open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Steenfeld (Neddersassen)

**Steenfeld** () is en Dörp in de Gemeen Büls in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

## Geografie

In Steenfeld hett de Wörp ehren Born. In’n Noordoosten doot de Naturschuulrebeden Bullensee un Hemelsmoor liggen un in’n Westen dat Swarte Moor bi Büls.

De Naveröörd sünd Brümmerhoff un Wehldörp in’n Noordoosten, Jeem in’n Oosten, Narbn un Bokel in’n Süüdoosten, Winkeldörp in’n Süden, Büls in’n Süüdwesten un Westertimk, Karktimk un Oostertimk in’n Noordwesten.

## Historie

In’n Busch in’n Oosten von dat Dörp doot de Megalithanlagen bi Steenfeld liggen, de in de Jungsteentied von de Trechterbekerkultur anleggt worrn sünd.

### Verwaltungsgeschicht

Vör 1885 leeg Steenfeld in’t Amt Zeven un na 1885 in’n Kreis Zeven. 1932 is de Oort Deel von’n Landkreis Bremervöör worrn un 1977 is dat denn an’n Landkreis Rodenborg kamen.

An’n 1. März 1974 is de Gemeen Steenfeld mit Büls to de ne’e Gemeen Büls tohoopleggt worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Steenfeld is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Lambertus-Kark in Karktimk.

För de Kathoolschen is de Christ-König-Kark in Zeven tostännig, de siet 1. November 2006 to de Karkengemeen Corpus Christi in Rodenborg tohöört.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Steenfeld liggt an de Landsstraat 132, de in’n Noordoosten na Brümmerhoff un bi Brüttendörp an de Bundsstraat 71 ran löppt un in’n Süüdwesten na Vörwark un Otterst geiht. In’n Noordwesten löppt de Schierksdamm na Karktimk an de L&nbsp;133 ran. Ans gifft dat noch lüttjere Straten na Winkeldörp un Narbn. De nächste Opfohrt op de Autobahn 1 is so bi teihn Kilometer weg de Opfohrt 49 Bokel.

De nächste Bahnhoff is de Bahnhoff Söttmer an de Bahnlien Bremen–Hamborg.

## Literatur

* Renate Matysiak: *Bülstedt - Steinfeld. Aus der Geschichte zweier Dörfer.* Editschoon Temmen, Bremen 1992, ISBN 3-926958-92-8

## Footnoten
Lamont

**Lamont** is de Familiennaam von

* Archibald Lamont (1907–1985), schottschen Geoloog un Politiker,
* Charles Lamont (1895–1993), US-amerikaanschen Filmspeelbaas un Dreihbookschriever,
* Daniel Scott Lamont (1851–1905), US-amerikaanschen Politiker,
* Donal Lamont (1911–2003), noordeirschen röömsch-kathoolschen Bischop,
* Duncan Lamont (1918–1978), brietschen Schauspeler,
* Duncan Lamont (1931–2019), brietschen Musiker,
* Forrest Lamont (1881–1937), kanaadschen Sänger un Musikpädagoog,
* Johann von Lamont (1805–1879), schottsch-düütschen Astronoom,
* Johann Lamont (* 1957), schottsche Politikersche,
,
* Michèle Lamont (* 1957), US-amerikaansch-kanaadsche Soziologin,
* Molly Lamont (1910–2001), brietsche Schauspelerin,
* Ned Lamont (* 1954), US-amerikaanschen Politiker,
* Norman Lamont (*Baron Lamont of Lerwick*; * 1942), brietschen Politiker,
* Peter Lamont (1929–2020), brietschen Szenenbillner un Filmarchitekt,
* Robert P. Lamont (1867–1948), US-amerikaanschen Politiker,
* Thomas William Lamont (1870–1948), US-amerikaanschen Banker.

**Lamont** betekent

* Lamont, Oort in Florida, USA,
* Lamont, Oort in Idaho, USA,
* Lamont, Oort in Iowa, USA,
* Lamont, Oort in Kalifornien, USA,
* Lamont, Oort in Kansas, USA,
* Lamont, Oort in Kentucky, USA,
* Lamont, Oort in Michigan, USA,
* Lamont, Oort in Mississippi, USA,
* Lamont, Oort in Nebraska, USA,
* Lamont, Oort in New York, USA,
* Lamont, Oort in Oklahoma, USA,
* Lamont, Oort in Tennessee, USA,
* Lamont, Oort in Washington, USA,
* Lamont, Oort in Wisconsin, USA,
* Lamont, Town in Wisconsin, USA,
* Lamont, Oort in Wyoming, USA,
* Lamont County, Gemeen in Alberta, Kanada,
* Lamont, Stadt in Alberta, Kanada,
* Lamont-Eiland, Eiland vun Franz-Josef-Land, Oblast Archangelsk, Russland,
* Lamont, en Maandkrater, de na Johann von Lamont nöömt is,
* Lamont, en Marskrater, de na Johann von Lamont nöömt is,
* Lamont, sweedsche Glam-Rock-Grupp.

Kiek ok bi: Lamond, Lamont Township, Lamont-Doherty Eerdwacht.
Waaschen

**Waaschen** () is en Dörp mit üm un bi 900 Inwahners in de Gemeen Rodenborg in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

## Geografie

Waaschen liggt op de Geest. In’n Süden von dat Dörp so twee Kilometer weg flütt de Wümm langs.

De Naveröörd sünd Höperhöben un Boitzen in’n Noorden, Rodenborg in’n Oosten, Ünnerst in’n Süüdoosten, Ahusen in’n Süden, Hellweeg in’n Süüdwesten, Hassendörp un Söttmer in’n Westen un Sleßel in’n Noordwesten.

## Historie

De Oort kummt 1320 toeerst in de Oorkunnen vör.

Vör 1885 leeg Waaschen in’t Amt Rodenborg un na 1885 in’n Kreis Rodenborg (de 1977 Deel von’n hüdigen Landkreis Rodenborg worrn is).

An’n 1. März 1974 is de Gemeen Waaschen Deel von de ne’e Gemeen Rodenborg worrn.

In’n Krieg von 1866 sünd twee Soldaten ut Waaschen fullen oder vermisst un in’n Krieg von 1870/1871 veer.

1988 un wedder 2010 hett dat Dörp bi *[[Unser Dorf hat Zukunft]]* de Goldmedallj wunnen. In de Johren 1975, 1978, 1983, 1986 un 2009 weer Waaschen ok al Kreiswinner un 1987 Landswinner.

### Inwahnertall

### Religion

Waaschen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Georgskark in Söttmer.

För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.

### Wapen

Dat Wapen von Waaschen wiest op sülvern Grund en bruun Klockentoorn mit Klock un an de Sieden in Gröön Ekenloff.

### Politik

Waaschen billt en Oortschop binnen de Gemeen Rodenborg un hett en egen Oortsraad mit negen Maten un en Oortsbörgermeester.

## Kultur

In Söttmer an de Grote Straat steiht en Denkmaal för de Fullenen ut de Krieg’ von 1866 un 1870/1871 ut Waaschen.

### Verenen

De Schützenvereen Waaschen is 1924 grünnt worrn un fiert sien Schützenfest jümmer an’t drüdde Wekenenn in’n Juli. De Turn- un Sportvereen is 1912 grünnt worrn.

## Weertschop un Infrastruktur

De Freewillige Füürwehr Waaschen is 1902 grünnt worrn

### Verkehr

Dicht bi Waaschen löppt de Bundsstraat 75 langs, de in’n Westen na Söttmer un Otterbarg geiht un in’n Oosten bi Rodenborg mit de B&nbsp;75 tohooplöppt. Na Noordwesten löppt de Kreisstraat 202 na Boitzen, Höperhöben un Sleßel. De nächste Opfohrt op de Autobahn 1 is so bi söss Kilometer weg an de B&nbsp;75 de Opfohrt 50 Stuckenbossel.

