Al-Ghazālī

**Abū Hāmid Muhammad ibn Muhammad ** (; ; * 1055 oder 1056 in Tūs bi Maschhad, vundaag in’n Iraan; † 19. Dezember 1111 ook daar), ook **Algazeli** oder  weer een sunnitschen Theoloog, Philosooph un een Rechtswetenschopper vun de schafitische Rechtschool. He gellt för enen mang de infloodrieksten Denkers in de Historie vun’n Islaam.

He warrt as *[[Mudschaddid]]*  („Verne’er vun’n Gloven“) vun’t 11. Jhd. bekeken, de na de propheetschen Hadithen alle 100 Jaren wedderkaamt un den rechten Gloven ünner de Muslimen wedderherstellt. Al-Ghazālī siene Warken wurrn al to Leevtieden hoogacht, so dat he den Erentitel *[[Hodschatoleslam|Ḥuddschat al-Islām]]* („Bewies vun’n Islaam“) kreeg.

Veel vun al-Ghazālī siene Warken gaat op siene spirituelle Kries torügg, nadem dat he siene Positschoon Baas vun de Nizāmīya-Univeraität in Bagdad, dunntomalen de prestigeriekste akadeemsche Positschoon in de islaamsche Welt, opgeven harr. He trock sik för tein Jaren torügg un keem to de Insicht, dat he Godd sienen Weg folgen wull, statts sienen egen Willen natofolgen. In düsse Tied schreev he vele vun sienen groten Warken. He glööv, dat de spirituelle islaamsche Traditschoon verlüstig gaan weer un de Spiritualität vun de eersten Muslimen vergeten worrn is. Düsse Gloven het he sienen groten Wark *Iḥyāʾ ʿUlūm al-Dīn* („De Verne’en vun de religiösen Wetenschoppen“) fastholen. Anner Warken vun em so as de *Tahāfut al-Falāsifa* („De Inkohärenz vun de Philosophen“) sünd een Mielensteen in de Historie vun de Philosphie un ene Grundlaag för Kritik an den Aristotelismus later in de europääsche Scholastik.

## Leven
Al-Ghazālī keeem üm 1058 in Tus in’n hüdigen Iraan op de Welt. He harr persische Wortels. Kort na siene Geboort övernemen de Seldschuken de Macht in Bagdad vun den schiitschen Herrscher Amīr al-umarāʾ uut de Buyid-Dynastie.

Na later legendenhaftigen Borns is al-Ghazālī sien Vadder in Armood storven un övergeev al-Ghazālī un sienen Broder an enen Sufiornen, de för de Kinners sorgen schull. De Biografie vun Abd al-Ghafir al-Farisi bericht avers bloot, dat he anfungen is islaamsch Recht ünner Ahmad al-Radhakani un Abu ali Farmadi, een Nakschbandi-Sufi uut Tus to studeren. He studeer later ünner al-Dschuwainī in Nischapur, Na al-Dschuwainī sienen Dood üm 1085, het al-Ghazālī Nishapur verlaten un gung an de Hoff vun Nizām al-Mulk, den seldschukischen Wesir, sachtens in Isfahan. 1091 wurr he as Perfesser an de Nizāmīya in Bagdad beropen .

Na ene spiriteulle Kries 1095 geev he siene Positschoon op, geev för na Mekka to pilgern un verleet Bagdag. He övergeev sien Vermögen an siene Familie un begunn een Leven as Askeet. Na Duncan B. Macdonald wull he mit düsse Levenswannel direkte spirituelle Insichten beleven, statts scholastisch över dat Spirituelle to spekuleren. He weer ene Tied lang in Damaskus un Jerusalem, maak ene Pilgerreis na Mekka un Medina. 1096 keem he na Tus torügg geev Warken ruut, heet Besöker wellkamen un geev Ünnerricht.

Fakhr al-Mulk, Wesir vun Ahmad Sandschar, beed al-Ghazālī an de Nizāmīya in Nischapur torüggtokamen. He segg 1106 tögerog to. Later keem he avers wedder na Tus un sloog de Anfragen 1110 vun de Wesir vun Sultan Mohammed I. na Bagda torüggtokamen uut. He bleev den 19. Dezember 1111 dood. Na  Abd al-Ghafir al-Farisi harrn he Döchter man kenen Söön.

