open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ferdinand Wattenberg

**Rudolph  Wattenberg** (* 15. August 1823 in Rodenborg; † 2. Juni 1894 ok dor) weer en düütschen Politiker.

Wattenberg is 1823 as Söhn von Dorothea Elisabeth, borene Bansen (1801–3. Februar 1845; Dochter von Johann Ludolph Bansen), un den Aftheker Adolph Friedrich Wattenberg (13. Januar 1787–3. Februar 1848) in Rodenborg boren un dor an’n 10. September döfft worrn.

He weer Aftheker in de Ole Aftheek in Rodenborg, de he 1877 an’n Aftheker Polemann verköfft hett. 1840 hett he ut de Elvmasch bi Wuhlenborg Schachblomen mitbröcht un bi Rodenborg in dat Rebeed twüschen Rodau un Wiedau inplant. Dor wasst vondaag noch Schachblomen, de ans in düsse Gegend nich vörkamen doot.

Wattenberg weer Vertreder in de Landschop von de Hartogdömer Bremen un Veern. Nadem Rudolf Kropp 1884 doodbleven is, hett dat in’n Wahlkreis Hannover 36 (Rodenborg, Zeven) an’n 18. März 1884 en Nawahl geven. De Wahl hett Wattenberg mit 57,3&nbsp;% von de Stimmen wunnen. He is för de Natschonalliberale Partei in dat Aforntenhuus intagen un dat bet to de Wahl 1893 bleven. In’n 1885 nee billten Wahlkreis Stood 6 (Rodenborg, Veern) is he bi de Wahl 1885 mit 75,9&nbsp;% von de Stimmen wedderwählt worrn un bi de Wahl 1888 mit 98,8&nbsp;%.

Wattenberg hett an’n 12. Juni 1851 in de St.-Petri-Kark in Bremen Antoinette Elise Mathilde Güldener (üm 1831–15. Oktober 1911) freet. De beiden harrn de Kinner Carl Rudolph Hermann (* 5. Juni 1852), Minna Elise Lilli (* 11. Dezember 1854), Diedrich Albert Ludolph Oskar (* 18. Januar 1857) un Amalia Minna Helena Auguste Marie (28. Oktober 1864–23. Januar 1865). He is an’n 2. Juni 1894 in Rodenborg doodbleven un dor an’n 6. Juni begraven worrn.

## Footnoten
Wilhelm Varenhorst

** August Otto Varenhorst** (* 21. Mai 1865 in Försnau; † 5. September 1944) weer en düütschen Jurist un Politiker.

Varenhorst is 1865 in Försnau boren. He weer dor ok op de Volksschool un denn op dat Gymnasium Ossenbrügge. Von 1885 bet 1889 hett he Juristeree an de Universitäten Jena un Berlin studeert. As Student is he 1886 Maat von de Burschenschaft Arminia auf dem Burgkeller in Jena worrn. Na dat Studium is he in’n prüüßschen Justizdeenst gahn un weer Referendar un denn von 1894 af an Gerichtsassesser. An’n 1. Januar 1900 is he as Amtsrichter an dat Amtsgericht Töst versett worrn un dor bet 1930 bleven.

Varenhorst weer ok Maat von’n Kreisutschuss von’n Kreis Horborg, Oberleutnant von de Landwehr-Feldartillerie un is mit de Landwehr-Deenstutteeknung II. Klass uttekent worrn.
Von 1900 bet 1922 un von 1924 bet 1931 weer he Vörsitter von’n landweertschoplichen Vereen Töst. 1906 hett he en Schrift över *Ländliche Rechtsfragen* rutbröcht un ok ans en Reeg Opsätz för jagd- un landweertschopliche Tiedschriften schreven.

Bi de Wahl 1907 to’n Rieksdag is Varenhorst in’n Wahlkreis Hannover 17 (Horborg, Rodenborg, Zeven) in’n tweten Wahlgang mit 57,15&nbsp;% von de Stimmen wählt worrn un weer denn bet to de nächste Wahl 1912 Afornten för de Düütsche Riekspartei. Bi de Wahl 1908 to dat prüüßsche Aforntenhuus hett he in’n Wahlkreis Stood 6 (Rodenborg, Veern, Zeven) 87,2&nbsp;% von de Stimmen kregen un weer dor Afornten för de Freekunservative Partei. Bi de Wahl 1913 hett he in’n sülven Wahlkreis 66,5&nbsp;% von de Stimmen kregen un weer denn bet an dat Enn von de Legislaturperiood 1918 Afornten.

As Afornten hett he sik ünner annern för de Bueree un Vagelschuul insett.

## Footnoten
Howard Robert Horvitz

**Howard Robert Horvitz** (* 8. Mai 1947 in Chicago, Illinois) is Perfesser för Biologie an dat Massachusetts Institute of Technology in Cambridge, USA. 2002 kreeg he gemeensam mit Sydney Brenner un John Edward Sulston den Nobelpries för Physiologie oder Medizin för dat Opdecken vun de Mechanismen vun den programmeerten Zelldood (Apoptose).

## Leven un Wark
De Grootöllern vun Horvitz weer jöödsch Inwannerer ut Russland un Galizien. Sien Vader, tonächst enfack Verwaltensangestellter, fung en Abendstudium vun de Chemie an, dat he aber ut  finanziellen Grünnen afbreeken dee. Later wurr he Stüerberader. Sien Moder weer Meestersche. Horvitz erinnert sück an en Familie, in de de Erwerb vun Bildung un wetenschaplich Neegier hooch acht wurrn. 

Sien Vader is 1989 an Amyotropher Lateralsklerose (ALS) storven, wat sien Söhn Anlaat geev, disse degenerative Nervenkrankheit uttoforschen.

1972 hett he sien Studium in Biologie mit en M.A. an de Harvard-Universität maakt un 1974 dor sien Doktertitel. 1978 wurr he Assistenzprofessur in Biologie an dat Massachusetts Institute of Technology, Cambridge, USA. Siet 1986 is he dor Perfesser för Biologie, buterdem is he siet 1988 Forscher an dat dortige Howard Hughes Medical Institute un an dat Massachusetts General Hospital.

## Wetenschaplich Arbeiten
Van 1974 bit 1978 hett Horvitz an an Laboratory of Molecular Biology (LMB) in Cambridge, UK arbeit. An dit Institut harr John Edward Sulston tosommen mit Sydney Brenner de embryonale Zellentwicklung vun den Würm Caenorhabditis elegans sowiet upklärt, dat dat Entstahn vun all  959 Zellen bekannt weer. Dorbi harr sück wiest, dat 131 Zellen woll wiels de embryonale Zellentwicklung bild wurrn, later in den lateren Würm nich mehr vörhannen weern, wiel se en  „genetisch programmeerten Zelldood“ (Apoptose) ünnerleegen weern.

In wiederen Arbeiten hett Horvitz Details vun dissen Mechanismus un sien genetisch Programmeeren ünnersöcht. De Mechanismen vun de Apoptose wiesen sück vun C. elegans, dat eenfackst upbaut Deert mit en Nervensystem, as aup den Minschen överdragbar. Störungen in' Afloop sünd verantwortlich för manche Krebserkrankungen, Autoimmunerkrankungen un neurodegenerative Krankheiten, to de ok de Alzheimersche Krankheit hörrt.

