open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Halsbeek

De **Halsbeek** is en 9,3 Kilometer langen Beek, de von rechts in de Aller münnt.

De Born liggt in’n Süden von Holbm. Von dor flütt de Beek na Süüdwesten. De Bahnlien Veern–Rodenborg geiht över den Beek weg un kort later ok de Bahnlien Ülzen–Langwedel. De Halsbeek lett Wall op dat rechte Över liggen un flütt dör Scharnhors. Na Scharnhors hebbt fröher en Reeg Watermöhlen an’n Halsbeek legen: op düsse Watermöhlen gaht de Öörd Doomöhlen, Ulemöhlen, Neemöhlen un Halsmöhlen trügg. Twüschen Doomöhlen un Ulemöhlen geiht de Autobahn 27 mit en Brügg över den Beek weg un in Ulemöhlen de Kreisstraat 28. In Ulemöhlen münnt von links de Steenbeek in’n Halsbeek, de sien Born twüschen Scharnhors un Kerklinneln hett. In Neemöhlen geiht de K&nbsp;28 noch en tweet Maal mit en Brügg över’n Beek. Bi Daulsen gaht ok de Bundsstraat 215, de Bahnlienen Veern–Rodenborg un Wunsdörp–Bremen un de K&nbsp;27 mit Brüggen över’n Beek.

In Halsmöhlen liggt de Sassenhain an’t linke Över von’n Halsbeek. Tosätzlich liggt in Halsmöhlen ok dat Klärwark Veern, dat sien Water in’n Halsbeek afgifft. In de Neegd von Höltenwarder un güntsied Lüttjen Huttbargen münnt de Beek denn in de Aller. Dat Water flütt denn över Aller un Werser na de Noordsee.

Dat Water hett in’n böveren Loop de Watergöödklass II–III: kritisch belast un later de Watergöödklass II: mäßig belast.

In’n Halsbeek sünd twee Oorden Waterkevers (*[[Haliplus wehnckei]]* un *[[Hydroporus discretus]]*) nawiest, de op de Rode List för dat neddersassische Deepland as „in Gefohr“ ansehn warrt.

## Footnoten
Joachim Stünker

**Joachim Stünker** (* 29. März 1948 in Langwedel) is en düütschen Politiker von de SPD.

## Leven

Stünker is 1948 in Langwedel boren. Na dat Abitur 1967 an dat Gymnasium an’n Wall in Veern hett he Juristeree an de Fre’e Universität Berlin un de Universität Göttingen studeert. Dat Studium hett he 1973 mit dat eerste juristische Staatsexamen afslaten. Na sien Referendariat hett he 1975 dat twete Staatsexamen bestahn un weer denn Richter. He weer siet 1990 Vorsitzender Richter an’t Landgericht Veern.

Joachim Stünker is verheiraadt un hett twee Kinner.

## Politik

Al as Schöler is Stünker 1965 in’e SPD rin. 1976 is he in’n Gemeenraad von de Gemeen Langwedel wählt worrn un 1986 in’n Kreisdag von’n Landkreis Veern. He is bet 2001 ehrenamtlichen Börgermeester von Langwedel bleven.

Von 1998 bet 2009 weer he Maat von’n Düütschen Bundsdag. Nadem he von 1998 bet 2002 toeerst Viez-Spreker weer, is he von Oktober 2002 bet 2009 Spreker von de Arbeidsgrupp *Rechtspolitik* von de SPD-Frakschoon in’n Bundsdag ween. Von November 2004 bet November 2005 un von Oktober 2007 bet he na de Wahl 2009 ut’n Bundsdag rut is hett he to’n Vörstand von de SPD-Frakschoon höört. Stünker weer ok Maat von dat Parlamentarische Kuntrullgremium in’n Bundsdag, dat de Arbeid von de Geheemdeensten överwaakt.

Stünker is een von de Oorhevers von dat Patschentenverfögungsgesett von 2009. De „Stünker-Entwurf“ gellt siet September 2009.

Stünker is bi de Wahl 1998 as direkt wählten Afornten (53,4&nbsp;% von de Eerststimmen) in’n Wahlkreis Veern-Oosterholt un bi de Wahlen 2002 un 2005 in’n Wahlkreis Rodenborg-Veern in’n Bundsdag intagen. Bi de Wahl 2002 hett he 47,7&nbsp;% von de Stimmen kregen un bi de Wahl 2005 44,2&nbsp;%. Bi de Bundsdagswahl 2009 hett he 36,6&nbsp;% von de Stimmen kregen un kunn sik nich gegen Andreas Mattfeldt von de CDU dörsetten. Ok över de Landslist von de SPD Neddersassen kunn he nich in’n Bundsdag intehn un is ut’n Bundsdag utscheden. He hett denn seggt, dat sien polietsche Karjeer toenn is.

Stünker is in siene Positschoon an’t Landgericht Veern trügggahn un in’n Mai 2014 in Rohstand gahn.

## Footnoten
Stormvagels

**Stormvagels** (*Procellariiformes*) sünd en Ornen mank de Vagels. All tosamen könnt se to de Seevagels torekent weern un leevt up de hoge See. Tohuse is de Ornen up de ganze Welt, up all Ozeane, man de meisten Aarden sünd rund um Neeseeland to tohuse. Mank de Stormvagels gifft dat fiev Familien. Twee vun jem kaamt nich in den nöördlichen Atlantik vor: De süüdlichen Pietermannen un de Albatrosse. De Albatrosse könnt bannig groot weern un mehr, as een m lang weern. Ehre Flunken spannt se bit hen to dree m wiet ut. Man de Alkstormvagels un de annern Familien sünd man bannig lüttjet. De lüttjeste Aart spannt ehre Flunken man just 32 cm wiet ut. 

Bröden doot de Stormvagels in Kolonien up Eilannen buten in’e See, wo dat keen Roofdeerter gifft. De groten Aarden boot ehre Nester up open Land, de lüttjen boot se in Felsspleten, annere natüürliche Höhlen un in Löcker, de utbuddelt wurrn sünd. De Vagels kehrt jummers wedder torüch na den Platz, wo se boren wurrn sünd. Se blievt ok bi ehren Partner, den se nu mol afkregen hefft, towielen ok dat ganze Leven lang. Beide Olen bröödt un versorgt de Jungen. Dor bruukt se, vergleken mit annere Vagels, bannig lang for. Sojust de Jungen utflagen sind, scheert sik de Olen dor nich wieter um. 

## Taxonomie
* Familie Albatrosse (Diomedeidae)
* Familie Alkstormvagels (Pelecanoidae)
* Familie Pietermannen (Hydrobatidae)
* Familie Echte Stormvagels (Procellariidae)

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Literatur

* Michael Brooke: *Albatrosses and Petrels across the World*. Oxford University Press, 2004, ISBN 0-19-850125-0

## Weblenken
Fregattvagels

De **Fregattvagels** (Fregatidae, *Fregata*) sünd en Familie un en Geslecht vun Seevagels un höört to de Ornen vun de Pelikanvagels mit to. Tohuse sünd se in de Tropen un in de Subtropen. Bekannt sünd se vunwegen de Heken ehren roden Kehlsack, den se uppusten könnt. Se leevt dorvun, datt se annere Vagels angriept un jem de Büte afjaagt (Kleptoparasitismus). Vundeswegen hefft se ok ehren Naam kregen, weil se as Fregatten annere overfallt un achterher mit de Büte afneiht. To dat Geslecht höört fiev Aarden to. 

