open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
22. August

## Wat passeert is
* 1485: Bi de Slacht vun Bosworth Field in de Rosenkriegen kümmt Richard III., König vun England ut dat Huus York, üm. 

## Boren
* 1647: Denis Papin, franzöösch Utfinner († wohrschienlich 1712)
* 1760: Leo XII., Paapst († 1829)
* 1840: Thomas Johann Heinrich Mann, Koopmann un Senator in Lübeck, Vadder von Thomas un Heinrich Mann († 1891)
* 1862: Claude Debussy, franzöösch Komponist († 1918)
* 1880: Gorch Fock, düütsch Schriever († 1916)
* 1888: Violet Farebrother, engelsch Schauspelerin († 1969)
* 1904: Walter Wiborg, plattdüütsch Schriever, Schauspeler un Speelbaas bi de Nedderdüütsche Bühn Rendsborg († 1969)
* 1925: Honor Blackman, britisch Schauspelerin († 2020)
* 1927: Lou Colombo, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2012)
* 1936: Lex Humphries, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1994)
* 1938: Jens-Rainer Ahrens, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen
* 1947: Heike Fedderke, plattdüütsch Schrieverin
* 1947: Ian Scheckter, süüdafrikaansch Automobilrennfohrer
* 1967: Adewale Akinnuoye-Agbaje, britisch Schauspeler
* 1970: Ricco Groß, düütsch Biathlet un Biathlontrainer
* 1993: Laura Dahlmeier, düütsch Biathletin († 2025)
* 1995: Dua Lipa, britisch Singersche

## Storven
* 1485: Richard III., König vun England ut dat Huus York
* 1557: Andreas Ebertus, düütsch Theoloog (* 1479)
* 1884: Giuseppe De Nittis, italieensch Maler (* 1846)
* 1918: Alfred Cheetham, engelsch Seemann un Forschungsreisender in de Antarktis (* 1867)
* 1978: Jomo Kenyatta, keniaansch Politiker un Staatspräsident (* 1893)
* 1992: Gerald Ketchum, US-amerikaansch Polarforscher (* 1908)
* 1998: Jimmy Skidmore, engelsch Jazzmusiker (* 1916)
* 2001: Tatjana Awerina, russisch Iesflinklöperin (* 1950)
* 2009: Adrien Zeller, franzöösch Politiker (* 1940)
* 2011: Loriot, düütsch Humorist (* 1923)
* 2015: Walter Höher, plattdüütschen Schriever un Schoolmeester (* 1925)
* 2018: Giselher Suhr, düütsch Journalist (* 1945)
526

## Wat passeert is
* 12. Juli: Felix III. wurrd Paapst.
* De teihn Johr ole Athalarich warrt König vun de Ostgoten in Italien. An siene Steed regeert siene Mudder Amalasuntha

## Boren

## Storven
* 30. August: Theoderich de Grote, König van de Ostgoten
1883

## Wat passeert is
### Katastrophen
* 27. August: De indonees’sche Vulkan Krakatau explodeert. Bi’n Utbrook warrt twee Drüddel vun’t Eiland tonichten maakt. In Tsunamis un Pyroklastische Strööm blievt tomindst 36.000 Minschen dood.

## Boren
* 3. Januar: Clement Attlee, britisch Premierminister van 1945 bit 1951 († 1967)
* 13. Januar: Friedrich Klinge, düütsch Politiker un Bundsdagsafordneter († 1949)
* 18. Januar: Edward Peil Sr., US-amerikaansch Schauspeler († 1958)
* 29. Januar: Erik Ekroth, sweedsch Grafiker un Karikaturist († 1954)
* 7. Februar: Fritz Steinhaus, plattdüütsch Schriever († 1937)
* 30. März: Jacob Bödewadt, plattdüütsch Journalist († 1946)
* 18. April: Oswald Kanzler, düütschen Politiker von de SPD († 1944)
* 5. Mai: Rudolf Spielmann, öösterrieksch Schachspeler († 1942)
* 17. Juni: Johann Wartner, düütsch Politiker un Bundsdagsafordneter († 1963)
* 3. Juli: Franz Kafka, öösterrieksch Schriever († 1924)
* 5. Juli: John Maynard Keynes, britsch Ökonom, Mathematiker, Politiker († 1946)
* 7. Juli: Toivo Kuula, finnisch Komponist († 1918)
* 29. Juli: Henry Robertson Bowers, britisch Polarforscher († 1912)
* 12. August: Marion Lorne, US-amerikaansch Schauspelerin († 1968)
* 14. August: Gwendoline Eastlake-Smith, engelsch Tennisspelerin († 1941)
* 20. August: Robert Lehr, düütsch Politiker un Bundsminister († 1956)
* 9. September: Omer Beaugendre, franzöösch Radrennfohrer († 1954)
* 16. September: Cyrille Van Hauwaert, belgisch Radrennfohrer († 1974)
* 30. Oktober: Karel Gleenewinkel Kamperdijk, nedderlannsch Footballnatschonalspeler († 1975)
* 31. Oktober: Anthony Wilding, niegseelännsch Tennisspeler († 1915)
* 2. November: Eberardo Pavesi, italieensch Radrennfohrer († 1974)
* 1. Dezember: Luigi Ganna, italieensch Radrennfohrer († 1957)
* 7. Dezember: Sergei Iwanowitsch Beljawski, russisch Astronom († 1953)
* 26. Dezember: Carl Ahues, düütsch Schachmeester († 1968)
* 26. Dezember: Maurice Utrillo, franzöösch Maler († 1955)
* 31. Dezember: Berend de Vries, plattdüütsch Schriever († 1959)

## Storven
* 10. Januar: August Grumbrecht, düütsch Jurist, Politiker un Liddmaat vun den Provinziallanddag Hannover (* 1811)
* 13. Februar: Richard Wagner, düütsch Komponist, Dramatiker, Philosoph, Dichter, Schriever, Theaterregisseur un Dirigent (* 1813)
* 30. April: Édouard Manet, franzöösch Maler (* 1832)
* 3. Juni: Adolf Dauthlage, össterrieksch Lithograf (* 1825)
* 9. Juni: Lewis Cubitt, britisch Architekt (* 1799)
* 15. September: Albert Peter Johann Krüger, düütschen Schauspeler, Schriever un Redakteur (* 1810)
* 15. September: Joseph Plateau, belgisch-walloonsch Physiker (* 1801)
* 26. Oktober: August von Heckel, düütsch Maler (* 1824)
Godiva

**Godiva** (oder *Godgifu*, † üm un bi 1080) weer ene Aadlige bi de Angelsassen ut dat 11. Johrhunnert. Se is dor bekannt för, dat se naakend dör de Stadt Coventry reden is, dat ehr Mann, de Graaf, vun de Stüern nalaten schull.

## Leven

1043 hebbt Leofric, de Graaf vun Mercia un siene Fro Godiva de Benediktinerabtei in Coventry stift un ehr rieken Besitt togeven.

De Legenn, de vun dat 13. Johrhunnert nawiest is, seggt:

Dat ehr Mann, de Graaf Leofric, vun de Stüern nalaten schull, de de Lüüd vun Coventry betahlen müssen, is Godiva naakt dör de Stadt reden, blot bedeckt vun ehr lang Hoor. Leofric, de vun dissen Mood beindruckt weer, hett denn gor kene Stüern mehr feddert, man afsehn vun de op Peer.
 
## Wat dor later vun maakt worrn is

Vun 1678 af an hebbt de Lüüd in Coventry elk Johr den Ridd vun Godiva dör en Ümtog fiert.

In dat 17. Johrhunnert is de Geschicht noch wedder en beten utsmückt worrn: Se güng nu so, dat blot een Minsch (*[[Peeping Tom]]*, *Luuscher-Tom*) sik troot hett, de naakte Godiva antokieken un dor vun blind worrn is.