## Utteknungen
* National Academy of Sciences Award in Molecular Biology, 1988
* Hans-Sigrist-Pries, 1994
* Upnahm in de American Academy of Arts and Sciences
* Alfred P. Sloan, Jr. Prize, 1998
* Gairdner Foundation International Award, 1999
* Paul-Ehrlich-und-Ludwig-Darmstaedter-Pries, März 2000 (mit John Kerr)
* Prix Charles-Léopold Mayer, 2000
* Louisa-Gross-Horwitz-Pries, 2000
* March of Dimes Prize in Developmental Biology, 2000
* Genetics Society of America Medal, 2001
* Wiley Prize in Biomedical Sciences, 2002
* Gruber-Pries för Genetik, 2002
* Nobelpries för Physiologie oder Medizin, 2002

## Weblenken
* Horvitz up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Saamsche Spraken

De **saamschen Spraken** (ook **Sami**, **Saami** or **Sámi**) hoirt to de finno-ugrischen Spraken to un dat Spraakrebeid langt vun Middelnorwegen bet na dat Kola-Halfeiland in Russland. De saamschen Spraken sünd ünderenein neig verwandt un Snackers vun Naverspraken köönt sik vaken verstaan, as Bispeel Snackers vun Inarisaamsch un Noordsaamsch, or vun Noordsaamsch un Lulesaamsch. De grötste saamsche Spraak is Noordsaamsch mid üm un bi 20 000 Snackers. Relativ neig verwandt sünd de saamschen Spraken mid de oostseifinnschen Spraken un dat givt en reig Likhaiten in Grammatik un Woordvöörraad twüschen Finnsch un de saamschen Spraken.
Anthony Wilding

**Anthony Frederick Wilding** (* 31. Oktober 1883 in Christchurch, Niegseeland; † 9. Mai 1915, Neuve-Chapelle, Pas-de-Calais, Frankriek) weer en niegseeländsch Tennisspeler. Wilding hett van 1906 bit 1914 mehrmaals de Wimbledon Championships un Australian Open wunnen. 1976 wurr he in de International Tennis Hall of Fame upnommen.

He is as Suldat in den Eersten Weltkrieg fallen.

## Borns
* Myers, A. W.: *Captain Anthony Wilding.* Hodder and Stoughton, London 1916. (online)
* Collins, B.: *History of Tennis.* 2. Uplaag. New Chapter Press, New York 2010, ISBN 978-0-942257-70-0, S. 660 f.

## Weblenken
* ITF-Profil vun Anthony Wilding (engelsch)
* Anthony Wilding in de International Tennis Hall of Fame (engelsch, mit Bild)]
Victor Fontan

**Victor Fontan** (* 18. Juni 1892 in Pau; † 2. Januar 1982 in Saint-Vincent) weer en franzöösch Radrennfohrer. 

## Karriere
Fontan wurr eerst 1923 in dat Öller vun 31 Johren Profi. Glieks in dat eerste Profi-Johr kunn he dat Rennen Tour du Sud-Ouest winnen, dem 1924 en tweet Platz un 1925 en dart Platz folgen deen. 1926 un 1927 kunn he de Katalonien-Rundfohrt för sück entscheeden un 1927 wunn he ok noch de Baskenland-Rundfohrt vör André Leducq un Lucien Buysse. 

Bi de Tour de France kunn he dorto 1928 noch twee Deelstrecken up sien Naam schrieven un wunn buterdem 1928 un 1929 de Bargwertung. 1930 hett Fontan sien Loopbahn afslooten.   

## Weblenken
* Victor Fontan in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Max Jänecke

**Max Jänecke** (* 28. August 1869 in Hannover; † 2. November 1912 ok dor) weer en düütschen Bookhändler, Druckereebesitter un Politiker.

Jänecke is 1869 as Söhn von’n Kommerzienraad Georg Jänecke (10. September 1827–20. Dezember 1904) in Hannover boren. He weer dor bet 1886 op dat Kaiser Willem-Gymnasium un weer 1886/1887 in Genf. He hett denn in de Firma Gebröder Jänecke arbeidt un is in Marburg as Bookhändler anfungen. Eerst later hett he dat Abitur nahaalt un hett an de Universitäten Marburg, Berlin un Leipzig Geschicht un Volkswetenschop studeert. 1892 hett he in Marburg sien Dr. phil. maakt. He hett Reisen na Noordamerika, Spanien un Marokko maakt. Na disse Tied hett he denn wedder bi Gebröder Jänecke arbeidt. He weer ok Mitbesitter von de Firma un Prokurist bi de Firma Gebröder Jänecke & Fr. Schneemann.

Tosätzlich weer he Leutnant von de Reserve von dat Ollnbörgsche Draguner-Regiment Nr. 19 un hett de Landwehr-Deenstutteeknung II. Klass kregen. He weer von 1902 bet 1911 Vörsitter von’n Vereen von düütsche Zeitungsverleger.

Bi de Wahl 1903 to’n Rieksdag hett Jänicke den Wahlkreis Hannover 16 wunnen un weer denn bet Februar 1904 Afornten för de Natschonalliberale Partei. Na en Nawahl hett Adolf von Wangenheim-Wake sien Platz in’n Rieksdag övernahmen. Bi de Wahl 1903 to dat prüüßsche Aforntenhuus hett he in’n Wahlkreis Lümborg 6 (Lümborg, Winsen) 57,3&nbsp;% von de Stimmen kregen un weer denn bet to de nächste Wahl 1908 Afornten för de Natschonalliberale Partei.

Jänecke hett an’n 16. März 1895 Bertha Schellhass (14. Januar 1875–15. März 1896) freet. De beiden hebbt 1896 en Söhn kregen. Siene Fro is aver söss Weken na de Geboort in’t Kindbedd doodbleven un dat Kind en poor Maand later ok. Jänecke hett denn noch en tweet Maal freet. He is 1912 in Hannover dör Suizid storven.

## Footnoten
Alexander Ernst Charles Friedrichs

** Ernst Charles Friedrichs** (* 12. März 1838 in Hameln; † 19. März 1895 in Scharnbääk) weer en düütschen Politiker.

Friedrichs is 1838 as Söhn von Johanne Friederike, borene von Reiche, un den Oberst Charles Friedrichs in Hameln boren. He weer op dat Realgymnasium in Celle un in Lümborg. Later hett he as Buur sien egen Hoff in Westergellsen bewirtschaft. An’n 1. März 1883 is he Direkter von de Entwässerungs-Genossenschaft von dat Ilmenau-Daal worrn. He hett 1889 as Pächter de Domään Scharnbääk övernahmen.

Von 1885 bet 1893 weer he för de Natschonalliberale Partei Afornten von dat prüüßsche Aforntenhuus. Bi de Wahl 1885 harr he in’n Wahlkreis Lümborg 6 (Lümborg, Winsen) 96,9&nbsp;% von de Stimmen kregen un bi de Wahl 1888 sogor 100&nbsp;%. Bi de Wahl 1887 is he mit 50,36&nbsp;% von de Stimmen för den Wahlkreis Hannover 16 tosätzlich in’n Rieksdag wählt worrn un dor bet to de nächste Wahl 1890 Afornten bleven.

