open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wohlendörp

**Wohlendörp** () is en Dörp in de Gemeen Rethen (Samtgemeen Rethen) in’n Landkreis Heidkreis, Neddersassen.

## Geografie

De Oort liggt direkt an’e Aller. Dat Water ut dat Rebeed flütt in’n Westen över’n Schipsegraven in de aller un in’n Oosten över de Wölpe. Dat Land, dat güntsied de Aller liggt un ok mit to de Feldmark von Wohlendörp höört, liggt in dat Naturschuulrebeed Allerschleifen twüschen Wohlendörp un Hülsen.

De Naveröörd sünd Lütjen Hüßel in’n Noorden, Groten Hüßel in’n Noordoosten, Olenwahlje in’n Oosten, Kerkwahlje un Rethen in’n Süüdoosten, Olendiek, Risch un Horst in’n Süüdwesten un Donnerhorst un Hülsen in’n Noordwesten.

## Historie

In’n Eersten Weltkrieg sünd söss Soldaten ut Wohlendörp fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 14.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Rethen in’n Kanton Rethen höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1850 to dat Gericht Wahlje tohöört. As dat Gericht oplööst worrn is, hett dat von 1850 bet 1859 to de Huusvaagdie in dat Amt Rethen höört un denn von 1859 bet 1885 to dat Amt Ahlden. Na 1885 weer dat in’n Kreis Fambossel, de 1977 mit’n Kreis Soltau to’n Landkreis Soltau-Fambossel tohoopgahn is. 2011 hett düsse Landkreis den ne’en Naam Landkreis Heidkreis kregen.

De Oort is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Rethen worrn.

### Inwahnertall

: * mit Olendiek, Risch un Wohlkenhütt

### Religion

Wohlendörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Marienkark in Rethen.

För de Kathoolschen is de St.-Josef-Kark in Veern tostännig.

In de Neegd von Wohlendörp liggt ok de Jöödsche Karkhoff von Rethen, de von 1851 bet 1891 bruukt worrn is.

### Börgermeesters

## Kultur

In Wohlendörp steiht en Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’.

## Weertschop un Infrastruktur

För Wohlendörp is de freewillige Füürwehr Rethen mit tostännig.

### Verkehr

Von Wohlendörp löppt de Kreisstraat 111 in’n Süüdwesten an de K&nbsp;112. De K&nbsp;112 münnt an de sülve Steed denn in de Landsstraat 200. In de anner Richt föhrt de K&nbsp;112 in’n Noordwesten na Donnerhorst, Hülsen un Wessen. De L&nbsp;200 wedder geiht in’n Westen över Horst un Hämelhusen na Eestrup an de Bundsstraat 215 un in’n Oosten na Rethen an de B&nbsp;209. De B&nbsp;209 löppt in’n Noordoosten över Groten Eisderp un Kerkboitzen na Wasra un in’n Süüdwesten na Heemsen.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 27 Wasra-West liggt so 16 Kilometer in’n Noordoosten von Wohlendörp an de B&nbsp;209.

De nächste Bahnhoff is so bi negen Kilometer wied weg in’n Westen de Bahnhoff Eestrup an de Bahnlien Wunsdörp–Bremen. Von 1903 bet 1966 hett dat ok Personenverkehr op de Allerdaalbahn geven. De Bahnhoff Rethen leeg in düsse Tied twee Kilometer in’n Süüdoosten.

## Footnoten
Lüttjen Zähln

**Lüttjen Zähln** () is en Dörp in de Gemeen Kerklinneln in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Kerklinneln höört de Oort to de polietsche Oortschop Zähln.

## Geografie

De Oort liggt op de Linnelner Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över’n Schmobeek na’n Gohbeek hen af.

De Naveröörd sünd Karkwals in’n Noorden, Wittenmoor un Groten Zähln in’n Noordoosten, Schepinkel un Bennbössel in’n Süüdoosten, Brouk un Schmomöhlen in’n Süden, Lüttjen Linneln in’n Süüdwesten, Brammer un Kreepm in’n Westen un Rahnhorst un Süderwals in’n Noordwesten.

## Historie

In’n Eersten Weltkrieg sünd 15 Soldaten ut Lüttjen Zähln un Groten Zähln fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 15.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Kerklinneln in’n Kanton Veern höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Kerklinneln in dat Amt Veern tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem to’n ne’en un grötteren Kreis Veern tohoopgahn is.

De Oort is siet dat 19. Johrhunnert Deel von de Gemeen Zähln, de an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Kerklinneln worrn is un dor nu en Oortschop billt.

### Inwahnertall

### Religion

Lüttjen Zähln is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Petrus-Kark in Kerklinneln.

För de Kathoolschen is de St.-Josef-Kark in Veern tostännig.

De Oort hett en egen Karkhoff, de op halven Weg twüschen Lüttjen Zähln un Groten Zähln liggt.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht op’n Karkhoff Zähln.

### Verenen

De Schüttenvereen Zähln is 1896 grünnt worrn.

## Weertschop un Infrastruktur

För Groten Zähln is de freewillige Füürwehr Zähln tostännig, de 1949 grünnt worrn is.

### Verkehr

Dör Groten Zähln löppt de Kreisstraat 18, de in’n Süüdwesten över Kreepm un Brammer na Kerklinneln an de Landsstraat 171 ran geiht un in’n Süüdoosten över Groten Zähln un Schepinkel an de L&nbsp;171. De L&nbsp;171 föhrt von Kerklinneln in’n Süüdwesten na Veern un von Schepinkel in’n Noordoosten över Jeddingen na Visselhöövd. Lüttjere Straten loopt na Süderwals, Karkwals un Brouk.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 26 Veern-Oost is teihn Kilometer wied weg in’n Süüdwesten von Lüttjen Zähln an de L&nbsp;171.

De nächste Bahnhoff is so bi 13 Kilometer in’n Oosten de Bahnhoff Visselhöövd an de Bahnlien Ülzen–Langwedel. Bet 1987 hett an düsse Bahnlien ok noch de Bahnhoff Bennbössel bestahn, de veer Kilometer in’n Süüdoosten leeg. De Bahnhoff Veern an de Bahnlien Wunsdörp–Bremen is 14 Kilometer in’n Süüdwesten. Disse Bahnhoff is ok inbunnen in dat Nett von de Regio-S-Bahn Bremen/Neddersassen.

### Scholen

Fröher hett in Lüttjen Zähln en lüttje Volksschool bestahn. Vondaag gaht se na de Lintler Geest-School in Bennbössel.

## Footnoten
Lehrn

**Lehrn** () is en lütten Oort in de Gemeen Kerklinneln in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Kerklinneln höört de Oort to de polietsche Oortschop Neernabargen.

## Geografie

De Oort liggt op de Linnelner Geest dicht bi de Lehrde.

De Naveröörd sünd Veernermoor in’n Noorden, Owe un Hamwie’e in’n Noordoosten, Noordkampen in’n Süüdoosten, Grafel un Stemmen in’n Süüdwesten, Neernabargen in’n Westen un Saasloh in’n Noordwesten.

