open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Johann Georg Wolff

**Johann Georg Wolff** is de Naam von

* Johann Georg Wolff (1641–1695), düütschen Verwaltungsbeamten,
* Johann Georg Wolff (1789–1861), düütschen Architekt.
Werner Rodde

**Werner Rodde** (* 31. Januar 1726 in Ugodka; † 28. Oktober 1804 in Debst) weer en düütschen Pädagoog un Pastoor.

Rodde is 1726 as Söhn von Margaretha Elisabeth, borene Schoefs († 1728), un den Koopmann Kaspar Adolf Rodde (7. August 1680–19. März 1731) in Ugodka boren un keem 1732 na Narva. He güng von 1739 af an in Halle na School un hett sik an’n 7. April 1744 an de Universität Halle inschreven. Na dat Studium is he 1749 Inspekter von de Latiensche School von dat Weetkinnerhuus in Halle worrn un weer denn Kunrekter an dat Gymnasium Sorau. He weer eerst von 1753 bet 1763 Rekter an dat Gymnasium Soltwedel un denn von 1764 bet 1784 Rekter von dat Athenaeum in Stood. 1784 is he as Pastoor un Proopst an de Dionysius-Kark in Debst wesselt, wat he bet to sien Dood 1804 bleven is.

He hett Charlotte Magdalena Friederike Reimann (3. Februar 1735–12. November 1784) freet. De beiden harrn de Kinner Charlotte Sophie (1. Mai 1756–4. August 1834), Adolf Werner (17. März 1769—4. Februar 1837) un Jakob Bernhard (* 19. März 1773). In twete Eh hett he denn Agnes Jacobi (12. September 1729–3. Oktober 1811) freet.

## Footnoten
Georg Alexander Ruperti

** Alexander Ruperti** (* 19. Dezember 1758 in Bremervöör; † 14. März 1839 in Stood) weer en düütschen lutherschen Theoloog.

Ruperti is 1758 as Söhn von Justina Sophia, borene Niemann (6. Oktober 1731-20. Mai 1790), un den Amtsassesser Johann Hermann Ruperti (3. Februar 1722–12. Februar 1791) in Bremervöör boren. Het hett Theologie studeert un keem na dat Studium an dat Athenaeum in Stood. Dor is he von 1784/1785 bet 1809 Rekter ween. 1809 is he Garnisonpreddiger un Kunsistorialraad von dat Kunsistorjen in Stood worrn. As disse Steed wegfullen is, nadem dat Hartogdom Bremen 1810 an dat Königriek Westfalen fullen is, keem he 1811 as eersten Pastoor na Dorum an de Urbanus-Kark. Dor is he bet 1814 bleven, as de Generalsupperndent von de Generaldiözees Bremen-Veern in Stood, Johann Caspar Velthusen, doodbleven is. Ruperti hett denn dit Amt övernahmen. Verbunnen dormit weer he ok Kunsistorialraad.

In siene Tied as Rekter in Stood hett Ruperti 1807/1808 ünner annern en mehrbännigen Liviuskommentar rutgeven.

Ruperti hett an’n 25. April 1783 in Hamelwöörden Elisabeth Maria  Wickhardt (23. März 1764–11. März 1836) freet. De beiden harrn de Söhns Georg Ernst (26. Juni 1800–1. Oktober 1880) un Justus (29. Oktober 1791–3. November 1861). Sien Enkel Justus Ruperti weer Generalsupperndent för Holsteen.

## Warken

* *Tabulae Genealogicae.* Göttingen 1794
* *Grundriß der Geschichte der Erd- und Alterthumskunde.* 1794
*  *Des heiligen Abendmahls ursprüngliche, bedeutsame und würdige Feier.* Hannover 1821

## Literatur

* Philipp Meyer: *Die Pastoren der Landeskirchen Hannovers und Schaumburg-Lippes seit der Reformation*. Göttingen 1942/1943

## Footnoten
Flandrensis

Dat **Grothertogdom Flandrensis** is'n Monarkie un'n Mikronatschoon in de westeliche Deil van de Antarktis un ward 2008 dör de Belgier Niels Vermeersch oppericht. Flandrensis ward van keener Natschoon op de Welt anerkannt.

## Historie
De Grothertogdom Flandrensis ward op 4. September 2008 dör Niels Vermeersch oppericht. De Mikronatschoon hefft das middelolderliche Flandern als'n Voorbeeld (Pagus Flandrensis). Flandrensis hefft ook sien eigen Utwiese för Identifikatschoon, hefft'n eigen Geldsoort, 'n eigen Verfaten un ook'n Hymne. In Flandrensis ward'n politsche Systeem met verscheidene Parteien simuleert. 
Datau is Flandrensis'n Lid van'n nedderlandschsprakige Commonwealth för Mikronatschonen. Na disse Commonwealth horen dat Grothertogdom Flandrensis, dat Forstendom Arkel un dat Hertogdom Campinia.

## Geografie
Flandrensis neemt, mit Hülp van de Antarktisvertrag van 1959, Ansprook op fief Inseln Siple Island, Cherry Island, Maher Island, Pranke Island und Carney Island bi de westeliche Küst van Antarktika. 
För de Ansprook ward'n offischele Breef opesett un nah de Vereente Natschonen estüürd, wobi alle Organisatschon un Staaten de Breef ignorerten. 
Flandrensis hefft nümmers de Afsicht sien Territorium'n Beseuk oder Besedeling tau maken. Dat ward offischel op de Webside dör de Regering van Flandrensis vetelt. Darmidde is de Mikronatschoon de enigste Staat op de Arde, de siene Lüe nich op de Land wutt hebben. 

## Flag un Wapen
De Flag van Flandrensis is'n horizontale Trikolor met rood, witt un schwart. Sei is dör de flamsche Flag van 1830 inspirert. Da eigentliche geel in de Middelstrepen ward witt inesett un teikt nu de Nieanfang. Datau sien de twee Löwen op de Wapen un op de Flag nah de flamsche Löwe orienteert.

## Beeldgalerie

File: Flandrensiscitizens.jpg|Flandrensissche Senatoren (2011) 
File:Flandrensispolination.JPG|Onnerteiking van'n Vertrag twüschen verscheidene Mikronatschonen (2012)
File: FlandrensisMolossia.JPG|Niels Vermeersch met Kevin Baugh van de Republik Molossia (2012) 
File: FlandrensisLadonia.JPG|Niels Vermeersch met Konigin Carolyn van Ladonien (2012)
|Breefmark
|10 Flandri Note
|20 Flandri Note
File:50Flandri.jpg|50 Flandri Note


## Weblinks
*Offischele Webside (Engelsch)

## Referenzen
Paane

**Paane** is'n Stadt in de Landkreis Paane in Neddersassen. Paane hefft sauwat bi 50.000 Inwahners un is bekennt för sien Stahlindustrie. 

## Geografie
Paane liggt an de Fluss Fuhse twüschen de Harz un de Lümbörger Heid. An de osteliche Kant liggt de Grotstadt Bronswiek un an de westeliche Hannower. Annere grote Steden sien Hilmessen, Celle, Gifhorn, Wulfsborg und Soltgitter.
Paane liggt in'n Geest met de Naam Borgdorp-Paaner Geest. De Stadt hefft'n Flaach van 119,52 qkm un damidde 417 Inwahners pro qkm. De Hööch van Paane liggt sauwat bi 70 m över de See.

