open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marcel Rohner

**Marcel Rohner** is de Naam von

* Marcel Rohner (* 1964), Swiezer Bobfohrer,
* Marcel Rohner (* 1964), Swiezer Bankmanager.
Dubnium

**Dubnium** (fröher ok: *Hahnium*, *Nielsbohrium*) is en cheemsch Element, dat blots künstlich vörkummt. Dat Element höört to de Transactinoiden, warrt mit dat Atomteken **Db** betekent un hett de Atomtall 105. Dubnium warrt to de Övergangsmetallen tellt. All bekannte Isotopen sünd radioaktiv.

## Historie
Dubnium is 1967 vun Georgi N. Fljorow et al. an’t Karnforschungszentrum bi Dubna in de Neeg vun Moskau opdeckt worrn. Unafhangig dorvun weer dat Element 1970 vun Albert Ghiorso et al. an de University of California, Berkeley in Kalifornien opdeckt.

So as all Transactinioden warrt Dubnium blots künstlich dör Bescheten mit Deelken tüügt. De beiden Instituten hebbt dorbi ünnerscheedliche Isotopen bruukt. De sowjetische Arbeitsgrupp hett Actinium mit Neon-Karns beschaten un schlöög as Naam för dat tüügte Element *Nielsbohrium* vör:

:\mathrm{{}^{243}_{\ 95}Am + {}^{22}_{10}Ne \rightarrow 5\, {}^1_0n + {}^{260}_{105}Db}

:\mathrm{{}^{243}_{\ 95}Am + {}^{22}_{10}Ne \rightarrow 4\, {}^1_0n + {}^{261}_{105}Db}

De US-amerikaansche Grupp hett dorgegen Californium un Berkelium mit Stickstoff- un Suerstoff-Karns beschaten. Se nömen dat Element, dat dorbi rut keem, *Hahnium*:

:\mathrm{{}^{249}_{\ 98}Cf + {}^{15}_{\ 7}N \rightarrow 4\, {}^1_0n + {}^{260}_{105}Db}

:\mathrm{{}^{250}_{\ 98}Cf + {}^{15}_{\ 7}N \rightarrow 4\, {}^1_0n + {}^{261}_{105}Db}

:\mathrm{{}^{249}_{\ 97}Bk + {}^{16}_{\ 8}O \rightarrow 4\, {}^1_0n + {}^{261}_{105}Db}

:\mathrm{{}^{249}_{\ 97}Bk + {}^{18}_{\ 8}O \rightarrow 5\, {}^1_0n + {}^{262}_{105}Db}

Na en Striet över de Elementnaams is dat Element 105 in’t Johr 1997 na dat russ’sche Forschungszentrum in Dubna nöömt worrn. Annere Naams, de twüschendör för dit Element bruukt worrn sünd, weern:

* *Unnilpentium* (Atomteken: Unp), (systemaatsch Naam) 
* *Hahnium* (Atomteken: Ha), (na Otto Hahn)
* *Joliotium*, Vörschlag vun de IUPAC 1994 (na Irène un Frédéric Joliot-Curie)
* *Nielsbohrium* (Atomteken: Ns), (na Niels Bohr)

## Bruuk
Bit hüüt is dat Element Dubnium blots in lüttste Mengden to’n Utforschen tüügt worrn. To’n Bispeel kemen bi de Versöken vun Albert Ghiorso et al. üm un bi söss Atomen in de Stunn tostannen. Dorüm hett Dubnium opstunns keen wietere Bedüden.

## Borns


## Weblenken
Biathlon-Weltmeesterschapen 1991

De **26. [[Biathlon-Weltmeesterschapen]]** funnen van’n 19. bit 24. Februar 1991 in Lahti statt. De finnisch Stadt weer all 1981 Utrichter vun de Herren- un 1987 vun de Damen-Weltmeesterschapen.

Hööchtpunkt vun de folgend Saison weern de Olympisch Winterspelen in Albertville. Weltmeesterschapen 1992 geev dat blots in’n Mannschapswettbewarf, wiel disse Disziplin noch nich olympisch weer.

## Tietplaan

## Mannlüüd
### Sprint 10 km



**Datum:** 19. Februar 1991


### Eenzel 20 km



**Datum:** 24. Februar 1991


### Staffel 4 × 7,5 km



**Datum:** 23. Februar 1991


### Mannschap



**Datum:** 21. Februar 1991


## Fruen
### Sprint 7,5 km



**Datum:** 19. Februar 1991


### Eenzel 15 km



**Datum:** 24. Februar 1991


### Staffel 3 × 5 km



**Datum:** 23. Februar 1991


### Mannschap



**Datum:** 21. Februar 1991


## Medaillenspeegel



## Enkeld Nahwiesen
Mikael Pernfors

**Mikael Pernfors** (* 16. Juli 1963 in Malmö) is en ehmalger sweedsch Tennisspeler.

## Karriere
Sien eerst Profisaison weer 1985. Een Johr later reck he sien eenzig Finale bi en Grand-Slam-Turnier, as he bi de French Open in dat Veertelfinale Boris Becker un in dat Halffinale Henri Leconte utschalten dee. In dat Endspeel verlor he denn aber gegen de dormalige Nummer 1, Ivan Lendl.

Mit de sweedsch Davis-Cup-Mannschap stunn he 1986 in dat Davis-Cup-Endspeel, dat Australien mit 3:2 winnen dee.

Nah völ Verletzungen geev he 1993 sien Comeback, noch in dat sülvig Johr kunne he dat Finale vun de Kanada Masters winnen.

1996 hett Mikael Pernfors sien Tenniskarriere afslooten, in de he dree Eenzel- un een Düppeltitel wunn. Sien best Platzeeren in de Weltranglist reck he 1986 mit Positschoon 10. In de Düppel-Weltranglist stunn de Rechtshänder 1988 up Rang 32 as sien best Platzeeren.

Siet 2009 speelt de 1,73 m groot Pernfors up de ATP Champions Tour.

## Turniersiege
### Eenzel

### Düppel

## Weblenken
* ATP-Profil vun Mikael Pernfors (engelsch)
* ITF-Profil vun Mikael Pernfors (engelsch)
* Davis-Cup-Statistik vun Mikael Pernfors (engelsch)
Hans Fahrni

**Hans Fahrni** (* 1. Oktober 1874 in Prag; † 28. Mai 1939 in Ostermundigen, Swiez) weer en Swiezer Schachmeester. 

## Loopbahn
1892 deel he sück mit Oscar Corrodi de Swiezer Meesterschap in dat Schach. 1908 wunn he en Wettkamp gegen  Hersz Salwe mit 3-1 bi een Remis. In München, wohen he översiedelt weer, hull he in’n September van dat glieker Johr en Wettkamp gegen Alexander Alexandrowitsch Aljechin remis (+1 =1 −1) un wunn in dat folgen Johr en Veermeesterturnier vör Savielly Tartakower, Simon Sinowjewitsch Alapin un Rudolf Spielmann. Sien woll gröttste Erfolg weer de Sieg 1911 in San Remo, as he vör Stepan Michailowitsch Lewitski, Leó Forgács, Boris Kostić, Dawid Przepiórka, Gunsberg, Réti usw. wunn.

As eerst Swiezer Beropsspeler hett sück Fahrni up tallriek Rebeeden van dat Schach hervör daan. So stelle he 1911 in München en Weltrekord in dat Simultanspeel up, indem he as eerst Meester mehr as hunnert Partien to glieker Tiet speel. Ok in’n Feernschach un as Problem- un Studienkomponist weer he tätig.

## Sonstiges
Um sien Levensünnerhollen to verdeenen, hett he tietwies as Hannelsvertreder arbeit un speel in Cafés um lütt Insätze. Carl Carls hett hüm in sien Erinnerungen as gröttsten Schachidealisten beschreeven, den he kennen lehrt harr . Ludwig Bachmann beschreev hüm as en verwegen Angreepsspeler, de sien Speel aber nich deepgründig noog ween weer, um spoodrieker to ween. Fahrni schreev buterdem Schachspalten un hett twee Schachböker verfaat: *Das Endspiel im Schach* (Leipzig 1917) un *Die Aljechin-Verteidigung* (Bern 1922). 

