open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wörp

De **Wörp** is en 29,3 Kilometer langen lütten Stroom, de in de Wümm münnt. De Tiden reckt bet na Grasbarg.

De Born von de Wörp liggt an’n Noordrand von Steenfeld in de Neegd von dat Hemelsmoor. Von dor flütt se toeerst en Stück na Noorden, böögt denn na Westen af un denn bi Karktimk un Westertimk op Süüdwesten. Op dat linke Över doot dor Bülst un Wilst liggen un op dat rechte Tarmst. Bi Bülst münnt von links de Bülster Möhlenbeek in de Wörp. Bi Wilst hett de Wörp fröher de Wilster Möhl andreven.

Na Tarmst kummt de Wörp in dat Düvelsmoor. Langs den Stroom doot nu op dat rechte Över de Moordörper Tüschendorp, Tarmstermoor, Seehusen un Wörpdörp liggen un op dat linke Över Wilstermoor, Eekdorp un Huxfeld. Bi Wilstermoor münnt von rechts de Schaapsgraven un von links de Wilstermoorer Schippgraven in de Wörp. De Wörp flütt denn dör Grasbarg un na Grasbarg an dat Moordörp Worphusen langs. Bi Worphusen nimmt de Wörp den Tüschendörp-Worphuser Graven op.

De Stroom kummt denn na Falkenbarg un Leendaal, de op dat rechte Över liggen doot. Op dat linke Över doot dor de lütten Bremer Öörd Verenmoor, Timmersloh, Butendiek un Warf liggen. Op dat linke Över an de Münn von de Wörp in de Wümm liggt Truup un Truperdiek.

Dat Water in de Wümm flütt denn wieder över Leessem un Werser in de Noordsee.

Fröher maal is de Wörp dör de Truper Blänken flaten un bi’n Hoff Gehrden in de Wümm münnt. In dat 18. Johrhunnert is de Loop aver so ümleggt worrn, as he vondaag is. In de Tied von 1826 bet 1864 is de Stroom utboot worrn, dat he överall för Törfkahns good to befohren is.

## Weblenken
Knüllbeek

De **Knüllbeek** is en 9,92 Kilometer langen Beek, de von rechts in de Oost münnt.

De Knüllbeek hett sien Born in’n Oosten von Wangersen. Von dor flütt de Beek na Süüdwesten dör Steddörp un twüschen Bötzen un Bötzenbossel langs. Bi Steddörp münnt von links de Sellhorner Beek in’n Knüllbeek un in Bötzenbossel de Bötzenbossler Beek. Toletzt löppt de Knüllbeek dör Oosterheeßel un münnt dor in de Oost.

Dat Water in de Oost flütt denn in de Elv un in de Noordsee.

## Footnoten
Glentauchers

**Glentauchers** is en Whisky-Brenneree bi Mulben, Banffshire in Schottland nich wiet weg vun de Auchroisk-Brenneree.

## Historie
De Destille Glentauchers is 1897 vun James Buchanan un W. P. Lowrie in de Neeg vun den Taucherswoold in dat Whisky-Rebeet Speyside grünnt worrn. Se haar toeerst twee Brennblasen. 1903 weer se nee nöömt as *Glentauchers-Glenlivet Distillery* un 1906 vun Buchanan övernahmen. De hett vör allen mit Blends hannelt – so as *Black&nbsp;&&nbsp;White* – un so weern de Whiskys tomeist to’n Versnieden bruukt.

1925 weer de Brenneree Deel vun den DCL-Kunzern un 1930 denn vun *Scottish Malt Distillers* övernahmen. Mitt vun de 1960er Johren weer de Destille moderniseert. Dorbi is ok en nee Huus boet worrn, un dat geev nu veer tosätzliche Brennblasen. 1985 weer de Destille stillleggt un veer Johr later vun *Allied Distillers* wedder apen maakt. Dat Ünnernehmen güng denn an *Chivas Brothers*, de opletzt as Dochterünnernehmen in den Kunzern Pernod Ricard opgahn is.

## Produkschoon
Dat Water för de Produkschoon kummt ut den Rosarie Burn, de later in den Spey münnt. De Destille hett en Meeschfatt (*mash tun*) vun 12 Tunnen un söss Gäärfatten (*wash backs*) vun tosamen 360.000&nbsp;l. Brennt warrt bi Glentauchers in dree *Wash stills* vun tosamen 30.000&nbsp;l un dree *Spirit stills* vun tosamen 31.500&nbsp;l. De produzeerte Whisky warrt ok hüüt noch to’n gröttsten Deel to’n Versnieden vun Blends bruukt. De eerste offizielle Single Malt vun Glentauchers is in’t Johr 2000 op’n Markt kamen. Man dat gifft noch en Reeg vun Single Malts, de vun unafhangige Affüllers rutkamen sünd.

De Produkschoon vun Glentauchers kann nich besichtigt warrn.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Literatur
* Charles MacLean (Rutgever): *Whisky. World Guide, Regions, Distillers, Malts, Blends, Tasting Notes.* Dorling Kindersley, London et al. 2008, ISBN 978-0-7566-3349-3.
* Walter Schobert: *Das Whiskylexikon.* Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfort an’n Main 2003, ISBN 978-3-596-15868-3.

## Borns


## Weblenken
Friedrichsdörp

**Friedrichsdörp** betekent

* Friedrichsdörp, Oort in de Gemeen Gnarrenborg in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen,
* Friedrichsdörp, Deel von’n Oortsdeel Sankt Magnus in Bremen,
* Friedrichsdörp, Oort in de Gemeen Falkenborg, Powiat Dramborg, Woiwodschop Westpommern, Polen.

Kiek ok bi: Friedrichsderp.
Danz op de Deel

**Danz op de Deel** ( ook Dans op de deel) is een plattdütsche Naam för Danzen oder Fiern tosoom mit veele annere Lüüd, ton Bispeel op eene Fier mit Musik. In de hoochdütsche Spraak kennt man düssen Utdruck egens nich, aver veele hoochdütsch sprekende Lüüd kennen denn Utdruck von Leden:

De Leeden „Dans op de Deel" vun Carla Lodders 1979 und Sven Jenssen 1991 seggen in de Refrain: „Dann is dans op de deel, dans op de deel, immer noch eenmaal, dweer so övern Saal".

Butendeem kommt de Utdruck in dat Leed „Nordish by Nature“  vun de dütsche Hip-Hop-Grupp Fettes Brot vöör. De Leedtext seggt nämlich: *Bi uns heet dat nich „Disco“ sondern „Dans op de Deel“* und verkloort so de Sinn vun de Naam vun alleen.
Franz Wiebe

**Franz Friedrich Eduard Wiebe** (* 30. März 1884 in Üsseler; † 22. Juli 1963) weer en düütschen evangeelschen Theoloog.

Wiebe is 1884 in Üsseler boren un hett Evangeelsche Theologie studeert. He hett 1907 sien eerst Examen maakt un 1910 sien tweet. He is an’n 13. März 1910 in de St.-Michaels-Kark in Hilmssen ordineert worrn. Na en Steed as Pfarrkooperator in Diemarn un as Ministerialkollaborater in Hilmssen is he 1912 Tweten Hoff- un Slottpreddiger un Kunsistorialassesser bi dat Kunsistoorn in Hannover worrn. 1920 is he Kunsistorialraad worrn. Von 1923 bet 1926 weer he Supperndent in’n Karkenkreis Aimbeck un 1926 bet 1936 in’n Karkenkreis Göttingen.