## Historie
Dör'n Urkund van 1130 vertelt Berthold von Pagin van Paane. Hei was Ministeriale van de Kaiser Lothar III un dör sien Naam *Pagin* is warscheinlich de Naam van Paane afestammt. De Borch Paane kümmt ut disse Tied.
Op 1201 beschreev de Chronik van Hilmessen 'n Fehde twüschen de Bischop Harbert van Hilmessen un sien Broders Ekbert un Gunzelin van Wulfenbüttel. Gunzelin van Wulfenbüttel was Feldheer van de düütsche Heer onner de Kaiser Otto IV. Gunzelin won de Kontrolle över de Borch Paane un de Omland.
Gunzelin oprichte de Stadt Paane süüdelich van de Borch in de Tied twüschen 1218 und 1223. Op 1223 kreeg de Sedeling dat Recht sik'n Stadt tau nennen. Sied disse Tied is de Wapen van Gunzelin ook das Wapen van Paane.

Op 1256 ward Paane dör Hertog Albrecht van Bronswiek-Lümborg innenomen. Na de Dood van Gunzelin in de Jahr 1260 kam de Stadt nah de Bischop van Hilmessen.
Van 1260 to 1428 kreeg Paane dat Recht van de Bischop van Hilmessen dat Recht för dat Münten maken. In de Jahren 1954 un 1956 warden twee van de wichtigsten düütschen Sülverfund onner de Stederdorper Straat un de Horstweg efonden.

### Wapen
 
De Wappen van Paane hefft'n golden un rode Schild met'n springend Wolf. De Getreidegarben gahn nah buten un stahn op'n greune Anhöcht. De Farven gold un rood stahn för de Tied onner de Bischop van Hilmessen (1260 tau 1802). Dat Wapen kümmt van Gunzelin van Wulfenüttel. Sied de 13. Jahrhunnert ward weinig an de Wapen verandert.

## Bekennde Lüe ut Paane
* Friedrich von Bodenstedt (1819–1892), Autor
* Rudolf Otto, Protestantsche Theoloog Protestant (1869–1937)
* Friedrich “Fritz” Hartjenstein, *SS-Obersturmbannführer*, Kommandant in de KZ Auschwitz-Birkenau un Natzweiler-Struthof (1905–1954)
* Salomon "Sally" Perel (1925–2023)
* Hans-Hermann Hoppe (* 1949)
* Caren Miosga (* 1969)
* Herma Auguste Wittstock (* 1977)

## Partnersteden
Peine is hefft'n Partnerschapp met:

* Heywood, England
* Aschersleben, Düütschland (sied 1990)
* Tripoli, Griekenland (since 2000)
* Heinola, Finnland
* Nanchang, China (since 2009)

## Beelder van Paane

File:Peine Rathaus 01.jpg|Raadhus
File:Altes Rathaus von 1827 am Marktplatz in Peine IMG 2551.jpg|Olsche Raadhus van 1827 op de Markt
File:Damm in Peine.JPG|De straat Damm
File:Peine_Luftbild_Hagenmarkt.jpg|Blick op de Hagenmarkt
File:Töpfers Mühle in Peine IMG 2562.jpg|Töpfers Mole
File:Peine Stahlwerk.jpg|Stahlfabrik
File:Peine Wasserturm.jpg|Watertorm 
File:Bahnhof Peine.JPG|Bahnhof


## Weblinks
* http://www.peine.de (offischele Side)
Nikolaus Langerhans

**Nikolaus Langerhans** (* 13. Mai 1634 in Stood; † 29. Januar  1684 in Hamborg) weer en düütschen Theoloog.

Langerhans is 1634 in Stood boren. He weer in Stood op dat Athenaeum un hett denn an de Universität Gießen studeert. Dor weer he Hoffmeester för de Kinner von Peter Haberkorn. 1655 hett he in Gießen den Titel von en Magister kregen.

He is 1658 Subrekter an dat Athenaeum in Stood worrn, is dor aver nich lang bleven un na Gießen trügg. Von dor is he 1660 as Pastoor un Supperndent na Kirn beropen worrn. 1666 keem he as Pastoor na Trarbach un weer denn Supperndent von de Graafschop Sponheim. 1671 is he as Pastoor an de Wilhadi-Kark in Stood wesselt. Dor weer he ok von 1672 bet 1674 as extraordinarius Rekter von dat Athenaeum. 1675 kreeg he dat Amt as en königlich sweedschen Kunsistorialraad in de Hartogdömer Bremen un Veern. An’n 25. März 1677 is he as Preddiger an de Nikolai-Kark in Hamborg beropen un dor an’n 22. Februar 1680 Hauptpastoor worrn. Dat is he bet to sien Dood 1684 bleven.

## Footnoten
Von Arentsschild

De Familie **von Arentsschild** is en Eddelfamilie, de ut dat Hartogdom Bremen stammt.

## Historie

De Familie geiht trügg op Daniel Arentsen, de in de Tied na’n Dörtigjohrigen Krieg as Oberst in sweedsche Deensten stünn. He is an’n 19. Juli 1651 von Christina von Sweden adelt worrn un hett denn *von Arentsen* heten. An’n 30. Mai 1663 hett he von Karl XI. den Naam *von Arentsschild* tokennt kregen.

## Stammlien

:1 Daniel von Arentsschild (1611–1670)

:? Carl Christian Friedrich von Arentsschild (1709–1792)

## Literatur

* Adolf von Arentsschild: *Nachrichten über die Familie von Arentsschild.* 1920
Johann Philipp Tonsor

**Johann Philipp Tonsor** (* 23. Oktober 1621 in Gießen; † 7. Dezember 1679 in Oterndörp) weer en düütschen Theoloog un Pädagoog.

Tonsor is 1621 as Söhn von Anna Maria, borene Ebel (16. September 1602–August 1635), un den Theoloog Johann Heinrich Tonsor (14. März 1595–1. Dezember 1649) in Gießen boren. Sien Broder weer Georg Jonas Tonsor. He hett 1643 den Titel von en Magister kregen.

He weer von 1648 bet 1666 Rekter von dat Athenaeum in Stood. Von 1658 bet 1666 weer he tosätzlich Pastoor an de Pankratius-Kark in Stood. In dat Johr 1666 is he as Pastoor an de Severus-Kark in Oterndörp versett worrn un weer dor denn ok Supperndent von’n Haadler Kreis. Dat is he bet to sien Dood 1679 bleven.

He hett an’n 1. Juni 1659 in Stood Gertrud Kruse (üm 1635–14. September 1695) freet. De beiden harrn de Dochter Maria Elisabeth (27. September 1678–5. Juni 1717).

## Footnoten
Jost Capell

**Jost Capell** (ok *Jodocus*; * 1593 in Lübeck; † 28. Februar 1660 in Hamborg) weer en düütschen Theoloog un Pädagoog.

Capell is 1593 as Söhn von Jos Capell (1549–1627) in Lübeck boren.

He weer von 1619 bet 1625 Rekter von dat Athenaeum in Stood. Von 1626 bet 1629 weer he denn Pastoor an de Nikolai-Kark in Billwarder un von 1629 bet to sien Dood 1660 Diaken an de St.-Katharinenkark.

He hett 20. August 1621 in Hamborg Oligarda Dedeken (9. Februar 1602–26. Juli 1624; Dochter von Georg Dedeken) freet. De beiden harrn de Döchter Anna Margaretha (27. November 1622–1657; hett Jacob Hackmann freet) un Elisabeth (* 16. Juli 1624). In twete Eh hett he 1626 in Hamborg Christina de Loose (11. November 1600–6. April 1648) freet. De beiden harrn den Söhn Rudolf (24. Januar 1635–24. April 1684; Historiker).

