open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Borchelhoff

De **Borchelhoff** () is en Hoff in de Gemeen Rodenborg in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. De Hoff höört von öllers bi Borchel mit bi.

## Geografie

De Hoff liggt op en lütten Geestbarg, de von Moor ümgeven is. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na’n Weidbeek af, de later in de Wiest münnt.

De Naveröörd sünd Abbendörp un Hetzweeg in’n Noordoosten, Westerholt un Emmen in’n Süüdoosten, Borchelsmoor in’n Süden, Mulmshoorn in’n Westen un Heesdörp in’n Noordwesten.

## Historie

De Borchelhoff is de öllste Deel von Borchel, de 1432 as Hoff *uppe dem borchel* toeerst in de Oorkunnen vörkummt. 1690 hett de Familie Clüver en Schaperee in’t Borcheler Holt grünnt.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1885 to de Huusvaagdie Rodenborg in dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n ne’en un grötteren Landkreis Rodenborg tohoopgahn is.

De Gemeen Borchel is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Rodenborg worrn.

### Inwahnertall

### Religion

De Borchelhoff is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Margarethen-Kark in Jeem.

För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

De Borchelhoff is över lüttjere Straten anbunnen an de Kreisstraten K&nbsp;238 un K&nbsp;141. De K&nbsp;238 löppt in’n Noordoosten na Abbendörp an de Landsstraat 131 un in’n Süden an de Bundsstraat 71. De K&nbsp;141 geiht von Heesdörp in’n Oosten na Abbendörp un in’n Noordwesten na Jeem un an de B&nbsp;71.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1. De Opfohrt 48 Elsdörp liggt so negen Kilometer in’n Noorden von’n Borchelhoff.

De nächste Bahnhoff is so bi negen Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Rodenborg an de Bahnlien Bremen–Hamborg.

### Scholen

Fröher sünd de Kinner op de Volksschool in Borchelsmoor gahn. Vondaag gaht se in Rodenborg na School.

## Footnoten
Corinna Halke-Teichmann

**Corinna Halke-Teichmann** (* 9. Juli 1957 in Düörpm) is en ehmalge  düütsch Ieskunstlöperin un nu Sportjournalistin.

Mit hör Partner Eberhard Rausch kunn se in’ Paarloop, dormals noch ünner hör Naam Corinna Halke, van 1974 bit 1976 jewiels de Düütsch Meesterschap up hör Naam schrieven. Fievmal hett se an Ieskunstloop-Weltmeesterschapen und fievmal an Ieskunstloop-Europameesterschapen deelnommen, ahn dat dat to en Medaille recken dee. Ok bi de Olympisch Winterspelen 1972 (Platz 10) un 1976 (Platz 8) reck dat nich för en Platz up dat Podium.

Nah hör Karriere wurr se 1981 Sportjournalistin un arbeit siet 1984 för den Bayerischen Rundfunk un för de ARD. Se modereert ünner annern tietwies den Sportblock in de Abendschau vun dat Bayerisch Feernsehn un is aktuell as Reporterin un Moderatorin för Blickpunkt Sport in’ Insatz.

Halke is verheiraadt un hett een Kind.

## Weblenken
* Corinna Halke-Teichmann in de Datenbank vun Sportsreference.com (engelsch)
Silvano Piovanelli

**Silvano Kardinal Piovanelli** (* 21. Februar 1924 in Ronta di Mugello, Provinz Florenz, Italien; † 9. Juli 2016 in Florenz) weer emeriteert Arzbischop vun Florenz.

## Leven
Silvano Piovanelli hett af 1935 twalf Johr lang an dat Preesterseminar vun Florenz studeert un wurr 1947 Preester. Ansluutend hett he een Johr lang as Kurat un Sekretär arbeit, bevör he 1948 to’n Subregens vun dat  Florentiner Knabenseminar bestimmt wurr. Van 1960 bit 1979 wark he as Pfarrer in Castelfiorentino, wo he sück besünners för de sozialen Belange vun de Arbeiter insetten dee. 1979 hett hüm sien Arzbischop to’n Generalvikar nömmt. Paapst Johannes Paul II. hett hüm an’ 4. Dezember vun dat sülvig Johr den  Titel *[[Ehrenprälat Seiner Heiligkeit]]* verleeht.

1982 wurr he vun Johannes Paul II. to’n Titularbischop vun *[[Tubunae in Mauretania]]* un to’n Weehbischop in Florenz nömmt. De Bischopsweehen hett hüm de Florentiner Arzbischop Giovanni Kardinal Benelli a’ 24. Juni vun dat sülvig Johr spend. Mitkonsekratoren weern de Oltbischop vun Fiesole, Antonio Bagnoli, un de Bischop vun Pescia, Giovanni Bianchi.

Nah den unverwachten Dood vun Kardinal Benelli hett hüm Paapst Johannes Paul II. an’ 18. März 1983 to de sien Nahfolger as Arzbischop vun Florenz nömmt un hett hüm an’ 25. Mai 1985 as Kardinalpreester mit de Titelkark *[[Santa Maria delle Grazie a Via Trionfale]]* in dat Kardinalskollegium upnommen. Dat Arzbisdom Florenz hett Piovanelli bt to sien Emeriteeren in dat Johr 2001 leit.

An dat Konklave 2005, in dat Paapst Benedikt XVI. wählt wurr, un an dat Konklave 2013, in dat Paapst Franziskus wählt wurr, hett he nich deelnommen, weil he to dissen Tietpunkt, dat för de aktive Paapstwahl tolässig Hööchstöller vun 80 Johren all överschreeden harr. 

## Weblenken
* http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bpiova.html Indrag to Silvano Piovanelli up catholic-hierarchy.org (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Anton Johann Julius Ferdinand Lentz

**Anton Johann Julius Ferdinand Lentz** (* 30. Januar 1819 op Good Kremsdörp; † 8. Oktober 1898 in Bremen) weer en düütschen Parlamentarier.

Lentz is 1819 as Söhn von Margarethe Dorothea, borene Winkelmann (28. Dezember 1784–29. September 1823), un den Goodsverwalter Carl Lentz (29. Juli 1781–29. Dezember 1855) op Good Kremsdörp in Kremsdörp boren. Sien öllern Broder weer August Lentz. He weer later op dat Gymnasium un de Realschool in Lübeck. He hett de Bueree lehrt un weer bet 1849 Goodsverwalter in Holsteen, Brannenborg, Posen un West- un Oostprüßen. He is denn aver in de sleswig-holsteensche Armee gahn. Dor is he bleven bet de Armee in’n Januar 1851 oplööst worrn is. Lentz harr Asthma. Dorüm hett he beslaten sien Beroop optogeven un in dat Küstenklima bi siene Süster in Geestmünn to tehn. Lentz hett sik an dat Ünnernehmen von sien Swager Carl Hartlaub bedeligt. De Firma Hartlaub & Co. hett en Dampmöhl, en Schippsbroodbäckeree un Riesschellfabrik bedreven. Nadem Hartlaub 1860 doodbleven is, weer Lentz Alleenbesitter. De Riesschellfabrik is bet 1866 bedreven worrn. Ok an annere Ünnernehmens weer Lentz bedeligt, ünner annern an de Fischereesellschop op Aktien »Weser« un de Firma Schäfer & Co., Bookdruckeree un Verlag von de *[[Nordsee-Zeitung]]*.