Alfred Tennyson hett 1842 en Gedicht över ehr schreven. Dat gifft ok welk Biller mit dat Motiv, ünner annern vun John Collier (1898) un vun Salvador Dalí (1971).
.ml

**.ml** is de Topplevel-Domään (TLD) för dat Land Mali. Dat is ene Lännerdomään (ccTLD). De Domään is 1993 inföhrt worrn. De Domääns ünner de Topplevel-Domään .ml warrt vun Sotelma vergeven, wat ok de Sponser vun de Domään is.

## Weblenken

* Websteed vun Sotelma
.mo

**.mo** is de Topplevel-Domään (TLD) för dat Land Macao. Dat is ene Lännerdomään (ccTLD). De Domään is 1996 inföhrt worrn. De Domääns ünner de Topplevel-Domään .mo warrt vun MONIC vergeven. Sponser vun de Domään is de Universität vun Macao.

## Weblenken

* Websteed vun MONIC
.mq

**.mq** is de Topplevel-Domään (TLD) för dat Land Martinique. Dat is ene Lännerdomään (ccTLD). De Domään is 1997 inföhrt worrn. De Domääns ünner de Topplevel-Domään .mq sünd vun Systel vergeven worrn. De Firma is aver nich mehr aktiv un de ne’e Registror is nich bekannt. Sponser vun de Domään is SYSTEL.

## Weblenken

* Websteed vun’n Registror
.ac

**.ac** is de Topplevel-Domään (TLD) för dat Land Ascension. Dat is ene Lännerdomään (ccTLD). De Domään is 1997 inföhrt worrn. De Domääns ünner de Topplevel-Domään .tc warrt vun NIC.AC vergeven. Sponser vun de Domään is Cable and Wireless.

## Weblenken

* Websteed vun NIC.AC
.va

**.va** is de Topplevel-Domään (TLD) för dat Land Vatikaan. Dat is ene Lännerdomään (ccTLD). De Domään is 1995 inföhrt worrn. De Domääns ünner de Topplevel-Domään .va warrt vun’t Internettbüro vun’n Hilligen Stohl vergeven. Sponser vun de Domään is dat Staatssekretariat vun’n Hilligen Stohl.

## Weblenken

* Websteed vun ’t Internettbüro vun’n Hilligen Stohl
.yu

**.yu** is de Topplevel-Domään (TLD) för dat fröhere Land Jugoslawien. Dat is ene Lännerdomään (ccTLD). De Domään is 1989 inföhrt worrn. De Domääns ünner de Topplevel-Domään .yu warrt vun nic.yu vergeven. Sponser vun de Domään is YUNET Association.

## Weblenken

* Websteed vun nic.yu (Yugoslav Internet Domain Registry)
Richard Pietsch

**Richard Pietsch** (* 9. Juli 1915 in Nidden; † 27. Dezember 2007 in Heidelbarg) weer een vun de letzten Lüüd, de noch dat Nehrungskurische snacken hebbt. He hett en Reeg Böker över de Spraak schreven, dat tominnst op Poppeer wat vun de Spraak nablifft.

Pietsch is 1915 as dat veerte von fiev Kinner von en Fischer in Nidden op de Kurische Nehrung boren. In de Tied kort na’n Eersten Weltkrieg is he von’n Disch fullen un hett dorbi en lahme Schuller kregen. He kunn dorüm sülvs keen Fischer warrn. He hett later bi de Post anfungen. Von 1935 af an hett he bi de Badeverwaltung arbeidt. In’n Tweten Weltkrieg is he as Soldaat trüggstellt worrn un hett för de Hitlerjugend in Memel arbeidt. Dorför weer he ünner annern op en Kunstgewarfschool in dat Erzgebirge un hett dor Snittjeree lehrt. Later in’n Krieg weer he Baas von en School för Körperbehinnerte un Kriegsbeschädigte in Weißenburg. 1944 hett he freet un en Dochter kregen.

1945 is he jüst as de gröttste Deel vun de annern Lüüd, de Nehrungskurisch snacken deen, mit siene Familie vun de Kurische Nehrung verdreven worrn. Siene Fro is na de Flucht doodbleven un Pietsch weer nu alleen mit siene Dochter. He weer na Däänmark flücht un weer för twee Johr in däänsche Kriegsfungenschop. He hett denn in Heidelbarg leevt un harr ut twee ne’e Ehn noch twee Söhns. He hett toeerst as Versekerungsvertreder arbeidt un denn bi de Bundswehr in’t Büro. Mit 50 is he in Fröhrente gahn. As Rentner hett he denn anfungen, veel över de Geschicht von de Nehrung un över dat Nehrungskurische optoschrieven.

1993 hett Pietsch den Georg-Dehio-Pries för Kultur- un Geistesgeschichte kregen.

Pietsch is 2007 in Heidelbarg doodbleven un siene Urn is in’n September 2008 denn in dat ole Familiengraff in Nidden begraven worrn.

## Warken

* *Deutsch-Kurisches Wörterbuch.* 1977
* *Fischerleben auf der Kurischen Nehrung.* 1982

## Footnoten
Milinda Panha

**Milinda Pañha** (*Fragen vun Menander*) is en bedüden Wark vun de buddhistische Literatur.

Dat Book besteiht ut Fragen över den Buddhismus, de de greeksche König Menander I. vun Baktrien (Milinda op Pali) an den Mönk Nagasena stellt hebben schall. Dat is nich unwohrschienlich, dat de Text toeerst in Sanskrit opschreven worrn is, aver blot de Version op Pali un annere Versionen, de op de op Pali trüchgahn doot, sünd hüüt noch nableven.
Huronen

De **Huronen** (Eegenbeteknung: **Wyandot**) genannt, sünd een ehmals mächtig Indianervolk in Noordamerika. Se leven an de Huronsee und bilden een Konföderatschoon mit veer groote und mehreren lüttje Stammen. Man seggt, dat se bannig good Ackerbuern ween hemm söllt. De Naam Huronen geiht up een franzöösch Beteknung torüch (Middelkamm van een Wildswienkopp *La Hure*). 

## Historie

Fröher hebbt de Huronen to de Irokesen hörrt, hebbt sück aber van de trennt un sück mit Algonkin-Völker verbünd. As de Irokesen ok, leben se in Langhüüs un bedreben Landwertschap. As de Franzosen dor mehr to seggen kregen, kregen de Huronen een beherrschend Stellung in de Fellhannel, kemen aber ok de Irokesen quer, de mit England verbünd weern. 

In 17. Johrhunnert (1648 bit 1649) wurrn de Huronen dör Krieg mit de westlich Irokesen, vör allen mit de Mohawk, un dör Süken, meest upreeen. Een Grupp hett sück um 1650 bi Québec ansiedelt, wor se hüdtodag noch de autonome Natschoon Wendake billen. Een Reservatschoon besteiht in Oklahoma. Hüdigendags gifft dat noch bi 8.000 Liddmaten vun den Stamm. 

## Kiek ok
* List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent 

## Weblenken

* Huron History (engl.)
* Traditional Huron Site (engl.)
* Wyandot Nation of Kansas (engl.)
Johannes XXIII.

**Johannes XXIII.** (* 25. November 1881 in Sotto il Monte/Bergamo as *Angelo Giuseppe Roncalli*; † 3. Juni 1963 in Rom) weer Paapst vun de Kathoolsche Kark un de Staatsböverste vun den Vatikan.

1925 is Roncalli to’n Bischop ernennt wurrn un siet dem in de pääpstlich diplomatisch Deenst tätig. 1953 is he Kardinal un Patriarch van Venedig wurrn un an' 28. Oktober 1958 as Nahfolger van Paapst Pius XII. wählt wurrn.

