open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Evsdörp

**Evsdörp** () is en Dörp in de Gemeen Heidenau (Samtgemeen Töst) in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. To Evsdörp höört von öllers ok de lüttjeren Öörd Veloh, Kallmoor un Hollinn mit to. De Oort Evsdörpermoor liggt en poor Kilometer in’n Südwesten in dat Tisser Buurnmoor/Ekelmoor, höört aver liekers as Moorkolonie von öllers to Evsdörp.

## Geografie

De Naveröörd sünd Hollinn un Holv in’n Noorden, Holtörp mit Holtörper Heid un Makensbrook in’n Noordoosten, Avens in’n Oosten, Wüstenhöben, Töst un Wist in’n Süüdoosten, Wümm in’n Süden, Veloh, Evsdörpermoor, Avensermoor, de Herwigshoff un Kalf in’n Süüdwesten, Freetz in’n Westen un Ramshuus, Kallmoor un Hassbossel in’n Noordwesten.

## Historie

Evsdörp kummt 1244 toeerst in de Oorkunnen vör.

In’n Eersten Weltkrieg sünd 15 Soldaten ut Evsdörp fullen oder vermisst.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Hollinn in’n Kanton Mesborg höört un denn von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon un dor to de Mairie Töst in’n Kanton Töst.

De Oort hett vör 1852 to de Vaagdie Töst in dat Amt Horborg tohöört. 1852 is de Vaagdie Töst in dat Amt Mesborg wesselt, dat 1859 denn in dat Amt Töst ümwannelt worrn is. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Horborg worrn.

1929 hebbt sik Avens un Evsdörp tohoopslaten un de ne’e Gemeen Heidenau billt.

### Inwahnertall

: * tohoop mit Evsdörpermoor, Hollinn, Kallmoor un Veloh

### Religion

Evsdörp is evangeelsch-luthersch präägt un hett siet 1977 mit de Maria-Magdalena-Kark en egen Kark. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Andreas-Kark in Hullnst tohöört.

För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Kark in Töst tostännig, de siet 1. November 2014 to de Karkengemeen St. Petrus in Bookholt tohöört.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut den Eersten Weltkrieg steiht in Evsdörp an de Eck Evsdörper Straat/Poststraat.

### Verenen

De Schüttenvereen Avens-Evsdörp is 1925 grünnt worrn un hett 1929 den ne’en Naam Schüttenvereen Heidenau kregen.

## Weertschop un Infrastruktur

De freewillige Füürwehr Heidenau is för Avens un Evsdörp tostännig.

### Verkehr

Dör Evsdörp löppt de Kreisstraat 15, de in’n Noorden över Hollinn na Holv geiht un in’n Süüdoosten över Avens un Wüstenhöben na Töst an de Bundsstraat 75. Lüttjere Straten gifft dat ans över Kallmoor na Kalf un na Veloh an de Landsstraat 142.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1. De Opfohrt 46 Heidenau liggt so twee Kilometer in’n Noorden von Evsdörp.

De nächste Bahnhoff is so bi acht Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Töst an de Bahnlien Hamborg–Bremen. Von 1917 bet 1971 hett dat in Evsdörp ok en Bahnhoff an de Bahnlien Wilst–Töst geven.

### Scholen

In Evsdörp liggt de Grundschool Heidenau. Na de Grundschool gaht de Kinner normalerwies in Töst na School, op de Hauptschool Töst, de Realschool Töst oder dat Gymnasium Töst.

## Footnoten
Airbus-Wark Stood

Dat **Airbus-Wark Stood** is en Produkschoonssteed von dat Ünnernehmen Airbus, dat op dat Rebeed von Stood (Stadtdeel Ottenbeek) un Gothenborg liggt. In dat Wark doot üm un bi 2200 Lüüd arbeiden. 

## Historie

In Ottenbeek hett dat von 1934 af an den Flegerhorst Stood geven. De Flegerhorst is 1945 von de Allieerten oplööst worrn un dat Gelänn is denn as Lager för Verdrevene bruukt worrn. 1956 hett de nee grünnte Bundswehr dat Gelänn övernahmen un dor de Von-Goeben-Kasern inricht.

En Deel von dat Gelänn von’n Flegerhorst mit de Flegerwarft hett 1959 de Hamburger Flugzeugbau övernahmen. Mit to Anfang 100 Lüüd hett dat Ünnernehmen dor Delen för de Nord Noratlas (N 2501) herstellt. Later hebbt se ok Delen för den Hansa Jet un de Transall boot. 1969 is de Hamburger Flugzeugbau tohoopgahn mit Messerschmitt-Bölkow (een Johr vörher billt ut de Messerschmitt AG un de Bölkow GmbH) to dat Ünnernehmen Messerschmitt-Bölkow-Blohm (MBB).

1970 hett MBB to de Grünners von de Interessengemeenschop Airbus Industrie höört. Dat Wark in Stood hett denn Delen för den eersten A 300B1 herstellt. Ok för de Fokker F-28 hett dat Wark Delen herstellt.

1982 is MBB mit ERNO to MBB-ERNO tohoopgahn. Dat Ünnernehmen is 1989 denn von de DASA övernahmen worrn, de 2000 den ne’en Naam EADS kregen hett. Siet 2013 heet dat Ünnernehmen Airbus Group.

2004 is in Tosamenhang mit dat Airbus-Wark dat Technologie-Zentrum in Ottenbeek trech worrn, dat sik op carbonfaserverstärkten Kunststoff (CFK) as Warkstoff spezialiseert hett (CFK Valley Nord). 

2009 sünd na Süüdoosten rut twee ne’e, 28 Meter hoge Warkhallen boot worrn, de Hallen 60 (45.000&nbsp;m²) un 80 (22.000&nbsp;m²). Disse Utbo hett 120 Millionen Euro för den Bo von de Hallen un üm un bi 400 Millionen Euro för de Maschinen köst.

Vondaag stellt dat Wark in Stood vör allen Siedenleitwarken ut CFK, lüttjere Delen för den Eurofighter, de CFK-Draagflächen för den A400M un A350 XWB un de achteren CFK-Rumpsegmente för den ne’en A350 XWB her.

## Footnoten



## Weblenken
Veloh

**Veloh** () is en Dörp in de Gemeen Heidenau (Samtgemeen Töst) in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. De Oort höört al von öllers bi Evsdörp mit bi.

## Geografie

En poor hunnert Meter af von Veloh in’n Süden flütt de Oost langs, in de in’n Westen de Au münnt. In’n Oosten liggt dat Naturschuulrebeed Groot Moor bi Wist.

De Naveröörd sünd Kallmoor un Barkenbüschen in’n Noorden, Evsdörp, Avens un Wüstenhöben in’n Noordoosten, Töst un Wist in’n Oosten, Töst-Land un Wümm in’n Süüdoosten, Borgzittens in’n Westen un Kalf un de Herwigshoff in’n Noordwesten.

## Historie

Veloh hett von öllers her blots ut twee Hööv bestahn. Eerst in dat 20. Jorhunnert sünd dor noch twee Hööv an’n Rand von dat Grote Moor tokamen, von de een aver al op dat Rebeed von de Gemeen Töst liggt.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Töst in’n Kanton Töst höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to de Vaagdie Töst in dat Amt Horborg tohöört. 1852 is de Vaagdie Töst in dat Amt Mesborg wesselt, dat 1859 denn in dat Amt Töst ümwannelt worrn is. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Horborg worrn.

Veloh hett von öllers to de Gemeen Evsdörp tohöört. 1929 hebbt sik Avens un Evsdörp tohoopslaten un de ne’e Gemeen Heidenau billt.