## Aarden

* Adlerfregattvagel, *F. aquila*
* Wittbuukfregattvagel, *F. andrewsi*
* Staatschen Fregattvagel, *F. magnificens*
* Groten Fregattvagel, *F. minor*
* Lüttjen Fregattvagel, *F. ariel*

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

### Literatur

* Josep del Hoyo et al.: *Handbook of the Birds of the World*, Band 1 (*Ostrich to Ducks*). Lynx Edicions, 1992, ISBN 84-87334-10-5
* J. Bryan Nelson: *Pelicans, Cormorants and their relatives*. Oxford University Press, 2005, ISBN 0-19-857727-3

### Weblenken
Riekenbossel

**Riekenbossel** () is en Dörp in de Gemeen Karkwals (Samtgemeen Bootel) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt an’n Hasselbeek, de later in de Rodau münnt. In’n Noordwesten liggt dat Naturschuulrebeed Groot un Witt Moor.

De Naveröörd sünd Hassel in’n Noorden, Bootel in’n Noordoosten, Bretel un Nee-Bretel in’n Oosten, Wittörp in’n Süüdoosten, Lürken in’n Süden, Wittenmoor un Karkwals in’n Süüdwesten un Op’n Sand un Fedderlohmöhlen in’n Westen.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Karkwals in’n Kanton Rodenborg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Amtsvaagdie Karkwals in dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n ne’en un grötteren Landkreis Rodenborg tohoopgahn is.

De Oort is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Karkwals worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Riekenbossel is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Bartholomäus-Kark in Karkwals.

För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

För Riekenbossel is de freewillige Füürwehr Karkwals mit tostännig.

### Verkehr

Dör Riekenbossel löppt de Kreisstraat 209, de in’n Süüdwesten na Karkwals an de K&nbsp;206 ran geiht un in’n Noordoosten an de Bundsstraat 440 un wieder na Bootel un Brookel (dor an de B&nbsp;71). De B&nbsp;440 föhrt in’n Noordwesten na Rodenborg un in’n Süüdoosten över Wittörp na Visselhöövd un Derpmark.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrten 25 Veern-Noord un 26 Veern-Oost doot so 19 Kilometer in’n Süüdwesten von Riekenbossel liggen. De Opfohrt 49 Bokel op de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen) liggt 24 Kilometer in’n Noordwesten an de B&nbsp;71.

De nächste Bahnhoff is so bi ölven Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Rodenborg an de Bahnlien Hamborg–Bremen. Fröher hett dat ok op’n Bahnhoff Westerwals an de Bahnlien Veern–Rodenborg Personenverkehr geven. Disse Bahnhoff leeg negen Kilometer in’n Westen.

### Scholen

De Kinner ut Riekenbossel gaht na de Grundschool Karkwals.

## Footnoten
Pietermannen

De **Pietermannen** (*Hydrobatidae*) sünd Seevagels. Dor hannelt sik dat um en Familie bi ut de Ornen vun de Stormvagels. Se sünd man lüttjet un fleegt en beten fladderig, meist as Fladdermüse. Dat gifft bi 21 Aarden in acht Geslechter. Se weert updeelt in twee Unnerfamilien, dat sünd de Nöördlichen Pietermannen (*Hydrobatinae*) un de süüdlichen Pietermannen (*Oceanitinae*). De könnt goot vun’anner afgrenzt weern. 

## Kennteken
Pietermannen sünd 13 bit 26 cm lang un könnt ehre Flunken twuschen 32 un 56 cm wiet ut’neen spannen. Dor sünd se de lüttjesten Pelikanvagels mit. Se hefft en tämlich groten Kopp mit hoge Steern. Ehr [Snavel]] is man wat dünn. De Flunken sünd breeder un, vergleken mit dat Lief, körter as bi Stormvagels un Albatrosse. Se fladdert unregelmotig un man dicht over de See. Towielen warrt seggt, dat konn mit Fladdermüse vergleken weern. Pietermannen laat bi dat Flegen de Been bammeln un tippt dor jummers wedder mit in’t Water rin.

## Wo se vorkamen doot

Pietermannen sünd meist up all Seen tohuse. An’n meisten Aarden finnt sik in de Süüdliche Iessee. De Nöördliche Iessee is de eenzigste Ozeanregion up’e Eer, wo dat keen Pietermannen gifft. 

* Unnerfamilie Süüdliche Pietermannen (Oceanitinae)
** Geslecht *[[Oceanites]]*
*** Buntfoot-Pietermann, *O. oceanicus*
*** Maori-Pietermann, *O. maorianus*
*** Zorten Pietermann, *O. gracilis*
*** Pincoyapietermann (*Oceanites pincoyae*), en Aart, de eerst 2009 funnen un 2013 beschreven wurrn is. Ehren Naam hett se vun den Watergeist Pincoya ut de Chiloé –Inselgrupp.
** Geslecht *Garrodia*
*** Grauruggen-Pietermann, *G. nereis*
** Geslecht *Pelagodroma*
*** Fregattenpietermann, *P. marina*
** Gelecht Seelopers (Fregetta)
*** Wittbuuk-Seeloper, *F. grallaria*
*** Swattbuuk-Seeloper, *F. tropica*
** Geslecht *Nesofregetta*
*** Wittkehl-Seeloper, *N. fuliginosa*
* Unnerfamilie Nöördliche Pietermannen (Hydrobatinae)
** Geslecht *Hydrobates*
*** Pietermann, *H. pelagicus*
** Geslecht Stormvageltjes (*Oceanodroma*) - 14 Aarden, u. a.
*** Stormvageltje, *O. leucorhoa*
*** Galapagos-Stormvageltje, *O. tethys*
*** Madeira-Stormvageltje, *O. castro*
*** Swinhoe-Stormvageltje, *O. monorhis*
*** Sott- Stormvageltje, *O. markhami*
*** Tristram- Stormvageltje *O. tristrami*
*** Swatt- Stormvageltje, *O. melania*
*** Matsudaira- Stormvageltje, *O. matsudairae*
*** Eenfarv- Stormvageltje, *O. homochroa*
*** Gavelsteert- Stormvageltje, *O. furcata*
*** Kragen Stormvageltje -, *O. hornbyi*
*** Guadalupe- Stormvageltje, *O. macrodactyla*, wohrschienlich utstorven
*** Lütt Stormvageltje, *O. microsoma*
*** Monteiro-Stormvageltje *O. monteiroi*, is 2008 as  nee Aart beschreven wurrn.