Dat wichtigst, wat in sien Pontifikat fallen de, weer dat Inberopen van de tweete Vatikaansche Konzil in 1962. Dat broch een Lockerung van dat lang Tiet erstarrte Zentralismus van dat Paapstamt, de Upwerten van dat Episkopat, und dat Snacken ok mit anner Religionen, besünners ok mit de Jööden. Johannes XXIII. hett ok de Landesspraak in de Liturgien inföhrt. He wurrd allgemeen as de „gode Paapst“ betekend. Sien Nahfolger weer Paapst Paul VI.

An' 27. April 2014 is he dör Paapst Franziskus hillig spraken wurrn.

## Weblinks
25. November

## Wat passeert is
* 1177: In de Slacht vun Montgisard winnt en lüttjet Heer vun de Krüüzfohrers unner König Balduin IV. vun dat Königriek Jerusalem över de 30.000 Mann vun de Ayyubiden unner Saladin. Dat is de gröttste Sieg vun de Krüüzfohrers överhaupt. 
* 1185: Uberto Crivelli wurrd to'n Paapst wählt un hett de Paapstnaam Urban III.
* 1975: Suriname wurrd unafhängig.

## Boren
* 1856: Sergej Iwanowitsch Tanejew, russisch Komponist († 1915)
* 1881: Angelo Giuseppe Roncalli, later hen Paapst Johannes XXIII. († 1963)
* 1896: Jessie Royce Landis, US-amerikaansch Schauspelerin († 1972)
* 1920: Hilde Sicks, düütsch Volksschauspelerin († 2007)
* 1924: Paul Desmond, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1977)
* 1927: Dick Wellstood, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1987)
* 1930: Clarke Scholes, US-amerikaansch Swemmsportler († 2010)
* 1931: Nat Adderley, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2000)
* 1943: Margit Senf, düütsch Ieskunstlöperin
* 1951: Johnny Rep, nedderlannsch Footballnatschonalspeler
* 1952: Gabriele Oriali, italieensch Footballnatschonalspeler
* 1953: Ildo Lobo, kapverdisch Singer († 2004)
* 1953: Pam Whytcross, austraalsch Tennisspelerin
* 1955: Rolf Gehring, düütsch Tennisspeler

## Storven
* 1185: Lucius III., Paapst (* wohrschienlich 1897)
* 1755: Johann Georg Pisendel, düütsch Violinist un Komponist (* 1687)
* 1913: Robert Stawell Ball, irisch Astronom (* 1840)
* 1913: Charlotte von Krogh, düütsch-däänsch Malerin (* 1827)
* 1919: Hermann Bleßmann, düütschen Verwaltungsbeamten (* 1862)
* 1923: Carl Beyer, plattdüütsch Schriever (* 1847)
* 1925: Amos Burn, engelsch Schachmeester (* 1848)
* 1932: Fritz Riemann, düütsch Schachmeester (* 1859)
* 1955: Louis Lachenal, franzöösch Bargstieger (* 1921)
* 1959: Berend de Vries, plattdüütsch Schriever (* 1883)
* 1974: U Thant, drüdden Generalsekretär vun de Vereenten Natschonen (* 1909)
* 2008: Edwin Ernest Salpeter, öösterrieksch-austraalsch un US-amerikaansch Astrophysiker (* 1924)
* 2013: Chico Hamilton, US-amerikaansch Jazzmusiker und Komponist (* 1921)
3. Juni

## Wat passeert is
* 1950: De beid franzöösch Bargstiegers Maurice Herzog un Louis Lachenal staht as eerst Minschen up den Annapurna un dormit as Eerst up en 8000er Barg.

## Boren
* 1423: Ludwig XI., König vun Frankriek († 1483)
* 1868: Ivar Henning Mankell, sweedsch Komponist († 1930)
* 1891: Mary Kendall Browne, US-amerikaansch Tennisspelerin († 1971)
* 1910: Alfons Deloor, belgisch Radrennfohrer († 1995)
* 1924: Torsten Nils Wiesel, sweedsch-US-amerikaansch Neurophysioloog un Nobelpriesdräger
* 1927: Heinrich Roiss, öösterrieksch Bargstieger († 1959)
* 1935: Harald Ricklefs, plattdüütsch Schriever
* 1937: Grachan Moncur III, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2022)
* 1949: Leo Rwabwogo, ugandsch Boxer
* 1986: Rafael Nadal, spaansch Tennisspeler
* 1992: Mario Götze, düütsch Footballnatschonalspeler

## Storven
* 1858: Julius Reubke, düütsch Komponist, Pianist un Organist (* 1834)
* 1883: Adolf Dauthlage, össterrieksch Lithograf (* 1825)
* 1924: Franz Kafka, öösterrieksch Schriever (* 1883)
* 1963: Angelo Giuseppe Rocalli, later hen Paapst Johannes XXIII. (* 1881)
* 1963: Skinnay Ennis, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1909)
* 1965: Julius Lorenzen, düütschen Boinschenör un Böverbörgermeester von Bremerhoben (* 1897)
* 1992: Robert Morley, britisch Schauspeler un Schriever (* 1908)
* 1996: Tito Okello, ugandsch Politiker (* 1914)
* 2000: Merton Howard Miller, US-amerikaansch Wertschapswetenschapler un Nobelpriesdräger (* 1923)
* 2022: Grachan Moncur III, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1937)
1807

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* Dat königlich Huus vun Portugal ünner König Johann VI. is vör Napoleon sien Armee utknepen nah Brasilien. Vun düsse Tiet af an is Rio de Janeiro de Fakto de Hööftstadt vun dat Riek vun Portugal wurrn.

### Wetenschoppen un Technik
* 29. März: Heinrich Wilhelm Olbers deckt den Asteroiden Vesta up.
* 6. Oktober: Humphry Davy hett as eerste dat Element Kalium ut Puttasch isoleert.

## Boren
* 15. Februar: Friedrich Woeste, düütsch Spraakwetenschopper un Schriever († 1878)
* 4. Mai: Friedrich Knolle, düütsch Koppersteker († 1877)
* 7. September: Johann Wilhelm Schirmer, düütsch Maler un Grafiker († 1863)

## Storven
* 28. September: Johann Friedrich August Kinderling, düütsch Philoloog (* 1743)
* 5. November: Johann Friedrich Wilhelm Herbst, düütsch Naturforscher, Entomoloog un Lepidopteroloog (* 1743)
Konstantin I. (Schottland)

**Konstantin I.** (*Causantín mac Cináeda*; * 836, † 877) weer König vun Schottland vun 863 bit 877 un folg up sien Onkel Donald I..

He weer de Söhn vun König Kenneth I.. As he König weer, harr he veel mit Krieg to kriegen. De ganze Tiet möss he gegen de Wikingers gegenan gahn. He versöch ok, dat schottsche Königriek wieder nah Süden to ut to breden. 864 hefft de Wikingers vun Dublin ut angrepen. jem ehr Anföhrer weer Olaf de Witte. Konstantin hett em ünner kregen un hett ok noch gegen de Truppen vun Thorsten den Roden wunnen. 872 hett Konstantin sien Swager Rhun henrichten laten. Up düsse Aart konn he den sien Königriek Strathclyde an sik rieten. 

Schoonst he up dat Slachtfeld goot Bescheed wüss, hett he siene Fienden faken ok eenfach betahlt, dormit dat bi'n Freden bleev. Dat hefft em de engelschen Königen later afkeken, besunners Æthelred II. üm dat Johr 1000 rüm. 

