open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pelasgers

De Naam **Pelasgers** (Ooltgreeksch: Πελασγοί, *Pelasgoí*, Eentall Πελασγός, *Pelasgós*) is in dat Ole Grekenland vun en Reeg vun Schrievers bruukt wurrn, wenn se dor Völker mit benömen döen, de vör de Greken in Grekenland leevt harrn. 

## Wat in de Antike mit Pelasgers meent weer
In de Tied vun dat Klassische Grekenland geev dat Enklaven an verscheden Stäen in't Land, de düssen Naam dregen döen. Dor snacken de Lüde dormols noch en Sprake oder ok en Reeg vun Spraken, wo en to seggen konn: Mit de Greeksche Sprake harr dat nix to doon. Up de annere Siet geev dat ok en paar antike Schrievers, de menen, de Pelasgers weern woll Greken ween. Ok is dor dormols vun vertellt wurrn, dat grote Delen vun Grekenland in de verleden Tied to de Pelasgers tohöörn döen, bit den de *Hellenen* dor ankamen weern. In'n Groten un Ganzen weern dat de Delen vun Grekenland, wo to de dore Tied de Lüde leven döen, de den ooltgreekschen Dialekt „Ioonsch“ snacken döen. 

## De Sprake
Vun de Pelasgers ehre Sprake is bloß bekannt, wat sik an nich-greeksche Wöör in de Greeksche Sprake finnen lett. Över de Verwandtschop vun düsse Sprake mit annere Spraken warrt noch forscht un up de Fraag, ob dat nu würklich de Sprake vun de prähistoorschen Inwahners vun Grekenland weer, hett de Wetenschop noch keen endgüllig Antwoord funnen. Dor gifft dat en ganzen Bulten Theorien to, ole un nee. En paar vun jem hett ok bloß Grünnen in den Natschonalismus vun jem ehre Schrievers un hefft denn also mit de Wohrheit nix to kriegen

## Archäologie
Ok de Archäologie hett noch nich rutfunnen, wat dat nu mit de Pelasgers würklich up sik hett. Kunstwarken sünd in de Gegenden utbuddelt wurrn, wo de Pelasgers leevt hebben schollen, as in Thessalien, Attika un Lemnos. Man düsse Saken höört to'n Deel to de Jungsteentied to, to'n Deel to de „Middel-Hellaadsche Kultur“, to'n Deel ok to de Kultur vun Mykene. De Stäen, de bither to utbuddelt wurrn sünd, wiest avers, dat de Pelasgers en Vör-greekschen Stamm weern oder tominnst en Stamm, de mit de Greken verwandt weer. 

## Wat hüdigendags meist mit Pelasgers meent warrt
Hüdigendags warrt amenne de Naam „Pelasgers“ in en mehr breden Sinn bruukt för all Inwahners vun de Länner um de Ägäis to, ehr dat de Greeksche Sprake dor ankamen weer. 

## Belegen
Agiaden

Dat Huus vun de **Agiaden** weer, blangen de Eurypontiden, een vun de beiden Hüser vun de Königen vun Sparta. Se menen, dat se vun Eurysthenes afstammen döen. De scholl na de greeksche Mythologie ut Herakles siene Familie kamen. Eurysthenes sien Söhn Agis I. schall dat Huus vun de Agiaden grünnt hebben. 

De Agiaden sünd as vörnehmer ansehn wurrn, as de Eurypontiden. Sünnerlich in de Tied vun dat Klassische Grekenland spelen se in de Politik vun Sparta ok de gröttere Rull. Grote Königen, as Kleomenes I., Leonidas I. un Pausanias höörn to jem ehr Huus.
Uelzen

**Uelzen** (Utspraak: *Ülzen*) is ene Kreisstadt in Neddersassen in Düütschland. De Hansestadt höört to den Landkreis Uelzen. Se liggt an den Fluss Ilmenau in de Metropoolregion Hamborg. In Uelzen sünd dat Theater an der Ilmenau un dat Theater an der Rosenmauer. De Bahnhoff warrt ook Hundertwasserbahnhof nöömt. Dat enzige Dagblaad is de Allgemeine Zeitung der Lüneburger Heide. In de Stadt stahn vele Fackwarkhüüs. In den Stadtraat hett de SPD 18 Liddmaten, de CDU 15, dat Bündnis 90/De Grönen 3 un de FDP 2. De Politiker Peter Struck hett in Uelzen läwt (2008). De vörmolige Böverbörgermeestersche vun Kiel, Angelika Volquartz vun de CDU is ut Uelzen. Dat öllste Bowark is de ehemaalsche Kloosterkark Ollenstadt. 

## Weertschop un Infrastruktur
Uelzen billt en Middelzentrum för de Öörd in de Ümgegend.

## Söhns un Döchter von de Stadt
* Friedrich Klinge Politiker un Bundsdagsafordneter (1883-1949)

## Weblenken

* Steed vun de Stadt Uelzen (hoochdüütsch)
* Steed över de Uelzener Historie (hoochdüütsch)
Sisyphos

**Sisyphos** (ooltgr. Σίσυφος) oder **Sisyphus** (Lat.) is en Figur ut de Greeksche Mythologie. Dor warrt vertellt, he schall Korinth grünnt hebben un he weer denn de eerste König vun düsse Stadt. 

## De Mythos
Sisyphos hett as Minsch de Gödder rutfoddert. De hefft denn Thanatos (de Dood) up em lostüert, de scholl em fangen. Man de plietsche Sisyphos hett Thanatos for'n Narren harrt un hett em fast bunnen. Ares hett em eerst en paar Dage later free tüdelt. In düsse Tied is numms up de Eer storven. Na düssen Trick hefft de Gödder befahlen, dat he würklich starven möss. Man he hett siene Fro den Updrag geven, se scholl em nich begraven un bavenhen scholl se em keen Münt as Obolus för den Fährmann Charon unner de Tung leggen. So weer dat nich mööglich, dat he över den Styx överwegföhr na de Unnerwelt. As he in den Hades ankeem, hett he dor bi den Gott Hades över siene Fro klaagt un seggt, se harr sik um nix scheert. Dor möss Hades em torüchstüern, dat he de nödigen Ritualen afhanneln konn. 

Man as Sisyphos baven weer, dach he dor nich an, torüch to kehren na de Unnerwelt un besloot, he woll noch en beten wieter leven. Amenne kregen de Gödder em man liekers tofaat un he wurr verordeelt, dat he in den Tartaros en swaren Felsblock up en steilen Barg rup wöltern möss. Man de Felsblock rull jummers wedder vun den Topp vun den Barg wedder hendal. So weer he verdammt, he möss ewig wedder den Felsblock nee un nee den steilen Barg rup schuven. 

## Moderne

* In dat 20. Johrhunnert is Sisyphos dör Albert Camus in sien Essai *De Mythos vun Sisyphos* (1942) as en Bispeel tekent wurrn för den *absurden Minschen*. Düsse Minsch begrippt, dat de Welt keen Sinn hett un mit den Verstand nich to begriepen is. Man he gifft doch nich Bott un boot so sien egen Sinn up (kiek bi: Existentialismus). 
* In Hoochdüütsch, Plattdüütsch un Nedderlannsch warrt dat Woort *Sisyphusarbeit* bruukt för sinnlose Arbeit, de umsünst maakt warrt.
Eurypontiden

Dat Huus vun de **Eurypontiden** weer een vun de beiden Hüser vun de Königen vun Sparta. Se hefft en Mann mit Naam „Prokles“ an jem ehrn Vörvadder ankeken. Düsse Prokles schall na de greeksche Mythologie ut Herakles siene Familie afstammen. In de Politik vun Sparta spelen de Eurypontiden meist en ringere Rull, as de Vetreder vun dat annere Huus, de Agiaden. Man mit de Johrhunnerten, un sunnerlich, as Sparta na den Peloponnes'schen Krieg gegen Athen in Grekenland dat Seggen harrt hett, änner sik dor wat an un ok de Eurypontiden spelen en besunnere Rull in dat Speel vun de Mächt in Sparta. De gröttsten Königen ut düt Huus sünd woll Archidamos II. un sien Söhn Agesilaos II., de up Sparta siene Politik en duerhaftigen Infloot utöövt hefft.
Bargen

