Polaabske Sproke

Dat **Polaabske** (auk: *Draweno-Polaabsk*, polaabsk.: *slüvensťĕ, vensťĕ*) es eune iutstorven westslaavske Sproke. De Drewanen, eun elvslaavsken Stamm, un läter de Wendlänner spreuken düsse Sproke in’n buitersten Westen van’n slaavsken Gebeud in’n Hannoiversken Wendlanne, wat vandage de Landkreis Lüchow-Dannenberg in Niedersassen es. In’r Midde van’n 18. Jhd. starv de polaabske Sproke iut un de vöörmoligen Sprekers un Sprekersken överneumen dat Plattduitske os Olldagsproke un läter dat Haugduitske. In’n Wendlänner Platt vund sik noch lange eun polaabskSubstraat – Woir iut’n Polaabsken, phonologske un morpholoogske Besunnerheuden, de up dat Polaabske trüggegoot.

Dat Polaabske es verwand mie’n Poolsken un besunners eng verwand mie’n Kaschuubsken os auk den iutstorven Slowinzsk. Teohaupe häurt düsse Sproken den leechsken Sproken teo.

Dat Polaabske kennteuket dat de Sproke up’r eunen Süide ville öllerhaftige Kennteuken iut’n Oorslaavsken bewore (Nasalvokale, de Aorist und dat Imperfekt, den Dual, **tort*-Kliuster sunner Metathese), annersüids ville Innovatscheonen upkeumen (Diphtonge, Vokalwannel os psl. **o* > /ü/ oder /ö/, **a* > /o/, Palatalisatscheon van /k, g, x/ teo /ť, ď, x́/, Vokaalreduktscheonen etc.). Biutendem werke dat Middelsassiske stark up de Sproke in, seo datʼt Polaabske vill Woir iutleine.

Polaabsk was nenne schrieven Sproke. Wat bekend es, kümt iut lütke Glossare, Listen un korten Teksten iut’n 17. un 18. Joorhunnerd, deu daalschrieven woren kort bevöör dat’t Polaabske iutstarv.

## Nome
„Polaabsk“  kümt van’n slaavsken Nomen vör de Elve, teo’n Büispill pol. *Łaba,* tsch. *Labe,* bs./ns. *Łobjo.* De Vöörsilve *po-* bedüdt „an“ oder „büi“. Eun annern Nome vör’t Polaabske es dorümme auk „elvslaavsk“. Polaabsk kann in’n wüiden Sinne olle slaavsken Varieteten twisken Elve un Oder, nördlik van’r Grense teo’n Niedesorbsken, beteuken. Van düssen slaavsken Varieteuten es iutbenomen Toponyme un eun poor Eugenomen in Oorkunnen niks noblieven. Dat Polaabske in’n engen Sinne spreuken de Nokumen van’n drewaansken Stamme, eun van veur Stämmen in’n abodritsken Stammverbunne. De Polaben weuren eugens eunen anneren Stamm binnen düt Stammverband. Ümme düt dubbelduidig Begrepp teo ümmegoon werdt mennigmool „Draweno-Polaabsk“ oder „Draweensk“ segt no den slaavsken Stamm van’n Drewaners, deu in’n Wendlanne lieve. Alexander Fjodrowitsch Hilferding noime de Sproke: *язык древлян залабских* ( *jaz’ik drevljan zalabskich „*Sproke van’n Drewanen an’r Elve“). Eun anneren Nome es auk „Löönborger Wendsk“.

De Spreker un Sprekersken sülvenst noimen üre Sproke *slüvensťĕ* (*sliwêngsta* in Hennigs Schrüivwüise) ʻslaavskʼ oder *vensťĕ* (*wénske* , *wénskia* in Pfeffingers Schrüivwüise) ʻwendskʼ.

De Duitsken beteuken de Sproke os „wendsk“ up Platt oder „wendisch“ up Haugdutisk. Seo noimen de Duitsken olle slaavsken Sproken in’r Noverskop, teo’n Büispill auk de Sorbsk, Poolsk, oder Tschechsk. Van „wendsk“ kümt auk de Nome vör dat Gebeud van’n  Draweno-Polaben af: *Wendland.*

## Klassifikatscheon
Dat Polaabske es teohaupe mie’n Poolsken, den Kaschuubsken un den iutstorven Slowinzsk os auk de överigen iutstorven pomoraansken Dialekte eune Sproke in’r Unnergruppe van den leechsken Sproken binnen den westslaavsken Sproken, deu eun Telgen van’r slaavsken Sprookfamüilje sind. De slaavsken Sproken häurt wedder teohaupe mie’n Baltsken teo den balto-slaavsken Telgen van’r indogermaansken Sprookfamüilje.

Annersüids het Polaabsk mennig wat mie’n Sorbsken, besunners den Niedersorbsken, över eun. Vöör oll mennige Woir, deu et olleune in’n Polaabsken un Niedersorbsken givt, t.B. plb. *gornet* und ns. *groniś* ʻspreken, kürenʼ ( *dånü* *ʻ*Boddem, Grundʼ, **spati* > *såpot* ʻslopenʼ, **tъkati* > *tåkat* ʻweven, wirkenʼ, **tьma* > *tåmă* ʻDuisternissʼ, **pьsi* > *pasai* ʻRüen, Hunneʼ. Vöör eunen harden Konsonant wannele sik **ь* in eun /å/, t.B: **pьsъ* > *ṕås* ʻRüe, Hundʼ; twisken sachten Konsonanten in eun /ė/, t.B.: **vьši* > *vėsi* ʻolle, ollensʼ; annerwegens in eun /a/, t.B.: **dьnь* > *dan* ʻDagʼ. Dat Achter-Jer **ъ* worde /å/, t.B.: **vъšь* > *vås* ʻLiusʼ; man achter  den Velaren **k* , **g* , * *x* kamm /ė/ riut, t.B. **olkъtъ* > *lüťėt*  ʼElenbogenʼ, **nogъtъ* > *nüďėt* ʻNagelʼ, **xъmelъ* > *x́ėmil* ʻHoppenʼ. Läter palataliseure dat /ė/ de vöörangoon Velare.

