open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brocklosenbossel

**Brocklosenbossel** () is en lütten Oort un Eddelgood in de Gemeen Stood in’n Landkreis Stood, Neddersassen. Brocklosenbossel is fröher ok *Medenhoff* oder *Medemhoff* nöömt worrn.

## Geografie

Brocklosenbossel liggt üm un bi 500 Meter af von de Swing. Dat Rebeed höört to de Masch von de Elv. In’n Noorden von’n Hoff flütt de Hörn-Götzdörper Kanaal langs un münnt in’n Oosten in de Swing.

De Naveröörd sünd Snee in’n Noorden, Hörn in’n Noordoosten, Melau un Wöhrn in’n Oosten, dat Oollanner Veerdel von Stood in’n Süden, de Ooldstadt von Stood in’n Süüdwesten, Schölisch in’n Westen un de Dööshoff in’n Noordwesten.

## Historie

De Naam *Medenhoff* kummt von de Familie von der Mehden, de fröher op dat Good seten hett. Dat Good kummt 1347 as *Brotlozenborstel* toeerst in de Oorkunnen vör.

De Besitters weren bet to Anfang von dat 18. Johrhunnert de von der Mehdens. Cäcilia Maria von der Mehden hett Balthasar von Klinckowström freet. Na de Familie von Klinckowström is dat Good in’n Besitt von de Familien Braun, von Borstel un Biber övergahn. 1844 is dat Good in’n Besitt von Friedrich von der Decken kamen. De Familie von der Decken höört dat ok nu noch to.

Vondaag warrt op dat Good Peertucht bedreven.

### Goodsherrn

* Johann von der Mehden
* Cäcilia Maria von der Mehden
* –1719: Balthasar von Klinckowström
* –1750: Friedrich Wilhelm Klinckowström
* –1780: Henning Anton Ulrich Braun
* 1780–1811: Georg Gustav Braun
* ~1830: von Borstel
* –1844: Biber
* 1844–1881: Friedrich von der Decken
* 1881–1916: Otto Burchard Emil von der Decken
* 1916–1965: Herwart von der Decken
* 1965–2003: Herwart von der Decken
* 2003–: Hans-Henning von der Decken

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett to de Buurschop Snee un Hörn tohöört.

De Oort hett vör 1852 to dat Grevengericht Bützfleet tohöört un denn von 1852 bet 1859 to dat Amt Wischhoben. Von 1859 bet 1885 weer dat in dat Amt Freeborg un na 1885 in’n Kreis Keden. 1932 is dat Deel von’n Kreis Stood worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Brocklosenbossel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Cosmae-Kark in Stood. Fröher hett dat to dat Kaspel von de Wilhadi-Kark in Stood höört.

För de Kathoolschen is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

An Brocklosenbossel löppt de Freebörger Straat langs, de in’n Noordoosten an de Landsstraat 111 ran geiht un in’n Süüdwesten na Stood un an de Krüzung von de Bundsstraten 73 un 74. De L&nbsp;111 geiht in’n Noordwesten över Bützfleet un Drochters na Freeborg un in’n Süüdoosten na de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg) un bi Gothenborg an de B&nbsp;73. De Opfohrt 3 Stood-Oost liggt so söss Kilometer in’n Süüdoosten von Brocklosenbossel.

De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Stood an de Nedderelvbahn.

## Footnoten
Metzendorf

**Metzendorf** is de hoochdüütsche Naam von

* Metzendörp, Oort in de Gemeen Seevdaal in’n Landkreis Horborg, Neddersassen.

**Metzendorf** is de Familiennaam von

* Georg Metzendorf (1874–1934), düütschen Architekt,
* Heinrich Metzendorf (1866–1923), düütschen Architekt.
Wooxdörp

**Woxdörp** () is en Dörp in de Gemeen Seevdaal in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Metzendörp mit bi.

## Geografie

Bi Woxdörp flüüt de Engelbeek langs. Een Kilometer in’n Noordoosten liggt de Landsgrenz na Hamborg.

De Naveröörd sünd Bääkdörp un Weid in’n Noordoosten, Wittenbarg in’n Oosten, Fleest in’n Oosten, Metzendörp in’n Süden, Tötsen in’n Süüdwesten un Lüra in’n Noordwesten.

## Historie

Een von de öllsten Funnen in Woxdörp is dat Graff von Woxdörp ut de Jungsteentied.

In’n Eersten Weltkrieg sünd fiev Soldaten ut Woxdörp fullen oder vermisst.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Mäkelfeld in’n Kanton Hittfeld höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to de Vaagdie Hittfeld in dat Amt Horborg tohöört un denn von 1852 bet 1859 to dat Amt Hittfeld. 1859 is dat wedder Deel von dat Amt Horborg worrn. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Landkreis Horborg worrn.

De Oort is as Deel von de Gemeen Metzendörp an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen an de Gemeen Seevdaal kamen. Binnen de Gemeen Seevdaal höört Woxdörp to de Oortschop Fleest-Glüsen-Bääkdörp-Metzendörp. Woxdörp billt keen egen Gemeendeel un tellt to’n Gemeendeel Metzendörp.

### Inwahnertall

### Religion

Woxdörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Mauritius-Kark in Hittfeld.

För de Kathoolschen is de St.-Ansgar-Kark in Hittfeld tostännig, dat siet 2014 to de Karkengemeen Goden Hirt in Winsen tohöört.

## Kultur

Wandtafeln in Gedenken an de Fullenen ut den Eersten Weltkrieg hängt in Hittfeld an de Kark.

### Verenen

De Schüttenvereen Fleest un Ümgegend, in den de Woxdörper Schütten mit in sünd, is an’n 17. April 1898 grünnt worrn.

## Weertschop un Infrastruktur

As freewillige Füürwehr is de Füürwehr Bääkdörp-Metzendörp för Woxdörp mit tostännig, de an’n 1. April 1937 grünnt worrn is. Vörher weer de Löschgrupp Woxdörp-Metzendörp von de Freewillige Füürwehr Sinsdörp för Woxdörp tostännig.

In Woxdörp doot twee Waterwarken von’n Waterbeschaffungsverband Horborg liggen.

### Verkehr

Dör Woxdörp löppt de Kreisstraat 69, de in’n Noordoosten na Bääkdörp geiht un in’n Süüdwesten na Tötsen.

De nächste Autobahn is de Autobahn 7. De Opfohrt 35 Fleest liggt so dree Kilometer in’n Oosten von Woxdörp.

De nächste Bahnhoff is knapp twee Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Hittfeld an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

## Literatur

* *Unter alten Eichen: Chronik von Emmelndorf, Woxdorf und Metzendorf.* Reinhold, 1992

## Footnoten
Hinteln

**Hinteln** () is en Oort in de Gemeen Rosengoorn in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Jiddens mit bi.

## Geografie

De Naveröörd sünd Westerhoff un Jiddens in’n Noordoosten, Eddels in’n Oosten, Klecken un Eekel in’n Süüdoosten, Ninndörp in’n Süüdwesten, Ems in’n Westen un Langenrehm, Sieversen un Leversen in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Hittfeld in’n Kanton Hittfeld höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to de Vaagdie Hittfeld in dat Amt Horborg tohöört un denn von 1852 bet 1859 to dat Amt Hittfeld. 1859 is dat wedder Deel von dat Amt Horborg worrn. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Landkreis Horborg worrn.