Sein latere Leven weer dör Krankheit betekent. Wiels den Eersten Weltkrieg wurr he eerstmals in en Psychiatrische Klinik inwiest un bald dorup in sien Heimatland afschaven. Nah 1917 verbroch he sien restliche Levensjohren in de Heilanstalt Waldau bi Bern. 

Sien best historsch Elo-Tall weer 2557 in‘n Dezember 1906. Sien Platzeeren (mit en beten deeper Punkttall) reck Fahrni in’n Januar 1917 as Nummer 20 van de Weltranglist.

## Literatur
* *Münchner Neueste Nachrichten.* 5. Oktober 1908.

## Weblinks
* Hans Fahrni bi de DNB
* Biographische Daten un Partien
* Hans Fahrni in de Datenbank van chessgames.com (engelsch)
* Kompositschonen van Hans Fahrni up den PDB-Server

## Enkeld Nahwiesen
Michael Robert Kremer

**Michael Robert Kremer** (* 12. November 1964) is en US-amerikaansch Ökonom. He is Perfesser för Wertschapswetenschapen an de Harvard University. 2019 wurr hüm de Nobelpries för Wertschapswetenschapen tospraaken. 

## Leven
Kremer hett in Harvard Sozialkunde studeert un dor 1985 sien Bachelor kreegen. Van 1985 bit 1986 weer he Lehrer an en School in’n Kakamega District, Kenia un van 1986 bit 1989 Geschäftsführer vun de Nichtregeerensorganiisatschoon WorldTeach. 1992 kreeg he an de  Harvard University sien Doktertitel Ph.D. in Ökonomie. 1993 gung he to dat Massachusetts Institute of Technology (MIT), wo he van 1998 bit 1999 Perfesser weer. 

Siet 1999 is Kremer Perfesser in Harvard un hett dor de *Gates Professor of Developing Societies* an de wertschapswetenschapliche Fakultät inne. He forscht todem an dat National Bureau of Economic Research, an de Brookings Institution un an dat Center for International Development. 2010 wurr he todem wetenschaplich Direktor vun de *Development Innovation Ventures (DIV)* vun de United States Agency for International Development (USAID).

## Wirken
De Forschungsrebeeden vun Kremer sünd Bildung un Gesundheit in Entwicklungslänner, Immigratschoon as ok Globaliseeren.

## Ehrungen
* Fellow of the American Academy of Arts and Sciences
* MacArthur Fellowship
* Presidential Faculty Fellowship
* Young Global Leader by the World Economic Forum
* Scientific American: Scientific American’s 50 researchers of the year 2006

## Wat he rutbrocht hett (Utwahl)
* Michael Kremer (1993): The O-Ring Theory of Economic Development. The Quarterly Journal of Economics 108: 551–575.
* Michael Kremer (1993): Population Growth and Technological Change: One Million B.C. to 1990. The Quarterly Journal of Economics 108: 681–716.
* William Easterly, Michael Kremer, Lant Pritchett, Lawrence Summers (1993): Good policy or good luck? Country growth performance and temporary shocks. Journal of Monetary Economics 32: 459–483.
* Olivier Blanchard & Michael Kremer (1997): Disorganization. The Quarterly Journal of Economics 112: 1091–1126.
* Edward Miguel & Michael Kremer (2004): Worms: Identifying Impacts on Education and Health in the Presence of Treatment Externalities. Econometrica 72: 159–217.
* Michael Kremer & Rachel Glennerster: *Strong Medicine: Creating Incentives for Pharmaceutical Research on Neglected Diseases*. Princeton University Press, 2004. ISBN 0691121133.

## Weblinks
* Kremer up de Harvard-Website
* Vördrag vun Kremer över Bildungssysteme in Entwicklungsländern, 22. September 2010, London School of Economics
Cobian

**Cobian** betekent

* Cobian Backup, en Datensekerungsprogramm.

**Cobian** oder **Cobián** is de Familiennaam von

* Alfonso Tóriz Cobián (1913–1992), mexikaanschen Geistlichen,
* Michael Rosas Cobian (* 1953), argentienschen Kumponist un Musiker,
* Miguelina Cobián (1941–2019), kubaansche Lichtathletin.
Jansons

**Jansons** is de Familiennaam von

* Arvīds Jansons (1914–1984), lettschen Dirigent,
* Jānis Jansons (* 1990), lettschen Bobfohrer,
* Mariss Jansons (1943–2019), lettschen Dirigent.

Kiek ok bi: Janson.
Aveling

**Aveling** is de Familiennaam von

* Edward Aveling (1849–1898), engelschen Sozialist un Zooloog,
* Eleanor Marx Aveling (1855–1898), düütsch-engelsche Sozialistin,
* Valda Aveling (1920–2007), austraalsche Pianistin.
Holloway

**Holloway** betekent

* Holloway, en Familiennaam (för Lüüd mit düssen Naam kiek dor),
* Holloway, Oort in’n Bezirk Islington, London, Grootbritannien,
* Holloway Prison, Fängnis in Holloway, London, Grootbritannien,
* Holloway Road, Statschoon von de London Underground, Grootbritannien,
* Royal Holloway, University of London, College von de University of London,
* Mount Holloway, Barg in de Ross Dependency, Antarktika,
* Holloway, Oort in Alabama, USA,
* Holloway, Oort in Louisiana, USA,
* Holloway, Oort in Michigan, USA,
* Holloway, Oort in Minnesota, USA,
* Holloway, Oort in Ohio, USA,
* Holloway, Oort in Tennessee, USA.
Pandia (Maand)

**Pandia** (ok *Jupiter LXV*) is en vun de lütten Maanden vun den Planeten Jupiter.

Opdeckt weer de Maand in’t Johr 2017 vun de Astronomen S.&nbsp;Sheppard, David J. Tholen un Chad Trujillo. Toeerst weer he as S/2017&nbsp;J&nbsp;4 betekent. Den offiziellen Naam hett he an’n 23. August 2019 dör de Internatschonale Astronoomsche Union (IAU) kregen, neemlich na Pandia, de in de greekschen Mythologie de Dochter vun Zeus un de Maandgöddin Selene is. 

## Ümloopbahn
Pandia löpt in en middleren Afstand von ruchweg 11.500.000&nbsp;km üm den Jupiter un bruukt dorför üm un bi 252 Daag. De Maandbahn hett en Exzentrizität vun 0,18 un is üm un bi 28,2° neegt.

## Physikalsch Egenschoppen
Vun den Maand gifft dat opstunns aver eerst wenig Beobachten. Över sien Helligkeit kann een aver op en Dörmeter vun ruchweg 1&nbsp;km sluten.
Pandia

**Pandia** betekent

* Pandia, Figur ut de greeksche Mythologie, Dochter von Zeus un Selene,
* Pandia, Maand von’n Jupiter,
* Pandia, Fest in dat antike Athen.
Eupheme (Maand)

**Eupheme** (ok *Jupiter LX*) is een vun de lütten Maanden vun den Planeten Jupiter.

De Maand is an’n 5. Februar 2003 vun Astronomen an de Universität vun Hawaii opdeckt worrn. Toeerst weer he as S/2003&nbsp;J&nbsp;3 betekent. Den offiziellen Naam hett he an’n 23. August 2019 dör de Internatschonale Astronoomsche Union (IAU) kregen, neemlich Eupheme, en Figur ut de greekschen Mythologie. 

## Ümloopbahn
Eupheme bruukt för een Ümloop üm Jupiter ruchweg 583,88 Daag. Dorbi hett de Bahn en middlere Afstand vun 20.224.000&nbsp;km. De Exzentrizität vun de Bahn is mit 0,197 teemlich groot, dorto kummt en Bahnnegen vun 147,5° gegen de öörtliche Laplace-Even. Dat bedüüt, dat de Maand gegen de Richt vun Jupiter sien Rotatschoon – also retrograd – lööpt.