Friedrichs hett an’n 31. Mai 1870 in Eenhoff Marie Dorothee Hagelberg (3. Januar 1846–4. April 1887) freet. De beiden harrn de Kinner  Alexander (9. Oktober 1871–2. Juni 1948), Wilhelmine Mary (5. Mai 1873–25. Oktober 1961), Karl (18. Mai 1877–10. März 1953) un Marie Helene (7. Juni 1881–19. November 1966).

## Footnoten
Wahlkreis Lümborg 7

De **Wahlkreis Lümborg 7** (Wahlkreis 193) weer en Wahlkreis bi de Wahlen to dat prüüßsche Aforntenhuus. Wahloort weer Horborg.

De Wahlkreis bestünn ut’n Kreis Horborg un de Stadt Horborg.

De Wahlkreis is inricht worrn, nadem dat an’n 1. April 1885 en Verwaltungsreform in de Provinz Hannover geven hett, bi de de olen Ämter oplööst un Kreise un Regerungsbezirke inricht worrn sünd. Dat Rebeed von’n Wahlkreis Lümborg 7 hett vörher to’n Wahlkreis Hannover 29 (Horborg, Töst, Winsen) höört. De Wahlkreis Lümborg 7 bestünn denn bet 1918, as dat Aforntenhuus oplööst worrn is. 

## Afornte

Direkt wählt Afornte in’n Wahlkreis weren:

## Footnoten
Friedrich Hermann Schelm

**Friedrich Hermann Schelm** (* 5. Mai 1834 in dat Forsthuus Köllnischfeld bi Springe; †) weer en düütschen Politiker.

Schelm is 1834 as Söhn von Wilhelmine Dorothee, borene Daues, un den Förster Christian Friedrich Schelm in dat Forsthuus Köllnischfeld bi Springe boren. He weer later Buur an’n Nedderstreek bi Cappel in Land Wusten.

He is bi de Wahl 1885 to dat prüüßsche Aforntenhuus in’n Wahlkreis Stood 4 (Leh, Geestmünn) mit 51,2&nbsp;% von de Stimmen wählt worrn un weer denn bet 1903 Afornten för de Natschonalliberale Partei. Bi de Wahl 1888 is he mit 57,3&nbsp;% von de Stimmen wedderwählt worrn, bi de Wahl 1893 mit 53,6&nbsp;% un bi de Wahl 1898 mit 93,2&nbsp;%. Bi de Wahl 1903 is he ok wedder antreden, hett aver blots noch 19,2&nbsp;% kregen un kunn sik nich gegen Georg Friedrich Ludwig Brandt dörsetten. 

Schelm hett an’n 20. September 1860 in Cappel Johanna Magdalena Eibs (* 1834) freet. De beiden harrn de Kinner Clara Veronica (* 12. Februar 1862), Hermine Marie (* 6. Dezember 1863), Emma Veronica Magdalene (* 1. Januar 1866), Veronica (* 5. Februar 1868), Marie Dorothea (* 17. April 1873) un Friedrich Albrecht (* 18. Juni 1874).

## Footnoten
Karl Ulrichs

**Karl Ulrichs** is de Naam von

* Karl Ulrichs (1836–?), düütschen Politiker,
* Karl Ulrichs (1863–1934), düütschen Schauspeler un Speelbaas,
* Karl Friedrich Ulrichs (* 1966), düütschen evangeelschen Theoloog,
* Karl Heinrich Ulrichs (1825–1895), düütschen Jurist, Schriever un fröhen Aktivist för de Rechten von de Homosexuellen.
Carl Schweckendieck

**Georg Ludwig  Schweckendieck** (* 13. Januar 1843 in Emden; † 17. Januar 1906 in Berlin) weer en düütschen Jurist un Politiker.

Schweckendieck is 1843 in Emden boren. He hett von 1861 bet 1864 Juristeree an de Universitäten Heidelberg un Göttingen studeert un weer later würklichen gehemen Oberregierungsraad in dat prüüßsche Ministerium för öffentliche Arbeiden.

Bi de Wahl 1893 to dat prüüßsche Aforntenhuus is he för de Natschonalliberale Partei in’n Wahlkreis Auerk 1 (Nörden, Emden) mit 56,5&nbsp;% von de Stimmen wählt worrn. Bi de nächste Wahl 1898 is he wedder antreden, kunn sik dütmaal mit 47,7&nbsp;% von de Stimmen aver nich gegen Karl Menge dörsetten un is nich wedder in dat Aforntenhuus intagen. Nadem de Afornte Albert Weibezahn ut’n Wahlkreis Lümborg 7 (Horborg) 1898 doodbleven is, is Schweckendieck dor bi de Nawahl an’n 29. November 1898 as Kannedaat antreden. He hett 78,9&nbsp;% von de Stimmen kregen un is bi de Wahl 1903 mit 100,0&nbsp;% in’n Wahlkreis Lümborg 7 noch maal wedder wählt worrn. He is bet to sien Dood 1906 Afornten bleven. Na sien Dood hett na en Nawahl an’n 25. April 1906 Otto Just sien Mandaat övernahmen.

Tohoop mit’n Emder Oberbörgermeester Leo Fürbringer (in’t Amt von 1875 bet 1913) weer Schweckendieck een von de Initiaters von’n Düörpm-Eems-Kanaal un den Utbo von’n Emder Haven.

Schweckendieck weer Ehrenbörger von Emden. En Straat in dat Behördenveerdel is na em nöömt, dor steiht ok en Denkmaal för em.

## Footnoten
Wullbrandt

De **Wullbrandt** () is en Deel von dat Dörp Leessemstotel in de Gemeen Hu’e in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

De Oort hett fröher en egen Dörp billt, warrt vondaag aver to Leessemstotel mit bitellt.

## Geografie

De Oort liggt op de Oosterholter Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över de Hu’er Beek na de Hamm hen af.

De Naveröörd sünd Vörscharmbeekstotel in’n Noordoosten, Övelgünn un Scharmbeekstotel in’n Oosten, Veerhusen in’n Süüdoosten, Oosterhagen in’n Süüdwesten, Leessemstotel in’n Westen un Loog-Werschenreeg in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1852 to’n Bezirk Leessem von dat Gericht Leessem-Schönebeck tohöört, denn von 1852 bet 1859 to dat Amt Leessem un von 1859 bet 1885 to dat Amt Blomendal. Na 1885 weer dat in’n Kreis Blomendal, de 1932 Deel von’n Kreis Oosterholt worrn is.

De Oort is an’n 1. März 1974 As Deel von de Gemeen Leessemstotel mit de Gemeenreform in Neddersassen an de Gemeen Hu’e kamen.

### Inwahnertall

### Religion

De Wullbrandt is evangeelsch-luthersch präägt un höört to de Karkengemeen von de To’n-Hilligen-Krüüz-Kark in Werschenreeg. Düsse Kark is 1966 boot worrn. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Martin-Kark in Leessem höört.

