open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
David Newman (Komponist)

**David Louis Newman** (* 11. März 1954 in Los Angeles, Kalifornien) is en US-amerikaanischen Komponist, de vör allen Filmmusik komponeert.

## Leven un Wark
Newman is de Söhn vun den beropenen Filmkomponist Alfred Newman, de Broder vun Thomas Newman, de de Neffe vun Emil Newman un de Vedder vun Randy Newman. Ok de annern dree arbeit all as Filmkomponisten. Bito is he de Broder to Maria Newman un de Neffe vun den Dirigent Lionel Newman.

Al fröh in sien Leven füng he an Vigelien to spelen un to dirigeren. An de University of Southern California hett he later denn studeert un as Dirigent en Afsluss maakt. Sien Wark befaat sik vör allen mit Filmmusik, wobi he ünner annern för veele Filmen vun Danny DeVito komponeert hett.

Newman is verheiraat mit Krystina Newman un hett mit er een Kind.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Newman is bit hüüt (Stand: Februar 2014) 18 mol för beropenen Filmpriesen vörslahn wesen, dorünner ok eenmol för den *[[Oscar]]* in de Kategorie *[[Oscar/Best Filmmusik|Best Filmmusik]]* för den Tekentrickfilm *Anastasia*. Wunnen hett Newman bit hüüt dörteihnmol, as to’n Bispeel:
* 1988: den *[[BMI Film Music Award]]* för *Throw Momma from the Train*
* 1990: den *[[BMI Film Music Award]]* för *The War of the Roses*
* 1997: den *[[BMI Film Music Award]]* för *The Nutty Professor*
* 2002: den *[[BMI Film Music Award]]* för *Ice Age*
* 2003: den *[[BMI Film Music Award]]* för *Scooby-Doo*
* 2004: den *[[BMI Film Music Award]]* för *Daddy Day Care*
* 2005: den *[[BMI Film Music Award]]* för *Are We There Yet?*

## Weblenken
* 
* Literatur vun un över David Newman in’n Kataloog vun de Düütschen Natschonalbökeree
Biloxi (Volk)

De **Biloxi** (Eegenbeteken *Taneks haya*: "De eersten Minschen") sünd en Indianerstamm in Noordamerika, deren Stammesrebeet sück in den hüdigen Bundsstaat Mississippi in' Süüdoosten vun de Vereinigten Staaten an de Küst vun den Golf von Mexiko befunn. Ehr in de Neetiet utstorven Spraak *Biloxi* weer en indigene Spraak ut de Familie vun de Sioux-Spraaken, de eng mit den Dialekten vun de Ofo un Tutelo verwandt weer. Wiels hör Antall in dat 17. Johrhunnert noch etwa 1.000 betrug, wurr hör Tall 1829 blots noch mit 105 beziffert, 1908 mit 6 bit 8. 

Ehr Spraak, dat **Tanêksąyaa ade**, is siet den 1930er Johren utstorven, as de letzte bekannt Sprekerin, Emma Jackson, dood bleev. Hüüd snacken de Biloxi meest Engelsch oder Franzöösch. 

1981 wurrn deren Nahkommen tosommen mit de vun de Tunica as Tunica-Biloxi Tribe of Louisiana vun de US-Regierung anerkannt un harr 1985 weer 105 Liddmaaten. Hüüd leevt de överweegend Deel vun den vereenigten Stamm in en Reservat bi Marksville, Louisiana.

## Kiek ok bi
* List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent

## Weblenken
*Offiziell Websteed vun den Tunica-Biloxi Tribe of Louisiana
Adolphus Warburton Moore

**Adolphus Warburton Moore** (* 12. Juli 1841; † 2. Februar 1887) weer en  britisch Beamter un Bargstieger. 

Adolphus Warburton Moore weer de Söhn vun Major John Arthur Moore un Sophia Stewart Yates. He weer van 1858 bit 1887 Beamter in dat India Office un Privatsekretär vun Lord Randolph Churchill, den Vader vun Winston Churchill.

Moore sien Eerstbestiegen:

* 23. Juli 1862: Gross Fiescherhorn mit HP George un den Führern Christian Almer un Ulrich Kaufmann.
* 25. Juni 1864: Barre des Écrins mit Edward Whymper un Horace Walker, un den Führern Michel Croz, Christian Almer de Öllere un Christian Almer de Jüngere.
* 28. Juni 1865: Piz Roseg mit Horace Walker un den Führer Jakob Anderegg.
* 6. Juli 1865: Ober Gabelhorn mit Horace Walker un Jakob Anderegg.
* 9. Juli 1865: Pigne d’Arolla mit Horace Walker un Jakob Anderegg.
* 15. Juli 1865: Brenvasporn up den Mont Blanc mit George Spencer Mathews, Frank und Horace Walker und den Führern Jakob un Melchior Anderegg.
Günter Sawitzki

**Günter Sawitzki** (* 22. November 1932 in Herne; † 14. Dezember 2020) weer en düütsch Footballspeler.

He speel in sien aktiv Tiet as Doorhöder för *Rasensport Holthausen*, den SV Sodingen (1953–1956) un den VfB Stuttgart. För den VfB hett he över 400 Spelen maakt un wunn mit de Mannschap den DFB-Pokal 1958; 1963 keem he mit den VfB ok in de Bundsliga un bleev dor bit 1968 Stammdoorhöder, bit he vun den eerst 20-johrigen Gerhard Heinze aflöst wurr. Sawitzki speel sietdem för de Amateurmannschap vun den VfB, mit de he 1970 dat Endspeel um de Düütsch Amateurmeesterschap recken dee (0:1 gegen Jülich 1910). Ansluutend hett he sogor noch mal en kört Comeback in de Bundsligamannschap schafft. Nah all tosommen 248 Böverliga- (dorvan 64 för Sodingen, 184 för Stuttgart) un 146 Bundsligaspelen hett „Sawi“ eerst 1971 sien Loopbahn bi den VfB Stuttgart afslooten.

## De Natschonalspeler
Sien Debüt in de B-Natschoonalmannschap, in de to dissen Tietpunkt ok sien Sodinger Mannschapskamerad Gerhard Harpers speel, geev Sawitzki an 31. Mai 1956 in Barcelona. Bi den 5:2-Sieg över de spaansch B-Utwahl hebbt ok Horst Szymaniak, Jakob Miltz, Erich Bäumler un Heinz Wewers to'n eersten Mal en Insatz in de B-Utwahl harrt. Bit Oktober 1958 hett he noch dree wiedere B-Elf-Spelen maakt. 

In de A-Natschonalmannschaft speel he van 1956 bit 1963 all tosommen teihn Mal (tweemal in sien Tiet bi Sodingen, acht Mal bi Stuttgart). 