De nächste Bahnhoff is de Bahnhoff Rodenborg an de Bahnlien Bremen–Hamborg. Twee Kilometer in’n Noordoosten von dat Dörp liggt de Flegerplatz Rodenborg.

### Scholen

Waaschen hett en egen Grundschool un Kinnergoorn. De Kinnergoorn hett sik 2003 ut en Speelkreis billt, de 1973 in dat ole Schoolhuus apenmaakt harr.

## Lüüd

Sven Jaschan, de mit 17 Johr 2004 de Computerwörm NetSky un Sasser programmeert un freesett hett, kummt ut Waaschen.

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von Waaschen (hoochdüütsch)
Benkel

**Benkel** () is en Dörp in de Gemeen Otterbarg in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Otterbarg höört de Oort to de polietsche Oortschop Otterst.

## Geografie

Benkel liggt op de Geest. De höögste Punkt is de Hasenbarg mit 29,07 m över NN. An’n Süüdrand von dat Dörp flütt de Otterster Beek langs.

De Naveröörd sünd Stapel un Horß in’n Noordoosten, Taaken in’n Süüdoosten, Northauen in’n Süden, Otterst in’n Süüdwesten, Dipshoorn in’n Westen un Vörwark in’n Noordwesten. Afsehn von Narthauen un Otterst doot disse Öörd all in’n Landkreis Rodenborg liggen, von den Benkel op dree Sieden ümgeven is. Mit’n Rest von’n Landkreis Veern is Benkel blots över en lütt Enn in’n Süüdwesten verbunnen. De Straten na buten dat Dörp gaht all dör’n Kreis Rodenborg.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

Vör 1859 leeg Benkel in de Huusvaagdie Otterbarg von dat Amt Otterbarg un denn von 1859 bet 1885 in’t Amt Achem. Na 1885 weer de Oort in’n Kreis Achem, de 1932 denn Deel von’n Kreis Veern worrn is.

An’n 1. Juli 1972 is de Gemeen Benkel mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Otterbarg worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Benkel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Martinskark in Otterst.

## Weertschop un Infrastruktur
	 
För Benkel is de Freewillige Füürwehr Otterst mit tostännig.

### Verkehr

Von Benkel gaht lüttjere Straten na Stapel an de Kreisstraat 203, na Taaken an de K&nbsp;203, na Northauen an de K&nbsp;4 un na de Landsstraat 132. De nächsten Opfohrten op de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen) sünd de Opfohrt 50 Stuckenbossel un de Opfohrt 49 Bokel, de all beid so bi söven Kilometer weg sünd.

De nächsten Bahnhööv sünd de in Söttmer un in Otterbarg an de Bahnlien Bremen–Hamborg.

## Literatur

* Dietrich Ostmann, Horst-Günther Vogeler, Gernot Wolcke: *Bilder aus Ottersberg: Und den Ortsteilen Otterstedt, Eckstever, Narthauen, Benkel, Posthausen, Fischerhude und Quelkhorn.* Atelier im Bauernhaus, 1985

## Footnoten
Evernhusen

**Evernhusen** () is en Dörp in de Gemeen Söttmer in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

Bi Evernhusen höört von öllers ok de Hoff Dodenbarg mit bi.

## Geografie

Evernhusen liggt dicht bi de Münn von’n Reithbeek in de Wümm. In’n Oosten sünd de Naturschuulrebeden Vossbargen un Fährhoff.

De Naveröörd sünd Hemelbarg in’n Noorden, Stuckenbossel, de Barkhoff un Söttmer in’n Noordoosten, Fährhoff in’n Oosten, Hellweeg in’n Süüdoosten, Wümmingen un Postdörp in’n Süden un Dodenbarg un Otterbarg-Bahnhoff in’n Noordwesten (de letzten dree in’n Landkreis Veern).

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

Vör 1885 leeg Evernhusen in’t Amt Rodenborg un na 1885 in’n Kreis Rodenborg, de 1977 denn Deel von’n hüdigen Landkreis Rodenborg worrn is.

1969 hett Evernhusen sik de Samtgemeen Söttmer anslaten. An’n 1. März 1974 is de Gemeen Evernhusen Deel von de Gemeen Söttmer worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Evernhusen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to de Georg-Kark in Söttmer.

För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Von Evernhusen geiht de Kreisstraat 237 na Söttmer in’n Noordoosten. En lüttjere Straat geiht ans noch na Dodenbarg un Hemelbarg. Över de Raststeed Grundbargsee, de 500 m von’n Oort af in’n Noorden liggt, is de Oort an de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen) anslaten. Na Süden hen is de Oort ans dör de Wümm von’n Verkehr afsperrt.

De nächsten Bahnhööv sünd de Bahnhööv Söttmer un Otterbarg an de Bahnlien Bremen–Hamborg.

### Scholen

De Kinner ut Evernhusen gaht na de Grundschool Söttmer. Fröher harr de Oort en egen Volksschool, de toeerst in’n Schuppen von Buur Stührmann ünnerbrocht weer un von 1909 af an in en egen Schoolhuus. Aver in de Johren 1930 hett dat denn blots noch en Handvull Schölers geven, 1935 weren dat man noch twee Schölers. Dorüm is de School to’n 1. April 1937 dichtmaakt worrn. De Evernhüser Kinner sünd op de Volksschool in Stuckenbossel wesselt. De is 1975 en Butensteed von de Grundschool Söttmer worrn un hett in de Johren 1980 ganz dichtmaakt. Sietdem mööt de Kinner ut Evernhusen in Söttmer na School.

Na de 4. Klass wesselt de Kinner op de Oberschool Söttmer oder op dat Gymnasium Söttmer.

## Footnoten
Dean Benjamin McLaughlin

**Dean Benjamin McLaughlin** (* 25. Oktober 1901 in Brooklyn, New York; † 8. Dezember 1965 in Ann Arbor, Michigan) weer en US-amerikaansch Astronom. 

He weer Perfesser för Astronomie an de University of Michigan. 1954 hett he de Theorie upstellt, dat dat up den Mars Vulkane gifft, deren  Eruptschonen för de Kraterlandschapen verantwortlich weern. En Marskrater un en Maandkrater sünd nah hüm nömmt wurrn. 

He is de Vader vun den Science-Fiction-Schriever Dean Benjamin McLaughlin, Jr.

## Weblenken
* Lutz D. Schmadel: *Dictionary of Minor Planet Names*; Springer Verlag, 2003, ISBN 3-540-00238-3, S. 164, hier online bi books.google
Seev (Stroom)

De **Seev** is en linken Blangenstroom von de Elv in Neddersassen un is 49 Kilometer lang.

Ehren Born hett de Seev in’n Süden von Wehlen, dicht bi de Grenz na’n Landkreis Heidkreis in dat Naturschuulrebeed Lümbörger Heid. Von dor flütt se groff na Noorden an Inzmöhlen un Handörp langs. Bi Wörm dreiht se na Noordoosten un flütt na Holm. Dor gifft dat en Stauwehr för de ole Holmer Möhl un fröher en Saagwark. Denn geiht dat an Schierhoorn, Thälsdörp, Weih, Lüll un Wiedenhoff langs un denn dör den Oort Jesborg dör. Twüschen Heidwinkel un Marxen kummt von rechts de Smale Au. Denn geiht dat an Bendsdörp, Ramßel un Harmsdörp vörbi na Host. In Host gifft dat de Hoster Möhl. Dor flütt de Seev bi Hittfeld, Karoxbossel un Jehrden ünner de A 7, A 39 un twee Maal ünner de A 1 dör.