**Bargen** betekent

* Bargen, en Hööchd, de sik ut de Ümgegend rutheevt,
* Bargen, en gröttere Grupp von sone Hööchden, de en Bargkeed billt,
* Bargen, Stadt in Noorwegen,
* Bargen, Stadt op Rügen,
* Bargen, Oort in de Gemeen Arf in’n Kreis Sleswig-Flensborg, Sleswig-Holsteen,
* Bargen, Stadt un Gemeen in’n Landkreis Celle,
* Bargen, Gemeen in’n Landkreis Lüchow-Dannenbarg, Neddersassen,
* Bargen, Oort in de Gemeen Rehm-Fleet-Bargen in’n Kreis Dithmarschen, Sleswig-Holsteen,
* Bargen, Oort in de Gemeen Helmstadt-Bargen in’n Rhein-Neckar-Kreis, Baden-Württembarg,
* Bargen, Oort in de Gemeen Engen in’n Landkreis Konstanz, Baden-Württembarg,
* Bargen, Oort op Texel,
* Bargen, Gemeen in’n Kanton Bern, Swiez,
* Bargen, Gemeen in’n Kanton Schaffhausen, Swiez.

**Bargen** is de Familiennaam von

* Ascan von Bargen (* 1976), düütsch-italieenschen Schriever,
* Carl von Bargen (1853–1933), düütschen Maler,
* Daniel von Bargen (1950–2015), US-amerikaanschen Schauspeler,
* Henning von Bargen (* 1959), düütschen Sozioloog, Pädagoog un Schriever,
* Philine von Bargen (* 1991), düütsche Footballspelerin,
* Raphael von Bargen (* 1977), düütschen Schauspeler,
* Rolf von Bargen (1921–1994), düütschen Journalist,
* Werner von Bargen (1898–1975), düütschen Diplomaat.

Kiek ok bi: Barge.
Barg (Mehrdüdig Begreep)

**Barg** betekent

* Barg, en Hööchd, de sik ut de Ümgegend rutheevt,
* Barg, Oort in de Gemeen Stood in’n Landkreis Stood, Neddersassen,
* Barg, Deel von dat Dörp Brobargen in de Gemeen Kronenborg in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

**Barg** is de Familiennaam von

* Benjamin Barg (* 1984), düütschen Footballspeler,
* Erhard Barg (1544–na 1603), düütschen Bildhauer,
* Felicitas Barg (1900–2002), düütsche Rezitatersche,
* Friedbert Barg (1947–2014), düütschen Journalist un Schriever,
* Gerhard Barg (1858–1926), düütschen Warftdirekter,
* Johanna Barg (* 1984), düütsche Volleyballspelerin,
* Simon Barg (* 1983), kanaadschen Ieshockeyspeler,
* Thorsten Barg (* 1986), düütschen Footballspeler,
* Werner Barg (* 1957), düütschen Schriever un Filmproduzent.

Kiek ok bi: Barch.
Bergen

**Bergen** is de hoochdüütsche Naam von

* Bargen, Stadt in Noorwegen,
* Bargen, Stadt in’n Landkreis Celle, Neddersassen,
* Bargen, Gemeen in’n Landkreis Lüchow-Dannenbarg, Neddersassen,
* Bargen, Stadt in’n Landkreis Vörpommern-Rügen, Mekelborg-Vörpommern,
* Barjen, Oort in de Stadt Wanzlä-Börde in’n Landkreis Börde, Sassen-Anholt.

**Bergen** betekent

* Bergen, en Familiennaam (för Lüüd mit düssen Naam kiek dor),
* Bergen, Stadt in de Provinz Hennegau, Belgien,
* Bergen, Gemeen in’n Landkreis Birkenfeld, Rhienland-Palz,
* Bergen, Gemeen in’n Landkreis Traunstein, Bayern,
* Bergen, Gemeen in’n Landkreis Weißenburg-Gunzenhausen, Bayern,
* Bergen, Gemeen in’n Vogtlandkreis, Sassen,
* Bergen bi Neuburg, Oort in de Stadt Neuburg an der Donau in’n Landkreis Neuburg-Schrobenhausen, Bayern,
* Bergen, Oort in de Gemeen Eichigt in’n Vogtlandkreis, Sassen,
* Bergen, Oort in de Gemeen Affing in’n Landkreis Aichach-Friedberg, Bayern,
* Bergen, Oort in de Marktgemeen Altusried in’n Landkreis Oberallgäu, Bayern,
* Bergen, Oort in de Stadt Baukem, Noordrhien-Westfalen,
* Bergen, Oort in de Gemeen Elsterheide in’n Landkreis Bautzen, Sassen,
* Bergen, Oort in de Gemeen Grabenstätt in’n Landkreis Traunstein, Bayern,
* Bergen, Oort in de Gemeen Losheim am See in’n Landkreis Merzig-Wadern, Saarland,
* Bergen, Oort in de Stadt Luckau in’n Landkreis Dahme-Spreewald, Brannenborg,
* Bergen, Oort in de Gemeen Nußdorf am Inn in’n Landkreis Rosenheim, Bayern,
* Bergen, Oort in de Marktgemeen Reisbach in’n Landkreis Dingolfing-Landau, Bayern,
* Bergen, Oort in de Gemeen Schiltberg in’n Landkreis Aichach-Friedberg, Bayern,
* Bergen, Oort in de Gemeen Unterreit in’n Landkreis Mühldorf am Inn, Bayern,
* Bergen, Oort in de Gemeen Waltenhofen in’n Landkreis Oberallgäu, Bayern,
* Bergen, Oort in de Gemeen Wang in’n Landkreis Freising, Bayern,
* Bergen, Stadtdeel von de Stadt Frankfort an’n Main, Hessen,
* Bergen, Oort in de Gemeen Dechantskirchen, Bezirk Hartberg-Fürstenfeld, Steiermark, Öösterriek,
* Bergen, Oort in de Gemeen Obertilliach, Osttirol, Öösterriek,
* Bergen, Oort in de Gemeen Unterweitersdorf, Bezirk Freistadt, Oberösterreich, Öösterriek,
* Bergen, Oort in de Gemeen Waldburg, Bezirk Freistadt, Oberösterreich, Öösterriek,
* Bergen, Oort in de Gemeen Großmürbisch, Bezirk Güssing, Burgenland, Öösterriek,
* Bergen, Gemeen in de Provinz Limborg, Nedderlannen,
* Bergen, Gemeen in de Provinz Noordholland, Nedderlannen,
* Bergen aan Zee, Seebad in de Gemeen Bergen in Noordholland, Nedderlannen,
* Bergen op Zoom, Stadt in de Provinz Noordbrabant, Nedderlannen,
* Bergen, düütschen Naam von’n Oort Góry in de Woiwodschop Westpommern, Polen,
* Bergen, Oort in Minnesota, USA,
* Bergen, Oort in New Jersey, USA,
* Bergen, Oort in New York, USA,
* Bergen, Oort in North Dakota, USA,
* Bergen, Oort in’n Rock County, Wisconsin, USA,
* Bergen, Town in’n Marathon County, Wisconsin, USA,
* Bergen, Town in’n Vernon County, Wisconsin, USA,
* Bergen, Oort in Alberta, Kanada,
* Bergen-Nunatakker, Nunatakker in Antarktika.

Kiek ok bi: Bergen County, Bergen Beach, Mount Bergen, Bergen Township.
Charles Vidor

**Charles Vidor**, eegentlich *Karoly Vidor* (* 27. Juli 1900 in Budapest; † 4. Juni 1959 in Wien) weer en ut Ungarn stammend US-amerikaansch Speelbaas. 