### Inwahnertall

### Religion

Veloh is evangeelsch-luthersch präägt un höört siet 1977 to dat Kaspel von de Maria-Magdalena-Kark in Evsdörp. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Andreas-Kark in Hullnst tohöört.

För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Kark in Töst tostännig, de siet 1. November 2014 to de Karkengemeen St. Petrus in Bookholt tohöört.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Veloh löppt de Landsstraat 142, de in’n Westen na Zittens un Zeven geiht un in’n Oosten na Wist an de Bundsstraat 75. De B&nbsp;75 geiht denn wieder in’n Süüdwesten na Lauenbrüch, Scheeßl un Rodenborg un in’n Noordoosten över Töst un Kakenstörp na Bookholt. Lüttjere Straten gifft dat ans in’n Süden över Avensermoor na Wümm an de B&nbsp;75 ran un in’n Noordoosten na Evsdörp.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1. De Opfohrt 46 Heidenau liggt so söven Kilometer in’n Noorden von Veloh.

De nächste Bahnhoff is so bi negen Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Töst an de Bahnlien Hamborg–Bremen. Fröher hett dat in Tiss ok en Bahnhoff an de Bahnlien Wilst–Töst geven. Dor hett dat von 1917 bet 1971 Personenverkehr geven. Disse Bahnhoff weer veer Kilometer in’n Westen.

### Scholen

De Kinner ut Veloh gaht na de Grundschool Wist op School. Na de Grundschool gaht de Kinner normalerwies in Töst na School, op de Hauptschool Töst, de Realschool Töst oder dat Gymnasium Töst.

## Footnoten
Ivar Henning Mankell

**Ivar Henning Mankell**  (* 3. Juni 1868 in Härnösand, Noordsweden; † 8. Mai 1930 in Stockholm) weer en Komponist ut Sweden. 

Mankell hett vun 1887 bit 1891 an de *Königliche Musikhoochscholen Stockholm* studeert un weer dor Klaveerschöler vun Lennart Arvid Lundberg un Hilda Thegerström bi. Vun 1899 af an is he dor sülms as Lehrer for Klaveer un Harmonie togange ween. Bito hett he Musikkritiken schreven for dat *Svenska Morgonbladet* un de *Stockholms-Tidningen*. 1917 is he upnahmen wurrn in de Königlich Sweedsche Musikakademie. He hett en Klaveerkunzert for Bariton un Orchester komponeert, dorto Sonaten, Fantasien un Balladen for Klaveer, dree Striekquartette, een Klaveerquintett un een Klaveertrio, dorto noch en Reeg vun Leeder. 

Henning Mankell (de Tonaam warrt betoont up de eerste Sülve) is de Grootvadder vun den Schriever Henning Mankell un de Grootsöhn vun den Kapellmeester un Orgelspeler Johan Herman Mankell ut Niederasphe bi Münchhausen in den Landkreis Marburg-Biedenkopf in Hessen. Dat schall hüdoigendags noch Verwandte mit den Naam Mankel in Münchhausen geven. 

## Literatur
* *I Henning Mankell.* In: *[[Svenskt biografiskt lexikon]].* Band 25. 1985–1987, S. 69 (online).

## Weblenken
* Henning Mankell. Swedish Music Information Centre
Tu Youyou

**Tu Youyou** (chinesisch: 屠呦呦| Pinyin: Tú Yōuyōu; * 12. Dezember 1930 (villicht aber ok 30. Dezember) in Ningbo) is en chinesisch Pharmakologin de 2015 de Nobelpries för Physiologie oder Medizin tospraken wurr. Se hett den to de Behandlung vun de Malaria insett sekundären Plantenstoff Artemisinin ut den Eenjohrigen Bifoot (*[[Artemisia annua]]*, chinesisch: *Qinghao*) isoleert.

## Leven
Tu studeer van 1951 bit 1955 an de Fakultät för Pharmazie vun de Medizinisch Universität Peking (*Beijing Medical University*, hüüd *Peking University Health Science Center*). Sietdem is se an dat *Institute of Materia Medica* vun de Chinesische Akademie för traditschonelle chinesische Medizin tätig, toletzt as Perfessersche.

## Wirken
Up de Söök nah mögelk Wirkstoffen gegen de Malaria hemm Tu un hör Arbeitsgrupp in’ Updrag vun de chinesisch Regeeren utgahn vun Överleefern vun de traditschonellen chinesisch Medizin tallriekHeelplanten analyseert. 1971 kunn de Wirkstoff ut *Artemisia annua* isoleert wurrn, 1972 wurr he vörstellt. 1973 hett se dat wirksomere Derivat Dihydroartemisinin synthetiseert. Latere Arbeiten hemm sück mit de Anwennen vun Artemisinin un de sien Derivaten bi anner  Erkrankungen befaat. För *„dat Opdecken vun Artemisinin, en Malaria-Therapeutikum, dat weltwiet Millionen Leven, insbesünnere in de Entwicklungslänner, retten dee“* wurr Tu Youyou 2011 mit den Lasker~DeBakey Clinical Medical Research Award uttekent. 2015 wur hör gemeensam mit William Cecil Campbell un Satoshi Ōmura de Nobelprie för Physiologie oder Medizin tospraken. As Begründung wurrn hör Forschungen in de Malaria-Therapie angeven.

## Utteknungen (Utwahl)
* 2011: Lasker~DeBakey Clinical Medical Research Award
* 2015: Nobelpries för Physiologie oder Medizin

## Literatur
* Tu Youyou: *The discovery of artemisinin (qinghaosu) and gifts from Chinese medicine*. In: *[[Nature Medicine]]*. Band 17, Nummer 10, Oktober 2011. (Volltext)
* Ushma S. Neill: *[http://www.jci.org/articles/view/60887 From branch to bedside: Youyou Tu is awarded the 2011 Lasker~DeBakey Clinical Medical Research Award for discovering artemisinin as a treatment for malaria]*. In: *J Clin Invest.* 2011, 
* Fulong Liao: *Discovery of Artemisinin (Qinghaosu).* In: *Molecules.* 14, 2009, S.&nbsp;5362–5366, .
* L. H. Miller, X. Su: *Artemisinin: discovery from the Chinese herbal garden.* In: *Cell.* Band 146, Nummer 6, September 2011, S.&nbsp;855–858, , PMID 21907397, .
* Rolf Bökemeier: *[https://web.archive.org/web/20070226202508/http://www.geo.de/GEO/mensch/medizin/50716.html?t=print Ein Kraut wirkt Wunder]*. In: *[[Geo (Zeitschrift)|Geo]]*. Nr. 6, 2006.

## Weblenken
* Lasker Foundation: *[http://www.laskerfoundation.org/awards/2011_c_description.htm Lasker~DeBakey Clinical Medical Research Award – Tu Youyou]*. (mit Video-Interview vun de Priesdrägerin).

## Enkeld Nahwiesen
Langloh

**Langloh** betekent

* Langloh, Oort in de Gemeen Bruunsbeek in’n Kreis Stormarn, Sleswig-Holsteen,
* Langloh, Oort in de Gemeen Snevern in’n Landkreis Heidkreis, Neddersassen.
Avens

**Avens** () is en Dörp in de Gemeen Heidenau (Samtgemeen Töst) in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. De Oort Avensermoor liggt en poor Kilometer in’n Süüdwesten in dat Tisser Buurnmoor/Ekelmoor, höört aver liekers as Moorkolonie von öllers to Avens.

