open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Robert Fuest

**Robert Fuest** (* 30. September 1927 in London, Grootbritannien; † 21. März 2012 ok dor) is en britischen Speelbaas, Dreihbookschriever un Szenenbillner.

## Leven un Wark
Sien Arbeitsrebeet weer vör allen de Genres Horror un Fantasy. Enn vun de 1960er Johren hett he dat Regeer föhrt bi en poor Folgen vun de bekannte Feernsehreeg „The Avengers“ (dt.: *Mit Schirm, Charme und Melone*). To sien bekannsten Filmen tellt Klassikers as „The Abominable Dr. Phibes“ (dt.: *Das Schreckenskabinett des Dr. Phibes*) un „Dr. Phibes Rises Again“ (dt.: *Die Rückkehr des Dr. Phibes*) mit Vincent Price in de Titelrull. Aver he hett ok veele annere Filmen maakt, de sik vör allen dör Swarten Humor in’n Achtergrund uttekent hebbt.

Speelbaas weer he ok bi de Romanverfilmen „Wuthering Hights“ (dt.: *Sturmhöhe*) mit Timothy Dalton un in Thrillers as „And soon the darkness“ (dt.: *Tödliche Ferien*), de woll gode Kritiken kregen harr, man weertschopplich nich veel Spood harr, oder de in de USA dreihte Horrorfilm „The devil’s rain“ (dt.: *Nachts, wenn die Leichen schreien*). De is man aver so vun de Kritikers tonicht maakt worrn, dat dordör ok sien Loopbahn Schaden nahmen hett.

Mitt vun de 1970er Johren weer Fuest vör allen bi Feernsehprodukschonen aktiv, de tomeist ubekannt bleven sünd. De eenzige Film ut jüngere Tiet, de en beten wat bekannter worrn is, weer de Erotikfilm „Aphrodite“ (dt.: *Aphrodite – Im Wendekreis der Begierde*) mit Horst Buchholz, de in Greekenland dreiht worrn is.

Neven sien Arbeit as Speelbaas nu Szeenbillner hett Fuest ok eenige Dreihböker schreven, t.&nbsp;B. för „Dr. Phibes rises again“. Ok söss Folgen vun de Feernsehreeg „The Optimist“ hett he schreven. Vun disse Serie weer he ok de Speelbaas.

## Filmen as Speelbaas (Utwahl)

## Utteken
Robert Fuest is 1974 mit de *[[Sitges-Award|Medalla Sitges en Oro de Ley]]* vun dat *[[Katalaansch Internatschonal Filmfestival]]* as *Best Speelbaas* för den Film *Dr. Phibes rises again* uttekent worrn.

## Websteed

## Borns
* IMDb
* Avengers Forever (engelsch)
Penisköker

En **Penisköker** (bi de Dani vun Neeguinea ok *Koteka*) is en Kleedungsstück, wat mehrsttiets ut ene Kalebass maakt warrt. Welk Naturvölker in Neeguinea, Amerika un Afrika bruukt dat oder hebbt dat bruukt, den Penis to verdecken. De Penisköker warrt mit en Band üm de Hüft fastbunnen. Ok Peniskökers, de mit en Band üm’n Hals fast maakt warrt, gifft dat. As de Europäers to disse Völker kemen, dor hebbt se faken seggt, dat schullen se nich mehr dragen, vun wegen, dat de Europäers menen, dat dat nich ganz wied weg vun naakt weer. Dat gell as primitiv. 1971 hett de Regeren vun Indonesien sogor en *Operatschoon Koteka* (*Operasi Koteka*) maakt, dat de Mannslüüd vun de Dani europääsche Büxen kregen schullen. Aver de Dani hebbt ehr Kotekas wieder dragen.
3. Oktober

## Wat passeert is
* 1700: Unner Druck vun de Franzosen sett de spaansche König Karl II. Ludwig XIV. sien Enkelsöhn Philipp vun Anjou to'n Arven in. Latr schall um düsse Saak de Krieg um de Spaansche Kroon losgahn. 
* 1918: De Düütschen fraagt bi den US-amerikaanschen Präsidenten Woodrow Wilson vunwegen en Wapenstillstand nah.
* 1990: Düütschland warrt wedder vereenigt. De neen Länner vun de vörmalige DDR treed in de Bundsrepublik Düütschland mit in. Vun dor af an is nich mehr de 17. Juni, man de 3. Oktober de düütsche Natschonalfierdag.
* 2013: Bi den Ünnergang vun en Schipp mit afrikaansch Bootsflüchtlingen kommt vör de Küst vun dat italieensch Eiland Lampedusa mehr as 230 Minschen to Dood.

## Boren
* 1876: Karl Meyer, plattdüütsch Schriever un Heimatforscher († 1954)
* 1899: Andreas Willmsen, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen († 1980)
* 1917: Odd Lundberg, norweegsch Iesflinklöper († 1983)
* 1920: Hans Feindt, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen († 2012)
* 1925: George Wein, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2021)
* 1933: Neale Fraser, austraalsch Tennisspeler († 2024)
* 1935: Charles Moss Duke, US-amerikaansch Astronaut
* 1940: Michael Troy, US-amerikaansch Swemmsportler († 2019)
* 1945: Klaus Merz, Schriever ut de Swiez
* 1961: Hans-Ulrich Rülke, düütsch Politiker und Landdagsafordneter vun Baden-Württemberg
* 1961: Ludger Stühlmeyer, düütsch Karkenmusiker, Organist, Musikwetenschopler, Dozent un Komponist
* 1946: P. P. Arnold, US-amerikaansche Soul-Sängersch
* 1975: Greig Fraser, austraalsch Kameramann
* 1978: Gerald Asamoah, düütsch Footballnatschonalspeler
* 1978: Christian Coulson, britsch Schauspeler
* 1978: Claudio Pizarro, Footballnatschonalspeler ut Peru
* 1988: Max Giesinger, Singer, Songwriter un Musikproduzent
* 1992: Jesper Nelin, sweedsch Skilanglöper un Biathlet

## Storven
* 1838: Black Hawk, Indianerhööftling (* 1767)
* 1917: Eduardo Di Capua, italieensch Musiker un Komponist (* 1865)
* 1929: Gustav Stresemann, düütsch Politiker un Grünner van de Düütsche Volkspartei un Fredensnobelpriesdräger(* 1878) 
* 1932: Max Wolf, düütsch Astronom un Opdecker vun Asteroiden (* 1863)
* 1971: Lester Halbert Germer, US-amerikaansch Physiker un Bargstieger (* 1896)
* 1980: Heinrich Diers, plattdüütsch Schriever (* 1894)
* 1981: Joe Kayser, US-amerikaansch Jazzmusiker un Komponist (* 1891)
* 1988: Franz Josef Strauß, düütsch Politiker un Bundsminister(* 1915)
* 1994: Lassi Parkkinen, finnisch Iesflinklöper (* 1917)
* 2002: Gerd Lüpke, hooch- un plattdüütsch Schriever un Hörfunksnacker (* 1920)
* 2015: Bernhard Brinkert, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Noordrhien-Westfalen (* 1930)
* 2022: Simon Hallenbarter, Swiezer Biathlet (* 1979)
29. Oktober

## Wat passeert is
* 1268: Konradin vun Hohenstaufen warrt na en unrechten Prozess up den Marktplatz vun Neapel henricht. Den Befehl dor to hett Karl vun Anjou geven. Mit em geiht dat Kaiserhuus vun de Staufers to Enne. 
* 1918: De Vörstand vun de düütsche Marine beslutt, in to goder Lest noch en Slacht gegen de Royal Navy an to fangen. Dor fangt de Matrosenupstand vun Kiel um an