Vidor wurr bekannt as Regisseur vun tallriek US-amerikaansch Speelfilme. 1946 kreeg he den „Silver Condor“ för den besten utländschen Film „A Song to Remember“ (1945). 1953 un 1956 weer he vun de US-amerikaansch Directors Guild of America för de beste Regiearbeit nomineert. He hett ok en Steern up de Walk of Fame am Hollywood Blvd. Kreegen. Vidor is bi de Dreiharbeiten to de Film „Nur wenige sind auserwählt.“ storven. Sien Fründ George Cukor hett denn de Film för hüm to’n Ennen brocht.

## Filmographie

* 1932 - Die Maske des Fu-Manchu (*The Mask of Fu Manchu*)
* 1937 - Der große Gambini (*The Great Gamibini*)
* 1940 - Die Irrwege des Oliver Essex (*My son, my son*)
* 1941 - Das Geheimnis der drei Schwestern (*Ladies in retirement*) 
* 1943 - Desperados – Aufruhr der Gesetzlosen (*The desperados*) 
* 1944 - Es tanzt die Göttin (*Cover Girl*) 
* 1944 - Modell wider Willen (*Together again*) 
* 1945 - Polonaise (*A song to remember*)
* 1946 - Gilda 
* 1948 - Liebesnächte in Sevilla (*The loves of Carmen*) 
* 1950 - Auf des Schicksals Schneide (*Edge of doom*) – Regie zusätzlicher Szenen
* 1952 - Donner in Fern-Ost (*Thunder in the East*) 
* 1953 - Hans Christian Andersen und die Tänzerin (*Hans Christian Andersen*) 
* 1954 - Symphonie des Herzens (*Rhapsody*) 
* 1955 - Tyrannische Liebe (*Love me or leave me*) 
* 1956 - Der Schwan 
* 1957 - In einem anderen Land (*A farewell to arms*) - nach dem gleichnamigen Roman von Ernest Hemingway
* 1957 - Schicksalsmelodie (*The Joker is wild*) 
* 1960 - Nur wenige sind auserwählt (*Song without end*)

## Weblenken
Apella

**Apella** weer in dat antike Sparta de Naam vun de Volksversammeln. Dat weer de Raat, wo all *[[Homoioi]]* tohöörn döen. 

## Historie
So, as dat in Grekenland överlevert wurrn is, schall de *Apella* upstellt - oder nee up Schick bröcht (?)- wurrn ween vun Lykurg. Dat weer de Gesettgever in de Legennen vun Sparta. Richtig Liddmaat weern konn een eerst mit 30 Jahren. In'n Prinzip is de Apella eenmol in'n Maand tohopenkamen. Dorto is se tosamenropen wurrn, toeerst vun de Königen vun Sparta, vun dat 6. Johrhunnert v. Chr. af an vun de Ephoren. 

## Wat de Apella maakt hett un wo se för tostännig weer
De Liddmaten vun de Apella besnacken de Vörslääg för nee'e Gesetten (ῥήτραι / *rhètrai*), de vun de Ephoren oder ok vun de Gerusia inbröcht wurrn sünd. Dor stimmen se ok över af. Tohopenfaat hett sik de Apella mit düsse Saken afgeven:

* mögliche Ännern vun de Gesetten
* Beslüss, wenn dat Striet geev över de Frage, wen de Throon in Sparta tostünn
* Anstellen un Updrääg vun un för Befehlhebbers bi dat Militär
* Wahl vun nee'e Ephoren, Magistraten un Liddmaten vun de Gerusia
* Beslüss över Krieg un Freden un över dat Sluten vun Verdräge
Alberto Giustolisi

**Alberto Mario Giustolisi** (* 17. März 1928 in Rom; † 27. Februar 1990 in Genzano di Roma) weer en italieensch Schachspeler.

1962 kreeg he vun de FIDE den Titel Internatschonaler Meester.

Giustolisi weer veermol italieensch Meester: 1952 in Ferrara (deelt mit Vincenzo Castaldi un Federico Norcia), 1961 in San Benedetto del Tronto, 1964 in Neapel un 1966 in Rovigo. För de italieensch Natschonalmannschap hett he ok noch an de Schacholympiaden 1950 in Dubrovnik un 1968 in Lugano deelnommen.

## Weblenken
*Giustolisi up chessgames.com
Westfreesch

**Westfreesch** betekent

* de westfreesche Spraak, de in de Provinz Freesland in de Nederlannen proot word,
* en hollandske Dialekt, de in de Streek Westfreesland in de Provinz Noord-Holland in de Nederlannen proot word.
Gemeen Nimwaege

**Nimwaege** (nedderlannsch *Nijmegen*, op hooch *Nimwegen*, op Spaansch *Nimega*) is ene Gemeen un ene Stadt in de Nedderlannen, Provinz Gelderlaand. Se liggt an de Waal un hett 172 322 Inwahners. Ehr Fläck is 57,72 km², dovun sünd 3,94 km² Water. Nimwaege is de Seet vun de Radboud-Universität. De Gemeen Nimwaege hett 1965-1985 de Oortsdelen Dukenburg un Lindenholt schapen. De Stadt Nimwaege höört to de Gemeen Nimwaege. 
## Leden vun den Gemeenroot (2009)
* Partij van de Arbeid 10 
* Socialistische Partij 7
* GroenLinks 6
* CDA 5
* VVD 4 
* D66 2
* Fractie Bos 1
* Fractie van Zijll de Jong
* Gewoon Nijmegen 1
* Nijmegen Nu 1
* VSP 1

## Partnerschopen vun de Gemeen
* Pskow (Russland)
* Masaya (Nicaragua)
* Albany (USA)
* Gaziantep (Törkie)
* Suzhou (Volksrepubliek China)

## Bekannte Lü
* Petrus Canisius (jesuitschen Theoloog)
* Kaiser Hinnerk VI. (vun Hohenstaufen)
* De seelge Titus Brandsma, in Dachau dood blewen
* Nina Simone, Singersche
* Prinzessin Margarita
Berlusconi

**Berlusconi** is de Familiennaam von

* Maria Elvira Berlusconi (* 1966), italieensch Medienünnernehmersche,
* Marina Berlusconi (* 1966), italieensche Ünnernehmerin,
* Paolo Berlusconi (* 1949), italieensch Ünnernehmer,
* Pier Silvio Berlusconi (* 1969), italieensch Medienünnernehmer,
* Silvio Berlusconi (* 1936), italieensch Ünnernehmer, Politiker un Ministerpräsident.
Gemeen Arnem

**Arnem** (nedderlannsch *Arnhem*, op hooch *Arnheim*) is ene Gemeen in de Nedderlannen, Provinz Gelderlaand. Se liggt an den Rhien un hett 142 634 Inwahners. Ehr Fläck is 101,53 km², dovun sünd 2 km² Water. In de Gemeen sünd de *Burgers Zoo* un't *Museum voor Moderne Kunst Arnhem*. 
De Footballvereen Vitesse Arnhem speelt in't *Gelderdome* (29600 Plätz). De Mathematiker un Physiker Hendrik Lorentz weer ut Arnem. In den Tweeten Weltkrieg weer de Slacht vun Arnem.
 
## Leden vun den Gemeenroot (2009)
* PvdA 13
* SP 6
* VVD 5
* CDA 4
* GroenLinks 4
* Zuid Centraal 3
* Pro Arnhem 2
* ChristenUnie 1
* D66 1

## Partnerschopen vun de Gemeen
* Gera - Düütschland
* Croydon - England
* Villa el Salvador - Peru
* Hradec Králové - Tschechien
* Kimberley - Süüdafrika

## Weblenk
* Steed vun de Gemeen (hoochdüütsch)
Gemeen Zutfent

**Zutfent** (nedderlannsch *Zutphen*) is ene Gemeen in de Nedderlannen, Provinz Gelderlaand, to de de Stadt Zutfent höört. Ook dat Dörp Warnsveld un Bronsbergen un Warken höörn to de Gemeen. Se liggt an de Iessel un hett 46 957 Inwahners. Ehr Fläck is 42,84 km². De Börgermeester is Arnold Gerritsen (D66). 
## Leden vun den Gemeenroot (2009)
* PvdA 8
* CDA 4
* Stadspartij Zutphen/Warnsveld 4
* GroenLinks 3
* SP 3
* VVD 3
* D66 2
* ChristenUnie 1
* Fractie Bert Jansen 1 (inst in de VVD-Fraktschoon)

## Partnerschopen vun de Gemeen
* Shrewsbury (Grootbritannien un Noordirland)
* Satu Mare (Rumänien)
* Derpt (Eestland)
* Huorsmer (Düütschland)
* Villa Sandino (Nikaragua)

## Weblenk
* Steed vun de Gemeen (hoochdüütsch)
Moritz Bleibtreu

**Moritz J. Bleibtreu** (* 13. August 1971 in München) is en düütschen Schauspeler. He is de Söhn vun de öösterriekschen Schauspelersche Monica Bleibtreu un den Schauspeler Hans Brenner, de ok ut Öösterriek stammt. Sien Oorgroottante is de Schauspelersche Hedwig Bleibtreu.

