open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arnold Risch

**Arnold Risch** (* 1. Juli 1890 in Hamborg; † Mai 1979) weer en Schriever, Singer un Komiker, de op Missingsch, Hooch- un Plattdüütsch Saken maakt hett.

Al mit 15 Johren is he optreden un höör 1915 to de Mitgrünners vun de Nedderdüütsche Böhn in Hamborg. 1925 keem Risch na de Nedderdüütsche Funkböhn, wat dat plattdüütsche Afdeel vun de NORAG weer, un hett dor en Tiet arbeidt.

## Warken

### Böker

* *Dat lustige Arnold Risch-Book.* Köhler, Hamborg 1924
* *Und das freut ein' denn ja auch!* Köhler, Hamborg 1930
* *Und man hat da auch was von!* Köhler, Hamborg 1932
* *Was hab'n wir für'n sonnige Jugend.* Köhler, Hamborg 1934
* *Was for'n Ärger auf die Nacht.* Köhler, Hamborg 1936
* *Und das bekommt ein' denn so gut!.* Köhler, Hamborg 1952
* *Humor frei Haus.* Köhler, Hamborg 1957
* *Auf Helgoland ist alles anders.* Köhler, Hamborg 1959
* *In Schule.* Köhler, Hamborg 1961
* *Nach Schule brauch ick balt nich meer!* Köhler, Hamborg 1963
* *Onkel Max is' tot...* Quickborn, 2001, ISBN 978-3876512327

### Filmen

* *Derby.* 1949
* *Hafenmelodie.* 1949
* *Film ohne Titel.* 1948
* *Mabel und ihre Freier.* 1922
* *Aus der Jugendzeit.* 1921
* *Ebbe und Flut.* 1921

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken
GmbH

**GmbH** is en Sellschap mit beschränkt Haftung na dat GmbHG, dat heet de Sellschopplers haft in’n Schadensfall blots mit jemehrn Insatz.

En GmbH wurrd van Ünnernehmers grünnt.
Talia Shire

**Talia Shire** (* 25. April 1946 in Lake Success, Long Island, New York as *Talia Rose Coppola*) is en US-amerikaansche Schauspelerin.

## Leven un Wark
Talia Shire is de Dochter van de italieensch-stämmig Musiker Carmine Coppola un Süster to de Filmspeelbaas Francis Ford Coppola. Ehr gröttste Erfolge harr se in de 1970er und 1980er Johren mit twee Rullen, de se aver in negen Filmen speelt hett. Se weer in *The Godfather* (dt.: *Der Pate*) Don Corleones Dochter Connie un in de eerste fief *Rocky*-Filmen de Fru *Adrian Balboa* van Sylvester Stallone. Dormit weer se aber ok eerst mal up Rullen van de Tyyp „grau Muus“ fastschreven. Aber se hett für disse Speelfilmregen ok twee Oscar-Nomineeren kregen. 

Talia Shire weer tweemal verheiraat un hett dree Söhn.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Shire weer bit hüüt achtmol för Filmpriesen nomineert, dorünner tweemol för den *[[Oscar]]*. Wunnen hett se twee Priesen:
* 1976: den *[[NBR Award]]* in de Kategorie *Best Nevendorstellerin* för *Rocky*
* 1977: den *[[NYFCC Award]]* in de Kategorie *Best Nevendorstellerin* för *Rocky*

## Weblinks
US-Bundsstaat

De USA bestaht alltohoop ut 50 **Bundsstaten**. Dörteihn Staten hebbt sik 1776 as Vereenigte Staten vun Amerika as unafhängig verkloort. Toeerst weer dat en mehr lockeren Bund un eerst mit de Verfaten vun’n 4. März 1789 weer dat en richtigen Staatsbund.

Disse 50 Staten warrt ok op de Flagg vun de USA dör de 50 Steerns dorstellt (de Flagg hett sik ok jümmer ännert, wenn dor Bundsstaten tokemen).

Blangen de Bundsstaten gifft dat noch den Bundsdistrikt Washington D.C. un de US-Butenrebeden, de ok to de USA höört, aver nich densülven Status hebbt as de Bundsstaten.
NORAG

De **Nordische Rundfunk AG** mit Sitt in Hamborg weer ene Rundfunkanstalt, de dat Radioprogramm in Noorddüütschland utstrahlen dee. Dat weer de Vörlöper vun den Noorddüütschen Rundfunk.

1924 is in Hamborg de Nordische Rundfunk AG (NORAG) grünnt worrn, de an’n 2. Mai 1924 dat Sennen anfungen hett. De eerste Sennemast stünn in Hamborg, an’n 30. November 1924 nehm denn en Nevensenner in Bremen un an’n 16. Dezember in Hannover den Bedriev op. Ok Kiel an’n 14. Dezember 1925 un Flensborg an’n 23. Dezember 1928 kregen egene Sennemasten. Vun 1928 af an hebbt se dat Programm in de Rothenboomschossee in Hamborg maakt. 1933 is denn ut de Nordische Rundfunk AG de „Noorddüütsche Rundfunk GmbH“ worrn. An’n 14. Januar 1934 kreeg Hamborg en stärkern Senner un de Senner Kiel hett den Bedriev instellt. Dat weer to de sülve Tiet as dat, wat de Luzerner Wellenkonferenz beslaten harr, in Kraft treden dee. Dormit hören denn ok de Senners Meideborg un Stettin to dat Rebeet, in dat dat Programm ut Hamborg keem. Vun 1934 af an weer dat denn as „Riekssenner Hamborg“ Deel vun’n Grootdüütschen Rundfunk, de bet 1945 sennen dee. An’n 3. Mai leep dat letzte Maal dat normale Programm, den 4. Mai harrn de Briten den Senner innahmen un sennen nu as Radio Hamborg, Senner vun de britische Militärregerung.
Washington County

**Washington County** betekent

* Washington County, Kreis in Alabama, USA,
* Washington County, Kreis in Arkansas, USA,
* Washington County, Kreis in Colorado, USA,
* Washington County, Kreis in Florida, USA,
* Washington County, Kreis in Georgia, USA,
* Washington County, Kreis in Idaho, USA,
* Washington County, Kreis in Illinois, USA,
* Washington County, Kreis in Indiana, USA,
* Washington County, Kreis in Iowa, USA,
* Washington County, Kreis in Kansas, USA,
* Washington County, Kreis in Kentucky, USA,
* Washington County, Kreis in Maine, USA,
* Washington County, Kreis in Maryland, USA,
* Washington County, Kreis in Minnesota, USA,
* Washington County, Kreis in Mississippi, USA,
* Washington County, Kreis in Missouri, USA,
* Washington County, Kreis in Nebraska, USA,
* Washington County, Kreis in New York, USA,
* Washington County, Kreis in Noord-Carolina, USA,
* Washington County, Kreis in Ohio, USA,
* Washington County, Kreis in Oklahoma, USA,
* Washington County, Kreis in Oregon, USA,
* Washington County, Kreis in Pennsylvania, USA,
* Washington County, Kreis in Rhode Island, USA,
* Washington County, Kreis in Tennessee, USA,
* Washington County, Kreis in Texas, USA,
* Washington County, Kreis in Utah, USA,
* Washington County, Kreis in Vermont, USA,
* Washington County, Kreis in Virginia, USA,
* Washington County, Kreis in Wisconsin, USA.
Zeppelin

En **Zeppelin** oder **Luchtschipp** is en Fohrtüüch, wat lichter as Lucht is. Anners as bi’n Ballon kann de Zeppelin ok aktiv stüürt warrn.