## Geografie

Avens liggt an’n Dörpgraven, de annerthalv Kilometer in’n Süden von’n Oort in de Au münnt. De Au wedder flütt bi Avensermoor in de Oost.

De Naveröörd sünd Holtörp mit Holtörper Heid in’n Noorden, Makensbrook un Hullnst in’n Noordoosten, Duhrn mit Hääg in’n Oosten, Wüstenhöben un Töst in’n Süüdoosten, Wist un Wümm in’n Süden, Veloh, Avensermoor, Evsdörpermoor un de Herwigshoff in’n Süüdwesten, Evsdörp in’n Westen un Kallmoor un Hollinde in’n Noordwesten.

## Historie

Avens kummt 1024 toeerst in de Oorkunnen vör.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Töst in’n Kanton Töst höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to de Vaagdie Töst in dat Amt Horborg tohöört. 1852 is de Vaagdie Töst in dat Amt Mesborg wesselt, dat 1859 denn in dat Amt Töst ümwannelt worrn is. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Horborg worrn.

1929 hebbt sik Avens un Evsdörp tohoopslaten un de ne’e Gemeen Heidenau billt.

### Inwahnertall

### Religion

Avens is evangeelsch-luthersch präägt un höört siet 1977 to dat Kaspel von de Maria-Magdalena-Kark in Evsdörp. Vörher hett de Oort to dat Kaspel von de Andreas-Kark in Hullnst tohöört.

För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Kark in Töst tostännig, de siet 1. November 2014 to de Karkengemeen St. Petrus in Bookholt tohöört.

## Kultur

### Verenen

De Schüttenvereen Avens-Evsdörp is 1925 grünnt worrn un hett 1929 den ne’en Naam Schüttenvereen Heidenau kregen.

## Weertschop un Infrastruktur

De freewillige Füürwehr Heidenau is för Avens un Evsdörp tostännig.

De Volksbank Geest hett in Avens in de *Töster Straat 2* en Filiaal.

### Verkehr

Dör Avens löppt de Kreisstraat 15, de in’n Noordwesten över Evsdörp un Hollinde na Holv geiht un in’n Süüdoosten över Wüstenhöben na Töst an de Bundsstraat 75. Lüttjere Straten gifft dat ans över Kallmoor na Kalf un na Veloh an de Landsstraat 142.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1. De Opfohrt 46 Heidenau liggt so dree Kilometer in’n Noordwesten von Avens.

De nächste Bahnhoff is so bi söven Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Töst an de Bahnlien Hamborg–Bremen. Von 1917 bet 1971 hett dat in Evsdörp ok en Bahnhoff an de Bahnlien Wilst–Töst geven, de weniger as een Kilometer von Avens weg weer.

### Scholen

De Kinner ut Avens gaht na de Grundschool Heidenau in Evsdörp. Nadem se mit de de Grundschool trech sünd, gaht de Kinner normalerwies in Töst na School, op de Hauptschool Töst, de Realschool Töst oder dat Gymnasium Töst.

## Footnoten
Veer- un Marschlanner Rundümwieser

De **Veer- un Marschlanner Rundümwieser** wiest de Beseukers jömmer scheune Hamborger Heimot. De Veer- un Marschlanner Rundümwieser sünd fief (in’t Johr 2026) Froonslüüd, de in Veerlann oder in de Marschlann to Huus sünd. Se weet Bescheed öber de Scheunheiten von jömmer Heimot, kennt de oolen Geschichen un Leeder un woans dat Leben freuer wesen is, as de Buuern noch mit jömmer Scheep (Ewers hebt de heeten) dat Gemüse un de Blomen sülms op den Hoppenmarkt or den Fischmarkt anne Elv verköfft hebt. Dorvon vertellt de Rundümwieser de Beseukers, de sick de Veer-un Marschlann ankieken wöllt. De Veer- un Marschlann finds du in Südosten von Hamborch, dor wo de Elv de Grenz von Hamborch no'n Süden hin is. 

De Froonslüüd könnt in hochdüütsch vertelln oder in plattdüütsch, in engelsch oder in hollänsch.

De Rundümwieser sünt in't 1986 von de Hamborger Landfroon afkommen un hebt nu in 2026 jömmer 40-Johr-Jubiläum. Wenn Beseukers mit Busse kommt, fohrt de Rundümwieser mit jöm mit und vertellt wat interessant is öber de Veer- un Marschlann, dormols und hüüttodoogs. De Beseukers könnt sick ok wat ankieken, wenn se müchen, to'n Bispeel:

Een von de scheunen Landkarken, de Sankt Nicolai-Kark to Oolgamm is gewiss de bekannteste, oder dat Rieckhuus in Corslok, boot in 1533 un nu 'n Museum - oder se kiekt sick 'n Greunhökerbedriev oder 'n Bloomenbedriev an oder se kehrt in'n gemeutlichen Kroog oder 'n Kaffeestuuv in, wonehm dat 'n goode Tass Kaffee oder 'n scheunes Middach geben deit. 

De Beseukers seukt sik ut wat se seen müchen und de Rundumwieser wiest jöm dat. 

Jümmer wenn dat in de Veer- un Marschlann son Fest as dat Eerbeerfest in Corslok bi dat Rieckhuus (jedes Johr in'n Juni) oder as den Ümtoch jedes Johr to'n Erntedank in Kirchwarder geben deit, sünd de Rundümwieser ok mit dorbie, helpt de Landfroonslüüd und antert de Froogen von de Beseukers.

Und wenn de VHH in April, Mai, Juni un September sien Oldtimer-Fohrten mit historische Busse von Bardörp dör de Veer- und Marschlannen anbeeden deit, föhrt jümmer een von de Froonslüüd mit und vertellt de Beseukers wat öber de scheune Heimot, hüüttodoogs und woans dat freuer wesen is. 

In jömmer bunte Rundümwieserdracht sünd de Froonslüüt good to erkenn.

## Weblenlenken
Websteed von de Rundümwieser
Vagelsang

**Vagelsang** betekent

* Vagelsang, Oort in de Gemeen Baanstrup in’n Landkreis Deefholt, Neddersassen,
* Vagelsang, Oort in de Gemeen Bleikd in’n Landkreis Lümborg, Neddersassen,
* Vagelsang, Oort in de Gemeen Buxthu in’n Landkreis Stood, Neddersassen.
William Cecil Campbell

**William Cecil Campbell** (* 28. Juni 1930 in Ramelton) is en irisch Biochemiker un Parasitoloog. 2015 wurr hüm gemeensam mit Satoshi Ōmura un Tu Youyou de Nobelpries för Physiologie oder Medizin tospraken.He un  Ōmura hemm den Arzneistoff Avermectin opdeckt, de bi de Behanneln vun  parasitären Infektschonen (insbesünnere gegen  Fadenwürms) insett wurrd. 

## Werdegang
William C. Campbell wurr as darte Söhn vun R. J. Campbell boren, en Ladenbesitter ut  Ramelton. He studeer an dat Trinity College vun de University of Dublin, an dat he 1952 sien Bachelor kreeg. In de Folge begeev he sück, utstatt mit en Fulbright-Stipendium, in de USA, wo he an de University of Wisconsin–Madison 1954 sien Master maaken dee un 1957 mit en Arbeit över den Suugwürm *[[Fascioloides magna]]* sien Doktertitel (Ph.D.) kreeg. Dornah weer he över dartig Johr (bit  1990) an dat *[[MSD Sharp & Dohme|Merck]] Institute for Therapeutic Research* tätig, in de he ünner annern an de Entwicklung vun Avermectin maatgevend bedeeligt weer. 2002 wurr he to’n Liddmaat vun de National Academy of Sciences vun de Vereenigten Staaten wählt.