## Weblenken
* Günter Sawitzki bi Kicker-online
* Günter Sawitzki in de Datenbank vun Weltfußball.de
* Günter Sawitzki in de Datenbank vun Fußballdaten.de

## Literatur
* Hans Dieter Baroth: *Jungens, Euch gehört der Himmel! Die Geschichte der Oberliga West 1947–1963*; Klartext, Essen, 1988; ISBN 3-88474-332-5
* Hardy Grüne: *Vom Kronprinzen bis zur Bundesliga. 1890–1963*; Agon, Kassel, 1996; ISBN 3-928562-85-1
* Hardy Grüne: *Enzyklopädie der europäischen Fußballvereine. Die Erstligamannschaften Europas seit 1885*; Agon, Kassel, 2000; ISBN 3-89784-163-0
* Hartmut Hering (Hrsg.): *Im Land der tausend Derbys. Die Fußball-Geschichte des Ruhrgebiets*; Die Werkstatt, Göttingen, 2002; ISBN 3-89533-372-7
* Harald Landefeld, Achim Nöllenheidt (Hrsg.): *„Helmut, erzähl mich dat Tor!“ Neue Geschichten und Portraits aus der Oberliga West 1947–1963*; Klartext, Essen, 1993; ISBN 3-88474-043-1
* Günter Mydlak: Junge, das waren Törchen. 75 Jahre SV Sodingen. Verlag Gronenberg, 1987. ISBN 3-88265-143-1.
Salomėja Zaksaitė

**Salomėja Zaksaitė** (* 25. Juli 1968 in Kaunas) is en Schachspelerin, Juristin ut Litauen. 

## Leven
Van 1991 bit 1998 hett Zaksaitė de Hööftschool „Anima" Kaunas un van 1998 bit 2003 dat Gymnasium vun de  Technisch Universität Kaunas besöcht. Nah dat Abitur hett se van 2003 bit 2008 dat Magisterstudium vun de  Rechtswetenschapen mit de Fakspezialisieren up Kriminologie un van 2008 bit 2012 dat Promotschoonsstudium an de Rechtsfakultät vun de Universität Vilnius maakt. An' 27. Januar 2012 hett se hör Doktertitel in Straf- un Sportrecht to dat Thema *Verbreeden un Präventschonsprobleme vun de Bedroog in' [[Sport]]beriek* (lit. „Sukčiavimo sporto srityje paplitimas ir prevencijos problemos“) bi Anna Drakšienė. afslooten.

## Schachloopbahn
Siet 2003 drocht se den  Titel Internatschonaler Meester (WIM). Hör bither hööchste Elo-Tall leeg bi 2267 in' 2005. Se weer Viezmeester bi de litauisch Schachmeesterschapen vun de Fruen (1999, 2013). För de litauische Natschonalmannschap speel se bi de Schacholympiade 2002.

## Weblenken
* FIDE-Koort
* Partien vun Salomėja Zaksaitė bi chessgames.com (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Hope Lange

**Hope Lange** (* 28. November 1931 in Redding; † 19. Dezember 2003 in Santa Monica) weer en US-amerikaansch Schauspelerin. Hör vullstännig Gebortnaam luut *Hope Elise Ross Lange*.

## Leven
Över de Tätigkeit as Mannequin un Dorrstellerin an' Broadway keem Hope Lange to'n Film. An de Erfolge in' Kino mit eerste Rullen in *[[Bus Stop (Film)|Bus Stop]]* an de Siet vun Marilyn Monroe un in dat Drama *[[Peyton Place|Glut unter der Asche]]*, woför se en Oscar-Nomineeren kreeg, kunn se in hör wiedere Loopbahn nie mehr ganz heranrecken. Af Enn' vun de 1960er Johren weer se hööftsächlich för dat Feernsehn tätig.

Lange hett 1956 den Schauspeler Don Murray heiraadt, mit de se twee Kinner harr; de Ehe wurr  1961 schett. Van 1963 bit 1971 weer de Regisseur Alan J. Pakula hör Ehemann.

## Filmrullen (Utwahl)

## Weblenken

*
* utführlich Biografie up tcm.com

## Enkeld Nahwiesen
Sahara (Mehrdüdig Begreep)

**Sahara** betekent

* Sahara, gröttste Dröögwööst op de Eer,
* Demokraatsche Araabsche Republiek Sahara, Staat in Afrika,
* Sahara, düütsche Krautrock-Grupp ut de 1970er Johren,
* *[[Sahara (Album)|Sahara]]*, Musikalbum vun de US-amerikaansche Grupp House of Lords,
* *[[Sahara (1943)|Sahara]]*, US-amerikaanschen Kriegsfilm ut dat Johr 1943,
* *[[Sahara (1983)|Sahara]]*, brietsch-US-amerikaanschen Aventüerfilm ut dat Johr 1983,
* *[[Sahara (1995)|Sahara]]*, austraalsch-US-amerikaanschen Actionfilm ut dat Johr 1995,
* *[[Sahara (2005)|Sahara]]*, US-amerikaanschen Aventüerfilm ut dat Johr 2005,
* *[[Sahara (Roman)|Sahara]]*, Aventüerroman vun Clive Cussler ut dat Johr 1992,
* Sahara India Pariwar, indisch Ünnernehmen,
* Sahara Airlines, fröheren Naam vun de indischen Flaagsellschop JetKonnect,
* Sahara Airlines, ehmolige Flaagsellschop in Algerien,
* Sahara Bank, ehmolige Spoorkass in Libyen,
* Sahara Las Vegas, Hotel in de Stadt Las Vegas, Nevada, USA.

**Sahara** is de Familiennaam von

* Hideki Sahara (* 1978), japaanschen Footballspeler,
* Kenji Sahara (* 1932), japaansch Schauspeler,
* Makoto Sahara (1932–2002), japaansch Archäoloog.
York University

De **Universität York** (*York University*, **YU**) is en Universität in Toronto, Ontario, Kanada.

Vun de Utdehnen nah is se de gröttste Universität vun Kanada, vun de Studenttall her de dartgröttste. York hett meest 50.000 Studenten un 7.000 Mitarbeiter, verdeelt up twee Standöört. De bedüüdend gröttere Standoort is de „Keele Campus“, de in' Nordwesten vun de Stadt in den Stadtdeel „North York“ liggt. De lüttgere Campus heet „Glendon Campus“. An dissen Campus wurrn ok Kurse in franzöösch Spraak anboden. De Grünnen geiht torüch up dat Johr 1959.

De York University is en vun dree Universitäten in Toronto. De beid annern sünd de University of Toronto un de Ryerson University.

## Fakultäten
De Universität besteiht ut elf Fakultäten, deren Angebote sück deelwies översnieden. 

* Fakultät för Kunst
* Fakultät Natuur- un Ingenieurwetenschapen
* „Atkinson Faculty of Liberal and Professional Studies“
* Fakultät för Pädagogik
* Fakultät för Umwelttechnik
* Fakultät för Kunstwetenschap
* Glendon (tweet Campus mit en Reeg vun verscheeden Studiengänge)
* „Faculty of Graduate Studies“ (Fakultät för all Master-Studenten)
* Fakultät för Medizin
* „Osgoode Hall Law School“ (Jura)
* „Schulich School of Business“ (Wertschapswetenschapen)

Wiedere Einrichtungen sünd de negen Colleges, de Wahnruum för Studenten beeden. All Colleges vefinnen sück direkt up den Campus.

## Borns


## Weblenken

* Websteed vun de YU
Florencia Labat

**Florencia Labat** (* 14. Juni 1971 in Pergamino) is en ehmalge argentiensch Tennisspelerin.

## Loopbahn
De Linkshänderin harr hör eerst Profisaison 1988. Labat kunn in hör Loopbahn all tosommen 7 WTA-Düppeltitel winnen. Hör best Platzeeren up de Tennis-Weltranglist weer Rang 26 (September 1994 in’t Eenzel) un Rang 27 (Februar 1999 in’t Düppel). 2000 hett se hör Tenniskarriere afslooten.

De Goldmedaille in't Eenzel wunn Labat 1995 bi de XII. Panamerikaansch Spelen.

## Erfolge
### Düppel

## Weblenken
* WTA-Profil vun Florencia Labat (engelsch)
* ITF-Profil vun Florencia Labat (engelsch)
* Fed Cup-Statistik vun Florencia Labat (engelsch)
Fisch

De **Fisch** oder *Pisces* (latiensch: piscis) „Fisch“) sünd Warveldeerter mit Kemen un leevt in dat Water. In de Systematik sünd Fisch paraphyletisch, d.&nbsp;h. se billen kien natüürlich Eenheit (Monophylon), dorher sünd se en Grupp vun Deerter, de vun de Morphologie her liek sünd, man nich verwandt.  De Lehre vun de Fisch is de Ichthyologie.
Hillgriet Eilers

**Hillgriet Eilers** (* 7. März 1959 in Hint) is en düütsch Politikerin vun de FDP un weer van 2013 bit 2022 Liddmaat vun den Landdag in Neddersassen. 