## Boren
* 1837: Abraham Kuyper, nedderlannschen Theologen, Politiker, Staatsmann un Journalisten († 1920)
* 1840: Ludwig Klingenberg, düütsch Architekt († 1924)
* 1840: Roland Trimen, britisch-süüdafrikaansch Entomoloog un Lepidopteroloog († 1916)
* 1859: Ernst Hartert, düütschen Ornithologen († 1933)
* 1866: Carl Gustav Witt, düütsch Stenograf un Astronom († 1946)
* 1877: Hermann Boßdorf, plattdüütsch Schriever († 1921)
* 1920: Baruj Benacerraf, venezuelaansch-US-amerikaansch Mediziner un Nobelpriesdräger († 2011)
* 1925: Zoot Sims, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1985)
* 1937: Albertina Iossifowna Kolokolzewa, sowjeetsch Iesflinklöperin
* 1938: Ellen Johnson Sirleaf, liberiaansch Politikerin un Freedensnobelpriesdrägerin
* 1949: Alun Ffred Jones, walis'schen Politiker
* 1950: Abdullah Gül, törksch Politiker un Staatspräsident
* 1952: Waleri Iwanowitsch Tokarew, russisch Ruumfohrer
* 1967: Rufus Sewell, britisch Schauspeler
* 1971: Winona Ryder, US-amerikaansche Schauspelersche
* 1975: Frank Baumann, düütsch Footballnatschonalspeler

## Storven
* 1783: Jean-Baptiste le Rond d'Alembert, franzöösch Mathematiker (* 1717)
* 1871: Frédéric Bazille, franzöösch Maler (* 1841)
* 1871: Andrea Debono, Opdecker ut Malta (* 1821)
* 1966: Wellman Braud, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1891)
* 1975: Hans Ehrke, plattdüütsch un hoochdüütsch Schriever (* 1898) 
* 1987: Woody Herman, US-amerikaansch Jazzmusiker un Bandleader (* 1913)
* 1991: John DeCuir, US-amerikaansch Szenenbillner un Artdirector (* 1918)
* 2005: Julius Yeshu Çiçek, Arzbischop van de Syyrsch-orthodoxe Kark van Antiochien in Middeleuropa (* 1942)
* 2010: Israel Katz, israeelsch Politiker un Minister (* 1927)
3. November

## Wat passeert is
* 1640: De engelsche König Karl I. bruukt unbedingt nee Stüern vunwegen den Krieg gegen Schottland un röppt dorüm dat Lange Parlament tohopen. Düt Parlament stellt nadem ünner Oliver Cromwell en Armee tosamen un fangt en Börgerkrieg gegen den König an.
* 1918: De Wapenstillstand vun Villa Giusti twuschen Italien un Öösterriek-Ungarn warrt ünnertekent
* 1975: Hans Koschnick warrt to'n drüdden Mol Bremer Börgermeester. Bremer Senat un nee Lannsregeern vun Bremen is de Senat Koschnick III
* 1978: Dominica wurrd unafhängig vun Grootbritannien

## Boren
* 1801: Vincenzo Bellini, italieensch Opernkomponist († 1835) 
* 1813: Ludwig Haach, düütsch Maler, Tekner un Koppersteker († 1842) 
* 1863: Blanche Bingley, engelsch Tennisspelerin († 1946)
* 1882: Jakub Kolas, wittrussch Dichter un Schriever († 1956)
* 1892: Jur Haak, nedderlannsch Footballnatschonalspeler  († 1945)
* 1930: Tsutomu Seki, japaansch Amateurastronom
* 1933: John Barry, britsch Filmkomponist († 2011)
* 1933: Amartya Sen, indisch Wertschapswetenschapler, Philosoph un Nobelpriesdräger
* 1936: Walentin Pschenizyn, sowjeetsch Biathlet († 2007)
* 1939: Frits Flinkevleugel, nedderlannsch Footballnatschonalspeler († 2020)
* 1945: Gerd Müller, düütsch Footballnatschonalspeler († 2021)
* 1950: James Edward Rothman, US-amerikaansch Biochemiker un Nobelpriesdräger
* 1959: Hubertus Kramer, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Noordrhien-Westfalen († 2022)
* 1967: Birk Anders, düütsch Biathlet
* 1982: Jewgeni Wiktorowitsch Pljuschtschenko, russisch Ieskunstlöper
* 1985: Karin Oberhofer, italieensch Biathletin

## Storven
* 644: ʿUmar ibn al-Chattāb: Begleider vun den Propheten Mohammed un twede Kalif (* 584)
* 1207: Hartwig II., Arzbischop vun Bremen
* 1954: Henri Matisse, fransch Maler un Bildhauer (* 1869)
* 1963: Boris Kostić, jugoslaawsch Schachgrootmeester (* 1887)
* 1981: Eraldo Monzeglio, italieensch Footballnatschonalspeler un -trainer (* 1906)
* 1991: Marinus Valentijn, nedderlannsch Radrennfohrer (* 1900)
* 1995: Werner Gräber, düütsch Footballspeler (* 1939)
* 1999: Ian Bannen, schottisch Schauspeler (* 1928)
* 2010: Pentti Uotinen, finnisch Skispringer (* 1931)
* 2025: Kim Yong-nam, noordkoreaansch Politiker (* 1928)
4. November

## Wat passeert is
* 1952: Dwight David Eisenhower warrt wedder to'n Präsidenten vun de USA wählt. He winnt gegen Adlai Stevenson, de em rutfoddert hett
* 2008: Bi de US-Präsidentenwahl 2008 warrt Barack Obama to'n 44. Präsidenten vun de USA wählt. Sien Viez schall Joe Biden weern. He winnt gegen dat republikaansche Duo John McCain un Sarah Palin. 

## Boren
* 1575: Guido Reni, italieensch Maler un Radeerer († 1642)
* 1888: Richard Queck, düütsch Footballspeler († 1968)
* 1918: Cameron Mitchell, US-amerikaansch Schauspeler († 1994)
* 1928: Larry Bunker, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2005)
* 1933: Charles Kuen Kao, britisch-US-amerikaansch Physiker un Nobelpriesdräger († 2018)
* 1939: Günter Bernard, düütsch Footballnatschonalspeler
* 1943: Clark Graebner, US-amerikaansch Tennisspeler
* 1955: David Jay Julius, US-amerikaansch Sinnesphysioloog un Nobelpriesräger
* 1958: Bert Romp, nedderlannsch Springrieder († 2018)
* 1963: Todd Witsken, US-amerikaansch Tennisspeler († 1998)
* 1969: Jan Apell, sweedsch Tennisspeler
* 1969: Matthew McConaughey, US-amerikaansch Schauspeler un Filmproduzent

## Storven
* 1847: Felix Mendelsson Bartholdy, düütsch Komponist, Pianist, Organist un Dirigent (* 1809)
* 1901: Franz Giese, plattdüütschen Schriever ut Mönster (* 1845)
* 1924: Gabriel Fauré, franzöösch Komponist (* 1845)
* 1930: Evelyn Colyer, britisch Tennisspelerin (* 1902)
* 1931: Buddy Bolden, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1877)
* 1995: Jitzchak Rabin, israelsch Politiker, kreeg den Freedensnobelpries (* 1922)
* 1999: Hilde Seipp, düütsch Bühnen- un Filmschauspelerin (* 1909)
* 1999: Henri Van Kerckhove, belgisch Radrennfohrer (* 1926)
* 2008: Michael Crichton, US-amerikaansch Schriever un Speelbaas (* 1942)
* 2011: Norman Foster Ramsey, US-amerikaansch Physiker un Nobelpriesdräger (* 1915)
* 2015: Veikko Heinonen, finnisch Skispringer (* 1934)
14. Juli

## Wat passeert is

* 1683: De Hööftarmee vun dat Osmaansche Riek langt mit 300.000 Mann in Wien an. Dat gifft knapp 10.000 Mann, de de Stadt verdeffendeern könnt.
* 1789: Dat geiht los mit de Franzöösche Revolutschoon, as Börgers in Paris de Bastille störmt un innehmt
* 1865: Dat Matterhorn wurrd eerstmals ünner de Leiden vun Edward Whymper besteegen.
* 1884: Gustav Nachtigal nimmt Kamerun ünner „düütsch Schuul“.
* 1969: De „Footballkrieg“ twuschen Honduras un El Salvador geiht los.
* 2016: Bi den Anslag in Nizza an'n 14. Juli 2016 föhrt en islamistischen Attentäter mit en Lkw up de Strandpromenade vun Nizza 84 Lüde doot. 

