open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bass (Familiennaam)

**Bass** is en engelschen Familiennaam. Dat is en Övernaam, de siene eersten Dregers beschreven hett. Dat kummt von , wat över  von  kummt. Dat hett also en Person betekent, de man lütt weer oder von eenfache Herkumst.

## Lüüd mit düssen Naam

### A
* Alfred Bass (1867–?), öösterriekschen Dokter,
* Alfred Bass (1921–1987), brietschen Schauspeler.

### B
* Benny Bass (1903–1975), US-amerikaanschen Boxer,
* Bernard M. Bass (1925–2007), US-amerikaanschen Psycholoog,
* Bobby Bass (1936–2001), US-amerikaanschen Stuntman,
* Brandon Bass (* 1985), US-amerikaanschen Basketballspeler.

### C
* Charles Bass (* 1952), US-amerikaanschen Politiker,
* Charlotta Bass (1880–1969), US-amerikaansche Verlegerin un Börgerrechtlerin,
* Cody Bass (* 1987), kanaadschen Ieshockeyspeler.

### D
* Dave Bass (* 1950), US-amerikaanschen Jurist un Pianist,
.

### E
* Eduard Bass (1888–1946), tschechschen Schriever, Sänger un Schauspeler,
* Edward Bass (* 1945), US-amerikaanschen Geschäftsmann, Banker, Philanthroop un Ümweltschützer.

### F
* Fontella Bass (1940–2012), US-amerikaansche Sängerin, Pianistin un Kumponistin,
* Frank M. Bass (1926–2006), US-amerikaanschen Weertschopsexperten.

### G
,
* Gina Bass (* 1995), Sprinterin ut Gambia.

### H
* Hans-Heinrich Bass (* 1954), düütschen Weertschopswetenschopper un Historiker,
* Heinrich Bass (*Heinrich Baß*; 1690–1754), düütschen Mediziner,
* Hyman Bass (* 1932), US-amerikaanschen Mathematiker.

### J
* Jon Bass (* 1989), US-amerikaanschen Schauspeler.

### K
* Karen Bass (* 1953), US-amerikaansche Politikerin,
* Kyle Bass (* 1969), US-amerikaanschen Fondsmanager.

### L
* L. G. Bass (* 1948), US-amerikaansche Schrieversche,
* Lance Bass (* 1979), US-amerikaanschen Sänger, Schauspeler un Filmproduzent,
* Lyman K. Bass (1836–1889), US-amerikaanschen Politiker.

### M
* Maria Cecilia Adelaide Bass (1897–1948), Swiezer Malerin,
,
* Mickey Bass (1943–2022), US-amerikaanschen Musiker.

### N
* Nathan Henry Bass (1808–1890), US-amerikaanschen Politiker,
* Nicole Bass (1964–2017), US-amerikaansche Bodybuilderin un Schauspelerin.

### P
* Perkins Bass (1912–2011), US-amerikaanschen Politiker.

### R
* Ralph Bass (1911–1997), US-amerikaanschen Musikproduzent,
* Randy Bass (* 1954), US-amerikaanschen Baseballspeler,
* Raymond Bass (1910–1997), US-amerikaanschen Turner,
,
* Robert Bass (* 1948), US-amerikaanschen Ünnernehmer,
* Robert P. Bass (1873–1960), US-amerikaanschen Politiker,
* Ronald Bass (* 1942), US-amerikaanschen Filmproduzent un Dreihbookschriever,
* Ross Bass (1918–1993), US-amerikaanschen Politiker.

### S
* Samuel Bass (*Sam Bass*; 1851–1878), US-amerikaanschen Outlaw,
* Saul Bass (1920–1996), US-amerikaanschen Filmmaker un Grafiker.

### T
* T. J. Bass (1932–2011), US-amerikaanschen Schriever,
* Tom Bass (1916–2010), austraalschen Maler un Bildhauer.

### V
* Valma Bass (* 1974), Sprinterin ut St. Kitts un Nevis.

### W
.

## Footnoten
Teske

**Teske** is de Familiennaam von

* Benjamin Teske (* 1983), düütschen Speelbaas,
* Carl Teske (1859–1894), düütschen Heraldiker,
* Charlotte Teske (* 1949), düütsche Löperin,
* Günter Teske (* 1933), düütschen Radsportler un Schriever,
* Hans Teske (1902–1945), düütschen Germanist,
* Henrik Teske (* 1968), düütschen Schachspeler,
* Hermann Teske (1902–1983), düütschen Offzeer, Archivar un Schriever,
* Hermann Teske (* 1934), düütschen Brigaadgeneraal,
* Johann Gottfried Teske (1704–1772), düütschen Physiker,
* Knut Teske (* 1942), düütschen Journalist un Schriever,
* Werner Teske (1942–1981), düütschen MfS-Offzeer.

Kiek ok bi: Taeschke, Teschke.
Seelemann

**Seelemann** is de Familiennaam von

* Albert Seelemann (1821–1890), düütschen Generaalmajor,
* Klaus Seelemann (1915–1972), düütschen Kinnerdokter,
* Ulrich Seelemann (* 1951), düütschen Jurist.

Kiek ok bi: Seelmann.
Brietzke

**Brietzke** betekent

* Brietzke, Oort in de Gemeen Möckern in’n Landkreis Jerichower Land, Sassen-Anholt,
* Brietzke, düütsche Eddelfamilie.

**Brietzke** is de Familiennaam von

* Arthur von Brietzke (1848–1930), düütschen Generaal,
* Dirk Brietzke (* 1964), düütschen Historiker un Schriever,
* Hans Christian von Brietzke (1705–1783), düütschen Generaalleutnant,
* Jürgen Brietzke (* 1959), düütschen Segler,
* Karl von Brietzke (1603–1647), düütschen Offzeer un Hoffbeamten,
* Siegfried Brietzke (* 1952), düütschen Roderer.
Teschke

**Teschke** is de Familiennaam von

* Benno Teschke (* 1967), düütsch-brietschen Politikwetenschopper,
* Holger Teschke (* 1958), düütschen Schriever,
* Jana Teschke (* 1990), düütsche Hockeyspelerin,
* Lothar Teschke (* 1936), düütschen Mathematiker,
* Mario Teschke (* 1964), düütschen Schauspeler.

Kiek ok bi: Taeschke, Teske.
Heinrich Reifferscheid

**Heinrich Reifferscheid** is de Naam von

* Heinrich Reifferscheid (1872–1945), düütschen Maler un Raderer,
* Heinrich Reifferscheid (1884–1945), düütschen Kunsthistoriker.
Möhn

**Möhn** betekent

* Möhn, Oort in de Gemeen Welschbillig in’n Landkreis Trier-Saarburg, Rhienland-Palz.

**Möhn** is de Familiennaam von

* Dieter Möhn (* 1936), düütschen Germanist,
* Heinz Josef Möhn (* 1964), düütschen Jurist un Schriever,
* Johannes Möhn (1850–1894), düütschen Politiker.
Flagg vun Tennessee

De **Flagg vun den US-Bundsstaat [[Tennessee]]** wurr an’n 17. April 1905 annommen.

De Flagg griebt Symbole vun de Tennessee-Natschonalgarde up. De dree Steern staht för de dree  Territorien vun den Bundsstaat (East Tennessee, Middle Tennessee un West Tennessee). Se erinnern aber ok doran, dat Tennessee as dart Staat nah de 13 Grünnensstaaten in de Vereenigten Staaten upnommen wurr. 

De Flagg erinnert an de so nömmt „Battle Flag“ bzw. dat „Southern Cross“ vun de Konfödereerten in‘n Sezessionskrieg.

## Literatur
* The Flag Institute (Hrsg.): *Nationalflaggen der Welt*. Edition Maritim, Hamborg 2000. ISBN 3-89225-402-8.
* Karl-Heinz Hesmer: *Flaggen und Wappen der Welt. Geschichte und Symbolik der Flaggen und Wappen aller Staaten*. Bertelsmann Lexikon Verlag, Gütersloh 1992. ISBN 3-570-01082-1.

