open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Christoph Brüx

**Christoph Brüx** (* 13. Dezember 1965 in Sonsbeck/Nedderrhien) is en düütsch Musiker, Komponist, Musikproduzent, Klaveerspöler un Arrangeur. He hett komponeert für Musiker wie *No Angels*, Matthias Reim, *The Underdog Project* un hett Filmmusik schapt. Vundaag he leevt in Hamborg.

## Leven un Wark
Christoph Brüx wurr boren in Sonsbeck (Noordrhien-Westfalen)
Bit 1982 weer he op Walter-Bader-Realschule Santen. As a ansleegsch Kopp güng he achteran wieder to de School (*Städtisches Stiftsgymnasium* in Santen).  

Wegen siener musikalischen Begaafdheid fung he fröh an, Piano to spöln un he kreeg  Klaveerünnericht. Later makt he sienen Afsluss an en Musik-Konservatorium.

Brüx hett  for tallriek Interpreten Stücken schreven to’n Bispeel:
**Bro'sis*: deren eerstes Album *Never Forget (Where you come from),* wo *Christoph Brüx* mitmaakt hett, keem in’ Januar 2002 rut un hett bold in Düütschland Platin kregen.
**No Angels*: Dat Album *"Pure"* wo he mitmaakt hett, keem up Steed 1 in de german album Charts un up Steed 3 un Steed 9 in *[[Öösterriek]]* un *[[Swiez]]*.

He hett ok Filmmusik komponeert (ok for de Weertschop, Warf) ünner annern:
**TKKG- Der Club der Detektive*  (TV- Detektiv-Show) was vörslaan 2007 for de Deelnahm an de düütsch Kinners Media Festival *Goldener Spatz*.
*sien andonelk underwater Video "''Niklas' Theme''"

Hüdigendags is he in Hamborg togange.
Hier hett he sük bidaal en egen Atelier inricht un sück mit de Afbillen Kunst befaat un warkt nu ok noch as Bildhauer un Maler.

## Projekte (Utwahl)
### Afbillen Kunst
 
Datei:Skulptur15.jpg|
Datei:Skulptur6.jpg|eene Lamp, de stahn doot
File:Skulptur5.jpg|
File:Skulptur18.jpg|
File:Skulptur22.jpg|


### Wetenschop
Christoph Brüx is an de Leuphana Universität Lüneburg beropen worrn, in de Forschensafdeel vun Prof. Dr.-Ing. Ralph Welge, wo sie Möglichkeeten utfinnen to'n verbetern vun de allgemeen Leven vun de Minschen egent weern.
### Musikgrupp
*SMC Unity        
:To de Grupp hett höört: ***S'''ofie St. Claire'', ***M**atthias Menck'', ***C*'hristoph Brüx*
*Dolphin Sound 
:To de Grupp hett höört: *Christoph Brüx*, *Matthias Menck*

=== Diskografie (Utwahl) ===


=== Filmografie (Utwahl) ===
**Für die Familie* ([[Kortfilm]] Düütschland 2004)
*[[Alina (Film)|*Alina*]] (TV Serie Düütschland 2005)
**Alinas Traum'' (TV-Film Düütschland 2005)
*TKKG- Der Club der Detektive (TV Detektiv-Show Düütschland 2006)

### Anners wat
*Musik to de CD “Mentale Strategien für Ihren Erfolg” von Christoph Brüx un Rainer Sablotny
*SmartMedia-Karte Synth Power SM-MOT-02 mit Sounddaten för de Synthesizer  vun de Motif-Reihe (Yamaha) (tosamm mit Peter Krischker)

## Assoziierte Interprete (Utwahl)
 

## Weblenken
* Websteed von Christoph Brüx
* Websteed von CB, Kulturserver Hamborg

## Enkeld Nahwiesen
Cedar Walton

**Cedar Anthony Walton, Junior** (* 17. Januar 1934 in Dallas, Texas; † 19. August 2013 in Brooklyn, New York City) weer en US-amerikaansch Jazz-Pianist.

## Leven un Wark
Walton is in Dallas, Texas, upwussen. Nahdem he de Universität vun Denver besöcht harr, gung he 1955 nah New York. Nahdem he sien Wehrdeenst in Düütschland afleist harr, wo he mit Leo Wright, Don Ellis un Eddie Harris speel, wurr he Liddmaat in de Band vun Kenny Dorham. In de laat 1950er Johren speel he mit J. J. Johnson, dat Art Farmer/Benny Golson Jazztet un Gigi Gryce. 1959 nehm he mit John Coltrane dat Album *[[Giant Steps]]* up.

In de fröh 1960er Johren keem he för dree Johr to Art Blakey´s Jazz Messengers as Pianist un Arrangeur, wo he mit Wayne Shorter un Freddie Hubbard speel, so as up dat Album *[[Mosaic (Album)|Mosaic]]* 1961. He hett de  „Messengers“ 1964 nah dat Album *[[Free for All (Blakey)|Free for All]]* verlaaten, um bi Abbey Lincoln un bi Lee Morgan to arbeiten. In de laat 1960er Johren speel he bi de Huus-Rhythmusgrupp vun Prestige Records, wo he nich blots bi Platten vun Sonny Criss, Pat Martino, Eric Kloss un Charles McPherson mitwarken dee, sonnern ok eegen Upnahmen vörlegg. 

Midden vun de söbentiger Johren hett nich blots de Funkgrupp „Mobius“ leit, sonnern ok sien Band „Eastern Rebellion“, in de u.&nbsp;a. Clifford Jordan, George Coleman, Bob Berg, Sam Jones un Billy Higgins uptreden deen. 

Sien bekanntst Stück ist „Bolivia“, wiels sien öldst „Fantasy in D“ ünner den Titel  „Ugetsu“ vun Art Blakey in dat Johr 1963 upnommen wurr. 

2010 kreeg he de NEA Jazz Masters Fellowship.

## Diskographisch Hinwiesen
* *Cedar!* (OJC, 1967) mit Kenny Dorham, Junior Cook, Leroy Vinnegar, Billy Higgins
**Cedar Walton Plays Cedar Walton* (OJC, 1967)
**First Set/Second Set/Third Set* (Steeplechase, 1977) mit Bob Berg, Sam Jones, Billy Higgins
**The Trio, Volume 1* (Red Records, 1985) mit David Willimas, Billy Higgins
**Manhattan Afternoon* (Red, 1992) mit Davis Williams, Billy Higgins
**The Composer* (Astor Place, 1996) mit Roy Hargrove, Vincent Herring, Ralph Moore, Christian McBride, Victor Lewis
**Roots* (Astor Place, 1997) mit Terence Blanchard, Joshua Redman, Gary Smulyan, Ron Carter, Lewis Nash
**Underground Memoirs* (High Note, 2005) solo

## Referenzen
* Bailey, Phil (1985) *Volume 35 – Cedar Walton*, Jamey Aebersold, 1985.

## Weblenken
* Cedar Walton in de Katalog vun de Deutsche Nationalbibliothek
* All About Jazz Biographie för Cedar Walton
* Interview mit Cedar Walton (All About Jazz)
* Personennaamdatei
Pylades

**Pylades** (oldgreeksch: Πυλάδης) is in de greeksch Mythologie Söhn vun den König Strophios vun Phokis un de Anaxibia, de Süster vun Agamemnon. He weer ok de trüe Gefährte un Fründ vun den jungen Orestes, de mit hüm tosommen upwussen is.

## Weblenken
71 v. Chr.

## Wat passeert is
* Enne vun den drudden Slaven-Krieg. Spartacus un en Masse vun siene Mackers weert bi Rom langs de Via Appia an dat Krüüz slahn.