De Vokaal **o* worde /ö/, wän eun harden alveolaren Konsonanten achteran stund, t.B.: **kosa > ťösă;* /å/ achter /v/, t.B.: **(v)oko > våťü* ʻAugeʼ, **voda > vådă* ʻWaterʼ un /ü/ in ollen anneren Positscheonen, t..B.: **noga > nügă* ʻFeotʼ.

De sloten Vokale **i, *y, *u* woren in betoonden Silven un Silven vöör akzentueurd Silven Diphthonge, t.B.: **zima* > *zai̯mă* ʻWinterʼ , **nitь* > *nai̯t* , **byti* > *båi̯t* *ʻ*ʻsüin/wesenʼ, **dymъ* > *dåi̯m* ʻSmauk, Raukʼ, **duša* > *daṷsă* ʻSeuleʼ, **jubezăt* > *jaṷtră*/*jai̯tră* ʻMorgenʼ.

In’r glüiken Positscheon wannele sik **a* teo /o/, t.B.: *žaba* > *zobo* ʻPobbe, Uitseʼ , **korva* > *korvo*  ʻKeoʼ.

De Vokaal **ě* wannele sik teo /o/ vöör eunen harden aleveolaren Konsonant, man make de vöörangoond Konsonant sacht, t. B.: **lěto* > *ľotü* . Vöör **j* worde de Vokaal eun /i, t.B. **sějanъje* > *sijonă,* annerwegens eun /e/, t.B. **běliti > belĕt* ʻwaskenʼ.

Läter verswäcke Polaabsk ville van süinen Vokalen. In unbetoonden Silven verswäcke Polaabsk **a ,* **ě ,* **ъ, *ь* eun /ă/ *un* **i , *y , *u , *o , *e* eun /ĕ/.

#### Konsonanten

##### Översicht
Eun Kennteuken van’n polaabsken Konsonanteninventaar es de Oppositscheon van harden un sachten (palatalen) Konsonanten. Iutbenomen /f/ un /š/ gav et vör olle harden Konsonanten eun sacht Giegenstück. Sacht /ť/ un /ď/ weuren de Giegenstücke van /t/ un /d/, man auk van velaren /k/ un /g/.  In’r Tabelle kenteuket de Akut de sachten Konsonanten.

Dat Konsonanteninventar van’n Polaabsken besteut iut 33 Phonemen, os in’r Tabelle hüir unner:

##### Liudwannel
De proto-slaavsken Konsonanten **č, *š, *ž* dörgüngen eune *[[Mazurzenie]]* (auk: „Mazuratscheon“), dat debüdt se fellen mie’n Sibilanten /c, s, z/ teohaupe. No Tadeusz Lehr Spławiński passeur de Mazurzenie in’n Polaabksen teo Begin van’n 16. Joorhunnerd. De poolske Linguist lovte, dat de Grund vör düt Liudwannel nich was, dat’t Platt- un Haugduitske up’t Polaabske inwerke, man dat’t sprookinterne Grünne givt. Läter worde kloor, dat de Mazurzenie in’n Lüchower Dialekt iut Pfeffinger süin Woirbeok noch nich ollerwegens kumplet was. In düt Dialekt vint sik af un an noch /č š ž/.

De harden velaren Konsononaten /k, g, x/ woren vöör den Vöörvokalen /i/, /ė/ (tü* ʻwer?ʼ, *chėmil* ʻHoppenʼ oder up’r vöörletsten Silve, wän de Vokaal in’r letsten Silve eun van’n reduceurden Vokalen /ĕ/ oder /ă/ was, t.B. *gńozdĕ* ʻNestʼ, *mlåkă* ʻMelkeʼ.

Up wecke Silve de Aksent lee, worde in’n mennigen Sprookdenkmolen nich markeurd, annere Sprookdenkmolen briuket Diakritika os [[Akut]], [[Gravis]] oder [[Zirkumflex]]. Düsse sind man nich konsequent, seo dat eun de Sprookdenkmolen med Skepsis beküiken mott wat de Aksent angeut Dorümme was et lange nich kloor wo de Aksent up eunen polaabsken Weord lee. August Schleicher was sik vermeoden dat de Aksent vrüi up jeude Silve stoon konn. Man Trubetzkoy un Olesch kennen de Aksentregel boven riut. Doch Kuryłowicz twüivele an düsse Aksentregel un was sik vermeoden, dat de Aksent vast up’r eursten Silve lee. Düt Theorie kann auk geod verklören worümme et in’r eursten Silve van polaabsken Woir nenne reduceurden Vokale givt un worümme in’r eursten Silve **ь* un **ъ* vulle Vokale woren, t.B.:. **kъtо > kåtü* wer’, **xъmelь > x́ėmil* ʻHoppen’, **pьsi > pasai* ʻHunneʼ, **tьma > t’åmă* ‘Duisternisse’ (In anneren slaavsken Sproken fellen **ь* un **ъ* in düt Positscheon iut, t.B. [[Neddersorbsch|ns]]. *chto, chmjel, psy*). No [[Frederik Kortlandt]] mag dat Polaabske eurdage eunen Initschaalaksent had hebben un schauv eurst läter den Aksent up de letste oder vöörletste Silve.