In de Tied von’n Kirchenkampf hett he to de Bischopsvikarn tellt, de Landsbischop August Marahrens beropen hett. In’n Februar 1935 is Wiebe as Bischopsvikar för den Bezirk Stood beropen worrn. 1936 is he as eersten Landssupperndenten för den Sprengel Stood von de Evangeelsch-luthersche Landskark Hannover beropen worrn. Wiebe harr dit Amt bet 1948. An’n 1. Oktober 1948 is he Landssupperndent in’n Sprengel Göttingen-Grubenhagen worrn An’n 1. November 1953 is he in Rohstand gahn.

## Footnoten
Dohrener Beek

De **Dohrener Beek** is en Beek, de in de Luun münnt.

De Born von’n Dohrener Beek liggt in’n Süüdwesten von Appeln. Von dor flütt de Beek eerst en Stück na Noordwesten, denn na Westen. Von rechts is de Dohrener Beek över den Wolljeser Seegraven mit’n Wolljeser See verbunnen. Linkerhand sünd de lüttjeren Öörd Wehldörp, Meyerhoff un Heyerhöben bi Beverst. Bi Heyerhöben geiht de Bundsstraat 71 över den Dohrener Beek. Op dat linke Över liggt denn Luunst un op dat rechte Loh, Heerst un Stinst. Bi Heerst münnt de Loher Beek in’n Dohrener Beek. En lütt Stück wieder liggt denn dat Naturschuulrebeed In’n Huusbeeken. In’n Süden von Stinst nimmt de Beek dat Water von’n Stinster Beek op un is över dissen Beek mit’n Bülter See in dat Naturschuulrebeed Bülter See un Randmooren verbunnen. An de Münn von’n Stinster Beek knickt de Dohrener Beek för de letzten twee Kilometer na Süüdwesten af. Dor liggt op dat rechte Över Düring un de Bahnlien Bremen-Bremerhoben geiht över den Beek weg. In’n Süüdoosten von Düring münnt de Beek in de Luun.

Dat Water in de Luun flütt denn wieder in de Werser un in de Noordsee.

De Dohrener Beek billt op en groot Enn von sien Loop de Grenz twüschen de Gemenen Luunst un Heerst. In Tokumst schall ok de Autobahn 20 in dat Rebeed von’n Dohrener Beek langslopen un geiht dor je na Trasse mit opminnst een Brügg röver.

## Footnoten
Auchroisk

**Auchroisk** is en Whisky-Brenneree bi Mulben, Banffshire in Schottland nich wiet weg vun de Glentauchers-Brenneree.

## Historie
De Brenneree Auchroisk is vun 1972 bit 1974 dör de *International Distillers & Vintners Ltd (IDV)* boet worrn. De Sinn weer to Anfang, Malt-Whisky to produzeren, üm dormit Blends hertostellen. Man, dat Produkt harr en so hoge Gööd, dat dorvun al 1978 en *Singleton Particular* för den japaanschen Markt affüllt worrn is. Dormit is Auchroisk de eerste schottische Brenneree, de een so jungen Single Malt – neemlich knapp över de vörschrevenen dree Johren – affüllt hett.

De Destille is 1975 vun Watney Mann övernahmen worrn un güng noch dat glieke Johr wieter an *Grand Metropolitan*. Dorüm höört se intwüschen to Diageo.

## Produkschoon
Auchroisk höört to de Whisky-Region Speyside. Dat Water för de Produkschoon kummt ut den Dorie’s Spring. Dat Molt betütt de Brenneree vun *Pauls Malt* in Carnoustie. In de Brenneree gifft dat en Meeschfatt (*mash tun*) ut Eddelstahl vun 11,2 Tunnen un acht Gäärfatten (*wash backs*), jeedeen vun 51.000&nbsp;l. Brennt warrt mit veer *Wash stills* mit 12.700&nbsp;l jeedeen un veer *Spirit stills* to 7.900&nbsp;l. Bedreven warrt de Stills mit Damp, de ut en öölbeheizten Boiler kummt.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Literatur
* Charles MacLean (Rutgever): *Whisky. World Guide, Regions, Distillers, Malts, Blends, Tasting Notes.* Dorling Kindersley, London et al. 2008, ISBN 978-0-7566-3349-3.
* Walter Schobert: *Das Whiskylexikon.* Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfort an’n Main 2003, ISBN 978-3-596-15868-3.

## Weblenken
Hees (Bever)

De **Hees** is en lütten Beek, de in de Bever münnt.

De Hees hett ehren Born en Stück in’n Noorden von’t Beverner Holt in’n Süüdoosten von Heesdörp. Von dor flütt se eerst na Westen un denn na Noordwesten un drippt in’n Noordoosten von Heesdörp op’n Fischgraven. Fischgraven/Hees loopt nu na Westen ünner de Bundsstraat 71 dör un münnt in de Bever.

Dat Water in de Bever flütt wieder in de Oost un in de Elv un toletzt in de Noordsee.

Fischgraven un Hees tohoop hebbt en Afströömrebeed von 9,38 km².

## Footnoten
Pulvermöhlenbeek

De **Pulvermöhlenbeek** is en 7,4 Kilometer langen Beek, de in’n Oost-Swing-Kanaal münnt.

De Pulvermöhlenbeek hett sien Born in’t Moor bi Eßel un is dor ok mit’n Köhlhornsbeek verbunnen, de in de Swing münnt. De Pulvermöhlenbeek flütt na Süüdwesten. An dat linke Över doot Sprakel un Heesdörp liggen un op dat rechte de Horner Holt. Bi Heesdörp is de Pulvermöhlenbeek över den Fischgraven mit de Bever verbunnen, aver de egentliche Loop knickt na Noorden af un münnt in’n Noorden von Heesdörp in’n Oost-Swing-Kanaal. Bevör de Oost-Swing-Kanaal anleggt worrn is, hett dat Stück twüschen de hüdige Münn von’n Pulvermöhlenbeek un de Oost ok to’n Loop von’n Puvermöhlenbeek höört.

Dat Water in’n Oost-Swing-Kanaal flütt in de Oost un in de Elv un toletzt in de Noordsee.

De fröhere Bahnlien Bremervöör-Stood löppt en ganz Stück parallel to’n Beek.

Op halven Weg twüschen Heesdörp un hüdigen Oost-Swing-Kanaal is üm 1550 rüm von de Bremer Arzbischöp en Pulvermöhl boot worrn. De Möhl is 1570 in de Luft flagen, denn aver wedder opboot worrn. Üm 1800 rüm hebbt se de Möhl to en Koornmöhl ümboot, de denn noch bet 1906 lopen is. Dat Gebüüd is in de Tied twüschen 1939 un 1948 kumplett brockfällig worrn. Vondaag staht blots noch de Grundmüürn von de ole Möhl.

## Footnoten
Leh (Flögeln)

De **Leh** is en knapp twee Kilometer langen Beek in’n Noorden von’n Landkreis Cuxhoben in Neddersassen. De Leh flütt von’n Flögelner See na’n Haadler Kanaal. Ok dat Water von’n Dahlmer See un Haalmer See flütt över den Flögelner See över de Leh na’n Haadler Kanaal. Fröher is de Leh in de Au münnt.

Dat Water ut’n Haadler Kanaal flütt över de Münn von de Medem in de Elv un denn in de Noordsee.

Parallel to de Leh gifft dat ok noch den Flögelner Seeaffluss, de ok von’n Flögelner See na’n Haadler Kanaal geiht. Disse Waterloop hett en Afströömrebeed von 117,3 km², wat aver to’n groten Deel nich dör den Flögelner See kummt. Dor münnt ok de Fickmöhlener Randkanaal rin.