## Footnoten
Robert Howard Grubbs

**Robert Howard Grubbs** (* 27. Februar 1942 in Calvert City, Kentucky † 19. Dezember 2021) weer en US-amerikaansch Chemiker un Nobelpriesdräger. Grubbs is Perfesser an dat California Institute of Technology.

## Leven
Grubbs hett an de University of Florida in Gainesville studeert un dor 1963 sien Bachelor of Science maakt. Twee Johr later kreeg he sien Master-Afsluss un 1968 an de Columbia University in New York bi Ronald Breslow sien Doktertitel.

Nah sien Studium gung he för een Johr an de Stanford University un ansluutend an de  Michigan State University in East Lansing. He weer tonächst Assistenzperfesser un bleev dor bit 1978. Sietdem weer he Perfesser för Chemie an dat California Institute of Technology in Pasadena. Siet 1990 harr he den Victor-un-Elizabeth-Atkins-Lehrstohl inne.

## Wark
Grubbs forscht vör allen up dat Rebeet vun de Organometallchemie un synthetischen Chemie, in' Speziellen över Katalysatoren. He hett 1992 en Katalysator för de Olefinmetathees to de Polymerisatschoon vun zyklischen Köhlenwaterstoffen entwickelt. Disse so nömmt Grubbs-Katalysator stellt en Verbeterung vun den vun Richard Royce Schrock twee Johr tovör entwickelten Katalysator dor, sodat dat nu mögelk weer, de Olefinmetathese ok ahn perfekte Laborbedingungen dörtoführen. Wiederhen hett he up dat Rebeet vun de Ringöffnungsmetathese-Polymerisatschonen forscht. Mit sien Namen is ok en Apparatur verbunnen, de dat mögelk maakt, de för disse Ünnersöken notwennigen suerstoff- un waterfree Lösungsmittel ahn de sonst begäng Destillatschoon un hoochreaktiv Tosätze as to'n Bispeel Alkalimetalle hertostellen.

1995 wurr Grubbs mit den ACS Award in Polymer Chemistry uttekent. 2005 kreeg he för „de Entwicklung vun de Metatheesemethood för organische Synthesen“ tosommen mit Yves Chauvin un Richard Royce Schrock den Nobelpries för Chemie. 2013 kreeg he de Ehrendokterwürde vun de RWTH Aken.

## Persönliches
Grubbs ist verheiraadt und hett dree Kinner.

## Böker
* R. H. Grubbs (Hrsg.): *Handbook of Metathesis*, Wiley-VCH, Weinheim 2003, ISBN 978-3-527-30616-9

## Weblenken

* Robert Howard Grubbs up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
* Grubbs sien Siet bi dat California Institute of Technology (engelsch)
* DNB-Katalog

## Enkeld Nahwiesen
Spieker Waterlöös

De **Spieker Waterlöös** is en Waterloop in Land Wusten (Landkreis Cuxhoben), de in de Noordsee münnt.

De Waterlöös fangt bi Grotenbüttel twüschen Cappel un Millm an un is dor ok mit de Cappler Waterlöös verbunnen. Se flütt groff na Noorden un an Bosenbüttel langs. Se geiht denn twüschen Spiek op dat Westöver un Booth, Hartingspecken un den Spieker Südermarren op dat Oostöver dör. De Bahnlien Bremerhoben–Cuxhoben un de Kreisstraat 14 (*Wuster Straat*) loopt hier mit Brüggen över de Waterlöös weg, de denn na Noordwesten dreiht.

Op de Oostsied kaamt nu Steenau, de Spieker Noordermarren, Dieksenn un de Wackelstraat un op de Westsied Sielhusen un Spieker Olendiek. Bevör 1636 dat Wuster Neefeld indiekt worrn is, is de Waterlöös hier in de Noordsee münnt. Vondaag flütt se aver noch 2,5 Kilometer wieder dör dat Neefeld, vörbi an de Hööv Pompdamm un Halvmaand un münnt in Spieker Neefeld dör en Siel in de Noordsee. Kort vör de Münn is de Waterlöös över de Spiek-Neefeller Waterlöös ok mit de hüdige Münn von’n Oxter Beek verbunnen.

De Wallsgroov, de in en Afstand von üm un bi een Kilometer in’n Oosten jümmer groff parallel to de Spieker Waterlöös löppt, is vondaag in dat Neefeld ok mit de Waterlöös verbunnen.
Merkens

**Merkens** is de Familiennaam von

* Hans Merkens (* 1937), düütschen Optreckwetenschopper,
* Hermann J. Merkens (* 1966), düütschen Manager,
* Jupp Merkens (1903–1981), düütschen Radsportler,
* Peter Heinrich Merkens (1777–1854), düütschen Koopmann un Politiker,
* Tom Christian Merkens (* 1990), düütschen Footballspeler,
* Toni Merkens (1912–1944), düütschen Radrennfohrer.

Kiek ok bi: Villa Merkens, Mehrkens.
Georg Alpers

**Georg Alpers** is de Naam von

* Georg Alpers senior, düütschen Fotograaf,
* Georg Alpers junior (vör 1888–na 1914), düütschen Fotograaf, Drucker un Verleger,
* Georg W. Alpers (* 1968), düütschen Psycholoog.
Alpers

**Alpers** betekent

* Alpers, Oort in’n Carter County, Oklahoma, USA.

**Alpers** is de Familiennaam von

* Agnes Alpers (* 1961), düütsche Pädagogin un Politikerin,
* Bernard Jacob Alpers (1900–1981), US-amerikaanschen Neurochirurg,
* Ernst Alpers († 1899), düütschen Maler un Fotograaf,
* Ferdinand Alpers (1842–1912), düütschen Schoolmeester un Schriever,
* Friedrich Alpers (1901–1944), düütschen Jurist un Politiker,
,
* Hans Joachim Alpers (1943–2011), düütschen Schriever un Verleger,
* Hinrich Alpers (* 1981), düütschen Pianist,
* Klaus Alpers (1935–2022), düütschen Ooldphiloloog,
* Ludwig Alpers (1866–1959), düütschen Politiker,
* Paul Alpers (1887–1968), düütschen Volkskundler, Pädagoog un Schriever,
* Paul J. Alpers (1932–2013), US-amerikaanschen Anglist,
* Svetlana Alpers (* 1936), US-amerikaansche Kunsthistorikerin,
* Werner Alpers (* 1936), düütschen Ozeanograaf,
* William Charles Alpers (*Wilhelm Carl Alpers*; 1851–1917), düütsch-US-amerikaanschen Aftheker, Schoolmeester, Politiker un Rutgever.

Kiek ok bi: Alpers-Huttenlocher-Syndrom.
Seebeck

**Seebeck** betekent

* Seebeck, Oort in de Gemeen Vielitzsee in’n Landkreis Oostprignitz-Ruppin, Brannenborg,
* Forsthuus Seebeck, Forsthuus in Pommern,
* Schichau Seebeck, Warft in Bremerhoben.

Dat is ok de hoochdüütsche Naam von

* Seebeek, Oort in de Gemeen Beverst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

**Seebeck** is de Familiennaam von

* August Seebeck (1805–1849), düütschen Physiker,
* August von Seebeck (1834–1914), düütschen Generaal,
* Georg Seebeck (1845–1928), düütschen Ünnernehmer,
* Moritz Seebeck (1805–1884), düütschen Pädagoog,
* Nicholas Frederick Seebeck (1857–1899), US-amerikaanschen Philatelist,
* Thomas Johann Seebeck (1770–1831), düütschen Physiker.
Bösch

**Bösch** betekent

* Bösch, düütschen Naam von’n Oort Gabčíkovo in de Slowakei.