Wegen sien Bahnegenschoppen warrt Eupheme to de Ananke-Grupp tellt.

## Physikaalsche Egenschoppen
De Dörmeter vun den Maand liggt bi ruchweg 2&nbsp;km. De Dicht vun Eupheme warrt op 2,6 g/cm³ schätzt. Man geiht dorvun ut, dat de Maand vör allen ut Silikat-Stenen opboet is. De Böverflach is teemlich düster mit en Albedo vun jüst man 0,04.
Valetudo (Maand)

**Valetudo** (ok *Jupiter LXII*) is een vun de lütten Maanden vun den Planeten Jupiter.

De Maand is an’n 23. März 2017 vun de beiden Astronomen Scott S. Sheppard un Chad Trujillo op Biller vun März 2016 an opdeckt worrn. Toeerst weer he as S/2016&nbsp;J&nbsp;2 betekent. Den offiziellen Naam hett he an’n 3. Oktober 2018 dör de Internatschonale Astronoomsche Union (IAU) kregen, neemlich na Valetudo, de in de röömschen Mythologie de Oorenkeldochter vun Jupiter is. 

## Ümloopbahn
Valetudo bruukt för een Ümloop üm Jupiter so üm un bi 523&nbsp;Daag. De Bahn hett dorbi en middleren Afstand vun ruchweg 24 Mio&nbsp;km. De Bahnexzentrizität bedriggt 0,222 un de Bahnnegen is 34°.  De Angaven sünd aver noch unseker, vun wegen dat de Maand noch nich faken beobacht worrn is.

## Physikaalsche Egenschoppen
De Dörmeter vun Valetudo warrt wegen sien Helligkeit op ruchweg 1&nbsp;km schätzt.
Valetudo

**Valetudo** (von ) betekent

* Valetudo, röömschen Naam von de greeksche Göddin Hygieia,
* Valetudo, Maand von’n Planeet Jupiter.
Philophrosyne

**Philophrosyne** betekent

* Philophrosyne, Figur ut de greeksche Mythologie,
* Philophrosyne, Maand von’n Planeet Jupiter.
Mohl

**Mohl** is de Familiennaam von

* Anna von Mohl (1834–1899), düütsche Salonnière,
* Benjamin Ferdinand von Mohl (1766–1845), düütschen Politiker,
* Ernst von Mohl (1849–1929), düütschen Philoloog,
* Ernst Theodor Mohl (* 1928), düütschen Weertschops- un Soziaalwetenschopper,
* Erwin von Mohl (1839–1895), düütschen Generaalmajor,
* Hans Mohl (1928–1998), düütschen Feernsehjournalist un Moderator,
* Heinz Mohl (* 1931), düütschen Architekt,
* Hugo von Mohl (1805–1872), düütschen Botaniker,
* Julius Mohl (1800–1876), düütschen Orientalist,
* Moritz Mohl (1802–1888), düütschen Natschonaalökonoom,
* Nils Mohl (* 1971), düütschen Schriever,
* Ottmar von Mohl (1846–1922), düütschen Diplomaat,
* Robert von Mohl (1799–1875), düütschen Staatswetenschopper,
* Rudolf von Mohl (1803–1892), düütschen Jurist,
* Stephan Ruß-Mohl (* 1950), düütschen Medienwetenschopper,
* Waldemar von Mohl (1885–1966), düütschen Jurist un Landraad,
* Werner Mohl (* 1950), öösterriekschen Chirurg.

**Mohl** betekent ok

* Mount Mohl, Barg in Ellsworthland, Antarktika.

Kiek ok bi: Mol.
River Rye

**River Rye** betekent

* River Rye, Stroom in England, de in’n River Derwent münnt,
* River Rye, Stroom in Irland, de in’n River Liffey münnt.
Richardson Cove

**Richardson Cove** betekent

* Richardson Cove, Oort in Tennessee, USA,
* Richardson Cove, Bucht von Moe Island, Süüdliche Orkneyeilannen, Antarktis.
The San Pedro Sun

***The San Pedro Sun*** is en Wekenbladd, dat siet 1991 in de Stadt San Pedro Town op Ambergris Caye (Distrikt Belize in dat Land Belize) rutgeven warrt.

Dat Bladd bringt lokale Narichten ut San Pedro un ut ganz Belize. To kriegen is dat vör allen in San Pedro, aver ok in Verkoopssteden in ganz Belize. Rutgevers sünd Ron un Tamara Sniffin. Dat Bladd kummt in dat Tabloid-Formaat rut.

## Weblenken

* Websteed von dat Bladd (engelsch)
Belize Telemedia Limited

**Belize Telemedia Limited** (BTL) is en Ünnernehmen ut Belize, dat de Telekommunikatschoons-Netten von dat Land bedrifft (Telefonie un Internett över Fastnett un mobil).

BTL hett sien Seet in Belize-Stadt un hett üm un bi 500 Mitarbeiders.

## Historie

Dat Ünnernehmen is 1972 as *Belize Telecommunications Limited* grünnt worrn. 1987 is BTL mit de Belize-Dochter von Cable & Wireless tohoopgahn. 2007 hett dat Ünnernehmen sien Naam op Belize Telemedia Limited ännert.

Bet August 2009 hett Michael Ashcroft de Mehrheit an dat Ünnernehmen hollen, bet de Regeren von Belize dat Ünnernehmen verstaatlicht hett un nu 94&nbsp;% von de Andelen höllt.

De Mobilsparte von BTL löppt ünner’n Markennaam *DigiCell*.

## Weblenken

* Websteed von dat Ünnernehmen (engelsch)
Actun Box Ch'iich'

**Actun Box Ch'iich**' is en Höhl in’n Distrikt Cayo von Belize. Mit en Deepd von 183 Meter is dat de deepste Höhl in Belize.

Se liggt in dat Rebeed von’n Roaring Creek an’n Noordrand von de Maya-Bargen in en Karstrebeed.

De Höhl is 1989 von en Expeditschoon von brietsche un kanaadsche Höhlenforschers toeerst utforscht worrn.

Dör de Höhl flütt en Beek un dat gifft twee Togäng.

## Footnoten
Philophrosyne (Maand)

**Philophrosyne** (ok *Jupiter LVIII*) is een vun de lütten Maanden vun den Planeten Jupiter.

De Maand is an’n 6. Februar 2003 vun Astronomen an de Universität vun Hawaii opdeckt worrn. Toeerst weer he as S/2003&nbsp;J&nbsp;15 betekent. Den offiziellen Naam hett he an’n 23. August 2019 dör de Internatschonale Astronoomsche Union (IAU) kregen, neemlich na de glieknöömten Figur ut de greekschen Mythologie. 

## Ümloopbahn
Philophrosyne bruukt för een Ümloop üm Jupiter üm un bi 689,8&nbsp;Daag. De Bahn hett en middleren Afstand vun 22.627.000&nbsp;km bi en Exzentrizität vun 0,191 un en Bahnnegen vun 146,5° gegen de öörtliche Laplace-Even. Dat heet, dat de Maand gegen de Richt vun Jupiter sien Rotatschoon – also retrograd – lööpt.

Wegen sien Bahnegenschoppen warrt Philophrosyne to de Ananke-Grupp tellt. De Maand is de butenste ut disse Grupp.

## Physikaalsche Egenschoppen
De Dörmeter vun den Maand liggt bi ruchweg 2&nbsp;km. De Dicht vun Eupheme warrt op 2,6 g/cm³ schätzt. Man geiht dorvun ut, dat de Maand vör allen ut Silikat-Stenen opboet is. De Böverflach is teemlich düster mit en Albedo vun jüst man 0,04.
William Sims

**William Sims** is de Naam von

* William H. Sims, US-amerikaanschen Politiker,
* William S. Sims (1858–1936), US-amerikaanschen Admiraal.

