2. Januar

De **2. Januar** is in’n Gregoriaanschen Klenner de 2. Dag in’t Johr.

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 366: De Alemannen kommt över den Rhien un dringt in’t Röömsch Riek vör.
* 1526: De Bremer Prediger Johann Bornemacher warrt up'n Brandstapel in Veern as en Ketter verbrennt.
* 1776: In Österriek warrt dör de Kaiserin Maria Theresia de Folter afschafft.
* 1788: Georgia ratifizeert as 4. Bunnststaat de Verfaten von de USA.
* 1905: In’n Russ’sch-Japanschen Krieg kapituleert de russ’sch Fasten Port Arthur na 157 Daag Belagern.
* 1907: In Frankriek gült af nu dat al 1905 beslotene *Gesett över de Trennen von Kark un Staat*.
* 1922: De Halfinsel Krim verklort ehr Unafhangigkeit.
* 1922: De Kommunistsche Partei von Chile warrt grünnt.
* 1933: De USA beennt jümmer Besetten von Nicaragua un teht jümmer Militär af.
* 1942: De 39. sowjetsch Armee brickt dör de Oostfront von de 9. düütschen Armee.
* 1942: De britsche Kronkolonie Singapur warrt von de Japaners bombadeert.
* 1945: Nürnbarg warrt dör en Bombenangreep von de Alliierten düchtig, de Oltstadt meist ganz twei maakt.
* 1955: De Bunnswehr warrt grünnt.
* 1958: In Berlin fangt dat Bundskartellamt sien Arbeid an.
* 1958: In Flensborg warrt dat *[[Verkehrszentralregister]]* (Vekehrssünnerkartei) in Betrieb nahmen.
* 1959: Fidel Castro rückt mit sien Truppen in Havanna, de Hööftstadt von Kuba in.
* 1965: De eerste Slacht twüschen Vietnam un den Vietcong.
* 1971: De USA ünnersecht Warf för Zigaretten nu ok in’n Rundfunk.
* 1974: Carlos Arias Navarro warrt as nieg Ministerpräsident von Spanien vereidigt.
* 1984: RTL plus fangt von Luxemborg ut an to sennen (Privatfeernsehn).
* 1989: Ranasinghe Premadasa warrt nieg Staatspräsident von Sri Lanka.
* 1988: In Hong Kong brickt de Vagelgripp ut.
* 2002: Levy Mwanawasa warrt nieg Staatspräsident von Sambia.
* 2002: Eduardo Duhalde warrt nieg Staatspräsident von Argentinien.

### Weertschop
* 1882: John D. Rockefeller grünnt in New York in de USA den Standard Oil Trust, en Bulten (Trust) vun 40 Ööl-Sellschuppen.
* 1909: De Düütsche Riekspost föhrt in Berlin den Postcheck to’n Betahlen ahn Bargeld in.
* 1939: De Postsparkassendeenst warrt in ganz Düütschland inföhrt.
* 1952: Bi *Ford* in Köln warrt de eersten Autos maakt.
* 1965: in Syrien warrt mehr as 100 Industrieünnernehmen verstaatlicht.

### Kunst, Kultur un Bowark
* 1843: De Oper *[[Der fliegende Holländer]]* von Richard Wagner warrt in Dresden ooropföhrt.
* 1908: John D. Rockefeller spendt an de von em grünnte University of Chicago um un bi 2,2 Mio. US$.
* 1908: De Oper *[[Ein Wintermärchen]]* von Karl Goldmark warrt in Wien ooropföhrt.
* 1931: De Speelfilm *[[Emil und die Detektive]]* von Gerhard Lamprecht na den Roman von Erich Kästner hett Premiere.
* 1950: Guatemala slutt sik an de UNESCO an.
* 1976: In Florenz warrt in de *San-Lorenzo-Basilika* Fresken freeleggt, de villicht von Michelangelo sünd.
* 1990: Anselm Kiefer kriggt den Kunstpries von de Wolf-Stiftung för dit Johr.

### Wetenschoppen un Technik
* 1901: Sigmund Freud publizeert siene Arbeid „Zur Psychopathologie des Alltagslebens“.
* 1955: De Inka-Tempel Paititi warrt von Hans Ertl in der Ümgegend von’n Rio Chinijo opdeckt.
* 1959: Der sowjetsche Ruumsond Lunik 1 flüggt to’n Maand.
* 1984: In’n Süüdwesten von Kairo warrt de Överresten von en 32 Mio. Johr olt Deertenoort funnen, de as gemeensam Vörfohren von Minschen un Apen gült: *[[Aegyptopithecus zeuxis]]*.
* 2004: De NASA-Sond Stardust fangt to’n eersten mal Kometenstoof in’n Weltruum in.