Von 1867 bet 1871 weer Lentz Präsident von de Hannelskamer Geestmünn un 1879 bet 1882 noch wedder. Tosätzlich weer he von 1873 bet 1876 spaanschen Viez-Kunsel.

Bi de Wahl 1873 to dat Prüüßsche Aforntenhuus is he mit 56,8&nbsp;% von de Stimmen as Afornten för den Wahlkreis Hannover 33 (Leh) wählt worrn. He weer in dat Aforntenhuus in de Frakschoon von de Natschonalliberale Partei, is aver blots bet an dat Enn von de Amtsperiood 1876 in’t Aforntenhuus bleven. Bi de Wahl 1876 kunn he sik mit 49,2&nbsp;% von de Stimmen in’n drüdden Wahlgang nich gegen Peter Rickmers dörsetten, de 50,8&nbsp;% kregen harr. In’n eersten Wahlgang weren op Lentz 42,6&nbsp;% fullen un in’n tweten Wahlgang 49,3&nbsp;%.

Lentz hett an’n 9. Oktober 1856 in Bremen Auguste Dorothea Krüger (6. Dezember 1835–26. November 1906) freet. De beiden harrn den Söhn Peter Ferdinand Lentz (1. September 1868–1957).

## Footnoten
Carl Hugenberg

** Heinrich Wilhelm Hugenberg** (* 29. Januar 1836 in Ossenbrügge; † 6. November 1882 in Hannover) weer en düütschen Verwaltungsbeamten un Parlamentarier.

Hugenberg is 1836 as Söhn von Mathilde, borene Meyer-Scheldenhausen, un den Justizraad un Notar Christian Hugenberg (1788–1885) in Ossenbrügge boren.

He hett denn Juristeree an de Universitäten Heidelberg un Göttingen studeert. In Heidelberg weer he Maat von dat Corps Suevia. In Göttingen is he 1858 dat Corps Hannovera bitreden. Hugenberg is Dr. jur. worrn un is na dat Staatsexamen in’n hannöverschen Verwaltungsdeenst gahn. He is 1864 Stadtkämmerer in Hannover worrn, 1865 Börgermeester von de Stadt Ülzen un 1868 Schatzraad von dat Landsdirektorium von de Provinz Hannover.

Bi de Wahl 1867 to dat Prüüßsche Aforntenhuus is he in’n Wahlkreis Hannover 26 (Ülzen) as Afornten wählt worrn. Hugenberg weer dor in de Frakschoon von de Natschonalliberale Partei. Bi de Wahl 1870 is he as Kannedaat in’n Wahlkreis Hannover 33 (Leh) antreden un kunn sik dor in’n tweten Wahlgang mit 50,6&nbsp;% von de Stimmen dörsetten. He is bet an dat Enn von de Amtsperiood 1873 Afornten bleven.

Hugenberg weer ok Maat von’n Opsichtsraad von de Hannover-Olenbekener Iesenbahn-Sellschop. 1877 hett he en histoorschen Överblick över den Weegbo in dat Königriek Hannover rutbrocht.

Hugenberg hett an’n 13. August 1864 in Dorum Dorothea Veronica  Adickes (14. Dezember 1841–1917; Dochter von Ernst Friedrich Adickes) freet. De beiden harrn den Söhn Alfred Hugenberg (19. Juni 1865–12. März 1951).

## Warken

* Carl Hugenberg: *Mittheilungen über den hannoverschen Wegebau.* Hannover 1877

## Footnoten
Platenhoff

**Platenhoff** () is en lütten Oort in de Gemeen Reeßen (Samtgemeen Söttmer) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Sleßel mit bi.

## Geografie

De Oort liggt knapp 500 Meter af von de Wiest, de in’n Westen langsflütt. En Stück in’n Noorden von Platenhoff münnt de Weidbeek in de Wiest.

De Naveröörd sünd Mulmshoorn in’n Noordoosten, Borchelsmoor in’n Oosten, Höperhöben, Boitzen un Jeerhoff in’n Süüdoosten, Sleßel un Hassendörp in’n Süden, Clüversbossel un Reeßen in’n Süüdwesten un Bittst un Horß in’n Noordwesten.

## Historie

Platenhoff kummt 1692 toeerst in de Oorkunnen vör in en Jordebook. To de Tied bestünn de Oort blots ut een Hoff. Johann Hoops weer Meyer op’n Hoff, tohöört hett de Hoff de Familie Clüver op Good Clüversbossel. An’n 30. September 1765 hett sik Cordt Hoops ut de Meyer-Afhängigkeit freeköfft. De Familie Hoops sitt ok vondaag noch in Platenhoff.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Rodenborg in’n Kanton Rodenborg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Amtsvaagdie Söttmer in dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n ne’en un grötteren Landkreis Rodenborg tohoopgahn is.

In dat 19. Johrhunnert hett de Oort to de Buurschop Sleßel un later to de Gemeen Sleßel höört. De Gemeen Sleßel is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Reeßen worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Platenhoff is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannes-de-Döper-Kark in Horß. Düsse Kark is 1963 boot un 1989 as Karkengemeen egenstännig worrn. Vörher hett Platenhoff to dat Kaspel von de Georg-Kark in Söttmer höört.

För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Platenhoff liggt an de Straat von Sleßel na Mulmshoorn. In Sleßel is de Straat verbunnen mit de Kreisstraat 202 un in Mulmshoorn mit de Bundsstraat 71. De B&nbsp;71 löppt in’n Noorden över Bokel na Zeven un von dor wieder na Bremervöör un in’n Süüdoosten na Rodenborg. De K&nbsp;202 föhrt von Sleßel in’n Süüdoosten över Höperhöben un Boitzen bi Waaschen an de B&nbsp;75 ran un in’n Noordwesten na Bittst un Taaken. Von de K&nbsp;202 in Sleßel geiht tosätzlich noch na Süüdwesten de K&nbsp;204 af, de över Clüversbossel na Söttmer un dor an de B&nbsp;75 föhrt. De B&nbsp;75 löppt in’n Oosten na Rodenborg un in’n Westen as L&nbsp;168 na Otterbarg.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 49 Bokel liggt so fiev Kilometer in’n Noordoosten von Platenhoff an de B&nbsp;71.

De nächste Bahnhoff is so bi acht Kilometer wied weg in’n Süden de Bahnhoff Söttmer an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

## Footnoten
Jeerhoff

**Jeerhoff** () is en lütten Oort in de Gemeen Boitzen (Samtgemeen Söttmer) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Höperhöben mit bi.

## Geografie

Dat Water ut dat Rebeed flütt in’n Noordwesten över den Söttmer Moorgraven na de Wiest hen af, in’n Süden över den Jeerhoffgraven na de Wümm un in’n Noordoosten över den Boitzer Graven ok na’n Jeerhoffgraven.

De Naveröörd sünd Höperhöben un Boitzen in’n Noordoosten, Waaschen in’n Süüdoosten, Hassendörp un Söttmer in’n Süüdwesten un Clüversbossel un Sleßel in’n Noordwesten.

## Historie

De Oort kummt toeerst as *tom Ghye* in de Oorkunnen vör. Eerst in dat 17. Johrhunnert is to’n Naam denn dat *Hoff* tokamen. 

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Rodenborg in’n Kanton Rodenborg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Amtsvaagdie Söttmer in dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n ne’en un grötteren Landkreis Rodenborg tohoopgahn is.