Kiek ok bi: William Simms.
Harvest Caye

**Harvest Caye** is en knapp 30 Hektar groot Privaateiland von de Norwegian Cruise Line in’n Distrikt Toledo von Belize. Dat Caye liggt in de Karibische See söss Kilometer in’n Süden von de Öörd Independence un Placencia un knapp een Kilometer vör de Küst. Dat liggt in dat Rebeed von dat Belize Barrier Reef.

Dat Eiland is exklusiv för Krüüzfohrtgäst von Norwegian Cruise Line dor un hett ünner annern en Baadstrand, en 1400&nbsp;m² groten Pool, Gastronomie, Geschäften un en Botterlickerhuus mit Botterlickers von de Oort *[[Morpho menelaus]]*. Op dat Eiland steiht en 40&nbsp;m hogen Lüchttoorn, de aver keen echten Lüchttoorn is, man as Utgangspunkt för verscheden Ziplines deent.

De Krüüzfohrtscheep köönt direkt an en Steg in’n Süden von dat Eiland anleggen, de 365 Meter lang is. De Insatz von Tenderbööd is nich nödig. Dat Eiland is eerst in de Johren 2010 för Touristen herricht worrn un hett in’n November 2016 apenmaakt. Dat eerste Schipp, dat dor anleggt hett, weer an’n 16. November 2016 de *[[Norwegian Dawn]]*.
Largent

**Largent** is de Familiennaam von

* Cédric Largent (* 1976), franzööschen Handballspeler,
* Steve Largent (* 1954), US-amerikaanschen American-Football-Speler.

Kiek ok bi: L’Argent.
Bedell

**Bedell** is de Familiennaam von

* Adam Bedell (* 1991), US-amerikaanschen Footballspeler,
* Berkley Bedell (1921–2019), US-amerikaanschen Politiker,
* Frederick Bedell (1868–1958), US-amerikaanschen Physiker,
* Howie Bedell (* 1935), US-amerikaanschen Baseballspeler,
* John Bedell (1880–1950), US-amerikaanschen Radsportler,
* Menus Bedell (1883–1965), US-amerikaanschen Radsportler,
* William Bedell (1571–1642), eirschen anglikaanschen Bischop.

Kiek ok bi: Bedel.
Cheetham

**Cheetham** is de Familiennaam von

* Alan Cheetham (* 1928), US-amerikaanschen Paläontoloog,
* Alfred Cheetham (1867–1918), engelschen Seemann,
* Anthony Cheetham (* 1946), brietschen Chemiker,
* Jason Cheetham (* 1969), engelschen Musiker,
* Milne Cheetham (1869–1938), brietschen Diplomaat,
* Roy Cheetham (1939–2019), engelschen Footballspeler,
* Susie Cheetham (* 1986), brietsche Triathletin.

**Cheetham** betekent ok

* Cheetham-Iestung, Iestung an de Scott-Küst von Viktorialand, Antarktika,
* Kap Cheetham, Kap an de Oates-Küst von Viktorialand, Antarktika.

Kiek ok bi: Cheatham.
All Pines

**All Pines** weer en Dörp in’n Distrikt Stann Creek von Belize.

## Geografie

De Oort leeg an de Küst von de Karibische See twüschen de Öörd Hopkins un Riversdale un twüschen den Stroom Sittee River un de Sapodilla-Laguun. In’n Noordwesten liggt de Oort Sittee River.

## Historie

Dat Dörp is in de Midd von dat 19. Johrhunnert anleggt worrn. Dat weer en Fischerdörp un lütten Haven. In dat Achterland von All Pines legen de Zuckerplantaaschen von Regalia un Serpon (mit de Serpon Sugar Mill). Över den Haven von All Pines sünd de Produkten von de Plantaaschen un ok Fuhrenholt aftransporteert worrn. De Zuckerplantaaschen sünd üm 1910 rüm ingahn, as sik de Zuckerweertschop in Belize in de Distrikte Orange Walk un Corozal verlagert hett. In de Midd von dat 20. Johrhunnert güng dat ok mit’n Fuhrenhannel bilütten bargdal un de Oort is denn toletzt in de Johren 1960 verlaten worrn. 1946 harrn de Öörd All Pines un Sittee River tohoop 538 Inwahners.
Cheatham

**Cheatham** is de Familiennaam von

* Arni Cheatham (* üm 1945), US-amerikaanschen Musiker,
* Benjamin Franklin Cheatham (1820–1886), US-amerikaanschen Goldsöker un Generaal,
* Doc Cheatham (1905–1997), US-amerikaanschen Trumpeter,
* Henry P. Cheatham (1857–1935), US-amerikaanschen Politiker,
* Jeannie Cheatham (* 1937), US-amerikaansche Sängerin, Pianistin, Keyboarderin un Arrangörin,
* Jimmy Cheatham (1924–2007), US-amerikaanschen Posaunspeler,
* Maree Cheatham (* 1942), US-amerikaansche Schauspelerin,
* Oliver Cheatham (1948–2013), US-amerikaanschen Sänger,
* Richard Cheatham (1799–1845), US-amerikaanschen Politiker,
* Richard Boone Cheatham (1824–1877), US-amerikaanschen Politiker.

**Cheatham** betekent

* Cheatham, Oort in Arkansas, USA,
* Cheatham County, Kreis in Tennessee, USA.

Kiek ok bi: Cheetham.
Serhij Sednjew

**Serhij Anatolijowytsch Sednjew** (ukrainsch: Сергій Анатолійович Седнєв}}, russisch: Сергей Анатольевич Седнев}}; * 19. Dezember 1983 in Hluchiw, Oblast Sumy, Ukrainsche Sozialistische Sowjetrepublik, Sowjetunion) is en ehmalger ukrainsch Biathlet.

Serhij Sednjew is siet dat Johr 2002 in‘ Junioren-Europacup antreeden. Hier wunn he in Ridnaun twee Rennen. Bi de Junioren-Europameesterschap 2004 in Minsk wunn he Sülver mit de Staffel, bi de Junioren-Weltmeesterschap 2004 in Haute Maurienne Bronze in de Verfolgung. In‘ Sömmer van dat Johr wunn he todem Bronze in de Verfolgung bi de Juniorenweltmeesterschapen in‘ Sömmerbiathlon van Osrblie. Düchtig spoodriek leep he bi de Universiade 2007 in Turin, wo he Sülver in‘ Eenzel un mit de Staffel, as ok Bronze in‘ Sprint un in de Verfolgung wunn.

2004 wurr Sednjew ok eerstmals in‘ Biathlon-Weltcup insett un keem in den 10-km-Sprint van Ruhpolding up den 67. Platz. In de folgen Johren is he tüschen Welt- un Europacup hen un her wesselt. Eerst in de Saison 2006/2007 kunn he sück wat up höhger Niveau stabiliseeren. Eerstmals nehm he 2007 an en Biathlon-Weltmeesterschap deel un keem dor in dat 20-km-Eenzelrennen up den 42. Platz. Wiels de Saison 2007/08 kunn he mit den 26. Platz in dat Eenzel vun Kontiolahti sien eerste Weltcuppunkte halen. In‘ Dezember 2007 in Pokljuka stunn he mit en darten Platz in dat Eenzelrennen eerstmals up dat Siegerpodest. An Enn‘ vun de Saison belegg he in de Weltcupgesamtwertung den 46. Platz. Den Platz belegg he ok in de Gesamtwertung van de Folgesaison.

In de Saison 2009/2010 gelung Serhij Sednjew in Antholz, weer in en Eenzel, sien eerst Sieg in‘ Weltcup vör allen wegen sien fehlerfree Scheetleistung. In de Weltcup-Gesamtwertung leeg he an dat Enn‘ van de Saison up Platz 22 un in‘ Eenzelweltcup reck he sogor den veerten Platz.