== Grammatik ==

=== Morphologie ===
De polaabske Morphologie kann eun nich in ollen Details beschrüiven. De Grünne sind: Eurstens givt’t man weunige Borns. Tweudens es de gröttste Deul Glossare, in den Woir vöör os Lemmaindrege, vaken olleun in’n [[Nominativ]] oder os [[Infinitiv]], binnen stoot. Doormie givt’t nenne Weord mie eune vullstänndig överlieverd Paradigma. Drüddens konnen de Schrüivers, bet up Jan Parum Schultze, sülvenst nenne Polaabsk un maken mennige Veulers. Veurdens hadden sömmige Informanten villicht eun unvullstännig Weuten van’r Sproke (üm dat Polaabsk ol kort vöör’n Sprookdaud stund). Man üm dat meist olle Tekste sömmige Sätze un un Iutdrücke angivt un üm dat Hennig in süin Glossar af un an euinge grammatske Informatscheonen angivt, könn wüi de Grundlogen van’r polaabsken Morphologie un auk sömmige Aspekte van’r Syntaks rekonstrueren. 

=== Substantive ===

===== Nominale Kategorien =====
Morpholoogsk was Polaabsk düchtig konservativ un bewore de meusten nominalen Kategorien iut’n [[Oorslaavsche Spraak|Oorslaavsken]]. Just seo os de [[Sorbsche Spraken|sorbsken]] Sproken un dat [[Sloveensche Spraak|Sloweenske]], undescheude Polaabsk de grammatsken Tallen: [[Eentall|Singulaar]], [[Tweetall|Duaal]] und [[Mehrtall|Pluraal]].

Polaabsk hadde dreu [[Genus (Grammatik)|Genera]] (Geslechter): maskulin, neutrum un feminin. Binnen den maskulinen Genus unnerscheude Polaabsk twisken animaten un inanimaten Substantiven. Büi Substantiven, deu Minsken un wisse auk Deure (auk wän hüir nenne Büispill överleverd es) was de Akkusativ glüik mie den Genitiv, wüildes maskuline Inanimata un neutrale os auk feminine Substantive de Akkusativ un de Genitiv unnerscheuden, t.B.: *bedĕ bügo* ʻheu/seu beedt Godd (Akk.)ʼ  un *vit bügo aipădene* ʻvan Godd (Gen.) afvallenʼ, man *nügǫ* (Akk.) vibĕt ʻmie’n Veot tredenʼ, *priťĕ nüďĕ* (Gen.) ʻöver den Veotʼ. 

Polaabsk hadde sess [[Kasus]]: [[Nominativ]], [[Akkusativ]], [[Genitiv]], [[Dativ]], [[Instrumentaal]] un [[Lokativ]]. De oorslaavske [[Vokativ]] güng verlüstig.

===== Deklinatscheon =====

====== Maskulin un Neutrum in’n Singulaar: ======

* *Nominativ:*  Maskuline Substantive hadden meisttüids eune Nullmorphem (-Ø) os Endsilve, t.B.: *dåzd* ʻRegenʼ, *med* ʻHoningʼ, *pǫt* ʻWegʼ, *dan* ʻDagʼ. Eunige maskuline Substantve ennen up  *-ă,* t.B.: *ľoľă* ʻVadderʼ, *vaujă* ʻOnkelʼ. Eun poor maskulinne Substantiv ennen up *-åi,* t.B. *komåi* ʻSteunʼ. De Neutra hadden de Endsilve *-ü,* t.B.:  *ľotü* *ʻSommer, Joorʼ;* *-i,* t:B.: *püli*  ʻFeldʼ, oder *-ĕ,* t.B. *gńozdĕ*  ʻNestʼ. Eunige Neutra ennen up *-ą*  oder *-ă*: *jaimą / jaimă* ʻNomeʼ.
* *Genitiv:* Maskuline und neutrale Substantive hadden de Endsilve *-o,* t.B.:  *bügo* ʻGoddʼ oder *-ă:* *zaivåtă* ʻLievenʼ. Et gav auk de Endsilbe: *-au/-åi*, t.B.: *sned'au̯* ʻSneuʼ.
* *Dativ:*. Maskuline und neutrale Substantive hadden de Endsilve *-au*/*-ai* *oder* *-ĕ*, t:B.: *büd'au̯* ʻGoddʼ. De eursten beuden Endlsiven (*-au* unn *-ai*) unnerscheudt sik mang Dialekten, de drüdde es de Endsilve in unbetoond Positscheonen.
* *Akkusativ:* Animate maskuline Substantive hadden de glüiken Formen os in’n Genitiv. De inanimaten maskulinen un neutralen Substantive hadden in’n Akkusativ de glüiken Endsilven os in’n Nominativ.
* *Instrumentaal:* De Instrumentaal enne generell up *-åm*: *prid gordåm* ʻvöör’n Gerichteʼ, *prid l̥otåm* ʻvöör’n Sommerʼ.
* *Lokativ:* De meisten maskulinen un neutralen Substantive hadden de Endsilve *-e* oder *-ă,* t.B.: *vå xlăde* *ʻin’n Schaddenʼ*, *vå vetră* ʻin’n Winne, in’r Luftʼ. Maskuline Substantive mie’n sachten Konsonant os Stammiutliud hadden in’n Lokativ de Endsilve *-ĕ,* t.B.: *no pǫt'ĕ* ʻup’n Wegeʼ, *no våtåi̯ńĕ* ʻup’n Tiuneʼ. Mennige neutrale Substantive ennen in’n Lokativ up *-ai*: *no mărai̯* ʻan’r Seuʼ, *vå pülai̯*  ʻup’n Felleʼ In’n Lokativ wanneln sik de Kosnosnanten /k/ un /g/ teo de Affrikaten /c/ un /ʒ/, t.B.: *dek* ʻDakʼ - *no decă* ʻup’n Dakeʼ, *krig* ʻKrüigʼ - *no kriʒe* ʻin’n Krüigeʼ.