## Boren
* 
## Storven
*
72 v. Chr.

## Wat passeert is
* Spartacus siene Armee schall nu 200.000 Mann groot ween. Dor hett Rom oorntlich wat mit to kriegen.

## Boren
* 
## Storven
*
74 v. Chr.

## Wat passeert is
* De drudde von König Mithridates siene Kriege gegen Rom geiht los. Amenn is dat Königriek Pontos 63 v. Chr. in Rom siene Hannen. 

## Boren
* 
## Storven
*
76 v. Chr.

## Wat passeert is
* 
## Boren
* 
## Storven
* Alexander Jannäus, König vun Juda ut dat Huus vun de Hasmonäers
Sietas

**Sietas** betekent

* Pella Sietas (J. J. Sietas), Warft in Neenfeld, Hamborg.

**Sietas** is de Familiennaam von

* Erwin Sietas (1910–1989), düütschen Swemmer,
* Tom Sietas (* 1977), düütschen Apnoeduker.
77 v. Chr.

## Wat passeert is
* Pompeius warrt Stattholler for de röömsche Provinz Hispania citerior.

## Boren
* 
## Storven
*
79 v. Chr.

## Wat passeert is
* De röömsche Diktater Sulla gifft Bott un treckt sik torüch ut de Politik. 
 
## Boren
* 
## Storven
*
80 v. Chr.

## Wat passeert is
* Pompeji  warrt röömsche Kolonie.

## Boren
* 
## Storven
* 81 oder 80 v. Chr.: Ptolomaios IX., Pharao vun Ägypten.
(713) Luscinia

**(713) Luscinia** is en Asteroid (Spektralklass C) ut de Hööftgördel, de an’n 18. April 1911 vun de düütsch  Astronom Joseph Helffrich in Heidelbarg opdeckt wurrn is. De afsolute Helligkeit bedrocht 8,789. 

De Asteroid is nah de latiensch Beteknung för de Singvageloort Nachtigal (Luscinia)  nömmt wurrn.
Bernhard Dücker

**Bernhard Dücker** (* 15. Oktober 1912 in Rostock; † 22. November 2010 in Rühn) weer en plattdüütschen Schriever.

Dücker is 1912 in Rostock boren un weer later Glaser in Rühn. Na sien Rente hett he anfungen op Plattdüütsch to schrieven un hett ok plattdüütsche Bidrääg för de Schweriner Volkszeitung levert.

## Warken

* *Dei oll’ Glaser ut Rühn. Autobiographie.* Gänsebrunnen-Verlag, Bützow [ca. 1997], ISBN 3-932370-40-6
* *Dei Königin von’n Rühner Laden. Wunnersame un alldägchliche Läbenswiesheiten upp Plattdüütsch.* Gänsebrunnen-Verlag, Bützow 2001

Uns Bernhard Dücker, dei sülwst ernannte "Reformer von dei plattdüütsch Sprak" iss an´n 22. November 2010 dodbläben un an´n 10. 12. 2010 in siener Wohngemeinde Rühn bei 18246 Bützow/ Mecklbg., urnenbestattet worden.

Dieter Menter, sien Verläger von´n einstigen Gäusbrunn´-Verlagch (bis Juni 2005) in Bützow.

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken
Speersmieter

Een **Atlatl** (van Nahuatl *ahtlatl,*)  is een Soort van Reedschopp, dat fröger in groot Delen van de Werld gebruukt würr as een Hevel för’t  Warpen van Pilen of Speren. Mit de Atlatl würr de Arm verlängt un de Minschen künnen de Pilen of Speren över een grötter Streek un mit grötter Tempo goien.  De Atlatl hett nett de Funktschoon, wat Slüngen hebbt för’t Goien van Steens.

De Atlatl is üm un bi so lang as een Ünnerarm. De Stöck, de wurpen warrt, sünd so lang as een Speer (so 1,2 bit 2,7 m) un so dünn as een Piel (so 9 bit Militmeter). Van desterwegen warrt för de Stöck de Naams Speer un Piel liekgliek gebruukt.

De Atlatl is een  Stück van Holt mit een Gööl an de Bavenkant. De Gööl is bloots nah vörn apen, nah achtern is se slaten. Up dat Enn is tomehr  jichtenseen Oort van Knubbel. Nau as in een Hand, warrt de Speer in de Gööl rinleggt. Bit Goien kümmt de Atlatl sowat lootrecht mit de Butt nah baven to stahn un de Speer is för een Momang direktermang nah vörn uutricht, ehr he denn loosflüggt. De Knupp up dat Enn van de Gööl sorgt för, dat de Speer nich nah baven ruuflutscht, man piel nah vörn ruutdreven warrt.  De Speer kann denn mehr as 100 m wiet un över 100 km/h flegen. 

Dat öllst Atlatl, dat funnen würr, würr in Frankriek funnen un is 27.000 Johrn oold. As Baag un Piel upkeemen, würr de Atlatl tomehrst rampleseert. In Europa weer dat in't Epipalaeolithikum Noch bit to uus Nutied warrt of würr de Atlatl gebruukt bi de Aborigines in Australien. Dor warrt de Atlatl Woomera nöömt. Eskimos smiet (of smeten) dor Harpuuns mit.

## Borns


## Literatur
* D. Garrod, Palaeolithic spear throwers. *Proc. Prehist. Soc.* 21, 1955, 21-35.
* U. Stodiek, *Zur Technik der jungpaläolithischen Speerschleuder* (Tübingen 1993).

## Weblinks
* Artikel uut de "New Scientist", mit de Titel "Stone Age Kalashnikov"
*Youtube Video mit een Atlatl
Adriaan Blaauw

**Adriaan Blaauw** (* 12. April 1914 in Amsterdam; † 1. Dezember 2010 in Groningen) weer en nedderlannsch Astronom.

Blaauw studeer an de Universitäten vun Leiden un Groningen un weer ünner annern an dat Yerkes-Observatorium, an de Steernwacht vun Leiden un an de  Universität Groningen tätig. Swoorpunkten vun sien Forschen weern Steernhoopen un de weniger dichten Sternassoziationen, ut Düppelsteeernsystemen bi de Explosion vun en vun en Partners freesett 'Utrietersteerns', de Struktur vun de Melkstraat as ok dat Entstahn vun Steerns un de kosmisch Entfernungsskala.

Blaauw weer en spoodriek Wetenschpasmanager. Ünner annern weer he Mitbegrünner vun de Faktietschrift Astronomy and Astrophysics, van 1970 bit 1974 tweet Generaldirekter vun de Europäisch Süüdsternwacht un van 1976 bit 1979 Präsident vun de Internationale Astronomische Union. He hett ok Warken schreven to de Historie vun astronoomsch Forschungsorganisationen as de ESO un de IAU.

## Ehrungen

* 1989 Bruce Medal
* De Asteroid (2145) Blaauw is nah hüm nömmt wurrn.

## Weblenken
* Blaauw in de Katalog vun de Deutsche Nationalbibliothek
* Personennaamdatei
John Lennon Talent Award

De **John Lennon Talent Award** is en Födderpries för Newcomer in de Rock- un Popmusik. 

Den John Lennon Talent Award (JLTA) gifft dat siet 1991. Veranstalt und vergeven warrt de all twee Johren in’n Rahmen vun de Kulturföddern dör de Itzhoer Versicherungen mit Verlööf vun Yoko Ono, de Weetfro vun John Lennon. Dat Kunzept is vun Klaus Voormann för de Versicherung utklamüstert worrn.

De Födderpries richt sik an junge Muskanten ut dat hele düütsche Bundsrebeet. Bewarven künnt se sik mit egene Leder. De Utwahl warrt vun en Fackjury vörnahmen, de sik ut Produzenten, Muskanten, Fackjournalisten un annere tosamensett. De utwählten föffteihn Priesdrägergruppen oder -solisten nehmt tosamen an en Workshop-Wekenenn deel, de vun Praktikers ut Musik un Ünnerholen maakt waart. Vör allen warrt dorbi künstlerische, handwarkliche, rechtliche un weertschoppliche Saken behannelt. Afrunnt warrt de Föddern, de höchsten 24 Maanden duert, dör individuelle Workshop-Anbotten, as ok Beraden vun de enkelten Deelnehmers.

