open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Louisiana State University

De **Louisiana State University** (**LSU**, offiziell Beteeken **Louisiana State University and Agricultural and Mechanical College**) is en staatliche Universität in Baton Rouge in’ US-Bundsstaat Louisiana. Se wurr insbesünnere dör den umstreeden Politiker un Gouverneur vun Louisiana Huey Long utbaut un moderniseert. Mit to Tiet 33.587 Studenten is se de gröttste Hoochschool in Louisiana un de wichtigste Standoort vun dat Louisiana State University System. De Universität wurr 1860 grünnd.  

Besünnere Bekanntheit kreeg se dör de New Critics as Robert Penn Warren un Cleanth Brooks, de an de LSU Ünnerricht geven hemm un tallriek Schrievers vun de Südstaaten weltwiet bekannt maaken deen. 1935 hemm se an de LSU de literarisch Tietschrift Southern Review grünnd, de bit hüüd besteiht. De düütsch Exilant Rudolf Heberle, en Schöler vun Ferdinand Tönnies, harr en Professur för Soziologie an de LSU. 

De Sportteams vun de LSU sünd de *Tigers*. De Footballmannschap drocht hör Heimspelen in dat Tiger Stadium ut. De Hoochschool is Liddmaat in de Southeastern Conference.

## Berühmt Afsolventen
*Joseph Addai (* 1983), American-Football-Speler
*Odell Beckham Jr. (* 1992), American-Football-Speler
*Jarvis Landry (* 1992), American-Football-Speler
*Charles Dameron (1914–2002), Jurist un Offizier
*Glenn Dorsey, American-Football-Speler
*Ronald Dupree (* 1981), Basketballspieler
*Dennis Gaubatz (* 1940), American-Football-Spieler
*Hubert Humphrey (1911–1978), 38. Viezpräsident vun de USA,  Senator
*LoLo Jones (* 1982), 100&nbsp;m Hürdenlöperin
*Ken Kavanaugh (1916–2007), American-Football-Speler un -Trainer
*Shaquille O’Neal (* 1972), Basketballspeler
*Patrick Peterson (* 1990), American-Football-Speler
*Tyrann Mathieu (* 1992), American-Football-Speler
*Bill Scarlett (1929–2011), Jazzmusiker un Hoochschoollehrer
*Jim Taylor (* 1935), American-Football-Speler
*Gaynell Tinsley (1913–2002), American-Football-Speler
*Billy Truax (* 1943), American-Football-Speler, Geschäftsmann
*Yelberton Abraham Tittle (* 1926), American-Football-Speler, Geschäftsmann
*Ebert Van Buren (* 1924), American-Football-Speler, Psycholoog
*Steve Van Buren (1920–2012), American-Football-Speler
*Spencer Ware (* 1991), American-Football-Speler

## Weblenken

* 
* Louisiana State University

## Enkeld Nahwiesen
Holbm

**Holbm** betekent

* Holbm (Masch), Oort in de Gemeen Blenner in’n Landkreis Veern, Neddersassen,
* Holbm (Geest), Oort in de Gemeen Kerklinneln in’n Landkreis Veern, Neddersassen.
Grolle

**Grolle** (hollandsch: *Groenlo*, inst nedderlandsch *Grol*) is en Stadt in de Gemeen Oost Gelre in't Achterhook in de Provinz Gelderlaand in de Nedderlannen. De Stadt hett mit Zwolle en Böverflach vun 
9,41 km2 un (1. Januar 2007) 10.062 Inwahners. Ehr Postleddtall is 7141 un de Vörwahl 0544. Grolle gifft dat siet circa 610. Reinoud I. van Geldern geev 1277 Grolle de Stadtrechten. Se kreeg 1334 dat Recht, Stadtmuren to boen. Se weer Liddmaat vun de Hanse. De Stadt weer en Hannelszentrum an den Weg vun Düütschland na Holland. In den Tachtigjahrigen Krieg worr Grolle stark belagert, t. B. 1597 dörch Moritz von Oranien, 1606 dörch Ambrosio Spinola un 1627 dörch Frederik Hendrik. Siet 2005 höört to de Gemeen Oost-Gelre, de bit 2006 den Naam Groll harr. Se hett de evangeelsche Ole Calixtuskark un de kathoolsche Niege Calixtuskark. Grolle hett en Wapen. In Grolle fohren dree Buslienen. De 
Stadt hett den Karnevalsvereen de Knunnekes un den Sportvereen S. V. Grol.

## Bekannte Minsche
* Peter Beets (*1971), Jazzpianist
* Henricus Bomers (*1936), Bischop vun Haarlem
* Tristan Hoffman (*1970), Radrennfohrer
* Hans Jansen (*1931), Theoloog
* Mike Schäperclaus (*1973), Perkuschonist
* Salome Sticken (*ca. 1369), Priorin
* Bert Wagendorp (*1956), Journalist, Schriever un Kolumnist
* Judith van Wanroij (*1974), Sopranistin
Franjenpoten

De **Franjenpoten** (*Phalaropus*) sünd en Geslecht mank de Snippenvagels (Scolopacidae). Tohuse sünd se in de Arktis. Ehren Naam hefft se vun de „Franjen“ (Lappen)  an de Töhn vun her. Dor höört twee Aarden to, dat sünd dat Odinshöhnken un dat  Thorshöhnken. Hen un wenn sünd de beiden up’n Treck an de düütsche Noordseeküst to sehn. In’t Binnenland sünd se man roor. 

Gegen annere Aarden vun Vagels over hefft Heken un Seken ehre Rullen tuuscht. De Seken ehre Feddern sünd bunter, as bi de Heken. Se verdeffendeert ok dat Revier un balzt. De Heken treckt de Jungen up.

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Literatur
* Stanley Cramp (Rutg.): *The complete birds of the western palearctic on CD-ROM.* Oxford University Press, Oxford 1998, ISBN 0-19-268579-1 (3 CD-ROMs und 1 Begleitheft)
* Bernhard Grzimek (Rutg.): *[[Grzimeks Tierleben]] Band 8. Die Vögel 2.* dtv, München 1980, ISBN 3-423-03205-7 
* Otto Höhn: *Die Wassertreter (Phalaropodidae).* Westarp, Hohenwarsleben 2003, ISBN 3-89432-753-7 (Die neue Brehm-Bücherei 349)
* Josep del Hoyo u.&nbsp;a. (Rutg.): *Handbook of the Birds of the World, Band 3. Hoatzin to Auks.* Lynx Edicions, Barcelona 1996, ISBN 84-87334-20-2

## Weblenken
Lochem

**Lochem** (hollandsch: *Lochem*) is en Stadt in de Gemeen Lochem in't Achterhook in de Provinz Gelderlaand in de Nedderlannen. De Stadt hett Karken, en Synagoog un en Moschee. 

## Geschicht
Bi Utgraven worrn Reste vun en Holtkark ut dat 9. Johrhunnert funnen. Lochem is en vun de öllste Öörd vun't Achterhook. Lochem worr 1059 dat eerste Mol nöömt. 

1233 geev Otto II. van Geldern de Stadtrechten. En Jahrhundert later kreeg Lochem ok dat Recht, Wallmuren to hebben.   
De Stadt weer Liddmaat vun de Hanse. 
In't late Middelöller un den Tachtigjahrigen Oort worr Lochem veel belagert.  
Dat Roothuus in'n Renaissancestil is vun 1640. Na den Freden von Mönster 1648 worr de Stadt twee Mol vun den Bischop von Mönster, Bernhard von Galen, belagert. 
2005 worr Gorssel to de Gemeen Lochem toföögt. 