## Footnoten
Engelbeek

De **Engelbeek** oder **Möhlenbeek** is en üm un bi söven Kilometer langen Beek, de in’n Seevkanaal münnt.

De Born von de Engelbeek is in Tötsen in’n Landkreis Horborg. Von dor flütt de Beek na Noordoosten vörbi an Wooxdörp un Bääkdörp un ünner de Autobahn 7 dör. De Engelbeek drippt bi Sinstörp denn op dat Rebeed von de Stadt Hamborg. De Engelbeek dreiht na Noorden un flütt twüschen Marmsdörp un Langenbeek dör. Bi Wilsdörp billt de Beek den Butenmöhlendiek. An de Övers liggt dor de Horbörger Stadtpark. Na’n Butenmöhlendiek flütt de Beek noch en goden Kilometer wieder, warrt von de Autobahn 253 överquert un münnt denn in Horborg in’n Seevkanaal.

Dat Water in’n Seevkanaal flütt denn in dat Havenbecken von de Süderelv un över de Elv wieder in de Noordsee.

Bevör de Seevkanaal anleggt worrn is, is de Engelbeek in de Loths münnt.

## Footnoten



## Weblenken
Amtsgericht Horborg

Dat **Amtsgericht Horborg** is een von de acht Amtsgerichten in’n Landgerichtsbezirk Hamborg. Dat hett sien Seet in de Buxthuer Straat 9 in Horborg.

## Överornt Gerichten

Dat Amtsgericht Horborg sünd in’n Instanzentog dat Landgericht Hamborg, dat Hanseaatsche Oberlandsgericht un de Bundsgerichtshoff in Karlsruhe överornt.

## Gerichtsbezirk

Dat Amtsgericht is tostännig för all Rebeden von Hamborg de süden de Elv liggen doot, un den Oortsdeel Rodenborgsoort, de noorden de Elv liggt.

## Geschicht

Mit dat hannöversche Gerichtsverfatensgesett von’n 8. November 1850, dat an’n 1. Oktober 1852 in Kraft gahn is, sünd Verwaltung un Justiz kumplett trennt worrn un de Amtsgerichten sünd as ünnerst Gerichten inricht worrn. Dat Amtsgericht Horborg is dor denn nee schapen worrn as Gericht för de Ämter Horborg, Willemsborg un Hittfeld un de Stadt Horborg. Överornt weer dat Obergericht Lümborg. Dat Gericht harr to Anfang dree Richters un negen annere Mitarbeiders.

1886 is de Gemeen Fischbeek mit de Öörd Neegraven, Scheedholt un Fischbeek ut’n Gerichtsbezirk von dat Amtsbezirk Töst in’n Horbörger Bezirk wesselt, von wegen, dat veel lichter na Horborg hentokamen weer as na Töst.

Later is dat Gericht in’n Bezirk von dat Landgericht Stood wesselt. Nadem Horborg un Willemsborg 1927 as Horborg-Willemsborg tohoopleggt worrn sünd, hett dat Gericht Amtsgericht Horborg-Willemsborg heten. 1937 is Horborg mit dat Groot-Hamborg-Gesett Deel von Hamborg worrn un dorbi ut’n Bezirk von dat Landgericht Stood in’n Bezirk von dat Landgericht Hamborg wesselt.

Nadem de Briten dat Rebeed an’t Enn von’n Tweten Weltkrieg in’n Mai 1945 innahmen harrn, hebbt se dat Amtsgericht dichtmaakt. An’n 13. August 1945 kunn dat Gericht denn sien Arbeid wedder opnehmen.

### Amtsrichters

* ~1858: Carl Christian David Scharf

## Gerichtsgebüüd

Dat hüdige Gerichtsgebüüd is 1872 boot worrn. Vörher hett dat Gericht in de Rüüm von dat Slott Horborg seten.

## Richters

De jöödsche Präsident von dat Oberlandsgericht Celle, Richard Katzenstein, is 1933 von de Natschonalsozialisten na dat Amtsgericht Horborg straafversett worrn.

Erika Andreß is in’t Johr 2000 Direkter von dat Amtsgericht worrn. Later is se na dat Hanseaatsche Oberlandsgericht wesselt.

## Kiek ook bi

* List von de Amtsgerichten in dat Königriek Hannover

## Weblenken

* Websteed to dat Amtsgericht Horborg (hoochdüütsch)
* Översicht över de Rechtsspröök von dat Amtsgericht Horborg (hoochdüütsch)
Bladnoch (Brenneree)

**Bladnoch** is en Whisky-Brenneree in’t Dörp Bladnoch bi Wigtown, Dumfries and Galloway, Schottland. Se ist dormit de süüdlichste Whisky-Brenneree vun Schottland. De Hüüs vun de Destille sünd in de schottischen Denkmollisten in de Kategorie&nbsp;B inordent.

## Historie
De Destille Bladnoch is 1817 vun de Bröder John un Thomas McClelland grünnt worrn. 1905 weer de Produkschoon instellt, söss Johren later weer de Brenneree an *Wm Dunville&nbsp;&&nbsp;Co.&nbsp;Ltd.* verköfft. In’ Oktober 1912 is denn wedder Whisky brennt worrn. Bit 1937 weer de Anlaag jümmer mol wedder för korte Tiet stillleggt. 1938 is se in den Besitt vun *Ross & Coulter* kamen. De Brennblasen weern denn afboet un na Sweden bröcht. Eerst 1956 is de Brennere dör *Bladnoch&nbsp;Co.&nbsp;Ltd.* wedder opboet worrn. 1964 weer se an *McGow&nbsp;&&nbsp;Cameron* verköfft, de 1966 twee wietere Brennblasen inboen laten hebbt. 1973 hett *Inverhouse Distillers* de Brenneree övernahmen, 1983 güng se an *Arthur Bell&nbsp;&&nbsp;Sons* un twee Johren later an *United Distillers*, de se 1993 wedder stillleggt hebbt.

1995 is de Brenneree vun Raymond Armstrong ut Noordirland opköfft worrn. In’t Johr 2000 is se den mit twee Brennblasen wedder in Bedrief gahn. Eerst siet 2008 is disse Whisky nu as Single Malt in’n Hannel to finnen. Vun unafhangige Affüllers gifft dat aver ok noch Whisky ut öllere Produkschonen.

## Produkschoon
As süüdlichste Brenneree vun Schottland, liggt Bladnoch in de Lowlands. Dat Water för de produkschoon stammt ut den Stroom Bladnoch. De Destille hett een Meeschfatt (*mash tun*) vun 5,4 Tunnen ut Eddelstahl un söss Gäärfatten (*wash backs*) ut Douglasienholt. Brennt warrt mit en *Wash still* vun 13.000&nbsp;l un en *Spirit still* vun 10.000&nbsp;l.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Literatur
* Charles MacLean (Rutgever): *Whisky. World Guide, Regions, Distillers, Malts, Blends, Tasting Notes.* Dorling Kindersley, London et al. 2008, ISBN 978-0-7566-3349-3.
* Walter Schobert: *Das Whiskylexikon.* Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfort an’n Main 2003, ISBN 978-3-596-15868-3.

## Borns


## Weblenken
Hovik Abrahamyan

**Howik Argami Abrahamjan** (Armeensch:Հովիկ Արգամի Աբրահամյան); * 24. Januar 1958 in  Mkhchyan, Armeensche SSR (hüdigendags Armenien)) weer vun'n 13. April 2014 bit 8. September 2016 Ministerpräsident vun de Republiek Armenien.