Dat offizielle Enn vun den John Lennon Talent Award is en apentlichen Wettstriet. De Deelnehmers wiest sik vör wesseln Fackjurys in verscheden Städer, de opletzt den Winner vun den JLTA bestimmen doot. De Pries för den Winner is en sünnere Gitarr.

De Itzehoer Versicherungen sünd mit den Düütschen Kulturfödderpries 2009 uttekent worrn.

## Priesdrägers bit nu
*1991: Monroes
*1993: Paradocs
*1995: Niños Con Bombas un Suborange Frequency. 
*1997: Motorsheep
*1999: Pussybox
*2001: Siamoon
*2003/04: *Schrottfisch* ut Berlin
*2005/06: Radiopilot ut Berlin
*2008/09: Ludwig van ut Flensborg
*2010/11: Shenaniganz ut Bayern

## Borns


## Weblenken
* Websteed vun’n John Lennon Talent Award
Katrin Kliehm

**Katrin Kliehm** (* 17. Mai 1981) is en ehmalge düütsch Footballspelerin. 

## Leven

Katrin Kliehm hett Sportwetenschapen studeert. Totiet arbeit se för den DFB in de Afdeelen „School“.

## Sportlich Karriere

### Vereen

In hör Jöögd speel Kliehm för den KSV Langenbergheim un de Sportfreunde Oberau. 1998 is se to  SG Praunheim wesselt, ut de blots en poor Maand later de 1. FFC Frankfurt hervörgung.

Katrin Kliehm speel up de rechte Afwehrsiet oder in’t rechte Middelfeld. In de Vörbereitung up de Saison 2008/09 hett se hör Karriere beend. 

#### Wat se schafft hett
* Europameester U-18 in dat Johr 2000
* Düütsch Meester in de Johren 1999, 2001, 2002, 2003, 2005, 2007, 2008
* DFB-Pokalsiegerin 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2007, 2008
* UEFA-Pokalsiegerin 2002, 2006, 2008.

### Natschonalmannschap

Kliehm hett för de Düütsch Foootballnatschonalmannschap vun de Fruen 5 Lännerspelen makt. 

## Weblenken
* Kliehm in de Katalog vun de Deutsche Nationalbibliothek
* Personennaamdatei
Stanisław Bobak

**Stanisław Bobak** (* 12. März 1956 in Ząb bei Zakopane; † 12. November 2010 ok dor) weer en poolsch Skispringer. 

He nehm all in dat Öller vun 16 Johren eerstmals an de Veerschanzentournee deel. Siet Midden vun de 1970er Johren bit to sien Rückträe 1981 tell he to de Weltspitz in’t Skispringen. Veerschanzentournee 1974/75 keem he up Platz fiev in de Gesamtwertung, in dat Johr dorup keem he up den 6. Platz. In de Saison 1979/80 wurr eerstmals de Skisprung-Weltcup utdragen un he wurr an’ Enn’ Dart, todem gelung hüm an’ 26. Januar 1980 up sien Heimschanze in Zakopane sien eenzig Sieg up internatschonaler Ebene.

Sien gröttsten Spood harr he up natschonale Ebene: 1976, 1978, 1979 und 1981 wurr he poolsch Meester jeweils up de Grootschanze un de Lüttschanze. In de Johren 1975, 1977 un 1980 wurr he up beid Schanzen jeweils Viezmeester.

1976 un 1980 nehm Bobak ok an de Olympisch Winterspelen in Innsbruck un Lake Placid deel. Dorbi weer sien best Resultat Platz 10 up de Normalschanze 1980. 

In dat Öller vun blots 25 Johren muss Bobak sien Karriere wegen en swoor Wirbelsäulenverletzung beenden.

## Statistik

;Weltcupsiege
	

;Weltcupplatzeerungen

## Weblenken
* Statistik up de FIS-Siet (engelsch)
* Bobak in de Datenbank vun Sports-Reference.com (engelsch)

## Einzelnachweise
Radikale Mitt

De **Radikale Mitt** weer en indragen „Vereen gegen den bestigen Eernst vun de Tiet“, de toeerst ünner den Naam „Düütsche Gegenbewegung“ plaant weer. Grünnt weer de *Radikale Mitt* an’n 4. März 1950 vun Werner Finck ünner de Sülvstbeteken vun en düütsche Nakriegspartei, man an sik weer se en „Parodie-Partei“.  Ünner de Mitgrünners weer ok Thaddäus Troll. Worhaftig töög de Bewegung veel Acht op sik. Ünner annern hebbt sik ehr ok Theodor Heuss un Carlo Schmid anslaten.

## Historie
De Grünnen vun disse Spaaßpartei hett sik gegen extrem linke un extrem rechte Positschonen richt, nich aver gegen Radikalität in’n Allgemenen. Na egen Bekunnen wullen de Liddmaten ok gegen den „Eernst vun de Tiet“ antreden, de vun Konrad Adenauer utropen weer, un dat giftige politische Klima in Berlin vebetern. Heinz Greul beteken de Radikale Mitt in’n Torüchblick later as en „pädagooschen Versöök, Humor in’t politische Leven in’n Rahmen vun Diskusschoon un Toleranz in de noch jungen Bundsrepubliek Düütschland kloortokriegen“. 

Grünnt weer de Bewegung in de Berliner *Taberna academica*. Vun de Grünnsveranstalten warrt seggt, dat se fakener in’t kabarettordige ümslahn de. Finck hett mol seggt, dat een bi em in’n Gegensatz to manch annere Politikers tomindst al na wenige Minuuten markt harr, dat he Blöödsinn vertell. Annere öörtliche Grünnen schüll dat t.&nbsp;B. in Kiel geven.

Rudolf Pechel hett vun en „Storm vun Tostimmen ut all Kreisen un sünners ok ut de Jöögd“ snackt, de sik na’t Grünnen vun de so nöömten Partei billt hett. Bi’t Inpedden in de Radikale Mitt hebbt de Liddmaten ok togliek al jemehrn Uttritt in’n Vörrut verkloort, för den Fall dat Liddmaten in’n wieteren Verloop vun de Historie vun en Regime inst politisch verfolgt warrn schülln. Sülvst prominente Politikers as Carlo Schmid (SPD) un Theodor Heuss (FDP) hebbt sik anslaten. In’t Johr 1951 is de Parteisitt vun Berlin na Frankfort an’n Main wesselt.

## Positschonen
Een vun de eersten eernshaften Problemen un Tietfragen, för de sik de Radikale Mitt insetten de, weer de Saarfraag. Bi en grootveranstalten to dat Thema, hebbt Loddmaten en Transparent utrullt, worop „Wi sünd för de Saarfraag“ stünn. Togliek warven se üm Liddmaten. Annere bekannte Parolen weern to’n Bispeel „Gegen Kompromisslosigkeit“ oder „För Oprüsten vun de Toleranz“.

## Ehrenteken un Parteifahn
Dat Parteiteken vun de Radikalen Mitt harr de Form un Grött vun en Sekerheitsnadel un weer ok wohrhaftig en Sekerheitsnadel. De Parteifahn weer en witt Dischdook.

## Literatur
* Werner Finck: *Witz als Schicksal, Schicksal als Witz. Ein deutsches Bilderbuch zu Nutz und Frommen Punkt*. Aufgeblättert von Klaus Budzinski. vun Schröder, Hamborg 1966, S. 95 ff.
* Frankfurter Hefte, Publizeert vun *Neue Verlagsgesellschaft der Frankfurter Hefte*, 1951

## Weblenken
* Tietgenootsch Artikel in de ZEIT to dat Thema

## Kiek ok
* Spaaßpartei

## Borns
Edna Best

**Edna Best** (eegentlich *Edna Hove*; * 3. März 1900 in Hove/East Sussex, England; † 18. September 1974 in Genf, Swiez) weer en britisch Schauspelerin. 