## Annere Karnen vun de Gemeen

*Aefde
*Alm (Gelderland)
*Barchem
*Epse
*Gorssel
*Harfsen
*Joppe
*Kring van Dorth
*Laorne
Dibbelsen-Dönnerstäen

**Dibbelsen-Dönnerstäen** weer en Gemeen in’n Landkreis Bruunswiek. Vondaag is dat fröhere Rebeed von de Gemeen opdeelt op de Oortsdelen Dibbelsen un Dönnerstäen von de Gemeen Thänhusen in’n neddersassischen Landkreis Veern.

## Geografie

Dibbelsen un Dönnerstäen doot in de Maschen von de Werser liggen, de in’n Noorden langsflütt. 

De Navergemenen weren Hostäe in’n Noorden, Eißel un Thänhusen in’n Oosten un Fell un Rier in’n Westen.

## Historie

De beiden Öörd hebbt siet dat 19. Johrhunnert tohoop een Gemeen billt.

De Gemeen harr 1965 292 Inwahners op en Rebeed von 6,28 km². To’n 1. Januar 1966 is de Gemeen Maat von de ole Samtgemeen Thänhusen worrn.

An’n 1. Juli 1972 is de Gemeen Dibbelsen-Dönnerstäen an de Gemeen Thänhusen kamen. Gliektiedig is de Gemeen Thänhusen in’n Landkreis Veern wesselt.

## Footnoten
Arktis

De **Arktis** is de Eerdregion rund um den Noordpol umto. Dor höört de nöördlichen Deele vun de dree Kontinente Noordamerika, Asien un Europa to un ok de Arktische Ozean, de to’n groten Deel todeckt is mit Ies. 

De Naam *Arktis* kummt vun dat ooldgreeksche Woort ἄρκτος (*árktos*) vun her, wat  „Boor“ bedüden deit. Dat Adjektiv *arktikós* (‚arktisch‘ ‚nöördlich‘) meent dat Land unner dat Steernbild vun den Groten Boren. De Polarsteern liggt mit man bloß 44 Bagenminuten Afstand meist lootrecht over den Noordpol un warrt hüdigendags to dat Steernbild Lüttje Boor torekent. 

## Geografie
Wecke Gemarken to de Arktis tohören doot, dat warrt faken bestimmt vunwegen dat Klima oder vunwegen de Vegetatschoonsgeografie. Dor speelt u. a. de Boomgrenz en Rull oder de Juli-Isotherme vun 10 °C, wenn se vun de süüdlichern Regionen up de Eer afgrenzt warrt. Vörtieds is slicht seggt wurrn, bi de Arktis hannel sik dat um de „Region nöördlich vun’n Polarkrink“ (66° 33‘ nöördliche Breede). For allerhand Naturwetenschoppen, de sik mit de Arktis befaten döen, weer düsse Definitschoon avers nich to bruken, vunwegen datt de Klimazoon vun de Arktis nich vun’n Polarkrink afhangen dö. 

Sunnerlich in de Hoocharktis sünd Land un See to’n groten Deel dat ganze Johr vun Snee un Ies todeckt. Wieter süüdlich in de Arktis daut dat in’n Sommer wiethen up un Minsch, Deert un Planten könnt dor beter leven. Ok, wenn de Klimawannel ok in de Arktis jummers mehr to spören is, sünd de Umweltbedingungen dor extrem (Polarklima).

## Literatur
* Wolf Dieter Blümel: *Physische Geographie der Polargebiete.* B. G. Teubner, Stuttgart 1999, ISBN 3-519-03438-7.
* Robert M. Bone: *The Canadian North – Issues and Challenges.* Oxford University Press, Don Mills ON, 3. Uplage 2009, ISBN 978-0-19-542718-9.
* Marco Nazarri: *Die Arktis – Leben im ewigen Eis.* Karl Müller Verlag, Erlangen 1998, ISBN 3-86070-745-0.
* Brando Quilici: *Arktis.* vgs, Köln 2001 (2. Uplage), ISBN 3-8025-2829-8.
* Leier Manfred: *Weltatlas der Ozeane – mit den Tiefenkarten der Weltmeere.* Frederking und Thaler, München 2001, ISBN 3-89405-441-7, Tiefenkarten S. 210–217, Reliefkarte S. 40–41.
* Matthias Hannemann: *Der neue Norden. Die Arktis und der Traum vom Aufbruch.* Scoventa, Bad Vilbel 2010, ISBN 978-3-942073-02-8.
* Joan Nymand Larsen, Gail Fondahl, Nordischer Ministerrat (Rutg.): *Arctic Human Development Report II. Regional Processes and Global Linkages.* Nordischer Ministerrat, Kopenhagen, 2014, ISBN 978-92-893-3881-3, (norden.diva-portal.org PDF-Datei; 13,2 MB).

## Weblenken
Överlopers

***Överlopers*** (*Actitis*) sünd en Geslecht mank de Snippenvagels. Dor gifft dat hüdigendags man bloß twee Aarden vun. Een leevt in de Paläarktis un de annere in de Nearktis

## Freten
Beide Aarden freet sunnerlich Insekten De hoolt se vun boven vun’e Eer, man ok ut Klöven oder twuschen Steene rut. Wenn de Büte sik bewegen deit, sliekt sik beide Aarden an ehr ran, as Reegers dat maakt.

## Aarden
* Överloper (*A. hypoleucos*)
* Drosselöverloper (*A. macularius*)

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Literatur
* Hans-Günther Bauer, Einhard Bezzel und Wolfgang Fiedler (Rutg.): *Das Kompendium der Vögel Mitteleuropas: Alles über Biologie, Gefährdung und Schutz. Band 1: Nonpasseriformes – Nichtsperlingsvögel*, Aula-Verlag Wiebelsheim, Wiesbaden 2005, ISBN 3-89104-647-2
* Richard Sale: *A Complete Guide to Arctic Wildlife*, Verlag Christopher Helm, London 2006, ISBN 0-7136-7039-8

## Belege


## Weblenken
Scharnhorst

**Scharnhorst** betekent

* Scharnhorst, Deel von Niestadt in de Region Hannover, Neddersassen,
* (Olt-)Scharnhorst, Stadtdeel von Düörpm, Noordrhien-Westfalen,
* Stadtbezirk Scharnhorst, Stadtbezirk von Düörpm, Noordrhien-Westfalen,
* Scharnhorst, Oort in de Gemeen Esche in’n Landkreis Celle, Neddersassen,
* Zeche Scharnhorst, en stillleggt Steenköhlenzeche in Düörpm,
* *[[Scharnhorst (Feernsehreeg)|Scharnhorst]]*, Feernsehreeg von de Defa,
* *[[Scharnhorst (Schipp, 1904)|Scharnhorst]]*, Riekspostdamper von’n Noorddüütschen Lloyd von 1904,
* SMS ''Scharnhorst'', Groten Krüzer von de Kaiserliche Marien von 1907,
* *[[Scharnhorst (Schipp, 1915)|Scharnhorst]]*, Fischdamper, de in’n Eersten Weltkrieg as Vörpostenboot deent hett,
* *[[Scharnhorst (Schipp, 1935)|Scharnhorst]]*, Passageerschipp von’n Noorddüütschen Lloyd von 1935,
* *[[Scharnhorst (Schipp, 1936)|Scharnhorst]]*, Slachtschipp von de Kriegsmarien von 1936,
* ''Scharnhorst'' (F 213), Fregatt von de Bundsmarien.

