Habens (Bremen)

**Habens**  is en vun de 19 Stadtdelen vun Bremen. He höört to’n Stadtbezirk Midden. Oortsamt West is tostännig för Industriehabens, Oortsamt Neestadt/Woltmershusen för Neestädter Haben un Hogendoorshaben. Överseehaben in Bremerhoben hett keen Oortsamt.

## Historie
Mit de Johrhunnerten is de Werser jummer sieder wurrn. Al in dat 17. Johrhunnert konnen dor de Seescheep um nich mehr bit na Bremen henföhren. De Bremer Haben lä nu avers midden in de Stadt. Dat weer de Slachte. Nun mössen de Seescheep in Vegesack fastmaken un jem ehr Göder ümladen up Werserkähn. De bröchen denn allens na de Stadt. Mit de Tiet weer dat avers to üm un ok to düür un dor hett de Börgermeester Johann Smidt dor för sorgt, dat 1827 Bremerhaben mit en groden Seehaben grünnt wurrn is. Dor hefft de Bremers dat Land för vun den König vun Hannober köfft. As dat mit de Technik wieder güng un de Werser nu ok utbaggert weern konn, hett Bremen denn 1887 den Europahaben boot. Dat weer en Seehaben, gor nich wiet af vun de Stadt, bloß en beten den Stroom dal. As Bremen denn 1888 endlich bi den Düütschen Tollvereen bitreden weer, is de Europahaben to’n Freehaben wurrn. Anner Habens kemen achterna, tolest in dat Johr 1906 de Överseehaben. De Habenbedriev an de Slachte is denn instellt wurrn. 

In de 1950er Johren is de Butenhannel vunwegen dat Weertschopswunner ganz unbannig anwussen. De Habens an de rechte Werserkant langen dor nich mehr för hen. Dor hett de Senat denn 1960 beslaten, en Stuck Land vun 1,6 km²  up de lunke Werserkant praat to maken. 1964 hett dor den de Neestädter Haben sien Bedriev as Freehaben upnahmen. 1968 is dor denn noch mol en Containerterminal tokamen. 
Man in dat leste Drüddel vun dat 20. Johrhunnert is dat al düütlich wurrn, dat de Bedriev vun de stadtbreemschen Habens sik nich mehr lohnen dö. För de Containerscheep, so as de hüdigendags begäng sünd, weer de Werserstroom to lüttjet. Vun dat Johr 2000 af an sünd de Habens up de rechte Werserkant keen Freehabens mehr. Wat noch an Ümslag för Freehabens dor is, warrt in’n Neestädter Haben mitmaakt. 

Midderwielen is de Överseehaben toschütt un mit Sand upfüllt. De Tollgrenzen sünd afboot un de Habens weert na just 100 Johren nich mehr bruukt. De gröttste Deel vun den Ümslag in Bremen löppt midderwielen an de Columbuskaje in Bremerhaben un bi denn Autoümslag in den Kaiserhaben in Bremerhaben af.

## Hüdigendags: „[[Överseestadt]]“
Up den Grund vun den toschütten olen Överseehaben hett sik midderwielen de Grootmarkt Bremen ansiedelt. Dat ganze ole Habenrebeet warrt nu praatmaakt för de Tokunft.Deenstleisten un „Wahnen an’n Water“ schöllt dor hen. Veele ole Packhüser un Spieker sünd al umboot wurrn oder weert noch umboot. In de Spieker XI is midderwielen de Kunsthoochschool Bremen intagen. Mit dat Wahnen gifft dat Problemen. Allerhand ole Industriebedrieven, de in de Habens sitten doot, sünd bange, dat se Uplagen updrückt kriegt, wenn in jem ehr Naberschop Lüde wahnt. Dorüm gaht se ok dor gegen an. Nee Togäng na de Habenkuntreien sünd ok al anleggt wurrn. Dat ganze Projekt nömmt sik „Överseestadt“. Dat schall mol dat modersste un levennigste Quartier vun Bremen weern un is dor al up’n Weg to. 

## Oortsdelen

### Hannelshabens
De Oortsdeel Hannelshabens heet nu Överseestadt un höört to den Stadtdeel Walle. Dat gifft twee Habenbecken, de noch bruukt weert. Dat sünd de Holt- un Fabrikenhaben un de Europahaben. De Överseestadt mit Grootmarkt, Spieker XI un Habenmuseum is ok hier to finnen. De Europahaben schall laterhen ümwannelt weern in en Yachthaben, wo een an de Kaje ok wahnen kann.

### Hogendoorshaben
De Hogendoorshaben weer fröher Deel vun den Stadtgraven vun de Bremer Neestadt. He liggt up de lunke Werserkant un warrt as Haben bruukt. 

### Industriehabens
De Industriehabens liggt achter de Slüüs in Oslebshusen. Dor höört de Becken Hüttenhaben (Arcelor Bremen), Kohlenhaben (Kraftwark Haben), Kalihaben, Haben E un Haben F un de Habenkanal Haben A to. Twuschen de Industriehabens un de Hannelshabens liggt an de Werser ok noch de lüttje Kap-Hoorn-Haben und de Warfthaben. De höört ok noch to de Industriehabens mit to. 

### Neestädter Habens
Vun de Plaans för de Neestädter Habens is bloß vun de Becken II, den Lankenauer Haben un dat Wennbecken Neestadt wat wurrn. In düsse Habens liggt dat Zentrum för Göderverkehr, de Paketverdelen vun de DHL (vörmols Post), de Versand vun de Fa. Tchibo un de Firma för Kraanbo Friedrich Kocks. As dat Habenbecken 1960 utbaggert wurrn is, hett sik dor en Hansekogge ut dat Johr 1380 bi funnen. De is nu in dat Düütsche Scheepfahrtmuseum in Bremerhaben tohuse. 

## Stadtbreemsch Överseehabenrebeet Bremerhaben
De Habens in den noordwestlichen Deel vun Bremerhaben höört to de Stadt Bremen mit to (!). Dor gifft dat dat Containerterminal mit de längste Stroomkaje vun de Welt (5 km). De is avers afhängig vun de Tide. Över de Noordslüse un de Kaiserslüse kümmt een na de tideunafhängigen Habens vun Bremerhaben un na den Passagierhaben mit de Columbuskaje. Dor gaht de ganzen Krüüzliners vun af. Hier is ok de Bremerhabensche Freehaben. 

Wat dat noch gifft an Habens in Bremerhaben (Fischereehabens) steiht ünner Verwalten vun de Stadt Bremerhaben. 

## Weblinks

* bremen.de – Habens (hoochdüütsch)
* zoll.de – Bremer Freehaben (hoochdüütsch)