Se geev 1921 hör Filmdebüt; ehr Dörbröök harr se aber eerst 1934 in de Alfred Hitchcock-Film *[[The Man Who Knew Too Much (1934)|The Man Who Knew Too Much]]*. 1959 hett se sück vun de Schauspeleree torüchtrucken. 

1957 kreeg se en Nomineeren för en Emmy Award för de Rull vun de Ethel in *This Happy Breed*. The kreeg ok en Steern up den Hollywood *[[Walk of Fame]]*. 

Edna Best weer dreemal verheiraadt, ünner annern van 1928 bit 1940 mit den Schauspeler Herbert Marshall. 1933 wurr hör Dochter Sarah Marshall boren, de ok as Schauspelerin arbeit.

## Filmografie (Utwahl)

## Weblenken
*
Daniël Stellwagen

**Daniël Stellwagen** (* 1. März 1987 in Soest) is en nedderlannsch Schachspeler.

Daniël Stellwagen hett wunnen oder vördere Platz belegt bi mehreren Turnieren: 2.-3. Platz bi de nedderlannsch Meesterschap in Leeuwarden (2005), 1.-2. Platz bi de nedderlannsch Meesterschap in Hilversum (2007) un 2. Platz bi dat Sigeman & Co. Turnier in Malmö (2008). För de nedderlannsch Natschonalmannschap speel he 2008 ok bi de  Schacholympiade. 

Siet 2004 drocht Stellwagen den Grootmeester-Titel. In de Saison 2010/11 in de düütsch Schachbundsliga speelt he för de Mannschap vun  Solingen.

## Weblenken
* 
* Partien vun Stellwagens up chessgames.com (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Corbin Bleu

**Corbin Bleu Reivers** (* 21. Februar 1989 in Kings County, New York) is en US-amerikaansch Popsinger, Komponist, Danzer un Entertainer vun italieensch un jamaikaansch Afstammen. 

## Filmografie (Utwahl)

## Belegen


## Weblenken
Povoação Velha

**Povoação Velha** (port.: „olle Siedlung“; op Kapverdisch Kreol *Povoason Bédja*) is en Dörp in’n süüdööstlichen Deel vun’t Eiland Boa Vista, een vun de negen bewahnten Eilannen vun de Republiek Kap Verde. De Siedlung is de öllste op’t Eiland.

## Geografie

Dat Dörp liggt in’n Süüdoosten vun Boa Vista in den Deel vun’t Eiland, wo de wenigsten Minschen leevt, un is ümgeven vun drögen Sand un Steenwööst. De nächste Stadt vun hier ut is Rabil in’n Noorden, wat ruchweg 16&nbsp;km wiet weg is. Wieter na Süüden hen kummt en na den wieten Sandstrand vun *Santa Monica*, an den ok de ehmolige Oort Curral Velho liggt. 

Povoação Velha liggt in en Oort Ketel: In’n Noordoosten liggt de Barg Rocha Estância mit en Hööch vun 354&nbsp;m, de in’n Süüdoosten in’n *Ponta de Poio* övergeiht, de bit op 182&nbsp;m anstiggt. Na Westen hen liggt opletzt de *Rocha Gambeza* mit en Hööch bit to 158&nbsp;m

## Historie

De Oort is as eerste fre’e Siedlung to’n Anfang vun’n Hannel mit Solt grünnt worrn. Dat de Oort mitten in de Wööst boet worrn is, liggt an de Laag: De Inwahners weern bang vör Piraten, de faken de Öörd an de Küsten plünnern deen. Ümgeven vun de Bargens weer disse Steed aver nich to sehn, so dat de Minschen dor goot schuult weern. Un ok, wenn de Piraten kemen, weer tomindst noch noog Tiet sik in de Bargen to versteken.

In’n Hang vun’n Ponta de Poio steiht buten dat Dörp de Kark *Igreja Nossa Senhora da Conceição*. Se is 1828 boet worrn, steiht aver op dat Fundament vun en Kapell ut dat Johr 1680.

## Weertschop un Infrastruktur
De Levensstandard in’n Oort is teemlich siet. Ofschoonst Povoação Velha midden in de Wööst liggt, bedrieft vele vun de Inwahners Bueree. Industrie un Handwark gifft dat nich veel. De meisten Göder to’n Leven mööt vun de Hööftstadt vun’t Eiland Sal Rei herbröcht warrn. Ok för den Tourismus is de Oort nich intressant.

## Bornen
Lena Falkenhagen

**Lena Falkenhagen** (* 1973 in Celle) is en düütsche Roman- un Speleschrieversche, Lektorin un Översettersche. Se schrifft histoorsche Romanen un Fantasy-Böker.

## Leven
Falkenhagen is in Celle opwossen. Se hett Germanistik un Anglistik studeert. Ehrn eersten Roman hett se 1996 bi’n Wilhelm Heyne Verlag publizeert. Blangen dat Schrieven vun Romanen hett se ok as Översettersche, Lektorin un Schrieversche för Produkten ut de Hüüs Amigo Spiel + Freizeit, Fantasy Productions, Feder & Schwert un Pegasus Press arbeit.

Över lange Johren weer Falkenhagen Liddmaat vun de Redakschoon vun’t gröttste Fantasy-Rullenspeel *[[Das schwarze Auge]]* un hett för dat Speelsystem an mehr as twee Dutzen Produkschonen mitarbeit.
 
Aktuell befaat se sik mit dat Schrieven vun histoorsche un fantastische Romanen as ok Kortgeschichten. En zentralen Punkt in ehr Wark stellt de düsteren Sieten vun ehr Hööftfiguren dor, un jemehr Kamp üm jemehrn Platz in de Sellschop. Ehr eerste histoorsche Roman keem 2008 ünner den Titel *Das Mädchen und der Schwarze Tod* rut un speelt in Lübeck vör den Achtergrund vun de Pest. För ehrn tweeten histoorschen Roman, de 12009 mit den Titel *Die Lichtermagd* publizeert worrn is, is se mit den DeLiA-Literaturpries för den „besten düütschspraakigen Leevroman vun’t Johr“ uttekent worrn. 2019 is se as Vörsittersche vun’n Verband von düütsche Schrieverschen un Schrievers köört worrn.

Falkenhagen is Liddmaat in’n Schrieverkrink Histoorsch Roman Quo Vadis. 

## Wark
;Histoorsche Romanen:
**Das Mädchen und der Schwarze Tod* (2008), ISBN 3-453-40562-5
**Die Lichtermagd* (2009), ISBN 3-453-40568-4
**Die Schicksalsleserin* (2010), ISBN 3-453-47103-0
**Die letzte Hanseatin* (2013), ISBN 978-3-453-47102-3

;Annere Romanen:
**Justifiers: Undercover* (2011), ISBN 3-453-52717-8

;fröhe Romanen för’t Rullenspeel *Das schwarze Auge*
**Schlange und Schwert* (1996), ISBN 3-453-11938-X
**Die Boroninsel* (1997), ISBN 3-453-12684-X
**Kinder der Nacht* (1997), ISBN 3-453-12699-8
**Die Nebelgeister* (1999), ISBN 3-453-15634-X

Bito hett Falkenhagen an verschedene Spelepublikatschonen vun *Das schwarze Auge* mitschreven un en Reeg vun Aventüer-Modulen vun dat Rullenspeel-System verfaat.

