open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Józef Gosławski

**Józef Jan Gosławski** (* 24. April 1908 in Polanówka, Woiwodschop Lublin; † 23. Januar 1963 in Warschau) würr en poolschen Bildhauer un Medaillör.

## Leven un Wark
Sien Utbillen kreeg Gosławski in Krakau, Warschau un Rom. De Bildhauer hett Denkmolen utklamüstert, dorünner een för Frédéric Chopin, dat in Żelazowa Wola in de Woiwodschop Masowien opstellt würrd. He hett ok Münten (ünner annern 5- un 10-Złoty-Münten) un Medaillen mookt. Gosławski würr Priesdräger bi vele Kunstwettstrieden un würrd mit’n Verdeenstkrüüz in Sülver vun de Republiek Polen *(Srebrny Krzyż Zasługi)* ehrt. To sien Ehren würrd ok bannig vele Utstellen mookt.

1948 hett he Wanda Mankin heiraat, mit de he twee Döchter hett.

## Utstellen
### Enkeltutstellen

### Gruppenutstellen (Utland)

## Literatur
* Anna Rudzka: *Józef Gosławski. Rzeźby, monety, medale*, Alegoria. Warschau 2009, ISBN 978-83-62248-00-1 (poolsch)

## Weblenken

* Lost in the shuffle (engelsch)
* Józef Jan Gosławski bi *culture.pl* (poolsch)
* Famous Medalists: Józef Gosławski (engelsch)
* Józef Gosławski – monuments, coins, medals (engelsch)

## Footnoten
Schillerstövare

De **Schillerstövare** is en vun de FCI anerkannt Hunnenrass ut Sweeden ( FCI-Grupp 6, Afdeel 3, Standard Nr. 146). 

## Herkunft un Historie
Disse Loophunnen hebbt hör Oorsprung wohrschienlich in Süüddüütschland. Se weern ehder lütt, lohfarben mit swaarten Mantel un minn witt Afteken. Anner „Tobehör“: Swiezer Loophunnen, eenig engelsch Loophunnen mit wohrschienlich  den Harrier an de Spitz. De Naam stammt vun den eersten Utsteller, den sweedsch Tüchter un Buer Per Schiller.  

## Beschrieven
Disse Jagdhund wurrd bit 61&nbsp;cm groot un 25&nbsp;kg swoor, lohfarben mit utpräägt swaart Mantel. Dat Hoor sall harsch ween, aber nich to kört un bannig dicht an den Körper liggen. De Ohren sünd hooch ansett, hangend, mit de Vörderkant liggen se an de Kopp an. 

## Verwennen
De Schillerstövare wurrd as Jagd- un Begliedhund bruukt.

## Weblenken

* FCI-Beschrieven Worddokument
Tomáš Petrík

**Tomáš Petrík** (* 31. Oktober 1980 in Modra) is en  slowaaksch Schachspeler. 

Petrík hett dat 16. Memorial vun Antonín Vaculík 2006 in Zlín wunnen. Todem weer he in de Johren 2005 un 2006 slowaaksch Meester. Siet 2008 is he Schachgrootmeester. Petrík nehm mit de slowaaksch Natschonalmannschap an de Schacholympiaden 2006 bit 2018 deel.  

## Privates

Petrík hat sien Informatikstudium an de Comenius-Universität Bratislava mit en Diplomarbeit över Schachengines afslooten.

## Weblinks
* Partien vun Tomáš Petrík bi chessgames.com (engelsch)
Theodore Thomas

**Theodore Thomas** (* 11. Oktober 1835 as *Theodor Thomas* in Esens, Oostfreesland; † 4. Januar 1905 in Chicago, USA) weer en US-amerikaansch Violinist un Dirigent vun düütsch Afstammen.  

Theodor Thomas wurr in Esens boren. Sien Vader weer dort Stadtmusiker. He hett hüm ok Geigenünnerricht geven. Völ Geld harrn se nich un so is de Familie mit annern 1845 in de USA utwannert. Theodor Thomas hett sück denn mit Gelegenheitsjobs un mit bannig Disziplin so nah un nah hooch arbeit. 1854 wurr Thomas Liddmaat vun de New Yorker Philharmonic Society. 1862 hett he denn Karl Anschütz as Dirigent vun dat Orchester ersett, as de körtfristig krank wurr. In dat glieker Johr hett Thomas ok sien eegen Orchester grünnd. 

He is de Grünner vun dat Chicago Symphony Orchestra. 

To sien Ehren wurrn in de Stadt Esens en Straat un en Schoolaula nah hüm nömmt. In de Theodor-Thomas-Straße is en Gedenktafel an de Standoort vun sien Geburthuus anbrocht.

## Born
* Bidrag vun Martin Stolzenau in Sonnerbilaag Friesische Heimat Nr. 19, van 14. Oktober 2010, Anzeiger für Harlingerland.

## Weblenken
* Artikel in dat  Biographisch Lexikon für Ostfriesland 
* Thomas in de Encyclopædia Britannica 11. Uplaag 1911, London (engelsch)
* Theodore Thomas in de Katalog vun de Deutsche Nationalbibliothek
* Personennaamdatei
Waterrohr

En **Waterleitung** oder **Waterpiep** is en Leitung, wat de Form van en holl Rohr hett un wo Water dör transporteert warrt. En Leitung besteiht ut inkelte Röhren, de miteneen verbunnen warrt.

## Materialen
Dat gifft verschedene Stoffen, ut de Waterleitungen maakt warrt, as Kopper, Loot, Polyethen (PE), Polyvinylchlorid, Beton un annere. 

Metall weer un is een wichtig Material för Waterpipen, sünners as dor noch keen Plastik för en Alternativ weer. De inkelt Röhren van de Leitung kann een dör Ringen oder Klemmen tohopenkoppeln oder tohopenlöten.

Waterpiepen ut Swoormetallen warrt hüdigendaags nich mehr in Hüüs anleggt. In ole Hüüs kann een liekers noch welke finnen. Blie is Gift för Minschen en Deerten, wat sik na un na in dat Water löst. Sünners wenn dat Water still steiht, künnt sik dor Bliepartikeln binnen sammeln. Deswegen mutt een alttieds dat Water en beten lopen laten, ehr een dorvun drinken wüll. So löpt dat Water mit dat Blie af un de Leitung warrt dörspölt. Wenn veel Loot binnen dat Water is, denn löppt een Gefohr, sick mit Blie to vergiften.

Blangen Loot is ok Kopper en Metall, wat för Waterpipen bruukt warrt. As Kunststoffen entwickelt weern, weern dor ok Waterleitungen van maakt. De inkelt Kunststoffröhren kann een miteeneen tohopenliemen oder versmölten oder mit sünnere Klemmen verbinnen. 

## Druck
Water weer fröher faken un ok vandaag noch af un an in en Watertoorn spiekert. So warrt en Watervörraat anleggt un de Druck in de Leitungen – de van de Toorn afloopt – blifft jümmer gliek. Dor is en mathemaatsch Proportschoon tüschen de Höögt vun den Toorn un den Druck vun’t Water. All teihn Meters stiggt de Druck üm ruchweg 10 N/cm² (oder 100 kPa). Ümdat de Lüüd nich alltieds en konstante Druck hebbt, sünd Watertoorns roor worrn. Vandaag warrt de Druck mit Pumpen maakt un kann anpasst warren an den Verbruuk van dat Water.
Wölp

En **Wölp** ( **Wülp**, **Welp**) warrt en Jungdeert van Caniden nöömt, sünnerlich van Huushunnen. Sünners wenn de Teev hehr Jungen noch gifft, is de Beteken begäng .

