Mohammed el-Baradei

**Mohammed el-Baradei** ( *Muḥammad Muṣṭafā al-Barādaʿī*; * 17. Juni 1942 in Kairo, Ägypten) is en ägyptisch Diplomat. He weer van 1997 bir to'n 30. November 2009 Generaldirekter vun de Internatschonale Atomenergie-Organisatschoon (IAEO) un kreeg tosommen mit de in dat Johr 2005 den Freedensnobelpries. Enn' April 2012 hett he en eegen politische Partei mit de Naam  „Verfaatenspartei“ grünnd. He führt buterdem dat Oppositschonsbündnis *[[Natschonale Heilsfront]]* an.
Van' 14. Juli 2013 bit to'n 14. August 2013 weer he Viezpräsident vun Ägypten.

## Leven
Mohammed el-Baradei is de Söhn vun den Afkaat Mustafa el-Baradei, den ehmalgen Präsidenten vun de *[[Egyptian Bar Association]].* He hett in Kairo Rechtswetenschapen studeert un dat Studium 1962 mit de Licence afslooten. 1964 fung sien Loopbahn as Diplomat an, tonächst an de Ständigen Vertretung vun sien Land bi de Vereente Natschonen in New York un in Genf. 1974 hett he sien Doktertitel an de New York University School of Law maakt un wurr Rechtsberader in dat ägyptisch Butenministerium bit 1978.

He is Liddmaat vun de *[[International Law Association]]* un de *[[American Society of International Law]]* as ok *[[Alumnus]]* vun dat *[[Soltborg Seminar]]*. Verheiraadt is he mit de Kindergärtnerin Aida Elkachef. Dat Ehepaar el-Baradei hett twee Kinner, Laila un Mustafa. In' Tosommenhang mit de Verhandlungen in' Iran um de Inschränkung vun de atomaren Forschung keemen Gerüchte up, dat Aida Elkachef Iranerin weer un el-Baradei dordör nich neutral bewerten. Man weer bang um de Inflootnahm vun sien Ehefru. Dat wurr vun de IAEO apenlich torüchwiest.

### Wirken in de IAEO
1980 is he to de Vereente Natschonen in dat Internatschonale Rechtsprogramm an dat *[[Utbillens- un Forschungsinstitut vun de Vereenten Natschonen]]* wesselt. Parallel dorto weer he van 1981 bit 1987 as außerordentlicher Perfesser för Internatschonales Recht an de New York University School of Law tätig.

1984 wurr he to'n Repräsentanten vun den Generaldirekter vun de Internatschonale Atomenergieorganisatschoon (IAEO) nömmt. Van 1987 bit 1991 hett he de Rechtsafdeelen vun de  Behörde leit. 1993 wurr er Stellvertreder vun den Generaldirekter Hans Blix för externe Angelegenheiten. An' 1. Dezember 1997 wurr he sülvst to'n Nahfolger vun Hans Blix as Generaldirekter wählt, un 2001 weer wählt. 

El-Baradei hett de Begrünnen för den Irakkrieg, nah de in den Irak Massenvernichtungswapen lagert würrn kritiseert un wurr dorum vun de Amerikaners ünner Präsident George W. Bush düchtig diplomatisch angreepen. Se wullen hüm ok nich weer wählen. El-Baradei weer todem för Verhanneln mit Iran wegen de hör Atomwapenprogramm, wat den USA aber ok nich passen dee. Eerst nah en Drapen tüschen el-Baradei un de US-Butenministerin Condoleezza Rice leeten de kritisch Stimmen ut de US-Regeeren nah. 

In' Dezember 2004 wurr bekannt, dat el-Baradei vun den USA systematisch afhöört wurr, woröver he düchtig düll weer.

Vör den Achtergrund vun de af 2005 ok in den USA tonehmen Twiefel an de Richtigkeit vun de Interventschoon in' Irak wurr ok dit diplomatisch „Sparrfüer“ wat minner. An' 26. September 2005 wurr el-Baradei vun de IAEO-Hööftversammlung in hör Sitt in Wien eenstimmig för en darte veerjohrig Amtstiet as Generaldirekter bestätigt. Sien Amtstiet gung plaanmäßig to'n 30. November 2009 to Enn'; Nahfolger wurr de japaansch Diplomat Yukiya Amano.

2011 hett el-Baradei in Betoog up den Konflikt mit den Iran kritiseert, dat de USA un Europa wichtige Dokumente un Informatschonen torüchhollen dee. Se weern nich an en Kompromiss mit de iraansch Regeeren, sonnern an en Regimewessel „mit allen erforderlichen Mitteln“ interesseert ween. Ok den Iran hett he „Tricksereien“ vörschmeeten.

### Hollen to de Politik in Ägypten un Parteigrünnen
El-Baradei weer de zentraal Figur vun de *Natschonale Vereenigung för den Wannel*, to de sück in' Februar 2010 tallriek Oppositschonspolitiker tosommenslooten harrn. Se hett sück för demokraatsch Reformen in Ägypten insett. An'  6. September 2010 hett el-Baradei to'n Boykott vun de för November anstahn Parlamentswahl in Ägypten upropen, wiel disse Afstimmen mit Sekerheit manipuleert weern würr. 