## Weblenken
* Literatur vun un över Lena Falkenhagen in’n Kataloog vun de Düütschen Natschonalbökeree
*Offizielle Websteed vun Falkenhagen

## Borns
WikiLeaks

**WikiLeaks** (faken ok *Wikileaks*, engelsch för *leaks* ‚Lecks‘, ‚Löcker‘, ‚undichte Steden‘) is en internatschonale Organisatschoon, de nich op Profit bedacht is. Düsse Internet-Plattform is opstunns bannig umstreden un warrt bannig kontrovers diskuteert. Dat Teel warrt folgt, Dokumenten, de meest geheem hallt warrt, optodecken un se to verapenlichen. De Dokumenten kaamt vun anonyme Borns, de ok *Leaks* nöhmt warrt. 

In'n Momang schöllt dör op de Sied mehr as 1,2 Millionen Dokumente ween. Julian Assange warrt meesttied as de Direkter vun düsse Organisatschoon betekent. De Geld för de Utgaven stammt vun de velen Spennengelders. WikiLeaks akzepteert blots Geld vun Privatlüüd, nich vun Firmen oder Regeren.

*WikiLeaks* höört nich to Wikipedia oder to de Wikimedia Foundation und hett dörmit ok nix to doon. 

## Weblenken

* wikileaks.org (IP-Adress: 213.251.145.96) (Engelsch)
* Julian Assange: Blinde Flecken bei WikiLeaks (Hoochdüütsch)
* Wir sind die Guten (Hoochdüütsch)
Günther Smend

**Günther Smend** (* 29. November 1912 in Trier; † 8. September 1944 in Berlin-Plötzensee) weer en düütsch Offizier un Wedderstandskämper vun den  20. Juli 1944.

## Leben
Günther Smend wurr as Söhn vun den Hauptmann Julius Smend in Trier boren. Nah en Kriegsverletzung wurr de Vader in dat Riekswehrministerium nah Berlin versett. Dor hett Smend dat Gymnasium Berlin-Friedenau besöcht. 1924 truck de Familie nah Mülheim an der Ruhr, wo Smend 1932 an dat Staatlich Gymnasium sien Abitur makt hett.

In dat sülvig Johr is Smend ass Offizieranwärter in de Riekswehr intreden. Als Oberleutnant un Chef vun de 8. (MG) Kompanie in dat Infanterie-Regiment 18 wurr he in‘ Tweeten Weltkrieges in Frankriek un an de Oostfront insett. In‘ März 1939 hett he Renate von Cossel in Düsseldörp heiraadt. 

An‘ 1. April 1943 wurr Smend to‘n Generalstaff versett un an‘ 12. Juni 1943 to‘n Adjutanten vun den Generalstabschefs des Heeres, Generaloberst Kurt Zeitzler, ernannt. He keem in Kontakt mit Wedderstandskreisen binnerhalv vun den Generalstaff un kreeg mit, dat  dat Attentatsplään tegen Hitler geev. He hett vergevens versöcht, sien Vörgesetzten Zeitzler an de Deelnahm an de Verswöörung to bewegen, aber de Generaloberst hull doch to Hitler. Nah den Anslag vun'n 20. Juli 1944 wurr Smend de Dag drup verhaft, nah en körten Tiet freelaaten un nochmals an‘ 1. August verhaft. Man harr rutfunnen, dat he dorvan wuss un dat he versöcht harr, Zeitzler to’n Mitmaaken to överreden. An‘ 30. August 1944 wurr he vun den Volksgerichtshoff ünner de sien Präsident Roland Freisler as Mitweeter to’n Dood veroordeelt un an‘ 8. September 1944 in  Plötzensee uphangt.

Smend harr dree Kinner: Henriette, Rudolf un Axel. He weer Oberstleutnant in‘ Generalstaff; Dräger vun dat Iesern Krüüz 1. un 2. Klass. An‘ 22. November 1941 wurr hüm todem dat  Düütsch Krüüz in Gold verlehnt.

In Lümborg, wo de Familie siet Januar 1943 wahnen dee, hangt hüüd in de St. Nicolai Kark en Gedenktafel för Günther Smend.

## Literatur
* Jens Roepstorff: *Oberstleutnant i.G. Günther Smend - ein Offizier aus Mülheim im Widerstand gegen Hitler*, Mülheimer Jahrbuch 2005, S. 213-214.

## Weblenken
* Artikel över Günther Smend up de Sieden vun dat Stadtarchiv Mülheim an der Ruhr
* Biografie up de Sieden vun de Gedenkstäe Deutscher Widerstand Berlin
* Websteed vun de Stadt Mülheim, as se en 'Stolpersteen' för Günther Smend inlaaten hebbt

## Kiek ok bi
* List vun de Lüde vun’n 20. Juli 1944
Ove König

**Ove König** (* 25. Juni 1950 in Askersund; † 23. Juli 2020 in Alingsås) weer en sweedsch Iesflinklöper. 

De Sprintspezialist keem bi de eersten Sprintweltmeesterschapen 1970 in West Allis, USA, up den 8. Platz, en Johr later wunn he de Sülvermedaille achter Erhard Keller aber vör Adrianus Schenk. Bi de Olympisch Winterspelen 1972 in Sapporo keem he över 500 Meter up den 7. Platz un bi de Weltmeesterschapen nochmals up den 5. Platz.

1973 is he to de Profis wesselt un wunn dor nochmal en Bronzemedaille. 

## Weblenken
*König up Speed Scating
Julian Assange

**Julian Paul Assange** (}; * 3. Juli 1971 in Townsville, Queensland, Australien) is een politischer Aktivist. He arbeid ook as en Journalist un is de Spreker vun WikiLeaks. He sütt sik sülvst nich as de Grünner. 
Vunwegen siene Arbeit bi WikiLeaks hett he sik veele Fiende maakt; op em löppt en ganzen Barg Verfahren un he hett in verscheden Länner Asyl beandragt, wieldat he vun allerhand Regeeren söcht ward. 

An’n Dingsdag, den 7. Dezember 2010, hett he sik de Polizei vun London stellt. Se hett tegen em ermittelt wegen den Verdacht, he scholl twee Froon wat andaan hebben. Nu ward diskuteert, of England em an Sweden utlevern schall. In' Juni 2012 is he in de Botschap vun Ecuador in London flücht un hett dor um politisch Asyl beeden, wat in' August 2012 bewilligt wurr. Sietdem leevt he in de Botschap. Disse Ereignisse hebbt bannig internatschonale diplomatisch Verwicklungen utlööst.

## Meenen
* Tom Flanagan, en politischen Aktivisten un Raadgever vun den kanaadschen Ministerpräsidenten Stephen Harper, hett in dat Feernsehn vun Kanada seggt, Assange möss an de Siet maakt weern. Later hett he dat wedder torüch nahmen. Man dor blifft he bi, dat Assange stoppt weern mutt. 
* 461 Journalisten ut verschedene Länner hefft ehre Unnerschrift unner en Schrieven sett, wo se Assange un Wikileaks Stütt un Stöhn in geevt. De beiden weert, so meent se, to Unrecht an’n Kaak stellt.