Bi Maschen flütt se ünner de Schenen von’n Rangeerbahnhoff Maschen dör. Von Mäkelfeld her is de Seev hier mit’n Seevkanaal verbunnen. De Seevkanaal schall Köhlwater na de Horborger Phönix-Warken bringen. De Beek flütt nu an Hössen langs, dör dat Naturschuulrebeed Ünner Seevdaal, nimmt den Ashuser Möhlenbeek op un münnt denn een Kilometer wieder bi Wuhlenborg un Over (Seevenhusen) in de Elv (Elvkilometer 604,9). An de Münn liggt dat Seev-Sparrwark.

De Seev hett de Watergöödklass II: beten belast. Blots de Ashuser Möhlenbeek hett de Göödklass II-III: kritisch belast.

De Gemeen Seevdaal is na de Seev nöömt.

## Footnoten



## Weblenken

* Seev-Radweg (hoochdüütsch)
Claygate-Parmään

De **Claygate-Parmään** is en Appel-Kultivar. Se wurr bi Claygate, Surrey in England um 1822 rüm funnen.

Funnen hett den Apell John Braddick in en Heech bi Claygate. Braddick hett dorto noch en annern Appel an etwa sülvig Stäe to meest glieker Tiet funnen, de de Naam 'Braddick Nonpareil' (so völ as: Braddick Sünnerglieken) kreeg. De Appel weer en anseggt Spiesappel to de viktoriaansch Tiet un hett sück in England un nah Amerika utbreet.

De middelgroot Appel is vun bruun Farv un ähnlich as de Renett mit en karminrooten Fleck up de de Sünn towendt Siet. He hett  – in' Vergliek to de Renett – en pink-sülvrigen Farvtoon. De Smack is nussig-aromaatsch. De Appel hett good Lagereegenschapen un is wedderstandsfähig sowohl gegen Krankheiten as ok gegen (Venturia inaequalis).

De Claygate-Parmään is sülvst-steril, dat heet de moot bestuuft wurrn, um överhoopt Appels to produzeeren, hett aber en starken Behang, de man aber eerst laat in de Saison arnten sull. 

## Weblenken
* Beschrieven ut Virginia USA

## Literatur
* Claygate Parish Council *Claygate Heritage Trail* (Broschüre)

## Kiek ok
* List vun de Appelsorten
My Man Godfrey

**My Man Godfrey** betekent

* *[[My Man Godfrey (1936)|My Man Godfrey]]*, US-amerikaansche Filmkummedie ut dat Johr 1936,
* *[[My Man Godfrey (1957)|My Man Godfrey]]*, US-amerikaansche Filmkummedie ut dat Johr 1957.
Homologie

**Homologie** (vun  un ) betekent

* Homologie, in de Biologie de glieken Markmolen vun systemaatsche Taxa dör de Evolutschoon,
* Homologie, in de Genetik de Genen, de en gemeensomen Oorsprung hebbt,
* Homologie, in de Mathematik en Folg vun mathemaatsche Gruppen, de en anner’t mathemaatsch Objekt toordent warrt,
* Homologe Reeg, in de Chemie Stoffen mit glieke Egenschoppen de över en allgemeene Summenformel dorstellt warrn künnt,
* homologe Temperatur, de Temperatur, de op’n (afsluten) Smöltpunkt vun en Warkstoff betogen is bi Faststoffen twüschen 0 un 1 liggt,
* Homolog, Utdruck in de Spraak, de dör sien Form en Bispeel för sien Bedüden dorstellt.
Algol

**Algol** betekent

* Algol, de tweethellste Steern in’t Steernbild Perseus,
* Algolsteerns, en Tyyp vun Steerns, de bedeckenännerlich sünd,
* *[[Algol (Film)|Algol]]*, düütschen Stummfilm ut dat Johr 1920,
* ALGOL, en Reeg von Programmeerspraken.
Ellen Hansell

**Ellen Forde Hansell Allerdice** (* 18. September 1869 in Philadelphia, Pennsylvania; † 11. Mai 1937 in Pittsburgh, Pennsylvania) weer en US-amerikaansch Tennisspielerin.

## Karriere
Se weer de eerste Siegerin vun de hüüd US Open nömmt US-amerikaansch Tennismeesterschapen. Se wunn 1887 in't Endspeel mit 6:1 un 6:0 gegen hör Landsfru Laura Knight. En Johr later verlor se dat Finale gegen Bertha Townsend mit 3:6 un 5:6.

1965 wurr se in de Hall of Fame vun den Tennissport upnommen.

## Weblenken
* Ellen Hansell in de International Tennis Hall of Fame (engelsch mit Bild)
Vanilla Sky

**Vanilla Sky** betekent

* *[[Vanilla Sky (Film)|Vanilla Sky]]*, US-amerikaansch Film ut dat Johr 2001,
* Vanilla Sky, italieensche Poppunk-Grupp,
* Vanilla Sky, Cocktail ut Melk un Vanillesirop.
William Parry Murphy

**William Parry Murphy** (* 6. Februar 1892 in Stoughton, Wisconsin; † 9. Oktober 1987 in Brookline, Massachusetts) weer en US-amerikaansch Dokter.

1922 hett he sien Doktertitel an de Harvard Medical School, Boston, maakt. Dornah hett he wiederhen in Harvard arbeit. Murphy hett wesentlich Arbeiten över de Utwirken vun Insulin up de Zuckerkrankheit leefert.

För hör Levertherapie gegen perniziöös Anämie kreegen he, George Richards Minot un George Hoyt Whipple 1934 den Nobelpries för Physiologie oder Medizin.

## Privates
Murphy weer siet 1919 mit Pearl Harriett Adams verheiraadt, mit de he een Söhn un en fröh storven Dochter harr.

## Weblenken

* Murphy up de Siet vun den Nobelpries (engelsch)
* Personennaamdatei
Loonborg (Elv)

**Loonborg/Elv** (hoochdüütsch: *Lauenburg/Elbe*) is een lütte Stadt in’n Kreis Hartogdom Loonborg in de Süüd vun Sleswig-Holsteen.

Se is Deel vun dat Metropolrebeet Hamborg un liggt in’n Süüdoosten vun Hamborg stracks an de Elv. Bit na de Hamborger Binnenstadt sünd dat so wat bi 40 Kilometers.

De Stadt schull samt de Borg Loonborg in 1182 vun Bernhard vun Askanien gründ worden sien.

Hüüt (30. September 2011) hett de Stadt 11.245 Inwohners.

## Lüüd ut Loonborg
Jürgen Christian Findörp (hochdüütsch: Findorff) (1720–1792), de Amtmann un Moorkolonisater in’t Düvelsmoor, kummt ut Loonborg.

## Footnoten
Oost-Swing-Kanaal

De **Oost-Swing-Kanaal** is en Kanaal, de de Oost mit de Swing verbinnen deit. He löppt von en Steed an de Oost op halven Weg twüschen Bremervöör un Öölm na en Steed nich wied von’n Born von’e Swing bi Mulsen. De Oort Hogenmoor liggt an’t Över von’n Kanaal. Bi Heesdörp münnt de Pulvermöhlenbeek in’n Kanaal.

Jürgen Christian Findörp hett den Kanaal 1774 anfangen laten. 1778 weer de Kanaal meist trech un blots noch en Stück von 348 Roten (üm un bi 1600 m) nableven. Dit Stück dee aver dör en Moor gahn, dat 12 m deep weer. Dat hett denn noch bet 1784 duurt, dat de Kanaal kumplett trech weer. Aver al 1788 hebbt se bi en Kunferenz to de Moorkolonisatschoon funnen, dat an’n Kanaal woll technisch nix uttosetten weer, he aver so wenig bruukt warrt, dat he dor al nich mehr good in Schuss weer. Vondaag is de Kanaal nich mehr to bruken.