Boren is Abrahamjan in dat Dorp Mkchyan, wat hüdigendags to de armeensche Provinz Ararat tohören deit. An de Univerität vun Jerewan hett he Weertschopswetenschoppen studeert. 1990-1991 weer he Baas vun en Afdeelung vun de Burasan Branntwienfabrik, 1991-1995 weer he Baas bi de Artaschat Wien- un Branntwienfabrik.

## Politik
Vun 1995-1999 is Abrahamjan Afordenten in dat armeensche Parlament ween. 1995-1996 weer he Vörsitter vun dat Exekutivkomittee vun den Stadtraat vun Artachat. 1996 bit 1998 is he Borgermeester vun Artaschat ween. In de Johren vun 1998-2000 weer he Gouverneur vun de Provinz Ararat un in dat Johr 2000 is he Minister for Territorialverwaltung wurrrn. Up verscheden Posten höör he bit 2008 to dat Kabinett. Vun 2005 af an höör he to den Sekerheitsraat un 2007-2008 weer he stellvertredend Ministerpräsident. Vun'n 12. April bit 5. September 2005 weer he unner Präsident Sersch Sarkissjan Baas vun dat Kabinett. Nadem sien Broder Henrik as Afordenten vun dat Parlament Bott geven hett, is he an'n 24. August 2008 in dat Parlament wählt wurrn. An'n 29. September weer he al Präsident vun dat Parlament. In düt Amt hett he an'n 21. November 2011 Bott geven. Bi de Wahlen vun'n Mai 2012 is he wedder in't Parlament wählt wurrn un wedder Präsident vun dat Parlament wurrn. An'n 13. April 2014 hett Präsident Sarkissjan em to'n Nafolger vun Ministerpräsident Tigran Sarkissjan benömmt.

Abrahamjan is stellvertredenden Vörsitter vun de Republikaansche Partei vun Armenien (HHK), de in dat Land regeern deit un to de ok Präsident Sarkissjan tohören deit.

## Blege


## Weblenken
* Internetborn  http://www.parliament.am/deputies.php?sel=details&ID=1051&lang=eng, dat Leven vun Abrahamjan up de Webstäe vun dat armeensche Parlament, up Engelsch
Melchior von Düring

**Melchior von Düring** (* üm 1585 in Bokel; † 1. August 1652 in Holt) weer en düütschen Aadligen.

Von Düring is üm 1585 rüm op dat Good Bokel boren, dat de Familie von Düring tohöört hett. He weer de Söhn von Mette, borene von de Lieth, un Arp von Düring. He weer von’n 20. Dezember 1623 bet to sien Dood 1652 as Nafolger von sien Swegervader Beernd von Weersbe Präsident von de Ridderschop von dat Hertogdom Bremen. Na em hett Johann Marschalck dat Amt övernahmen.

He is 1645 Raad un Drost von dat Amt Hagen worrn.

Von Düring hett an’n 5. August 1610 in Meyenborg Gertrud von Weersbe († 22. Februar 1659) freet. De beiden harrn tohoop söss Kinner: Arpold (1612-na 1625), Bernhard († 17. August 1679), Johann (vör 1619-28. Juli 1683), Ido Melchior, Catharina un Hedwig († November 1682).
Alpershusener Möhlenbeek

De **Alpershusener Möhlenbeek** is en 9,4 Kilometer langen Beek, de in de Oost münnt.

De Alpershusener Möhlenbeek hett sien Born in’n Süden von Zittens. Von dor flütt he na Süüdwesten. Op dat rechte Över liggt Homersen un op dat linke de lüttjen Öörd Appel, Hanschhorst un Drögenholt. Bi Sootel maakt de Beek en Bagen un dreiht op Noordwesten. Dor münnt de Sooteler Beek in’n Möhlenbeek. Kort vör de Münn von’n Alpershusener Möhlenbeek in de Oost bi Alpershusen nimmt he vörher noch von links den Siebeek op.

Dat Water in de Oost flütt denn wieder in de Elv un in de Noordsee.

2012 sünd twee Sahlstuften in’n Alpershusener Möhlenbeek von’n Ünnerholungsverband Bövere Oost för 69.000 Euro ümboot worrn to Sahlrampen, üm den Beek wedder naturneger to gestalten un dat Fisch dor hoogwannern köönt.

## Toströöm

De Siebeek hett sien Born bi Ehsdörp un Hatz. De Autobahn 1 geiht dor al en lütt Enn later över den Beek röver. De Siebeek flütt na Noordoosten un münnt bi Alpershusen in’n Alpershusener Möhlenbeek.

De Sooteler Beek spiest sik ut Dunghorstgraven un Brügggraven, de in’n Süüdoosten von Sootel tohoopfleten doot. De beiden Gravens nehmt dat Water ut dat Rebeed üm Olenhöben un Helsch op. De Sooteler Beek flütt von dor na Noorden, an’n Oostrand von Sootel langs un münnt in’n Noorden von Sootel in’n Alpershusener Möhlenbeek.

## Footnoten
Kohbeek

De **Kohbeek** () is en 10,6 Kilometer langen Beek, de von rechts in de Oost münnt.

De Kohbeek hett sien Born in’n Westen von Woonst bi Bockhorn. Dat is keen richtigen Born, de Beek spiest sik ut en Reeg Gravens. Von dor flütt he na Süüdwesten mit Lütt Wangersen, Hogenhusen un Lütt Ippens op dat rechte Över un Groot Ippens op dat linke Över.

De nächsten Öörd sünd Marschhorst un Langenfelden op dat rechte Över un Lütt Meckels op dat linke. De Bahnlien Wilst-Töst geiht dor över den Beek röver. Kort Stück later in Kohmöhlen is de Beek to en Möhlendiek opstaut. De Kohbeek hett dor fröher en Möhl andreven. Von Kohmöhlen bet na de Münn flütt de Kohbeek dör en Holt. Bi Groot Meckels münnt de Kohbeek denn in de Oost.

Dat Water in de Oost flütt denn wieder in de Elv un in de Noordsee.

## Footnoten
Au (Ramm)

De **Au** is en Beek, de von links in de Ramm münnt.

De Au hett keen richtigen Born. De Beek spiest sik ut de Gravens, de dat Water ut dat Grote Evsdörper Moor in’n Westen von Evsdörp opnehmt. An’n Noordrand twüschen Kallmoor un Barkenbüschen flütt de Beek ut dat Moor rut. Kort Enn later geiht denn de Autobahn 1 över den Beek röver. Von dor flütt de Au na Noordwesten an’t Töhrenholt langs un nimmt den Bockhorster Graven op, de von Hassbossel kummt. An de Münn in de Ramm doot op dat rechte Över de lüttjen Öörd Bockhorst un Audaal liggen un op dat linke Över de Oort Ramshuus.

Dat Water in de Ramm flütt denn wieder in de Oost, de Elv un toletzt in de Noordsee.

## Footnoten



## Weblenken
Billerbeek

De **Billerbeek** is en ölven Kilometer langen Beek, de von links in de Luun münnt.

De Born von’n Billerbeek is in’n Süüdoosten von Harndorp. Von dor flütt de Beek na Noordoosten an Lübbst vörbi un dör Ax. Na Ax, kort nadem de Bahnlien Bremen-Bremerhoben över den Beek rövergahn is, dreiht de Beek na Noorden. Op dat rechte Över liggt denn Ollendörp un op dat linke Loh. Kort Stück wieder bi Hassbüttel münnt von links de Stubbengraven in’n Billerbeek, de von Loh kummt. Noch wedder en Stück wieder nimmt de Beek von rechts den Ollendörper Beek op, de sien Born bi Steern hett un an Ollendörp langsflütt.