Nah dat Abitur in Emden hett  Eilers klassische un moderne Sinologie un Wertschapswetenschapen an de Universität Chöttingen un in Taipeh (Republiek China) studeert un mit en Magister Artium afslooten. An dat Goethe-Institut för Düütsch as Frömdspraak hett se sück wiederbillen laaten. Dornah hett se as Lehrkraft an Hoochschoolen un Instituten arbeit. Se hörrt dat Helene-Weber-Berufskolleg an; 2011 kreeg se den Helene-Weber-Pries.

2000 is Eilers in de FDP intreeden. Dor was se Vörsitterin vun den Kreisverband Emden as ok de Liberalen Frauen Niedersachen. 2001 truck se eerstmals in den Emder Stadtraat in, in de se stellvertreden  Fraktschonsvörsitter is. 2013 wurr se in den Landdag wählt. Wiel de FDP bi de Landdagswahl 2022 nich noog Stimmen kreeg un ünner 5% bleev, keem ok Hillgriet Eilers nich weer in den Landdag.

Eilers is verheiraadt un Moder vun en Dochter.

## Weblenken
* Offiziell Websteed
* Profil up de Siet vun de Neddersasschen Landdag
* DNB-Katalog
Universidade Federal do Recôncavo da Bahia

De **Universität Recôncavo da Bahia** (Portugeesche Spraak *Universidade Federal do Recôncavo da Bahia* - UFRB) is en Universität in Cruz das Almas, Brasilien.

De Grünnen geiht torüch up dat Johr 2006.

## Borns


## Weblenken

* Websteed vun de UFRB (Portugeesch)
Silvolde

**Silvolde** is en Dörp in der nedderlannsch Gemeend Oude IJsselstreek (Achterhoek in de Provinz Gelderlaand). Se hett etwa 5500 Inwahner (2007), is 11,98 km² groot un grenzt direkt an de Lüttstadt  Terborg.

Dat kathoolsch präägt Dörp, dat in’ Karneval *Zillewold* heet, seggt man en groot Vereensleven nah. En wedderkehren Veranstalten is dat so nömmt *daklozenfeest* („Obdaklosenfest“). Överlökal Bedüüden hett dat *Almende College*: In Silvolde befinnen sück de de Schoolen *locatie Isala* (Abitur un Fackabitur, havo/vwo) as ok de 'locatie Bluemers* (Hööft- un Realschoolniveau, vmbo).

== Geschichte un Naam ==
De Naam Silvolde wurr eerstmals 1188 erwähnt. Mögelkerwies kummt he vun *suli*, en germaansch Woort för en Huus, dat ut een Ruum besteiht, un *wold*, Grund mit Strüüker. Alternative Verkloren verwiesen up den dicht vörbifleeten [[IJssel]] (*Isala*) un *wold'' (Wald).

Bi de eerst oorkundlich Nömmen vun 1188 hörr Silvolde to dat Kölner Arzbisdom, bit 1247.

## Weblenken
Le Héron

**Le Héron** is en Gemeende in dat Franzöös'sche Département Seine-Maritime (Regioon Hoochnormandie), de üm bi 248 Inwahners tellt (2004). De Stell maakt Deel ut dat Kantoon Darnétal, dat in dat Arrondissement Rouen liggt.

## Geografie
De Böverflach vun le Héron is anto 10,7 km² verspreedt, de Bevolkensdichtheit geiht üm 23,2 Inwahners pro km² to wesen.

De ünnerstahn Koort wisst de Liggen vun Le Héron tohoop mit de wichtigste Infrastruktuur un angrenzen Gemeenden.

## Demografie
Ünnerstahn Figuur wisst de Verloop vun dat Inwahnertall (born: INSEE-Tellens).

## Rutgahn Lenken
*
Jeremy Wotherspoon

**Jeremy Lee Wotherspoon** (* 26. Oktober 1976 in Humboldt, Saskatchewan) is en ehmalger kanaadsch Iesflinklöper.

In sien Loopbahn wurr he veer Mal Sprint-Weltmeester (1999, 2000, 2001 un 2003) un wunn 12 Mal den Gesamtweltcup (über 500 Meter 1998, 1999, 2000, 2002, 2003, 2004 un 2005 as ok över 1000 Meter 1998, 1999, 2000, 2001 un 2002).

Bi Olympisch Spelen kunn he dorgegen blots 1998 in Nagano en Sülvermedaille winnen. Bi de Olympisch Winterspelen 2002 in Salt Lake City gull he as groot Favorit up Gold över de 500 Meter. He keem aber bi sien Rennen to Fall un harr dormit kien Medaillenchance mehr. In Turin 2006 belegg he över 500 Meter Platz 9 un över 1000 Meter Platz 11.

To’n Anfang vun den Iesflinkloop Weltcup 2007/08 leep de Kanadier up de fröhere  Olympiabahn vun Salt Lake City en nee 500-Meter-Weltrekord. He hett dor de olt Bestleistung vun Lee Kang-Seok um 22 Hunnertstel Sekunn up 34,03 Sekunn verbetert. 

Jeremy Wotherspoon wull 2008 in Berlin sien 50. Weltcupsieg över de 500 Meter halen, lannen de he aber in’t Krankenhuus. In en Kurv is he unglückelk in de Bande rutscht un hett sück dorbi den linken Böverarm braken.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken

*Fotos von Jeremy Wotherspoon bi ''DESGphoto''
*Statistik bi ''Speedskatingnews''
To Catch a Thief

**To Catch a Thief** betekent

* *[[To Catch a Thief (Roman)|To Catch a Thief]]*, Thriller-Roman vun den US-amerikaanschen Schriever David Doge ut dat Johr 1952,
* *[[To Catch a Thief (1936)|To Catch a Thief]]*, brietsche Filmkummedie ut dat Johr 1936,
* *[[To Catch a Thief (1955)|To Catch a Thief]]*, US-amerikaanschen Thriller vun Alfred Hitchcock ut dat Johr 1955 (na den Roman).
Domenico Piemontesi

**Domenico Piemontesi** (* 11. Januar 1903 in Boca; † 31. Mai 1987 in Borgomanero) weer en italieensch Radrennfohrer.

As de gröttste Erfolg in de Radsport-Loopbahn vun Domenico Piemontesi wurrd de darte Platz bi de UCI-Straaten-Weltmeesterschapen 1927 vun de Profis up den Nürburgring, achter Alfredo Binda und Costante Girardengo ansehn, nahdem he bi de Straaten-WM vun de Amateure 1924 in Paris up den neegenten Platz kommen weer. 16 Johr lang, van 1922 bit 1938, weer he Profi-Radrennfohrer. 

1922 wunn he dat Tre Valle Varesine. 1925 keem he mehrfack up den 2. Platz, so as bi de *[[Coppa Bernocchi]]*. 1927 wunn he den *[[Giro dell’Emilia]]*, 1928 den *[[Groot Sassenpries]]* un keem bi de Weltmeesterschap 1929 in Zürich up Platz 9. 1932 wunn he dat *[[Trittico Lombardo|Tre Valle Varesini]]* en tweet Mal un 1933 kunn he de  *[[Lombardei-Rundfohrt]]* schrieven. 1932 belegg he bi dit Rennen den 2. Platz  un 1934 den 3. Platz. Bi den Klassiker *[[Mailand-Sanremo]]* keem he dreemal up den darten Platz. 