Dat is ok de hoochdüütsche Naam von

* Scharnhors, Oort in de Gemeen Veern in’n Landkreis Veern, Neddersassen.

**Scharnhorst** is de Familiennaam von

* Gerhard Scharnhorst (1915–2009), düütschen Politiker,
* Gerhard Scharnhorst (* 1949), düütschen Maler,
* Gerhard von Scharnhorst (1755–1813), düütschen Generaal,
* Gustav Carl von Scharnhorst (1670–1737), düütschen Jurist,
* Wilhelm von Scharnhorst (1786–1854), düütschen Generaal.

Kiek ok bi: Scharnhorst-Oost.
Lüttalken

***Lüttalken*** (*Aethia*) sünd en Geslecht mank de Alkenvagels. Hüdigendags höört dor veer Aarden to, de all in'n Noordpazifik vörkaamt. Dor sünd mit den Lüttjen Alk un den Baartalk de lüttjesten vun all Alkenvagels mit bi. 
De IUCN sütt de Saak so, datt man sik um de Lüttalken alltohopen „gor keen Sorgen“ (least concern) um maken möss. 

## Aarden
* Baartalk (*Aethia pygmaea*)
* Roodsnavelalk (*Aethia psittacula*) oder (*Cyclorrhynchus psittacula*)
* Toppalk (*Aethia cristatella*)
* Lüttjen Alk (*Aethia pusilla*)

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

### Literatur
* Jonathan Alderfer (Rutg.): *National Geographic complete Birds of Northamerica.* National Geographic, Washington DC 2006, ISBN 0-7922-4175-4.
* Anthony J. Gaston, Ian L. Jones: *The Auks* (= *Bird Families of the World.* Bd. 4 (recte 5)). Oxford University Press, Oxford u. a. 1998, ISBN 0-19-854032-9.

## Belege
Alken (Vagels)

***Alken*** sünd en Geslecht ut de Familie vun de Alkenvagels. Dor höört twee Aarden to, man een is in dat 19. Johrhunnert utstorven un bloß een gifft dat hüdigendags noch. 

## Aarden
* Groten Alk (*Alca impennis*) †
* Dogger (*Alca torda*)

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Belege
Teiste

***Teiste*** (*Cepphus*) sünd en Geslecht ut de Familie vun de Alkenvagels. Dor höört dree Aarden to. Een vun jem, dor hannelt sik dat um den Gryllteist bi, kummt in de Gemarken rund um den Noordpol in de ganze Arktis vor un is in Middeleuropa regelmotig as Gastvagel to sehn. De beiden annern Aarden sünd in den Pazifik tohuse. Sunnerlich vun den Brillenteist weet man noch nich veel. Bi den Gryll- un den Duventeist gifft dat allerhand Unneraarden, bi den Brillenteist avers nich. All Aarden weert vun de IUCN so taxeert, datt se „nich in Gefohr“ (least concern) sünd.

## Aarden
** Brillenteist (*Cepphus carbo*)
** Gryllteist (*Cepphus grylle*)
** Duventeist (*Cepphus columba*)

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Literatur
* Anthony J. Gaston und Ian L. Jones: *The Auks*. Oxford University Press, Oxford 1998, ISBN 0-19-854032-9
* Urs N. Glutz von Blotzheim, K. M. Bauer: *Handbuch der Vögel Mitteleuropas*, Bd. 8/II, Charadriiformes (3. Teil), Schnepfen-, Möwen- und Alkenvögel, AULA-Verlag 1999, ISBN 3-923527-00-4

## Belege


## Weblenken
Seepapagoyen

**Seepapagoyen** (**Seepapageien**) oder **Lunden** (*Fratercula*) sünd en Geslecht ut de Familie vun de Alkenvagels. Dor höört dree Aarden to, de dat hüdigendags up de Noordhalfkogel wiethen gifft. Een is utstorven. Dor hannelt sik dat um Seevagels bi, de ehr Freten sunnerlich dör Dükern na Fisch fangt. Se bröödt in grote Kolonien an steile Küsten oder up Eilannen an de Küst. Nisten doot se in Felsklöven unner Felsen oder in Höhlen in'e Eer. De Geeltopplund un de Hoornlund leevt in den nöördlichen Pazifik, man de Seepapagooy is bloß man in'n nöördlichen Atlantik un in de Noordpolarsee tohuse. 

## Aarden
* Geeltopplund (*Fratercula cirrhata*)
* Hoornlund (*Fratercula corniculata*)
* Seepapagooy (*Fratercula arctica*)

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Literatur
* Anthony J. Gaston und Ian L. Jones: *The Auks*. Oxford University Press, Oxford 1998, ISBN 0-19-854032-9
* Urs N. Glutz von Blotzheim, K. M. Bauer: *Handbuch der Vögel Mitteleuropas*, Bd. 8/II, Charadriiformes (3. Teil), Schnepfen-, Möwen- und Alkenvögel, AULA-Verlag 1999, ISBN 3-923527-00-4

### Weblenken
Seekuten

De **Seekuten** oder **Lummen** (*Uria*) sünd en Geslecht ut de Familie vun de Alkenvagels. Dor höört twee Aarden to. Dor hannelt sik dat um Seevagels bi, de up de Noordhalfkogel veel to finnen sünd. Bloß to'n Bröden kaamt se an de Küsten, anners leevt se up de hoge See. 

## Aarden
* Dicksnavelseekuut (*Uria lomvia*)
* Seekuut (*Uria aalge*)

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Literatur
* V. L. Friesen, A. J. Baker, J. F. Piatt: *Phylogenetic Relationships Within the Alcidae (Charadriiformes: Aves) Inferred from Total Molecular Evidence.* In: *Molecular Biology and Evolution.* Bd. 13, Nr. 2, 1996, S. 359–367, Volltext (PDF; 1,25 MB).
* Peter Harrison. *Seabirds. An Identification Guide.* Revised edition, reprinted. Christopher Helm, London 1988, ISBN 0-7470-1410-8.
* Hermann Heinzel, Richard Fitter, John Parslow: *Pareys Vogelbuch. Alle Vögel Europas, Nordafrikas und des Mittleren Ostens.* 5. Auflage, unveränderter Nachdruck der 4. Auflage. Paul Parey. Hamburg u. a. 1988, ISBN 3-490-22018-8.
* Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal (Hrsg.): *Handbook of Birds of the World.* Volume 3: *Hoatzin to Auks.* Lynx Ediciones, Barcelona 1996, ISBN 84-87334-20-2.
* Jiří Mlíkovský, Johanna Kovar: *Eine neue Alkenart (Aves:Alcidae) aus dem Ober-Oligozän Österreichs.* In: *Annalen des Naturhistorischen Museums Wien.* A, Bd. 88, 1987, S. 131–147, Volltext (PDF; 4,87 MB).
* Elizabeth A. Schreiber, Joanna Burger (Hrsg.): *Biology of Marine Birds.* CRC Press, Boca Raton FL 2001, ISBN 0-8493-9882-7.
* J. G. Strauch Jr.: *The phylogeny of the Alcidae.* In *[[The Auk]].* Bd. 102, Nr. 3, 1985, S. 520–539,Volltext (PDF; 1,32 MB).