De Kanaal hett en Afströömrebeed von 28 km².

## Footnoten
Volkmarst

**Volkmarst** () is en Dörp in de Gemeen Basdaal in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

## Geografie

De Naveröörd sünd Thebü in’n Noorden, Basdaal in’n Noordoosten, Brillit in’n Süüdoosten, Kuhs in’n Süden, Ooldwist in’n Süüdwesten, Horst un Karkwist in’n Westen un Appeln in’n Noordwesten.

## Historie

In dat Vörder Register kummt de Oort 1500 as *Volmerstede* vör.

Volkmarst is 1974 Deel von de Gemeen Basdaal worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Volkmarst is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Karkwist.

För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.

## Kultur

### Verenen

De Schützenvereen Volkmarst is 1955 grünnt worrn. De Oort hett ok en egen Freewillige Füürwehr. De MTV Jahn Volkmarst hett sik 1912 grünnt un is 1991 mit’n TSV Basdaal to’n ne’en TSV Basdaal/Volkmarst tohoopgahn.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Volkmarst liggt an de Bundssstraat 71, de in’n Noordoosten över Basdaal, Barchel un Glinn na Bremervöör löppt un in’n Westen över Karkwist na Beverst un wieder na Bremerhoben. In’n Süüdoosten geiht de Brilliter Straat na Brillit an de B&nbsp;74. Ans gifft dat lüttjere Straten na Ooldwist un Appeln.

De nächsten Bahnhööv sünd de Bahnhoff Frellsdorp un de Bahnhoff bi de Hööv in Hipst an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu, de so teihn Kilometer in’n Noorden langslöppt.

### Scholen

De Kinner ut Volkmarst gaht na Grundschool op de Hermann-von-Issendörp-School in Basdaal. Na de 4. Klass wesselt se för de Oberschool op de School Geestborn in Örel oder op dat Gymnasium Bremervöör.

## Literatur

* Martin Blanken, ‎Diedrich Hildebrandt: *Basdahl mit Kluste, Oese, Poggemühlen und Volkmarst: die Geschichte der Dörfer, der Höfe und ihrer Familien.* Volksbank Gnarrenborg, 1984

## Footnoten
Styx (Maand)

**Styx** is en lütten Maand vun den Dwargplanet Pluto, de en Dörmeter twüschen 10 un 25&nbsp;km opwiest.

## Opdecken
De Opdecken vun den föfften Pluto-Maand is an’n 11. Juli 2012 vun de NASA bekannt gewesen worrn. Funnen hebbt em Mark R. Showalter un sien Lüüd, as se Biller vun dat Hubble-Teleskop utweert hebbt. Se wulln an sik kieken, wat de Dwargplanet villicht en Planetenring hett as ok eenige annere Planeten ut dat Sünnsystem. Dorbi sünd se op den föfften Maand stött, de inoffiziell as *P5* betekent weer oder mit den vörlöpigen offiziellen Naam S/2012&nbsp;(134340)&nbsp;1. Siet den 2. Juli 2013 is de offizielle Naam *Styx* vun de IAU publiek maakt worrn. Mit 10–15&nbsp;km Dörmeter is dat opstunns de lüttste bekannte Maand vun’n Pluto.

## Utforschen
Bit hüüt is de Maand blots op en poor Opnahmen vun dat Hubble-Telekop to sehn. Dorop is aver nix naues to sehn, wat den Opbo oder de Böverflach vun den Maand angeiht. Man, dat warrt överleggt, dat de Rummsond *[[New Horizons]]*, de an’n 19. Januar 2005 losschickt worrn is, na en Flaagtiet vun 10 ½ Johren, an’n 14. Juli 2015, in en Afstand vun blots 27.000 km an den Maand Charon un in blots 9.600&nbsp;km an Pluto sülvst vörbiflegen schall. Bi dissen Flaag warrt dat ok mööglich wesen, de lütteren Maanden nauer to bekieken.

## Borns
Dirk Hafemeister

**Dirk Hafemeister** (* 17. April 1958 in Berlin; † 31. August 2017) weer en düütsch Springrieder. 

Sien gröttste sportlichen Erfolge weern de Gewinn vun de Goldmedaille in't Mannschaftsspringen (Mixed) bi de Olympisch Sömmerspelen 1988 in Seoul un de Weltmeestertitel mit de Springrieder Equipe 1994. För Düütschland hett he an 30 Nationenpries deelnommen un weer ok mehrfach düütsch Mannschapsmeester. 

He leev toletzt in Hanau un weer Springtrainer.

## Erfolge
* Olympiasieger mit de Mannschap 1988 (up Orchidee 76)
* Goldmedaille mit de Mannschap WM 1994 (up P.S. Priamos)

## Weblenken
* Internetpräsenz vun Dirk Hafemeister
* Dirk Hafemeister bi Sportsreference.com
Eric Jelen

**Eric Jelen** (* 11. März 1965 in Trier) is en ehemalger düütsch Tennisspeler.

## Leven
Sien gröttsten Erfolge weern de beid Daviscupsiege 1988 un 1989, de he mit Boris Becker un Carl-Uwe Steeb erringen kunn. Sien Rull in de Mannschap weer de vun den Düppelpartner vun Boris Becker. Sien best Platzeeren in de Eenzel-Weltranglist weer Platz 23 in' Juli 1986; in de Düppelwertung keem he bit up Platz 17.

Eric Jelen weer Düütscher Hallenmeester 1985, 1986, 1987 un Düütsch Mannschapsmeester 1984, 1985, 1986, 1987, 1988. De Rechtshänder wunn 1989 dat Turnier vun Bristol. 

All tosommen hett Eric Jelen 28 Davis Cup-Insatzen harrt vun de he 20 wunnen hett.

1992 hett Eric Jelen sien Tenniskarriere afslooten. He hett dornah eerst as Sportlicher Leiter bi en Essener Sportmarketing Agentur. Intüschen is he as free Mitarbeiter för den Beriek Tennis bi „Boris Becker & Co.“ tätig. 2010 hörr he to dat Organisatschoons-Team vun den Arag-World-Team-Cup in Düsseldörp.

## Weblenken
* ATP-Profil (engelsch)
* ITF-Profil (engelsch)
* Sien Davis Cup-Statistik (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Gołda Tencer

**Gołda Tencer** (* 2. August 1949 in Łódź) is en poolsche Schauspelersche, Singersche un Speelbaas’sche.

## Leven un Wark
Gołda Tencer is in en jöödsche Familie boren worrn. Ehr Vadder Szmul Tencer (1915–1971) hett den Holocaust överleevt, ehr Mudder Sonia Tencer hett den Krieg in de Sowjetunion överleevt. Gołda hett ehr eersten Insichten op de Bühn wunnen, as se op de jöödschen School Pereca in Łódź weer un ok as Kind in’t Teatr Powszechny in Łódź. In’t Johr 1969 is se na Warschau gahn un hett dor en Utbilln as Schauspelersche an’t Jöödsche Theater maakt. Ehr Diplom hett se 1971 kregen. Siet de Tiet höört se ok to’t faste Ensemble vun’t Jöödsche Theater.1984 hett se en Stipendium kregen vun de Regeren vun de USA un kreeg de Mööglichkeit dor in de USA Theaterarbeit to maken.

Verheiraat is se mit Szymon Szurmiej, de lange Johren Direkter vun’t Jöödsche Theater weer. In Polen is se bekannt as en rutragen Interpretin vun jiddische Chansons. In Düütschland is se dör den Film *[[Alles auf Zucker!]]* bekannt worrn, in den se de Ehfro vun Udo Samel speelt hett. In Warschau hett se ok as Speelbaas un Schauspelersche an’t Jöödsche Theater arbeit.