====== *'Maskulin und Neutrum in’n Pluraal:** ======

* ''Nominativ:'' Maskuline Substantive ennen up ''-ai'' oder ''-ĕ,'' t.B. ''büʒai'' ʻGödderʼ, ''nüzĕ'' ʻMessen, Knüiveʼ. Neutrale Substantiv hadden de Endsilve ''-ă,'' t.B.. ''våknă'' ʻFenstersʼ, ''jojă'' ʻEuggerʼ.
* ''Akkusativ:'' De Akkusativ was glüik os de Nominativ.
* ''Genitiv:'' De Genitv hadde in’n Pluraal nenne Endsilve, t.B.  ''ai dåvix grauk'' ʻbüi den tweu Beernbäumenʼ; oder hadde de Endsilve ''-üv,'' t.B.: ''büďüv'' ʻGötter (Gen.)ʼ.
* ''Dativ:'' De Dativ enne up ''-üm,'' t.B.: ''gresnărüm'' ʻSünners (Gen.)ʼ.
* ''Instrumentaal'' und ''Lokativ'' sind nich överlieverd.



===== **Feminine Deklinatscheon** =====

====== **Feminin in’n Singulaar** ======

* ''Nominativ:'' De Nonativ hadde de Endsilve: ''-o''  oder ''-ă'' (dat reduceurde ''-ă'' in unbettonden Silven), ''-åi̯''  : ''-ĕ'' oder ''-Ø.''
* ''Genitiv:'' Feminine Substantive hadden in’n Genitv de Endsilve -å''i'' oder ''-ĕ'', t.B''.:''  ''slåmåi'' ʻStrauʼ, ''pöl t'üpĕ'' ʻeun halven Schock, dertigʼ.
* ''Dativ:'' Den Dativ markeure de Endsilve ''-e''  oder ''-ă, t.B.:'' ''kå stărne''  ʻteo’r Süideʼ; un ''-ai,'' t.B.: ''kå zimai'' ʻteo’n Boddem/teoʼr Erdeʼ.
* ''Accusativ:'' De Akkusativ enne up  ''-ǫ'' , ''-ą''  oder ''-ă'' un af un an up eun Nullmorpheem ''-Ø;'' t.B.: ''korvǫ''  ʻKeo (Akk.)ʼ, ''no zimą'' ʻup’r Erdenʼ, ''zo nidelă'' ʻin’r Wiekeʼ, ''t'üst'' ʻKnokenʼ.
* ''Instrumentaal:'' De Endsilve in’n Insturmentaal was ''-ą,'' t.B.: ''så lüdą'' ʻmie’n Boot''ʼ'', ''püd zimą'' ʻunner de Erdenʼ.
* ''Lokativ:'' De enne up ''-ĕ'' oder ''-ă'', t.B.: ''vå vidă''  ʻin’n Waterʼ, ''no storně'' ʻup’r Süideʼ.

====== **Feminin in’n Pluraal** . ======

: In den polaabsken Sprookdenkmolen es vör feminine Substantive de Nominativ un Akkusativ, deu glüik weuren, överlieverd. De Endsilven weuren: ''-åi,'' t.B.: ''sestråi'' ʻSüsternʼ, ''-e'' oder ''-ă,'' t.B.: ''vice'' ''ʻ''Schopeʼ, ''nidelă'' ʻWiekenʼ, ''-ai'' oder ''-ĕ,'' t.B.: ''golǫzai̯'' ʻTelgenʼ, ''t'üstai'' / ''t'üstĕ'' ʻKnokensʼ, un büi wecke Substantive ''-våi,'' t.B. ''graisvåi''  ʻBernenʼ.

===== Deklinatscheon in’n Duaal =====

* ''Nominativ/Akkuativ:'' De Nominativ un Akkusativ hadden in’n Duaal de sülve Endsilve: ''-e,'' t.B.: ''rǫce'' ʻHänneʼ, ''nüʒe'' ʻBeuneʼ.
* ''Genitiv:'' De Endsilve in’n Genitiv Duaal worde iut’n Genitv Pluraal övernommen un was eun Nullmorpheem -''Ø'', t.B.: ''ai dåvüх grau̯k'' ʻbüi den tweu Bernenbäumenʼ.
* ''Dativ/Instrumentaal'' . De Endsilve in’n Dativ un Instrumentaal was in’n Duaal ''-omă.'' Mank de Substantiven in’n Dual es düt Kasus man eun mool överlieverd:''så'' ''rǫkomă'' ʻ mie den Hännen (Instr.Du.)ʼ.

=== Adjektive ===
Dat Oorslaavske hadde tweu verscheudene Adjektivparadigma: dat lange un dat korte. In’n Polaabsken worde de lange Adjektivdeklinatscheon teo’r ollgemeuen Adjektivdeklinatscheon. De korten Formen weuren man noch in Resten vörhannen.