De Oort is as Deel von de Gemeen Jiddens an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen an de Gemeen Rosengoorn kamen un is dor nu Deel von de Oortschop Jiddens.

### Inwahnertall

### Religion

Hinteln is evangeelsch-luthersch präägt un höört siet 1926 to dat Kaspel von de Krüüzkark in Ninndörp. Vörher hett dat to dat Kaspel von de Mauritius-Kark in Hittfeld höört.

För de Kathoolschen is de Petrus-Kark in Bookholt tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Hinteln löppt de Kreisstraat 85, de in’n Noordoosten över Jiddens un Tötsen löppt un bi Lüra to de Bundsstraat 75 warrt, de na Horborg geiht. In’n Süüdwesten löppt de K&nbsp;85 na Ninndörp an de Opfohrt 42 Dibbersen von de Autobahn 1 ran. Disse Opfohrt liggt so bi twee Kilometer in’n Süüdwesten von Hinteln. Op de anner Sied von de Autobahn geiht de K&nbsp;85 in de B&nbsp;75 över, de an Bookholt langs geiht. In’n Westen löppt de K&nbsp;26 na Ems.

De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Klecken an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

## Footnoten
Gemeen Vollerso

**Vollerso** () is en Gemeen in de Samtgemeen Hambargen in’n Landkreis Oosterholt in Neddersassen mit . 

## Geografie

De Navergemenen sünd Gnarrenborg in’n Noordoosten, Worpsweed in’n Süüdoosten, Oosterholt-Scharmbeek in’n Süden, Hambargen in’n Westen un Holste in’n Noordwesten.

## Historie

De Gemeen Vollerso is an’n 1. April 1937 ut de olen Gemenen Bornrieh, Friedensheim, Giehl, Giehlermoor, Vollerso un Wallhöben un en Deel von de Gemeen Heißenbuttel (de Hüüs von Heißenbuttel, de direkt an de Grenz na Verlüßmoor legen) tohoopleggt worrn. Bi de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. März 1974 is de Gemeen unverännert bleven, aver Maat von de Samtgemeen Hambargen worrn.

### Inwahnertall

## Politik

### Gemeenraad

;Liddmaten:
* 2011:
*: CDU: Günter Kück, Markus Monsees, Arne-Andreas Schnackenberg, Torsten Wischhusen, Maik Wohltmann
*: SPD: Angela Greff, Helmut Haase, Angelika Kutz, Marita Larionovs, Rolf Lütjen, Heinrich Oetting, Günter Renken, Arnd Sussek, Pirke Wienstroh, Jens Witte
* 2016:
*: CDU: Thorsten Kück, Arne Schnackenberg, Olav Tomfohrde, Torsten Wischhusen, Maik Wohltmann
*: SPD: Angela Greff, Helmut Haase, Angelika Kutz, Marita Larionovs, Heinrich Oetting, Günter Renken, Pirke Wienstroh, Jens Witte

### Börgermeesters

### Wapen un Flagg

Dat Wapen von de Gemeen wiest op swarten Grund en sülvern Wellenlien un en sülvern Sood över en gollen Schildfoot mit swarte Steen.

De Klören Gold un Swart geevt de Farv von Geest un Moor wedder. De Sood steiht as Symbol för den Oortsnaam un de Wellenlien för de Hamm. De Schildfoot steiht för de Feldsteenmüren, de as Wallinfredungen bi de olen Hööv in Vollerso to finnen sünd.

## Footnoten





## Weblenken

* Websteed von de Samtgemeen (hoochdüütsch)
Gemeen Swonewebel

**Swonewebel** () is en Gemeen in’n Landkreis Oosterholt in Neddersassen mit . 

## Geografie

De Navergemenen sünd Hagen (Landkreis Cuxhoben) in’n Noorden, Oosterholt-Scharmbeek in’n Oosten un Hu’e in’n Süüdoosten. In’n Süden liggt de Bremer Stadtbezirk Bremen-Noord un op dat annere Över von de Werser in’n Westen de Gemeen Elsfleth un in’n Noordwesten de Gemeen Braak. Op en ganz lütt Enn in’n Noordwesten hett de Gemeen ok noch en Grenz mit de Gemeen Stadland. De letzten dree Gemenen doot in’n Landkreis Wersermasch liggen.

## Historie

De Gemeen Swonewebel is an’n 1. März 1974 ut de olen Gemenen Aschwarden, Beckdorp, Brundörp, Eggst, Hinnebeck, Leuchtenborg, Löhnhorst, Meyenborg, Ne’enkarken un Rade tohoopleggt worrn. Tosätzlich sünd de Rebeden ut de Gemenen Braak un Elsfleth, de op dat rechte Över von de Werser liggen deen (Harriersand), in de Gemeen Swonewebel wesselt.

### Inwahnertall

## Politik

### Gemeenraad

;Liddmaten:
* 2011:
*: As Börgermeester: Harald Stehnken
*: CDU: Karl-Gerd Brand, Johann Ficken, Michael Giehl, Friedrich Humborg, Kerstin Knoll, Ulrike Kroog, Werner Musfeld
*: SPD: Otto Bothmann, Anne Bammert, Monika de Groot, Stephanie Eickbaum-Dirks, Hermann Fehn, Harald Grote, Christina Jantz, Tammo Löffler, Frank Schneider, Benjamin Soller
*: FDP: Brigitte Glinka
*: Gröne: Josef Gerster, Hardmuth Groß, Andrea Hecht
*: WG: Brigitte Aschemann, Norbert Lüdtke, Bernhard Wendelken

### Börgermeesters

### Wapen un Flagg

Dat Wapen von de Gemeen wiest op blauen Grund en witten Swaan.

De Flagg is baven blau un ünnen witt un wiest in de Midd dat Wapen.

### Ehrenbörgers

Ehrenbörgers von Swonewebel sünd:

* 2002: Johann Holler (1937–2014), olen Börgermeester

## Weertschop un Infrastruktur

De Hauptoord Swonewebel gellt na dat Regionale Ruumordnungsprogramm as Grundzentrum för de Öörd in de Ümgegend.

## Literatur

* Wilko Jäger: *Durch Geest und Marsch zur Weser. Die Gemeinde Schwanewede und ihre Ortschaften.* Hrsg.: Volksbank Swonewebel un Gemeen Swonewebel, Verlag H.&nbsp;Saade, Oosterholt-Scharmbeek 2002

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed vun de Gemeen (hoochdüütsch)
Oswald Gabelkover

**Oswald Gabelkover** (* 3. September 1539 in Memmingen; † 31. Dezember 1616 in Stuttgart) weer  Dokter, Heraldiker un Historiker.

## Leven

Gabelkover stammt ut de bayerisch-öösterrieksch Adelsfamilie Gabelkofen, sien Vater weer Dokter in Memmingen. Nach dat Medizinstudium Tübingen un Bologna wurr he 1563 vun den Hartog vun Württemberg as Landdokter mit Sitt in Göppingen instellt. 1580 hett hüm de nee Hartog Ludwig as Lievdokter nah Stuttgart beropen. Hier weer he ok as Bibliothekar un Historiker tätig.