## Weblinks
* The Tennessee State Flag (engelsch)
Josef Frings

**Josef Kardinal Frings** (later faken ok *Joseph*; * 6. Februar 1887 in Neuss; † 17. Dezember 1978 in Köln) weer Arzbischop vun Köln.

## Leven
He weer af 1910 Preester un van 1942 bit 1969 Arzbischop in Köln. Van 1945 bit 1965 weer he todem Vörsitter vun de Fuldaer Bischopskonferenz. 1946 wurr he Kardinal. Frings weer lang Tiet Wortführer vun den düütschen Katholizismus un he weer maatgevend bedeeligt an den 2. Vatikanischen Konzil. 

## Born
* Die Fischer Chronik – Deutschland '49 – '99, 1999 Frankfort an’n Main ISBN 3-596-14245-8
Reifferscheidt

**Reifferscheidt** is de Familiennaam von

* Adolph Reifferscheidt (1904–1963), düütschen Diplomaat,
* Alfred zu Salm-Reifferscheidt (1863–1924), düütschen Politiker,
* Franz zu Salm-Reifferscheidt-Dyck (1899–1958), düütschen Ünnernehmer,
* Joseph zu Salm-Reifferscheidt-Dyck (1773–1861), düütschen Privaatgelehrten un Schriever,
* Josepha Maria Anna Antonia Nepomucena von Salm-Reifferscheidt-Bedburg (1731–1796), düütsche Äbtissin.

**Reifferscheidt** betekent ok

* Salm-Reifferscheidt, düütsche Eddelfamilie.

Kiek ok bi: Reifferscheid, Reiferscheid.
Kabir Khan

**Kabir Khan** is de Naam von

* Kabir Khan (* 1971), indischen Speelbaas un Dreihbookschriever,
* Kabir Khan (* 1974), Cricketspeler ut Pakistan.
USS New York

**USS New York** betekent

* USS ''New York'', Fregatt von de US-amerikaansche Marien (1800–1814),
* USS ''New York'', Lienschipp von de US-amerikaansche Marien, nich in Deenst kamen,
* USS ''New York'' (ACR-2), Krüzer von de US-amerikaansche Marien (1893–1938),
* USS ''New York'' (BB-34), Slachtschipp von de US-amerikaansche Marien ut de New-York-Klass (1914–1946),
* USS ''New York'' (LPD-21), Amphibious Transport Dock von de US-amerikaansche Marien (2009).
Reifferscheid

**Reifferscheid** betekent

* Reifferscheid, Gemeen in’n Landkreis Ahrweiler, Rhienland-Palz,
* Reifferscheid, Oort in de Gemeen Hellenthal in’n Kreis Euskirchen, Noordrhien-Westfalen,
* Borg Reifferscheid, Borg in de Gemeen Hellenthal in’n Kreis Euskirchen, Noordrhien-Westfalen,
* Reifferscheid, düütsche Eddelfamilie.

**Reifferscheid** is de Familiennaam von

* Alexander Reifferscheid (1847–1909), düütschen Literaturwetenschopper,
* August Reifferscheid (1835–1887), düütschen Klassischen Philoloog,
* Hans Reifferscheid (* 1902), düütschen Maler,
,
* Heinz Reifferscheid (1899–1992), düütschen Verleger,
* Karl Reifferscheid (1874–1926), düütschen Gynäkoloog,
* Martin Reifferscheid (1917–1993), düütschen Chirurg,
* Thomas Reifferscheid (* 1962), düütschen Bildhauer.

Kiek ok bi: Reiferscheid, Reifferscheidt.
Back River

**Back River** betekent

* Back River, Stroom in New South Wales, Australien, de in’n Barnard River münnt,
* Back River, Stroom in Tasmanien, Australien, de in’n Derwent River münnt,
* Back River, Stroom in Tasmanien, Australien, de in’n Sand River münnt,
* Back River, Stroom in Victoria, Australien, de in’n Timbarra River münnt,
* Back River, Stroom in New South Wales, Australien, de in’n Tuross River münnt,
* Back River, Stroom in de Noordwest-Territorien, Kanada, de in’n Chantrey Inlet münnt,
* Back River, Stroom in Quebec, Kanada, de in’n Sankt-Lorenz-Stroom münnt,
* Back River, Stroom in Maryland, USA, de in de Chesapeake Bay münnt,
* Back River, Stroom in Massachusetts, USA, de in de Buzzards Bay münnt,
* Back River, Stroom in Massachusetts un New Hampshire, USA, de in’n Powwow River münnt,
* Back River, Stroom in Virginia, USA, de in de Chesapeake Bay münnt,
* Back River, Waterloop in Maine, USA.
Swithelm (Essex)

**Swithelm** (ok **Suidhelmus**, **Suidhelm**) is vun um un bi 660 bit 664 König vun dat Königriek Essex ween.

## Literatur
* Barbara Yorke: *Kings and Kingdoms of early Anglo-Saxon England*. Routledge, London-New York 2002, ISBN 978-0-415-16639-3. PDF (6,2 MB)
* John Cannon, Anne Hargreaves: *The Kings and Queens of Britain*, Oxford University Press, 2009 (2. Uplage, nee overhen gahn), ISBN 978-0-19-955922-0, S. 26.
Martin Schulz

**Martin Schulz** (* 20. Dezember 1955 in Hehlrath, hüüd Eschweiler) is en düütsch Politiker (SPD).

Van 1987 bit 1998 weer Schulz Börgermeester van Würselen. Van 1994 bit 2017 weer he Liddmaat van dat Europääsch Parlament un van 2012 bit 2017 Präsident van dat Europääsch Parlament. Schulz hörr van 1999 bit 2018 dörgahnd den Bundesvörstand un dat Parteipräsidium van de SPD an. Van 2017 bit 2018 weer he SPD-Parteivörsitter. 
To de Bundsdagswahl 2017 is Schulz as Kanzlerkandidat van de SPD antreeden. Dorbi reck de Partei mit 20,5 % dat bit dorhen schlechteste Wahlergevnis van de Nahkriegshistorie. Schulz truck över de  noordrhien-westfäälsch Landeslist van de SPD in dat Parlament in un is sietdem Liddmaat van den düütschen Bundsdag. 

Schulz ist verheiraadt un hett twee utwussen Kinner.

## Weblinks

* Indrag to Martin Schulz in de DNB
Lehn (Feudalismus)

En **Lehn** weer vun dat Middeloller af an en Gave vun en Lehnherr an sien Lehnsmann. Toeerst is dat Lehn en „Beneficium“ nömmt wurrn, vun dat 10. Johrhunnert af an heete dat Feudum. Dor konn sik dat um Land bi hanneln, man ok um en Amt oder um Geldinkamen. In de Tuusch-Ökonomie to Tieden vun dat Frankenriek geev dat for Lehnslüde meist keen annern Lohn, as man Land. Dat dröffen se denn bruken na ehrn egen Sinn. Dör düt Lehn hett de Herr sien Vasall an sik bunnen in sien „Mannschop“ oder „Mannheit“. For beide Sieden geev dat dor Plichten bi. De Vasallen mössen mit ehre Lüde an den Herrn siene Sieten stahn, wenn dat Krieg geev. De Herr möss en Oog up siene Lehnslüde hebben un Schutz un Schuul geven. 