## Weblenken

### Allgemeene
* Raffi Khatchadourian: ''No Secrets. Julian Assange’s mission for total transparency''. In: *[[The New Yorker]]*, 7. Juni 2010 (Engelsch)
* Archivierte Version Assanges früherer Webseite IQ.org
* Vergewaltigung oder Komplott? Seltsame Vorwürfe gegen WikiLeaks-Chef in: Spiegel TV Magazin vun de 5. Dezember 2010 (9:20 Minuten) (Hoochdüütsch)
* http://www.abendblatt.de/politik/article1720174/Julian-Assange-stellt-sich-US-Regierung-ist-erleichtert.html in: Hamburger Abendblatt vun de 7.12.2010 (Hoochdüütsch)

### Interviews
* Wegen Wikileaks wurde niemand getötet Interview in: Tages-Anzeiger, 5. November 2010 (Hoochdüütsch)
* Ohne Medien ginge es uns besser. Interview in: taz, 28. Oktober 2010 (Översetten, eegentlich in: El Pais) (Hoochdüütsch)
* Wir müssen sie stoppen. Interview in: Spiegel Online, 26. Juli 2010 (Hoochdüütsch)
* Wir stehen unter Beobachtung, Interview in: Süddeutsche Zeitung, 19. Juli 2010 (Hoochdüütsch)
* Leak-o-nomy: Die Ökonomie hinter WikiLeaks. Interview in: Medien-Ökonomie-Blog, 1. Januar 2010 (Hoochdüütsch)

## Belege
Li Zhisui

**Li Zhisui** (* 1919 in Peking, China; † 13. Februar 1995 in Chicago, Illinois, USA) weer Lievdokter vun Mao Zedong.

Li Zhisui, de as Söhn vun en Buer boren wurr, hett 1945 sien Medizinstudium an de Sichuan-Universität afslooten. Van 1950 an hörr he to dat Ärztekollegium, dat Mao Zedong behanneln dee, 1954 hett hüm Mao as sien persönlichen Lievdokter utwählt. Dat Amt hett he bit to de Dood vun Mao 1976 utöövt. Anschließend weer Li up verscheeden Posten as Mediziner in China tätig, 1988 is he mit sien Fru tosommen in de USA trucken, wo sien beid Söhns all leven deen.  

1994 hett Li Zhisui en in tallriek Spraaken översett Mao-Biografie schreven, de in China verboten weer, aber insbesünnere in engelschspraakig Länner to’n  Bestseller wurr.

## Warken
Li Zhisui: *Ich war Maos Leibarzt.* Lübbe, Bergisch Gladbach 1994, ISBN 3-7857-0748-7 (englische Ausgabe: *The Private Life of Chairman Mao.* Chatto & Windus, London 1994, ISBN 0-7011-4018-6)

## Weblenken
* Artikel ''Li Zhisui'' in de Online-Version vun de Encyclopedia Britannica, 2009

## Enkeld Nahwiesen
Edward Arthur Milne

**Edward Arthur Milne** (* 14. Februar 1896 in Hull, Yorkshire; † 21. September 1950 in Dublin) weer en engelsch Mathematiker un Astrophysiker.

1935 wurr he mit de Goldmedaille der Royal Astronomical Society uttekend. 1941 kreeg he de Royal Medal vun de Royal Society. Van 1943 bit 1945 weer he Präsident vun de Royal Astronomical Society. Nah Milne is en Maandkrater nömmt wurrn.

## Warken
* *Thermodynamics of the Stars* (1930)
* *The White Dwarf Stars* (1932)
* *Relativity, Gravitation and World-Structure* (1935)
* *Kinematic Relativity* (1948)
Red Norvo

**Red Norvo** (* 31. März 1908 in Beardstown, Illinois as **Kenneth Norville**; † 6. April 1999 in Santa Monica, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Jazz-Vibraphonist.

## Leven un Wark
Norvo fung sien Karriere 1925 in Chicago in en Band mit de Naam *The Collegians* an. He speel tonächst de domols ehder nich begäng Marimba in wiederen Gruppen, dorünner ok in en Varietegrupp, de blots ut Marimba-Speler bestunn. Dornah hett he en Danzorchester in Milwaukee leit un weer dor un in  Chicago bi’n Rundfunk tätig. Bi en Sendereeg mit Paul Whiteman hett he 1931 sien latere Fru Mildred Bailey kennen lehrt. Anschließend harr he Engagements in de Big Band vun Paul Whiteman, de he tosommen mit Bailey 1934 verlaaten hett, um as *„Mr. and Mrs. Swing“* in New York City in en gemeensam Oktett uptotreden. 1934 hett he mit Jack Jenny, Artie Shaw, Charlie Barnet, Teddy Wilson da *Swing Septet* bild.

In‘ Januar 1935 harr he mit *„I Surrender Dear“* (#20) en eersten Hit in de natschonale Charts. Dornah geev dat wieder Hits, as *„[[Honeysuckle Rose]]“* un *„Norvo Bughouse“*; to sien Oktett hebbt so bekannt Musikers as Bunny Berigan, Chu Berry un Shelly Manne hörrt. 1936 hett he sien Ensemble to en Orchester utbaut, in dat ünner annern Hank D’Amico, Dave Barbour un Eddie Sauter speelt hebbt. Norvo harr Hits mit *„I’ve Got My Love to Keep Me Warm“* (#11), *„Slummin’ on Park Avenue“* (#8) oder in’ Februar 1939 mit *„I Get Along Without You Very Well“* för Vocalion, de dat up Rang 3 vun de Hitparade schafft hett. Letzt vun insgesamt 15 Chart-Noteeren weer *„I Go for That“* (#20) in‘ Februar 1939.

1943 speel Norvo Vibraphon in en All Star-Combo mit Shorty Rogers, Eddie Bert un Ralph Burns. 1945 hett he bi Benny Goodman un 1946 bi Woody Herman arbeit. 1947 nehm he mit de *Boyfriends* vun Julia Lee up. Mit sien tweet Fru, Eve Rogers (Süster vun Shorty Rogers) leet he sück 1947 in Hollywood daal. In sien Sextett vun 1949 speel ünner annern ok Tony Scott mit. In de domals noch ungewöhnlich Kombinatschoon Vibraphon, Gitarr un Bass hett he en Trio grünnd, tonächst mit Mundell Lowe un  Red Kelly. Anschließend weern 1950 Tal Farlow (Gitarr) un Charles Mingus (Bass) in sien kammermusikalisch avanceertest Trio, folgt 1952/53 vun de Besetten mit Jimmy Raney un Red Mitchell. 1954 speel he för en lütt Sett in en Quintett mit Tal Farlow, den Flötisten Buddy Collette, den Slagtüüchspeler Chico Hamilton un de Bassisten Monty Budwig bzw. Red Callender. 
1959 speel Norvo's Band in Australien mit Frank Sinatra, mit de he ok anschließend regelmatig in de 1960er Johren uptreden is. 1968 speel he up de Berliner Jazzdaag. Norvo weer bit in de 1980er Johren aktiv. 

## Diskographisch Henwiesen
* The Red Norvo Trio: *[[Move!]]* mit Mingus un Farlow (Discovery/Savoy Records, 1950,51)

## Ehrungen
1981 wurr he in de Big Band and Jazz Hall of Fame upnommen un is ok in de American Jazz Hall of Fame upnommen wurrn. 

## Weblenken
*Biographie up www.maurice-abravanel.com
*Red Norvo över sien Leven
* Norvo in de Katalog vun de Deutsche Nationalbibliothek
* Personennaamdatei
82 v. Chr.

## Wat passeert is
* 1. November: Sulla winnt in de Slacht an dat Collinsche Door gegen de Mackers vun Marius un de Samniten. Achterna warrt em in dat Röömsche Riek de Diktatuur in’e Hand geven. 

## Boren
* 
## Storven
*
84 v. Chr.

## Wat passeert is
* De röömsche Feldherr Sulla maakt den *Freden vun Dardanos* mit König Mithridates VI. vun Pontos. Dor geiht Mithridates sien 1. Krieg mit to Enne. 
* Julius Caesar freet siene Fro Cornelia. 

## Boren
* 
## Storven
*
85 v. Chr.

## Wat passeert is
* 
## Boren
* um 85 v. Chr.: Marcus Antonius, röömschen Politiker († 30 v. Chr.)

## Storven
*
87 v. Chr.

## Wat passeert is
* Börgerkrieg in Rom: As Sulla na Lüttasien afreist is, nümmt Gaius Marius tohopen mit Lucius Cornelius Cinna de Macht in Rom in siene Hand. In Mithridates sien 1.Krieg geiht dat los, un Athen warrt vun Sulla belagert. 