## Weblenken

* http://www.sewing-online.de/helgoweb/vogelfelsen.html Seekutenfelsen vun Helgoland
* https://web.archive.org/web/20170105021338/http://www.wildhueter-st-hubertus.de/html/lummensprung.html Seekutensprung
Doolbröch

**Doolbröch** () is en Dörp in de Gemeen Langwedel in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Langwedel höört de Oort to de polietsche Oortschop Hobüttel.

## Geografie

De Oort liggt op de Achem-Veerner Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na de Ole Aller un de Werser af.

De Naveröörd sünd Völkersen in’n Noorden, Heidkroog in’n Noordoosten, Oobering, Holbm un Schüülg’n in’n Oosten, Wall in’n Süüdoosten, Hobüttel, Nindörp un Förth in’n Süden, Langwedel in’n Süüdwesten un Langwedelermoor in’n Noordwesten.

## Historie

Doolbröch kummt 1548 as *Dalbrügge* toeerst in de Oorkunnen vör.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Wall in’n Kanton Veern höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Huusvaagdie Veern in dat Amt Veern tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem to’n ne’en un grötteren Kreis Veern tohoopgahn is.

De Oort hett al von öllers to de Buurschop un later to de Gemeen Hobüttel höört, de an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Langwedel worrn is. Sietdem höört Doolbröch to de Oortschop Hobüttel.

### Inwahnertall

### Religion

Doolbröch is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von’n Doom to Veern.

För de Kathoolschen is de St.-Josef-Kark in Veern tostännig.

## Kultur

### Verenen

In Saken Schüttenvereen un Sportvereen sünd de Doolbröchers vör allen bi de Vereens in Hobüttel aktiv.

## Weertschop un Infrastruktur

För Doolbröch is de freewillige Füürwehr Hobüttel mit tostännig.

### Verkehr

Dör Doolbröch löppt de Landsstraat 155, de in’n Noordwesten över Völkersen na Postdörp un Otterbarg geiht un in’n Süden över Hobüttel un Nindörp na de L&nbsp;158 ran. De L&nbsp;158 föhrt in’n Noordwesten över Langwedel un Ädelsen na Achem un in’n Süüdoosten na Daulsen an de Bundsstraat 215. De B&nbsp;215 wedder geiht von Daulsen in’n Noordoosten över Wall na Rodenborg un in’n Süden na Veern un Dörbern. Von de L&nbsp;155 in Doolbröch geiht na Süüdwesten de Kreisstraat 10 na Langwedel af. En lüttjere Straat löppt von Doolbröch över Schüülg’n na Wall.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 25 Veern-Noord liggt so fiev Kilometer in’n Süüdoosten von Doolbröch an de B&nbsp;215.

De nächste Bahnhoff is so bi twee Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Langwedel an de Bahnlienen Wunsdörp–Bremen un Ülzen–Langwedel. Disse Bahnhoff is ok inbunnen in dat Nett von de Regio-S-Bahn Bremen/Neddersassen.

### Scholen

De Kinner ut Doolbröch gaht op de Grundschool Völkersen. Ganz fröher güngen de Kinner ok al in Völkersen na School. As Hobüttel 1895 en egen Schoolhuus kregen hett, güngen dor ok de Kinner ut Doolbröch hen. De Volksschool in Hobüttel hett 1969 wedder dichtmaakt.

## Literatur

* *Chronik der Gemeinde Holtebüttel: Holtebüttel, Dahlbrügge, Nindorf, Schülingen, Overing.* 2006

## Footnoten
Seevagels

**Seevagels** oder **Seevogels** sünd Aarden mank de Vagels, de sik an de See anpasst hefft un dor ok leven doot. Alltohopen weert dor 275 Aarden to rekent.   Tyypsche Seevagels sünd u. a. de Stormvagels, wo ok de Albatrosse to rekent weert. Se sünd sunnerlich dor anpasst, jummerlos over de See hen to flegen. Dor bruukt se ok de Upwinnen over de Wellen bi. De geevt jem Updrift, un so könnt se länger flegen. Annere Seevagels sünd Pinguine, Alkenvagels as de Seepapagooy oder de Seekuten, Strandhecksters un Kluten

## Kennteken
Seevagels leevt länger as annere Vagels, fangt eerst later an, sik to vermehren un hefft ok weniger Towass as annere Aarden. Normolerwiese befaat se sik avers ok länger mit de Lütten, as annere Vagels. De meisten Seevagels boot ehre Nester in Kolonien. Dor bröödt denn vun en poor Dutz bit hen to en poor Millionen Vagels. De wecken Aarden sünd bekannt as Treckvagels un sünd lange unnerwegens. Dor fleegt se over’n Äquater bi weg un towielen fleegt se eenmol um’e Eer rum. 

## Wie se sik anpasst hefft
Seevagels hefft sik up twee Aarden an dat Leven up See anpasst:
*Seevagels as Kieren un Stormvagels leeft in’e Luft over de See. Se könnt bannig goot seilen un hefft lange, spitze Flunken un smalle, zorte Been. 
*Seevagels, as Alken un Pinguine sünd sunnerlich up dat Water togange un swemmt dor boven up. Se beweegt sik unner Water mit ehre korten, dannigen Been un mit de Flunken. Vundeswegen weert se ok „Flunkendükers“ nömmt.

## Familien
Nich all Aarden ut en Familie mütt Seevagels ween, as bi de Aantenvagels, wo de Iesaante un de Eideraante to de Seevagels torekent weert, man nich de Graue Aante. In de Wetenschop is nich akraat afgrenzt, wecke Aarden to de Seevagels tohören doot, man liekers könnt düsse Ornen un Familien dor torekent weern: 

* Ornen Gösevagels (Anseriformes)
** Aantenvagels (Anatidae)
* Ornen Pelikanvagels (Pelecaniformes)
** Genten (Sulidae)
** Fregattvagels (Fregatidae)
* Ornen Stormvagels (Procellariiformes)
** Albatrosse (Diomedeidae)
** Pietermannen (Hydrobatidae)
** Echte Stormvagels (Procellariidae)
** Alkstormvagels (Pelecanoididae)
* Ornen Seedükers (Gaviiformes)
** Seedükers (Gaviidae)
* Ornen Pinguine (Sphenisciformes)
** Pinguine (Spheniscidae)
* Ornen Tüütvagels (Charadriiformes)
** Strandhecksters (Haematopodida), sunnerlich de Liewen.
** Franjenpoten (Phalaropus)
** Schietjagers (Stercorariidae)
** Möwen (Laridae)
** Kieren (Sternidae)
** Alkenvagels (Alcidae)

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Belege


## Weblenken
Annelund

**Annelund** betekent

* Annelund, Oort in de Kommun Herrljunga in Sweden,
* Annelund, Stadtdeel von Västerås, Sweden,
* Annelund, Stadtdeel von Malmö, Sweden,
* Annelund, Grafffeld op Gotland, Sweden,
* Annelund, Oort in de Kommun Landskrona, Sweden.
Samtgemeen Thänhusen (1966–1972)

De **Samtgemeen Thänhusen** () weer en Rebeetsverband in’n Landkreis Bruunswiek. Se leeg in de Exklaav Thänhusen, de üm un bi 150 Kilometer weg in’n Noordoosten von Bruunswiek weer. De Samtgemeen is to’n 1. Januar 1966 ut de söven Gemenen Ahsen-Oetzen, Dibbelsen-Dönnerstäen, Eißel, Holtdörp-Lunsen, Hostäe, Thänhusen un Werder billt worrn.