De Billerbeek kummt denn bi Bokel an dat linke Över un Stubben an dat rechte Över vörbi. Twüschen Bokel un Stubben geiht de Bahnlien Bremen-Bremerhoben noch en tweet Maal över’n Billerbeek röver. In’n Noordwesten von Stubben bi Huh münnt de Beek denn in de Luun.

Dat Water in de Luun flütt von dor wieder in de Werser un in de Noordsee.

## Footnoten
Tormore

**Tormore** is en Whisky-Brenneree bi Grantown-on-Spey, Moray, Schottland.

## Historie
1958 hett dat Ünnernehmen *Long John Distillers* anfungen de Brenneree ruchweg een Kilometer wiet weg vun’n Stroom Spey to boen. Dat weer de eerste ne’e Brenneree, de in Schottland in’t 20. Johrhunnert grünnt weer. Plaant weer se vun den Architekt Sir Arthur Richardson un se gellt as een vun de beindrucksten Destillen vun dat Land. Ofschoonst se noch teemlich jung is, stieht se al ünner Denkmolschuul. In de Ümgegend vun de Brenneree sünd ok Arbeiterwahnungen in’n glieken Stil boet worrn. Op dat Rebeet vun de Distille sünd kunstfardig besnedene Topiari-Strüker, to’n Bispeel in Form vun en Brennblaas anleggt.

1972 weer de Tall vun de Brennblasen vun veer op acht verdubbelt. In 1975 is de Destille toeerst vun *Whitbread&nbsp;&&nbsp;Co* un denn vun *allied Destillers* övernahmen worrn. Mit den Koop vun *Allied Domecq* güng ok disse Destille 2005 in den Besitt vun Pernod Ricard över.

## Produkschoon
Dat Water för de Produkschoon kummt ut den Achvochkie-Born. Brennt warrt mit veer *Wash stills* un veer *Spirit stills*. De rgöttste Deel vun den Whisky warrt för Blends bruukt, vör allen för den *Long John*. Man, dat gifft ok regelmatig Single Malts, de vun unafhangige Affüllers oder original vun de Brenneree sülvst affüllt warrt.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Literatur
*M. Jackson: *Whisky.* Dorlin Kindersley Verlag, München 2008, ISBN 978-3-831-00764-6, S.&nbsp;157.

## Borns


## Weblenken
Bokel (Bevern)

**Bokel** () is en Oort in de Gemeen Bremervöör in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. Dat is vondaag Deel von den Oort Bevern.

## Geografie

Bokel liggt op dat linke Över von de Bever wieldes Bevern op dat rechte liggt.

De Naveröörd sünd Bevern in’n Noorden, Plönjeshusen un Bockhorst in’n Süüdoosten, Sandbossel in’n Süüdwesten, Minst in’n Westen un Sprekens un Tingo in’n Noordwesten.

## Historie

Bi dat Anleggen von en Steekrövenmiet hett in’n Oktober 1928 en Buur in Bokel en Toonvaas mit 14.000 Münten (Brakteaten) funnen.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Bevern in’n Kanton Zeven höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1859 to de Böörd Sürsen in dat Amt Zeven tohöört un is denn Deel von dat Amt Bremervöör worrn. Na 1885 weer dat in’n Kreis Bremervöör. 1977 is dat Deel von’n Landkreis Rodenborg worrn.

Bokel hett fröher to de Gemeen Minst tohöört, is in dat 19. Johrhunnert aver in de Gemeen Bevern wesselt.

De Oort is an’n 1. März 1974 tohoop mit Bevern Deel von de Gemeen Bremervöör worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Bokel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Hillig-Krüüz-Kark in Bevern.

För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Bokel löppt de Bundsstraat 71, de in’n Noorden na Bevern un Bremervöör geiht un in’n Süden na Sürsen un Zeven. In’n Westen geiht de Kreisstraat 125 na Minst un in’n Oosten geiht en lüttjere Straat na Plönjeshusen.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1. De Opfohrt 48 Elsdörp liggt so 27 Kilometer in’n Süüdoosten von Bokel.

De nächste Bahnhoff is so bi söven Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Bremervöör an de Bahnlien Bremerhoben-Buxthu. Von 1908 bet 1968 hett dat ok dichtbi in Bevern en Bahnhoff an de Bahnlien von Bremervöör na Rodenborg geven.

## Footnoten
Bockhorst

**Bockhorst** betekent

* Bockhorst, Gemeen in’n Landkreis Eemsland, Neddersassen,
* Bockhorst, Oort in de Gemeen Bremervöör in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen,
* Bockhorst, Oort in de Gemeen Elsdörp in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen,
* Bockhorst, Oort in de Gemeen Sounsiek in’n Landkreis Stood, Neddersassen,
* Bockhorst, Oort in de Gemeen Stood in’n Landkreis Stood, Neddersassen,
* Bockhorst, Oort in de Gemeen Vassem in’n Kreis Gütsel, Noordrhien-Westfalen,
* Bockhorst, Oort in de Gemeen Wisteed in’n Kreis Rendsborg-Eckernföör, Sleswig-Holsteen,
* Bockhorst, Naturschuulrebeed in’n Landkreis Rostock, Mekelborg-Vörpommern.

Dat is ok de hoochdüütsche Naam von

* Booköss, Oort in de Gemeen Eiten in’n Landkreis Veern, Neddersassen.

**Bockhorst** is de Familiennaam von

* Anna Bockhorst (* 1998), düütsche Footballspelerin,
* Heinrich Bockhorst (1886–1970), düütschen Schoolmeester un Heimaatforscher,
* Helene Bockhorst (* 1987), düütsche Kabarettistin un Schrieversche,
* Johann Bockhorst (1604–1668), düütschen Maler.
Johannes Diderik van der Waals

**Johannes Diderik van der Waals** (* 23. November 1837 in Leiden; † 8. März 1923 in Amsterdam) weer en nedderlannsch Physiker. 1910 kreeg he den Nobelpries för Physik.

## Leven
Nah sien Schoolutbillen weer he as Mester in sien Heimatstadt Leiden tätig. Ahn dat Abitur as Togangsberechtigung to en Hoochschoolstudium to besitten, hett van der Waals in de Tiet van 1862 bit 1865 an de Universität Leiden Vörlesungen un Seminare besöcht. Dordör kreeg he in de Facken Mathematik un Physik en Wiedermaken vun sien Lehrzertifikate. Af 1864 weer he as Mester in Deventer tätig. 1866 övernehm van der Waals em Stäe an de wiederführen School in  Den Haag, an de he later ok Schooldirekter wurr. En Gesettenännern hett dat mögelk maakt, dat he ok ahn Abitur en Studium vun de Natuurwetenschapen maken kunn.  Van der Waals hett dat Studium 1873 mit en Dissertatschoon in Physik afslooten. As Perfesser för Physik weer he van 1877 bit 1908 an de Universität vun Amsterdam tätig.

## Leistungen
Van der Waals hett ünner annern dat Verhollen vun Molekülen utforscht un hett sück mit  Theorien över den Tostand vun Materie befaat. 1869 hett he de Oorsaak vun de Antreckenskräfte tüschen Atomen beziehungswies unpolaren Molekülen – de leter nah hüm nömmt Van-der-Waals-Kräfte opdeckt. 1873 entwickel van der Waals in’ Rahmen vun sien Dokterarbeit an de Universität Leiden en Modell över de Kontinuität vun gasförmigen un flooten Tostände vun Materie. Hierut stellt he en Tostandsglieken up, de wies, dat  Aggregattostände för Gase un Flüssigkeiten nich nlots innanner övergahn, sonnern dat disse Aggregatzostände up dat glieker physikaalsch Prinzip footen. 