De Oort hett in dat 19. Johrhunnert to de Buurschop Höperhöben höört un denn to de Gemeen Höperhöben. De Gemeen Höperhöben is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Boitzen worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Jeerhoff is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannes-de-Döper-Kark in Horß. Düsse Kark is 1963 boot un 1989 as Karkengemeen egenstännig worrn. Vörher hett Jeerhoff to dat Kaspel von de Georg-Kark in Söttmer höört.

För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.

De Karkhoff Höperhöben/Jeerhoff liggt op halven Weg twüschen de beiden Öörd.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Von Jeerhoff loopt lüttjere Straten na de Bundsstraat 75 in’n Süden un na Höperhöben un Boitzen an de Kreisstraat 202. De B&nbsp;75 löppt in’n Oosten na Rodenborg un in’n Westen na Söttmer un as L&nbsp;168 wieder na Otterbarg. De K&nbsp;202 geiht von Boitzen an de B&nbsp;75 ran un von Höperhöben in’n Noordwesten na Sleßel, Bittst un Taaken.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 50 Stuckenbossel liggt so söven Kilometer in’n Westen von Jeerhoff an de B&nbsp;75.

De nächste Bahnhoff is so bi söss Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Söttmer an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

## Footnoten
Serena Auñón

**Serena Marie Auñón-Chancellor** (* 9. April 1976 in Indianapolis, Indiana) is en US-amerikaansch Astronautin.

## Werdegang
Se hett en Bachelor of Science in Electrical Engineering vun de George Washington University, Washington, D. C., 1997 un 2001 hör Doktertitel in Medizin kreegen. 

## Ruumfahrttätigkeiten
Se wurr 2009 as Astronautin utwählt (NASA-Grupp 20) un hett 2015 as Aquanaut an de Mission NEEMO 20 vun de NASA deelnommen. An'n 28. März 2017 geev de NASA bekannt, dass Auñón-Chancellor för de ISS-Expeditschonen 58 un 59 todeelt wurrn weer. Se sull in'n November 2018 mit dat Ruumschipp Sojus MS-11 to de ISS starten un dor bit Mai 2019 arbeiten. In'n Januar 2018 wurr se aber up de ISS-Expeditschonen 56 un 57 vörtrucken, um de körtfristig ut de Mannschap nommen Jeanette Jo Epps to ersetten. An'n 6. Juni 2018 is se tosommen mit Alexander Gerst un Kommandant Sergei Prokopjew in dat Ruumschipp Sojus MS-09 to de ISS flagen, wo se mit hör Mitflegers un Andrew Jay Feustel, Oleg Germanowitsch Artemjew un Richard Robert Arnold II de ISS-Expedition 56 billen dee. De Expedition 57 bestunn denn af Dezember 2018 ut hör Mitflegers un Oleg Dmitrijewitsch Kononenko, den Kanadier David Saint-Jacques un Anne Charlotte McClain, de Feustel, Artemjew un Arnold aflöst harr. Se sülvst is mit hör Mitflegers an'n 20. Dezember 2018 weer up de Eer torüchkehrt.

## Weblenken
* NASA-Biografie

## Enkeld Nahwiesen
Virgilio Fossati

**Virgilio Fossati** (* 12. September 1889 in Mailand, Italien; † 29. Juni 1918) weer en italieensch Footballspeler un -trainer.

Virgilio Fossati wurr 1889 in Mailand boren. As Speler hett he van 1909 bit 1915 insgesamt 97 Partien för Inter Mailand speelt, in de he veer Doren schaaten hett. 1910 wunn he mit  Inter Mailand de italieensch Meesterschap, den *Scudetto*. Fossati wurr de eerste Kapitän vun Inter un wurr ok de eerste Speler ut dissen Vereen, de ok in de Italieensch Football-Natschonalmannschap to’n Insatz keem. 12 Lännerspelen hett he maakt un dorbi een Door schaaten. 

Tüschen 1909 un 1915 weer Fossati buterdem ok de eerste Trainer in de Historie vun den Vereen.

Sien Karriere keem aber unverwacht un vör die Tiet to’n Enn. Virgilio Fossati keem 1918, wiels den Eersten Weltkrieg, bi en Slacht tüschen italieensch un öösterrieksch Truppen to Dood.

Sien Bröer Giuseppe (* 1894) speel ebenfalls för Inter Mailand.

## Enkeld Nahwiesen
Mauritiusaante

De **Mauritiusaant(e)** oder **Mauritiusteeling** (*Anas theodori*) is en utstorvene Aart mank de Aanten. Se hett up Mauritius un wohrschienlich ok up Réunion leevt. De wetenschoppliche Naam ehrt den franzööschen Naturforscher Théodore Sauzier. He harr de subfossilen Överreste vun de Aante in de Fossillagersteed Mare aux Songes funnen. Dor hannelt sik dat um Deele vun en Borstbeen bi, um twee Knaken vun’n  Ravenbeckbeen, um acht Upperarmknaken un um twee  Tarsometatarsi (Knaken ut’n Vagelfoot). All sünd se in slechten Tostand. All Knaken, de hier funnen wurrn sünd, sünd veel grötter as de sülvigen Knaken bi de Afrikaansche Dwargaante (*Nettapus auripus*), Bernier siene Aante (*Anas bernieri*) un bi de Wannerpiepgoos (*Dendrocygna arcuata*). Up’e annere Siet sünd se körter, as bi de Madagaskaraante (*Anas melleri*). De Bostbeenliest ist körter, as bi de Wannerpiepgoos un bi de Madagaskaraante. De Ravensnavelbeen is 42 mm lang un de Upperarmknaken sünd twuschen 70 un 78 mm lang. De rechte Footknaken is 42 mm lang un dutt dor up hen, datt de Mauritiusaante lüttjere Föte harrt hett, as de Madagaskaraante. As later noch annere Stäen up Mauritius un up Réunion utgraven wurrn sünd, sünd dor noch annere Bostbeene un Footknaken, dorto een Flunkenknaken un en Schädelfragment to Dage brocht wurrn. 

Dat gifft bloß en poor histoorsche Berichte, de sik up de Mauritiusaante betreckt. So hett de Gouverneur vun dat Eiland Issac Johannes Lamotius, in dat Johr 1681 vertellt, up de Dieke un in de Woolden geev dat en grote Masse vun Flamingos, Aanten un Göse.1693 al hett  François Leguat schreven, vun de Mauritiusaante geev dat nich mehr veel. 1696 hett Lamotius sien Nafolger Roelof Deodati as Lesten vun Aanten up Mauritius vertellt. De Aanten vun Réunion hören wohrschienlich to düsse Aart. Vun jem warrt ok hen un wenn mol vertellt. 1710 schrifft Antoine Desforges-Boucher, vun 1723 bit 1725 weer he Gouverneur vun Réunion, dat vun de grote Masse Flamingos, Duven, Waterhöhner, Göse, Aanten, Larken, Snippen, Drosseln, Kiewitte un Raven bloß noch en lüttjen Rest overbleven weer un vun de Siedlers ehren unbannigen Jieper nich dalslaken wurrn weern.

