open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dialekt

En **Dialekt** (latiensch *dialectus*, *-os*, utlehnt ut ooldgr. *diálektos* ‚Ümgangsspraak, Praatwies, Mundaart‘, billt to *dialégesthai* ‚miteen snacken‘), ok **Mundaard** nömmt, is en öörtliche oder landschopliche Spraakvarietät. He kann sik vun änneren Dialekten so ok as vun de Standardspraak (oorsprünglich Schriftspraak) in all Spraakberieken, as Phonologie, Grammatik, Morphologie, Satzbo, Woordschatt un Idiomatik ünnerscheedt.

Vun den Begreep „Dialekt“ is de Begreep „Akzent“ düütlich aftogrenzen, wo disse sik blots op de Utspraak un de Betonen betüht.

De Ünnerdeel vun de Spraakwetenschop, de sik mit dat Beschrieven vun Dialekten befaten deit, warrt Dialektologie nömmt. In de ne’ere Linguistik sett sik ok de Soziolinguistik mit Dialekten ut’neen. Sowiet literarsche Warken in en Dialekt verfaat sünd, snackt man vun Dialektliteratur. 

## Literatur

* 
* Wiktor M. Schirmunski: *Deutsche Mundartkunde. Vergleichende Laut- und Formenlehre der deutschen Mundarten.* Hrsg. und kommentiert von Larissa Naiditsch, unter Mitarbeit von Peter Wiesinger. Aus dem Russischen übersetzt von Wolfgang Fleischer. Lang, Frankfurt am Main u.&nbsp;a. 2010, ISBN 978-3-631-59973-0.
* Joachim Göschel, Norbert Nail, Gaston Van der Elst (Ruutgevers): *Zur Theorie des Dialekts. Aufsätze aus 100 Jahren Forschung. Mit biographischen Anmerkungen zu den Autoren* (= *[[Zeitschrift für Dialektologie und Linguistik]].* Beihefte, Neue Folge Nr.&nbsp;16). Franz Steiner, Wiesbaden 1976, ISBN 3-515-03498-6.
* 
* 
* 
* 
* Alfred Lameli: *Strukturen im Sprachraum. Analysen zur arealtypologischen Komplexität der Dialekte in Deutschland*. De Gruyter, Berlin 2013, ISBN 978-3-11-033123-3.
* Karl-Heinz Göttert: *Alles außer Hochdeutsch. Ein Streifzug durch unsere Dialekte.* Ullstein, Berlin 2011, ISBN 978-3-550-08877-3.

## Weblenken

* Diskusschoon Dialekt vs. Spraak
* Regionalsprache.de
* Dialektometrie.com
* Kaart „Dialekt“ – „Mundart“ – „Platt“
Virus

**Virus** betekent

* de Eentahl vun Viren, dat sünd lüttje biocheemsche Partikels, de een krank maken könnt,
* Computervirus, en schädliche Software,
* Virus, en vörmolige franzöösche Automarke.
Virion

**Virion** (Plural Viria, Virionen oder Virions), hen un wenn ok **Viron**, is de Beteken vun en enkelten Virus, wenn he nich binnen in de Zell vun en Weert togange is, man buten.

En Virion besteiht ut een oder twee Moleküle vun Nukleinsüer, faken mit en Proteindopp dor umto. Düsse Dopp warrt Kapsid nömmt. Unner Umstänn sitt noch annere Proteine in dat Virion in. De sünd denn dor togange as Enzyme. Bi en Reeg vun Viren besteiht dat Virion tosätzlich ut en ütere Lipidmembran, dat is de Virushüll. De Virionen höört, just so, as de Viren, de sik bloß mit Hölp vun frömme Zellen vermehren könnt, nich to de Leevwesen, vunwegen, datt se keen egen Stoffwessel hefft. 

## Belege
Uthleererbarg

**Uthleererbarg** () is en lütten Oort in de Gemeen Hagen in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de polietsche Oortschop Uthleer mit to.

## Geografie

De Oort liggt op en Geestsporn, de in en Moorrebeed mit dat Grienenbargsmoor in’n Noordoosten un dat Grote Moor in’n Noordwesten rinreckt. Dat Grote Moor billt dat Siedland von de Masch von Oosterstood. De Geestsporn höört to de Oosterholter Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt na Westen hen na’n Uthleererbarger Randgraven af un von dor wieder in’n Indiekkanaal. Na Noorden to liggt dat Naturschuulrebeed Bargsmoor/Rechtenflethermoor.

De Naveröörd sünd Rechtenflethermoor un Wittenbarg in’n Noorden, Grienenbargshusen, Kassbrook un Hagen in’n Noordoosten, Harmonie in’n Oosten, Neenhusen, Leernst un Born in’n Süüdoosten, Uthleer mit Cleve un Rechtebermoor in’n Süden, Weersbermoor in’n Süüdwesten, Offenwardermoor in’n Westen un Saanstermoor in’n Noordwesten.

## Historie

De Oort Uthleererbarg is eerst in dat 19. Johrhunnert anleggt worrn.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort weer fröher in’n Kreis Geestmünn. 1932 is dat Deel von’n Kreis Wersermünn worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.

De Oort höört al von öllers bi de Gemeen Uthleer mit bi, de an’n 1. Januar 2014 Deel von de Gemeen Hagen worrn is. Sietdem is Uthleererbarg Deel von de Oortschop Uthleer binnen de Gemeen Hagen.

### Inwahnertall

### Religion

Uthleererbarg is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Nicolai-Kark in Uthleer.

För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Jesu-Kark in Geestmünn tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

För Uthleererbarg is de freewillige Füürwehr Uthleer mit tostännig.

### Verkehr

En Stück in’n Oosten von Uthleererbarg löppt de Landsstraat 134 langs, de in’n Süden över Uthleer, Meyenborg un Swonewebel na Bremen-Blomendaal geiht un in’n Noordoosten över Hagen un Braamst na Stubben un Beverst. Lüttjere Straten loopt direkt na Uthleer un in’n Westen na Weersbe un Offenwarden.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Bremerhoben), de direkt an’n Oort langslöppt. De Opfohrt 12 Hagen liggt so veer Kilometer in’n Noorden von Uthleererbarg an de K&nbsp;51.

De nächsten Bahnhööv sünd so bi 18 Kilometer wied weg in’n Oosten/Noordoosten de Bahnhoff Lübbs un de Bahnhoff Stubben an de Bahnlien Bremen–Bremerhoben. Op de Nedderwerserbahn hett dat von 1911 bet 1931 Personenverkehr geven. De Bahnhööv Offenwarden un Wersbe legen good veer Kilometer in’n Westen.

### Scholen

De Kinner gaht na de Grundschool Uthleer.

## Footnoten
Olendiek

**Olendiek** betekent

* Olendiek, Landstreek in Land Wusten,
* Olendiek, Oort in de Gemeen Rethen in’n Landkreis Heidkreis, Neddersassen,
* Olendiek, Oort in de Gemeen Haselau in’n Kreis Pinnbarg, Sleswig-Holsteen.
Kaak (Mehrdüdig Begreep)

**Kaak** betekent

* Kaak, Warktüüg för de Straaf von Lüüd, de as Verbrekers ansehn worrn sünd,
* Kaak, Gebüüd in Lübeck,
* Kaʿak, araabsch Brood,
* Kaak, pakistaansch Brood,
* Kaak (* 1940), indischen Cartoonist.

**KAAK** is afkört för

* Kommission für Archäologie Außereuropäischer Kulturen,
* KAAK, Radiosenner in Montana, USA.

