Galiläa

**Galiläa** (lat. *Galileia*, hebr. *haGalil*, vun *galil* Kreis, Distrikt, en korte Form vun „galil ha-gojim“ = „Bezirk, Kreis vun de Heiden“ (Jes. 8,23) is en grote Landschop in Israel sien Norden. Updeelt warrt dat in dree Delen: Bövergaliläa, Unnergaliläa un Westgaliläa. 

## Historie
In dat 8. Johrhunnert v. Chr. hett dat Königshuus vun de Omriden en mächtig hebrääsch Riek tosamenholen. Dat hett in'n Norden vun den hüdigen Staat Israel legen un hett ok al den Naam „Israel“ harrt. Dor hören sunnerlich de Kuntreien vun Samaria un Galiläa to. Verscheden Stadtstaten un verscheden Kulten mit ehre Stäen weern dor in tohopenfaat. De wichtigste Stadt is toeerst mol Sichem ween, dor stünn ok de Garizim-Tempel. Later is Sichem aflööst wurrn vun Samaria. In datsülvige 8. Johrhunnert is Galiläa mit gruliche Gewalt vun de Assyrers innahmen wurrn. De Böverschicht vun de Israelsöhns hefft de Assyrers wegsleept na Assyrien. Dor hefft se denn verschedene Völker ut den Osten vun ehr Riek för in Galiläa ansiedelt. Vun dor af an hett Galiläa mank de framen Joden as en Gegend gullen, wo keen rechten Gloven to finnen is un wo Heidenvölker tohuse sünd. 

Later is dat hebrääsche Süüdriek Juda üm Jerusalem ümto starker wurrn. Ut verscheden Grünn is mit de Tied, sunnerlich unner König Josia un denn na dat Babyloonsche Exil de Tempel in Jerusalem de eenzigste un zentrale Kultstäe in Israel wurrn. Na dat Exil is Galiläa mit de Tied unner de Hannen vun de Königen vun Jerusalem kamen, sunnerlich in de Tied vun de Makkabäers. In röömsche Tied is Galileia en egen Provinz ween. 

## Geografie
To Galiläa höört mehr, as en Drüddel vun Israel. Dat langt vun den Stroom Dan in’n Norden, an den Grund vun de Hermon-Bargen bit an de Grenzen vun Karmel un Gilboa in’n Süden un vun den Jordan sien Daal in’n Osten över dat Siedland vun Jesreel un vun Akko bit an de Middellannsche See in’n Westen. In de röömsche Tied is Israel in dree Provinzen updeelt wurrn: Judäa, Samaria un Galiläa. Dor is Galiläa de gröttste vun ween. De wichtigsten Städer in röömsche Tied sünd Sepphoris un Tiberias ween.

## Legenn ut de Bibel

Vörmols hett König Salomo dat Hoochland unner Naftali an König Hiram vun Tyros to Lehn geven. He wull sik dor mit bedanken för bestimmte Densten vun den König. Man Hiram weer untofreden mit dat Geschenk un hett dor „Land vun Cabul“ (1. Kön. 9,13; na Schade siene Översetten heet dat so veel, as „As-Nix“) to seggt. De Hebräers hefft dor denn Galil to seggt. 

Ok Nazaret un de See Genezareth liggt in Galiläa. Dat Christendom hett dor sotoseggen siene Wuddeln, vunwegen dat Jesus vun Nazaret in Galiläa upwussen is. 

## Belegen



## Literatur
* Philippe Gruson, Marcel Baudry: *Galiläa.* in: *WUB.* 2.1997,4, 12-19.
* Kenneth Holum: *Palästina.* in: *[[Theologische Realenzyklopädie]]* (TRE). Bd 25. De Gruyter, Berlin 1995, S.591-599. ISBN 3-11-002218-4
* Richard A. Horsley: *Galilee. History, politics, people.* Trinity Press International, Valley Forge 1995. ISBN 1-56338-133-8
* Eric Meyers: *Galiläa.* in: *[[Religion in Geschichte und Gegenwart]]* (RGG). Bd 3. Mohr-Siebeck, Tübingen 2000, S. 455. ISBN 3-16-146943-7
* Martin Raspe: *Galiläa.* in: *[[Lexikon für Theologie und Kirche]]* (LThK). Bd 4. Herder, Freiborg 1995, 269f. ISBN 3-451-22004-0