open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pyramied (Geometrie)

En **Pyramied** is en geometrische Figur mit en regelmatig oder unregelmatig Veeleck as Grundflach un Dreeecken as Siedenflachen. All de Dreeecken draapt sik in een Punkt an de Spitz vun de Pyramied.

De eenfachste Pyramied hett en regelmatig Dreeeck as Grundflach. Aver de Pyramiden mit en quadratisch Grundflach sünd bekannter, besünners in de Architektur, kiek ok bi Pyramied (Bowark).

## Volumen
För dat Volumen *V* vun en Pyramied gellt

: V = \frac{1}{3} \cdot G \cdot h
Dorbi is *G* de Grundflach un *h* de Hööcht. Dat gellt unafhängig vun de Foorm vun de Grundflach (Dreeeck, Veereck, unregelmatig Veeleck usw.) un dat gellt sogor, wenn de Pyramied scheep is. (Dorbi mutt een bloots de Hööcht lootrecht meten.)

## Böverflach
De Böverflach vun en Pyramied besteiht ut twee Delen:
* ut de Grundflach
* un ut de Mantelflach.

Wenn de Grundflach en Quadrat is, kann een de Böverflach *A* un dat Volumen *V* licht utreken. Mit de Siedenlängt *a* vun dat Quadrat un de Hööcht *h* gellt:

:A = a^2 + 2a \sqrt{{({1 \over 2}a)}^2 + h^2} \!

Vör annere Grundflachen kann dat kumplizeerter ween. Solang as de Pyramied regelmatig is, kann een sik so helpen:
A = G + \frac{ps}{2}

Dorbi is *G* de Grundflach, p is de Ümfang vun de Grundflach un s is de Hööcht vun en Siedendreeeck (meten langs dat Dreeeck, also de Afstand vun den Middelpunkt vun en Siet to de Spitz vun de Pyramied).
1314

## Wat passeert is
* 

## Boren
* Waldemar III. vun Sleswig, König vun Däänmark un Hartog vun Sleswig († 1364)

## Storven
* 20. April: Clemens V., Paapst (* tüschen 1250 un 1265)
1315

## Wat passeert is
* 9. Mai - Eudes IV. folgt up Hugo V. as Hartog vun Burgund.
* August - Louis X. warrt in Reims to'n König vun Frankriek kröönt.

## Boren

* Hafez, persischen Dichter un Mystiker (villicht ook üm 1325 boren, † üm 1390)

## Storven
*
1316

## Wat passeert is
* 

## Boren
* 2. März: Robert II., König vun Schottland († 1390)
* 14. Mai: Karl IV., Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek († 1378)

## Storven
*
1318

## Wat passeert is
* 1. April - Berwick-upon-Tweed warrt de Englänner vun de Schotten wedder afnahmen.

## Boren

## Storven
*
1312

## Wat passeert is
* 29. Juni: Hinrich VII. warrt to'n Kaiser vun dat Hillige Röömsche Riek kröönt

## Boren

## Storven
* 13. November: Eduard III., König vun England († 1377)
1313

## Wat passeert is
* 

## Boren
### Boren mit unbekannt Datum
* Giovanni Boccaccio, italieensch Schriever un Vertreder vun den Humanismus († 1375)

## Storven
*
1375

## Wat passeert is
* 

## Boren
* 

## Storven
* 21. Dezember: Giovanni Boccaccio, italieensch Schriever un Vertreder vun den Humanismus (* 1313)
1364

## Wat passeert is
* 

## Boren
* 
## Storven
* Waldemar III. vun Sleswig, König vun Däänmark un Hartog vun Sleswig (* 1314)
* Johann II., König vun Frankriek (* 1319)
1390

## Wat passeert is
* 

## Boren
* Jan van Eyck, fläämsch Maler un en vun de Fläämschen Primitiven

## Storven
* Robert II., König vun Schottland (* 1316)
* Hafez, persischen Dichter un Mystiker (* üm 1315 oder 1325)
Petrus Josephus Wilhelmus Debye

**Petrus Josephus Wilhelmus Debye** oder **Peter Debye** (* 24. März 1884 in Maastricht/Nedderlannen; † 2. November 1966 in Ithaca, New York) weer en nedderlannsch Physiker, theoretisch Chemiker un Nobelpriesdräger för Chemie.

## Leven
Debye is in Düütschland utbildt wurrn. He hett an de RWTH Aachen Elektrotechnik studeert un dornah siet 1905 Assistent för Technische Mechanik an de Hoochschool. In dat Johr 1906 kreeg he en Anstellung in München un hett dor in de Beriek vun de theoretisch Physik arbeidt. 1908 hett Debye sien Dokterarbeidt makt, 1910 folg de Habilitation. In’t Johr drup wurr he Perfesser för Theoretische Physik an de Universität Zürich, wo he twee Johr lang bleev. De nächst Statschonen weern Utrecht, Göttingen, 1920 wedder nah Zürich, 1927 nah Leipzig un 1934 an de Universität Berlin. Siet 1935 weer Debye Direkter an’t Kaiser-Wilhelm-Institut för Physik in Berlin-Dahlem. As de Nazis wullen, dat, wenn he dor blieben wull, de düütsch Staasbörgerschap antonemmen harr, hett Debye de Posten opgeven un hett siet 1940 den an de Cornell University in Ithaca, New York, lehrt. 

He weer Liddmaat vun des Sassisch Akademie der Wetenschapen in Leipzig. 

Peter Debye is an’ 2. November 1966 in Ithaca, New York an de Folgen vun en Harterkrankung storven. 

## Wetenschaplich Leistungen

Debye hett Rutragen Saken leist in minst 5 Rebeden:
# in’t Rebeet Quantenphysik: Debye-Theorie vun de spezifische Warmskapazität vun Materie üm un bi 0&nbsp;Kelvin. (Se hett een vun de eersten theoretschen Bestätigungen vun de all ruchweg 10 Johr vörher eerstmals vörstellt  Quantenthees dorstellt.)
# in de Elektrochemie: (Ionenaktivitäten, Debye-Radius),
# in de Röntgenstrukturanalyys: (Debye-Scherrer-Verfohren)
# in de Chemie vun de elektrolytischen Lösen: (Debye-Hückel-Theorie)
# in de Mikrobülgenspektroskopie vun Fletigkeiten: (Debye-Funkschoon). 
In sein latere Forschungsjohren hett he sück hööftsächlich mit dat Verstahn vun Polymermolekülen befaat. Debye hett sünners in de Molekularforschung arbeidt. 1936 kreeg he den Nobelpries för Chemie för sien „Beiträge zu unserer Kenntnis der Molekularstrukturen durch seine Forschungen über Dipolmomente (Debye-Gleichung), über Beugung der Röntgenstrahlen und Elektronen in Gasen.“ 1950 wurr hüm de Max-Planck-Medaille verlehnt.

Nah Peter Debye weer de cgs-Eenheit (*1 [[Debye]]*) vun dat  elektrische Dipoolmoment nömmt.

Je hett ok de Dichroismus, en Deel vun de Pleochroismus opdeckt.