## Levensloop un Wark
Bleibtreu is in Hamborg opwassen. He hett al in de Kinnertiet vör de Kamera stahn, vör allem in de Kinnerreeg *Neues aus Uhlenbusch* mit Hans-Peter Korff, de vun sien Mudder un Rainer Boldt schreven worrn is. En wietere Rull speel he in *Ich hatte einen Traum*, de ok vun Boldt schreven worrn is un ok wedder mit Korrf besett weer. An de Siet vun sien Mudder speel he 1986 sien drüdde Rull in de Minireeg *Mit meinen heißen Tränen*.

In de ölvten Klass is Bleibtreu vun de School afgahn. Över Paris, woneem he as Au-Pair arbeidt hett, keem he na New York City. Dor hett he denn Schauspeelünnerricht nahmen. In’t Öller vun 21 Johren hett he denn sien Loopbahn an’t Schauspeelhuus Hamborg wedder opnahmen. He kreeg denn ok en poor Rullen in lüttere Feernsehprodukschonen.

Dör eenige Feernseh-Speelfilmen is he bekannt worrn, vör allen aver dör sien Rullen in Kinofilmen as *Lola rennt*, *Knockin' on Heaven’s Door* oder *Das Experiment*. Mit den düütsch-töörkschen Filmmaker Fatih Akın hett he de Filmen *Im Juli.* un *Solino* maakt. Ok in Kinnerfilmen speelt he af un to noch, as 2004 in den däänschen Film *Fakiren fra Bilbao*.

In’t Johr 2007 geev Bleibtreu to verstahn, dat he sik 1998 seggt hett, keen Feernsehfilmen mehr maken to wullen, as Kino de aktive Form vun’t Tokieken is, Feernsehn dorgegen en passive.

In’n November 2008 is de Schauspeler Vadder worrn.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Moritz Bleibtreu is för sien Filmrullen eenige mol för internatschonal bekannte Filmpriesen vörslahn worrn, vun de he teihn wunnen hett:
* 1997: den *[[Düütsch Filmpries|Düütschen Filmpries in Gold]]* in de Kategorie *Sünnere Leistung vun en Nevendorsteller* för *Knockin’ on Heaven’s Door*.
* 1998: den *[[Ernst-Lubitsch-Pries]]* för *Knockin’ on Heaven’s Door*.
* 1999: den *[[Jupiter (Filmpries)|Jupiter]]* in de Kategorie *Beste düütsche Schauspeler* för *Lola rennt*.
* 2001: den *[[Düütsch Filmpries|Düütschen Filmpries in Gold]]* in de Kategorie *Sünnere Leistung vun en Hööftdorsteller* för *Das Experiment*.
* 2001: den *Publikumspries* vun’n *[[Düütsch Filmpries|Düütschen Filmpries]]* as *Schauspeler vun’t Johr*.
* 2002: den *[[Golden Space Needle Award]]* in de Kategorie *Beste Dorsteller* för *Das Experiment*.
* 2002: den *[[Jupiter (Filmpries)|Jupiter]]* in de Kategorie *Beste düütsche Schauspeler* för *Das Experiment*.
* 2005: den *[[Romy (Filmpries)|Romy]]* in de Kategorie *Leefsten Schauspeler*.
* 2006: den *[[Romy (Filmpries)|Romy]]* in de Kategorie *Leefsten Schauspeler*.
* 2006: den *[[Sülvern Boor]]* vun de Berlinale in de Kategorie *Beste Dorsteller* för *Elementarteilchen*.

## Borns


## Weblenken

* Literatur vun un över Moritz Bleibtreu in de Düütschen Natschonalbökeree
Big Tree

**Big Tree** (* üm 1845; † 1929) weer en Ünnerhööftling vun de Kiowa-Indianer un Cousin vun Satanta. Ünner de Infloot vun Satanta entwickel sück Big Tree fröh to en  kriegerisch un  opsternaatsch Kiowa-Krieger, de tüschen 1862 un 1874 an völ Överfälle in   Texas un Mexiko bedeeligt weer bzw. de sogor anföhrt hett. 1871 wurr he eerstmals inhafteert, aber 1873 tosommen mit Satanta weer free laten. Nahdem he1874 de Kapitulatschon vun Satanta an de US-Armee nah de Niederlaag in’ Palo Duro Canyon överbrocht harr, hett aber aber lever kien Striedereen mehr anfungen. Liekers hörr he to de 50 Kiowa, de vun Kicking Bird as Straaf för den gesamten Stamm in de Gefangenschap nah Florida gahn mussen. Nahdem he weer 1878 torüchgahn weer, leev he friedlich in de Reservatschon un engageer sück as Christ in de Rainy Mountain Church vun Oklahoma.
Stavoren

**Stavoren** (Freesch *Starum* oder *Staveren*) is ene Hansestadt in de Gemeen Ni'jeferd in de Provinz Fryslân in de Nedderlannen. Se hett üm 996 Inwahners. Se liggt in de Provinz Fryslân. De Postleettall is 8715. Se is de öllste vun de *friese elf steden* un kreeg 1118 de Stadtrechten. Stavoren weer ene wichtige Hannelsstadt. 1385 worr Stavoren ene Hansestadt. De Kooplü vun Stavoren harrn wichtige Hannelsbetrecken mit Ooostseelänners. Amsterdam harr ene Rull för den Oostseehannel; Holland harr Koorninfohren nöödig. Bet 1984 weer Stavoren ene Gemeen. Dat Stadthuus is keen Roothuus mehr. De Bahnhoff Stavoren is an't End vun de Bahnlien vun Liwwadden un Sneek. In Stavoren sünd Häven. Stavoren liggt an't Iesselmeer. 
De Mönk Odulfus gründ'te dor en Klooster. Dat gifft Sportverenen in Stavoren. Dat gifft de *Protestantse Gemeente Stavoren*. 

## Annere Öörd in de Gemeen
*Hemelum
*Hindeloopen
*Het Heidenschap
*Koudum 
*Molkwerum 
*Nijhuizum 
*Warns
*Workum

## Weblenken
* Steed to Stavoren (nedderlannsch)
Asselt

**Asselt** is ene Stadt in de Gemeen Zwärtewäterlaand in de Provinz Oaveriessel in de Nedderlannen. De Stadt liggt an't Zwarte Water. Asselt kreeg 1252 vun Bischop Hinnerk I. vun Vianden de Stadtrechten. Asselt weer vun 1350 Liddmaat vun de Hanse. 
Dat Roothuus vun de Gemeen befind't sick in Asselt. Asselt höört sinds 2001, mit de ehemaalsche Gemenen Genemuiden en Zwartsluis to de Gemeen Zwärtewäterlaand. De Stadt harr 2008 6959 Inwahners. In Asselt steht ene *Grote oder Stephanuskark* mit ene Rudolf-Knol-Kark vun 1806. An den Donnersdag is Markt. De Kinnerbökerschriewer Liesbeth van Binsbergen (1969 baren) un Klaas van Assen (1952 baren) sünd ut Asselt, as ok de Grünner vun den Staat Nee York, Kiliaen van Rensselaer. Dat histoorsche Stadthuus un Koornmölen sünd't Ankieken wert. In de letzte Week vun de Ferien vun de Grunnscholen warrt dat "Euifeest" fiert.
Gemeen Dèventer