För de Kathoolschen is de St.-Birgitta-Kark in Marßel tostännig, de siet 1. September 2012 to de Karkengemeen von de Hillige Familie in Oosterholt-Scharmbeek höört. Bevör de St.-Birgitta-Kark 1972 boot worrn is, hett de Oort to de Gemeen von de St.-Peter-un-Paul-Kark in Leessem höört, de dat siet 1965 geven harr. Noch fröher hett dat Rebeed to de Gemeen von de St.-Marien-Kark in Blomendal tohöört.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

De Wullbrandt liggt an de Kreisstraat 34, de in’n Süüdwesten dör Leessemstotel na Ihlpohl un dor an de Landsstraat 135 geiht un in’n Noorden in de K&nbsp;3 münnt. De K&nbsp;3 geiht in’n Westen över Werschenreeg bi Stendörp an de L&nbsp;135 un in’n Oosten in Scharmbeekstotel an de Bundsstraat 74.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 15 Ihlpohl liggt so dree Kilometer in’n Süüdwesten von Wullbrandt an de L&nbsp;135.

De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Hu’e an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.

## Footnoten
Hu’er Beek

De **Hu’er Beek** is en 3,2 Kilometer langen Beek in de Gemeen Hu’e, de von rechts in de Hamm münnt.

De Born liggt an’n Süüdrand von Leessemstotel un den Wullbrandt un flütt von dor na Süden dör dat Naturschuulrebeed Heerweger Moor un Born von de Hu’er Beek. De Beek billt hier en Daal in de Oosterholter Geest, in dat sik Moor billt harr. Op dat linke Över liggt de ole Hu’er Oortsdeel Veerhusen. An dat Süüdenn von dat Naturschuulrebeed geiht de Bundsstraat 74 mit en Brügg över de Beek röver. Een Kilometer in’n Süden von de Bundsstraat geiht de Brügg von de Bahnlien Bremen–Bremerhoben över de Beek. Twüschen Bundsstraat un Bahnlien hebbt fröher twee Watermöhlen an’n Beek legen. Noch en Stück wieder in’n Süden münnt de Hu’er Beek denn in de Hamm.

## Weblenken
Stubben (Landkreis Oosterholt)

**Stubben** () is en Dörp in de Gemeen Hu’e in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

De Oort is vondaag kumplett mit Platjenwarf tohoopwussen.

## Geografie

De Oort liggt op de Oosterholter Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt na de Ihl hen af.

De Naveröörd sünd Bentloog un Stendörp in’n Noorden, Ihlpohl in’n Oosten, Nee-Leessem in’n Süden, Platjenwarf in’n Süüdwesten un Holthorst in’n Westen.

## Historie

In’n Eersten Weltkrieg sünd acht Soldaten ut Stubben fullen oder vermisst.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Leessem in’n Kanton Vesack höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to’n Bezirk Leessem von dat Gericht Leessem-Schönebeck tohöört, von 1852 bet 1859 to dat Amt Leessem un denn von 1859 bet 1885 to dat Amt Blomendal. Na 1885 weer dat in’n Kreis Blomendal, de 1932 Deel von’n Kreis Oosterholt worrn is.

De Gemeen Stubben is 1928 Deel von de Gemeen Platjenwarf worrn. Stubben un Platjenwarf sünd an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen all beid Deel von de Gemeen Hu’e worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Stubben is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Martin-Kark in Leessem.

För de Kathoolschen is de St.-Birgitta-Kark in Marßel tostännig, de siet 1. September 2012 to de Karkengemeen von de Hillige Familie in Oosterholt-Scharmbeek höört. Bevör de St.-Birgitta-Kark 1972 boot worrn is, hett de Oort to de Gemeen von de St.-Peter-un-Paul-Kark in Leessem höört, de dat siet 1965 geven harr. Noch fröher hett dat Rebeed to de Gemeen von de St.-Marien-Kark in Blomendal tohöört.

### Börgermeesters

* ~1912: Martin Seedorf
* 1915–1929: Diedrich Seebeck

## Kultur

In Stubben gifft dat en Denkmaal för de Fullenen ut den Eersten Weltkrieg.

## Weertschop un Infrastruktur

För Stubben is dee freewillige Füürwehr Platjenwarf mit tostännig. As Stubben noch egenstännige Gemeen weer, harr sik üm 1925 en egene Füürwehr för Stubben grünnt, de aver al kort nadem Stubben un Platjenwarf to een Gemeen tohoopgahn sünd, mit Platjenwarf tohoopslaten hett.

Dat gröttste Ünnernehmen in Stubben is Thiele & Fendel.

### Verkehr

Stubben is över de Kreisstraat 37 an de Landsstraat 135 anslaten. De L&nbsp;135 löppt in’n Noorden över Stendörp un Garlst na Hagen un Bremerhoben un in’n Süden bi Borgdamm an de Bundsstraat 74.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 15 Ihlpohl liggt direkt an’n Rand von Stubben.

De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Leessem an de Bahnlien Vesack–Bremen.

## Footnoten
Brand (Landkreis Oosterholt)

**Brand** () is en Hoff in de Gemeen Swonewebel in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

De Hoff höört al von öllers bi Brundörp to.

## Geografie

De Hoff liggt op de Oosterholter Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över lüttjere Beken na de Blomendaler Au hen af. In’n Süden von’n Hoff flütt dat na de Beckdörper Beek.

De Naveröörd sünd Hahle in’n Noorden, Brundörp in’n Noordoosten, Stendörp in’n Süüdoosten, Hünertshagen, Hohehorst un Löhnhörst in’n Süüdwesten, Swankenforth in’n Westen un Eggst in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Hoff to de Mairie Swonewebel in’n Kanton Vesack höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Hoff hett vör 1852 to’n Bezirk Leessem in dat Gericht Leessem-Schönebeck tohöört, 1852 bet 1859 to dat Amt Leessem un denn von 1859 bet 1885 to dat Amt Blomendal. Na 1885 weer dat in’n Kreis Blomendal, de 1932 Deel von’n Kreis Oosterholt worrn is.

De Hoff hett von öllers to de Gemeen Brundörp tohöört. Düsse Gemeen is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Swonewebel worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Brand is evangeelsch-luthersch präägt un höört siet 1967 to de Karkengemeen von de St.-Magni-Kark in St. Magnus. Vörher hett de Hoff to dat Kaspel von de Martin-Kark in Leessem höört.

För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Grohn tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Von Brand ut loopt lüttjere Straten na Brundörp in’n Noordoosten an de Landsstraat 149, na Stendörp in’n Süüdoosten an de Landsstraat 135 un na Löhnhorst in’n Westen an de Kreisstraat 1.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben), de kuum 100 Meter in’n Oosten von’n Hoff langslöppt. De Opfohrt 14 Swonewebel liggt knapp veer Kilometer in’n Noorden von’n Hoff an de L&nbsp;149.

De nächste Bahnhoff is so bi fiev Kilometer wied weg in’n Süden de Bahnhoff Aumund an de Bahnlien Vesack–Bremen.

## Footnoten
Grohn

**Grohn** betekent

* Grohn, Oortsdeel von Vesack in Bremen.

**Grohn** is de Familiennaam von

* Christian Grohn, düütschen Schriever,
* Hans Grohn (* 1898), düütschen Chemiker,
* Hans Werner Grohn (1929–2009), düütschen Kunsthistoriker,
* Ursel Grohn (1927–2020), düütsche Kunsthistorikerin.