## Beroplich Daten
* 1935–1939 Professor für Physik 
* 1934 Direktor des Kaiser-Wilhelm-Instituts für Physik 
* 1937 Ordentliches Mitglied der Akademie der Wissenschaften 
* 1936 Nobelpries för Chemie för sien Arbeiten över Festkörperphysik, Quantentheorie, elektrische Leitfähigkeit vun Flüssigkeiten, spezifische Wärmekapazität, Dipoltheorie

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
* Bild von Peter Debye
* Nobelpreisträger der Berliner Universität
* Dossier zu Debye
* Martijn Eickhoff: In naam der wetenschap? P. J.W. Debye en zijn carrière in nazi-Duitsland, Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie, Amsterdam 2007.
1321

## Wat passeert is
* Baukem kriggt de Stadtrechten

## Boren

## Storven

* 13. September: Dante Alighieri, italieensch Schriever bekannt för „“ (* üm 1265)
1324

## Wat passeert is
* 

## Boren
* 5. März: König David II. vun Schottland († 1371)

## Storven
* 8. Januar: Marco Polo, Koopmann ut Venedig, Updecker vun China för de westliche Welt (* 1254)
* 16. Juli: Go-Uda, 91. Kaiser vun Japan (* 1267)
* Hinrich II., König vun Jerusalem un Zypern (* 1271)
1325

## Wat passeert is
* 

## Boren

* Hafez, persischen Dichter un Mystiker (villicht ook üm 1315 boren, † üm 1390)

## Storven
* 7. Januar: Dionysius, König vun Portugal (* 1261)
1327

## Wat passeert is
* 

## Boren

## Storven
* 21. September: Eduard II., vun 1307 af an König vun England (* 1284)
**Ahn bekannt Datum:**
* Jacob Peyt, Anföhrer in flaamschen Burenopstand (Twüschen 25. Juli un 19. August ümbrocht)
1332

## Wat passeert is
* De Naam vun de poolsche Stadt Lodz steiht to'n eersten Mol in en Urkunn to lesen

## Boren

* 27. Mai: Ibn Chaldūn, araabschen Historiker un Politiker uut Noordafrika († 1406)

## Storven
1333

## Wat passeert is
* 19. Juli: In de Slacht bi Halidon Hill slaht de Englänner ünner jem ehren König Eduard II. de Schotten unner Sir Archibald Douglas. Dat is de leste Slacht in den Schottschen Unafhängigkeitskrieg. De Englänner verleert bloß 14 Mann, de Schotten mehr as 4.000.

## Boren

## Storven
1322

## Wat passeert is
* Karl IV. warrt König vun Frankriek 
* Ünner jem ehrn König Robert the Bruce kummt en schottsche Armee na Noordengland un brennt Preston af

## Boren

## Storven
1334

## Wat passeert is
* 

## Boren
* 13. Januar: Hinrich II., König vun Kastilien un León (vun 1369 af an) († 1379)
* 30. August: Peter I., König vun Kastilien (vun 1350 af an) († 1369)
* Jakob I., König vun Zypern un Lüttarmenien († 1398)

## Storven
1336

## Wat passeert is
* De schottsche Stadt Aberdeen warrt vun de engelschen Truppen afbrennt

## Boren

## Storven
1369

## Wat passeert is
* 

## Boren

## Storven
* 23. März: Peter I., König vun Kastilien (vun 1350 af an) (* 1334)

### Ohne Datum

* Ibn Battūta, muslimschen Opdecker, de sien Reisen in den Wark *Rihla* daalschreev (villicht ook 1368)
1398

## Wat passeert is
* 

## Boren

## Storven
* 9. September: Jakob I., König vun Zypern un Lüttarmenien (* 1334)
1341

## Wat passeert is
* Eerste Wapenstillstand in'n Hunnertjöhrigen Krieg twuschen England un Frankriek (bit 1345)
* König David II. vun Schottland marscheert mit siene Truppen in England in 

## Boren

## Storven
1343

## Wat passeert is
* In Pisa warrt de Universität grünnt

## Boren

* üm 1343: Geoffrey Chaucer, engelsche Schriever in’n Middelöller, bekannt för de *Canterbury Tales* († 1400)

## Storven
1345

## Wat passeert is
* Ollnborg kriggt de Stadtrechten

## Boren
* 31. Oktober: Ferdinand I., König vun Portugal († 1383)

## Storven
1346

## Wat passeert is
* 26. August: Slacht bi Crécy: Nadem de eerste Wapenstillstand in den Hunnertjöhrigen Krieg twuschen England un Frankriek vorbi is, gifft dat wedder Krieg. De Franzosen griept unner jem ehren König Philipp VI. mit 30.000 bit 40.000 Mann an un weeert vun de Englänner unner jem ehrn König Eduard III. slahn. De Englänner hefft bloß bi 12.000 Mann, man jem ehre Langbogen-Schütten sünd de franzööschen Ridders över. In düsse Slacht starvt Johan vun Luxemborg. 

## Boren

## Storven
1347

## Wat passeert is
* 
## Boren
* 25. März: Katharina vun Siena, italieenische Hillige un Karkenlehrerin († 1380)

## Storven
* 11. Oktober: Ludwig de Bayer, Kaiser vun dat Hillige Röömsche Riek un Hartog vun Bayern (* 1282)
1348

## Wat passeert is
* 19. Januar: England sien König Eduard III. stift' den Hosenbandorden, de unner dat Knee anleggt warrt

## Boren

## Storven
1350

## Wat passeert is
* De Pest kummt na Hamborg un bringt bi 6.000 Lüde an'e Siet. Dat is bi de Hälft vun de Inwahners.

## Boren

## Storven
1353

## Wat passeert is
* De Pest in Europa geiht to Enne. De drüdde Deel vun de Inwahners is dor an to Grunne gahn. De lesten Fäll gifft dat in Russland. 

## Boren

## Storven
1355

## Wat passeert is
* Freden twuschen meckelnborg un Pommern
* De Osmanen unner jem ehren Sultan Orhan I. nehmt Gallipoli in

## Boren

## Storven
1356

## Wat passeert is
* 9. April: De Kapitelstried in Brannenborg geiht mit de Slacht bi Strausberg wieder.
* 15. August: In Florenz warrt de Orsanmichele-Kark inweiht.  
* In Frankriek un in England breedt sik de Swatte Dood uut, un en groot Deel vun de Lüüd blievt dood.
* In de Hansedag kümmt tohopen

## Boren
* 25. März: Manuel II. Palaiologos, byzantinschen Kaiser († 21. Juli 1425)  

## Storven
* 26. Februar: Philipp VI., König vun Frankriek (* 1293)  
* 9. Juni: Bertrando del Poggetto, italieensch Kardinaal (* üm 1280)
1357

## Wat passeert is
* König David II. vun Schottland warrt freelaten. He weer 11 Johren as Gefangenen in England ween. De Schotten hefft 100.000 Mark för sien Freeheit betahlen mösst.

## Boren

## Storven
1352

## Wat passeert is

### Dat eerste Maal in’n Oorkunnen

* Ahrenfiööl as *Villa Arenfjold*
* Almdörp in dat *Registrum capituli Slesvicensisa*
* Witzwoort

## Boren
* 5. Mai: Ruprecht I., röömsch-düütschen König un Kurförst vun de Palz († 1410)

## Storven
1358

## Wat passeert is
* 27. Juni: De Republik vun Ragusa (Dubrovnik) warrt grünnt. Düsse Republik besteiht bit 1808.

## Boren

## Storven
1410

## Wat passeert is
* 

## Boren

## Storven
* 18. Mai: Ruprecht I., röömsch-düütschen König un Kurförst vun de Palz (* 1352)
1363

## Wat passeert is
* König Johann II. sien Söhn Philipp de Kühne kriggt dat Hartogdom Burgund to Lehn

## Boren
* 

## Storven
1366

## Wat passeert is
* De Sultanen vun dat Osmaansche Riek nehmt ehren Seet in Adrianopel in

## Boren
* 

## Storven
1367

## Wat passeert is
* 

## Boren
* 6. Januar: Richard II., König vun England († 1400)
* 3. April: Hinrich IV., König vun England († 1413)

## Storven
* Rudolf II. Rühle, Bischop vun Veern
1370

## Wat passeert is
* In Paris geiht dat mit'n Bo vun de Bastille los
* 30. Dezember: Pierre Roger de Beaufort wurrd to'n Paapst wählt un gifft sück de Naam Gregor XI.