## Belege


## Literatur
*Anthony William Diamond: *Studies Of Mascarene Island Birds*. Cambridge University Press, 1987 (Nahdruck 2009). ISBN 978-0-521-11331-1
*Edward Newton & Hans Friedrich Gadow (1893): *On additional bones of the Dodo and other extinct birds of Mauritius obtained by Mr. Théodore Sauzier*. Trans. Zool. Soc. 13: S. 281-302
*Walter Rothschild (1907): *Extinct Birds*
*Masauji Hachisuka  (1953): *The dodo and kindred birds, or, The extinct birds of the Mascarene Islands.* London : H.F. & G. Witherby, 250 S.
*Anthony Cheke & Julian Pender Hume: *Lost Land of the Dodo*. T. & A.D. Poyser, 2008, ISBN 0-7136-6544-0.

## Kiek ok bi
* List vun Vagels
Norbert Joos

**Norbert „Noppa“ Joos** (* 6. September 1960 in Chur; † 10. Juli 2016 bi den Afstieg vun’ Piz Bernina) weer en Swiezer Bargstieger un Bargführer.

## Leven
Sien Loopbahn fung all fröh an. So hett he all mit 12 Johr dat Matterhorn besteegen. Kört vör sien 20. Gebortsdag harr he all de dree groot Nordwanden vun de Alpen besteegen (Eiger, Matterhorn un Grandes Jorasses).

Mit dat Bestiegen vun den Denali hett he sück to dat Höhenbargstiegen towendt. He hett 13 vun de 14 Achtduusender besteegen:

To dat Bestiegen vun all Achtduusender fehl hüm blots noch de Mount Everest (8848 m), an de sien Bestiegen he in’ Mai 2008 scheitern dee. Joos haarr seggt, dat he kien wiederen Versöök ünnernehmen wull. Dat weer sien Teel ween, all Achtdussender ahn tosätzlichen Suerstoff to bestiegen. De Everest leeg aber siet sien  2006 in’ Afstieg vun den Kangchendzönga erleeden Hirnslag buterhalv vun sien Mögelkeiten. Siet 1990 bedreev he en Bargsportgeschäft in Chur, in dat he nah eegen Angaven 60 % vun sien Arbeitstiet verbroch. Buterdem hett he as Bargführer arbeit.

## Sien Dood
An fröhen Nahmiddag vun den 10. Juli 2016 befunn sück Norbert Joos bi den Afstieg vun den Piz Bernina tosommen mit twee Gasten in en Dreeerseilschap up den  Spallagrat. Twee Fruen, de ok to de Grupp hörrn deen, folgten as Tweeerseilschap. De fiev Bargstieger harrn in de Tschiervahütt övernacht, weer över den Biancograt to’n Tipp hochsteegen un wullen över den Spallagrat to de Marco-e-Rosa-Hütte afstiegen. Up en Hööcht vun 3900 Metern över Normalnull is een Person utrutscht un hett de beid anner Liddmaaten vun Joos sien Seilschap ca. 160 Meter nah ünnern reeten. Joos hett sück bi den Afstört so swoor besehrt, dat de Rettungskräfte blots noch sien Dood faststellen kunnen, de beid annern, en 56-johrige Italienerin un en 58-johriger Italiener, hemm den Unfall swoor besehrt överleevt.

## Literatur
* Karin Steinbach Tarnutzer, Peter Schmid: Norbert Joos: Auf die höchsten Berge der Welt. AS Verlag, 2008, ISBN 978-3-909111-61-9.

## Weblinks
* * Norbert Joos. In: *bergsport.ch.* Utführlich Biografie up de Websteed vun den Bargsporthannel.
* bannig utführlich Interview von Thorsten Kaletsch (outdoor guide) över all Aspekte vun dat Bargstiegen (PDF; 1,0&nbsp;MB)

## Einzelnachweise
Wieheholt

**Wieheholt** () is en lütten Oort in de Gemeen Soltau in’n Landkreis Heidkreis, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt in de Lümbörger Heid. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Steertbeek un Noordbeek na de Böhm hen af.

De Naveröörd sünd Reimen in’n Noorden, Woltern in’n Oosten, Ellng, Wiegen un Levern in’n Süüdwesten, Jilbern in’n Westen un Jillhorn un Vahlzen in’n Noordwesten.

## Historie

Bi Wieheholt weer an’n 28. Juni 1519 de Slacht bi Soltau, de as letzte grote Ridderslacht gellt.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1852 to de Ünnervaagdie Woltern von de Amtsvaagdie Neenkerken in dat Amt Rodenborg tohöört un denn von 1852 bet 1859 to dat Amt Snevern. Von 1859 bet 1885 weer dat in dat Amt Soltau un na 1885 in’n Kreis Soltau. 1977 is dat Deel von’n Landkreis Soltau-Fambossel worrn, de siet 2011 Landkreis Heidkreis heet.

Wieheholt hett fröher jümmer bi Woltern mit bihöört. Dat Rebeed is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Soltau worrn. Vondaag is de Oort binnen de Gemeen Deel von de polietsche Oortschop Wiegen.

### Inwahnertall

### Religion

Wieheholt is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Hillig-Geist-Kark in Woltern.

För de Kathoolschen is de St.-Maria-von’n-hilligen-Rosenkranz-Kark in Soltau tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Wieheholt löppt de Kreisstraat 40, de in’n Westen över Jilbern na Neenkerken an de Landsstraat 171/Bundsstraat 71 geiht un in’n Oosten na Woltern an de K&nbsp;24. In’n Süden löppt en lüttjere Straat na Ellng un an de B&nbsp;71. De B&nbsp;71 föhrt in’n Noordwesten na Rodenborg un in’n Süüdoosten na Soltau. De K&nbsp;24 föhrt an de K&nbsp;33 na Snevern in’n Noorden un an de K&nbsp;1 na Soltau in’n Süden.

De nächste Autobahn is de Autobahn 7 (Afsnidd Hamborg–Hannover). De Opfohrt 44 Soltau-Oost liggt so twölv Kilometer in’n Süüdoosten von Wieheholt an de B&nbsp;71.

De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Woltern an de Heidbahn von Bookholt na Hannover.

## Footnoten
Aken (Mehrdüdig Begreep)

**Aken** betekent

* Aken, Stadt in Noordrhien-Westfalen,
* Aken, Stadt in’n Landkreis Anholt-Bitterfeld, Sassen-Anholt.

**Aken** oder **van Aken** is de Familiennaam von

* Adolf Friedrich Aken (1815–1870), düütschen Philoloog un Pädagoog,
* Adolph Christoph von Aken (1713–1768), düütschen evangeelsch-lutherschen Geistlichen un Schriever,
* Anthonis van Aken, nedderlandschen Glasmaler,
* Arnold van Aken, fläämschen Maler,
* François van Aken, fläämschen Maler,
* Frank van Aken (* 1970), nedderlandschen Opernsinger,
* Hugo Karel Van Aken (* 1951), belgischen Dokter,
,
* Jeroen Anthoniszoon van Aken (üm 1450–1516), nedderlandschen Maler,
* Johann Aken (üm 1629–1689), Barockmaler in’n Oostseeruum,
* Johann van Aken (1915–1988), düütschen Politiker,
* Joost van Aken (* 1994), nedderlandschen Footballspeler,
* Josef van Aken (üm 1700–1749), fläämschen Maler,
* Piet van Aken (1920–1984), fläämschen Schriever.
Geelsnavelaante

De **Geelsnavelaante** (*Anas undulata*) is en Aart ut de Familie vun de Aantenvagels. Dor höört se to de Swemmaanten mit to, un dor nu wedder to de Aanten an sik. 