==== Lange Adjektive ====
De korten Adjektive hadden in’n Polaabsken düsse Endsilven:

===== **Singulaar** =====

* ''Nominativ:'' Maskuline Adjektive hadden de Endsilve ''-ĕ,'' t.B.: ''pröstĕ'' ʻmallʼ, ''xrümĕ'' ʻlammʼ. De feminine Endsilve es ''-ă,'' t.B.: ''büză'' ʻgöddlikʼ, ''glotkă'' ʻgladdʼ. In’n Neutrum vint sik ''-ĕ'' un ''-ă,'' t.B.: ''büzĕ'' ʻgöddlikʼ, ''dübră'' ʻgeodʼ. De maskuline un de neutrale Endsilve palataiserud eunen velaren Konsonanten, deu vöörangeut, t.B: ''vilt'ĕ'' ʻgraut (m.)ʼ ''vilt'ă'' ʻgraut (n.)ʼ, ''drau̯d'ă'' ʻdat annereʼ, wüildes de Velare vör de feminien Endsilve hard blieven, t.B. ''vilkă'' ʻgraut (f.)ʼ
* ''Genitiv:'' De Maskunlie un neutrale Endsilve was ''-ĕg,'' t.B.: ''х́au̯dĕg'' ʻslechtʼ, ''tritĕg'' ʻdrüddeʼ. De feminine Form es överlieverd.
* ''Dativ:'' Vör de maskuline Endsilve. es man eun eun Weord överlieverd: ''varxnümĕ'' ʻden Heren teohäurigʼ. Vör de feminien Adjektive es de Endsilve ''-ĕ'' överlieverd, t.B. ''kå büzĕ daiste'' ʻteo’n Ovendmool/Nomoolʼ. Dat Nutrum es nich överlieverd.
* ''Akkusativ:'' In’n Akkusativ dregen de maskulinen Substantive de Endsilve van’n Nominativ oder den Genitiv. De neutralen Substantive hadden de glüike Endsilve os in{n Nominativ. Feminie Adjektive hebt de Endsilve  ''-ǫ,'' t.B.: ''dübrǫ'' ʻgeodʼ, ''vilkǫ'' ʻgrautʼ.
* ''Loaktiv:'' In’n Lokativ es olleun tweu feminine Woir överleverd mie’r Endsilve ''-ăj,'' t.B.: ''(no) provăj'' ʻan’r rechtenʼ and ''(no) levăj'' ʻan’r linkenʼ.

===== **Pluraal** =====

* ''Nominativ:'' Maskuline Adjektive dregen in’n Nominativ Pluraal de Endsilve ''-ĕ,'' deu eun vörigen Velar teo eune Affrikate wannel, t.B.: ''vilcĕ'' ʻgrautʼ, ''drauʒĕ'' ʻannereʼ. Neutrale Substantive ennen up ''-ă,'' t.B.: ''senenă'' ʻteo den Hoog teohäurig. De feminien Adjektive dregen in’n Pluraal de Endsilve -''ă,'' t.B.: ''molă'' ʻlütkʼ.
* ''Genitiv:'' De euinge överlieverd Form in’n Genitiv Pluraal enne up ''-ĕx: drau̯ʒĕх'' ʻannere (Gen.Pl.)ʼ.
* ''Akkusativ:'' In’n Akkusativ weuren de Endsilven glüik os in’n Nominativ.

===== **Duaal** =====

* In’n Duaal es blaut eun Adjektiv överlieverd. Düt Adjektiv steut in’n Nominativ-Akkusativ un dregt de Endsilve ''-ă: påună'' ʻvullʼ.



==== Korte Adjektive ====
De Korten Adejktivendsilven weuren: 


==== Komparatscheon ====
De Kompoaratscheongrode forme dat Polaabske, os auk in anneren slaavsken Sproken, mir’r Hülpe van dreu Nosilven, deu up de oorslaavsken Suffixe  ''*-jь-, *-jьšь-, *-ĕjšь''- teorügge goot, t.B: ''lepsĕ'' ʻbetterʼ,''zai̯mnésǎ'' ʻküllerʼ, ''tjordesă'' ʻharderʻ.De Superlativ dregt biutenden dat Prefix ''na-,'' t.B.: ''navoi̯sĕ'' ʻ(de/dat) höchsteʼ, ''nastăresĕ'' ʻ(de/dat) öllsteʼ.

=== Numerale ===
Meist olle [[Kardinaltahl|Kardinaaltalen]], männige [[Ordinaltahl|Ordinaaltalen]] un weunige [[Kollektivtahl|Kollektivtalen]] sind in’n Borns överlieverd.

De Talen van 11-19 sind mie verscheudenen Nosilven överleverd. Olle Formen geut up oorslaavsk ''*desęte'' (Lokativ van ''*desętь'' ʻteggenʼ) trügge un billen sik, üm dat büi de verscheudene Formen de Weordaksent jeudmool up eune annere Silve lee.

Vör de Talen 30 un 60 es man ''pöl ťüpĕ'' ʻhalve Schockʼ un vör 60 ''ťüpă'' ʻSchockʼ “cop” överlieverd.

Dat oorslaavske ''*sъto'' ʻhunnerdʼ es nich noblieven,  up Polaabsk see eun ''disą(t)diśǫt'' „teggen teggende“ oder ''pąt stiďə'' „füiv Stüigen“, büi wat dat Weord ''stiďĕ'' eun middelsassisk Leinweord van ''stîge'' ʻtwintigʼ es. De överigen Hunnerdertalen sind noch överlieverd. Stats oorslaavsk *''tysǫti'' ʻdiusendʼ briuke Polaabsk de nüi upkumen Foorm ''disąt pątstiďə'' „teggen mool füiv Stüigen“.

