open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Friedrich Philipp Gebhard Meyer

**Friedrich Philipp Gebhard Meyer** (* 29. Juni 1769 in Winsen; † 1. Februar 1850 in Beers) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Meyer is 1769 as Söhn von Henriette Johanna Agnes, borene Tiling (* 22. August 1744; Dochter von Johann Philipp Tiling), un den Amtmann Johann Friedrich Meyer (5. Mai 1730–1817) in Winsen boren. 1787 hett he en Studium von de Juristeree an de Universität Göttingen anfungen. Na dat Studium is he in’n kurhannöverschen Verwaltungsdeenst gahn. He is 1791 Auditer bi dat Amt Ratzborg worrn un weer dor ok Feldauditör. 1795 keem he as Amtsschriever in dat Amt Staarbarg, 1802 in dat Amt Harpstäe un 1806 in dat Amt Noordholt. 1814 is he Amtsschriever in dat Amt Oosterholt worrn, 1818 to’n Titulär-Amtmann opstegen un an’n 24. Juni 1818 as Amtmann in dat Amt Beers wesselt. Dor is he bleven, bet he to’n 1. Oktober 1848 in Rohstand gahn is. Sien Nafolger weer Friedrich Wilhelm Strücker.

Meyer hett an’n 6. März 1803 in Veern Ulricke Amalie Moyer (28. März 1783-1828) freet. De beiden harrn veer Kinner. Ünner annern Friedrich August Otto (* 12. Januar 1805) un Palmira Caroline Agnese Elise Henriette (1. Januar 1804–13. März 1844).

## Footnoten
Johann Ludolph Bansen

**Johann Ludolph Bansen** (* 28. Mai 1755 in Bremervöör; † 13. Oktober 1835 in Rodenborg) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Bansen is 1755 as Söhn von Ludolf Christian Bansen (25. Juli 1715-8. Mai 1790) in Bremervöör boren. He hett an de Universitäten Jena un Göttingen Juristeree studeert un is 1782 Amtsschriever in dat Amt Katelnborg worrn. 1786 is he na Münnen gahn, 1789 na Grohnde un 1795 na Calenberg. He weer von 1802 af an Amtmann in dat Amt Calenberg un is 1814 Amtmann in dat Amt Rodenborg worrn. 1822 is he Oberamtmann worrn. He is bet to sien Dood 1835 Amtmann bleven.

Bansen hett 1785 in Lümborg Marie Louise Ludowig (üm 1761-üm 1794) freet. De beiden harrn de Dochter Louise Antoinette Ernestine Sophie (1790-17. März 1853). Na’n Dood von siene eerste Fro hett Bansen 1795 wedder freet. Ditmaal Minna Lindemann (üm 1780-15. August 1822). De beiden harrn de Kinner Dorothea Elisabeth (1801-3. Februar 1845), Julie Christine Charlotte (* üm 1803), Rudolf Friedrich († 1837), Christoph Friedrich Wilhelm Adolf (28. November 1807-8. September 1861) un Hermann (* 1812). Nadem Bansen 1835 doodbleven is, is he an’n 17. Oktober in Rodenborg begraven worrn.
Georg Hinrich Hintze

**Georg Hinrich Hintze** (* 1728 oder 1729; † 27. Juni 1811) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Hintze weer Amtsschriever in dat Amt Harpstäe. Na disse Tied weer he von 1765 bet 1776 Amtmann in dat Amt Leendaal un is denn Amtmann in dat Amt Rodenborg worrn. Dor hett he 1789 den Rang von en Oberamtmann kregen. 1803 is Hintze Justizraad worrn. He is bet to sien Dood 1811 Amtmann bleven.

Hintze hett 1757 oder 1758 Juliane Elisabeth Meier freet. De beiden harrn de Söhns Georg Ernst Hermann († 1821) un Johann August (17. August 1760-15. Dezember 1844).

## Footnoten
Bremen-Noord

Mit **Bremen-Noord** warrt dat Rebeed von de Stadt Bremen betekent, dat in’n Noorden von de Lesum liggt. Dat sünd de Stadtdelen Blomendal, Vesack un Delen von Borglesum (de Oortsdelen St. Magnus, Lesum un Borgdamm). To’n polietschen Stadtbezirk Bremen-Noord höört de kumplette Stadtdeel Borglesum, ofschoonst de deelwies in’n Süden von de Lesum liggt. De Stadtbezirk hett 98.606 Inwahners (Stand 31. Dezember 2008) op en Rebeed von 60,376 km².

De Utdruck Bremen-Noord is eert na 1939 opkamen. Vör de Veerte Verordnung över den Neeopbo von dat Riek von 1939 weren de Stadt Blomendal un de Gemenen Lesum, Grohn, Schönebeck, Aumund, Farge un Rekum noch Deel von de prüüßsche Provinz Hannover un Vesack hett binnen dat Land Bremen en egenstännige Stadt billt. Ok vondaag hett sik bi de Lüüd ut Bremen-Noord noch en beten Geföhl von Sülvstännigkeit hollen, vonwegen dat de Binnenstadt Bremen doch temlich wied weg.
Amt Blomendal

Dat **Amt Blomendal** weer en Verwaltungsrebeed in Bremen-Veern un in dat Königriek Hannover mit Seet in Blomendal binnen de Landdrostie Stood. Dor hebbt Delen von dat Rebeed von de hüdige Gemeen Swonewebel un Bremen-Noord tohöört.

Dat Leid över dat Amt harr bet 1867 en Amtmann, de twete Beamte weer bet 1816 de Amtsschriever. In de Prüßentied na 1867 hett de eerste Beamte Amtshauptmann heten.

## Bet 1852

1436 hett de Stadt Bremen de Familie von Borch de Borg Blomendal mit de Vaagdie un dat Gericht Blomendal afköfft un dor denn en Amt von maakt. 1469 hebbt de Bremers denn ok dat Gericht Ne’enkerken köfft un dat to en Deel von dat Amt Blomendal maakt.

1741 hett de Stadt Bremen de letzten Rechten an dat Amt afgeven. Dat Amt stünn nu alleen ünner de Herrschop von dat Kurförstendom Hannover.

De Kriminalgerichtsborkeit för dat Amt Blomendal hett dat Amt Oosterholt an’n 1. Januar 1831 övernahmen.

1848 weer dat Amt so 54,22 km² groot.

1810 hett Frankriek ünner Napoleon dat Amt innahmen. In disse Franzosentied hett dat toeerst bet to’n 31. Dezember 1810 to dat Departement von de Elv- un Wersermünn in dat Königriek Westfalen höört un denn to dat Departement von de Wersermünnen un direkt to Frankriek. Blomendal weer in disse Tied de Seet von de Mairie Blomendal. 1813 müssen de Franzosen dat Amt denn opgeven un de ole Stand is wedderkamen.

### Öörd Stand 1848

## 1852-1859

Dat Amt Blomendal hett bi de Verwaltungs- un Justizreform an’n 1. Oktober 1852 in dat Königriek Hannover de Gemenen Aumund (mit Lobbendörp), Beckdorp (mit Wölpsche) un Löhnhorst (mit Hünertshagen) an dat Amt Lesum afgeven. Gliektiedig hett dat Amt de Patrimonialgerichten Meyenborg un Swonewebel tokregen.

As Gericht för dat Amt is to’n 1. Oktober 1852 dat Amtsgericht Blomendal inricht worrn.

## 1859-1885

Bi de nächste Verwaltungsreform 1859 is dat Amt Lesum Deel von dat Amt Blomendal worrn.