## Historie

Lehrn kummt 1437 as *Lerne* toeerst in de Oorkunnen vör.

In’n Eersten Weltkrieg sünd dree Soldaten ut Lehrn fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg söss.

1948 is in en Mergelkuhl bi Lehrn de Lanz von Lehrn funnen worrn, wat en Speet ut de Ooldsteentied is.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Kerklinneln in’n Kanton Veern höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Eitze in dat Amt Veern tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem to’n ne’en un grötteren Kreis Veern tohoopgahn is.

De Oort höört von öllers bi de Gemeen Neernabargen mit bi, de an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Kerklinneln worrn is.

### Inwahnertall

### Religion

Lehrn is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Jakobi-Kark in Wittloh. Bet 1825 hett de Oort noch to dat Kaspel von de Andreas-Kark in Veern höört.

För de Kathoolschen is de St.-Josef-Kark in Veern tostännig.

## Kultur

Denkmaals för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ staht in Neernabargen un in Wittloh an de Kark.

## Weertschop un Infrastruktur

För Lehrn is de freewillige Füürwehr Neernabargen mit tostännig.

### Verkehr

Dör Lehrn löppt de Kreisstraat 30, de in’n Westen na Neernabargen an de K&nbsp;13 geiht un in’n Noordoosten in’n Landkreis Heidkreis (dor as K&nbsp;125) na Hamwie’e. De K&nbsp;13 löppt von Neernabargen in’n Noorden na Kükenmoor un in Kohlenföör an de Landsstraat 171 un in’n Süüdwesten an de L&nbsp;160. De L&nbsp;160 wedder föhrt in’n Noordwesten över Hogenabargen, Lutten un Eitze na Veern un in’n Süüdoosten över Süüdkampen na Kerkboitzen.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 26 Veern-Oost liggt so 13 Kilometer in’n Noordwesten von Lehrn an de L&nbsp;171 un de Opfohrt 27 Wasra-West 14 Kilometer in’n Süüdoosten an de B&nbsp;209.

De nächste Bahnhoff is so bi 14 Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Veern an de Bahnlien Wunsdörp–Bremen. Disse Bahnhoff is ok inbunnen in dat Nett von de Regio-S-Bahn Bremen/Neddersassen. De Bahnhoff Wasra an de Heidbahn liggt 15 Kilometer in’n Süüdoosten. Op de Bahnlien Veern–Wasra hett dat von 1910 bet 1969 Personenverkehr geven. De Bahnhoff Neernabargen weer in disse Tied veer Kilometer in’n Westen.

### Scholen

Lehrn harr fröher en egene lüttje Volksschool. Vondaag gaht de Kinner op de Grundschool Lutten.

## Footnoten
Brühl (Rhienland)

**Brühl** is en Stadt in den rhienschen Rhein-Erft-Kreis. Se liggt in Noordrhien-Westfalen in Düütschland. Se hört ok to de Metropoolregion Rhien-Ruhr.  Brühl is en Middelzentrum. De Slötter Augustusburg un  Falkenlust höörn to’t Weltkultuurarv. Brühl hett ok den Freizeitpark *Phantasialand*. 

De Börgermeester is Dieter Freytag vun de SPD.
De Postleddtall is 50321 un de Vörwahl 02232. 
Brühl hett Grenzen mit Hürth, Köln (Meschenich), Wesseling, Bornheim, Weilerswist un Erftstadt. De Stadt weer Summeresidenz von de Arzbischöpen von Köln, de ok Fürstbischöfen weern. Dat gifft de Kark Sankt Maria von den Engeln, 1493 boot un 1735 ümboot. Se worr in ehr Binnen von Balthasar Neumann gestaltet. Dat gifft twee evangeelsche Karken. De Synagoog worr 1938 von de SA dalbrannt.
De greeksch-orthodoxe Gemeen *Johannes de Döper* worr 1983 grünnt. Dat islaamsche Gemeenzentrum höört to keen Dackverband. Brühl hett veer Hoochscholen. 

Buten 8 Grundscholen hett Brühl en Födderschool, dat *Sankt-Ursula-Gymnasium* vun en Arzbisdom un dat kommunale *Max-Ernst-Gymnasium*, de 
*Elisabeth-von-Thüringen-Realschule* vun en Arzbisdom, de kommunale 
*Erich-Kästner-Realschule*, de *Clemens-August-Gemeinschaftshauptschule*, en Gesamtschool un ok en Wertskupsgymnasium. 
De Stadtbahnlien 18 fährt na Köln un Bonn. 

### Städerpartnerschoppen un Städerfründschoppen
*  Sceaux (Frankriek), Städerpartnerschop
*  Leamington (Vereenigt Königriek vun Grootbritannien un Noordirland), Städerpartnerschop
*  (Düütschland), Städerfründschop
*  Kunice (Polen), Städerfründschop
*  Chalkida (Griekenland), Städerfründschop
*  Kaş (Törkie), Städerfründschop

## Weblenks
Saasloh

**Saasloh** () is en lütten Oort in de Gemeen Kerklinneln in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Kerklinneln höört de Oort to de polietsche Oortschop Neernabargen.

## Geografie

De Oort liggt op de Linnelner Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över de Lehrde af.

De Naveröörd sünd Neenföör in’n Noorden, Kükenmoor un Veernermoor in’n Noordoosten, Lehrn in’n Süüdoosten, Neernabargen in’n Süden, Armsen in’n Süüdwesten un Specken un Ramels in’n Noordwesten.

## Historie

De Naam von’n Oort geiht trügg op den Forst Saasloh, an den sien Süüdkant de Oort liggt.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Eitze in dat Amt Veern tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem to’n ne’en un grötteren Kreis Veern tohoopgahn is.

De Oort höört al von öllers bi de Gemeen Neernabargen mit bi, de an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Kerklinneln worrn is.

### Inwahnertall

### Religion

Saasloh is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Jakobi-Kark in Wittloh. Bet 1859 hett dat to dat Kaspel von de Andreas-Kark in Veern höört.

För de Kathoolschen is de St.-Josef-Kark in Veern tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

An Saasloh langs löppt de Kreisstraat 13, de in’n Noordoosten över Kükenmoor na Kohlenföör an de Landsstraat 171 ran geiht un in’n Süüdwesten na Neernabargen un an de L&nbsp;160 ran. De L&nbsp;171 föhrt in’n Westen na Kerklinneln un Veern un in’n Oosten över Jeddingen na Visselhöövd. De L&nbsp;160 löppt in’n Noordwesten över Hogenabargen, Lutten un Eitze na Veern un in’n Süüdoosten över Süüdkampen na Kerkboitzen. En lüttjere Straat löppt na Armsen.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 26 Veern-Oost liggt so negen Kilometer in’n Noordwesten von Saasloh an de L&nbsp;171.

De nächste Bahnhoff is so bi ölven Kilometer in’n Noordwesten de Bahnhoff Veern an de Bahnlien Wunsdörp–Bremen. Disse Bahnhoff is ok inbunnen in dat Nett von de Regio-S-Bahn Bremen/Neddersassen. Op de Bahnlien Veern–Wasra hett dat von 1910 bet 1969 Personenverkehr geven. De Bahnhoff Armsen weer in disse Tied dree Kilometer in’n Süüdwesten. De Bahnhoff Kerklinneln an de Bahnlien Ülzen–Langwedel (inricht 1873) weer acht Kilometer in’n Noorden, sünd aver 1987 dichtmaakt worrn.