## Boren
* 
## Storven
*
88 v. Chr.

## Wat passeert is
* In Lüttasien weert up Befehl vun Mithridates VI. um un bi 80.000 Römers an'e Siet brocht. Dat is de Anfang to Mithridates sien 1. Krieg vun 89 bit 84 v. Chr.. 

* Sulla siene Truppen erovert Rom. He hett dat Amt as *[[Diktater]] rei publicae constituendae*.

## Boren
* 
## Storven
*
89 v. Chr.

## Wat passeert is
* Mit de Lex Plautia Papiria kriegt de Italikers dat Röömsche Börgerrecht. Dor geiht de Bundsgenotenkrieg mit to Enn. Bit ok de lesten Stämme ehre Wapen ut'e Hannen leggt, duurt dat avers noch bit in dat neegste Johr (88 v. Chr.).

 
## Boren
* 
## Storven
*
Winona Ryder

**Winona Ryder** [wɪˈnəʊnə ˈɹaɪdɹ̣] (* as *Winona Laura Horowitz* 29. Oktober 1971 in Winona, Minnesota) is en US-amerikaansche Schauspelersche.

## Leven un Loopbahn
Ryder is siet 1978 in en Kommun in de Neeg vun Mendocino in Kalifornien opwossen. Ehr Öllern weern in de Hippiebewegung aktiv, ehr Patenunkel weer Timothy Leary.

In’t Johr 1981 is de Familie na Petaluma in Kalifornien ümtogen. In de staatlichen School gell Ryder as Butensietersche, dorüm is se op en private School schickt worrn un to’n Schauspeel-Ünnerricht an’t American Conservatory Theater. Vun en Talentsökersche is se denn bi en Theateropföhren in’t American Conservatory Theater in San Francisco in’t Öller vun dörteihn Johren opdeckt worrn. Se weer in de Utwahl för en Rull in den Film *[[Desert Bloom]]*, de se an’t Enn aver nich speelt hett. Ehr Debüt keem den mit den Film *Lucas*, de in’n Sommer 1985 in de Neeg vun Chicago dreiht worrn is.

Winona Ryder is al tweemol för den *[[Oscar]]* nomineert wesen för ehr Rullen in de Filmen *The Age of Innocence* un *Little Women*. Annere bekanntere Rullen harr se ünner annern in *Dracula*, *Alien: Resurrection*, *Edward Scissorhands* oder *Mermaids*.

Mit de Johren harr Ryder wat mit verschedene prominente Kollegen, as to’n Bispeel mit Johnny Depp, Christian Slater un Matt Damon. In’t Johr 2002 is se wegen Ladendeveree vun Kledaasch in’n Weert vun 5.000 US-Dollar to en Proovtiet vun dree Johren un en Arbeitsoplaag vun 480 Stünnen veroordeelt worrn. Disse Vörfall hett ehr Loopbahn schaadt, un se töög sik ut de Apentlichkeit torüch. Siet 2006 stünn se denn wedder fakener vör de Kamera un hett denn ok wedder Rullen in spoodrieke Filmen speelt, as to’n Bispeel 2010 in *Black Swan*

## Filmografie

## Utteken
Winona Ryder hett al in jungen Johren teemlich vele Priesen wunnen oder weer vörslahn för Priesen. Ünner annern weer se al tweemol vör den *[[Oscar]]* nomineert in de Kategorien *[[Oscar/Best Hööftdorstellersche|Best Hööftdorstellersche]]* un *[[Oscar/Best Nevendorstellersche|Best Nevendorstellersche]]*. Wunnen hett se bit hüüt (Juni 2014) föffteihn Priesen, as to’n Bispeel:
* 1990: den *[[Young Artist Award]]* in de Kategorie *Best Jungdorstellersche in en Speelfilm* för *Great Balls of Fire*
* 1990: den *[[NBR Award]]* in de Kategorie *Best Nevendorstellersche* för *Mermaids*
* 1993: den *[[NBR Award]]* in de Kategorie *Best Nevendorstellersche* för *The Age of the Innocence*
* 1994: den *[[Golden Globe]]* in de Kategorie *[[Golden Globe Award/Best Nevendorstellerin|Best Nevendorstellersche]]* för *The Age of Innocence*
* 1997: den *[[ShoWest Award]]* in de Kategorie *weiblich Star vun’t Johr*
* 2000: den *[[Peter J. Owens Award]]* vun’t *[[San Francisco International Film Festival]]*
* 2000: ehrn Steern op’n Hollywood *[[Walk of Fame]]*
* 2009: den *[[Giffoni Award]]*

## Literatur
* Frank Schnelle: *Winona Ryder. Das Gesicht der neunziger Jahre.* Wilhelm Heyne Verlag, München 1995, ISBN 3-453-08131-5.

## Weblenken

*Literatur vun un över Winona Ryder in’n Kataloog vun de Düütschen Natschonalbökeree
Bötzen

**Bötzen** () is en Dörp un Oortsdeel vun de Gemeen Heeßel in’n neddersassischen Landkreis Rodenborg (Wümm).

## Geografie
Bötzen liggt groff in de Mitt twüschen Hamborg un Bremen in’t Rebeet vun de *Harsfelder [[Geest]]*. Dat Ümland is prägt vun Wischen un annere landweertschopliche Flachen und gifft alltohopen en ländlich Bild af. En lütt Wooldstück, de *Schönhoop*, liggt op halven Weg na Heeßel. De Oort Bötzen is noch mol opdeelt in den Oortskarn un de beiden lütten Wahnsteden Bötzenbossel un Oosterbötzen.

Twüschen Bötzen un Bötzenbossel flütt de Knüllbeek langs.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Zeven in’n Kanton Zeven höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Böörd Heeßel in dat Amt Zeven tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Zeven. 1932 is dat Deel von’n Landkreis Bremervöör worrn un 1977 von’n Landkreis Rodenborg.

De Oort is bi de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. März 1974 an de Gemeen Heeßel kamen.

### Inwahnertall

### Religion

Bötzen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Vitus-Kark in Heeßel.

För de Kathoolschen is de Christ-König-Kark in Zeven tostännig, de siet 1. November 2006 to de Karkengemeen Corpus Christi in Rodenborg tohöört.

## Stratenverkehr
Dör den Oortskarn Bötzen verlöppt de L&nbsp;124, de Bötzen mit de Dörper Steddörp in’n Noordoosten un Heeßel in’n Süüdwesten verbinnt. Lüttere Straten föhrt na Wens in’n Noorden, na Oosterheeßel in’n Süüden un över Oosterbötzen na Weertzen, wo Ansluss an de L&nbsp;142 besteiht.

## Kulturell Leven
Bötzen is över de Geemen rut bekannt för sien Schüttenfest. De *[[Schüttenvereen]] Bötzen un ümto e.V.* ünnerhollt en Scheethall un Scheetstännen in jemehr Anlaag in’n Schönhoop, woneem ok dat Fest utricht warrt. In’n Süden an’n Dörpsrand liggt butendem en Sportplatz vun’n TuS Heeßel, de Enn vun de 1980er Johren in Bedrief nahmen worrn is.

## Footnoten
Bötzenbossel

**Bötzenbossel** () is en lütten Oort in de Gemeen Heeßel (Samtgemeen Zeven) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Bötzen mit bi.

## Geografie

In’n Westen von Bötzenbossel flütt de Knüllbeek langs, de in’n Süüdwesten in de Oost münnt. Von Oosten flütt de Bötzenbosseler Beek ri’n Knüllbeek.

De Naveröörd sünd Steddörp mit’n Flassbarg un Sellhorn in’n Noordoosten, Groot Ippens in’n Oosten, Maschhorst, Langenfelden un Hanraad in’n Süüdoosten, Oosterbötzen un Wiertzen in’n Süden, Oosterheeßel in’n Süüdwesten un Bötzen in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Zeven in’n Kanton Zeven höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Böörd Heeßel in dat Amt Zeven tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Zeven. 1932 is dat Deel von’n Kreis Bremervöör worrn un 1977 von’n Landkreis Rodenborg.