Nadem dat Königriek Hannover 1866 an Prüßen kamen is, sünd 1867 Stüürkreise in de ne’e Provinz Hannover inricht worrn. Dat Amt hett denn to’n Stüürkreis Oosterholt tohöört.

## Na 1885

Bi de Verwaltungsreform in Prüßen to’n 1. April 1885 is dat Amt Blomendal oplööst worrn un dor is tohoop mit de Gemenen Aschwarden-Brook un Hinnbeek ut dat Amt Hagen de Kreis Blomendal von worrn.

## Inwahnertall

## Amtlüüd

* 1752–1770: Lucas Bacmeister
* 1770–1795: Johann Christoph Rudorff
* 1795–1805: Johann August Hintze
* ~1818: Georg Erich Hüpeden
* 1833–1847: Otto Jacob Heinrich Friedrich Brauns
* –1885: Georg Carl David Stegemann
* Regerungsassesser Berthold (opdragswies)

Na 1859 tostännig för den Bezirk von dat ole Amt Lesum:
* 1859–~1863/1864: Carl Friedrich Wilhelm Flügge

## Footnoten
Georg Erich Hüpeden

**Georg Erich Hüpeden** (* 28. Juli 1758 in Hoya; † 31. Januar 1825 in Blomendal) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Hüpeden is 1758 as Söhn von Eleonore Wilhelmine Justine, borene Schlemm († 27. Juli 1789), un Johann Wilhelm Hüpeden (28. September 1723-1. Februar 1782) in Hoya boren un dor an’n 30. Juli döfft worrn. Sien Broder weer Justus Hüpeden. He weer Amtsschriever bi dat Amt Harsfeld un is 1791 von dor na dat Amt Wölp wesselt. Later weer he Amtsschriever bi dat Amt Rodenborg un vör 1796 bi dat Amt Horborg. Dor is he denn 1804 na’n Dood von sien Vörgänger Johann Conrad Süllow Amtmann worrn. As dat Amt Horborg 1810 Deel von dat Königriek Westfalen worrn is un de Franzosentied anfüng, is Hüpeden Ünnerpräfekt von’n Distrikt Horborg in dat Departement von de Nedderelv worrn. Na dat Enn von de Franzosentied weer he later Amtmann in dat Amt Blomendal un dat Gericht Ne’enkarken.

Hüpeden hett an’n 24. Mai 1791 in de Wilhadi-Kark in Stood Louise Dorothea Hofmeister (4. Juni 1772-26. Januar 1841; Dochter von Melchior Siegfried Hofmeister) freet. De beiden harrn den Söhn Carl Erich Hüpeden (1. Juli 1803-10. April 1870). Hüpeden is 1825 doodbleven un liggt op’n reformeerten Karkhoff in Blomendal begraven.

## Footnoten
Michael Ancher

**Michael Ancher** (* 19. September 1849 in Frigaard up Bornholm; † 9. Juni 1927 in Skagen) weer en däänsch Maler vun den Impressionismus un en vun de Mitbegrünner vun de Künstlerkolonie vun Skagen.

## Leven un Wark

De Söhn vun den Koopmann Hans Michael Ancher un de Ellen Elisabeth Munch is 1870–71 nah Kopenhagen översiedelt un besöch dor toeerst de Tekenschool vun C.&nbsp;V.&nbsp;Nielsen un dorup de Kunstakademie. Ancher debüteer 1874 as Maler un ünnernehm verscheeden längere Reisen, ünner annern nah Paris un Italien.

1884 leet sück Ancher in Skagen an de Noordtipp vun Däänmark daal. Gemeensam mit sienFru, de Malersche Anna Ancher, un anner Früenden un Familienliddmaaten hett Ancher de impressionistisch School vun de Skagenmaler upbaut. De School pleeg internatschonale Kuntakte, bleev aber in Skagen un sien dör dat Tosommendrapen vun Noord- un Oostsee bedingten besünner Luchtverhältnissen verplicht.

Ancher sörg all to Leevtieden doför, dat de Skagenmaler an den Oort vun hör Wirkungsstäe en eegen Museum kreegen. 

## Literatur
* Elisabeth Fabritius: *Michael Anchers ungdom 1865–1880.* Herning 1992 (däänsch)
* Elisabeth Fabritius: *Michael Ancher og de moderne Gennembrud 1880-1890.* Kopenhagen 1999 (däänsch)

## Weblenken

* Warken vun Michael Ancher In: Zeno.org.
Melchior Siegfried Hofmeister

**Melchior Siegfried Hofmeister** (* 9. Mai 1727 in Hilmssen; † 14. Mai 1797 in Gothenborg) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Hofmeister is 1727 as Söhn von Clara Magdalena, borene Oldekop (1695–4. Februar 1738), un den Hoffgerichtsassesser Siegfried Günther Hofmeister (1684–1739) in Hilmssen boren. He hett sik an’n 26. April 1797 för en Studium von de Juristeree an de Universität Göttingen inschreven. Na dat Studium is he in’n kurhannöverschen Verwaltungsdeenst gahn. He weer von 1755 bet 1760 Amtsschriever in dat Amt Deefholt un von 1760 bet 1765 in dat Amt Oosterholt. Von 1765 bet to sien Dood 1797 weer he denn Amtmann in dat Amt Stood-Gothenborg. 1785 hett he den Rang von en Oberamtmann kregen.

Hofmeister weer verheiraadt mit Louise Sophie, borene Wedemeyer (3. August 1750–14. Dezember 1804). De beiden harrn negen Kinner, ünner annern Christian Heinrich (1769–1813), Charlotte Dorothee (* 23. April 1770), Eleonore Justine Dorothee (1771–1789), Luise Dorothea (4. Juni 1772–26. Januar 1841; hett Georg Erich Hüpeden freet), Georg Christian Melchior (29. April 1774-1847), Auguste Dorothee (14. Juni 1775–15. August 1776), Amalie Lucie (14. Juni 1775–na 1830) un Caroline Marianne (* 5. August 1782).

Bi Slott Gothenborg leeg de Familiengruft von de Familie, in de Hofmeister un dree von sien Kinner begraven worrn sünd. De verfullen un vergeten Gruft is 1988 wedderfunnen un archäoloogsch ünnersöcht worrn.

## Literatur

* Diether Ziermann, Karen Jäger un Dietrich Alsdorf: *Melchior Siegfried Hofmeister: Alltag eines Beamten in Agathenburg um 1780.* Stood 1996

## Footnoten
Martin Hieronymus Schrötteringk

**Martin Hieronymus Schrötteringk** (* 1. März 1768 in Hamborg; † 19. August 1835 ok dor) weer en düütschen Jurist.

Schrötteringk is 1768 as dat eenzige Kind von Anna Christina Sophia, borene Strodt (1733-1814), un Martin Wolder Schrötteringk (1728-1803) in Hamborg boren un weer op dat Akademische Gymnasium in Hamborg. He hett denn von 1789 af an an de Universität Göttingen Juristeree studeert un dor 1791 sien Dokter maakt. Na dat Studium is he Avkaat in Hamborg worrn un 1805 gradueerten Richter an’t Neddergericht. 1807 is he Senater worrn, 1811 Prätur un Polizeibaas un 1812 Präsident von de sössde Sekschoon von’n Eersten Kanton.

1821 bet 1827 weer he denn Amtmann in dat Amt Ritzbüttel un is 1827 Baas von dat Departmeent von de Wedde worrn un hett ok de Landprätur von de Walddörper övernahmen, de dor ok an hungen hett. Schrötteringk is an’n 12. März 1834 as Nafolger von Johann Arnold Heise Börgermeester von Hamborg worrn. He is aver al 1835 dör en Slaganfall doodbleven. Sien Amt as Börgermeester hett denn David Schlüter övernahmen.