## Warken
;Autobiographie
* *al-Munqiḏ min aḍ-ḍalāl* – hoogdüütsch:  *Der Erretter aus dem Irrtum*, översett un ruutgeven vun ʿAbd-Elṣamad ʿAbd-Elḥamīd Elschazl, Meiner, Hamborg 1988 (= Philosophische Bibliothek, 389), ISBN 3-7873-0681-1. Digitalisat (Deelansicht)

;Dogmatik
* *al-Iqtiṣād fī al-iʿtiqād* („Dat rechte Maat in de Glovensleer“). üm 1095 Editschoon vun İbrahim Agâh Çubukçu un Hüseyin Atay, 1962 Ankara. (http://kitaplar.ankara.edu.tr/dosyalar/pdf/650.pdf PDF).
* 1097 – *ar-Risāla al-Qudsiyya* („De Breev uut Jerusalem“)
* *Kitāb al-arbaʿīn fī uṣūl ad-dīn* („Veertig Kapitels över de Prinzipien vun de Religioon“)
* *ad-Durra al-fāḫira fī kašf ʿulūm al-āḫira* – hoogdüütsch: *Die kostbare Perle im Wissen des Jenseits*, översett vun Mohamed Brugsch, Lafaire, Hannober 1924 (Digitalisat), Nadruck GMSG, Köln 2002, ISBN 3-937297-06-5; överarbeidt Uutgaav Spohr Verlag, Kandern 2003, ISBN 3-927606-47-2
* *Aiyuhā al-walad* – hoogdüütsch: *O Kind!*, översett vun Muhammad Harun Riedinger, Edition Minarett, Bronnswiek 2002, ISBN 3-9808396-0-5
* *Faiṣal at-tafriqa bayn al-Islām wa-az-Zandaqa* – hoogdüütsch: *Das Kriterium der Unterscheidung zwischen Islam und Gottlosigkeit*, översett un verklaart vun Frank Griffel, Spur Verlag, Zürich 1998, ISBN 3-9520127-8-5
* *Faḍāʾiḥ al-Bāṭiniyya* – hoogdüütsch *Streitschrift gegen die Batinijja-Sekte*, kommenteert vun Ignaz Goldziher, Nadruck Brill, Leiden 1956 (= Veröffentlichungen der De Goeje-Stiftung, 3)
* Twievelahft: *ar-Radd al-ğamīl ʿalā an-niṣārā al-Inğīl* – hoogdüütsch: *Wider die Gottheit  Jesu*, översett vun Franz Elmar Wilms, Brill, Leiden 1966

;Ethik
* 1095 – *Mīzān al-ʿamal* – hoogddüütsch *Das Kriterium des Handelns*, översett, verklaart un ruutgeven vun ʿAbd-Elṣamad ʿAbd-Elḥamīd Elschazlī, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2006, ISBN 978-3-534-19039-3
* 1096-97 – *Iḥyāʾ ʿulūm ad-dīn* („Die Wiederbelebung der Wissenschaften von der (islamischen) Religion“).
* *Kīmiyāʾ as-saʿada* – hoogdüütsch *Das Elixier der Glückseligkeit*, översett vin Hellmut Ritter, mit enen Vörwoord vun Annemarie Schimmel, Diederichs, München 1998 (= *[[Diederichs Gelbe Reihe]].* 23). ISBN 3-424-01456-7; Lizenzuutgaav Hugendubel-Verlag, Kreuzlingen/München 2004, ISBN 3-9808396-1-3
* *Miškāt al-anwār* – hoogdüütsch *Die Nische der Lichter*, översett, kommenteert un ruutgeven vun Abd-Elsamad Abd-Elhamid Elschazli, Meiner, Hamborg 1987 (= *Philosophische Bibliothek.* Band 390), ISBN 3-7873-0683-8.
* *Minhāğ al-ʿābidīn* – hoogdüütsch *Der Pfad der Gottesdiener*, översett un verklaart vun Ernst Bannerth, Verlag O. Müller, Soltborg 1964 (= *Wort und Antwort.* Band 33).

;Philosophie un Logik
* 1094 – *Maqāṣid al-falāsifa* (De Afsichten vun de Philosophen), uut dat Persische na de Philosophie vun Avicenna in sien *Dāneschnāme-ye ‘Alā’ī.*
* 1095 – *Tahāfut al-falāsifa* (De Inkohärenz vun de Philosophen)
* 1095 – *Miʿyār al-ʿilm* (Dat Standardmaat vun dat Weten)
* 1096-96 – *al-Qisṭās al-mustaqīm* (De gerechte Balance)
* 1095 *Miḥakk al-naẓar fī l-manṭiq* (De Pröövsteen vun de Beweis in de Logik)

;Rechtswetenschop
* *al-Manḫūl min taʿlīqāt al-uṣūl* („Dat uut den Kommentaren to den Usūl al-fiqh Seevte“). Dat Wark wurr vun M. Hītū 1980 in Damaskus editeert (). Na Tādsch ad-Dīn as-Subkī het al-Ghazālī dat Werk noch to Leevtieden vun sienen Meister al-Dschuwainī, also vör 1085, affaat. Dat letzte Kapitel faat  al-Dschuwainī siene Schrift *Muġīṯ al-ḫalq* tohoop.
* *Al-Waǧīz fī fiqh al-imām aš-Šāfiʿī*, korten Opsatz to’n schafiitischen Fiqh.
* *al-Mustaṣfā fī ʿilm uṣūl al-fiqh* („Dat Uutwäalte in de Wetenschop vun den Grundlagen vun’t Verstaan“), systematisch Opsatz to den Usūl al-fiqh, affaat 1109 in Nischapur.