För disse Leistung kreeg van der Waals 1910 den Nobelpries för Physik *„för sien Arbeiten över de Tostandsglieken vun de Gase un Flüssigkeiten“*, de insbesünnere ok to de vun hüm upstellt  Van-der-Waals-Glieken führen deen.

## Privates
1864 hett he Anna Magdalena Smit heiraadt, de aber all fröh storven is. Mit hör harr he veer Kinner (dree Deerns un een Söhn, de nahderhen ok Perfeeser an de Universität Amsterdam wurr).

## Kiek ok
* Van-der-Waals-Radius

## Warken
* J. D. van der Waals: *Over de Continuiteit van den Gas- en Vloeistoftoestand (Die Kontinuität des flüssigen und gasförmigen Zustands)*. Universität Leiden, 1873 (Dissertatschoon)
* J. D. van der Waals, P. Kohnstamm, Lehrbuch der Thermodynamik: Teil 1, Johann-Ambrosius Barth Verlag|, Leipzig un Amsterdam, 1908
* J. D. van der Waals, P. Kohnstamm, Lehrbuch der Thermodynamik: Teil 2, Johann-Ambrosius Barth Verlag, Leipzig un Amsterdam, 1912

## Enkeld Nahwiesen


## Weblinks

* van der Waals up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
* DNB-Katalog
Jürgen Marschalck

**Jürgen Marschalck** (* 16. April 1626; † 6. April 1696) weer en düütschen Aadligen un Jurist. He weer Arvherr in Kronenborg, op Hutloh un to Geest.

Jürgen Marschalck is 1626 as dat veerte Kind von Jutta, borene von Marschalck (1585–1655), un Levin von Marschalck (1585-1629) boren un hett to de Familie von Marschalck tohöört. 1641 is he op de däänsche Akademie Sorø gahn. 1642 hett he en Studium an de Universität Utrecht anfungen. Nadem he ut de Heimat Naricht kregen harr, dat de Sweden dat Hertogdom Bremen un Veern innahmen harrn, is he na Hutloh trüggreist. He hett 1647 Studienreisen na Frankriek un Italien maakt. 1651 weer he an’n Hoff in Stockholm un is 1652 Landraad in dat Hertogdom Bremen un Veern worrn, dat na 1648 ünner de Herrschop von Sweden stünn (Swedentied). He weer veel as Afornten för dat Hertogdom Bremen un Veern ünnerwegens. Ünner annern weer he een von de twee Deputeerten ut dat Hertogdom as dat Wismarer Tribunal an’n 17. Mai 1653 apenmaakt hett. Dor is he 1657 ok Assesser worrn. An’n 18. Mai 1663 is he Regerungsraad worrn.

He weer von 1682 bet to sien Dood 1696 de Präsident von de Ridderschop von dat Hertogdom Bremen.

He hett an’n 14. Oktober 1656 Sophie Elisabeth, borene von Fränking (18. Juni 1637-11. November 1687), freet. De beiden harrn 15 Kinner, söss Söhns un negen Döchter. En Epitaph för de beiden hängt vondaag noch in de Marienkark in Heckthusen.
Caspar Ludwig Schulte

**Caspar Ludwig Schulte** (* 30. März 1733 in Zittens; † 23. März 1806 in Plöön) weer en düütschen Aadligen.

Schulte is 1733 as Söhn von Sophie Charlotte, borene Schulte (24. März 1709-28. Dezember 1785), un Caspar Ludwig Schulte (25. Oktober 1682-15. Dezember 1732) in Zittens boren. In’t Öller von 7 bet 12 weer Meinhard Johann Hollander sien Huuslehrer. He weer von 1745 bet 1747 op de Doomschool Veern un denn von’n 14. April 1747 bet 15. Juni 1749 op de Ridderakademie Lümborg. Von 1749 bet 1754 weer he bi dat Militär un harr toletzt den Rang von en Hauptmann.

1754 hett he denn de Verwaltung över sien Göder övernahmen. Schulte weer Arvherr to Kohmöhlen, Borgmann to Hornborg un Kloosterdirekter an dat Klooster Niewohl.

An’n 3. November 1754 is he Landraad in dat Hertogdom Bremen worrn.

He weer von’n 23. Juni 1767 bet 1803 Präsident von de Ridderschop von dat Hertogdom Bremen.

Schulte hett an’n 17. August 1754 Margaretha Elisabeth Emerentia borene von Düring († 2. Mai 1758) freet. De beiden harrn twee Söhns, de aver all beid fröh doodbleven sünd. An’n 15. Oktober 1765 hett he denn in twete Eh Friederike Louise von Berlepsch (1748-22. Dezember 1793; Dochter von Johann Wilhelm Ludwig von Berlepsch) freet. De beiden harrn de Döchter Amalia Charlotta Friederica Wilhelmina (17. Juli 1766-16. März 1799) un Wilhelmina Friederica Melusina (* 30. Januar 1768). Nadem Schulte doodbleven is un keen Söhn as Arv harr, sünd siene Göder an Caspar Detlev Schulte gahn.
Arp von Düring

**Arp von Düring** (döfft 15. April 1672 in Hornborg; † 12. Dezember 1732 in Düring) weer en düütschen Aadligen.

Von Düring is 1672 as veert von fiev Kinner von Maria Sylluke, borene von Brobargen († 18. Dezember 1674), un Arp von Düring (1630-20. April 1687) boren. He stammt ut de Familie von Düring un weer Arvherr to Düring un Hornborg. Von sien Opa Arp von Brobargen hett von Düring dat Good Brobargen in Laak arvt. Dat Good hett na von Düring sien Dood denn sien Süstersöhn Johann Friedrich von Issendörp arvt.

Von Düring weer Major, Hoffgerichtsassesser un von 1728 bet to sien Dood 1732 Präsident von de Ridderschop von dat Hertogdom Bremen.
Johann Marschalck

**Johann Marschalck** (* 1592; † 1667) weer en düütschen Aadligen.

Marschalck is 1592 boren un stammt ut de Familie von Marschalck. 

He weer von’n 2. Oktober 1652 bet 1666 Präsident von de Ridderschop von dat Hertogdom Bremen.

He hett 1624 Anna von der Kuhla freet. De beiden harrn fiev Döchter. Se harrn keen Söhn un so keem dat na Johann sien Dood to en Rechtsstried twüschen siene Döchter un siene Veddern, ’keen de Göder arven schull. De Rechtsstried hett sik bet 1683 hentagen, denn hett dat Wismarer Tribunal seggt, dat de Veddern Recht harrn.
Tobermory (Brenneree)

**Tobermory** is en Whisky-Brenneree in de Stadt Tobermory op dat Eiland Mull (Argyll and Bute), Schottland. De Lagerhüüs, de to de Brenneree höört, sünd in de schottischen Denkmollisten in de Kategorie&nbsp;B inordent.

## Historie
De Destille Tobermory is 1798 grünnt worrn. In’t 19. Johrhunnert weer se över längerer Tiet dicht. Vun 1916 bit 1930 weer se in Besitt vun de *Distillers Company&nbsp;Ltd.* (DCL), denn aver vun 1930 bit 1972 wedder stillleggt. In 1972 is se ünner den Naam ***Ledaig Distillery (Tobermory) Ltd.*** wedder apenmaakt worrn un denn ok op veer Brennblasen vergröttert. Aver 1975 is se al wedder dicht maakt worrn, vunwegen dat keen Geld mehr dor weer.