Amenn hefft de Wikingers em doch unnerkregen. Lüde ut Dublin weern up de Halfinsel Fife ankamen un wollen dat Land utplünnern. Jem ehr Naam weer „De swarten Frömden“. As he jem verdrieven woll, is Konstantin 877 in en Slacht bi de „Swarte Höhl“ (Inverdovat) in Forgan ümkamen. Sien Broder Aedh is sien Nahfolger wurrn.

Konstantin hett en Söhn harrt. Sien Naam weer Donald. Nah de Johren, wo Eochaid un Giric gemeensam regeert hefft, is he as Donald II. up Schottland sien Throon stegen. 

## Weblinks
* genealogie-mittelalter.de
863

## Wat passeert is
* Konstantin I., warrt König vun Schottland 

## Boren

## Storven
* Donald I., König vun Schottland (* üm 812 rüm)
Jan Arnošt Smoler

**Jan Arnošt Smoler** (hoochdüütsch Naam **Johann Ernst Schmaler**; * 3. März 1816 in Merzdorf; † 13. Juni 1884 in Bautzen) weer en sorbschen Philoloog un Schriever.

Smoler sien Vadder weer en evangeelschen Kanter. 1823 hett he en Stell in Lohsa annahmen un dor güng Jan Arnost Smoler denn ok op Volksschool. 1827 is he denn op dat Gymnasium in Bautzen kamen. 1836 keem he an de Universität Breslau un hett op Theologie studeert. 1839 hett he sien Afsluss maakt un keem na siene Heimat trüch, woneem he anfüng de sorbschen Leder optoschrieven un in de Sammlung *Die Volkslieder der Wenden in der Ober- und Nieder-Lausitz* ruttogeven. 1847 hett he den Sorbschen Vereen, de Maćica Serbska, mit grünnt. He hett sik in disse Tiet vun de 1848er Revolutschoon ok för de kulturellen Rechten vun de Sorben insett. So geev dat vun 1850 af an ok Schoolünnerricht op Sorbsch. Smoler sülms is ok Schoolmeester för Sorbsch an dat Gymnasium in Bautzen worrn. 1851 hett he de Smolersche Verlagsbookhandlung grünnt un in de Johren, de nu kemen, ünner annern de *Jahrbücher für slawische Literatur, Kunst und Wissenschaft* rutgeven. 1865 bet 1868 hett he ok dat *Slawische Zentralblatt - Wochenschrift für Literatur, Kunst, Wissenschaft und nationale Interessen des Gesamtslawentums* maakt. Ok för de Sorbschen Narichten, Serbske Nowiny, hett he as Redaktör arbeidt.
Donald I. (Schottland)

**Donald I. MacAlpin** (*Domnall mac Ailpín*; * üm 812 rüm; † 863) weer de König vun Schottland vun 858 bit 863. 

Donald folg sien Broder Kenneth I.. In sien korte Tiet as König geev he en Gesettbook rut, dat ünner den Naam *Laws of Aedh* bekannt is. In düsse Gesetten steiht ok schreven vun den Tanistry-Bruuk. Düsse Bruuk bedutt, dat de Nahfolger vun en König vun Schottland utsöcht warrt mank de öllsten un besten Mannslüde vun sien Sipp so lang, as de König noch leevt. Na düssen Bruuk is Donald sien Brodersöhn Konstantin I. as tokümstigen König vun Schottland utsöcht wurrn. 

Een kann hüdigendags nich mehr seggen, up wat vun Aart Donald 863 storven is. Dat warrt seggt, he weer ümkamen in en Slacht bi dat Dörp Scone in Perthshire. Man dat warrt ok vertellt, he weer ganz in'n Freden storven in sien Slott in Kinn Belachoir. Donald I. hett ok en Söhn harrt. Dat weer Giric, de vun 878 bit 889 tosomen mit Eochaid regeern dö. Donald I. is up dat Eiland Iona ünner de Eer bröcht. 

## Böker
* Monarchs of Scotland, by Stewart Ross, Lochar Publishing, Moffat UK; ISBN 0-948403-22-5

## Weblinks
* genealogie-mittelalter.de
858

## Wat passeert is
* Donald I. warrt König vun Schottland

## Boren

## Storven
* 13. Januar: Æthelwulf, König vun dat angelsassische Königriek Wessex (* um un bi 800)
* Kenneth I., König vun Schottland
Konstantin III. (Schottland)

**Konstantin III.** (*Causantín mac Cuilén*; † 997) weer König vun Schottland, bit he storven is. He weer de Söhn vun König Culen un en Vedder vun Kenneth II., de vör em König weer un vun Kenneth III., de nah em König wurrn is. 

Vunwegen dat he bloß so korte Tiet regeert hett, is man wenig över Konstantin sien Leven bekannt. Dat warrt seggt, he harr heiraat, man mehr kann een dor nich to seggen. Dat sütt ut, as wenn he keen Kinner harrt hett. Konstantin III. weer de föffte König vun Schottland achter'nanner, de an'e Siet bröcht wurrn is. 

## Weblinks
* genealogie-mittelalter.de (hoochdüütsch)
Eurolang

**Eurolang** is ene lütte Narichtenagentur, de sik op dat Thema Spraakminnerheiten un natschonale Minnerheiten in de Europääsche Union kunzentreert hett.

Anfungen hett dat mit Eurolang in dat Johr 2000. De Idee keem vun dat Europääsche Büro för minnerbruukte Spraken.

Eurolang deit vör allen över europääsche Politik un över de Politik vun de Leedstaten vun de Europääsche Union berichten, de Inwark op de Minnerheiten hett. Eurolang will ok de Minnerheiten ünnerenanner beter vernetten un de Minnerheiten un de europääsche Administratschoon beter in Kuntakt bringen.

## Weblenken

* Websteed vun Eurolang (engelsch)
Europääsch Büro för minner bruukt Spraken

Dat **Europääsche Büro för minner bruukt Spraken** weer een nichstaatliche Organisatschoon, de sik för Minnerheiten- un Regionalspraken in Europa insetten dee, wat na dat Büro 46 Millionen Minschen in Europa bedrepen deit. De Präsidentin weer de Irin Neasa Ní Chinnéide. Sien Sitt harr dat Büro in Dublin in Irland. En Informatschoonszentrum vun dat Büro weer in Brüssel. 

Grünnt worrn is dat Büro 1982. Dat Geld keem to’n groten Deel vun de Europääsche Union. Dat Büro dee mit dat *Contact Bulletin* ok een Tietschrift rutgeven un harr mit Eurolang ene lütte Narichtenagentur, de sik speziell mit de Minnerheitenspraken in Europa befaten deit. An'n 27. Januaarmaand 2010 hett de Verwaltensraad de Oplösen beslaten, wiel de Finanzeren vun solk een Organisatschoon nich passlich is för de Ümstänn opstunns. Welke Utwarken düsse Besloot op de Dochterorganisatschonen hett, de to'n Deel egen juristsche Personen sünd, is noch unklaar.

Vörsitter vun den düütschen EBLUL-Aflegger is de Saterfrees Karl-Peter Schramm, de Oostfreesche Cornelia Nath sitt ook in den Vörstand. De in Düütschland bedrapenen Spraken sünd dat Däänsche, dat Noord- un Saterfreesche, dat Böversorbsche, dat Neddersorbsche, dat Romanes un dat Nedderdüütsche. Vörsitter vun den däänschen Aflegger is de düütsche Noordsleswiger Gösta Toft. Düütsch is de enzige bedrapene Spraak in Däänmark. 

## Präsidenten

* ?-1998: Allan Wynne Jones
* 1998-2005: Bojan Brezigar
* siet 2005: Neasa Ní Chinnéide

## Weblenken

* Websteed vun dat Europääsche Büro för minner bruukt Spraken (engelsch, hoochdüütsch un 24 annere Spraken)
Wolfgang Börnsen

**Wolfgang Börnsen** (* 26. April 1942 in Flensborg; † 2. November 2024) weer en düütschen Politiker vun de CDU.

## Leven
Na de Realschool hett Börnsen Mürger lehrt un de Högere Hannelsschool in Flensborg besöcht. He hett denn an de Pädagoogsche Hoochschool Kiel op Lehramt an de Realschool studeert. He hett denn ok en Stoot as Lehrer för Geschicht un Religion arbeidt. 