**Bösch** is de Familiennaam von

* August Bösch (1857–1911), Swiezer Bildhauer,
* Bernd Bösch (* 1961), öösterriekschen Politiker,
* Daniel Bösch (* 1988), Swiezer Schwinger,
* David Bösch (* 1978), düütschen Speelbaas,
* Dina Bösch (* 1960), düütsche Gewerkschafterin,
* Emil Bösch (1909–1992), Swiezer Politiker,
* Fabian Bösch (* 1997), Swiezer Freestyle-Skier,
* Frank Bösch (* 1969), düütschen Historiker,
* Fritz Bösch, Swiezer Roderer,
* Herbert Bösch (* 1954), öösterriekschen Politiker,
* Jakob Bösch, Swiezer Schriever un Psychiater,
* Joseph Bösch (1839–1922), Swiezer Architekt,
* Karl Bösch (1879–1956), öösterriekschen Politiker,
* Kurt Bösch (1907–2000), düütsch-Swiezer Ünnernehmer un Mäzen,
* Lia-Mara Bösch (* 1994), Swiezer Snowboarderin,
* Lorenz Bösch (* 1960), Swiezer Politiker,
* Michael Bösch (* 1958), düütschen Philosoof,
* Nicolai Bösch (* 1998), öösterriekschen Footballspeler,
* Paul Bösch (* 1946), Swiezer Journalist, Schriever un Mediator,
* Petrus Bösch († 1461), düütschen Abt,
* Reinhard Eugen Bösch (* 1957), öösterriekschen Bibliothekar un Politiker,
* Richard Bösch (* 1942), öösterriekschen Maler,
* Robert Bösch (1922–1983), öösterriekschen Politiker,
* Robert Bösch (* 1954), Swiezer Fotograaf un Bargstieger,
* Roman Bösch (* 1964), Swiezer Schriever, Schriever un Psycholoog,
* Sabrina Bösch (* 1993), Swiezer Unihockeyspelerin,
* Tamara Bösch (* 1989), öösterrieksche Handballspelerin,
* Udo Bösch, düütschen Narichtendeenstler,
* Walter Bösch (* 1940), öösterriekschen Richter un Politiker.

Kiek ok bi: Boesch, Walter Bösch KG, Bösche.
Arif Rasidi

**Arif Rasidi** (* 6. August 1980) is en franzöösch Badmintonspeler. 

## Karriere
Arif Rasidi belegg bi dat Luxembourge Memorial Thierry Theis 2003 un bi den Le Volant d’Or de Toulouse 2003 as ok bi de French Open 2005, de Dutch International 2005 un de Portugal International 2006 jewiels Rang twee. Winnen kunn he bi de Dutch International 2003 un de Portugal International 2005. 

## Nahwiesen
* Arif Rasidi bi den Badminton-Weltverband]
Swetlana Irekowna Ischmuratowa

**Swetlana Irekowna Ischmuratowa** (russisch: Светлана Ирековна Ишмуратова; * 20. April 1972 in Slatoust) is en ehmalge russische Biathletin.

1996 weer Swetlana Ischmuratowa dat eerste Johr in' Biathlon-Weltcup aktiv, hör eerst groot  Erfolg weer de Gewinn vun den Weltmeestertitel mit de russisch Mannschap 1998. All tosommen hett se bi Weltmeesterschapen fievmal Gold mit  russisch Staffeln oder Mannschapen wunnen, dorto kommt noch twee Sülver- un een Bronzemedaille. 

2006 wunn se, nahdem se all twalf Mal Tweet ween weer un all as "Ewige Tweete" gull, ehr eersten Weltcup. 

Bi de Olympisch Winterspelen 2002 in Salt Lake City hett Swetlana Ischmuratowa Bronze mit de russisch Staffel wunnen. 2006 in Turin gelung hör eerst groot Eenzelerfolg, as se dat Eenzelrennen över 15 km vör Martina Glagow un Albina Achatowa up hör Naam schrieven kunn. Mit de Goldmedaille in de Staffel wurr se tweefack Olympiasiegerin. 

Nah de Olympiasaison 2006 hett se en Wettkamppaus inleggt un an' 10. April 2007 en Söhn (Mikhail) to Welt brocht. Intüschen hett se hör Loopbahn afslooten un arbeit as Afordnete in dat Sportkomitee vun dat russisch Parlament.

## Erfolge
* **Olympisch Winterspelen:**
** 2002: 1x Bronze (Staffel)
** 2006: 2x Gold (Eenzel, Staffel)

* **Weltmeesterschapen:**
** 1998: 1x Gold (Mannschap)
** 2001: 1x Gold (Staffel)
** 2003: 1x Gold (Staffel), 1x Sülver (Massenstart), 1x Bronze (Verfolgung)
** 2004: 1x Sülver (Staffel)
** 2005: 2x Gold (Staffel, Mixed-Staffel)

* **Gesamtweltcup:**
** 1x Platz 6 (1999/00)

* **Disziplinen-Weltcup:**
** 1x Siegerin in’ Eenzel-Weltcup (2005/06)

* **Weltcupsiege:**
** 2 (Stand: 13. Februar 2006)

## Weblenken
* Swetlana Ischmuratowa in de Datenbank vun de IBU (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Nikolai Nikolajewitsch Kruglow

**Nikolai Nikolajewitsch Kruglow** (russisch: Николай Николаевич Круглов; * 8. April 1981 in Gorki) is en ehmalger russisch Biathlet un Söhn vun den glieknaamigen spoodrieken Biathleten un Olympiasieger Nikolai Kruglow.

Sien Erfolge hett Nikolai Kruglow allesamt mit russisch Staffeln schafft: He is tweefack Weltmeester bi de Mixed-Staffel-Weltmeesterschapen, buterdem wunn he je eenmal Sülver bi de Olympisch Winterspelen 2006 un de Biathlon-Weltmeesterschapen 2005. 2007 wurr he Weltmeister mit de russisch Mannlüüdstaffel. 2008 kunn Kruglow nochmals mit de russisch Herrenstaffel Gold winnen un sück tosätzlich de russisch Mixed-Staffel Bronze sekern. 

In' Biathlon-Weltcup hett Kruglow dreemal Rennen wunnen. In de 2004/05 wunn he mit de  Verfolgung in Pokljuka sien eerst Weltcuprennen. Twee wiedere Siege reck he in Saison 2006/07, as he in Oberhof den Sprint as ok de nahfolgen Verfolgung wunn. 
Nikolai Kruglow nehm an den Olympisch Winterspelen 2010 in Vancouver deel. In' Eenzel reck he den 11. Platz.

Nah dat Enn' vun de Saison 2009/2010 geev he sien Rückträe bekannt, leet aber en latere aktive Rückkehr in den Biathlonsport apen.

## Wat he schafft hett

* **Olympisch Winterspelen:**
** 2006: 1x Sülver (Staffel)

* **Weltmeesterschapen:**
** 2005: 1x Gold (Mixed-Staffel), 1x Sülver (Staffel)
** 2006: 1x Gold (Mixed-Staffel)
** 2007: 1x Gold (Staffel)
** 2008: 1x Gold (Staffel), 1x Bronze (Mixed-Staffel)

* **Weltcupsiege:**
** 3 (Stand: 6. Januar 2007)

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
* Nikolai N. Kruglow in de Datenbank vun de IBU (engelsch)
* Profil bi den Russischen Biathlonverband (russisch)
* Profil up biathlon.com (engelsch)
* Porträt up biathlon2b.com
Kaija Parve

**Kaija Helinurm**, bit 1990 **Kaija Parve**, (; * 14. Juni 1964 in Tallinn) is en ehmalige Biathletin ut de fröhere eestnisch Sowjetrepubliek, de hüüdigen Republiek Eestland. To hör aktiv Tiet is se för de Sowjetunion antreeden, hüüd is se eestnisch Staatsbörgerin. Mit söben Weltmeestertiteln is se en vun de spoodriekst Biathletinnen överhoopt.