1978 is de Brenneree an *Kirkleavington Property* verköfft worrn un hett denn ehrn ollen Naam *Tobermory* wedderkregen. Vun 1981 bit 1989 weer de Destille dichtmaakt. 1990 güng de Produkschoon wedder in lütten Ümfang los. 1993 is se vun *Burn Stewart Distillers&nbsp;Ltd.* övernahmen worrn. Siet de Tiet produzeert se ahn Ünnerbreken. *Burn Stewart* sülvst is aver 2013 vun de süüdafrikaansche Distell Group Ltd. opköfft worrn.

Bi de Brenneree gifft dat ok en Besökerzentrum und se kann ok besichtigt warrn.

## Produkschoon

De Destille höört to de Whiskyregion Highlands/Islands. Ehr Water kriggt se ut den Mishnish Loch. Dat Molt warrt ut de Molteree vun de Brenneree Port Ellen betogen. In de Brenneree Tobermory gifft dat en Meeschfaat ut Gaatiesen vun 4,5 Tunnen un veer Gäärfatten ut Douglasienholt vun tosamen 92.000&nbsp;l. Brennt warrt in twee *Wash stills* vun jeedeen 18.000&nbsp;l un twee *Spirit stills* mit jeedeen 16.000&nbsp;l.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Borns


## Weblenken
Renato Zaccarelli

**Renato Zaccarelli** (* 18. Januar 1951 in Ancona) is en ehmalger italieensch Footballspeler un nu Footballtrainer.

## Karriere
Zaccarelli fung sien Loopbahn in de Jöögdmannschap vun AC Turin an. 1968 keem he leehnswies Catania Calcio, wo he tweemal insett wurr. Een Johr later keem he weer torüch nah Turin, keem dor aber in twee Johren nie nich to’n Insatz. Dornah hett he sück een Johr lang bi Novara Calcio versöcht un denn een Johr bi Hellas Verona, wo he den Klubverantwortlichen vun den AC Turin positiv upfull un 1974 kunn he weer to sien Stammvereen torüchwesseln. All tosoomen hatt Zaccarelli 13 Johr bi AC Turin speelt, un wunn mit den Vereen 1976 den italieenschen Meestertitel. 1986 wurr he Speler vun dat Johr in Italien, een Johr later hett he sien Loopbahn afslooten. 

Internatschonal hett de Middelfeldspeler 25 mal för Italien speelt un hett dorbi twee Doren schaaten. He nehm an de Football-Weltmeesterschap 1978 in Argentinien deel un keem mit de *Squadra Azzurra* up den veerten Platz. Bi de Football-Europameesterschap 1980 in Italien keem he mit sien Mannschap weer up den veerten Platz.  

### Trainerkarriere
Nah sien aktiv Loopbahn övernehm Zaccarelli de italieensch U-21-Utwahl för eenig Johren.  2003 övernehm he den Trainerposten bi den AC Turin un bleev dat bit 2005. Dornah wurr he Sportdirekter bi den FC Bologna. 

## Wat he schafft hett
* Eenmal italieensch Meester (1976)
* Eenmal Speler vun dat Johr in Italien (1986)

## Weblenken
* Spelerprofil bi weltfussball.de
Chris Pratt

**Chris Pratt** (* as *Christopher Michael Pratt* an’n 21. Juni 1979 in Virginia, Minnesota) is en US-amerikaanschen Filmschauspeler.

## Weblenken
Nedderdüütsch Bühn

As **Nedderdüütsch Bühn** warrt verscheden Theater-Bedrieve in den nedderdüütschen Spraakruum in Norddüütschland betekent. De nedderdüütsch Bühnen föhrt middewiel all Klören van de Theaterdramatik op, de eenzig Ünnerscheed is, datt se op de Bühn de Nedderdüütsch Spraak snackt.

Düsse Nedderdüütsch Bühnen sünd bispillhaft opföhrt:

* Nedderdüütsch Bühn Ahrensborg
* Nedderdüütsch Bühn Brunswiek: en öllern Naam för dat Nedderdüütsch Theater Brunswiek
* Nedderdüütsch Bühn Elmshorn
* Nedderdüütsch Bühn Flensborg
* Nedderdüütsch Bühn Hamborg, en öller Naam van dat Ohnsorg-Theater in Hamborg
* Nedderdüütsch Bühn Kiel
* Nedderdüütsch Bühn Lübeck
* Nedderdüütsch Bühn Niemünster
* Nedderdüütsch Bühn Rostock
* Nedderdüütsch Bühn Rüstringen, en öller Naam van dat Theater an´t Meer - Nedderdüütsch Bühn Willemshaven
* Nedderdüütsch Bühn Stralsund.
Lüder Clüver

**Lüder Clüver** († 1615) weer en düütschen Aadligen.

Clüver weer de Söhn von Margarete Liese, borene von der Lieth, un Burchard Clüver. He weer Arvherr to Cluvenhagen. 1598 hett he de School in Achem stift.

He weer von’n 15. November 1580 bet 1596 Präsident von de Ridderschop von dat Hertogdom Bremen.

He weer ok bet to sien Dood 1615 Gogreev in’t Gericht twüschen Langwedel un Bremen.

Clüver weer verheiraadt mit Agnes Anna, borene von Mandelsloh. Sien Söhn Franz Clüver hett later de Arvgöder övernahmen. Siene annern Söhns weren Burchard, Diederich un Alverich.
Beernd von Weersbe

**Beernd von Weersbe** († 31. Januar 1639 in Meyenborg) weer en düütschen Aadligen.

Von Weersbe weer de Söhn von Anna, borene Frese, un Hermann von Weersbe († 5. Oktober 1563) un Arvherr to Meyenborg.

He weer von 1612 bet 1623 Präsident von de Ridderschop von dat Hertogdom Bremen.

He hett 1582 Helena von dem Busch freet. De beiden hebbt veer Söhns (Hermann, Clamor, Johann Albrecht un Anton Diederich) un söss Döchter (Anna, Metta, Anna Helena, Maria Gertrud, Hedwig un Catharina) hatt. Von Weersbe is an’n 7. März 1639 in Meyenborg begraven worrn.
Witness for the Prosecution

**Witness for the Prosecution** betekent

* *[[The Witness for the Prosecution]]*, Kortgeschicht vun Agatha Christie ut dat Johr 1925,
* *[[Witness for the Prosecution (Theaterstück)|Witness for the Prosecution]]*, Theaterstück vun Agatha Christie, dat op ehr Kortgeschicht baseert,
* *[[Witness for the Prosecution (1949)|Witness for the Prosecution]]*, Feernsehfilm na de Kortgeschicht ut dat Johr 1949,
* *[[Witness for the Prosecution (1957)|Witness for the Prosecution]]*, Film na dat Theaterstück ut dat Johr 1957,
* *[[Witness for the Prosecution (1982)|Witness for the Prosecution]]*, Feernsehfilm na dat Theaterstück ut dat Johr 1982.
Fettercairn (Brenneree)

**Fettercairn** is en Whisky-Brenneree in Laurencekirk, Aberdeenshire, Schottland.

## Historie
De Brenneree is in’t Johr 1824 vun Sir Alexander Ramsay grünnt worrn. Se weer de tweete Destille, de en offizielle Lizenz to’n Brennen vun Whisky kregen hett – de eerste güng an de Brenneree Glenlivet. Mit de Tiet hett de Brenneree faken den Besitter wesselt. Ünner annern höör de Brenneree ok mol Sir Thomas Gladstone, den Broder vun den dormoligen britischen Premierminister William Ewart Gladstone. 