## Filmografie (Utwahl)

## Weblenken
*
Richard Benjamin

**Richard Benjamin** (* 22. Mai 1938 in New York City, New York) is en US-amerikaanschen Schauspeler un Speelbaas.

## Leven un Wark
Benjamin hett sien Loopbahn an’t Theater anfungen. Dor hett he eerst eenige Rullen speelt un weer bi enige Stücken ok Speelbaas. Bekannt worrn is he in sien Rull in de Feernsehreeg *He & She*, för de he 1968 för den *[[Emmy]]* vörslahn worrn is. 1969 hett he in de Kummedie *Goodbye, Columbus* een vun de Hööftrullen speelt.

Benjamin is siet den 26. Oktober 1961 mit de Schauspelersche Paula Prentiss verheiraat un hett twee Kinner.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
De Schauspeler is in sien Loopbahn opstunns för söven Filmpriesen vörslahn wesen. Dorvun hett he twee wunnen:
* 1976: den *[[Golden Globe]]* in de Kategorie *[[Golden Globe Award/Best Nevendorsteller|Best Nevendorsteller]]* för *The Sunshine Boys*
* 1984: den *[[Golden Spike]]* vun’t *[[Valladolid International Film Festival]]* för *Racing with the Moon*

## Weblenken
*
Novak Đoković

**Novak Đoković** (; * 22. Mai 1987 in Belgrad, Serbien) is en serbischen Tennisspeler.

Tüschen 2008, 2011, 2012, 2013 un 2015 hett he de Australian Open wunnen un in dat Johr 2011, 2014 de Wettkamp in Wimbledon. Van 4. Juli 2011 bit 8. Juli 2012 weer Đoković denn de Nr. 1 vun de Tennis-Weltranglist. An 17. August 2008 harr he all bi de Olympsch Spelen in Peking de Bronzemedaille wunnen. 

## Kindheit
Mit veer Johr fung he an mit Tennis spelen. Siet 2003 speelt he up de ATP-Tour. En Johr later weer he all ünner de best föfftig un 2006 hett he to’n eersten mol en ATP-Turneer wunnen.

## Översicht

### Enkeld Siege (50)

### Siege in’t Dubbelt (1)

## Borns


## Weblenken

* Đoković sien Websteed (engelsch oder seerbsch)
* Đoković ATP profil
Tangendörp

**Tangendörp** () is en Dörp in de Gemeen Toppenstää in’n Landkreis Horborg, Neddersassen.

## Geografie

Tangendörp liggt in de Lümbörger Heid un dicht bi’t Garlstörper Holt. Twee Kilometer in’n Oosten von dat Dörp flütt de Aubeek langs, de in de Luh münnt.

De Naveröörd sünd Parrns in’n Noordoosten, Wulfsen un Gastää in’n Oosten, Toppenstää in’n Süden, Quarrendörp in’n Süüdwesten, Braackel in’n Westen un Thieshoop in’n Noordwesten.

## Historie

In’n Eersten Weltkrieg sünd 18 Soldaten ut Tangendörp fullen oder vermisst un in’n Tweten 34.

1930 is bi Tangendörp in en Graffbarg ut de Bronztied de Schievenfibel von Tangendörp funnen worrn. De Fibel liggt vondaag in dat Archäoloogsche Museum in Hamborg.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Parrns in’n Kanton Winsen höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Parrns in dat Amt Winsen tohöört. Blots in de Tied von 1852 bet 1859 weer de Oort kort in dat Amt Parrns. Na 1885 weer Tangendörp in’n Kreis Winsen. 1932 is dat Dörp Deel von’n Kreis Horborg worrn.

An’n 1. Juli 1972 is de Gemeen Tangendörp bi de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Toppenstää worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Tangendörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Gertrud-Kark in Parrns.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht op’n Karkhoff.

Elk Johr gifft dat in Tangendörp dat Buurnreken. Ok Faslam warrt fiert.

### Verenen

De Schützenvereen Tangendörp is 1935 grünnt worrn.

## Weertschop un Infrastruktur

Tangendörp hett en egene Freewillige Füürwehr, de an’n 18. Juli 1893 grünnt worrn is.

### Verkehr

Tangendörp liggt an de Kreisstraat 6, de in’n Süden na Toppenstää an de Landsstraat 212 ran löppt un in’n Noordwesten na Thieshoop un an de L&nbsp;215 ran. Dor an de L&nbsp;215 liggt ok de Opfohrt 39 Thieshoop op de Autobahn 7 (Afsnidd Hamborg–Hannover). Ans gifft dat noch en lüttjere Straat na Wulfsen.

De nächsten Bahnhööv sünd de Bahnhoff Ashusen un de Bahnhoff Winsen an de Bahnlien Hamborg–Hannover. Von 1874 bet 1981 hett dat ok Personenverkehr op de Bahnlien Wittenbarg–Bookholt geven. In de eerste Tied weer de nächste Bahnhoff veer Kilometer in’n Oosten in Wulfsen (dor ok Ansluss an de Bahnlien Winsen–Hützel). In dat 20. Johrhunnert hett denn Tangendörp ok en egen Bahnhoff kregen.

## Footnoten
Thomas Voß

**Thomas Voß** (* 25. Oktober 1958) is en düütsch Springrieder. 

Sien bitlang gröttste Spood is de 2. Platz in dat Johr 2012 bi den CHIO in Aken up *Carinjo*. Mit dit Peerd hett he ok all eenig Natschonenpries bestreeden. Sien best Platzeeren bi Düütsch Meesterschapen weer bitlang Platz 4 in dat Johr 2001 mit dat Peerd  *Clinton H*.

Thomas Voß wahnt in Schülp.

## Weblenken
* Kört-Bio bi de Deutschen Reiterlichen Vereinigung
* Thomas Voß up Pferdenachrichten.de
Agatho (Paapst)

**Agatho** († 10. Januar 681 in Rom) weer Papst van 678 bit 681. Sien Naam bedüüd „de Goode“ (greeksch).

He stamm ut Sizilien un wurr Mönk. De Legende nah hett he dree Johr lang en Steen in‘ Mund dragen, um swiegen to leern.

An 27. Juni 678 wurr he de Nahfolger vun Paapst Donus un hett de sien Politik fortsett. So hett he dat schafft, de Stadt Ravenna, de siet 666 unafhängig weer, weer ünner de Hoheit vun de Paapsten to bringen. Wichtigst Begevenheit vun sien Pontifikat weer de Beendigung vun den Monotheletismus-Striet up dat 3. Konzil vun Konstantinopel. 

Kaiser Konstantin IV. hett den Paapst in‘ August 678 nah Konstantinopel inlaaden. Agatho weer bereit, de Inlaaden vun de Kaiser to folgen, un hett sück mit verscheeden Karkengelehrten beraden, um en eenheitlich Positschoon vun de  Westkark to schaffen. 

De Kaiserhof wies sück to dat Veroordeelen vun den Monotheletismus bereit, wat in eerst Lien doran leeg, dat de Deelen vun dat Riek, in de de Glovensricht an‘ starksten verbreedt weer (Ägypten, Palästina un Syrien), dör Erobern an de Araber verloren gahn weern. Konstantin hett deshalb seggt, dat dogmatisch Diskussionen ut dissen Grund unnütz wurrn weern. 

In‘ März 680 hebbt de Paapst un 150 Bischopen de Lehr vun den Monotheletismus för falsch verklort. Up dat 6. Ökumenisch Konzil (van 7. November 680 bit to’n 16. September 681 ünner den Vörsitt vun Kaiser Konstantin IV. in‘ kaiserlichen Palast vun Konstantinopel) wurr ok Paapst Honorius I., de as Initiator vun den ganzen Striet gull, verdammt.

Noch vör dat Enn‘ vun dat Konzil is Paapst Agatho an‘ 10. Januar 681 in Rom storven.