De Samtgemeen harr en Samtgemeenutschuss mit söss Maten. Dat Raadhuus leeg in de *Poststraat* in Thänhusen.

Mit de Kommunalreform von’n 1. Juli 1972 is de Samtgemeen denn wedder oplööst worrn. De Gemenen hebbt sik to de Gemeen Thänhusen binnen de ne’e, düüdlich gröttere Samtgemeen Thänhusen tohoopdaan. Blots Ahsen-Oetzen is Deel von de Gemeen Morsen worrn. Dat Rebeed is dorbi von’n Landkreis Bruunswiek an’n Landkreis Veern wesselt.

## Samtgemeenbörgermeesters

* ~1971: Cordes

## Samtgemeendirekters

* –30. Juni 1972: Heinrich Busch
Klade

En **Klade** (Engelsch *clade*, vun ooldgreeksch κλάδος, klados, „Twieg“), ok **Monophylum** oder **monophyleet‘sche Grupp** is en systemaatsche Eenheit, wo de leste gemeensome Vorweser un all siene Nakamen in tohopenfaat’ sünd. Normolerwiese warrt dor mit beschreven, wie allerhand Aarden tohopenhangt. De Begreep kann avers ok for Individuen bruukt weern. De Wetenschop, de sik dormit befaten deit, wie de Kladen unner’nanner tohopenhangt, heet Kladistik. Lett sik en Taxon, dat is en Grupp vun verwandte Leevwesen, as Klade beschrieven, warrt seggt, düt Taxon weer „monophyleetsch“.

## Wat Kladen sünd un wat nich
*Vunwegen, datt dat rutkamen is, datt Vagels vun Dinosauriers afstammen doot, mütt to de Klade vun de Dinosauriers de Vagels mit rinnahmen weern. 

*Vunwegen den Minschen (Geslecht Homo) sien Herkamen warrt de Minsch, wat de Taxonomie angeiht, to de Leevwesen as Klade mit torekent.

*De Viren weert nich to de Leevwesen rekent. Vunwegen, datt ehr Genom unner’nanner bannig verschelen deit, mutt dorvun utgahn weern, datt se keen gemeensomen Vorweser (Oor-Virus) hefft: Se sünd dor keen Klade mit.

## Paraphyleetsche Grupp
*Paraphyleetsch* (vun ooldgr. *para-* (neven, gegen, langs), un *phylē* (Stamm), is in de Systematik vun de Biologie en Grupp (*Paraphylum*), de ehre Liddmaten all tohopen en eenzigen Vorweser hefft, wo avers nich al Nakamen vun düssen Vorweser mit inslaten sünd, vundeswegen, datt for en Deel vun de Nakamen (meist sünd dat de *högern* Aarden) en egen monophyleetsch Taxon upstellt wurrn is. En Bispeel is boven al upföhrt wurrn: Vagels sünd en monophyleetsche Grupp, man Reptilien sünd en Paraphylum.

## Kiek ok bi
* Apomorphie
* bioloogsche Systematik
* Evolutschoon
* Kladistik
* Nomenklatur
* Phylogenetik
* Taxonomie

## Literatur
* Neil A. Campbell, Jane B. Reece, rutgeven vun Jürgen Markl: Biologie|, 6. Uplage; Heidelberg, Berlin, 2003, ISBN= 978-3827413529}}

## Belege
Pelikanvagels

De **Pelikanvagels** oder **Roderfööt** (*Pelecaniformes*) sünd en Ornen mank de Vagels. Dor höört u. a. de Schölvers, Pelikane un Genten to.  Hüdigendags warrt de Ornen nich mehr as monophyleetsch ankeken. 

## Taxonomie
* Reegers (*Ardeidae*) 
* Schohsnavelebeern (*Balaenicipitidae*) 
* Pelikane (*Pelicanidae*) 
* Hamerköpp (*Scopidae*) 
* Ibisse un Lepelsnavels (*Threskiornithidae*)
* Genten (*Sulidae*)

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Literatur
* J. Bryan Nelson: *Pelicans, Cormorants and their relatives.* Oxford University Press, 2005, ISBN 0-19-857727-3.

## Weblenken
Matthäus-Kark (Brouk)

De **Matthäus-Kark** is en Kark von de Sülvstännige Evangeelsch-luthersche Kark in dat Dörp Brouk (Gemeen Kerklinneln). De Karkengemeen hett üm un bi 120 Maten. Ehren Naam hett se von’n Apostel Matthäus.

## Historie

Ünner dat Inwarken von de Erweckungsbewegung von Louis Harms sünd in’t Vörjohr 1879 söss Familien ut Brouk un ümto ut de Landskark Hannover uttreden. Toeerst harrn se sik in Holbm drapen, üm Goddsdeenst to fiern. Aver de Buur Badenhoop ut Brouk hett denn in’n August 1879 beslaten, Land hertogeven, üm dor en Kapell op to boon. He sülvs hett noch in’n sülven Maand anfungen, de Kapell to boon. De Goddsdeenst weer in de Botied bi Badenhoops op de Deel. Nadem de Kapell trech weer, is se an’n 5. November 1879 von Theodor Harms inwieht worrn. To düsse Tied bestünn de Gemeen ut üm un bi 40 Maten. De Karkengemeen hett sik de Hannöversche evangeelsch-Luthersche Freekark anslaten.

An’n 21. Dezember 1888 is de eerste Klock ophängt worrn in en Klockentoorn, de dor extra för boot worrn is. Vondaag hängt disse Klock in’n Karkentoorn.

1885 hett Johann Hinrich Badenhoop de Karkengemeen en Hüßelhuus schenkt, dat to en Parrhuus utboot worrn is. 1926 is blangen dat ole Parrhuus en neet Parrhuus boot worrn.

Bet 1901 weer de Gemeen so wussen, dat de Kapell nich mehr utreckt hett. Nu hett de Hoffbesitter Georg Rosebrock Land geven, üm dor de hüdige Kark to boon, de an’n 16. April 1902 inwieht worrn is. De Kark is 18 Meter lang un 11 Meter breed. De Karkentoorn is 3,5 Meter lang, 4 Meter breed un 18 Meter hoog. De Kark harr dree Emporen, op de beiden Sieden un achtern. Allens tohoop harr se Platz för 400 Lüüd.

1960 is de Kark ümboot worrn. Ünner annern sünd de Emporen an de Sied rutkamen un de Süüdgevel hett en grötter Altarfinster kregen. Na disse Arbeiden hett de Kark noch 200 Plätz. Se is an’n 14. August 1960 nee inwieht worrn.

1945 is de Hannöversche evangeelsch-Luthersche Freekark Deel von de Sülvstännige Evangeelsch-luthersche Kark worrn, de sik 1972 noch wedder mit annere Verbänn to de hüdige Sülvstännige Evangeelsch-luthersche Kark tohoopslaten hett.

### Örgel

De eerste Örgel hett de Kark 1917 kregen. Se harr een Manual un söss Registers. De Örgel harr keen Pedaal. 1948 is de Örgel ümboot worrn un hett en Pedaal kregen. 1976 is de Örgel noch wedder ümboot worrn un harr nu twee Manuals un negen Registers.