De Talen, deu in’n Sprookdenkmolen överlieverd sind, stoot in’r Tabelle hüir unner:


=== Pronomens ===
De polaabsken Personaal- un Reflexivpronomen weuren:

Dat Pronomen ''jai'' leine dat Polaabske van’n middelsassisken ''jī'' iut.

Et gav tweu Demontrativpornomen: ''sǫ'' ʻdüt (m.)ʼ, ''so'' ʻdüsseʼ, ''sü'' ʻdüt (n.)ʼ and ''tǫ'' ʻde (m.)ʼ, ''to'' ʻde (f.)ʼ, ''tü'' ʻdatʼ .

De överleverd Possesivpronomen sind: ''müj'' ʻmüin (m-)ʼ, ''müjă'' ʻmüinʼ, ''müji'' ʻmüin (n.)ʼ;  ''tüj'' ʻdüin (m-)ʼ, ''tüjă'' ʻdüinʼ, ''tüji'' ʻdüin (n.)ʼ; ''süji'' ʻsikʼ; ''nos''  ʻiuseʻ; ''vosă'' ʻjiuweʼ.

De överleverd Innterogativpronomen sind: ''kåtü'' ʻwer?ʼ, ''cü'' ʻwat?ʼ, ''koťĕ'' ʻwat?ʼ. Os Definitvpronomens hadde dat Polaaabske: ''vės'' ʻolleʼ, ''vėsoťă'' ʻolnsʼ, ''kozdümĕ'' Definitive pronouns: ''vis'' "all", ''visoťă'' "everything", ''kozdümĕ'' ʻjeude, elkʼ. De Negativpronomens weuren ''nekătü'' ʻnemsʼ, ''nic'' ʻniksʼ, ''niťidĕ'' ʻnermstʼ.

=== Verben ===
Os auk büi den Substantiven es auk de Morphologie van’n Verben nich kumplett överleverd. Dorümme könt nenne kumpletten Paradigma (iutbenomen dat Presens) van’n Verben rekonstueurd weren. Ollgemeun kann eun büi den polaabsken Verben ville archaiske Merkmole beküiken, t.B. dat’t olle dreu oorslaavsken Verliedentüidstempora Perfekt, Aorist un Imperfekt, bewoort, man annersüids auk seun woans dat Middelsassiske inwerke, t.B. woans Polaabsk dat Passiv bille oder eun nüi analytisk Perfekt iutsinne.

Polaabske Verben konjugeurd na düsse Kategorien:

* **Aspekt:** Polaabsk unnerscheudt büi den Verben, of dat Deon, wat se beschrivt, afsluten (perfekt) oder unafsluten (imperfekt) es. Düt Unnerscheud kümt döör unnerscheudlike Verbstämme oder Vöörsilven teo’n Iutdruck, t.B.: ''zarăt''  un ''vizrăt'' ʻseuen, küikenʼ, ''dvai̯zĕ'' un ''dvai̯gnǫt'' ʻbewegenʼ; ''våzdet-să'' un ''våzdevot-să'' ʻsik kleuden, sik anteuenʼ.
* **Tempus:** Dat Polaabske hadde de Tempora: Presens, Futuur un dreu Verliedentüidstempora: Imperfekt, Aorist, Perfect I un Perfekt II.
** In’n ''Presens'' lee de Woeordakzent jümmers up’r vöörletsten Silve. Seo fellen döör de Reduktscheon van’n Vokalen de Konjugatscheonen teohaupe. In tweu- oder merisilvigen formen oder wän eune enklitiske Partikel achteran tradd, wannere de Akzent up de niu vöörletste Silve, so dat de unreduceurden Vokale in’n Endsilven vöörtuig keumen.


* ''Perfekt, Imperfekt, Aorist'', de dreu Verliedentüidstempora in’n Oorslaavsken, bewore dat Polaabske. Büispille sind vör’t Impeferkt:  ''tex'' ʻek wollʼ, ''bėjăs'' ʻheu/seu/et sleogʼ; vör’n Aorist: ''våik'' ʻIk hebbe leerdʼ, ''rici'' ʻheu/seu/et seeʼ , ''åitåcix ʻe''k drappʼ, ''våzą'' ʻek nammʼ; un de Peferktformen:  ''rüdål-să'' ʻheu worde borenʼ, ''aiseklai'' ʻseu snieden afʻ. Indem dat Plattduitske un Haugduitske up dat Polaabske inwerken, kamm in’n Polaabsken teo den synthetisken Perfekt noch eun analytisk Perfekt up. Düt analytiske Perfekt bestund iut den Hülpsverb ''met'' ʻhebbenʼ oder ''båit'' ʻsüin/wesenʼ un den Passiv Particip: ''vån mo nodenă'' ʻheu/seu/et het vunnenʼ; konn man auk sunner dat Hülpsverb formd weren: ''ją våpodenă'' ʻek sin vullenʼ ''ją ai̯ḿartĕ'' ʻIk sin storvenʼ.
* Dat ''Futur'' was analytisk un besteut iut den Hülpsverb ''cą'' ʻek wellʼ (de Infintiv van düt Verb es nich överlieverd) un den Verb in’n Infinitiv: ''jo cą pict st'aibo'' ʻek well/wer/sall Braud etenʼ, ''ci dåzd ait'' ʻet werdt/sall regenʼ.