Kiek ok bi: Grohne, Gron.
Bröcken

**Bröcken** () weer en lütten Oort bi Vesack. De Oort is vondaag blots noch as Stratennaam vörhannen un billt keen egen Oort mehr. Dat Rebeed höört to’n Oortsdeel Aumund-Hammersbeck in’n Stadtdeel Vesack von de Stadt Bremen.

## Geografie

Dat Rebeed liggt op de Oosterholter Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över de Schönebecker Au af.

In histoorsche Tieden weren de Naveröörd Schönebeck in’n Noordoosten, Friedrichsdörp in’n Oosten, Grohn in’n Süden, Vesack in’n Süüdwesten, Aumund in’n Westen un Voraumund un Borchshöh in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1852 to’n Bezirk Schönebeck von dat Gericht Leessem-Schönebeck tohöört, von 1852 bet 1859 to dat Amt Leessem un denn von 1859 bet 1885 to dat Amt Blomendal. Na 1885 weer dat in’n Kreis Blomendal, de 1932 Deel von’n Kreis Oosterholt worrn is.

Bröcken hett von öllers bi Voraumund tohöört. De Gemeen Voraumund is 1907 Deel von de Gemeen Aumund worrn un Aumund is 1939 denn von’n Landkreis Oosterholt an de Stadt Bremen wesselt. 1946 is Aumund mit Hammersbeck tohoopleggt worrn to’n Oortsdeel Aumund-Hammersbeck.

### Inwahnertall

### Religion

Bröcken is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Kark Aumund.

För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Grohn tostännig. Von 1920 bet 2006 hett Bröcken to de Karkengemeen von de St.-Willehad-Kark in Aumund höört. Düsse Kark hett von 2006 af an to de Hillige-Familie-Kark höört un hett 2011 kumplett dichtmaakt. Vör 1920 weer de St.-Marien-Kark in Blomendal för den Oort tostännig.

## Lüüd

De Botaniker Fritz Theodor Overbeck hett in Bröcken leevt un is dor 1983 doodbleven.

## Footnoten
Lilkendey

**Lilkendey** () is en Hoff in de Gemeen Oosterholt-Scharmbeek in’n Landkreis Oosterholt, Neddersassen.

## Geografie

De Hoff liggt op de Oosterholter Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över de Schönebecker Au af.

De Naveröörd sünd Garlst in’n Noorden, Westerbeek in’n Oosten, Buschhusen in’n Süüdoosten, Heilshoorn in’n Süden un Brundörp in’n Süüdwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Hoff to de Mairie Swonewebel in’n Kanton Vesack höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Hoff hett vör 1852 to’n Bezirk Leessem in dat Gericht Leessem-Schönebeck tohöört, 1852 bet 1859 to dat Amt Leessem un denn von 1859 bet 1885 to dat Amt Blomendal. Na 1885 weer dat in’n Kreis Blomendal, de 1932 Deel von’n Kreis Oosterholt worrn is.

De Hoff hett von öllers to de Gemeen Brundörp tohöört, is in dat 20. Johrhunnert aver in de Gemeen Oosterholt-Scharmbeek wesselt.

### Inwahnertall

### Religion

Lilkendey is evangeelsch-luthersch präägt un höört von öllers to dat Kaspel von de Martin-Kark in Leessem.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Lilkendey liggt an en Siedenstraat von de Landsstraat 135, de in’n Noorden över Garlst na Hagen un Bremerhoben geiht un in’n Süden över Heilshoorn un Stendörp na Ihlpohl un dor bi Borgdamm an de Bundsstraat 74. In Heilshoorn krüüzt de L&nbsp;135 de L&nbsp;149, de in’n Oosten na Oosterholt-Scharmbeek un in’n Westen över Brundörp na Swonewebel löppt.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben). De Opfohrt 14 Swonewebel liggt so fiev Kilometer in’n Süüdwesten von Lilkendey an de L&nbsp;149.

De nächste Bahnhoff is so bi negen Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Oosterholt-Scharmbeek an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben.

## Footnoten
Friedrich Conrad Degener

**Friedrich Conrad Degener** (* 27. Oktober 1806 in Deimke; † 9. November 1887 in Bremervöör) weer en düütschen Ünnernehmer.

Degener is 1806 in Deimke boren. He keem as jungen Mann dör sien Unkel, Amtsvaagd Friedrich Wittkugel, na Bremervöör un weer Registerschriever bi dat Amt Bremervöör. Dör en Lotteriegewinn von 4000 Rieksdaler kunn Degener düsse Arbeid aver opgeven. Tosätzlich kunn he in Bremervöör Land köpen un hett so de vullen Börgerrechten in Bremervöör kregen. He weer denn as Koopmann för Galanterie- un Kortworen, Krüdereen un Manufakturworen aktiv. Von 1834 bet 1839 weer he Börgermeester von’n Flecken Bremervöör. In düsse Tied hett he dor ok to bidragen, dat 1837 de Spoorkass Bremervöör grünnt worrn is. To’n 1. Mai 1857 is he Direkter von de Marienhütt in Geestdörp worrn.

He weer ok Senater in’n Magistraat von de Stadt Bremervöör un Maat von’n Provinziallanddag von de prüüßsche Provinz Hannover. In’n Provinziallanddag weer he Vertreder von’n Tweten Stand (de Städer) un dor von de lüttjeren Städer in Bremen-Veern.

De Weertschopspries von de Stadt Bremervöör is na Degener nöömt.

He hett Anna Dorothea Friederike Kayser (28. Februar 1809–20. Dezember 1896) freet. De beiden harrn 14 Kinner.

## Footnoten
Friedrichsdörp (Bremen)

**Friedrichsdörp** () weer en Dörp bi Vesack. De Oort is vondaag kumplett mit de Naveröörd tohoopwussen un dat Rebeed höört to’n Oortsdeel Schönebeck in’n Stadtdeel Vesack von de Stadt Bremen.

## Geografie

Dat Rebeed liggt op de Oosterholter Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över de Schönebecker Au af.

In histoorsche Tieden weren de Naveröörd Schönebeck in’n Noorden, Holthorst in’n Noordoosten, Nee-Schönebeck in’n Oosten, Sankt Magnus in’n Süüdoosten, Grohn in’n Süüdwesten un Bröcken un Voraumund in’n Westen.

## Historie

Friedrichsdörp is üm 1700 rüm von Friedrich von der Borch, Herr op Good Schönebeck, grünnt worrn. Na em hett dat Dörp ok sien Naam kregen.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1852 to’n Bezirk Schönebeck von dat Gericht Leessem-Schönebeck tohöört, von 1852 bet 1859 to dat Amt Leessem un denn von 1859 bet 1885 to dat Amt Blomendal. Na 1885 weer dat in’n Kreis Blomendal, de 1932 Deel von’n Kreis Oosterholt worrn is.

De Oort is 1908 an de Gemeen Sankt Magnus kamen. En Deel von dat Dörp is aver ok an Schönebeck fullen. 1939 sünd de Gemenen Sankt Magnus un Schönebeck denn Deel von de Stadt Bremen worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Friedrichsdörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört siet 1967 to de Karkengemeen von de St.-Magni-Kark in St. Magnus. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Martin-Kark in Leessem höört.

För de Kathoolschen is de Hillige-Familie-Kark in Grohn tostännig.

