Dalli Dalli

**Dalli Dalli** (na den hoochdüütschen Snack *dalli, dalli*; wat ut dat poolsche *dalej* „wieter, loos, maak to“ kummt) weer en populäre Feernsehshow vun’t ZDF. Vun de Show weern vun’n 13. Mai 1971 bit to’n 11. September 1986 153 Sennen produzeert. Modereert weer se vun Hans Rosenthal. 

## Kandidaten
In de Speelshow sünd acht prominente Kandidaten in Twee’ermannschoppen gegenenanner antreden, wobi in de eersten Runn jümmer twee Kandidatenporen gegenenanner speelt hebbt. De Verlerer hebbt later üm den drüdden Platz speelt, de Winners hebbt ünnerenanner den Winner utspeelt.

De eerste Runn bestünn ut twee Woortspelen, bi de de Kandidaten binnen 15 Sekunnen afwesseln Assoziatschonen to sünnere Themen seggen müssen, as ok’n Akschoonsspeel. De Opgaven weern beide molen gliek un de Punkten ut de dree Spelen weern vun Hans Rosenthal multiplizeert.

De beiden letzten Runnen bestünnen ok ut dree Spelen. Dat een weer en opwännig Assoziatschoonsspeel, för dat 30 bit 45 Sekunnen tiet weer. To dat Speel üm den drüdden Platz hett siet 1975 „Dalli-Klick“ höört, en Diashow, bi de jümmer mehr Delen vun en Bild opdeckt worrn sünd. To Anfang is ok na en verkehrte Antwoort dörblennt worrn, laterhen müss de, de verkehrt raadt harr, bit to’t nächste Bild utsetten un de Gegners kregen een Punkt. För de letzte Runn is vun Horst Pillau en kort Theaterstück inszeneert worrn, bi dat de Kandidaten Fehlers opschrieven un dorna denn vörlesen müssen.

Wenn de Opgaav verkloort worrn is, hett Rosenthal jümmer dat Teken geven, dat dat losgahn künn. Dat weer jümmer de Utroop: *Dalli, Dalli!* Vun Harvst 1976 an künnen de Tokiekers in’t Studio sünnere Leistungen sünners achten, dordör dat se op’n Knoop drücken deen. Dordör sünd to Anfang een, later denn mehrere Warnlüchten angahn tosamen mit en hogen Alarmtoon. Dorophen is Rosenthal in de Luft hüppt mit de Wöör: „Sie sind der Meinung, das war Spitze!“ De Tokiekers hebbt dat Woort Spitze denn luut mitropen un de Kandidaten kregen dorför een Sünnerpunkt. De Sprung vun Rosenthal is dorbi över de Kameratechnik  „infroren“ worrn, wat to de dormoligen Tiet technisch nich licht to maken weer.

In’n Middelpunkt vun de Sennen stünn jümmer de Spaaß an’t Spelen, un dat tosamen mööglichst vele Punkten tosamenbröcht worrn sünd. Hans  Rosenthal hett sik dorbi jümmer Möh geven, dat all Kandidaten en gode Figur maken deen.

## Tokiekerspelen
Blangen de Spelen för de Kandidaten geev dat ok Tokiekers, de mitmaakt hebbt: Bi’t „Fragen-Lotto“ hett en Saalkandidat söss Kugeln togen, wo Zedels mit de Fragen dorop binnen weern. Wenn he dorvun tomindst dree richtig antern künn, hett de Gautekner Oskar (Hans Bierbrauer) en Pries skizzeert.

Bi dat „Speel för twee“ kregen de Kandidaten vun en Fackmann veer Fragen to en Wetensrebeet (to’n Bispeel *Lokomotiven*) stellt. To Anfang harrn se en Goothaben vun 300 DM, wovun vör jede Fraag en Insatz fastleggt warrn müss. Dorna is dat nächste Themenrebeet utloost un üm schriftlich Bewarven beden worrn. Dat Speel hett sik later to’n „Dalli-Fraagbagen“ oder to de „Dalli-Dalli-Toonledder“ wannelt worrn. De Ünnerscheed weer, dat nu einfachere Fragen mööglichst gau antert warrn müssen. De Hööchstgewinn leeg bi 2.500 DM. Dorto geev dat en sünnere Waav mit lüchten Feller.