## Boren
* 1602: Jules Mazarin, franzööschen Kardinal un Ministerpräsident († 1661)
* 1673: Joseph Abeille, franzööschen Architekt († 1756)
* 1676: Caspar Abel, plattdüütsch Historiker un Dichter († 1763)
* 1830: Henry Edward Bird, engelsch Schachmeester († 1908)
* 1852: James Dwight, US-amerikaansch Tennisspeler († 1917)
* 1887: Anton Aulke, plattdüütsch Schriever († 1974)
* 1910: Paul Chocque, franzöösch Radrennfohrer († 1949)
* 1913: Gerald Rudolph Ford, US-amerikaansch Politiker un de 38. Präsident († 2006)
* 1918: Ingmar Bergman, sweedsch Speelbaas († 2007)
* 1935: Ei-ichi Negishi, japaansch Chemiker un Nobelpriesdräger († 2021)
* 1954: Erkki Antila, finnisch Biathlet († 2023)
* 1959: Peter Angerer, düütsch Biathlet
* 1970: Natalja Jewgenjewna Mischkutjonok, russisch Ieskunstlöperin
* 1990: Jan Alexandrowitsch Nepomnjaschtschi, russisch Schachspeler

## Storven
* 1865: Robert Hadow, britisch Bargstieger (* 1846)
* 1865: Charles Hudson, engelsch Reverend un Bargstieger (* 1828)
* 1917: Octave Lapize, franzöösch Radrennfohrer (* 1887)
* 1957: Josef Oberboersch, düütsch Maler, Tekner un Druckgrafiker (* 1884) 
* 2012: Victor Gaskin, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1934) 
* 2014: Tom Rolf, sweedsch Filmeditor (* 1931)
* 2022: Jürgen Heinsch, düütsch Footballnatschonalspeler för de DDR (* 1940)
* 2022: Pleun Strik, nedderlannsch Footballnatschonalspeler (* 1944)
Kicking Bird

**Kicking Bird** (* 1835; † 3. Mai 1875 an de Cache Creek) weer en Hööftling vun de Kiowa. As Baas van de Freedensfrakschoon hett he versöcht, en freedlich Eenigen mit de Witten hentokriegen. 

## Leven
Nahdem de Böverhööftling Dohasan in dat Johr 1866 överraschend storven weer, föhr Kicking Bird de Freedenspartei vun sien Stamm an, aber wurr dordör ok Tegenspeler van de Hööftlinge Satanta un Lone Wolf, de mehr up Krieg tegen de US-Amerikaner ut weern. 

1872 wurr Kicking Bird van Vertreders vun de USA to’n Böverhööftling ernennt, blots harr he kien Rückholt in sien Stamm. 

Nahdem he in’t Fröhjohr 1875 in de Naam van de US-Regeeern 50 Kiowas benennen muss, de repräsentativ för den gesamten Stamm in Gefangenschap nah Florida gahn sullen, hett he sien Ansehen in’d Stamm ganz verloren. En lütt Sett later, in’ Mai 1875, hett man hümm dood in sien Tipi upfunnen. Man nimmt an, dat he van sien eegen Lüüd vergift wurrn is.
Roskilde-Festival

Dat **Roskilde-Festival** is en Musikfestival, dat elk Johr Enn Juni/Anfang Juli in de däänsche Stadt Roskilde afhollen warrt. Dat höört to de groten Musikfestivals in Europa. Üm un bi 3000 Künstlers un 170 Bands doot optreden un bet to 115.000 Lüüd köönt op söss Böhnen un 126 Hektar verschedene Musik höörn.

Wat dat Festival an Gewinn maken deit, dat geiht allens an gemeennüttige Organisatschonen so as amnesty international, Dokters ahn Grenzen, Human Rights Watch un annere.

## Historie

Dat eerste Roskilde-Festival hett dat in’n August 1971 geven. Dat harr do noch den Naam *Sound Festival*. En Musikagent ut Kopenhagen un ene Grupp ut Gymnasiasten ut Roskilde hebbt dat op de Been stellt. Dat geev ene Böhn op de bi 20 Bands ut de Rebeden Folk, Jazz, Rock un Pop optreden sünd. Dat güng över twee Daag un harr so 10.000 Besökers. Vun wegen den groten Opwand wullen de Gymnasiasten dat dat twete Johr nich wedder maken. Dat Festival wullen de Lüüd aver geern wedder hebben. De Stadtraat vun Roskilde hett de Organisatschoon „Foreningen Roskildefonden“ fraagt, wat se nich dat Festival övernehmen wullen. Dor is sogor extra en Aktiengesellschop för grünnt worrn. 1972 harr dat Festival denn den Naam *Fantasy*. Dat güng nu över dree Daag un harr bi 15.000 Besökers.

1978 is dat Festival denn wat grötter worrn. De Veranstalters hebbt vun de Firma Revelation Staging de *Orange Canopy Scene* köfft, wat vun dor an dat Logo vun dat Festival weer. De *Orange Canopy Scene* is en groot orange Teltplaan, wat al de Rolling Stones op ehre Europatournee as Logo bruukt harrn. Dat geev nu ok dree Böhnen un nu kemen al 36.500 Besökers.

Mit de Tiet weer dat Festival denn ganz bilütten jümmer grötter. In de Johren 1990 müssen se denn de Tall vun Lüüd sogor begrenzen, de na dat Festival kamen dröffen. Tohoop mit Helpers weer de Tall Lüüd nu op üm un bi 125.000 anstegen. 1994 hebbt se dat Stück Land op dat dat Festival weer en ganz Stück vergröttert, so dat dat op twee Sieden vun en Bahnlien leeg un vun 1996 af an geev dat denn en egen Bahnhoff för dat Festival.

2000 denn geev dat an’n 30. Juni bi den Optritt vun Pearl Jam en Unglück. Negen Minschen sünd doodbleven, as de Minschenmass so na vörn drücken dee, dat de Lüüd vörn keen Platz mehr harrn un dooddrückt worrn sünd. Dat Festival güng aver wieder un dat geev ene Gedenkzeremonie mit den Bischop Jan Lindhardt vör de grote Böhn. Later hebbt se dor noch en Gedenksteen mit negen Barken rundrüm opstellt.

In de Johren 2000 hebbt de Veranstalters faststellt, dat de Lüüd al jümmer fröher anreisen doot. Dorüm warrt nu al veer Daag vörher opmaakt un dat gifft in disse Tiet verschedene Veranstaltungen. Ok ene Skatebahn, en Kino un en Baad- un Angelsee hebbt se opboot, de Lüüd wat to beden.

## Festivals in verleden Johren

## Böhnen

Dat Festival hett vundaag söss Böhnen.

## Weblenken

* Websteed vun dat Festival (engelsch, däänsch)
1798

## Wat passeert is
* 8. November: As eerste Europäer lannt de Kaptein John Fearn op de Insel Nauru, de he *pleasant island* nöömt harr, wiel dat de Inwahners so fründlich weern.
* De nee Psalter vun Genf in düütsche Spraak vun Matthias Jorissen is rutkamen. He hett gau dat öllere Psalmbook vun Ambrosius Lobwasser an'e Siet schaven.