1806 hett he Catharina Christina Amalia Klefeker (1790-1860) freet. De beiden harrn negen Kinner.

## Warken

* *De obaerato tam naturaliter, quam civiliter tali, an, et quatenus iure Hamburgensi valide contrahere et in iudicio agere possit.* Dokterarbeid, Göttingen 1791
Samuel Samuelson

**Samuel Samuelson** (* 15. Mai 1801 in Altno; † 2. Januar 1868 in Ritzbüttel) weer en düütschen Jurist.

Samuelson is 1801 as Söhn von’n Kröger Erich Nicolaus Samuelson in Altno boren un weer later op dat Christianeum. He hett 1828 anfungen an de Universität Göttingen Juristeree to studeren, weer denn en Tied an de Universität Kiel un von 1830 af an wedder in Göttingen. Na dat Studium is he Avkaat in Ritzbüttel worrn. Von 1848 bet 1864 weer he Amts- un Gerichtsaktuar bi dat Amt Ritzbüttel.

He weer von’n 25. Juli 1864 bet 2. Januar 1868 de eerste Amtsverwalter von dat Amt Ritzbüttel. Na em hett Charles Anthony Werner dat Amt övernahmen.
Diedrich Hahn

**Diedrich Johann Bernhard Hahn** (* 25. Januar 1884 in Geestmünn; † 17. Mai 1967) weer en düütschen Koopmann un Reeder.

Hahn is 1884 in Geestmünn boren un hett en Lehr as Koopmann maakt. He hett 1908 tohoop mit Anton Hussmann dat Fischgroothannelsünnernehmen Hußmann & Hahn GmbH in Cuxhoben grünnt. De Intressen von sien Beroopstand hett he as 1. Vörsitter von de vereenigten Fischgroothändlers von Cuxhoben un von 1953 bet 1957 as Präsident von de Industrie- un Hannelskamer Stood vertreden. He weer ok Vörstandsmaat von de Vereenigung von de Neddersassischen Industrie- un Hannelskamern.

Hahn weer Königlich Noorweegschen Viezkunsel un Präsident von’n Vereen för Peerrennen op dat Duhner Wadd.

Na sien Dood 1967 hett sien Söhn Kurt Hahn dat Ünnernehmen övernahmen.

## Ehren

* 1953: Verdeenstkrüüz (Steekkrüüz) von de Bundsrepublik Düütschland
* 1954: Groot Verdeenstkrüüz von de Bundsrepublik Düütschland

## Literatur
* Walter Habel (Rutgever): *Wer ist wer? : das Deutsche Who's Who* - Berlin: Arani, 1955
Suttom

**Suttom** (tschechisch *Sutom*) is een van negen Ortsteilen van Trebnitz in Tschechien. Et tellt 34 Hüüser un 45 Inwohners (2001).

## Geographie
Suttom liegt söss Kilometer westlich van Lobositz und dree Kilometer nordwestlich van Trebnitz. Et liegt an'n Westhang van'n Suttomer Berge (*Sutomský vrch*, 505 m) un baoben dä'n Kahlen Berg (*Holý vrch*, 446 m). 

## Historie
Dat Dörp ward 1276 erstmals urkundlich erwähnt. Bedüüdenste Sehenswürdigkeit van Suttom is dä van Wieden sichtbare Kärken Peter un Paul an'n baoben End van'n Dörp, sä is teoerst in'n 14. Jahrhunnert erwähnt wöörn. Dat barocke Erscheinungsbild van dä Kärken entstand van 1716 bet 1724. Dä Ernäerung wird dän Architekten Octavio Broggio teo'schreeven. Dä Kärken har een hölternen Glockenturm ut'n 18. Jahrhunnert, welcher in'n 19. Jahrhunnert um'baut woord.
Heinrich Friedrich Albrecht Meyer

**Heinrich Friedrich Albrecht Meyer** (* 23. Oktober 1750; † 18. März 1827) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Meyer is 1750 boren un hett nadem he von en Huuslehrer un op Akademien utbillt worrn is, 1775 as Auditer bi dat Amt Bremervöör anfungen. 1776 weer he Auditer bi dat Amt Rodenborg un is 1783 as Amtsschriever na dat Amt Wilshusen gahn. 1790 keem he as tweten Beamten na dat Amt Oosterholt. He is dor bet 1798 bleven un hett 1795 den Rang von en Titulär-Amtmann kregen. 1798 is he denn Amtmann von dat Amt Stood-Gothenborg worrn. Dat is he bet to sien Dood 1827 bleven.

## Footnoten
Highland Park (Brenneree)

**Highland Park** is en Whisky-Brenneree in Kirkwall op dat Orkney-Eiland Mainland, Schottland. Se is de nöördlichste Whisky-Brenneree vun Schottland. De Hüüs vun de Destille sünd in de schottischen Denkmollisten in de Kategorie B inordent.

## Historie
De Historie vun de Brenneree geiht torüch bit in’t Johr 1798, as Magnus Eunson op dat Rebeet vun de hüütigen Destille anfüng swart to brennen. De Bowarken, de vundaag de Brenneree billt, sünd 1825 vun Robert Borwick boet worrn. 1826 kregg de Destille ehr Lizenz. De Brenneree bleev bit 1869 in’n Besitt vun de Borwicks, dorna is se en poor mol wieter verköfft worrn. In’t Johr 1890 güng se an James Grant, de ehr 1898 vun twee op veer Brennblasen vergröttern laten hett. In de Tiet vun 1918 bit 1937 weer de Anlaag stillleggt, dorna is se vun de *Highland Distillers Group* övernahmen worrn. Vun 1997 bit 2005 hebbt de Mitarbeiters vun de Brenneree bito ok de Scapa-Brenneree bedreven. As Gegenleistung dröffen se de Lagerhüüs dor mit bruken.

Vundaag höört de Brenneree to de Öörd op de Orkneys, de vun Touristen an’n fakensten besöcht warrt. De Brenneree kann dat hele Johr över besöcht warrn. För jemehrn go’en Service un de touristische Infrastruktur is de Destille 2009 vun den Scottish Tourist Board uttekent worrn.

## Produkschoon

De Brenneree tellt to dat Whiskyrebeet Highlands/Islands. Se betüüt ehr Water ut den Cattie Maggie’s Quarry, en ollen Steenbrook, de vun en ünnerirdischen Born spiest warrt. Highland Park is een vun de wenigen Brenneren, de ok vundaag noch sülvst in en egene Tennmolteree dat Molt för de Produkschoon herstellt. Darrt warrt dat Molt in de egenen *Kilns*. Dorto warrt Törf ut dat *Hobbister Moor* in de Neeg bruukt. Dat Molt hett ruchweg 20&nbsp;ppm Phenol un warrt mit Molt vun’t Fastland mischt, dat ahn Törf darrt is.

In de Brenneree gifft dat en Meeschfatt (*mash tun*) vun 11,4&nbsp;t ut Eddelstahl. Dorto kamt twölf Gäärfatten (*wash backs*) to 29.200&nbsp;l ut Holt. Brennt warrt in twee *spirit stills* to 14.600&nbsp;l un twee *spirit stills* to 8.500&nbsp;l, de mit Damp hitt maakt warrt. 2010 hebbt op dat Rebeet vun de Brenneree an’n Stadtrand vun Kirkwall ruchweg 8.000.000&nbsp;l Whisky lagert.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Borns


## Weblenken
Bonifatius III.

**Bonifatius III.** (* in Rom; † 12. November 607) weer Paapst van' 19. Februar 607 bit to sien Dood. Sien Naam bedüüd: de Wohltäter (latiensch)

Bonifatius weer Diakon un Gesandter vun den Paapst an den Hoff vun Konstantinopel, bevör he to'n Paapst wählt wurr. As Afgesandter vun Paapst Gregor I. is he düchtig dorför intreeden, dat Kaiser Phokas den Patriarchen vun Konstantinopel, Kyriakos, den Titel vun den ökumeenschen Patriarchen weer afspreken dee, de hüm de  Synode vun Konstantinopel verleeht harr. 