**Dèventer** (ook *Deaventer*, hollandsch *Deventer*) is ene Hansestadt un Gemeen in de Nedderlannen. De Börgermeester is Andries Heidema vun de ChristenUnie. De Tall vun de Inwahners vun de Gemeen is 97.774. Ehr Flach is 134,37 km². Se liggt an de Iessel in de Provinz Oaveriessel. Dèventer is ene vun de öllste Städer in de Nedderlannen. In de Hansetiet weer Dèventer ene Hansestadt. Besünners mit Bargen in Norwegen weer denn de Hannel wichtig. De *Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek* is de öllste wetenschopliche Bökeree in de Nedderlannen. Dèventer is ene ole Bookdruckstadt. Noch vundaag warrn in de Gemeen Böker herutgeven. Dat gifft den Bahnhoff Dèventer un den Bahnhoff Dèventer Colmschate. Bet 1944 löppden Stratenbahnen in de Gemeen. Dor befinnen sick 3 Stadtparks. De Grote oder Lebuïnuskark un de Bargkark sünd gootsche Karken mit romaanschen Influss. De Gemeen hett ene Grenz mit Olst-Wieje, Raolte, Riessen-Hoolt’n, Lochem in Gelderlaand un Voorst in Gelderlaand.

## Statistiken
Den 1. Januar 1998 läwden 70.700 Minschen in de Gemeen. Vun 1998 bet 2008 weer ene Tonahm vun 38 %. 79% vun de Minschen sünd ut de Nedderlannen, üm 8,5 % ut annere westelke Länner un 12,5 % ut annere Länner. 3.670 Minschen weern den 1. Januar 2007 as nich arbeidende Arbeidssökers registreert, den 1. Januar 2008 3086, wat 16 % weniger weern. Den 1. Januar 2007 weer de Arbeitslosenquoot 3,9%.
 
## Öörd in de Gemeen
* Ene Stadt: Dèventer (Stadt)
* Dörper: Bathmen, Colmschate, Diepenveen, Lettele, Okkenbroek, Schalkhaar

## Gemeenroot
*Gemeentebelang (v/h Algemeen Plattelands Belang) 7 Seten
*PvdA 6 Seten
*D66 5 Seten
*VVD 4 Seten
*SP 4 Seten
*CDA 3 Seten
*GroenLinks 3 Seten
*Algemeen Deventer Belang 2 Seten
*ChristenUnie 2 Seten
*DeventerNu 1 Seet

## Weblenken
* Websteed vun de Gemeen Dèventer (hoochdüütsch, hollandsch, engelsch)
The Avengers

**The Avengers** betekent

* *[[The Avengers (Comic)|The Avengers]]*, Comicreeg vun Marvel,
* *[[The Avengers (Feernsehreeg)|The Avengers]]*, brietsche Krimireeg,
* *[[The New Avengers]]*, brietsche Krimireeg, de op de annere opboet,
* *[[The Avengers (Film)|The Avengers]]*, Kinofilm na de eersten Feernsehreeg,
* *[[The Avengers (2012)|The Avengers]]*, Kinofilm na de Comicreeg,
* The Avengers, US-amerikaansch Punk-Rock-Grupp.

Kiek ok bi: The Avenger, Avenger.
Carl Göring

**Carl Theodor Göring** (* 28. April 1841 in Brüheim; † 2. April 1879 in Eisenach) weer en düütsch Philosoph un Schachmeester.

Göring, af 1877 außerordentlicher Universitätsprofessor in Leipzig, weer as Philosoph en Vertreder vun de kritisch Empirismus un Positivismus.

He weer de eenzigst Söhn vun en riek Gutsbesitter. Nah sien Schoolafsluss in Eisenach kunn he en materiell sörgenfree Leven as Privatgelehrter föhren un hett tietwies in Berlin, Bonn un Gotha leevt. 1872 is he an Rheuma erkrankt, in de denn folgend Johren verfull he tosehnds in Depressionen un hett sück nahst sülvst üm’t Leven brocht. 

Bedüüden erlang Göring ok as en stark düütschen Schachmeester, de sück in de 1870er Johren mit Spood an Schachwettstrieden bedeeligt hett: 4. Platz in Krefeld 1871, 3. Platz in Leipzig 1871, 3. Platz in Altona 1872, 2. Platz in Leipzig 1876. Bi dat Turnier in Leipzig 1877 (Göring keem up Platz fiev) kunn he ok tegen Adolf Anderssen winnen. Göring weer en vun de Initiatoren to de Grünnen vun de Düütsch Schachbund un weer denn ok en vun de Grünn’sliddmaaten 1877 in 

He weer af 1870 en vun de starkste Speler vun de Leipziger Schachvereen Schachgesellschaft *Augustea* un tiedwies deren Viezpräsident. Sien beste Historsch Elo-Tall weer 2534. 

Nah hüm is dat **Göring-Gambit** in de Schottsch Partie nömmt: 1.e2-e4 e7-e5 2.Sg1-f3 Sb8-c6 3.d2-d4 e5xd4 4.**c2-c3**.

## Warken
* Über den Begriff der Ursache in der Griechischen Philosophie, Leipzig 1874
* System der kritischen Philosophie, 2 Bde., Leipzig 1874-1875
* Über die menschliche Freiheit und Zurechnungsfähigkeit: eine kritische Untersuchung, Leipzig 1876

## Literatur
* Raina Ganewa: *Die Erkenntnistheorie von Carl Göring*, Heidelberg 1910
(1405) Sibelius

**(1405) Sibelius** is en Asteroid ut de Hööftgördel, de an’n 12. September 1936 vun de finnisch Astronom Yrjö Väisälä in Turku opdeckt wurrn is.

De Asteroid is nah de finnisch Komponist Jean Sibelius nömmt wurrn.
Gerusia

De **Gerusia** (Ooldgreeksche Sprake: γερουσία) weer in dat Ole Grekenland de allgemeene Naam för den *Raad vun de Olen* (< γέροντες, ± *Senat*), de in de Tied vun de Königen as Raatgevers an de Königen ehre Siet stünnen. Ok noch later, in de klassische Tied geev dat en Reeg vun oligarchische Stadtstaaten, wo de Gerusia en Institutschoon vun de Regeern ween is. So'n Poleis weern u.an. Sparta, Argos, Elis un Korinth. De Liddmaten weert *geronten* nömmt. Dor kümmt ok dat Woort Gerontokratie vun her.  

## De Gerusia vun Sparta
De meist bekannte Gerusia is de Gerusia vun Sparta. Dor speel se bit in dat 3. Johrhunnert v. Chr. hen en grote Rull in den Staat. In Sparta höörn to de Gerusia (in den doorschen Dialekt vun Lakonien: γερωχία - Gerochia) de twee Königen vun Sparta un 28 ole Mannslüde vun mehr as 60 Johr. Se sünd vun de Börgers in de Apella up Levenstied wählt wurrn. De Gerusia stunn bi de Regeern vun den Staat an de Siet vun de Königen un de Ephoren. Sünnerlich dröff se Vörslääg för Gesetten (ῥήτραι / *Rhètrai*) inbringen un, tohopen mit de Königen un de Ephoren, ok Recht spreken. 

De Liddmaten vun de Gerusia mössen sik för numms verantwoorden. Man in de Praxis harrn se so sünnerlich veel nu ok wedder nich to bestellen. So dröffen se ok nich de Apella tohopenropen. 

An un for sik weer dat mööglich, dat jedeen Börger vun Sparta vin dat Öller vun mehr as 60 Johren, in düssen Raat wählt weern konn, wenn he in siene Jöögd as Suldat utbillt wurrn weer. Man tomeist sünd de Kannedaten denn doch geern utwählt wurrn ut en vun de *olen* Patrizierfamilien. So kann een sik dor nich över wunnern, dat de meisten Liddmaten to een vun de beiden Königshüser tohöörn döen, to de Agiaden un de Eurypontiden. 