## Geboort
De Drachttied duert bi Hunnen in’t Middel 63 bit 64 Daag. Wenn de Teev en grote Tall Wölpen kriggt, kann se en poor Daag fröher wörpen, wenn se en lütt Worp verwacht, en poor Daag later.

## Phasen binnen de Wölpentied
Wölpen künnt en ünnerscheedlich Gewicht hebben, wenn se boren warrt. Dat hangt dorvan af, wat se to en grote oder en lütte Raaß tohört. Hunnen van lütte Raßen weegt deelwies blots een Pund, Hunnen van grot Raßen bit to 20 Pund. De Hunnen fangt glieks na de Geboort an, an de Titten van de Moder to sugen. Eerst sünd de Wölpen blind un doov. Man se künnt al glieks na de Geboort röken. Mit jemehr Nees söökt se ok jemehr Moder un de anner Leden van den Worp. So na teihn Daag doot de Ogen sück ok na un na apen. Dat duert en poor Daag. De Ohren doot sik na 13 bit 17 Daag apen. 

Wenn de Lütten so bi twee bit veer Weken oolt sünd fangt se an to gnarren, to blaffen, to bieten un to weddeln. De eersten dree Weken in jemehr Leven slaapt un suugt de Wölpen sowat 70&nbsp;% van de Tiet. De Teev gifft jem üm un bi dree bit veer Weken lang den Titt. Dorna fangt de lütten Tähnen van de Wölpen to kniepen an. Se gifft denn jümmers rorer den Titt. So wennt se ehr Jungen dat Sugen aff. De Lütten fangt denn an, Foder to freten. De Wölpen kamt mehr en mehr up jemehr egen Benen to stahn. 

Wenn de jungen Hunnen so üm 8 Weken oolt sünd, warrt se na jemehr tokamen Baas bröcht. In de Tiet van 8 bit 12 Weken is dat Leven van en Wölp sünners op slapen, freten un spelen utricht. Achteran folgt en Periood, in de anfangt sien Charakter uttobilln. De Bregen höört na 12 Weken op to wassen un is denn vull utbillt. Üm un bi 12 bit 16 Weken lööst sik de Wölp jümmer mehr van de Moder af. 

In de Tiet tüschen 6 un 9 Maanden is de Wölp in de Pubertät. De letst Periood, eh de Hunnen utwassen sünd, is de Tiet van’n 9. bit to’n 12. Maand. De lütten Hunnen hebbt dat Beren van en *Teenager*, man höört nu op dat Seggen vun’n jemehrn Baas. Na en Johr warrt en Wölp denn meist blots noch Hund nöömt.
 
## Inkelt Nahwiesen
Montezuma (Oper)

**Montezuma** is en Opera seria in dree Akten. Komponist is Carl Heinrich Graun. Inholt van de Oper is de Nedderlaag van Atzekenkönig Montezuma tegen de spaansch Konquistador Hernán Cortés. Dat fransch Libretto schreev Friedrich de Grote. De König van Preußen, Giampetro Tagliazucchi, överdröög dat Libretto in italieensch. Eerstmaals upföhrt würr de Oper in’t Hoftheater Berlin an 6. Januar 1755. De Titel-Rull singt en Mezzosopran.

In de USA weer de Premiere (in italieensch) an 14. Februar 1983. Spelen dee de  *Associate Artists Opera Company* an’t *Cyclorama Boston Center for the Arts*. In Mai 1988 weer de Premiere van’t fransch Originaal.

De eerst Upnahm van de heel Oper keem ruut in 2008. Dat Dirigat harr Johannes Goritzki. 
Inkelt Stücken ut de Oper würrn al fröher upnahmen. Dor süngen Joan Sutherland, Lauris Elms (Titelrull), Elizabeth Harwood en Joseph Ward, dirigeren dee Richard Bonynge.

## Borns
* Artikel in *The Viking Opera Guide* rutgeven vun Holden (1993)
Tacker

En **Tacker** (ok **Hechter**) sleiht Klammern in twee oder mehr Saken – sünners in Papeer – de op’neen leegt. De Klammer hollt denn de Saken tohopen.

## Tackern (Hechten)
En gewöhnlichen Tacker warrt mit de Hand bedeent en hett en Sleed mit Klammern binnen. En Fedder hollt de Klammern fast. Mit en Handgreep warrt de Fedder entspannt un de Ennen van de vörste Klammer warrt dör de twee Paperen drückt. De Ennen warrt denn an de Ünnerkant ümböögt. 

Veel Tackers künnt dat Butenend van de Klammer na binnen oder na buuten bögen. Vördeel is, wenn een dat Butenend na binnen böögt, dat dat Paper fast sitt. Vöördeel is, wenn een dat Butenend na buten böögt, dat een de Klammer lichter wedderapen maken un de Klammer rutnehmen kann.

## Losmaken
Üm de Paperen wedder ut’neen to maken gifft en Soort van Tang. Mit de Tang nimmt een de Klammer wedder ruut. De Tang grippt ünner de Klammern un böögt se na baven. De Ennen van de Klammer kamt piel na baven to stahn un dat Papeer kann wedder ut’neen maakt warrn.

## Weblenken
Rietsluter

En **Rietsluter**, **Trecksluter** of **Rietversluss** – körtweg seggt de Lüüd ok **Sipper** (vgl. hoochdüütsch * Zipp(er) *) – is en Reedschopp üm twee Ecken van Stoff tohooptodoon. Bruukt warrt dat bi Kledaasch (to’n Bispeel Jacken oder Jeans), bi Bagaasch un annere Taschen, Reedschoppen för’t Campen (to’n Bispeel Telten, Slaapsäck) en mennig anner Saken.

En Rietsluter besteiht ut twee Striepen, de tohoopföögt warrn schöölt. Elk Striep hett en Reeg van Tähnen (ut Metal ooder Plastik). Dör en Schuver warrt de Tähnen tohoopföögt oder wedder vaneen scheedt. 

Utklamüstert hett sik den Rietversluss Whitcomb Judson in’t Johr 1893. De Vörlaag kümmt avers al van sien Swiegersöhn Gideon Sundback.
Peredwischniki

De **Peredwischniki** (russ'sch: передвижники 
dat is in Platt soveel as 
**Wannerers** of **Swarvers** of **Swalkers**) weren een Grupp van russ'sche Kunstschillerers uut dat laat 19st Johrhünnert en dat fröh 20st Johrhünnert. Hehr Kunst warrt to de Stil van de Realismus rekent. Hehr Teel weer, de Kunst dicht bi de Minschen hen to brinen. Derwegen bürgen hehr Schilleriien faken Sozialkritik. 

De Künstlers befünnen, dat in de Kunst, sünners an de Kunstakademie to Sankt Petersburg nich noog Avantgard binnen weer. Se stichten een Sellschopp för Wanneruutstellingen (up russ'sch: *Товарищество передвижных художественных выставок*). Van 1871 bit 1923 möken de Schilleres 48 Uutstellingen in Sankt Petersburg, Moskau, Kiew, Charkow, Kasan, Orjol, Riga, Odessa en anner Städter in Russland. Dorto dat hehr Biller dör de Lannen wannern of swürven, is hehr Naam passlich. Pawel Michailowitsch Tretjakow ünnerstöhn jüm finanziell. Sien Kollektschoon würr later in de Tretjakowgalerie ünnerbröcht. 

Later würr hehr Kunst een Vörbild van de sowjetsch Kunst.