## Kennteken
Geelsnavelaanten slaht, wat Grötte un Gestalt angeiht, na de Graue Aante. In’n Döörsnitt weegt se bi 900 g. Waart un Aante verscheelt sik nich groot. De Waart is en beten grötter un hett en langern Hals. De Koppfeddern sund wat dunkerer, as bi dat Seken. . 

## Unneraarden
Dat gifft twee Unneraarden: 
*de „Helle Geelsnavelaante“ (*Anas undulata undulata*). Hier hannelt sik dat um de Nominatform bi. 
*de “Dunkere Geelsnavelaante” (*Anas undulata rueppelli*).

## Wo se vorkamen un leven deit un wie groot de Bestand is
Um de Aante un ehre beiden Unneraarden mutt een sik keen Sorgen maken. De Bestand is nich in Gefohr. De helle Unneraart siedelt an de Meere in Afrika siene Savannen. Faken to sehn is se sunnerlich in Süüdafrika. Dor overwintert bi 60.000 Vagels. De dunkere Unneraart leevt in lüttje Populatschonen in dat Hoochland vun Äthiopien. Dor kummt se in de hogen Barge bit up 4.000 m Hööchde vor. Butendem is se in Oostafrika to finnen.

## Wie se sik vermehrt
Geelsnavelaanten boot ehre Nester an’n leevsten up drögen Grund unner Strüker. Dor leggt se tein bit twolf cremefarvte Eier in un bröödt 27 bit 29 Dage. De Küken wesselt na 22 Dage vun dat Dunenkleed in dat Jungaantenkleed. Wenn se in de teinte Weken kaamt, fangt se al an, un öövt dat Flegen. Sülms könnt se Junge al kriegen, wenn se noch nich een Johr oold sünd.

## Freten
Geelsnavelaanten freet tomeist Wildgras un Waterplanten. In Gemarken, wo Ackerbo bedreven warrt, fallt se gegen Avend ok up de Kornfeller in. De Jungen freet to’n bannig groten Deel Larven vun allerhand  Insekten. 

## Literatur

*T. Bartlett, *Ducks And Geese – A Guide To Management*, The Crowood Press, 2002, ISBN 1-85223-650-7
* Hartmut Kolbe; *Die Entenvögel der Welt*, Ulmer Verlag 1999, ISBN 3-8001-7442-1
* Edward Blyth: Report of Curator, Zoological Departement for April meeting 1855, in: The journal of the Asiatic Society of Bengal, Bd. 24, Nummer 3, 1855, Sieten 252–281 Online hier to finnen: online 
* Charles Frédéric Dubois:  Ornithologische Gallerie oder Abbildungen aller bekannten Vögel, Nummer 1-22,  Aaken, 1835–1839

## Weblenken

## Belege


## Kiek ok bi
* List vun Vagels
Lent

**Lent** betekent

* Kortwoort för Lentmaand; kiek ünner März,
* Synonymbegreep (poet.) för Fröhling,
* Synonymbegreep (poet.) för Minschenoller,
* Lent-Kasern, Kasern in de Stadt Rodenborg in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen,
* Lent, Gemeen in’n Kreis Oostholsteen, Sleswig-Holsteen,
* Bad Lent-Gremsmöhl, Oortsdeel vun de Gemeen Lent, Sleswig-Holsteen,
* Lent, Oort in de Gemeen Nijmegen, Nedderlannen,
* Lent, Gemeen in dat Département Ain, Frankriek,
* Lent, Gemeen in dat Département Jura, Frankriek.

**Lent** is de Familiennaam von

* Alfred Lent (1836–1915), düütschen Architekt un Inschenör,
* Arie van Lent (* 1970), nedderlandsch-düütschen Footballspeler un -trainer,
* Dieter Lent (* 1934), düütschen Historiker un Schriever,
* Eduard Lent (1831–1911), düütschen Mediziner un Politiker,
* Friedrich Lent (1882–1960), düütschen Jurist,
* Helmut Lent (1918–1944), düütschen Fleger,
* Herman Lent (1911–2004), US-amerikaanschen Entomoloog,
* Hugo Lent (1827–1915), düütschen Architekt,
* James Lent (1782–1833), US-amerikaanschen Jurist un Politiker,
* Johannes à Lent (1654–1696), düütschen Theoloog,
* Norman F. Lent (1931–2012), US-amerikaanschen Jurist un Politiker,
* Wilhelm Johann Heinrich Lent (1792–1868), düütschen Jurist,
* Wilhelm van Lent (* 1924), nedderlandschen Footballspeler.

Kiek ok bi: Lend, Lens.
Sülveraante

De **Sülveraante** (*Anas versicolor*), ok **Sülverkricke** oder **Sülverteeling** nömmt, is en Aart ut de Familie vun de Aantenvagels. Dor hannelt sik dat um en lüttje Aante mit en dunkeren Upperkopp un bruun-beigen Gesicht un Hals bi. Se warrt to de Swemmaanten, un dor nu wedder to de Aanten an sik rekent. Tohuse is se in’n Süden vun Süüdamerika. Ok up de Falklandinseln kummt se vor. 

## Kennteken
Waart un Aante verscheelt sik nich groot. De Waarten weegt in’n Döörsnitt bi 440 g un sünd dor en beten grötter un swaarer mit, as de Seken, de in’n Döörsnitt bi 370 g wegen doot. Dat Lief warrt 38 bit 45 cm lang. Beide Geslechter sünd boven up’n Kopp schokoladenbruun, man bi de Seken is düsse Farv na’n Unnerkopp hen nich so düütlich afsett. Vunwegen de Koppfarv kann düsse Aante dor, wo se vorkamen deit, mit keen annere Aantenaart dör’nanner brocht weern. 

## Wo se vorkamen deit un wat se fritt
In de Brödeltied hollt sik de Sülveraante meist an flacke Dieken, Meere un natte Wischen in dat Grasland up. Sunnerlich rund um Buenos Aires to, un up de Falkland-Eilannen, wo up de Fennen bannig veel Veeh tagen warrt, is se faken an to drepen. Wenn se nich bröden deit, is se ok in lüttje Swarms to sehn. Faken is se tosamen mit anner Aanten ut dat Geslecht vun  de Aanten an sik togange. Ehr Freten hoolt se sik bi dat Grünneln un Sichten. Tomeist fritt se Saat un Grööntüüch vun Water- un Sumpplanten. 

## Wie se sik vermehrt
In Süüdamerika brott se twuschen Oktober un November. De Nester boot se in dat hoge Gras bi’t Över. De Aante leggt seven bit 10 Eier un brott dor 24 bit 26 Dage up.  

## Unneraarden
Dat gifft twee Unneraarden:
* *Anas versicolor versicolor* is de Nominatform un kummt in’n Norden vun de Gemarken vor, wo se tohuse is. 
* *Anas versicolor fretensis* leevt in’n Süden vun Chile un Argentinien un up de Falklandinseln. Düsse Unneraard is en beten grötter, as de Nominatform, un alltohopen en beten dunkerer in’e Farv. 

Fröher is ok de Punaaante as Unneraart vun den Sülverteeling ankeken wurrn, man hüdigendags gellt se meist as en egen Aart. 