## Boren
* 14. Januar: Johan Rudolph Thorbecke, nedderlannschen liberalen Politiker († 1872)
* 12. Februar: Heinrich Stürenburg, düütsch Jurist un Herutgever vun dat Ostfreesch Wöörbook († 1858)
* 31. März: Michael Neher, düütsch Maler († 1876)
* 5. Juni: Alexei Fjodorowitsch Lwow, russisch Violinist un Komponist († 1870)
* 7. Juni: Anton Felix Depauly, böhmisch-öösterrieksch Porträtmaler († 1866)
* 15. Juli: Fooke Hoissen Müller, Mathematiker un plattdütsch Schriever († 1856)
* 17. Oktober: Christian Wilhelm Lindemann, düütsch Jurist un Minister vun dat Königriek Hannover († 1867)

## Storven
1779

## Wat passeert is

## Boren
* 15. März: William Lamb, 2. Viscount Melbourne, engelsch Adliger un Politiker († 1848)
* 13. Dezember: Johann Carl Friedrich Gildemeister, Senator in Bremen († 1849)

## Storven

* 14. Februar: James Cook, britschen Seefohrer un Updecker (* 1728)
1875

## Wat passeert is
* 6. Februar: In'd Düütsch Riek schrifft dat nee *[[Personenstandsgesetz|Reichsgesetz über die Beurkundung des Personenstands und die Eheschließung]]* de obligatorsch Zivilehe vör un lett ok de Scheeden van een Ehe to.

### Weertschap
* 14. März: De Düütsche Rieksbank warrt grünnt.

## Boren
* 12. Januar: Karl Willeke, plattdüütsch Schriever († 1956)
* 27. Februar: Emma Cramer-Crummenerl, hooch- un plattdüütsch Schrieverin († 1964)
* 2. März: Hinrich Zahrenhusen, düütsch Naamforscher († 1940)
* 7. März: Maurice Ravel, franzöösch Komponist († 1937)
* 10. März: Christian Boeck, plattdüütsch Spraakpleger († 1964)
* 14. April: Luigi Carnera, italieensch Astronom († 1962)
* 24. Mai: Robert Garrett, US-amerikaansch Lichtathlet († 1961)
* 28. Mai: Max Lindow, plattdüütsch Schriever († 1950)
* 6. Juni: Thomas Mann, düütsch Schriever un Nobelpriesdräger († 1955)
* 26. Juli: Paul Graetz, düütsch Offizeer († 1968)
* 4. September: Wilhelm Scharrelmann, plattdüütsch Schriever († 1950)
* 12. Dezember: Gerd von Rundstedt, düütsch Offizier in den Tweeten Weltkrieg († 1953)

## Storven
* 20. Januar: Jean-François Millet, franzöösch Maler vun den Realismus († 1814)
* 9. Februar: Cecil De Vere, britisch Schachmeester (* 1845)
* 26. April: Pieter Boeles, nedderlannsch Spraakwetenschapler (* 1795)
* 3. Mai: Kicking Bird, Hööftling vun de Kiowa (* 1835)
* 14. Juni: Heinrich Louis d’Arrest, düütsch-däänsch Astronom (* 1822)
* 29. Juni: Henry Doubleday, engelsch Entomoloog, Ornitholoog un Lepidopteroloog (* 1808)
* 31. Juli: Andrew Johnson, US-amerikaansch Politiker un 17. Präsident vun de USA (* 1808)
* 4. August: Hans Christian Andersen, däänschen Schriever (* 1805)
* 17. August: Wilhelm Heinrich Immanuel Bleek, düütsch Spraakwetenschapler (* 1827)
John Bunyan

**John Bunyan** (* 30. November 1628 in Harrowden; † 31. August 1688 in London) weer en engelschen Prediger vun de Baptisten un Schriever.

Bunyan weer de Söhn vun den Ketelflicker Thomas Bunyan un den sien Fro Margaret. He güng blot kort na School un hett denn sien Vadder sien Beroop lehrt. 1644 weer he Suldot bi de Parlamentsarmee in’n engelschen Börgerkrieg un weer in disse tweeunhalf Johr de mehrste Tiet in Newport Pagnell statschoneert. Dor hett he denn woll toeerst Kuntakt to puritaansche Predigers hatt. Nadem he 1647 nahuus trüchkamen weer un wedder as Ketelflicker arbeiden dee, harr he en depe geistliche Kries, wo he later vun in sien Wark *Grace Abounding* schreven hett. 

1648 hett he heiradt un mit de Tiet twee Döchter (Mary un Elizabeth) un twee Söhn (John un Thomas) kregen. De Naam vun siene Fro is nich seker bekannt, se hett wohrschienlich aver mit Vörnaam Mary heten.

Üm 1653 hett Bunyan sik in’n Stroom Ouse wedderdöpen laten un hett sik de Baptistengemeend in Bedford anslaten. He weer nu ok bald sülvs Prediger.

Wohrschienlich 1655 is siene eerste Fro doodbleven un Bunyan hett 1659 Elisabeth heiraadt, vun de he noch twee Kinner kregen hett, Sarah un Joseph.

Vun wegen dat Bunyan mit de anglikaansche Staatskark nix to doon hebben wull, is he 1660 bi Harlington bi en Goddsdeenst fastnahmen worrn un seet twölf Johr in’t Gefängnis. Dor hett he, dat siene Familie en beten Geld harr, Strump- un Schohbänner weevt un blangen dat welk Böker schreven.

De Bischop vun Lincoln, William Fuller, hett em 1672 freelaten, doch 1675 müss Bunyan noch wedder för söss Maand in Haft. He harr sik nich an sien Predigtverbaad hollen. In disse Tiet hett he denn wohrschienlich en groten Deel vun sien Hööftwark *[[The pilgrim’s progress]]* schreven, ene Allegorie op den christlichen Glövensweg, de to en wichtig Wark vun de Weltliteratur worrn is un in bannig vele Spraken översett worrn is.

1688 is Bunyan doodbleven un hett sien Graff op de Bunhill Fields funnen.

## Warken

* *The Doctrine of the Law and Grace Unfolded.* 1659

* *Grace abounding to the Chief of Sinners.* 1666

* *The pilgrim’s progress from this world to that which is to come.* 1678/84
* *Life and Death of Mr. Badman.* 1680

* *The Holy War.* 1682
1835

## Wat passeert is
*
## Boren
* 28. Januar: Luise Jansen, düütsch Malerin († 1912)
* 31. Januar: William Charles Lunalilo, König vun Hawaii († 1874)
* 14. März: Giovanni Schiaparelli, italiensch Astronom († 1910)
* 27. Juli: Giosuè Carducci, italieensch Dichter un Nobelpriesdräger († 1907)
* 11. Oktober: Theodore Thomas, US-amerikaansch Violinist un Dirigent († 1905)
* 17. Oktober: Alexine Tinne, nedderlannsch Opdeckerin († 1869)
* 29. November: Cixi, Kaisersche Wittfru vun China († 1908)
* 30. November: Mark Twain, US-amerikaansch Schriever un Humorist († 1910)

### Boren ahn bekannt Datum
* Kicking Bird, Hööftling vun de Kiowa († 1875)

## Storven
* 2. März: Franz II., letzt Kaiser vun dat Hillig Röömsch Riek (* 1768)
* 4. April: Friedrich August von Klinkowström, düütsch Maler (* 1778)
* 18. August: Friedrich Stromeyer, düütsch Chemiker, Opdecker vun Cadmium (* 1772)
* 13. September: Joshua Sands, US-amerikaansch Politiker (* 1757)
* 23. September: Vincenzo Bellini, italieensch Opernkomponist (* 1801)
Sheila Watt-Cloutier

**Sheila Watt-Cloutier** (* 2. Dezember 1953 in Kuujjuaq) is ene kanaadsche Aktivistin, de sik för de Rechten vun de Inuit insetten deit.