Gabelkover Dorstellen vun de württembergisch Geschichte bleev unvullendet. Handschriften dorvan befinnen sück in dat Hööftstaatsarchiv Stuttgart (Bestand J 1) un in de Württembergische Landesbibliothek. Dat Wark wurr in de druckt *Neuen Wirtenbergischen Chronik* vun Johann Ulrich Steinhofer utschreven.

Ebenfalls Manuskript bleev sien Geschichte vun de Grafen von Helfenstein. Gabelkover droog in sien *Collectaneen* (överwegend in' Archiv, deelwies in de Landesbibliothek) en riesige Antall vun Bornuttüüg tosommen. Ganz völ vun de vun hüm kört tosommenfaat Urkunnen oder weergeven Inschriften sünd hüüd nicht mehr vörhannen. Breeflich Kuntakt harr her ünner annern mit Johann Jakob Rüeger.

Gabelkover weer en Mitarbeiter an dat Siebmacher'sche Wappenbook van 1605.

## Warken
* Gabelkover, Oswald: Artzneybuch. Darinnen auß gnädigem Beuelch… des Herrn Ludwigen Hertzogen zu Württemberg… Vast für alle des Menschlichen Leibs Anligen unnd Gebrechen außerlesene und bewehrte Artzneyen… auß vilen … Artzneybüchern zusammen getragen. Tübingen 1589 (en engelsch Översetten keem in Dorte 1599 herut)
** Tübingen : Gruppenbach, 1594. Digitalisert Utgaav
** Tübingen : Gruppenbach, 1595. Digitaliseert Utgaav, Bände 1 und 2
** von neuem ... durchges., verm. und verb. - Franckfurt a. Mayn : Porschen, 1665. Digitalisierte Utgaav vun de Universitäts- un Landesbibliothek Düsseldörp

## Literatur
* Stälin: Gabelkover, Oswald. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 8, Duncker & Humblot, Leipzig 1878, S. 290 f.

## Weblenken
* Henwies up en Digitalisat vun en autographen körten latienschen Schrift över den Göppinger Sauerbrunnen

## Enkeld Nahwiesen
Harmsdörp

**Harmsdörp** betekent

* Harmsdörp, Gemeen in’n Kreis Oostholsteen, Sleswig-Holsteen,
* Harmsdörp, Gemeen in’n Kreis Hartogdom Loonborg, Sleswig-Holsteen,
* Harmsdörp, Oort in de Gemeen Harmsdörp in’n Landkreis Horborg, Neddersassen.
Overhaken

**Overhaken** () is en lütten Oort in’n Stadtdeel Ossenwarder (Bezirk Bardörp) in de Stadt Hamborg. Deelwies warrt dat Rebeed von Overhaken ok **Overwarder** nöömt.

## Geografie

Overhaken liggt an’n Hauptdiek von de Elv, an de Grenz von de Maschlannen na de Veerlannen.

De Naveröörd sünd de Ossenwarder Elvdiek in’n Noorden, Fiefhusen in’n Noordoosten, Browisch un Rosenweid in’n Süüdoosten, Wuhlenborg in’n Süden, Over in’n Westen un Hagolt un Oortkaten in’n Noordwesten.

## Historie

Overhaken weer fröher as *Swansbusch* en Insel in de Elv un leeg dichter bi dat linke Över as bi dat rechte. Dorüm hett dat Rebeed ok to Over tohöört. Dör Waterboarbeiden is dat Rebeed later denn aver an dat rechte Över anslaten worrn. Liekers is de Elvdiek en poor hunnert Meter in’n Oosten verlopen un Overhaken leeg butendieks. Eerst na de Stormflood 1962 is de ne’e Hauptdiek anleggt worrn, de nu dat Overhaker Vörland mit indiekt hett. De Hoff Overhaken liggt aver jümmer noch butendieks. Bi disse Diekboarbeiden is ok de Hogendieker See anleggt worrn, de nu dat Rebeed von dat Overhaker Vörland innimmt.

In de Johren 1920 is bi Overhaken en Ferienkolonie mit Ferienhüüs anleggt worrn.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Neeland-Over in dat Amt Horborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Landkreis Horborg worrn. Bet 1937 hett de Oort polietsch bi Over bihöört. Mit dat Groot-Hamborg-Gesett von 1937 is Overhaken denn aver von Over trennt worrn un is an Hamborg kamen.

### Inwahnertall

### Religion

Overhaken is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Pankratius-Kark in Ossenwarder. Fröher hett dat to dat Kaspel von de Mauritius-Kark in Hittfeld höört.

För de Kathoolschen is de St.-Marien-Kark in Bardörp tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

De Straat an’n Hauptdiek föhrt von Overhaken in’n Noordwesten över Gauert na Ossenwarder un in’n Süüdoosten na Browisch, Wraust un Hoow.

De nächsten Autobahnen sünd de A&nbsp;25 un de A&nbsp;1. De Opfohrt 4 Nettelnborg op de A&nbsp;25 liggt so teihn Kilometer in’n Noordoosten von Overhaken un de Opfohrt 34 Moorfleet op de A&nbsp;1 so ölven Kilometer in’n Noordwesten.

De nächste Bahnhoff is so bi 13 Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Bardörp an de Bahnlien Hamborg–Berlin.

## Footnoten
Seevenhusen

**Seevenhusen** () is en lütten Oort in de Gemeen Seevdaal in’n Landkreis Horborg, Neddersassen.

## Geografie

Seevenhusen liggt in de Masch op dat linke Över an de Münn von de Seev in de Elv. Dat Rebeed ümto is as Naturschuulrebeed Ünner Seevdaal schuult.

De Naveröörd sünd Overhaken in’n Noorden, Browisch in’n Noordoosten, Wuhlenborg un Rosenweid in’n Oosten, Stell in’n Süden, Hössen in’n Süüdwesten, Freeswardermoor in’n Westen un Over in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Mäkelfeld in’n Kanton Hittfeld höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Neeland-Over in dat Amt Horborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Landkreis Horborg worrn.

De Oort is as Deel von de Gemeen Over an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel an de Gemeen Seevdaal kamen.

### Inwahnertall

### Religion

Seevenhusen is evangeelsch-luthersch präägt un höört siet 1948 to dat Kaspel Mäkelfeld. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Mauritius-Kark in Hittfeld höört. De Kapell Over gifft dat siet 1952.

För de Kathoolschen is de Goden-Hirt-Kark in Winsen tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Seevenhusen liggt an de Steed, an de de Kreisstraat 25 to de K&nbsp;1 warrt. De K&nbsp;25 löppt in’n Noordwesten över Over un Bullenhuus na Neeland un Horborg un de K&nbsp;1 in’n Süüdoosten över Rosenweid, Flegenbarg un Hoopt na Winsen.

De nächste Autobahn is de Autobahn 39. De Opfohrt 2 Maschen liggt so acht Kilometer in’n Süüdwesten von Seevenhusen. Över de A&nbsp;39 besteiht över dat Maschener Krüüz ok Ansluss an de A&nbsp;1 un A&nbsp;7.

De nächste Bahnhoff is so bi fiev Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Maschen an de Bahnlien Hannover–Hamborg.