Wichtig Leden van de *Peredwischniki* weren:

* Abram Jefimowitsch Archipow
* Nikolai Nikolajewitsch Ge
* Nikolai Alexandrowitsch Jaroschenko
* Nikolai Alexejewitsch Kassatkin
* Iwan Nikolajewitsch Kramskoi
* Archip Iwanowitsch Kuindschi
* Rafail Sergeevich Levitsky
* Isaak Iljitsch Lewitan
* Konstantin Jegorowitsch Makowski
* Wladimir Jegorowitsch Makowski
* Wassili Maximowitsch Maximow
* Grigorij Grigorjewitsch Mjassojedow
* Ivan Miassojedoff
* Michail Wassiljewitsch Nesterow
* Wassili Grigorjewitsch Perow
* Wassili Dmitrijewitsch Polenow
* Illarion Michailowitsch Prjanischnikow
* Ilja Jefimowitsch Repin
* Konstantin Apollonowitsch Sawizki
* Alexei Kondratjewitsch Sawrassow
* Iwan Iwanowitsch Schischkin
* Walentin Alexandrowitsch Serow
* Dmitri Minajewitsch Sinodi-Popow
* Wassili Iwanowitsch Surikow
* Iwan Petrowitsch Trutnew
* Apollinari Michailowitsch Wasnezow
* Wiktor Michailowitsch Wasnezow
* Wassili Wassiljewitsch Wereschtschagin
* Sergei Arsenjewitsch Winogradow
Mähr

Een **Mähr**, **Töt(e)** of **Stuut** is een Seken van peerachtig Deerten, so as Hiesen, Zebras en Esels. Mähren, de al fahlt hebbt, warrt ook **Töten** nöömt.

## Beschrieven

Mähren sünd mehr in Form van een Veerkant en nich so krachtig buut as Hingsten.  Al glieks nah der Buurt ünnerscheedt sück Hingst en Mähr. De Geslechtsdelen van een Mähr sünd al ünner de Steert sehen. 

## Brunn

Wenn een Mähr hitzig is, denn warrt ook seggt, se paagt, se horst, rosst (of is rossig) of hingst. Hors (ook Ross) en Paag sünd oold Wöörd för een Peerd. 
De Zyklen van de Eierstöck hangt af van de Längd van de Daag. So lang as de Daag lang sünd, warrt een Mähr rossig, dat is van März bit September.  Bi Peer, wat up Stall sünd, kann de Mähr well ook över dat heel Johr pagen. De Natuur maakt dat so, dat de lütt Fahlen in Lent of  Sümmer boren warrt. Denn groit dor veel Foder – in Sünnerheed Grass - för de Tieren up de Wischen.

De Brunn duurt so 7 bit 15 Daag en geböhrt so all dree bit veer Weken. Dor sünd verschillig Teken van de Brunn. Hehr Mieg rükt anners en hehr Geslechtsdeel deit sück apen en dicht. Een rossig Mähr benadert sülven de Hingst. 
Ümdat de Mähr, wenn se sück nich paaren wüll, na de Hingst trappen kann, warrt sümtieds de Achterbeens van de Mähr fastsett. Wenn de Mähr nich drachtig wurrn is, denn warrt seggt, se bleev güst.

## Fahlen

Wenn de Mähr een Twenter warrt, denn kann se Fahlen krigen. Man normaal warrt een Dracht nicht tolasten, ehr de Stuut veer of fief Johrn oold en denn fullwussen is. De Dracht duurt sowat 11 Maanden. Dat Fahlen (Tweeschen  sünd roor)  warrt mehrttieds nachts boren. Nah dat Fahlen warrt de Mähr geern Tööt nöömt. De Tööt gifft hehr Fahl de Tit sowat veer (bi Peer up Stall) bit twölf Maanden (bi Wildpeer). Minschen könnt de Melk ook drinken. Man – föördat een Tööt blots mit Hand mulken warrn kann -  is door bloots een lütt Anbott van Peermelk in de Hannel. Anners as mehrst anner Deerten köönt Stuten ook wedder drachtig warrn, wieltdes se hehr Jung de Tit geeft. Man normaal warrt Mähren too’n höchsten eens in’t Johr deckt.

## Beren

Se sünd faken geruhiger en gehorsamt ook beter dann Hingsten. Man dor sünd ook Uutnamen.

In Heerden van Wildpeer gellt een fast Order. Öller Mähren speelt een wichtig Rull in de Heerd. Een Mähr is de Baas en föhrt de Herd to’n Grasen en Supen. Se drinkt toeerst en gifft de Richt, woneem en wonehr de Heerd loslöppt. De Hingst is tomehrst hinner de Herd en verdefendeert de Heerd tegen Roofdeerten en anner Hingsten.
 
Mähren en Runen köönt tosaam up de Weid wesen. Studien wiest, dat wenn een Mähr dat Leit hett, dat de Peer denn langer rüsten doot en kalmer sünd, as wenn een Ruun de Baas van de Heerd is.
Reederee

Eene **Reederee** is en Transport-Unnernehmen in de Seefohrt un Binnenschipperee. 

## Reeder
Na dat düütsche HGB is en Reeder de Egendömer vun en Schipp, mit dat he in de Seefohrt sien Geld verdenen deit (vgl. § 484 HGB). Reeder kann en Sellschop vun Personen ween, man ok en juristische Person, un ok en Koopmann in'n Sinn vun dat HGB. 

## Partenreederee
In dat HGB steiht unner Reederee blot de *Partenrederee*. Dor hannelt sik dat um en Sellschop bi, wo en Reeg vun Lüde gemeensam en Schipp bedrievt, dat jem tosamen tosteiht. De Lüde bi so'n Partenrederee weert *Mitreeders* nömmt. De Partenrederee is in dat düütsche HGB in de §§ 489 ff beschreven. 

## Linienreederee
*Linienreederee* (ok *Linienreeder*) warrt en Unnernehmen nömmt, wat sik mit de Linienfohrt befaten deit. Liniendeenste gifft dat hüdigendags sunnerlich in de Container-Fohrt, in de Stückgoot-Fohrt un bi de RoRo-Fohrt. De Scheepe, de in'n Liniendeenst insett weert, mütt nich Egendom vun de Reederee ween, för de se unnerwegens sund. En Linienreederee is also nich up jeden Fall ok de Reeder. Veelmehr könnt de Scheepe ok chartert ween. Denn is de Linienreederee also en Charterer. Ganz allgemeen warrt ok vun *Operator* snackt. 

## Upgave vun en Reederee

De Reederee befaat sik dor sunnerlich mit, dat ehr Schipp oder ehre Scheepe utstaffeert, bemannt, unnerholen un insett' weert. Düsse Upgaven (dat Bereedern) könnt ok an en anner Unnernehmen afgeven weern. Dat is denn de so nömmte Verdragsreeder. 

Neven dat Bereedern kann sik de Reederee ok mit dat Befrachten befaten. Man düsse Upgave kann ok an en Schippsmakler överdragen weern. 

## Kiek ok bi
* Beurten
* List vun Reedereen
* Containerschipp

## Literatur
* Herber, Rolf, Seehandelsrecht. Systematische Darstellung, Berlin 1999, Verlag: de Gruyter, ISBN 3-11-016311-X
* ders., Seefrachtvertrag und Multimodalvertrag, RWS-Skript 170, 2.Aufl. 2000, Verlag: RWS, ISBN 3-8145-9170-4
* Puttfarken, Hans-Jürgen: *Seehandelsrecht*, Verlag Recht und Wirtschaft, Heidelbarg 1997, ISBN 3800511711.
* Prüssmann, Heinz; Rabe, Dieter (Bearb.): *Seehandelsrecht: fünftes Buch des Handelsgesetzbuches; mit Nebenvorschriften und internationalen Übereinkommen*, Verlag C.H. Beck, München 2000 (4. Uplage), ISBN 3406455107.
* Creifelds, *Rechtswörterbuch*, 19.Upl. München 2007, Verlag C.H. Beck, ISBN 978-3-406-553929, Stichwoort: Reeder

## Weblenken
*HGB vom Bundesjustizministerium und Juris
* Institut für Seerecht und Seehandelsrecht an der Universität Hamburg
Liu Xiaobo

**Liu Xiaobo** (; Pinyin: Liú Xiǎobō; Mandarin-Utspraak: ljǒʊ̯ ɕjɑ̀ʊ̯pɔ́; * 28. Dezember 1955 in Changchun, Volksrepublik China; † 13. Juli 2017 in Shenyang )) weer en chinesisch Schriever un Dissident. Liu weer Dozent an de Pädagogisch Universität Peking un siet 2003 Präsident vun den  chinesischen PEN-Club vun unafhängig Schrievers.