### Scholen

De Kinner ut Saasloh sünd fröher na Neernabargen op de Volksschool gahn. Vondaag gaht de Kinner op de Grundschool Lutten.

## Footnoten
Skua

**Skua** (ut dat Färöösche **skúgvur**) betekent

* grote Aarden ut de Familie vun de Schietjagers,
* sunnerlich den Groten Schietjager,
* Skua, en Forschungsrakete,
* Blackburn Skua, Fleger ut’n tweden Weltkrieg.
Flunken

**Flunken** oder **Flünken** betekent

* en anner Woort for Arms,
* Flunken, de uppersten Lee vun de Vagels,
* Fleeghuut, de uppersten Lee bi de Fladdermüse,
* Flunken, de Lee, wo de Insekten mit fleegt,
* Flunken, en Bodeel vun’n Fleeger, wo de Updrift mit tostanne kummt.
Kluutvagels

De **Kluutvagels** (*Recurvirostridae*) sünd en Familie mank de Tüütvagels. 

## Kennteken
Düsse Vagels hefft en Snavel (*Rostrum*), de is jummers lang. Bi de wecken Aarden maakt se en Bagen un wiest nich na unnen, man na boven (*Recurvi*-). Se hefft lange Fööt un an de eersten Töhn sitt to’n Deel Lappen an. De Achtertöhn fehlt oder is man minne. To düsse Familie höört 10 Aarden to.

## Wat se freten doot
Ehr Freten besteiht ut lüttje Kreefte. De fangt se, wenn se ehren Snavel en beten openstahn laat un dor dör dat Water hen un wedder mit gaht.

## Wo se vorkaamt
Düsse Vagels leevt an Meere, in’n Sump un an modderige Waters un möögt an’n leevsten  Solt- un Brackwater.

## Taxonomie
* Geslecht *[[Cladorhynchus]]*
** Wittkoppkluut *Cladorhynchus leucocephalus* 
* Geslecht *[[Steltkluten]]*
** Steltkluut *Himantopus himantopus* 
** Austraalsche Steltkluut *Himantopus leucocephalus* 
** Süüdamerikaanschen Steltkluut *Himantopus melanurus* 
** Mexikaanschen Steltkluut *Himantopus mexicanus* 
** Swatten Steltkluut *Himantopus novaezelandiae* 
* Geslecht *[[Kluten]]*
** Amerikaanschen Kluut *Recurvirostra americana* 
** Andenkluut *Recurvirostra andina* 
** Kluut *Recurvirostra avosetta* 
** Austraalschen Kluut *Recurvirostra novaehollandiae*

## Literatur
Josep del Hoyo et al.: Handbook of the Birds of the World (HBW), Band 3: Hoatzin to Auks. Lynx Edicions, Barcelona 1996

## Belege


## Weblenken

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, List mit plattdüütsche Vagelnaams to'n Lesen un Mitmaken.
Flögel

**Flögel** betekent

* Flögel, de uppersten Lee vun de Vagels,
* Flögel, de uppersten Lee bi de Fladdermüse,
* Flögel, de Lee, wo de Insekten mit fleegt,
* Flögel, en Bodeel vun’n Fleger, wo de Updrift mit tostanne kummt,
* Flögel, Unnerdeel vun en Huus oder Slott,
* Flögel, een groot Klaveer,
* en Deel vun en Partei in de Politik, as man seggt de *rechte* oder de *linke Flögel* vun en Partei,
* de Siet vun en Bild up en Altar, de wegklappt weern kann.

**Flögel** is de Familiennaam von

* Dieter Flögel (1953–2022), düütschen Radsportler,
* Johann Heinrich Ludwig Flögel (1834–1918), düütschen Jurist, Astronoom, Botaniker, Zooloog un Fotograaf,
* Johannes Flögel (1901–1971), düütschen Politiker,
* Karl Friedrich Flögel (1729–1788), düütschen Kultur- un Literaturhistoriker,
* Rudolf Flögel (* 1939), öösterriekschen Footballspeler,
* Thomas Flögel (* 1971), öösterriekschen Footballspeler.
Garrett Erin Reisman

**Garrett Erin Reisman** (* 10. Februar 1968 in Morristown, New Jersey, USA) is en ehmalger US-amerikaansch Astronaut.

## Utbillen
Reisman hett 1986 de Parsippany High School in New Jersey afslooten. Ansluutend hett he an de University of Pennsylvania Wertschap un Maschinenbau studeert. In beid Fackrichten hett he  1991 en Bachelor-Afsluss maakt. Dornah is he an dat California Institute of Technology wesselt, wo he sien Maschinenbaustudium fortsetten dee. Dat Studium hett he 1992 mit en Master un 1997 mit en Doktertitel afslooten.

## Astronautentätigkeit
In' Juni 1998 wurr Reismann as Astronautenkandidat vun de NASA utwählt. Nah de Utbillen is he denn för de Langtietbesatten ISS-Expeditschon 16 to de Internatschonale Ruumstatschoon indeelt wurrn.

### NEEMO 5
In' Juni 2003 weer Reisman as Aquanaut bi de NEEMO-5-Mission in dat Aquarius Ünnerwaterlaboratorium un hett dor ünner annern gemeensam mit Peggy Annette Whitson und Clayton Conrad Anderson 14 Daag lang arbeit. 

### ISS-Expeditschoon 16
An' 11. März 2008 is he mit STS-123 to de Internatschonale Ruumstatschoon ünner dat Kommando vun Dominic Gorie flagen, de en Deel vun dat japaansch Kibō-Modul un de kanaadsch Roboterhand Dextre to de ISS brocht hett. Pilot bi disse Mission weer Gregory Harold Johnson. Dorto keemen de Missionsspezialisten Robert Behnken, Michael Foreman, Richard Linnehan un de Japaner Takao Doi.  Nah de Kopplung hett he Léopold Eyharts as tweeten Floogingenieur vun de 16. Langtietbesatten aflööst. An Bord vun de ISS hett he denn gemeensam mit Peggy Whitson un Juri Iwanowitsch Malentschenko arbeit. Mit Ankunft vun de STS-124-Mission an' 2. Juni 2008 övernehm sluutend sien US-Kolleeg Gregory Chamitoff de Upgaav vun den tweeten Floogingeneiur up de ISS, so dat he an' 14. Juni 2008 mit de Crew (Kommandant: Mark Kelly, Pilot Kenneth Todd Ham un de Missionsspezialisten Karen Nyberg, Ronald Garan, Michael Fossum un de Japaner Akihiko Hoshide) weer seker to de Eer torüchkehren kunn.