## Footnoten
Wörm

**Wörm** betekent

* Wörm, Form von lütte Deerten,
* Wörm, Soort Planten,
* Wörm, Oort in de Gemeen Handörp in’n Landkreis Horborg, Neddersassen.
Lohbargen (Oort)

**Lohbargen** () is en lütten Oort in de Gemeen Töst (Samtgemeen Töst) in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. Enkelte Hüüs höört ok to de Gemenen Kakenstörp un Bookholt.

## Geografie

Lohbargen liggt an’n Smookbeek, de een Kilometer in’n Westen in de Eest münnt.

De Naveröörd sünd Trill in’n Noorden, Sprötz un Suurhoop in’n Noordoosten, Holm-Seppens in’n Oosten, Wörm in’n Süüdoosten, Hökel in’n Süden, Hinkenbossel un Langeloh in’n Süüdwesten, Neddernhoff un Glüsen in’n Westen un Kakensdörp in’n Noordwesten.

Dat Rebeed ümto (Smookbeek un de Straat *An’n Smookbeek*) höört as Exklaav to de Gemeen Bookholt. Ok enkelte Hüüs von Lohbargen (to’n Bispeel dat Waldheim) höört to disse Bookholter Exklaav.

## Historie

Lohbargen is as Forsthoff grünnt worrn.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Töst in’n Kanton Töst höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to de Vaagdie Töst in dat Amt Horborg tohöört. 1852 is de Oort in dat Amt Mesborg wesselt. Dor is he bet 1859 bleven, denn is dor dat Amt Töst von worrn. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Horborg worrn.

In dat 19. Johrhunnert is de Forsthoff Deel von de Gemeen Glüsen worrn.

De Oort is as Deel von de Gemeen Glüsen an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen an de Gemeen Töst kamen.

### Inwahnertall

to Kakenstörp:

### Religion

Lohbargen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannes-de-Döper-Kark in Töst.

För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Jesu-Kark in Töst tostännig, de siet 1. November 2014 to de Karkengemeen St. Petrus in Bookholt tohöört.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

An Lohbargen langs löppt de Bundsstraat 3, de in’n Süden över Will op Snevern un Soltau to löppt un in’n Noorden över Sprötz, Triller Barg, Mienenbüddel un Ilsdörp na Öbergünn an de B&nbsp;73. Bi Triller Barg hett de B&nbsp;3 Ansluss an de B&nbsp;75 un bi Mienenbüddel an de Autobahn 1. De Opfohrt 44 Raad bi Mienenbüddel liggt so negen Kilometer in’n Noorden von Lohbargen.

De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Sprötz an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

### Scholen

De Kinner ut Lohbargen gaht na de Grundschool Glüsen op School. Na de Grundschool gaht de Kinner normalerwies in Töst na School, op de Hauptschool Töst, de Realschool Töst oder dat Gymnasium Töst.

## Footnoten
Thälsdörp

**Thälsdörp** () is en Dörp in de Gemeen Jesborg (Samtgemeen Jesborg) in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. Thälsdörp billt polietsch von öllers en Gemeenverband mit Lüll un Wiedenhoff.

## Geografie

Thälsdörp liggt an dat linke Över von de Seev. En Stück in’n Süden münnt de Seppenser Beek in de Seev. In’n Oosten an de Seev liggt dat Naturschuulrebeed Hangbornmoor bi Weih.

De Naveröörd sünd Lüll, Wiedenhoff, Weih un Hassel in’n Noordoosten, Höpen un Schierhoorn in’n Süüdoosten, Holm un Wörm in’n Süüdwesten un Holm-Seppens un Seppens in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Jesborg in’n Kanton Hittfeld höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to de Vaagdie Hittfeld in dat Amt Horborg tohöört un denn von 1852 bet 1859 to dat Amt Hittfeld. 1859 is dat wedder Deel von dat Amt Horborg worrn. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Landkreis Horborg worrn.

De Oort is as Deel von de Gemeen Lüll an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen an de Gemeen Jesborg kamen.

### Inwahnertall

### Religion

Thälsdörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Martinskark in Jesborg.

För de Kathoolschen is de Petrus-Kark in Bookholt tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

Thälsdörp höört to dat Rebeed von de freewillige Füürwehr Lüll, de 1937 grünnt worrn is.

### Verkehr

Thälsdörp is över lüttjere Straten verbunnen mit de Kreisstraten 28 un 67. De K&nbsp;28 geiht in’n Noorden över Holm-Seppens na Bookholt un in’n Süden över Holm na Inzmöhlen. In Holm geiht von de K&nbsp;28 na Oosten de K&nbsp;55 af na Diekshuus un Hanstää an de Landsstraat 213 ran. De K&nbsp;67 is in’n Süden anbunnen an de K&nbsp;55 un münnt in’n Noorden in Lüll in de K&nbsp;83, de in’n Noordwesten över Reindörp na Bookholt geiht un in’n Noordoosten na Jesborg an de L&nbsp;213.

De nächsten Autobahnen sünd de A&nbsp;1 un A&nbsp;7. De Opfohrt 42 Dibbersen op de A&nbsp;1 liggt so 13 Kilometer in’n Noorden von Thälsdörp un de Opfohrt 39 Thieshoop op de A&nbsp;7 so 15 Kilometer in’n Oosten.

De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Büsenbeekdaal an de Heidbahn.

## Literatur

* Hans-Heinrich Wolfes: *Lüllau, Thelstorf, Wiedenhof: Eine Dorfgeschichte.* PD-Verlag, Heidenau 2009, ISBN 978-3-86707-827-6

## Footnoten
Brammerhagen

**Brammerhagen** () is en lütten Oort in’n Stadtdeel Neeland von de Stadt Hamborg. De Oort höört polietsch al von öllers bi Neeland mit bi.

## Geografie

Brammerhagen liggt in de Masch von de Süderelv, aver al na dat Randmoor hen, dat an de Kant na de Geest liggt.

De Naveröörd sünd Neeland in’n Noorden, Fiefhusen in’n Oosten, Bullenhuus in’n Oosten, Groot un Lütt Moor in’n Süüdoosten, Good Moor in’n Süden, Wilsdörp in’n Westen un Horborg in’n Noordwesten.

## Historie

As in de Tied bet 1962 de Hambörger Süüdümgehung von de Autobahn 1 boot worrn is, is de Trass merrn dör Brammerhagen leggt worrn. De een von de twee Hööv liggt nu op de Westsied von de Autobahn un de annere op de Oostsied.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Neeland-Over in dat Amt Horborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Landkreis Horborg worrn. Mit dat Groot-Hamborg-Gesett von 1937 is de Oort denn an Hamborg kamen.

### Inwahnertall

### Religion

Brammerhagen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannis-Kark in Horborg, dat tohoop mit de Dreefaltigkeitskark de Karkengemeen Trinitatis billt.

För de Kathoolschen is de Franz-Joseph-Kark in Wilstörp tostännig. Von 1864 bet 1914 weer de St. Maria-Kark in Horborg för de Kathoolschen tostännig. Disse beiden Karken billt siet 2006 tohoop de Karkengemeen St. Maria-St. Joseph.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Brammerhagen is över Good Moor in’n Noordwesten an Horborg anslaten. Dor liggt de Autobahn 253. De Opfohrt 5 Horborg-Midd liggt so dree Kilometer in’n Westen von Brammerhagen. De Autobahn 1 löppt merrn dör den Oort. De nächste Opfohrt is aver eerst de Opfohrt 38 Horborg veer Kilometer in’n Noorden.