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Literatur
* Josep del Hoyo et al.: *Handbook of the Birds of the World*, Band 1 (*Ostrich to Ducks*). Lynx Edicions, 1992, ISBN 84-87334-10-5
* Michael Brooke: *Albatrosses and Petrels across the World*. Oxford University Press, 2004, ISBN 0-19-850125-0

## Belege


### Weblenken
Ebersen

**Ebersen** () is en Dörp in de Gemeen Ahusen (Samtgemeen Söttmer) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt an’n Everser Beek, de na’n Ahuser Beek hen flütt. In’n Noordoosten liggt dat Naturschuulrebeed Groot un Witt Moor un in’n Süden de Wulfsgrund.

De Naveröörd sünd Ahusen in’n Noorden, Ünnerst in’n Noordoosten, Westerwals in’n Oosten, Karkwals un Süderwals in’n Süüdoosten, Weehoff in’n Süden, Holbm, Heidkroog un Spang in’n Süüdwesten, Bredenfellermoor in’n Westen un Bokel in’n Noordwesten.

## Historie

Ebersen kummt 1570 toeerst in de Oorkunnen vör.

In’n Eersten Weltkrieg sünd ölven Soldaten ut Ebersen fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 14.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Karkwals in’n Kanton Rodenborg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Amtsvaagdie Ahusen in dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n ne’en un grötteren Landkreis Rodenborg tohoopgahn is.

De Oort is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Ahusen worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Ebersen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Marien-Kark in Ahusen.

För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.

Dat Dörp hett en egen Karkhoff an de Straat *Achtern Buschhoff*.

## Kultur

Gedenktafeln för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ hängt in Ahusen in de Kark. Tosätzlich steiht in Ebersen an de Eck *Dörpstraat/Na’n Sandbarg* en Kriegerdenkmaal.

### Verenen

De Schüttenvereen Ebersen is 1897 grünnt worrn.

## Weertschop un Infrastruktur

Ebersen hett en egene freewillige Füürwehr, de 1938 grünnt worrn is.

### Verkehr

An Ebersen langs löppt de Bundsstraat 215, de in’n Noordoosten över Ünnerst na Rodenborg geiht un in’n Süüdwesten över Wall un Daulsen na Veern. Direkt dör dat Dörp geiht de Kreisstraat 220, de in’n Noordwesten na Ahusen an de K&nbsp;205 ran föhrt un in’n Süüdoosten na Westerwals ok an de K&nbsp;205.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 25 Veern-Noord liggt so twölv Kilometer in’n Süüdwesten von Ebersen an de B&nbsp;215. De Opfohrt 51 Posthusen op de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen) liggt 15 Kilometer in’n Noordwesten an de L&nbsp;155.

De nächste Bahnhoff is so bi teihn Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Rodenborg an de Bahnlien Hamborg–Bremen. Fröher hett dat ok op’n Bahnhoff Westerwals an de Bahnlien Veern–Rodenborg Personenverkehr geven. Disse Bahnhoff leeg twee Kilometer in’n Süüdoosten.

### Scholen

De Kinner ut Ebersen gaht na de Au-Grundschool Ahusen. Fröher harr dat Dörp ok en egen Volksschool.

## Lüüd

De plattdüütsche Schriever Hans-Ludolf Flügge hett bet to sien Dood 1980 in Ebersen leevt.

## Footnoten
Enkhuizen

**Enkhuizen** ess ene kjliene Staut enne Minitsipaul Enkhuizen en Nuat-Hollaunt in de Nedderlannen. Se ligt em Oosten von Westfriesland, bi Lelystad. Daut Darp Oosterdijk ligt uck enne Minitsipaul, von de Enkhuizen de Hauptuat es. 
De Staut es aum Enj vonne Iesabon no Alkmaar, maun kaun no Amsterdam fohre. De Mett vonne Staut es en jrote Poat vonne Staut en oppfaulent jroot. 

## Jeschichte
Em Meddelella wea Enkhuizen en Feschadarp. 1355 wort ut dat Darp Enkhuizen en daut Darp Gommerskarspel de Staut Enkhuizen. De Staut es em 17. Joahundat op  25 000 Menscha wausse. Daut wea mea aus Medemlik en Hoorn. Enkhuizen wea en Konkurrent von Amsterdam.
1765 wea ut de Mennistejemeente vonne *Floms* en de Mennistejemeente vonne *Waterlander* ene Jemeente, de daut noch jeft.

De Staut Enkhuizen wea enne Hanse. 

## Enkels Nahwiesen
Fährhoff

**Fährhoff** betekent

* Fährhoff, Oort in de Gemeen Söttmer in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen,
* Fährhoff, Oort in de Gemeen Wiek in’n Landkreis Vörpommern-Rügen, Mekelborg-Vörpommern,
* Fährhoff, Naturschuulrebeed in de Gemeen Söttmer in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.
Alkstormvagels

***Alkstormvagels*** (Pelecanoides) sünd en Geslecht un en Familie vun Seevagels. Se höört to de Ornen vun de Stormvagels (Procellariiformes) mit to. De veer Aarden laat een as de annere, mit lüttjen Verscheel in de Farv un in de Form vun’n Snavel. De Chileensche Alkstormvagel is in Gefohr, uttostarven. 

## Taxonomie
So, as de Naam dat seggt, laat de Alkstormvagels as Alken. Se söökt ehr Freten up desülvige Aart, as de Alkenvagels un dükert achter de Fisch ran. Gegen jem over sünd de annern Stormvagels butendematen gode Flegers un troot sik wiet rut up de See, wieldes de Alkstormvagels sik mehr an de Waterkant upholen doot. Man de Alken höört na de Genetik hen to de Ornen vun de Tüütvagels, wieldes de Alkstormvagels to de Stormvagels torekent weert. Datt se sik so lieken doot, liggt vundeswegen an de Konvergente Evolutschoon.

## Aarden
*Chileenschen Alkstormvagel *Pelecanoides garnotii* - (Lesson, 1828)
*Magellanalkstormvagel *Pelecanoides magellani* - Murphy & Harper, 1916
*Georgischen Alkstormvagel *Pelecanoides georgicus* - (Mathews, 1912)
*Alkstormvagel *Pelecanoides urinatrix* - (Gmelin, 1789)

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Literatur
* Josep del Hoyo et al.: *Handbook of the Birds of the World*, Band 1 (*Ostrich to Ducks*). Lynx Edicions, 1992, ISBN 84-87334-10-5
* Michael Brooke: *Albatrosses and Petrels across the World*. Oxford University Press, 2004 ISBN 0-19-850125-0

## Weblenken
Fährhoff (Gemeen Söttmer)

**Fährhoff** () is en lütten Oort in de Gemeen Söttmer (Samtgemeen Söttmer) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt dicht bi de Wümm. Dat Water ut dat Rebeed flütt deelwies över’n Reithbeek na de Wümm af un deelwies direkt över de Wümm. In’n Süüdwesten doot de beiden Naturschuulrebeden Vossbargen un Fährhoff liggen. 