### STS-132
An' 6. Mai 2009 wurr Reisman as Missionsspezialist för de Mission STS-132 ünner dat Kommando vun Kenneth Todd Ham nomineert. Dat weer de vörletzte Floog vun de Ruumfähre Atlantis. De Start weer an' 14. Mai 2010. Reisman führ wiels disse Mission, de ok weer to de ISS führen (mit de Crew Alexander Alexandrowitsch Skworzow, Tracy Ellen Caldwell-Dyson un Michail Borissowitsch Kornijenko twee Butenbordinsätze dör: en an' 17. Mai mit Stephen Bowen, den annern an 21. Mai mit Michael Timothy Good. De anner Liddmaaten vun de Crew weern Pilot Tony Antonelli un de Missionsspezialist Piers John Sellers.

In' März 2011 is he ut dat Astronautenkorps utscheeden. Insgesamt hett he 107 Daag un 3 Stünnen in' Weltruum verbrocht.

## Nah de NASA
Nahdem he bi de NASA utscheeden is, is Reisman to dat US-Ruumfohrtünnernehmen SpaceX. wesselt. He arbeit dor doran, de Rakeet Falcon 9 un dat Ruumschipp Dragon seker noog för bemannte Insätze to gestalten.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken

* NASA: Biografie (engelsch)
* spacefacts.de: Körtbiographie
Snippen an sik

De **Snippen an sik** (*Scolopax*), ok **Boomsnippen** nömmt, sünd en Geslecht mank de Snippenvagels. Dor höört acht Aarden to. Bloß de euraas’sche Boomsnippe un de Kanadasnippe hefft sik wiethen utbreedt. De annern Aarden gifft dat bloß in Japan, Neeguinea, up de Philippinen un in Indonesien. De Boomsnippen ehre neegsten Verwandten sünd de Himmelszeegen (*Gallinago*).

## Kennteken
De Aarden vun de Snippen an sik laat bannig liek. Se hefft lange, dünne Snavels, en stevig Lief un brune oder swatte Feddern, datt se sik goot versteken könnt. De Ogen sitt an’e Sieten vun’n Kopp. So könnt se in 360 ° allens sehn. Gegen de meisten annern Aarden vun de Vagels over könnt se de Uppersiet vun ehren Snavel bewegen.

## Wo se leven doot un wat se unnernehmt
Boomsnippen leevt in’n Woold. An’n Avend oder in’e Nacht söökt se ehr Freten, wenn se mit ehre langen Snavels an’e Eer togange sünd un Warvellose fangen wüllt. Overdag sünd se man swaar uttomaken, vunwegen datt de Farv nich wieter upfallt un se sik still hoolt. Wenn se sik vermehren wüllt, maakt se allerhand Lawei un fleegt in de Schummertied an’n Morgen un Avend un balzt dor denn bi rum.

## Wecke Aarden dat gifft un wo se tohuse sünd
* Snippen an sik (*Scolopax*)
** Boomsnippe (*S. rusticola*). Vun Westeuropa hen bit na Japan. 
** Amamiboomsnippe (*S. mira*): Nansei-Inseln. 
** Neeguineaboomsnippe (*S. rosenbergii*): Neeguinea. 
** Malaiensnippe (*S. saturata*). Sumatra un Java. 
** Celebessnippe (*S. celebensis*). Sulawesi. 
** Philippinen-Boomsnippe (*S. bukidnonensis*). Luzon un Mindanao up de Philippinen. 
** Obisnippe (*S. rochussenii*). Obi un Bacan up de nöördlichen Molukken. 
** Kanadasnippe (*S. minor*). Noordamerika.

## Literatur
* Peter Hayman, John Marchant, Tony Prater: *Shorebirds: an identification guide to the waders of the world*. Houghton Mifflin, Boston 1986, ISBN 0-395-60237-8.
* Robert S. Kennedy, Timothy H. Fisher, Simon C.B. Harrap, Arvin C. Diesmos, Arturo S. Manamtam: *A new species of woodcock from the Philippines and a re-evaluation of other Asian/Papuasian woodcock.* In: *Forktail,* Band 17, Nr.&nbsp;1, 2001, S.&nbsp;1–12 (PDF Volltext).
* Colin Laurie McKelvie: *Woodcock and Snipe: Conservation and Sport*. Swan Hill, 1993.
* H. Mousley: *The earliest (1805) unpublished drawings of the flexibility of the upper mandible of the woodcock’s bill.* In: *Auk,* Band 51, Nr.&nbsp;3, 1934, S.&nbsp;297–301 (PDF Volltext).
* Gavin H. Thomas, Matthew A. Wills, Tamás Székely: *A supertree approach to shorebird phylogeny.* In: *BMC Evol. Biol.,* Band&nbsp;4, Nr.&nbsp;28, 2004,  (PDF Volltext).

## Weblenken

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, List mit plattdüütsche Vagelnaams to'n Lesen un Mitmaken.
Himmelszeegen

De **Himmelszeegen**, ok **Beverbücke**, **Nörkenblöer** oder **Watersnippen** (*Gallinago*) sünd en Geslecht mank de Snippenvagels (*Scolopacidae*). De meisten Aarden laat bannig liek, mit en bannig langen, slanken  Snavel un  wat brune Feddern, wo se nich eenfach dör to sehn sünd. Meist hoolt se sik in Gemarken mit allerhand Planten up, wo se sik goot versteken könnt. Upfallen doot se in de Brödeltied, sunnerlich, wenn dat schummern deit an'n Morgen un an'n Avend. Dor fleegt se vunwegen de Balz un geevt mit de ütern Steertfeddern afsunnerlichen Luut. Freten doot se meist Warvellose. De föhlt un fangt se, wenn se mit ehren langen Snavel in'e Eer oder in feine Motten in prökelt.  

## Aarden un wo se tohuse sünd
** Eenloper-Himmelszeeg (*G. solitaria*) - Barge vun de ööstliche Paläarktis. 
** Japanbeverbuck (*G. hardwickii*) - Nöördlich Japan un umto. 
** Nepalbeverbuck (*G. nemoricola*) - Himalaya. 
** Speet-Beverbuck (*G. stenura*) - Nöördliche Oostpaläarktis. 
** Boom-Beverbuck (*G. megala*) - Süüdliche Oostpaläarktis. 
** Afrikaansche Himmelszeeg (*G. nigripennis*) - In'n Osten un Süden vun Afrika. 
** Madagaskarbeverbuck (*G. macrodactyla*) - Madagaskar. 
** Dubbelbeverbuck (*G. media*) - Noordoosteuropa un westlich Asien. 
** Beverbuck (*G. gallinago*) - Paläarktis.
** Wilson-Beverbuck (*G. delicata*) - Nearktis.
** Azarabeverbuck (*G. paraguaiae*) - Süüdamerika.
** Nobelbeverbuck (*G. nobilis*) - nöördliche Anden.
** Grote Himmelszeeg (*G. undulata*) - Norden un Osten vun Süüdamerika. 
** Kordillerenbeverbuck (*G. stricklandii*) - Süüdanden. 
** Punabeverbuck (*G. andina*) - Zentralanden. 
** Andenbeverbuck (*G. jamesoni*) - Zentral- un Noordanden. 
** Kaiserbeverbuck (*G. imperialis*) - Zentralanden. 