### Pastoorn

* 1879–1900: Christoph Meyer
* 1900–: Ahlert Dierks
* ~1926: Johannes Körtje
* 1956–1966: Ferdinand Bellin
* opstunns: Andreas Otto

## Weblenken

* Websteed von de Karkengemeen (hoochdüütsch)
Ahmsen

**Ahmsen** betekent

* Ahmsen, Oort in de Gemeen Löhn in’n Landkreis Eemsland, Neddersassen,
* Ahmsen, Oort in’n Oortsdeel Büimsen-Ahmsen von de Stadt Iuffeln in’n Kreis Lippe, Noordrhien-Westfalen.
Armsen

**Armsen** () is en Dörp in de Gemeen Kerklinneln in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Kerklinneln billt de Oort de polietsche Oortschop Armsen.

Bi dat Dörp höört von öllers ok de lüttjere Oort Neenföör mit to.

## Geografie

De Oort liggt op de Achem-Veerner Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens un den Drommelbeek na de Aller hen af.

De Naveröörd sünd Specken un Ramels in’n Noorden, Neenföör, Kükenmoor, Veernermoor un Saasloh in’n Noordoosten, Neernabargen in’n Süüdoosten, Wittloh in’n Süden, Hogenabargen in’n Süüdwesten, Lutten in’n Westen un Eitze un Wetenmöhlen in’n Noordwesten.

## Historie

Armsen kummt üm 1320 as *Ermedessen* toeerst in de Oorkunnen vör.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Kerklinneln in’n Kanton Veern höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Eitze in dat Amt Veern tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem to’n ne’en un grötteren Kreis Veern tohoopgahn is.

De Oort is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Kerklinneln worrn. Sietdem billt de Oort binnen de Gemeen en Oortschop mit egen Oortsvörsteiher.

### Inwahnertall

### Religion

Armsen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Jakobi-Kark in Wittloh. Bet 1973 hett de Oort to dat Kaspel von de Andreas-Kark in Veern höört.

För de Kathoolschen is de St.-Josef-Kark in Veern tostännig.

Dat Dörp hett en egen Karkhoff an’n *Karkhoffsweg*. De Karkhoff hett ok en Kapell.

### Oortsvörsteihers

* opstunns: Friedrich Koch

## Kultur

### Verenen

De Schüttenvereen Armsen is 1911 grünnt worrn un de Heimat- un Kulturvereen Armsen an’n 19. Januar 2001.

## Weertschop un Infrastruktur

Armsen hett en egene freewillige Füürwehr, de 1940 grünnt worrn is.

### Verkehr

Dör Armsen löppt de Kreisstraat 38, de in’n Noordwesten an Lutten langs na Wetenmöhlen geiht un in’n Süüdoosten na Neernabargen an de K&nbsp;13. Von Armsen na Süüdwesten geiht de K&nbsp;28, de in de Landsstraat 160 münnt. De L&nbsp;160 föhrt in’n Noordwesten över Hogenabargen, Lutten un Eitze na Veern un in’n Süüdoosten över Süüdkampen na Kerkboitzen an de Bundsstraat 209.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 26 Veern-Oost liggt acht Kilometer in’n Noordwesten von Armsen an de L&nbsp;171.

De nächste Bahnhoff is so bi negen Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Veern an de Bahnlien Wunsdörp–Bremen. Disse Bahnhoff is ok inbunnen in dat Nett von de Regio-S-Bahn Bremen/Neddersassen. Op de Bahnlien Veern–Wasra hett dat von 1910 bet 1969 Personenverkehr geven. De Bahnhoff Armsen leeg en beten buten dat Dörp in’n Süüdwesten.

### Scholen

Armsen harr fröher en egen Volksschool. Vondaag gaht de Kinner op de Grundschool Lutten.

## Literatur

* Jürgen Siemers: *Das Dorf Armsen - Ermedessen hieß der Ort im Mittelalter.* Sülvsverlag, 1991

## Footnoten





## Weblenken

* Websteed över dat Dörp (hoochdüütsch)
Plattsounds Bandcontest

Siet 2011 finnt **Plattsounds** as en Wettstriet för junge Lüüd in Neddersassen statt. Dat Ziel is, dat junge Lüüd plattdüütsche Musik maakt un de ole Spraak dordörch fördert warrt. Meisttieds sünd üm un bi teihn Bands or Interpreten mit ganz ünnerschiedliche Musikoorden dorbi. En poor vun de Landschoppen un Landschopsverbännen richt den Wettstriet ut.

## Beschrieven
Plattsounds verbinnt moderne Musik mit de plattdüütsche Spraak. Junge Lüüd twüschen 15 un 30 Johr sett sik so mit de Spraak beter utenanner. De Deelnehmers sünd mit Rock, Pop, Punk, HipHop, Rap, Metal, Glam Metal, Stoner Rock, Rockabilly, Acapella, Electro-Soul-Dance un Psychedelic dorbi ween. Se singt in’n Wettstriet blots op Plattdüütsch. Bi dat Översetten griept de Landschoppen, Landschopsverbänn un dat Institut för nedderdüütsche Spraak (INS) jem ünner de Arms.

De Jury sett sik tosamen ut Lüüd, de wat vun Spraak, Musik or Medien verstaht. Kloor is, dat de Gewinner vun Plattsounds deelnehmen dörv an dat Semifinale vun „Local Heroes“ in Neddersassen. „Local Heroes“ is en Veranstalten vun de Landesarbeitsgemeinschaft Rock.

## Geschicht
Plattsounds is nich kommerziell un schall dorto bidregen, datt de plattdüütsche Spraak bewohrt un fördert warrt. Vun 2011 bit 2014 hett Plattsounds in Ollenborg stattfunnen, 2015 in Ossenbrügge, 2016 in Schüttrup/Eemsland, 2017 in Celle. 2018 finnt de Wettstriet in Leer statt.

Plattsounds is en Akschoon vun „Platt is cool“. Vun 2011 an höört dor de Emsländische Landschop, de Lümborgsche Landschopsverband, de Ollenborgsche Landschop, de Landschopsverband Ossenbrügge, de Oostfreske Landskup, de Landschopsverband Stood un de Landschopsverband Weser-Hunte to.

Et gifft en europäischen Bandwettstriet, wo de Deelnehmers in jümehr Regionalspraak singt. Dat is „Liet International“; 2012 is de Band „The Voodoelectric“ dorför na Asturien föhrt. 2014 hett de Band „The Paintbox“ in Ollenborg bi „Liet International“ mitmaakt.

Bi Plattsounds maakt ok Gast-Bands mit. „De Tüdelband“ un „De Fofftig Pens“ sünd Bispele dorför.

## Utteken
2011 wör dat Projekt „Plattsounds“ bi den „Nord West Award“ vun de Bremer Landesbank in Finaal ween. Se hebbt denn en Film över Plattsounds maakt.

## Winners

## Weblinks

* Internettoptritt vun Plattsounds (hoochdüütsch)
* Akschoon "Platt is cool" (hoochdüütsch)

## Footnoten
Brouk (Oortschop)

**Brouk** () is en polietsche Oortschop in de Gemeen Kerklinneln in’n Landkreis Veern, Neddersassen, de sik ut de Öörd Brouk, Huxhaal, Kohlenföör, Lüttjen Linneln un Schmomöhlen tohoopsett.

## Geografie

De Oortschoppen ümto sünd Zähln in’n Noorden, Bennbössel in’n Oosten, Heinz in’n Süüdoosten, Kükenmoor in’n Süden, Kerklinneln in’n Westen un Kreepm in’n Noordwesten.