**Kaak** is de Familiennaam von

* Heinrich Kaak (1891–1975), düütschen Vehdokter,
* Lion Kaak (* 1991), nedderlandschen Footballspeler,
* Mustapha Kaak (1893–1984), tuneeschen Politiker,
* Othman Kaak (1903–1976), tuneeschen Historiker,
* Tom Kaak (* 1978), nedderlandschen Footballspeler.

Kiek ok bi: Kaaks, Kaack.
Olendiek (Land Wusten)

De **Olendiek** is en Streek Land an de Westküst von Land Wusten.

## Geografie

De Olendiek is de ole Dieklien von de Noordsee, bevör in dat Johr 1635 dat Neefeld indiekt worrn is. Achter’n Olendiek na binnenlands liggt de Nedderstreek.

De Hüüs an’n Olendiek höört to verscheden Kaspels un warrt indeelt in: Misselwardener Olendiek, Padingbüddeler Olendiek, Dorumer Olendiek, Cappeler Olendiek un Spieker Olendiek.
Boddenopweken

**Boddenopweken** (in de Fackspraak ok **Liquefakschoon**) is en Vörgang, bi dat waterrieke sandige Boddenschichten dör stark Schuckeln fletig warrt. So en Vörgang kann to’n Bispeel bi Eerdbeven beobacht warrn un dorbi ok to Schadens an de Infrastruktur föhren. Sünners Schichten mit fienen Sand un siete Waterpermeabilität – dat Dörlaten vun Water – sünd dörfor anfallig. Dorbi wirkt en Druck (dynamische Last), de sik na all Sieten hen foortsetten deit, op dat Water, dat sik kuum tosamenpressen lett. Dat Water weer vörher twüschen de fienen Sandkoorns, de tosamen en faste Föög billt hebbt. En Ströömdruckgefäll, wat ok as Porenwateröverdruck betekent warrt, boet sik dordör in de Sandschicht op. De Koornföög warrt dorbi verdicht un verlütt dorbi sien Scheerfastigkeit. So warrt de Sandschicht to en fleten Sand-Water-Bree, wobi Rebeten vun’n Ünnergrund rutpresst warrn künnt. Op disse Wies warrt de hele Schicht instabil, so dat dor sogors Hüüs in versacken künnt. In’t Watt oder an’n natten Sandstrand kann een den Effekt ok beobachten, wenn de natte Sand bi’t Oppedden üm den Foot rüm hoochquellt.

## Weblenken

* Bodenverflüssigung (YouTube-Video)
* Soil Liquefaction Web Site (engelsch)
Sigmund Hein

**Sigmund Hein** (* 6. Februar 1868 in Freiwaldau; † 16. Dezember 1945 in Wien) weer en öösterrieksch Lepidopteroloog.

## Leven
Sigmund Hein, 1868 in Freiwaldau boren, wurr, nahdem he de Kadettenschool in Liebenau afslooten harr, Beropsoffizier in de K.u.k. Armee. 1905 wurr he to’n Hauptmann befördert un nah den Eersten Weltkrieg as Oberst in den Ruhestand versett. He hett sück denn in Linz daal laaten, wo he as Vörsitter vun de *„entomologischen Arbeitsgemeinschaft“* tätig weer.
Sigmund Hein is 1945 in dat Öller vun 77 Johren in Wien storven.

## Wirken
Wesseln Garnisonen wiels sien Militärloopbahn, as etwa de in Sandschak Novi Pazar, Graz, Marburg an der Drau, Görz, Imst, Jungbunzlau, Cavalese oder Olmütz hemm hüm dat mögelk maak, ut de verscheedenst Regionen vun de öösterrieksch-ungarsch Monarkie en riek Kollektschoon vun Bottervagels tosommentodragen. Dorneben bedreev Hein spoodriek de Uptucht vun Bottervagels. Sien besünner Interesse gull den Geometriden (Spannern) un hier de Gattung *Eupithecia*.

## Warken
* Upsatz in: *Jahresbericht des Wiener Entomologischen Vereins 22*, 1911;
* Upsätze in: *Zeitschrift des österreichischen Entomologischen Vereins 5*, 1920, 11, 1926, 13, 1928, 14, 1929, 18, 1933, 20, 1935 un 21, 1936;

## Literatur
* *Zeitschrift der Wiener entomologischen Gesellschaft 30,* 1945, S. 59-61, mit Warksverteeken;
* *Oberösterreichischer Musealverein 93,* S. 104 f. Mit Warksverteeken;
* Biografie In: Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950 (ÖBL). Band 2, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1959, S. 246.
Wiedenfeld

**Wiedenfeld** betekent

* Wiedenfeld, fröheren Oort in de Stadt Bergheim in’n Rhien-Erft-Kreis, Noordrhien-Westfalen.

**Wiedenfeld** is de Familiennaam von

* Hugo von Wiedenfeld (1852–1925), öösterriekschen Architekt,
* Kurt Wiedenfeld (1871–1955), düütschen Natschonaalökonoom un Diplomaat,
* Otto von Wiedenfeld (1816–1877), öösterriekschen Beamten un Politiker,
* Paul Wiedenfeld (1868–1940), düütschen Verwaltungsbeamten.

Kiek ok bi: Wiedenfelder Höhe.
Jonas Hector

**Jonas Hector** (* 27. Mai 1990 in Saarbrücken) is en düütsch Footballspeler. He speelt för den 1. FC Köln. Meest wurrd he as Linksverteidiger, af un to aber ok in dat defensiv Middelfeld insett.

## Karriere as Footballprofi
### Vereen
In dat Öller vun 18 Johren kunn sück de in dat saarländsch Kleinblittersdorf-Auersmacher upwussen Hector noch nich vörstellen, Footballprofi to wurrn. En entspreekend Angebot vun den VfL Bochum hett he nah den Upsptieg vun sien  Heimatvereen SV Auersmacher in de Football-Böverliga Rhienland-Palz/Saar in dat Johr 2009 aflehnt. In’ Sömmer 2010 is he denn aber doch to de U-21-Mannschap vun den 1. FC Köln wesselt. Twee Johr later gelung den 1,85 grooten Speler ünner Trainer Holger Stanislawski de Sprung in de Profimannschap. Dor hett he as Afwehrspeler an’ 18. August 2012 sien Profidebüt in de DFB-Pokal-Begegnung vun den 1. FC Köln gegen de SpVgg Unterhaching (2:1) geven. Sien eerst Tweetligaspeel hett Hector an’ 27. August 2012 maakt. Sien Debüt in de Bundsliga geev he an’ 23. August 2014 (1. Speeldag) bi dat 0:0 in dat Heimspeel gegen den Hamborger SV; sien eerst Bundsligadoor hett he an‘ 4. Oktober 2014 (7. Speeldag) bi de 2:3-Nedderlaag in dat Utwärtsspeel gegen Eintracht Frankfurt in de 66. Minute mit dat Door to’n 2:2 schaaten.

Sien Verdrag bi den 1. FC Köln löppt bit 2021.