* **Modi:** De Sprookdenkmolen överlevert de Modi ''Indikativ'' un ''Imperativ:'' De Konjunktiv, den dat Polaabske iut’n Oorslaavsken ervd hebben könne es nich överlieverd. De Imperativ hadde nenne Endsilve, wenn dat Verb olleun stund un de Endsilve ''-ai,'' vöör enklitiske Partikel, t.B.: ''aiplot'' ʻtaal!ʼ, ''püd'' ʻgung!/go!ʼ, ''ricai-mĕ'' ʻsegg enne!ʼ, ''jimai jĕg'' ʻvang enne!ʼ, ''aiplotai- mĕ'' ʻbetaal müi!ʼ.
* **Diathese:** Dat Pollabske hadde de Diathesen ''Aktiv'' un ''Passiv.'' Dat Passiv bestund iut den Hülpverb ''vardot'', iutleind van middelsassisk „werden“; t.B.: ''kǫsonĕ vardol'' ʻbeden werenʼ, ''vårdă zazonă'' ʻansteket werenʼ. Biutenden givt et mennige Büispille, in den dat reflexive ''să'' os Passiv briuked worde un auk reziproke Beduidinge dregt:. ''vinai̯ biją-să'' ʻseu werdt sloon/ seu slaat sikʼ,''ci-să kǫpăt'' ʻik well (sülvenst) swemmenʼ.
* **Infinite Verbformen*'
** *Infinitv:* De Infinitv kann up *-t* ennen: *voivist* ʻriutbringenʼ, *rüst ʻwassenʻ,* *sect* ʻmeiggenʼ, *mlåt*   ʻmolenʼ, *nopücąt ʻanvangenʼ*, *pai̯t* ʻdrinkenʻ; up *-ĕt:*  våzbĕt ʻupslaanʼ, *såkrĕt* ʻverbergenʼ, skokăt ʻspringen, hüppenʼ; up *-ăt: sådăt ʻmakenʼ*; up -ǫt: *tągnǫ̇t* ʻteuen, treckenʼ, *dvai̯gnǫ̇t ʻbewegenʼ, up -ot:* *krojot, hopot ʻhopenʼ; oder up -ait: ťaitait ʻmaken, deonʼ.*
** *Particip Aktiv:* Dat Aktiv Patrcips dregt dat Suffix *-ąc-*: *kǫ̇săjącĕ* ʻbüitendʼ, *l'otojącă* ʻvleugendʼ.
** *Particip Passiv*: Dat Passiv Particip werdt iut den Verbstamm un eun van den dreu Enndsilven: *-tĕ* ( *-tă* ), *-nĕ* ( *-nă* ), *-enĕ* ( *-enă* ) formd, t.B.: *nopücǫ̇tă* ʻbegonnenʼ, *zazonă* ʻbrend, verbrendʼ, *kǫ̇senĕ,* *marzenă* ʻvrorenʼ.
** *Gerundium:* Dat Gerudium oder Verbalnomen worde in’n Polaabsken mie’n Particip Passiv os Grundloge un de de Endsilve  *-ĕ* , *-ă* (< psl.** -ьje* ), konstrueurd. Vanwegen de reduceurd Vokale kann eun Gerundium un Particip Passiv nich jümmers scheuden. In den Sprookdenkmolen kümt dat Gerudium vöör ol in’n Nominativ, af un an in’n Dativ, vöör, t.B. *strai̯zinĕ* ( < *straizĕ ʻhe/se/et scheertʼ)*, *zomåcenă* (< *zomåknǫt ʻsliutenʼ).*
** *Supinum:*  Dat oorslaavske Supinum es in ollen modernen slaavsken Sproken, bet up [[Neddersorbsche Spraak|Niedersorbsk]] un [[Sloveensche Spraak|Sloweensk]], verlüstig goon. Et es unseker, of dat Polaabske eun Supinum hadde. De Form *såpot* könne dat Supinum teo *såpăt* ʻslopenʼ süin. Man üm dat de Kontekst mankeurt, kann eun niks sekers seggen.

=== Syntaks ===
Döör dat weuinge Material kann eun nich vill över de Syntaks van’n Polaabsken seggen. Wat eun seggen kann es, dat de Weordvolge wisse vrüi was.

=== Lexik ===
Vawegen de Materialknappheud sind us ca. 2.800 Woir up Polaabsk noblieven. Door mang sind över 2000 slaavske Ervwoir un meir os 600 Leinwoir, vöör ol iut’n [[Middelsassisch|Middelsassisken]]. De Rest bestund iut nüig iutsonnen Woir, ville iut eunen slaavsken un eunen middelsassisken Deul, t:B: *jisin-mond* ʻSeptemberʼ ( < psl. **jesenь* ʻHervestʼ + mnds. *mând* ʻMoonʼ)  De Leinwoir weuren vull in de polaabske Phonolgie un de Morphologie intergreurd, t.B. *Nom: lük > Gen.* *lüko* (mnds. (g)lück ʻGlückeʼ + *-a), Nom: *ťarl* > Dat: *ťarlau* (mnds. kêrl + *-u), *praibüwot* (pri+ mnds. buw-(en) bauen+ati).

== Unnersoik ==


Johann Heinrich Jugler, eun Dokter iut Löönborg was de eurste, de versochte de polaabsken Tekste un Glossare teo publiceuren, man nemmools riutbrochte. Dat Werk hett: *Vollständigse Lüneburgisch-Wendisches Wörterbuch* Teo den handschrivtliken Werk häurt auk eune lange Inleide teo, in deu de Jugler olens verklöört, wat heu över de slaavsken Bewonners un Bewonnersken iut Dannenberg, Lüchow un Wustrow wuss.

Läter dregen [[František Čelakovský]] un [[Ismail Sreznewskij]] de polaabsken Woirboiker teohaupe, man konnen dat Werk just os Heinrich Jugler nich publiceuren.