Wolfgang Börnsen weer verheiradt, leev in Bönstrup un harr veer Kinner.

## Politik

Börnsen güng 1967 in de CDU un 1977 ok in de Christlich-Demokraatsche Arbeitnehmerschop. 

He is siet 1987 Liddmaat in’n düütschen Bundsdag. Bet 1998 över de Landslist Sleswig-Holsteen un vun dor af an as Afornter ut’n Wahlkreis Flensborg-Sleswig. He is Vörsitter vun de Landsgrupp Sleswig-Holsteen un vun den Arbeidskrink Küst bi de CDU/CSU-Frakschoon. Siet November 2005 is he ok Baas bi den Frakschoonsarbeidskrink *Kultur un Medien* un kulturpolietsch Spreker bi de CDU/CSU-Frakschoon.

Börnsen snackt ok Plattdüütsch. He is Baas bi de Noordangler Speeldeel un hett dat Book *Plattdeutsch im Deutschen Bundestag* schreven. Dat Book hannelt vun Börnsen sien Initiative, dat Plattdüütsche in de Europääsche Charta vun de Regional- un Minnerheitenspraken optonehmen. Börnsen hett dit Projekt vörandreven un ahn em un sien Insatz harrn se Plattdüütsch nich in de Charta opnahmen.

## Warken

* *Vorbild mit kleinen Fehlern - Abgeordnete zwischen Anspruch und Wirklichkeit.* Siegler, Sankt Augustin, 2001, ISBN 3-87748-613-4
* *Plattdeutsch im Deutschen Bundestag.* Siegler, Sankt Augustin, 2001, ISBN 3-87748-614-2
* *Fels oder Brandung? Gerhard Stoltenberg - der verkannte Visionär.* Siegler, Sankt Augustin 2004, ISBN 978-3877486443

## Weblenken

* Websteed vun Wolfgang Börnsen (hoochdüütsch)
* Biografie bi’n Bundsdag (hoochdüütsch)
Mürger

En **Mürger**,**Mürker**, **Muurmann** oder **Murer** is en Handwarker, de för dat Hoochtehn vun Muurn / Muern tostännig is.

De Lehr to’n Mürger duurt in Düütschland dree Johr. Dorbi lehrt een ünner annern, en Huus nipp un nau na Plaan to boon, lehrt wat över’t Dämmen un dat de Hüüs nich fuchtig un klamm warrt, över de Egenschoppen vun de Bostoffen un över Sekerheit op’n Bau. Ok dat Fliesenleggen un Timmermannsarbieden kaamt bi dat Utbillen vör.

Typische Warktüüch sünd de Murerkell, de Waterwaag, de Murersnoor un de Murerhamer.
Gosiute

De **Gosiute** (engelsch: Goshute) weern een Indianerstamm ut de uto-aztekisch Spraakfamilie. Se leben in dat nöördliche Nevada un in Utah. Fröher weern dat mol 20.000 Lüde ween, man hüüt sünd blots noch 500 vun jem överbleven. 

Sie wohnen in eenfach Tipis un hebbt sück van lütt Deerten un Wildplanten (wild Ziepels, Wuddels un Kantüffel) ernährt. 

De Gosiute weern een van völ Numic snackenden Stammen, de mit de Bannock, Paiute, Shoshone und Ute verwandt weern und sück later henn ok mit de vermischt hemm. 

## Kiek ok bi
* List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent.
German TV

**German TV** weer en Feernsehprogramm op Hoochdüütsch för Tokiekers in de USA un in Kanada, de an Düütsch oder Düütschland intresseert weren oder vun dor weren.

Dat weer en 24-Stünnen-Programm, dat ARD, ZDF (je 40 %) un de Düütsche Welle (20 %) tohoop maakt hebbt. De Redakschoon un de Geschäftsföhrung seten in dat Huus vun DW-TV in Berlin.

Op German TV kemen vör allen Narichten, Informatschonen, Sport, Programm för Kinners, Shows un verschedene Filme.

Anfungen hett dat mit German TV in’n April 2002. Blangen de ganzen USA weer dat in Delen vun Kanada un Latienamerika över Satellit oder Kavel to sehn. Dat weer verslötelt un een müss en Abo hebben, dat een dat sehn kunn.

Dat geev aver nich noog Lüüd mit Abo un de Senner hett sien Programm an’n 31. Dezember 2005 instellt. Dorför kummt siet den 1. Januar 2006 op densülven Programmplatz nu DW-TV vun de Düütsche Welle.
.tw

**.tw** is de Topplevel-Domään (TLD) för dat Land Taiwan. Dat is ene Lännerdomään (ccTLD). De Domään is 1989 inföhrt worrn. De Domääns ünner de Topplevel-Domään .tw warrt vun TWNIC vergeven, wat ok de Sponser vun de Domään is.

## Weblenken

* Websteed vun TWNIC
DW (Feernsehn)

**DW** (bit 5 .Februar 2012: **DW-TV**) is dat Utlandsfeernsehn vun de Düütsche Welle un dormit vun de Bundsrepubliek Düütschland.

Mit DW-TV hett dat an’n 1. April 1992 anfungen as Nafolger vun RIAS-TV. Dat schull in dat Utland Informatschonen över Düütschland bringen.

Jede vulle Stünn gifft dat Narichten, ans Dokumentatschonen, Magazine un aktuelle Sendungen, 24 Stünnen jeden Dag un jede Stünn wesselt sik Hoochdüütsch un Engelsch as Spraak af. In Noord- un Süüdamerika ok jeden Dag twee Stünnen op Spaansch un över den Satellit Nilesat dree Stünnen op Araabsch. Blangen Nilesat geiht dat Programm ok över de Satelliten Hot Bird 6, Intelsat707, GE-1, NSS-K un digital över ASTRA op 19,2° Oost. Över Astra is DW (Feernsehn)denn ok in Düütschland to sehn. Ok över dat Internett kann’n dat Programm ankieken.

An 6. Februar 2012 hett sik Düütsche Welle en ne’en Naam geven un heet nu blots noch *DW*.

## Borns


## Weblenken
* Websteed vun DW (hoochdüütsch, engelsch)
* DW (Feernsehn) över Internett ankieken (hoochdüütsch, engelsch)
Aedh (Schottland)

**Aedh** (warrt af un to ok *Aed* oder *Aoth* schreven; * 840; † 878) weer König vun Schottland vun 877 bit 878 un folg up sien Broder Konstantin I.. 

He weer noch nich lang up'n Throon, dor hett Giric em an'e Siet maakt, vunwegen dat he sik mit Aedh sien Brodersöhn Eochaid gegen em verswaren harr. 

Över Aedh sien Leven is wenig bekannt. He weer verheiraat, man mehr weert wi nich. Een vun sien Söhns weer Konstantin II., de in dat Johr 900 König vun Schottland wurrn is. Een annern vun sien Söhns weer Donald mac Aed. De is 908 König vun dat Königriek Strathclyde wurrn.
Guernsey

**Guernsey**  (op Plattdüütsch ok **Garnsee**, franzöösch **Guernesey**) is de tweetgröttste vun de britischen Kanaleilannen. De Kanaleilannen sünd keen Deel vun dat Vereenigte Königriek, man as Kroonbesitt direkt de britische Kroon ünnerstellt. Dat is dormit ok nich Deel vun de Europääsche Union. Mit en poor annere lüttjere Eilannen billt Guernsey de Vogtei Guernsey.