De Naveröörd sünd Söttmer in’n Noorden, Hassendörp un Waaschen in’n Noordoosten, Ünnerst un Ahusen in’n Süüdoosten, Hellweeg in’n Süden, Postdörp un Wümmingen in’n Süüdwesten, Evernhusen un Dodenbarg in’n Westen un Stuckenbossel un Barkhoff in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Horß in’n Kanton Otterbarg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Amtsvaagdie Söttmer in dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n ne’en un grötteren Landkreis Rodenborg tohoopgahn is.

De Oort is von öllers al Deel von de Gemeen Groot Söttmer, de an’n 1. Januar 1929 mit de Gemeen Lütt Söttmer to de Gemeen Söttmer tohoopgahn is. Mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. März 1974 is de Gemeen Söttmer denn noch wedder grötter worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Fährhoff is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Georg-Kark in Söttmer.

För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

För Fährhoff is de freewillige Füürwehr Söttmer mit tostännig.

### Verkehr

Dör Fährhoff löppt de Kreisstraat 205, de in’n Noorden na Söttmer an de Bundsstraat 75 ran geiht un in’n Süüdoosten na Hellweeg un Ahusen un an de Bundsstraat 215. De B&nbsp;75 föhrt in’n Noordoosten na Rodenborg, Scheeßl un Töst un geiht in’n Westen in de Landsstraat 168 över, de na Otterbarg löppt.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 50 Stuckenbossel liggt so fiev Kilometer in’n Noordwesten von Fährhoff an de B&nbsp;75.

De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Söttmer an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

### Scholen

De Kinner ut Fährhoff gaht na de Grundschool Söttmer. Na de 4. Klass wesselt se op de Oberschool Söttmer oder op dat Gymnasium Söttmer.

## Footnoten
Höperhöben

**Höperhöben** () is en Dörp in de Gemeen Boitzen (Samtgemeen Söttmer) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

## Geografie

Dat Water ut dat Rebeed flütt över Weidbeek un Jeerbrookgraven na de Wiest hen af.

De Naveröörd sünd Mulmshoorn in’n Noorden, Borchel in’n Noordoosten, Boitzen un Luhn in’n Süüdoosten, Waaschen in’n Süden, Jeerhoff un Hassendörp in’n Süüdwesten, Clüversbossel in’n Westen un Sleßel, Platenhoff un Bittst in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Rodenborg in’n Kanton Rodenborg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Amtsvaagdie Söttmer in dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n ne’en un grötteren Landkreis Rodenborg tohoopgahn is.

De Oort weer fröher en egen Buurschop un later en egen Gemeen. De Gemeen Höperhöben is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Boitzen worrn.

### Inwahnertall

: * tohoop mit Jeerhoff

### Religion

Höperhöben is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannes-de-Döper-Kark in Horß. Düsse Kark is 1963 boot un 1989 as Karkengemeen egenstännig worrn. Vörher hett Jeerhoff to dat Kaspel von de Georg-Kark in Söttmer höört.

För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.

De Doden warrt op’n Karkhoff Höperhöben/Jeerhoff begraven, de in de Midd twüschen de beiden Öörd liggt.

## Kultur

An’n drüdden Wekenenn in’n September warrt in Höperhöben traditschonell dat Oornfest veranstalt.

### Verenen

De Schüttenvereen Boitzen-Höperhöben is 1927 grünnt worrn. För den Sport gifft dat butendem den *TSV Boitzen-Höperhöben*, de an’n 7. Mai 1965 grünnt worrn is.

## Weertschop un Infrastruktur

Höperhöben hett en egene freewillige Füürwehr.

### Verkehr

Dör Höperhöben löppt de Kreisstraat 202, de in’n Noordwesten na Sleßel, Bittst un Taaken geiht un in’n Süüdoosten över Boitzen na de Bundsstraat 75 bi Waaschen. De B&nbsp;75 föhrt in’n Westen na Söttmer, Stuckenbossel un Otterbarg un in’n Noordoosten na Rodenborg, Scheeßl un Töst. En lüttjere Straat geiht von Höperhöben na Mulmshoorn an de B&nbsp;71. De B&nbsp;71 löppt in’n Noorden na Zeven un Bremervöör un in’n Süüdoosten över Rodenborg na Soltau.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 49 Bokel liggt so söss Kilometer in’n Noorden von Höperhöben an de B&nbsp;71.

De nächste Bahnhoff is so bi negen Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Rodenborg an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

### Scholen

De Kinner ut Höperhöben gaht na de Grundschool Boitzen.

## Footnoten
Tropen

.
De **Tropen** (vun ooldgr. τρόποι Ἥλιου *trópoi Hēliou* „Sunnenwennrebeden“) sünd de Zonen twuschen de beiden Wennkreise, also twuschen 23,5 ° nöördliche un 23,5 ° süüdliche Breede. Dor löppt de Äquater midden dör. Dat hannelt sik bi de Tropen um de heetste Klimazoon up'e Eer. Je nadem, wie dröge oder natt d Gemarken dor sünd, laat se sik in fiev Zonen vun de Vegetatschoon indelen vun den tropischen Regenwoold bit na de Wösten hen. As Grenz to de Subtropen na de Pole hen hett Köppen de 18-°C-Isotherme, Supan un Philippson de 20-°C-Isotherme vun den kullsten Maand nahmen. 

## Zonen vun Vegetaschoon in de Tropen
Binnen de Tropen gifft dat allerhand Vegetatschoonszonen. Se hangt dor vun af, wieveel Water de Planten to'n Wassen afkriegt. Unnerscheden warrt na de Tahl vun de fuchtigen (humiden) un drögen (ariden) Maande:

* 12 bit 9½ fuchtige Maande = tropischen Regenwoold,
* 9½ bit 7 fuchtige Maande = Nattsavanne,
* 7 bit 4½ fuchtige Maande = Dröögsavanne,
* 4½ bit 2 fuchtige Maande = Doornstruuksavanne
* 2 bit 0 fuchtige Maande  = Wöste.

## Literatur
* Wilhelm Lauer: *Vom Wesen der Tropen. Klimaökologische Studien zum Inhalt und Abgrenzung eines irdischen Landschaftsgürtels.* Akademie der Wissenschaften und der Literatur u.&nbsp;a., Mainz u.&nbsp;a. 1975, ISBN 3-515-02091-8, (*Akademie der Wissenschaften und der Literatur – Abhandlungen der Mathematisch-Naturwissenschaftlichen Klasse* 1975, 3).

## Weblenken

* Tropical Plant Guides (engl.)
* Tropical Animal Guides (engl.)
Ah (Rodenborg)

**Ah** () is en lütten Oort in de Gemeen Rodenborg in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de polietsche Oortschop Rodenborg.

## Geografie

De Oort liggt dicht bi de Wümm. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na de Wümm hen af.

De Naveröörd sünd Luhn, Borchel un Westerholt in’n Noorden, Rodenborg in’n Oosten, Grafel un Ünnerst in’n Süden, Ahusen in’n Süüdwesten un Waaschen un Boitzen in’n Noordwesten.