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Literatur
* Eberhard Reddig: *Die Gattung Capella* in (des.): *Die Bekassine*, Die Neue Brehm-Bücherei Nr. 533, A. Ziemsen Verlag, Wittenberg Lutherstadt, 1981
* U. N. Glutz von Blotzheim, K. M. Bauer: *[[Handbuch der Vögel Mitteleuropas]]* (HBV). Band 7, Charadriiformes (2. Teil), Schnepfen-, Möwen- und Alkenvögel, AULA-Verlag, ISBN 3-923527-00-4, S. 25f
* Peter Hayman, John Marchant, Tony Prater: *Shorebirds. An identification guide to the waders of the world.* Croom Helm, London 1986, ISBN 0-7099-2034-2.

## Weblenken
*
Nearktis

De **Nearktis** is een vun de acht groten Regionen, wo de Biogeographie de Eer in unnerdeelt. Dor höört meist ganz Noordamerika mit to, Gröönland un dat Hoochland vun Mexiko. Anners is dat mit den Süden vun Mexiko un Florida, Zentralamerika, de Eilannen in de Karibik un mit Süüdamerika: Düsse Gemarken weert to de Neotropis rekent. 

Noord- un Süüdamerika sünd vundagen dör den Isthmus vun Panama verbunnen. Man vor 180 Mio. Johre weern se scheedt un vundeswegen verscheelt sik de Aarden vun Planten un Deerter, de sik dor utspunnen hefft, bannig. As de Superkontinent Pangea ut'neenbraken weer, bleev Noordamerika toeerst verbunnen mit Eurasien un is dor en Deel vun den neen Grootkontinent Laurasia mit ween. Süüdamerika weer dormols Deel vun den annern Grootkontinent Gondwana. Eerst, as de Atlantik sik updaan hett, sünd Noordamerika un Europa scheedt wurrn. Eerst later hett dat Landbruggen geven twuschen Noordamerika un Asien (Beringstraten) un mit Süüdamerika (Panama). Over düsse Landbruggen sünd allerhand Aarden uttuuscht wurrn twuschen de Kontinente. So keem dat to den Groten Amerikaanschen Fauna-Uttuusch (*Great American Interchange*). So is dat kamen, datt in de Nearktis un in de Paläarktis so veel gemeensome Aarden Deerter un Planten bestaht. De beiden Regionen weert vundeswegen ok to en gemeensome Rgion verbunnen, dat is de Holarktis. 

## Literatur
* Dieter Heinrich, Manfred Hergt, Rudolf Fahnert, dtv-Atlas Erde, Physische Geographie, 1. Uplage, München 2006, S. 266-267, ISBN=     3-423-03329-0

## Weblenken
Strandhecksters

De **Strandhecksters** oder **Liewen** (*Haematopodidae*, *Haematopus*) sünd en Familie mit man bloß een Geslecht un weert to de Tüütvagels (*Charadriiformes*) rekent. Dor höört alltohopen 12 Aarden mit to. Je na de Aart sünd de Strandhecksters swattbunt oder gant swatt. Freten doot se sunnerlich Weekdeerter un Ringelwörmer.

## Kennteken
Strandhecksters sünd grote, stevige Stappvagels. Sess Aarden höört to de swattbunte Grupp to, fiev to de ganz Swatten, un bi een (de Neeseelannsche Strandheckster) gifft dat beides: swattbunte un swatte Vagels

## Wo se vorkamen un leven doot
Weltwiet leevt de Strandhecksters an de Waterkant an’e See. Bloß man in de polaren Regionen fehlt se. In de westliche Paläarktis gifft dat hüdigendags bloß noch en Aart, dat is de euraas’sche Strandheckster. Fröher hett dat up de Kanaarschen Eilannen noch de Kanaren-Strandheckster geven. De keem bloß up düsse Inselgruppen vor un hett dor brott, man vun 1968 af an gellt se as utstorven. Dat gifft de wecken Aarden, de bröödt nich bloß an de Küst, man ok in’t Binnenland.

## Wat se freten doot
An de Küsten reet se sunnerlich Weekdeerter un Wörmer. Bi de Strandhecksters in’t Binnenland weert sunnrlich Mettjen un Insektenlarven vertehrt. 

## Aarden
* Liewe (*H. ostralegus*), swattbunt, brott in Europa, Westsibirien un Oostasien, steiht in’n Winter ok in Afrika un Süüdasien.  
* Mantelliewe (*H. palliatus*), swattbunt; Süüdamerika un süüdlich Noordamerika 
* Wittfootliewe (*H. leucopodus*), swattbunt; Patagonien un Falklandinseln
* Austraalsche Strandheckster (*H. longirostris*), swattbunt; Australien, Tasmanien, Molukken
* Süüdinsel-Strandheckster (*H. finschi*), swattbunt; Süüdinsel vun Neeseeland, in’n Winter ok up de Noordinsel 
* Chatham-Strandhecksters (*H. chathamensis*), swattbunt; Chatham-Inseln
* Neeseelannsche Strandheckster (*H. unicolor*), variabel; Neeseeland
* Kanaren-Strandheckster (*H. meadewaldoi*), swatt; Kanaarsche Inseln, utstorven
* Swatte Liewe (*H. moquini*), swatt;  Namibia un Süüdafrika
* Sottliewe (*H. fuliginosus*), swatt; Australien, Tasmanien
* Klippenliewe (*H. bachmani*), swatt; noordamerikaansche Pazifikküst vun de Aleuten bit Baja California
* Süüdamerikaansche Strandheckster (*H. ater*), swatt; Küsten vun Peru, Chile un Argentinien

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

### Literatur
* Josep del Hoyo et al.: *Handbook of the Birds of the World*, Band 3 (*Hoatzins to Auks*). Lynx Edicions, 1996, ISBN 84-87334-20-2

### Weblinken
*
Grüttos

**Grüttos** sünd en Geslecht vun Vagels ut de Familie vun de Snippenvagels (Scolopacidae). Dor höört veer Aarden to.

## Aarden
** Grütto (*L. limosa*)
** Hudsongrütto (*L. haemastica*)
** Rode Snippe (*L. lapponica*)
** Amerikaanschen Grütto (*L. fedoa*)

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Belege
Gütvagels

De **Gütvagels** oder **Tüütwelpen** (*Numenius*) sünd en Geslecht mank de Snippenvagels (*Scolopacidae*). Se hefft all en langen, smallen Snavel, de na nedden daalböögt is un dreegt en bruun Fedderkleed, dat sik mit de Johrtieden nich ännert. Vun ehre neegsten Verwandten, de Grüttos, verscheelt se sik dör de Snavelform. Grüttosnavels sünd liek un nich krumm. 

Freten doot Gütvagels toeerst Insekten, Wörmer un annere Warvellose, de se mit ehren langen Snavel in'e Motten un sumpige Eer söökt. Man ok Beeren versmaht se nich. Besünners is, wat de Tahiti-Gütvagel freten deit: He vertehrt ok Eerdkrupers, lüttje Söögdeerter un Aas, bovendem ok Eier vun Seevagels, de he towielen ok unner de Olen bi dat Bröden wegpicken deit. 