## Boren
* 

## Storven
* 19. Dezember: Urban V., Paapst (* 1310)
1413

## Wat passeert is
* 

## Boren

## Storven
* 20. März: Hinrich IV., König vun England (* 1367)
### Ahn Datum
* Bernardon de Serres, franzööschen Condottiere (* 1359)
1360

## Wat passeert is
* 

## Boren
* üm 1360 rüm: Klaas Störtebeker, düütsch Seeröver (†1401)

## Storven
1368

## Wat passeert is
* 

## Boren
* 15. Februar: Sigismund vun Luxemborg, Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek († 1437)
* 3. Dezember: Karl VI., vun 1380 af an König vun Frankriek († 1422)

## Storven

* Ibn Battūta, muslimschen Opdecker, de sien Reisen in den Wark *Rihla* daalschreev (villicht ook 1369)
1376

## Wat passeert is
* März: De Fredensverdrag twuschen Frankriek un England warrt verlängert bit to'n April 1377
* 13. September: Paapst Gregor XI. gifft sien Amtssitt in Avignon up un kehrt nah Rom torüch.

## Boren
* 

## Storven
1377

## Wat passeert is
* Richard II. warrt König vun England

## Boren
* 

## Storven
* 21. Juni: Eduard III., König vun England (* 1312)
1372

## Wat passeert is
* 22. Juni: In'n Hunnertjöhrigen Krieg warrt England vun en gemeensame Flott ut Frankriek un Kastilien bi de Slacht vun La Rochelle slahn. To'n eersten Mol siet 1340 regeert de Franzosen nu över'n Kanal vun Dover.

## Boren
* 

## Storven
1383

## Wat passeert is
* 22. Januar: König Richard II. vun England heiraat Anne vun Böhmen

## Boren

## Storven
* 22. Oktober: Ferdinand I., König vun Portugal (* 1345)
1384

## Wat passeert is
* 

## Boren

## Storven
* 31. Dezember: John Wyclif, engelschen Karkenreformater (* vör 1330)
1387

## Wat passeert is
* De mongoolsche Eroverer Timur Lenk maakt de Stadt Isfahan in Persien in'n Dutt un lett de meist 70.000 Inwahners an'e Siet maken 
* Litauen warrt to'n Christendom bekehrt, nadem se bit hierhen de lesten Heiden in Europa bleven weern. 

## Boren
* üm 1387 rüm: Fra Angelico, italieensch Maler († 1455)
* August: Hinrich V., König vun England († 1422)

## Storven
1378

## Wat passeert is
* 

## Boren
* 

## Storven
* 27. März: Gregor XI., Paapst (* 1329)
* 29. November: Karl IV., Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek (* 1316)
1391

## Wat passeert is
* 4. März: De Universität vun Ferrara in dat hüdige Italien warrt grünnt.

## Boren
* 

## Storven
* 25. Juli: Jean III., Graf vun Armagnac (* 1359)
* 7. August: Ocko I. tom Brok, oostfreesch Hööftling (* um 1345)
1392

## Wat passeert is
* De Universität vun Erfurt warrt grünnt. 1816 warrt se dicht maakt un denn eerst 1994 wedder nee grünnt. 

## Boren
* 

## Storven
*
1397

## Wat passeert is
* 20. Juni: De dree Königrieken Däänmark, Norwegen un Sweden vereenigt sik to de Union vun Kalmar. 

## Boren
* 16. August: Albert II., ungaarschen un düütschen König ut dat Habsborg (†1439)

## Storven
*
1393

## Wat passeert is
* Georg VII. folgt sien Vadder Bagrat V. as König vun Georgien.

## Boren
* 

## Storven
*6. Juni: Go-En’yū, japaanschen Kaiser (* 1359)
Nico-Stéphàno Pellatz

**Nico-Stéphàno Pellatz** (* 8. Juli 1986 in Berlin) is en düütschen Football-Doorhöder. 

## Sien Weg as Footballer
Nico Pellatz hett sien Weg as Footballspeler anfungen bi SV Blau-Weiß Berlin. Över Tasmania Berlin güng he 2002 na Hertha BSC Berlin. In düssen Vereen hool he 2004 mit de U-19 den DFB-Juniorenpokal. Een Johr later is he in de Junioren-Bundsliga Noord/Noordoost Meester wurrn. 
In de Saison 2006/2007 kladder he up de Steed vun den drüdden Doorhöder bi de Profis vun Hertha BSC. In'n Sömmer 2007 wessel he ohn Aflöös na Werder Bremen. Dor hett he en Verdrag bit 2009 mit unnertekent. Bi Werder is he de drüdde Doorhöder bi de Profis un to glieke Tied Stammdoorhöder bi de tweede Mannschop (SV Werder Bremen II) in de 3. Liga. Dor hett he ok an'n 26. Juni 2008 to'n eersten Mol as Profi speelt. Dat güng gegen de SpVgg Unterhaching. 

To'n eersten Mol hett he in en Plichtspeel för de Werder-Profis mitmaakt, as he an'n 4. März 2009 bi dat DFB-Pokalspeel gegen den VfL Wulfsborg in't Werder-Door stahn hett. Dat Speel fünn in Wulfsborg statt. Tim Wiese un ok den sien Stellvertreder Christian Vander weern verletzt un dröffen nich spelen. Dor rück he in de Startformatschoon. Werder hett düt Speel mit 5:2 wunnen. 

In' Sömmer 2009 wessel Pellatz, nahdem sien Verdrag nich verlängert wurrn weer, nah Zypern to Apollon Limassol. Dor speel he aber blots een Saison. Nah en kört Tiet ahn Verdrag ünnerschreev Pellatz in' September 2010 bi ADO Den Haag. In' Januar 2011 wurr he to Excelsior Rotterdam utlehnt, wo he bit to'n Saisonenn' speel. Later ünnerschreev he en Verdrag bi Sparta Rotterdam, den he Enn' November 2011 vör de Tiet bit to'n 30. Juni 2015 verlängert hett.

## Wat he schafft hett
* DFB-Junioren-Pokalwinner 2004
* Noorddüütsch Meester 2005

## Weblenks
* Werder.de - Över den Speler
* Nico Pellatz in de Datenbank vun Fussballdaten.de

## Enkeld Nahwiesen
Untogänglich Natschonalpark vun Bwindi

De **Untogängliche Natschonalpark vun Bwindi** (engelsch *Bwindi Impenetrable National Park*) is en Natschonalpark in’n Süüdwesten vun Uganda dicht an de Grenz to de Demokraatsche Republiek Kongo. He liggt an’n Rand vun den Albert-Graven un besteiht ut Regen- un Oorwoold. De Natschonalpark is Heimat vun 300 Barggorillas, wat de Hälft vun alle Barggorillas is, de free leevt. De twete Grupp vun Barggorillas leevt in de Virunga-Bargen (in Uganda schützt dör den Mgahinga-Gorilla-Natschonalpark).

## Historie

De Park is 1932 inricht worrn. He heet toeerst *Impenetrable Forest Reserve* (dat *Untogänglich-Woold-Reservat*) un siet 1991 denn *Bwindi Impenetrable National Park*. Bwindi is de Naam vun’n Woold, doch toerst heet so en Sump in’n Süden vun’n Woold. *Mubwindi bwa Nyinamukari*, Nyinamukari ehr düüster Oort, seggen de Lüüd dorto, vun wegen dat woll vör över eenhunnert Johren ene Familie vun Süden dör den Sump trecken wull. Doch dor weer keen Dörkamen. Trüch kunnen se nich mehr, dorüm fragen se de Sumpgeester üm Raat. De seggen, dat se ehr schöönst Dochter Nyinamukari as Opper geven schullen. Na veel Tögern hebbt se – se kunnen ja nich trüch – dat denn doon un ehr Dochter in dat Water smeten. De Familie kunn ahn Gefohr dör den Sump wannern. As annere Lüüd dat hören, möken se vun de Tied an en groten Bagen üm den Sump, un de harr sien Naam weg.

