open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fennoskandinavien

**Fennoskandinavien**, ok **Fennoskandien** oder **Fennoskandia** is de Naam vun en Halfinsel in Noordeuropa, de sik tohopensetten deit ut Finnland (*Fenno-*) un de skandinaavsche Halfinsel (*-scandia*) mit Karelien un de Halfinsel Kola. In de Regionalgeologie warrt düt Rebeet ok *Fennoskandinaaveschen Schild* oder *Balt’schen Schild* nömmt. Dor weert denn avers de kaledoonsche Deel vun de Skandinaavschen Barge nich mit torekent. De Begreep *Fennoskandinavien* is 1898 (annere Borns seggt: 1900) vun den finnschen Geologen Wilhelm Ramsay inföhrt wurrn. So is dat Rebeet in siene geoloogsch-geographsche Eenheit tostanne kamen. *Fennoskandinavien* bedutt de Halfinsel, de dör Noord- un Oostsee un dör de Lien „Golf vun Finnland“ - Ladogameer - Onegameer - Witte See vun dat annere europääsche Fastland afgrenzt is. 

## Literatur
* Hans Hausen: *The History of Geology and Mineralogy in Finland 1828–1918*. Helsinki 1968
* Olaf Holtedahl: *Geology of Norway*. Oslo 1960
* Wilhelm Ramsay: *Fennoskandias ålder.* In: *Fennia.* 40. 1917, Nr. 4, S. 1–21

## Belege


## Weblenken
* Geological Map of the Fennoscandian Shield
* Matti Seppälä, ''The Physical Geography of Fennoscandia''
Karelien

**Karelien** (karel’sch un finnsch *Karjala*, russisch Карелия *Karelija*, schwedsch *Karelen*) is en histoorsche Landschop in Fennoskandinavien in Noordoosteropa. Hüdigendags is se updeelt twuschen Finnland un Russland. De russ’sche Deel umfaat de Republiek Karelien un langt bit hen na den Leningrader Oblast. De finnsche Deel is noch mol updeelt in de Gemarken Süüdkarelien un Noordkarelien. Volksgruppen, de in Karelien leven doot, sünd, je na Region, Kareliers, Finnen un Russen. 

## Wo Karelien liggt un wie sik dat utbreden deit

Karelien liggt in Europa sien Noordosten twuschen de Oostsee un de Witte See. Vun Noord na Süden to liggt de Region so um un bi twuschen de 60. Breedengraad un den Polarkrink. Na Osten to sünd de Witte See, dat Onegameer, dat Ladogameer un de Golf vun Finnland de Grenz. Na Westen to geiht Karelien in de finnschen Gemarken Saavo un Kainuu over. Alltohopen is Karelien bi 200.000 km² groot.

## Wie Karelien indeelt is un wat dat Land bedüden deit
Karelien siene Gemarken in Russland weert na de Traditschoon in veer Rebeden updeelt: De nöördliche Deel twuschen de Witte See un de Grenz na Finnland hen heet *Wittkarelien*. In'n Süden geiht dat wieter mit *Olonez-Karelien*, wat twuschen dat Onega- un dat Ladogameer liggen deit. Nöördlich vun dat Ladogameer liggt *Ladoga-Karelien*. Dat hett bit 1944, just so, as de Karel’sche Landenge (twuschen Ladogameer un Golf vun Finnland) to Finnland tohöört. Hüde höört Witt- Olonez- un Ladoga-Karelien to de Republiek Karelien to, wieldes de Karel’sche Langenge Deel is vun den Leningrader Oblast. De finnsche Deel vun Karelien is hüdigendeels unnerdeelt in de Gemarken Noordkarelien un Süüdkarelien. Ok Deele vun Kymenlaakso *(Seekarelien)*, Noordsavo undo Süüdsavo höört dor mit to.

De Kareliers un de Wepsen, de to'n Deel in Karelien leven doot, höört to de Indigenen Völker in Noordeuropa, just as de Samen. In dat Bewusstsien vun de Finnen speelt Karelien en besunnere Rull, vunwegen datt de finnschen Völker ehr Natschonalepos, de Kalevala hier tohopensammelt wurrn is. De Gedichte vun düt Wark hett de Landdokter Elias Lönnrot (1802–1884) sunnerlich in Wittkarelien un in Ladogakarelien funnen un upschreven.

## Literatur
* Klaus Bednarz: *Das Kreuz des Nordens: Eine Reise durch Karelien*. Rowohlt, Berlin 2007, ISBN 978-3-87134-578-4.
* Michail Prischwin: *Im Land der ungestörten Vögel*. Büchergilde Gutenberg, Frankfurt/Main 1985, ISBN 3-7632-3091-2.
* Eino Jutikkala: *Geschichte Finnlands*. Kröner, 1964.