De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Horborg.

## Footnoten
Hagolt

**Hagolt** () is en lütten Oort in de Gemeen Seevdaal in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Over mit bi. In dat 20. Johrhunnert is de Oort kumplett mit Bullenhuus un Over tohoopwussen.

## Geografie

Hagolt liggt achtern Diek von de Elv in de Masch.

De Naveröörd sünd Gauert in’n Noorden, Oortkaten in’n Noordoosten, Hogendiek in’n Oosten, Overhaken un Over in’n Süüdoosten, Hössen un Freeswardermoor in’n Süüdwesten, Lütt un Groot Moor in’n Westen un Bullenhuus in’n Noordwesten.

## Historie

Hagolt oder Hagelt weer fröher de Naam för en Rebeed, dat butendieks twüschen Over un Gauert leeg. De Loop von de Elv weer to de Tied noch en annern. Vondaag warrt dat Rebeed von’n Hauptloop von de Elv innahmen. De olen Butendieksrebeden sünd dör de Hauptdieken, de na de Stormflood 1962 anleggt worrn sünd, nu Deel von Bullenhuus un Gauert. Von dat ole Rebeed Hagolt is blots de lütte Oort bi Over an dat linke Över von de Elv nableven un dat Landschopsschuulrebeed Hagelt bi Gauert in’n Hambörger Stadtdeel Ossenwarder. Den Rest hett de Elv mitnahmen oder is dör den Diekbo verswunnen.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Neeland-Over in dat Amt Horborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Landkreis Horborg worrn.

De Oort is as Deel von de Gemeen Over an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel an de Gemeen Seevdaal kamen.

### Inwahnertall

### Religion

Hagolt is evangeelsch-luthersch präägt un höört siet 1948 to dat Kaspel Mäkelfeld. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Mauritius-Kark in Hittfeld höört. De Kapell Over is 1952 boot worrn un steiht in Hagolt.

För de Kathoolschen is de Goden-Hirt-Kark in Winsen tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Hagolt liggt an de Kreisstraat 25, de in’n Noordwesten över Bullenhuus na Neeland un Horborg löppt un in’n Süüdoosten to de K&nbsp;1 warrt un över Rosenweid, Flegenbarg un Hoopt na Winsen geiht. In’n Westen geiht en lüttjere Straat na Groot Moor.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1. De Opfohrt 38 Horborg liggt so acht Kilometer in’n Noordwesten von Hagolt. De Opfohrt 5 Horborg-Midd op de A&nbsp;253 liggt mit dat Auto söven Kilometer in’n Noordwesten, de Opfohrt 2 Maschen op de A&nbsp;39 negen Kilometer in’n Süüdwesten un de Opfohrt 35 Fleest op de A&nbsp;7 ölven Kilometer in’n Westen.

De nächsten Bahnhööv sünd so bi söss Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Maschen un de Bahnhoff Mäkelfeld an de Bahnlien Hannover–Hamborg.

## Footnoten
Artikulatoriske Phonetik

De **artikulatoriske Phonetik** (*artikulatorische Phonetik*) is eun Rebeed van’r Phonetik, de sik mit’r Artikulatschon van eneklten Liuten befoten doit. Seu examineert de Bewegen van’n aktiven Artikulaters, os de Nebben oder auk de Tunge, no de verschueden passiven Artikulaters un wo up düsse Maneer niu eun Liut tuigt werrt. ’ne Wichtige Technik van’r artikulatorisken Phonetik is de Palatografie. För so ’ne Palatografie striekt man de Tunge mit eunen swatten Pulver an. No de Artikulatschoon mmak man eun Bild van’r Tunge un van’n Böhn. So kann man seuhen wo de Tunge nipp un nau de Böhn anröög. Vandagen gifft’t auk de Elektropalatografie wo man Elektroden, statts dat swatte Pulver, bi briukt.
## Kük auk bi
*Artikulatschoonsmaneer
*Artikulatschoonsstied
## Literatiur
* Bernd Pompino-Marschall: *Einführung in die Phonetik* 2. Auflage. de Gruyter, Berlin 2003, ISBN 3-11-018020-0.
* Jutta Blaser: *Phonetik und Phonologie des Spanischen. Eine synchronische Einführung.* Max Niemeyer Verlag, Tübingen 2007,  ISBN 978-3-484-54050-7.
## External links
*Interactive place and manner of articulation
*Observing your articulators
*QMU's CASL Research Centre site for ultrasound tongue imaging
* UCLA Electromagnetic Articulography
* UCLA Aerometry
* UCLA Electrolaryngography
*Articulatory Phonetic Alphabet
Nasal

**Nasal** betekent

* Nasal, ’ne Artikulatschoonsmaneer in’r Phoentik,
* Nasal, ’ne lüttje Skriptspraak.
Slott Les Aygues

Dat **Schloss Les Aygues** (franzöösch*Château Les Aygues*) wurr wiels dat 19. Johrhunnert in’ Still vun Louis-treize baut un deen sien Bewahner as repräsentative Sömmerresidenz an’t Meer. Dat Slott befinnd sück in dat franzöösch Seebad Étretat in dat Département Seine-Maritime in de Normandie un kann apenlich besichtigt wurrn. Siett August 1997 sünd Deelen vun dat Slott, dat an de historsch Elfenbeen- un Gewürzstraat liggt, as Monument historique in de franzöösch Denkmallist inschreeven.

## Historie

De vermögend Inhebberin vun dat *Eau de Mélisse des Carmes*, Amédée Boyer, leet 1866 de slottoordig Villa as Sömmerfrische in Étretat dör den franzööschen Architekten Théodore Huchon bauen. Dat symmetrische Bowark entspreck den dormaligen Tietgesmack vun dat Tweet Kaiserriek ünner Kaiser Napoleon III. Jean-Charles Alphand un Gabriel Davioud hemm den dortohören Slottpark entworfen, de sien Stil ähnlich as de Pariser Parc des Buttes-Chaumont is. Nahfolgend övernehmen de Arv Angélique de la Houssaye un hör Mann, de Groot-Kamerherr vun den russisch Kaiser Nikolaus I., Fürst Joseph Lubomirski, ut dat poolsch Hoochadelsgeslecht Lubomirski, dat Château. Later wurr dat denn as Ferienresidenz vun de spaansch Königinnen Maria Christina von Neapel-Sizilien un Isabella II. von Spanien bruukt. To de bekanntst Gasten vun dat Slott hörrn ünner annern Jacques Offenbach un Alexandre Dumas.

## Hüüdig Gebruuk

Nahdem dat Slott mehr as twintig Johr lang los stunn wurr dat historsch Bowark 1989 vun twee  Lüüd, de sück för Historie interesseeren deen, erwurben. Dornah folg en umfaaten un detailgetrüe Renoveeren vun dat Slott, wat todem noch mit authentisch Möbelmang, Portraits un Kunstwarken ut dat 18. un 19. Johrhunnert utstatt wurr. Doröver herut beherbargt dat Bowark en chineesch Keramik- un Porzellansammlung. En Suite un en Zimmer vun dat Slott könnt hüüd as „Chambres d’hôtes de prestige“ hüert wurrn.