Bonifatius hett ok fastleggt, dat kien Minsch över en Nahfolger vun en Paapst snacken dröfft, solang de Paapst noch leven deiht. De dor gegen hanneln dee, sull mit de Exkommunikatschoon bestraaft wurrn. Buterdem dröfft kien nee Paapst wählt wurrn, wenn de olt Paapst noch nich dree Daag dood is.

## Literatur
* Friedrich Wilhelm Bautz: Bonifatius III. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 1, Bautz, Hamm 1975. 2., unverännert Uplaag Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1, Sp. 688. 

## Weblenken
André Bock

**André Bock** (* 12. Juni 1973 in Horborg) is en düütschen Politiker von de CDU.

Bock is 1973 in Horborg boren un in Winsen opwussen. He güng in Luhdörp, Reidörp un Winsen na School. Nadem he de Högere Hannelsschool 1991 afslaten hett, hett he bet 1994 en Lehr as Verwaltungsfachanstellten bi’n Landkreis Horborg maakt un hett denn bet 1996 in dissen Beroop bi’n Landkreis Horborg arbeidt. Von 1996 bet 1997 weer he op de Fachoberschool mit Fachrichtung Verwaltung un Rechtspleeg in Lümborg. Na disse Tied hett he bet 1998 as Anstellten bi de Stadt Winsen arbeidt. Von 1998 bet 2001 hett he en dual Studium maakt un dat as Diplom-Verwaltungsbedrievsweert (FH) afslaten. Von 2001 bet 2013 weer he in de Verwaltung von’n Landkreis Horborg aktiv, ünner annern as Produktverantwortlichen in’n Bedriev Afwaterbeseitigung.

Bock is in’n Oktober 1998 in de CDU rin. He weer von 1999 bet 2001 Vörsitter von de Junge Union in Winsen un denn von 2000 bet 2002 Kreisvörsitter von de Junge Union Horborg-Land. In’n CDU-Oortsverband Winsen weer he von 2002 bet 2008 Viez-Vörsitter. Siet 2011 is he Maat von’n Kreisvörstand von de CDU Horborg-Land un siet 2013 tweten Viez-Kreisvörsitter.

2001 is Bock dat eerste Maal in’n Stadtraad von de Stadt Winsen wählt worrn un is dor siet 2007 CDU-Frakschoonsvörsitter. 2011 is he eersten Viez-Börgermeester von Winsen worrn.

För de Landdagswahl in Neddersassen 2013 hett de CDU Bock as Direktkannedaat in’n Wahlkreis Winsen opstellt. He weer de Nafolger von André Wiese, de sik al 2011 na siene Wahl as Börgermeester von Winsen ut de Landspolitik trüggtagen harr. Bock hett den Wahlkreis mit 45,8 % von de Eerststimmen wunnen un is to’n 19. Februar 2013 in’n Landdag von Neddersassen intagen.

## Weblenken

* 
* Websteed von André Bock (hoochdüütsch)

## Einzelnachweise
Bladnoch

**Bladnoch** betekent

* Bladnoch, Oort in Schottland,
* Bladnoch, Stroom in Schottland, de in de Eirsche See münnt,
* Bladnoch, Whiskybrenneree in Schottland.
Highland Park

**Highland Park** betekent

* Highland Park, Whisky-Brenneree op de Orkney-Eilannen, Schottland,
* Highland Park, Oord in Florida, USA,
* Highland Park, Oord in Illinois, USA,
* Highland Park, Oord in Iowa, USA,
* Highland Park, Oord in Louisiana, USA,
* Highland Park, Oord in Michigan, USA,
* Highland Park, Oord in New Jersey, USA,
* Highland Park, Oord in Pennsylvania, USA,
* Highland Park, Oord in Texas, USA,
* Highland Park, Oord in’n Fond du Lac County, Wisconsin, USA,
* Highland Park, Stadtdeel vun Los Angeles, Kalifornien, USA.

Objekten, de in’t NRHP oplist sünd

* Highland Park, ID-Nr. 86002248 in Colorado, USA,
* Highland Park, ID-Nr. 79001325 in Mississippi, USA.

Kiek ok bi: Highland Park Historic District.
Sparrwark

En **Sparrwark** is en Bowark, dat dwars in en Tiedenstroom rinboot warrt. De Opgaav is, dat dat Water ut de See oder ut gröttere Strööm nich dat Achterland överswemmen kann. Dat Sparrwark hett grote Poorten, de apen- oder dichtmaakt warrn köönt. Dat Sparrwark kann so helpen, de nödige Dieklien körter to maken. Wenn in’n Stroom achter dat Sparrwark noch Scheep föhren schöölt, kann dat je na Waterstand nödig ween, dat dat bi dat Sparrwark ok noch Slüsen gifft.

Dat gifft Sparrwarken, de blots bi Stormfloden dichtmaakt warrt, un ok welk, de bi jede Ebb apen un bi Flood dicht sünd.

In Düütschland gifft dat Sparrwarken vör allen an de Blangenströöm von Elv, Werser un Eems. Aver ok an de Noordseeküst von Sleswig-Holsteen, in de Nedderlannen un in Grootbritannien gifft dat en Reeg Sparrwarken.


Bild:Huntesperrwerk.jpg|Huntesparrwark bi Elsfleth
Bild:Stoersperrwerk IMG 1338.jpg|Stöörsparrwark
Bild:Neuhaus (Oste) Ostesperrwerk.JPG|Oostsparrwark
Bild:Eidersperrwerk mit Klappbrücke Schleuse Sperrwerkanlage Kontrollturm Foto 2007 Wolfgang Pehlemann Wiesbaden DSCN6273.jpg|Eidersparrwark bi Tönn


## Weblenken
Deanston

**Deanston** betekent

* Deanston, Stadt in Schottland,
* Deanston, Whiskybrenneree in Deanston, Schottland.
Marina Ried

**Marina Ried**; egentlich *Marina Rschewskaja* (* 9. Juli 1921 in Moskau, Sowjetunion; † 26. März 1989 in Jesborg) weer en düütsch-russ’sche Schauspelerin.

Ried is 1921 in Moskau boren. De Schauspelerin Olga Tschechowa weer ehr Tante. Ried keem al as Kind na Düütschland un hett later bi Lucie Höflich Schauspeel, Gesang un Ballett lehrt. Vör de Kamera stünn se toeerst 1939. Se hett vör allen op Berliner Komödien-, Operetten- un Kabarettbühnen speelt. Von 1943 bet 1953 weer se mit Rudolf Platte verheiraadt un von 1953 bet to ehren Dood mit’n Fernsehspeelbaas Udo Langhoff.

Ried ehr Graff liggt op’n Karkhoff *An’n Allerbeek* in Jesborg.

## Filmografie (Utwahl)

## Weblenken
Justus Bostelmann

**Justus Bostelmann** (* 12. März 1815 in Töst; † 5. Mai 1889 ok dor) weer en düütschen Buur, Koopmann un Politiker.

Bostelmann, de ok *de ole Dieckhoff* nöömt worrn is, is 1815 in Töst boren. He güng op dat Gymnasium in Lümborg na School. Von 1853 bet 1855 weer he Maat von’n Hannöverschen Staatsraad, von 1863 bet 1881 von de Lümbörgsche Landschop un von 1867 bet 1881 von’n Provinziallanddag Hannover. He harr ok groten Andeel an dat Grünnen von de Spoorkass in Töst.

