Astat

**Astat** IPA: asˈtaːt (vun’t gr. άστατος: „unbestännig, wackelig“) is en radioaktiv Element mit dat Atomteken **At** un de Atomtall 85. In’t Periodensystem steiht dat in de 7. Hööftgrupp un tellt dormit to de Halogenen. Astat is en natürlich Verfallsprodukt vun’t Uran. Bekannt sünd vun’t Astat üm un bi twintig Isotopen, de aver all radioaktiv sünd. De längste Halfweerts hett 210At mit 8,3 Stünnen.

## Historie
As Dmitri Mendelejew in’t Johr 1869 sien Periodensystem opstellt hett, segg he vörrut, dat dat noch eenige Elementen geven müss, de noch nich opdeckt weern. Een dorvun schüll de Steed ünner dat Jod innehmen, dat in’t Vörfeld as Eka-Jod betekent weer. Eenige Wetenschopplers hebbt in de Tiet dorna versöcht, dit Element to finnen. Jede harr sien egen Vörstellen,w oans dat ne’e Element heten schüll.

Fred Allison hett 1931 seggt, dat he mit sien Mitarbeiters dat fehlen Element an’t Alabama Polytechnic Institute (de hüütige Auburn University) opdeckt harr. Se hebbt em den Naam *Alabamine* geven Dat weer aver nich mööglich jemehr Opdecken to bestätigen, un later hett sik dat sogor as verkehrt rutstellt.

Op de Söök na en Liddmaat vun de Thorium-Familie weer de Chemiker De Rajendralal Mitra, de 1937 in Dhaka in Bangladesch (dormols *Britisch-Indien*) glieks twee ne’e Elementen opdeckt hett. Dat eerste (Eka-Jod) hett he *Dakin* nöömt, wohrschienlich na de engelsche Beteken *Dacca* för de Stadt Dhaka, dat annere nöömt he *Gourium*. Man, keen vun de beiden Opdecken künnen bestätigt warrn.

De Naam *Helvetium* is vun den Swiezer Chemiker Walter Minder vörslahn worrn, as he 1940 de künnig möök, dat he dat Element 85 opdeckt harr. Man, twee Johr later änner he sien Vörslag na *Anglohelvetium*.

Wohrhaftig nawiest warrn künn dat Opdecken vun’t Astat to’n eersten mol in’t Johr 1940 dör de Wetenschopplers Dale Corson, Kenneth MacKenzie un Emilio Gino Segrè, de dat in de University of California künstlich dör Bescheten vun Wismut mit Alphadeelken tüügt hebbt.

Dree Johren later künn dat kortlevige Element (dorvun ok de Naam *Astat*) vun Berta Karlik un Traude Bernert as Produkt vun den natürlichen Verfall vun Uran nawiest warrn.

## Winnen un Dorstellen
Astat warrt dör Bescheten vun Wismut mit Alphadeelken in’t Energierebeet vun 26 bit 29&nbsp;MeV produzeert. Dorbi kriggt een de Isotopen At-209 bit At-211 vergliekswies, de en vegliekswies lange Halfweertstiet hebbt. De warrt denn in’n Stickstoffstroom bi 450 bit 600&nbsp;°C sublimeert un an en köllten Platinschiev afscheedt.

## Egenschoppen
Mit Help vun de Massenspektrometrie is nawiest worrn, dat sik dit radioaktive Element  cheemsch jüst so as annere Halogenen verholen deit, sünners as dat Jod. To’n Bispeel sammelt sik dat in de Schilddrüüs an, is aver noch metallscher as dat Jod. Forschers an’t Brookhaven National Laboratory hebbt Experimenten to’n Identifizeeren un Meten vun elementare cheemsche Reakschonen maakt, de ok mit Astat to doon harrn.

## Bruuk
Orgaansche Astatverbinnen deent in de Nuklearmedizin to’n Bestrahlen vun böse Tumoren. Astat-Isotopen sünd wegen jemehr korten Halfweertstiet to’n Markeeren vun de Schilddrüüs egent, wenn se in’n Lief opnahmen warrt. Dat Element riekert sik dor an un warrt ok in de Lebber spieket.

## Verbinnen
Vunwegen de lütten Mengden vun Astat künnen de cheemschen Egenschoppen bit nu blots dör Tracerexperimenten faststellt warrn. Se sünd vergliekbor mit de vun’t Jod, is aver as Oxidatschoonsmiddel nich so stark. Bit nu künnen verschedene Astatiden, Interhalogenverbinnen un orgaansche Verbinnen nawiest warrn. Ok de Anionen vun de tohören Suerstoffsüren sünd bekannt. In’n Vergliek to de annern Halogenen hett Astat en elektropositiveren Charakter un warrt vun Sölver dorüm blots unvullstännig utfllt. Man, dorför gifft dat dat komplexstabiliseerte Kation At(Py)2 (Py=Pyridin), so dat Astat ok kathoodsch afscheedt warrn kann. Nawiest worrn is ok dat Hydrid Astatwaterstoff HAt. In de technischen Chemie speelt dat Element aver keen Rull.

## Sekerheit
En Inorden vun Astat na de Gefahrstoffverornen gifft dat nich, vun wegen dat de blots de cheemschen Gefahren tosamenfaten deit. De speelt gegenöver de Gefahr dör de Radioaktivität aver blots en ünnerordente Rull. Un dat gellt ok blots denn, wenn en Stoff in en utrecken grote Mengde vörliggt.

## Borns


## Weblenken