In‘ Dezember 2008 hett he mit 302 anner Intellektuellen dat in’t Internet verapenlicht Bürgerrechtsmanifest *[[Charta 08|Charta&nbsp;08]]* to‘n Internatschonalen Dag vun de Minschenrechte ünnerstütt un wurr wegen „Untergrabung der Staatsgewalt“ fastnommen. In‘ Juni 2009 wurr offiziell Anklaag tegen hüm erhoben un an‘ 25. Dezember 2009 wurr he to elf Johren Haft veroordeelt.

Liu Xiaobo seet meest bit toletzt in en Gefängnis 500 Kilometer vun to Huus in Peking in de Provinz Liaoning in. An‘ 8. Oktober 2010 wurr bekannt, dat he den Freedensnobelpries 2010 kriegen sall. Övergeven wurrn sull hüm de Pries an‘ 10. Dezember 2010, aber he kreeg kien Utreisegenehmigung.

## Literatur
* Beiling Huang: *Der Freiheit geopfert: Die Biografie des Friedensnobelpreisträgers*, Riva, München 2010, ISBN 978-3-86883-134-4

## Weblenken

## Enkeld Nahwiesen
De Wyk

**De Wyk** (ok: *De Wiek*, hoochdüütsch: *Wyk auf Föhr*, kort: *Wyk*, noordfreesch: *A Wik*, kort: *Wik*, däänsch: *Vyk*) is en Stadt op Föhr, een vun de Noordfreeschen Inseln in Sleswig-Holsteen mit üm un bi 4.400 Inwahners. De Wyk hört to de Kreis Noordfreesland un is ok bekannt as en Kuroort.

## Spraken un Dialekten
In De Wyk snackt de Lüüd Hoochdüütsch, Plattdüütsch (Sleswigsch), Noordfreesch (Fering) un Däänsch (Standarddäänsch, Süüdslewigdäänsch).

## Weblenken

* De Wyk op Panoramio
*  Websteed vun de Stadt De Wyk

## Anmarken un Borns
Waterlinie

Bi en Schipp is de **Waterlinie** de Grenz (oder de Döörsnitt vun dat Schipp an de Grenz) twuschen den Deel vun den Schippsrump unner Water un den Deel dor över. Bi en lieklastig Schipp sunner Slagsiete is de Waterlinie symmetrisch. Wenn de Stabilität vun en Schipp berekent warrt, denn so warrt de natte Deel vun den Rump ok Carène nömmt.
Plimsollmark

De **Plimsollmark** oder **Freebordmark** is en Mark up en Seeschipp. Se gifft an, wat for'n maximalen Deepgang en Schipp hebben draff un dor also mit, wie vull en Schipp beladen weern draff. Ofschoonst dat nich direktemang en Infloot up de Stabilität vun en Schipp hett, gifft en grötter Freeboord amenne doch mehr Sekerheit. De Mark hett ehrn Naam vun den Briten Samuel Plimsoll, de sik duchtig insett hett för de Inföhren vun en Freeboordmark. Dor woll he de Antahl vun Unglücke up See mit överladene Scheepe mit ingrenzen. In de Binnenschipperee gifft dat en Watermark, de mit de Plimsollmark to verglieken is.

Bi Hannelsscheepe liggt de Mark up halve Längde vun dat Schipp, nich wiet af vun den Hööft-Rahmenspant, up beide Sieten vun den Schippsrump, just unner den Deckstreek, wo dat Freeboorddeck mit antekent is.

De Freeboordmark besteiht ut en Ring vun 300&nbsp;mm (12 Toll Buten-Döörmeter. De Streeke sund akraat 25&nbsp;mm (1 Toll) dick. Düsse Ring warrt in'e Waag dörsneden mit en Streek, de 450&nbsp;mm (18 Toll) lang un 25&nbsp;mm breet is. De Böverkant vun den Streek geiht dör de Midden vun den Ring dör.

De Afstand vun de Freeboordmark vun den Deckstreek (Böverkant Streek bit Böverkant Streek) is de *Summerfreeboord*.

## Plimsollmark un Lademark

De Lademarken geevt den ringsten Freeboord an, de tolaten is, un betreckt sik dor up, datt Sööt- un Seewater en unnerscheedlich Spezifisch Gewicht hefft un datt dat in'n Summer un in'n Winter, un denn ok noch in de Tropen sik noch mol verschelen deit. Dat hannelt sik dor um waagrechte Streeke bi. Se sund 230&nbsp;mm lang (9 Toll) un 25&nbsp;mm breet (1 Toll). Se gaht in'n rechten Winkel af vun en 25&nbsp;mm breden, lootrechten, Streek. Düsse Streek is 540&nbsp;mm (21 Toll) vör den Middelpunkt vun den Ring vun de Plimsollmark anbrocht wurrn. Wenn dat nich utdrücklich anners utmaakt wurrn is, denn so gaht de Streeke vun de Lademarken na vörn vun den lootrechten Streek af.

* TF = Freeboord Frischwater (Söötwater) Tropisch,
* F = Freeboord in Frischwater,
* T = Freeboord in tropisch Seewater,
* S = Sommerlademark (Freeboordmark nah Freeboordtüügnis),
* W = Freeboord in Seewater in'n Winter,
* WNA = Freeboord in Seewater in'n Winter in'n Noordatlantik.
Deckstreek

De **Decksstreek** is an Seescheepe en waagerechten Streek vun 300 mm (12 Toll) Längde und 25 mm (1 Toll) Breede. De Deckstreek wiest buten an de Boordwand, wo dat Freeboorddeck liggen deit. He is nödig, um dat Freeboord to meten vun boven bit na de Waterlinie oder bit na de Freeboordmarken.
Arnold Hückstädt

**Arnold Hückstädt** (* 27. Januar 1935 in Köstin) is en Literaturwetenschopper, de sik vör allen mit de plattdüütschen Böker von Fritz Reuter utenannersett.

Hückstädt is 1935 in Köstlin boren un is toeerst in Glasow na School gahn. 1953 hett he sien Abitur in Torgelow maakt. He hett denn an de Universität Griepswoold Germanistik un Nordistik studeert. He weer von 1959 bet 1991 de Baas von dat Fritz-Reuter-Literaturmuseum in Stemhagen. 1976 hett he sien Dokter maakt över dat Thema *Fritz Reuter im Urteil der Zeitgenossen und des zeitgenössischen Schrifttums. Zur Rolle der Reuter-Kritik im Prozeß bürgerlicher Ideologiebildung zwischen 1853 und 1874/75.*

## Priesen

Hückstädt hett 1960 un 1974 den Neebrambörger Fritz-Reuter-Pries kregen un 1991 den Johannes-Gillhoff-Pries wunnen. 2004 hett he den Stemhagener Fritz-Reuter-Pries kregen un 2009 för de Gesamtutgaav von Fritz Reuter sien Breev’ in dree Bannen den Annalise-Wagner-Pries. 2010 hett he för de Gesamtutgaav ok noch den Fritz-Reuter-Pries von de Alfred-Toepfer-Stiftung kregen.