Sednjew nehm an de Olympisch Winterspelen 2010 deel. Sien best Resultat weer dorbi de teihnte Platz in de Verfolgung. Mit de Staffel belegg he Rang acht. Ok in  de Saison 2010/11 bleev Sednjew spoodriek un keem up Platz 16 in de Gesamtwertung. De Folgesaison leep denn nich mehr so good. Platz 15 weer sien best Eenzelresultat un in de Gesamtwertung reck he blots Platz 54. In de Saison 2012/13 keem he ok blots up Rang 45 in de Gesamtwertung.

An‘ 19. Dezember 2014 is he unverwacht torüchtreeden. Knapp een Maand later hett de Biathlon-Weltverband IBU mitdeelt, dat bi en nee Ünnersöken van en Dopingtest van‘ Januar 2013 bi Sednjew EPO faststellt wurr. He hett denn up dat Apenmaaken van de B-Proov Afstand nommen un wurr för twee Johr sparrt.

## Weblenken
* Indrag bi de IBU
* Indrag bi Sportsreference.com

## Enkeld Nahwiesen
Solveig Rogstad

**Solveig Rogstad** (* 31. Juli 1982) is en ehmalge norweegsch Biathletin.

Solveig Rogstad nehm tüschen 2001 un 2003 jedes Johr an de Junioren-Weltmeesterschapen in‘n Biathlon deel. Hör best Ergevnisse reck se dorbi glieks bi dat eerste Mal 2001 in Chanty-Mansijsk. Hier wurr se Veert in’n Sprint, Teihnt in de Verfolgung un mit de norweegsch Staffel keem se up den fieften Platz. Siet 2003 is se ok in den Europacup antreeden un hett sück dor so nah un nah verbetert.  2004 kunn Rogstad in Östersund eerstmals in‘n Biathlon-Weltcup antreeden wurr 72. In‘n Sprint. In Kontiolahti kunn se to Anfang van de Saison 2007/08 in en Sprintrennen as 20. eerstmals Weltcuppunkte halen. In dat ansluutend Verfolgungsrennen leep se as Söbente eerstmals ünner de best Teihn. Hör gröttste Spood weer en Sieg in de Verfolgung van Ruhpolding 2008, wo se vör Kati Wilhelm, Kaisa Mäkäräinen, Tora Berger un annern wunn. Söss van hör negen Top-Ten-Ergevnisse reck se in disse Saison un wur 14. van de Gesamtwertung. Se nehm denn ok an de Biathlon-Weltmeesterschapen 2008 in Östersund deel un keem dorbi up Platz 10 in’t Eenzel, Platz 15 in’n Sprint un Platz 24 in de Verfolgung. In’n Massenstart reck se Platz 16 un mit de Staffel keem se up Platz 6.

De Folgesaison leep nich mehr so goot. Hör best Eenzelergevnis weer de 5. Platz bi dat Eenzelrennen van Hochfilzen.  In de Weltcupgesamtwertung keem se an’t Enn‘ up den 29. Platz. Ok bi de Biathlon-Weltmeesterschapen 2009 in Pyeongchang weer se nich besünners spoodriek. In’t Eenzel keem se blots up Platz 43. Platz 24 und 23 in Sprint un Verfolgung un Platz 11 in dat Staffelrennen weern dor dat Ergevnis.

In de Saison 2009/10 keem se in den Weltcup meest nich mehr to’n Insatz un blots eenmal in de Punkteränge (Platz 33 bi de Verfolgung van Hochfilzen). Solveig Rogstad nehm an de Olympisch Winterspielen 2010 deel. Hör best Resultat weer de 61. Platz in‘t Eenzel. Mit de Staffel keem se up den 4. Platz. 

In de Saison 2010/11 keem se blots noch eenmal in den Weltcup to’n Insatz, keem dor in‘ Sprint in Antholz aber blots up Platz 63 un bleev ahn Punkte. In‘n November 2011 hett se hör Rückträe van den Leistungssport verklort. Se wull en Medizinstudium anfangen. 

## Weblinks
* Solveig Rogstad in de Datenbank van de IBU
Thompson Ridge

**Thompson Ridge** betekent

* Thompson Ridge, Bargkamm in Marie-Byrd-Land, Antarktika,
* Thompson Ridge, Oort in New York, USA.
Walton River

**Walton River** betekent

* Walton River, Stroom in Neeschottland, Kanada, de in dat Minas Basin münnt,
* Walton River, Stroom in Michigan, USA, de in’n Cedar River münnt.
Swertfisch (Steernbild)

De **Swertfisch** is en lütt Steernbild an’n Süüdhimmel. Dor binnen liggt de süüdliche Pool vun de Ekliptik un de Grote Magellansche Wulk.

## Utsehn
De Swertfisch is en Steernbild, dat nich dull opfallt. Dat besteiht ut mehrere Steerns, de in en Lien staht un licht funnen warrn kann, vunwegen dat de Swertfisch süüdwestlich vun Canopus liggt. Dat is de tweethellste Steern an’n Himmel. Wegen sien süüdliche Laag is dat Steernbild vun Europa ut nich to beobachten.

In’n Swertfisch liggt de gröttste Deel vun de Groten Magellanschen Wulk, de en Naver vun uns egen Galaxie dorstellt.

Wegen de Präzession wannert de Süüdpool vun’n Himmel in ruchweg 25.800 Johren eenmol üm den Süüdpool vun de Ekliptik, de in dit Steernbild liggt. Dormit blifft de Süüdpool vun’n Himmel jümmer in de Neeg vun den Swertfisch un is wegen sien süüdliche Laag vun Europa ut nich to beobachten.

## Historie
De Swertfisch is een vun de twölf Steernbiller, de Enn vun’t 16. Johrhunnert vun de nederlännschen Seefohrers Pieter Dirkszoon Keyser un Frederick de Houtman inföhrt weern. Toeerst weer de Kunstellatschoon as „Goldfisch“ betekent un weer op en Middelöller-Globus afbillt, de intwüschen verschollen is. Johann Bayer hett dat Steernbild in sien Himmelsatlas *[[Uranometria]]* opnahmen, de 1603 runtkeem.

## Objekten
### Steerns

AB Doradus is en Veerfack-Steernsysteem, de ut de rotatschoonsännerlichen Hööftregensteern A (6,93m) un de dree Ro’en Dwargsteens Ba (13,91m), Bb (14,50m) un C (19,80m) besteiht.

### [[Ännerlich Steern|Ännerliche Steerns]]

β&nbsp;Doradus kann mit dat fre’e Oog sehn warrn, ofschoonst he 8.000 Lichtjohren wiet weg is. He tellt dormit to de Steerns mit de gröttsten Lüüchtkraft an’n Himmel.

γ Doradus (Gamma Doradus, HR 1338) is de Prototyyp för ännerche Steerns, de jemehr Helligkeit sik dör nich-radiale Pulsatschonen vun de Böverflach ännert. He wiest bito noch en poor Fluktuatschonen in sien Helligkeit, de noch nich verklort warrn künnt.

### [[Messier-Kataloog|Messier]]- un [[New General Catalogue|NGC]]-Objekten

De Grote Magellansche Wolke (LMC – vun engl. *Large Magellan Cloud*) is dat hellste un gröttste Nevelobjekt an’n Himmel mit en Utmaat vun 5° × 6°. De Wulk is en Navergalaxie vun uns Melkstraat in en Afstand vun ruchweg 160.000 Lichtjohren.

De Tarantelnevel (NGC 2070) is en Emisschoonsnevel binnen de Groten Magellanschen Wulk mit dat 5.000-facke vun de Lüchtkraft vun’n Orionnevel. Dat is in’t Universum dat gröttste bekannte Objekt vun sien Oort un in lüttere Feernrohren al as lütten neveligen Plack to sehn.

## Kiek ok
* Steernbild
* Naams vun Steerns

## Weblenken
Ambrose Mandvulo Dlamini

**Ambrose Mandvulo Dlamini** (* 5. März 1968; † 13. Dezember 2020 in Süüdafrika) weer en swasiländsch Politiker un ehmaliger Manager. Von 2018 bet 2020 weer he Premierminister vun dat Könikriek Eswatini, as Swasiland siet 2018 offiziell heet.