## Karriere
Parve fung 1971 mit den nordischen Skisport an un wessel denn to'n Biathlon, as de eersten Biathlon-Weltmeesterschapen för Fruen 1984 plaant wurrn. Hör Trainer weern Helgi Kivi, Aita Pääsuke un Tõnu Pääsuke. Se hörr mit to de eersten in disse Sportaart spoodriek Athletinnen. 1984 kemm se in' Sprint up Platz 7 un wurr Veerte in' 10-km-Wettbewarv. In de Staffel wunn se mit Wenera Tschernyschowa un Ludmilla Sabolotnjana ehr eersten Titel bi Weltmeesterschapen, dornah hett se bit 1988 fiev Mal in de Reeg Gold mit de sowjeetsch Staffel bi Weltmeesterschapen haalt. Ok in de Eenzeldisziplinen weer Parve spoodriek: 1985 wurr se Weltmeesterin in' Eenzel vör Sanna Grønlid un Eva Korpela  as ok 1986 in' Sprint vör Nadija Bjelowa un Eva Korpela. Doröverherut reck se 1985 in' Sprint un 1987 in' Eenzel noch twee Sülvermedaillen.

Hör best Saison in' Weltcup harr Parve 1984/85 as Darte in de Gesamtwertung. Se weer dormit de eerst un bit to de Saison 1988/89 de eenzige sowjeetsch Athletin, de en Platzeeren ünner de dree best Athletinnen in den Gesamtweltcup recken dee. Parve wurr 1985 un 1986 jewiels to de eestnisch Sportlerin vun dat Johr wählt. 

## Neben de Sportkarriere
1982 hatte se all an de Pädagogisch Universität Tallinn en Utbillen to en  Sportlehrerin anfungen un disse later ok afslooten. De eerst vun hör dree Döchter keem 1989 to  Welt. 1990 hett se de eestnischen Lichtathleten Marek Helinurm heiraadt un nehm de Naam vun hör Mann an. Nah dat Enn' vun hör sportlich Loopbahn nehm se en Anstellung bi de eestnisch Arbeitslosenversekerung an. Hör Dochter Ulla-Maarit Helinurm is ebenfalls Biathletin.

## Enkeld Nahwiesen
Swetlana Wladimirowna Petschorskaja

**Swetlana Wladimirowna Petschorskaja** (russisch: Светлана Владимировна Печёрская; * 14. November 1968 in Smolino bi Swerdlowsk; booren as: *Swetlana Dawydowa* (russisch: Светлана Давыдова)) is en ehmalge russische Biathletin.

In de Saison 1990/91 wunn se de Gesamtwertung in' Biathlon-Weltcup. 1990 kunn se bi de Weltmeesterschapen den Titel över 15 Kilometer vör Jelena Golowina un Petra Schaaf halen, van 1989 bit 1991 dreemal in Reeg ok mit de Staffel un mit de Mannschap. Mit söben Goldmedaillen is Petschorskaja dormit en vun de spoodriekste Biathletinnen bi Weltmeesterschapen överhoopt.

Bi de Olympisch Winterspelen 1992 in Albertville&nbsp;− as Fruen eerstmals an Biathlon-Wettkämpen deelnehmen drüffen&nbsp;− wunn se över de 15 Kilometer de Sülvermedaille achter Antje Miserky un vör Myriam Bédard.

## Weblenken
* Swetlana Petschorskaja up de Sieden vun de IBU (engelsch)
* Swetlana Petschorskaja in de Datenbank vun sportsreference (engelsch)
Düütsch Riek

**Düütsch Riek** weer de Naam vun’n düütschen Natschonaalstaat twischen 1871 un 1945 un togliek ok de staatsrechtlich Naam vun Düütschland bet 1943 (vun 1943 af amtlich – liekers nich offiziell proklameert – as Grootdüütsch Riek).

Bi’t *Düütsch Riek* in’t 19. un 20. Johrhunnert ünnerscheed een allgemeen vele Perioden: die Monarkie vun’t kaiserlich Düütschland (1871–1918), de pluralistisch, semipräsidentielle Demokratie vun de Weimarer Republiek (1919–1933) un de totalitäre Diktatur vun de Natschonaalsozialisten (1933–1945). In’e Övergangsperiode achterran vun’t besett Düütschland bet 1949 keem de Naam al wietgahns buten Gebruuk.

## Historie

### De Grünnen
Dat nege Kaiserriek gung an’n 1. Januor 1871 ut’n Noorddüütschen Bund herut. Dat weer de eerste heeldüütsch Natschonaal Staat mit en Verminnern: Dat Riek repräsenteer blots de lüttdüütsch Lösen, wat bedüüdt dat all de düütschen Staten buten Öösterriek vereenigt weer. En Grund dorför is de Daalslag 1866 in’n Düütsch Krieg, welk de Övermacht vun Preußen markeer. 

### Tohoopfaten
De Historie vun’t *Düütsche Riek* deelt sik in dree respektivmeng, wenn een de Besettentied inrekent, veer Afsneed:
# 1871–1918 Düütsch Kaiserriek ünner de Bismarck’sch Rieksverfaten
#: 1871–1890 Tied vun Riekskanzler Otto vun Bismarck
#: 1890–1918 wilhelminsch Epoch un Eerste Weltkrieg
# 1919–1933 Weimarer Republiek ünner de Weimarer Rieksverfaten
# 1933–1945 NS-Staat, „Deertet Riek“, af 1943 offiziell „Grootdüütsch Riek“, un de Tied vun’n Natschonaalsozialismus as historisch Epoch
# 1945–1949 vunde Hööftsiegermachten vun’n Twete Weltkrieg in Besettendeeln opdeelt, vunaf as „Düütschland as en Helet“ (*„Germany as a whole“)* nöömt un den Alliierten Kuntrollraad, den höögsten Regeersnsgewalt, in’t Helen un den Suldatereegouverneuren in’e enkelt Deeln as Treuhänderschop ünnerstellt.

## Enkeld Nahwiesen
Stratigraphie

**Stratigraphie**, **Stratigrafie** (latiensch *stratum* „Schicht“, ooldgreeksch *γρᾴφειν* grápheïn „schrieven“) oder ok *Schichtenkunne* betekent

* Stratigraphie, Unnersöken vun de Malschichten bi Biller,
* Stratigraphie, Lehr vun de Schichten in de Archäologie, un dorvun, wie se sik unnernanner verhoolt,
* Stratigraphie, Lehr vun de Schichten in de Geologie, un wie se sik unnernanner verhoolt,
** Biostratigraphie, bruukt Fossilien,
** Chronostratigraphie, interdisziplinär (stellt de Tieden fast),
** Lithostratigraphie, bruukt de Kennteken vun Steen (Material, Farv, Textur etc.),
** Magnetostratigraphie, befaat sik mit de Polarität vun dat Eerdmagnetfeld in Steen,
** Sequenzstratigraphie, befaat sik mit Saken in’n Schichtenverband, de upfallen doot un de to doon hefft mit de Dynamik vun de Sedimentatschoon.
Inse-Marie Ortgies

**Inse-Marie Ortgies**  boren Ommen (* 11. April 1944 in Ollnborg; † 13. August 2022) weer en düütsch Politikerin (CDU). Se weer verheiraadt un harr twee Kinner. 