Watt-Cloutier is 1953 as Dochter vun ene Heilerin in Kuujjuaq in Nunavik boren. De eersten teihn Johr vun ehr Leven hett se in de traditschonelle Levenswies vun de Inuit tobröcht. Denn schull se op School in Neeschottland un in Churchill gahn. Se hett later op de McGill-Universität in Montreal lehrt. In de Johren 1970 hett se för dat Ungava-Krankenhuus arbeidt, as Översetterin för Inuktitut. Vun 1991 af an bet 1995 weer se as Beraderin bi dat Evbalueren vun dat Schoolsystem vun Noord-Quebec dorbi. Dorvun hett se denn 1992 ok en wichtigen Report över dat Schoolsystem in Nunavik schreven, *Silaturnimut - The Pathway to Wisdom.*

Watt-Cloutier weer vun 1995 bet 1998 bi de Makivik Corporation, wat de kanaadsche Gesellschop för de Landanspröök vun de Inuit is. 

1995 un 1998 en tweet Maal is se as de Kanada-Präsidentin vun de Zirkumpolar-Kumferenz vun de Inuit wählt worrn. Besünners hett se sik as Sprekerin vun de Polarvölker för de Stockholm-Konventschoon insett, de swoor afbobore orgaansche Schaadstoffen verbeden schull, de de Polarvölker besünners swoor bedrepen deen, vun wegen, dat se sik in de arktische Nahrungskeed anriekern doot un bi de Lüüd in de Arktis, de veel dorvun eten doot, to Krankheiten föhren köönt.

2002 bet 2006 weer se sogor de internatschonale Vörsitterin vun de Zirkumploarkumferenz. Watt-Cloutier deit sik nu besünners mit den Klimawannel befaten, de de Levenswies un Kultur vun de Polarvölker besünners gefährden deit. 2005 hett se ene Petitschoon bi de Interamerikaansche Kummission för Minschenrechten afgeven, dat de USA mit de Drievhuusgasen, de se produzeren doot, de Minschenrechten vun de Polarvölker na de Amerikaansche Deklaratschoon vun de Rechten un Plichten vun de Minschheit vun 1948 besehren deen.

2015 kreeg se den Alternativen Nobelpries.
Jimmy Ekho

**Jimmy Ekho** (ok **Jamie Tiglik**; * 26. April 1960 in Iqaluit; † 10. Juni 2008 ok dor) weer en Inuit-Künstler, de ok as *Arctic Elvis* optreden dee.

Ekho is in Iqaluit in Kanada boren un kreeg mit fief sien eerste Gitarr. Later is he as *Arctic Elvis* optreden un hett in Elvis Presley sien Stil sungen, aver mehrsttiets in siene Mudderspraak Inuktitut. Leder vun Presley hett he meist gornich sungen. Bi siene Optreed harr he jümmer en Antog ut Saalhundfell an. Ok bi dat Festival Folk on the Rocks dee he optreden. CDs gifft dat vun em blot ene, de in lüttje Oplaag rutkamen is. He hett denn bi dat Nunatta-Sunakkutaangit-Museum in Iqaluit arbeit.
Folk on the Rocks

**Folk on the Rocks** is en Musikfestival an’t Över vun’n Long Lake in de Stadt Yellowknife in Kanada. Dat Festival gifft dat siet 1980 elk Johr in’n Juli un geiht över dree Daag, in de op fief Böhnen Künstlers ut ganz Kanada un de Welt spelen doot. Besökers hett dat so bi 3500. Gewinn maken will dat Festival nich.

## Weblenken

* Websteed vun Folk on the Rocks (engelsch)
Tio João

**Tio João** (egentlich *Amândio Nicolau Sernadela*; * 1968) is en Radiomann ut Portugal.

Sernadela weer Radioredaktör in Bragança in Noordportugal. 1989 keem he op de Idee, dat he sik siene Tohörers as *Tio João* (*Unkel Jehann*) vörstellen dee un se opropen dee, dat se em as en Deel vun de Familie ansehn schullen un em vertellen schullen, wat jem bewegen dee. He wull dor mit gegen de Eensamkeit vun de Minschen in de Dörper in Noordportugal gegenan, woneem faken de jungen Minschen wegtagen sünd un blot en poor ole Minschen nableven sünd. Se schullen ene grote Radiofamilie wesen, de sik gegensiedig jemehr Sorgen un Freiden anhöörn deen. Jem Mood maken. Oder dat een vun de Tohörers eenfach mal per Telefon op de Mundharmonika wat vörspeelt oder wat singt. ’Keen öller is, warrt in de Radiofamilie as *Tio* oder *Tia* ansnackt (Unkel un Tant), de jüngern oder unverheiraadten as *Primos* un *Primas* (Cousin un Cousien). Ok grote Drepen warrt elk Johr maakt, wo bi 20.000 Lüüd to ene Fier oder en Picknick tohoop kaamt. In mehr as 2200 Dörper in Portugal un dat benaverte Spanien hett de Radio-Familie vun Tio João Mitgleder.

De Sendung *Bom Dia Tio João* löppt jeden Dag vun veerdel na söss morgens twee Stünnen un Sünnavends veer Stünnen op RBA, Radio Bragança.
Cornelia Nath

**Cornelia Nath** (* 14. Juni 1954) is en plattdüütsche Spraakaktivistin un was Baas van dat Plattdüütskbüro van de Oostfreeske Landskupp.

Nath is as Dochter vun en Veehdokter un en Burinske in en Dörp bi Paane boren. Se hett op Politologie un Romanistik studeert. Eerst as se na Oostfreesland keem, hett ehr Intress an dat Plattdüütsche so richtig anfungen.

Nath was bet Juni 2014 Baas van dat Plattdütskbüro vun de Oostfreeske Landskupp. Bi de Landskupp was se siet Juni 1988. Siet 1997 is se Vörsitterske van de Fackgrupp Nedderdüütsch bi de Neddersasske Heimatbund, siet 2002 Maat vun’n Bundsraat för Nedderdüütsch. Butendeem weer se van 1999 bit 2006 Maat van EBLUL Düütschland (Europääsch Büro för minner bruukt Spraken) un vun Februar 2005 bet November 2006 ok in’n europääsche Vörstand vun dat Europääsche Büro för minner bruukt Spraken.
Se engascheert sik vör all för Plattdüütsch in’n Kinnergoorn un Grundschool un fröhe Mehrsprakigheid bi Kinner un för Plattdüütsch bi d` Arbeid.

## Ehrungen

* 2008: Keerlke-Pries

## Warken

* *Neje plattdütske Theaterstücken för Kinner un jung Lü.* Regionales Pädagogisches Zentrum, Auerk 1997
* *Nu man To!* (mit Herma Knabe) Spraaklehrbook för de School, Regionales Pädagogisches Zentrum, Auerk 1997 (3. Auflage 2004)
* *Neje Tweesprakigheid in d’ Kinnergaarn - En bispillgevend Versök.* Regionales Pädagogisches Zentrum, Auerk 1999
* *Mehrsprachigkeit in der Vor- und Grundschulperiode*. Oostfreeske Landskupp / Plattdütskbüro, Auerk 2003
* *Frühe Mehrsprachigkeit unter Einbeziehung der Regionalsprache Plattdeutsch. Material- und Arbeitsmappe für Lehrkräfte an Berufsbildenden Schulen*. Oostfreeske Landskupp / Plattdütskbüro, Auerk 2003
* *Die Zukunft ist mehrsprachig. Vorteile der mehrsprachigen Erziehung in Familie, Kindergarten und Grundschule*, Ratgeberbroschüre. Oostfreeske Landskupp / Plattdütskbüro, Auerk 2003
* *Plattdütsk - Die Regionalsprache im Wirtschaftsleben und in der Verwaltung. Ein Ratgeber für Betriebe, Verwaltungen, Verbände und Vereine*. Oostfreeske Landskupp / Plattdütskbüro, Auerk 2004
Erhard Asmus

**Erhard Asmus** (* 1. Oktober 1907 in Rendsborg; † 29. Juni 1978 in Rendsborg) weer en plattdüütschen Schriever.

Asmus is in Rendsborg boren un dor ok op Volksschool un Middelschool wesen. Den Afsluss kunn he aver nich maken, de Familie fehl Geld. Asmus föhr denn gegen den Willen vun siene Öllern as Schippsjung to See un is later bet to’n Offizier opstegen. Vun wegen, dat he sik an de Ogen verletzt harr, höör he as Seemann op un keem 1933 na Rendsborg trüch un hett bi de Stadtwarken arbeidt. Vun 1939 bet 1945 dee he noch wedder Deenst bi de Marine un föhr op Snellbööd un Minensökers. Vun 1935 bet 1950 weer he Schauspeler bi de Nedderdüütsche Böhn Rendsborg. 1950 grünn he mit de Rendsborger Speeldeel en egen Böhn, to de he bet 1955 hören dee. 1950 hett he ok anfungen egene Stücken to schrieven, de noch hüüt faken opföhrt warrt.