13mal is Piemontesi bi den *[[Giro d’Italia]]* an den Start gahn un wunn all tosommen 11 Deelstrecken. 

## Weblenken
* Domenico Piemontesi in de Datenbank vun Radsportseiten.net
* Domenico Piemontesi up memoire-du-cyclisme.net
Ernst Molis

**Ernst Molis** (* 7. Januar 1905 in Köln-Nippes; † 19. März 1977) weer en düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun de CDU. 

## Leven un Berop
Nah den Schoolbesöök hett he en koopmännisch Utbillen afslooten un weer as koopmännisch Angestellter tätig. Af 1954 weer Molis Geschäftsführer vun de *Aktion Jugendschutz/Landesarbeitsstelle Nordrhein-Westfalen*.

1945 wurr he Liddmaat vun de CDU un weer in tallriek Parteigremien aktiv. 
 
Van' 20. April 1947 bit to'n 20. Juli 1962 weer Molis Liddmaat vun den Landdag Noordrhien-Westfalen. He wurr jeweils direkt wählt. Buterdem weer he van 1946 bit 1950 Liddmaat in den Stadtraat Köln.

## Weblenken
* DNB-Katalog
* Ernst Molis up de Siet vun den Landdag Noordrhien-Westfalen
Blackmail

**Blackmail** (engelsch för Afpressen) betekent

* *[[Blackmail (1920)|Blackmail]]*, US-amerikaansch Filmdrama ut dat Johr 1920,
* Blackmail, düütsche Band,
* *[[Blackmail (1929)|Blackmail]]*, brietsch Kriminalfilm vun Alfred Hitchcock ut dat Johr 1929,
* *[[Blackmail (1939)|Blackmail]]*, US-amerikaansch Film ut dat Johr 1939,
* *[[Blackmail (1947)|Blackmail]]*, US-amerikaansch Film Noir ut dat Johr 1947,
* *[[Blackmail (Feernsehreeg)|Blackmail]]*, brietsche Feernsehreeg ut dat Johr 1965,
* *[[Black Mail]]*, indischen Film ut dat Johr 1973,
* *[[Blackmail (1991)|Blackmail]]*, US-amerikaansch Feernsehfilm ut dat Johr 1991,
* *[[Blackmail (2005)|Blackmail]]*, indischen Thriller ut dat Johr 2005.
Anders Franzén

**Anders Franzén** (* 23. Juli 1918; † 8. Dezember 1993) weer en sweedsch Marinetechniker un Amateur-Marinearchäoloog. 

He hett an de Königlich Technische Hoochschool in Stockholm studeert. Berühmt wurr he dordör, dat he dat Wrack vun dat 1628 in’ Haben vun Stockholm sunken Kriegsschipp Vasa weer upfunnen hett. He hett sück aber ok an dat Upfinnen un Bargen vun anner Scheep bedeeligt.

## Weblenken
* Vasamuseum (düütsch)
* Franzen bi Find a Grave (engelsch]
The 39 Steps

**The 39 Steps** betekent

* *[[The Thirty-Nine Steps (Roman)|The Thirty-Nine Steps]]*, Aventüer-Roman vun den schottschen Schriever John Buchan,
* *[[The 39 Steps (1935)|The 39 Steps]]*, brietsch Thriller vun Alfred Hitchcock ut dat Johr 1935,
* *[[The 39 Steps (1959)|The 39 Steps]]*, brietsch Thriller ut dat Johr 1959,
* *[[The Thirty Nine Steps (1978)|The Thirty Nine Steps]]*, brietsch Thriller ut dat Johr 1978,
* *[[The 39 Steps (2008)|The 39 Steps]]*, brietsch Feernsehfilm ut dat Johr 2008,
* *[[The 39 Steps (Drama)|The 39 Steps]]*, Theaterstück na den Roman ut dat Johr 2005,
* 39 Steps, kanaadsche Alternativ- un Punk-Rock-Grupp,
* *[[39 Steps (Album)|39 Steps]]*, Musikalbum vun den Gitarrspeler John Abercrombie ut dat Johr 2013.
Plutino

**Plutinos** – nich to verwesseln mit de Plutoiden – stellt in de Astronomie en sünnere Grupp vun Asteroiden dor: Betekent warrt dormit de Objekten ut’n Kuipergördel, de glieke Bahnelementen as Pluto hebbt. Jemehr Ümloopbahnen staht in en 3:2-Bahnresonanz to de Ümloopbahn vun Neptun un blieft dordör bestännig. In de Tiet, in de Neptun dreemol üm de Sünn löpt, ümkreist ehr de Plutinos tweemol. Dör disse Synchronisatschoon kamt de Himmelskörpers nich in de Neeg vun’n Neptun. Annerre Ümloopbahnen weern nich över längere Tiet bestännig. Blangen de Twotinos sünd de Plutinos de bekanntsten resonanten Kuipergördel-Objekten

Ruchweg 63 Johren na Pluto sülvst weern vun’n 14. bit 17. September 1993 achter’nanner veer Plutinos opdeckt. Opstunns warrt de Tall vun de grötteren Plutinos (mehr as 100 km Dörmeter) op mehr as dusend schätzt. Man, to Tiet gifft dat noch nich veel Weten över de Kuipergördle-Objekten (KBOs), so dat de Afschätzen noch nich nipp un nau is.

## Entstahn
Na hüütige Överleggen sünd dör de Gasresen to de Tiet, as dat Sünnsystem sik billt hett, mööglicherwies Planetesimalen in dat butere Rebeet (Kuipergördel un Oortsche Wulk) aflenkt worrn. Dorbi hett sik de Ümloopbahn vun’n Neptun vergröttert. Modellreken hebbt nawiest, dat de Neptun dorbi op sien Weg de Objekten, de al dor weern, in de 3:2-Resonanz jüst as’n Sneeploog vört sik herschaven hett. 

## Grote Plutinos

## Kiek ok
* List vun de Asteroiden
* Transneptunsch Objekt
* Zentauren

## Weblenken
* David Jewitt (University of Hawaii) – Plutinos (Engelsch)
Plutoid

En **Plutoid** is in de Astronomie en transneptunschen Dwargplanet. De Begreep dröff nich mit de Plutinos dör’nanner bröcht warrn, ok wenn enkelte Himmelskörper to beide Gruppen tohöörn doot.

## Definitschoon
De Internatschonale Astronoomsche Union (IAU) hett an’n 11. Juni 2008 beslaten, dat de Plutoiden en Ünnerklass vun de Dwargplaneten wesen schüllt. Dorna is en Plutoid en Objekt, dat en Ümloopbahn üm de Sünn hett un noog Masse opwiest, üm dör sien egene Swoorkraft en hydrostaatsche Gliekgewichtsform (ruchweg kugelförmig) antonehmen. Butendem drööft se jemehr Ümloopbahn nich vun annere Objekten freerüümt hebben, as dat bi de Planeten is un dat dröff sik bi jem ok nich üm en Maand hanneln.

In’n Ünnerscheed to annere Dwargplaneten mööt Plutoiden en grote Halfass opwiesen, de grötter is as de vun’n Neptun. Na disse Egenschoppen is de Dwargplanet (1) Ceres vun de Pöutoiden utslaten, vunwegen dat he in’n Asteroidengördel twüschen Mars un Jupiter liggt un dormit en lüttere Halfass hett as Neptun.

