpriesen vörslahn för sien Arbeit an den Film *Collateral*, dorünner för den *[[BAFTA Award]]* as ok för den *[[Oscar]]* in de Kategorie *[[Oscar/Best Snitt|Best Snitt]]*. Uttekent worrn is he opstunns (Stand April 2013) eerst eenmol:
* 2005: mit den *[[Golden Satellite Award]]* in de Kategorie *Best Snitt* för *Collateral*.

## Weblenk

## Borns
Lutz Ackermann (Moderator)

**Lutz Ackermann** (* 29. April 1945 in Braak) is en düütsch Journalist as ok Rundfunk- un Feernsehmoderator.

## Leven
Ackermann hett Germanistik, Anglistik un Kunstgeschichte in Hamborg un Kiel studeert. Siet 1969 arbeit he bi den NDR as Berichterstatter, Redakteur un Moderator.

1985 hett he de düütsch Feernseh-Utgaav vun dat weltwiet utstrahlt „Live Aid“-Konzert modereert. Van 1988 bit 1989 präsenteer he de Saterdagavendshow *Euro-Paare* in dat ARD-Feernsehen. Siet 1997 modereert he regelmatig de Musiksennen „Das große Wunschkonzert“ in' NDR-Feernsehen.

Van 1989 bit 1993 weer he Musikchef vun NDR 2 un hett dornah van 1993 bit 2009 de Afdeelen  Musik un Ünnerhollen vun NDR 1 Niedersachsen leit. Bi NDR 2 weer he Moderator vun de Sennen „Der Club“, „NDR 2 am Vormittag“, „Plattenkiste“ un „Espresso“. Sien Musik-Sennen „Sweet, soft and lazy“ modereer he tonächst bi NDR 2, denn bi NDR 1 Niedersachsen un af März 2012 bi den Hamborger Regionalsenner NDR 90,3. 

Siet 1973 trett Ackermann ok as Bühnen-Präsentator un Talkmaster up.

Ünner den Titel „Der Spruch des Tages“ hett Ackermann negen verscheeden Böker mit  Sammlungen vun Aphorismen un Spröök herutgeven un gemeensam mit Michael Thürnau en Book mit den Titel „Witze“.

Ackermann is ok künstlerisch tätig un wiest sien Acryl-Gemälde un Collagen up Utstellungen in Noorddüütschland.

Aktuell modereert he in' NDR verscheeden Slager-Musikshows.

## Utteknungen
* 2000 – Priesdräger vun den Medienpries „Rundfunk“ vun de Arbeitsgemeenschap vun düütsch Slager un Volksmusik (ADS) (ut de Laudatio: „*Durch seine Musikauswahl, die hauptsächlich vom deutschen Schlager und von der deutschsprachigen Volksmusik bestimmt wird, präsentiert der NDR 1 das erfolgreichste Programm im Norden.*“)

## Weblenken

* Ackermann sien Profil bi den NDR (hoochdüütsch)
* Ackermann sien Websteed (hoochdüütsch)
Constant Troyon

**Constant Troyon** (* 28. August 1810 in Sèvres bi Paris; † 21. Februar 1865 in Paris) weer en franzöösch Landschaps- un Deertenmaler, de de School vun  Barbizon torekent wurrd. 

## Leven
Troyon hett in jung Johren as Porzellanmaler in de beropen Manufaktur vun sien Heimatstadt, in de ok sien Vader tätig weer, arbeit. Mit 21 Johr fung he an, as Landschapsmaler ümhertotrecken. He wurr en Schöler vun Camille Roqueplan, de hüm mit Théodore Rousseau, Jules Dupré un anner Malers vun de School vun Barbizon bekannt maken dee. 

1846 hett Troyon in Den Haag dat Bild *De jung Stier* vun Paulus Potter sehn, dat en nahhollen Indruck bi hüm achterleet. In sien Studien vun dit Bild, de Landschapen vun Aelbert Cuyp un de Meesterwarken vun Rembrandt entwickel Troyon en nee Stil un en Können in de Dorstellen vun Deerten, mit de he bald internatschonale Spood harr. He kreeg mehrere Utteknungen un ok Napoléon III. hörr to sien Bewunnerer.