## Warken

* *Fritz Reuter im Urteil der Zeitgenossen und des zeitgenössischen Schrifttums. Zur Rolle der Reuter-Kritik im Prozeß bürgerlicher Ideologiebildung zwischen 1853 und 1874/75.* Dissertation, Rostock 1975
* *Fritz Reuter. Museum, Biographie, Texte.* Fritz-Reuter-Literaturmuseum, Stemhagen 1978
* *Ut Fritz Reuters Läuschen un Rimels.* - Atelier im Bauernhaus, Fischerhuud ca. 1981, ISBN 3-88132-661-8
* *Ut Fritz Reuters Läuschen un Rimels. mit Billers von Theodor Schloepke.* Hinstörp, Rostock 1981
* *Fritz Reuter: Wissenschaftliche Bibliographie zu Leben, Werk und Wirkung.* Fritz-Reuter-Literaturmuseum, Stemhagen 1982
* *Fritz Reuter in Neubrandenburg.* Literaturzentrum, Nigenbramborg 1982
* *Fritz Reuter im Urteil der Literaturkritik seiner Zeit. Rezensionen u. Betrachtungen über d. Werke u. zur Persönlichkeit Fritz Reuters.* Hinstörp, Rostock 1983
* *Rudolf Tarnow. Lebensskizze, Bilddokumente und ausgewählte „Burrkäwers“.* Stemhagen 1984
* *Wenn einer Augen hat zu sehen ... Fritz Reuter; sein Leben in Bildern u. Texten.* Christians, Hamborg 1986, ISBN 3-7672-0921-7
* *Reisen zu Reuter. Erinnerungsstätten in der DDR.* Tourist Verlag, Leipzig 1990, ISBN 3-350-00340-0
* *Rudolf Tarnow - ein Lebensbild aus Mecklenburg. Väl Minschen hett he dat Hart fröhlich makt.* Hinstörp, Rostock 1995, ISBN 3-356-00632-0
* *Auf Fritz Reuters Spuren in Mecklenburg-Vorpommern. Ein Wegweiser zu Erinnerungsstätten.* Hinstörp, Rostock 2006, ISBN 978-3-356-01162-3
* *Bibliografie der Sekundärliteratur zu Fritz Reuter. Leben, Werk und Wirkung.* Fritz-Reuter-Literaturmuseum, Stemhagen 2007, ISBN 978-3-910030-08-4
* *Briefe. Bd. 1. 1827 - 1860.* Hinstörp, Rostock 2009, ISBN 978-3-356-01302-3
* *Briefe. Bd. 2. 1861 - 1866.* Hinstörp, Rostock 2009, ISBN 978-3-356-01338-2
* *Briefe. Bd. 3. 1867 - 1874.* Hinstörp, Rostock 2010, ISBN 978-3-356-01358-0

## Weblinks
* Indrag in de DNB
Bobby Paunetto

**Bobby „Vince“ Paunetto** (* 1944; † 10. August 2010) weer en US-amerikaansch Vibraphonist un Komponist vun den Latin Jazz.

Bobby “Vince” Paunetto is in New York City upwussen un fung ünner den Indruck vun de Musik vun Cal Tjader an, Latin Music to spelen. 1964 kreeg he en Plattenverdrag bi Seeco Records, för sien Debütalbum *El Sonido Moderno* entstunn. Af 1969 studeer he an dat Berklee College of Music, u. a. bi Gary Burton. Nah sien Graduierung 1973 nehm he en tweet Album (*Paunetto’s Point*) up, för dat he ok eegen  Kompositschonen schreev un Rhythmen vun’n Jazz ut sien Tiet un de kubaansche Musik kombineeren dee. Musikers, de mitwarkt hebbt, weern: Tom Harrell, Ronnie Cuber, Andy González, Manny Oquendo un Jerry Gonzalez. 1976 wurr för dat Album för en Grammy nomineert. Nah en wieter Album *Commit to Memory* (1976) wurr bi in dat folgend Johr Multiple Sklerose faststellt. Eerst in de 1990er Johren fung he weer an, uptonehmen, as he noch twee Alben (*Commit To Memory Band - Composer in Public* un *Reconstituted*) verapenlicht hett.
 
## Weblenken
*Nahroop bi  ''chipboaz.com''
* Diskographisch Henwiesen bi Allmusic
Deepgang

De **Deepgang** vun en Schipp gifft an, wie deep dat in't Water liggen deit. Dor hannelt sik dat um den Afstand twuschen de Waterlinie un den deepsten fasten Punkt bi. Dat is faken de Kiel. De Deepgang leggt fast, wo en Schipp överhoop fohren kann, vunwegen datt alle Seen un Ströme en Grund hefft.

Wenn en Schipp swarer beladen warrt, kummt dat deeper in't Water to liggen. De Deepgang nümmt denn to. Um den Deepgang to kuntrulleern, sund up de Siet vun en Seeschipp Deepgangsmarken anbrocht un dorto en Plimsollmark, de den maximalen Deepgang angifft.
Kent Carlsson

**Kent Carlsson** (* 3. Januar 1968 in Eskilstuna, Schweden) is en ehmalger sweedsch Tennisspeler, de sien Karriere vun 1983 bit 1990 gung.

He hett in sien Karriere negen Eenzelturniere wunnen, dorünner as gröttsten Spood 1988 den Titel bi de internatschonal düütsch Tennismeesterschapen an‘ Hamborger Rothenbaum, as he Henri Leconte mit 6–2, 6–1, 6–4 slahn kunn. Sien hööchst Platzeeren in de Tennis-Weltranglist weer de 6. Platz in dat glieker Johr.

He hett sien Karriere 1990 upgrund vun Kneeproblemen upgeven.

## Weblenken
* ATP-Profil (engelsch)
* Sien Daviscup-Statistik (engelsch)
Leine

**Leine** betekent

* Leine, Stroom in Döringen un Neddersassen, de in de Aller münnt,
* Leine, Stroom in Sassen-Anholt, de in de Eine münnt,
* Leine, Stroom in Sassen-Anholt, de in de Helme münnt.
Laurens Hammond

**Laurens Hammond** (* 11. Januar 1895 in Evanston, Illinois, USA; † 3. Juli 1973) is en Geschäftsmann ut de USA ween. He hett de Hammond-Orgel utklambüstert. 

Siene eerste Orgel, de Hammond Modell A, is an'n 24. April 1935 mit de eerste Symphonie vun Johannes Brahms to'n eersten Mol vör de Lüde speelt wurrn. Nipp un nau bekeken, höört de Hammond-Orgel gor nich to de Orgeln to. Se hett gor keen Piepen un funkscheneert uo de Grundlaag vun en Elektromotor, den Hammond utfunnen harr. 

Hammond siene Familie hett vun 1898 bit 1909 in Europa leevt un twaars in Genever, Dresden un Paris. As he torüchkeem na Amerika konn Hammond nich bloß Engelsch, man ok Düütsch un Franzöösch leifig snacken. He studeer an de Cornell University un hett sien Afsluss 1916 kregen. 

Achternah is he na Detroit umtrocken un hett dor för de *Gray Motor Company* arbeit'. Dat weer en Bedriev, de Motoren för de Marine herstellen dö. 1920 hett he dor de Klock mit en sinnigen Feddertog utfunnen. Dat hett em so veel Geld inbrocht, datt he siene Firma verlaten konn. He güng denn na New York un hett dor in Privatarbeit wieter an Motoren un annere Saken rumtüdelt un hett an'n 19. Januar 1934 dat Patent för de Hammond-Orgel anmellt. Alltohopen hett Hammond in sien Leven 110 Patente kregen.
Stückgoot

**Stückgoot** is in de Logistik allens, wat *an'n Stück* transporteert warrt. 
## De Begreep
### Wie dat Stückgoot afgrenzt warrt
*Stückgoot* meent in de Logistik allens, wat sik *an'n Stück* hen- un herfohren lett, as Kisten, beladene Paletten, Maschinen oder Deele vun Anlagen, Kavel-, Papeer- oder Blickrullen un Fatten. De internatschonale Naam för so'n Transport-Eenheit is *[[Kollo]]* (Mehrtahl: *Kolli*). Keen Stückgoot is allens, wat fleten deit, as Eerdööl, oder Gas, wat sunner egen Tank oder Buddel direktemang in de Transportfohrtüge rinpumpt warrt. Sand, Köhle, Koorn un annere Faststoffe sund Schütt- oder Suuggoot, wenn se nich verpackt sund. 