De kathoolsch Kark hett as Gedenkdag för den Paapst Agatho de 10. Januar, de orthodoxe Kark den 20. Februar.

Papst Agatho ssull man nich verwesseln mit den koptischen Paapst Agatho vun Alexandria (654 bit 673).

## Literatur
* E. Gorys: *Lexikon der Heiligen.* 1997
* 

## Weblenken

* Indrag in de Catholic Encyclopedia (engelsch, Utgaav 1913)
* Indrag in dat Hilligenlexikon
* DNB-Katalog
* [Personennaamdatei](http://toolserver.org/~apper/pd/person/Agatho_(Papst))
Alan Tudyk

**Alan Wray Tudyk** (* 16. März 1971 in El Paso, Texas) is en US-amerikaanschen Schauspeler.

## Leven un Wark
Tudyk is in Plano in Bundsstaat Texas opwossen. Na de Highschool hett he 1990 un 1991 dat *Lon Morris Junior College* in Jacksonville besöcht, woneem he Dramatik studeert hett. He weer in disse Tiet aktiv Liddmaat vun *Delta Psi Omega*, wat de Collegegrupp is vun de US-amerikaanschen Theatervereenigen *Alpha Psi Omega*. 1991 hett he den *Academic Excellence Award for Drama* wunnen.

Sien Studium hett he 1993 an de Juilliard School wietermaakt, hett 1996 aver ahn Afsluss afbroken. Liekers harr he 1997 sien eerste Filmrull in dat Independent-Drama *35 Miles from Normal*. Dorna hebbt sik regelmatig wietere Filmrullen anslaten. En grote Rull speel he to’n Bispeel 2004 in *I, Robot*. 1999 harr Tudyk sien eersten Optritt an’n Broadway mit dat Stück *Epic Proportions* un speelk dorna noch in en Reeg annere Stücken mit.

2002 hett he dree Figuren in den Film *Ice Age* snackt. Dat glieke Johr weer he för en Hööftrull in de Feernsehreeg *Firefly* ünner Verdrag nahmen. Inwüschen weer he in mehr as föfftig Produkschonen vun Film un Feernsehn to sehn.

## Filmrullen (Utwahl)

## Utteken
Tudyk hett opstunns noch keen grote Filmpriesen wunnen, man he weer 2005 för en *[[MTV Movie Award]]* un 2008 för en *[[Screen Actors Guild Awards]]* nomineert.

## Weblenken
* 
* 
* Offizielle Website
Wittmoldt

**Wittmoldt** is en Gemeend in’ Kreis Plöön in Sleswig-Holsteen. To dat Gemeendrebeet hörrn de Göder Wittmoldt un Güsdörp as ok de Oortsdeelen Eichhorst un Wittmoldt Siedlung. De Gemeend hett 177 Inwahners (Stand: 31. Dezember 2010) up en Rebeet vun 5,71 km².

## Geografie, Verkehr un Wertschap
Wittmoldt liggt an de Schwentine etwa 3&nbsp;km westlich vun Plöön. An’ östlichen Rand vun dat Gemeendrebeet verlöppt de Bundsstraat 76. Buterdem führen de Europääsch Feernwannerweeg E 1 un E 6 dör Wittmoldt.

De Gemeend is landweertschaplich präägt, 78 % vun de Flach ist Landweertschapsflach, dorto kamen noch 17 % Woold- un Waterflachen. In Wittmoldt gifft dat mehrere landweertschaplich Bedrieve för Melkweertschap un Ackerbo, en Landmaschienenbedrief as ok en Utbillnsgestüt vun de ehmalgen Weltklassspringrieder Peter Luther.

## Historie
Wittmoldt wurr 1281 toeerst as „Wotmolte“ in en Oorkunn erwähnt. De Naam hett en ooltpolabischen Oorsprung un betreckt sück up de „Deep in’n Stroom“.

De Gootshööf Wittmoldt un Güsdörp stammen in hör hüüdig Form ut de Tiet um 1800. 

## Literatur
* Martin Becker, Gert Kaster, Christine Becker: *Kulturlandschaft Holsteinische Schweiz.* Wachholtz, Neemünster 2007, ISBN 3-529-02531-3.
* Ulf Seefeldt: *Schule Wittmoldt 1957-1969.* Ed. Barkau, Großbarkau 1996, ISBN 3-928326-15-5
* Alfons Galette: *General Lafayette in Wittmoldt: ein Leben für die Freiheit.* Sönksen, Plöön 1989, ISBN 3-927875-21-X
* Ulf Seefeldt: *Eine Chronik von Wittmoldt.* vervielf. Ms., Wittmoldt 1966

## Weblenken

* Gemeend Wittmoldt

## Enkeld Nahwiesen
Peter Luther (Springrieder)

**Peter Luther** (* 2. Januar 1939 in Aversleht bi Wilster; † 15. Oktober 2024)) weer en düütsch Springrieder. 
 
Sien gröttste Erfolge sünd de Gewinn vun dat Düütsch Spring Derby 1980 un de Gewinn vun de Bronzemedaille mit de Mannschap bi de Olympisch Spelen 1984 in Los Angeles, jeweils mit dat Peerd *Livius*. 1982 in Dublin wunn he tosommen Paul Schockemöhle, Norbert Koof un Gerd Wiltfang Sülver in den Mannschapswettstriet bi de Weltmeesterschap. Bi Europameesterschapen wunn Peter Luther all tosommen dree Medaillen mit de Mannschap: Gold 1981 in München, Sülver 1979 in Rotterdam un Bronze 1985 in Dinard. 

Intüschen hett he sück vun den aktiven Springsport torüchtrucken un hett denn as Utbilder för Peerd un Rieder up sien Hoff in Wittmoldt arbeit.

## Weblenken
* Websteed vun den Stall Luther
Dave Stryker

**Dave Stryker** (* 30. März 1957) is en US-amerikaansch Jazzgitarrist.

Stryker is in Omaha (Nebraska) upwussen un hett mit teihn Johr autodidaktisch dat Gitarrspelen lernt. 1980 keem he nah New York City. Hier wurr he 1984 Liddmaat in de Band vun „Brother“ Jack McDuff, mit de he in de folgend twee Johren dör de  USA, Kanada un Europa touren dee. Van 1986 bit 1995 hörr he to dat Quintett vun Stanley Turrentine, wo he ok mit Dizzy Gillespie un Freddie Hubbard uptreden kunn. 

1988 keem Stryker sien eerst Album ünner eegen Naam herut; siet 1990 is he bi dat Label  SteepleChase Music ünner Verdrag. He arbeit mit verscheeden eegen Bands: de  *Stryker/Slagle Band*, de *The Blue to the Bone Band*, dat *Shades Project* un dat *Trio Mundo* (mit Manolo Badrena un Andy McKee).