### Natschonalmannschap
An‘ 7. November 2014 wurr Hector eerstmals in de düütsch Natschonalmannschap beropen. Tovör harr he weder in en Jöögdleistungszentrum noch in en Junioren-Natschonalmannschap speelt.. Bundestrainer Joachim Löw hett hüm denn in dat Lännerspeel an‘ 14. November 2014 gegen Gibraltar in de 72. Minüüt för Erik Durm inwesselt. Hector stunn 2015 as eenzig Natschonalspeler in all negen Spelen in de Startelf un speel immer över de vull Distanz – mit Utnahm vun dat letzt Speel gegen Frankriek, in dat he wegen en Besehren vör de Tiet utwesselt wurr. 
Hector hett ok an de Football-Europameesterschap 2016 deelnommen un hett all söss Turnierspelen över de vull Distanz bestreeden. An‘ 2. Juli 2016 hett he in dat Veertelfinalspeel gegen Italien in dat Elfmeterscheeten den entscheeden Elfmeter to den Intoog vun de düütsch Natschonalmannschap in dat Halffinale verwannelt In‘ Ansluss an dat Speel wurr he to’n „Man of the Match“ wählt. 
Hector stunn in den Kader vun de DFB-Utwahl bi den Konföderatschonen-Pokal 2017 in Russland. In dat Turnier keem he up veer Insätze, dorünner dat Finale gegen Chile, dat mit 1:0 wunnen wurr. 

Bit hüüd (Stand 6. September 2017) hett he 35 Lännerspelen maakt un dorbi 3 Doren schaaten.

## Utbillen
Hector hett 2008 an dat Ludwigsgymnasium in Saarbrücken dat Abitur afleggt. Siet 2014 studeert he in en Feernstudium Bedrievswertschapslehre an de Universität Ollnborg.

## Weblenken

* Hector in de Datenbank vun Weltfußball.de
* Jonas Hector in de Datenbank vun Fußballdaten.de
* Jonas Hector in dat Datencenter vun den DFB

## Enkeld Nahwiesen
Baaksbarg

**Baaksbarg** () is en lütten Oort in de Gemeen Eiten in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de polietsche Oortschop Bassen.

An’n Oostrand von Baaksbarg liggt ok dat enkelte Huus von Bassenerwümm.

## Geografie

De Oort liggt in dat siede Rebeed twüschen den Süüdarm un den Noordarm von de Wümm.

De Naveröörd sünd Hu’e mit de Breednau in’n Noorden, Kamp in’n Noordoosten, Otterbarg in’n Oosten, Nadah, Egypten un Brillkamp in’n Süüdoosten, Köbens, Bornmoor un Bre’enmoor in’n Süden, Booköss un Sao’ern in’n Süüdwesten un Ebbensiek un Rutendorp in’n Noordwesten.

## Historie

De Oort Baaksbarg kummt 1823 toeerst in ole Böker vör.

1895 hett de Anboer Hermann Fehsenfeld de Kunzession kregen, in Baaksbarg en Gasthuus apen to maken.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1852 to de Oostvaagdie in dat Gogericht Achem tohöört un von 1852 bet 1885 to dat Amt Achem. Na 1885 weer dat in’n Kreis Achem. 1932 is dat Deel von’n Kreis Veern worrn.

De Oort hett von öllers bi de Gemeen Bassen mit bihöört. De Gemeen Bassen is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Eiten worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Baaksbarg is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Petrus-Kark in Eiten. Düsse Kark is 1861 boot worrn. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Laurentius-Kark in Achem tohöört.

För de Kathoolschen is de St.-Matthias-Kark in Achem tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

För Baaksbarg is de freewillige Füürwehr Bassen mit tostännig.

### Verkehr

Dör Baaksbarg löppt de Kreisstraat 2, de in’n Noorden na Hu’e un Quelkhoorn un dor an de Landsstraat 154 ran geiht un in’n Süüdwesten över Sao’ern na Eiten an de Landsstraten L&nbsp;168 un L&nbsp;167. De L&nbsp;154 föhrt von Quelkhoorn in’n Noordwesten na Leendaal un in’n Oosten na Otterbarg, Söttmer un Rodenborg. De L&nbsp;167 geiht von Eiten in’n Süden na Achem.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Bremen–Hamborg). De Opfohrt 52 Eiten liggt so acht Kilometer in’n Süüdwesten von Baaksbarg an de L&nbsp;167.

De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Sao’ern an de Bahnlien Hamborg’Bremen.

### Scholen

De Kinner ut Baaksbarg gaht na de Grundschool Bassen. Ok ganz fröher al sünd de Kinner in Bassen na de Volksschool gahn.

## Literatur

*  Christel Barning, Elisabeth Schnakenberg: *Bassen – Geschichte und Geschichten von 1259 bis heute.* Atelier im Bauernhaus, Hu’e 2013, ISBN 978-3881321075

## Footnoten
Benedikt II.

De Hillige **Benedikt II.** (* in Rom; † 8. Mai 685, ok dor) weer Paapst van 683 bit 685.

Benedikt II. stamm ut de röömsch Familie vun de Savelli. He weer Nahfolger vun Leo II., un ofschons he all in‘ Juni 683 wählt wurr, wurr he eerst an‘ 26. Juni 684 weeht, wiel tonächst de Bestätigung vun de Wahl dör Kaiser Konstantin IV. in Konstantinopel intohalen weer.

He hett sück spoodriek um Versöhnung mit den Herrscher vun dat Byzantiensch Riek bemöht, nahdem dat Verhältnis tovör dör den Monotheletismusstriet belast ween weer. So hett he dat henkreegen, dat de Wahl vun de künftig Päpste dör den Exarchen in Ravenna bestätigt wurrn kunn. Ok dat Upheeven vun de Autokephalie (karklich Unafhängigkeit) vun Ravenna kunn he recken. An‘ 8. Mai 685 is he in Rom storven. Dat is ok sien kathoolsch Gedenkdag.

## Literatur
* Friedrich Wilhelm Bautz: Benedikt II., Papst. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 1, Bautz, Hamm 1975. 2., unverännert Uplaag Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1, Sp. 481–482.
* Georg Schwaiger: Benedikt II. In: Lexikon des Mittelalters (LexMA). Band 1, Artemis & Winkler, München/Zürich 1980, ISBN 3-7608-8901-8, Sp. 1858.
* Indrag in de Catholic Encyclopedia (engelsch)

## Weblenken
Ebbensiek

De **Ebbensiek** () is en lütten Oort in de Gemeen Otterbarg in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de polietsche Oortschop Hu’e.

## Geografie

De Oort liggt op en lüttje Geestinsel, de in dat siede Rebeed twüschen Noordarm un Süüdarm von de Wümm liggt. De Hüüs von’n Ebbensiek staht dorbi direkt an’n Noordarm. Dat Rebeed in’n Süden is as Naturschuulrebeed Hu’er Wümmdaal schuult un dat in’n Westen as Borgfeller Wümmwischen.

Bi’n Ebbensiek is de Grenz, bet to de in de Wümm noch Ebb un Flood to marken sünd.

De Naveröörd sünd Seebargen in’n Noorden, Rutendorp in’n Noordoosten, Quelkhoorn un Hu’e in’n Oosten, Baaksbarg in’n Süüdoosten, Sao’ern un Klüverdamm in’n Süden, de Bremer Oortsdeel Överneeland in’n Süüdwesten, de Bremer Oortsdeel Borgfeld in’n Westen un Timmersloh in’n Noordwesten.

## Historie

De eersten Hüüs von’n Ebbensiek hebbt op dat Noordöver von de Wümm op Rebeed legen, dat 1666 an Bremen fullen is. Düsse Hüüs hebbt to Katrepel höört un nu to’n Oortsdeel Borgfeld. Vondaag warrt düsse Deel aver mehrstendeels *An’n Hexenbarg* nöömt un nich mehr Ebbensiek. De Naam Ebbensiek is övergahn op de Hüüs, de in Neddersassen staht. De eerste Hoff op de vondaag neddersassische Sied is in dat 19. Johrhunnert anleggt worrn. Dat weer de Hoff von dat hüdige Gasthuus Meyerdierks. Eerst an’t Enn von dat 19. Johrhunnert is denn en tweten Hoff anleggt worrn un in dat 20. Johrhunnert noch mehr Hüüs.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1859 to dat Amt Otterbarg tohöört un denn von 1859 bet 1885 to dat Amt Achem. Na 1885 weer dat in’n Kreis Achem, de 1932 Deel von’n Kreis Veern worrn is.