Nah 1850 entstunn up de Ferme Saint-Siméon dicht bi Honfleur en lütt Künstlerkolonie, wo sück Eugène Boudin mit befrüend Maler, as Gustave Courbet, Eugène Isabey, Johan Barthold Jongkind, Claude Monet un eben ok Constant Troyon u. a. drapen un de he to dat Malen in de free Natuur anregen dee. 

Sien best Warken entstunnen tüschen 1850 un 1864. Constant Troyon, de nie heiraadt hett, is 1865 in Paris nah en Periood vun geistig Umnachten storven. Sien Moder, de hüm överleevt hett, hett den Troyon-Pries för Deertendorstellen vun de École des Beaux-Arts stift. 

To de Schölers vun Troyon tellen ünner annern Emile van Marcke un Gabriel Gervais Chardin. Troyon sien Warken wurrn ok dör grafisch Reproduktschonen bekannt un hemm Infloot harrt up düütsch Deertenmaler as Anton Braith un Christian Mali.


Bild:Constant Troyon 003.jpg|Waterloop in' Wald
Bild:Constant Troyon 002.jpg|Scheperszene
Bild:Constant Troyon 001.jpg|De Kohhöder


## Weblenken
Flerovium

**Flerovium** (fröher ok *Ununquadium*) is en cheemsch Element, de de Atomtall 114 un dat Atomteken **Fl** hett un to de Transactinoiden höört. All bekannten Isotopen vun dat Element sünd radioaktiv.

## Historie
Dat Flerovium is wohrschienlich 1999 an’t Vereenigte Institut för Karnforschen in Dubna, Russland tüügt worrn, bi en gemeensome Arbeit vun Forschers ut dat Institut un vun’t Lawrence Livermore National Laboratory. Dat Opdecken is in’n Juli 2011 vun de IUPAC bestätigt worrn, sodat dat Element nu offiziell in dat Periodensystem vun de Elementen opnahmen worrn is
. An’n 30. Mai 2012 is de Naam vun de IUPAC annahmen worrn, de in’n Dezember 2012 för dat ne’e Element vörslahn worrn is. Bit dorhen harr dat den vörlöpigen Naam *Ununquadium* mit dat Atomteken *Uuq*. De ne’e offizielle Naam is to Ehren vun den russ’schen Physiker Georgi Fljorow utwählt worrn.

## Egenschoppen
Dat bestännigste vun de Flerovium-Isotopen is dat sup>289Fl. Mit en Halfweertstiet vun 2,7 Sekunnen hett dat Isotop en vergliekswies hoge Bestännigkeit, wenn man naverte Elementen in’t Periodensystem bekieken deit. Dat kummt dorvun, dat de Atomtall 114 en so nöömte magische Tall vun de Karnphysik is. Nukliden mit so en Tall wiest afslatene Nukleonschalen in’n Karn op, wat jem bestänniger maakt. En Fall vun dubbelt magische Tall gifft dat bi dat Isotop 298Fl. Dor is denn ok de Neutronentall magisch, so dat de Karnforschers glöövt, dat dat Isotop noch bestänniger wesen künn. Man, bit hüüt hett dat noch nich klappt, dat Isotop to tügen.

## Literatur
* L. Stavsetra, K. E. Gregorich, J. Dvorak, P. A. Ellison, I. Dragojević, M. A. Garcia, H. Nitsche: *Independent Verification of Element 114 Production in the <sup>48</sup>Ca+<sup>242</sup>Pu Reaction*. In: *Phys. Rev. Lett.* 103, 2009, S. 132502, DOI 10.1103/PhysRevLett.103.132502 

## Weblenken

## Borns
Laurent Dufaux

**Laurent Dufaux** (* 20. Mai 1969 in Montreux) is en ehmalger Swiezer Radrennfohrer.

Dufaux hett Sanitär-Installateur lernt un gull bi en Körpergrött vun 1,69 m as Bargspezialist un weer vör allen up bannig swoor Strecken spoodriek. 