## Diskographisch Henwiesen
**First Stryke*, 1989
**Strykezone* mit Steve Slagle, Marc Copland, Ron McClure un Ronnie Burrage, 1990 
**Passage* mit Steve Slagle, Joey Calderazzo, Jay Anderson un Adam Nussbaum, 1991
**Blue Degrees* mit Larry Goldings, Rick Margitza un Jeff Hirshfield, 1992
**Full Moon* mit Steve Slagle, Jay Anderson un Jeff Hirshfield, 1993
**Stardust* mit Joey DeFrancesco un Adam Nussbaum, 1994 
**Nomad* mit Randy Brecker un Steve Slagle, 1994 
**The Greeting* mit Bruce Barth, Tony Reedus, Scott Colley un Daniel Sadownick, 1995
**Blue to the Bone* mit Brian Lynch, Rich Perry, Conrad Herwig, Bob Parsons, Bruce Barth, Jay Anderson un Billy Drummond, 1996
**Big Room* mit Billy Hart, Rich Perry und Ed Howard, 1996 
**All The Way* mit Bill Stewart un Scott Colley, 1997
**Blue to the Bone II* mit Adam Nussbaum, Steve Slagle un Clark Gayton, 1998
**Shades of Miles* Billy Hart, Manolo Badrena, Terry Burns, Marc Copland, Larry Goldings, Steve Slagle, Billy Drewes un Brian Lynch, 1998
**Changing Times* mit Steve Slagle, Bill Moring, Tim Horner un Manolo Badrena, 1999 
**Blue to the Bone III* mit Jay Anderson, Clark Gayton, Tim Horner, Brian Lynch, Bob Parsons, Steve Slagle undJames Williams, 2001
**Shade's Beyond* mit Steve Slagle, David Berkman un Terry Burns, 2004
**Big City [live]* mit Ed Howard, Dave Kikoski un Victor Lewis, 2005 
**An Uptown Christmas* 2005 
**Six String Santa* 2005 
**The Chaser* mit Jared Gold, Tony Reedus, 2006 
**Latest Outlook* mit Jay Anderson, Billy Hart, Joe Lovano un Steve Slagle, 2007

## Weblenken
* Websteed vun Dave Stryker
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Midnight

**Midnight** betekent

* *[[Midnight (1931)|Midnight]]*, US-amerikaanschen Film ut dat Johr 1931,
* *[[Midnight (1934)|Midnight]]*, US-amerikaanschen Film ut dat Johr 1934,
* *[[Midnight (1939)|Midnight]]*, US-amerikaanschen Film ut dat Johr 1939,
* *[[Midnight (1982)|Midnight]]*, US-amerikaanschen Film ut dat Johr 1982,
* *[[Midnight (1998)|Midnight]]*, brasiliaanschen Film ut dat Johr 1998,
* *[[Midnight (Koontz)|Midnight]]*, Roman vun Dean Koontz ut dat Johr 1989,
* *[[Midnight (Wilson)|Midnight]]*, Kinnerbook vun Jacqueline Wilson ut dat Johr 2003,
* *[[Midnight (Hunter)|Midnight]]*, Roman vun Erin Hunter ut dat Johr 2005,
* *[[Midnight (Album)|Midnight]]*, Musikalbum vun Diane Schuur,
* Midnight, gemeenfree Rebeet in Mississippi, USA,
* Midnight, Ringnaam vun de Bodybuildersche un Wrestlersche Ann Marie Crooks,
* SS ''Midnight'', US-amerikaansch Schipp (1943),
* SS ''Midnight'', US-amerikaansch Schipp (1944),
* USS ''Midnight'', Schipp von de US-amerikaansche Marien (1861),
* USS ''Midnight'', Schipp von de US-amerikaansche Marien,
* Mount Midnight, Barg in Viktorialand, Antarktika.
Menarche

As **Menarche** (ooltgr. μήν *mên* ‚Maand‘ un ἀρχή *archê* ‚Anfang‘) Warrt dat eerste Optreden vun de Menstruatschoon in de Pubertät betekent. Se finnt to’n Enn vun de pubertären Entwickeln hen statt. Se wiest aver nich eendüdig an, dat de Deern nu al Kinner kriegen kann, vunwegen dat de eersten Menstruatschonen faken ahn Eisprung afloopt, man dör sieten Hormonspegel utlöst warrt. En regelmatigen Zyklus mit Eisprung billt sik tomeist na annerthalf bit twee Johren ut.

## Wesseln Tietpunkt vun de Menarche
För’t Beschrieven vun’t Entwickeln vun de Pubertät is de Menarche bi Deerns sünners goot egent, jüst so as de Spermarche bi Jungs. De Tietpunkt hangt vun verschedene Fakters af as de Ethnie, de Geografie, Nehren aver ok individuelle Saken. För Deerns liggt de Tietduer twüschen dat Optreden vun eerste Markmolen as dat Wassen vun de Bost oder vun’t Schaamhoor un de Menarche bi ruchweg 2,2 bit 2,7 Johren, kann aver vun Fall to Fall ok weniger as een Johr bit mehr as söss Johren duern. In Düütschland finnt de Menarche tomeist twüschen dat 10. un dat 16. Levensjohr statt.

In’t fröhe 19. Johrhunnert leeg disse Tietpunkt noch twee Johren later. En düütlich Verschuven vun de Menarche is üm 1850 to’n eersten mol opduukt. Siet de Tiet is se in’n Dörsnitt jeed Johrteihnt dree bit veer Maanden fröher kamen. De Ünnerscheden vun de Tiet vun’t Riepen twüschen verschedene Populatschoonsgruppen gaht vör allen op de ünnerscheedlichen Ümweltbedingen un Nehrmiddel torüch, warrt aver ok vun de hygieensch-sanitären oder medizinischen Kultur-Bedingen stüert. In enkelte Fäll is beleggt worrn, dat de Menarche al vör den 6. Geboortsdag leeg.

Bi glieke Levensümstännen in verschedene Populatschonen künnt ok geneetsche Ünnerscheden för ünnerscheedliche Tietpunkten vun de Menarche en Rull spelen. Dat warrt doröver diskuteert, dat mööglicherwies en sünnern Andeel (> 17&nbsp;%) an Lieffett nödig is, üm in de Pubertät to kamen, so dat dat Riepen bi junge Leistungssportlersches un Magersüchtige later insetten deit. Ut statistische Ünnersöken is to sehn, dat de Menarche woll mit en Mindstliefgewicht vun 48&nbsp;kg tosamenhangt.

## Weblenken
* Menarche-Inzidenz in verschedene Kulturen un Tieten

## Borns
Gemeen Öberndörp

**Öberndörp** is en Gemeen in de Samtgemeen Land Hadeln in’n Landkreis Cuxhoben in Neddersassen mit . To de Gemeen höört blangen Öberndörp ok de Öörd Bentwisch, Hasenfleet, Swartenmoor, Braak, Ohrensflucht mit Ohrensfluchterdiek, Ohrensfluchtermoor, Tollboom, Nedderstrekerdiek, Moordiek, Moorstreek un Delen von Laak un Nedderstreek. De Gemeen liggt an de Oost.

## Geografie

De Navergemenen sünd Öderquart in’n Noordoosten, Wingst in’n Oosten, Oosten in’n Süüdoosten, Hemmoor in’n Süden, Wingst in’n Westen un Kumbarg in’n Noordwesten.

## Historie

Öberndörp is an’n 1. Januar 1970 Maat von de Samtgemeen An’n Dobrook worrn.

An’n 1. Januar 1972 is en Deel von Ohrensfluchtermoor mit üm un bi 50 Inwahners von de Gemeen Öberndörp an de Gemeen Hemmoor un dor in’n Oortsdeel Ooldhemmoor wesselt.

To’n 1. November 2016 hett sik de Samtgemeen An’n Dobrook mit de Samtgemeen Land Hadeln tohoopslaten un de ne’e un gröttere Samtgemeen Land Hadeln billt.

## Politik

### Gemeenraat

(Stand: Kommunalwahl vun’n 11. September 2011)

### Börgermeesters

### Wapen

Dat Wapen von de Gemeen wiest baven op grönen Grund en sülvern Wellenlien un ünnen vörn rood un achtern sülvern von Tinnensnidd deelt dat Wapen von de Familie von Brobargen. De Wellenlien steiht för de Oost.

## Weblenken

* Websteed vun de Gemeen (hoochdüütsch)
Samtgemeen Hagen

De **Samtgemeen Hagen** weer en Samtgemeen in’n Landkreis Cuxhoben, in de sik söss Gemenen för de Afwickeln vun de Verwaltenssaken tohoopslaten harrn.