## Historie

Ah is as Forsthuus anleggt worrn.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Rodenborg in’n Kanton Rodenborg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to’n Flecken Rodenborg in dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n ne’en un grötteren Landkreis Rodenborg tohoopgahn is.

De Oort höört al von öllers bi’n Flecken un later de Stadt Rodenborg mit to. De Stadt Rodenborg is mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. März 1974 noch düüdlich grötter worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Ah is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Opstahns-Kark in Rodenborg. Fröher hett de Oort to dat Kaspel von de Stadtkark in Rodenborg höört. As 1986 de Opstahns-Kark boot un se to’n 1. Oktober 1987 egenstännige Karkengemeen worrn is, is de Oort von de Stadtkark na de ne’e Kark wesselt.

För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Ah is anbunnen an de Bundsstraat 215, de in Rodenborg ok an de Bundsstraten B&nbsp;71, B&nbsp;75, B&nbsp;215 un B&nbsp;440 anslaten is.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 49 Bokel liggt so 14 Kilometer in’n Noordwesten von Ah an de B&nbsp;71.

De nächste Bahnhoff is so bi een Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Rodenborg an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

## Footnoten
Huckenrieth

**Huckenrieth** () is en lütten Oort in de Gemeen Soltau in’n Landkreis Heidkreis, Neddersassen. Binnen de Gemeen höört de Oort to de polietsche Oortschop Woltern.

## Geografie

De Oort liggt in de Lümbörger Heid. Dat Water ut dat Rebeed flütt över de Böhm af, de en poor hunnert Meter in’n Westen langsflütt. In’n Noorden liggt dat Naturschuulrebeed Böhmdaal bi Huckenrieth.

De Naveröörd sünd Surbossel, Hillen un Häbe in’n Noorden, Langwedel in’n Noordoosten, Deimen in’n Süüdoosten, Woltern in’n Süüdwesten, Reimen in’n Westen un Gröps in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1885 to de Amtsvaagdie Neenkerken (Ünnervaagdie Woltern) in dat Amt Rodenborg tohöört un denn von 1852 bet 1859 to dat Amt Snevern. Von 1859 bet 1885 weer dat in dat Amt Soltau un na 1885 in’n Kreis Soltau. 1977 is dat Deel von’n Landkreis Soltau-Fambossel worrn, de siet 2011 Landkreis Heidkreis heet.

De Oort höört al von öllers bi de Buurschop un later de Gemeen Woltern mit bi, de an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Soltau worrn is. Sietdem höört de Oort to de Oortschop Woltern, de en egen Oortsvörsteiher hett.

### Inwahnertall

### Religion

Huckenrieth is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Hillig-Geist-Kark in Woltern.

För de Kathoolschen is de St.-Maria-von’n-hilligen-Rosenkranz-Kark in Soltau tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Huckenrieth löppt de Kreisstraat 1 (bet 2014 Bundsstraat 3), de in’n Noorden över Surbossel na Häbe an de B&nbsp;3 geiht un in’n Süden över Ahlften na Soltau an de B&nbsp;71.

De nächste Autobahn is de Autobahn 7 (Afsnidd Hamborg–Hannover). De Opfohrt 44 Soltau-Oost liggt so negen Kilometer in’n Süüdoosten von Huckenrieth an de B&nbsp;71.

De nächste Bahnhoff is so bi twee Kilometer wied weg in’n Süden de Bahnhoff Woltern an de Heidbahn.

## Footnoten
Söhlingen

**Söhlingen** () is en Dörp in de Gemeen Hemslingen (Samtgemeen Bootel) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

## Geografie

Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na de Wiedau hen af.

De Naveröörd sünd Riep un Grauen in’n Noordoosten, Täwel-Moor in’n Oosten, Täwel in’n Süüdoosten, Hartböhn un Moordörp in’n Süden, Bellen in’n Süüdwesten, Bootel in’n Westen un Brookel, Hemslingen un Deepen in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Neenkerken in’n Kanton Wasra höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Huusvaagdie Rodenborg in dat Amt Rodenborg tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Rodenborg, de 1977 mit’n Landkreis Bremervöör to’n Landkreis Rodenborg tohoopgahn is.

De Oort is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Hemslingen worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Söhlingen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Hillig-Krüüz-Kark in Brookel. 1573 is de Oort tohoop mit Hemslingen, Bellen un Bootel in düt Kaspel wesselt. Vörher hett dat to dat Kaspel von de Lucas-Kark in Scheeßl höört.

För de Kathoolschen is de Corpus-Christi-Kark in Rodenborg tostännig.

De Karkhoff von Söhlingen liggt an de *Söhlinger Straat* (B&nbsp;71) an’n süüdööstlichen Oortsutgang.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht in Hemslingen op’n Karkhoff.

### Verenen

De Schüttenvereen Söhlingen is 1856 grünnt worrn. De Sportvereen TuS Hemslingen-Söhlingen is 1917 grünnt worrn.

## Weertschop un Infrastruktur

För Söhlingen is de freewillige Füürwehr Hemslingen-Söhlingen tostännig, de sik an’n 20. März 2015 ut de twee Füürwehren von Hemslingen un Söhlingen billt hett. De fröhere Füürwehr Söhlingen is 1935 grünnt worrn.

Twüschen Söhlingen un Hemslingen liggt dat Brookwischenbad, wat en Freebad is.

### Verkehr

Dör Söhlingen löppt de Bundsstraat 71, de in’n Noordwesten över Hemslingen un Brookel na Rodenborg geiht un in’n Süüdoosten över Täwel un Neenkerken na Soltau. Von de B&nbsp;71 geiht na Süüdwesten de Kreisstraat 223 af, de na Moordörp un Roosbrook föhrt. Von Hemslingen ut löppt de Landsstraat 131 in’n Noordwesten na Westervees un Scheeßl un de Landsstraat 170 in’n Oosten över Grauen un Lünzen na Snevern.

De nächste Autobahn is de Autobahn 7 (Afsnidd Hamborg–Hannover). De Opfohrt 45 Soltau-Süüd liggt so 25 Kilometer in’n Süüdoosten von Söhlingen an de K&nbsp;48.

De nächste Bahnhoff is so bi 14 Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Scheeßl an de Bahnlien Hamborg–Bremen. De Bahnhoff Snevern an de Heidbahn liggt 15 Kilometer in’n Oosten.

### Scholen

De Kinner ut Söhlingen gaht na de Grundschool Hemslingen, de twüschen de beiden Dörper liggt. Fröher harr dat Dörp en egen Volksschool.

