15. Dezember

De **15. Dezember** is de 349. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner, man de 350. Dag in Schaltjohren.

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 1387: In’n Städerkrieg verklort de Schwäbisch Städerbund den Krieg gegen dat Hertogdom Bayern ünner Friedrich vun Bayern.
* 1640: De Hertog Johann II. vun Braganza warrt as Johann IV. König vun Portugal.
* 1791: De *[[Bill of Rights]]* warrt as Tosätz een bit tein in de Verfaten vun de Vereenigten Staaten opnahmen.
* 1840: De Överreste vun Napoléon Bonaparte warrt in’n Invalidendoom in Paris opböhrt.
* 1862: De Slacht vun Fredericksburg in’n Amerikaanschen Börgerkrieg ennt mit den Afmarsch vun de Unionstruppen.
* 1890: De Indianerhööftling Sitting Bull warrt vun en Reservatspolizisten doodschaten.
* 1899: Mit de Slacht vun Colenso kriggt Grootbritannien in’n Burenkrieg to’n drütten mol in een Week en op de Nees. Dat geiht as de *Black Week* (Swatte Week) in die Historie in.
* 1916: De böverste Heeresleiden brickt de Slacht üm Verdun in’n Eersten Weltkrieg na bannig groote Verluste af.
* 1964: Kanada kriggt sien Ahorn-Flagg.
* 1971: Hans Koschnick warrt to'n tweeten Mol Bremer Börgermeester. Bremer Senat un nee Lannsregeern vun Bremen is de Senat Koschnick II
* 1975: Günter Guillaume un sien Fro Christel Boom warrt na de Guillaume-Affäär wegen Lannsverraat to Gefängnis veroordeelt.
* 1990: Kirgisistan verklort sien Unafhangigkeit vun de Sowjetunion

### Weertschop
* 1906: In London warrt de „Great Northern, Piccadilly & Brompton Railway“, en U-Bahn-Lien, open maakt.
* 1949: De Bunnsrepubliek Düütschland slutt sik bi den Marshallplan an. 
* 1996: De Fleegerboers Boeing un McDonnell-Douglas geevt jümmer Fusion bekannt.

### Kunst, Kultur un Bowark
* 1858: De Oper *[[Der Barbier von Bagdad]]* vun Peter Cornelius warrt in Weimar ooropföhrt. 
* 1903: In Berlin kummt de eerste Utgaav vun dat Wekenblatt *[[Neue Rundschau]]* rut.
* 1903: Ünner de Präsidentschap vun Leopold Graf von Kalckreuth warrt de Düütsche Künstlerbund grünnt.
* 1939: In Atlanta, Georgia, warrt de Filmklassiker *[[Gone with the Wind]]* (dt.: *vom Wind verweht*) ooropföhrt.
* 1944: De Film *[[Große Freiheit Nr. 7]]* warrt in Prag ooropföhrt. In Düütschland harrn de Nazis den Film verbaden. 
* 1994: Af hüüt staht de Oltstadt vun Quedlinburg un de Iesenhütten vun Völklingen op de List vun’t Weltkulturarv vun de UNESCO.

### Wetenschoppen un Technik
* 1654: In Florenz warrt dormit anfungen, regelmatig de Lufttemperatur to meten un optoteken.
* 1939: De US-amerikaansche Firma *[[DuPont|E. I. du Pont de Nemours and Company]]* maakt to’n eersten mol Nylon-Fadens.
* 1965: Mit *[[Gemini 6]]* un *[[Gemini 7]]* draapt sik to’n eersten mol twee bemannte Ruumkapseln buten in’t Weltall.
* 1970: De russ’sche Ruumsond *[[Venera 7]]* kummt bi de Venus an un kann 23 Minuten lang Daten na Eer sennen.

### Katastrophen
* 1881: De Stadtmuer El Habra in Algerien brikt tohopen un köst bit to 250 Minschen dat Leven.
* 1945: In Berlin stött en S-Bahn mit en Frachttog tohopen. Dorbi stravt 4 Lüüd, 9 warrt swor verletzt. To verwantwoortlich Fohrdeenstleidsmann warrt in’n Januar 1946 vun de sowjetsch Besattensmacht veroordeelt un henricht.
* 1999: In Venezuela gifft dat na wekenlang dulle Regenfäll to Eerdrutschen. Twüschen 15.000 un 50.000 Dode sünd an’n End to beklagen, mehr as 150.000 Minschen verleert jümmer Huus.