1991 fung sien Prof-Loopbahn bi de Mannschap vun *Helvetia* an. Twee Johr later wessel he to de spaansch Mannschap vun *Once*. Van 1995 bit 1998 weer he bi dat Radsportteam  *Festina* ünner Verdrag. Wiel ok he in de Festina-Affäär wiels de Tour de France 1998 verwickelt weer, wurr he för söben Maand sparrt. Dornah is he noch för twee italieensch Mannschapen fohren, van 1999 bit 2001 för *Saeco*, ansluutend bit 2002 för dat Team  *Alessio*. As Liddmaat vun dat Team *QuickStep-Davitamon* hett he 2004 sien Karriere afslooten.

## Wat he schafft hett
1991 wurr he Swiezer Meester in’t Straatenrennen. Dorto wunn he dat Dauphiné Libéré (1993 un 1994), de Tour de Romandie (1998) un de Meesterschap vun Zürich (2000). Bi de Tour de France keem he tweemal up den veerten Platz in de Gesamtwertung (1996, 1999) un tweemal Tweet in de Bargwertung (1996, 2003). Bi de Vuelta a España 1996 keem he ebenfalls up den tweeten Platz.

Bi de Olympisch Spelen 2000 keem he in’t Straatenrennen aber man blots up Platz 64.

## Weblenken
* Laurent Dufaux in de Datenbank vun de Tour de France (franzöösch)
* Laurent Dufaux in de Datenbank vun Radsportseiten.net
* Laurent Dufaux in de Datenbank vun Sports-Reference.com (engelsch)
Pentan

**Pentanen** sünd en Stoffgrupp binnen de Grupp vun de Alkanen, de dör de Summenformel C5H12 kenntekent sünd. Vun dissen Alkan-Ünnergrupp gifft dat nipp un nau dree Konstitutschoonsisomeren, de as ''n''-Pentan, Isopentan un Neopentan betekent warrt.

## Physikaalsche Egenschoppen
De beiden eersten Vertreders, *n*-Pentan un Isopentan, sünd Fletigkeiten mit en siete Kaakpunkten un ok mit bannig siete Smöltpunkten. Dorgegen is Neopentan bi Ruumtemperatur gasförmig. De Egenschoppen, de dat Neopentan opwiesen deit, sünd düütlich anners as bi de annern beiden Isomeren. Dat wiest sik in den düütlich högeren Smöltpunkt un den sieteren Kaakpunkt, as ok an den högeren Dampdruck. 

## Bruuk
Pentanen höört to de primären Blaasgasen bi de Produkschoon vun Polystyrolschuum un annere Schüüm. Dorför warrt tomeist en Mischen ut *n*- un *i*-Pentanen bruukt, jümmer mehr warrt ok Cyclopentan tosett, de aver to en annere Stoffgrupp höört. Pentanen warrt aver ok in Küllmiddelmischen bruukt oder as Arbeitsmiddel in geotheermsch Energieanlagen, vunwegen de sieten Kaakpunkten un de relativ go’e Sekerheit.

Bito sünd Pentanen kostengünstig. Dat is ok en Grund för den Insatz vun Pentanen in’t Labor, woneem se – as de flüchtigsten fletigen Alkanen – geern as Löösmiddels insett warrt, de licht to verdampen gaht. Man, se künnt blots nich-polare Stoffen lösen, vunwegen dat se keen funkschonelle Grupp hebbt un sülvst ok nich polar sünd. Pentanen künnt mit annere nich-polaren Löösmiddels as Ethers, Aromaten oder chlororgaansche Verbinnen. Faken warrt se ok in de Chromatografie insett.

## Borns
Dubbelt Elektroneninfang

De **dubbelte Elektroneninfang** is en Mööglichkeid för den radioaktiven Verfall vun en Atomkarn. De dubbelte Elektroneninfang is blots för en Nuklid (*A*,*Z*) mööglich, wenn de Masse vun dat Dochternuklid (*A*, *Z*-2) lütter is. *A* steiht hier för de Nukleonentall un *Z* för de Atomtall.

## Vörgang
Bi disse Verfallsoort, warrt ut de Elektronenhüll twee Elektronen vun twee Protonen ut’n Karn infungen. Dorbi entstaht twee ne’e Neutronen un twee Neutrinos warrt freesett. Dör dat Ümwanneln vun de Protonen in Neutronen blifft de Tall vun de Nukleonen (*A*) gliek, man de Tall vun de Protonen (*Z*) warrt üm 2 sieter. Dat heet, dat en anner’t Element entsteiht.