## Belege
### Literatur
* T. Bartlett: *Ducks and Geese - A Guide To Management*. The Crowood Press, 2002, ISBN 1-85223-650-7
* Hartmut Kolbe: *Die Entenvögel der Welt*. Ulmer Verlag 1999, ISBN 3-8001-7442-1
* Hadoram Shirihai: *A Complete Guide to Antarctic Wildlife - The Birds and Marine Mammals of the Antarctic Continent and Southern Ocean*, Alula Press, Degerby 2002, ISBN 951-98947-0-5

### Weblenken

### Belege


## Kiek ok bi
* List vun Vagels
Joe Fargis

**Joseph "Joe" Halpin Fargis IV** (* 2. April 1948 in New York City, New York) is en US-amerikaansch Springrieder. He hett bi de  Olympisch Spelen 1984 in Los Angeles de Goldmedaille in de Mannschafts- un de Eenzelwertung wunnen. Bi de dorup folgen  Olympisch Spelen 1988 in Seoul kunn he in de Mannschapswertung nochmal en Sülvermedaille winnen. 

## Erfolge
* Olympisch Spelen
** 1984 in Los Angeles: Goldmedaille Mannschap (gemeensam mit Leslie Burr, Conrad Homfeld un Melanie Smith)
** 1984 in Los Angeles: Goldmedaille Eenzel up *Touch of Class*
** 1988 in Seoul: Sülvermedaille Mannschap up *Mill Pearl* (gemeensam mit Gregory Best, Lisa Ann Jacquin, Anne Kursinki)
* wiedere:
** Panamerikaansch Spelen 1975 in Mexiko-Stadt: Goldmedaille Mannschap

## Weblenken
* Ergevnisse bi  Olympisch Spelen (afropen an' 7. Mai 2014)
* Joe Fargis in de Datenbank vun Sportsreference.com (engelsch)
Farvenspeel

**Farvenspeel** is een Musikband ut Sleswig-Holsteen mit offischellen Sitt in Groot Rheid. Ehr Naam bit 2015 weer *Zweistimmig & Freund(e)*. De Grupp singt sülv komponeerten Leeder in Hoochdüütsch un Plattdüütsch un covert frömde Songs (Hochdüütsch, Plattdüütsch un Engelsch). Dat Repertoire ümfatt Leeder vun de Folk-, Country- un Pop-Genres.

## Geschicht
Vun 2006 bis 2010 bildt Tanja un Carsten Arndt een Duo. Tosammen mit Jörg Paulsen, de 2010 to dat Duo tokamen weer, gründt de twee de Sleswiger un Eckernföörer Musikgrupp *Zweistimmig & Freund(e)*, de ok CD's - deelwies tosammen mit anner Singer - opnohmen hett. 2016 is de Naam ännert un de eerste CD ünner de nigen Band-Naam *Farvenspeel*: *Zeitlos* rutgeven worrn. Veer nigen Bandmitglieder sünd 2016 ok tokamen: Ulf Engels, Vitalie Chian, Nadine Timm un Sandra Strohn.

## Diskografie
### Alben
als *Zweistimmig und Freund(e)*:
* *Alles neu*
* *CaTaJoe*
* *Was für eine Zeit*
* *Eckernförde macht Musik* (tosammen mit anner Interpreten)

als *Farvenspeel*:
* *Zeitlos*
* *Omas Rezepte*
## Kiek ook bi
* List vun plattdüütschen Singers un Musikgruppen
### Leeder (Utwahl)
* Dat Wildschwien
* Du bist wieder da
* Eckernförder Jung
* Einfach nur zu Haus sein
* Farvenspeel
* Großstadt Cowboy
* Ich frag (mich)
* Ik föhl mi wohl
* Lang Tied
* Du bist wieder da
* Miene Hand
* Nur ein Flügelschlag
* Nur mit Dir
* Omas Rezepte
* Op di luert
* Partygefahr
* Scheiß drauf
* Schietwedder
* Shopping Queen
* Sylt (Hoochdüütsch)
* Sylt (Plattdüütsch)
* Traum und Zeit
* Worauf wartest Du?
* Zeitlos

## Weblinken
* Farvenspeel-Websiet
* Artikel ut ''Moinmoin''

## Anmerken
Diedrich Schröder

**Diedrich Schröder** (* 5. Mai 1922 in Hammelwardersand; † 18. Dezember 2009 in Door'm) weer en düütschen Buur un Politiker von de CDU.

Schröder is 1922 as Söhn von en Buur op Hammelwardersand boren. Na dat Abitur 1941 is he na de Wehrmacht inberopen worrn un weer bet 1945 Soldaat in’n Tweten Weltkrieg. 1946 hett he anfungen Bueree an de Universität Göttingen to studeren. Da Studium hett he 1949 as Diplom-Landweert afslaten.

Schröder hett 1950 as Landweert un Tüchter den Wilhelminenhoff in Door'mersiel övernahmen. 1965 is he Vörsitter von’n Vereen von de Oostfreeschen Stammvehtüchters worrn un weer von 1967 bet 1986 Präsident von dat Oostfreesche Landvolk. Von 1981 bet 1992 weer he Präsident von de Düütsche Sellschop för Tüchtungskunn un is 1992 Ehrenpräsident von de Sellschop worrn.

Schröder is 1960 in de CDU ringahn. För de CDU weer he von 1969 bet 1983 Maat von’n Düütschen Bundsdag. He is jümmer över de Landslist Neddersassen wählt worrn. Von 1976 bet 1983 weer Schröder Viez-Vörsitter von’n Utschuss för Ernährung, Bueree un Forsten.

## Literatur

* Rudolf Vierhaus und Ludolf Herbst (Rutgevers): *Biographisches Handbuch der Mitglieder des Deutschen Bundestages 1949–2002.* Band 2, N–Z, Saur, München 2002, ISBN 3-598-23782-0, S. 781
Theresa May

**Theresa Mary May, Baroness May of Maidenhead** (engl. təˈriːzə ˈmeəri meɪ; * 1. Oktober 1956 as *Theresa Mary Brasier* in Eastbourne, England) is en brittsche Politikersche. Se weer Baas vun de Conservative Party van 2016 bit 2019. Vun den 13. Juli 2016 bit to'n 24. Juli 2019 weer se Premierministersche vun dat Vereenigte Königriek. Vördem weer se vun Mai 2010 af an Binnenministersche (*Home Secretary*; Kabinett Cameron I, II). Siet 2024 is se as Life Peeress Liddmaat vun dat Böverhuus. 

## Privat
Theresa May hett 1980 den Bankmanager Philipp John May hieraat‘. Em harr se in ehre Studententied in Oxford kennen lehrt. De beiden hefft keen Kinner. Theresa May hett de Krankheit Diabetis mellitus. Dat is 2013 rutkamen.
May höört to de Church of England mit to un besocht dor regelmatig de Karken. Se hett mol seggt, de christliche Gloven weer en wesentlichen Bestanddeel vun allens, wo se vun overtüügt weer.

## Kiek ok
* List vun de Premierministers vun Grootbritannien

## Literatur
*  Theresa May, in: *Internationales Biographisches Archiv* 49/2013 vun’n  3. Dezember 2013

## Weblenken

* Offiziell Websteed vun Theresa May (engelsch)
* Profil vun Theresa May up de Websteed vun de brittsche Regeerung (engelsch)
* Profil vun Theresa May up de Websteed vun dat brittsche Parlament (engelsch)

## Belege
Gemeen Buxthu/Söhns un Döchter

Diese Wikidata Liste der Söhne und Töchter von Gemeen Buxthu (und den untergeordneten Verwaltungseinheiten, z.B. Ooldklooster) wird automatisch aus Wikidata gefüllt. 