De Zeppelin besteiht to’n gröttsten Deel ut en groten Sack oder en mit Stoff bespannt Gerüst, wo en Gaas binnen is, dat lichter is as de Lucht. Dat sünd to’n Bispeel Waterstoff oder vunwegen de Füürgefohr vun Waterstoff Helium, wat en beten sworer is. Waterstoff opgeven hebbt se in de 1930er Johren,  sünners, nadem de Hindenburg 1936 in Lakehurst afbrennt is. Ünnen ünner den Gaassack hängt ene Gondel, dor is de Fracht oder de Passagiere binnen. Achtern hett de Zeppelin Propellers, dat he manövreren kann.

Praktisch sünd de Zeppeline na dat Opkamen vun Flegers un Heevschruvers kuum noch vun Bedüden. Se warrt vör allen för Warf oder för Tourn mit Touristen bruukt. Dat geev Plaans wedder Zeppeline för Fracht to bruken, doch de 1996 grünnte Cargolifter AG is 2002 wedder insolvent wesen.
Karl-Heinz Kreienbaum

**Karl-Heinz Kreienbaum** (* 29. April 1915 in Hamborg; † 16. Oktober 2002 in Sleswig) weer en düütschen Theater-, Film- und Feernsehschauspeler.

## Leven un Wark
Bekannt maakt hett hüm, dat he över 200 Rullen an’t Ohnsorg-Theater speelt hett. He hett eerst Schippsmakler lehrt un denn Schauspeelünnericht nommen. 

He schreev för dat Ohnsorg-Theater de Stücke *De hillige Grotmudder* (1970) und *Oh, Hannes, wat’n Geld* (1977). Buterdem weer he Spreker in völ Höörfunksendungen un hett ok Vördrääg in plattdüütsch hollen.

## Böker
* 1994 *Stüer alltieds rechten Kurs! Plattdeutsche Kurzgeschichten to´n Smustergrienen.* Verlag Michael Jung, Kiel, ISBN-3-92352-550-8
* 1999 *Wenn dat Nödigen denn keen Enn hett ...* Verlag Michael Jung, Kiel, ISBN: 3-92959-614-8

## Filmografie (Utwahl)

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken
Chicago

**Chicago** is en Stadt in de Bundsstaat Illinois vun de USA.

Se is mit 2.722.389 (Stand: 2014) Inwahners up en Flach van 606,1 km² de dartgröttste Stadt van de USA. Se hett 77 Stadtbezirken.

De Naam leidt sik ut dat Woort *Checagou* af, mit dat de Potawatomi-Indianer dat Land beschreven hebbt, wo later henn de Stadt grünnt worrn is. Dat indiaansch Woort bedüüdt woll Ziepel as ok Stinkdeert. Free översett heet Checagou also sö veel as „Land, dat nah Ziepels stinkt“.

In Volksmund wurrd Chicago aber ok Windy City un Second City nömmt.

## Bekannt Lüüd ut de Stadt
* David Auburn (*1969), Dramatiker un Speelbaas
* Walt Disney (1901-1966), Tekner
* Jessie Royce Landis (1896-1972), Schauspelerin
* Robin Williams (1951-2014), Komiker
Kent County

**Kent County** betekent

* Kent County, Kreis in Delaware, USA,
* Kent County, Kreis in Maryland, USA,
* Kent County, Kreis in Michigan, USA,
* Kent County, Kreis in Rhode Island, USA,
* Kent County, Kreis in Texas, USA,
* Kent County, fröheren County in Westaustralien, Australien,
* Kent County, County in Neebruunswiek, Kanada,
* Kent County, fröheren County in Ontario, Kanada.
Essex County

**Essex County** betekent

* Essex County, County in Ontario, Kanada,
* Essex County, Kreis in Massachusetts, USA,
* Essex County, Kreis in New Jersey, USA,
* Essex County, Kreis in New York, USA,
* Essex County, Kreis in Vermont, USA,
* Essex County, Kreis in Virginia, USA.
York County

**York County** betekent

* York County, Kreis in Maine, USA,
* York County, Kreis in Nebraska, USA,
* York County, Kreis in Pennsylvania, USA,
* York County, Kreis in Süüd-Carolina, USA,
* York County, Kreis in Virginia, USA,
* York County, fröheren County in Westaustralien, Australien,
* York County, County in Neebruunswiek, Kanada,
* York County, County in Ontario, Kanada.
Mineral County

**Mineral County** betekent

* Mineral County, Kreis in Colorado, USA,
* Mineral County, Kreis in Montana, USA,
* Mineral County, Kreis in Nevada, USA,
* Mineral County, Kreis in West-Virginia, USA.
St. Louis County

**St. Louis County** betekent

* St. Louis County, Kreis in Minnesota, USA,
* St. Louis County, Kreis in Missouri, USA.
Worth County

**Worth County** betekent

* Worth County, Kreis in Georgia, USA,
* Worth County, Kreis in Iowa, USA,
* Worth County, Kreis in Missouri, USA.
Stark County

**Stark County** betekent

* Stark County, Kreis in Illinois, USA,
* Stark County, Kreis in Noord-Dakota, USA,
* Stark County, Kreis in Ohio, USA.

Kiek ok bi: Starke County.
Miami County

**Miami County** betekent

* Miami County, Kreis in Indiana, USA,
* Miami County, Kreis in Kansas, USA,
* Miami County, Kreis in Ohio, USA.
Holmes County

**Holmes County** betekent

* Holmes County, Kreis in Florida, USA,
* Holmes County, Kreis in Mississippi, USA,
* Holmes County, Kreis in Ohio, USA.
Suffolk County

**Suffolk County** betekent

* Suffolk County, Kreis in Massachusetts, USA,
* Suffolk County, Kreis in New York, USA.
Covington County

**Covington County** betekent

* Covington County, Kreis in Alabama, USA,
* Covington County, Kreis in Mississippi, USA.
Robertson County

**Robertson County** betekent

* Robertson County, Kreis in Kentucky, USA,
* Robertson County, Kreis in Tennessee, USA,
* Robertson County, Kreis in Texas, USA.
Rockingham County

**Rockingham County** betekent

* Rockingham County, Kreis in New Hampshire, USA,
* Rockingham County, Kreis in Noord-Carolina, USA,
* Rockingham County, Kreis in Virginia, USA.
Butte County

**Butte County** betekent

* Butte County, Kreis in Kalifornien, USA,
* Butte County, Kreis in Idaho, USA,
* Butte County, Kreis in Süüd-Dakota, USA.
Erie County

**Erie County** betekent

* Erie County, Kreis in New York, USA,
* Erie County, Kreis in Ohio, USA,
* Erie County, Kreis in Pennsylvania, USA.
Coffee County

**Coffee County** betekent

* Coffee County, Kreis in Alabama, USA,
* Coffee County, Kreis in Georgia, USA,
* Coffee County, Kreis in Tennessee, USA.
Pope County

**Pope County** betekent

* Pope County, Kreis in Arkansas, USA,
* Pope County, Kreis in Illinois, USA,
* Pope County, Kreis in Minnesota, USA.
Kendall County

**Kendall County** betekent

* Kendall County, Kreis in Illinois, USA,
* Kendall County, Kreis in Texas, USA.
Brunswick County

**Brunswick County** betekent

* Brunswick County, Kreis in Noord-Carolina, USA,
* Brunswick County, Kreis in Virginia, USA.
Brooks County

**Brooks County** betekent

* Brooks County, Kreis in Georgia, USA,
* Brooks County, Kreis in Texas, USA.
Albany County

**Albany County** betekent

* Albany County, Kreis in New York, USA,
* Albany County, Kreis in Wyoming, USA.
Crittenden County