## Geografie

De Samtgemeen Hagen grenz in’n Noorden an de Gemeen Lox, in’n Noordoosten an de Gemeen Beverst, in’n Oosten an de Samtgemeen Hambargen, in’n Süüdoosten an de Gemeen Oosterholt-Scharmbeek, in’n Süden an de Gemeen Swonewebel (de letzten dree in’n Landkreis Oosterholt) un in’n Westen an Braak un Stadland (all beid in’n Landkreis Wersermasch).

## Historie

De Samtgemeen is an’n 1. Januar 1970 billt worrn. To de Tied weren dat 16 Gemen, de sik dor in tohoopslaten hebbt: Albst, Ax, Braamst, Dorphagen, Driftseth, Hagen, Harndorp, Hein, Hoop, Kassbrook, Leernst, Loh, Saans, Uthleer, Wittst un Wolsbuddel. Mit de Gemeenreform in Neddersassen to’n 1. März 1974 hebbt sik 15 von de Gemenen denn to söss gröttere Gemenen tohoopslaten. Blots Ax is in de Samtgemeen Hambargen in’n Landkreis Oosterholt wesselt.

To’n 1. Januar 2014 is de Samtgemeen oplööst worrn. De söss Gemenen hebbt sik denn to de ne’e Eenheitsgemeen Hagen tohoopslaten.

## Politik

To de Samtgemeen hebbt söss Gemenen tohöört:
#Gemeen Braamst
#Gemeen Driftseth
#Gemeen Hagen (Sitt vun de Verwalten)
#Gemeen Saans
#Gemeen Uthleer
#Gemeen Wolsbuddel

### Samtgemeenraat
De Samtgemeenraat vun de Gemeen bestünn blangen den Samtgemeenbörgermeester ut 28 wählte Raatsliddmaten. De letzte Kommunalwahl weer an’n 11. September 2011:

### Samtgemeenbörgermeesters

### Samtgemeendirekters

### Wapen

Dat Wapen wiest baven vörn op roden Grund en sülvern Slötel un en sülvern Wagg, baven achtern op sülvern Grund en roden Steern mit acht Tacken un twee gröne Ekenbläder un ünnen op blauen Grund en sülvern Hünengraff.

De Bremer Slötel steiht för de Laag in dat ole Arzbisdom Bremen. De Steern un de Ekenbläder staht för de ole Gerichts- un Dingsteed ünner de „Staleke“ in dat ole Amt Hagen. Dat Hünengraff steiht för de Megalithanlagen, von de in de Samtgemeen en Reeg to finnen sünd.

## Weblenken

* Websteed vun de Samtgemeen (hoochdüütsch)
Thelarche

De **Thelarche** (ooltgr. vun *thele* för „Bostwort“; un *arche*  för „Anfang“) betekent den Anfang vun’t Entwickeln vun de Bost bi de Deerns. Oorsaak för’t Bostentwickeln, de langsom, na un na vör sik geiht, is de Östrogen-Spegel, de anstiegen deit. De Tietpunkt vun de Thelarche liggt tomeist noch vör den Anfang vun de egentliche Pubertät. Faken is mit den Begreep aver ok nich de nipp un naue Tietpunkt meent, man de eerste Tietduer oder Schuuv vun de hele Entwicklung.

## Physiologie
In Länner, de weertschoplich goot entwickelt sünd, also bi Deerns de gesund opwasst un jümmer noog to Eten hebbt, fangt de Eierstöck hüütigendaags in’t Öller vun acht bit negen Johren an langsom jümmer mehr Östrogenen in’t Blood aftogeven. Dat is verbunnen mit en Anstiegen vun de Gonadotropinkunzentratschoon in’t Blood. Dat Anstiegen vun de Geslechtshormonen lööst den Anfang vun’t Bostentwickeln ut, jüst so as dat Riepen vun de Beermudder un de Scheed. Ok dat Utbilln vun de tyypsche Liefform vun de Fronslüüd un ok dat Stüern vun’n Menstruatschoonszyklus löpt över de Östrogenen. 

Op de annern Siet warrt in de Nevenneren vun de Deerns ok Androgenen produzeert, dat dat Wassdom vun’n Lief in de Hööch as ok dat Utbilln vun de Schaamhoor anregen doot (Pubarche). Se sünd later ok för’t Wassdom vun de Asselhoor verantwoortlich un mööglicherwies ok för Liefhoor an annere Steden.

## Kiek ok
* Pubertät
* Tanner-Stadien

## Literatur
* E. J. Haeberle: *Die Sexualität des Menschen*, Walter de Gruyter, Berlin – New York 1983, ISBN 3-11-008753-7
* W.D. Keidel: *Kurzgefasstes Lehrbuch der Physiologie*, 2. Opl, Georg Thieme Verlag, Stuttgart 1970
* Werner Stangl: *Körperliche und sexuelle Entwicklung im Jugendalter.* (werner stangls arbeitsblätter - online)
Loorpe

Dat Daep **Loorpe** (mit Binaomen Sanktus, *Sanktus Loorpe*, düütsch: Lorup) ligg in’t Noordoosten van’n Landkreis Emsland in Neddersassen. In Loorpe waont 3249 (Stand: 31. Dez. 2020) Lüü up en Flach vun 51,35 km². De Gemeente Loorpe höört to de Samtgemeente Weerlte mit to. 

## Weblinks

* www.lorup.de
Samtgemeen Land Hadeln (2011–2016)

De **Samtgemeen Land Hadeln** weer en Samtgemeen in’n Landkreis Cuxhoben, in de sik acht Gemenen för dat Afwickeln von de Verwaltenssaken tohoopslaten harrn. De Samtgemeen hett in disse Form von’n 1. Januar 2011 bet 31. Oktober 2016 bestahn. Se is in de ne’e Samtgemeen Land Hadeln opgahn, de den sülven Naam driggt, aver grötter is.

## Geografie

De Samtgemeen Land Hadeln hett in’n Oosten an de Samtgemeen An’n Dobrook grenzt, in’n Süüdoosten an de Samtgemeen Loomst, in’n Süden an de Samtgemeen Beers, in’n Westen an de Gemenen Langen un Noordholt un in’n Noordwesten an de Gemeen Cuxhoben. Güntsied de Elv leeg in’n Noorden dat Amt Marn-Noordsee in’n Kreis Dithmarschen von Sleswig-Holsteen.

## Historie

De Samtgemeen is to’n 1. Januar 2011 billt worrn, as sik de Samtgemeen Hadeln un de Samtgemeen Sietland tohoopslaten hebbt. To’n 1. November 2016 is de Samtgemeen mit de Samtgemeen An’n Dobrook tohoopgahn. De ne’e Samtgemeen driggt nu ok den Naam Samtgemeen Land Hadeln.

## Politik

To de Samtgemeen hebbt disse acht Gemenen höört:
#Gemeen Godshem
#Gemeen Helmworth
#Gemeen Lee
#Gemeen Neenkarken
#Gemeen Oosterbrook
#Gemeen Oterndörp (Sitt vun de Verwalten)
#Gemeen Steenau
#Gemeen Wannen

### Samtgemeenraat
De Samtgemeenraat vun de Gemeen bestünn blangen den Samtgemeenbörgermeester ut 38 wählte Raatsliddmaten.

### Samtgemeenbörgermeesters

### Wapen

Dat Wapen hett vörn teihn swarte un gollen Striepen mit en schraag bagen grönen Rutenkranz dor op wiest un achtern op grönen Grund un en swarten Schildfoot den hilligen Nikolaus von Myra in sülvern Ünnerrock, gröön Överrock mit gollen Rannen, gollen Schoh un Bischopsmütz, in de linke Hand en gollen Krummstaff un de rechte Hand to’n Swoor hoogböhrt.

De Deel vörn is dat Wapen von Sassen-Loonborg, to dat dat Land Hadeln fröher tohöört hett.