## Musik
Blangen de Spelen geev dat in de Sennen ok Musikstücken. Dat weern Produkschonen, de technisch düchtig eenfach hollen weern, un tomeist blots vun en enkelten Singer vördragen weern, de begleidt weer vun’t Jochen-Brauer-Sextett ünner dat Regeer vun Heinrich Riethmüller.

## Gode Sinn
To’t Enn vun de Sennen hett Brigitte Xander all Punkten vun all Mannschoppen tosamentellt un mit D-Mark glieksett. As de Sennen en Kooperatschoon mit den ORF weer, hett Mady Riehl den Bedrag denn ok noch mol in öösterrieksch Schillingen ümrekent. De Winnermannschop hett opletzt denn bestimmen dröfft, welke Familie, de in Noot kamen is, dat Geld kriegen schüll.

De von Rosenthal grünnte Akschoon „Dalli Dalli hilft“ hett in’n Verloop vun de Johren unverschullt in Noot kamen Familien tosamen mit ümrekent 1,4 Millionen Euro ünnerstütt. De Helpakschoon warrt na den Dood vun Hans Rosenthal vun de *Hans-Rosenthal-Stiftung* wieterföhrt.

## Kru
Blangen Hans Rosenthal hett to de Dalli-Dalli-Kru en Jury höört, dat to Anfang tosamensett weer ut Ekkehard Fritsch, Brigitte Xander un Mady Riehl. De hebbt an een sünner’t Pult seten un de Leistungen vun de enkelten Kandidaten beweert, wobi se vör allen dubbelt nöömte Begrepen aftogen hebbt. Fritsch harr dorbi en kummediantische Rull, wiel de beiden Fronslüüd mehr den administrativen Deel övernahmen hebbt.

Butendem geev dat de Assistentin Monika Sundermann, de ok en sünner’t Pult harr. Se bröch jümmer dat Mikrofon un is mit de Kandidaten dör de Sennen gahn, vör allen bi de Akschoonsspelen.

As Ekkehard Fritsch sien Deelnahm an de Sennen nich mehr mit sien Theaterengagement ünner een Hoot bringen künn, het ttoeerst de bayerische Schriever Georg Lohmeier, later denn Christian Neureuther sien Platz innahmen.

Mady Riehl is in de 150. Utgaav vun Dalli Dalli ut de Sennen rutgahn. För ehr keem Sabine Noethen, de aver blots noch dree Sennen maken künn. Neureuthers Fro Rosi Mittermaier weer ok en Tiet lang Liddmaat vun de Jury.

To de Kru hett bito noch de Gautekner „Oskar“ (börgerlich: Hans Bierbrauer) höört, de vör de lopen Kamera in wenige Sekunnen Biller vun prominente Gäst tekent hett.

## Looptiet un Ansnacken

Vun’n 13. Mai 1971 bit to’n 11. September 1986 sünd 153 Utgaven produzeert worrn. Dorna is Hans Rosenthal swoor krank worrn. He wull an’n 15. Januar 1987 wedder vör de Kamera gahn, wat sien Dokters em aver verboden hebbt. De Sennen is kortfristig ut dat Programm nahmen worrn. De nächste Termin an’n 26. Februar 1987 hett Rosenthal al nich mehr leevt. An den Sennenplatz hett dat ZDF an sien Levenswark dacht.

Vun’n 2. Oktober 1995 bit to’n 28. Juni 1996 hett dat ZDF en Neeoplaag vun de Sennen vörstellt, de vun Andreas Türck modereert worrn is.

To de Spröök vun Rosenthal hett dat eenige Adapschonen geven. So hett de Musikgrupp Sportfreunde Stiller to den Utroop „Sie sind der Meinung, das war Spitze“ dat Leed *Spitze* opnahmen. De Punk-Rock-Grupp Die Ärzte hett 2003 to jemehr Single-Utkoppeln „Dinge von denen“ dat Musikvideo in en naue Nabilln vun de ollen Dalli-Dalli-Kulisse dreiht. Un Udo Jürgens singt in sien eersten Faten vun sien Leed *Ich war noch niemals in New York* „Die Frau rief: Mann wo bleibst Du bloß? / Dalli-Dalli geht gleich los.“ In en ne’ere Faten is Dalli Dalli dör Wetten dass..? uttuuscht worrn.

## Weblenken
* ZDF.de – Das bleibt „Spitze“!
* Informatschonen to Dalli Dalli op fernsehserien.de

## Borns