## Historie

De fiev Öörd, ut de sik de hüdige Oortschop tohoopsett, sünd in dat 19. Johrhunnert to een Gemeen tohoopslaten worrn. Disse Gemeen hett vör 1885 to de Vaagdie Kerklinneln in dat Amt Veern tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem to’n ne’en un grötteren Kreis Veern tohoopgahn is.

De Gemeen hett bet to de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. Juli 1972 bestahn. Mit düssen Dag is de Gemeen Deel von de Gemeen Kerklinneln worrn un billt sietdem de Oortschop Brouk mit egen Oortsvörsteiher.

### Inwahnertall

### Börgermeesters/Oortsvörsteihers

Börgermeesters:
* 1964–1972: Otto Meyer

Oortsvörsteihers:
* 1972–: Otto Meyer
* opstunns: Harald Nordhausen

## Footnoten





## Weblenken
Eeßel

**Eeßel** () is en Dörp in de Gemeen Veern in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Veern höört de Oort to de polietsche Oortschop Daulsen.

Bi dat Dörp Eeßel höört ok de Hoff von’n Holbmer Winkel mit to.

## Geografie

De Oort liggt op en lüttje Geestinsel in de Maschen von Aller un Werser, de bi Eeßel tohoopfleten doot. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na de Ole Aller hen af.

De Naveröörd sünd Langwedel in’n Noorden, Förth un Nindörp in’n Noordoosten, Daulsen in’n Oosten, Halsmöhlen un Veern in’n Süüdoosten, de Holbmer Winkel un Lüttjen Huttbargen in’n Süden, Ritzenbargen in’n Süüdwesten, Reer un Winkel in’n Westen un Dauben in’n Noordwesten.

## Historie

Eeßel kummt 1117 toeerst in de Oorkunnen vör. De Oort hett de twee Oortsdelen Groten Eeßel un Lüttjen Eeßel.

In’n Eersten Weltkrieg sünd teihn Soldaten ut Eeßel fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg acht.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Wall in’n Kanton Veern höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Huusvaagdie Veern in dat Amt Veern tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem to’n ne’en un grötteren Kreis Veern tohoopgahn is.

Eeßel weer fröher en egen Gemeen, hett sik aver to’n 1. Januar 1970 freewillig de Gemeen Daulsen anslaten. Daulsen is denn al an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen sülvs Deel von de Gemeen Veern worrn un billt binnen de Gemeen Veern nu en Oortschop.

### Inwahnertall

### Religion

Eeßel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannis-Kark in Veern. Bet 1999 hett de Oort noch to dat Kaspel von’n Doom to Veern höört.

För de Kathoolschen is de St.-Josef-Kark in Veern tostännig.

Dat Dörp hett en egen Karkhoff an de Straat *Op’n Esch*.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht in in Eeßel an de Eck *Langwedeler Straat/An’t Ehrenmaal*.

### Verenen

Dat hett in Eeßel en Schüttenvereen geven, aver de besteiht vondaag nich mehr. De Oort hett aver en Heimatvereen.

## Weertschop un Infrastruktur

Eeßel hett en egene freewillige Füürwehr.

### Verkehr

Dör Eeßel löppt de Kreisstraat 27, de in’n Noorden na Langwedel an de Landsstraat 158 ran geiht un in’n Süüdoosten twüschen Halsmöhlen un Veern an de Bundsstraat 215. De B&nbsp;215 föhrt in’n Noordoosten över Daulsen un Wall na Rodenborg un in’n Süden na Veern un Dörbern. De L&nbsp;158 löppt von Langwedel in’n Noordwesten över Ädelsen na Achem.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 25 Veern-Noord liggt söss Kilometer in’n Oosten von Eeßel an de B&nbsp;215.

De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Noorden de Bahnhoff Langwedel an de Bahnlienen Wunsdörp–Bremen un Ülzen–Langwedel. Disse Bahnhoff is ok inbunnen in dat Nett von de Regio-S-Bahn Bremen/Neddersassen.

### Scholen

De Kinner ut Eeßel gaht na de Grundschool an’n Sassenhain in Halsmöhlen/Daulsen. Bet 1967 harr dat Dörp ok en egen Volksschool.

## Footnoten
Steltkluten

**Steltkluten** (*Himantopus*) is en Geslecht vun Vagels ut de Familie vun de Kluutvagels (*Recurvirostridae*). 

## Kennteken
Dat hannelt sik bi de Steltkluten um slanke swattbunte Vagels mit lange, dünne Been. 

## Wie se leven doot
Steltkluten freet lüttje Deerter un bröödt in lose Kolonien up'e Eer.  

## Wo se vorkamen doot
Steltkluten sünd tohuse in natt Land mit Sööt-, Brack- oder Soltwater, meist in Gemarken, wo en warm Klima regeert. 

## Taxonomie
Faken weert bloß noch twee Aarden unnerscheden: De Steltkluut (*H. himantopus*) un de Swatte Steltkluut (*H. novaezelandiae*). De annern weert as Unneraarden ankeken. Up de IOC World Bird List staht fiev Aarden.

### Aarden
* Steltkluut *Himantopus himantopus* 
* Austraalsche Steltkluut *Himantopus leucocephalus* 
* Süüdamerikaanschen Steltkluut *Himantopus melanurus* 
* Mexikaanschen Steltkluut *Himantopus mexicanus* 
* Swatten Steltkluut *Himantopus novaezelandiae*

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Literatur
Josep del Hoyo et al.: Handbook of the Birds of the World (HBW), Band 3: Hoatzin to Auks. Lynx Edicions, Barcelona 1996

## Belege
Eissel

**Eissel** oder **Eißel** betekent

* Eeßel, Oort in de Gemeen Veern in’n Landkreis Veern, Neddersassen,
* Eißel, Oort in de Gemeen Thänhusen in’n Landkreis Veern, Neddersassen.
Kluten

**Kluten** (*Recurvirostra*) sünd en Geslecht vun Vagels ut de Familie vun de Kluutvagels  (*Recurvirostridae*). Dor weert veer Aarden to rekent.

## Aarden
** Amerikaanschen Kluut *Recurvirostra americana* 
** Andenkluut *Recurvirostra andina* 
** Kluut *Recurvirostra avosetta* 
** Austraalschen Kluut *Recurvirostra novaehollandiae*

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Literatur
Josep del Hoyo et al.: Handbook of the Birds of the World (HBW), Band 3: Hoatzin to Auks. Lynx Edicions, Barcelona 1996

## Belege


## Weblenken
*
Egenbossel

**Egenbossel** () is en lütten Oort in de Gemeen Visselhöövd in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. Binnen de Gemeen Visselhöövd höört de Oort to de polietsche Oortschop Bleckwedel.

## Geografie

Dat Water ut dat Rebeed flütt över Egenbosseler Moorgraven un Bleckwedeler Graven na de Lehrde hen af.

De Naveröörd sünd Sankt Pauli in’n Noorden, de Hoff Tadel, Dreßel un Jeddingen in’n Noordoosten, Bleckwedel un Wehnsen in’n Oosten, Stellich un Königshoff in’n Süüdoosten, Lehrden in’n Süden, Groten Heinz in’n Süüdwesten, Lüttjen Heinz in’n Westen un Bennbössel un Schepinkel in’n Noordwesten.

## Historie

Egenbossel kummt 1296 toeerst in en Oorkunn von’n Veerner Bischop Konrad I. vör.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Stellich in’n Kanton Wasra höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Kreis Bremervöör to’n ne’en un grötteren Landkreis Rodenborg tohoopgahn is.