Vun buten bekeken, sünd de Wahlen to de Gerusia demokraatsch aflopen, man dat geev doch Kritikers ut de doren Tieden, de hefft eernsthaftige bedenken harrt, wat de Ehrlichkeit vun düsse Wahlen angeiht. To düsse Kritikers höört ok de Philosoph Aristoteles ut Athen mit to.
Gerontokratie

**Gerontokratie** is en Form vun Herrschop un Regeern. De Naam kümm tut de Greeksche Sprake vun de Wöör *Geros* (old)  un *kratein* (regeern) un bedutt so veel, as *Regeern dör ole Lüde* (Kiek ok bi Gerusia). Dor kann een sik en Raat vun Öllerlüde bi vörstellen. In ene Gerontokratie hefft de Olen dat Seggen. 

## Sowjetunion
Dat Woort warrt ok, en beten to'n Spott, bruukt för de laten Johren vun de Sowjetunion, as een olen Mann up den annern folgt is as Generalsekretär vun de Kommunistische Partei. Dormols seten up al Slötelpositschonen vun de Macht in de Regeern un dor umto man bloß ole Mannslüde. Eerst, as Michail Gorbatschow keem, weer dat dor denn mit to Enne.
Hipst

**Hipst** is en Gemeen in’n Landkreis Rodenborg (Wümm) in Neddersassen. Se höört to de Samtgemeen Geestborn un hett . Blangen den Hööftoort höört ok de Oortsdeel Op de Hööv to de Gemeen.

## Geografie
De Gemeen Hipst liggt in’n Noorden vun’n Landkreis und grenzt an de Gemenen Basdaal, Oerel un Eversdörp, de ok all to de Samtgemeen Geestboorn tellt. Na Noorden un na Westen hen slutt sik de Landkreis Cuxhoben an.

De Landschop is vör allen vun de Bueree prägt, bargt aver ok veel Wooldrebeden. In’t Gemeenrebett liggt butendem ok de Born vun de Geest, wat de nöördlichste Tostroom na de Werser is un in Bremerhoben münnen deit.

## Geologie
*En Översicht över de Geologie un Entstahn vun dat Rebeet vun’n helen Landkreis is in den Artikel [[Landkreis Rodenborg (Wümm)]] beschreven un kann dor naleest waarn.*

## Historie
De hüütige Karn vun’n Hipst is de Oortsdeel Löh, woneem vör’n Tweeten Weltkrieg en Wahnsteed för de Marine boet worrn is.

De Hööv Freedag un Sünnerwoold ut de Gemeen Op de Hööv sünd 1922 an de Gemeen Hipst wesselt. De Gemeen Op de Hööv is mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. März 1974 ingemeent worrn. To de sülven Tiet is ok de Samtgemeen inricht worrn.

### Religion

Hipst is evangeelsch-luthersch präägt un billt mit de Bethlehem-Kark en egen Kaspel. Disse Kark is 1958 bet 1960 boot un 1961 egenstännig worrn. Vörher hett de Oort to dat Kaspel Örel tohöört.

För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.

## Politik
De Gemeen Hipst hett siet 1990 en Partnerschop mit Hüpstedt in de Gemeen Dünwald in’n Unstrut-Hainich-Kreis, Döringen.

### Gemeenraat
De Gemeenraat vun Hipst besteiht ut ölven Lüüd. Siet de letzten Kommunalwahl in’n September 2016 sett de sik as folgt tohopen:

### Börgermeester

## Weertschop un Infrastruktur

De Volksbank Oosterholt-Scharmbeek hett in Hipst in de *Bahnhoffstraat 27* en Filiaal.

### Verkehr

Hipst sülvst liggt an keen gröttere Straat. Dör den Oortsdeel Op de Hööv föhrt aver de K&nbsp;116, de de L&nbsp;128 mit de B&nbsp;71/B&nbsp;74 verbinnt. In’n Süüden vun Hipst verlöppt de Variante vun de plaante Bundsautobahn 22, de an’n leefsten ümsett warrn schall.

Hipst hett en Bahnhoff (Bahnhoff Op de Hööv), de an de Bahnlien Buxthu–Bremerhoben liggt.

## Weblenken
Albert Marth

**Albert Marth** (* 5. Mai 1828 in Kolberg, Pommern; † 5. August 1897 in Heidelbarg) weer en düütsch Astronom.

Marth studeer eerst Theologie an de Berliner Universität. Wiel he sück aber immer mehr für Mathematik un Astronomie interesseeren de, hett he denn en Studium vun de Astronomie bi Christian August Friedrich Peters in Königsberg upnommen.

In dat Johr 1853 folg he de Roop vun George Bishop nah London, wo he Assistent vun John Russell Hind wurr. 1854 wurr he de sien Nahfolger an de dortig Steernwacht.

An’ 1. März 1854 hett he de Asteroid Amphitrite opdeckt. 

Van 1855 bit 1862 wurr he as Nahfolger vun Georg Rümker Assistent vun Tempel Chevallier an dat Durham Observatorium, Potters Bank, England. Dornah wurr he vun William Lassell as Observator in en Privatsteernwacht up Malta engageert. Marth hett ruch weg 600 neblig Objekte in de Tiet van 1863 bit 1865 opdeckt. Dornah harr Marth mehrere lütt Anstellungen un weer siet 1883 hööftsächlich in London.

1882 weer he Deelnemmer an de Venustransit-Expedition to dat Kap der Guten Hoffnung. 

1883 kreeg he en Stäh an de Colonel Edward Henry Cooper's Steernwacht up Markree Castle bi Sligo/Irland. 

Marth hett sien letzte Johren in Düütschland verbrocht. He is an’ 5. August 1897 in Heidelbarg an Krebs storven.
 
En Krater up de Maand is nah hüm nömmt.

## Weblenken
* DNB-Katalog
* Albert Marth – ein Deutscher in Englands Diensten
(29) Amphitrite

**(29) Amphitrite** is en Asteroid ut de Hööftgördel, de an’n 1. März 1854 vun de düütsch Astronom Albert Marth in London opdeckt wurrn is. Dat weer ok de eenzigst Asteroid, de he opdeckt hett.

De Asteroid is nah de greeksch-röömsch Meeresgöddin Amphitrite, Dochter vun Nereus un Doris, Fru vun Poseidon.
 

## Umloopbahn
Amphritite bewegt sück in en Afstand vun 2,3721 (Perihel) bit 2,7381 (Aphel) astronoomsch Eenheiten, in 4,08 Johren up en exzentrischen Bahn um de Sünn. De Bahn is 6,1012° tegen de Ekliptik neigt, de Bahnexzentrizität bedrocht 0,0716.

## Eegenschapen
Amphritite hett en Dörmeter vun etwa 212 km un is dormit en vun de gröttsten Asteroiden vun de Hööftgördel. In 5 Stünn un 23 Minüten roteert se um hör eegen Ass. Se hett en relativ hellen Böverflach mit en Albedo vun 0,2238. Bi de Oppositschoon kummt Amphritite up en Helligkeit vun 8,8 mag un is dormit en vun de hellste Asteroiden an de Nachthimmel. Um de Asteroid an’n Himmel to finnen bruukt man aber en Teleskop oder en luchtstark Prismenfeernglas.
Barra Point

Dat Kap **Barra Point** liggt an de Küst vun Gambia in Westafrika, an de Münnen vun de Stroom Gambia in’n Atlantik bi de Oort Barra. Dat is mit en Lüchtfüer versehn. 1826 wurr an disse strategisch günstig Positschoon dat Fort Bullen erricht, wat hüüd noch as Ruine erhollen is.