To de Tiet, as de Begreep defineert worrn is, geev dat blots twee Objekten, de to de Plutoiden reken warrn künnen. Dat weer to’n een (134340) Pluto sülvst, vun den de Naam afleidt is, un to’n annern de wat gröttere (136199) Eris. Intwüschen sünd noch annere Plutoiden identifizeert worrn, un daat is antonehmen, dat noch en Reeg vun Objekten dorto kummt.

## Toorden
Vun de *International Astronomical Union’s Committee on Small Body Nomenclature* (CSBN) un de *IAU Working Group for Planetary System Nomenclature* (WGPSN) sünd dorto Richtlienen opstellt worrn. In tokamen Tieten schüllt all Himmelskörpers as Plutoiden gellen, de en grote Halfass grötter as de vun Neptun hebbt un en afsluute Helligkeit heller as +1&nbsp;mag opwiest. Dat en Objekt as Dwargplanet richtig inordent is oder to’n Asteroiden torüchordent warrt, schall dör wietere Beobachten verkloort warrn.

## Liste vun der Plutoiden
* (134340) Pluto
* (136199) Eris
* (136472) Makemake
* (136108) Haumea

### Möögliche wietere Plutoiden (Utwahl)
* (20000) Varuna
* (50000) Quaoar
* (90377) Sedna
* (90482) Orcus

## Borns
Kari Ylianttila

**Kari Sakari Ylianttila** (* 28. August 1953 in Rovaniemi) is en ehmalger finnischer Skispringer un aktiv Skisprungtrainer.

To'n eersten Mal bi en internatschonalen Wettstried is he 1971 bi de Veerschanzentournee, aber sien Karriere leep ehrder langsam an. So bleev sien gröttste Spood de Gewinn vun de 26. Veerschanzentournee in' Winter 1977/78; he wunn in Bischofshofen, keem in Innsbruck un Garmisch-Partenkirchen up den tweeten un in Oberstdorf up den darten Platz. Dornah gelung hüm aber ok kien Sieg mehr un 1982 hett he sien aktiv Loopbahn afslooten. 1972 un 1980 hett he an de Olympisch Winterspelen deelnommen.

Van 1987 bit 1994 weer Yliantitila den Trainer vun de finnisch Skisprungmannschap, de he to tallriek Medaillenerfolgen führen dee. Jüstergrad legendär sünd de nich selten handfast Utnannersetten, de he sück mit Matti Nykänen, sien besten, aber ok besünners licht düll wurrn, Springer, leefert hett.
 
Van 1994 bit 2004 weer he Trainer vun de amerikaansch Skisprungmannschap un hett sien Wahnsitt nah Park City verleggt. Sien Upgaav weer dat, bi to de Olympisch Winterspielen 2002 in Salt Lake City en konkurrenzfähige amerikaansch Mannschap to formen; de USA weern in't Skispringen bit to disse Tiet ehrder en  Entwicklungsland. Dat Teel wurr blots bedingt reckt. Ylianttila hett dat woll in de 1990er Johren schafft, mit Alan Alborn un Clint Jones twee Springer an de Welttipp rantoführen, aber bi de Olympisch Spelen keem de amerikaansch Mannschap blots up Platz 11. 

In' Winter 2004/05 is Ylianttila as Trainer to'n sweedschen Skiverband wesselt. Van' Juli 2005 bit 2010 weer he denn Trainer vun de japaansch Mannschap. 

## Weblenken
* Kari Yilianttila up de Sieden vun de FIS (engelsch)
* Indrag bi Sportsreference.com (engelsch)
Bloodgift

En **Bloodgift** oder **Hämotoxin** (vun *hämo* „Blood“ un *toxin* „Gift“) is en Stoff, de dör sien cheemsch Egenschoppen dat Blood, dat Bloodstollen oder dat Bloodbilln so verännert, dat de Transport- un Stoffwesselfunkschonen vun’t Blood minnert oder vullstännig hinnert warrt. Bedropen sünd dorvun vör allen de Roden Bloodkörpers un dat Knakenmark, wat to’n Schaden an’n Bloodkreisloop bit hen to’n Kreisloopkollaps föhren kann

En bekannt Bispeel för en Bloodgift is Kohlenstoffmonoxid (CO). Dor sien Egenschoop, sik faster an’t Hämoglobin to binnen as Suerstoff, warrt dör dat Gas de Versorgen vun de Zellen mit Suerstoff över’t Blood minnert. Anners as bi’t Zellgift – dorto höört ünner annern eenige Slangengiften, Benzol oder Dioxinen – warrt dör dat Bloodgift de Zellen nich sülvst angrepen, man de Schaden warrt dör Ünnerversorgen vun Suerstoff oder Nehrstoffen veroorsaakt.

En Nervengift wirkt dorgegen schaadhaft op dat Nervensystem. Dorto höört eenige Drogen aver ok Pielgiften as Curare oder Bufotenin.
Guus van Hecking-Colenbrander

**Guus van Hecking-Colenbrander** (eegentlich: Gustaaf Paul van Hecking-Colenbrander; * 7. November 1887 in Sourabaja; † 13. März 1945 in Zeist) weer en  nedderlannsch Footballspeler. He is de Söhn vun Johan Hendrik van Hecking Colenbrander ut de Nedderlannen un sien indoneesch Fru Catharina Rica Geertruida Couperus.

## Loopbahn
### Vereen
In den Nedderlannen speel van Hecking-Colenbrander för Velocitas Breda.

### Natschonalmannschap
Sien eerst un eenzig Lännerspeel för de Nedderlannen hett van Hecking-Colenbrander an' 10. Mai 1908 bi en spoodriek Früendschapsspeel gegen de Mannschap ut Frankriek bestreeden, dat 4:1 för de Nedderlannen utgung. Dorbi stunn de Afwehrspeler in dat Team vun Bondstrainer Cees van Hasselt in de Startformatschoon vun de  *Oranije*.

## Weblenken
* Indrag in de Datenbank vun Weltfussball.de
* Guus van Hecking-Colenbrander in dr Datenbank vun transfermarkt.de
* Guus van Hecking-Colenbrander in de Datenbank vun wereldvanoranje.nl
* List vun de in't Utland boren nedderlannsch Natschonalspeler up rsssf.com
* Bild vun de Natschonalmannschap van'  10. Mai 1908 up beeldbank.nationaalarchief.nl

## Enkeld Nahwiesen
Fred Stolle

**Frederick ''Fred'' Sydney Stolle** (* 8. Oktober 1938; †  5. März 2025) weer en ehmalger austraalsch Tennisspeler.

He wunn in sien Loopbahn de Herrenenzel bi de French Open 1965 (Endspeel gegen Tony Roche]) un US Open 1966 (Endspeel gegen John Newcombe). De Titel bi de austraalsch Meesterschapen un in Wimbledon kunn he nie nich winnen, ofschons he tweemal bi de Australian Open un dreemal bi de engelsch Meesterschapen in't Finale stunn. 

In't Düppel harr he mehr Spood as in't Eenzel. So wunn he dreemal de Australian Open, tweemal Wimbledon, tweemal de French Open un dreemal de US Open. Ok in' Mixed hett he all tosommen fiev Grand-Slam-Turniere wunnen.

Mit de austraalsch Mannschap wunn he van 1964 bit 1966 den Davis Cup. Sie hööchste Platzeeren up de Tennis-Weltranglist weer Platz 2 in dat Johr 1966.

1985 wurr he in de International Tennis Hall of Fame upnommen. 

## Weblenken
* ATP-Profil vun Fred Stolle (engelsch)
* ITF-Profil vun Fred Stolle (engelsch)
* Davis-Cup-Statistik vun Fred Stolle (engelsch)
* Fred Stolle in de „International Tennis Hall of Fame“ (engelsch; mit Bild)
Scott Brash

**Scott Brash**, MBE (* 23. November 1985 in Peebles, Schottland) is en britisch Springrieder.

Sien Vader weer Jockey un so keem he all mit söben Johr to Peer un hett mit negen Johr sien eerst Turnier reeden. 