## Leven
Dlamini weer luut sien Afstammen Prinz vun Mhlanhleni, wo sien Grootvader siedeln dee, in Mbekelweni. Sien Grootvader weer Prinz Magongo (ok Makhombane), de vun König Mbandzeni afstammt.

He hett 1987 sien O-Level-Examen an de *Salesian High School* in Manzini afleggt. Ansluutend hett he en Bachelor of Commerce an de University of Swaziland un en Master of Business Administration an de Hampton University in Hampdon, Virginia maakt. Dornah hett he bi verscheden Banken arbeit. Van 2003 bit 2010 weer he *Managing Director* vun de Nedbank Swaziland. 2010 bit 2018 hett he as CEO dat Telekommunikatschonsünnernehmen Swazi MTN (toletzt *MZN Eswatini*) leit. Buterdem weer he *Chairman* vun de *Swaziland Revenue Authority*.

An‘n 27. Oktober 2018 hett hüm König Mswati III. to’n Nahfolger vun de kommissarischen Premierminister Vincent Mhlanga nömmt, de tovör Barnabas Sibusiso Dlamini aflöst harr. An‘n 29. Oktober 2018 wurr Dlamini ünner Eed nommen.

An’n 13. Dezember 2020 is Dlamini in’t Amt na en COVID-19-Infekschoon doodbleven.

## Enkeld Nahwiesen
Jessie Royce Landis

**Jessie Royce Landis** (* 25. November 1896 in Chicago, Illinois; † 2. Februar 1972 in Danbury, Connecticut) weer en US-amerikaansch Schauspelerin.

## Leven
Jessie Royce Landis fung hör Schauspeelloopbahn an Theaternvun hör Heimatstadt Chicagoan. Mit 30 Johren geev se hör Debüt an‘n Broadway in New York City in dat Stück *The Honor of the Family*. All in jung Johren hett se sück spoodriek up Charakterrullen spezialiseert, de faken öller as se sülvst weern, de hör aber en lang  Schauspeelkarriere inbrocht hemm.  1930 speel se de Fruenhööftrull in den Toonfilm  *Mann über Bord* neben George Bancroft, doch bleev dat för de folgen 19 Johren hör letzt Filmupträe. In de 1930er- un 1940er-Johren hett se hör Theaterloopbahn fortsett un speel in insgesamt över 30 Broadway-Produktschonen.

Eerst af 1949 stunn Jessie Royce Landis weer regelmatig vör de Kamera, wo se nu meest in moderlich, kummediantisch Nebenrullen to’n Insatz keem. Hör bekannst Rullen harr se woll ünner de Regie vun Alfred Hitchcock in *[[To Catch a Thief (1955)|Über den Dächern von Nizza]]* (1955), hier speel se de Moder vun Grace Kelly, in *[[North  by Northwest|Der unsichtbare Dritte]]* (1959) speel se de Moder vun Cary Grant. In beid Filmen gung de Figur vun Landis hör Filmkinner dör hör exzentrisch un överförsörglich Verhollen up de Nerven. As Moder vun hör hitchcockschen Filmdochter Grace Kelly is se ok in dat Melodram *[[The Swan|Der Schwan]]* uptreeden. Hör letzt Kino-Rull speel se in den Katastrophenfilm *[[Airport (Film)|Airport]]*, hör letzten Feernsehupträe harr Royce Landis 1971 in en Folg vun de Reeg *[[Columbo]]*.

1954 hett se hör Autobiografie *You Won't Be So Pretty* herutbrocht. 1972 is Jessie Royce Landis in dat Öller vun 75 Johren an Krebs storven.

## Filmographie (Utwahl)

## Weblenken

* 
* Indrag in de düütsch Synchoondatei

## Enkeld Nahwiesen
Don Ferrara

**Don Ferrara** (* 10. März 1928 in Brooklyn; † 18. Januar 2011) weer en US-amerikaansch Jazztrompeter.

## Leven un Warken
Ferrara fung mit teihn Johren an Trompete to spelen. Sien Musikerkarriere fung in de Bigband vun Jerry Wald an, he hett denn Dizzy Gillespie un Woody Herman arbeit, bevör he sien Militärdeenst afleisten dee. He hett in en Armeeband un hett Red Mitchell kennen lehrt. He hett dornah mit Warne Marsh un Lennie Tristano (1947), bi den he ok Ünnerricht kreeg, arbeit. Ansluutend fung he an ok sülvst Ünnerricht to geven, speel bi Georgie Auld un in de Probenband vun Gene Roland mit Charlie Parker (1950). Af Anfang vun de 1950er Johren wark he mit bi Upnahmen vun Chubby Jackson/Zoot Sims (*Sax Appeal*), Lester Young, Gerry Mulligan un Urbie Green. 1955 wurr he Liddmaat in de Band vun Lee Konitz mit Sal Mosca, to deren Repertoire he ok Kompositschonen bistüern dee. 1960-63 speel he in de Gerry Mulligan Concert Jazz Band, ünner annern as Solist to hören in Johnny Mandel sien *Barbara's Theme*. In de 1970er Johren hett he weer mit Lee Konitz arbeit. Toletzt leev he nich wiet vun San Diego, Kalifornien.

Gordon Jack hett in sien in sien Book *Fifties jazz talk: an oral retrospective* faststellt, dat Ferrara trotz sien legendären Roop – Tristano harr över hüm seggt, he harr *„absolutely everything“* – in den Loop vun sien Karriere to minn Beachtung funn.

## Diskographisch Henwiesen
**Chubby Jackson All Star Big Band* (1950)
*Lester Young – *Live at Birdland 1953 & 1956* (ESP-Disk)
*Urbie Green And His Orchestra – *The Persuasive Trombone Of Urbie Green* (Command, 1960)
*Gerry Mulligan and The Concert Jazz Band – *At the [[Village Vanguard]]* (1960)
*The Concert Jazz Band – *Gerry Mulligan '63*
*Lee Konitz – *The Real Lee Konitz* (1971)

## Weblenken
*

## Enkeld Nahwiesen
Akira Yoshino

**Akira Yoshino** (; * 30. Januar 1948 in Suita, Präfektur Osaka) is en japaansch Ingenieur. He is vör allen för de marktriep Entwicklung vun Lithium-Ionen-Batterien bekannt. 2019 wurr hüm de Nobelpries för Chemie tospraaken.

## Leven
Yoshino hett an de Universität Kyōto sien Bachelor un 1970 en Master in Ingenieurwetenschapen maakt, 1972 an de Universität Osaka sien Dr.-Ing. Af 1972 hett he för Asahi Kasei arbeit, van 1994 bit 1997 för A&T Battery, en Gemeenschapsünnernehmen vun  Asahi Kasei un Toshiba. 1997 is he weer bi Asahi Kasei anfungen. Hier is he (Stand 2018) General Manager vun dat Yoshino-Labor und Präsident vun dat *Lithium Ion Battery Technology and Evaluation Center* (LIBTEC). Siet 2017 is Yoshino tos#tzlich Perfesser an de Meijō-Universität.

## Wirken
Yoshino fung 1981 mit de Entwicklung vun wedderuptolaaden Batterien an, tonächst up de Basis vun Lithium-Cobalt(III)-oxid (Lithium-Cobaltdioxid-Akkumulator), en Opdecken vun John Bannister Goodenough. 1983 kunn Yoshino en eersten Prototyp vörleggen, de Polyacetylen as Anode bruuken dee, hett aber later Polyacetylen dör Köhlenstoff-Verbindungen ersett (Patenteeren 1985). Koopen kunn man Akkumulatoren vun disse Bauaart af 1991 (Sony) bzw. 1992 (A&T Battery). Wiedere Verbeterungen, de up Yoshino torüchgahn, sünd de Insatz vun  Aluminiumfolien as Separator, de Wicklung as Konstruktschonsprinzip as ok verscheeden Sekerheitsinrichtungen un Laadmethoden. 