An un for sik hett dat Lehn man bloß en Tied lang gullen un full na den Dood vun den Vasallen wedder torüch an den Herrn. Man de Lehnslüde streven dor mit de Tied jummers mehr na, datt se dat Lehn beholen un as Arv an ehre Kinner wieter geven konnen. Dor kemen de Lehnherren mit ehre swacken Middels up Duer nich gegenan. Al 877 is dat denn ok verlööft wurrn dör dat Kapitulare vun Quierzy. Amenne hett sik dor in dat latere Middeloller de Feudalismus vun utspunnen.
Lehn

**Lehn** betekent

* Lehn, de Achtersiet vun en Stohl oder Bank, wo en sik anlehnen kann,
* Lehn, wat een sik utlehnt hett,
* Lehn, in’t Middeloller dat Land (oder dat Amt), wat en Lehnherr an siene Lehnslüde geven hett,
* Lehn, Oort in de Gemeen Hochkirch in’n Landkreis Bautzen, Sassen,
* Lehn, Oort in de Gemeen Obergurig in’n Landkreis Bautzen, Sassen,
* Lehn, Oort in de Stadt Solingen, Noordrhien-Westfalen,
* Lehn, Oort in de Stadt Sprockhövel in’n Iämpe-Ruhr-Kreis, Noordrhien-Westfalen,
* Lehn, Oort in de Stadt Wermelskirchen in’n Rhiensch-Bergschen Kreis, Noordrhien-Westfalen,
* Lehn, Oort in de Gemeen Umhausen, Bezirk Imst, Tirol, Öösterriek,
* Lehn, Oort in de Gemeen Längenfeld, Bezirk Imst, Tirol, Öösterriek.

**Lehn** is de Familiennaam von

* Christian vom Lehn (* 1992), düütschen Swemmer,
* Eiler Theodor Lehn Schiøler (1874–1929), däänschen Banker,
* Erwin Lehn (1919–2010), düütschen Musiker,
* Georg Lehn (1915–1996), düütschen Schauspeler,
* Herbert Lehn (* 1932), düütschen Footballspeler,
* Hubert Lehn (1922–2012), düütschen Limnoloog,
* Isabelle Lehn (* 1979), düütsche Schrieversche un Philologin,
* Jean-Marie Lehn (* 1939), franzööschen Chemiker,
* Jürgen Lehn (1941–2008), düütschen Mathematiker,
* Norbert Lehn (1955–2008), düütschen Mikrobioloog,
* Otto Rosenørn-Lehn (1821–1892), däänschen Politiker,
* Thomas Lehn (* 1958), düütschen Musiker,
* Unni Lehn (* 1977), noorweegsche Footballspelerin,
* Waltraud Lehn (* 1947), düütsche Politikerin.

Kiek ok bi: Lehen, Lähn, Leen.
Peggy Schwarz

**Peggy Schwarz** (* 4. September 1971 in Berlin) is en ehmalge düütsch Ieskunstlöperin, de in’n Paarloop för de DDR un Düütschland antreeden is. 

Se is bi hör alleenuptrecken Moder upwussen un fung 1975 mit dat Ieskunstloopen an. Mit 9 Johr keem se to dat Paarloopen. Hör eerst Partner weer Olaf Stenzel. Siet 1985 leep se mit Alexander König. Hör Vereens weern SC Dynamo Berlin bzw. SC Berlin un hör Trainerin Heidemarie Steiner-Walther.

Mit König wurr se 1988 Paarloop-Meesterin in de DDR un wunn todem bi de Europameesterschap in Prag de Bronzemedaille achter de sowjeetsch Paaren Jekaterina Gordejewa un Sergei Grinkow as ok Larissa Selesnjowa un Oleg Makarow. Hör best Ergevnis bi Weltmeesterschapen weer de veerte Platz in dat Johr 1989. Bi de Olympisch Spelen 1988, 1992 un 1994 keemen se jewiels up den söbenten Platz. 1990 hemm Peggy Schwarz un Alexander König ehrn Trainer wesselt. Trainer weer fortan Knut Schubert. 1992 wurrn Schwarz un König ok düütsch Paarloopmeester. 1994 hett Peggy Schwarz en Babypause inleggt. Hör Söhn wurr an’n 1. April 1995 boren, Vader is Heiko Brestrich, en ehmalger Footballspeler. 

Siet Mai 1996 hett se mit Mirko Müller traineert un hett mit hüm tosommen Wettkämpe bestreeden. Hör Trainer weer wedder Knut Schubert. Van 1998 bit 2000 wurrn se düütsch Meester. Bi Europameesterschapen keemen se 1999 un 2000 jewiels up den veerten Platz. Hör gröttste Spood weer de Gewinn van de Bronzemedaille bi de Weltmeesterschap 1998 in Minneapolis achter de Russen Jelena Bereschnaja un Anton Sicharulidse un de US-Amerikanern Jenni Meno un Todd Sand. Bi de Olympisch Spelen 1998 keemen se nochmal up den negenten Platz.

In dat Johr 2000 hett Peggy Schwarz hör aktiv Loopbahn afslooten. Se harr en chronische Hüftverschuuven (Dysplasie). Peggy Schwarz weer siet 2000 Trainerin in Grimma, Sassen. Siet 2015 is se Trainerin bi den Halleschen Eissportclub e.V. (HEC) in Halle (Saale), Sassen-Anholt.

## Weblinks
* Peggy Schwarz in de Datenbank van Sportsreference.com (engelsch)
* Fotopage in de Eiskunstlauf-Ecke
Martin Schulz (Mehrdüdig Begreep)

**Martin Schulz** is de Naam von

* Martin Schulz (* 1955), düütschen Politiker,
* Martin Schulz (* 1959), düütschen Pharmazeut un Pharmakoloog,
* Martin Schulz (* 1962), düütschen Kunsthistoriker un Medienwetenschopper,
* Martin Schulz (* 1964), düütschen Jurist,
* Martin Schulz (* 1990), düütschen Triathlet,
* Martin Schulz, düütschen Ieshockeyspeler.
Mawhinney

**Mawhinney** is de Familiennaam von

* Brian Mawhinney (1940–2019), brietschen Politiker,
* Gordon Mawhinney (* 1943), eirschen Politiker.
Höher

**Höher** oder **Hoher** is de Familiennaam von

* Alois Höher (1862–1941), öösterriekschen Politiker,
* Christopher Höher (* 1997), öösterriekschen Autorennfohrer,
* Heinz Höher (1938–2019), düütschen Footballspeler un -trainer,
* Jonas Höher (1881–1972), düütschen Psychoanalytiker,
* Klaus Hoher (* 1968), düütschen Politiker,
* Martin Höher (* 1957), düütschen Kardioloog,
* Peter Höher (* 1962), düütschen Inschenör,
* Walter Höher (1925–2015), düütschen Schoolmeester un Dichter,
* Wolfgang Höher (1914–1959), düütschen Dubbelagent.
Fossum

**Fossum** betekent

* Fossum, fröheren noorweegschen Autohersteller.

**Fossum** is de Familiennaam von

* Egil Fossum (* 1951), noorweegschen Musiker, Kumponist un Choorbaas,
* Eric Fossum (* 1957), US-amerikaanschen Elektroinschenör,
* Iver Fossum (* 1996), noorweegschen Footballspeler,
* John Erik Fossum (* 1956), noorweegschen Staatswetenschopper,
* Karin Fossum (* 1954), noorweegsche Schrieversche,
* Michael E. Fossum (* 1957), US-amerikaanschen Astronaut,
* Per Fossum (1910–2004), noorweegschen Skirennlöper un Nordischen Kombinerer,
* Robert M. Fossum (* 1938), US-amerikaanschen Mathematiker,
* Thor Fossum (1916–1993), noorweegschen Politiker.
Jacques Dupont

**Jacques Dupont** is de Naam von

* Jacques Dupont (1906–1985), franzööschen Kumponist,
* Jacques Dupont (1910–2001), kanaadschen Sänger un Kumponist,
* Jacques Dupont (1915–1998), belgischen kathoolschen Theoloog un Neetestamentler,
* Jacques Dupont (1921–2013), franzööschen Speelbaas,
* Jacques Dupont (1928–2019), franzööschen Radsportler,
* Jacques-Charles Dupont de l’Eure (1767–1855), franzööschen Politiker,
* Jacques-Marie-Antoine-Célestin Dupont (1792–1859), franzööschen Kardinaal,
* Jacques Pierre Dupont (1929–2002), franzööschen Diplomaat.
Gentileschi

**Gentileschi** is de Familiennaam von

* Artemisia Gentileschi (1593–1653), italieensche Malerin,
* Orazio Gentileschi (1563–1639), italieenschen Maler.