Vör den Achtergrund vun de Revolution in Ägypten 2011 hett he in en in de Newsweek an' 26. Januar 2011 rutbrochten Artikel US-Butenministerin Hillary Clinton swoor Vorwürfe wegen deren to torüchhollen Kritik an den Afloop vun de Parlamentswahlen maakt.. An' 27. Januar hett he  Staatspräsident Hosni Mubarak upfordert, sück ut de Politik torüchtotrecken un hett sück sülvst as Alternative för en Övergangsregeeren anbooden. Den Dag dorup geev dat Berichte, wonah he in Kairo ünner Huusarrest sett wurrn weer, nahdem he an en verbooden Demonstratschoon deelnommen harr. In en an den  Folgedag mit al-Dschasira führt Interview hett he seggt, dat he nichts vun en Huusarrest weeten dee. De Proteste würrn so lang andüern, bi de Präsident aftreeden weer. Dat politische System müss sück ännern, bevör Ägypten vörankommen könne. De Reed vun Mubarak, in de he de Uplösen vun sien Regeerenskabinetts ankünnigt harr, hett el Baradei as enttäuschend betekent.

2011 hett sück el-Baradei ütert, dat he binnerhalv vun en demokraatsch Systems för dat Amt vun den Präsidenten kandideeren wull. Aber all in' Januar 2012 truck he de Kandidatur ut Protest gegen de ägyptisch Militärmachthebber mit Henwies dorup, dat faire Wahlen to Tiet nich mögelk weern, weer torüch.

Enn' April 2012 hett el-Baradei mit de „Verfaatenspartei“ en eegen politische Partei grünnd. Se sull nah eegen Angaven as Alternative to de domineeren islamistisch Gruppeeren de Revolutschoon retten. To glieker Tiet hett el-Baradei de övergangsphase ünner de Herrschap vun den Militärraat as „tragisch“ bewert, wiel sück de Wirtschapslaag verschlechtert harr un bit to de  Präsidentschapswahl kien nee Verfaaten utarbeit wurrn weer.

In' Vörfeld vun dat Verfaatensreferendum 2012 hett de vun Präsident Mohammed Mursi sülvst insett ägyptisch Generalstaatsanwalt Talaat Ibrahim Abdullah Ermittlungen gegen el-Baradei un dorneben den ehmalgen Generalsekretär vun de Araabsch Liga Amr Mussa infolg vun Anzeigen wegen „Aufstachelung der Bürger zum Umsturz“ un „Spionage für Israel“ inleiten laaten.

An' 5. Juli 2013 (twee Daag nah den Militärputsch in Ägypten gegen den wählten Präsidenten Mursi) sull el-Baradei eegentlich to'n Baas vun en Övergangsregeeren nömmt wurrn. Interimspräsident Mansur hett dissen Plaan aber mit en körten Frist ännert, wohrschienlich wiel de salafistische *[[Partei des Lichts]]* Wedderstand leisten dee. 

An' 9. Juli 2013 wurr el-Baradei to'n Viezpräsidenten vun de Övergangsregeeren um Premierminister Hasim al-Beblawi nömmt. El-Baradei sull dorbi in eerst Lien för internatschonale Betrecken tostännig ween.
An' 14. August 2013 is he vun dit Amt torüchtreeden un hett dat mit den Versöök vun de  ägyptisch Regeeren, de politische Krise in Ägypten gewaltsam to lösen, begrünnd. Dat führ to düchtig Unruhen in ganz Ägypten an' 14. August 2013.
Dorto hett he seggt: "Ich habe meinen Rücktritt eingereicht, weil ich nicht die Verantwortung für Entscheidungen tragen kann, mit denen ich nicht einverstanden bin. Bedauerlicherweise werden diejenigen, die zu Gewalt und Terror aufrufen, von dem, was heute geschehen ist, profitieren."

An' 18. August 2013 hett el-Baradei Ägypten verlaaten un is nah Wien flaagen, wo he en Wahnen ut IAEO-Tieden hett.

## Utteknungen
An' 7. Oktober 2005 wurr bekanntgeven,dat de Freedensnobelpries in dat Johr 2005 an el-Baradei un de Internatschonale Atomenergieorganisatschoon vergeven wurrd. Dormit hett dat norweegsch Nobelprieskomitee ehr Insatz gegen den Missbruuk vun Atomenergie för militärische Zwecke un de Gewährleistung vun maximalen Sekerheitsstandards bi den freedlichen Gebruuk vun de Atomenergie würdigt.

An' 4. Dezember 2009 wurr el-Baradei dör den öösterrieksch Bundspräsidenten Heinz Fischer mit dat Groot Golden Ehrenteeken an' Band för Verdeensten um de Republiek Öösterriek uttekent.

2010 hett hüm de düütsch Bundspräsident Horst Köhler dat groot Verdeenstkrüüz mit Steern un Schullerband vun den Verdeenstorden vu de Bundsrepubliek Düütschland.

## Böker
* *Wächter der Apokalypse. Ein Kampf für eine Welt ohne Atomwaffen*, Campus Verlag, Frankfort an'n Main/New York 2011 ISBN 978-3-593-39348-3

## Weblinks

* Biografie vun Mohammed el-Baradei bi der IAEO (engelsch)
* DNB-Katalog
* Dr. Mohamed ElBaradei: Alastair Buchan Lecture (International Institute for Strategic Studies, 6. Dezember 2005 - PDF)
* Transkriptschoon vun en Interview vun dat engelsch Blatt The Guardian mit Mohammed ElBaradei (31. März 2010, engelsch)
* http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2005/ Mohammed el-Baradei up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
* Michael Thumann un Gero von Randow: Interview mit Mohamed El Baradei (http://www.zeit.de/2010/20/Interview-ElBaradei-Demokratie] Wir bauen Druck auf«, Die Zeit  van’ 14. Mai 2010, afropen an’ 28. April 2016
* Analyse to den Wahlboykott vun  Baradei - Christoph Sydow: http://www.zenithonline.de/deutsch/politik//article/baradei-gegen-den-versuchsballon/, Baradei gegen den Versuchsballon, Wahlboykott in Ägypten; Zenith – Zeitschrift für den Orient van’ 8. September 2008, afropen an’ 10. März 2011

## Enkeld Nahwiesen