## Uttkenungen (Utwahl)
* Fellow vun de Chemical Society of Japan
* 2013 Global Energy Prize
* 2014 Charles-Stark-Draper-Pries
* 2018 Japan-Pries
* 2019 Europääsch Utfinnerpries
* 2019 Nobelpries för Chemie (gemeensam mit John Bannister Goodenough un Michael Stanley Whittingham

## Literatur
* Akira Yoshino: *The Birth of the Lithium-Ion Battery.* In: *Angewandte Chemie International Edition.* 51, 2012, S.&nbsp;5798
*Akira Yoshino: *Development of the Lithium-Ion Battery and Recent Technological Trends*, in: Gianfranco Pistoia (Hrsg.): Lithium-Ion Batteries. Advances and Applications. Elsevier 2014, S. 1-20, ISBN 978-0-444-59513-3

## Einkeld Nahwiesen
Giovanni Francesco Barbarigo

**Giovanni Francesco Barbarigo** (ok *Barbaro*, *Barberigo*; * 29. April 1658 in Venedig; † 26. Januar 1730 in Padua) weer en italieensch Kardinal un Neffe vun den hilligen  Gregorio Barbarigo (1625–1697).

## Leven
1698 wurr he vun Paapst Innozenz XII. to’n Bischop vun Verona nömmt. De Bischopsweehn kreeg he an’n 17. August 1698 dör Kardinal Sebastiano Antonio Tanara, Mitkonsekratoren weer Francesco Pannochieschi, Arzbischop vun Pisa, un Arzbischop Prospero Bottino. 1714 is he up den Bischopsseet vun Brescia wesselt. Paapst Clemens XI. hett Barbarigo 1719 *[[Kardinal in pectore|in pectore]]* to’n  Kardinalpreester erhaben, wat 1720 bekannt maakt wurr. 1721 wurr hüm de Titelkark *[[Santi Marcellino e Pietro]]* towiest. 1723 folg he as Bischof vun Padua nah.

He weer Deelnehmer an de Konklaven vun 1721 un 1724.

## Literatur
* Gian Franco Torcellan: [Barbarigo, Giovanni Francesco](http://www.treccani.it/enciclopedia/giovanni-francesco-barbarigo_(Dizionario-Biografico)) In: Alberto M. Ghisalberti (Hrsg.): Dizionario Biografico degli Italiani (DBI). Band 6: Baratteri–Bartolozzi. Istituto della Enciclopedia Italiana, Rom 1964 afropen an’n 25. Januar 2019

## Weblinks
* Barbarigo, Giovanni Francesco In: Salvador Miranda: The Cardinals of the Holy Roman Church. fiu.edu, Website der Florida International University; afropen an’n 25. Januar 2019.
* Indrag to Giovanni Francesco Barbarigo up catholic-hierarchy.org; afropen an’n 25. Januar 2019
* Nicholas Weber: Giovanni Francesco Barbarigo In: Catholic Encyclopedia, Band 2, Robert Appleton Company, New York 1907.
Landis

**Landis** is de Familiennaam von

* Albert Heinrich Landis (1877–1916), Fabrikant un Stifter,
* Arthur H. Landis (1917–1986), US-amerikaanschen Schriever,
* Bill Landis (* 1942), US-amerikaanschen Baseballspeler,
* Carole Landis (1919–1948), US-amerikaansche Schauspelerin,
* Charles B. Landis (1858–1922), US-amerikaanschen Politiker,
* Cullen Landis (1895–1975), US-amerikaanschen Schauspeler,
* Dan Landis (* 1936), US-amerikaanschen Psycholoog,
* Deborah Landis (* 20. Johrhunnert), Schauspelerin,
* Deborah Nadoolman Landis (* 1952), US-amerikaansche Kledaaschmakerin un Schrieversche,
* Eugene Markley Landis (1901–1987), US-amerikaanschen Bioloog,
* Floyd Landis (* 1975), US-amerikaanschen Radrennfohrer,
* Forrest Landis (* 1994), US-amerikaanschen Schauspeler,
* Frederick Landis (1872–1934), US-amerikaanschen Politiker,
* Geoffrey A. Landis (* 1955), US-amerikaanschen Schriever un Wetenschopper,
* Gerald W. Landis (1895–1971), US-amerikaanschen Politiker,
* Hans Landis (üm 1543–1614), Swiezer Schoolmeester un Preddiger,
,
* James McCauley Landis (1899–1964), US-amerikaanschen Jurist,
* Jessie Royce Landis (1896–1972), US-amerikaansche Schauspelerin,
* Jewgeni Landis (1921–1997), russ’schen Mathematiker,
* Jim Landis (* 1934), US-amerikaanschen Baseballspeler,
* John Landis (* 1950), US-amerikaanschen Speelbaas un Dreihbookschriever,
* Joseph Landis (1917–2013), US-amerikaanschen Literaturwetenschopper,
* Joshua Landis (* 1957), US-amerikaanschen Nahoost-Experten,
* Kenesaw Mountain Landis (1866–1944), US-amerikaanschen Jurist un Sportfunkschonär,
* Max Landis (* 1985), US-amerikaanschen Dreihbookschriever, Speelbaas un Schauspeler,
* Max Landis (* 1993), US-amerikaanschen Basketballspeler,
* Theodor Landis (* 1945), Swiezer Neuroloog.

**Landis** betekent

* Landis, Oort in Arkansas, USA,
* Landis, Oort in North Carolina, USA,
* Landis, Oort in Ohio, USA,
* Landis, Oort in Saskatchewan, Kanada,
* Landis+Gyr, Swiezer Hersteller von Meetreedschoppen,
* Landis Theatre, ehmalig Kino un Veranstaltungshuus in Vineland, New Jersey, USA.
Heinrich Landis

**Heinrich Landis** is de Naam von

* Heinrich Landis (1833–1915), Swiezer Koopmann un Politiker,
* Heinrich Landis (1879–1922), Swiezer Elektrotechniker un Ünnernehmer.
Ferrara (Mehrdüdig Begreep)

**Ferrara** betekent

* Ferrara, Stadt in Italien,
* Provinz Ferrara, Provinz in Italien,
* Hartogdom Ferrara (1264–1597), ehmalig Territorium in Italien,
* SPAL Ferrara, italieenschen Footballvereen,
* Mount Ferrara, Barg in Queen-Elizabeth-Land, Antarktika.

**Ferrara** is de Familiennaam von

* Abel Ferrara (* 1951), US-amerikaanschen Speelbaas,
* Adam Ferrara (* 1966), US-amerikaanschen Schauspeler un Komiker,
* Andrea Ferrara (1882–1954), italieenschen Jurist,
* Arturo Ferrara (1900–1983), italieenschen Sänger,
* Bruno Ferrara (* 1966), italieenschen Sänger,
* Ciro Ferrara (* 1967), italieenschen Footballspeler un -trainer,
* Don Ferrara (1928–2011), US-amerikaanschen Trumpeter,
* Francesco Ferrara (1810–1900), italieenschen Natschonaalökonoom,
* Franco Ferrara (1911–1985), italieenschen Orchesterbaas,
* Gabriel von Ferrara (üm 1543–1627), italieenschen Ordensmann un Chirurg,
* Giorgio Ferrara (* 1947), italieenschen Speelbaas,
* Giovanni Ferrara (1929–2007), italieenschen Historiker, Schriever un Politiker,
* Giuliano Ferrara (* 1952), italieenschen Journalist un Politiker,
* Giuseppe Ferrara (1932–2016), italieenschen Speelbaas,
* Jerry Ferrara (* 1979), US-amerikaanschen Schauspeler,
* Juan Ferrara (* 1943), mexikaanschen Schauspeler,
* Laura Ferrara (* 1983), italieensche Politikerin,
* Luke Ferrara (* 1993), brietschen Ieshockeyspeler,
* Manuel Ferrara (* 1975), franzööschen Pornodorsteller,
* Maurizio Ferrara (1921–2000), italieenschen Journalist un Politiker,
* Napoleone Ferrara (* 1956), italieensch-US-amerikaanschen Mediziner,
* Ornella Ferrara (* 1968), italieensche Marathonlöperin,
* Paolo Ferrara (1892–1965), italieenschen Schauspeler,
* Pino Ferrara (1929–2011), italieenschen Schauspeler,
* Raffaele Ferrara (* 1976), italieenschen Radrennfohrer,
* Romano Ferrara, italieenschen Speelbaas,
* Rosina Ferrara (1861–1934), italieensch Model,
* Sergio Ferrara (* 1945), italieenschen Physiker,
* Sotìr Ferrara (1937–2017), italieensch-albaanschen Geistlichen,
* Stéphane Ferrara (* 1956), franzööschen Schauspeler,
* Theresa Ferrara (1952–1979), US-amerikaansche Kriminelle un FBI-Informantin.