Totiet /2015) lehrt un forscht Campbell as emeriteert Perfesser an de Drew University in Madison, New Jersey.

## Weblenken
* Nobelpriset i fysiologi eller medicin år 2015
* William C Campbell, Satoshi Ōmura and Youyou Tu win Nobel prize in medicine

## Enkeld Nahwiesen
Gemeen Jesborg

**Jesborg** () is en Gemeen in de Samtgemeen Jesborg in’n Landkreis Horborg in Neddersassen mit . 

## Geografie

De Navergemenen sünd Rosengoorn in’n Noorden, Harmsdörp an en enkelten Punkt in’n Noorden, Bendsdörp in’n Noordoosten, Marxen in’n Oosten, Asendörp in’n Süüdoosten, Hanstää in’n Süden un Bookholt in’n Westen.

## Historie

De Gemeen Jesborg is an’n 1. Juli 1972 ut de ole Gemeen Jesborg un Delen von de Gemenen Itzenbüttel un Lüll billt worrn.

### Inwahnertall

## Politik

### Gemeenraad

;Liddmaten:
* 2011:
*: CDU: Nathalie Boegel, Rudolph Granzow, Christoph Heitmann (bet 2013), Wolfgang Ibing (siet 2013), Bernd Jost, Günter Kamolz (siet 2014), Dirk-Hinrich Meyer (bet 2014), Julia Neuhaus (siet 2012), Emil Otte (bet 2012), Reimer Siegel (siet 2015), Kerstin Witte, Britta Witte
*: SPD: Steffen Burmeister, Hans-Jürgen Börner, Tomas Csoti, Nicole Hansen (bet 2014), Udo Heitmann, Helmut Pietsch (siet 2014), Melanie Ritter, Cornelia Ziegert, Siegfried Ziegert
*: FDP: Reimer Siegel (bet 2015)
*: Gröne: Marcus-Alexander Dorn, Karl-Heinz Glaeser, Birgit Heilmann, Elisabeth Meinhold-Engbers
* 2016:
*: CDU: Henning Buß, Bernd Jost, Julia Neuhaus, Britta Witte, Kerstin Witte
*: SPD: Hans-Jürgen Börner, Steffen Burmeister, Udo Heitmann, Sigrid Hoyer (för ehr is an’n 6. April 2017 Wolfgang Krug narückt), Helmut Pietsch, Angelika Schiro, Cornelia Ziegert
*: UWG Jes!: Andrea Behnken, Gabriele Paprotzki (för ehr is an’n 21. Juni 2017 Karin Neudert narückt), Tim Pansegrau, Joachim Paulun, Hansjörg Siede
*: Gröne: Marcus-Alexander Dorn, Karl-Heinz Glaeser, Birgit Heilmann
*: FDP: Philipp-Alexander Wagner

### Börgermeesters

### Wapen un Flagg

Dat Wapen von de Gemeen wiest op roden Grund en sülvern Borg.

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von de Samtgemeen (hoochdüütsch)
Gemeen Bendsdörp

**Bendsdörp** () is en Gemeen in de Samtgemeen Jesborg in’n Landkreis Horborg in Neddersassen mit . 

## Geografie

De Navergemenen sünd Harmsdörp in’n Noorden, Seevdaal an en enkelten Punkt in’n Oosten, Marxen in’n Süüdoosten, Jesborg in’n Süüdwesten un Rosengoorn an en enkelten Punkt in’n Noordwesten.

## Historie

### Inwahnertall

## Politik

### Gemeenraad

;Liddmaten:
* 2011:
*: CDU: Heidemarie Nemitz, Burkhardt Pauluhn, Frank Spinder
*: SPD: Helmut Lüllau
*: Gröne: Gunnar Herr, Andreas Lipowski
*: BWG: Bernd Beiersdorf, Hans-Peter Brink, Kerstin Kohlmus, Gerd Koß, Burkhard Schonlau
*: BUG: Jan Paul Sommer, Stephan Tödter
* 2016:
*: CDU: Veronika Knebel, Heidemarie Nemitz
*: SPD: Helmut Lüllau
*: Gröne: Gunnar Herr
*: BWG: Bernd Beiersdorf, Hans-Peter Brink, Kerstin Kohlmus (för ehr is an’n 13. Juni 2017 Hans Huisman narückt), Gerd Koß, Arne Reinert, Burkhard Schonlau, Egon Schröder
*: BUG: Jan Paul Sommer, Stephan Tödter

### Börgermeesters

### Wapen un Flagg

Dat Wapen von de Gemeen is schraag deelt. Vörn baven wiest dat op blauen Grund en gollen Sünn mit twölv Flammen un achtern ünnen op sülvern Grund en swart Watermöhlenrad. Ünnen in’n Schildfoot is en blau Wellenband to sehn.

### Ehrenbörgers

Ehrenbörgers von Bendsdörp sünd:

* 1973: Georg Sluyterman von Langeweyde (1903–1978)
* Hermann Peters
* 22. Februar 2011: Hans Weißbrich († 2013)
* 16. Januar 2015: Ivar Buterfas

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von de Samtgemeen (hoochdüütsch)
Gemeen Harmsdörp

**Harmsdörp** () is en Gemeen in de Samtgemeen Jesborg in’n Landkreis Horborg in Neddersassen mit . 

## Geografie

De Navergemenen sünd Seevdaal in’n Noorden un Oosten, Marxen an en enkelten Punkt in’n Süüdoosten, Bendsdörp in’n Süden, Jesborg an en enkelten Punkt in’n Süüdwesten un Rosengoorn in’n Westen.

## Historie

### Inwahnertall

## Politik

### Gemeenraad

;Liddmaten:
* 2011:
*: CDU: Jan Eike Blohme-Hardegen, Claus Schrader
*: FWG: Elke Diedrichsen, Jörg Fischer, Joachim Kaninck, Rainer Löding, Andreas Maack, Jan-Hinnerk Meinen, Helmut Schädlich
* 2016:
*: CDU: Jan Eike Blohme-Hardegen, Claus Schrader
*: SPD: Karlheinz Hansen
*: FWG: Elke Diedrichsen, Joachim Kaninck, Rainer Löding, Andreas Maack, Jan-Hinnerk Meinen, Helmut Schädlich

### Börgermeesters

### Wapen un Flagg

Dat Wapen von de Gemeen is dör Wellensnidd schraag deelt. Vörn ünnen wiest dat op gollen Grund en blau Schild un dor op schraag na ünnen stört en sülvern Sweert. Baven achtern wiest dat op grönen Grund dree sülvern Peerköpp.

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed von de Gemeen (hoochdüütsch)
Harmstorf

**Harmstorf** betekent

* Harmstorf-Grupp, fröheren düütschen Warften-Kunzern.

Dat is ok de hoochdüütsche Naam von

* Harmsdörp, Oort in de Gemeen Harmsdörp in’n Landkreis Horborg, Neddersassen,
* Harmstörp, Oort in de Gemeen Dahlm in’n Landkreis Lümborg, Neddersassen,
* Harmstörp, Oort in de Gemeen Bentwisch in’n Landkreis Rostock, Mekelborg-Vörpommern.

