Tsunami

En **Tsunami** (japaansch 津波, *Havenbulge*; ut 津 *tsu*, *Haven*, un 波 *nami*, *Bulge*, *Wagge*) is en Bulge, de gau över de See henlopen deit. Tomeist geiht dat mit ehr los vunwegen en Eerdbeven an den Grund vun de See (dor warrt faken ok „Seebeven“ to seggt). 

Vun Tsunamis warrt woll ok faken as vun en Floot snackt, man mit de Tieden vun Ebb un Floot, so, as wi de kennen doot, hefft de gor nix to kriegen. Ok Wind oder Storm bringt keen Tsunami tostanne. Se schöllt ok nich mit Riesen- oder Monsterbulgen dör'nanner smeten weern. 

Up de hoge See sünd de Tsunamis man knapp to spören, man dicht ünner Land könnt starke Tsunamis groten Schaden mit sik bringen un ganze Küstenstreken in Dutt leggen. So en forchterlichen Tsunami is an’n 26. Dezember 2004 bi en Seebeven bi Sumatra losgahn un hett rings üm den indischen Ozean mehr as 230.000 Minschen to Dode bröcht. An'n 11. März 2011 sund bi den Tsunami na dat Eerdbeven vun Sendai 2011 ganze Landstreeke, Städer un Dörper an de Oostküst vun Japan overswemmt un to'n Deel wegspöölt wurrn.

## Literatuur
**Böker:**

* L. D. Landau, J. M. Lifschitz: *Theoretische Physik Bd.&nbsp;VI: Hydrodynamik.* Paragraph&nbsp;12: Theorie der Schwerewellen.
* Boris Levin, Mikhail Nosov: *Physics of tsunamis.* Springer, Dordrecht 2009, .
* Kristy F. Tiampo: *Earthquakes: simulations, sources and tsunamis.* Birkhäuser, Basel 2008, .
* Walter C. Dudley, Min Lee: *Tsunami!* University of Hawaii Press, 1988, 1998 https://www.cambridge.org/core/journals/geological-magazine/article/w-c-dudley-lee-min-1988-tsunami-xii-132-pp-honolulu-university-of-hawaii-press-price-1040-hard-back-isbn-0-8248-1125-9/11B962AED1B5C58DE5A25B57B70D4A6D, Tsunami! Walter C. Dudley Min Lee Verlag:University of Hawai’i Press Jahr:1999, , .
* Linda Maria Koldau: *Tsunamis. Entstehung, Geschichte, Prävention* C.H. Beck, München 2013 (C.H. Beck Reihe Wissen 2770, Leesproov), .
* Y. A. Kontar et al.: *Tsunami Events and Lessons Learned: Environmental and Societal Significance.* Springer, Dordrecht 2014.  (Print);  (E-Book).

**Essays:**

* Erwin Lausch: *Tsunami: Wenn das Meer aus heiterem Himmel tobt.* GEO 4/1997, S.&nbsp;74. 
* Angelo Rubino: *Anregung und Ausbreitung von Tsunami-Wellen, die durch untermeerische Erdrutsche verursacht werden.* Universität Hamborg, Instituut för Seekunn, 1994.
* G. Margaritondo: *Explaining the physics of tsunamis to undergraduate and non-physics students.* European Journal of Physics 26, 401–407 (2005).
* Pascal Bernard: *Tsunamis im Mittelmeer?* Spektrum der Wissenschaft, April 2005, S.&nbsp;34–41 (2005), .
* Intergovernmental Oceanographic Commission (2008). *Tsunami&nbsp;– the great waves.* United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization ( (engelsch))
* Eko Yulianto, Fauzi Kusmayanto, Nandang Supriyatna, Mohammad Dirhamsyah:  2010. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, IOC Brochure 2010-4. ISBN 978-979-19957-9-5. (engelsch).

## Weblenken
**Allgemeen**

* ''Tsunamis'' (mit velen Lenken, hoogdüütsch)
* ''Vermeidbarer Tod&nbsp;– Vor Flutwellen lässt sich warnen.'' Über den aktuellen Stand von Tsunami-Frühwarnsystemen, Die Zeit, 20.&nbsp;Juli 2006.  (hoogdüütsch)
*  (13 Seiten)  George Washington University, Washington D.C., März 2007 (25 Seiten, engelsch)

**Internatschonale Datenbanken**

* Datenbank vun DGDC (National Geophysical Datacenter, NOAA)
* Datenbank vun USGS (U.S. Geological Survey)
* Datenbank vun ITIC (International Tsunami Information Center)

**Helmholtz-Zentrum Potsdam – Düüsch GeoForschungsZentrum**

*  (engelsch)
*  (hoogdüütsch)
*  (hoogdüütsch)
*  (hoogdüütsch)

**UNESCO**

*  *[[:de:Deutsche_UNESCO-Kommission|Deutsche UNESCO-Kommission]]* (3. April 2012, hoogdüütsch)
* Informatschoonssöök „Tsunami“ bei der *Deutschen UNESCO-Kommission (hoogdüütsch)*
* UNESCO – Tsunami-Nrichten, allgemene Infos,(engelsch)
* UNESCO – ''Tsunami Programmen.'' (engelsch)