## Footnoten
Von Bananenbäumen träumen

**Von Bananenbäumen träumen** is en Dokumentarfilm, de in Düütschland an’n 30. März 2017 in de Kinos kamen is. De Premiere weer al an’n 23. März in Berlin.

De Film vertellt von dat Dörp Öberndörp an de Oost, dat jüst as vele annere lüttjere Öörd von’n Strukturwannel bedrapen is. 2012 is in dat Dörp en Energiegenossenschaft grünnt worrn, de en Biogasanlaag bedrifft, de mit Gülle löppt. 2013 hebbt se tosätzlich de *Ostewert AG* grünnt. Düsse Aktiensellschop bedrifft mit Warms ut de Biogasanlaag en Aquakultur för de Tucht von afrikaansche Welse von de Oort *[[Clarias gariepinus]]*. Tosätzlich gifft dat Plaans mit de Warms ok en Gröönhuus mit Bananenplanten to bedrieven.

Antje Hubert weer von 2013 bet 2016 an de Sied von de Lüüd achter disse Plaans un hett jemehr Möhn optekent. 

## Weblenken

* Websteed to’n Film (hoochdüütsch)
Friedrich von der Borch

**Friedrich von der Borch** (* 1640; † na 1705) weer en Aadligen un Offzeer ut de westfäälsche Eddelfamilie von der Borch.

Von der Borch is 1640 boren un 1656 in’n kaiserlichen Militärdeenst gahn. He weer as Oberst-Wachtmeester bi’n Törkenkrieg dorbi. Üm 1670 weer he Kummandant in Patterbuorn, later in bruunswieksche Deensten un denn Ossenbrügger Regimentskummandant. 1687 weer he Obrist un Viez-Kummandant in Hamborg. As he in sweedsche Deensten stünn, hett von der Borch an’n 29. April 1682 dat Good Schönebeck bi Bremen köfft.

Üm 1700 rüm hett von der Borch as Herr op Schönebeck de Öörd Nee-Schönebeck, Friedrichsdörp un Borchshöh nee grünnt. De von der Borch weren in disse Tied ok Gerichtsherren von de Böörd Leessem.

De Graffsteens von Anna Elisabeth un Friedrich von der Borch finnt sik an de süden Sied von’n Toorn von den olen Karkhoff von de Martin-Kark in Leessem.

## Wapen

Dat Wapen von de Familie von der Borch wiest op sülvern Grund dree swarte Raven mit rode Fööt un op en apen Ridderhelm jüst so en Raav twüschen twee swarte Aadlerflünk.

Üm 1840 is düt Wapen ok op dat Segel von dat Gericht Leessem-Schönebeck opdükert.

## Literatur

* Herbert Schwarzwälder: *[[Das Große Bremen-Lexikon]]*. Edition Temmen, Bremen 2003, ISBN 3-86108-693-X
Johann Friedrich Meyer (Verwaltungsbeamten)

**Johann Friedrich Meyer** (* 5. Mai 1730 in Loonborg; † 1817 in Winsen) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Meyer is 1730 in Loonborg boren. He is 1753 Auditer bi dat Amt Winsen worrn un dor 1758 to’n Amtsschriever supernumerär opstegen. 
1760 is Meyer Amtsschriever bi dat Amt Winsen worrn. 1768 is he Titulär-Amtmann worrn un hett 1770 den Posten as Amtmann von dat Amt Winsen övernahmen. 1785 hett he den Rang von Oberamtmann kregen un is 1803 Justizraad worrn. In de Franzosentied von 1811 bet 1813 weer he Kantonsmaire von’n Kanton Himmelpoorten.

He hett an’n 4. November 1762 in Winsen Henriette Johanna Agnes Tiling (* 22. August 1744; Dochter von Johann Philipp Tiling) freet. De beiden harrn den Söhn Friedrich Philipp Gebhard (29. Juni 1769–1. Februar 1850).

## Footnoten
Anton Biehl

**Diedrich Christoffer  Biehl** (* 12. Mai 1788 in Dingen; † 20. Dezember 1835 ok dor) weer en düütschen Freeheitskämpfer.

Biehl is 1788 as Söhn von en Buur in Dingen (Land Wusten) boren. As de Franzosen dat Kurförstendom Hannover besett harrn, is dat Land Wusten 1810 Deel von dat Königriek Westfalen worrn un 1811 direkt von dat Kaiserriek Frankriek. Biehl is 1812 as Munizipalraad von de Mairie Wremen beropen worrn, weer aver en groten Gegener von de Franzosen un hett den Geheembund von’n *Swarten Fisch* grünnt, üm de Franzosen to verdrieven.

Nadem de Russlandfeldtog 1812 fehlslahn weer, weren de Franzosen in de Defensive. As dat denn in’n Februar 1813 in Hamborg en Opstand gegen de Franzosen geven hett, wullen ok de Bewahners von Wusten, Blexen un Leh de Besatters verdrieven. Biehl hett tohoop mit Jan Rickweg en Landstorm-Trupp tohoopstellt un de Franzosen angrepen. De Besatters in de Festung Carlsborg hebbt sik an’n 12. März 1813 geven. An’n 25. März 1813 keem dat in Leh to de Slacht an de Franzosenbrügg, bi de 60 Lüüd doodbleven sünd un de de Franzosen wunnen hebbt. De Oort von de Slacht weer de Brügg över de Geest (vondaag Deel von de *Stresemannstraat*), de na disse Tied Franzosenbrügg nöömt worrn is. Direkt na de Slacht is Biehl flücht. En engelsch Schipp vör de Küst hett em opnahmen. Biehl hett denn bi de King’s German Legion anhüürt, weer Leutnant un hett sik op Helgoland ophollen, wat to de Tied engelsch besett weer.

Eerst in’n November 1813 hebbt denn de Russen ünner Oberst Theodor von Rüdiger de Franzosen ut Leh un Wusten verdreven.

As de Franzosen weg weren, is Biehl wedder trügg op sien Hoff, de von de Franzosen plünnert worrn is, as he op de Flucht weer. Dör slechte Ernten harr Biehl sien Hoff grote Schullen. 1835 is he an en Lungenentzündung doodbleven un op’n Karkhoff von de ole Bartelmees-Kark in Imßen begraven worrn.

De Anton-Biehl-Straat in Bremerhoben is na em nöömt.

## Footnoten
Intersassische Schrievwies

De Schriivwis' vun dat Platdüütsche/Nedersaksische kan in de schrivtelike Kommunikatschoon twüschen Spreakers uut de Nedderlanden un Düütschland to Problemen bi dat baidsidige Verstån vören. Dat hangt dår med tohoop, dat en bült Lüüd vun de düütsche Siid Platdüütsch nå de Schriivwis' vun dat Standarddüütsche schriven doot, bides Lüüd uut de Nedderlanden vaken de Schriivwis' vun de nedderlandsche Språk as Basis hebt. Man upto givt dat ouk Versöken, en algemeine **Intersaksische Schriivwise** uptostellen, dei schrivtelike öäverregionale un grensöäverstriden Kommunikatioon verlichteren schal. Vöärbilder vun so en Schriivwis' sint de Vosbergenschriefwiese un de unvulständige Algemeyne Schryvwyse, dei man bloots vöär dat Noordneddersassische to'n Deil uutarbaid is. Meddewiil hebt sik sünderlik in de grensöäverstriden Kommunikatschoon binnennets in de socialen Medien verschüllene Schriivformen ruutbildt, dei nich so stark nå dat Standarddüütsche or dat Standardnedderlandsche kiikt, man an Stead' meir nå dat Platdüütsch/Nedersaksisch uut de Hansetiid. En wydgåns uutarbaidten Vöärslag vöär so en Schriivwise is de Nysassische Schryvwyse.
Wohlenbüttel

**Wohlenbüttel** () is en lütten Oort in de Gemeen Olndörp (Samtgemeen Amelkusen) in’n Landkreis Lümborg, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt in de Lümbörger Heid direkt an de Luh.