1886 bet 1888 weer he för den Wahlkreis Lümborg 7 (Horborg) Maat von dat Prüüßsche Aforntenhuus un von 1881 bet 1884 Afornten för den Wahlkreis Hannover 17 von’n düütschen Rieksdag. He weer dor in de Natschonalliberale Partei.

## Footnoten
Jana Sussmann

**Jana Sussmann** (* 12. Oktober 1990 in Hamborg) is en düütsche Lichtathletin.

Sussmann is 1990 in Hamborg boren. Se is bet 31. Dezember 2011 för de *LG Noordheid* an’n Start gahn, mit’n 1. Januar 2012 is se na dat Loop-Team Haspa Marathon Hamborg e.V. wesselt.. Dor warrt se von André Prüsmann traineert. Se hett en Lehr as Bankkoopfro afslaten un studeert nu Medien un Informatschoon an de HAW Hamborg.

Sussmann hett as Middelstreckenlöperin anfungen un weer in de Jugend- un Juniorentied vör allen över 1500 Meter besünners good. Bi de Lichtathletik-Juniorenweltmeesterschoppen 2008 in Bydgoszcz hett se över 1500 Meter den söventen Platz maakt. Bi de Düütschen Lichtathletik-Hallenmeesterschoppen 2009 in Leipzig is se ok Sövente worrn un bi de Düütschen Lichtathletik-Meesterschoppen buten in Ulm Achte.

Von 2010 af an hett Sussmann sik op den Hinnernisloop kunzentreert. Bi de Düütschen Lichtathletik-Meesterschoppen 2010 in Bruunswiek hett se na Susi Lutz den tweten Rang maakt. 2011 hett se bi de U23-Europameesterschoppen in Ostrava de Sülvermedallje kregen. Een Week later is se in Kassel Düütsche Meesterin in’n Hinnernisloop worrn. Ehr tweeten Düütschen Meestertitel reck se an' 5. März 2016 in' Crossloop.

## Bestleistungen
* 800 m: 2:05,91 min, 22. Juni 2008, Mannheim
* 1500 m: 4:16,98 min, 11. Juni 2011, Zeven
* 3000 m: 9:06,35 min, 27. Juni 2014, Ostroe
* 5000 m: 15:54,92 min, 25. Mai 2011, Koblenz
* Hinnernisloop: 9:41,05 min, 3. September 2016, Berlin

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von Jana Sussmann (hoochdüütsch)
Horst Backat

**Horst Backat** (* 16. Dezember 1935 in Braackel; † 26. Oktober 2020) weer en düütscn Radrennfohrer. 

Backat is 1935 in Braackel boren. He hett later in Baukem leevt. Backat dükert toeerst 1955 in de Ergeevnislisten von överregionale Stratenrennens op. Bi’t Stratenrennen Rund um Düren hett he mit domals 19 Johr dat eerste Maal en grötter Rennen wunnen. Bi de düütsche Amateurmeesterschop von de Stratenfohrers 1955 hett Backat den 3. Platz maakt. 

1956 is Backat in dat Profilager wesselt un is toeerst för dat düütsche Team Altenburger föhrt, bi dat ok Hennes Junkermann un Franz Reitz ünner Verdrag weern. He hett bi’n Groten Pries von Veith wunnen un hett den 2. Platz bi de düütsche Stratenmeesterschop von de Profis maakt. Bi de Tour de Suisse 1956 is he op’n 13. Platz lannt. Backat weer denn bi de Stratenweltmeesterschop 1956 mit dorbi. De Fohrt weer von slecht Weder präägt un Backat weer blangen Emil Reinecke een von twee düütsche Fohrers, de dat Rennen toenn föhrt hebbt (von toeerst acht). Von de 28 klassifizeerten Fohrers hett Backat den 25. Platz maakt. Nadem he 1957 ahn Spood bi de internatschonalen Rennens Mailand–Sanremo (124.) un Gent–Wevelgem (43.) mitmaakt hett, weer he dat Johr denn ok wedder bi de Stratenweltmeesterschop. In’t Regenrennen von Waregem (Belgien) hett he ünner 34 Platzeerte den vörletzten Platz maakt. 1958 is Backat för de düütschen Teams Copravit un Torpedo föhrt, is aver in de Ergeevnislisten narms mehr opdükert. Na de Saison 1958 hett Backat sien Loopbahn as Profi opgeven.

## Weblenken

* Porträt bi www.radsportseiten.net (hoochdüütsch)
* Resultate bei www.museociclismo.it (italieensch)
Frank Luther (Jazzmusiker)

**Frank Danny Luther** (* 23. Februar 1944 in Chicago) is en US-amerikaansch Kontrabassist vun den Modern Jazz.

Luther fung mit veer Johren an, Klaveer to spelen; mit söss hett he dat Vigelienspeel lernt. In dat Schoolorchester is he denn mit fievteihn Johren to dat Kontrabass wesselt. He hett denn in  Chicago mit Herbie Hancock, Tommy Ponce (1960-64), Zoot Sims un Al Cohn (1965) arbeit. Van 1967 bit 1968 studeer he an dat *Milwaukee Conservatory* un speel mit  Manty Ellis un Wes Montgomery. Dornah hett he in Atlanta mit Duke Pearson arbeit. 1973 truck he nah New York City, wo he mit Chet Baker un af 1974 för mehrere Johren sowohl bi Don Elliott as ok bi Gerry Mulligan arbeit hett. Af 1975 hörr he ok to de Grupp vun Jimmy Giuffre. Dornah speel he mit Lee Konitz, Joe Puma, Phil Woods, Lionel Hampton, Joe Williams, Jimmy Cobb, Mel Torme, Warren Bernhardt un Ingrid Sertso. He weer ok as Komponist un Solist an Danzupführungen bedeeligt. Ok up Alben vun Attila Zoller, Don Friedman, Hod O’Brien un Gerry Mulligan is he to hören. Mit Zoller weer he Midden vun de 1970er Johren mehrfack up Düütschlandtournee.

## Lexigraphisch Indrääg
* Leonard Feather & Ira Gitler, *The Biographical Encyclopedia of Jazz*. Oxford/New York 1999; ISBN 978-0-19-532000-8
Sorana Cîrstea

**Sorana Mihaela Cîrstea** (* 7. April 1990 in Bukarest) is en rumäänsch Tennisspelerin. 

## Karriere
In dat Öller vun veer Johren wurr Sorana vun hör Moder Liliana an dat Tennisspeel ranführt. Mit 16 Johren wurr se Profispelerin.

Hör bitlang gröttste Spood weer för Cîrstea 2009 de Intoog in dat Veertelfinale vun de French Open. Nah Siegen över de an 21 sett Alizé Cornet, Caroline Wozniacki (Nr. 10 vun de Settlist) un de ehmalge Weltranglisteneerste Jelena Janković verlor se in de Runn vun de letzt  Acht gegen Samantha Stosur in twee Sätzen.

Bi hör bitlang eenzig WTA-Turniersieg in't Eenzel wunn se in' Oktober 2008 in dat Finale vun Taschkent gegen Sabine Lisicki in en engen Match in dree Sätzen. 

Upmarksom up sück maaken de se ok an' 26. März 2013 in Miami, as se up Hartplatz de Weltranglistensösste Angelique Kerber glatt mit 6:4 un 6:0 besiegen dee. An' 17. Juni 2013 markeer Cîrstea mit Weltranglistenplatz 22 en nee persönliche Bestmarke in't Eenzel. In' August 2011 reck se mit Platz 21 hör bitlang best Platzeeren.