2010 is he bi de Weltriederspelen in dat US-amerikaansch Lexington antreden un keem in't Eenzel up Rang 37. Bi de Olympisch Spelen 2012 in London wunn he mit de britisch Equipe de Goldmedaille, in't Eenzel keem he up den 5. Platz. In de Johren 2013 un 2014 wunn he jewiels de Gesamtwertung vun de Global Champions Tour. Mit den Siegen in de Groot Priesen vun Genf 2014 un Aken 2015 gelung dat Scott Brash as eerst Rieder, en Bonus vun 500.000 Euro in' Rahmen vun den Grand Slam vun de Springrieder to winnen.

Van Dezember 2013 (as he Ben Maher aflööst harr) bit März 2015 un weer siet Mai 2015 hett Brash de Führung in de Springrieder-Weltranglist inne.

## Peer (Uttoog)

* **Hello Sanctos** (*2002, gung tovör ünner de Naam *Sanctos van het Gravenhof* in' Sport), bruun Belgischer Sportpeerd-Wallach, Vader: Quasimodo van de Molendreef, Modervader: Nabab de Reve; tovör vun Peter Wylde, Katharina Offel, Koen Vereecke, Alexander Kumps un Willem Greve reeden
***Ursula XII** (* 2001), bruun Schottsch Sportpeer-Stute, Vader: Ahorn; Modervader: Papageno
* **Hello Intertoy Z** (* 1999), bruun Zangersheider Wallach, Vader: Interadel, Modervader: Centauer; toletzt in' April 2014 in' internatschonalen Sport insett
* **Hello Whiskey Mac IV** (* 2003), bruun Schottsch Sportpeer-Wallach, Vader: Emilion, Modervader: Burggraff; af November 2013 vun Louise Saywell reeden

## Wat he schafft hett
### Championate un Weltcup
* Olympisch Spelen
** 2012, London: mit *Hello Sanctos* 1. Platz mit de Mannschap un 5. Platz in' Eenzel
* Weltriederspelen
** 2010, Lexington KY: mit *Intertoy Z* 9. Platz mit de Mannschap un 37. Platz in' Eenzel
* Europameesterschapen:
** 2013 in Herning: mit *Hello Sanctos* 1. Platz in de Mannschap un Platz 3 in' Eenzel

## Weblenken
* 
* Scott Brash in de Datenbank vun Sports Reference.com (engelsch)
* Internetseite von Scott Brash (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Knieptaang

De **Knieptaang**, ok **Biettaang** nömmt, is en Taang mit twee kielförmig Sneeden.

De Knieptaang deent to dat Ruttrecken van Nagels un to dat Afkniepen vun Draht oder dünn Metallstiften. Se is ut Warktüückstahl maakt un en vun de öldsten Taangformen överhoopt. Ja nah Grött un  orm vun den Taangkopp laaten sück mit en rullen Hebelbewegung Nagels un Krampen ut fasten Ünnergrund ruttrecken.

## Weblenken

## Enkeld Nahwiesen
Flagg vun Rhode Island

De **Flagg vun [[Rhode Island]]** wurr 1877 inführt un 1897 ännert.

De Flagg is mest quadratisch un witt. Se wiest in de Midden en golden Anker as Symbol för Haapen, de vun 13 golden Steerns ümgeven is. De staht för de oorsprünglich 13 Kolonien un den Status vun Rhode Island as 13. Staat, de de Verfaaten vun de USA ratifizeert hett. En blau Band ünnerhalv vun den Anker drocht in golden Bookstaven dat Staatsmotto: „*HOPE*“ (*Haapen*). 

De Flagg vun Rhode Island wurr in de hüüdig Form 1897 formal inführt un wurrd faken mit en golden Soom an de Ränder dorstellt. 

## Weblenken
* Rhode Island State Laws: § 42-4-3 State flag (engelsch)
* The Rhode Island State Flag (engelsch)
Bruno Garzena

**Bruno Garzena** (* 2. Februar 1933 in Venaria Reale, Piemont; † 30. Juli 2024 in Turin) weer en italieensch Footballspeler. 

Der Afwehrspeler fung sien Loopbahn 1952 bi Juventus Turin an, hett aber vör den Vereen eerstmal blots een Speel maakt. In de Saison 1953/54 hett he den för U.S. Alessandria Calciospeelt, bevör he weer nah Juve torüchgung un dor bit 1962 bleev, wobi he in de Saison 1960/61 an Vicenza Calcio utlehnt wurr. Mit Juve wunn he in disse Tiet 1958 und 1960 de italieensch Meesterschap un 1959 und 1960 de italieenschen Pokal. 

1962/63 speel he för FC Modena, de Saison dorup för SSCNeapel, bevör he 1964 -1966 sien Loopbahn bi ASD Calcio Ivrea utklingen leet. En Door hett he in sien gesamte Profi-Loopbahn nich schaaten. 

För die italieensch Natschonalmannschap hett he 1958 een Lännerspeel maakt. 

## Weblenken
* Bruno Garzena bi National-Football-Teams.com (engelsch)
* Översicht mit Bild (italieensch)
Rikard Nordraak

**Rikard Nordraak** (* 12. Juni 1842 in Christiania; † 20. März 1866 in Berlin) weer en norweegsch Komponist. He hett in dat Öller vun 18 Johr de norweegsch Natschonalhymne *[[Ja, vi elsker dette landet]]* („Ja, wi leevt dit Land“) nah en Gedicht vun Bjørnstjerne Bjørnson komponeert.

## Leven
Nordraak wurr in de norweegsch Hööftstadt boren, studeer aber in Kopenhagen. Mit 18 Johren truck he nah Berlin un studeer bi Theodor Kullak un Friedrich Kiel. He is mit man blots 23 Johr in Berlin an Tuberkulose storven un wurr up den Karkhoff IV vun de Gemeend  Jerusalems- un Nee Kark in Berlin-Kreuzberg begraven. Nordraak weer en Vedder vun  Bjørnstjerne Bjørnson un en Früen vun Edvard Grieg, de he mit sien Idee vun en eegenständig norweegsch Musik stark beinfloot hett. To sien Dood hett Grieg en Truermarsch komponeert.

De 40. Doodsdag in dat Johr 1906 weer Anlaat, dat Graff repräsentativer to gestalten. In' Rahmen vun en Festakt hett de middlerwiel gries Bjørnson en fiev Meter hohgen Granitsteen ut  Norwegen enthüllt, de up dat Berliner Graff vun Nordraak upstellt wurr. 

1925 wurrn de Liek exhumeert un in Oslo up den Vår Frelsers Gravlund, den norweegschen Natschonal-Karkhoff, weer bisett. De prächtige Graffanlaag in Berlin bleev aber erhollen. 

In Oslo (dormals Kristiania) wurr vun den Bildhauer Gustav Vigeland 1911 en Statue upricht.


Bild:Rikard Nordraak-first grave in Berlin-ME fec.jpg|Rikard Nordraak sien eerst Graffsteen in  Berlin-Kreuzberg, Karkhoff IV vun de Gemeend Jerusalems- un Nee Kark
Bild:Rikard Nordraak-first grave in Berlin-backside-ME fec.jpg|Rikard Nordraak sien eerst Graffsteen (Rücksiet, Detail)
Bild:Rikard Nordraak's tombstone.jpg|Rikard Nordraak Graff siet 1925 up den Vår Frelsers Gravlund in Oslo, Norwegen


## Weblenken
Ron Carter

**Ron Carter** (* 4. Mai 1937 in Ferndale, Michigan) is en US-amerikaansch Jazz-Bassist. Mit över 2.500 Alben is he en vun de an’n Meesten produzeert Bassisten is de Historie vun den Jazz.  