De Oort hett al jümmer to de Gemeen Hu’e höört. De Gemeen Hu’e is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Otterbarg worrn. Sietdem höört de Oort binnen de Gemeen to de Oortschop Hu’e.

### Inwahnertall

### Religion

De Ebbensiek is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Leevfroon-Kark in Hu’e.

För de Kathoolschen is de St.-Matthias-Kark in Achem tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

För’n Ebbensiek is de freewillige Füürwehr Hu’e mit tostännig.

### Verkehr

Knapp een Kilometer in’n Noordoosten von’n Ebbensiek löppt de Landsstraat 154 langs, de in’n Noordwesten över Seebargen un Heidbarg na Falkenbarg an de L&nbsp;133 ran geiht un in’n Oosten över Quelkhoorn na Otterbarg. De Verkehr na Süüdwesten hen is dör de Wümm afsperrt.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremerhoben–Bremen–Wasra). De Opfohrt 19 Horn-Leh liggt so teihn Kilometer in’n Süüdwesten von’n Ebbensiek an de *[[Leendaler Heerstraat]]*.

De nächste Bahnhoff is so bi ölven Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Sao’ern an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

## Footnoten
Egypten

**Egypten** betekent

* Egypten, Oort in de Gemeen Dötling in’n Landkreis Ollnborg, Neddersassen,
* Egypten, Oort in de Gemeen Eiten in’n Landkreis Veern, Neddersassen.

Kiek ok bi: Ägypten, Egypt, Grootsteengraff Egypten.
Egypten (Landkreis Veern)

**Egypten** () is en lütten Oort in de Gemeen Eiten in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Eiten höört de Oort to de polietsche Oortschop Bassen.

## Geografie

De Oort liggt op de Achem-Veerner Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na de Wümm hen af. Na Noordoosten liggt dat Otterbarger Moor, dat deelwies ok as Naturschuulrebeed Otterbarger Moor schuult is.

De Naveröörd sünd Nadah in’n Noorden, Otterbarg-Bahnhoff in’n Noordoosten, Wümmingen in’n Oosten, Rootlook, Middelsdörp un Tüchten in’n Süüdoosten, Hoffstall, Calshoop un Brammer in’n Süden, Bassen in’n Süüdwesten un Brillkamp in’n Westen.

## Historie

De Oort Egypten kummt 1823 toeerst in ole Böker vör. Wat dat mit’n Naam op sik hett, dat is nich kloor. Een Theorie is, dat dat dor en Lagerplatz von Taters geven hett, de woll ok *Ägypters* nöömt worrn sünd. Aver en Bewies för düsse Theorie gifft dat nich.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1852 to de Oostvaagdie in dat Gogericht Achem tohöört un von 1852 bet 1885 to dat Amt Achem. Na 1885 weer dat in’n Kreis Achem. 1932 is dat Deel von’n Kreis Veern worrn.

De Oort weer von öllers Deel von de Gemeen Bassen. Bassen is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Eiten worrn. Sietdem höört Egypten binnen de Gemeen to de Oortschop Bassen.

### Inwahnertall

### Religion

Egypten is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Petrus-Kark in Eiten. Düsse Kark is 1861 boot worrn. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Laurentius-Kark in Achem tohöört.

För de Kathoolschen is de St.-Matthias-Kark in Achem tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

För Egypten is de freewillige Füürwehr Bassen mit tostännig.

### Verkehr

An’n Noordwestrand von Egypten löppt de Landsstraat 168 langs, de in’n Noordoosten na Otterbarg un Söttmer geiht un in’n Süüdwesten över Bassen un Eiten na de Bremer Oortsdelen Oosterholt un Hemeln. Von de L&nbsp;168 geiht in Bassen in’n Süden de L&nbsp;156 na Achem af. Bi Otterbarg-Bahnhoff geiht von de L&nbsp;168 de L&nbsp;155 af, de op Langwedel un Veern to löppt.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Bremen–Hamborg), de een Kilometer in’n Süden von’n Oort langslöppt. De Opfohrt 51 Posthusen liggt so fiev Kilometer in’n Oosten von Egypten an de L&nbsp;155.

De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Otterbarg an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

### Scholen

De Kinner ut Egypten gaht na de Grundschool Bassen. Ok ganz fröher al sünd de Kinner in Bassen na de Volksschool gahn.

## Literatur

*  Christel Barning, Elisabeth Schnakenberg: *Bassen – Geschichte und Geschichten von 1259 bis heute.* Atelier im Bauernhaus, Hu’e 2013, ISBN 978-3881321075

## Footnoten
Eiten-Süüd

**Eiten-Süüd** () is een von de twee Oortschoppen binnen de Gemeen Eiten, in de de Oort Eiten indeelt is. Dat liggt in’n Landkreis Veern, Neddersassen.

## Geografie

De Naveroortschoppen sünd Eiten-Noord in’n Noorden, Booköss in’n Noordoosten, Schaaphusen op en lütt Stück in’n Oosten, Emßen in’n Süden un Eiterdamm in’n Westen.

## Historie

De Oortschop is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen inricht worrn, as sik de Eenheitsgemeen Eiten billt hett. De Gemeen Eiten, so as se bet to’n 1. Januar 1963 bestahn hett (bevör dor de Gemenen Eiterdamm, Meyerdamm, Sao’ern, Bookhöss, Schaaphusen un Bassen tokamen sünd), is dorbi in twee Oortschoppen mit egene Oortsvörsteihers opdeelt worrn: Eiten-Süüd un Eiten-Noord.

### Oortsvörsteihers

* 1981–1986: Kurt Meier
* opstunns: Gerda Großklaus

## Weblenken
Dohm

**Dohm** betekent

* Dohm, Oort in de Gemeen Eiten in’n Landkreis Veern, Neddersassen,
* Dohm, Oort in de Gemeen Dohm-Lammersdorf in’n Landkreis Vulkaneifel, Rhienland-Palz.

**Dohm** is de Familiennaam von

* Alfred Dohm (1922–1982), düütschen Politiker,
* Bernhard Dohm (1905–1986), düütschen Politiker,
* Christian Konrad Wilhelm von Dohm (1751–1820), düütschen Diplomaat un Schriever,
* Ernst Dohm (1819–1883), düütschen Översetter, Redaktör un Schauspeler,
* Gaby Dohm (* 1943), düütsch-öösterrieksche Schauspelerin,
* Hedwig Dohm (1831–1919), düütsche Schrieversche,
* Hinrich Dohm (1865–1943), düütschen Parlamentarier,
* Horst Dohm (1930–1998), düütschen Politiker,
* Peter Meyer-Dohm (* 1930), düütschen Volksweert,
* Volker Dohm (* 1943), düütschen Physiker,
* Will Dohm (1897–1948), düütschen Schauspeler.

Kiek ok bi: Dom, Doom.
Puvogel

**Puvogel** betekent

* Puvagel (*Upupa epops*), Soort Vagel.