De Wöer *Stückgoot* un *Sammelgoot* weert faken overeen (synonym) bruukt. Man Sammelgoot meent an un for sik worraftig, datt sik dat dor um Stückgoot bi hannelt, dat eerst mol tohopensammelt warrt, dormit de Frachtruum beter utnützt weern kann un sik de Transport beter lohnen deit. 

### Transport vun Stückgoot
Stückgoot kann up Pritschenwagens, Lastwagens, in Containers oder in'n Laderuum vun en Fleger transporteert weern. Sunnerliche Transportboxen sund dor nich for nödig. 

Fröher is Stückgoot sunnerlich up Stückgootscheepe un, vun de Iesenbahn, in Stückgootwaggons up Reis gahn. Hüdigendags weert meist blot noch Containers bruukt. De könnt in ganz verschedene Fohrtüge eenfach hen- un herbröcht weern.
Zwei Frauen

**Zwei Frauen** betekent

* *[[Zwei Frauen (Mulisch)|Zwei Frauen]]*, Roman vun Harry Mulisch ut dat Johr 1975,
* *[[Zwei Frauen (Hellmann)|Zwei Frauen]]*, Roman vun Diana Beate Hellmann ut dat Johr 1989,
* *[[Zwei Frauen (1911)|Zwei Frauen]]*, Film mit Henny Porten ut dat Johr 1911,
* *[[Zwei Frauen (1938)|Zwei Frauen]]*, Film von Hans H. Zerlett ut dat Johr 1938,
* *[[Zwei Frauen (1989)|Zwei Frauen]]*, Film von Carl Schenkel ut dat Johr 1989.
Didier Mouron

**Didier Mouron** (* 3. Juli 1958 in Vevey) is en ut de Swiez stammend kanaadsch Bleestift-Künstler. Tosommen mit sien Fru un den gemeensam Söhn leevt Didier Mouron up deren Appaloosa-Ranch bi Québec. 

## Warken (Utwahl)
* 1985 *La Marée Descendante* 
* 1985 *Rencontre avec Déméter* 
* 1992 *Toujours en Vie* 
* 2005 *Le Jugement de Pâris*
* 2005 *Paroles de Jesrad* 

## Literatur
* Didier Mouron: *Editions Artal*, Swiez
* *Des mots, des images*, Editions Primavesi, Kanada

## Weblenken
* Offiziell Websteed vun Didier Mouron
Richard Errett Smalley

**Richard Errett Smalley** (* 6. Juni 1943 in Akron, Ohio; † 28. Oktober 2005 in Houston, Texas) weer en US-amerikaansch Chemiker un Nobelpriesdräger.

## Leven
Smalley weer Perfesser an de Rice University in Houston, Texas. 1996 wurr Smalley, en vun de Pioniere up dat Feld vun de Nanotechnologie, tosommen mit Robert Floyd Curl un Harold Walter Kroto för Opdecken vun de Fullerene mit den Nobelpries för Chemie uttekent. Würdigt wurrn de dree Forscher för dat Opdecken vun en nee Form vun dat Element Köhlenstoff. Wegen de Ähnlichkeit mit de Kuppelbauwarken vun de Architekt Richard Buckminster Fuller hebbt se dat Molekül den Naam Buckminsterfulleren geben, dat in Körtform ok «bucky balls» nömmt wurrd.

Richard Smalley is in en Klinik an Krebs storven.

## Weblinks
*  Autobiografie up de Siet vun de Nobelpries (engelsch)
* Nahroop von Scientific American (engelsch)
* Smalley in de Katalog vun de Deutsche Nationalbibliothek
Oswald Freisler

**Oswald Freisler** (* 29. Dezember 1895 in Hameln; † 4. März 1939 in Berlin) weer Jurist während de Diktatur vun de Natschonalsozialismus. 

## Leven

Sien Vader weer de ut Klantendorf (hüüd Kujavy), Bezirk Neutitschein in Mähren stammend Diplom-Ingenieur Julius Freisler; sien Moder, Charlotte Schwertfeger, stamm ut Celle. Freisler hett in Aaken un Kassel dat Gymnasium besöcht, wo he 1914 sien Abitur makt hett. He studee in Kiel, Frankfort a.M. un Chöttingen Rechtswetenschapen. In’ Februar 1924 hett he tosommen mit sien Bröer Roland Freisler in Kassel en Afkaatskanzlee apen makt. 

Freisler is 1927 in de NSDAP intreden un weer Liddmaat vun den NS-Juristenbund, af 1933 deren Goführer in Kassel un Liddmaat vun de Akademie für Deutsches Recht. 1933 wurr he Präsident vun de Afkaatskammer in Kassel. 1936 övernehm he de Praxis vun den jöödschen Afkaat Johannes Werthauer in Berlin.

In’ Updrag vun de kathoolsch Kark övernehm Freisler 1937 de Verteidigung vun dree Mitangeklagten in’ Prozess tegen Joseph C. Rossaint un kreeg för de dree en Freespröök rut, wat sien Partei gor nich gefallen dee. De Propagandaminister Joseph Goebbels hett denn dorför sörgt, dat Hitler hüm persöönlich ut de NSDAP utsluuten dee. 1939 hett Freisler sück sülvst umbrocht, as tegen hüm wegen Unregelmatigkeiten bi de Verteidigung wegen Devisenvergahns anklaagt Direkter vun en Versekerungssellschap ermiddelt wurr. 

## Verapenlichung
* *Das System der Ehrenstrafen in der deutschen Vergangenheit und im geltenden Recht und die Frage nach seiner Existenzberechtigung*, Chöttingen [1921], Rechts- und staatswissenschaftliche Dissertation van’ 1. November 1920

## Enkeld Nahwiesen


## Literatur
* Gert Buchheit: *Richter in roter Robe. Freisler, Präsident des Volksgerichtshofes*, München (List) 1968 (S. 12-3, 276-8)
*Kurzbiografie bei: Werner Schubert, ,Werner Schmid, Jürgen Regge: *Akademie für deutsches Recht, 1933-1945: Protokolle der Ausschüsse*, Band 3, Familienrechtsausschuss, Band 3, S. 43

## Weblenken
* Litaratur vun un över Oswald Freisler in de Katalog vun de Deutsche Nationalbibliothek
* Personannaamdatei
Chris O’Donnell

**Chris O’Donnell** (* 26. Juni 1970 in Winnetka, Illinois ) is en US-amerikaanschen Schauspeler.

## Leven un Wark
As Kind al harr O’Donnell mit dat Showgewarf to doon, as he in’t Öller vun 13 Johren as Model arbeit hett. En wieteren Schritt op sien Loopbahn weern enige Warffilmen, as to’n Bispeel en Spot för McDonald’s. In Hollywood is he mit sien eerste Rull in *Men Don’t Leave* opfallen. In de Johren dorna hett he in eenige grote Hollywood-Produkschonen mitspeelt, as ton Bispeel *Batman Forever* oder de John-Grisham-Verfilmen *The Chamber*.