**Harmstorf** is de Familiennaam von

* Alnwick Friedrich Harmstorf, Grünner von de Harmstorf-Grupp,
* Raimund Harmstorf (1939–1998), düütschen Schauspeler.
Glüsen

**Glüsen** betekent

* Glüsen, Gemeen in’n Kreis Dithmarschen, Sleswig-Holsteen,
* Glüsen, Oort in de Gemeen Bätzendörp in’n Landkreis Lümborg, Neddersassen,
* Glüsen, Oort in de Gemeen Töst in’n Landkreis Horborg, Neddersassen,
* Glüsen, Oort in de Gemeen Seevdaal in’n Landkreis Horborg, Neddersassen.
Achterbraak

**Achterbraak** () is en Oort in de Gemeen Jörk in’n Landkreis Stood, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Bossel mit bi.

## Geografie

Achterbraak liggt an dat Süüdöver von de Nedderelv. In’n Noorden liggt de Elvinsel Nesssand un in’n Westen Hahnöversand. Na Oosten to liggt dat Möhlenbarger Lock, dat ok as Naturschuulrebeed gellt.

In Achterbraak münnt de Königriek-Westermoorenner Wettern in de Bosseler Binnenelv. De Eest flütt knapp twee Kilometer in’n Süden in Leeswig langs.

De Naveröörd sünd Finkwarder un Cranz in’n Süüdoosten, Leeswig in’n Süden, Königriek un Hoov in’n Süüdwesten un Kohlenhusen un Bossel in’n Westen.

Op de annere Sied von de Elv in Sleswig-Holsteen doot de Öörd Schulau un Wedel (in’n Noordwesten), Rissen (in’n Noorden) un Blanknees (in’n Noordoosten) liggen.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1852 to de Hauptmannschop Bossel in dat Grevengericht Oolland tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Jörk. Na 1885 weer dat in’n Kreis Jörk. 1932 is dat Deel von’n Kreis Stood worrn.

De Oort is an’n 1. Juli 1972 as Deel von de Gemeen Bossel mit de Gemeenreform in Neddersassen an de Gemeen Jörk kamen.

### Inwahnertall

### Religion

Achterbraak is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de St.-Nicolai-Kark in Bossel.

För de Kathoolschen is de St.-Maria-Kark in Buxthu tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Achterbraak löppt de Kreisstraat 39, de in’n Noordwesten över Bossel un Greundiek an de Landsstraat 140 ran geiht un in’n Süüdoosten na Cranz un Neefeld. In’n Süden löppt de Wellenstraat na Königriek.

De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 6 Jörk liggt so negen Kilometer in’n Süüdwesten von Achterbraak.

De nächste Bahnhoff is so bi ölven Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Buxthu an de Nedderelvbahn.

## Footnoten
Wittkopp-Bootaante

De **Wittkopp-Bootaante** (*Tachyeres leucocephalus*) is en Vagel ut dat Geslecht vun de Bootaanten. Dor höört se mit to de Halfgöse to, de enerwegens twuschen de Göse un de Aanten staht. Wetenschopplich beschreven wurrn is düsse Aart eerst 1981. Dor is se de leste vun de Bootaanten mit, de in de wetenschoppliche Nomenklatur upnahmen wurrn is. De Wittkopp-Bootaante kann nich flegen. 

## Wo se vörkamen deit
Düsse Vagel leevt bloß an de Süüdküst vun de Provinz Chubut in Argentinien. Se leevt dat ganze Johr up de See un brott up Eilannen buten vor de Küst, wo en man swaar rankamen kann. Buten de Brödeltied wannert de Aart ok over korte Strecken. Se is denn ok an de nöördliche Küst vun de Provinz Santa Cruz in Argentinien to sehn.

## Utsehn
De Wittkopp-Bootaante warrt 61 bit 74 cm lang. Wegen deit se vun 2,95 bit hen to 3,8 kg. Anners, as bi de annern Bootaanten, hett de Waart bannig helle Feddern an’n Kopp. Dat Lief hett dunkere Feddern, bloß man de Buuk is witt, de Flunken hefft en witten Spegel. Dat Seken hett an’n Kopp dunkere eddern mit en smallen hellen Striepen in de Form vun en halven Maand vun dat Oge over’n Hals bit an de Bost. .

## Wie se leven deit
Bröden deit se twuschen Oktober un Februar. Up de Süüdhalfkogel is dat Vörjohr un Sommer. Meist bröödt se Paare alleen, man up enkelte Inseln in de See gifft dat ok Brödelkolonien. Dat Nest liggt nich wiet af vun’t Water un warrt an’n leevsten anleggt twuschen allerhand Planten, de dat schulen doot. 

Freten deit se meist Kreeftdeerter un Weekdeerter ut de See, de se bi dat Dükern griepen deit. 

## Borns
* Josep del Hoyo, Andrew Elliot, Jordi Sargatal: *Handbook of the birds of the world- Volume 1, Ostrich to Ducks*. - Lynx Edicions, Barcelona, 1992. ISBN 84-87334-10-5
Paul Lawrence Modrich

**Paul Lawrence Modrich** (* 13. Juni 1946 in Raton, New Mexico) is en  US-amerikaansch Biochemiker un Genetiker. 2015 wurr hüm  „för de mechanistischen Studien to de DNA-Reparatur“ gemeensam mit Tomas Robert Lindahl un Aziz Sancar de Nobelpries för Chemie tospraaken.

## Leven
Modrich is in en Lüttstadt in’ Norden vun New Mexico upwussen. He studeer an dat  Massachusetts Institute of Technology un kreeg dor 1968 en Bachelor of Science in Biologie. Ansluutend 1973 hett he sien Doktertitel (Ph.D) in Biochemie an de Stanford University maakt. 

Modrich wurr 1996 mit den Charles S. Mott Prize uttekent. He is Liddmaat vun de  National Academy of Sciences, de National Academy of Medicine un de American Academy of Arts and Sciences.

## Weblenken
* Biografie up de Websteed vun dat  Howard Hughes Medical Institute
* Informatschonen to Modrich up de Siet vun de Duke University
Tomas Robert Lindahl

**Tomas Robert Lindahl** (* 28. Januar 1938 in Stockholm) is en  sweedsch Krebsforscher. 2015 wurr hüm  „för de mechanistischen Studien to de DNA-Reparatur“ gemeensam mit Paul Lawrence Modrich un Aziz Sancar de Nobelpries för Chemie tospraaken.

## Leven
Lindahl wurr 1967 an dat Karolinska-Institut in Solna bi Stockholm mit de Arbeit *On the structure and stability of nucleic acids in solution* promoveert. un kreeg 1970 en wiederen Doktertitel  (M.D.) an de sülvige Institutschoon. As  Postdoktorand hett he an de Princeton University in Princeton, New Jersey, (1964–1967) un an de Rockefeller University in New York City, New York (1967–1969) arbeit. Dornah weer he van 1969 bit 1977 weer an dat Karolinska-Institut tätig un van 1978 bit 1981 weer he Perfesser för Medizinische Biochemie an de Universität Göteborg. Siet 1981 forsch he för den Imperial Cancer Research Fund (later Cancer Research UK) in London. 2009 gung he in Ruhestand, is aber as Emeritus group leader an dat Francis Crick Institute as ok as  Emeritus director of Cancer Research UK an dat Clare Hall Laboratory, Hertfordshire, tätig.

## Utteknungen (Utwahl)
* 1988 Liddmaat vun de Royal Society
* 2007 Royal Medal 
* 2008 *Prix Étranger* vun dat INSERM
* 2010 Copley Medal
* 2015 Nobelpries för Chemie

## Literatur
* Who’s Who 2012. 164. Uplaag. A & C Black, London 2011, ISBN 978-1-408-14229-5, S. 1382.

## Enkeld Nahwiesen
Good Boitschen

Dat **Good Boitschen** () is en Eddelgood in dat Dörp Boitschen in de Gemeen Kakenstörp (Samtgemeen Töst), Landkreis Horborg, Neddersassen.