## Geografie

To den Natschonalpark höört de Süüddeel vun den Distrikt Kanungu, de Noorddeel vun Kisoro un en lütt Rebeet in’n Westen vun Kabale. De wichtigste Oort is Buhoma an den Stroom Munyaga in’n Kanungu-Distrikt. Dör den Noorden vun den Park deit de Stroom Ishasha fleten. De Park liggt twischen 1.160 m un 2.607 m över NN (de hööchste Punkt is de Rwamunyoni-Barg). Op dat Rebeet vun den Park leevt ok noch en poor lütte Gruppen vun Batwa-Pygmäen.

## Flora un Fauna

In’n Park leevt Elefanten, Guerezas, Schimpansen un annere Apen-Oorden un verschedene Soorten Antilopen.

Alltohoop leevt in Bwindi so wat 120 Oorden vun Söögdeerter un 350 Oorden vun Vagels, dorvun 23, de blots hier to Huus sünd. Todem 200 Oorden vun Botterlickers un 160 Oorden vun Bööm. Regen fallt in’t Johr üm un bi 1.500 mm.

## Weblenken

* Websteed to’n Natschonalpark bi dat Wildamt vun Uganda (engelsch)
Christian Vander

**Christian Vander** (* 24. Oktober 1980 in Anrath) is en ehmalger düütsch Football-Doorhöder un nu Footballtrainer. 

## Sien Weg as Footballer
Vander hett sien Weg in de Jugend bi Borussia Mönchengladbach anfungen. Denn hett he bi den KFC Uerdingen in de 2. Bundsliga speelt. Vun 2000 bit 2005 weer he bi den VfL Baukem. Dor hett he in 5 Johren 19 mol in de Bundsliga speelt, man he konn sik doch nich dörsetten gegen den Stammdoorhöder Rein van Duijnhoven. 2005 hett Baukem em för een Johr utlehnt an den SV Werder Bremen. För de Saison 2006/2007 hett he denn en Verdrag in Bremen unnerschreven. De is denn in'n Mai 2008 bit 2010 hen verlängert wurrn. 

Vun de Saison 2007/2008 af an weer Vander de Nummer twee achter Tim Wiese in dat Bremer Door ween. De Verdrag mit Andreas Reinke is dormols nich verlängert wurrn.

Allerdings verlor he dissen Platz an Sebastian Mielitz, weswegen he an' 19. August 2010 in de tweet Mannschap vun Werder sien Debüt geev, in de he dornah överweegend spelen dee. 

Nah de Saison 2012/13 hett Vander sien aktiv Karriere afslooten. He is denn in den Trainerstaff vun Werder Bremen wesselt. Siet den 25. Oktober 2014 is he Doorhödertrainer bi Werder Bremen.

## Wat he schafft hett
* DFL-Ligapokal-Winner 2006 mit Werder Bremen

## Weblenks
* Offiziell Homepage vun Christian Vander
* Werder.de - Över den Speler
Owen-Damm

De **Owen-Damm** oder dat **Nalubaale-Kraftwark** is ene Staumuer in’n Viktoria-Nil, de an de Steed vun den fröheren Owen-Waterfall den Viktoriasee opstaut. He liggt bi de Städer Jinja un Njeru in Uganda. 

De Damm is üm un bi 831 Meter lang un bi 31 Meter hooch. De Bo is 1951 anfungen, as de Briten in Uganda noch dat Seggen harrn. De Damm leeg 3,2 Kilometer achter den Steed, wo vörher de Nil ut den Viktoriasee rutflaten is. 1954 weer he trech. De Owen-Waterfall un de Ripon-Waterfall sünd beid in dat staute Water ünnergahn. De Viktoriasee is so to’n Stausee worrn. Mit en Inholt vun 2.700 km³ is he de gröttste staute See op de Eer, doch dat nee anstaut Volumen maakt dorbi blots üm un bi 205 km³ ut. Dör den Damm warrt 60 Megawatt Stroom för Uganda un den Westen vun Kenia herstellt.

Vun 1993 bet 1999 hebbt se noch en Kraftwark boot, dat Kiira-Kraftwark. 2003 weren dree vun de fief plaanten Maschinen mit je 40 Megawatt in’e Gang. 

En Bild vun dat Kiira-Kraftwark is ok achtern op den 10.000-Schilling-Schien op.
Niklas Andersen

**Niklas Andersen** (* 4. August 1988 in Frankfort an’n Main) is en düütschen Footballspeler. In'n Momang speelt he för den SV Werder Bremen in de Football-Bundsliga.

## Sien Weg as Footballer

### Vereen
Andersen hett in de Afwehr in de Jöögdmannschoppen vun den Hamborger SV, vun Eintracht Frankfort un den FC Schalke 04 speelt. Vunwegen dat sien Vadder, de Trainer Jørn Andersen, faken sien Vereen wesselt hett, is he jummers mitgahn un hett ok faken wesselt. In’t Johr 2005 hett he sik in de A-Jugend vun Rot-Weiß Essen dörsetten konnt un in de Speeltied 2007/2008 hett he den Sprung in de Regionalligamannschop schafft. Dor hett he 26 mol speelt.

To de Saison 2008/2009 is he na den SV Werder Bremen in de Bundsliga gahn. Dor hett he en langen Verdrag bit to’n 30. Juni 2012 unnerschreven. 

### Natschonalmannschop
Niklas Andersen hett bither to twee Spelen för de Düütsche U20-Natschonalmannschop afleggt. 

## Weblenks
* Werder.de – Över den Speler (hoochdüütsch)
Frank Baumann

**Frank Baumann** (* 29. Oktober 1975 in Würzburg) is en ehmalge düütsch Footballspeler. Bit 2009 speel he för Werder Bremen in de Football-Bundsliga. He hett sien Karriere an' 30. Mai 2009 mit den tweeten Pokalsieg beend un wurr denn Assistent vun de Geschäftsföhrung.

## Sien Weg as Footballer
### Vereen
Fröher hett Baumann in de Afwehr speelt. Midderwielen is he in dat defensive Middelfeld togange. 1999 is he vun den 1. FC Nürnbarg na Werder Bremen henkamen. Bi Werder is he de Kaptein. He speelt ruhig un sinnig un lett sik nich for'n Narren hollen. Dorüm hett he ok wat to seggen in de Mannschop. He weer en wichtigen Speler för Meesterschop un den Pokalsieg 2004.

In de lesten Johren is Baumann jummers wedder verletzt wurrn un vundeswegen ut den Speelbedriev rutreten wurrn. So konn he in de Speeltiet 2005/2006 bloß 19 un in de Speeltied 2006/2007 sogor bloß 17 Spelen in de Bundsliga mitmaken. 

### Natschonalmannschop
To'n eersten Mol hett Baumann an’n 14. November 1999 för de düütsche Natschonalmannschop mitspeelt. Dormols güng dat in Oslo gegen Norwegen. De Düütschen hefft 1:0 wunnen. Sien lest Speel bit herto hett he an’n 26. März 2005 gegen Slowenien maakt. Baumann hett in de Natschonalmannschop mitmaakt bi de Football-Weltmeesterschop 2002 un bi de Europameesterschop 2004 in Portugal. 