## Utbillen un Berop
Nah hör Besöök vun de Volksschool in Funnix, Landkreis Wittmund, gung se up de  Realschool in Wittmund/Oostfreesland. Dornah hett se en Utbillen to en ländlich Huuswertschapsfru maakt. Van 1968 bit 1993 weer se Utbillersche in de ländlich Huuswertschap.
 
## Politik
Siet 1975 weer se Liddmaat vun de CDU un siet 1986 in’ Vörstand vun den Landsverband vun de CDU in dat Ollnborger Land. Van 1994 bit 2008 weer se Liddmaat in’ Landdag vun Neddersassen.

## Enkeld Nahwiesen
Ortgies

**Ortgies** is de Familiennaam von

* David Christian Ortgies (1786–1859), düütschen Pädagoog,
,
* Friedhelm Ortgies (* 1950), düütschen Politiker,
* Heinrich Ortgies (üm 1870–1937), düütschen Pistolen-Kunstruktör un Ünnernehmer,
* Ibo Ortgies (* 1960), düütsch-sweedschen Musikwetenschopper, Översetter un Bankkoopmann,
* Inse-Marie Ortgies (* 1944), düütsche Politikerin,
* Karl Eduard Ortgies (1829–1916), düütschen Goornbowetenschopper,
* Lisa Ortgies (* 1966), düütsche Feernsehjournalistin un Kolumnistin.

Kiek ok bi: Ortgies-Pistool.
Klinten (Landkreis Stood)

**Klinten** () is en lütten Oort in de Gemeen Öderquart (Samtgemeen Noordkeden) in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt in de Masch von Keden. Dat Water ut dat Rebeed warrt över dat Wischhobener Slüsenfleet afföhrt, dat in’n Süden von Klinten langslöppt.

De Naveröörd sünd Wechtern un Kamp in’n Noorden, Öderquart in’n Oosten, Kaidiek in’n Süden, Gehrener Sietwenn un de Seeweg in’n Süüdwesten un Hogenlucht un Wetterdiek in’n Westen.

## Historie

Klinten weer een von de dree Buurschoppen, ut de dat Kaspel Öderquart bestünn. Dor hebbt blangen Klinten sülvs aver ok noch en poor annere Öörd mit bihöört.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Öderquart in’n Kanton Freeborg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to dat Grevengericht Freeborg tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Freeborg. Na 1885 weer dat in’n Kreis Keden. 1932 is dat Deel von’n Kreis Stood worrn.

### Inwahnertall

Buurschop Klinten:

: * Buurschop mit Brook, Kaidiek un Brookhoff. Ahn de dree (aver mit Öderquart-Westerenn): 385 Lüüd, 64 Hüüs

### Religion

Klinten is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannis-Kark in Öderquart.

För de Kathoolschen is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

De *Klintweg*, de dör Klinten löppt, geiht an de Landsstraat 113 ran, de in’n Süüdwesten na Öberndörp geiht un in’n Noordoosten na Öderquart un Freeborg. In’n Westen geiht von de L&nbsp;113 de Kreisstraat 10 af över Süderdiek na Balje un in’n Noorden de K&nbsp;9 na Wechtern un Krummendiek.

De nächsten Autobahnen sünd de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg) un de Autobahn 27 (Afsnidd Cuxhoben–Bremerhoben). De Opfohrt 3 Stood-Oost op de A&nbsp;26 liggt so 39 Kilometer in’n Süüdoosten von Klinten an de L&nbsp;111 un de Opfohrt 1 Cuxhoben op de A&nbsp;27 üm un bi 41 Kilometer in’n Westen an de B&nbsp;73.

De nächste Bahnhoff is so bi twölv Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Wingst an de Nedderelvbahn von Cuxhoben na Hamborg.

### Scholen

Bet 2014 güngen de Kinner ut’n Oort op de Grundschool Öderquart. Nadem de School dichtmaakt hett, mööt de Kinner nu op de Grundschool Freeborg gahn oder köönt op Wunsch von de Öllern ok op de Grundschool Wischhoben oder Grundschool Balje gahn. Nadem se mit de Grundschool trech sünd, gaht de Kinner op de Oberschool Noordkeden oder op dat Vincent-Lübeck-Gymnasium in Stood. Se dröfft aver ok op dat Detlefsengymnasium in Glückstadt oder dat Gymnasium Warstood gahn.

## Footnoten
Klinten

**Klinten** betekent

* Klinten, Oort in de Gemeen Öderquart in’n Landkreis Stood, Neddersassen,
* Klinten, Oort in de Gemeen Mattensraad in’n Kreis Plöön, Sleswig-Holsteen,
* Klinten, Naturschuulrebeed bi Noordholt in de Gemeen Wuster Noordseeküst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

Kiek ok bi: Klint.
Hieronimus von der Decken

**Weipart Ludolf  Wigand von der Decken** (* 28. Februar 1781 op Laak; † 10. April 1845 in Veern) weer en düütschen Offzeer ut de Familie von der Decken.

Von der Decken is 1781 as Söhn von Claus von der Decken (1741–1803) boren. He weer Arvherr op Laak. Von 1794 af an hett he in de Armee deent. Toeerst as Kornett in dat 4. Kavallerieregiment, bi dat he 1801 Sekondeleutnant worrn is, un denn 1804 bet 1810 as Premierleutnant un Riddmeester in de King’s German Legion bi dat 1. swore Dragunerregiment un dat 3. lichte Draguner- (later Husaren-)Regiment. He weer 1807/1808 bi de Expeditschoon na Rügen dorbi. Ok gegen Kopenhagen un na Göteborg is he tagen un denn na Portugal. Dor hett he 1808 un 1809 den Trüggtog na Coruña (na de Slacht bi Talavera) mitmaakt. 1810 is he ut Familiengrünn na Düütschland trügg.

Von der Decken hett gegen Joseph Morand en Landstorm-Trupp opbaden, de aver wedder uteneenlopen is.

An’n 25. März 1813 hett de russ’sche General Friedrich Karl von Tettenborn von der Decken un Christian von Zesterfleth beopdragt, in Bremen-Veern en Legion ünner hannöversch Feldteken tohooptostellen, üm in de Freeheitskriege gegen de Franzosen gegenan to gahn. De Bremen-Veerner Husaren hebbt mit een Swadroon de Slacht an de Göhr mitmaakt un jüstso den Krieg von 1815. He weer 1813 toeerst Riddmeester, denn Major un is 1814 Oberstleutnant worrn. 1821 is he königlich hannöverschen Oberst bi dat 3. Husarenregiment worrn, 1831 Generalmajor un 1838 Generalleutnant. Siet 1834 weer he in Veern statschoneert. Ut’n aktiven Deenst is he in’n Januar 1845 rut.

He hett an’n 7. März 1816 Margarete Johanne Adelheid von der Wisch (20. Juni 1784–27. Dezember 1840) freet. De beiden harrn de Dochter Adelheid (30. November 1816–18. September 1895).

Privat hett he sik vördaan as Forscher to de Familiengeschicht un den Familienstammboom von de Familie von der Decken.

## Footnoten



## Weblenken

* Bild von Hieronimus von der Decken (däänsch)
Hünkenbüttel

**Hünkenbüttel** () is en lütten Oort mit twee Hööv in de Gemenen Balje un Krummendiek (Samtgemeen Noordkeden) in’n Landkreis Stood, Neddersassen. De Grenz twüschen de Gemenen löppt an de *Hünkenbütteler Straat* langs, de twüschen de beiden Hööv liggt.