De Naveröörd sünd Olndörp in’n Noordoosten, Sottörp un Amelkusen in’n Süüdoosten, Etzen un Dernsen in’n Süüdwesten, Soosdörp in’n Westen un Rulfsen in’n Noordwesten.

## Historie

De Watermöhl Wohlenbüttel is 1870 boot worrn.

In’n Tweten Weltkrieg sünd fiev Soldaten ut Wohlenbüttel fullen oder vermisst.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Behrn in’n Kanton Garlstörp höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to de Amtsvaagdie Amelkusen in dat Amt Winsen tohöört, von 1852 bet 1859 to dat Amt Solzhusen un denn von 1859 bet 1885 to dat Amt Lüün. Na 1885 weer dat in’n Kreis Lümborg, de 1932 mit’n Kreis Bleikd to’n ne’en un grötteren Kreis Lümborg tohoopgahn is.

De Oort hett ganz fröher to Sottörp tohöört, is denn aver in dat 19. Johrhunnert en egenstännige Gemeen worrn. 1928/1929 is de Gemeen denn Deel von de Gemeen Olndörp worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Wohlenbüttel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Hippolit-Kark in Amelkusen.

För de Kathoolschen is de Marien-Kark in Lümborg tostännig.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht in Amelkusen bi de Kark.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Wohlenbüttel is över lüttjere Straten anbunnen an de Landsstraat 234, de in’n Noorden över Olndörp na Solzhusen un Winsen geiht un in’n Süden na Amelkusen un Wriel. In Amelkusen krüüzt de L&nbsp;234 de Bundsstraat 209, de in’n Noordoosten na Lümborg löppt un in’n Süüdwesten na Soltau.

De nächste Autobahn is de Autobahn 7 (Afsnidd Hamborg–Hannover). De Opfohrt 42 Evendörp liggt so ölven Kilometer in’n Westen von Wohlenbüttel an de L&nbsp;212.

De nächste Bahnhoff is so bi 23 Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Lümborg an de Bahnlienen Wittenbarg–Bookholt un Hamborg–Hannover. Op de Bahnlien Lümborg–Soltau hett dat von 1913 bet 1977 Personenverkehr geven. De nächste Bahnhoff an disse Bahnlien weer dree Kilometer in’n Süüdoosten in Amelkusen.

### Scholen

De Kinner ut Wohlenbüttel gaht na de Grundschool Amelkusen.

## Footnoten
Paula Sedana Schiff-Magnussen

**Paula Sedana Schiff-Magnussen**, ok *Paula Schiff-Elsfleth* (* 2. September 1871 in Elsfleth; † April 1962 in Mülheim an der Ruhr) weer en düütsch  expressionistisch Malerin.

## Leven
Hör Kindheit hett de jöödsch Reedersdochter in Elsfleth verbrocht. För hör künstlerisch Utbillen gung se tonächst nah Worpsweed, ansluutend nah Düsseldörp. Hier nehm se  bi Willy Spatz Malünnerricht. Ansluutend is se eerst nah Berlin un later nah Paris umsiedelt. In Worpsweed hett se Landschapen un Buerstuuven malt un hett dor ok Paula Modersohn-Becker kennen lehrt. Hör Wark umfaat mehrere hunnert Öölgemälde un Aquarelle mit Motiven vun Buernfruunporträts, Buernstuuven, Nettflickerinnen, aber ok Backsteenkarken un Barglandschapen  1962 is se in Mülheim storven.

Hör Arbeiten hett se mit *Paula Schiff Elsfleth* signeert.

## Warken in Museen
* Stadtmuseum Mülheim
* Kunstsammlung in Obervorschütz

## Kiek ok
* List vun Maler vun de Düsseldörper Malerschool

## Literatur
* Allgemeines Künstlerlexikon - Internationale Künstlerdatenbank - Online DE GRUYTER SAUR 
* Heike Carstensen: *Gemälde von Paula Sedana Schiff-Magnussen im Palais Rastede*. In: *kulturland oldenburg – Zeitschrift der Oldenburgischen Landschaft*, Nr.&nbsp;145, Utgaav 3/2010, S.&nbsp;30–33,  (PDF-Datei, 1,8&nbsp;MB)
* B.Küster (Ed): Lexikon der Düsseldorfer Malerschule, III, M. 1998
* 1905 - 100 Jahre "Nordwestdeutsche Kunstausstellung" Katalog, Ollnborg 2005

## Enkeld Nahwiesen
Delina Boshoff

**Delina Ann „Linky“ Boshoff-Mortlock** (* 12. November 1956) is en ehmalige süüdafrikaansch Tennisspelerin. 

## Erfolge
Delina Boshoff wunn mit hör Landsfru Ilana Kloss 1976 de Konkurrenz in dat Daamendüppel bi de US Open. Se hemm dorbi in dat Finale Olga Morosowa un Virginia Wade glatt in twee Sätzen mit 6:1, 6:4 slahn.

## Weblenken
* ITF-Profil vun Delina Boshoff (engelsch)
* Fed-Cup-Statistik vun Delina Boshoff (engelsch)
* Delina Boshoff up ''www.tennis-spieler.com''
Paul Weier

**Paul Weier** (* 3. Dezember 1934 in Elgg, Kanton Zürich) is en ehmalger Swiezer Springrieder. He wurr söss Mal Swiezer Meester in’t Springrieden. 1959 wunn he den Titel mit Japhet, 1961 mit Aberdeen un 1964 mit Satan III. Van 1967 bit 1969 reck he den Titel dreemal nahnanner: 1967 weer mit Satan III, 1968 mit Junker un 1969 mit Wildfeuer. 

Weier hett an veer Olympisch Sömmerspelen deelnommen. 1960 in Rom is he mit Centurion in‘ Eenzelwettbewarf an den Start gahn. 1964 nehm he in Tokyo mit Satan III in‘ Eenzel- un an‘  Mannschapswettbewarf deel. Veer Johr later in Mexiko reck he up Wildfeuer mit de Mannschap den 6. Platz un 1972 in München reck he up Wulf mit de Swiezer Mannschap sogor den 5. Platz. 

Sien Vereen weern de lgger Pferdefreunde VEP Elgg, Kanton Zürich.

Sien Ehefru Monica Bachmann-Weier nehm ebenfalls as Springriederin an Olympisch Sömmerspelen deel.

## Enkeld Nahwiesen
Meishō

**Meishō** (japaansch: 明正天皇}}, *Meishō-tennō*; * 9. Januar 1624; † 4. Dezember 1696) weer de 109. Tennō vun Japan van 1629 bit 1643. Se weer de eenzige Dochter vun Go-Mizunoo-tennō un de sien Fru Kazuko, de en Enkelin Tokugawa Ieyasu weer.