## Privat
Baumann höört to dat Kuratorium vun de Stiftung Jugendfootball to. Düsse Stiftung is in dat Johr 2000 vun Jürgen Klinsmann un annere Natschonalspelers un Footballlehrers grünnt wurrn. 

He is verheiraat un hett twee Kinner. 

## Wat he schafft hett
### Vereen
* Upstegen in de Bundsliga mit den 1. FC Nürnbarg
* Düütsche Meester 2004 mit Werder Bremen
* DFB-Pokalwinner mit Werder Bremen 2004 un 2009
* DFL-Ligapokalwinner mit Werder Bremen

### Natschonalmannschop
* Viez-Weltmeester 2002

## Weblinks

* Werder.de - Över den Speler (hoochdüütsch)

## Belegen
Sebastian Boenisch

**Sebastian Boenisch** (* 1. Februar 1987 in Gliwice, Polen) is en düütsch-poolsch Footballspeler. In'n Momang speelt he för den SV Werder Bremen in de Football-Bundsliga.

## Sien Weg as Footballspeler
### Vereen
Boenisch hett sien Weg as Profi bi den FC Schalke 04 anfungen. Dor is he över de Statschonen SSVg Heiligenhaus (1992–2000), Borussia Velbert (2000–2001) un Rot-Weiß Oberhausen (2001–2003) henkamen. 

As he noch in de A-Jugend spelen dö, hett he an'n 11. Februar 2006 al dat eerste Mol in de Bundsliga mitspeelt. Dormols hett Schalke 7:4 gegen Bayer Leverkusen wunnen. Bloß fiev Dage later hett he ok al dat eerste Mol in'n UEFA-Cup mispeelt. Dat weer bi den 2:1-Sieg gegen Espanyol Barcelona. 

In de A-Jugendmannschop vun Schalke hett Boenisch  in de Speeltied 2005/2006 ölben Doren schaten. Dat weern de drüttmeisten in sien Team. He weer en vun de Besten in de Mannschop un hett dor ok duchtig to hulpen, dat se Düütsche Jugendmeester wurrn is. In't Endspeel an'n 4. Juni 2006 hett he mit en Foulölbenmeter dat tweete Door gegen den FC Bayern München schaten. Amenne hett Schalke 2:1 wunnen. 

In'n Mai 2007 hett Schalke sien Verdrag verlängert bit 2010. Man Boenisch weer untofreden, vunwegen dat he an'n Anfang vun de Speeltied 2007/2008 nich to de 18er-Profi-Mannschop hören dö. Al in'n August 2007 wessel he dorüm na Werder Bremen. Dor kreeg he en Verdrag bit 2011. Twee Mol hett he kort mitspeelt, denn kreeg he wat af un möss för den Rest vun de Henrunn utscheden. Vun den 20. Speeldag af an hett he avers regelmatig mitmaken konnt. 

### Natschonalmannschop
Sebastian Boenisch is vun den poolschen Footballverband to en Lehrgang vun de poolsche U-19-Natschonalmannschop in'n Februar 2006 inlaadt wurrn.. He hett dor avers nich mitmaakt, man he harr sik överleggt, he wull doch lever bi de Düütschen mitspelen. Vun dor af an speelt he för dat düütsche U-20- un U-21-Team. 2010 hett he denn aber doch för Polen sien eerst Lännerspeel makt.

## Belegen


## Weblenks
* Werder.de - Över den Speler
1403

## Wat passeert is
* 

## Boren
* 22. Februar: Karl VII., König vun Frankriek 1422–1461 († 1461)

## Storven
*
1405

## Wat passeert is
* 

## Boren
* 18. Oktober: Enea Silvio Piccolomini, later henn Paapst Pius II. († 1464)

## Storven
* Timur Lenk, mongoolsch Eroverer (* 1336)
Irisch Euromünten

De **irisch Euromünten** sünd de in Irland in Umloop brocht Euromünten vun de gemeensam Währung Euro.

## Umloopmünten
De irisch Euromünten hebbt all dat sülvige Design, dat vun Jarlath Hayes utdocht wurrn is. Dorstellt is en keltisch Harfe, en traditschonelles Symbol för Irland. Rechts dorvan is dat Prägejohr, links de Landsbeteken *ÉIRE*, an’ Rand sünd de twalf Steerns vun de EU.

## Sammlermünten

## Weblenken
* Europäische Zentralbank
* Irische Zentralbank
1406

## Wat passeert is
* April: Jakob I. warrt nee König vun Schottland

## Boren

## Storven
*17. März: Ibn Chaldūn, araabschen Historiker un Politiker uut Noordafrika (* 1332)
1402

## Wat passeert is
* Gödecke Michels, en vun de Anföhrers vun de Likedeelers henricht' in Hamborg

## Boren

## Storven
* Gödecke Michels, en vun de Likedeelers ehr Anföhrers
1407

## Wat passeert is
* Truppen ut Hamborg maakt de Beningaborg in Pilsum in Dutt, vunwegen dat de dore Oostfreesche Hööftling en Macker vun Klaas Störtebecker ween weer

## Boren

## Storven
*
1409

## Wat passeert is
* De Naam vun dat noordfreesche Husum steiht to'n eersten Mol in en Urkunn to lesen.

## Boren

## Storven
*
1417

## Wat passeert is
* 1. August: De engelsche König Hinrich V. lannt in de Tied vun den Hunnertjöhrigen Krieg mit en Heer nich wiet af vun de Münnen vun den Touques-Stroom in de Normandie. He fangt en Krieg gegen Frankriek an un will dörsetten, datt de engelsche Kroon ok up den franzööschen Throon sitten schall.  

## Boren
* 23. Februar: Pietro Barbo, laterhenn Paul II., italiensch Paapst vun 1464 bit 1471 († 1471)

## Storven
1414

## Wat passeert is
* 28. November: Jan Hus warrt up dat Konzil vun Konstanz achter Trallen sett. Dor stickt de Paapst achter.

## Boren
* 

## Storven
1411

## Wat passeert is
* 1. Februar: De Eerste Freden vun Thorn warrt slaten twuschen den Düütschen Orden un Polen-Litauen

## Boren
* 

## Storven
1415

## Wat passeert is
* 25. Oktober: Hinrich V., König vun England, winnt gegen de Franzosen in de Slacht bi Azincourt 
* Portugiesen nehmt Ceuta an de marokkaansche Küst in.

### Religion
* 4. Mai: Dat Konzil vun Konstanz verklaart, dat de engelsche Karkenreformater John Wyclif en Ketter ween weer. Wyclif weer al 1384 storven, man dat Konzil beslutt, siene Överresten schöllt verbrennt weern. Dat passeert denn ok worraftig 1428. 
* 6. Juli: Jan Hus, en Karkenreformater ut Böhmen warrt up dat Konzil to Konstanz as Ketter verbreent, ofschoonst em toseggt wurrn weer, dat he free kamen un wedder afreisen dröff.
* Paapst Gregor XII. gifft Bott.
 

## Boren
* 

## Storven
1419

## Wat passeert is
* 19. Januar: In'n Hunnertjöhrigen Krieg twuschen Frankriek un England nümmt de engelsche König Hinrich V. de Stadt Rouen in. De Normandie fallt dormit an de Kroon vun England. 

## Boren
* 

## Storven
1. FC Köln

De **1. FC Köln** (vullstännig Naam (düütsch): Erster Fußball-Club Köln 01/07 e. V.) is de gröttste Sportvereen in Köln. 

De Klub is an 13. Februar 1948 grünnd wurrn un is entstahn, as man de Vereene *Kölner BC 01* un *SpVgg Sülz 07* tosommenslooten hett. Man wull dormit en attraktiven Vereen maken. De Kölners weern Grünnensliddmaat vun de Football-Bundsliga un sünd 1998 eerstmals afsteegen. 

