9. Februar

De **9. Februar** is de 30. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner.

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 1354: Anna von Schweidnitz warrt in Aken to de düütsche Königin maakt.
* 1567: Lord Darnley, de tweete Mann vun Maria Stuart warrt in de Nöög vun Edinburgh ümbrocht.
* 1621: Alessandro Ludovisi warrt to'n Paapst wählt un gifft sik den Naam Gregor XV.
* 1825: Nadem keen Bewarver de Mehrheit kregen harr, wählt dat US-Repräsentantenhuus unvermodens John Quincy Adams to’n Präsidenten.
* 1861: Jefferson Davies warrt to’n provisorischen Präsident vun de Konförderierten Staaten vun de USA wählt.
* 1904: De Russ’sch-Japaanschen Krieg geiht los mit den Angreep op Port Arthur un dat Kriegsschipp *[[Warjag]]*.
* 1973: Frankriek un Grootbritannien nehmt diplomatsch Kontakt to de DDR op.
* 1998: In Georgien warrt de tweete Anslag op Eduard Schewardnadse verövt.

### Weertschop
* 1827: In’n Biwesen vun’n Groothertog Ludwig vun Baden nimmt de Müntensteed in Karlsruhe den Betrieb op.

### Kunst, Kultur un Bowark
* 1751: De Oper *[[Ifigenia in Aulide]]* vun Niccolò Jommelli warrt in Rom ooropföhrt.
* 1893: De Kummedie *[[Falstaff]]* vun Giuseppe Verdi warrt in Mailand ooropföhrt.
* 1923: De Operette *[[Die gelbe Jacke]]* vun Franz Lehar warrt in Wien ooropföhrt.
* 1964: De Beatles pedt to’n eersten mal in’n Fernsehen op in de *[[Ed Sullivan Show]]*. Dordör warrt se een grooten Publikum bekannt maakt.

### Wetenschoppen un Technik
* 1969: De Boeing 474, bit 2005 de gröttste Verkehrsfleger, hett ehrn eersten Flaag.
* 1996: Wetenschopplers vun de Sellschop för Sworionenforschen in Darmstadt dot kund, dat se dat Element Copernicium opdeckt hebbt.

### Katastrophen
* 1945: Dat düütsche Passagierschipp *General von Steuben* mit över 4.000 flüchtend Lüüd an Bord warrt vör de pommersche Oostseeküst vun en rus’sch U-Boot torpediert un versenkt. Ungefäähr 3.500 Lüüd künnt nich redt warrn.
* 1975: En Transportfleger vun de Düütsch Luftwapen stört op de greeksch Insel Kreta af. 42 Minschen starvt.
* 1991: De Regeren in Peru röppt den Nootstand ut vun wegen de bitlang gröttste Choleraepedemie weltwiet.

## Boren
* 1404: Konstantin XI., letzt Kaiser vun Byzanz.
* 1645: Johann Aegidius Bach, düütsch Braatschspeler.
* 1753: Carl Hårleman, sweedsch Architek un Politiker (* 1700)
* 1763: Ludwig I., Groothertog vun Baden.
* 1773: William Henry Harrison, US-amerikaansch General un 9. Präsident vun de USA († 1841)
* 1789: Franz Xaver Gabelsberger, düütsch Utfinner vun de Stenografie.
* 1834: Kamehameha IV., König vun Hawaii.
* 1846: Wilhelm Maybach, düütsch Autokonstrukteur un Ünnernehmer
* 1857: Theodor Groll, düütsch Maler († 1913)
* 1865: Erich Dagobert von Drygalski, düütsch Polarforscher
* 1868: Richard Vahsel, düütsch Kapitän un Polarforscher († 1912)
* 1874: Johann Friedrich Dirks, plattdüütschen Schriever ut Oostfreesland († 1949)
* 1879: Natanael Berg, swedsch Komponist
* 1885: Alban Berg, Komponist ut Öösterriek († 1935)
* 1896: Erich Vagts, Bremer Börgermeester († 1980)
* 1899: Rudolf Stechmann, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen († 1989)
* 1909: Carmen Miranda, portugees’sch Singerin un Schauspelerin
* 1910: Peanuts Holland, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1979)
* 1910: Jacques Monod, franzöösch Biochemiker un Nobelpriesdräger († 1976)
* 1916: Cino Cinelli, italieensch Radrennfohrer († 2001)
* 1922: Joe Dodge, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2004)
* 1937: Len Skeat, britisch Jazzmusiker († 2021)
* 1939: Haide Klüglein, düütsch Swemmsportlerin († 2020)
* 1940: John Maxwell Coetzee, süüdafrikaansch Schriever un Nobelpriesdräger
* 1943: Joseph Eugene Stiglitz, US-amerikaansch Wertschapswetenschapler un Nobelpriesdräger
* 1945: Yoshinori Ōsumi, japaansch Zellbioloog un Nobelpriesdräger
* 1958: Thomas Völsch, düütsch Politiker un Börgerschapsafordneter († 2017)
* 1965: Dieter Baumann, Lichtathlet un Langstreckenlöper
* 1965: Omar Yaghi, US-amerikaansch-palästinensisch-jordaansch Chemiker un Nobelpriesdräger
* 1966: Christoph Maria Herbst, düütsch Schauspeler un Kummediant.
* 1979: Zhang Ziyi, chines’sch Schauspelerin.
* 1980: Angelos Charisteas, greeksch Footballnatschonalspeler
* 1987: Magdalena Neuner, düütsch Biathletin
* 1991: Almuth Schult, düütsch Footballnatschonalspelerin

## Storven
* 1199: Minamoto no Yoritomo, eerste Shogun vun Japan.
* 1670: Friedrich III., König vun Däänmark un Norwegen.
* 1745: Eucharius Gottlieb Rink, düütsch Jurist un Heraldiker (* 1670)
* 1812: Franz Anton Hoffmeister, düütsch Komponist
* 1837: Johann Gildemeister, Bremer Senator (* 1753)
* 1846: Johann Friedrich Erdmann, düütsch Mediziner
* 1875: Cecil De Vere, britisch Schachmeester (* 1845)
* 1881: Fjodor Dostojewski, russ’sch Schriever (* 1821)
* 1909: Alexander Reifferscheid, düütsch Literatuurkünnigen un Germanist (* 1847)
* 1939: Herschel Evans, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1909)
* 1941: Elizabeth von Arnim, britsch Schrieverin.
* 1948: Karl Valentin, bayerisch Kuumediant, Kabarretist, Autor un Produzent.
* 1960: Ernst von Dohnányi, ungarsch Pianist un Komponist
* 1978: Costante Girardengo, italieensch Radrennfohrer (* 1893)
* 1978: Hans Stuck, dütsch-öösteriekschen Rennfohrer
* 1981: Bill Haley, US-amerikaansch Rock’n’Roll-Musiker.
* 1984: Juri Wladimirowitsch Andropow, Generalsekretär vun dat ZK vun de KPdSU (* 1914)
* 1994: Howard M. Temin, US-amerikaansch Bioloog un Nobelpriesdräger
* 2003: Ruby Braff, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1927)
* 2005: Josef Rasselnberg, düütsch Footballnatschonalspeler (* 1912)
* 2013: Ulf Bichel, plattdüütschen Spraak- un Literatuurwetenschopper (* 1925)
* 2017: Piet Keizer, nedderlannsch Footballnatschonalspeler (* 1943)