Na en Füür is de Destille twüschen 1887 un 1890 meist vullstännig nee opboet worrn. 1960 weer de egenen Moltboddens dicht maakt, de Tall vun de Brennblasen weer 1966 denn aver vun twee op veer vergröttert. Siet 1973 höört Fettercairn to *Whyte&nbsp;&&nbsp;Mackay*, de 2007 för 595&nbsp;Millionen&nbsp;£ vun *United Spirits Limited*, en Dochter vun de indischen *The UB Group* opköfft worrn is.

## Produkschoon

De Brenneree Fettercairn höört to dat Whisky-Rebeet Highlands. Dat Water för de Produkschoon kummt ut twee Borns in de Cairngorms. In de Brennereee gifft dat en Meeschfatt (*mash tun*) vun 4,6 Tunnen un acht Gäärfatten to 26.000&nbsp;l ut Douglasienholt. Destilleert warrn in twee *Wash stills* vun jeedeen 13.000&nbsp;l un twee *Spirit stills* vun 13.500 un 11.500&nbsp;l.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Literatur
* Charles MacLean (Rutgever): *Whisky. World Guide, Regions, Distillers, Malts, Blends, Tasting Notes.* Dorling Kindersley, London et al. 2008, ISBN 978-0-7566-3349-3.
* Walter Schobert: *Das Whiskylexikon.* Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfort an’n Main, 2003, ISBN 978-3-596-15868-3.

## Borns


## Weblenken
Hans-Hilger Ropers

**Hans-Hilger Ropers** (* 15. Oktober 1943 in Steenkark) is en düütschen Humangenetiker un Direkter an dat Max-Planck-Institut för molekulare Genetik in Berlin-Dahlem.

Ropers is 1943 in Steenkark boren un hett later Medizin an de Universitäten Freiburg un München studeert. 1972 hett he sien Dokter maakt un hett 1978 de Habilitatschoon för de Humangenetik an de Universität Freiburg kregen. He hett toeerst in Freiburg arbeidt un is 1984 denn an de Universität von Nimwaege gahn. Dor weer he Baas von de Humangenetik un is bet 1997 bleven. 1994 is he Direkter an dat Max-Planck-Institut för molekulare Genetik in Berlin worrn.

He forscht vör allen to de geneetschen Oorsaken von Blindheit, Doovheit un geistige Defekte.

Ropers is Maat von de Berlin-Brannenborgsche Akademie von de Wetenschoppen un von de Königlich Nedderlandsche Akademie von de Wetenschoppen. 2009 hett he de Ehrenmedallje von de Düütsche Sellschop för Humangenetik kregen un 2014 den EURORDIS Scientific Award.
Johann Christian von Düring (1697–1766)

**Johann Christian von Düring** (* 13. August 1697 in Hornborg; † 28. Dezember 1766 ok dor) weer en düütschen Aadligen.

Von Düring is 1697 in Hornborg as Söhn von Margaretha, borene von Grothaus, un Adolph Friedrich von Düring boren. He weer Borgmann von Hornborg. Mit 14 is he in’n holsteenschen Kriegsdeenst gahn un later in’n sweedschen Kriegsdeenst wesselt. He hett dat bet to’n Generaladjutant bröcht un hett in’n Groten Noordschen Krieg fuchten. As König Karl XII. bi Fredrikshald fullen is weer von Düring ganz in de Neegd. Na dissen Vörfall hett he sik ut’n Kriegsdeenst trüggtagen un hett anfungen, de Verwaltung över sien Göder in de Hertogdömer Bremen un Veern to övernehmen. 1729 hett de Ridderschop em to’n Landraad maakt. Von 1736 bet 1752 weer he Greev in dat Grevengericht Oolland.

He weer von 1752 bet to sien Dood 1766 Präsident von de Ridderschop von dat Hertogdom Bremen.

Von Düring weer dree Maal verheiraadt. Dat eerste Maal hett he an’n 15. Juli 1730 in Hornborg Anna Hedwig Magdalene von Rumohr freet (een Söhn, een Dochter) un dat twete Maal 1736 Anna Magdalena von Rantzau (twee Söhns). De drüdde Eh weer denn mit Anna Dorothea, borene Gräfin von Rantzau-Rastörp (1719-1797). De beiden hebbt an’n 30. März 1738 in Hornborg freet. Se harrn fiev Söhns un söss Döchter.
Herbert Marshall

**Herbert Marshall** (* 23. Mai 1890 in London; † 22. Januar 1966 in Beverly Hills, Los Angeles; eegentlich *Herbert Brough Falcon Marshall*) weer en britisch Film- un Theaterschauspeler.

## Leven
Marshall is in en Theaterfamilie upwussen, hett aber tonächst nich plaant, sülvst die Bühnenloopbahn intoslahn. Nah sien Schoolafsluss an dat St. Mary’s College in Harlow (Essex) hett he eerst as Bookholler in en  Aktiensellschop in Brighton arbeit, hett sück denn aber de Schauspeleree towendt, as hüm de Arbeit to langwielig wurr. 1911 weer he dat eerste Mal up den Bühne to sehn. Marshall deen in’ Eersten Weltkrieg, in de he swoor besehrt wurr un en Been verlor.  Trotz disse Behinderung weer he wieder as Schauspeler aktiv un speel mit en Protheese ahn sichtbor Beeinträchtigungen.

Up de Bühne speel he in Kummedien un Dramen, tosommen mit sien Partnerin Edna Best, de eerst vun sien fiev Ehefruen un Moder vun sien Dochter Sarah Marshall. 1927 harr he sien Filmdebüt in Herbert Wilcox sien Stummfilm *Mumsie*. 1929 kreeg he en Verdrag bi Paramount, sien eerst Toonfilm *[[The Letter (1929)|The Letter]]* entstunn in dat glieker Johr. In dat Stück nah Somerset Maugham is he 1940 nochmals uptreeden, aber ditmal in en anner Rull. 

Af 1932 speel Marshall in Hollywood. He weer faken neben groot wievlich Stars vun de Studios to sehn, so an de Siet vun Marlene Dietrich in *[[Blonde Venus]]* (1932), as Juwelendeev in Ernst Lubitsch sien *Ärger im Paradies* (1932), neben Greta Garbo in *Der bunte Schleier* (1934), Katharine Hepburn in *Ein aufsässiges Mädchen* (1936) un neben Bette Davis in *Die kleinen Füchse* (1941). Marshall speel in twee Filmen vun Alfred Hitchcock (*[Mord – Sir John greift ein!* un *Der Auslandskorrespondent*), 1952 weer he in en Nebenrull vun Otto Preminger sien Film noir *Engelsgesicht* an de Siet vun Robert Mitchum un Jean Simmons to sehn. In de 1950er un 1960er Johren speel he ok in Feernsehfilmen.

## Filmrullen (Utwahl)

## Weblenken
* 
* bi Turner Classic Movies (engelsch)
* Indrag bi Virtual History (engelsch)
Arnd von Schade

**Arnd von Schade** (* 1676; † 5. Dezember 1751 in Hu’e) weer en düütschen Aadligen.

Von Schade is 1676 boren un weer Arvherr von Hu’e un Feldhoff un Arvrichter von de Böörd Leessem un dat Nedderenn von Sankt Jürgen.

He weer von 1733 bet to sien Dood 1751 Präsident von de Ridderschop von dat Hertogdom Bremen.

He weer verheiraadt mit Adelheid Dorothea, borene von der Hude. De beiden hebbt dree Söhns un een Dochter hatt. Von Schade is an’n 23. Dezember 1751 in dat Arvgräffnis op’n Karkhoff in Lesum begraven worrn.