## Geografie
De Insel is temlich hügelig un hett welk Kliffküsten, besünners in Süden. Dat gifft vör allen Veehtucht un Goornbo. Ok de Tourismus is wichtig, vör allen kaamt de Lüüd wegen de schöne Natur.

To de Vogtei hörrn neben de Hööftinsel Guernsey buterdem de Inseln Alderney, Sark, Herm, Jethou, Brecqhou, Burhou as ok anner lütt Eilannen un Klippen as de Hanois un de Casquets. De Insel Guernsey is 63,4&nbsp;km² groot un dor leven 62.533 Inwahner (Stand 2015). De Vogtei insluutend Alderney, Herm un Jethou hett insgesamt 65.124 Inwahner.

## Weblenken

* Websteed vun Guernsey (engelsch)
Naskapi

De **Naskapi** (ok Innu nömmt) sünd een Indianerstamm ut de Algonkin-Spraakgrupp in Québec, Kanada. Ehr Levensruum siet de eerste Kontakte mit de Europäers is Nunavik, Québec, un Labrador vun de Provinz Neefundland-un-Labrador. Hüüdtodag wohnen de ruch weg 700 Naskapi in Kawawachikamach, Québec. De anner Innu-Indianer wohnen in elf Dörper in Québec un in Labrador.

In de Sömmermaanten hebbt se in Telten ut Barkenrinde wohnt un in'n Winter hebbt se ehr Telten mit Karibufellen övertrucken. De Dooden hebbt se in' Winter up Gerüsten un Bööm bestatt, in'n Sömmer keem de ünner de Eer.

Dat Sellschopsystem weer patrilinear. Leven deen se meest van Fischfang, Jagd up Elk un Karibu un van Wildplanten, de se sammeln deen. De Hööftlinge van de Naskapi weern düchtig autoritär, so as seggt wurrd. 

## Kiek ok
* List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent

## Weblenken

* Naskapi Community Web Site
* Innu Bands in the Early 1880s
* Naskapi News
Innu

De **Innu** (*Nehilaw* un *Ilniw* ‚Volk‘) oder **Montagnais** (franzöösch: ‚Bergbewohner‘) sünd en Grupp vun de  First Nations in dat kanaadsch Québec un Labrador, de vör ca. 8.000 Johren in disse Region trucken sünd. De Innu bestaht eegntlich ut twee Stammesgruppen, den südlich un östlich, längs dat nördliche Ufer vun den Sankt-Lorenz-Golf, leven Montagnais (hüüt meest as Innu betekent) as ok den wieder nördlich leven Naskapi (‚Volk jensiets vun den Horizont‘) (Innu un Iyiyiw). In den offiziellen Spraakgebruuk vun dat Department of Indian Affairs and Northern Development wurrn de südlichen und östlichen Gruppen immer noch as Montagnais betekent. 

Dat is en Indianerstamm ut de Algonkin-Spraakgrupp. Se wahnt in elf Dörper. Hüüdtodag gifft dat ruch weg 18.000 Innu, dorvan 15.000 in Québec.

## Kiek ok bi
* List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent
Henrich Zobel

**Henrich Zobel** (* vör 1558 in Bremen; † na 1597) weer Senator un Bremer Börgermeester.

## Leven
Henrich Zobel weer Koopmann. 1583 is he in den Raat vun de Stadt wählt wurrn. 1591 weer he Booherr in de St. Martini-Kark. 1597 is he denn Borgermeester wurrn. 1597 hett he in de Martini-Kark en Portal mit Epitaph na dat Neanderhuus maken laten un hett dat ok betahlt. 


Bild:StMartiniBremen-08b.jpg|Portal na dat Neanderhuus in de Martini-Kark
Bild:StMartiniBremen-08a.jpg|Detail: Zobel-Epitaph in de Martini-Kark
Bild:StMartiniBremen-12d.jpg|Detail: Wapen vun Henrich Zobel in en Glasfenster vun de Martini-Kark


## Literatur
* *[[Allgemeine Deutsche Biographie]]*, [Band 45 Siet 383](http://mdz.bib-bvb.de/digbib/lexika/adb/images/adb045/@ebt-link?target=idmatch(entityref,adb0450389))
* Wilhelm von Bippen: Die bremischen Bürgermeister Heinrich und Johann Zobel. Vortrag, gehalten in der Versammlung des Hansischen Geschichtsvereins zu Quedlinburg 1886, in: HGbll 1886, S. 51 - 78.
Hermann Hildebrand

**Hermann Christian Ferdinand Hildebrand** (* 27. September 1849 in Münnen; † 6. Oktober 1939 in Bremen) weer en Bremer Börgermeester.

## Leven
Hildebrandt weer en Afkaatensöhn un studeer süms ok an de Universität Heidelbarg de Wetenschappen vun dat Recht. 1874 hett he sik as Afkaat in Bremen daallaten un is dor 1880 ok Notar wurrn. 

## Politik
1879 is he as Vertreder vun de eerste Klass as liberalen Afordenten in de Bremer Börgerschup wählt wurrn. Dormols gull dat 8-Klassen Wahlrecht. An'n 14. Dezember 1895 is Hildebrandt Senator wurrn. He hett sik dor tomeist mit de Wohlfahrt afgeven. 1897 grünn he de Zentraal för de private Vörsorg un stünn an de Spritz vun den Landsverband vun dat Düütsche Rode Krüüz. In de Tiet vun den Eersten Weltkrieg stünn he de Wohlfahrtspleeg för den Krieg vör un bröch den Zentraal-Hölpsutschuss vun dat Rode Krüüz in Bremen tostann. 

Hermann Hildebrand is an'n 16. November 1917 to'n Börgermeester wählt wurrn. 1919 is he in de Düütsche Demokraatsche Partei intreden. Na dat Enn vun de Räädrepublik is Hildebrandt vun de Natschonalversammeln vun Weimar an'n 10. April 1919 in de Regeerung wählt wurrn, de för'n Övergang dat Seggen in Bremen hebben schull. An de Siet vun Karl Deichmann is he dor Börgermeester ween. Wat de Scholen angüng, möök Hildebrand sik för de Eenheitsschool stark. An'n 9. Juli 1920 hett he in'n Senat Bott geven. 1922 hett he de Bremer Noothölp grünnt.

## Ehrungen
Al in dat Johr 1929 hefft Frünnen vun Hildebrand em to Ehren den Hildebrand- oder Rehsoot in de Bremer Wallanlagen boen laten.

## Böker
* Herbert Schwarzwälder, *Das Große Bremen-Lexikon*, Edition Temmen, Bremen 2002, ISBN 3-86108-616-6
6. Oktober

## Wat passeert is
* 891: Formosus wurrd Paapst.
* 1689: Kardinal Pietro Ottoboni wurrd to'n Paapst wählt un nimmt de Naam Alexander VIII. an.
* 2008: Erwin Sellering wurrd to'n Ministerpräsident vun Mekelnborg-Vörpommern wählt un is dormit Nahfolger vun Harald Ringstorff.