## Literatur
* Vanessa Yager (Hrsg.): *Ouverts au public. Monuments historiques: chateaux et abbayes, parcs et jardins, sites industriels et archéologiques édifices du XXe siècle. Le guide du patrimoine en France*. Monum, Edition du patrimoine, Paris 2002, ISBN 2-85822-760-8, S. 537.

## Weblenken

* Offiziell Slottwebsteed (franzöösch)
* Slott Les Aygues up seinemaritime.net (franzöösch)
* Slott Les Aygues up routes-historiques.com (franzöösch)

## Enkeld Nahwiesen
Giovanni Micheletto

**Giovanni Micheletto** (* 21. Januar 1889 in Sacile; † 29. September 1958 ok dor) weer en  italieensch Radrennfohrer, de vun sien Anhängern "Graf vun Sacile" bzw. "Nanè" nömmt wurr.  

1910 wunn he all de Lombardei-Rundfohrt un den Giro di Romagna-Toscana. Sien best Ergevnis weer de Gewinn vun den Giro d’Italia 1912. Dat Rennen wurr dormals as Teamwertung utfohen. Sien Mannschapsliddmaaten weern Luigi Ganna, Carlo Galetti un Eberardo Pavesi.

Micheletto weer ok de eerst Italiener, de en Rennen in Frankriek winnen kunn, Paris-Menen in 1913. In dat Johr wunn he ok en Deelstreck bi de Tour de France.

## Weblenken
* Micheletto in de Datenbank vun Radsportseiten.net
*Offizielle Tour de France-Ergevnisse vun Giovanni Micheletto
Lennie James

**Lennie James** (* 11. Oktober 1965 in London, England) is en britischen Schauspeler un Dreihbookschriever.

## Leven un Wark
James weer twölf Johr oolt, as sien Mudder, Phyllis Mary James. (ut Trinidad un Tobago), doodbleven is. He müss dorophen mit sien ölleren Broder in en Kinnerheem. Mit Sössteihn Johren is he vun dor to en Sozialarbeiter tagen. An sik harr he vör Rugby-Speler to warrn, keen aver dör Tofall an de Schauspeleree, as he mit en Fründin na en Vörspreken gahn is. Dor weer sien groot Talent opdeckt. He hett dorna de Guildhall School of Music and Drama in London besöcht, woneem he 1988 sien Afsluss maakt hett.

Na sien Utbilln speel he an Theaters un füng 1990 an, Dreihböker to schrieven. Sien Drama *Storm Damage* is 2000 vun de BBC wiest worrn un weer mit den *Royal Television Society Award* uttekent. To sien bedüdensten Filmwarken tellt *Lost in Space* (1998), *Les Misérables* (1998). *Snatch* (2000) un *Sahara* (2005). Butendem speel he in de apokalyptschen CBS-Feernsehreeg *Jericho* (2010), as ok in annere Feernsehregen mit.

James is siet Johren mit Giselle Glasman tohopen un hett mit ehr dree Kinner.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
James weer bit hüüt (September 2015) sössmol för Filmpriesen vörslahn. Uttenkt weer he mit twee dorvun:
* 2010: mit den *Ensemblepries*  vun’t *[[Method Fest]]* för *Tic*
* 2013: mit den *[[OFTA Television Award]]* in de Kategorie *Beste Gastrull in en Dramareeg* för *The Walking Dead*

## Borns


## Weblenken
* 
* Lennie James Biografie op CBS (engelsch)
Charles Grenzbach

**Charles Grenzbach** (* 29. Dezember 1923 in New York City; † 29. März 2004 in Palm Desert) weer en US-amerikaansch Toontechniker. He wunn 1987 en Oscar in de Kategorie Best Ton för den Film *[[Platoon (Film)|Platoon]]*&nbsp;(1986) un weer tweemal in de sülvige Kategorie nomineert. Tüschen 1956 un 1989 hett Grenzbach an över 130 Filmen mitwarkt.

## Utteknungen (Utwahl)
;Wunnen
* Platoon (1986)

;Nomineert
* Der Pate (*The Godfather*, 1972)
* Chinatown (1974)

## Weblenken
* 

## Enkeld Nahwiesen
Piet Fransen (Footballspeler)

**Piet Fransen** (* 5. Juli 1936 in Groningen; † 2. August 2015 ok dor) weer en  nedderlannsch Footballspeler. Fransen gellt as en vun de legendäär Speler vun den Ehrendivisionär FC Groningen.

Fransen sien Loopbahn fung bi GVAV Groningen an.

An’ 25. Oktober 1964 hett he de Middelfeldspeler sien eerst Lännerspeel för de nedderlannsch Natschonalmannschap maakt, sien letzt vun all tosommen söss an’ 23. März 1966 gegen den Düütsch Natschonalmannschap. In de Natschonalmannschap hett he een Door schaaten. 

In’ Sömmer 1965 is Fransen to’n amteeren nedderlannsch Meester Feyenoord Rotterdam wesselt, mit de he ünner annern in’ Europapokal vun de Landsmeester speelt hett. 

Nah sien Tiet in Rotterdam kehr Fransen weer nah Groningen torüch, de Vereen heet nu aber FC Groningen. Bi de Vereens ACV Assen un Gronitas Groningen klung sien Loopbahn denn ut. 

## Enkeld Nahwiesen
Craig Cameron Mello

**Craig Cameron Mello** (* 18. Oktober 1960 in New Haven, Connecticut) is en US-amerikaansch Biochemiker un Nobelpriesdräger för Physiologie oder Medizin.

## Leven
Mello kreeg sien Bachelor of Science 1982 in Biochemie an de Brown University un sien Doktertitel in Zell- un Entwicklungsbiologie 1990 an de Harvard University. Ansluutend weer he as Post-Doktorand an dat Fred Hutchinson Cancer Research Center tätig, bevör he 1994 as Perfesser för Molekularmedizin an de Medizinische Fakultät vun de University of Massachusetts wesseln dee. Doröver herut hett he de Positschoon vun en *Investigator* an dat Howard Hughes Medical Institute.

1998 hett he gemeensam mit Andrew Zachary Fire die RNA-Interferenz opdeckt, um Gene in eukaryotischen Zellen ut- oder antoschalten. Dat is en wichtig Methood in de biomedizinischen Forschung to dat Ünnersöken vun de Funktschoon vun eenzelt Gene. Doröver herut geev dat all Versöök to den Gebruuk vun de RNA-Interferenz för therapeutische Zwecke.

## Utteknungen
* 2003: National Academy of Sciences Award in Molecular Biology
* 2003: Wiley Prize in Biomedical Sciences
* 2004: Warren Triennial Prize vun dat Massachusetts General Hospital, tosommen mit Andrew Fire
* 2005: Gairdner Foundation International Award, tosommen mit Andrew Fire
* 2005: Dr. Lewis S. Rosenstiel Award for Distinguished Work in Basic Medical Science
* 2005: Massry-Pries, tosommen mit Andrew Fire
* 2005: Mitglied der US-amerikanischen National Academy of Sciences
* 2006: Dr. Paul Janssen Award for Biomedical Research för dat Opdecken vun de RNA-Interferenz un deren biologisch Funktschonen
* 2006: Paul-Ehrlich-und-Ludwig-Darmstaedter-Pries, tosommen mit Andrew Fire
* 2006: Nobelpries för Physiologie oder Medizin, tosommen mit  Andrew Fire

## Privates
Craig Mello weer mit Margaret Hunter vereiraadt, mit de he een Dochter (Melissa) hett. De Ehe is aber schett wurrn. 