## Historie

De Watermöhl an de Eest in Boitschen keem 1386 toeerst in de Oorkunnen vör. To de Tied hett de Familie von Weersbe de Möhl an de Familie Schulte verköfft.

Hermann Schulte hett 1455 dat Good mit de Watermöhl an Arp von Weyhe verköfft.

De ne’e Hoff is üm 1470 rüm anleggt worrn. Dat Gebüüd in swart-witt Fackwark, dat vondaag noch steiht, höört to dissen ne’en Hoff.

Dat hüdige Goodshuus ut roden Backsteen is 1825/1826 boot worrn. Dat ole Goodshuus is to de Tied afreten worrn.

To Anfang von dat 20. Johrhunnert weer dat Good 659 Hektar groot. In de eerste Tied von dat 20. Johrhunnert hett denn de Familie von Rogister dat Good övernahmen.

Siet 2001 warrt elk Johr an dat drüdde Wekenenn in’n Juni dat Musikfest op Good Boitschen fiert.

### Goodsherrn

* –1455: Hermann Schulte
* 1455–1472: Arp von Weyhe
* Arend von Weyhe (Söhn von Arp; hett dat Good deelt mit sien Broder Burchard von Weyhe, de aver ahn Kinner doodbleven is)
* Jobst von Weyhe (Söhn von Arend)
* –1627: Joachim von Weyhe (Söhn von Jobst)
* 1627–1658: Wilhelm Conrad von Weyhe (Söhn von Joachim)
* 1658–1692: Cord Arend Otto von Weyhe (Söhn von Wilhelm Conrad)

* ~1779: Friedrich Brand Matthias von Weyhe

* –1886: Wilhelm von Weyhe
* 1886–1917: Christian Ludwig Thilo von Weyhe (Söhn von Wilhelm)

* Carl Theodor von Rogister
* Dominik von Rogister (Söhn von Carl Theodor)
* opstunns: Thilo von Rogister

### Verwaltungsgeschicht

Dat Good hett vör 1852 to de Vaagdie Töst in dat Amt Horborg tohöört. 1852 is de Vaagdie Töst in dat Amt Mesborg wesselt, dat 1859 denn in dat Amt Töst ümwannelt worrn is. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Horborg worrn.

Von dat 19. Johrhunnert af an hett dat Good un dat Dörp Boitschen en Goodsbezirk billt, de denn in dat 20. Johrhunnert in en Gemeen ümwannelt worrn is. Dat Good is as Deel von de Gemeen Boitschen an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen an de Gemeen Kakenstörp kamen.

### Inwahnertall

### Religion

Dat Good Boitschen is evangeelsch-luthersch präägt un höört vondaag to dat Kaspel von de Krüüzkark in Sprötz. Vör 1950 hett dat Good noch to dat Kaspel von de Johannes-de-Döper-Kark in Töst tohöört.

För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Kark in Töst tostännig, de siet 1. November 2014 to de Karkengemeen St. Petrus in Bookholt tohöört.

## Literatur

* Wilhelm Marquardt: *Chronik der Dörfer Bötersheim, Drestedt, Kakensdorf, Trelde.* 1979

## Footnoten
Aziz Sancar

**Aziz Sancar** (* 8. September 1946 in Savur) is en törksch-US-amerikaansch Genetiker. 2015 wurr hüm „för de mechanistischen Studien to de DNA-Reparatur“ gemeensam mit Tomas Robert Lindahl un Paul Lawrence Modrich de Nobelpries för Chemie tospraaken.

## Leven
Sancar leevt siet 1973 in de Vereenigt Staaten un is Perfesser för Biochemie un Biophysik an de University of North Carolina at Chapel Hill.

## Weblenken
* Profil bi *nobelprize.org*
* Biografie bi de UNC School of Medicine
Moorhuus

**Moorhuus** () weer en Hoff bi Lauenbrüch in de Gemeen Lauenbrüch (Samtgemeen Fintel) in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

## Historie

Moorhuus is as Vörwark von dat Good Lauenbrüch grünnt worrn.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Lauenbrüch in’n Kanton Töst höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1825 to dat Gericht Lauenbrüch höört un is denn Deel von de Vaagdie Töst in dat Amt Horborg worrn. 1852 is de Vaagdie Töst in dat Amt Mesborg wesselt, dat 1859 denn in dat Amt Töst ümwannelt worrn is. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. To’n 1. Oktober 1932 is de Oort in’n Kreis Rodenborg wesselt un 1977 Deel von’n ne’en, grötteren Landkreis Rodenborg worrn.

Moorhuus hett von 1858 bet 1928 to’n Goodsbezirk von dat Good Lauenbrüch höört. 1928 is de Goodsbezirk Deel von de Gemeen Lauenbrüch worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Moorhuus weer evangeelsch-luthersch präägt. Dat Rebeed von Moorhuus höört siet 1957 to dat Kaspel von de Martin-Luther-Kark in Lauenbrüch. Vörher hett de Oort aver jümmer to dat Kaspel von de Lucas-Kark in Scheeßl höört.

För de Kathoolschen in dat Rebeed is de Hillig-Hart-Kark in Töst tostännig, de siet 1. November 2014 to de Karkengemeen St. Petrus in Bookholt tohöört.

## Footnoten
Hollinn

**Hollinn** () is en lütten Oort in de Gemeen Heidenau (Samtgemeen Töst) in’n Landkreis Horborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Evsdörp mit bi.

## Geografie

In’n Noorden von’n Oort flütt de Hollinner Beek na’n Staarsbeek hen un in’n Süüdoosten doot en Reeg Gravens liggen, de de Au spiesen doot. In’n Noordoosten liggt dat Naturschuulrebeed Springmoor bi Hullnst.

De Naveröörd sünd Holv in’n Noorden, Resbossel, Holtörp mit Holtörper Heid un Hullnst in’n Noordoosten, Makensbrook in’n Oosten, Hääg un Avens in’n Süüdoosten, Evsdörp in’n Süden, Barkenbüschen un Kallmoor in’n Süüdwesten, Ramshuus in’n Westen un Hassbossel in’n Noordwesten.

## Historie

De Haupthoff hett de Familie Wilken tohöört. In de Midd von dat 20. Johrhunnert weer de Hoff 169,5 Hektar groot.

In’n Eersten Weltkrieg is een Soldaat ut Hollinn fullen oder vermisst.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Töst in’n Kanton Töst höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1852 to de Vaagdie Töst in dat Amt Horborg tohöört. 1852 is de Oort in dat Amt Mesborg wesselt. Dor is he bet 1859 bleven, denn is dor dat Amt Töst von worrn. Na 1885 weer dat in’n Kreis Horborg. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Horborg worrn.

Hollinn höört von öllers bi Evsdörp mit bi. De Gemeen Evsdörp hett sik 1929 mit de Gemeen Avens to de Gemeen Heidenau tohoopslaten. An’n 1. Juli 1972 is de Gemeen Heidenau Maat von de Samtgemeen Töst worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Hollinn is evangeelsch-luthersch präägt un höört siet 1977 to dat Kaspel von de Maria-Magdalena-Kark in Heidenau. Fröher hett de Oort to dat Kaspel von de Andreas-Kark in Hullnst höört.