## Warken
* *Revolutschon op Ol´ndeel : Een Buernkumödi in dree Optög.* (1949)
* *De ole Fischfroo : Volksstück in dree Törns.* (1953)
* *De Schelm vun Möölbrook : Een lustig Spill in dree Törns.* (1954)
* *Verdreihte Verwandtschaft : Buernkomödie in dree Törns.* (1954)
* *De Droommilljonär : Een lustig Spill in veer Törns.* (1955)
* *Düwelsdreck : Een lustig Spill.* (1956)
* *Mine Tante - tine Tante : Een lustig Spill in dree Törns.* (1957)
* *Qualm bi Quees : Een lustig Füerwehrspill in een Törn.* (1957)
* *De Kummerkasten : Een lustig Spill in een Törn.* (1957)
* *De Schelm van Müehlenbrook : En lustig Spiell.* (1957)
* *Mine Tante - dine Tante : En lustig Spiell.*  (1964)
* *Donner un Doria : lustig Spill in een Törn.* (1965)
* *Wer hett, de hett!*  (1965)
* *We hät, de hät : En lustig Spiell in drei Uptöge.* (1967)
* *Verdreihte Verwandschopp : Een lustig Spiell in drei Uptöge.* (1970)

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken
Felix Stillfried

**Felix Stillfried** (egentlich *Adolf Ferdinand Rudolf Brandt*; * 26. September 1851 in Fahrbinde; † 5. Juni 1910 in Rostock) weer en plattdüütschen Schriever un Dichter.

## Leven

Opwussen is Stillfried in Lütt Rogahn. Vun 1863 af an güng he op dat Gymnasium in Swerin. In Rostock un Leipzig hett he denn vun 1871 bet 1874 op Theologie un Ooltphilologie studeert. He weer dorna toeerst Huuslehrer, denn Oberlehrer un later Gymnasiallehrer an de Grote Stadtschool in Rostock.

## Ehrungen

Al 1912 hebbt se in Lütt Rogahn en Denkmal för Stillfried opstellt mit en Relief, dat de Bildhauer Wilhelm Wandschneider maakt hett. Siet 2002 hett de School in Stralendörp sien Naam.

## Warken

*Otto Heidmüller, Felix Stillfried *Fest-Theater zur Feier des 50jähr. Geschäfts-Jubiläums des Hofbuchhändlers D. C. Hinstorff in Wismar am 2. Sept. 1881.* Wismar, Hinstorff, 1881. anonym rutkamen. Dor mit in: *Leid' un Freud' up'n Lann' orrer Vadder un Dochter. Ein ländliches Gemälde in 2 Aufzügen.*
**De Wilhelmshäger Kösterlüd* Deel 1, Rostock, Koch, 1887
**De Wilhelmshäger Kösterlüd'. Zweiter Theil.* Deel 2, Rostock, Koch, 1888
**Ut Sloß un Kathen*, Leipzig, Koch, 1890 (1. Oplaag von *Dürten Blanck*)
**Biweg' lang - Ok en Struss Läuschen un Rimels*, Rostock, Werther, 1895
**In Lust un Leed - Plattdeutsche Gedichte*, mit Nadichtungen to Horaz un Scenen ut Homer, Wismar, Hinstorff, 1896.
**De unverhoffte Arwschaft*, Erzählung, Stuttgart, Deutsche Verlags-Anstalt, 1898
**Hack un Plück*, Geschichten, Rostock, Koch, 1900 
**Dürten Blanck*, Leipzig, Lenz, 1903 
**Wedderfunn'n. De Hex von Moitin*, Twei Geschichten mit einer Einleitung von Ludwig Schröder, Leipzig, Hesse, 1905
**Fritz Stoppsack un anner Geschichten*, Hamburg, Quickborn-Verlag, 1918

## Literatur

* Heinrich Klenz: *Felix Stillfried, ein niederdeutscher Dichter.* Kaufungen-Verlag, Rostock  1911
Rudolf Caracciola

**Rudolf Caracciola** (* 30. Januar 1901 in Remagen; † 28. September 1959 in Kassel) weer en düütschen Autorennfohrer.

He is 1923 mit Rennfohren anfungen un hett 1937 bi de 10. *Große Preis von Deutschland* up de Nürborgring över 502 km, de domols sensatschonelle Bahnrekord vun dörsnittlich 132,2 km/h upstellt. *Karratsch*, de meest för Daimler-Benz fohren is, hett tüschen 1935 un 1939 söss düütsche Meesterschapen un dree Europameesterschapen wunnen. All tosommen hett he 115 mol wunnen (in Düütschland as ok in' Utland).

2008 is he in de Hall of Fame vun den Düütschen Sport upnommen wurrn.

## Weblenken
29. Juni

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 1312: Hinrich VII. warrt to'n Kaiser vun dat Hillige Röömsche Riek kröönt.
* 1976:  De Seychellen wurrn unafhängig.
* 1996: Olafur Ragnar Grimsson warrt to'n Präsidenten vun Iesland wählt. 
* 2007: Jens Böhrnsen övernimmt för en tweete Wahlperiood dat Amt as Bremer Börgermeester. As Lannsregeern vun Bremen deent nu de Senat Böhrnsen II

### Weertschop
* 1850: De Sassendre’er warrt as eerste Breefmark vun’t Königriek Sassen rutgeven.

### Religion
* 1951: Joseph Ratzinger warrt in den Dom to Freising to’n Preester weeht

## Boren
* 1613: Johann Henrich Voigt, düütsch Mathematiker, Astronom un Klennerschriever († 1691)
* 1726: Alexander Filippowitsch Kokorinow, russisch Architekt († 1772)
* 1879: Karl Schwering, düütsch Politiker († 1948)
* 1880: Ludwig Beck, düütsch General un Wedderstandskämper († 1944)
* 1881: Louis Trousselier, franzöösch Radrennfohrer († 1939)
* 1921: Pierre Viette, franzöösch Entomoloog un Lepidopteroloog († 2011)
* 1925: Giorgio Napolitano, italieensch Politiker un Staatspräsident († 2023)
* 1928: Ian Bannen, schottisch Schauspeler († 1999)
* 1930: Ernst Albrecht, düütsch Politiker un Ministerpräsident vun Neddersassen († 2014)
* 1976: Mohamed Bahari, algerisch Boxer
* 1993: Luise Kummer, düütsch Biathletin
* 1996: Bart Ramselaar, nedderlannsch Footballnatschonalspeler
* 1997: Ronja Stern, Swiezer Badmintonspelerin

## Storven
* 1875: Henry Doubleday, engelsch Entomoloog, Ornitholoog un Lepidopteroloog (* 1808)
* 1918: Virgilio Fossati, italieensch Footballnatschonalspeler un -trainer (* 1889)
* 1926: Friedrich Karl Ginzel, öösterrieksch Astronom (* 1850)
* 1947: Bernhard Holtmann, plattdüütschen Schriever un Köster (* 1873)
* 1951: Serse Coppi, italieensch Radrennfohrer (* 1923)
* 1955: Max Pechstein, düütsch Maler un Grafiker (* 1881)
* 1978: Erhard Asmus, plattdüütsch Schriever (* 1907)
* 2007: Fred Saberhagen, US-amerikaansch Science-Fiction- un Fantasy-Schriever (* 1930)
* 2018: Arvid Carlsson, sweedsch Pharmakoloog un Nobelpriesdräger (* 1923)
* 2023: Alan Arkin, US-amerikaansch Schauspeler, Speelbaas un Schriever (* 1934)
10. September

## Wat passeert is
* 422: Coelestin I. warrt Bischop vun Rom un Paapst.
* 1721: In den Freden vun Nystad geiht de Grote Krieg in'n Noorden twuschen Russland un Sweden na 21 Johren to Enne. Sweden is nu keen Grootmacht mehr.
* 2012: De Republiek Kosovo kriggt de vulle Souveränität.