## Aarden

** Dwarg-Gütvagel (*N. minutus*) - brott in Sibirien, treckt in'n Winter na Noordaustralien. 
** Eskimo-Gütvagel (*N. borealis*), wohrschienlich utstorven, tolest 1963 betüügt. 
** Lüttjen Gütvagel (*N. phaeopus*) - brott in Europa, Noordamerika un Asien in de Subarktis. Over Winter in Afrika, Süüdamerika un Süüdasien. 
** Tahiti-Gütvagel (*N. tahitiensis*) - brott in Westalaska, treckt in'n Winter na Ozeanien hen. 
** Dünnsnavel-Gütvagel (*N. tenuirostris*), unner Umstänn utstorven.
** Gütvagel (*N. arquata*), tohuse in Europa un Asien. 
** Amerikaanschen Gütvagel (*N. americanus*) - tohuse in Noordamerika un Mexiko. 
** Madagaskar-Gütvagel (*N. madagascariensis*) - brott in Oostsibirien un in de Mongolei, treckt in'n Winter na Süüdoostasien un Australien. 

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Literatur
* Richard Sale: *A Complete Guide to Arctic Wildlife*, Verlag Christopher Helm, London 2006, ISBN 0-7136-7039-8 

## Belege


## Weblenken
Ulemöhlen

**Ulemöhlen** () is en lütten Oort in de Gemeen Veern in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Veern höört dat to de polietsche Oortschop Scharnhors.

## Geografie

De Oort liggt op de Achem-Veerner Geest an’n Halsbeek, de later in de Aller münnt. De Dünen bi Neemöhlen in’n Süüdwesten sünd as Naturschuulrebeed schuult.

De Naveröörd sünd Wall in’n Noorden, Doomöhlen un Scharnhors in’n Noordoosten, Hoost, Lindhoop, Oosterkroog un Schnuckenstall in’n Süüdoosten, Bössel in’n Süden, Veern in’n Süüdwesten, Neemöhlen un Halsmöhlen in’n Westen un Daulsen in’n Noordwesten.

## Historie

De Oort geiht trügg op en Watermöhl an’n Halsbeek. Bi de Möhl hett dat fröher ok en Gesundborn geven.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Wall in’n Kanton Veern höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Huusvaagdie Veern in dat Amt Veern tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem to’n ne’en un grötteren Kreis Veern tohoopgahn is.

De Oort hett fröher tohoop mit Neemöhlen een Gemeen billt, de ok woll *Möhlenstreek* nöömt worrn is. Disse Gemeen is to’n 1. Januar 1929 an de Gemeen Scharnhors kamen, de an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen denn Deel von de Gemeen Veern worrn is.

### Inwahnertall

### Religion

Ulemöhlen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von’n Doom to Veern.

För de Kathoolschen is de St.-Josef-Kark in Veern tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

An Ulemöhlen langs löppt de Kreisstraat 28, de in’n Westen an de Bundsstraat 215 ran geiht un in’n Noordoosten na Scharnhors un an de K&nbsp;21, de wieder na Holbm geiht. De B&nbsp;215 löppt in’n Noordoosten över Daulsen un Wall na Rodenborg un in’n Süden na Veern un Dörbern.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 26 Veern-Oost liggt so dree Kilometer in’n Süüdoosten von Ulemöhlen an de L&nbsp;171 un de Opfohrt 25 Veern-Noord veer Kilometer in’n Noorden an de B&nbsp;215.

De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Veern an de Bahnlien Wunsdörp–Bremen. Disse Bahnhoff is ok inbunnen in dat Nett von de Regio-S-Bahn Bremen/Neddersassen.

### Scholen

De Kinner ut Ulemöhlen sünd fröher in Daulsen na de Volksschool gahn. Vondaag gaht se op de Grundschool an’n Sassenhain in Daulsen/Halsmöhlen.

## Footnoten
Oosterkroog

**Oosterkroog** () is en lütten Oort in de Gemeen Veern in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Veern höört dat to de polietsche Oortschop Scharnhors.

## Geografie

De Oort liggt op de Achem-Veerner Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över’n Lindhooper Graven na’n Gohbeek hen af.

De Naveröörd sünd Doomöhlen un Scharnhors in’n Noorden, Schnuckenstall, Hoost un Lindhoop in’n Noordoosten, Wetenmöhlen in’n Süüdoosten, Eitze in’n Süden, Bössel un Veern in’n Süüdwesten un Halsmöhlen, Neemöhlen un Ulemöhlen in’n Noordwesten.

## Historie

De Oort Oosterkroog geiht trügg op dat Gasthuus an de Schossee von Veern över Kerklinneln na Visselhöövd, dat 1821 von Jürgen Hinrich Bokelmann boot worrn is. Later sünd dor an de Schossee ok noch mehr Hüüs boot worrn. Oosterkroog weer bet 1972 op 15 Hüüs anwussen un is ok woll *Nee-Scharnhors* nöömt worrn.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1885 to de Huusvaagdie Veern in dat Amt Veern tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem to’n ne’en un grötteren Kreis Veern tohoopgahn is.

De Oort hett fröher bi de Gemeen Scharnhors mit bihöört, de an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Veern worrn is.

### Inwahnertall

### Religion

Oosterkroog is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von’n Doom to Veern.

För de Kathoolschen is de St.-Josef-Kark in Veern tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

In Oosterkroog liggt de Magic Park Veern.

### Verkehr

An Oosterkroog langs löppt de Landsstraat 171, de in’n Süüdwesten na Veern an de L&nbsp;160 un denn an de Bundsstraat 215 ran geiht un in’n Noordwesten över Kerklinneln un Jeddingen na Visselhöövd.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 26 Veern-Oost liggt direkt in Oosterkroog an de L&nbsp;171.

De nächste Bahnhoff is knapp dree Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Veern an de Bahnlien Wunsdörp–Bremen. Disse Bahnhoff is ok inbunnen in dat Nett von de Regio-S-Bahn Bremen/Neddersassen.

### Scholen

De Kinner ut Oosterkroog sünd fröher in Bössel na de Volksschool gahn. Vondaag gaht se op de Grundschool an’n Lönsweg in Veern.

## Footnoten
Deutekem

**Deutekem** (hollandsch: *Doetinchem*) is en Stadt in de Gemeen Deutekem in't Achterhook in de Provinz Gelderlaand in de Nedderlannen. Deutekem is dat Zentrum 
vun't to'n groten Deel ländliche Achterhook. Düütschland is nich wiet. Belangrieke Denkmolen sünd de Catherinakark un de luthersche Kark. De Borg Slangenburg liegt in oder bi de Stadt op en Goot. Deutekem hett Swimmbecken. De Herren un de Damen vun *Orion* spelen in de je höchste, böverregionale Volleyball-Liga.  