För de Kathoolschen is de Hillig-Hart-Jesu-Kark in Töst tostännig, de siet 1. November 2014 to de Karkengemeen St. Petrus in Bookholt tohöört.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut den Eersten Weltkrieg steiht in Evsdörp. För de Fullenen ut’n Tweten Weltkrieg gifft dat en Gedenkbook in de Kark in Töst.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Hollinn löppt de Kreisstraat 15, de in’n Noorden na Holv an de K&nbsp;16 geiht un in’n Süüdoosten över Evsdörp un Avens na Töst an de Bundsstraat 75. De K&nbsp;16 löppt von Holv ut in’n Westen an de Landsstraat 130 un in’n Oosten na Hullnst. De B&nbsp;75 löppt von Töst ut in’n Süüdwesten na Lauenbrüch, Scheeßl un Rodenborg un in’n Noordoosten över Kakenstörp un an Bookholt langs.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1. De Opfohrt 46 Heidenau liggt direkt an’n Süüdrand von Hollinn.

De nächste Bahnhoff is so bi ölven Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Töst an de Bahnlien Hamborg–Bremen.

### Scholen

De Kinner ut Hollinn gaht na de Grundschool Heidenau in Evsdörp. Na de Grundschool gaht de Kinner normalerwies in Töst na School, op de Hauptschool Töst, de Realschool Töst oder dat Gymnasium Töst.

## Footnoten
Karkwarder

**Karkwarder** () is en Stadtdeel in’n Bezirk Bardörp, Stadt Hamborg. Dat liggt in de Veerlannen.

To’n Stadtdeel höört blangen Karkwarder sülvs ok Fiefhusen, Wraust, Hoow, Browisch, Riepenborg, Krauel un Tollenspieker to.

## Historie

De Naam Karkwarder kummt 1217 as *Insula Kercwerdere* toeerst in de Oorkunnen vör. Aver al vörher keem de Oort 1158 in en Oorkunn vör. Do hett dat noch *Remerswarder* heten.

Dat Hartogdom Bruunswiek-Lümborg hett bi Karkwarder de Borg Riepenborg anleggt, de 1296 toeerst in de Oorkunnen opdükert. De Borg schull de Tollstatschoon Tollenspieker un de Tollenspieker Fähr schulen.

In’n Eersten Weltkrieg sünd 222 Soldaten ut Karkwarder fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 403.

### Verwaltungsgeschicht

1420 is dat Rebeed in’n Besitt von de beiden Städer Hamborg un Bremen kamen. Liekers hebbt enkelte Enklaven jümmer noch to Lümborg un later to dat Königriek Hannover (na 1814) un de prüüßsche Provinz Hannover (na 1867) höört. 1868 hett Lübeck sien Rechten an dat Rebeed an Hamborg verköfft.

In de Franzosentied von 1811 bet 1814 hett de Oort de Mairie Karkwarder in’n Kanton Bardörp billt. Dat Rebeed hett in disse Tied von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De hannöversche Deel von’n Oort hett vör 1852 de Vaagdie Karkwarder in dat Amt Horborg billt. 1852 is Karkwarder in dat Amt Winsen wesselt. Na 1885 weer dat in’n Kreis Winsen. 1932 is dat Deel von’n Kreis Horborg worrn. Mit dat Groot-Hamborg-Gesett von 1937 sünd denn de prüüßschen Delen von Karkwarder mit de hambörgschen vereent worrn.

### Inwahnertall

Allens tohoop:

Hannöverschen Deel:

### Religion

Karkwarder is evangeelsch-luthersch präägt un billt mit de Severini-Kark en egen Kaspel.

För de Kathoolschen is de St.-Marien-Kark in Bardörp tostännig.

## Kultur

In Karkwarder steiht en Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’.

## Lüüd

De Ünnernehmer Johann Heinrich Dräger is 1847 in Karkwarder boren un de Bibliothekar Ferdinand Heinrich Grautoff 1789. De Bröder Heinrich Julius un Johann Clemens Tode sünd 1733 un 1736 in Tollenspieker boren.

## Footnoten



## Weblenken
Bernhard Brinkert

**Bernhard Brinkert** (* 12. August 1930 in Bottrop; † 3. Oktober 2015) weer en düütsch Politiker un Landdagsafordneter (CDU).

## Leven un Berop
Nah den Besöök vun de Volksschool hett he en Lehr as Elektriker maakt un weer bit 1956 as Bedrievselektriker tätig. Van 1956 bit 1975 weer he Gewerkschapssekretär vun de  IG Bergbau und Energie un dornah Bedrievsdirekter för Personal- un Sozialwesen bi den  Eschweiler Bergwerks-Verein.

De CDU hörr Brinkert siet 1957 an. He weer in tallriek Parteigremien vertreeden, so to’n Bispeel as Liddmaat vun den Bundsvörstand vun de Christlich Demokratischen Arbeitnehmerschaft as ok as Vörsitter vun den CDA Landsverband Westfalen-Lippe. 

## Afordneterr
Van 29. Mai 1980 bi to’n 30. Mai 1990 weer Brinkert Liddmaat vun den Landdag Noordrhien-Westfalen. He wurr jewiels över de Landslist vun sien Partei wählt. Siet 1961 weer he in den Stadtraat vun de Stadt Bottrop. 

## Weblenken
* Bernhard Brinkert bi den Landdag Noordrhien-Westfalen
* ''Bernhard Brinkert gestorben.'' Nahroop in de WAZ, 7. Oktober 2015

## Enkeld Nahwiesen
Quartet du dialogue national

Dat **Quartet du dialogue national** (arabisch رباعية الحوار الوطنى التونسى DMG rubāʿiyyat al-ḥiwār al-waṭanī at-tūnisī, plattdüütsch *Quartett för natschonalen Dialog*) is en Plattform, de to de Förderung vun de Demokratiseeren vun Tunesien nah de  Revolutschoon in Tunesien 2010/2011 upbaut wurr. 2015 wurr de Plattform mit den  Freedensnobelpries uttekent.

## Upbau
Dat *Quartet du dialogue national* sett sück ut de folgen veer Organisatschonen tosommen: 
* de Gewerkschapsdaakverband Union Générale Tunisienne du Travail (UGTT)
* de Hannels- und Industrieverband Union Tunisienne de l’Industrie, du Commerce et de l’Artisanat (UTICA)
* de Minschenrechtsorganisatschoon Tuneesch Liga för Minschenrechte (*La Ligue Tunisienne pour la Défense des Droits de l’Homme*, LTDH)
* de Vereenigung vun de Afkaaten Ordre National des Avocats de Tunisie

## Historie
De Arabisch Fröhjohr fung in Tunesien an. Bald nah de Revolutschoon an’ 23. Oktober 2011 wurr de verfaatensgevende Natschonalversammlung wählt, ut de de as gemäßigt islamistisch gellen Partei Ennahda as Wahlsieger herutgung un gemeensam mit de as midden-links gellen säkularen Parteien CPR un Ettakatol de Regeeren billen deen. Dat Upstellen vun de Verfaaten truck sück aber över en längeren Tiet hen as docht, verwacht harr man tonächst twalf Maand. Wiels de Tiet wurrn de Spannungen dor aber dör twee Anslääg höhger un reckten in’ August 2013 ehrn Hööchtpunkt. De Demokratiseerensperzess weer ernsthaft gefährdet.