## Geografie

De Oort liggt in de Masch von Keden. De Elv liggt so bi fiev Kilometer in’n Noorden. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na de Krummendieker Wettern hen af.

De Naveröörd sünd de Krummendieker Elvdiek un Krummendiek in’n Noordoosten, Wechtern mit Ridderhoff, Eggernkamp un Bredendiek in’n Süüdoosten, Baljerdörp un Süderdiek in’n Süüdwesten un Balje un de Baljer Elvdiek in’n Noordwesten.

## Historie

De Hööv von Hünkenbüttel sünd von öllers opdeelt twüschen de Kaspels Balje un Krummendiek. De Baljer Deel hett fröher to de Buurschop Eggerkamp höört un de Krummendieker Deel to de Buurschop Wester-Wechtern.

Dat Good Hünkenbüttel weer in Besitt von de Familie von der Decken.

### Goodsherrn

* –1916: Otto von der Decken
* 1916–1965: Herwart von der Decken
* 1965–: Herwart von der Decken

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1852 to dat Grevengericht Freeborg tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Freeborg. Na 1885 weer dat in’n Kreis Keden un 1932 is dat Deel von’n Kreis Stood worrn.

### Inwahnertall

Baljer (Eggerkamper) Deel:

Krummendieker (Wester-Wechterner) Deel:

### Religion

Hünkenbüttel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to de Kaspels von de Nicolai-Kark in Krummendiek un de Marienkark in Balje.

För de Kathoolschen in’n Baljer Deel is de Hillig-Krüüz-Kark in Oterndörp tostännig un för de in’n Krummendieker Deel de Hillig-Geist-Kark in Stood.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Hünkenbüttel liggt dicht bi de Landsstraat 111, de in’n Süüdwesten över Balje un Geversdörp na de Bundsstraat 73 bi Neehuus geiht un in’n Süüdoosten över Freeborg na Wischhoben.

De nächsten Autobahnen sünd de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg) un de Autobahn 27 (Afsnidd Cuxhoben–Bremerhoben). De Opfohrt 1 Cuxhoben op de A&nbsp;27 liggt so 38 Kilometer in’n Westen von Hünkenbüttel an de B&nbsp;73 un de Opfohrt 3 Stood-Oost op de A&nbsp;26 üm un bi 43 Kilometer in’n Süüdoosten an de L&nbsp;111.

De nächste Bahnhoff is so bi 15 Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Kumbarg an de Nedderelvbahn von Cuxhoben na Hamborg.

### Scholen

De Kinner ut’n Baljer Deel von’n Oort gaht op de Grundschool Balje, de ut’n Krummendieker Deel op de Grundschool Freeborg.

Nadem se mit de Grundschool trech sünd, gaht de Kinner op de Oberschool Noordkeden oder op dat Vincent-Lübeck-Gymnasium in Stood. Se dröfft aver ok op dat Detlefsengymnasium in Glückstadt oder dat Gymnasium Warstood gahn.

## Footnoten
Hogenlucht

**Hogenlucht** () is en Oort in de Gemeen Öderquart (Samtgemeen Noordkeden) in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt in de Masch von Keden. Dat Water ut dat Rebeed flütt af över de Krummendieker Wettern.

De Naveröörd sünd Bredendiek, Eggerkamp un Wechtern in’n Noorden, dat Westerenn von Öderquart un Klinten in’n Oosten, de Gehrener Sietwenn un Kaidiek in’n Süüdoosten, Tollboom un de Seeweg in’n Süden, Wetterdiek in’n Westen un Süderdiek in’n Noordwesten.

## Historie

Hogenlucht hett fröher to de Buurschop Bentwisch tohöört.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1852 to dat Grevengericht Freeborg tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Freeborg. Na 1885 weer dat in’n Kreis Keden un 1932 is dat Deel von’n Kreis Stood worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Hogenlucht is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannis-Kark in Öderquart.

För de Kathoolschen is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Hogenlucht löppt de Kreisstraat 10, de in’n Noordwesten över Bredendiek un Süderdiek na de Landsstraat 111 geiht un in’n Oosten an de L&nbsp;113 ran. De L&nbsp;113 geiht von dor in’n Noordoosten na Freeborg un in’n Süüdwesten na Öberndörp. Von de L&nbsp;113 geiht na Noorden de K&nbsp;9 na Krummendiek. In’n Westen geiht von de K&nbsp;10 de Straat *Wetterdiek* dör Wetterdiek na Neenslüüs an de K&nbsp;26 ran.

De nächsten Autobahnen sünd de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg) un de Autobahn 27 (Afsnidd Cuxhoben–Bremerhoben). De Opfohrt 3 Stood-Oost op de A&nbsp;26 liggt so 39 Kilometer in’n Süüdoosten von Hogenlucht an de L&nbsp;111 un de Opfohrt 1 Cuxhoben op de A&nbsp;27 üm un bi 39 Kilometer in’n Westen an de B&nbsp;73.

De nächste Bahnhoff is so bi twölv Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Wingst an de Nedderelvbahn von Cuxhoben na Hamborg.

## Footnoten
Bayreuth

**Bayreuth** [] is en kreisfree Stadt in den bayerischen Regeerensbezirk Oberfranken. De Stadt is Sitt vun de Regeeren vun Oberfranken,  vun den Bezirk Oberfranken un vun dat Landratsamt Bayreuth. Weltberühmt is Bayreuth dör de jährlich in dat Festspeelhuus up den Gröönen Hügel stattfinnen Richard-Wagner-Festspelen. Dat markgräflich Opernhuus hörrt siet 2012 to dat UNESCO-Weltkulturarv. Anners as de Naam vermoden lett, hörrt de Stadt eerst siet 1810 to Bayern. In Bayreuth leven 73.909 Inwahner (Stand: 31.12.2021) up en Flach vun 66,92 km. Dat Autokennteken vun Bayreuth is „BT“.

## Naam
1194 wurr de Oort as Baierrute in en Oorkunn vun den Bischop Otto II. von Bamberg eerstmals nömmt. De Naambestanddeel *-rute* is vermootlich as Rodung to düüden. Dat *Baier-* up Towannerer ut den bairischen Siedlungsruum verwiesen kunn, is umstreeden un nich nahtowiesen. Völ düüt dorup hen, dat de endgültige Naamsgeven eerst nah de sekundären Oortserweiterung tostannen keem un spezielle bayerische Interessen sichtbar maaken sull. Beleggt sünd in dat Bayreuther Landbook van 1421/24 ok de Beteeken  Peyeruth un Peyrreute, de Vörgängerkark vun de Stadtkark wurr tonächst as „Pfarr peyr Reut“ (Reut = *[[Oltstadt (Bayreuth)|Altenstadt]]*) betekent.

Dat „y“ vun den Stadtnaam düükt lang för de Inbesittnahme vun de Stadt dör Bayern all in dat 15. Johrhunnert eerstmals up. De Schrievwies vun den Landsnaam Bayern mit „y“ wurr vun Ludwig&nbsp;I. in dat Johr 1825 anordnet. De hüüdige Schrievform is 1625 in dat *Kulmbacher Bürgerbuch* beleggt, hett sück aber noch nich endgültig dörsett. Markgräfin Wilhelmine (1709–1758) hett de Stadt „Bareith“ nömmt.

## Söhns un Döchter vun de Stadt
* Ludwig Abeille (1761-1838) Pianist un Komponist
* Max von der Grün (1926-2005) Schriever
* Wilhelm Leuschner (1890-1944) Gewerkschafter un Wedderstandskämper

De Komponist Richard Wagner wurrd woll immer mit Bayreuth in Verbinnen brocht, is dor aber nich boren.