### Katastrophen
* 1921: Dat spaansch Dampschipp *Santa Isabell* geiht vör Galizien ünner. 213 Minschen kommt üm’t Leven.
* 1932: Im russ’schen Kasan kommt bi en Iesenbahnunglück 65 Lüüd üm, 131 nehmt Schaden.
* 1971: Bi en Footballspeel in Glasgow twüschen de Heimmannschoppen Rangers un Celtic brickt en Tribün tosamen. 66 Tokiekers kommt dorbi to Dood.
* 2006: En Iesloophall in Bad Reichenhall brickt tohopen un köst 15 Minschen dat Leven. Meist to glieken Tiet kommt dor ok dree Minschen dör en Lawien üm.

## Boren
* 1777: Christian Daniel Rauch, düütsch Bildhauer († 1857).
* 1800: Carl Friedrich Plattner, düütsch Hüttenkunnig un Chemiker († 1858).
* 1814: Luise Mühlbach, düütsch Schrieverin († 1873).
* 1822: Rudolf Julius Emanuel Clausius, düütsch Physiker († 1888)
* 1859: Fritz Riemann, düütsch Schachmeester († 1932)
* 1861: Wilhelm Bölsche, düütsch Schriever un Naturforscher († 1939)
* 1864: Friedrich Plettke, düütsch Schriever un Heimatforscher († 1942)
* 1868: Ernst Moyat, düütsch Chemiker († 1937)
* 1870: Ernst Barlach, düütsch Schriever, Tekner un Bildhauer († 1938)
* 1874: Eugen Naumann, düütsch Politiker († 1939)
* 1884: Josef Oberboersch, düütsch Maler, Tekner un Druckgrafiker († 1957)  
* 1886: Apsley Cherry-Garrard, britisch Polarforscher († 1959)
* 1889: Albert Breyer, poolsch-düütsch Schoolmeester un Ethnograf († 1939)
* 1893: Félix Sellier, belgisch Redrennfohrer († 1965)
* 1900: Leslie Copus Peltier, US-amerikaansch Astronom († 1980)
* 1909: Riccardo Cassin, italieensch Bargstieger un Ünnernehmer († 2009)
* 1920: Isaac Asimov, US-amerikaansch Biochemiker un Science-Fiction-Schriever († 1992)
* 1920: George Howard Herbig, US-amerikaansch Astronom († 2013)
* 1922: Kurt Gutowski, plattdüütsch Schriever († 2008)
* 1937: Imerio Massignan, italieensch Radrennfohrer († 2024)
* 1937: Martin Lauer, düütsche Lichtathlet
* 1938: Hans Herbjørnsrud, norweegsch Schriever
* 1939: Peter Luther, düütsch Springrieder († 2024)
* 1947: Ute Erdsiek-Rave, düütsch Politikerin un Ministerin in Sleswig-Holsteen
* 1947: Alexander Iwanowitsch Tichonow, russisch Biathlet un Sportfunktschonäär
* 1961: Aram Sarkissjan, armeensch Politiker
* 1964: Onno Falkena, westfeesch Journalist
* 1968: Cuba Gooding Jr., US-amerikaansch Schauspeler

## Storven
* 1861: Friedrich Wilhelm IV., König von Preußen (* 1795)
* 1884: Johann Gerhard Oncken, Baptistenpaster (* 1800)
* 1892: George Biddell Airy, britsch Astronom, Mathematiker un Eerdphysiker (* 1801)
* 1950: Emil Jannings, düütsch Schauspeler (* 1884)
* 1951: Paul Münch, Pälzer Mundoortdichter (* 1879)
* 1960: Fausto Coppi, italiensch Radrennfohrer (* 1919)
* 1968: Cuno Hoffmeister, düütsch Astronom un Eerdphysiker (* 1892)
* 1977: Erroll Garner, US-amerikaansch Jazzmusiker un -komponist (* 1921)
* 1982: Victor Fontan, franzöösch Radrennfohrer (* 1892)
* 2000: Nat Adderley, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1931)
* 2005: Arnold Denker, US-amerikaansch Schachspeler (* 1914)
* 2012: Ian Bargh, britisch-kanaadsch Jazzmusiker (* 1935)
* 2012: Ernst Meyer, plattdüütsch Schriever (* 1927)
* 2018: Paulien van Deutekom, nedderlannsch Iesflinklöperin (* 1981)
* 2022: Eric Walter Elst, belgisch Astronom (* 1936)
* 2025: Werner Leimgruber, Swiezer Footballnatschonalspeler (* 1934)
* 2026: Horst Witzler, düütsch Footballtrainer (* 1932)