**Gentileschi** betekent ok

* (14831) Gentileschi, en Asteroid.
Renca

**Renca** betekent

* Renca, Gemeen in dat Departamento Chacabuco, Provinz San Luis, Argentinien,
* Renca, Gemeen in de Región Metropolitana de Santiago, Provinz Santiago, Chile,
* Reserva Nacional do Cobre e Associados, Naturreservaat in de Bundsstaten Amapa un Para, Brasilien.
Thape

**Thape** is de Familiennaam von

* Ernst Thape (1892–1985), düütschen Politiker,
* Moritz Thape (1920–2019), düütschen Journalist un Politiker.

Kiek ok bi: Tape, Tappe.
Yazdani

**Yazdani** is de Familiennaam von

* Ali Yazdani (* 1966), US-amerikaanschen Physiker,
* Hassan Yazdani (* 1994), iraanschen Ringer,
* Nader Yazdani († 2013), iraanschen Ünnernehmer,
* Ramin Yazdani (* 1952), düütschen Schauspeler un Speelbaas,
* Reza Yazdani (* 1984), iraanschen Ringer,
* Somayeh Yazdani (* 1990), iraansche Radrennfohrerin.
Hoyle

**Hoyle** is de Familiennaam von

* Arthur Hoyle (1929–2020), US-amerikaanschen Musiker,
* Bert Hoyle (1920–2003), engelschen Footballspeler,
* Colin Hoyle (* 1972), engelschen Footballspeler,
* Doug Hoyle, Baron Hoyle (* 1930), brietschen Politiker,
* Edmond Hoyle (*Edmund Hoyle*; 1672–1769), brietschen Speelexperten,
* Fred Hoyle (1915–2001), brietschen Astronoom un Mathematiker,
* George Hoyle (1896–1977), engelschen Footballspeler,
* Katie Hoyle (* 1988), neeseelandsche Footballspelerin,
* Lindsay Hoyle (* 1957), brietschen Politiker,
* Rafael Larco Hoyle (1901–1966), peruaanschen Archäoloog,
* Thomas Hoyle (fl. 1898/1899), engelschen Footballspeler,
* Vic Hoyle (1912–1969), engelschen Footballspeler,
* William Evans Hoyle (1855–1926), brietschen Zooloog.
Helmut Richter

**Helmut Richter** is de Naam von

* Helmut Richter (1891–1977), düütschen Generaal,
* Helmut Richter (1906–2008), düütschen Jurist,
* Helmut Richter (1909–1994), düütschen Künstler,
* Helmut Richter (1933–2019), düütschen Lyriker, Schriever un Textdichter,
* Helmut Richter (1935–2012), düütschen Linguist,
* Helmut Richter (1941–2014), öösterriekschen Architekt,
* Helmut Richter (* 1943), düütschen Pädagoog un Basketballtrainer,
* Helmut Richter (* 1944), düütschen Archivar, Bibliothekar un Museumsbaas,
* Helmut Fritz Richter (1931–1991), düütschen Mediziner.
Fridovich

**Fridovich** betekent

* Mount Fridovich, Barg in Marie-Byrd-Land, Antarktika.

**Fridovich** is de Familiennaam von

* Irwin Fridovich (1929–2019), US-amerikaanschen Biochemiker.
Guajajara

**Guajajara** betekent

* Guajajara, Volk in Brasilien,
* Guajajara, Spraak in Brasilien.

**Guajajara** is de Familiennaam von

* Paulo Paulino Guajajara (üm 1993–2019), brasiliaanschen Ümweltaktivist,
* Sônia Guajajara (* 1974), brasiliaansche Ümweltaktivistin, Minschenrechtsaktivistin un Politikerin.
Gstrein

**Gstrein** is de Familiennaam von

* Bernhard Gstrein (* 1965), öösterriekschen Skirennlöper,
* Fabio Gstrein (* 1997), öösterriekschen Skirennlöper,
* Heinz Gstrein (* 1941), öösterrieksch-Swiezer Orientalist,
* Helmut Gstrein (* 1960), öösterriekschen Skirennlöper,
* Hugo Gstrein (1906–1949), öösterriekschen Skilanglöper,
* Josef Gstrein (1917–1980), öösterriekschen Skifohrer un Hotelier,
* Lydia Gstrein (* 1931), öösterrieksche Skirennlöperin,
* Norbert Gstrein (* 1961), öösterriekschen Schriever,
* Toni Gstrein (1909–1969), öösterriekschen Skilanglöper.
Ernst von Bothmer

**Ernst von Bothmer** is de Naam von

* Ernst von Bothmer (1770–1849), düütschen Generaalmajor,
* Ernst von Bothmer (1841–1906), düütschen Diplomaat.
Sadil

**Sadil** is de Familiennaam von

* Josef Sadil (1919–1971), tschechoslowaakschen Astronoom,
* Meinrad Sadil (1864–1943), öösterriekschen Schriever.
Robert Mercer

**Robert Mercer** oder **Bob Mercer** is de Naam von


* Robert Mercer (1889–1926), schottschen Footballspeler,
* Robert Mercer (* 1935), Geistlichen ut Simbabwe,
* Robert Mercer (* 1946), US-amerikaanschen Informatiker un Hedgefondsmanager.
Slott Sandhörst

**Slott Sandhörst** in den Auerker Oortsdeel Sandhörst wurr in de Johren 1647/48 van den oostfreeschen Grafen Ulrich II. as Lustslott för sien Fru, Juliane von Hessen-Darmstadt upricht. En Nahfolgebau deent hüüd as Gästehuus van de Firma Enercon.

## Geschichte
Dat Areal, up dat later dat Slott upricht wurr, weer 1612 dör Koop in den Besitt van den oostfreeschen Kanzler Dothias Wiarda kommen. He hett dorup sien Sömmerwahnen upricht. Nah sien Dood hett Ulrich II. 1647 van de Arven dat Grundstück köfft un leet in dat folgend Johr noch wiels den Dartigjohrigen Krieg för sien Gemahlin Juliane en Lustslott uprichten. Dat bestunn ut en een Hööft- un twee Nebenflögel un harr ok en Kapell, för de Jost Sieburg en Örgel baut hett. Um de Hüüs herum wurr en Landschapspark anleggt. Dat Slott deen mehrfak as Wittfrusitt un Sömmerresidenz van de Cirksena. 

In dat 18. Johrhunnert wurr dat Slott Naamgever van de Familie *von Sandhorst*: Nah den Dood van sien eerst Fru hett Fürst Christian Eberhard 1701 in Morganatische Ehe de Böverförsterdochter *Anna Juliana von Kleinau* (1674–1727) heiraadt, de den Titel *Frau von Sandhorst* kreeg. De dree Kinner ut disse Ehe hemm den Naam *von Sandhorst* führt. Nah den Dood van Christian Eberhard weer dat Slott Wittfrusitt van Juliane. An‘n 12. Juni 1734 is der vörletzt inheimische Fürst, Georg Albrecht in Sandhörst storven. De Fürst weer all van den Dood tekent, as he *aus Gründen der Hofraison* nah Sandhörst schleept wurr, um dor dood to blieven. Nah dat Utstarven van de Cirksena un den folgenden Machtanträe van de Preußen 1744 wurr de Wittfruensitt nich mehr bruukt un dat Slott verfull immer mehr. De Grootdeel wurr 1764 afbraken un dat Inventar keem ünner den Hamer.  

Wat överg bleev, weer en Nebenflögel, de in dat 19. Johrhunnert in den Besitt van de Familie Kempe keem. De hett de letzten Rest van dat olt lütt Slott afbreeken laaten un hett up de Kellergewölben van den ehmalgen Süüdflögel dat noch hüüd bestahn Gebäude upricht. 1976 wurr dat renoveert un later van Enercon köfft, de dat sietdem as Gästehuus bruukt. 