Sien Karriere fung bi Gil Evans (*[[Out of the Cool]]*, 1960) an un gung denn wieder in dat Miles-Davis-Quintett vun de 1960er Johren mit Herbie Hancock, Wayne Shorter un Tony Williams. Carter speel ok in Soloprojekten mit Hancock un Shorter as ok in dat 1977 grünnd Nahfolge-Quintett V.S.O.P.. 

Wiederhenn speel un produzeer he mit Antônio Carlos Jobim, McCoy Tyner, Stanley Turrentine, Freddie Hubbard, Stan Getz, Coleman Hawkins, Joe Henderson, Horace Silver, Kenny Burrell, Milt Jackson, Billy Cobham, un völ anner bedüüdend Jazzmusiker. 

Ok as Bandleader speel he mehr as 20 Alben in. Ebenso is he to hörrn up dat inflootriek *[[The Low End Theory]]* vun de alternativ Hip-Hop Group A Tribe Called Quest. Ron Carter lehrt an de Eastman School of Music.

## Diskografisch Henwiesen

### Alben ünner eegen Naam
* *Where?* (1961) Prestige Records
* *All Blues* (1973) CTI Records
* *Blues Farm* (1973) CTI Records
* *New York Slick* (1980) Milestone Records
* *The Bass and I* (1997) Blue Note 
* *Orfeu* (1999) Blue Note
* *Stardust* (2002) Blue Note
* *The Golden Striker* (2003) Blue Note 
* *Dear Miles* (2007) Blue Note
* *Jazz and Bossa* (2008) Blue Note

### Alben as Bandliddmaat
*Herbie Hancock - *Empyrean Isles*, *[[Maiden Voyage]]*, *Speak Like A Child*, *[[V.S.O.P. (Album)|V.S.O.P.]]*, *Third Plane*
*Joe Henderson - *Power To The People*
*Sam Rivers - *Fuchsia Swing Song*, *Contours*
*Eric Dolphy - *Out There* (1960)
*Andrew Hill - *Grass Roots*, *Lift Every Voice*, *Passing Ships*
*Bobby Hutcherson - *Components*
*Wes Montgomery - *So Much Guitar* (1961), *Tequila*, *California Dreaming*
*Oliver Nelson - *Sound Pieces*
*Miles Davis - *Quiet Nights* (1962), *Four and More*, *[[My Funny Valentine (Album)|My Funny Valentine]]*, *Live At the Plugged Nickel*, *[[Miles Smiles]]*, *[[E.S.P. (Album)|E.S.P.]]*, *[[Nefertiti (Album)|Nefertiti]]*, *Miles In the Sky*, *Seven Steps To Heaven*, *The Sorcerer*, *Water Babies*
*Wayne Shorter - *Speak No Evil* (1964), *The All Seeing Eye*
*McCoy Tyner - *The Real McCoy*, *Expansions*, *Trident*, *Counterpoints*, *Supertrios*, *Extensions* (1970)
*Archie Shepp - *[[The Way Ahead]]* (1968)
*Quincy Jones - *Gula Matari* (1970)
*Freddie Hubbard - *Red Clay* (1970), *Empyrean Isles*, *First Light*
*Donald Byrd - *Electric Byrd* (1970)
*Roberta Flack - *First Take* (1970), *Quiet Fire *(1971), *Killing Me Softly* (1973)
*Billy Cobham - *Spectrum* (1973)
*Herbie Hancock, Wayne Shorter, Ron Carter, Tony Williams, Wallace Roney: *[[A Tribute to Miles]]* (1992)

## Literatur
* Ian Carr u. a. *Jazz Rough Guide* Metzler, Stuttgart 1999; ISBN 3-476-01584-X
* Leonard Feather, Ira Gitler: *The Biographical Encyclopedia of Jazz.* Oxford University Press, Oxford usw. 1999; ISBN 978-0-19-532000-8
* Martin Kunzler, *Jazz-Lexikon Bd. 2.* Reinbek 2002; ISBN 3-499-16513-9
* Christian Broecking: Herbie Hancock - Interviews. Creative People Books, 2010, ISBN 978-3-938763-12-4.

## Weblenken

* Ron Carter Official Website (engelsch)
Bobby Falta

**Bobby Falta** (* 1941 in Soltborg) is en düütschen Tater un Jazzgitarr-Speler. Vun 1945 af an leevt he in Memmingen. As Gitarrnspeler hefft Barney Kessel un Wes Montgomery Indruck maakt up em. He speel toeerst mit Joseph Reinhardt un denn in verscheden Gruppen mit Schnuckenack Reinhardt. Dör den sien Quintett, wat he 1967 mit grünnt harr, is he sunnerlich bekannt wurrn. Dor hett he ok vun 1972 af an as Solo-Gitarrspeler in mitmaakt. 1975 hett he dat Quintett verlaten un denn mit Zipflo Reinhardt, Pony Poindexter, Frank St. Peter, Wolfgang Lackerschmid, Wolfgang Lauer un Ingo Hirt Musik maakt. Tohopen mit sien Söhn Lancey (* 1965) speelt he Gitarrnduo. Dor hett he 1994 den Kulturpries vun de Stadt Memmingen for kregen. Towielen, wenn se as Trio uptreden wüllt, kummt dor noch Peter Bockius mit to. Bito unnerhollt he noch en Hannel mit Ooldiesen un Antiquitäten. 

## Platen
* Lancy Falta *Gypsy Stream* (Bayla 2007)

## Weblenken
* Porträt von Bobby & Lancy Falta
* Porträt (Hessischer Rundfunk)
* Porträt un Deel vun en Diskographie bi DjangoStation (engelsch)
Holzmanno Winterstein

**Holzmanno Winterstein** (* 1952 in Molsheim/Elsass) is en düütschen Gitarrnspeler un maakt Taternmusik. He höört sülms to de Volksgrupp vun de Tatern mit to. Lange Tied hett he mit siene Ollern un Bröder un Süstern in Mainz leevt. Vun sien Vadder Prinzo Winterstein hett he Gitarr spelen lehrt. 1969 al hett he mit 17 Johren in Schnuckenack Reinhardt sien Quintett mit speelt. Dree Johr later, dat weer in'n September 1972, hett he tohopen mit sien Broder Ziroli Winterstein in dat „Häns’che Weiss-Quintett“ mitmaakt. Dat weer dormols nee up maakt wurrn. Ziroli weer twee Johre jünger, as he un speel ok Gitarr. Later hett he mitmaakt bi den *Hot Club the Zigan* vun Schmitto Kling un bi Wawau Adler sien Trio.