**Crittenden County** betekent

* Crittenden County, Kreis in Arkansas, USA,
* Crittenden County, Kreis in Kentucky, USA.
Pocahontas County

**Pocahontas County** betekent

* Pocahontas County, Kreis in Iowa, USA,
* Pocahontas County, Kreis in West-Virginia, USA.
Walworth County

**Walworth County** betekent

* Walworth County, Kreis in Süüd-Dakota, USA,
* Walworth County, Kreis in Wisconsin, USA.
Menominee County

**Menominee County** betekent

* Menominee County, Kreis in Michigan, USA,
* Menominee County, Kreis in Wisconsin, USA.
Thurston County

**Thurston County** betekent

* Thurston County, Kreis in Nebraska, USA,
* Thurston County, Kreis in Washington, USA.
Berkeley County

**Berkeley County** betekent

* Berkeley County, Kreis in Süüd-Carolina, USA,
* Berkeley County, Kreis in West-Virginia, USA.
Whitley County

**Whitley County** betekent

* Whitley County, Kreis in Indiana, USA,
* Whitley County, Kreis in Kentucky, USA.
Alexander County

**Alexander County** betekent

* Alexander County, Kreis in Illinois, USA,
* Alexander County, Kreis in Noord-Carolina, USA.
Claiborne County

**Claiborne County** betekent

* Claiborne County, Kreis in Mississippi, USA,
* Claiborne County, Kreis in Tennessee, USA.
Limestone County

**Limestone County** betekent

* Limestone County, Kreis in Alabama, USA,
* Limestone County, Kreis in Texas, USA.
Orleans County

**Orleans County** betekent

* Orleans County, Kreis in New York, USA,
* Orleans County, Kreis in Vermont, USA.
Nicholas County

**Nicholas County** betekent

* Nicholas County, Kreis in Kentucky, USA,
* Nicholas County, Kreis in West-Virginia, USA.
Wilkinson County

**Wilkinson County** betekent

* Wilkinson County, Kreis in Georgia, USA,
* Wilkinson County, Kreis in Mississippi, USA.
Renville County

**Renville County** betekent

* Renville County, Kreis in Minnesota, USA,
* Renville County, Kreis in Noord-Dakota, USA.
Westmoreland County

**Westmoreland County** betekent

* Westmoreland County, Kreis in Pennsylvania, USA,
* Westmoreland County, Kreis in Virginia, USA.
St. Joseph County

**St. Joseph County** betekent

* St. Joseph County, Kreis in Indiana, USA,
* St. Joseph County, Kreis in Michigan, USA.
Northumberland County

**Northumberland County** betekent

* Northumberland County, Kreis in Pennsylvania, USA,
* Northumberland County, Kreis in Virginia, USA,
* Northumberland County, County in Neebruunswiek, Kanada,
* Northumberland County, County in Ontario, Kanada.
Allegany County

**Allegany County** betekent

* Allegany County, Kreis in Maryland, USA,
* Allegany County, Kreis in New York, USA.

Kiek ok bi: Alleghany County.
Chickasaw County

**Chickasaw County** betekent

* Chickasaw County, Kreis in Iowa, USA,
* Chickasaw County, Kreis in Mississippi, USA.
Bradley County

**Bradley County** betekent

* Bradley County, Kreis in Arkansas, USA,
* Bradley County, Kreis in Tennessee, USA.
Elmore County

**Elmore County** betekent

* Elmore County, Kreis in Alabama, USA,
* Elmore County, Kreis in Idaho, USA.
Santa Cruz County

**Santa Cruz County** betekent

* Santa Cruz County, Kreis in Arizona, USA,
* Santa Cruz County, Kreis in Kalifornien, USA.
Champaign County

**Champaign County** betekent

* Champaign County, Kreis in Illinois, USA,
* Champaign County, Kreis in Ohio, USA.
Hutchinson County

**Hutchinson County** betekent

* Hutchinson County, Kreis in Süüd-Dakota, USA,
* Hutchinson County, Kreis in Texas, USA.
Turner County

**Turner County** betekent

* Turner County, Kreis in Georgia, USA,
* Turner County, Kreis in Süüd-Dakota, USA.
Cameron County

**Cameron County** betekent

* Cameron County, Kreis in Pennsylvania, USA,
* Cameron County, Kreis in Texas, USA.
Seneca County

**Seneca County** betekent

* Seneca County, Kreis in New York, USA,
* Seneca County, Kreis in Ohio, USA.
Alleghany County

**Alleghany County** betekent

* Alleghany County, Kreis in Noord-Carolina, USA,
* Alleghany County, Kreis in Virginia, USA.

Kiek ok bi: Allegany County.
Worcester County

**Worcester County** betekent

* Worcester County, Kreis in Maryland, USA,
* Worcester County, Kreis in Massachusetts, USA.
Nemaha County

**Nemaha County** betekent

* Nemaha County, Kreis in Kansas, USA,
* Nemaha County, Kreis in Nebraska, USA.
Kings County

**Kings County** betekent

* Kings County, Kreis in Kalifornien, USA,
* Kings County, Kreis in New York, USA,
* Kings County, County in Neebruunswiek, Kanada,
* Kings County, County in Neeschottland, Kanada,
* Kings County, County in Prinz-Eduard-Eiland, Kanada.

Kiek ok bi: King’s County, King County.
Blount County

**Blount County** betekent

* Blount County, Kreis in Alabama, USA,
* Blount County, Kreis in Tennessee, USA.
Grand County

**Grand County** betekent

* Grand County, Kreis in Colorado, USA,
* Grand County, Kreis in Utah, USA.

Kiek ok bi: Grant County.
Surry County

**Surry County** betekent

* Surry County, Kreis in Noord-Carolina, USA,
* Surry County, Kreis in Virginia, USA.
Gloucester County

**Gloucester County** betekent

* Gloucester County, Kreis in New Jersey, USA,
* Gloucester County, Kreis in Virginia, USA,
* Gloucester County, County in Neebruunswiek, Kanada.
Tyler County

**Tyler County** betekent

* Tyler County, Kreis in Texas, USA,
* Tyler County, Kreis in West-Virginia, USA.
Otero County

**Otero County** betekent

* Otero County, Kreis in Colorado, USA,
* Otero County, Kreis in Nee-Mexiko, USA.
Coos County

**Coos County** betekent

* Coos County, Kreis in New Hampshire, USA,
* Coos County, Kreis in Oregon, USA.
Trinity County

**Trinity County** betekent

* Trinity County, Kreis in Kalifornien, USA,
* Trinity County, Kreis in Texas, USA.
Woodford County

**Woodford County** betekent

* Woodford County, Kreis in Illinois, USA,
* Woodford County, Kreis in Kentucky, USA.
Seward County

**Seward County** betekent

* Seward County, Kreis in Kansas, USA,
* Seward County, Kreis in Nebraska, USA.
Dunn County

**Dunn County** betekent

* Dunn County, Kreis in Noord-Dakota, USA,
* Dunn County, Kreis in Wisconsin, USA.
Dakota County

**Dakota County** betekent

* Dakota County, Kreis in Minnesota, USA,
* Dakota County, Kreis in Nebraska, USA.
Craig County

**Craig County** betekent

* Craig County, Kreis in Oklahoma, USA,
* Craig County, Kreis in Virginia, USA.
Barry County

**Barry County** betekent

* Barry County, Kreis in Michigan, USA,
* Barry County, Kreis in Missouri, USA.
Hidalgo County

**Hidalgo County** betekent

* Hidalgo County, Kreis in Nee-Mexiko, USA,
* Hidalgo County, Kreis in Texas, USA.
Nassau County

**Nassau County** betekent

* Nassau County, Kreis in Florida, USA,
* Nassau County, Kreis in New York, USA.
Big Horn County

**Big Horn County** betekent

* Big Horn County, Kreis in Montana, USA,
* Big Horn County, Kreis in Wyoming, USA.
Crockett County

**Crockett County** betekent

* Crockett County, Kreis in Tennessee, USA,
* Crockett County, Kreis in Texas, USA.
Harding County

**Harding County** betekent

* Harding County, Kreis in Nee-Mexiko, USA,
* Harding County, Kreis in Süüd-Dakota, USA.