Personen ohne Artikel in der Plattdeutschen Wikipedia sind kursiv gekennzeichnet und direkt mit dem Datensatz in Wikidata verlinkt.

Um eine Person in diese Liste aufzunehmen, muss sie in Wikidata mit Geburtstag und Geburtsort (Buxthu oder untergeordneten Verwaltungseinheiten) versehen sein. 

Taucht ein existierender Plattdeutschen Wikipedia-Eintrag für eine Person hier nicht auf, liegt hierzu höchstwahrscheinlich kein oder ein unvollstädiger Wikidata-Eintrag vor. Bitte gern in Wikidata anlegen, mit dem Plattdeutschen Artikel verlinken, komplettieren und diese Liste manuell aktualisieren (s.u.).

Taucht eine Persone hier fälschlicherweise auf, liegt das an den Wikidata Einträgen für dessen Geburtsort und der Zuordnung des Geburtsorts zu den darüberliegenden Verwaltungseinheiten (siehe z.B. Verwaltungsgliederung Landkreis Stade ). Bitte genau Belege prüfen und ggf. in Wikidata den Geburtsort ergänzen und den alten nicht löschen, sondern als "Missbiligter Rang" kennzeichnen (siehe F. C. S. Schiller (Q819293)). 

Die Liste wird über die Vörlaag:Person Row (Name, Geburtsjahr, Todesjahr und Liste der Tätigkeiten) formatiert. Bei Tätigkeiten ohne Plattdeutsche Bezeichnung (Label) können dort Wikidata-IDs auftauchen, diese bitte gern in Wikidata übersetzen und diese Liste manuell aktualisieren (s.u.).
Home Office

**Home Office** (vörmols ok *Home Department*) is de Naam or dat brittsche Binnenministerium. Dat is tostännig for all Angelegenheiten vun de Binnere Sekerheit, den Stried gegen Verbreken, Drogenhannel un Terrorismus un  for Datenschutz. Ok Grenzschutz un dat Afwehren vun Illegale Migratschoon höört to siene Upgaven. Binnenministersche (*Home Secretary*) is in'n Momang Amber Rudd. Se hett ehren Posten an'n 13. Juli 2016 antreden, nadem Vorwesersche Theresa May to'e ne'e Premierministersche benömmt wurrn weer.

## Geschichte

An'n 17. März 1782 hefft de beiden brittschen Ministerien, de dat geven hett, nee Naams kregen. Dat bitherige  „Süüdliche Departement“ (tostännig for England sien Süden, Ierland un for dat Utkamen mit de nich-protestantschen Staten vun Europa) hett den ne'en Naam *Home Office* kregen. Dat „Nöördliche Departement“ (tostännig for England sien Norden, for Schottland un for dat Utkamen mit de protestantschen Staten in Europa) is vun düssen Dag af an *[[Foreign and Commonwealth Office|Foreign Office]]* nömmt wurrn. Dormols sünd ok all binnere Angelegenheiten an dat *Home Office* gahn, un all Angelegenheiten, de mit'n Utland to doon harrn, an dat *Foreign Office*. All brittsche Ministerien, de later inricht' wurrn sünd, sünd tostanne kamen dör Utlagern vun Tostännigkeiten ut dat *Home Office*.

## Weblenk
*Website des Home Office

## Belege
List von de Wapen in’n Landkreis Lümborg

DEU Landkreis Lüneburg COA.svg
LG in Niedersachsen.svg

Disse List wiest en Översicht över de Wapens in’n Landkreis Lümborg in Neddersassen. Dat sünd Wapens von Landkreise, Samtgemenen, Gemenen un von Oortschoppen un Öörd, de en egen Wapen föhrt.
Henk Nooren

**Hendrikus Everhardus Franciscus „Henk“ Nooren** (* 23. August 1954 in Bergen, Limburg) is en ehmalger nedderlannsch Springrieder un en vun de anseggsten Trainer weltwiet. 

## Werdegang
Nah de School hett he Bedrievswertschapslehre studdert, hett dat Studium aber nah een Johr afbraken. Mit 20 Johren truck he nah Warnduorp un wurr en Schöler vun de Rietsportlegende Hans Günter Winkler.

1976 is he mit *Jagermeester* bi de Olympisch Spelen in Montreal reeden un keem in’t Eenzel up den 13. Platz.

Bi de Europameesterschap 1977 in Wien wunn he mit de Mannschap mit Johan Heins, Anton Ebben un Harry Wouters van der Oudenweyer Mannschapsgold. Dat Johr dorup wunnen se de Sülvermedaille bi de Weltmeesterschap in Aken. 1981 wunn he bi de Europameesterschap in München in dat Team mit Emiel Hendrix, Johan Heins un Rob Ehrens Mannschapsbronze.

Hüüd hörrt he to de an anseggsten Trainer weltwiet. He weer spaansch, sweedsch un franzöösch Natschonaltrainer vund e Springrieder. Todem traineer he ünner annern Marcus Ehning un Kevin Staut.

## Privates
Henk Noorens Vader weer Rietlehrer un fröherer Nedderlannsch Meester vun de Springrieder. Nooren hett twee jüngere Geschwister: Süster Ariane un Bröer Joke.

## Peer
* **Pluco** (Schimmel)
* **Obstalan II**
* **Jagermeester** (ehemals Grande Giso)
* **Mont Blanc**

## Weblenken
* Henk Nooren in de Datenbank vun Sportsreference.com (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Whitbread

**Whitbread** betekent

* Whitbread, brietsch Ünnernehmen,
* Whitbread Book Award, hüüt: *Costa Book Award*,
* Whitbread Round the World Race, hüüt: *Volvo Ocean Race*.

**Whitbread** is de Familiennaam von

* Fatima Whitbread (* 1961), brietsche Speersmietersche,
* Margaret Whitbread (* 1939), brietsche Speersmietersche,
,
* Thomas Whitbread (1618–1679), engelsch Jesuit,
* William Henry Whitbread (1795–1867), brietschen Politiker,
* Zak Whitbread (* 1984), US-amerikaansch Footballspeler.
Reker

**Reker** is de Familiennaam von

* Henriette Reker (* 1956), düütsche Juristin un Politikerin,
* Jan Reker (* 1948), nedderlandschen Footballfunkschonär,
* Siemon Reker (* 1950), nedderlandschen Perfesser för Grünneger Spraak un Kultur.

Kiek ok bi: Reeker, Reekner.
Iesbreker (Drunk)

Een **Iesbreker** (hoochdüütsch: *Eisbrecher*) is een besünners in Noorddüütschland verbreedet alkoholischen Heetdrunk un baseert op heeten Water, op Rum, Rootwien un Sucker.

De Begreep *Iesbreker* is een spaaßhaftig Överdregen vun Iesbreker (Schipp). Vör allen is de Begreep natowiesen in Schleswig-Holsteen un Meckelnborg-Vörpommern.
In'e noorddüütsche Literatuur gifft dat Iesbreker al siet Anfang vun'e 20. Johrhunnert.