## Enkeld Nahwiesen
Guérillot

**Guérillot** is de Familiennaam von

* Amanzia Guérillot (1828–1905), italieensche Malerin,
* Roger Guérillot (1904–1971), franzöösch-zentraalafrikaanschen Politiker un Diplomaat.
Frederick Yates

**Frederick Yates** is de Naam von


* Frederick Yates (1914–1971), US-amerikaanschen Politiker un Avkaat,
* Frederick Dewhurst Yates (*Fred Dewhirst Yates*; 1884–1932), engelschen Schachspeler,
* Frederick Henry Yates (1797–1842), engelschen Schauspeler un Theatermanager.

Kiek ok bi: Frederic Yates
Henry Kolarz

**Henry Kolarz** (*ok: Heinrich Rademacher*; *  4. Februar 1927 in Berlin; † 12. Oktober 2001 in Hamborg) weer en düütschen Journalist, Schriever un Dreihbookschriever.

## Leven
Kolarz sien Öllern stammen ut Russland. He sülvst füng 1947 sien Loopbahn as Journalist för verschedene Illustreerten an, ünner annern för den *[[Der Stern|Stern]]*, wobi he sik op kriminalistische Themen kunzentreert hett. En poor vun sien Berichten hett he to Dreihböker för dat Feernsehn ümschreven, so as 1972 för den Film *Der Illegale* mit Götz George in de Titelrull oder 1974 för *Der Scheck heiligt die Mittel* över Clifford Irving.

Sien gröttsten Spood harr he in de Mitt vun de 1960er Johren, as he op de Grundlaag vun sien mehrdeeligen *Stern*-Bericht *Das Superding* ut dat Johr 1964 dat Dreihbook to den Dreedeeler *[[Die Gentlemen bitten zur Kasse]]* över den Posttogroov vun’n 8. Augut 1963 schreev. Anfang vun de 1970er Johren hett he dat Dreihbook för den Tweedeeler *[[Hoopers letzte Jagd]]* schreven, wat de Geschicht vun de *Gentlemen* wieterföhren de. Man, as de NDR dat Dreihbook ut rechtliche Grünnen bannig ännern laten hett, töög Kolarz sien Naam ut de Produkschoon wedder torüch. 

Mehrere vun sien Berichten weern al as Book prublizeert, as Kolarz 1977 mit *Kalahari* sien eersten belletristischen Roman verfaten de, de in 17 Spraken översett worrn is. Op dat Book folgen noch wietere Thrillers mit Aventüerelementen.

Toletzt leev Kolarz in Aumühle  bi Hamborg.

## Filmwark (Utwahl)

## Publikatschonen
* 1960: *Wenn Joseph nicht gesungen hätte*
* 1961: *Morgen bist du tot, Jimmy*
* 1961: *Nachts um vier wird nicht geklingelt*
* 1963: *Verwandte in Moskau*
* 1964: *Die Gentlemen bitten zur Kasse*
* 1969: *Der Tod der Schneevögel*
* 1977: *Kalahari*, Verlag Krüger, Frankfort an’n Main, ISBN 978-3-8105-1005-1
* 1980: *Der Illegale*, Verlag Moewig, München, ISBN 978-3-8118-6108-4
* 1981: *Die roten Elefanten*, Verlag Ullstein, Berlin, ISBN 978-3-550-06461-6
* 1981: *Das große Ding*, Verlag Moewig, München, ISBN 978-3-8118-2116-3 
* 1983: *Die Ehebrecher*, Verlag Lübbe, Bergisch Gladbach, ISBN 978-3-7857-0348-9
* 1984: *Morgen wirst du gegrillt*, Jimmy, Verlag Moewig, Rastatt, ISBN 978-3-8118-2275-7
* 1987: *Es begann auf Sylt*, Verlag Lübbe, Bergisch Gladbach, ISBN 978-3-404-10841-1

## Borns


## Websteden

* Literatur vun un över Henry Kolarz in’n Kataloog vun de Düütsche Natschonalbökeree
Kolarz

**Kolarz** is de Familiennaam von

* Henry Kolarz (1927–2001), düütschen Journalist, Schriever un Dreihbookschriever,
* Ursula Kolarz, düütsche Schrieversche un Dreihbookschrieverin.
Cenomanen

De **Cenomanen** (latiensch: *Cenomani*) weern en keltisch-gallischer Volksstamm ut dat Rebeet van de ünnere Seine un Loire. Se hörrn as Deelstamm to den grötteren Verbund van de Aulerker.

En Deel van de Cenomanen hett sück bi Le Mans ansiedelt, en anner Deel truck nah  Norditalien (Gallia cisalpina). Se hemm dor wohrschienlich in en Rebeet wahnt, dat van de Strööms Padus (Po), Ollius (Oglio) un Athesis (Etsch) infaat wurr. Hör Hööftoort dor weer *Brixia* (hüüd Brescia).

In dat 3. un 2. Johrhunnert v. Chr. weern se mit de Römern gegen anner gallische Stämme verbündt. Se hemm sück tonächst den Upstand ünner den Karthager Hamilkar gegen de Römer anslooten. 196 v. Chr. in de Slacht vun Larius Lacus (an den Comer See) hemm se aber de Insubrer verlaaten un för sück sülvst en Freeden mit den Römern slooten.

## Literatur
* Max Ihm, Christian Hülsen: Cenomanni 1–3. In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band III,2, Stuttgart 1899, Sp. 1899 f.
Dave Thompson

**Dave Thompson** is de Naam von

* Dave Thompson (*David Thompson*; * 1945), engelschen Footballspeler,
* Dave Thompson (*David George Thompson*; * 1949), schottschen Politiker,
* Dave Thompson (*David Wayne Thompson*; * 1949), US-amerikaanschen American-Football-Speler,
* Dave Thompson (* 1960), engelschen Komiker un Schauspeler,
* Dave Thompson (*David A. Thompson*; * 1961), US-amerikaanschen Politiker,
* Dave Thompson (*David Gareth Thompson*; * 1963), US-amerikaanschen Musikjournalist un Schriever,
* Dave Thompson (*David Lonzo Thompson*; 1969–2010), US-amerikaanschen Gitarrspeler un Sänger.

Kiek ok bi: David Thompson.
Slott Waldeck

Bi **Slott Waldeck** (oder ok *Borg Waldeck*) hannelt sik dat um en Borg ut dat 12. Johrhunnert, de later to en Slott utboot wurrn is. Dat liggt in de Gemarken vun de Stadt Waldeck in den Landkreis Waldeck-Frankenberg in Hessen in Düütschland. Dor steiht dat in’n nöördlichen Deel vun’n Naturpark  Kellerwald-Edersee, an’n westlichen Rand vun den Karn vun de Stadt Waldeck. Boot wurrn is dat up en steilen, felsigen Barg, an den siene Sieten Woold wassen deit. Vun den Oort ut kann een up en Straten na dat Slott henkamen. 

## Historie

De Borg up de Hööchde is to’n eersten Mol in dat Johr 1120 in en Urkunn nömmt wurrn. Nadem Greve Widekind I. vun Schwalenberg Lutrud vun Itter freet harr, un de ehr Söhn Volkwin II. later Liutgard as Fro nahmen harr, de en Dochter vun Greve Poppo vun Ziegenhain weer, keem de Borg to den Besitt vun de Schwalenbergers. Vun 1180 af an hett sik en Twieg vun düt Huus na düsse Borg nömmt. Laterhen is allerhand an de Borg rümboot un ummuddelt wurrn, un naderhen weer se ümboot to en regelrecht Slott. Bit 1655 weer se de Greven vun Waldeck ehre Residenz, man denn sünd de Greven umtrocken na Arolsen. Slott Waldeck is denn for ganz unnerscheedliche Saken bruukt wurrn. Toeerst weer dat Festung un Sitt vun den Slottkummandanten, later hett se as Kasern deent, vun 1734 bit 1868 weer se Tuchthuus un Kaschott for Froenslüde. Vun 1920 af an höört dat to de Waldeckischen Domanialverwaltung un is Opentlich Vermögen.