1856 brochte [[Alexander Fjodrowitsch Hilferding|Alexander Hilferding]] süin Werk *Памятники языка залабских древлян и глинян* (Sprookdenkmolen van den zalaabsken Drewanen un Gliniern) riut.

De Grundlogen vöör de wettenskoplike Polaabskstudien lee dat Werk *Laut- und Formenlehre der polabischen Sprache* van [[August Schleicher]], dat 1871 no’n Daue van’n Autor riutkamm. Schliecher briuke Jugler süine Materialien, ümme düt Grammatik teo schrüiven. Paul Rost brochte 1907 meist olle polaabsken Borns in den Beok *Spracherste der Drewäno-Polaben im Hannöverschen* riut. 1929 keumen [[Tadeusz Lehr-Spławińsky]] süine *Gramatyka połabska* und *Polabische Studien* van [[Nikolaj Trubetzkoy]] riut.

No’n tweuden Weldkrüige brochte [[Reinhold Olesch]] olle noblieven polaabsken Borns in dreu Bännen riut (1959, 1962, 1967). Heu brochte läter auk den *Thesaurus linguae dravaenopolabicae* in veur Bännen riut. Door vint sik alphabeetsk sorteurd olle noblieven polaabsken Woir mie ollen Borns und ollen Schrüivwüisen in.

Ol in’n twintiger und dertiger Joren, begünn Tadeusz Lehr-Spławiński an’r Etymologie van polaabsken Woir teo werken. Man eurst Spławiński süin Schoiler [[Kazimierz Polański]] brochte de Arbeud teo Enne, in den dat heu van 1962-1994 dat *Słownik etymologiczny języka Drzewian połabskich* in sess Bännen riutbrochte.

== Polaabske Identiteut in’n Wendlanne vandage ==

Dat Wendland es vandage eun eun Landkreis in’n Bundsland [[Neddersassen|Niedersassen]] ([[Landkreis Lüchow-Dannenbarg]]). Auk no dem dat de Polaabske Sproke verswund, beworen de Inwonners un Inwonnersken noch slaavske Bruike un Traditscheonen, os t.B. de Daudenweg, büi den de Sark streomrup up eunen Kane togen worde. De Steder bekieken de Luide iut’n Dröps auk nodem dat se dat Plattduitske un Haugduitske övernomen os Wennen.

De Ideu van eune slaavske Identiteut un Historie in’n Wendlanne worde in’n laten [[20. Johrhunnert|20.]] un [[21. Johrhunnert|21. Joorhunnerd]] mang de Bewoners un Bewonersken begäng. Dat Trügghalen un Beworen van slaavsken Traditscheonen kam teohaupe.

Wendländske Volksdansgruppen os „De Öwerpetters“ spillt un danset teo’n Büispill teo den polaabsken Leud  „Katy mês Nînka bayt“. De Wendlänner un Wendlännersken könnt dat slaavske Erve in üre Region auk in den Nomen van Dörps, Fellern und Wiesen seun oder an üren slaavsken Achternomen. Typisk vör dat Wendland sind de [[Rundling|Rundlingsdörps]], de mang de Slaven in Austduitskland beäng woren. Lokaalhistoriker un engageurd Laien van’n „Rundlingsverein“ begünnen 1991 Kontakte mie’r sorbsken Organisatscheon Domowina in Bautzen Kontakte teo knütten. In’n 1990 bille sik auk de Arbeudskreis „Wendland-Lausitz“.

== Wendlänner Platt ==
Wüildes dat Middelsassike, läter dat Nüiniedersassiske un Haugduitske stark up dat Polaabske inwerken, werke dat Polaabske auk os Substraat up dat Wendländske Platt in. Seo vinnen sik in’n Wendlänner Platt Woir iut’n Polaabsken, os t.B. *šaonaièi* , *šanaièi* vör [[Elvern]], *mölaine*, *mulainte*, *müleinten* för [[Himmern]]. Eun phonoloogsk Merkmool es dat stumme h, t.B. *Und* stats *Hund.* Vaken es auk dat grammtikaalske Geslecht anners un de Artikel mankeeurd no Prepositscheonen, seo in slaavsken Sporken.

== Tekstbüispille ==
Dat [[Vadderunser]] in Henning süin Woirbeok:<blockquote>Nôße Wader,

ta toy giß wa Nebisgáy,

Sjungta woarda tügí Geima, 

tia Rîk komma,

tia Willia ſchinyôt,

kok wa Nebisgáy,

tôk kak no Sime,

Nôßi wißedanneisna Stgeiba doy nâm dâns,

un wittedoy nâm nôße Ggrêch,

kak moy wittedoyime nôßem Grêsmarim,

Ni bringoy nôs ka Warſikónye,

tay löſoáy nôs wit wißókak Chaudak.

Amen.</blockquote>Dat „Haugtüidseud“ iut den Woirbeok van Hennig:


== Literatuur ==

=== Woirböker ===

* Reinhold Olesch: *Thesaurus linguae dravaenopolabicae*. Böhlau, Köln/Wien 4B.d. 1983-1987.
* Kazimierz Polański, Janusz Sehnert: *Polabian-English Dictionary.* Mouton, Den Haag 1967.

=== Grammatiken ===

* Kazimierz Polanśki: *Gramatyka języka połabskiego*
* Tadeusz Lehr-Spławiński: *Gramatyka połabska.* Lwiwer Slavistisk Bibliothek, Lwiw 1929.
* August Schleicher, Alexander Leskien: *Laut- und Formenlehre der polabischen Sprache.'' Keuserlik Akademie vör de Wettenskop, Sankt Petersborg 1871.

## Feotneoten


## Enkelnowüise