### Inwahnertall

### Religion

Bötzenbossel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Vitus-Kark in Heeßel.

För de Kathoolschen is de Christ-König-Kark in Zeven tostännig, de siet 1. November 2006 to de Karkengemeen Corpus Christi in Rodenborg tohöört.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Bötzenbossel is över lüttjere Straten in’n Noordwesten anbunnen an de an de Landsstraat 124 in Bötzen un in’n Süden in Wiertzen an de L&nbsp;142. De L&nbsp;124 geiht denn in’n Süüdwesten na Zeven un an de Bundsstraat 71 ran un in’n Noordoosten över Steddörp un Wangersen na Ohlers, Harsfeld un Stood. De L&nbsp;142 geiht in’n Westen över Wiersdörp na Zeven un in’n Oosten över Groot Meckels na Zittens un bi Töst an de Bundsstraat 75.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 48 Elsdörp liggt so 14 Kilometer in’n Süüdoosten von Bötzenbossel.

De nächste Bahnhoff is so bi 17 Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Harsfeld an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu.

## Footnoten
Marie Bracquemond

**Marie Bracquemond** *(boren Quivoron-Pasquiou)* (* 1. Dezember 1840 in Argentan; † 17. Januar 1916 in Sèvres) weer franzöösch Malerin un hörr to de Kreis vun de groot franzöösch Impressionisten.

Nah en Jöögd in stuur Verhältnissen truck Marie Quivoron-Pasquiou to Tekenstudien nah Etampes bi Paris. Se maak Bekanntschap mit Jean-Auguste-Dominique Ingres, de hör fördert hett un ok ehr Stil präägt hett, ahn hör aber geregelten Ünnerricht to geven. 1957 kreeg se de Erloovnis, in’ Louvre Biller to kopeeren. Dor hett se denn Félix Bracquemond kennenlehrt, de in Limoges as Porzellanmaler un Grafiker tätig weer. Se hebbt denn in’ 1869 heiraadt. Marie wurr vun hör Mann in sien Arbeit mit inbetrucken un hett denn Entwürfe för Porzellan, Keramik un Wanddekorationen makt. Se mal Landschapen un Stillleven un geev an en School Tekenünnerricht. 

Een vun hör Warken, utstellt 1874 in de Pariser Salon, funn de Upmarksomkeit vun Degas, de de Künstlerin mit Renoir un Monet bekannt maken dee, deren Gemälde se bewunner. Dat weer vör allen Gauguin, de hör dorto anhollen hett, hör konventionell Stil uptogeven un nah de nee Manier to malen. Merhfack hett se sück denn mit eegen Arbeiten an de Utstellungen vun de Impressionisten bedeeligt. 

Dat Ehepaar weer intüschen nah Sèvres ümtrucken. Félix Bracquemond harr wenig  Verständnis för de künstlerisch Richtung vun sien Fru, un weer ok woll wat afgünstig up hör Spood. Sien Kritik hett hör woll möör makt un so beschränk se hör künstlerisch Tätigkeit up dat engste Ümfeld in Sèvres un geev dat Malen nah 1890 ganz up. So keem dat nich to de kumplett Entfaltung vun hör Talent un de Ümfang vun hör Levenswark bleev begrenzt. En  retrospektiv Utstellung 1919 in de Pariser Galerie Bernheim-Jeune hett etwa 90 to’n Deel blots skizzenhaft Gemälde, 34 Aquarelle un neegen Steeken wiest. 

## Weblenken
* Marie Bracquemond up Commons
* DNB Portal
* Webmuseum Paris
* Art Cyclopedia
* Bracquemond in de Katalog vun de Deutsche Nationalbücherei
* Personennaamdatei
Glykolipid

**Glykolipiden** (vun’t greeksche *glykys* = „sööt“, *lipos* = „Fett“), ok **Glykolipoiden** oder **Glycolipiden** sünd phosphorfre’e Strukturlipiden oder Membranlipiden (Bestanddeelen vun Zellmembranen), bi de en oder mehrere Mono- oder Oligosacchariden glykosidisch an en Lipid-Molekül bunnen sünd. Dat Lipid besteiht ut Fettsüren, de över Ester-Binnen mit Glycerin oder över Amid-Binnen mit Sphingosin verbunnen sünd. Glykolipiden gifft dat in all Geweven, man blots op de Butensiet vun de Lipiddubbelschicht.

Wenn dat Glykolipid Glycerin bargt, seggt man Glyceroglykolipiddorto. Monogalactosyldiglyceriden sünd de Hööftlipiden vun Chloroplasten-Membranen.

In Glykosphingolipiden (ok *Sphingoglykolipiden* oder *Glykosylceramiden*) is en N-Acylsphinganinderivat glycosidisch an en Mono- oder Oligosaccharid bunnen. Wenn de Saccharid-Bestanddeel ok noch mit Swevelsüür verestert is, warrt dorto ok Sulfatiden seggt.

Bi de Cerebrosiden  is en Ceramid mit Galactoos oder Glukoos to *Galactocerebrosiden*  oder *Glukocerebrosiden* verknütt. Ruchweg 10&nbsp;% vun de Dröögsubstanz vun’n Bregen besteiht dorut. Ok Sulfatiden kamt faken in’n Bregen vör un sünd dör Verestern vun’t C6-Atom mit Swevelsüür kenntekent.

## Borns
Ebele Okoye

**Ebele Okoye** (* 6. Oktober 1969 in Onitsha, Nigeria) is en nigeriaansch  Malerin. Se leevt siet dat Johr 2000 in Köln.

Nah en Kunststudium an dat *Institute of Management and Technology* (IMT) in Enugu (Nigeria) van 1985 bit 1989 studeer se van 2000 bit 2001 an de *Fachhochschule Düsseldorf* noch Kommunikationsdesign. Siet 2003 bildt se sück an de Internationale Filmschule Köln to en Trick- un Animationsfilmteknerin wieder.

Ebele Okoye wiest hör Warken regelmaatig in Gemeenschaps- un Eenzelutstellungen.

## Eenzelutstellungen
* 1995 *Storms of the Heart* - National Museum, Lagos (Nigeria)
* 1996 *Realities 1* - Didi Museum, Lagos (Nigeria)
* 1998 *Selectet Paintings ans Portraits in Oil* - American Embassy Centre, Lagos (Nigeria)
* 1999 *New Culture* - Didi Museum, Lagos (Nigeria)
* 2001 *Woman about Woman* - Köln
* 2002 *Nomadic Diaries* - Allerweltshaus, Köln und Galerie am Lieglweg, Neulengbach (Österreich)
* 2003 *Between Territories* - Galerie HAUS 23, Cottbus

## Gruppenutstellungen (Utwahl)

* 1995 *Mirrors of Society* - National Museum, Lagos (Nigeria)
* 1996 *Nigeria/China kooperative Ausstellung* - Lagos (Nigeria)
* 1996 *Ausgewählte nigerianische Künstler im Auftrag der National Galerie Moderner Kunst, Nigeria* - Süüdkorea
* 1997 *Small-Small Things* - National Museum, Lagos (Nigeria)
* 1998 *The Rape of Nature* - Brasilianische Botschaft, Lagos (Nigeria)
* 2000 *Threshold of Peace* - Abuja, (Nigeria)
* 2001 *Women about Women* - Goethe Institut, Lagos (Nigeria)
* 2003 *Ipade Begegnung* - Afroasiatisches Institut (Galerie), Wien (Österriek)
* 2004 *Globalia* - Fruenmuseum, Bonn

## Weblenken
* Websteed vun Ebele Okoye