## Literatur

* Peter Richter: *Hemslingen und Söhlingen: einst und heute.* 2014

## Footnoten
Sven-Christian Kindler

**Sven-Christian Kindler** (* 14. Februar 1985 in Hannover) is en düütschen Politiker von Bündnis 90/De Grönen.

## Leven

Kindler is 1985 in Hannover boren. Na dat Abitur 2004 an de Käthe-Kollwitz-School in Hannover hett he en Dual Studium in Bedrievsweertschopslehr an de Leibniz-Akademie Hannover un bi de Bosch Rexroth Pneumatics GmbH maakt, dat he 2007 mit en Bachelor as Bedrievsweert afslaten hett. Von 2007 bet 2009 hett he in dat Ünnernehmenscontrolling von Bosch Rexroth Pneumatics arbeidt.

## Politik

Kindler is 2003 Maat von de Gröne Jugend un de Partei Bündnis 90/De Grönen worrn. Von 2006 bet 2007 weer he Schatzmeester in’n Landsvörstand von de Gröne Jugend Neddersassen un von 2007 bet 2009 Spreker von’n Landsvörstand. Tosätzlich weer he von 2006 bet 2009 Maat von’n Parteiraad von de Grönen in Neddersassen un weer Maat von de zentrale Wahlkampfkommission bi de Landdagswahl in Neddersassen 2008. Kindler weer ok in de Verhandlungskommission, de na de Landdagswahl in Neddersassen 2013 för de Grönen den Koalitschoonsverdrag mit de SPD uthannelt hett.

Bi de Bundsdagswahl 2009 weer he in’n Wahlkreis Rodenborg I-Heidkreis Direktkannedaat för de Grönen un hett 7,6&nbsp;% von de Eerststimmen kregen. Dat hett nich reckt, üm wählt to warrn. He is aver över de Landslist Neddersassen (Platz 6) in’n Bundsdag intagen. Bi de Bundsdagswahl 2013 weer he wedder Direktkannedaat, nu aver in’n Wahlkreis Stadt Hannover II. Dor hett he 10,2&nbsp;% von de Stimmen kregen. He is denn wedder över de Landslist (Platz 4) in’n Bundsdag intagen.

In’n 17. Bundsdag un 18. Bundsdag weer he ordentlich Maat in’n Huusholtsutschuss un Viez-Maat in’n Finanzutschuss. Siet 2013 is he Spreker von de neddersassische Landsgrupp von de gröne Frakschoon in’n Bundsdag un siet 2014 ok huusholtspolietschen Spreker.

Siet 2010 is Kindler Maat von dat Kuratorium in dat Institut Solidarische Moderne, dat sik as Gegengewicht to’n neoliberalen Politikdiskurs versteiht. Siet 2012 is he Viezpräsident von de Düütsch-Israelsche Sellschop. Kindler is Maat in’n Bund von de Paddsökers; he höört to’n Stamm Nujakin.

## Weblenken

* Kindler sien Websteed (hoochdüütsch)
Kaventsmann-Stormvagel

De  **Kaventsmann-Stormvagel** (*Macronectes giganteus*) is en Seevagel ut de Antarktis un de Eilannen in de See vör de Antarktis. He bringt sien Leven meist up hoge See to un is denn bit to’n Süüdlichen Wennkreis to sehn. He höört to de Ornen vun de Stormvagels un dor to de Familie vun de Echten Stormvagels to. Seelüde nömmt em ok „Stinker“, vunwegen datt he utspeet, wat he in’n Maag hett, wenn he sik verjagen deit. Dor sitt allerhand Ööl in un röken deit dat streng.  Gegen den Hall-Stormvagel over, mit den se eng verwandt sünd, bröödt de Kaventsmann-Stormvagels in Kolonien. 

## Kennteken
He is over’t Lief 84 bit 92 cm lang un kann siene Flunken bit hen to 200 cm ut’neenspannen. He kann nich so leifig flegen, as de Albatrosse, man fladdert, wenn he fluggt, oder seilt mit stiebe Flunken daalkopps dorhen. Kaventsmann-Stormvagels freet Aas un hoolt sik an dode Deerter, de up Se swemmen doot, man ok junge Pinguine versmaht se nich. Faken folgt se Scheepe un töövt up Affall.

## Wo he vorkamen deit
He leevt rund um den Süüdpol umto. Bröden deit he up Süüdgeorgien, up de Prinz-Edward-Inseln, de Crozet-Inseln, den Kerguelen un up de Macquarieinsel. Bovenhen brott he up de antarktische Halfinsel un up Eilannen vor de Küst vun Argentinien in de Provinz Chubut. Ok up de Diego-Ramírez-Inseln un de Isla Noir vor Chile un de Inselgrupp Tristan da Cunha boot he siene Nester. En groten Deel vun de weltwiede Populatschoon brott up de Falklandinseln.

## Wie he leven deit

Bröden doot de Kaventsmann-Stormvagels in lose Kolonien up flacken Grund an’e Küsten. Dat Nest is man en flacke Kuhlen. Se leggt man een Ei un bröödt dor bi twee Maande lang an. Dat duert veer Maande, denn sünd de Jungvagels flügge. 

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Literatur
* Robin und Anne Woods: *Atlas of Breeding Birds of the Falkland Islands*, Anthony Nelson, Shorpshire 1997, ISBN 0-904614-60-3

## Belege


## Weblenken
Stinker

**Stinker** betekent

* en Person oder Deert, de stinken deit,
* en Naturreservat in Tschechien, kiek unner Smraďoch (Stinker),
* en groten Seevagel, kiek unner Kaventsmann-Stormvagel un Hall-Stormvagel,
* kiek unner Fuulboom.
Liebe

**Liebe** betekent

* Liebe, Seevagel ut de Ornen vun de Tüütvagels,
* (7696) Liebe, en Asteroid.

**Liebe** is de Familiennaam von

* Anton Liebe (1905–1978), öösterriekschen Architekt,
* Bodo Liebe (1920–2019), düütschen Industriemanager,
,
* Friedrich von Liebe (1809–1885), düütschen Diplomaat,
* Grzegorz Rossoliński-Liebe (* 1979), poolsch-düütschen Historiker,
* Heinrich Liebe (1908–1997), düütschen Offzeer,
* Horst Liebe (* 1931), düütschen Endurosportler,
* Karl Theodor Liebe (1828–1894), düütschen Geoloog un Ornitholoog,
* Oskar Liebe (1823–1909), düütschen Generaalleutnant,
* Otto Liebe (1860–1929), däänschen Politiker,
* Reinhard Liebe (vör 1919–na 1939), düütschen Theoloog,
* Rudolf Liebe (?–1978), düütschen Chemiker un Ünnernehmer,
* Viktor von Liebe (1835–1906), düütschen Richter,
.
Jan Dreckvagel

De **Jan Dreckvagel** oder **Jan Dreckvögel**, ok **Kleinen** oder **Lüttjen Jager** un **Struntjäger** (*Stercorarius parasiticus*), is en Seevagel ut de Familie vun de Schietjagers (Stercorariidae). Leven deit he rund um den Noordpol umto. Düsse Aart is mank de Schietjagers, de Aart, de in de Tieden vun’n Vageltreck an’n fökensten in Middeleuropa an’e Küsten to sehn is.