## Nahwiesen
Gemeen Doezebarg

**Doezebarg** (hollandsch *Doesburg*) is ene Gemeen in de Provinz Gelderlaand in de Nedderlannen. De Gemeen höört to de Stadtregion Arnem-Nimwaege. To de Gemeen höört de Stadt Doezebarg. Se hett 11.504 Inwahners (2008). Ehr Fläck is 12,90 km². De Börgermeester is Kees Luesink vun (GroenLinks). De Postleettallen fangen mit 69 an. Doezebarg liggt an de Iessel un de Oude IJssel. Dat gifft de Baadanstalt *Den Helder*. De Doezebarger Königinnendaag treckt Lü ut de wiedere Ümgegend an. 1237 kreeg Doezebarg de Stadtrechten. De Gemeen grenzt an de Gemenen Bronckhorst, Zevenaar un Rheden. Friechstadt is siet 1972 ene Partnergemeen vun Doezebarg. Doezebarg hett ene histoorsche Binnenstadt. Dat gifft ehemaalsche Inwahners, de Börgermeesters sünd: Niels Joosten vun Brummen, Elbert Roest vun Laorne, Henk Aalderink vun Bronckhorst un Arno Frankfort vun Veghel. 

## Gemeenroot (2014)
* SP 3 Seten
* PvdA 2 Seten
* Stadspartij Doesburg 2 Seten
* VVD 2 Seten
* CDA 2 Seten
* D66 2 Seten
* GroenLinks 1 Seet

## Weblenk
* Steed vun de Gemeen Doezebarg (hoochdüütsch, hollandsch, engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Grunneng

**Grunneng** is ene Stadt in de Nedderlannen. Se is de Hööftstadt vun de Provinz Grunneng, to de se ook höört. De Hansestadt höört to de Gemeen Grunneng. Grunneng is ene Studentenstadt; de Rijksuniversiteit Groningen un de Hanzehogeschool Groningen hebben tosamen circa 50 000 Studenten. Ne masse Studenten bint düütsch. De Universität worr 1614 grünnt. Üm Grunneng warrt Grunneng *Stad* nöömt. De Stadt warrt ook 
*Groot Loug* (*Grootet Dörp*) nöömt. Grunneng höörde inst to Drenthe. Üm Grunneng worr inst Freesch snackt. Grunneng is för den Martinitoorn, een vun de hööchste Klockentoren in de Nedderlannen, bekannt. Dat warrt ene Stratenbahn för de Stadt plant. In Grunneng sünd vele Fahrrööd. Men kan sick de Stadt ock met düütsche Studenten ankieken de bi den VVV as Gästeführer för düütsche Touristen warkt.

## Partnerstäder
* Graz (Öösterriek)
* Katowice (Polen)
* Murmansk (Russland)
* Newcastle upon Tyne (Vereenigd Königriek)
* Odense (Däänmark)
* Revel (Eestland)
* Ollnborg (Düütschland)
* San Carlos (Nikaragua)
* Tianjin (China)
* Zlín (Tschechien)

## Weblinks
* de offizielle Siete för Touristen in de Stadt en Provinz Grunnen
* Siete för düütsche Löö de sick de Stadt met düütsche Studenten ankieken wilt
* "Up Platt up pad in Groningen" Youtube-Reportage over de plattdüütsche Spraoke in de Provinz Grunneng
* de offizielle siete van de Provinz Grunnen, up Niederländisch
Fandango (Mehrdüdig Begreep)

**Fandango** betekent

* Fandango, spaanschen Danz,
* *[[Fandango (1948)|Fandango]]*, franzööschen Musicalfilm ut dat Johr 1948,
* *[[Fandango (Film)|Fandango]]*, US-amerikaanschen Film ut dat Johr 1985,
* *[[Fandango (2000)|Fandango]]*, düütschen Film ut dat Johr 2000.
Ignaz Gaugengigl

**Ignaz Michael Marcell Gaugengigl** (* 29. Juli 1853 in Passau; † 3. August 1932 in Boston, Massachusetts) weern en düütschen Maler, de hööftsächlich in de USA tätig weer. Vun Gaugengigl stammen tallriek Historienbiller un Portraits.

Gaugengigl wurr as Söhn vun en Perfesser för orientaalsch Spraken boren. Nah de Afsluss vun’t School hett he en Studium an de Akademie der Bildenden Künste in München up. Dor weer he Schöler vun de Koppersteker Johann Leonhard Raab, as ok van Otto Seitz un Wilhelm von Diez.

Nah en Besök bi sien Süster in Boston is Gaugengigl 1880 dor glieks bleven. He hett sück denn up de Portraitmaleree spezialiseeert un hett tallriek Personen ut dat kulturelle un sellschaplich Leven vun Boston afbildt. 

Dee gröttste Deel vun sien Wark befindt sück in US-amerikaansch Privatbesitt.
Gemeen Elburg

**Elburg** is ene Gemeen in de Provinz Gelderlaand in de Nedderlannen. Se hett 22.112 Inwahners (2008). Ehr Fläck is 65,95 km². De Börgermeester is sinds 2007 Frans de Lange vun de (ChristenUnie). Dovör weer Hendrik Visser, ook vun de ChristenUnie, Börgermeester. De Postleettallen sünd 8080, 8081, 8084 un 8085. Dat gifft 448 Autos pro 1000 Inwahners. Elburg liggt an't Veluwemeer un't Drontermeer. To de Gemeen höörn de Hansestadt Elburg un de Dörper 't Harde, Oostendorp, Hoge Enk un Doornspijk.
Dat Roothuus befind't sick in Oostendorp. In de Gemeen staht een Hoben; se weer an de Zuiderzee. De Gemeen grenzt an de Gemenen Epe, Oldebroek, Dronten un Nunspeet.  

## Gemeenroot (2009)
*Algemeen Belang 4 Seten
*CDA 3 Seten
*ChristenUnie 3 Seten
*PvdA 3 Seten
*SGP 3 Seten
*VVD 2 Seten
*Gemeentebelang 1 Seet

## Weblenk
*Steed vun de Gemeen Elburg (hoochdüütsch, hollandsch, engelsch)
Elburg

**Elburg** is ene Stadt in de Gemeen Elburg in de Provinz Gelderlaand vun de Nedderlannen. De Vörwahl is 0525. Elburg is een vun de wenigen ollen Städer, wo de Kark nich in de Mitt, man an den Rand staht. To en groten Deel is de Stadt as in’t Medelöller. In de Synagoog is Sjoel Elburg, dat tweede jüüdsche Museum vun de Nedderlannen, nah dat vun Amsterdam. In de Stadt staht *De Tijt*, ene Möhl. Dat Museum Elburg befinnt sick in en ehemohlig Fruenklooster. In de Stadt sünd twee Supermarkten. Dor gifft dat ok en histoorschet Örgelmuseum un en Artilleriemuseum. 

## Historie

Elburg geev dat al vör 800.
Elburg weer een Fischerer- un Hannelsoort, 
de wegens Floot de Steed wisseln müss (Dat secht de Legend). Dornach is Elburg gau wassen. Anfang vun’t 13. Johrhunnert kreeg Elburg de Stadtrechten. 
Elburg weer ene Feste mit Grachten. Elburg weer in de Hanse. 

## Borns
*Museums-Websteed
*Websteed för’t Kitesurf-Anbott
*Websteed vun Haseluenne
Gemeen Harderwiek

**Harderwiek** is ene Gemeen in de Provinz Gelderlaand in de Nedderlannen. Se hett Inwahners (2008). Ehr Fläck is 48,27 km². Se liggt twüschen Amesfoort un Zwolle, an den Rand vun de Veluwe. De Börgermeester is John Berends (CDA). De Postleettallen sünd 384x. To de Gemeen höörn de Hansestadt Harderwiek un't Dörp Hierden. De Partnerstadt is Znojmo in Tschechien. De Universität Harderwiek, an de Linnaeus sienen Dokter meek, existeerde vun 1648 bet 1811. Inst geev dat Fischeree in Harderwiek. De Rapper Phreako Rico, de Politiker Theo de Meester, de Schauspeelersche Sofie Oosterwaal, de Fischer un Politiker Eibert den Herder sünd in de Gemeen baren. 
De Gemeen grenzt an de Gemenen Nunspeet, Dronten, Armelo un Zeewolde. 
## Gemeenroot 2014
* CDA 6 Seten
* ChristenUnie 6 Seten
* Stadspartij Harderwijk Anders 4
* VVD 4 Seten
* PvdA 3 Seten
* Gemeentebelang 3 Seten
* D66 2 Seten
* Enkeld Liddmaat 1 Seet

## Weblenk
* Steed vun de Gemeen Harderwiek (hollandsch)
Paris–Roubaix

Dat Radrennen **Paris–Roubaix** is en vun de berühmteste Eendagsrennen in’t Radsport mit ruch weg 250 Kilometern Distanz un gellt as en vun de Monumente vun’t Radsport.