**Puvogel** is de Familiennaam von

* Friedrich Puvogel (1836–1907), düütschen Politiker,
* Hans Puvogel (1911–1999), düütschen Politiker,
* Heinz Puvogel (1891–1980), düütschen Ünnernehmer,
* Renate Puvogel (* 1936), düütsche Kunstkritikerin,
* Ulrike Puvogel (1944–2018), düütsche Historikerin.
Heinz Puvogel

**Heinz (Hinrich) Puvogel** (* 17. April 1891 in Bassen; † 30. August 1980) weer en düütschen Ünnernehmer.

## Leven

Puvogel hett 1909 bi’n Hag-Kunzern anfungen un is 1912 Sekretär von Ludwig Roselius worrn. Na’n Eersten Weltkrieg is he in’n Vörstand von de Seehandel AG beropen worrn un hett as de „rechte Hand“ von Roselius gullen. He is 1938 in’n Opsichtsraad von de Kaffee Hag AG beropen worrn un na Roselius sien Dood 1943 Vörsitter von’n Opsichtsraad worrn. Dat is he bet in de Johren 1970 bleven.

An’t Enn von de Johren 1960 weer he ok Vörsitter von’n Opsichtsraad von de Focke-Wulf GmbH. Tosätzlich weer he Geschäftsföhrer von de Böttcherstrate GmbH un de Bremer Werkschau GmbH.

1919 hett he Herta Schröder (12. Mai 1898–22. Oktober 1964) freet. De beiden hebbt in Överneeland leevt un harrn den Söhn Edgar H. Puvogel (10. März 1920–3. Juni 2002), de later ok dat Leid över de Böttcherstrate övernahmen hett. Heinz Puvogel gell ok as Kunstleevhebber. He is op’n Karkhoff in Bremen-Oosterholt begraven.

## Ehren

* Groot Bundsverdeenstkrüüz

## Footnoten
Bre’enmoor

**Bre’enmoor** () is en lütten Oort in de Gemeen Eiten in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de polietschen Oortschoppen Bassen un Schaaphusen.

## Geografie

De Oort liggt an’n Rand von de Achem-Veerner Geest un dat Moor an de Wümm. Dat Water ut dat Rebeed flütt över’n Bassener Möhlengraven na’n Süüdarm von de Wümm hen af.

De Naveröörd sünd Baaksbarg un Hu’e in’n Noorden, Nadah, Köbens, Egypten, Brammer un Brillkamp in’n Oosten, Bassen un Bassenergrund in’n Süden, Schaaphusen in’n Süüdwesten un Möhlendoor, Booköss un Sao’ern in’n Westen.

## Historie

De Oort Bre’enmoor kummt in dat 19. Johrhunnert toeerst in ole Böker vör.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Achem in’n Kanton Achem höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to de Oostvaagdie in dat Gogericht Achem tohöört un von 1852 bet 1885 to dat Amt Achem. Na 1885 weer dat in’n Kreis Achem. 1932 is dat Deel von’n Kreis Veern worrn.

De Hööv von Bre’enmoor weren opdeelt op de veer Gemenen Bassen, Sao’ern, Eiten un Schaaphusen un hebbt dormit de veer Oortsdelen Bassener Bre’enmoor, Eiter Bre’enmoor, Sao’erner Bre’enmoor un Schaaphuser Bre’enmoor billt.

Eiter Bre’enmoor weer en Exklaav un nich direkt mit dat Rebeed von Eiten verbunnen. Dorüm is düsse Oortsdeel 1926 in de Gemeen Bassen wesselt. Eiter Bre’enmoor warrt vondaag ok Bornmoor nöömt.

Sao’ern is 1963 Deel von de Gemeen Eiten worrn un Schaaphusen 1968. Mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. Juli 1972 sünd de Gemenen Bassen un Eiten denn in de Gemeen Eiten tohoopgahn. Sietdem höört Bre’enmoor binnen de Gemeen to de Oortschoppen Bassen un Schaaphusen. Dat Sao’erner Bre’enmoor höört vondaag to de Oortschop Schaaphusen mit to.

### Inwahnertall

Bre’enmoor (allens tohoop):

Bassener Bre’enmoor:

Eiter Bre’enmoor:

Sao’erner Bre’enmoor:

### Religion

Bre’enmoor is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Petrus-Kark in Eiten. Düsse Kark is 1861 boot worrn. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Laurentius-Kark in Achem tohöört.

För de Kathoolschen is de St.-Matthias-Kark in Achem tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

För Bre’enmoor sünd de freewillige Füürwehrn Bassen un Eiten tostännig.

### Verkehr

Bre’enmoor is in’n Süden an de Landsstraat 168 anbunnen, de in’n Westen na Eiten un na de Bremer Oortsdelen Oosterholt un Hemeln geiht un in’n Noordoosten na Bassen un Otterbarg. In’n Noorden is Bre’enmoor verbunnen mit de Kreisstraat 2, de wiedergeiht na Hu’e un Quelkhoorn an de L&nbsp;154.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Bremen–Hamborg). De Opfohrt 52 Eiten liggt so fiev Kilometer in’n Süüdwesten von Bre’enmoor an de L&nbsp;167.

De nächste Bahnhoff is knapp fiev Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Sao’ern an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

## Footnoten
Grasbrook

**Grasbrook** betekent

* Grasbrook, fröhere Brooklandschop bi Hamborg,
* Groot Grasbrook, fröheren Hambörger Stadtdeel, nu Deel von de HavenCity,
* Lütt Grasbrook, Hambörger Stadtdeel,
* Grasbrook, plaanten Hambörger Stadtdeel,
* *[[Grasbrook (Schipp)|Grasbrook]]*, en Schipp.
Lindheim (Landkreis Veern)

**Lindheim** () is en lütten Oort in de Gemeen Eiten in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de polietsche Oortschop Schaaphusen.

## Geografie

De Oort liggt op de Achem-Veerner Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över’n Bassener Möhlengraven na’n Süüdarm von de Wümm hen af.

De Naveröörd sünd Schaaphusen in’n Noorden, Bassen mit Bassenergrund un Bassenerkamp in’n Noordoosten, Heinsbarg un Lüttjen Hollen in’n Oosten, Üserdicken in’n Süüdoosten, Bössel un Laheit in’n Süden, Emßen mit Up’m Vie un Emßerthünen in’n Süüdwesten, Eiten in’n Westen un Eitermöhlen in’n Noordwesten.

## Historie

Lindheim is 1827 grünnt worrn. In dat Johr hebbt ölven Köpers dat Rebeed bi’n Amtmann von dat Amt Achem op Arventins köfft un ünner sik opdeelt.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1852 to de Westvaagdie von dat Gogericht Achem tohöört, dat 1852 denn to dat Amt Achem worrn is. Na 1885 weer dat in’n Kreis Achem. 1932 is de Kreis Achem mit’n Kreis Veern tohoopgahn un hett den ne’en un grötteren Kreis Veern billt.

De Oort hett fröher to de Buurschop un later to de Gemeen Emßen höört. 1927 is de Oort von Emßen in de Gemeen Schaaphusen wesselt. Düsse Gemeen is 1963 Deel von de Gemeen Eiten worrn. Vondaag höört Lindheim binnen de Gemeen to de Oortschop Schaaphusen.

### Inwahnertall

### Religion

Lindheim is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Petri-Kark in Eiten. Düsse Kark is 1861 boot worrn. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Laurentius-Kark in Achem tohöört.

För de Kathoolschen is de St.-Matthias-Kark in Achem tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

För Lindheim is de freewillige Füürwehr Eiten mit tostännig.