Kiek ok bi: Hardin County.
McHenry County

**McHenry County** betekent

* McHenry County, Kreis in Illinois, USA,
* McHenry County, Kreis in Noord-Dakota, USA.
Nevada County

**Nevada County** betekent

* Nevada County, Kreis in Arkansas, USA,
* Nevada County, Kreis in Kalifornien, USA.
Harlan County

**Harlan County** betekent

* Harlan County, Kreis in Kentucky, USA,
* Harlan County, Kreis in Nebraska, USA.
Hughes County

**Hughes County** betekent

* Hughes County, Kreis in Oklahoma, USA,
* Hughes County, Kreis in Süüd-Dakota, USA.
Scotland County

**Scotland County** betekent

* Scotland County, Kreis in Missouri, USA,
* Scotland County, Kreis in Noord-Carolina, USA.
Shannon County

**Shannon County** betekent

* Shannon County, Kreis in Missouri, USA,
* Shannon County, fröheren Naam von’n Oglala Lakota County in Süüd-Dakota, USA.
Florence County

**Florence County** betekent

* Florence County, Kreis in Süüd-Carolina, USA,
* Florence County, Kreis in Wisconsin, USA.
Frederick County

**Frederick County** betekent

* Frederick County, Kreis in Maryland, USA,
* Frederick County, Kreis in Virginia, USA.
Giles County

**Giles County** betekent

* Giles County, Kreis in Tennessee, USA,
* Giles County, Kreis in Virginia, USA.
Green County

**Green County** betekent

* Green County, Kreis in Kentucky, USA,
* Green County, Kreis in Wisconsin, USA.

Kiek ok bi: Greene County.
Menard County

**Menard County** betekent

* Menard County, Kreis in Illinois, USA,
* Menard County, Kreis in Texas, USA.
Portage County

**Portage County** betekent

* Portage County, Kreis in Ohio, USA,
* Portage County, Kreis in Wisconsin, USA.
Upshur County

**Upshur County** betekent

* Upshur County, Kreis in Texas, USA,
* Upshur County, Kreis in West-Virginia, USA.
Beaufort County

**Beaufort County** betekent

* Beaufort County, Kreis in Noord-Carolina, USA,
* Beaufort County, Kreis in Süüd-Carolina, USA,
* Beaufort County, fröheren County in Westaustralien, Australien.
Bradford County

**Bradford County** betekent

* Bradford County, Kreis in Florida, USA,
* Bradford County, Kreis in Pennsylvania, USA.
Windham County

**Windham County** betekent

* Windham County, Kreis in Connecticut, USA,
* Windham County, Kreis in Vermont, USA.
Dorchester County

**Dorchester County** betekent

* Dorchester County, Kreis in Maryland, USA,
* Dorchester County, Kreis in Süüd-Carolina, USA.
Roosevelt County

**Roosevelt County** betekent

* Roosevelt County, Kreis in Montana, USA,
* Roosevelt County, Kreis in Nee-Mexiko, USA.
Greeley County

**Greeley County** betekent

* Greeley County, Kreis in Kansas, USA,
* Greeley County, Kreis in Nebraska, USA.
Cleburne County

**Cleburne County** betekent

* Cleburne County, Kreis in Alabama, USA,
* Cleburne County, Kreis in Arkansas, USA.
Curry County

**Curry County** betekent

* Curry County, Kreis in Nee-Mexiko, USA,
* Curry County, Kreis in Oregon, USA.
Gray County

**Gray County** betekent

* Gray County, Kreis in Kansas, USA,
* Gray County, Kreis in Texas, USA.

Kiek ok bi: Grey County.
Gösta

**Gösta** oder **Göste** is en plattdüütschen Vörnaam för Deerns un en sweedschen Vörnaam för Jungs.

## Herkamen

De sweedsche Naam kummt vun den Naam Gustav. Den 31. Dezember 2005 harrn in Sweden alltohoop 36.550 Lüüd dissen Naam, dorvun 10.612 as Roopnaam.

De plattdüütsche Deernsnaam kummt as Kortform vun Auguste. Disse Naam weer vör allen in dat 17. Johrhunnert begäng.

## Fundöörd

In ole Listen un Urkunnen finnt sik de Naam 
* 1639 in Wellentrup (Göste)
* 1731 in Oberendermoor (Göste)

## Kiek ok na bi
*List vun plattdüütsche Vörnaams

## Weblenken
Anke van Tharaw

**Anke van Tharaw** is en Leed, dat Simon Dach 1637 in samländsch Platt schreven hett. Dat Leed hett 17 Strophen. Dach hett dat to de Hochtiet vun Anna Neander dicht. Noten dorto hett toeerst Heinrich Albert 1642 maakt, as he dat Leed in siene *Arien* druckt hett. In’t Hoochdüütsche hett dat Johann Gottfried Herder 1778 as *Ännchen von Tharau* översett un 1827 Friedrich Silcher dor ene ne’e Melodie to maakt.

Willibald Alexis hett 1829 vun den Stoff en Drama maakt un Ernst Catenhusen 1875 ene romantsche Oper schreven. Vun Heinrich Josef Strecker gifft dat en Singspeel to Anke van Tharaw vun 1933 un 1954 hebbt se ’n Heimatfilm *Ännchen von Tharau* dreiht.

## Weblenken
19. Mai

De **19. Mai** is de 139. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner (de 140. in Schaltjohren), dormit blievt noch 226 Daag bit to’n Johresenn.

## Wat passeert is

* 1314: De sweedsch Stadt Visby brennt vull un ganz af.
* 1536: Anne Boleyn, tweete Ehfro vun den engelschen König Heinrich VIII., warrt na en lögenhaftige Anklaag vunwegen Ehbruch un Hoochverraat en Kopp körter maakt

* 1631: 19. un 20. Mai: Meideborg warrt in den Dartigjöhrigen Krieg vun Tilly sien Truppen innahmen un afbrennt (Meideborger Hochtiet)

## Boren
* 1593: Jacob Jordaens, nedderlannsch Maler († 1678)
* 1611: Innozenz XI., Paapst († 1689)
* 1683: Burchard Christoph von Münnich, düütsch Politiker un Generalfeldmarschall († 1767)
* 1762: Johann Gottlieb Fichte, düütsch Philosoph († 1814)
* 1781: John Walker, engelsch Utfinner vun Rietsticken († 1859)
* 1785: Jürgen Niklaas Bärmann, plattdüütsch Schriever († 1850)
* 1881: Mustafa Kemal Atatürk, törksch General un Politiker († 1938)
* 1890: Victor Fastré, belgisch Radrennfohrer († 1914)
* 1892: Gustav Schäfer, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen († 1965)
* 1898: Anton Pawlowski, düütsch Politiker un Landdagsafordneter († 1952)
* 1908: Rolf Dahlgrün, düütsch Politiker un Bundsminister († 1969)
* 1919: Georgie Auld, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1990)
* 1919: Hermann Eppenhoff, düütsch Footballnatschonalspeler un -trainer († 1992)
* 1919: Klaus Schmetjen, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen († 1994)
* 1920: Gerd Lüpke, hooch- un plattdüütsch Schriever un Hörfunksnacker († 2002)
* 1926: Peter Zadek, düütsch Film- un Theaterspeelbaas († 2009)
* 1939: Sonny Fortune, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2018)
* 1939: Francis Richard Scobee, US-amerikaansch Astronaut († 1986)
* 1939: Richard Teitelbaum, Komponist, Synthesizerspeler un Improvisatschonsmusiker († 2020)
* 1940: Jan Janssen, nedderlannsch Radrennfohrer
* 1962: Jan Ziemianin, poolsch Biathlet
* 1966: Carolyn Ruth Bertozzi, US-amerikaansch Biochemikerin, Hoochschoollehrerin un Nobelpriesdrägerin
* 1974: Emma Shapplin, franzöösch Koloratursopran
* 1975: Christelle Gros, franzöösch Biathletin