In't Düppel wunn se mit verscheeden Partnerinnen bitlang veer WTA-Titel.

## Turniersiege
### Eenzel

### Düppel

## Weblenken

* Websteed vun Sorana Cîrstea
* Blog vun Sorana Cîrstea
* WTA Profil vun Sorana Cîrstea (engelsch)
* ITF-Profil vun Sorana Cîrstea (engelsch)
* FED-Cup-Statistik vun Sorana Cîrstea (engelsch)
Walter Bostelmann

**Walter Bostelmann** (* 19. Oktober 1922 in Wist; † 16. März 2008) weer en plattdüütschen Schriever.

Bostelmann is 1922 in Wist boren. He weer Mürgermeester un later Diplom-Inschenör. He hett in Töst leevt un weer ok as Heimatforscher aktiv. 1977 hett he dat Wapen för de Gemeen Wist tohoopstellt.

2006 is he Ehrenbörger von Wist worrn.

## Warken

* *Wistedt, Quellen, Wümme: Geschichte und Geschichten.* (mit Grete Matthies), Gemeen Wist, Wist 1990

* *Geschichten mit Geschichte in Wister Platt. 1. In Wist un ümtau.* PD-Verlag, Heidenau 1998. - 145 S. : Ill., Kt.. - ISBN 3-930737-96-5
* *Geschichten mit Geschichte in Wister Platt. 2. So weuer dat freuher.* PD-Verlag, Heidenau 1998, ISBN 3-930737-97-3
* *Geschichten mit Geschichte in Wister Platt. 3. So wür freuher arbeit.* PD-Verlag, Heidenau 1999, ISBN 3-930737-98-1
* *Geschichten mit Geschichte in Wister Platt. 4. De Burn am End von’t twindigste Joahrhunnert.* PD-Verlag, Heidenau 2002, ISBN 3-930737-99-X

## Weblenken

* Doodsanzeig
Gustav Könsen

**Gustav Könsen** (* 25. Mai 1889 in Arbargen; † 29. Dezember 1957 in Stuckenbossel) weer en plattdüütschen Schriever.

Könsen is 1889 in Arbargen boren un 1905 mit siene Öllern na Stuckenbossel tagen. He hett toeerst Teekner un Modellör bi en Bremer Sülverworenfabrik lehrt, weer denn op de Kunstgewarvschool in Berlin un na’n Eersten Weltkrieg fre’en Grafiker in Bremen. In’n Krieg weer he Soldaat un is verwunnt worrn. Twüschen Eersten un Tweten Weltkrieg hett he ok en poor Johr in Worpsweed leevt. 1930 hett he den Speelkrink Stuckenbossel grünnt. Blangenbi weer he Maler un Schriever.

In’n Tweten Weltkrieg weer he ok wedder Soldaat. He keem an’n  ut de Kriegsfungenschop un hett denn bet to sien Dood 1957 in Stuckenbossel leevt. Begraven is he op’n Karkhoff in Söttmer.

In Stuckenbossel is de Gustav-Könsen-Straat kort na sien Dood na em nöömt worrn.

## Warken

Böker:
* *Fiedjen Duukdi : Achtundartig heel vergnögde, ok hartlige un orrig deffdige Strämels ut’n Minschenlewen. Kunterbunt dörnanner vertellt akkrot as dat in’n Lewen geiht.* Witten Schimmel-Verlag, Stuckenbossel 1930
* *Fief vergnögde Geschichten. Vun Nusselpeters un buchdige Fronslüde, Schwerenöters un onnige Deerns un anner goode Minschen.* Witten Schimmel-Verlag, Stuckenbossel 1930
* *Buern-Geschichten.* Dorn, Bremen 1935
* *Dat Döörp lacht. Een Utwahl ut sien Böker.* Dorn, Bremen 1940
* *Vergnögde Seelen.* Dorn, Bremen-Horn 1946

Theaterstücken:
* *Wat'n gräsiget Fronsminsch. Een Possenspill in 1 Törn.* (toeerst opföhrt von de Rablinghuser Späldäl Bremen, 6. Februar 1932)
* *Ünnerwegs. Een half lustig, half ernsthaft Spill.* (toeerst opföhrt von de Rablinghuser Späldäl Bremen, 5. Dezember 1931)

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Footnoten



## Weblenken
Blair Athol

**Blair Athol** is en Whiskybrenneree in Pitlochry, Perthshire, Schottland. De Bowarken vun de Brenneree sünd in de schottischen Denkmollisten in de Kategorie B inordent. Dat Huus vun’n Brennereedirekter steiht in de Kategorie C(S).

## Historie
Grünnt weer de Brenneree in’t Johr 1798 vun John Stewart un Robert Robertson ünner den Naam **Aldour Distillery**. De Naam weer afleidt vun den Beek Allt Dour dicht bi. 1825 is de Destille dör James Robertson vergröttert worrn. He geev ehr denn ok den Naam *Blair Athol*. 1882 is de Brenneree an Peter Mackanzie verköfft worrn.

1932 weer de Destille dicht maakt, dat Johr dorop is se vun *Arthur Bell & Sons Ltd.* opköfft worrn, wat vundaag en Dochterünnernehmen vun Diageo is. Eerst 1949 is de Brenneree renoveert un wedder apen maakt worrn. 1973 weer de Anlaag vun twee op veer Brennblasen vergröttert. In’t Johr 1987 is en Besökerzentrum boet worrn, dat in’t Johr vun ruchweg 30.000 Lüüd besöcht wart.

## Produkschoon
De Brenneree Blair Athol höört to dat Whiskyrebeet Highlands. Dat Water för de Produkschoon kummt ut den Allt Dour Burn (heet so veel as „Otterbeek“). Dat Molt warrt nich in de Brenneree sülvst maakt, man vun de Glen Ord Maltings betogen. In de Brenneree gifft dat en Meeschfatt vun 8&nbsp;Tunnen un acht Gäärfatten to 40.000&nbsp;l beids ut Eddelstahl. Brennt warrt in twee *Wash stills* to 13.000&nbsp;l un twee *Spirit stills* to 11.500&nbsp;l, de mit Damp hitt maakt warrt.

De fardige Whisky warrt to ruchweg 90&nbsp;% an Bell’s verköfft, de em to’n Herstellen vun sien Blend-Whisky bruken deit. Lütte Mengden gifft dat aver ok as Single Malt to köpen.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Literatur
* Charles MacLean (Rutgever): *Whisky. World Guide, Regions, Distillers, Malts, Blends, Tasting Notes.* Dorling Kindersley, London et al. 2008, ISBN 978-0-7566-3349-3.
* Walter Schobert: *Das Whiskylexikon.* Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfort an’n Main 2003, ISBN 978-3-596-15868-3.

## Borns


## Weblenken
N-Butan

**''n''-Butan** is en gasförmig Alkan ahn Klöör, dat de graadlienige Struktur (CH3–CH2–CH2–CH3) vun de beiden Strukturisomeren vun’t Butan dorstellt. Dat annere Isomer is dat Isobutan CH(CH3)3 (ok *Methylpropan*).

## Egenschoppen
Bi Ruumtemperatur un Normaldruck is *n*-Butan en Gas. De Smöltpunkt liggt bi −138&nbsp;°C, de Kaakpunkt bi -0,5&nbsp;°C. In Water lööst sik *n*-Butan so goot as gor nich. Dat Gas is brennbor. Bromwater un Lösen von Kaliumpermanganat veleert dör *n*-Butan nich jemehr Klöör. Jüst as annere Alkanen reageert dat Gas mit de Halogneen Chlor un Brom normalerwies nich. Man ünner Inwirken vun Licht billt sik fotocheemsch verschedene Chlorbutanen oder Brombutanen dör Radikalkedenreakschoon.