De Profi-Afdeelen hatt man 2002 as *1. FC Köln GmbH & Co. KGaA* ut de Vereen utgleedert, aber de Vereen hett dorbi dat alleenige Stimmrecht. 

## Bekannt Spelers
Bekannt Speler ut disse Vereen weern to'n Bispeel: Helmut Benthaus, Bernhard Cullmann, Heinz Flohe, Jonas Hector, Heinz Hornig, Bodo Illgner, Pierre Littbarski, Paul Mebus, Wolfgang Overath, Lukas Podolski, Hans Schäfer, Harald Schumacher, Georg Stollenwerk, Gerhard Strack, Wolfgang Weber, Leo Wilden.

## Erfolge
* Düütsch Meester (1962, 1964, 1978)
* Düütsch Pokalwinner (1968, 1977, 1978, 1983)
* Düütsch Amateurmeester (1981).

## Weblinks

* Offizielle Website vun den 1. FC Köln
Clemens Fritz

**Clemens Fritz** (* 7. Dezember 1980 in Erfurt) is en düütschen Footballspeler. Toletzt speel he för den SV Werder Bremen in de Football-Bundsliga.

## Sien Weg as Footballer
### In’n Vereen
In siene Jugendtied hett Clemens Fritz bi den FC Rot-Weiß Erfurt speelt. As düsse Vereen mit de Finanzen in’e Bredullje keem, hett sik de VfB Leipzig den Speler hoolt. Twee Johr later kemen ok de Leipzigers in sware See, wat dat Geld angüng. Dor hefft de Erfurters Clemens Fritz foorts torüch hoolt. Fritz hett dat glieks in de Reginalligamannschop schafft un is dor en vun de besten Spelers ween. In de Speeltied 2000/2001 hett he in de Regionalliga Süüd in 32 Spelen 10 Doren för Erfurt schaten. Dorna wessel he mit sien Fründ Marco Engelhardt na den Karlsruher SC, de just in de Tweete Liga upstegen weer. Bi jem ehren neen Vereen sünd de Beiden gau Stammspelers wurrn. In’t Johr 2003 güngen jem ehr Wegen denn doch ut’neen. Fritz güng in de 1. Football-Bundsliga na Bayer 04 Leverkusen. Dor hett he an’n 9. November 2003 to’n eersten Mol speelt. An’n 24. Juni 2004 hett Fritz sik bi en Testspeel dat Wadenbeen braken. He möss verscheden Molen opereert weern un konn in de ganze Speeltied 2004/2005 nich een Speel mitmaken. Bloß in de Champions-League hett he an’n 9. März 2005 gegen den FC Liverpool 40 min mitmaakt. In’n August 2005 güng dat avers wedder un he möök wedder mit bi den regelmotigen Speelbedriev.
To de Saison 2006/2007 wessel he na den SV Werder Bremen. Dor hett he en Verdrag bit 2009 unnerschreven. Up de rechte Afwehrsiet hett he up’n Stutz Patrick Owomoyela an’e Kant schaven. De weer in de Vörsaison Stammspeler up düssen Posten ween. Vun siene Tied in Leverkusen af an speel he as Afwehrspeler up de rechte Siet. Fröher weer he ja Störmer ween. 2017 hett he sien aktiv Loopbahn afslooten.

### Natschonalmannschop
To’n eersten Mol is Fritz an’n 29. September 2006 vun Bundstrainer Joachim Löw för en Lännerspeel beropen wurrn. Dat güng gegen Georgien. Dat weer an’n 7. Oktober in Rostock un Fritz is ok insett wurrn. He hett bi sien eerst Speel up siene Positschoon rechts achtern glieks övertüügt un dröff denn ok bi de Qualifikatschoon för de EM mitmaken. An’n 2. Juni 2007 hett he gegen San Marino  sien eerst Door för de Natschonalmannschop schaten. 2008 is he ok för de düütsche Mannschop för de EM 2008 beropen wurrn un höör jummers to de eersten ölben Spelers, de bi’n Start al dorbi sünd. 

## Wat he schafft hett
*DFL-Ligapokal-Winner 2006 mit Werder Bremen
* Viez-Europameester 2008 mit de Düütsche Natschonalmannschop in Öösterriek un de Swiez

## Weblenks
* Offiziell Homepage vun Clemens Fritz
* Werder.de – Över den Speler (hoochdüütsch)
Wadenbeen

Bild:Gray258.png|Wadenbeen (un Slöötelbeen) Vördersiet
Bild:Gray259.png|Wadenbeen (un Schienbeen) Rückssiet


Dat **Wadenbeen** (latiensch: *fibula* „Heftnadel“, „Spange“) is neben dat Schienbeen (*tibia*), an de dat siedlich anliggt, een vun de beid Knaken vun de Ünnerschenkel. Dat Wadenbeen is de dünnere vun de beid Knaken un en typisch Röhrenknaken.
1421

## Wat passeert is
* In de Nacht vun'n 18. up 19. November: De Elisabethfloot bringt bi 10.000 Dode an de Küsten vun de Noordsee

## Boren
* 6. Dezember: Hinrich VI., König vun England († 1471)

## Storven
* 20. Dezember: Jan II. von Slamersdörp, Arzbischop von Bremen (* weet man nich)
Martin Harnik

**Martin Harnik** (* 10. Juni 1987 in Hamborg) is en öösterriekschen Footballspeler. He is to glieke Tied ok noch düütschen Staatsangehörigen. In de In'n Momang speel he för den VfB Stuttgart in de Football-Bundsliga. 

## Sien Weg as Footballer
### In’n Vereen
Harnik hett 1992 in Hamborg mit dat Footballspelen anfungen. Dormols weer he bi’n TSV Karkwarder. De Vereen hett sik later mit de SpVgg Ossenwarder-Moorfleet tosamendaan to’n SC Veer- un Maschlann. In de Winterpaus vun de Saison 2006/2006 is Harnik na Bremen gahn. Dor hett he toeerst in de Regionalligamannschop vun den SV Werder speelt un 13 Spelen mitmaakt. Lehrt hett he Störmer. En Johr later traineer Harnik al bi de Profis mit, as he sik den Middelfoot braken hett. Dor konn he denn meist de ganze Trüchrunn nich mitspelen. To de Speeltied 2007/2008 hett he bi Werder en Profiverdrag unnerschreven bit 2010. 

To’n eersten Mol bi de Profis insett wurrn is he, as he an’n 15. August 2007 in de Qualifikatschoon för de Champions-League inwesselt wurrn is. 

In de Football-Bundsliga hett he to’n eersten Mol an’n 25. August 2007 mitspeelt. Dormols is he in de 61. Minuut gegen den 1. FC Nürnbarg bröcht wurrn. Sien eerst Door hett he denn glieks in de 69. Minuut schaten. Dat bedüüd denn amenne ok den 1:0-Sieg gegen den „Club“. Ok in de Afwehr up de Butenbahn is Harnik in Bremen jummers mol wedder kort bröcht wurrn.
A'n 30. August 2009 is he na Fortuna Düsseldörp utlehnt wurrn, de just in de 2. Bundsliga upstegen weer. Dor hett he wedder as Störmer speelt un ok allerhand Dore schaten. An'n 26. April 2010 hett he bekannt maakt, he woll den Vereen wedder verlaten. To de Speeltied 2010/2011 is he na den VfB Stuttgart wesselt. Dor hett he en Verdrag bit 2013 unnerschreven.

### Natschonalmannschop
Martin Harnik siene Mudder is ut Düütschland (Hamborg), man sien Vadder kümmt ut Graz. Dor harr he woll ok for düütsche Jöögd-Mannschoppen spelen konnt. Man he hett sik vörnahmen, he woll för Öösterriek spelen, ofschoonst he nie nich in Öösterriek leevt hett. He meen, he harr den öösterriekschen Footballbund allerhand to danken. Aktuell (21.11.2011) hett he 27 Lännerspele för Öösterriek makt. 