## Platen (Utwahl)
* *Musik Deutscher Zigeuner – Schnuckenack Reinhardt Quintett*, Vol. 2 (Da Camera Song, LP, Eerste Uplage November 1969, upnahmen: 10./11. Juni 1969)
* *Musik Deutscher Zigeuner – Schnuckenack Reinhardt Quintett*, Vol. 3 (Da Camera Song, LP, Eerste Uplage September 1970, upnahmen: 13./14. Mai 1970; Live-Upnahmen ut Heidelbarg,D un Ludwigsborg, D)
* *Musik Deutscher Zigeuner – Schnuckenack Reinhardt Quintett*, Vol. 4 (Da Camera Song, LP, Eerste Uplage April 1972, upnahmen: 29./30. November 1971)
* *Musik Deutscher Zigeuner – Häns’che Weiss Quintett*, Vol. 5 (Da Camera Song, LP, Eerste Uplage März 1973, upnahmen: 26./27./28. September 1972)
* *Musik Deutscher Zigeuner – Häns’che Weiss Quintett*, Vol. 6 (Da Camera Song, LP, Eerste Uplage Mai 1974, upnahmen: 29./30./31. Oktober 1973)
* *Häns’che Weiss Quintett: Dja Maro Drom* (Electrola, LP, Eerste Uplage September 1974, upnahmen: 1.–5. Juli 1974)
Bundsautobahn 105

De **Bundsautobahn 105** (afkört as **BAB&nbsp;105** oder ok **A&nbsp;105**) weer inst en korte Autobahn in Berlin mit blots 1&nbsp; km Läng. In’t Johr 2006 is se to en Opfohrt vun de A&nbsp;111 rünnerstoopt worrn un warrt siether as Twieg vun de A&nbsp;111 föhrt, de se in’n Noorden vun Berlin mit den Kurt-Schumacher-Platz verbinnen deit (ehmolig Autobahnkrüüz Reinickendorf).

Na de fröheren Överleggen in’n Flachennüttplaan för Berlin vun 1965 schüll de dormols plaante un denn as A&nbsp;105 betekente Autobahn tosamen mit de A&nbsp;103 de so nöömte „Westtangent“ billn. Se weer denn ok lang noog worrn, dat se duersom en egene Autobahntall hebben künnt harr. Na dat Trüchstopen warrt dat Autobahnstück in’n Anlehnen an de fröhere Tall faken ok as *Tobringer 105* betekent.

In de Tiet vun 1975 bit to de Düütsche Wedderverenigen harr de Autobahn de Tall A&nbsp;11.

## Weblenken

* Vullstännige Beschrieven vun’n Verloop (hdt.)
Robert Davi

**Robert Davi** (* 26. Juni 1953 in New York) is en US-amerikaanschen Schauspeler un Opernsinger.

## Leven un Wark
Davi weer al as Kind vun de Musik un vun’t Singen andoon. Bi en US-wieten Opernwettstriet hett he en Pries wunn un künn dorüm na Italien gahn, woneem he in Florenz bi Tito Gobbi studeert hett. Sien Debüt harr he mit 19 Johren mit de Long Island Lyric Opera.

Sien Loopbahn as Schauspeler füng 1977 an de Siet vun Frank Sinatra an in den Feernsehfilm *Contract on Cherry Street* an. He harr denn en Reeg vun Gastoptreden in verschednee Feernsehregen un is 1985 mit den Film *The Goonies* bekannter worrn. Een Johr later speel he tosamen mit Arnold Schwarzenegger in den Film *Raw Deal*. Wietere Grote Rullen harr he in *Die Hard* un *License to Kill*, in den he den Gegenspeler to James Bond weer. In’t Feernsehn is Davi sünners dör de Feernsehreeg *Profiler* bekannt worrn, in de he een Hööftrull speelt hett.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Davi weer bit hüüt (März 2014) acht mol för Filmpriesen vörslahn, vun de he söven wunnen hett: de Priesen weern all för den Kummedie-Film *The Dukes*, dorünner den *[[Queens Spirit Award]]* för den *Besten Speelbaas* un den *Besten Produzent*.

## Weblenken
Charles Francis Laseron

**Charles Francis Laseron** (* 6. Dezember 1887 in Manitowoc, Wisconsin; † 27. Juni 1959 in Sydney), weer en in de USA boren austraalsch Naturwetenschapler,  Malakoloog un Polarforscher.

De Öllern vun Charles Laseron weern Reverend David Laseron, un de sien Fru Frances, borene Bradley. De stammen beid ut England. 

Charles hett de St Andrew's Cathedral School in Sydney, New South Wales besöcht. Later hett he an dat Sydney Technical College sien Diplom-Afsluss kreegen. 1911-1914 weer he Liddmaat vun de Australasian Antarctic Expedition ünner (Sir) Douglas Mawson.

1919 hett he de Bankangestellte Mary Theodora Mason heiraadt, mit de he een Söhn un een Dochter harr. 1929 wurr he Geschäftsmann un Auktionator för Antiquitäten, Münten un Breefmarken un wurr er ansehn Philatelist. Mit Utbröök vun den Tweeten Weltkrieg hett he sück as Freewilliger meld, wurr aber 1944 wegen Bronchitis un Hartproblemen weer entlaaten. 

Laseron is an’ 27. Juni 1959 in dat Concord Repatriation General Hospital in Sydney storven.

## Arbeiten
* *An Autobiography*, Sydney, 1904 
* *From Australia to the Dardanelles*, 1916
* *South with Mawson*, 1947 
* *The Face of Australia*, 1953
* *Ancient Australia*, 1954

## Weblenken
* Biografie mit Foto (engelsch)
Wawau Adler

**Josef „Wawau“ Adler** (* 25. Januar 1967 in Karlsruhe) is en düütschen Tater un Jazz- Gitarrenspeler. Siene Wuddeln hett he sunnerlich in den Taternjazz. 

## Leven un Wark
Adler stammt ut en Familie vun düütsche Sinti-Musikers. Mit negen Johren fung he an, Gitarr to spelen. Unner den Infloot vun Biréli Lagrène hett he sik dor mit 12 Johren mehr mit ut'neen sett un hett mit 13 Johren siene eersten Kunzerte geven. As he um un bi 20 Johre oold weer, hett he he sik mit allerhand nee Saken afgeven un sik ok mit Mainstream Jazz, Bebop un Jazzrock befaat.
1991 hett he sien eerst Album inspeelt un achterna is he en poor Mol in Westeuropa up Tournee gahn. 2003 hett he up dat * Django Reinhardt Festival* in Samois-sur-Seine een vun de groten Kunzerte geven. Vun 2007 af an is he ok in Noordamerika unnerwegens ween. Dor hett he toeerst up dat *Django in June*-Festival in Northampton (Massachusetts) en wichtige Rull speelt un is 2008 up Tour dör Kanada ween. Mit sien Trio, tohopen mit Rhythmusgitarr-Speler Holzmanno Winterstein un Akkordeon-Speler Marcel Loeffler hett he en Reeg vun Kunzerte bi dat Sleswig-Holsteen Musik Festival speelt. De dree harrn ok 2006 dat Album *Back to the Roots. Vol. 2* upnahmen. Bovenhen hett he mit Diknu Schneeberger speelt. 

## Platen
* *With Body and Soul* (1991, Bella Music)
* * Back To The Roots* (2006, Satin Doll Productions)
* *Back To The Roots Vol. 2* (2007, Satin Doll Productions)
* *Songs for Guitar and Bass* (2009 , mit Joel Locher; Minor Music)
* *Here’s to Django* (2010, mit Joel Locher, Mano Guttenberger, Katarzyna Krzyminska; Minor Music)
* *Expressions* (2013, Chaos)

## Literatur
* Alexander Schmitz *Querköpfchen im stabilen Hoch: Wawau Adler* Jazz Podium 5/2010: 14

## Weblenken
* siene Webstäe
* Indrag bi Djangostation
Gietern

**Giethoorn** oder **Gieteren** (Nedderlandsch: *Giethoorn*) is de Naam vun en Oort vun 2785 Inwahners in de Provinz Oaveriessel, Nedderlannen. Administrativ höört se alltohoop mit Steenwijk, Vollenhove un Blokzijl to de Gemeende Steenwijkerland. Se warrt vunwegen de männige Grachten vun den Oort ok „dat Venedig vun dat Noorden“ nöömt. Düt acht Kilometer lang slenkert üm en Dörpskanaal (dorpsgracht) anleggte Dörp inmidden vun dat Naturschuulrebeet „De Wieden“.