### Verkehr

In’n Noorden an Lindheim langs löppt de Landsstraat 168, de in’n Westen över Eiten na de Bremer Oortsdelen Oosterholt un Hemeln geiht un in’n Noordoosten över Bassen na Otterbarg. Von de L&nbsp;168 gaht na Süden twee Landsstraten af: in Eiten de L&nbsp;167 na Achem un in Bassen de L&nbsp;156 na Üsen.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Bremen–Hamborg), de direkt dör den Oort dörföhrt. De Opfohrt 52 Eiten liggt so dree Kilometer in’n Westen von Lindheim an de L&nbsp;167.

De nächsten Bahnhööv sünd so bi söss Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Sao’ern an de Bahnlien Hamborg–Bremen un in’n Süüdwesten de Bahnhoff Achem an de Bahnlien Wunsdörp–Bremen.

### Scholen

De Kinner ut Lindheim gaht na de Grundschool Schoolstraat in Eiten. Ok fröher sünd se al jümmer in Eiten na Volksschool gahn.

## Footnoten
Lindheim

**Lindheim** betekent

* Lindheim, Oort in de Gemeen Altenstadt in’n Wetteraukreis, Hessen,
* Lindheim, Oort in de Gemeen Eiten in’n Landkreis Veern, Neddersassen.

**Lindheim** is de Familiennaam von

* Alfred von Lindheim (1836–1913), düütsch-öösterriekschen Koopmann,
* Hermann Dietrich Lindheim (1790–1860), düütschen Ünnernehmer,
* Irma Lindheim (1886–1978), US-amerikaansche Zionistin,
* Karl Friedrich David von Lindheim (1791–1862), düütschen Offzeer,
* Wilhelm von Lindheim (1835–1898), düütsch-öösterriekschen Industriellen un Iesenbahnfachmann.
Bodo

**Bodo** betekent

* Bodo, düütschen Vörnaam,
* Bodo, Volk in Noordoostindien,
* Bodo, Spraak von dat Bodo-Volk,
* Bodo, Spraak in de Zentralafrikaansche Republiek,
* Bodo, Schädel von *Homo erectus*, de in Bodo d'Ar, Äthiopien, funnen worrn is,
* Bodó, Gemeen in Brasilien,
* Bodo, Oort in Nigeria,
* Bodø, Stadt in Noorwegen,
* Bodo, Oort in’n Kreis Timiș, Rumänien,
* *[[Bodo – Eine ganz normale Familie]]*, düütschen Speelfilm ut dat Johr 1989,
* *[[bodo (Stratenmagazin)|bodo]]*, Stratenbladd in’n Ruum Baukem un Düörpm.

**Bodo** oder **Bodó** is de Familiennaam von

* Andrea Bodó-Molnár (* 1934), ungaarsche Turnerin,
* Antal Bodó (* 1958), ungaarschen Ringer,
* Béla Bodó (* 1963), ungaarschen Historiker,
* Christopher Bodó (* 1991), kanaadsch-ungaarschen Ieshockeyspeler,
* Cristiano Bodo (* 1968), italieenschen Bischop,
* Eugeniusz Bodo (1899–1943), poolschen Schauspeler un Speelbaas,
* Friedrich Bodo (1893–1978), öösterriekschen Geograaf,
* Gábor Bodó (1941–2011), ungaarschen Volleyballspeler,
* Henricus Bodo († 1553), düütschen Geistlichen un Abt,
* Viktor Bodó (* 1978), ungaarschen Speelbaas un Bühnenbillner,
* Zoltán Bodó (* 1957), ungaarschen Sportschütten.
Thiemo Röhler

**Thiemo Röhler** (* 2. Juni 1979 in Cuxhoben) is en düütschen Politiker von de CDU. He is siet 2017 Afornten in’n Landdag von Neddersassen.

## Leven

Röhler is 1979 as Söhn von de Schoolmeesterscher Margot Röhler un den Bedrievsweert Walter Röhler in Cuxhoben boren. He is in dor ok opwussen un weer von 1986 bet 1990 op de Grundschool Olenbrook. Von 1990 bet 1992 hett he de Orientierungsstufe in Olenbrook besöcht un güng 1992 op dat Amandus-Abendroth-Gymnasium in Cuxhoben. Dor hett he 1999 sien Abitur maakt. Na dat Abitur hett he sien Wehrdeenst bi de Bundswehr afleist un weer in Eckernföör, Flensborg un bi dat Marienflegergeswader 3 op’n Flegerhorst Noordholt as Feernmeller insett. 2000 hett he en Studium von de Juristeree an de Leibniz-Universität Hannover anfungen un dor 2005 sien Eerst Staatsexamen maakt. He hett 2005 as Anstellten bi de CDU-Frakschoon in’n Neddersassischen Landdag arbeidt un weer von 2005 bet 2007 wetenschoplichen Mitarbeider bi Perfesser Hinrich Rüping an de Universität Hannover.

Von 2007 bet 2009 hett he sien Rechtsreferendariat maakt un dorbi dat Amtsgericht Borgwedel, de Staatsanwaltschop Hannover, den Landkreis Cuxhoben un de Ünnernehmerverbänn Neddersassen kennenlehrt. In’n März 2009 hett he an dat Oberlandsgericht Celle dat Referendariat mit dat Twete Staatsexamen afslaten. Siet 2009 is he as Avkaat in Cuxhoben sülvstännig.

## Politik

Röhler is 1997 in de Junge Union un 1998 in de CDU rin. Von 1999 bet 2003 weer he Kreisvörsitter von’n JU-Kreisverband Cuxhoben un von 2003 bet 2009 Bezirksvörsitter von’n JU-Verband Elv-Werser.

2004 is he Maat von’n Stadtraad von de Stadt Cuxhoben worrn un hett dor 2009 dat Leid von de CDU-Frakschoon övernahmen. 2011 is he ok in’n Kreisdag von’n Landkreis Cuxhoben wählt worrn. Dor hett he in de Utschüss för Finanzen un Hoochbo un Straat un Verkehr seten.

Bi de Landdagswahl in Neddersassen 2013 weer he Direktkannedaat för de CDU in’n Wahlkreis Cuxhoben un hett 41,4&nbsp;% von de Eerststimmen kregen. Dormit kunn he sik nich gegen Uwe Santjer von de SPD dörsetten un is nich in’n Landdag intagen.

Bi de Landdagswahl in Neddersassen 2017 weer he wedder Direktkannedaat in’n Wahlkreis Cuxhoben un hett düt Maal 34,0&nbsp;% von de Eerststimmen kregen. Dat hett wedder nich utreckt, üm sik gegen Santjer dörtosetten. Röhler is denn aver över Platz 22 von de CDU-Landslist in’n Landdag intagen.

## Weblenken

* Röhler sien Websteed (hoochdüütsch)
Sinai

**Sinai** betekent

* Sinai-Halvinsel, Halvinsel in’n Nahen Oosten,
* Sinai, Barg op de Halvinsel Sinai, Ägypten,
* Sinai, Wööst op de Halvinsel Sinai,
* Fatu Sinai, Eiland bi Timor,
* Sinai, Oort in Estado, Oosttimor,
* Sinai, Oort in Kentucky, USA,
* Sinai, Oort in Mississippi, USA,
* Sinai, Oort in South Dakota, USA,
* Sinai, Oort in Virginia, USA,
* Sinai, Oort ut de Bibel.

**Sinai** is de Familiennaam von

* Arik Sinai (* 1949), israeelschen Sänger,
* Gizella Varga Sinai (* 1944), iraansche Malerin,
* Jakow Grigorjewitsch Sinai (*Yakov Sinai*; * 1935), russ’schen Mathematiker un Physiker,
* Khosrow Sinai (* 1941), iraanschen Speelbaas,
* Naftali Herz Tur-Sinai (1886–1973), israeelschen Philoloog.