*n*-Butan is dichter as Luft un kann in hoge Kunzentratschoon narkotiseren oder to’n doodsticken föhren. Dat Explosionsrebeet vun *n*-Butan liggt in de Luft twüschen de ünneren Explosionsgrenz vun 1,4 Vol.-% (33&nbsp;g·m−3) un de böveren Explosionsgrenz vun 9,4 Vol.-% (231&nbsp;g·m−3).

## Herstellen un Bruuk
Butan is en so nöömt Fletiggas, dat bi de Eerdööldestillatschoon anfallt un in Eerdööl as ok in Eerdgas vörkummt.

Bruukt warrt *n*-Butan to’n Herstellen vun 1,3-Butadien un Maleinsüür. Siet FCKW as Driefgas verboden sünd, warrt dat ok in Sprays insett, to’n Bispeel as Levensmiddeltosatzstoff E 943a) In wesseln Andelen warrt Butan ok in Mischen mit Methylpropan un Propan as Brenngas to’n Kaken un Heizen för Tanks un Gasbuddels as ok in Füürtüüch insett. In Fletiggas mit Butanandeel warrt dat ok as Driefstoff för Bus un Auto bruukt.

Ofschoonst Butan hooch brennbor is, warrt dat ok wedder in Köhlschränk as Küllmiddel anwennt (ünner de Beteken R-600 oder R600a in’n Fall vun’t Isobutan) wegen dat Verbott vun FCKW, de de butere Ozonschicht vun de Eerdatmosphäär angriepen doot. As Küllmiddel in’t Freerrebeet is Butan nich egent wegen sien Kaakpunkt vun -0,5&nbsp;°C.

## Reakschonen
Ünner ideale Bedingen oxideert Butan to Kohlenstoffdioxid un Water.
: \mathrm{2\ C_4 H_{10}  + 13 \ O_2 \longrightarrow  8 \ CO_2 + 10 \ H_2O}

## Missbruuk as Droog
Wgen sien sieten Pries un de hogen Verföögborkeit warrt Butan mitünner as Droog missbruukt. Dat Gas wirkt vergliekbor as Snüffelstoffen. Dorbi kann dat to en Ünnerversorgen mit Suerstoff kamen, vunwegen dat sik dat dichtere Butan in de Lung afsett un dormit dat Volumen vun de Lung minnert warrt. Dat kann de Övergeven föhren un in’n slimmsten Fall to starken Schaden an’n Bregen. Bi en stark Anstiegen vun’n Bregendruck besteiht Gefohr för’t Leven. Togliek stiggt dorbi de Anfalligkeit för Rammanfäll. Dat Snüffeln vun Butan is sünners bi junge Lüüd in de Mood, wat liekers al bi’t eerste mol mit’n Dood ennen kann, wenn dat Gas överdoseert is.

## Literatur
* Geert Oldenburg: *Propan – Butan.* Springer, Berlin 1955.

## Borns


## Weblenken

* Technische Daten Fletiggas
Thabit

**Thabit** (vun’t araab. ṯābit: ﺛﺎﺑﺖ „De nich to’n Schuckeln to bringen is“) oder *υ Ori* is de Naam vun en Steern in dat Steernbild Orion. Dorbi hannelt sik dat um en blau-witten Hööftregen-Steern mit en schienbore Helligkeit vun 4,62m, de in en Afstand vun ruchweg 2.900 Lichtjohren steiht. Dat warrt vermoodt, dat he en ännerlichen Steern vun’n Tyyp Beta Cephei is.

## Naam
Thabit liggt süüdlich vun den Steern ι Ori un is een vun twee Steerns (de annere is 29 Ori), de den böveren Rand vun Orion sien Stevel in Johann Bayer sien *[[Uranometria]]* (1603) billt. In John Flamsteed sien Katalog hett he de Tall 36, wiel sien Egennaam *Thabit* wohrschienlich vun’t Araabsche *tabit* afleidt is. In’n Orion gifft dat mit Tabit en tweeten Steern, de dissen Egennaam driggt. Se drööft nich mit’nanner verwesselt warrn.

## Egenschoppen
Dat Spektrum vun  υ Ori deent siet 1943 as en bestännig Ankerpunkt för de Klassifikatschoon vun annere Steerns. In en Publikatschoon vun 1981 weer dorvun snackt, dat de Steern nich-radiale Pulasatschonen mit en Periood vun ruchweg 12 Stünnen hett. Thabit weer dorüm as langsom pulseren B Steern klassifizeert. Wohrschienlich höört Thabit to de Beta-Cephei-Steerns. Bi disse Klasse hannelt sik dat üm blau-witte Hööftregensteerns mit ruchweg teihn bit twintig mol de Masse vun de Sünn, de mit Perioden twüschen 0,1 bit 0,3 Daag pulseert. De Helligkeitsünnerscheed is dorbi in’t Ultravigelette veel düütlicher as in’t sichtbore Spektrum.

Thabit höört to de Spektralklass B0 V. Sien Radius is ruchweg 7,2 mol so groot as de vun de Sünn. De Lüüchtkraft is op üm un bi dat 60.000-facke vun de Sünn bestimmt worrn mit en Böverflachen-Temperatur vun 34.347&nbsp;K. De Masse schall ruchweg dat twintigfacke vun de Sünn wesen. Dormit is Thabit een vun de masserieksten Steerns vun de *Orion OB1c Assoziatschoon* (in’t Swert vun’n Orion).

## Borns
Louise Viereck

**Louise Viereck** (* 8. Januar 1902 in Winsen; † 9. September 1998 in Hilmssen) weer en plattdüütsche Schrieversche un Dichterin. Ehr eegen Artikels in de Lümborger Landeszeitung hett se med „Veerkantenmudder“ teikent.

Viereck is 1902 in Winsen boren. Later hett se in Vögelsen leevt.

An’n 5. Dezember 1977 hett se den Kulturpries von’n Landkreis Lümborg wunnen un an’n sülven Dag ok den Neddersassischen Verdeenstorden kregen.

## Warken

* *Rimels un Vertelles vun gistern un hüt.* Heinrich-Heine-Buchhandlung, Lümborg 1979

## Weblenken
Wilhelm Seedorf (Schriever)

**Wilhelm Seedorf** (* 1. August 1925 in Zittens; † 2002) weer en plattdüütschen Schriever.

Seedorf is 1925 in Zittens boren. Sien Broder weer Hans-Heinrich Seedorf. Seedorf is sien ganz Leven lang in Zittens wahnen bleven (maal afsehn von de Tied bi’n Rieksarbeidsdeenst un bi de Wehrmacht). He weer Buur, Melkkunterlör un Generalagent von en Versekerung.

He hett 1945 de Nedderdüütsche Bühn Zittens grünnt. Von 1950 af an harr he in de *[[Zevener Zeitung]]* jede Week en Kolumne op Platt.

## Warken

* *Un Korl Klönklook meent.* Zeller, Zeven 1992
* *Un Korl Klönklook meent. Band 2.* Zeller, Zeven 1994, ISBN 3-922913-12-1

## Weblenken
Glen Moray

**Glen Moray** is en Whiskybrenneree in de Neeg vun Elgin, Morayshire, Schottland.

## Historie
De Destille Glen Moray is 1897 dör de *Glen Moray Glenlivet Distillery Co. Ltd.* grünnt un boet worrn. Grundlaag dorför weer de Ümbo vun en fröhere Broeree (*West Brewery*), de 1828 boet worrn is. 1910 is de Brenneree dicht maakt worrn. 1912 is se wedder apen maakt worrn, weer aver kort dorna wedder dicht maakt. In’t Johr 1920 is de Brenneree vun *Macdonald & Muir Ltd.* övernahmen worrn, de twee Johren vörher ok al de Brenneree Glenmorangie opköfft harrn. 1923 is Glen Moray denn wedder in Bedrief gahn.