Na den Film *Batman & Robin*, de kommerziell keen Spood bröcht hett, hett sik O’Donnell eerst mol en Poos nahmen, üm sik mehr üm sien Familie to scheren. QAn’n 19. April 1997 hett he Caroline Fentress to Fro nahmen, mit de he fief Kinner hett. Sien Filmpoos hett O’Donnell nütt, üm in New York City Theater to spelen. He weer dor in dat Stück *The Man Who Had All The Luck* vun Arthur Miller to sehn.

In de Filmbiografie över den Sexualforscher Alfred Kinsey harr he enen vun sien opstunns letzten Rullen. De Film weer ok vun de Kritik good opnahmen. Dorna harr he Gastrullen ü.a. in de US-amerikaanschen Krankenhuusreeg *Grey’s Anatomy* un in de Sitcom *Two and a Half Men*.

Siet September 2009 is O’Donnell as Hööftdorsteller in de Krimi-Reeg *NCIS: Los Angeles* op den US-Senner CBS to sehn. Dorbi hannelt sik dat üm en Aflegger un de Feernsehreeg *Navy CIS*, in de O’Donnell en Gastrull harr in en Backdoor-Pilot, in den dat ne’e Team inföhrt worrn is.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
O’Donnell weer bit hüüt (Stand: November 2010) söven mol för Filmpriesen vörslahn, dorünner ok för den *[[Golden Globe]]* as *[[Golden Globe Award/Best Nevendorsteller|Best Nevendorsteller]]* för *Scent of a Woman*. Wunnen he he dree Priesen:
* 1993: den *[[CFCA Award]]* in de Kategorie *Meistverspreken Schauspeler* för *Scent of a Woman*
* 1994: den *[[ShoWest Award]]* in de Kategorie *Männlich Star vun morgen*
* 1998: den *[[Blockbuster Entertainment Award]]* in de Kategorie *An’n leefsten sehn Nevendorsteller* för *Batman & Robin*

## Weblenken
*
Twenty-foot Equivalent Unit

**Twenty-foot Equivalent Unit** (afkört' *TEU*, düütsch *Standardcontainer*) is en internatschonale Standard-Eenheit to'n Tellen vun verscheden grote Containers un to'n Faststellen, woveel Containers up en Schipp passt un woveel Umslag en Containerterminal hett. En 20-Foot-Container bedutt een TEU, en 40-Foot-Container sund twee TEU. Man de 40-Foot-Containers weert ok mit de egene Eenheit FEU (*Forty-foot Equivalent Unit*) meten.
De Container-Maate sund normt. En 20-Foot-Container is 6,058 Meter lang un 2,438 Meter (8 Foot) breed. 

 

## Kiek ok bi
* Feederschipp
* Containerschipp
* Container

## Belege
De Informatschonen to düssen Artikel stammt to'n groten Deel ut: 

* Office for Official Publications of the European Communities (Hrsg.): *Glossary for transport statistics.* Third edition, Luxemburg&nbsp;2003, ISBN 92-894-4942-X, Seite&nbsp;85 (PDF, engl.; 790&nbsp;KB).
Cellguides

**Cellguides**, up Platt *Zellen-Föhrers* sund hoochkante Schenen in den Buuk vun en Containerschipp.Se schöllt de Containers in en ehre Positschoon holen un bi dat In- un Utladen „föhren“. Bi de so nömmten Open-Top-Containerscheepe sund düsse Schenen ok över dat Grootdeck noch anbröcht, man ok normole Containerscheepe hefft faken enkelte Zell-Stellen an Deck. 

## Born
*Cellguides beschreven up de Siet vun den GDV afropen 5. August 2009
Flat Rack

Dat **Flat Rack** (nt.) is en Container, de blot vörn un achtern (an'e Steernsieten) en Wand hett. De Sietenwänn un dat Dack fehlt. Dat gifft Flat Racks in de Standardgrötte vun 20 oder 40 Foot un ok in de Maate vun en High-Cube-Container. Bruukt weert Flat Racks för Stückgoot, datt nich in en normolen Container rinpassen deit. De Packstücke, tomeist sund dat Kisten, weert up dat Flat Rack fastmaakt. De statische Bruuklast vun 40-Foot-Flat-Rack-Containers liggt hüdigendags bi 50.000 kg. Dor weert Flat Racks ok as „künstliche Decks“ up Vullcontainerscheepe um bruukt, wenn groote un swaare Maschinendeele transporteert weern mütt. 

De Reederee nümmt för de Frachtkosten en Toslag un ok de Insatz vun dat Flat Rack an sik kost Geld. Düsse Kosten sund Deel vun de Frachraat. Flat Racks, Open Top Containers un Küll-Containers weert ok „Spezial-Equipment“ (Spezial-Reedschop) nömmt. Leddige Flat Racks sund meist blot in de Seehabens to kriegen, wenn se in en Binnenhaben bruukt weert, mütt se dor, gegen Geld, henbröcht weern.
Kreis Noordfreesland

De **Kreis Nordfreesland** (, , ) is een Kreis in Sleswig-Holsteen un ook de nöördlchste Kreis in Düütschland. Dat Kreisrebeed het sienen Namen na noordfreesche Minnerheid, de hier leevt. Ook de däänschen Süüdsleswiger leevt as ene Minnerheid in dat Kreisgebeed. De Minschen in den Kreis snackt traditschonell bet to fiev Spraken (Plattdüütsch, Hoogdüütsch, Däänsch, Süüdjüütsch un Noordfreesch), so dat Noordfreesland för de sprakenriekste Kreis in Düütschland tellt. 
## Geografie
De Kreis liggt noorden de Eidermünn an de Westküst vun Sleswig-Holsteen direkt an de Noordsee. Nich bloot dat Fastland an de Westküst, man ook de Noordfreeschen Eilannen un Halligen in dat oold Uthland in de Noordfreesch Waddensee hören to de Kreis. In’n Noorden bild de Wiedau un de Süderau de Grenz na Däänmark, in’n Oosten löpt  Grenz na de Kreis Sleswig-Flensborg grov langes de Treen un in’n Süden deelt de Eider Noordfreesland un de Kreis Dithmarschen.

De nöördlichste Deel up dat Eiland Sylt bi den Elenbagen is de nöördlichste Punkt in Düütschland.
## Rebeet
Dat Rebeet weer fröher (bit 1864) Deel van dat oold Hertogdom Sleswig. In’t Süüd scheedt de Eiderstroom de Kreis Noordfreesland van de Landkreis Dithmarschen. In’t Noord warrt de Kreis dör de Däänsch-Düütsch Grens afscheedt. To Oost van de Kreis Noordfreesland liggt de Landkreis Sleswig-Flensborg. Deelwies löppt de Grens tüschen de beid Kreisen langs de Treen, dat's een Nevenstroom van de Eider. To West liggt de Noordsee. De Eilannen en Halligen in de Noordsee höört ook bi de Kreis Noordfreesland - uter Helogland, dat behöört to de Landkreis Pinnbarg. Städter van Belang binnen de Kreis sünd Niebüll (nfr. *Naibel*), Tünn (nfr. *Taning*, hdt. *Tönning*) en Husum (nfr. *Hüsem*). Husum is de Kreisstadt, wor de Kreisadministratschoon in sitt. 

De Kreis spreedt sick över 2.048,61 km², över Masch en Geest. In 2010 harr de Landkreis 166.000 Inwahners. Up jed km² levt denn so 81 Inwahners.

## Talen
In Noordfreeslaand warrt veer Talen praat, de offitschell good kannt sünd: Noordfreesch, Düütsch, Plattdüütsch, Däänsch. Spraken warrt Standard-Däänsch en de Dialekt *[[Sønderjysk]]*.

## Weblenken
* Offitschell Websteed van de Kreis Nordfreesland
György Kulin

**György Kulin** (* 28. Januar 1905 in Nagyszalonta; † 22. April 1989 in Budapest) weer en ungaarsch Astronom.

He hett insgesamt 21 Asteroiden opdeckt un is Mitopdecker vun den Kometen C/1942 C1 (Whipple-Bernasconi-Kulin).