## Geschicht
Deutekem worr 838 dat eerste Mol nöömd, as *Duetinghem*. 1236 kreeg de to disse Tiet en Muur hebbene Oort de Stadtrechten vun Otto II. vun Geldern. 1527 geev dat en groten Stadtbrand. In de Johrhunnerten dona entwickelde sick de Stadt nicht gau. 1920 geev dat en Fuschoon vun de Gemenen *Ambt-Doetinchem* un *Stad-Doetinchem*.  In'n April 1945, an'n End vun'n Tweeden Weltkrieg, worr de Binnenstadt swoor dörch Allieerte bombardeert. Doher sieht de Binnenstadt modern ut. Na den Tweeden Weltkrieg worr Deutekem de belangriekste Stadt in de Region, na Zutfent un Doezebarg, de Jahrhunnerte grötter weern. 2005 kehm de Gemeen Weal to de Gemeen. Deutekem weer Liddmaat vun de Hanse.

## Annere Öörd in de Gemeen
### Dörper
Gaanderen, Weal (Hollandsch *Wehl*), Achterweal (Hollandsch *Nieuw-Wehl*)

### Nohberschopen
Iezevoorde (Hollandsch *IJzevoorde*), Langerak (Gelderlaand), Wienbargen (Hollandsch *Wijnbergen*) un Ut Broek (Hollandsch *Het Broek*).
Gorkum

**Gorkum** (hollandsch *Gorinchem*)  is en Stadt in de Gemeen Gorkum in de Provinz Süüd-Holland in Holland in de Nedderlannen. Se liggt in'n westlichen Deel vun Süüd-Holland. Dalem un De Kooi sünd de anneren Öörd in de Gemeen, de 36.003 Inwahners hett (2017). De Vörwahl is 0183. Tweeemol in de Week is dor Markt. De Stadt hett vele Buslienen. 

## Geschicht
Gorkum, Bedüden Heim van de *Goringa*, de Minschen van *Goro* (Egennaam), is wahrschienlich üm't Johr 1000 entstunn. Gorkum worr 1124 dat eerste Mol nöömt, in en Oorkonn vun Graf Floris IV.. 1273 hett Jan II. van Arkel dat Dörp vun den Grafen vun Bentheim köfft. 1382 worr dörch Otto van Arkel Gorkum en Stadt. Se worr dörch de Laag an de Grenz vun Holland un Geldern un nich wiet vun Brabant un Utrecht en Fastensstadt mit starke Warken vun't Verdeffendern. In 1417 worr de Stadt vun Holland innehmen. Se weer Liddmaat vun de Hanse. 1566 geev dat den eersten protestantschen Gottsdienst. Bi den Tachtigjahrigen Krieg warr se 1572 al fröh vun de Watergeusen un Willem van Oranien innehmen. In 1673 worr se Deel vun de Hollandsche Waterlien. Water weer en wassen Problem vun Gorkum, ok Överswemmen.
Bestern

**Bestern** () is en lütten Oort in de Gemeen Kerklinneln in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Veern höört dat to de polietsche Oortschop Lutten.

## Geografie

De Oort liggt an’n Rand von de Achem-Veerner Geest hen na de Maschen von de Aller, de en halven Kilometer wied weg is.

De Naveröörd sünd Eitze in’n Noorden, Lutten in’n Oosten, Hogenabargen mit Drommelbeek in’n Süüdoosten, Ahnbargen in’n Süüdwesten un Wahnbargen in’n Westen.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Kerklinneln in’n Kanton Veern höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Eitze in dat Amt Veern tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem to’n ne’en un grötteren Kreis Veern tohoopgahn is.

De Oort höört al von öllers bi de Gemeen Lutten mit bi, de an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Kerklinneln worrn is.

### Inwahnertall

### Religion

Bestern is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Andreas-Kark in Veern.

För de Kathoolschen is de St.-Josef-Kark in Veern tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Bestern liggt an en Siedenstraat von de Landsstraat 160, de in’n Noordwesten över Eitze na Veern an de Bundsstraat 215 ran geiht un in’n Süüdoosten över Lutten, Hogenabargen un Süüdkampen na Kerkboitzen an de Bundsstraat 209 ran.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 26 Veern-Oost liggt so söven Kilometer in’n Noorden von Bestern an de L&nbsp;171.

De nächste Bahnhoff is knapp söss Kilometer wied weg in’n Noordwesten de Bahnhoff Veern an de Bahnlien Wunsdörp–Bremen. Disse Bahnhoff is ok inbunnen in dat Nett von de Regio-S-Bahn Bremen/Neddersassen.

### Scholen

De Kinner ut Bestern güngen fröher op de Volksschool in Lutten un vondaag op de Grundschool Lutten.

## Literatur

* *Unser Dorf Luttum: Chronik des Dorfes Luttum mit dem Ortsteil Bessern.* Kerklinneln 1997

## Footnoten
Tüters

De **Tüters** (*Tringa*) sünd en Geslecht mank de Snippenvagels. Sunnerlich in't Slichtkleed seht se meist all liek ut. De meisten Tüters hefft en Stimm, wo se mit upfallt, wenn se roopt. Dor sünd se ok an to bestimmen.  

Tüters freet Insekten, lüttje Kreefte, Wörmer un Weekdeerter. De wecken Aarden versmaht ok lüttje Fische un Pielepoggen nich. Ehr Freten finnt se meist in flack Water. Gröönbeensnippe un Swatte Tüter söökt Freten ok in Water, wat en beten deeper is. Dat könnt se maken, wiel sunnerlich bi den Swatten Tüter de Nesenlöcker bannig hooch an den langen, dünnen Snavel ansett sünd. 

Mank de Tüters gift dat Aarden, de bröödt up'e Eer, man ok de wecken, de boot ehre Nester in Böme. Normolerwiese leggt se veer Eier. 

## Aarden
Düsse 11 Aarden höört to de Tüters mit to: 

** Swatten Tüter (*T. erythropus*)
** Tüter (*T. totanus*) 
** Pooltüter (*T. stagnatilis*)
** Gröönbeensnippe (*T. nebularia*)
** Gröönbeentüter (*T. guttifer*)
** Grote Geelpoot (*T. melanoleuca*)
** Lüttje Geelpoot (*T. flavipes*)
** Eensomen Tüter (*T. solitaria*)
** Boomtüter (*T. ochropus*) 
** Brooktüter (*T. glareola*)
** Mottenpedder (*T. semipalmata*)

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Literatur
* Richard Sale: *A Complete Guide to Arctic Wildlife*, Verlag Christopher Helm, London 2006, ISBN 0-7136-7039-8 

## Weblenken
Steenlopers

**Steenlopers** (*Arenaria*) sünd en Geslecht ut de Familie vun de Snippenvagels (*Scolopacidae*). Dor höört twee Aarden to.

De ok in Middeleuropa vörkommen Steenloper (ok Steenwälzer) wurrd etwa 22 bit 24 Zentimetern lang. De Flögelspannwiet reckt 45 bit 56 Zentimeter un dat Gewicht liggt in den Beriek vun 80 bit 190 Gramm. De Swattkopp-Steenloper is meest gliek groot un wurrd etwa 22 bit 25 Zentimetern lang. De Flögelspannwiet bedrocht 50 bit 55 Zentimeter. Dat Gewicht liggt tüschen 100 un 140 Gramm.