Kiek ok bi: Mount Sinai.
Katalin Szőke

**Katalin Szőke** [] (* 17. August 1935 in Budapest; † 27. Oktober 2017 in Los Angeles, Kalifornien) weer en ungarsch Swemmsportlerin.

Se is as Dochter vun Márton Homonnai, en Olympiadeelnehmer in‘ Waterball, boren, de aber as Kriegsverbreeker nah Argentinien flücht is. Se hett denn de Gebortsnaam vun hör Moder annommen un kunn dordör ok för dat ungarsch Swemmteam uploopen un an internatschonalen Wettkämpen deelnehmen. 

In dat Öller vun 16 Johren wurr se Düppeloympiasiegerin bi de Olympisch Spelen 1952 in Helsinki. Se wunn sowohl de 100&nbsp;m Freestil (vör Johanna Termeulen un Judit Temes) as ok mit de 4×100&nbsp;m Freestilstaffel vun de ungarsch Mannschap. 

Bi de Europameesterschapen 1954 in Turin kunn se todem den Titel över 100&nbsp;m Freestil vör Judit Termes un Geertje Wielema winnen. Dorto keem noch den Goldmedaille mit de ungarsch Freestilstaffel.

1956 is se in de USA flücht, wiel dat in Ungarn politisch Unruhen geev. Dor hett se denn den ungarschen Waterballspeler Kálmán Markovits heiraadt, vun de se later weer scheedt wurr. Se hett denn Árpád Domján, ok en Waterballspeler, heiraadt, mit de se en Söhn harr. Se hemm den ungarschen Naam Domján in Domyan ännert. Hör Söhn Bryan weer later Basketballspeler. Se sülvst hett in en Bank arbeit un weer ok as Model tätig. 
 
1985 wurr se in de Ruhmeshall vun den internatschonalen Swemmsport upnommen.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
* [Indrag up de Sieden vun de International Swimming Hall of Fame (engelsch)](http://www.ishof.org/katalin-szoke-(hun).html)
* Katalin Szőke in de Datenbank vun Sportsreference.com (engelsch)
* Würdigung (mit Foto) up de Siet vun dat Ungarsch Natschonale Olympische Komitee (ungarsch)
Sev Berd

**Sev Berd** (armeensch Սև բերդ, översett *Swarte Festung*; russ’sch Чёрная Кре́пость, *Chornaya Krepost*) is en verlaten Festung, de von de Kaiserlich Russ’sche Armee in’n Westen von de Stadt Gjumri (in de Provinz Schirak, Armenien) anleggt worrn is. De Festung is en natschonal Bodenkmaal von Armenien un driggt de Denkmaalnummer 8.1/2.

## Historie

De Festung liggt acht Kilometer von de Grenz na de Törkie af. De Bo von de Festung weer en Reakschoon op’n Russ’sch-Törkschen Krieg von 1828/1829. De Stadt Gjumri is 1813 an’t Enn von’n Russ’sch-Persischen Krieg mit’n Freden von Gulistan Deel von dat Russ’sche Kaiserriek worrn un hett to de Tied noch *Kumajri* heten.

De Bo von de Festung hett 1834 anfungen. De Festung leeg op’n Topp von en lütten Barg. De Bo is aver eerst 1847 trech worrn. Wieldes hett de Stadt 1837 den ne’en Naam *Alexandropol* kregen (nadem Zar Nikolaus I. de Stadt besöcht hett, to Ehren von’n Zar sien Fro, Alexandra Fjodorowna).

De Anlaag is kumplett rund un ut swarte Steen boot. Dorvon hett de Festung ok ehren Naam kregen. Na’n Krimkrieg is de Festung noch wedder utboot worrn un hett den Rang von en Festung Eerste Klass kregen.

De Festung is nienich belagert worrn, harr aver strateegsch Bedüden in’n Russ’sch-Törkschen Krieg von 1877/1878. Nadem Russland in düssen Krieg Festungen in Kars un Batumi innahmen harr, is de Festung in Alexandropol to en Festung twete Klass rafstuft worrn.

In de Johren 1940 is blangen Sev Berd de Russ’sche 102. Militärbasis anleggt worrn, de bet vondaag besteiht.

1975 is blangen Sev Berd ok de Moder-Armenien-Statue von Gjumri boot worrn.

De Russen hebbt de ole Festung later an dat armeensche Ministerium för Verdeffenderen övergeven. 2005 is se an Hajk Hajrapetjan verköfft worrn un 2012 von Hajrapetjan an de Familie Balasanjan. De aktuelle Besitter is Samvel Balasanjan (gliektiedig Börgermeester von Gjumri), de de Festung as Kunzerthall un as en Hotel herricht hett. Ok en Museum is dor inricht.

## Weblenken
Hainan

**Hainan** betekent

* Hainan, Eiland in de Chineesche See,
* Hainan, Provinz von China,
* (3024) Hainan, en Asteroid,
* Hainan, autonomen Bezirk von de Tibeters in de Provinz Qinghai, China,
* Hainan, Stadtbezirk in de Stadt Wuhai in dat Autonome Rebeed Binnere Mongolie, China,
* Hainan, Gemeen in de Stadt Hailun in de Provinz Heilongjiang, China,
* Hainan, Gemeen in de Stadt Xichang in de Provinz Sichuan, China,
* Hainan Airlines, fröhere Flegersellschop ut China,
* Hainan Auto Works, fröheren Autoboer ut China.
Ahmad Zahir

**Ahmad Zahir** (; * 14. Juni 1946 in Kabul; † 14. Juni 1979 an’n Salangpass bi Kabul) weer en afghaanschen Sänger.

## Leven

Ahmad is an’n 14. Juni 1946 (24. Jauza 1325 na’n Sünnen-Hidschra-Klenner) as Söhn von Quraisha un den Dokter Abdul Zahir boren, de later ok Ministerpräsident von Afghanistan weer. He is en ethnischen Paschtuun, de Familie stammt ut de Provinz Laghman. He weer op dat Habibia-Gymnasium in Kabul un hett al in siene Schooltied Musik maakt. Sien School afslaten hett he an de Darul Malimeen.

1967 hett he en Pädagogik-Studium an de Universität Nee-Delhi anfungen. In düsse Tied weer sien Vader de afghaansche Baadschopper in Indien. Zahir hett sien Studium aver opgeven, üm sien ganze Tied för de Musik to hebben. He keem 1969 na Afghanistan trügg un hett bi de *[[Kabul Times]]* arbeidt. Ok för dat Studio Afghan Films hett he arbeidt. In düsse Tied hett he sien eerst Album opnahmen un ok mit de Musikers Nainawaz un Taranasaz tohooparbeidt. In de Johren 1970 hett Zahir en Reeg Alben rutbrocht. In de Leder hett he faken Kritik an de Regeren ünnerbrocht. He hett Stilelemente von de afghaansche Musik mit de von Indien un von de westliche Musik verbunnen. He hett siene Leder vör allen op Dari un op Paschtuunsch sungen.

Zahir weer twee Maal verheiraadt. Von siene eerste Fro, de he 1969 freet harr, hett he sik 1973 scheden laten. He hett denn 1977 wedder freet. Mit de eerste Fro harr he den Söhn Rishad un mit siene twete Fro de Dochter Shabnam, de kort na Zahir sien Dood boren is.