## Boren
* 1487: Giovanni Maria Ciocchi Del Monte, laterhen Paapst Julius III. († 1555)
* 1797: Carl Gustav Mosander, sweedsch Chemiker († 1858)
* 1804: Karl Rudolf Brommy, düütsch Admiral († 1860)
* 1822: Karl Ernst Hermann Krause, düütsch Historiker un Spraakforscher († 1893)
* 1887: Paul Johner, Swiezer Schachspeler († 1938)
* 1898: Manfred Hausmann, düütsch Schriever ut Bremen († 1986)
* 1901: Ho Feng Shan, chineesch Diplomat un Gerechten mank der Völker († 1997)
* 1906: Karl Wien, düütsch Bargstieger († 1937)
* 1914: Robert Wise, US-amerikaansch Speelbaas un Filmproduzent († 2005)
* 1927: Klaus Granzow, pommersch Schauspeler, Schriever un Dichter († 1986)
* 1927: Gerhard Jahn, düütsch Politiker un Bundsminister († 1998)
* 1940: Dave Burrell, US-amerikaansch Jazzmusiker
* 1943: Horst-Dieter Höttges, düütsch Footballnatschonalspeler († 2023)
* 1945: Richard Michael Mullane, US-amerikaansch Astronaut 
* 1949: Karin Evers-Meyer, düütsch Politikerin un Landdagsafordnete vun Neddersassen
* 1952: Barbara Morrison, US-amerikaansch Blues-, Rhythm and Blues- un Jazzsingerin
* 1958: Chris Columbus, US-amerikaansch Speelbaas, Dreihbookschriever un Filmproduzent
* 1970: Julie Halard-Decugis, franzöösch Tennisspelerin
* 1982: Naldo, brasiliaansch Footballnatschonalspeler
* 1995: Léon Mons, düütsch Schachspeler

## Storven
* 210 v. Chr.: Qin Shihuangdi, Eerste chineesche Kaiser, Grünner vun de Qin-Dynastie (* 259 v. Chr.)
* 1464: Otto III., Hartog vun Pommern-Stettin (* 1444)
* 1797: Mary Wollstonecraft, britische Froonrechtlersche un Schrieversche (* 1759)
* 1866: Hermann Mayer Salomon Goldschmidt, düütsch-franzöösch Astronom (* 1802)
* 1910: Emmanuel Frémiet, franzöösch Bildhauer (* 1824)
* 1994: Max Morlock, düütsch Footballnatschonalspeler (* 1925)
* 2013: Kjell Sjöberg, sweedsch Skispringer (* 1937)
* 2014: Richard Kiel, US-amerikaansch Schauspeler (* 1939)
* 2015: Bengt Nyholm, sweedsch Footballnatschonalspeler (* 1930)
* 2020: Diana Rigg, britisch Film- un Theaterschauspelersche (* 1938)
Remagen

**Remagen** is en Stadt in de Landkreis Ahrweiler in Rhienland-Palz an de linke Rhienufer. De Stadt hett 16.267 Inwahner up en Flach vun 33,16 km². 

## Geografie
### Stadtgleederung
Remagen is in de Stadtdeelen Unkelbach, Kripp, Oberwinter (mit *Bandorf*, *Birgel* un *Rolandseck*), Rolandswerth (mit *Insel Nonnenwerth*, *Rodderberg*, *Rodderberghof* un *Rolandsbogen*) un Oedingen gleedert.

## Historie

### Grünnen
De Ort Remagen geiht up een röömsch Kastell torüch, dat vör good 2000 Johr richt wurrn is (üm dat Johr 3 n.&nbsp;Chr.), un nah de ursprünglich keltisch Naam *Rigomagos*, latiniseert *Rigomagus*, nömmt wurrn is (mit *rīgo-* von kelt. *rīgs* = König und kelt. *magos* = Feld, Ebene – also „Königsfeld“). Nah 274/275 is dat Kastell to en Festung utboot wurrn un hett 355 as *Rigomagum oppidum* den Germaneninfall unzersört överstahn.

### Remagen in' Middelöller
In't 11. Johrhundert is een Sülvermünt ut Remagen bit up de Färöer kommen, as de Müntfund vun Sandur belegt. 1110–1117 hett de Abtei Siegburg en Propstei up de Martinsbarg gründ un 1122 en Nonnenkloster up de Eiland Nonnenwerth. 1198 hebbt Truppen van Philipp von Schwaben de Oort afbrennt.

Ut en Urkunn ut dat Johr 1221 kan man rutlesen, dat Remagen to de Tiet al de Stadtrechte harr. 1357 kregen se de Erlaubnis, en Stadtmuer to bauen.

## Af dat 16. Johrhunnert

In de Tiet van de Dartigjohrige Krieg hebbt sweedsche Truppen 1633 de Stadt un de Kark afbrennt.

## Besünnerheeten

De Kriegsfilm *Die Brücke von Remagen* ist düchtig bekannt. 

Rudolf Caracciola keem ut Remagen.
1. Oktober

## Wat passeert is
* 1768: De britsche Regeern in London leggt twee Regimenters Suldaten in de amerikaansche Habenstadt Boston. Se is bange, dat schall dor to en Upstand kamen.
* 1958: De NASA nimmt hör Arbeit up.
* 1960: Nigeria wurrd vun Grootbritannien unafhängig. 
* 1978: Tuvalu wurrd unafhängig vun Grootbritannien.
* 1982: Helmut Kohl lööst Helmut Schmidt as Bundskanzler dör en konstruktiv Misstroensvotum af. 
* 1994: De USA entlaten dat Trüehandrebeet Palau in de Unafhängigkeit.
* 2012: De SPD-Bundsvörstand hett up Vörslag vun Parteichef Sigmar Gabriel den fröheren Bundsfinanzminister Peer Steinbrück eenstimmig to'n Kanzlerkandidaten för de Bundsdagswahl 2013 nomineert.

## Boren
* 1665: Christian Eberhard, Fürst vun Oostfreesland ut dat Huus Cirksena († 1708)
* 1678: Michael Richey, Gelehrten ut Hamborg († 1761)
* 1685: Karl VI. (HRR), Kaiser vun dat Hillig Röömsch Riek († 1740)
* 1874: Hans Fahrni, Swiezer Schachmeester († 1939)
* 1904: Hans Brunke, düütsch Footballnatschonalspeler († 1985)
* 1907: Erhard Asmus, plattdüütsch Schriever († 1978)
* 1909: Berthold Brügge, plattdüütsch Schriever in de DDR († 1979)
* 1924: James Earl Carter, US-amerikaansch Politiker un 39. Präsident († 2024)
* 1925: José Beyaert, franzöösch Radrennfohrer († 2005)
* 1930: Richard Harris, irisch Schauspeler († 2002)
* 1938: Stella Stevens, US-amerikaansch Schauspelerin († 2023)
* 1942: Jean-Pierre Jabouille, franzöösch Automobilrennfohrer († 2023)
* 1942: Günter Wallraff, düütsch Journalist un Schriever
* 1947: Aaron Ciechanover, israeelsch Biochemiker un Nobelpriesdräger
* 1947: Stephen Collins, US-amerikaansch Schauspeler un Schriever
* 1950: Boris Wladimirowitsch Morukow, russisch Kosmonaut († 2015)
* 1956: Theresa May, british Politikerin un Premierministerin
* 1958: Andre Geim, russch-nedderlannsch Physiker un Nobelpriesdräger
* 1958: Roger Ruud, norweegsch Skispringer
* 1971: Diego Valerga, argentiensch Schachspeler