Bispeel: \mathrm{{}^{78}_{36}Kr}+\mathrm{2 e^-} \rightarrow\mathrm{{}^{78}_{34}Se}+{2\nu}

Tomeist is disse Verfallsweg överdeckt vun annere Verfallsweeg, de wohrschienlicher sünd (to’n Bispeel de enkelte Elektroneninfang). In de Fäll aver, wo de annern Weeg verboden oder düchtig ünnerdrückt sünd, kann ok de dubbelte Elektroneninfang de Hööftverfallsoort wesen. Ünner de Isotopen, de in de Natur vörkamt, gifft dat 35, bi de de dubbelte Elektroneninfang vörkamen kann. Liekers künn de Vörgang eerst för korte Tiet in Experimenten nawiest warrn. Dat kummt dorvun, dat de Wohrschienlichkeit för en dubbelten Elektroneninfang gresig lütt is. Na de Theorie liggt de Halfweertstiet för dissen Verfallsweg bi mehr as 1020 Johren.

En tweeten Grund is, dat de Nawies blots över γ-Quanten oder Augerelektronen vörnahmen warrn kann, de ut de Atomhüll afstrahlt warrt. In dat Energierebeet (~1-10 keV) gifft dat aver en teemlich hoog Achtergrundruuschen, wat den Nawies för den dubbelten Elektroneninfang sworer maakt as den vun’n dubbelten Betaverfall.

Wenn de Massenünnerscheed twüschen Mudder- un Dochter-Atom mehr as twee Elektronenmassen (1,022 MeV) groot is, is de Energie, de bi den Vörgang freesett warrt, groot noog, dat de Elektroneninfang mit twee Positronen-Emisschonen mööglich warrt. De löppt gliektietig mit den dubbelten Infang af. De Proportschoon vun de Männichkeit vun beide Verfallsweeg hangt vun de Egenschoppen vun’n Atomkarn af. Wenn de Massenünnerscheed mehr as veer Elektronenmassen (2,044 MeV) bedriggt, warrt noch en drüdden Verfallsweg apen doon, neemlich de dubbelte Positronenverfall. Blots söss natürliche Nukliden künnt över all dree Weeg verfallen.

## Dubbelt Elektroneninfang ahn Neutrinos
De beschrevene Vörgang mit dat Infangen vun twee Elektronen un de Emisschoon vun twee Neutrinos hett Verlööf na dat Standardmodell vun de Elementardeelkenphysik, vunwegen dat dorbi keen Sätz vun’t Wohren broken warrt – dat Wohren vun de Leptonentall inslaten.

Wenn aver de Leptonentall nich wohrt blifft, künn noch en wieteren Vörgang aflopen: De Energie, de freesett warrt, warrt binnen den Karn as Bremsstrahlen (Gammastrahlen) afgeven, ahn dat Neutrinos afstrahlt warrt. Disse Verfallsweg künn bit hüüt noch nich in Experimenten nawiest warrn un stünn ok gegen dat Standardmodell.
Rachel McQuillan

**Rachel McQuillan** (* 2. Dezember 1971 in Newcastle, New South Wales) is en ehmalge austraalsch Tennisspelerin.

## Karriere
McQuillan kunn in hör Tenniskarriere all tosommen 5 WTA-Düppeltitel winnen, as ok 14 Eenzeltitel un 21 Düppeltitel in de ITF-Tour. Se reck tweemal dat Halffinale in’ Mixed vun de French Open un eenmal bi de US Open. 

1992 wunn McQuillan mit hör Düppelpartnerin Nicole Provis de Bronzemedaille bi de Olympisch Sömmerspelen in Barcelona.

Hör hööchste Platzeeren up de Tennis-Weltranglist weer in't Eenzel Platz 28 (Juni 1991) und in't Düppel Platz 15 (Juni 1992).

## Erfolge
### Düppel

## Weblenken
* WTA-Profil (engelsch)
* ITF-Profil (engelsch)