### Wetenschoppen un Technik
* 1807: Humphry Davy hett as eerste dat Element Kalium ut Puttasch isoleert.

## Boren
* 1822: Benjamin Franklin Isherwood, US-amerikaansch Iesenbahn- un Schippbuingenieur († 1915)
* 1841: Frédéric Bazille, franzöösch Maler († 1870)
* 1887: Le Corbusier, swiez-franzöösch Architekt, Designer, Maler un Stadtplaner († 1965)
* 1899: Zalman Shazar, israeelsch Politiker un Präsident († 1974)
* 1905: Helen Wills Moody, US-amerikaansch Tennisspelerin († 1998)
* 1908: Carole Lombard, US-amerikaansch Schauspelerin († 1942)
* 1912: Adolphe Braeckeveldt, belgisch Radrennfohrer († 1985)
* 1913: Jules Lowie, belgisch Radrennfohrer († 1960)
* 1915: Humberto Sousa Medeiros, portugiesch-amerikaansch Kardinal († 1983)
* 1931: Riccardo Giacconi, italieensch-amerikaansch Astrophysiker un Nobelpriesdräger († 2018)
* 1937: Mario Renato Capecchi, US-amerikaansch Genetiker un Nobelpriesdräger
* 1962: David Baker, US-amerikaansch Biochemiker un Nobelpriesdräger
* 1969: Ebele Okoye, nigeriaansch Malerin
* 1998: Christopher Repka, slowaaksch Schachgrootmeester

## Storven
* 1862: Francisco Acuña de Figueroa, uruguayisch Schriever (* 1791)
* 1939: Hermann Hildebrand, Börgermeester vun Bremen (* 1849)
* 1951: Otto Fritz Meyerhof, düütsch Biochemiker un Nobelpriesdräger (* 1884)
* 1960: Hans Balzer, plattdüütsch Schriever (* 1891)
* 1971: Victor Kahn, russisch-franzöösch Schachspeler (* 1889)
* 1980: Jean Robic, franzöösch Radrennfohrer (* 1921)
* 1997: Orlando Ramón Agosti, argentiensch Politiker un Militär (* 1924)
* 2009: Werner Maihofer, düütsch Politiker un Bundsminister (* 1918)
* 2017: Eugène Dupuis, franzöösch Radrennfohrer (* 1919)
* 2025: Theo Jörgensmann, düütsch Jazzmusiker (* 1948)
1593

## Wat passeert is

## Boren
* 19. Mai: Jacob Jordaens, nedderlannsch Maler († 1678)

## Storven
* 10. Juli: Daniel vun Büren de Junge, Bremer Börgermeester (* 1512)
22. Juni

## Wat passeert is
* 1372: In'n Hunnertjöhrigen Krieg warrt England vun en gemeensame Flott ut Frankriek un Kastilien bi de Slacht vun La Rochelle slahn. To'n eersten Mol siet 1340 regeert de Franzosen nu över'n Kanal vun Dover.
* 1634: De nedderlannsche Maler Rembrandt van Rijn heiraat Saskia van Uilenburgh
* 1941: „Ünnernehmen Barbarossa“: Düütsche Truppen överfallt de Sowjetunion (Tweete Weltkrieg)
* 2012: Federico Franco wurrd nee Staatspräsident vun Paraguay un löst dormit Fernando Lugo af.

## Boren
* 1512: Daniel vun Büren de Junge, Bremer Börgermeester († 1593)
* 1837: Paul Charles Morphy, US-amerikaansch Schachspeler († 1884)
* 1873: Harold Adair Nisbet, engelsch Tennisspeler († 1937)
* 1910: Konrad Zuse, düütsch Bauingenieur, Utfinner un Ünnernehmer († 1995)
* 1924: Norbert Callens, belgisch Radrennfohrer  († 2005)
* 1939: Ada Yonath, israeelsch Strukturbiologin un Nobelpriesdrägerin
* 1943: John Michael Kosterlitz, britisch Physiker un Nobelpriesdräger
* 1944: Gérard Mourou, franzöösch Physiker un Nobelpriesdräger
* 1945: Rainer Brüderle, düütsch Politiker un Bundsminister
* 1979: Sandra Klösel, düütsch Tennisspelerin
* 1988: Marine Dusser, franzöösch Biathletin

## Storven
* 1276: Innozenz V., Paapst (* 1225)
* 1500: Juan de Borja Llançol de Romaní, spaansch Kardinal (* 1470)
* 1813: Anton Graff, düütsch Portraitmaler (* 1736)
* 1881: Leopold von Vangerow, düütsch Verleger (* 1831)
* 1941: Ludwig Vörg, düütsch Bargstieger (* 1911)
* 1959: Rudolf Zimmer, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Noordrhien-Westfalen (* 1878)
* 1965: David O. Selznick, US-amerikaansch Filmproduzent (* 1902)
* 1969: Mirko Jelusich, öösterrieksch Schriever (* 1886)
* 2008: Gerhard Meier, Swiezer Schriever (* 1917)
* 2015: James Horner, US-amerikaansch Filmkomponist (* 1953)
* 2018: Uta Stammer, Schauspelerin un Hörspeelsnackerin (* 1948)
* 2023: Horst-Dieter Höttges, düütsch Footballnatschonalspeler (* 1943)
* 2023: Harry Max Markowitz, US-amerikaansch Ökonoom un Nobelpriesdräger (* 1927)
1486

## Wat passeert is
* Daniel vun Büren de Ole warrt Liddmaat vun den Raat in Bremen
* 16. Februar: Maximilian I., Söhn vun Frerich III., warrt to'n König vun dat Hillge Röömsche Riek wählt. 
* 9. April: In Aken warrt Maximilian I. to'n Rex Romanorum kröönt.

## Boren

## Storven
1430

## Wat passeert is
* 10. November: In den Striet üm de Macht in Oostfreesland sluut sik de Oostfresen to en „Bund vun de Freeheit“ tohopen un wählt Edzard Cirksena to jem ehrn Baas

## Boren

## Storven
* 20. Juni: Johann Vasmer, Bremer Börgermeester ( *1365)
1422

## Wat passeert is
* Johann Vasmer, warrt Bremer Börgermeester 

## Boren

## Storven
* 31. August: Hinrich V., König vun England (* 1387)
Atikamek

De **Atikamek**, ok **Tête-de-Boule**, sünd een Indianervolk ut de Spraakfamilie vun de Algonkin-Spraken. Se hebbt siet je her in de Provinz Quebec in Kanada leevt. Das Zentrum van ehr Besiedlung is in dat bövere Daal van de St. Maurice Stroom.

De Atikamek tellen hüdtodag ruch weg 4.500 Minschen. Ehr Traditschonen liggen in de Landwertschop, as ok in de Fischeree, Jagen un Sammeln. Se hebbt een starken Bindung to de Innu, ehr histoorsch Allieerten tegen de Inuit.

## Kiek ok
* List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent

## Weblenken
* Websteed van de Atikamek Indianer (engl.)
16. Februar

## Wat passeert is
* 1962: In de Nacht up den 17. Februar draapt en swoor Stormfloot up Noorddüütschland, de alleen in dat swoor bedraapen Hamborg mehr as 300 Minschenleven fordert.

## Boren
* 1497: Philipp Melanchthon, düütsch Philoloog, Philosoph, Humanist, Theoloog, Lehrbookschriever, neelatiensch Dichter un Reformater († 1560) 
* 1821: August Raillard, Swiezer Bargstieger († 1888)
* 1848: Octave Mirbeau, franzöösch Schriever († 1917)
* 1926: Helma Schimke, öösterrieksch Architektin, Schrieverin un Bargstiegerin († 2018)
* 1936: Karol Divín, tschechoslowaaksch un slowaaksch Ieskunstlöper († 2022)
* 1941: Kim Jong-il, noordkoreaansch Politiker († 2011)
* 1944: António Mascarenhas Monteiro, kapverdisch Politiker un Präsident († 2016)
* 1957: LeVar Burton, US-amerikaansch Schauspeler, Speelbaas un Schriever
* 1960: Christoph Neubronner, düütsch Jazzmusiker
* 1961: Jelena Wiktorowna Golowina, sowjeetsch Biathletin
* 1967: Henrik Forsberg, sweedsch Skilanglöper un Biathlet
* 1976: Petr Kostenko, kasachisch Schachspeler
* 1994: Annika Beck, düütsch Tennisspelerin
* 1996: Hanna Sola, wittrussisch Biathletin