## Storven
* 1532: Joachim Slüter, düütsch Geistlicher un Reformater (* üm 1490)
* 1536: Anne Boleyn, tweete Ehfro vun den engelschen König Heinrich VIII. (* 1501 oder 1507)
* 1895: José María Martí y Pérez, kubaansch Schriever, Politiker un Natschonalheld (* 1853)
* 1933: Rudolf Tarnow, nedderdüütsch Dichter (* 1867)
* 1940: Hans Rebel, öösterrieksch Entomoloog un Lepidopteroloog (* 1861)
* 1981: Erich Fiedler, düütsch Schauspeler un Synchroonsnacker (* 1901)
* 1969: Coleman Hawkins, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1904)
* 1994: Luis Ocaña Pernía, spaansch Radrennfohrer (* 1945)
* 2009: Robert Francis Furchgott, US-amerikaansch Wetenschapler un Nobelpriesdräger (* 1916)
* 2011: Kathy Kirby, britisch Singerin (* 1938)
Amtsrebeden vun Däänmark

Siet den 1. Januar 2007 is Däänmark indeelt in fief Regionen, de ut alltohoop 98 Kommunen bestaht.

## Historie

Vun den 19. Februar 1662 af an heten de 49 Lehn in Däänmark Amt. De sünd an’n 21. Juni 1794 nee opdeelt worrn, wo denn blot noch 24 Ämter nableven sünd. Mit de Kommunalreform vun 1970 wöör Däänmark indeelt in 16 Ämter mit 275 Kommunen (vörher 1386 Kommunen). Dree vun de Ämter weren toglieks Kommunen. 2004 geev dat ’n Vörslag, de Glederung vun Däänmark noch wedder to reformeren. Den 24. Februar hett denn dat Parlament disse Reform beslaten, de an’n 1. Januar 2007 in Kraft treden dee.

De Faröer weren vör 1948 en Amt vun Däänmark, hebbt nu aver en autonomen Status, jüst as Gröönland.

### Ämter 1793-1970

* Amt Bornholm
* Amt Frederiksborg
* Amt Hadersleven
* Amt Hjørring
* Amt Holbæk
* Amt Kopenhagen
* Amt Maribo
* Amt Odense
* Amt Præstø
* Amt Randers
* Amt Ribe
* Amt Ringkøbing
* Amt Roskilde
* Amt Skanderborg
* Amt Sorø
* Amt Svendborg
* Amt Sønderborg
* Amt Thisted
* Amt Tönder
* Amt Vejle
* Amt Viborg
* Amt Aabenraa
* Amt Aalborg
* Amt Aarhus

### Ämter 1970-2006

* Kommun Kopenhagen
* Kommun Frederiksberg
* Amt Kopenhagen
* Amt Frederiksborg
* Amt Roskilde
* Amt Westseeland
* Amt Storstrøm
* Amt Fünen
* Amt Süüdjüütland
* Amt Ribe
* Amt Vejle
* Amt Ringkjøbing
* Amt Viborg
* Amt Noordjüütland
* Amt Aarhus
* Regionskommun Bornholm (-2002: Amt Bornholm)
Region Noordjüütland

De **Region Noordjüütland** is ene vun de fief Regionen, in de Däänmark indeelt is. De Sitt vun de Verwalten is Aalborg. De Region hett 576.972 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 8.020 km².

De Region is an’n 1. Januar 2007 mit de Kommunalreform in Däänmark ut dat Amt Noordjüütland, den Deel vun dat Amt Viborg, de noorden den Limfjord liggt, un en ganz lütt Deel vun dat Amt Aarhus nee billt worrn.

## Politik

De Börgermeester vun de Region is Orla Hav.

## Kommunen

De Region Noordjüütland is indeelt in ölven Kommunen:

* Kommun Aalborg
* Kommun Brønderslev
* Kommun Frederikshavn
* Kommun Hjørring
* Kommun Jammerbucht
* Kommun Læsø
* Kommun Mariagerfjord
* Kommun Morsø
* Kommun Rebild
* Kommun Thisted
* Kommun Westhimmerland

## Weblenken

* Websteed vun de Region Noordjüütland (däänsch)
Huron County

**Huron County** betekent

* Huron County, Kreis in Michigan, USA,
* Huron County, Kreis in Ohio, USA,
* Huron County, County in Ontario, Kanada.
Charlotte County

**Charlotte County** betekent

* Charlotte County, Kreis in Florida, USA,
* Charlotte County, Kreis in Virginia, USA,
* Charlotte County, fröheren Naam von’n Washington County in New York, USA,
* Charlotte County, County in Neebruunswiek, Kanada.
Region Middjüütland

De **Region Middjüütland** is ene vun de fief Regionen, in de Däänmark indeelt is. De Sitt vun de Verwalten is Viborg. De Region hett 1.227.428 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 13.053 km².

De Region is an’n 1. Januar 2007 mit de Kommunalreform in Däänmark ut dat Amt Ringkjøbing, en Deel vun dat Amt Vejle, den gröttsten Deel vun dat Amt Aarhus un den süüdoosten Deel vun dat Amt Viborg nee billt worrn.

## Politik

De Börgermeester vun de Region is Bent Hansen.

## Kommunen

De Region Middjüütland is indeelt in 19 Kommunen:

* Kommun Favrskov
* Kommun Hedensted
* Kommun Herning
* Kommun Holstebro
* Kommun Horsens
* Kommun Ikast-Brande
* Kommun Lemvig
* Kommun Norddjurs
* Kommun Odder
* Kommun Randers
* Kommun Ringkøbing-Skjern
* Kommun Samsø
* Kommun Silkeborg
* Kommun Skanderborg
* Kommun Skive
* Kommun Struer
* Kommun Syddjurs
* Kommun Viborg
* Kommun Aarhus

## Weblenken

* Websteed vun de Region Middjüütland (däänsch)
Region Süüddäänmark

De **Region Süüddäänmark** is ene vun de fief Regionen, in de Däänmark indeelt is. De Sitt vun de Verwalten is Vejle. De Region hett 1.189.817 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 12.191 km².

De Region is an’n 1. Januar 2007 mit de Kommunalreform in Däänmark ut dat Amt Fünen, Ribe, Süüdjüütland un en Deel vun dat Amt Vejle nee billt worrn.

## Politik

De Börgermeester vun de Region is Carl Holst.