## Literatuur
* Abu Ridah Muhammad 'Abd-al-Hadi: *Al-Ghazali und seine Widerlegung der griechischen Philosophie (Tahafut al-Falasifah).* Madrid 1952.
* Miguel Asín Palacios: *La espiritualidad de Algazel y su sentido Cristiano*. Estanislao Maestre, Madrid / Granada 1935–1940 (= *Publicaciones de las escuelas de estudios árabes de Madrid y Granada.* serie A, num. 2), 4 Bände.
* Osman Bakar: *Classification of knowledge in Islam: a study in Islamic philosophies of science.* Islamic Texts Society, Cambridge 1998, ISBN 0-946621-71-3
* Maurice Bouyges: *Essai de chronologie des oeuvres de al-Ghazālī (Algazel), édité et mis à jour par Michel Allard.* Imprimerie Catholique, Beirut 1959 (= *Recherches publiées sous la direction de l’Institut de Lettres Orientales de Beyrouth.* 14).
* Massimo Campanini: *Al-Ghazzâlî* In: Seyyed H. Nasr, Oliver Leaman: *History of Islamic Philosophy.* Roudledge, London 1996 (= Routledge History of Philosophies, 1), S. 258–274 (ghazali.org).
* Bernard Carra de Vaux: *Gazali. A. H. 450-505/A. D. 1058-1111 -Algazel-. Étude sur la vie et l'oeuvre mystique, philosophique et théologique D'Abou Hamid Mohammed Al-Gazali.* Paris 1974, Repr. Philo, Amsterdam 1974, ISBN 90-6022-522-8.
* Enrico Cerulli: *Nuove ricerche sul libro della scala e la conosczenza dell’Islam in Occidente.* Vatikanstadt 1972 (= *Studi e Testi.* Band 271), S. 304 f. (to de „errores Algazelis“ in’n *Directorium Inquisitorium* uut den 14. Jaarhunnerd vun Nicolás Aymerich).
* Frank Griffel: *Al-Ghazālī's philosophical theology.* Oxford University Press 2009, ISBN 0-19-533162-1.
* Frank Griffel: *Apostasie und Toleranz im Islam: Die Entwicklung zu al-Ġazālīs Urteil gegen die Philosophie und die Reaktionen der Philosophen*, Brill, Leiden 2000 (= Islamic Philosophy, Theology and Science, 40), ISBN 90-04-11566-8. (Vöörwoord un Enn as PDF).
* George Hourani: *A Revised Chronology of Ghazali’s Writings.* In: *Journal of the American Oriental Society.* 104/2 (1984) 289-302.
* Farid Jabre: *Essai sur le lexique du Ghazali – contribution a l'étude de la terminologie de Ghazali dans ses principaux ouvrages à l'exception du Tah¯afut.* Publications de L'Universite Libanaise, Beirut 1985.
* Johannes Hendrik Kramers: *De Redder uit de dwaling*. De Arbeiderspers, Amsterdam 1951. (Översett vun *al-Munqiḏ min aḍ-ḍalāl* in’t Nedderlandsche mit philologischen Kommentaren).
* Henri Laoust: *La politique de Gazali.* Geuthner, Paris 1970 (= Bibliothèque d'études islamiques, 1)
* Hava Lazarus-Yafeh: *Studies in Al-Ghazzali.* Magnes Press, Hebrew University, Jerusalem 1975
* Marie-Louise Siauve: *L’ amour de Dieu chez Gazali – une philosophie de l'amour à Bagdad au début du XIIe siècle.* Vrin, Paris 1986, ISBN 2-7116-0901-4.
* A. M. Sinaceur (Ruutgever): *Ghazâlî: la raison et le miracle. Table ronde Unesco, 9-10 décembre 1985.* Maisonneuve et Larose, Paris 1987 (= *Islam d’hier et daujourd’hui.* 30), ISBN 2-7068-0951-5.
* Nicolai Sinai: *Menschliche oder göttliche Weisheit? – zum Gegensatz von philosophischem und religiösem Lebensideal bei al-Ghazali und Yehuda ha-Levi*, Ergon-Verl., Würzborg 2003, ISBN 3-89913-312-9.
* Margaret Smith: *Al-Ghazālī the Mystic: a Study of the Life and Personality of Abū Ḥāmid Muḥammad al-Ṭūsī al-Ghazālī, together with an account of his Mystical Teaching and an estimate of his place in the History of Islamic Mysticism.* Luzac, London 1944.
* William M. Watt: *Muslim Intellectual. A Study of al-Ghazali.* Edinburgh University Press, Edinburgh 1963.
* Martin Wittingham: *Al-Ghazali and the Qur'an: one book, many meanings*. Routledge, London 2007, ISBN 0-415-37543-6 / ISBN 0-203-96465-9.
* Mahmoud Zakzouk: *Ghazali und Descartes: Ein philosophischer Vergleich.* Traugott Bautz Verlag, Nordhusen 2005 (Interkulturelle Bibliothek, 104), ISBN 3-88309-283-5.

## Nettverwiesen

## Nawiesen