James Stewart (Schauspeler)

**James Maitland Stewart** (* 20. Mai 1908 in Indiana, Pennsylvania; † 2. Juli 1997 in Beverly Hills, Kalifornien, USA) weer en US-amerikaanschen Filmschauspeler, de in sien Rullen vör allen as „feinen Kerl“ un „oprechten Amerikaner“ besett weer. Stewart hett in vele Filmklassikers bedüdene Rullen speelt un mehrere Johrteihnten lang mit rutragen Speelbasen tohopenarbeit. Dat renommeerte American Film Institute hett Stewart op den drüdden Platz op de List vun de 25 gröttsten männlichen Filmlegennen vun all Tieten wählt.

## Leven un Loopbahn
James Stewart wull egentlich Architekt vun Beroop warrn un hett in dat Fack ok en Afsluss maakt. Arbeit hett he in den Beroop dorna aver nich, man he slööt sik en lütte Theatergrupp an, de sik *Falmouth Players* nömen. Op dissen Weg keem he an’n Broadway.

Stewart is al in de 1930er Johren Filmstar worrn. In’t Johr 1941 hett he en Oscar wunnen as beste Schauspeler in den Film *The Philadelphia Story*, in den he tosamen mit Cary Grant un Katharine Hepburn spelen de. Disse Oscar warrt allgemeen as en Utgliek för dat Vörjohr sehn, as Stewart in den Film *Mr. Smith Goes To Washington* sien villicht beste Dorstellen wiest hett, bi de Verlehen aver gegen Robert Donat ünnerleeg.

In’n Tweeten Weltkrieg deen Stewart af 1941 in de US Army Air Force. As Operatschoonsoffizeer vun en in England statschoneerten Bombergrupp hett he 1944 an mehr as twintig Feendflagen deelnahmen un is mit hoge Utteken wedder torüch na Amerika kamen. He weer dorna Offizeer vun de Reserve bi de US Air Force un been sien Militärloopbahn 1960 in’n Rang vun en Brigaadgeneral.

Sien Filmloopbahn is kenntekent dör Rullen, in de he mit wenige Utnahmen moraalsch reine Persönlichkeiten dorstell, de grote Döög wiesen. Dat tögerliche Wesen, dat he sien Figuren geev, hett to siene Tiet en Teken sett. Sien Dorstellen in de Hööftrull vun den Film *It’s a Wonderful Life* weer een vun de Hööchpunkten in sien Loopbahn.

In’t Öller vun 41 Johren hett he de Weetfro Gloria Hatrick McLean heiraat. Tosamen harrn se twee Döchter, neemlich de Tweeschen Kelly un Judy. Twee wietere Kinner, de Söhnen Ronald un Michael bröch sien Fro ut ehr eerste Eh mit. Ehr Söhn Ronald is as Soldat in’n Vietnamkrieg fallen.

Bit Enn vun de 1940er Johren speel Stewart tomeist den „strahlen Helden“, künn denn aver en Imagewannel maken. So speel he twüschen 1949 un 1958 in veer Filmen vun Alfred Hitchcock mehr Personen, de op ünnerscheedliche Oord un Wies Swäcken harrn. In de 1950er Johren hett he ok in en poor Western-Filmen mitspeelt, de besten dorvun ünner Speelbaas Anthony Mann. Mit siene Rullen is he dorbi bi de Tokiekers to’t Leddbild vun’n oprechten US-Amerikaner worrn.

Stewart is an’n 2. Juli 1997 in’t Öller vun 89 Johren in sien Huus in Beverly Hills doodbleven. He harr en Lungenembolie un Verseggen vun’n Kreisloop nadem he lang al Lasten mit de Atenweeg harr. Bisett weer Stewart in’n Forest Lawn Memorial Park Cemetery in Glendale, Kalifornien.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken

James Stewart is för sien Schauspeel 46 mol för bedüdene Filmpriesen vörslahn wesen un hett 27 Priesen wunnen, dorünner to’n Bispeel:
* 1939: den *[[NYFCC Award]]* in de Kategorie *Best Dorsteller* för *Mr. Smith Goes to Washington*
* 1941: den *[[Oscar]]* in de Kategorie *[[Oscar/Best Hööftdorsteller|Best Hööftdorsteller]]* för *The Philadelphia Story*
* 1959: den *[[NYFCC Award]]* in de Kategorie *Best Dorsteller* för *Anatomy of a Murder*
* 1960: den *[[Golden Laurel]]* in de Kategorie *Best dramaatsch Dorstellen* för *Anatomy of a Murder*
* 1960: sien Steern op’n *[[Walk of Fame]]*
* 1965: den *[[Cecil B. DeMille Award]]* vun de *[[Golden Globes]]* 
* 1969: den *Pries för’t Levenswark* vun de *[[Screen Actors Guild Awards]]* 
* 1974: den *[[Golden Globe]]* in de Kategorie *[[Golden Globe Award/Best Serien-Hööftdorsteller – Drama|Best Serien-Hööftdorsteller – Drama]]* för *Hawkins*
* 1982: den *Golden Ehrenboor* vun de Internatschonalen Filmfestspele Berlin
* 1985: den *[[Ehrenoscar]]* för föfftig Johren unvergeten Dorstellkunst

## Literatur
* Donald Dewey: *James Stewart. Ein Leben für den Film* (OT: *James Stewart. A Biography*). Henschel (Dornier Medienholding), Berlin 1997, ISBN 3-89487-270-5
* Howard Thompson: *James Stewart. Seine Filme – sein Leben*. Heyne, München 1988, ISBN 3-453-86003-9
* Tony Thomas: *A Wonderful Life. The Films and Career of James Stewart*. Citadel Press, Secaucus (N.J.) 1988, ISBN 0-8065-1081-1 
* Adolf Heinzlmeier: *James Stewart. Der Mann aus Laramie.*, in Adolf Heinzlmeier, Berndt Schulz, Karsten Witte: *Die Unsterblichen des Kinos. Band 2: Glanz und Mythos der Stars der 40er und 50er Jahre*. S. Fischer, Frankfort an’n Main 1980, ISBN 3-596-23658-4, S. 97–103

## Weblenken

* Literatur vun un över James Stewart i’n Katalog vun de Düütschen Natschonalbökeree