## Boren
* 37: Nero, röömschen Kaiser († 68).
* 1567: Johann Christoph Demantius, düütsch Komponist († 1643)
* 1676: Christoph Bernhard Crusen, düütsch evangeelsch Theoloog († 1744)
* 1732: Carl Gotthard Langhans, düütsch Architekt († 1808)
* 1802: János Bolyai, ungarsch Mathematiker.
* 1804: Ernst Rietschel, düütsch Bildhauer.
* 1832: Alexandre Gustave Eiffel, franzöösch Ingenieur.
* 1834: Charles A. Young, US-amerikaansch Astrophysiker.
* 1838: Gustav Neumann, düütsch Schachspeler († 1881)
* 1852: Antoine Henri Becquerel, franzöösch Physiker un Nobelpriesdräger († 1908)
* 1859: Ludwik Lejzer Zamenhof, poolsch Dokter un Utfinner vun de Spraak Esperanto († 1917)
* 1860: Niels Ryberg Finsen, däänsch Dokter un Nobelpriesdräger
* 1891: David Wijnveldt, nedderlannsch Footballspeler († 1962)
* 1916: Maurice Hugh Frederick Wilkins, niegseeländsch Physiker un Nobelpriesdräger († 2004)
* 1925: Günther Ungeheuer, düütsch Schauspeler
* 1927: Gene Quill, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1988)
* 1928: Friedensreich Hundertwasser, öösterrieksch Maler un Architekt
* 1929: Barry Harris, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2021)
* 1931: Dieter Seeler, düütsch Footballspeler († 1979)
* 1936: Geert Kocks, nedderlannsch Spraakwetenschapler († 2003)
* 1938: Fred Anton Maier, norweegsch Iesflinklöper († 2015)
* 1939: Nicolaus A. Huber, düütsch Komponist.
* 1952: Allan Simonsen, däänsch Footballnatschonalspeler
* 1955: Renate Künast, düütsch Politikerin un Bundsministerin
* 1958: Stephan Weil, düütsch Politiker un Ministerpräsident vun Neddersassen
* 1968: Garrett Wang, US-amerikaansch Schauspeler
* 1982: Tetjana Perebyjnis, ukrainsch Tennisspelerin
* 1983: Elli Ochowicz, US-amerikaansch Iesflinklöper

## Storven
* 1025: Basileios II., byzantinisch Kaiser.
* 1598: Philips van Marnix, nedderlännsch Schriever. Översetter un Politiker.
* 1692: Georg Adam Struve, düütsch Jurist.
* 1885: Ferdinand II., König vun Portugal.
* 1890: Sitting Bull, indiansch Hööftling (* üm 1831)
* 1910: Toni Wübbens, plattdüütsch Schrieverin (* 1850)
* 1929: Hermann Jellinghaus, düütsch Spraakforscher un Volkskundler (* 1847)
* 1943: Fats Waller, US-amerikaansch Jazzmusiker un -komponist (* 1904)
* 1944: Glenn Miller, US-amerikaansch Jazz-Basuunist, Bandleader, Komponist un Arrangeur (* 1904)
* 1958: Wolfgang Pauli, öösterrieksch Physiker un Nobelpriesdräger.
* 1962: Charles Laughton, britsch/US-amerikaansch Schauspeler (* 1899)
* 1966: Walt Disney, US-amerikaansch Trickfilmtekner un -speelbaas (* 1901)
* 1971: Paul Pierre Lévy, franzöösch Mathematiker.
* 1974: Erich Walter Sternberg, israelsch Komponist.
* 1981: Max Steenbeck, düütsch Physiker
* 2006: Clay Regazzoni, Swiezer Automobilrennfohrer (* 1939)
* 2013: Joan Fontaine, US-amerikaanisch-britisch Filmschauspelerin  (* 1917)
* 2018: Werner Völschow, düütschen Singer un plattdüütschen Rezitator (* 1933)
* 2021: Hans Küppers, düütsch Footballnatschonalspeler (* 1938)