## Storven
* 1684: Pierre Corneille, franzöösch Schriever un Dichter (* 1606)
* 1808: Carl Gotthard Langhans, düütsch Architekt (* 1732)
* 1895: Ernst von Rebeur-Paschwitz, düütsch Astronom un Seismoloog (* 1861)
* 2000: Dezső Bundzsák, ungaarsch Footballnatschonalspeler (* 1928)
* 2003: Beate Hasenau, düütsch Schauspelerin, Kabarettistin und Synchroonsnackerin (* 1936)
* 2012: Gordon Audley, kanaadsch Iesflinklöper (* 1928)
* 2014: Lynsey de Paul, britisch Singerin un Songschrieverin (* 1950)
* 2018: Charles Aznavour, armeensch-franzöösch Chansonnier, Kumponist un Schauspeler (* 1924)
11. September

## Wat passeert is
* 1697: De Osmanen weert in de Slacht vun Zenta vun Prinz Eugen vun Savoyen slahn un tonicht' maakt. 
* 2001: Terroranslääg in de USA. Twee Flegers dunnert in dat World Trade Centre in New York. Bi 3.000 Minschen kaamt dorbi üm

## Boren
* 1753: Johann Gildemeister, Bremer Senator († 1837)
* 1892: Lucien Buysse, belgisch Radrennfohrer († 1980)
* 1901: Hans Mühlenfeld, düütsch Politiker, Landdagsafordneter un Bundsdagsafordneter († 1969)
* 1910: Gerhard Schröder düütschen Politiker vun de CDU († 1989)
* 1919: Peck Morrison, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1988)
* 1921: Leaford Bearskin, US-amerikaansch Indianer-Hööftling un Offizier († 2012)
* 1932: Toni Dürnberger, öösterrieksch Bargstieger un Forschungsreisender († 1992)
* 1937: Leif Frimann Anisdahl, norweegsch Grafik-Designer un Breefmarkenkünstler
* 1937: Robert Laurel Crippen, US-amerikaansch Astronaut
* 1944: Serge Haroche, franzöösch Physiker un Nobelpriesdräger
* 1945: Franz Beckenbauer, düütsch Footballnatschonalspeler un -trainer († 2024)
* 1958: Roxann Dawson, US-amerikaansch Schauspelerin
* 1960: Hiroshi Amano, japaansch Physiker un Nobelpriesdräger 
* 1967: Sung Jae-gi, süüdkoreaansch Philosoph († 2013)
* 1980: Christophe Le Mével, franzöösch Radrennfohrer
* 1981: Andreas Birnbacher, düütsch Biathlet
* 1982: Lieuwe Westra, nedderlannsch Radrennfohrer († 2023)
* 1984: Christian Richard Bauer, düütsch un plattdüütsch Schauspeler

## Storven
* 1661: Jan Fyt, fläämsch Maler (* 1611)
* 1809: Peter Florenz Weddigen, düütsch Schriever (* 1758)
* 1863: Johann Wilhelm Schirmer, düütsch Maler un Grafiker (* 1807)
* 1893: Adolphe Yvon, franzöösch Maler (* 1817)
* 1913: Julius Perlis, öösterrieksch Schachspeler (* 1880)
* 1939: Albert Breyer, poolsch-düütsch Schoolmeester un Ethnograf (* 1889)
* 1947: Fritz Siedenberg, düütsch Politiker un Landdagsafordneter (* 1900)
* 1958: Carl Carls, düütsch Schachmeester (* 1880)
* 1980: Willy R. Kuschinski, plattdüütschen Höörspeelschriever (* 1907)
* 1981: Watanabe Kakuji, japaansch Germanistik-Perfesser (* 1902)
* 2001: Mohammed Atta, islamistischen Terroristen vun de Terroranslääg vun'n 11. September 2001 (* 1968)
* 2005: Al Casey, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1915)
* 2006: Joachim C. Fest, düütsch Publizist un Schriever (* 1926)
* 2007: Gene Savoy, US-amerikaansch Opdecker (* 1927)
* 2008: Klaus Johann Jacobs, Bremer Koopmann (* 1936)
* 2014: Joachim Fuchsberger, düütsch Schauspeler un Moderater (* 1927)
* 2015: Wolfgang Sieg, düütsch Schoolmeester un plattdüütsch Schriever (* 1936)
1703

## Wat passeert is
* 
### Kunst un Kultur
* 
## Boren
* 28. Oktober: Johann Gottlieb Graun, düütsch Geigenspeler un Komponist († 1771)

## Storven
* 26. Mai: Samuel Pepys, engelschen Amtsmann un Schriever (* 1633)
23. Februar

## Wat passeert is
* 1697: En Verswörung gegen Zar Peter den Groten warrt updeckt. De Anföhrers weert all henricht'. 
* 1905: In Chicago warrt Rotary International grünnt
## Boren
* 1417: Paapst Paul II. as Pietro Barbo († 1471)
* 1633: Samuel Pepys, engelschen Amtsmann un Schriever († 1703)
* 1664: Georg Dietrich Leyding, düütsch Komponist († 1710)
* 1685: Georg Friedrich Händel, düütsch Komponist († 1759)
* 1861: Leo Stein, öösterrieksch Librettist un Bühnenschriftsteller († 1921)
* 1862: Hermann Bleßmann, düütschen Verwaltungsbeamten († 1919)
* 1886: Ernst Voß, plattdüütschen Oversetter vun dat Nee Testament un evangeelschen Paster († 1936)
* 1907: Hans-Jürgen Graf von Blumenthal, düütsch Offizier un Wedderstandskämper († 1944)
* 1901: Ernst Söhl, plattdüütsch Schriever († 1990)
* 1912: Aenne Brauksiepe, düütsch Politikerin un Bundsministerin († 1997)
* 1915: Heinz Flotho, düütsch Footballnatschonalspeler († 2000)
* 1923: Rafael Addiego Bruno, uruguayisch Jurist und Präsident († 2014)
* 1932: Majel Barrett, US-amerikaansche Schauspelersche († 2008)
* 1944: Frank Luther, US-amerikaansch Jazzmusiker
* 1965: Mario Deslauriers, kanaadsch-US-amerikaansch Springrieder
* 1966: Didier Queloz, Swiezer Astronom un Nobelpriesdräger
* 1981: Jan Böhmermann, düütsch Satiriker un Moderater
* 1982: Malia Metella, franzöösch Swemmsportlerin

## Storven
* 1855: Carl Friedrich Gauß düütsch Mathematiker, Physiker, Astronom (* 1777)
* 1925: Joel Hastings Metcalf, US-amerikaansch Astronom (* 1866)
* 1937: Clarence Holiday, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1898)
* 1974: George Van Biesbroeck, US-amerikaansch Astronom (* 1880)
* 1981: Albert Dejonghe, belgisch Radrennfohrer (* 1894)
* 1986: Otto Albrecht Isbert, düütsch Yogalehrer un Schriever (* 1901)
* 1996: Helmut Schön, düütsch Footballnatschonalspeler un Bundstrainer (* 1915)
* 2000: Ofra Haza, israeelsch Singerin (* 1957)
* 2009: Frank Löwik, nedderlannsch plattdüütsch Schriever (* 1956)
* 2016: Donald Edward Williams, US-amerikaansch Astronaut (* 1942)
* 2019: Franziska Pigulla, düütsch Schauspelerin, Nahrichtensprekerin un Synchroonsnackerin (* 1964)