## Weblenken
* Kulin György emlékoldal (Erinnerung an György Kulin) – Websteed to sien 100-johrigen Geboortsdag mit Biller, Videos, Sounds un vullstännige Biografie (ungaarsch).
Geneviève Bujold

**Geneviève Bujold** (* 1. Juli 1942 in Montreal) is en franko-kanaadsche Schauspelersche. 

## Leven un Loopbahn
Bujold hett twölf Johren an en kathoolsche School ünner strenge Optucht tobröcht un güng denn na’t *Conservatoire d’art dramatique de Montréal*. Ehr Schauspeelutbilln weer klassisch frankophil, wat in ehrn Fall dorto föhrt hett, dat se mit en Theatergrupp na Paris gahn is. Dor is se för’n Film opdeckt worrn. 

Ehr Filmdebüt harr Bujold in’t Johr 1963 in den Film *Amanita Pestilens*, den eersten längeren Film vun René Bonnière. In de 1960er Johren harr se eenigen Spood in’t franzöösche Kino un hett Filmen dreiht ünner Lüüd as Alain Resnais, Philippe de Broca un Louis Malle. In de Hollywood-Produkschoon *Anne of the Thousand Days* vun 1969 hett se de Titelrull vun de Anne Boleyn speelt un is dorför mit den *Golden Globe* uttekent worrn un weer sogor för’n *Oscar* nomineert. Se hett dorna in vele wietere Filmen speelt.

1971 hett se vun ehr Rull in den Film *[[Mary, Queen of Scots]]* torüchpeddt, de se vörher toseggt harr. Dat Studio hett ehr dorophen op 750.000 US-Dollar Schadensutgliek verklaagt. Acht töög Bujold 1978 op sik, as se as een vun de eersten Fronslüüd de Hööftrull in en Actionfilm, neemlich den Medizin-Thriller *Coma* vun Michael Crichton speelt hett. Mitt vun de 1990er Johren is se na wenige Dreihdaag ut de Feernsehreeg *[[Star Trek: Voyager]]* utscheedt un hett de Hööftrull ehr Kollegin Kate Mulgrew överlaten.

Se weer vun 1967 bit 1973 mit den Filmspeelbaas Paul Almond verheiraat un hett mit em en Söhn, Matthew Almond.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
De Schaupelersche weer bit hüüt (Stand: November 2010) för 21 Filmpriesen vörslahn, dorünner ok eenmol för den *[[Oscar]]* in de Kategorie *[[Oscar/Best Hööftdorstellerin|Best Hööftdorstellersche]]* för ehr Rull in *Anne of the Thousand Days*. Dörteihn Utteken hett se bit hüüt wunnen, dorünner:
* 1966: den *[[Suzanne Bianchetti Award]]*
* 1968: den *[[Kanaadsch Film-Pries|Kanaadschen Film-Pries]]* in de Kategorie *Best Hööftdorsteller* för *Israel*
* 1970: den *[[Golden Globe]]* in de Kategorie *[[Golden Globe Award/Best Hööftdorstellerin – Drama|Best Hööftdorstellersche – Drama]]* för *Anne of the Thousand Days*
* 1970: den *[[Kanaadsch Film-Pries|Etrog]]* in de Kategorie *Best Hööftdorstellersche* för *Act of the Heart*
* 1988: den *[[LAFCA Award]]* in de Kategorie *Best Nevendorstellersche* för *Dead Ringers* un *The Moderns*
* 2002: den *[[Chloe Award]]*
* 2003: den *Pries för’t Levenswark* vun’t *[[Queens Film Festival]]*

## Weblenken
* 
* Indrag in de Canadian Film Encyclopedia
ÖDP

**ÖDP** is afkört för

* Ökoloogsch-Demokraatsche Partei, politische Partei vun Düütschland,
* Özgürlük ve Dayanışma Partisi, politische Partei vun de Törkie.
Elmer Bernstein

**Elmer Bernstein** (* 4. April 1922 in New York City; † 18. August 2004 in Ojai, Kalifornien) weer en US-amerikaanschen Filmmusik-Komponist.

## Leven un Wark
Bernstein hett sien Schooltiet an de *Walen School* afleggt un hett dorna en Studium an de New York University opnahmen. In’n tweeten Weltkrieg deen he in’t *US Army Air Corps*. Sien Loopbahn as Komponist füng an mit Musik, de he för Radiosennen un Dokumentarfilmen maakt hett. In’t Johr 1950 is he na Hollywood togen un füng dor an, an Filmmusiken to arbeiten.

Sien eerstsen Film weer 1951 de britische Produkschoon *Saturday’s Hero*. Twee Johren later weer he an den 3D-Film *Robot Monster* bedeeligt, in den George Nader de Hööftrull speelen de. at glieke Johr is ok de Produkschoon *Cat-Women of the Moon* entstahn.

Wat bekannter worrn is he 1955 mit de Musik to de Western-Reeg *Gunsmoke* (dt.: *Rauchende Colts*) un kreeg noch dat glieke Johr den Opdrag, Otto Preminger sien Drogen-Drama *The Man With the Golden Arm* to vertoonen, mit den Frank Sinatra unvermodens Spood haar. He weer bit dorhen vör allen blots as Singer bekannt wesen. Disse Musik as ok de vun de nafolgen Produkschonen as *The Ten Commandments* un sünners *The Magnificent Seven* gellt vundaag as Klassikers.

Sien Samtwark ümfaat mehr as 200 Musikwarken, för de he ölven mol aleen för den *[[Oscar]]* nomineert weer. Wunnen hett he em aver blots eenmol. Mit en Konzert in de Londoner Royal Albert Hall hett he an’n 14. August 2001 sien 50-johrig Jubiläum as Filmmusik-Komponist fiert. Mit sien Naamsvedder Leonard Bernstein weer he goot befrünnt, man verwandt weern de beiden nich. Af un to hett he mit sien Söhn, Peter Bernstein, tohopenarbeit, de ok Filmmusiken komponeeren deit.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Bernstein is mehr as föfftig mol för Filmpriesen vörslahn wesen, dorünner ölven mol för den *[[Oscar]]*. Wunnen hett he 26 Priesen, as to’n Bispeel:
* 1963: den *[[Golden Globe]]* in de Kategorie *[[Golden Globe Award/Best Filmmusik|Best Filmmusik]]* för *To Kill a Mockingbird*
* 1964: den *[[Emmy]]* in de Kategorie *Rutragen Leistung bi’t Kompneeren vun Musik för’t Feernsehn* för *The Making of the President 1960 *
* 1967: den *[[Golden Globe]]* in de Kategorie *[[Golden Globe Award/Best Filmmusik|Best Filmmusik]]* för *Hawaii** 1968: den *[[Oscar]]* in de Kategorie *[[Oscar/Best Filmmusik|Best Filmmusik]]* för *Thoroughly Modern Millie*
* 1990: den *Pries för’t Levenswark* vun de *[[ASCAP Film and Television Music Awards]]* 
* 1998: den *Pries för’t Levenswark* vun’n *[[Joseph-Plateau-Filmprijs]]*
* 2000: den *[[ASCAP Award]]* in de Kategorie *Top Box Office Films* för *Wild Wild West*
* 2001: den *Pries för’t Levenswark* vun de *[[World Soundtrack Awards]]*
* 2003: den *[[PFCS Award]]* in de Kategorie *Best Filmmusik* för *Far from Heaven*
* ??: sien Steern op’n *[[Walk of Fame]]*

## Weblenken
* 
* Offizielle Websteed
* Elmer Bernstein – En Naroop