## Storven
* 1845: Carl Ludwig Wimmel, düütsch Architekt un Baumeester (* 1786)
* 1881: Gustav Neumann, düütsch Schachspeler (* 1838)
* 1907: Giosuè Carducci, italieensch Dichter un Nobelpriesdräger (* 1835)
* 1917: Octave Mirbeau, franzöösch Schriever (* 1848)
* 1968: Hinnerk Braasch, plattdüütsch Schriever (* 1878)
* 1968: Paul Graetz, düütsch Offizeer (* 1875)
* 1973: Georg Ferdinand Duckwitz, Bremer Koopmann, düütsch Staatssekretär un Gerechten mank de Völker (* 1904)
* 1990: Keith Haring, US-amerikaansch Künstler (* 1958)
* 1992: Noël Foré, belgisch Radrennfohrer (* 1932)
* 1994: Otto van Volxem, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Rhienland-Palz (* 1913)
* 1999: Bailey Olter, Politiker ut Mikronesien (* 1932)
* 2000: Lilja Kedrowa, franzöösch Schauspelerin (* 1918)
* 2013: Charlotte Garbe, düütsch Politikerin un Bundsdagsafordnete (* 1929)
* 2013: Julian Radulski, bulgaarsch Schachspeler (* 1972)
* 2016: Boutros Boutros-Ghali, ägyptischen Politiker un UN-Generaalsekretär (* 1922)
4. Februar

De **4. Februar** is de 35. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner.

## Wat passeert is
* In de Nacht vun'n 4. up den 5. Februar 1730 versocht de Kroonprinz vun Preußen, Frederik, ut de Gewalt vun sien Vadder Frederik Willem I. un ut sien Vaderland ut to büxen un af to neihen na England. Man he warrt upgrepen un kummt wegen Hoochverrat in't Kaschott. Sie Vadder is bass vergrellt un will em henrichten laten. 
* 1789: George Washington warrt to’n eersten Präsidenten vun de unafhängigen Vereenigten Staten vun Amerika wählt
* 1899: In Bremen warrt de Sportvereen SV Werder Bremen grünnt.
* 2004: Mehrere Studenten vun de Harvard University, dorünner Mark Zuckerberg, maakt dat soziale Nettwark Facebook apenlich.

## Boren
* 1777: Simon Hermann Nonnen, Bremer Börgermeester, een vun de Lüde, de de Sparkass in Bremen grünnt hefft († 1847)
* 1814: Samuel Jones Tilden, US-amerikaansch Politiker († 1886)
* 1827: Charlotte von Krogh, düütsch-däänsch Malerin († 1913)
* 1860: Jackson Whipps Showalter, US-amerikaansch Schachspeler († 1935)
* 1863: Pauline Strauss-de Ahna, düütsch Singerin (Sopran) († 1950)
* 1897: Ludwig Erhard, ehemalger Bunnskanzler vun’d Bunnsrepubliek Düütschland († 1977)
* 1897: Rudolf Stundl, öösterieksch Volkskünstler un Teppichknüpper († 1990)
* 1906: Dietrich Bonhoeffer, düütsch Theoloog un Wedderstandskämper († 1945)
* 1906: Clyde Tombaugh, US-amerikaansch Astronom († 1997)
* 1913: Rosa Parks, US-amerikaansch Minschenrechtsaktivistin un Börgerrechtlerin († 2005)
* 1918: Ida Lupino, engelsch Schauspelerin, Speelbassche, Produzentin, Schrieverin († 1995)
* 1927: Tony Fruscella, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1969)
* 1927: Henry Kolarz, düütsch Journalist, Schriever un Dreihbookschriever († 2001)
* 1928: Kim Yong-nam, noordkoreaansch Politiker († 2025)
* 1937: Magnar Solberg, norweegsch Biathlet
* 1941: Jiří Raška, tschechoslowaaksch Skispringer († 2012)
* 1945: John Stubblefield, US-amerikaansch Jazz-Musiker († 2005)
* 1981: Paulien van Deutekom, nedderlannsch Iesflinklöperin († 2019)
* 1981: Johan Vansummeren, belgisch Radrennfohrer
* 1989: Jon Izaguirre Insausti, spaansch Radrennfohrer
* 1993: Stanislav Bogdanovich, ukrainsch Schachspeler († 2020)
* 1995: Lisa Vittozzi, italieensch Biathletin

## Storven
* 708: Sisinnius, Paapst
* 1944: Arsen Borissowitsch Kozojew, osseetsch Schriever (* 1872)
* 1976: Roger Livesey, britisch Schauspeler (* 1906)
* 1989: Thorkild Hansen, däänsch Schriever (* 1927)
* 2001: J. J. Johnson, US-amerikaansch Jazzmusiker un -komponist (* 1924)
* 2016: Edgar Dean Mitchell, US-amerikaansch Astronaut (* 1930)
* 2020: Benito Sarti, italieensch Footballnatschonalspeler (* 1936)
4. Mai

## Wat passeert is
* 1900: De Footballvereen 1. FC Nürnberg wurrd grünnd. 
* 1902: De Footballvereen Holsteen Kiel warrt grünnt.

## Boren
* 1807: Friedrich Knolle, düütsch Koppersteker († 1877)
* 1817: Florian Cenôwa, kaschuubsch Schriever († 1881)
* 1827: John Hanning Speke, britsch Offizier un Afrikaforscher († 1864)
* 1843: Eugène Revillout, franzöösch Ägyptoloog († 1913)
* 1850: Emanuel Schiffers, russisch Schachspeler († 1904)
* 1896: Walter Gättke, hoog- un plattdüütschen Schriever un Ledermaker († 1967)
* 1928: Muhammad Husni Mubarak, ägyptisch Staatspräsident († 2020)
* 1928: Werner Besch, düütschen Germanist un Spraakwetenschopper
* 1929: Ronald Golias, brasiliaansch Schauspeler un Komiker († 2005)
* 1935: Don Friedman, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2016)
* 1937: Ron Carter, US-amerikaansch Jazzmusiker
* 1938: Chuck Folds, US-amerikaansch Jazzmusiker
* 1944: Monica Bleibtreu, öösterrieksch Schauspelerin, Schauspeeldozentin un Dreihbookschrieverin († 2009)
* 1956: Steve Barron, irischen Speelbaas un Filmproduzent
* 1958: Keith Haring, US-amerikaansch Künstler († 1990)
* 1961: Luis Herrera, kolumbiaansch Radrennfohrer
* 1973: Katrin Apel, düütsch Biathletin un Skilanglöperin
* 1984: Dimitri Peters, düütsch Judoka

## Storven
* 1939: Richard Vosslo, Begrünner vun de Volkskunn in Mekelborg (* 1859)
* 1949: Ezio Loik, italieensch Footballnatschonalspeler (* 1919)
* 1964: Johann Christian Evers, düütsch Politiker un Landdagsafordneter (* 1898)
* 1972: Edward Calvin Kendall, US-amerikaansch Chemiker un Nobelpriesdräger (* 1886)
* 2004: Carlheinz Hollmann, düütsch Feernseh- un Rundfunkmoderater (* 1930)
* 2009: Fritz Muliar, öösterrieksch Schauspeler un Speelbaas (* 1919)
* 2013: Christian de Duve, belgisch Biochemiker un Nobelpriesdräger (* 1917)
* 2014: Elena Baltacha, britisch Tennisspelerin (* 1983)
* 2014: Mechthild Ropers, plattdüütsch un hoochdüütsch Schrieverin (* 1926)
* 2016: Jean-Baptiste Bagaza, Politiker un Präsident vun Burundi (* 1946)
* 2020: Anna Birreck, plattdüütsch Schrieverin (* 1934)