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken

* Craig Mello: Faculty in PMM - UMass Medical School Websteed vun Craig Mello an de University of Massachusetts (engelsch)
* Craig C. Mello Websteed vun Craig Mello an dat Howard Hughes Medical Institute (engelsch)
* Craig Mello up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
Böhn (Anatomie)

De **Böhn** (lat *palatum*), auk **Gagel** (auk os eun Begreep för’t Fleusk ümme Tähn ümme rüm, kük dorför bi Gagel (Tähn)), is de Deek van’r Mundhöhle bi Minsken un anneren Werveldeerten un scheed up düsse Maneer de Mundhöhle un de Nesenhöhle van eunanner.

De Böhn besteuht iut tweu Deulen d’n *[[Hart Böhn|harten Böhn]]* un de *[[Sacht Böhn|sachten Böhn]]*, auk *Böhnsail* nöömt.

## Funktschonen
Bi’r Artikulatschoon van Liuten werrt palatale Liut dür’t Anrögen van’r Tungen an’n harten Böhn tuigt. Eunen velaren Liut bringt man dür de Tunge öhr Anrögen an’n Böhnsail, riut. Bi’n Nasal versliut ’t Böhnsail deulwiese de Mundhöhle un de Luft mott dür de Neeshöhle strömen.

Wenn bi’r Artikulatschoon eun Spraakliut no ’n Böhn hen verschiuven werrt, seggt man Palatalisatschoon to. Lieke seo mööömt ne Verschiuven no’t Böhnsail hen Velarisatschoon.

## Literatur
* F.-V. Salomon et al. (Hrsg.): *Anatomie für die Tiermedizin*. Enke-Verlag Stuttgart, 2. erw. Aufl. 2008, ISBN 978-3-8304-1075-1 (haugduitsk)
* Wingerd, Bruce D. (1994). The Human Body Concepts of Anatomy and Physiology. Fort Worth: Saunders College Publishing. ISBN 0-03-055507-8. (engelsk)
## Borns
Balken (Mehrdüdig Begreep)

**Balken** betekent

* Balken, Element bi’n Buen,
* Balken, böverste Kamer van’n Huus,
* Balken, Oort in de Stadt Leichlingen in’n Rhiensch-Bergschen Kreis, Noordrhien-Westfalen.

**Balken** is de Familiennaam von

* Richard Balken (1914–1995), düütschen Diplomaat.
Glenlochy

**Glenlochy** weer en Whisky-Brenneree in Fort William, Inverness-shire, Schottland. De Bowarken sünd in de schottischen Denkmollisten in de Kategorie&nbsp;B inordent.

## Historie
De Brenneree is 1898 vun David McAndie, Glenlochy-Fort William Distillery Co. Ltd., grünnt worrn un leeg in Inverlochy, wat dormols noch buten Fort William weer. To de Tiet weer dat mit de Wertschop nich wiet her. Dorüm is de Destille al as se an’n 4.&nbsp;April 1901 apen maakt weer blots op lütte Produktschoon bedreven worrn. Laterhen weer se vun de *Scottish Malt Distillers* (SMD) övernahmen, harr aver jümmer mit weertschoppliche Lasten to doon, so dat se nich faken mit gröttste Leistung produzeert hett. De SMD hett de Brenneree dorüm an’n 31. Mai 1983 stillleggt. De Hüüs schülln afreten warnn, wat aver nich dörtobringen weer. 1992 is dat Grundstück denn verköfft worrn. En Deel vun de Bowarken is afreten worrn, de Rest weer in Ferienwahnungen ümboet. 

## Produkschoon
De Brenneree Glenlochy tell to dat schottische Whiskyrebeet Highlands un nöhm dat Water för de Produkschoon ut den Glen Nevis. Brennt weer in twee Brennblasen: een *wash still* vun 14.580&nbsp;l un een *spirit still*. Herstellt weer dor Malt Whisky, vun de aver keen Originalaffüllen bekannt sünd. Single-Malt-Whisky ut de Destille sünd blots vun unafhangige Affüllers op’n Markt kamen.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Borns


## Weblenken
* Biller vun de Brenneree praatstellt vun de Royal Commission on the Acient and Historical Monuments of Scotland
Bilabial

Eun **Bilabial**, auk **Bilabiaal** schrieven, is eun Konsonant, deu man mit beuden Lippen artikuleert (lat. *bi* tweu, *labium* Lippe)

De bilabiale Plosiv [p]] gifft’t in meust ollen Sproken up’r Werlt. Blaut in üm un bi 0.7% van’n Sproken feuhlt bilabiale Liute, os för’n Exempel in Tlingit, Chipewyan, Oneida un Wichita.

Igbo maakt eun Unnersscheud twisken söss bilabial Plsiven: [p pʰ ɓ̥ b b̤ ɓ]. Dat maakt düsse Spraak wal to eun Spraak mit de meusten phonemisken Bilabialen up’r Eerden.

Bi ’r IPA Schrift gifft’t nenne Symbole för bilabiale laterale Konsonanten. Man liekers is den öhre Artikulatschoon mööglik un määnich eun Sproke het düsse Liut. Man keune Sproke, de us künnig is, het so’n bilabialen Lateral os eun Phomeem.

## Transkriptschoon
De bilabialen Konsonanten, os seu in’n Internatschonalen Phonetischen Alphabet steuht, sind:

## Kük auk bi
*Labial
*Artikulatschoonsstieden
## Literatur
* John Clark; Collin Yallop; Janet Fletcher: *An Introduction to Phonetics and Phonology.* 3rd  Edition. Blackwell Textbooks in Linguistics, Wiley-Blackwell, 2006
* T. Alan Hall: *Phonologie: Eine Einführung.* De Gruyter Studienbuch, de Gruyter, Berlin / New York 2000, ISBN 3-1101-5641-5
* Peter Ladefoged; Ian Maddieson: *The Sounds of the World's Languages.* Blackwell, Oxford 1996, ISBN 0-631-19814-8.
## Borns
Koronal

In’r Phonetik is eun **Koronal**, auk **Koronaal** schrieven, eun Kosonant, de man artikuleert, met’n röögsamen  un bewegliken Vörstück van’r Tungen. Man kann de koronalen Konsonanten indeulen in de Apikale, de eun mit’n Topp van’r Tungen artikuleert, de Laminal, de dür dat Anrögen van’r Tungenkante an’n Kiusen artikuleert werrn, de Subapikale, wo man de Tunge öhre Unnersiede briukt, den Liut to artikuleern.

De Artikulatschoonssteden van’n koronalen Konsonnanten sind interdental, dental, alveolar, postalveolar, alveopalatal un retroflex.
Articulatiepunten van coronalen zijn onder andere de dentaal, alveolaar, postalveolaar en retroflex.

## Borns
Bengt Nyholm

**Bengt „Zamora“ Nyholm** (* 30. Januar 1930 in Härnösand; † 10. September 2015) weer en sweedsch Footballnatschonalspeler.