In sien eerst Speel för Öösterriek gegen Tschechien an’n 22. August 2007 is he in de 72. Min. inwesselt wurrn. As he in de 78. Min. to’n tweeten Mol den Ball kreeg, hett he foorts dat Door to’n 1:1 schaten. De Trainer Josef Hickersberger hett Harnik ok för de Mannschop bi de Football-Europameesterschop 2008 in Öösterriek un de Swiez beropen. Dat güng in de Vörrunn gegen Düütschland, Polen un Kroatien. Al Spelen hett Harnik mitmaakt, man sien Team is denn doch utscheden. 

## Wat he schafft hett

* U20 Weltmeesterschop 2007 in Kanada (4. Platz)
* Europameesterschop 2008 in Öösterriek un de Swiez (Vörrunn)

## Borns


## Weblenks
*Werder.de – Över den Speler (hoochdüütsch)
*Harnik siene Websteed (hoochdüütsch)
*Harnik up Kicker-online (Upropen an' 20.11.2009
1424

## Wat passeert is
* 

## Boren

## Storven
* 21. Juli: Manuel II., byzantiensch Kaiser vun 1391 bit 1425 (* 1350)
* 11. Oktober: Jan Žižka, Heerföhrer vun de Hussiten (* um 1360 rüm)

### Ahn Datum

* Taglung Trashi Peltseg, tibeetschen buddhistschen Geistlichen (* 1359)
1425

## Wat passeert is
* 3. Dezember: De Hussiten ut Böhmen marscheert in Schlesien in un maakt mit Füer un Sweert den Landkreis Frankenstein in'n Dutt.

## Boren

## Storven
1426

## Wat passeert is
* 

## Boren
* Februar: Christian I., König vun Däänmark, Norwegen un Sweden († 1481)

## Storven
1429

## Wat passeert is
* 17. Juli: Karl VII. warrt in Reims to'n König vun Frankriek kröönt
* De Portugiesen gaht bi un fangt an, de Azoren to besiedeln.

## Boren

## Storven
1428

## Wat passeert is
* 7. Oktober: In den Hunnertjöhrigen Krieg twuschen England un Frankriek gaht de Englänner bi un fangt an, Orleans to belagern. 

## Boren

## Storven
1427

## Wat passeert is
* 4. August: In de Hussitenkriegen verleert de Krüüzridders de Slacht bi Mies

## Boren

## Storven
* Hisko Abdena, Propst vun Emden (* weet man nich)
1432

## Wat passeert is
* Tweete Belagerung vun Konstantinopel dör de Osmanen

## Boren
* Theda Ukena, Gräfin vun Oostfreesland († 1494)

## Storven
1433

## Wat passeert is
* 

## Boren
* 10. November: Karl de Kühne, leste Hartog vun Burgund (†1477)

## Storven

* Zheng He, chineeschen Updecker, Diplomaat, Koopmann (Datum överslaan, sachts up See verschollen; * 1371)
1435

## Wat passeert is
* 21. September: Dör den Freden vun Arras twuschen Hartog Philipp III. vun Burgund un König Karl VII. vun Frankriek geiht de Bund twuschen England un Burgund to Enne.

## Boren

## Storven
1436

## Wat passeert is
* 1. November: Bi de Allerhillgenfloot warrt to'n eersten Mol Pellworm vun Noordstrand afreten.

## Boren

## Storven
1439

## Wat passeert is
* 

## Boren
* 29. Mai: Paapst Pius III. as *Francesco Todeschini Piccolomini* († 1503)

### Boren ahn bekannt Datum
*  Cosimo Rosselli, italieensch Maler († 1507)

## Storven
* 17. Oktober: Albert II., ungaarschen un düütschen König ut dat Habsborg (*1397)
1440

## Wat passeert is
* In Frankfort an'n Main warrt Frerich III. to'n röömsch-düütschen König wählt. Dor driggt he denn den Naam Frerich IV.

## Boren

## Storven
1438

## Wat passeert is
* 1. Januar: Albert II. vun Habsborg warrt König vun Ungarn. Korte Tied later warrt he ok to'n düütschen König wählt. Mit em geiht dat los mit de lange Rege vun Kaisers un Königen vun dat Hillge Röömsche Riek ut dat Huus Habsborg bit 1740. 

## Boren

## Storven
1477

## Wat passeert is
* 5. Januar: Karl de Kühne will nich insehn, dat he de Swiezer Eedgenoten nich unnerkriegen kann un sleiht de Slacht bi Nancy gegen jem. Dor kümmt he bi üm. Sien groot Riek warrt updeelt twuschen siene Dochter Maria un den franzööschen König. 

## Boren

## Storven
* 5. Januar: Karl de Kühne, leste Hartog vun Burgund (*1433)
1580

## Wat passeert is
*

## Boren
* 

## Storven
* 3. Mai: Thomas Tusser, engelsch Dichter (* 1524)
* 10. Juni: Luís de Camões, portugees'sch Natschonaldichter (* 1524)
1576

## Wat passeert is
* 8. August: De däänsch Astronom Tycho Brahe noteert de Grundsteenleggen vun sien Steernwacht Uraniborg up dat Eiland Ven. 
* 12. Oktober: Rudolf II. ut dat Huus Habsborg warrt Kaiser vun dat Hillige Röömsche Riek vun düütsche Natschoon († 1612)

## Boren
* 13. August: David Vinckboons, nedderlannsch Maler († 1632)

## Storven
* 2. Juli: Josias Simler, Swiezer Theoloog un Landskundler (* 1530)
* 12. Oktober: Maximilian II., Kaiser vun’t Hillig Röömsch Riek (* 1527)
1568

## Wat passeert is

## Boren
* 6. Januar: Henri de Sponde, franzöösch Jurist, Historiker un Bischop († 1643)
* 5. April: Urban VIII., Paapst van 1623 bit 1644 († 1644)

**Ahn bekannt Datum**
* Nicolas Ager, franzööschen Botaniker († 1634)

## Storven
* 15. Januar: Miklós Oláh, ungaarsch Arzbischop, Schriever, Politiker un Theoloog (* 1493)
1569

## Wat passeert is

## Boren

## Storven
* 28. Januar: Gianantonio Capizucchi, italieensch Kardinal (* 1515)
* 5. September: Pieter Bruegel de Ole, Maler ut de nedderlannsch Renaissance (* 1525)
Aaron Hunt

**Aaron Hunt** (* 4. September 1986 in Goslär) is en düütschen Footballspeler. In'n Momang speelt he för den SV Werder Bremen in de Football-Bundsliga. Dor speelt he in’n Storm oder in’t Middelfeld. 

## Sien Weg as Footballer
### Vereen
Hunt sien Vadder is en Düütschen, siene Mudder en Engelsche. As he jung weer, speel he bi’n VfL Oker un bi GSC 08 Goslär. In’n Juni 2001 is he na Bremen to den SV Werder gahn. 
Sien eerst Speel in de Bundsliga weer an’n 18. September 2004 gegen Hannober 96. Dor hett he 7 Minuten mitspeelt. Sien eerst Door hett he in de Bundsliga an’n 12. Februar 2005 gegen Borussia Mönchengladbach schaten. He weer dormols 18 Johr un 161 Dage oolt un dor is he bit up den hüdigen Dag Werder sien jüngsten Doorschütten överhaupt mit wurrn. Dat eerste „Dubbelpack“ in sien Footballer-Tied hett he an’n 27. Oktober 2006 bi den 6:1 Butensieg vun Bremen in Mainz schaten un den eersten „Dreerpack“ hett he an’n 3. März 2007 bi dat 3:0 gegen den VfL Baukem maakt. Hunt kann in de Offensivafdelung an verschedene Stellen insett weern. Dorüm stellt Trainer Thomas Schaaf em in’n Storm, man ok in dat offensive Middelfeld un in dat lunke Middelfeld up. 
An’n 27. November 2007 hett he sien Verdrag, de in’n neegsten Summer utlopen dö, bit to’n 30. Juni 2010 verlängert.