## Footnoten
Iesbreker

**Iesbreker** betekent

* Iesbreker, en Schipp, üm Fahrrinnen in verieste See to maken,
* Iesbreker, en alkoholischen Heetdrunk.
Whitbread (Ünnernehmen)

**Whitbread PLC** is en britisch Ünnernehmen, to dat mehrere bekannte Hotels, Restaurants, as ok Gesundheits- un Fitnessclubs höört. Ünner annern höörn unn höört dorto de Keden Pizza Hut, Maredo, Premier Inn un Marriott International. De Sitt vun de Public Limited Company is in’t engelsche Dunstable in de Graffschop Bedfordshire. Dat Ünnernehmen is in’n britischen FTSE 250 Index börsennoteert (Kennteken WTB).

## Historie
Dat Ünnernehmen is vun Samuel Whitbread (*&nbsp;20.&nbsp;August 1720; †&nbsp;11.&nbsp;Juni 1796) grünnt worrn, de 1742 en Partnerschop mit Thomas Shewell anfungen hett un Geld in twee lütte Broereen vun de Shewells steken hett. Whitbread hett den Bedrief jümmer mehr utboet. 1765 hett he Shewell sien Andeel utbetahlt. In’t late 18. Johrhunnert is Whitbread to de gröttsten Broeree vun Grootbritannien worrn.

In’t Johr 1889 is de Familienbedrief as *Whitbread and Company PLC* för Investers vun buten apen maakt worrn. In de Johren vun 1955 bit 1971 hett dat Ünnernehmen tohopen 27 regionale Broereen övernahmen. 1968 kreeg de Firma de Lizenz för dat Broen vun *[[Heineken]] Lager*. 1974 is en Restaurant (*Beefeater*, op platt so veel as *Rindfleescheter*) apen maakt worrn. In de Johrteihnten dorop hett de Bedrief op dat Rebeet vun Restaurants un Hotels jümmer wieter tonahmen. 1982 kemen de Pizza-Hut-Restaurants dorto, 1987 Premier Travel Inn un 1995 de Marriott-Hotels un de  Café-Keed Costa Coffee.

Gliektietig hett sik dat Ünnernehmen ut dat Gewarf mit Alkoholika na un na torüchtogen. 1989 is de Sparte Wien un Spirituosen an Allied-Lyons verköfft worrn, 2000 weer de *Whitbread Beer Company* an Interbrew S.A. un 2001 de Sparte Kneipen an Morgan Grenfell Private Equity. verköfft. Dormit hett dat Ünnernehmen vundaag gor keen Broereen mehr in Besitt.

## Whitbread as Sponser
1971 is Whitbread Sponser vun de ne’en *Whitbread Book Awards* worrn. Dat is en Literaturpries för Schrievers, de tomindst dree Johren in Grootbritannien oder Irland leevt hebbt. Toeerst weern jeed Johr dree, later denn fief Böker mit den Pries uttekent, wobi een dorvun to’t *Whitbread book of the year* utwählt weer. Whitbread hett sik vun den Pries 2005 torüchtogen. Siet de Tiet warrtde Pries vun de Keed Costa Coffee, en Dochter-Ünnernehmen vun Whitbread, ünner den ne’en Naam Costa Book Award sponsert.

In 1972 is dat Ünnernehmen Sponser vun de ne’e grünnten Seilregatta *Whitbread Round the World Race* (faken ok blots kort *Whitbread*) worrn. Dat weer de eerste Regatta, bi dat de Mitmakers eenmol üm de hele Welt reisen doot. Bit vundaag gellt se as een vun de hardsten un ok bekanntsten Regattas slechthen. Whitbread is 1998 as Sponser aflöst worrn. Dorna hett Volvo dat övernahmen, worophen de Regatta den ne’en Naam Volvo Ocean Race kregen hett.

## Borns


## Weblenken
* Websteed vun dat Ünnernehmen
* Historie vun den Grünner Samuel Whitbread
Robert Asher

**Robert Asher** (* 1915 in Brent (Middlesex), England; † 7. Dezember 1979 in London-Hackney) weer en britischen Speelbaas.

## Leven un Wark
Robert Asher füng mit sien Arbeit bi’n Film 1943 an. He weer Anfang twintig as he Helpsmann vun den Speelbaas Lance Comfort bi sien Kummedie *When We Are Married* weer. Disse Arbeit hett he bit 1959 in mehr as veertig Kinoprodukschonen maakt ünner annern an de Siet vun beropenene Speelbasen as Anthony Asquith, Ronald Neame, Ken Annakin oder Roy Ward Baker. Dorna hett he sülvst den Posten as Speelbaas utöövt. Sien eersten Film weer de Kummedie *Follow a Star* mit Norman Wisdom in de Hööftrull. Mit em hett he de Johren dorna noch annere Filmen dreiht.

1967 is he vun’n Kinofilm na’t Feernsehn wesselt, för dat he in verschedene Feernsehregen arbeit hett. Ünner annern hett he Folgen för bekannte engelsche Regen as *The Prisoner*, *The Avengers* oder *The Saint*. Sien letzte Arbeit weer 1973 för de Feernsehreeg *The Pathfinders*. Asher is 1979 ddobleven. Sien ölleren Broder Jack Asher weer Kameramann bi’n Film.

## Filmen as Speelbaas (Utwahl)

## Literatur
* ''Robert Asher.'' In: *Jack Webster*: *A Final Grain of Truth: My Autobiography.*, 2013

## Weblenken
* 
* Robert Asher Filmografie in The New York Times (engelsch)

## Borns
Anslag in Nizza 2016

Bi den **Anslag in Nizza an‘n 14. Juli 2016** hett en Mann up de Promenade des Anglais tominnst 84 Lüde dootföhrt un mehr as 300 Lüde, to’n Deel böös, verwunnt, as he mit en Lkw in de Minschen rindunnert is. 

## Wat passeert is

An’n Avend vun den 14. Juli sünd bi 30.000 Minschen up de Strandpromenade vun Nizza ween. Se wollen sik vun dor ut en Füerwark to’n franzööschen Natschonalfierdag ankieken. Gegen 22.45 h is de Mann mit en witten Küll-Lkw up de Strandpromenade föhrt. De weer for den Verkehr afsperrt. Twuschen de Huusnummern 11 un 147 hett he up en Strecken vun bi twee Kilometer mit Afsicht en poor Hunnert Minschen overföhrt. Bi dat Hotel Negresco hett he en poor Mol up dree Polizisten schaten, de hefft torüchfüert. Denn is he noch bi 300 Meter wieter föhrt un bi dat Palais de la Méditerranée stahn bleven. De Fohrer weer doot. Bi em sünd unner annern een Pistole vun’t Kaliber 7,65 mm, Patronenhülsen un Patronen, de he nich bruukt harr, en Reeg vun Gewehr-Attrappen un en Granate funnen wurrn, de nich funkschoneren dö, just so as en Mobiltelefon, wat an weer, un sien Föhrerschien un siene Kreditkarte. He harr den Lkw en poor Dage vördem in de Gegend vun Nizza hüert. De  84 Lüde, de ümbracht wurrn sünd, kemen ut 21 Natschonen. Mank de Doden sünd ok twee Schölersche un en Schoolmestersche ut Berlin ween.

## Wer den Anslag utöövt hett
De Anslag is utöövt wurrn vun Mohamed Salmene Lahouaiej Bouhlel. He weer 31 Johre oold un stamm ut Tunesien  (* 3. Januar 1985 in M’saken). He weer 2005 na Frankriek hentrocken un leevde in Nizza. Sien Verlööf to’n Blieven in dat Land weer bit 2019 utstellt. An'n 16. Juli hett de Islaamsche Staat bekannt maakt, he stunn achter den Anslag.

## Belege