In dit Umfeld hett de Gewerkschapsdaakverband (UGTT) 2012 den eersten Versöök vun en natschonalen Dialog start, de aber scheef gung, wiel he vun de *Ennahdha* boykotteert wurr. In’ September 2013 wurr mit en beter Vörbereitung en tweet Versök in Angreep nommen. Ditmal mit veer de Deelnehmer - dat Quartett. Dat gelung sowohl de dree Regeerensparteien (*Ennahdha, CPR un Ettakatol*), as ok de Oppositschonsparteien, de in dat Parlament vertreeden weern, (Nidaa Tounes, Aljomhoury, Almassar, Afek Tounes, Aljabha chaabia etc.), an een Disch to kriegen. De  Mediatschonsanstrengungen, de neben den Parteien un de Regeeren ok de dree Präsidenten (Staatspräsident, Ministerpräsident un Parlamentspräsident) umfaaten deen, ergeev all in’ Oktober 2013 de sonömmt "Roadmap" un hemm to de Rückträe vun de Dreeparteikoalitschoon up de een Siet un de Billen vun en "unafhängigen technokratischen" Regeeren up de anner Siet un letztlich in de Vörbereiten vun allgemeen Wahlen führt. In’ Februar 2015 kunn de Regeerensgewalt up Grundlaag vun de nee Verfaaten weer in de Hannen vun de demokraatsch wählt Regeeren leggt wurrn.

## Enkeld Nahwiesen
Émile Masson senior

**Émile Masson senior** (* 16. Oktober 1888 in Morlanwelz; † 25. Oktober 1973 in Bierset) weer en belgischer Radrennfohrer.

Émile Masson senior weer Profi-Rennfohrer van 1913 bit 1925. Tovör weer he 1912 Dart vun de  *[[Belgien-Rundfohrt]]* vun de Amateure wurrn, 1913 harr he den tweeten Platz beleggt. 1919 un  1923 wunn  he de Rundfohrt as Profi. Ebenfalls 1923 wunn he dat Rennen *[[Bordeaux–Paris]]*.

Söbenmal nehm Masson an de *[[Tour de France]]* deel. 1920 droog he twee Daag lang dat Geel Trikot un keem in de Gesamtwertung up Platz 5. In dat Johr 1922 wunn he twee Deelstrecken un leeg an' Enn' up Platz 11. In sien letzt Profijohr keem he up Platz 22.

Émile Masson senior weer de Vader vun den Radrennfohrer Émile Masson jr., de nah den  Tweeten Weltkrieg tweemal belgisch Straatenmeester wurr un 1946, 23 Johr nah sien Vader, dat Rennen *Bordeaux-Paris* wunn. Nah de sien Sieg sünd beid gemeensam de Ehrenrunn in dat Pariser Prinzenparkstadion fohren.

## Weblenken
* Émile Masson senior in de Datenbank vun Radsportseiten.net
* Émile Masson senior in de Datenbank vun de Tour de France (Franzöösch)
North Sea Jazz Festival

Dat **North Sea Jazz Festival** is en nedderlannsch Jazzfestival. Siet 1976 wurr dat in Den Haag organiseert, siet 2006 in  Rotterdam. Mittlerwiel hörrt dat to de bekanntst un gröttst Jazzfestivals vun de Welt.

De Grünner vun dit Jazzfestival is de nedderlannsch Jazz-Promoter Paul Acket (1922–1992). He fung as Musikverleger vun Tietschriften as *Luister*, *Popfoto* un *Muziek Expres* an. Mit den Millionengewinnen ut deren Verkoop 1974 hett he sien Jazzfestival betallt, dat he in Juli 1976 in Congresgebouw in Den Haag eerstmals stattfinnen leet. Dormals keemen all 9000 Besöker.

De Musik-Grootveranstalten (bit to 70.000 Besöker) find jedes Johr immer an dat tweet Weekenenn' in' Juli vun freedags bit sönndags statt. Hier draapt sück bi över 100 Konzerten de Weltelite vun den Jazz.

De Musik geiht dorbi vun Jazz un Blues bit hen in den Soul- un Popberiek. Mitwirken Künstler vun de letzt Johren weern ünner annern so bekannt Naams as Al Jarreau, Dianne Reeves, Carlos Santana, Marcus Miller, Patti Austin, Patti Labelle, Gino Vannelli, Incognito, Alicia Keys, George Benson, Eddie Palmieri, George Duke, Macy Gray, Larry Carlton, Buddy Guy, Wynton Marsalis usw.

Up dat North Sea Jazz Festival wurrd as Utteknung för dat Gesamtwark vun Jazzmusikern un Personen, de sück um den Jazz verdeent maakt hemm, jedes Johr de Bird Award vergeven, de 2006 in Paul Acket Award umnömmt wurr.

## Süsterveranstalten

Siet 2000 find immer in' März/April in Kapstadt, Süüdafrika dat as *North Sea Jazz Cape Town* grünnd Cape Town International Jazz Festival statt.

Up de karibisch Insel Curaçao, Nedderlannsch Antillen, find in' September dat *Curaçao North Sea Jazz Festival* statt.

## Weblenken

* North Sea Jazz Festival
* Mitsnitte vun den apenlich-rechtlichen Rundfunk
Sebastian Giovinco

**Sebastian Giovinco** (* 26. Januar 1987 in Turin, Italien) is en italieensch Footballspeler. De Störmer, de ok in dat offensive Middelfeld spelen kann, steiht siet den 2. Februar 2015 bi den FC Toronto ünner Verdrag.

De man blots 1,64 m groot Speler fung sien professionell Loopbahn 2007 bi Juventus Turin an. För den Vereen hett he 92 Ligaspelen maakt un dorbi 12 Doren schaaten. 2007/08 wurr he an den FC Empoli utlehnt un 2010 – 2012 an den FC Parma.

2011 hett he eerstmals in de italieensch Natschonalmannschap speelt un bit jetzt (Stand: 28.10.2017) 23 Lännerspelen maakt. 2008 harr he all an de Olympisch Spelen deelnommen. 

## Weblenken
* Giovinco in de Datenbank vun Fußballdaten.de
Püivitsheue

**Püivitsheue** is de Nome van tweu Oorstdeulen van Deppelt

* Püivitsheue Vogteu Loge, kük büi Püivitsheue V.L.
* Püivitsheue Vogteo Heuen, kük büi Püisvitsheue V.H.
Angus Stewart Deaton

**Angus Stewart Deaton** (* 19. Oktober 1945 in Edinburgh) is en britisch-US-amerikaansch Ökonom. He is Perfesser för Wertschapswetenschapen an de Princeton University un kreeg 2015 för sien Analyse vun Konsum, Armoot un Sozialstaat den Nobelpries för Wertschapswetenschapen tospraaken.

## Leven
Deaton studeer Ökonomie an de Cambridge University (B.A., 1967; M.A., 1971) un kreeg dor 1974 sien Doktertitel. 2009 wurr he to'n Präsidenten vun de American Economic Association wählt. För 2014 wurr hüm de Leontief-Pries tospraaken. Ebenfalls 2014 wurr he in de American Philosophical Society wählt, 2015 in de National Academy of Sciences.

## Arbeit
De Forschungsinteressen vun Deaton sünd Gesundheits- un Entwicklungsökonomie as ok de Befragung un dat mikroökonoomsche Verhollen vun Huushollen.

## Ehrungen
* 1978: Frisch-Medaille vun de Econometric Society
* 2014: Leontief-Pries
* 2015: Nobelpries för Wertschapswetenschapen

## Schriften (Utwahl)
* *The Great Escape: Health, Wealth, and the Origins of Inequality*. Princeton University Press, Princeton 2013

## Weblenken
* persönlich Websteed
* Indrag up ResearcherID
* Indrag up auf ideas.repec.org
* Kolloquium mit Deaton  över de Effektivität vun de Entwicklungshülp, 2011, Princeton University

## Enkeld Nahwiesen