## Kommunen

De Region Süüddäänmark is indeelt in 22 Kommunen:

* Kommun Aabenraa
* Kommun Assens
* Kommun Billund
* Kommun Esbjerg
* Kommun Faaborg-Middfünen
* Kommun Fanø
* Kommun Fredericia
* Kommun Hadersleven
* Kommun Kerteminde
* Kommun Kolding
* Kommun Langeland
* Kommun Middelfart
* Kommun Noordfünen
* Kommun Nyborg
* Kommun Odense
* Kommun Svendborg
* Kommun Sönderborg
* Kommun Tönder
* Kommun Varde
* Kommun Vejen
* Kommun Vejle
* Kommun Ærø

## Weblenken

* Websteed vun de Region Süüddäänmark (däänsch)
Region Seeland

De **Region Seeland** is ene vun de fief Regionen, in de Däänmark indeelt is. De Sitt vun de Verwalten is Sorø. De Region hett 816.118 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 7.273 km².

De Region is an’n 1. Januar 2007 mit de Kommunalreform in Däänmark ut dat Amt Roskilde, Storstrøm un Westseeland nee billt worrn.

## Politik

De Börgermeester vun de Region is Kristian Ebbensgaard.

## Kommunen

De Region Seeland is indeelt in 17 Kommunen:

* Kommun Faxe
* Kommun Greve
* Kommun Guldborgsund
* Kommun Holbæk
* Kommun Kalundborg
* Kommun Køge
* Kommun Lejre
* Kommun Lolland
* Kommun Næstved
* Kommun Odsherred
* Kommun Ringsted
* Kommun Roskilde
* Kommun Slagelse
* Kommun Solrød
* Kommun Sorø
* Kommun Stevns
* Kommun Vordingborg

## Weblenken

* Websteed vun de Region Seeland (däänsch)
Hööftstadt-Region

De **Hööftstadt-Region** is ene vun de fief Regionen, in de Däänmark indeelt is. De Sitt vun de Verwalten is Hillerød. De Region hett 1.636.749 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 2.561 km².

De Region is an’n 1. Januar 2007 mit de Kommunalreform in Däänmark ut dat Amt Frederiksborg, Kopenhagen, de Regionskommun Bornholm un de Kommunen Kopenhagen un Frederiksberg nee billt worrn.

## Politik

De Börgermeestersch vun de Region is Vibeke Storm Rasmussen.

## Kommunen

De Hööftstadt-Region is indeelt in 29 Kommunen:

* Kommun Albertslund
* Kommun Allerød
* Kommun Ballerup
* Kommun Bornholm
* Kommun Brøndby
* Kommun Dragør
* Kommun Egedal
* Kommun Fredensborg
* Kommun Frederiksberg
* Kommun Frederikssund
* Kommun Furesø
* Kommun Gentofte
* Kommun Gladsaxe
* Kommun Glostrup
* Kommun Gribskov
* Kommun Halsnæs
* Kommun Helsingør
* Kommun Herlev
* Kommun Hillerød
* Kommun Hvidovre
* Kommun Høje-Taastrup
* Kommun Hørsholm
* Kommun Ishøj
* Kommun Kopenhagen
* Kommun Lyngby-Taarbæk
* Kommun Rudersdal
* Kommun Rødovre
* Kommun Tårnby
* Kommun Vallensbæk

## Weblenken

* Websteed vun de Hööftstadt-Region (däänsch)
Kommun Albertslund

De **Kommun Albertslund** is ene Gemeend in de Hööftstadt-Region in Däänmark. Se hett 27.608 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 23,04 km². De Sitt vun de Verwalten is in Albertslund.

## Historie

De Kommun is mit de Kommunalreform in Däänmark an’n 1. Januar 2007 nich ännert worrn.

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Albertslund (däänsch)
Kümo Henriette

**Kümo Henriette** is en düütsche Feernsehreeg, de van 1979 bit 1982 mit 28 Folgen to 25 Minuuten leep. Se verfolg dat Schicksal van de Familie Petermann un ehr Küstenmotorschipp (Kümo) *Henriette*. De Reeg is de eerste Serien-Dreihbookarbeit van Helga Feddersen, de in de Serie sülvst as Moder Mewes uptreden is.

De Produkschoon van’t Studio Hamborg wuur in Glückstadt, Laboe un up’n Noord-Oostsee-Kanal dreiht. Mitspeelt hebbt dor ünner annern de Schauspelers  Uwe Dallmeier, Elke Twiesselmann, Uta Stammer un Bettina Dörner, de de Familie Petermann dorstellt hebbt.

## Episoden


**Episodenlist**



&nbsp;


## Literatur
* Pia Klatt und Kai Labrenz: *Filmland Schleswig-Holstein.* Boyens, Heide 2001, S. 122.

## Weblenken
Kolding

**Kolding** is en Stadt in Däänmark. Sie liggt in de Kommun Kolding un de Region Süüddäänmark un hett 61.638  Inwahners (Stand: 1.1.2022) up en Flach van 605 km². Dormit höört se denn ok to de tein gröttsten Städer van Däänmark.

So as de meeste Fördestäder in Jüütland un Sleswig is ok Kolding in’t 12. Johrhunnert as Hannelsplatz entstahn mit en schulten Togang na de See hen. Nahst wurr dat denn ok noch en wichtigen Grenzoort. Laatstens ünner König Erik Klipping (st. 1286) is de Borg Koldinghus errichtet wurrn, wat hüdtodag noch een Attrakschoon in Kolding is. En anner Sehnswördigkeet is de Geografsche Gorden. 

## Weblenken

* Websteed van de Kommun Kolding (däänsch)
Noordalbingien

De Naam **Noordalbingien** kümmt vun’n Naam *Alba* för de Elv af. Dat is de Naam vun dat öldste sassische Rebeed, vun dat wi wat afwäten doot, so üm un bi dat Rebeed vun’t hüdige Holsteen in Noorddüütschland.

Noordalbingien was een vun de veer sassischen Lannen. De annern weern Engern (dat Land vun de Angrevariers or Angarier), Oostfalen un Westfalen. 

As de Sassen vun Kaiser Karl (nu „de Grote“ nöömt, wat vun sien latienschen Egennaam Carolus Magnus afkeem) heel un deel daalkrägen un to’t Christendom dwungen weern, daar wöör dat hele Sassenland in’t Jahr 804 Deel vun binnen Karl sien Karolingsch Kaiserriek.

Noordalbingien harr veer Delen: Dithmarschen, Hulsteen, Stormarn (to Noorden vun de Elv) un ’t Land Hadeln (to Süden vun de Elv).

Karl de „Grote“ schall wullt hebben, dat ’n Bisdoom Noordalbingien ünner den Preester Heridag gründt wardt. Man denn bleev Heridag dood, un dat Rebeed wöör ünner’t Regeer vun Kaiser Ludwig den Framen an de Bisdömer Bremen un Veern gäven.
Knebusch

De **Knebusch** (ok *Kneebusch*) is en Appelsort ut de Samtgemeen Zittens. De rode Appel, de as’n Klock formt is, driggt fröh, riept in’n September un smeckt an’n besten frisch vun’n Boom.

Nöömt is de Appelsort na sien Opdecker, *Johann Knebusch*, de Buer in Zittens weer. Dat heet, he hett den Appel funnen un hett em wieter tücht. Man dat gifft ok noch en anner Geschicht, wona he den Appel as en Gaav vun sien tokünftig Swiegersöhn kregen hett. Dat schall en Mitbringsel wesen hebben ut de USA, woneem de Appel teemlich begäng is. Wokeen vun de beiden Geschichten nu richtig is, dat is nich so ganz klor.

## kiek ok
* List vun de Appelsorten


Bild:Knebusch Baum.jpg|En drägenden Appelboom vun de Sort Knebusch.
Bild:Knebusch Apfel.JPG|Meist riepe Knebusch-Appel an’n Boom.
Meerane

**Meerane** is en Stadt in Sassen. Se hörrt to de Landkreis Chemitzer Land an de Grenz nah Döringen un harr 2005 insgesamt 17.339 Inwahners up en Flach van 19,77 km².