Waldeck Eingang 2008.jpg|Ingang an de ünnere Porten
Innenhof_Waldeck.JPG|Binnenhoff 
Schloss Waldeck.jpeg|Kanonen un Pulvertoorn
Schloss Waldeck Innenhof.jpg|Noch mol de Binnenhoff
Pranger Waldeck.JPG|Na oold Vörbild nee booten Kaak


## Literatur
* Elmar Brohl: *Festungen in Hessen.* Herausgegeben von der Deutschen Gesellschaft für Festungsforschung e.V., Wesel, Schnell und Steiner, Regensburg 2013 (=&nbsp;*Deutsche Festungen*&nbsp;2), ISBN 978-3-7954-2534-0, S.&nbsp;195–200.
* Rudolf Knappe: *Mittelalterliche Burgen in Hessen: 800 Burgen, Burgruinen und Burgstätten.* 3. Auflage. Wartberg-Verlag. Gudensberg-Gleichen 2000, ISBN 3-86134-228-6, S.&nbsp;134.
* Rolf Müller (Rutg.): *Schlösser, Burgen, alte Mauern.* Herausgegeben vom Hessendienst der Staatskanzlei, Wiesbaden 1990, ISBN 3-89214-017-0, S.&nbsp;355–357.

## Weblenken
Massignan

**Massignan** is de Familiennaam von

* Imerio Massignan (* 1937), italieenschen Radrennfohrer,
* Stefano Massignan (* 1972), italieenschen Westernrieder.
Imerio Massignan

**Imerio Massignan** (* 2. Januar 1937 in Altavilla Vicentina; † 3. Mai 2024 in Novi Ligure) weer en italieensch Radrennfohrer.

## Sportliche Laufbahn
Imerio Massignan weer van 1959 bit 1971 Profi. He weer besünners in de Bargen goot. Glieks in sien eerst Profijohr wur he Tweet in de Bargwertung van den Giro d’Italia (achter Charly Gaul), as ok Fieft in de Gesamtwertung. Insgesamt is he teihnmal bi den Giro an den Start gahn un keem dorbi fief Mal ünner de best Teihn an. 1960 wurr he nochmals Tweet in de Bargwertung un 1961 Dart.

Dreemal is Massignan bi de Tour de France an den Start gahn. Dorbi hett he 1960 und 1961 de Bargwertung wunnen. In de Gesamtwertung keem he 1960 up den teihnten Platz, 1961 Veert un wunn dorbi een Deelstreck. 1962 keem he in de Gesamtwertung up Platz 7 rin un wurr Tweet in de Bargwertung achter Federico Bahamontes. In dat sülvig Johr keem he bi de Lombardei-Rundfohrt up den tweeten Platz. 

In sien gesamte Loopbahn as Profi hett he an’t Enn blots 4 Siege schafft.. De Datenbank Radsportseiten.net wiest 7 Siege up, dorin sünd aber ok de Siege bi de Bargwertungen mit in.

1963 wurr Imerio Massignan an en Nephritis krank, de dorto führen dee, dat 1964 längere Tiet utsetten muss un sien Leistungen af 1966 wat nahleeten. 

## Literatur
2012 keem dat Book *Imerio. Romanzo di dannate fatiche* van Marco Ballestracci, dat an dat Bispeel van Massignan romanhaft vertellt, wu bittere Armoot un Perspektivlosigkeit in den 1950er un 1960er Johren jung Italiener dorto broch, Profi-Radrennfohrer to wurrn.

## Enkeld Nahwiesen

## Weblinks
* Imerio Massignan in de Datenbank van Radsportseiten.net
Düstere Energie

De **düstere Energie** is een Konzept vun de Kosmologie, dat verklaren soll, waarum de Weltruum sük selbst immer feller utdehnt. De düstere Energie is nicht absluut een Energie, man een Egenskupp vun de Rumm selbst. Düster heet dat, weil die Kosmologen keene Idee hebben, wat dat sien künnt.

## Belege
Pelagius II.

**Pelagius II.** († 7. Februar 590) weer Bischop vun Rom (Paapst) van‘ 26. November 579 bit to’n 7. Februar 590. Pelagius II. weer vun Gebort Römer, sien Vader weer man Gote.

Sien Pontifikat full in de Tiet vun de Bedrohung vun Rom dör de Langobarden. Nahdem he sück vun dat Byzantiensch Riek nich ureckend ünnerstütt seech, hett he as eerst Bischop vun Rom de Franken um Hülp beden, aber ahn Spood.

He is an en „Pest“ nömmt Süük storven.

## Literatur
* Lothar Kolmer: Pelagius II.. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 7, Bautz, Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4, Sp. 167–168.
* Indrag in de Catholic Encyclopedia, Robert Appleton Company, New York 1913.

## Weblenken
Benedikt I.

**Benedikt I.** († 30. Juli 579) weer van‘ 2. Juni 575 bit to sien Dood Paapst. 

Sien Pontifikat full in de Tiet vun de Invasion vun de Langobarden, in deren Folg Krankheiten un Hunger de verwüst Länner erschütterten.

Blots wenige vun de Schriften ut disse Tiet sünd erhollen, so dat man meest nichts över Benedikt I. weet. Vör sien Amtsanträe bestunn över teihn Maand Sedisvakanz.

## Literatur
* Friedrich Wilhelm Bautz: Benedikt I.. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 1, Bautz, Hamm 1975. 2., unverännert Uplaag Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1, Sp. 481. (Artikel/Artikelanfang in dat Internet-Archive)

* Horace Mann: Pope Benedict I. In: The Catholic Encyclopedia. Band 2, Robert Appleton Company, New York 1907.
  
## Weblenken
Petr Koukal

**Petr Koukal** is de Naam von

* Petr Koukal (* 1982), tschechschen Ieshockeyspeler,
* Petr Koukal (* 1985), tschechschen Badmintonspeler.
Völklingen

**Völklingen** is en an de Saar liggend Middelstadt mit 39.374 Inwahner (Stand: 31. Dezember 2018) up en Flach van 67,07 km². Se is nah Saarbrücken de tweetgröttste Stadt in den Regionalverband Saarbrücken un, wenn man nah de Inwahnertall geiht, de veertgröttste Stadt van dat Saarland.

De Stadt weer un is stark dör de Montanindustrie präägt. Se is Sitt van de Saarstahl AG. Wiethen bekannt is Völklingen dör dat Weltkulturarv Völklinger Hütte. De Völklinger Hütte is weltwiet dat eenzige Iesenwark un de Blöötetiet van de Industrialisierung, dat vullständig erhollen is. Siet 1994 tellt dat tp dat UNESCO-Weltkulturarv.

#### Eerste oorkundliche Erwähnungen
Völklingen wurr an’n 27. Oktober 822 as „Fulcolingas“ (afleit van den germaansch Roopnaam Fulko, neehochdüütsch *Volko*) eerstmals in en Oorkunn van den Durandis, den Viezkanzler van Ludwig de Fromme nömmt. De Bau van de  Völklinger Kark St. Martin fallt noch in de Karolingertiet un betüügt de Funktschoon van den Oort as zentraal Karkplatz. En tweet Dokument van’n 14. April 999 överleefert, dat Kaiser Otto III. dat Goot *Fulquelinga* tosommen mit de Borg Saarbrücken un den Warndt den Bischop Adalbero II. van Metz to Lehen geev, de wedderum de Grafen van den ünneren Saargo dormit belehn dee. 

## Literatur
* Hans Peter Buchleitner: Vom Königshof zur Hüttenstadt, Völklingen 1950.
* Joachim Conrad (Hrsg.): Wiege einer Stadt, Forschungen zur Martinskirche im Alten Brühl von Völklingen, Saarbrücken 2010.

## Weblinks

* Offizielle Website van Völklingen
* Literatur över Völklingen in de Saarländischen Bibliographie
* Völklingen im Wandel – Lokalnachrichten aus und Informationen über Völklingen von Andreas Hell (CDU)

## Enkeld Nahwiesen
Didier Queloz

**Didier Patrick Queloz** (* 23. Februar 1966) is en Swiezer Astronom. Gemeensam mit Michel Mayor hett he 1995 den rersten extrasolaren Planeten, de um en sünnenähnlichen Steern kreist (51 Pegasi b) opdeckt. Dorför kreegen de beid 2019 den Nobelpries för Physik tospraaken.