## Werdegang
Nyholm speel in de 1950er un Anfang vun de 1960er Johren för IFK Norrköping in de Allsvenskan. Mit den Vereen kunn he mehrere Meestertitel fiern. 1961 wurr de Doorhöder mit den Guldbollen as Footballer vun dat Johr in Sweden uttekent.

Tüschen 1959 un 1964 stunn Nyholm 30 Mal för de sweedsch Football-Natschonalmannschap up den Platz. Tüschen 1954 un 1958 hett he todem noch 3 B-Lännerspelen bestreeden. Den Ökelnaam „Zamora“ kreeg he nah de spaansch Doorhöderlegende Ricardo Zamora.

## Enkeld Nahwiesen
Andengoos

De **Andengoos** (*Chloephaga melanoptera*) is en Vagel ut de Unnerfamilie vun de Halfgöse. Dor höört se to den Tribus vun de Echten Halfgöse un dor wedder to dat Geslecht vun de Spegelgöse (Chloephaga) to. 

## Kennteken
Ganner un Göse dreegt en witt Fedderkleed mit swatte Flunken, swatten Steert un roden Snavel. De Ganner warrt bit hen to 70 cm groot. 

## Wie de Andengoos leven deit
Dat fallt up, wie roor düsse Goos to sehn is, wie se in't Water swemmen deit. De meiste Tied is de Vagel an Land to finnen, bloß in Noot geiht he in't Water. De Andengoos fritt Gras.

## Wo se vörkamen deit
Düsse Aart leevt in de Gemarken vun Seen un Waters in de Anden in Süüdamerika, in Peru un in'n Norden vun Chile un Argentinien, tomeist nich wiet af vun de Sneegrenz. In'n Harfst goht se sieder dal. 

## Literatur
* **De grote dierenencyclopedie**, (1993) Zuidnederlandse Uitgeverij N.V., Aartselaar, Belgien.  ISBN 90-243-5204-5.

## Weblenken
Wladislaw Nikolajewitsch Wolkow

**Wladislaw Nikolajewitsch Wolkow** (russisch: Владислав Николаевич Волков, wetenschaplich Transliteratschoon *Vladislav Nikolaevič Volkov*; * 23. November 1935 in Moskau; † 30. Juni 1971) weer en sowjeetsch Kosmonaut, de an de Sojus-11-Mission deelnommen hett un dorbi to Dood keem. 

1953 fung he en Studium an dat Moskauer Luftfahrtinstitut (MAI) an, nah den Afsluss dor hett he as Ingenieur in dat Konstruktschoonsbüro OKB-1 vun Sergei Koroljow arbeit. Af 1966 wurr he to'n Kosmonauten utbildt. 

## Ruumflüüg
He weer all 1969 mit de Mission Sojus 7 in' Weltall. De anner Besattensliddmaaten wiels den Floog van' 12. Oktober bit 17. Oktober 1969 weern Anatoli Wassiljewitsch Filiptschenko un Wiktor Wassiljewitsch Gorbatko. Plaant weer bi disse Mission en Floog vun dree Ruumschippen to glieker Tiet, de den ok Ankoppeln sullen, wat aber nich klappt hett. 

Mit Sojus&nbsp;11 floog he denn as Forschensingenieur to de Ruumstatschoon Saljut&nbsp;1 (1971). He hull sück dormit all tosommen 702 Stünn in't All up. Wolkow keem kört nah den Wedderinträe vun Sojus 11 in de Eerdatmosphäär to Dood, as en Dekompression vun de Kabien uptreeden dee. Gemeensam mit hüm keemen ok de Kommandant Georgi Dobrowolski un sien Bordingenieur Wiktor Pazajew um, wiel se all dree, as dat dor noch begäng weer, kien Ruumantoog dragen deen. 

Dat Sojus-Ruumschipp wurr nah dit Unglück nee konzipeert, um de Sekerheit vun de Kosmonauten to verbetern. Wiels de kritisch Floogphasen (Start, Kopplungsmanöver un Lannen) droogen de Ruumfohrer nu schuulen Sokol-Ruumantüüg. De Urnen vun de dree Kosmonauten vun Sojus 11 wurrn an de Kremlmüer in Moskau bisett.

Wolkow weer verheiraadt un harr een Kind.

## Weblenken
* http://spacefacts.de/bios/cosmonauts/german/volkov_vladislav.htm Körtbiographie up spacefacts.de
Keev

**Keev** betekent

* Keev, auk Kienebacken, Keven, Kiff oder Kibben nöömt, de röögsame Deul van’n Schädel,
* Keev, dat Orgaan, wo Fiske un annere Waterdeerten mit odemen,
* Mundwarktüüch, bi de Insekten.
Magellangoos

De **Magellangoos** (*Chloephaga picta*) is en Vagel ut de Unnerfamilie vun de Halfgöse. Dor höört se to den Tribus vun de Echten Halfgöse un dor wedder to dat Geslecht vun de Spegelgöse (Chloephaga) to. Se is tohuse in Süüdamerika. 

## Kennteken
De Magellangoos ehre Flunken könnt vun Topp to Topp bit hen to 60 oder 65 cm utspannt weern. De Vagels weegt bit hen to 3 kg. De Ganner is grötter, as de Goos. He is witt, mit en swatten Striepen up den Ruggen un an de Flanken. De Snavel un de Föte sünd swatt. De Goos hett de Farv vun Kastanjen mit en Kopp, de oker farvt is. Ruggen un Bost hefft swatte Striepen, na den Steert to is se gries. De Föte vun de Goos sünd geel un de Snavel is rosig.

## Wo se leven deit
Düsse Aart leevt en groten Deel vun dat Johr up dat Flackland. Man ok up Beeken un Ströme in'n Woold is se to finnen un in't Grasland vun Patagonien. 

## Ruden
Bi dat Ruden un wenn se upwassen deit blifft de Magellangoos an dat Water. Bi't Ruden verlüst se de eersten beiden Slagfeddern. Vundeswegen könnt se denn nich flegen. Anners könnt se bi't Flegen bit to 1.500 m hooch kamen.

## Wie se sik vermehren deit
De Goos leggt 5 bit 8 hellbrune bit rohmfarvte Eier un brott dor denn 32 Dage up. 

## Wo se tohuse is
Vun de fiev Aarden, de to de Spegelgöse (*Chloephaga*) tohören doot, hett siik de Magellangoos an'n meisten utbreet. Se is tohuse vun de Provinz Buenos Aires in Argentinien bit an de süüdamerikaansche Westküst hen un langs den Stillen Ozean bit na Füerland hen. Ok up de Falklandinseln kummt se vör un in'n Winter wannert se na Uruguay hen. 

## Unneraarden
Twee Unneraarden sünd bekannt:
**Chloephaga picta picta* - in'n Süden vun Chile un Argentinien. 
**Chloephaga picta leucoptera* - Falklandeilannen

## Borns
* http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/141460/0
* Gobernación de Santa Cruz (Argentina), Avutarda magallánica
* Zoonomen. «Birds of the World -- current valid scientific avian names.»

## Weblenken
Dorsal

**Dorsal** (van ) betekent

* dorsal, in’r Anatomie de Saken de mit’n Rüggen to doon het,
* Dorsal, in’r Phonetik eunen Konsonanten, de mit’n Rüggen van’r Tungen artikuleert werrt.