Kiek ok bi: Ferrera.
Achernar

**Achernar**, ok bekannt as *α&nbsp;Eridani*, is de hellste Steern in’t Steernbild Eridanus un een vun de teihn hellsten Steerns an’n helen Himmel. Man, he stieht so wiet in’n Süüden, dat he vun Europa ut nich to sehn is.

Achernar is 2003 vun’t Very Large Telescope Interferometer (VLTI) beobacht worrn. Dorbi hett sik wiest, dat de Steern dör sien hoge Rotatschoonssnelligkeit vun tomindst 230&nbsp;km/s bannig afplatt is. De akkerate Weert vun de Rotatschoonssnelligkeit hangt aver vun de Utrichten vun de Rotatschoonsass af, de nich nipp un nau bekannt is. Sien Dörmeter an’n Äquater is tomindst dat annerhalffacke vun’n Dörmeter an’n Pool, also de Afplatten bedriggt 1:3 oder noch mehr.

## Historie

De Naam vun’n Steern, araabsch , kummt ut dat Ooltaraabsche un bedüüt „dat Enn vun’n Stroom”, vun wegen dat he dat süüdliche enn vun dat vun den Stroom Eridanus markeert. He keem an de Steed vun Acamar (θ(1)&nbsp;Eridani), de dat Enn vun den Stroom in ptolemäisch-greeksche Tarditschoon markeert un dat glieke bedüüt. In de Antike, ruchweg 1500 v.Chr., leeg Achernar wegen de Präzession op en Deklinatschoon vun −76° un künn ok in Ägypten nich beobacht warrn, wiel de nöördlichere Acamar op Kreta jüst so över den Horizoont kieken de.

De laatantiken-fröhmiddelöllerlichen Seefohrers ut Lüttasien hebbt em op jemehr Afrika-Fohrten wohrschienlich as Markeren bruukt. Dat gifft ok beduiensch-araabsche Dorstellen vun Achernar un Fomalhaut as en Poor Straußen. De Steern Achernar wannert ok in de nächsten Johrdusenden wieter na Noorden hen. In fiefhunnert Johren warrt he den Horizont vun Kreta överstiegen. un twüschen 7900 bit 10500 n.Chr. kann he denn sogors ok in Düütschland beobacht warrn. Dorna wannert he denn wedder na Süden.

Na den Steern sünd de Mount Achernar un Achernar Island in de Antarktis nöömt

## Weblenken

* http://stars.astro.illinois.edu/sow/achernar.html

## Borns
Gajewski

**Gajewski** is de Familiennaam von

* Fritz Gajewski (1885–1965), düütschen Manager,
* Grzegorz Gajewski (* 1985), poolschen Schachspeler,
* Heiko Gajewski (* 1969), düütschen Footballspeler,
* Herbert Gajewski (1939–2019), düütschen Mathematiker,
* Józef Gajewski (1948–2010), poolschen Börgermeester,
* Julia Gajewski (* 1962), düütsche Basketballspelerin un -trainerin.
Paschajan

**Paschajan** () is de Familiennaam von

* Benur Paschajan (1959–2019), sowjetschen Ringer un Sportfunkschonär,
* Garabed Paschajan (1864–1915), armeenschen Dokter un Politiker.
Füeg

**Füeg** is de Familiennaam von

* Cornelia Füeg (* 1941), Swiezer Politikerin,
* Franz Füeg (1921–2019), Swiezer Architekt,
* Urs Füeg (1671–1750), Altarboer.

Kiek ok bi: Füg.
Eduard Ratmilewitsch Latypow

**Eduard Ratmilewitsch Latypow** (; ; * 21. März 1994 in Hrodna) is en russisch Biathlet.

Sien Weltcupdebüt geev he in de Saison 2018/19 as he mit en 99. Platz in dat Eenzel van Pokljuka anfung. Sienn best Eenzelergevnis in disse Saison weern denn Platz 15 in dat Eenzel van Canmore, womit h ok to’n eenzigen Mal in de Punktränge keem. An dat Enn‘ van de Saison harr he 26 Punkte un leeg dormit up Platz 72 in‘n Gesamt-Weltcup. 

In de Folgesaison hett he glieks bi den eersten Sprint in Östersund sien eerst Weltcuppunkte för disse Saison mit Platz 25 haalt. 

## Weblinks
* Indrag up de Sieden van de IBU (engelsch)
* Profil up biathlonrus.com (*russisch*)
Leo Weber

**Leo Weber** is de Naam von

* Leo Weber (1841–1935), Swiezer Jurist, Beamten un Politiker,
* Leo Weber (1876–1969), Swiezer Pädagoog,
* Leo Weber (1909–2000), Swiezer Pädagoog,
* Leo Weber (1920–1995), Swiezer Politiker,
* Leo Weber (1924–2003), düütschen Archäoloog,
* Leo Weber (1928–2019), düütschen Ordensgeistlichen un Kunsthistoriker.

Kiek ok bi: Leonhard Weber, Leopold Weber.
Betts

**Betts** is de Familiennaam von

* Albert Betts (1888–1924), engelschen Turner,
* Andrew Betts (* 1977), brietschen Basketballspeler,
* Anson Gardner Betts (1876–1976), US-amerikaanschen Chemiker,
* Bert A. Betts († 2014), US-amerikaanschen Politiker,
* Blair Betts (* 1980), kanaadschen Ieshockeyspeler,
* Charles Betts (* 1986), US-amerikaanschen Ringer,
* Clive Betts (* 1950), brietschen Politiker,
* Daisy Betts (* 1982), austraalsche Schauspelerin,
* Demetri Betts (1973–2017), US-amerikaanschen Musiker,
* Dickey Betts (1943–2024), US-amerikaanschen Gitarrspeler,
* Jack Betts (1929–2025), US-amerikaanschen Schauspeler,
* Jackson Edward Betts (1904–1993), US-amerikaanschen Politiker,
* Keter Betts (1928–2005), US-amerikaanschen Bassist,
* Mookie Betts (* 1992), US-amerikaanschen Baseballspeler,
* Morton Betts (1847–1914), engelschen Cricket- un Footballspeler,
* Peter J. Betts (1941–2019), Swiezer Schriever,
* Samuel Rossiter Betts (1787–1868), US-amerikaanschen Politiker,
* Thaddeus Betts (1789–1840), US-amerikaanschen Politiker,
* Toby Betts (1904–1984), süüdafrikaanschen Sprinter,
* Todd Betts (* 1973), kanaadschen Baseballspeler.

**Betts** betekent

* Betts, Oort in’n Bay County, Florida, USA,
* Betts, Oort in’n Meriwether County, Georgia, USA,
* Betts, Oort in’n Davison County, South Dakota, USA.

Kiek ok bi: Bett, Betz.
Mudrich

**Mudrich** is de Familiennaam von

* Christoph Mudrich (1960–2019), düütschen Musiker,
* Eva Maria Mudrich (1927–2006), düütsche Schrieversche.