## Kennteken
Over’t Lief is de Jan Dreckvagel 44 bit 55 cm lang, ohn de Steertfeddern, de dor in’n Sommer noch 7 bit 10 cm over rutstahn doot. De Snavel is an’n Grund wat blau un an’e Spitzen swatt. 

## Wo he vorkamen un wie he leven deit
Bröden deit Jan Dreckvagel in Eurasien un Noordamerika sien Norden. In Europa brott he nargens so wiet in’n Süden, as man in Schottland. De Nester liggt in en Kuhlen in’e dröge Tundra oder up’n Bargruggen, man ok up Eilannen. Towielen bruukt he Nester, de vun Möwen verlaten wurrn sünd. Dat Seken leggt veer Eier un verdeffendeert jem mit all Kraft. Ok Minschen grippt se dor nödigenfalls bi an. Flegen deit he liek as Falken mit langsame Phasen, wo he in glieden deit, de denn unnerbraken weert, wenn se in’n Nu daalscheten doot un wedder hoochstiegt. Dor jaagt Jan Dreckvagels Lemminge bi oder annere Gnaagdeerter, de in de Gemarken leevt, wo se bröden doot. Faken riet se ok de Büte an sik, de Möwen oder Kieren maakt harrn.

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Literatur
* Hans-Günther Bauer, Einhard Bezzel und Wolfgang Fiedler (Rutg.): *Das Kompendium der Vögel Mitteleuropas: Alles über Biologie, Gefährdung und Schutz. Band 1: Nonpasseriformes – Nichtsperlingsvögel*, Aula-Verlag Wiebelsheim, Wiesbaden 2005, ISBN 3-89104-647-2

### Belege


## Weblenken
Wolterdingen

**Wolterdingen** is en Dörp in de Gemeen Donaueschingen in’n Schwarzwald-Baar-Kreis, Baden-Württemberg.

## Geografie

De Oort liggt an’n Oostrand von’n Schwarzwald an de Breg. Bi Wolterdingen münnt ok de Wolfsbach in de Breg.

De Naveröörd sünd Tannheim in’n Noorden, Überauchen, Klengen un Grüningen in’n Noordoosten, Aufen un Donaueschingen in’n Süüdoosten, Bruggen, Bräunlingen un Waldhausen in’n Süden, Hubertshofen un Mistelbrunn in’n Süüdwesten un Zindelstein un Hammereisenbach in’n Noordwesten.

## Historie

Wolterdingen kummt 772 as *Wuldartingas* toeerst in de Oorkunnen vör.

In’n Eersten Weltkrieg sünd 41 Soldaten ut Wolterdingen fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 103.

Von 2006 bet 2012 is dat Hoogwatertrügghollbecken Wolterdingen anleggt worrn, dat de Sekerheit bi Hoogwater an de Breg verbetern schall.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett fröher to dat Bezirksamt Donaueschingen un den Landkreis Donaueschingen höört un is 1973 Deel von’n Schwarzwald-Baar-Kreis worrn.

De Oort weer fröher en egen Gemeen. An’n 1. Dezember 1971 is Wolterdingen Deel von de Gemeen Donaueschingen worrn. Binnen de Gemeen billt de Oort nu en polietsche Oortschop mit egen Oortschopsraad un Oortsvörsteiher.

### Inwahnertall

### Religion

Wolterdingen is Kathoolsch präägt un hett mit de St.-Kilianskark en egen Goddshuus, dat vonddaag aver Deel von de Seelsorgeenheit Donaueschingen is.

För de evangeelsch-luthersch is de Christus-Kark in Donaueschingen tostännig.

De Karkhoff von’n Oort liggt an de *Kirchbühlstraße*.

### Wapen

Dat Wapen von dat Dörp wiest op gollen Grund en rood Watermöhlenrad.

### Oortsvörsteihers

* opstunns (Stand 2017): Reinhard Müller

## Kultur

Gedenktafeln för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ hängt in Wolterdingen op’n Karkhoff.

Sport warrt in’n FC 1920 Wolterdingen bedreven.

## Weertschop un Infrastruktur

Wolterdingen hett en egene freewillige Füürwehr, de an’n 15. Juli 1865 grünnt worrn is.

Dat Dörp hett en egen Grundschool un siet 1982 en Freebad.

### Verkehr

Dör Wolterdingen loopt de Landsstraten L&nbsp;180 un L&nbsp;181. De L&nbsp;180 geiht in’n Noordwesten na Hammereisenbach un in Kaltenherberg an de Bundsstraat 500 ran un in’n Süüdoosten na Donaueschingen un bet an de B&nbsp;27/B&nbsp;33. De L&nbsp;181 föhrt in’n Noorden över Tannheim un Pfaffenweiler na Villingen un in’n Süüdoosten na Bräunlingen un Hüfingen. Von de L&nbsp;181 na Westen geiht de Kreisstraat 5736 af, de na Hubertshofen un Bubenbach löppt.

De nächste Autobahn is de Autobahn 864. De Opfohrt 1 Donaueschingen liggt so twölv Kilometer in’n Noordoosten von Wolterdingen an de B&nbsp;27/B&nbsp;33. De A&nbsp;864 föhrt as Tobringer an de Autobahn 81 ran.

De nächste gröttere Bahnhoff is so bi söven Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Donaueschingen an de Badener Schwarzwaldbahn un an de Höllentalbahn. De beiden lüttjeren Bahnhööv an de Schwarzwaldbahn in Aufen un Grüningen sünd blots good fiev Kilometer weg.

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed över dat Dörp (hoochdüütsch)
Middelsten Jager

De **Middelste Jager** (*Stercorarius pomarinus*) is en Seevagel ut de Familie vun de Schietjagers (*Stercorariidae*).

## Kennteken
De Middelste Jager warrt over’t Lief 42–50&nbsp;cm groot. Siene Figur is stebig. He hett swatte Been. Dat gifft twee Farven, de bi em vorkaamt, en dunkere un en helle Variante. De Snavel is wat geelbruun.

## Bröden
De Nester weert up’e Eer boot, meist up en lüttjen Hövel. Twee bit dree Eier weert leggt. De Middelste Jager brott in lüttje Kolonien. Wie groot de sünd, hangt dor faken vun af, wie veel dat to Freten gifft. Vertehren deit de Jager sunnerlich Lemminge.

## Wo he vorkamen un leven deit
De Aart brott, nich wietaf vun’e Küst,  in de Tundra vun Sibirien un Noordamerika in’n Norden vun Russland, Alaska un Kanada. Düsse Schietjager overwintert up hoge See, man ok nich wiet af vun de Küsten, sunnerlich twuschen de Wennkreise un langs de Küsten vun Australien un Argentinien. De Populatschoon ut Europa steiht in’n Winter sunnerlich an de Küsten vun Westafrika. Up’n Treck dorhen is se regelmotig langs de westeuropääschen Küsten to sehn.