An’n 28. November 2007 hett he in dat Speel gegen Real Madrid sien eerst Door in de Champions-League  schaten. Vörher weer he 7 Maanden lang verletzt ween, man so konn he bidregen to’n 3:2 Sieg vun Werder.

### Natschonalmannschop
2005 is Hunt in de U-21-Natschonalmannschop beropen wurrn. Dormols hett he verkloort, he harr dor nich nich eernsthaftig an dacht, bi en engelsche Utwahl mit to spelen. He harr endgüllig beslaten, bloß för Düütschland to spelen. An' 18. November 2009 hett he denn sien eerst Lännerspeel för Düütschland makt.

## Maleschen
Hunt hett allerhand Maleschen harrt. Anfang 2006 speel sien Knee nich mit un nümms wüß, wat los weer. Eerst Maanden later keem rut, dat weer en Sliembüdelsweren. Vundeswegen konn he de ganze tweede Runn in de Bundsliga nich mitspelen. 

Ok in de tweede Runn vun de Saison 2006/2007 geev dat Maleschen. He harr en Lock in’e Liesten un en Schaambeensweren. He möss sik regelmotig fit sprütten laten. An’n 21. Mai 2007 hett dat denn avers mit de Operatschoon klappt. As he sik vörbereiden dö up de Speeltied 2007/2008 harr he wedder Problemen mit Liesten un Kneen un he konn en ganze Tied nich mitmaken. 

## Klopperee

In’n Mai 2005 is Hunt vun de Polizei vör de Bremer Diskothek StuBu fastnahmen wurrn. He harr dor, tohopen mit sien Macker vun Werder, Jérôme Polenz, wat mit en Klopperee to doon harrt, wo dree Lüde to Schaden bi kamen sünd. Düsse dree Lüde, dormank en Froonsminsch, hefft Hunt bi de Polizei anklaagt vunwegen „Körperverletzung“. He möss 6.000 € betahlen, man denn is dat Verfahren instellt wurrn. 

## Wat he schafft hett
* DFL-Ligapokal-Winner 2006 mit Werder Bremen

## Weblenken
* Werder.de – Över den Speler
1441

## Wat passeert is
* 

## Boren

## Storven
* 15. Februar: Hinrich II. vun Hoya, Bischop vun Veern
* 9. Juli: Jan van Eyck, fläämsch Maler un en vun de Fläämschen Primitiven (* ca. 1390)
1445

## Wat passeert is
* 

## Boren

## Storven
* 15. Juli: Joan Beaufort, Königin vun Schottland (* 1406)
* 2. August: Oswald von Wolkenstein, Dichter, Komponist un Diplomat (* um 1377)
1446

## Wat passeert is
* Portugal nümmt dat Königriek Mali dat hüdige Guinea-Bissau weg un maakt dor siene Kolonie Portugees'sch Guinea vun. De blifft bit 1974 bi Portugal.
* 12. Juni: Freden twuschen Öösterriek un de Swiezer Eedgenoten

## Boren

## Storven
1447

## Wat passeert is
* 

## Boren
* 3. Dezember: Bayezid II., Sultan vun dat Osmaansche Riek (†1512)

## Storven
Hugo Almeida

**Hugo Miguel Pereira de Almeida**, bekannt as **Hugo Almeida** (* 23. Mai 1984 in Figueira da Foz, Portugal) is en portugeeschen Footballspeler. He hett bit 2010 för SV Werder Bremen in de Football-Bundsliga speelt.

## Sien Weg as Footballer
### Vereen
Almeida sien Weg güng los bi Naval 1º Maio. Later wessel he na’n FC Porto. Dor hett he in dat Johr 2000 en Profiverdrag unnerschreven. Man he keem dor nich richtig to Potte un dor is he üm utlehnt wurrn an União Leiria un Boavista Porto. To de Speeltied 2006/2007 hett Werder Bremen em utlehnt un möss dor bi 1 Mio. € för betahlen. Bavenhen is noch en Koopoptschoon afslaten wurrn, de lä bi 3,5 Mio. €. Düsse Optschoon hett Werder an’n 21. Mai 2007 trocken. Dormols hett de Vereen Almeida bit 2011 unner Verdrag nahmen. 
Bi Werder hett he mit siene Doren gegen Ajax Amsterdam un gegen Celta Vigo dorför sorgt, dat de Vereen bit in dat Halffinaal vun den UEFA-Cup intagen is. In de Saison 2007/2008 stünn he an de Siet vun Rosenberg, Boubacar Sanogo un Ivan Klasnic in’n Werder-Storm un dat güng hen un her, wen nu spelen dröff. 2008/2009 is de Sake för em nich eenfacher wurrn: Klasnic is woll weggahn, man Werder hett för em Claudio Pizzarro hoolt. Achterna seeg dat so ut, dat Rosenberg un Pizzarro de Nummer-1-Storm ween sünd un Sanogo un Almeida de tweete Rege vörstellen. 

To de Winterpaus vun de Saison 2010/11 is he för 2 Million Euro to'n törkschen Eerstligisten Beşiktaş Istanbul wesselt. 

### Natschonalmannschop
Hugo Almeida is 2006 Stammspeler in de Natschonalmannschop vun Portugal wurrn. Vördem harr he bloß een Mol för sien Land speelt. Bavenhen hett he bi de Olympsche Summerspelen 2004 in Athen mitmaakt. Sien eerst Door för de A-Mannschop hett he in dat EM-Qualifikatschoonsspeel gegen Aserbaidschan schaten. Bi de Football-Weltmeesterschop 2006 in Düütschland weer he nich dorbi, man bi de EM 2008 in Öösterriek un de Swiez is he vun Cheftrainer Luiz Felipe Scolari beropen wurrn und ok bi de Europameesterschap 2012 keem he to'n Insatz.

## Rekorden
* An’n 22. September 2007 hett Hugo Almeida in dat Speel gegen den VfB Stuttgart en dubbelten Rekord upstellt. Na veer Minuten harr he binnen föfftig Sekunnen al tweemol drapen. So gau harr dat noch nie nich en Speler för em schafft un so fröh in dat Speel ok nich. 
* An’n 20. Oktober 2007 hett Almeida dat 2.500 Bundsliga-Door för den SV Werder Bremen schaten.

## Wat he schafft hett
* DFL-Ligapokal-Winner 2006 mit Werder Bremen

## Weblenks
* Werder.de – Över den Speler

## Borns
1448

## Wat passeert is
* Graaf Christian vun Oldenborg warrt König vun Däänmark
* Nisch warrt vun de Osmanen innahmen un blifft bit 1878 bi dat Osmaansche Riek 
* Tweete Slacht up dat Amselfeld.

## Boren

## Storven
1449

## Wat passeert is
* 

## Boren
* 1. Januar: Lorenzo di' Medici, italieenschen Staatsmann (†1492)

## Storven
(805) Hormuthia

**(805) Hormuthia** is en Asteroid ut de Hööftgördel, de an’n 17. April 1915 vun de düütsch Astronom Max Wolf in Heidelbarg opdeckt wurrn is.

De Asteroid is nah *Hormuth Kopff*, de Frau vun de düütsch Astronom August Kopff, nömmt wurrn.