1561 is Meerane dat eerste Mal erwähnt wurrn, 1405 wurr se as *Städtlein* betekend.

Ut Meerane stammen de ehmalge Footballspeler Richard Hofmann un Ingo Hertzsch as ok de Breefmarkenkünstler Hilmar Zill.

## Weblenken
* Offizielle Websteed
* Meerane bi SPECKS-ONLINE
23. Januar

## Wat passeert is
* 1631: Verdrag vun Bärwalde. Frankriek grippt Sweden mit Geld ünner de Arms för den Krieg gegen de Kathoolsche Liga in den Dörtigjohrigen Krieg.
* 1799: In dat Königriek Neapel warrt de Parthenopeesche Republiek utropen, nadem franzöösche Truppen inmarscheert sund un König Ferdinand IV. na Sizilien utbüxt is. 

## Boren
* 1683: Christoph Graupner, düütsch Komponist († 1760)
* 1786: Carl Ludwig Wimmel, düütsch Architekt un Baumeester († 1845)
* 1830: Iwan Petrowitsch Larionow, russisch Komponist († 1889)
* 1832: Édouard Manet, franzöösch Maler († 1883)
* 1845: Otto Heidmüller, plattdüütschen Verlegger un Dichter († 1922)
* 1862: David Hilbert, düütsch Mathematiker († 1943)
* 1872: Lafe McKee, US-amerikaansch Schauspeler († 1959)
* 1878: Adolf Jensen, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen († 1965)
* 1894: Henri Stempffer, franzöösch Entomoloog un Lepidopteroloog († 1978)
* 1903: George Orwell, engelsch Schriever († 1950)
* 1917: Fred Beckett, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1946)
* 1918: Gertrude Belle Elion, US-amerikaansch Biochemikerin, Pharmakologin un Nobelpriesdrägerin († 1999)
* 1930: William Reid Pogue, US-amerikaansch Astronaut († 2014)
* 1930: Mervyn Rose, austraalsch Tennisspeler († 2017)
* 1930: Derek Walcott, luciaansch-britischer Dichter un Schriever un Nobelpriesdräger († 2017) 
* 1931: Hans-Jürgen Jaeger, düütsch Politiker un Laddagsafordneter vun Bayern († 2013)
* 1936: Joachim Pukaß, düütsch Synchroonsnacker un Schauspeler
* 1978: Kai Seefried, Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen 
* 1984: Arjen Robben, nedderlannsch Football-Natschonalspeler bi den FC Bayern München
* 1985: Doutzen Kroes, freesch Model
* 1990: Olga Alexandrowna Fatkulina, russisch Iesflinklöperin
* 1991: Michal Krčmář, tschechisch Biathlet
* 1994: Vojtěch Plát, tschechisch Schachgrootmeester
* 1997: Carmen Flood, US-amerikaansch Schauspelerin

## Storven
* 1002: Otto III., düütsch König un Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek (* 980)
* 1913: Frederick Holman, britisch Swemmsportler (* 1885)
* 1847: Simon Hermann Nonnen, Bremer Börgermeester, een vun de Lüde, de de Sparkass in Bremen grünnt hefft (* 1777)
* 1945: Erwin Planck, düütsch Politiker un Wedderstandskämper gegen den Natschonalsozialismus (* 1893)
* 1963: Józef Gosławski, poolsch Bildhauer un Medaillör (* 1908)
* 1967: Holcombe Ward, US-amerikaansch Tennisspeler (* 1878)
* 1973: Kid Ory, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1886)
* 1974: Eduard Wandrey, düütsch Schauspeler un Synchroonsnacker (* 1899)
* 1989: Salvador Dalí, spaansch Maler, Böhnenbildner, Schriever un Schauspeler (* 1904)
* 2022: Božidar Đurašević, Schachspeler ut Serbien (* 1933)
21. Januar

## Wat passeert is
* 1793: In Frankriek warrt de König Ludwig XVI. mit de Guillotine henricht'. 
* 2006: Evo Morales warrt unner Eed nahmen as Präsident vun Bolivien. He is de eerste Indianer, de in düssen Andenstaat Präsident warrt. 

## Boren
* 1721: Chrysostomus Forchner, düütsch Maler († 1791)
* 1818: August Lübben, düütschen Persepter un nedderdüütschen Philoloog († 1884)
* 1838: Heinrich Holtermann, düütsch Politiker († 1909)
* 1868: Heinrich Teut, plattdüütsch Schriever († 1963)
* 1880: George Van Biesbroeck, US-amerikaansch Astronom († 1974)
* 1889: Georg Hinrich Bruns, plattdüütsch un hoochdüütsch Schriever († 1914)
* 1889: Giovanni Micheletto, italieensch Radrennfohrer († 1958)
* 1917: Billy Maxted, US-amerikaansch Jazzmusiker un Arrangeur († 2001)
* 1930: Ossi Eckmüller, bayerisch Volksschauspeler un Speelbaas († 1992)
* 1930: Norbert Johannimloh, plattdüütsch Schriever († 2022)
* 1933: Eva Brandt, plattdüütsch Schrieversch
* 1939: Friedel Lutz, düütsch Footballnatschonalspeler († 2023)
* 1943: Steve Gilmore, US-amerikaansch Jazzmusiker 
* 1945: Hermann Niebaum, düütschen Germanist mit Swaarpunkt up’t Plattdüütsche 
* 1945: Martin Shaw, britisch Schauspeler
* 1950: Patrick Leclercq, düütschen Journalist († 2011)
* 1954: Thomas de Maizière, düütsch Politiker un Bundsminister
* 1964: Andreas Bauer, düütsch Skispringer un Skisprungtrainer
* 1976: Raivis Belohvoščiks, lettisch Radrennfohrer

## Storven
* 1118: Paschalis II., Paapst (* weet man nich)
* 1795: Samuel Wallis, britisch Marineoffizier, Weltümsegler un Opdecker (* 1728)
* 1827: Friedrich August Lessen, plattdüütsch Schriever (* 1780)
* 1924: Lenin, russ'schen Revolutschonäär (* 1870)
* 1924: Nikolaus Tietjen, düütsch Kommunalpolitiker (* 1873)
* 1933: Wilhelm Harms, plattdüütschen Schriever (* 1850)
* 1944: Karl Julius Lohnert, düütsch Astronom un Psycholoog (* 1885)
* 1950: George Orwell, engelsch Schriever (* 1903)
* 2002: Erich Pohl, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen (* 1907)
Gemeen Heinbockel

**Heinbockel** is en Gemeen in de Samtgemeen Olendörp-Himmelpoorten in’n Landkreis Stood. Se hett . To de Gemeen höört de beiden Öörd Heinbockel un Hogenoh.

## Geografie

De Navergemenen sünd Himmelpoorten op en lütt Enn in’n Noorden, Düünbeudel in’n Noordoosten, Freenbeek in’n Süüdoosten, Kutenhult in’n Süden, Bremervöör in’n Süüdwesten un Olendörp in’n Noordwesten.

## Historie

De Gemeen Heinbockel is an’n 1. Juli 1972 ut de olen Gemenen Heinbockel un Hogenoh tohoopleggt worrn un is dorbi denn ok Deel von de Samtgemeen Olendörp worrn. Siet de Fusion von de Samtgemeen Olendörp mit de Samtgemeen Himmelpoorten an’n 1. Januar 2014 höört Heinbockel to de Samtgemeen Olendörp-Himmelpoorten.