Dat eerstmals 1896 utdragen Rennen find jedes Johr Midden April in Noordfrankriek statt un wurrd as *La Reine des Classiques* (Königin der Klassiker), aber ok as *L'Enfer du Nord* (Hölle des Nordens) betekent. Bit to dat Johr 2004 hörr dat Rennen to de Rad-Weltcup, wat 10 Rennen beinhollen de, wat se denn aber afschafft hebbt. 2005 hett man för 3 Johr de UCI ProTour nee inföhrt, en Serie vun de wichtigst Radrennen in en Johr. Ok dorto hörr Paris-Roubaix. 

## De Streck
De Streckenföhrung vun Paris–Roubaix ännert sück van Johr to Johr blots en beten. Allerdings wurrd de Klasiker siet 1977 nich mehr vun Paris ut start, sonnern ruch weg 80 km nöördlich, vör dat Slott in Compiègne. Charakteristisch för de up kumplett flach Grund stattfinnend Klassiker sünd de beröhmten *Pavés*, Koppsteenplaasterpassagen: Weeg – deels noch ut dat 19. Johrhunnert stammend – mit groff Koppsteenplaaster, de dat Rennen besünners bi schlecht Weer to en Tortur maken doht. Hüüd wurrd völ Pavés vun de franzöössch Regeeren eegens för den Radklassiker erhollen. De woll schlimmste Pavéafschnitt is de dör de Wald vun Arenberg, de nah twee Drittel vun dat Rennen faken en Vörentscheed bringt. 2005 hett man Deelen vun dat Plaaster mit völ Upwand restaureert und de Afschnitt wurr ok en beeten weniger scharp makt. 

De meesten Siege bi de 'Hölle des Nordens' hebbt de beid Belgiers Roger De Vlaeminck, de tüschen 1972 un 1977 un Tom Boonen uptowiesen, de all tosommen jewiels veer Mal up de Radrennbahn vun Roubaix triumpheeren (un en Pokal in Förm vun en Plaastersteen entgegenemmen) kunn. De eerst Düütsche, de dat Rennen winnen kunn, weer Josef Fischer, de glieks bi dat eerste Rennen 1896 ganz baben stunn, 2015 hett John Degenkolb den tweeten düütschen Sieg infohren.

De Vélo Club Roubaix veranstalt all twee Johr en Jedermann-Utgaav, bi de up den Originalkurs neben Deelstrecken över 120 km oder 190 km ok de kumplette Streck vun ruch weg 260 km fohren wurrn kann, jewiels mit dat Teel in dat Vélodrome vun Roubaix.

Veranstalter vun dat Rennen is de Amaury Sport Organisation (ASO), de ok de Tour de France organisiert.

## Siegerlist

## Literatur
* Philippe Bouvet, Pierre Callewaert, Jean-Luc Gatellier: *Paris–Roubaix. Die Hölle des Nordens*. Delius Klasing, Bielefeld 2011, ISBN 978-3-7688-3268-7.

## Weblenken

* Portrait Paris–Roubaix, allgemeen un enkelde Johren
* Deelnehmerlist 2006
* Das Communiqué 2006 – mit Streckenführung – vun dor nah de Depeschen
Gemeen Attem

**Attem** (nedderlandsch *Hattem*) is ene Gemeen in de Provinz Gelderlaand in de Nedderlannen, in de Veluwe. Se hett 11.702 Inwahners (2008). Ehr Fläck is 24,2 km². De Inwahnerdicht is 507/km². De Börgermeester is W.J. Wiggers (CDA). De Postleettallen sünd 8050-8052. To de Gemeen höört de Hansestadt Attem. Se hett en Hoben. 
De Gemenen, an de Attem grenzt, sünd Heerde, Zwolle, Oldebroek un de 
Kampen. In de Gemeen Attem befind't sick ene Baadanstalt un een Golfzentrum.
gelder
## Historie un bekannte Lü
Attem kreeg 1299 de Stadtrechten. Dat gifft siet 1950 keen Bahnhoff mehr in de Gemeen.
De Politiker Herman Willem Daendels (1762-1818) un Ellen Kuipers (* 1971) worrn dor baren. 
De Generaal Frederic Adolph Hoefer hett historisch över Attem arbeidt.

## Gemeenroot (2009)
* PvdA 5 Seten
* ChristenUnie 4 Seten
* CDA 3 Seten
* VVD 2 Seten
* Fractie Castorp 1 Seet

## Museen

In Attem gifft dat dat Anton-Pieck-Museum, dat 1984 grünnt worrn is un Biller von Anton Pieck wiest un Indrück ut sien Leven gifft. Denn gifft dat noch dat Bäckereemuseum, en groot Museum, dat över allens informeert, wat mit dat Backhandwark to doon hett. Dat drüdde Museum in Attem is dat Voerman-Museum, dat sik na de 650-Johr-Fier 1949 ut en Sammlung över de Stadtgeschicht rutentwickelt hett. Dat Museum wiest nu vör allen Biller von Malers ut Attem. Sien Naam hett dat von de attemschen Malers Jan Voerman Senior un Jan Voerman Junior.

## Weblenken
* Websteed vun de Gemeen Attem (nedderlandsch)
Gemeen Ommen

**Ommen**  is ene Gemeen in den Oosten vun de Nedderlannen, in de Provinz Oaveriessel. Se hett 17.435 Inwahners (2008) un liggt in de Landschop Salland un an de Vechte. Ehr Fläck is 181,98 km². De Inwahnerdicht is 97/km². To de Gemeen höört de Hansestadt Ommen. De Stadt kreeg 
1248 vun Bischop Otto III. vun Utrecht de Stadtrechten. De Bahnhoff Ommen liggt an de Iesenbahnlien Zwolle - Stadskanaal.

## Geschicht

Vör 1811 geev dat eenmal dat Stadtgericht Ommen, to dat de Stadt Ommen un de Ommerschaans höört hebbt. Un denn geev dat noch dat Kaspel oder Schultenamt Ommen op’t Platteland in de Ümgegend van Ommen. To dat Amt Ommen hett do ok en lütt Deel van Averiest un n Ham höört. Bi de grote Reform, de de Franzosen 1811 bröcht hebbt is n Ham van dat Amt Ommen aftrennt worrn un en egen Gemeen worrn. Ut’n Rest van dat Amt Ommen un dat Stadtgericht Ommen is de Mairie Ommen worrn. 1818 sünd denn Stadt un Amt noch wedder twee Gemenen worrn, un ok Averiest wöör nu en egen Gemeen. 1923 sünd Stadt un Amt wedder tohoopleggt worrn. 1997 is denn de oosten Deel van Lemelerveld, de bet to de Tied bi Ommen höört harr, to de Gemeen Dalsen kamen.

## Öörd
In de Gemeen Ommen liggt disse Öörd:

## Politik

### Gemeenraat

### Börgermeester

* -2000: Leonard Bernard Kobes
* 2001-2007: Arend ten Oever (CDA)
* 2007-2011: Gerrit Jan Kok (VVD)
* 2011-2012: Marriët Mittendorff (kommissarisch)
* van 2012: Marcus Johannes Ahne

### Wetholders

* 2002-2006: Bertus Vos (CDA), Wim Beekhuis (VVD) un Daan Geurs (PvdA)
* 2006-2010: Ilona Lagas-Meijer (VVD), Harry Burema (ChristenUnie), Arent Beugelink (CDA) un Daan Geurs (PvdA)
* Aktuell: Klaas Smid un Ko Scheele

## Weblenken

* Websteed vun de Gemeen Ommen (hollandsch)