## Leven
Didier Queloz hett en Physik-Studium an de Universität Genf 1990 mit en Master afslooten un hett dor 1995 sien Doktertitel (Ph.D.) bi Michel Mayor in Astronomie maakt. He is siet 2013 Perfesser för Physik an dat Cavendish-Laboratorium vun de Universität Cambridge un an de Universität Genf. 

Dat Opdecken vun den extrasolaren Planeten, gemeensam mit Michel Mayor, foot up Meeten vun de  Radialgeschwindigkeit nah den Dopplereffekt, de eerst funnen Planet harr en Umloopgeschwindigkeit vun 4,2 Daag. An‘n 23. Juli 2015 geev Queloz bi de NASA de eerst Opdecken vun en eerähnlichen Planeten, Kepler-452b, bekannt. Disse wurr ok as „zweite Erde“ oder „älterer Cousin der Erde“ betekent.

He weer 1995 an dat Opdecken vun den eersten extrasolaren Planeten in en Orbit um en sünnenähnlichen Steern bedeeligt – 51 Pegasi b.

Siet 2013 hett Thomson Reuters Queloz wegen de Tall vun sien Zitatschonen to de Favoriten up en Nobelpries tellt (Thomson Reuters Citation Laureates). 2019 kreeg he den denn ok. 

## Utteknungen un Ehrungen
* 1996 Balzers-Pries vun de Swiezerische Physikalisch Sellschopp
* 1996 Internatschoonale Astronomische Union (IAU) Ehrenmedaille
* 2009 Naamgever för den Asteroiden (177415) Queloz
* 2011 BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award
* 2017 Wolf Prize in Physik
* 2019 Nobelpries för Physik

## Weblinks

* Website vun Didier Queloz

## Enkeld Nahwiesen
Madison Chock

**Madison La<span class="okina">ʻ</span>kea Te-Lan Hall Chock** (* 2. Juli 1992 in Torrance, Kalifornien) is en US-amerikaansch Ieskunstlöperin, de in‘n Iesdanz startet.

Chock fung mit fief Johren mit dat Ieslopen an. Mit 12 Johren hett se sück up Iesdanz konzentreert, hör eerst Partner weer Kurt Lingenfelter.

Van 2006 bit 2011 is Chock an de Siet van Greg Zuerlein an den Start gahn. Gemeensam wurrn se 2009 Junioren-Weltmeester. Bi hör eenzig  Weltmeesterschapsupträe wurrn se 2011 Negente. Dat Iesdanzpaar wurr van Igor Schpilband un Marina Sujewa in Canton, Michigan, traineert.

2011 hett Greg Zuerlein sien Loopbahn afslooten, nee Partner för hör wurr nu Evan Bates, Iesdanz-Juniorenweltmeester van 2008. Trainer bleev Igor Schpilband. 2013 wurrn de beid all US-amerikaansch Viezmeester un kunnen dorbi Maia un Alex Shibutani up den darten Platz verwiesen. 2014 wurrn se weer US-amerikaansch Viezmeester un keemen bi de Olympisch Spelen in Sotschi up den 8. Platz.

Dat Johr dorup wunnen se bi de Ieskunstloop-Weltmeesterschap 2015 de Sülvermedaille achter Gabriella Papadakis/Guillaume Cizeron ut Frankriek, aber vör  Kaitlyn Weaver/Andrew Poje. 2016 keem bi de Weltmeesterschap noch en Bronzemedaille achter Papadakis/Cizeron un Maia Shibutani/Alex Shibutani dorto. 

Bi de Weltmeesterschap 2017 in Helsinki bleeven se ahn Medaille un hemm Platz 7 reckt. In de Saison 2017/18 harr Chock mit Footproblemen to kämpen. Dat Paar hett woll an de Olympisch Winterspelen deelnommen, se besehr sück dor aber weer un so wurr dat nix mit en Medaille.

Bi de Weltmeesterschap 2018 reck dat Paar den 6. Rang.

## Weblinks

* Website van Bates un Chock (engelsch)
Chock

**Chock** is de Familiennaam von

* Eric Chock, US-amerikaanschen Schriever,
* Madison Chock (* 1992), US-amerikaansche Ieskunstlöperin.

Kiek ok bi: Choc, Chok.
Kurtág

**Kurtág** is de Familiennaam von

* György Kurtág (* 1926), ungaarschen Kumponist,
* Márta Kurtág (1927–2019), ungaarsche Pianistin.
Rigo

**Rigo** betekent

* Rigo, Stroom in Italien, de in’n Paglia münnt,
* Rigo, Stroom in Italien, de in’n Albegna münnt,
* Celle sul Rigo, Oort in de Gemeen San Casciano dei Bagni, Provinz Siena, Toskana, Italien,
* Ponte a Rigo, Oort in de Gemeen San Casciano dei Bagni, Provinz Siena, Toskana, Italien.

**Rigo** oder **Rigó** is de Familiennaam von

* Andrés Rigo Sureda (* 1943), spaanschen Jurist,
* Cornelis Rigo (15.–16. Johrhunnert), franko-fläämschen Kumponist,
* Cornelius Rigo de Bergis, nedderlandschen Kumponist,
* Dante Rigo (* 1998), belgischen Footballspeler,
* Gregorio Rigo (1841–1922), italieenschen Botaniker,
* Iaco Rigo (* 1968), italieenschen Schriever un Journalist,
* Rigó Jancsi (1858–1927), ungaarschen Vigelienspeler,
* Jonathan Rigo (* 1987), franzööschen Footballspeler,
* László Kiss-Rigó (* 1955), ungaarschen Geistlichen,
* Mario Rigo (1929–2019), italieenschen Politiker,
* Vincenzo Rigo (* 1943), italieenschen Speelbaas.
Birgit Menz

**Birgit Menz** is de Naam von

* Birgit Menz (* 1962), düütsche Politikerin,
* Birgit Menz (1967–2019), düütsche Basketballspelerin.
Douchet

**Douchet** is de Familiennaam von

* Jacques-Philippe-Augustin Douchet (18. Johrhunnert), franzööschen Avkaat, Spraakforscher, Grammatiker un Enzyklopädist,
* Jean Douchet (1929–2019), franzööschen Historiker, Filmkritiker, Schauspeler, Speelbaas un Schriever.
Breher

**Breher** is de Familiennaam von

* Silvia Breher (* 1973), düütsche Politikerin,
* Theodor Breher (1889–1950), düütschen Geistlichen.
Leimgruber

**Leimgruber** is de Familiennaam von

* Oskar Leimgruber (1886–1976), Swiezer Jurist,
* Stephan Leimgruber (* 1948), Swiezer röömsch-kathoolschen Theoloog,
* Urs Leimgruber (* 1952), Swiezer Saxofoonspeler,
* Ute Leimgruber (* 1974), düütsche röömsch-kathoolsche Theologin,
* Walter Leimgruber (* 1959), Swiezer Kulturwetenschopper un Historiker,
* Werner Leimgruber (* 1934), Swiezer Footballspeler.
19P/Borrelly

**19P/Borrelly** is en kortperioodschen Komeet, de an’n 28. April 1904 vun Alphonse Louis Nicolas Borrelly in Marseille opdeckt worrn is. He weer an’n 22. September 2001 dör de NASA-Ruumsond *[[Deep Space 1]]* utforscht.

## Ümloopbahn
19P/Borrelly lööpt op en elliptische Ümloopbahn in knapp söven Johr eenmol üm de Sünn. Dat Perihel, as de Punkt vun de Bahn, de an dichsten an de Sünn is, liggt jüst so binnen de Marsbahn. Dat Aphel, also de wietste Punkt vun de Sünn, liggt buten de Bahn vun Jupiter, womit he to de Kometen vun de Jupiter-Familie tellt.