Na offizielle Angaven is Zahir an’n 14. Juni 1979 bi en Autounfall an’n Salangpass doodbleven. Dat gifft aver ok Berichten, dat he ümbrocht worrn is.

Ofschoonst Zahir blots över en Tiedruum von teihn Johr Musik maakt hett, höört he to de wichtigsten Lüüd, de de modeerne afghaansche Musik schapen hebbt. Siene Leder sünd in Afghanistan noch bet vondaag wiedhen bekannt.

## Diskografie

* 1967: *Dilak bin*
* 1967: *Bahar*
* 1968: *Shab ha-e- zulmani*
* 1969: *Madar*
* 1969: *Awara*
* 1970: *Ghulam -e-Qamar*
* 1970: *Sultan e- Qalbha*
* 1971: *Az Ghamat ay Nazaneen*
* 1971: *Gulbadaan* 
* 1971: *Yaare Bewafa*
* 1971: *Laily*
* 1972: * Ahmad Zahir und Jila*
* 1972: *Ahange Zindagee*
* 1973: * Shab-e Hijraan*
* 1973: *Dard-e-Dil*
* 1974: *Neeshe Gashdum*
* 1975: *Aasheq rooyat Man* 
* 1976: *Lylee Jaan*
* 1977: *Ahmad Zahir ba Sitara Ha*
* 1978: *Um Baamanee*
* Shamali
* *Aye Rashke Gol Ha*
* *Live*
* *Wairana Manzil*
* *Gol Haye Jawedan*
* *Songs from Afghanistan*
* * Yad Ha Wa Khatera Ha*
* * Yad Ha Wa Khatera Ha 2*
* *Majlesi*

## Weblenken

* Websteed to Ahmad Zahir (engelsch)
König-Fahd-Damm

De **König-Fahd-Damm** ( *Dschisr al-Malik Fahd*) is en 25 Kilometer lange Straat, de ut Brüggen un Dämm besteiht un den Inselstaat Bahrain över’n Golf von Bahrain (Deel von’n Persischen Golf) mit’n fasten Wall von Saudi-Arabien (bi Khobar, Provinz asch-Scharqiyya) verbinnt. Dat is de eenzige Landweg ut Bahrain rut.

De Straat hett veer Fohrbahnen för Autos un is 24,6&nbsp;Meter breed. De Straat besteiht ut fiev Brüggen, de alltohoop 12,43&nbsp;Kilometer lang sünd. De Brüggen sünd dör dat Eiland Umm an Nasan, Dämm un dat opschüddt Zentraaleiland verbunnen.

## Historie

De eersten Plaans för en Brügg twüschen Saudi-Arabien un Bahrain hett dat in de Johren 1950 geven. En Schridd dor hen weer, dat Bahrain 1967 von Linksverkehr op Rechtsverkehr ümstellt hett, so as he in Saudi-Arabien un de annern Länner in de Region gellt. An’n 8. Juli 1981 hebbt de Minister för Finanzen un natschonale Weertschop von Saudi-Arabien, Mohammed Aba Al-Khail, un de Minister för industrielle Entwicklung von Bahrain, Yousuf Ahmed Al-Shirawi, in Bahrain en Verdrag över’n Dammbo ünnerschreven. De Bo is dör de Bofirma Ballast Nedam utföhrt worrn. An’n 25. November 1986 is de Damm denn von Emir Isa bin Salman Al Chalifa un König Fahd ibn Abd al-Aziz inwieht worrn. Nöömt worrn is de Damm na’n König Fahd von Saudi-Arabien. De Kösten weren 1,2 Milljarden US-Dollar, de kumplett Saudi-Arabien betahlt hett. Bi’n Bo sünd 147.000 Tunnen Stahl verbruukt worrn. 2001 sünd 2,7 Milljonen Fohrtüüg mit estemeert teihn Milljonen Passascheers över den Damm föhrt.

Op halven Weg is en 66&nbsp;Hektar groot Eiland opschüddt worrn, de to’n halven Deel to Bahrain un to’n annern Deel to Saudi-Arabien höört. Düt Zentraaleiland () is de eenzige Landgrenz von Bahrain.

För de Tokumst is plaant, ok noch en König-Hamad-Damm to boon, de ok en Bahnlien över den Golf von Bahrain föhrt.

## Weblenken
Virusinfektschoon

Vun en **Virusinfektschoon** warrt snackt, wenn Viren dat up en Leevwesen afsehn hefft un toseht, datt se dor rinkaamt un sik dor in vermehrt. Sockse Leevwesen könnt Planten, Deerter oder ok Minschen ween. Normolerweise reageert de Organissen, wenn he vun Viren angrepen warrt. Dor kann he ok en Infektschoonskrankheit bi kriegen. Viren könnt sik bloß man binnen de Zellen vun en Weert vermehren. Ohn Weert geiht dat nich. Elk Aart vun de Viren hett dor en sunnerliche Reege vun Zellen, Organe un Leevwesen bi, de se angriepen un wo se sik in vermehren deit. Dat kann angahn, dat Immunsystem kriggt mit, datt en Zell angrepen un ummuddelt warrt to'n Vermehren vun den Virus. Denn warrt so en Zell dootmaakt. Dor kummt denn en Sweer bi tostanne, dat ok annere Zellen angriepen oder tweimaken kann. Tolest kann dor denn en Krankheit bi rutsuern, de just vun düsse Aart vun Virus utlööst warrt. 

Mit den Loop vun de Evolutschoon hefft sik de Viren dörsetten konnt, de an'n besten anpasst sünd an ehren Weert. Wenn de Weert dor to dull vun angrepen warrt oder tolest dootgeiht, weer dat nich good for en Virus. He bruukt ja düssen Weert, um sik to vermehren. De Krankheiten un Süken, de liekers vun den Virus bi sien Weert utlööst weert, sünd amenne man bloß Folgen vun de Infektschoon, also vun dat Immunsystem siene Reaktschoon up de Viren ehren Angreep. Bi de Minschen gifft dat allerhand Virusinfektschonen, de sünd man mack, un annere,de sünd unbannig gefährlich, egolweg, ob se behannelt weert, oder nich. 

Over de ganze Welt utbreedt hefft sik de Rhinoviren. Dor kann een Snööv vun kriegen un se weern nich up to holen, just so, as de Viren, wo en Waarten vun kriggt oder Herpes simplex. Sunnerlich gefährlich sünd Viren, de sik noch nich anpasst hefft an den Minschen as ehren Weert, as dat Marborg-Virus un dat Ebola-Virus. De wecken Viren, as dat HI-Virus un dat Virus, wo een de Dullsüke vun kriegen kann, könnt nich upholen weern bi dat Vermehren, wiel se den Weert en tiedlang nich schaden doot, ofschoonst de Viren al wietergeven weern könnt. 

In'n Momang gifft dat nich veel Virusinfektschonen, wo een sik al vorweg gegen pocken laten kann.
Fackspraak

En **Fackspraak**, ok **Technolekt**, is de Spraken de for en sunnerlich Fackrebeed oder en sunnerliche Branche gellen deit. De Fackspraken boot up de Allgemeene Spraken up un is dor mit verbunnen. As Kennteken höört to de Fackspraken sunnerlich de Fackbegreepe un Frömdwöer, wat tohopen dat Fackvokabular utmaken deit. Buten sien Fackrebeed is dat meist gor nich begäng oder de wecken Wöer weert dor anners in bruukt, as in'e Algemeene Spraken. Ok in'e Grammatik un Utspraak könnt sik Fackspraak un Normolspraken verschelen.