1958 is de Destille renoveert worrn. Dorbi sünd de Floor Maltings gegen en Saladin Box dörtuuscht worrn. Siet 1978 produzeert de Destille aver keen egen Molt mehr. 1979 weer de Brenneree vun twee op veer Brennblasen vergröttert, 1992 weern de beiden ölleren Brennblasen gegen ne’e uttuuscht. Dat Ünnernehmen *Macdonald & Muir* hett sik 1996 in *Glenmorangie plc.* ümnöömt un is in’n Oktober 2004 vun Louis Vuitton Moët Hennessy övernahmen worrn. In’n September 2008 weer de Brenneree an *La Martiniquaise* verköfft. 2014 is de Brenneree noch mol üm twee ne’e Brennblasen vergröttert worrn, 2015 schüllt wietere teihn Brennblasen dortokamen.

Glen Moray kummt in de Whiskyhistorie en sünnere Bedüden to, vunwegen dat *Macdonald & Muir* dor mit jemehr *wood finish* Versöken anfungen hebbt, de later jemehr annere Brenneree Glenmorangie bekannt maakt hebbt. Siet Juli 2004 gifft dat bi de Brenneree ok en Besökerzentrum.

## Produkschoon

Glen Moray höört to dat Whiskyrebeet Speyside un betütt dat Water för de Produkschoon ut den Stroom Lossie. Dat Molt warrt vun Frömdmoltereen inköfft (Pauls un Simpon’s). In de Brenneree gift dat na den Utbo in 2013/2014 een Meeschfatt (*mash tun*) ut Eddelstahl vun 7,5&nbsp;t un teihn Gäärfatten (*wash backs*) to 39.600&nbsp;l. Brennt warrt in dree *wash stills* to 9.900&nbsp;l un dree *spirit stills* to 5.800&nbsp;l, de mit Damp hitt makkt warrt. Vun 2015 an schall de Produkschoon mit acht *wash stills* un acht *spirit stills* lopen.

## Kiek ok
* List vun de schottischen Brennereen

## Literatur
* Ralf Bernhardt, Hans Georg Würsching: *The Glen Moray Single Malt Whisky Collector's Guide*. Cluaran Verlag, Einhausen 2006, ISBN 3-9809344-7-0.
* Charles MacLean (Rutgever): *Whisky. World Guide, Regions, Distillers, Malts, Blends, Tasting Notes.* Dorling Kindersley, London et al. 2008, ISBN 978-0-7566-3349-3.
* Walter Schobert: *Das Whiskylexikon.* Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfort an’n Main 2003, ISBN 978-3-596-15868-3.

## Borns


## Weblenken
Henry Seeland

**Henry Seeland** (* 22. April 1927; † 30. März 2014) weer en plattdüütschen Schriever.

Seeland is 1927 boren un 1951 dör en Avendstudium Architekt worrn.

Seeland weer von 1937 af an Maat von’n TV Jahn Willemsborg un bet to de Fusion 2003 to’n SV Willemsborg Vörsitter von’n TV Jahn Willemsborg. 13 Johr lang weer he in’t Präsidium von’n Hambörger Sportbund.

Seeland weer bi’n Plattdüütschen Stammdisch von’n Willemsbörger Börgervereen aktiv un hett tohoop mit sien Fro Marta en Kookbook rutgeven, mit Rezepten, de se bi’n Stammdisch sammelt hebbt. As dat in Hamborg in de Tied so üm 2002 rüm dor üm güng, en Plattdüütschen Root för Hamborg intorichten, hett he sik dor ok dull för insett. In de Tied von 2002 bet 2006 weer he Afornten för Hamborg in’n Bundesraat för Nedderdüütsch.

An’n 4. März 2005 hett Seeland von’n Senaat von Hamborg de Madallje för Troe Arbeid in’n Deenst von dat Volk kregen.

## Warken

* *Kookbook.* (sammelt von’n Plattdüütschen Stammdisch von’n Willemsbörger Börgervereen), Norderstedt 2001, ISBN 3-8311-2845-6

## Weblenken

* Korte Vertellers von Seeland op wilhelmsburg.de (plattdüütsch)
Albert Gehrkens

**Albert Gehrkens** (ok *Albertus* nöömt; * 1856 in Hamborg; † 1933 in Willemsborg) weer en plattdüütschen Schriever.

Gehrkens is 1856 in Hamborg boren un hett toeerst op Steenwarder leevt. Later müss he den Freehaven wieken, is na Willemsborg tagen un hett an’n Ernst-August-Diek wahnt. He weer dor von 1888 bet to sien Dood 1933 Bezirksvörsteher von’n Reiherstieg un Dieksworen. Von 1900 bet 1918 weer he Biornten bi de Gemeen Willemsborg. Nadem 1907 de Vereen för Heimatkunn in Willemsborg grünnt worrn is, weer Gehrkens Liddmaat von’n Vörstand.

1935 is na em de Gehrkensweg in Willemsborg nöömt worrn.

## Warken

Plattdüütsch:
* *Wilhelmsborger Kohl.* Böhme, Willemsborg 1906

Hoochdüütsch:
* *Historische Nachrichten über die Elbinsel Wilhelmsburg.* Kämmerer, 1896
* *Denkschrift zur Einweihung des Rathauses zu Wilhelmsburg am 28. November 1903.* Verein für Heimatkunde in Wilhelmsburg, Hamborg 1903
* *Die preussische Elbinsel Wilhelmsburg und ihre industrielle Entwicklung.* (mit Adolf Menge), Böhme, 1906
* *Wilhelmsburg vor 150 Jahren: Nach historischen Quellen bearbeitet.* 1910
* *Die Elbinsel Wilhelmsburg und ihre Vergangenheit: nach historischen Quellen.* Schüthe, Willemsborg 1911
* *Eleonore d'Olbreuse. Hist. Skizze.* Schüthe, Willemsborg 1912
* *Steinwärder. Eine Plauderei aus vergangenen Tagen.* Schüthe, Willemsborg 1918 

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken
Gerhard Bormann

**Gerhard Bormann** (* 23. März 1930 in Berßel; † 30. April 2006) weer en plattdüütschen Schriever.

Bormann is 1930 as tweten Söhn von Frieda, borene Bomeier, un den Discher Otto Bormann in Berßel boren. Bormann sülvs hett later ok Discher lehrt. Nadem he 1955 ut de DDR in de BRD flücht is, warrt he later bi en Reis na siene Moder in West-Berlin ut’n Tog haalt un in de DDR wegen Republikflucht veroordeelt. He hett annerthalv Johr in dat Fängnis Bautzen seten. As he wedder rutkamen is, güng he na Neddersassen un hett von 1969 af an in Lümborg leevt. He is Schoolmeester ween, toletzt as Direkter von en Sünnerschool in Winsen. Sien Book *De Botterblaume* is eerst na sien Dood rutbröcht worrn. He hett in’n Dialekt von siene Heimat in’n Oostharz schreven.

He weer verheiraadt mit Ruth Bormann. Na sien Dood is he in sien Heimatdörp Berßel begraven worrn.

## Warken

* *De Botterblaume. Sinnliches und Besinnliches.* (rutgeven von Rolf Ahlers), Krebs, Wenneborg 2007, ISBN 978-3-932030-40-6

## Weblenken