## Besöök vun ''Deep Space 1''
An’n 22. September 2001 is de NASA-Ruumsond *Deep Space 1* in en Afstand vun blots 2.200&nbsp;km an den Komeet vörbiflagen. Dormit is dat de veerte Komeet, de vun en Ruumsond utforscht worrn is. Dorbi sünd Biller maakt worrn, de na de Eer sennt warrn künnen. Se wiest den Karn vun den Komeet mit en lange Gestalt vun ruchweg 8 × 4 × 4&nbsp;km. De Dicht vun den Karn is mit üm un bi 0,49 g/cm³ bestimmt worrn. Bito is de Böverflach bannig düster mit en Albedo von blots 0,022. Eenige düstere Placken hebbt sogar ein Albedo vun blots 0,007. Opstunns sünd kuum Mineralen bekannt, de för dissen Weert infraag kamt.

## Kiek ok
* List vun de Kometen

## Weblenken
*19P Historie op Gary W. Kronk sien Cometography  (engelsch)
Bernhard Wolff

**Bernhard Wolff** is de Naam von

* Bernhard Wolff (1811–1879), düütschen Verleger,
* Bernhard Wolff, Danziger Politiker,
* Bernhard Wolff (1886–1966), düütschen Richter,
* Bernhard Wolff (1886–1970), düütschen Ministeriaalbeamten,
* Bernhard Wolff (* 1966), düütschen Entertainer un Moderator,
* Bernhard Heinrich von Wolff (1814–1891), düütschen Generaalmajor.

Kiek ok bi: Bernhard Wolf.
Ersa (Maand)

**Ersa** (ok *Jupiter LXXI*) is en vun de lütten Maanden vun den Planeten Jupiter.

Opdeckt weer de Maand in’t Johr 2018 vun de Astronomen S.&nbsp;Sheppard un Chad Trujillo op Biller bit torüch to’n 25. März 2017. Toeerst weer he as S/2018&nbsp;J&nbsp;2 betekent. Den offiziellen Naam hett he an’n 23. August 2019 dör de Internatschonale Astronoomsche Union (IAU) kregen, neemlich na Ersa, de in de greekschen Mythologie de Göddin vun’n Dau is. 

## Ümloopbahn
Ersa löpt in en middleren Afstand von ruchweg 11.500.000&nbsp;km üm den Jupiter un bruukt dorför üm un bi 252 Daag. De Maandbahn hett en Exzentrizität vun 0,09 un is somit meist so rund as en Krink. De Bahnnegen bedriggt so wat bi 30,6°. Vun den Maand gifft dat opstunns aver eerst wenig Beobachten. De Angaven sünd dorüm noch nich seker.

## Physikalsch Egenschoppen
Över sien Helligkeit kann een op den Dörmeter vun ruchweg 3&nbsp;km sluten.
Pi-Puppiden

De **Pi-Puppiden** sünd en Meteorstroom vun’n Süüdhimmel, de vun Middeleuropa ut nich to beobachten is. De Radiant liggt in’t Steernbild Achtersteven (Lat.: *Puppis*) bi ruchweg 7h 20m Rektaszension un -45° Deklinatschoon. De Stroom is jeed Johr vun’n 15. bit to’n 28. April to sehn un hett sien Maximum an’n 24. April.

De Aktivität vun de Pi-Puppiden is normalerweis teemlich lütt. Man in verleden Tieden sünd högere Meteortallen beobacht worrn, to’n Bispeel in de Johren 1977 un 1982, as de ZHR för en korte Tiet bi 40 Meteoren in de Stünn leeg. In disse Johren leeg de Mudderkörper 26P/Grigg-Skjellerup in sien Perihel, dat to de Tiet noch binnen de Eerdbahn leeg. Intwüschen is de Komeet dör de Gravitatschoon vun den Planet Jupiter op en ne’e Ümloopbahn lenkt worrn, sodat sien Perihel nu buten de Eerdbahn liggt. Wo aktiv de Meteorstroom bi tokamen Periheldörgäng vun den Komeet warrt, is nich seker.
Mandelstam

**Mandelstam** oder **Mandelstamm** () is de Familiennaam von

* Andrei Nikolajewitsch Mandelstam (1869–1949), russ’schen Jurist un Diplomaat,
* Leonid Isaakowitsch Mandelstam (1879–1944), russ’schen Physiker,
* Martyn Nikolajewitsch Mandelstam (1872–1947), russ’schen Revolutschonär un Historiker,
* Max E. Mandelstamm (1839–1912), russ’sch-jöödschen Ogendokter un Zionist,
* Nadeschda Jakowlewna Mandelstam (1899–1980), russ’sche Schrieversche,
* Ossip Emiljewitsch Mandelstam (1891–1938), russ’schen Dichter,
* Sergei Leonidowitsch Mandelstam (1910–1990), russ’schen Physiker,
* Stanley Mandelstam (1928–2016), US-amerikaanschen Physiker.

**Mandelshtam** betekent ok

* (3461) Mandelshtam, en Asteroid.
Werner Leimgruber

**Werner Leimgruber** (* 2. September 1934 in Basel; † 2. Januar 2025) weer en Swiezer Footballspeler, de in de Afwehr speel.  

Sien Stammvereen weer de FC Zürich, för den he van 1954-1970 speel, blots ünnerbraken van en Afsteker to’n FC Locarno in de Saison 1956/57.  Mit den FC Zürich wurr he Swiezer Meester in de Johren 1963, 1966 un 1968.

Leimgruber hett för de Natschonalmannschap van de Swiez 10 Lännerspelen maakt (nah anner Borns 9 Lännerspelen) un hörr ok to dat Swiezer Team bi de Footballweltmeesterschap 1966. 

## Literatur
* Swiss Football League (Philippe Guggisberg): 75 Jahre Swiss Football League, National-Liga SFV. Bern 2009. ISBN 978-3-9523556-0-2.

## Weblinks
* Werner Leimgruber bi football.database.eu
* FIFA profile
* Profil bi EU football

## Enkeld Nahwiesen
River Lea

**River Lea** betekent

* River Lea, Stroom in England, de in de Themse münnt,
* River Lea, Stroom in Tasmanien, Australien, de in’n Wilmot River münnt.

Kiek ok bi: River Lee.
Rohner

**Rohner** is de Familiennaam von

* Beatrice Rohner (1876–1947), Swiezer Nunn,
* Clayton Rohner (* 1957), US-amerikaanschen Schauspeler,
* Ernst Rohner (1901–1977), Swiezer Maler,
* Fabian Rohner (* 1998), Swiezer Footballspeler,
* Franz Xaver Rohner (1893–1957), Swiezer Pädagoog un Historiker,
* Gerhard Rohner (1895–1971), düütschen Politiker,
* Gottlieb Rohner (1814–1891), Swiezer Politiker,
* Hans Friedrich Rohner (1898–1972), Swiezer Maler,
* Isabel Rohner (* 1979), swiezersch-düütsche Literaturwetenschopperin un Publizistin,
* Jacob Rohner (1852–1926), Swiezer Ünnernehmer,
* Johann Friedrich Rohner (1782–1863), Swiezer Schoolmeester un Geistlichen,
* Johann Kaspar Rohner (1798–1877), Swiezer Geistlichen,
* Johannes Rohner (1810–1857), Swiezer Verleger,
,
* Stefan Rohner (* 1959), Swiezer Fotograaf un Videokünstler,
* Stefanie Rohner (* üm 1959), Swiezer Speelautorin,
* Theresia Rohner (* 1954), Swiezer Froonrechtlerin,
* Titus Rohner (1838–1915), Swiezer Politiker,
* Urs Rohner (* 1959), Swiezer Weertschopsjurist un Manager,
* Walter Rohner (1923–2002), Swiezer Politiker,
* Werner Rohner (* 1975), Swiezer Schriever,
* Willi Rohner (1907–1977), Swiezer Politiker,
* Wolfgang Rohner-Radegast (1920–2002), düütschen Lektor un Schriever.