De Oort hett von öllers bi de Buurschop un later de Gemeen Bleckwedel mit tohöört. De Gemeen Bleckwedel is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Visselhöövd worrn un billt binnen de Gemeen nu de Oortschop Bleckwedel.

### Inwahnertall

### Religion

Egenbossel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannis-Kark in Visselhöövd.

De Doden ut Egenbossel warrt op’n Karkhoff Bleckwedel begraven, de siet 1921 besteiht. Vörher sünd de Lüüd bi de Kark in Visselhöövd begraven worrn.

För de Kathoolschen weer von 1852 bet 1960 de Kapell op Slott Kedenborg tostännig. Nu is de Hart-Jesu-Kark in Visselhöövd tostännig, de siet 1. August 2004 to de Karkengemeen St. Maria von’n hilligen Rosenkranz in Wasra tohöört.

## Weertschop un Infrastruktur

För Egenbossel is de freewillige Füürwehr Jeddingen mit tostännig.

### Verkehr

Dör Egenbossel löppt de Kreisstraat 240, de in’n Noorden bi Sankt Pauli in de Landsstraat 171 münnt un in’n Süden na Lehrden föhrt. De L&nbsp;171 geiht in’n Süüdwesten na Kerklinneln un Veern un in’n Noordoosten över Jeddingen na Visselhöövd an de Bundsstraat 440 un na Neenkerken. Von de K&nbsp;240 geiht na Noordoosten de K&nbsp;228 af, de na Bleckwedel un Jeddingen föhrt.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 26 Veern-Oost liggt so 13 Kilometer in’n Süüdwesten von Egenbossel an de L&nbsp;171.

De nächste Bahnhoff is so bi negen Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Visselhöövd an de Bahnlien Ülzen–Langwedel. De Bahnlien is 1873 anleggt worrn. Bet 1987 hett dat ok an’n Bahnhoff Bennbössel noch Personenverkehr geven, de blots dree Kilometer wied weg weer.

### Scholen

De Kinner ut Egenbossel gaht op de Grundschool Jeddingen. Fröher güngen se op de Volksschool Bleckwedel, de 1848 grünnt worrn is. Disse School stünn twüschen de beiden Öörd.

## Footnoten
Goldtüten

**Goldtüten** (*Pluvialis*) sünd en Geslecht vun Vagels ut de Familie vun de Tüten  (*Charadriidae*). Dor weert veer Aarden mit torekent.

## Aarden
* Goldtüte *(Pluvialis apricaria)* 
* Amerikaansche Goldtüte *(Pluvialis dominica)* 
* Asiaatsche Goldtüte *(Pluvialis fulva)* 
* Slick-Goldtüte *(Pluvialis squatarola)* 

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Literatur
* Karel Stastny:*Vögel Handbuch und Führer der Vögel Europas*. Bechtermünz Verlag m Weltbild Verlag GmbH, Augsburg 1997

## Belege


## Weblenken
Martin Oldenstädt

**Martin Oldenstädt** (* 27. November 1924 in Baarnstrup; † 21. November 2004 in Veern) weer en düütschen Inschenör un Politiker von de CDU.

## Leven

Oldenstädt is 1924 in Baarnstrup boren. Na de School un sien Kriegsdeenst as Offzeer bi de Marien hett he 1948 en Studium in Vermessungswesen an de Technische Hoochschool Hannover anfungen, dat he 1958 mit dat twete Staatsexamen un 1960 mit de Promotschoon as Dr. ing. afslaten hett. Von 1951 af an weer he Mitarbeider in en Vermessungsbüro und is 1959 as Vermessungsinschenör tolaten worrn.

Oldenstädt weer 1960 Mitbegrünner von en Vermessungsbürogemeenschop in Wittörp, von de he later dat Leid övernahmen hett. Von 1963 bet 1987 weer he Viez-Vörsitter un von 1987 bet 1989 Geschäftsföhrer von’n BDVI. 1995 güng he in Rohstand.

## Politik

Bi de Bundsdagswahl 1972 is Oldenstädt över de Landslist von de CDU Neddersassen in’n Düütschen Bundsdag wählt worrn. He weer Maat in’n Utschuss för Bildung un Wetenschop. Bi de Bundsdagswahl 1976 is he nich wedder in’n Bundsdag intagen. Eerst an’n 11. September 1979 is he över de Landslist von de CDU Neddersassen narückt, nadem de Afornte Philipp von Bismarck sien Mandaat dalleggt harr. Von 1980 bet 1987 weer Oldenstädt Maat in’n Utschuss för Verdeffenderen. Bi de Bundsdagswahl 1983 is he mit 46,6&nbsp;% von de Eerststimmen as Direktkannedaat in’n Wahlkreis Veern wählt worrn. 1987 is he ut’n Bundsdag utscheden.

## Literatur

* Rudolf Vierhaus un Ludolf Herbst (Rutgevers): *Biographisches Handbuch der Mitglieder des Deutschen Bundestages 1949–2002.* Band 2, N–Z, Saur, München 2002, ISBN 3598-23782-0, Sied 618
Kievitte

**Kievitte** (*Vanellus*) sünd en Geslecht vun Vagels ut de Familie vun de Tüten (*Charadriidae*). In Middeleuropa leevt bloß een Aart ut düt Geslecht, dat is de europääsche Kievitt (*V. vanellus*). Se leevt meist in Gemarken mit open Land un hoolt sik normolerwiee an’n Rand vun Seen, Ströme, Beeken oder Sümpe up. Man ok up Kulturland, as Ackers, Fennen un Wischen sünd se to finnen. Kievitte maakt allerhand Spektokel. To de Aarden in düt Geslecht, de sunnerlich in Gefohr sünd, ut to starven, mutt de Steppenkievitt rekent weern. Dor gifft dat wohrschienlich man bloß noch bi 200 Brödelpaare vun. 

## Aarden
* Kievitt (*V. vanellus*)
* Witttoppkievitt (*V. albiceps*)
* Wapenkievitt (*V. armatus*)
* Cayennekievitt (*V. cayanus*)
* Graukoppkievitt (*V. cinereus*)
* Bronzekievitt (*V. chilensis*)
* Kronenkievitt (*V. coronatus*)
* Langtöhnkievitt (*V. crassirostris*)
* Flusskievitt (*V. duvaucelii*)
* Steppenkievitt (*V. gregarius*)
* Roodlappenkievitt (*V. indicus*)
* Wittsteertkievitt (*V. leucurus*)
* Troerkievitt (*V. lugubris*)
* Geellappenkievitt (*V. malabaricus*)
* Swattkoppkievitt (*V. melanocephalus*)
* Swattflunkenkievitt (*V. melanopterus*)
* Schabellenkoppkievitt (*V. miles*)
* Andenkievitt (*V. resplendens*)
* Senegalkievitt (*V. senegallus*)
* Spoornkievitt (*V. spinosus*)
* Roodbostkievitt (*V. superciliosus*)
* Swatttoppkievitt (*V. tectus*)
* Swattbandkievitt (*V. tricolor*)

Bit in dat 14. Johrhunnert leev up Madagaskar de Madagaskarkievitt (*Vanellus madagascariensis*). He is bloß dör subfossile Fundstücke bekannt wurrn. Wohrschienlich is ok de Javakievitt (*Vanellus macropterus*) midderwielen utstorven. He is tolest 1939 betüügt wurrn. 

## Weblenken