## Aarden
* Steenloper (*A. interpres*) 
* Swattkopp-Steenloper (*A. melanocephala*)

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Belege
Odeweg

**Odeweg** () is en Dörp in de Gemeen Kerklinneln in’n Landkreis Veern, Neddersassen. Binnen de Gemeen Kerklinneln höört de Oort to de polietsche Oortschop Schepinkel. To Odeweg höört ok de Geerkenhoff.

## Geografie

De Oort liggt op de Linnelner Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över’n Gohbeek af.

De Naveröörd sünd Wittenmoor in’n Noorden, Lürken in’n Noordoosten, Dreßel in’n Oosten, De Hoff Tadel un Sankt Pauli in’n Süüdoosten, Schepinkel in’n Süden, Bennbössel un Brouk in’n Süüdwesten, Groten Zähln un Lüttjen Zähln in’n Westen un Süderwals un Karkwals in’n Noordwesten.

## Historie

Odeweg kummt 1144 as *etthewidi* toeerst in de Oorkunnen vör.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Kerklinneln in’n Kanton Veern höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1885 to de Vaagdie Kerklinneln in dat Amt Veern tohöört. Na 1885 weer dat in’n Kreis Veern, de 1932 mit’n Kreis Achem tohoopleggt worrn is un den ne’en un grötteren Kreis Veern billt hett.

Odeweg un Schepinkel hebbt von öllers een Gemeen billt. Disse Gemeen hett bet 1954 den Naam *Odeweg* dragen, hett sien Naam denn aver op *Schepinkel* ännert. De Gemeen is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Kerklinneln worrn. Sietdem billt Schepinkel en Oortschop mit egen Oortsvörsteiher binnen de Gemeen Kerklinneln.

### Inwahnertall

: * tohoop mit Schepinkel un Geerkenhoff

### Religion

Odeweg is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Bartholomäus-Kark in Karkwals.

För de Kathoolschen is de St.-Josef-Kark in Veern tostännig.

## Kultur

### Verenen

De Schütten ut Odeweg sünd in’n Schüttenvereen Schepinkel-Odeweg aktiv.

## Weertschop un Infrastruktur

För Odeweg is de freewillige Füürwehr Schepinkel tostännig, de 1941 grünnt worrn is. Dat Sprüttenhuus steiht in Odeweg.

### Verkehr

Dör Odeweg löppt de Kreisstraat 32, de in’n Süüdoosten över Dreßel na Jeddingen an de Landsstraat 171 ran föhrt un in’n Westen na de K&nbsp;18. De K&nbsp;18 geiht in’n Westen na Groten Zähln, Lüttjen Zähln, Kreepm un Brammer un in’n Süden na Schepinkel un an de L&nbsp;171. De L&nbsp;171 geiht in’n Süüdwesten na Kerklinneln un Veern un in’n Noordoosten na Visselhöövd.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremen–Wasra). De Opfohrt 26 Veern-Oost liggt so 14 Kilometer in’n Süüdwesten von Odeweg an de L&nbsp;171.

De nächste Bahnhoff is so bi negen Kilometer wied weg in’n Oosten de Bahnhoff Visselhöövd an de Bahnlien Ülzen–Langwedel. De Bahnlien is 1873 anleggt worrn. Bet 1987 hett dat ok an’n Bahnhoff Bennbössel noch Personenverkehr geven, de blots veer Kilometer wied weg weer.

### Scholen

Odeweg harr von 1844 af an en egene Volksschool, na de ok de Kinner ut Schepinkel güngen. De School hett 1965 dichtmaakt. Vondaag gaht de Kinner na de Grundschool Bennbössel.

## Footnoten
Mottenlöpers

**Mottenlöpers** (*Limnodromus*) sünd en Geslecht mank de Snippenvagels (Scolopacidae). Dor höört dree Aarden to.

## Aarden
** Lüttjen Mottenloper (*L. griseus*)
** Groten Mottenloper (*L. scolopaceus*)
** Steppen-Mottenloper (*L. semipalmatus*)

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Literatur
* National Geographic Society: *Field Guide to the birds of North America.* 4th fully rev. and updated Ed. 2002. ISBN 0-7922-6877-6
* Svensson, L.; Grant, P. J.; Mullarney, K.; Zetterström, D.: *Der neue Kosmos-Vogelführer - Alle Arten Europas, Nordafrikas und Vorderasiens.* Franckh-Kosmos Verlags-GmbH & Co., Stuttgart. 1999. ISBN 3-440-07720-9

## Belege
Neeseelandsnippen

**Neeseelandsnippen** (*Coenocorypha*) sünd en Geslecht mank de Snippenvagels (*Scolopacidae*). Dor höört 9 Aarden to, man bloß dree, de dat hüdigendags noch gifft. De annern sünd al uttstorven.

## Aarden
* Chathamsnippe (*C. pusilla*)
* Aucklandsnippe (*C. aucklandica*)
* Snares-Snippe (*C. huegeli*)
* Noordinsel-Snipp (*C. barrierensis*), utstorven
* Süüdinsel-Snippe (*C. iredalei*), utstorven
* Forbes-Snippe, *C. chathamica*, utstorven
* Fidschi-Snippe, *C. miratropica*, utstorven
* Neekaledonien-Snippe, Coenocorypha sp. (utstorven, nich beschreven)
* Norfolk-Snippe, Coenocorypha sp. (utstorven, nich beschreven)

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Belege
Strandlopers

De **Strandlopers** (*Calidris*) sünd en Geslecht mank de Snippenvagels. Dor hannelt sik dat um lüttje Tüütvagels bi, de in’n Norden vun de Noordhalfkogel vorkaamt. En ganze Reeg Aarden brott in de Subarktis. In Middeleuropa regelmotig to sehn sünd Knutt, Sichtstrandloper, Lüttjen Strandloper, Witten Strandloper, Steent un Seestrandloper. Alltohopen höört dor 19 Aarden to.

## Aarden
** Groten Knutt (*C. tenuirostris*)
** Knutt (*C. canutus*)
** Witten Strandloper (*C. alba*) 
** Sandstrandloper (*C. pusilla*)
** Bargstrandloper (*C. mauri*)
** Lüttjen Strandloper (*C. minuta*) 
** Roodhalsstrandloper (*C. ruficollis*)
** Temminckstrandloperr (*C.temminckii*)
** Langtöhnstrandloper (*C. subminuta*)
** Wischenstrandloper (*C. minutilla*)
** Wittsteertstrandloper (*C. fuscicollis*)
** Bairdstrandloper (*C. bairdii*)
** Grauboststrandloper (*C. melanotos*)
** Spitzsteertstrandloper (*C. acuminata*)
** Seestrandloper (*C. maritima*) 
** Beringstrandloper (*C. ptilocnemis*)
** Steent (*C. alpina*)
** Sichtstrandloper (*C. ferruginea*)
** Binnenstrandloper (*C. himantopus*)

## Kiek ok bi
* List vun Vagels, mit allerhand plattdüütsche Vagelnaams un Naams ut de Naberspraken
* 

## Literatur
* Richard Sale: *A Complete Guide to Arctic Wildlife*, Verlag Christopher Helm, London 2006, ISBN 0-7136-7039-8

## Belege


## Weblenken