## Bestand
De IUCN taxeer de Tahl vun Vagels vun düsse Aaart in dat Johr 2004 over’n Duum up ruuchweg 250.000 bit hen to 3 Mio. Deerter. Dat warrt annahmen, datt düsse Aart nich in Gefohr is. Vundeswegen steiht se ok nich up de Rode List vun de IUCN.

## Freten
Middelste Jagers freet Lemminge, Eier, Fisch, Aas un Jungvagels vun annere Aarden. To’n Deel fangt se ehre Büte sülms, man to’n Deel nehmt se de ok annere Vagels weg (Kleptoparasitismus).

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Literatur
* Klaus Malling Olsen & Hans Larsson: *Skuas and Jaegers*. Pica, East Sussex, 1997. ISBN 1-873403-46-1
* Urs N. Glutz von Blotzheim & Kurt M. Bauer: *Handbuch der Vögel Mitteleuropas*, Band 8/I, Charadriiformes (3. Teil) Schnepfen-, Möwen- und Alkenvögel. Aula, Wiesbaden, 1999. ISBN 3-923527-00-4
*R. Haven Wiley & David S. Lee:  *Pomarine Jaeger (Stercorarius pomarinus)*. In: *The Birds of North America, No. 483* (A. Poole and F. Gill, eds.). The Birds of North America, Inc., Philadelphia, PA. Issue 483. (BNA)
* Lars Svensson, Peter J. Grant, Killian Mullarney, Dan Zetterström: *Der neue Kosmos Vogelführer*. Kosmos, Stuttgart, 1999. ISBN 3-440-07720-9

### Weblenken
Wümmingen

**Wümmingen** () is en Dörp in de Gemeen Otterbarg in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Otterbarg höört de Oort to de polietsche Oortschop Posthusen.

## Geografie

De Oort liggt in dat Hellweger Moor. Dat Water ut dat Rebeed warrt över Gravens na de Wümm hen afföhrt. In’n Noordwesten liggt dat Naturschuulrebeed Otterbarger Moor.

De Naveröörd sünd Otterbarg in’n Noorden, Stuckenbossel, Dodenbarg un Evernhusen in’n Noordoosten, Fährhoff un Hellweeg in’n Oosten, Stell in’n Süüdoosten, Postdörp, Hintzendörp, Stellsfellen, Rootlook un Middeldörp in’n Süden, Tüchten in’n Süüdwesten un Brammer, Kaßhoope, Hoffstall, Egypten un Nadah in’n Westen.

## Historie

De Oort is 1792 as Moorkolonie in dat Hellweger Moor grünnt worrn.

In’n Eersten Weltkrieg sünd 21 Soldaten ut Wümmingen fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 33.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Karkwals in’n Kanton Rodenborg höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to de Amtsvaagdie Ahusen (Ünnervaagdie Hintzendörp) in dat Amt Rodenborg tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Achem. Na 1885 weer dat in’n Kreis Achem. 1932 is dat Deel von’n Kreis Veern worrn.

De Oort hett fröher mit Middeldörp, Postdörp un Rootlook en egen Gemeen billt, de sik an’n 1. Juli 1968 mit dree annere Gemenen to de Gemeen Posthusen tohoopslaten hett. De Gemeen Posthusen wedder is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Otterbarg worrn. Sietdem billt Posthusen binnen de Gemeen Otterbarg en Oortschop.

### Inwahnertall

: * tohoop mit Middeldörp, Posthusen un Rootlook

### Religion

Wümmingen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Lukas-Kark in Postdörp. Düsse Kark is 1852 nee boot worrn. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Marien-Kark in Ahusen tohöört.

För de Kathoolschen is de St.-Matthias-Kark in Achem tostännig.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht in Postdörp bi de Kark.

## Weertschop un Infrastruktur

För Wümmingen is de freewillige Füürwehr Posthusen mit tostännig.

### Verkehr

Dör Wümmingen löppt de Landsstraat 155, de in’n Noordwesten na Otterbarg an de L&nbsp;168 ran geiht un in’n Süüdoosten över de Dörper Postdörp, Hintzendörp, Stellsfellen un Allerdörp na Völkersen un Nindörp. Von de L&nbsp;155 na Oosten geiht de Kreisstraat 26 (in’n Landkreis Rodenborg denn K&nbsp;234) na Hellweeg.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 51 Posthusen liggt direkt an’n Noordrand von Wümmingen an de L&nbsp;155.

De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Otterbarg an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

### Scholen

Fröher güngen de Kinner ut Wümmingen in Rootlook na School. Vondaag gaht se na de Grundschool Posthusen. Na de 4. Klass wesselt se in de Regel op de Oberschool Wümmschool in Otterbarg oder op dat Gymnasium Otterbarg.

## Footnoten
Lemminge

**Lemminge** betekent

* Wöhlmüse ut düsse Geslechter:
** Echte Lemminge (*Lemmus*),
** Moorlemminge (*Synaptomys*),
** Wooldlemming (*Myopus*),

un noch allerhand annere Aarden un Geslechter vun Wöhlmüse:

** den Steppenlemming (*Lagurus lagurus*),
** en Aart vun dat Geslecht Halsbandlemminge (*Dicostonyx*),
** en Aart vun dat Geslecht Mull-Lemminge (*Ellobius*).
Posthusen

**Posthusen** is en Oortschop von de Gemeen Otterbarg in’n Landkreis Veern, Neddersassen. De Oortschop hett 1578 Inwahners (Stand 1. Januar 2016) op 19,40 km².

## Historie

De hüdige Oortschop Posthusen geiht trügg op de Gemeen Posthusen, de an’n 1. Juli 1968 grünnt worrn is, as sik de veer Gemenen Hintzendörp, Grasdörp, Giersdörp-Schanzendörp un Wümmingen tohoopslaten hebbt. De Naam Posthusen för disse Gemeen kummt von dat lüttje Dörp Postdörp, dat ok woll *Posthusen* nöömt warrt, un dat in de Gemeen Wümmingen leeg.

De Gemeen hett aver blots veer Johr bestahn. An’n 1. Juli 1972 is de Gemeen mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Otterbarg worrn un billt sietdem en polietsche Oortschop mit egen Oortsraad un Oortsbörgermeester.

### Oortsraad

;Liddmaten:
* 2001:
*: CDU: Hermann Henke, Reiner Meyer, Reiner Sterna, Heino Wicke
*: SPD: Gerhild Grabowski, Jutta Siegmann, Hans-Jürgen Sterna
* 2006:
*: CDU: Hermann Henke, Monika Kahrs, Reiner Meyer, Reiner Sterna, Heino Wicke
*: SPD: Gerhild Grabowski, Jutta Siegmann
* 2011:
*: CDU: Katrin Heuer, Michael Kanowski, Reiner Meyer, Reiner Sterna, Heino Wicke
*: SPD: Karl-Heinz Nowotnik, Jutta Siegmann
* 2016:
*: CDU: Hartmut Henke, Katrin Heuer, Reiner Meyer, Reiner Sterna, Heino Wicke
*: SPD: Johann Heller, Jutta Siegmann

### Oortsbörgermeesters

## Weblenken