## Weblenken

* Litratur över Bayreuth in den DNB-Katalog
* Stadtplan mit dem BayernViewer
* Stadt Bayreuth
* Das Bayreuth der Markgräfin Wilhelmine
* Bayerische Schlösserverwaltung
* Rundgang durch Bayreuth
* Historisches in Bayreuth und Umgebung

## Enkeld Nahwiesen
Oliver Grundmann

**Oliver Grundmann** (* 21. August 1971 in Stood) is en düütschen Politiker von de CDU. He is siet 2013 Maat von’n Düütschen Bundsdag. 

Grundmann is 1971 as Söhn von en Klempner un en Kinnerkrankenswester in Stood boren. De Vader weer 1945 as Verdrevenen ut Pommern na Stood kamen. Na’n Realschoolafsluss 1987 in Stood hett he en Lehr as Chemielaborant in Buxthu maakt. 1993 hett he över de BBS Stood dat Abitur namaakt un is denn för twee Johr as Offzeer in Cuxhoben bi de Bundswehr ween. Verlaten hett he de Bundswehr as Hauptmann von de Reserve. Den Sold bi de Bundswehr wull he för sien Studium opsporen. 1995 hett he anfungen, Juristeree an de Universität Hamborg to studeren. He harr en Stipendium von de Konrad-Adenauer-Stiftung. 2001 hett he dat Studium mit dat Eerste Staatsexamen afslaten. 2005 hett he bi dat Oberlandsgericht Celle dat Twete Staatsexamen maakt. 

2001 is he Assistent von de Geschäftsleitung bi de Karl Meyer AG worrn. Later weer he Justitiar/Avkaat un Leitender Syndikus in dat Ünnernehmen. Von 2007 af an hett he as Geschäftsföhrer dat Dochterünnernehmen *CarboNXT GmbH* för CFK-Recycling opboot. Dat Recycling-Verföhren för CFK-Kunststoff, dat se dor utklamüsert hebbt, hett 2011 von’n Bundsweertschopsminister den Düütschen Rohstoffeffizienzpries kregen un ok de Utteeknung „Ort im Land der Ideen 2012“.

Oliver Grundmann is verheiraadt un hett dree Söhns. 

## Politik

1987 is Grundmann in de Junge Union un de CDU rin. Von 1995 bet 2003 weer he Bezirksvörsitter von de Junge Union Elv-Werser. He is 1996 in’n Stadtraad von Stood wählt worrn un is siet 2001 Viez-Börgermeester von Stood.  

2001 hebbt de Wählers em in’n Landkreis Stood in’n Kreisdag wählt. He is dor Viez-Vörsitter von de CDU-Frakschoon un Vörsitter von’n Regionalplanungs- un Ümweltutschuss. 

Bi de Bundsdagswahl 2013 hett Grundmann 47,6 Prozent von de Eerststimmen in’n Bundsdagswahlkreis Stood I-Rodenborg II kregen un is direkt wählt worrn. As Afornten is he ordentlich Maat in’n Utschuss för Ümwelt, Naturschuul, Bo un Reaktersekerheit un Viez-Maat in’n Utschuss för Weertschop un Energie. 

He sitt in’n Opsichtsraad von de Elv-Kliniken Stood-Buxthu un de Iesenbahnen un Verkehrsbedrieven Elv-Werser.

## Footnoten



## Weblenken

* Grundmann sien Websteed (hoochdüütsch)
Carl Hesse

**Carl Hesse** oder **Karl Hesse** is de Naam von

* Carl Hesse (1827–1895), düütschen Architekt un Bobeamten,
* Carl Hesse (1831–1907), düütschen Politiker,
* Karl Hesse (1865–?), düütschen Verwaltungsbeamten,
* Karl Hesse (* 1936), düütschen Arzbischop,
* Johann Carl August Hesse (1808–1882), öösterriekschen Örgelboer.
Friedrich von Negelein

**Julius Philip Friedrich Leo von Negelein** (* 17. Juli 1792; † 16. September 1873 in Labiau) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Von Negelein is 1792 boren. He hett 1813 bet 1815 as Freewilligen an de Freeheitskriege deelnahmen. 1815 bet 1825 weer he bi dat Militär, dat he as Premierleutnant verlaten hett. 1827 bet 1833 weer he Feldmeter bi de Generalkommission.

Von Negelein weer von 1836 bet 1869 Landraad von’n Kreis Labiau. 1861 hett he den Charakter von en Gehemen Regerungsraad kregen. He is 1869 in dat Regerungskollegium Königsbarg intreden.

Von 1849 af an weer he för den Wahlkreis Königsbarg 2 (Labiau, Wehlau) Afornten von dat Prüüßsche Aforntenhuus.

Von Negelein hett an’n 3. November 1825 Karoline Elten (12. Oktober 1807–4. Dezember 1871) freet. De beiden harrn de Kinner Bertha Juliane (25. September 1826–1. März 1894), Therese Helene (31. Oktober 1828–1. September 1900), Helene Josephine Amalie (29. September 1833–7. November 1912) un Leo Friedrich (14. Mai 1835–10. Mai 1905).

## Footnoten
Ernst Penner

**Ernst Penner** (* 16. Juli 1883 in Paskallwen; † 26. November 1940 in Königsberg) weer en düütschen Politiker von de NSDAP.

Penner is 1883 in Paskallwen boren. Na de Middelschool in Tilsit is he von 1898 bet 1900 an de Ünneroffzeersvörschool Weilburg un von 1900 bet 1902 an de Ünneroffzeersschool Weißenfels utbillt worrn. 

Von 1902 bet 1919 weer Penner Soldat bi dat Infanterie-Regiment Nr. 43, mit dat he von 1914 bet 1918 an’n Eersten Weltkrieg deelnahmen hett. In’n Krieg is he mit dat Ieserne Krüüz II. Klass un mit dat Verwunntenafteken uttekent worrn.

Von’n 29. Oktober 1919 bet 29. Mai 1933 weer Penner Landsböversekretär bi de Provinzialverwaltung in Oostprüßen. To’n 28. Mai 1933 hett he vertredungswies dat Amt as Landraad von’n Kreis Labiau övernahmen. Von’n 1. November bet 26. Dezember 1933 hett he düsse Opgaav denn kommissarsch daan, bevör he an’n 27. Dezember 1933 offiziell Landraad worrn is.

As Maat von de NSDAP (Matennummer 19.247) harr Penner von de Midd von de Johren 1920 af an en Reeg Posten in de Partei: von’n 25. September 1925 bet 31. Dezember 1925 weer he Propagandaleiter un denn bet 15. September 1928 Oortsgruppenkassenwart von de Oortsgrupp Königsbarg. An’n 16. September 1928 is he Goschatzmeester von’n Go Oostprüßen worrn. Tosätzlich hett he an’n 1. September 1929 de Opgaven as Kreisleiter von de Kreise Königsbarg-Stadt, Königsbarg-Land un Fischhausen övernahmen, wat he bet to’n 30. April 1930 bleven is. 

Von’n 20. April 1932 bet 14. Oktober 1933 weer Penner Afornten in’n Prüüßschen Landdag. In’n März 1935 is he för den Afornten Max Stülpner in’n Rieksdag narückt, in den he bet to sien Dood 1940 den Rieksdagswahlkreis Oostprüßen 1 vertreden hett. Na sien Dood hett Erich Post sien Mandaat övernahmen.

Siet Januar 1935 weer Penner ok Maat von’n prüüßschen Provinzialraad von de Provinz Oostprüßen.

Penner hett an’n 4. Oktober 1909 Meta Broschke freet. De beiden harrn den Söhn Paul.