Se hett nich heiraadt un harr ok kien Kinner. Se weer nah 859 Johren weer de eerste un bit hüüd de tweetletzt Fru up den Thron siet Kōken. Nah hör besteeg hör Halfbröer Go-Kōmyō den Thron.

## Kiek ok
* List vun de Tennō
Walter Rodekamp

**Walter Rodekamp** (* 13. Januar 1941 in Hagen; † 10. Mai 1998 in Hagen) weer en düütsch Footballspeler. He weer Störmer.

## Leven un Karriere
Rodekamp speel nah sien Wessel vun FC Schalke 04 van 1963 bit 1968 för Hannover 96. In dat eerst Johr in de Regionalliga Nord, de dormals tweethööchste Speelklass, hett he 20 Doren in 22 Spelen schaaten un weer dormit en herutragen Speler vun de Upstiegsmannschap. He hett an' 22. August 1964 (1. Spieltag) bi den 2:0-Sieg in dat Utwärtsspeel gegen Borussia Dortmund de eerst beid Bundsligadoren för den Vereen schaaten. In de folgen Saison (1964-65) gelung den Hannoveranern as Upstieger de Sprung up den 5. Platz in de Bundsliga-Afsluss-Tabell, woran  Rodekamp as Stammspeler ok weer sien Andeel harr. As herutragend gull sien Scheetkraft un bekannt wurrn to de Tiet de Fangesänge: *"Oh Rodekamp! Oh Rodekamp! Wie schön sind deine Tore!"* to de Melodie vun *Oh Tannenbaum*.

1965 hett he buterdem sien eenzig dree Lännerspelen för de düütsch Natschonalmannschap maakt, wobi he bi sien tweet Lännerspiel ok dat Siegdoor schaaten hett. 

He hett dornah noch bi 1968 mit Hannover in de Bundsliga speelt, weer aber denn nich mehr so good. Sien Loopbahn hett he bi RFC Lüttich un Berchem Sport in Antwerpen utklingen laaten.

Van 1974 bit 1983 bedreev Walter Rodekamp dat Vereensheim vun den TuS Kleefeld in Hannover-Kleefeld.

Rodekamp weer swoor alkoholkrank un dorüm blots bedingt arbeitsfähig (u. a. wurr he as  Kranfohrer beschäftigt) bevör he 1998 dood bleev. Sien Alkoholsucht weer bekannt un he hett dor ok immer to stahn.

## Ehrungen
* 2010: De Platz vör den Hööftingang vun de hüdig HDI-Arena in' Sportpark Hannover wurr  Walter-Rodekamp-Platz nömmt.

## Weblenken
* Walter Rodekamp bi fussballdaten.de
* Sitzung Stadtbezirksrat Mitte an' 16. März 2009 (Protokoll)

## Enkeld Nahwiesen
Dorothy Round

**Dorothy Edith Round Little** (* 13. Juli 1908 in Dudley, England; † 12. November 1982 in Kidderminster) weer en engelsch Tennisspelerin.

Se wunn 1935 de Austraalsch Meesterschapen in’t Endspeel gegen Nancy Lyle Glover un 1934 as ok 1937 dat Daameneenzel in Wimbledon gegen Helen Jacobs bzw. Jadwiga Jędrzejowska. Buterdem wunn se 1934 bit 1936 in' Mixed, ünner annern mit Fred Perry.

1934 stunn se up Rang 1 vun de Weltranglist. 1939 hett se Douglas Leigh Little heiraadt. 

1986 wurr se in de International Tennis Hall of Fame upnommen. 

## Weblenken
* Dorothy Round in de International Tennis Hall of Fame (engelsch, mit Bild)
Emm

**Emm** betekent

* Emm, Oort in de Gemeen Hankensbüttel in’n Landkreis Gifhorn, Neddersassen,
* Emm, Oort in de Gemeen Hullnst in’n Landkreis Horborg, Neddersassen.

Ok de Stadt Emden in Oostfreesland warrt fakener Emm schreven.

De Afkörten **EMM** steiht för

* Expanded Memory Manager,
* Enterprise Marketing Management,
* Eastern Mennonite Missions.

Kiek ok bi: Emm Brook, EMM Randwijk.
Emm (Landkreis Horborg)

**Emm** () is en lütt Dörp in de Gemeen Hullnst (Samtgemeen Hullnst) in’n Landkreis Horborg, Neddersassen.

## Geografie

500 Meter in’n Westen flütt de Starsbeek langs un 500 Meter in’n Oosten de Eest.

De Naveröörd sünd Mesborg in’n Noorden, Podendörp in’n Noordoosten, Appel un Appelbeek in’n Oosten, Hullnst in’n Süden, Wosbossel in’n Westen un Rahmstörp in’n Noordwesten.

## Historie

In’n Tweten Weltkrieg sünd veer Soldaten ut Emm fullen oder vermisst.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Hullnst in’n Kanton Töst höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1859 to de Vaagdie Hullnst in dat Amt Mesborg tohöört. Von 1859 bet 1885 weer dat in dat Amt Töst un von 1885 bet 1932 in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en un grötteren Kreis Horborg worrn.

Dat Dörp hett siet dat 19. Johrhunnert to de Gemeen Hullnst tohöört.

### Inwahnertall

### Religion

Emm is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Andreas-Kark in Hullnst.

För de Kathoolschen is de St.-Petrus-Kark in Bookholt tostännig.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht in Hullnst bi de Füürwehr.

## Weertschop un Infrastruktur

För Emm is de freewillige Füürwehr Hullnst mit tostännig.

### Verkehr

Dör Emm löppt de Landsstraat 141, de in’n Noorden över Mesborg na Buxthu an de Bundsstraat 73 ran geiht un in’n Süden över Hullnst na Töst an de B&nbsp;75. En lüttjere Straat gifft dat ans noch na Wosbossel in’n Westen. De direkte Verkehr na Oosten is dör de Eest afsperrt.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 45 Hullnst liggt so dree Kilometer in’n Süden von Emm an de L&nbsp;141.

De nächste Bahnhoff is so bi teihn Kilometer wied weg in’n Noorden de Bahnhoff Buxthu an de Nedderelvbahn twüschen Cuxhoben un Hamborg. Von 1902 bet 1968 hett dat ok Personenverkehr op de Bahnlien Bremervöör–Bookholt geven. De nächste Bahnhoff an disse Bahnlien weer dree Kilometer in’n Süden in Hullnst.

De Oort höört ok to de Öörd, de tweesprakige Oortsschiller hebbt, op de blangen den hoochdüütschen Naam ok de plattdüütsche mit op steiht (Öörd mit tweesprakige Oortsschiller Plattdüütsch/Hoochdüütsch).

### Scholen

De Grundschölers ut Emm gaht na de Grundschool Hullnst.

## Literatur

* Wilhelm Marquardt: *Chronik der Gemeinde Hollenstedt. Mit Emmen, Ochtmannsbruch, Staersbeck, Wohlesbostel (Landkreis Harburg).* Gemeen Hullnst, Hullnst 1986

## Footnoten