### Inwahnertall

## Politik

### Gemeenraad

Liddmaten:
* 2016:
*: CDU: Hans-Peter Hastedt, Meinhard Kaminsky, Hans-Peter Köster, Helmut Meyer
*: WG: Gerhard Behrens, Gerda Bincke-Oellrich, Mario Breuer, Andreas Haack, Jürgen Klinger, Horst-Dieter Kücks, Werner Levens

### Börgermeesters

### Wapen un Flagg

Dat Wapen för de fröhere Gemeen Heinbockel is 1948 vun’n Gemeenraat besloten un an’n 2. Februar 1949 vun’n neddersassischen Binnenminister goodkennt worrn.

Dat Oortswapen wiest in den böversten Deel en swatt Hünengraff in en gollen Schild. Dorto is en gollen Urn in’n grönen Schildfoot stellt.

De Gemeen hett dat Steenkamergraff, wat noch good bi de Reeg is, in ehr Wapen nahmen. De Urn wiest up Funnen ut de fröhere Historie un op de olen Öörd in düt Rebeet.

Düt Wapen hett de ne’e Gemeen Heinbockel 1972 ok övernahmen.

De Flagg hett twee waagrechte Striepen in gröön un gold. In de Midd von de Flagg is dat Wapen to sehn.

## Literatur

* Bernhard Hellweeg, Friedrich Holst: *Hügelgräber, Dörfer und Höfe. Die Geschichte der Dörfer Heinbockel und Hagenah.* Dammann, Bliersdörp 1989

## Weblenken

* Websteed von de Gemeen (hoochdüütsch)
* Samtgemeen Olendörp (hoochdüütsch)

## Footnoten
Hogenoh

**Hogenoh** () is en Dörp mit 679 Inwahners (Stand 2013) in de Gemeen Heinbockel (Samtgemeen Olendörp-Himmelpoorten). Dat liggt in’n Landkreis Stood in Neddersassen. An’n Süüdrand vun Hogenoh flütt de Swing langs.

## Geografie

Hogenoh liggt op de Stoder Geest.

De Naveröörd sünd Heinbockel in’n Noorden, Wittenmoor in’n Noordoosten, Swing in’n Oosten, Freenbeek in’n Süüdoosten, Mulsen in’n Süden un Willah, Grööndörp un Öölmerheid in’n Westen.

## Historie

Een von de öllsten Nawiesen för Minschen in de Ümgegend von Hogenoh, is de Steenkist von Hogenoh, de ut de Bronztied (üm un bi 1500-1250 v. Chr.) stammt.

Vör 1885 weer dat Dörp Deel von de Böörd Olendörp binnen dat Amt Himmelpoorten. 1885 is de Oort denn Deel von’n Kreis Stood worrn un 1932 von’n Landkreis Stood.

An’n 1. Juli 1972 is de Gemeen mit de Gemeenreform in Neddersassen to de Gemeen Heinbockel kamen.

In’n Eersten Weltkrieg sünd 23 Soldaten ut Hogenoh fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 22.

### Inwahnertall

### Religion

Hogenoh is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Olendörp.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht in Hogenoh op’n Karkhoff. Blangen de Fullenen ut Heinbockel sülvs is dat Denkmaal ok för fiev Lüüd dor, de ut de Oostrebeden kemen un de-ehr Familien na’n Tweten Weltkrieg as Verdrevene in Heinbockel ünnerkamen sünd.

### Verenen

Hogenoh hett en egene freewillige Füürwehr. De Füürwehr is för en ganz Enn von de Bundsstraat 74 tostännig un hett dorüm veel mit Unfäll to doon.

In de Johren 1970 weer de Füürwehr mit een Fohrtüüg un twee Anhängers utrüst. Een Anhänger mit Reedschoppen för Füür un een för technische Hülp. 1987 hett de Füürwehr en Löschgruppenfohrtüüg von’n Typ LF 8 kregen, dat mit Reedschoppen för de technische Hülp utrüst weer. 2014 hett de Wehr en ne’en Wagen von’n Typ HLF 10 kregen (Kösten 196.000 Euro). Dat Füürwehrhuus is 2006 bet 2008 kumplett neet boot worrn.

De TSV Hogenoh speelt in de 2. Fuustball-Bundsliga Noord (Mannslüüd un Froonslüüd).

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Hogenoh liggt an de Bundsstraat 74 na Bremervöör un Stood. Na Heinbockel in’n Noorden löppt de Kreisstraat 57. Lüttjere Straten gaht ans na Olendörp un Mulsen.

De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Anfang von disse Autobahn in Stood (Opfohrt 2 Stood-Süüd) liggt so 14 Kilometer in’n Oosten von Hogenoh. De Opfohrt 47 Zittens op de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen) liggt 38 Kilometer in’n Süüdoosten.

De nächste Bahnhoff is in Hammah an de Nedderelvbahn von Cuxhoben na Hamborg, wat so bi teihn Kilometer weg is.

### Scholen

En egen School hett Hogenoh nich mehr, bloot noch en egen Kinnergoorn. Op Haupt- un Realschool gaht de Kinner na dat Schoolzentrum Olendörp, op Gymnasium na de Vincent-Lübeck-School in Stood.

### Infrastruktur

Dat Afwater warrt in dat Klärwark Olendörp klärt.

## Lüüd

De Maler Karl Dönselmann is 1902 as Söhn von’n Schoolmeester in Hogenoh boren.

## Literatur

* Bernhard Hellweeg, Friedrich Holst: *Hügelgräber, Dörfer und Höfe. Die Geschichte der Dörfer Heinbockel und Hagenah.* Dammann, Bliersdörp 1989

## Footnoten
Petalit

**Petalit** (ok **Kastor** oder **Castorit**) is en Mineral ut de Klass vun de Silikaten (Stellaaschsilikat). Petalit kristaliseert in’t monokline System un is ahn Klöör, manchmol ok rosa. De Streekklöör is witt. Vun de Chemie her hannelt sik dat hier üm en Lihtium-Aluminium-Silikat.

## Historie
Toeerst beschreven weer Petalit in’t Johr 1800. De Naam is vun dat greeksche Woort *petalon* = „Blatt“ afleidt un düüd op de vullkamen Splittborkeit vun dat Mineral hen. De sweedsche Chemiker Johan August Arfwedson hett 1817 as eerster opdeckt, dat in dat Mineral dat Element Lithium binnen is.

## Vörkamen
Petalit is in lithiumhollige Pegmatiten to finnen. Vörkamen dorvun gifft dat t.&nbsp;B. in Westaustralien, Brasilien (Minas Gerais), Italien (Elba), Sweden (Utö) un in Namibia

## Utsehn un Bruuk
Faken kummt dat Mineral in dicktafelige Form vör, manchmol ok in süülige Oort. Kristallen sünd roor. Neven Spodumen un Lepidolithglimmer is dat Petalit en bedüdend Born för Lithium. Bito is dat Mineral tomeist bi Sammlers begäng. Vörkamen ahn Klöör warrt mitünner ok to Smucksteen slepen

## Literatur
* Walter Schumann: *Bestimmungsbuch Edelsteine und Schmucksteine*. BLV, München, 1976
Plattdüütsch Zentrum Vörpommern

Dat **Plattdüütsch Zentrum Vörpommern** is en indragen Vereen in Bremerhagen, de dat Vermiddeln vun de plattdüütsche Spraak besünners in Vörpommern ünnerstütten schall. He wennt sik an Schölers un Lehrers. De Baas vun den 2004 grünnten Vereen is Petra Schwaan-Nandke.

## Weblenken

* Websteed vun dat Zentrum (plattdüütsch)