## Weblenken

* Pro Karelia
* Государственный историко-архитектурный и этнографический музей-заповедник Кижи (Kishi)
Taal

**Taal** betekent

* Taal (Spraak), Kommunikatschoonsform över sprakene oder schrevene Tekens,
* Taal, een afstrakt mathemaatsch Objekt to’n tellen vun Mengden,
* *[[Taal (Film)|Taal]]*, indischen Film ut dat Johr 1999,
* Taal, franzöösche Progressive-Rock-Band,
* Taal, Stadtgemeen in de Provinz Batangas, Philippinen,
* Taal-See, Vulkaansee in de Provinz Batangas, Philippinen,
* Taal, Vulkaan in’n Taal-See in de Provinz Batangas, Philippinen.

**Taal** is de Familiennaam von

,
* Bai-Mass Taal (* 1947), Politiker ut Gambia,
* Ebou Momar Taal (1937–2019), Diplomaat, Ökonoom, Linguist, Historiker un Islamoloog ut Gambia,
* Olari Taal (* 1953), eestnischen Politiker un Ünnernehmer,
* Saja Taal (1944–2014), Rutgever un Politiker ut Gambia,
* Simon Taal (* 1985), düütschen Schauspeler.

Kiek ok bi: Tal, Thal, Onze Taal.
Holterborg

**Holterborg** () is en Hoff bi Beers in de Gemeen Geestland in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

## Geografie

De Hoff liggt üm un bi 600 Meter af von’n Beerster See un 400 Meter von’n Haadler Kanaal. Na Oosten to is dat Naturschuulrebeed Holterborg an’n Beerster See.

De Naveröörd sünd de Steenauer Oortsdelen Westersied un Höörn in’n Noordoosten, Ankloh mit Falkenborg in’n Süüdoosten, Beers in’n Süüdwesten, Fickmöhlen in’n Westen un Flögeln in’n Noordwesten.

## Historie

En poor hunnert Meter in’n Süüdoosten von’n hüdigen Hoff liggt en ole Ringwallanlaag, de dör Keramikfunnen op dat 11. Johrhunnert, villicht ok al dat 10. Johrhunnert dateert worrn is. De jüngsten Funnen dateert op de Tied von dat 13./14. Johrhunnert. De Anlaag hett en Dörmeter von üm un bi 350 Meter un besteiht ut en dubbelten Ringwall, de bet an dat Seeöver reckt un dor nich ganz slaten is. In’n Westen liggt buten noch en Wall, de von dat Seeöver na dat Holt geiht un dor ennt.

Holterborg weer von öllers en Forsthuus un Seet von en Böverförster. Vondaag is dat ok jümmer noch en Revierförsteree.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Beers in’n Kanton Beverst höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

De Oort hett vör 1859 to de Huusvaagdie (Böörd Ringst) von dat Amt Beers tohöört un denn von 1859 bet 1885 to dat Amt Leh. Na 1885 weer dat in’n Kreis Leh. 1932 is dat Deel von’n Kreis Wersermünn worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.

De Oort höört von öllers bi de Gemeen Beers mit bi, de von 1971 bet 1974 to de ole Samtgemeen Beers un von 1974 bet 2015 to de ne’e Samtgemeen Beers höört hett. De Gemeen Beers un de Samtgemeen Beers sünd to’n 1. Januar 2015 oplööst worrn un billt nu en Deel von de Gemeen Geestland. Binnen de Gemeen Geestland höört dat Rebeed nu to de Oortschop Beers.

### Inwahnertall

### Religion

Holterborg is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Jakobi-Kark in Beers.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dicht an’n Hoff Holterborg löppt de Landsstraat 117 langs, de in’n Noordoosten över Steenau, Helmworth un Neenkarken na Oterndörp geiht un in’n Süüdwesten in Beers anslütt an de Landsstraten L&nbsp;119 un L&nbsp;120. De L&nbsp;120 löppt in’n Westen na Drangst un Langen un de L&nbsp;119 in’n Noordwesten na Niewohl un in’n Süüdoosten na Bremervöör to. Na Loomst un Beverst besteiht Ansluss över de L&nbsp;116 von Lintig ut.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremerhoben–Cuxhoben). De Opfohrt 5 Debst liggt so 13 Kilometer in’n Westen von Holterborg an de L&nbsp;120.

De nächste Bahnhoff is so bi 17 Kilometer wied weg in’n Süden de Bahnhoff Geestenseth an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu. De Bahnhoff Oterndörp an de Nedderelvbahn von Cuxhoben na Hamborg liggt 22 Kilometer in’n Noorden un de Bahnhoff Dorum an de Bahnlien Bremerhoben–Cuxhoben 21 Kilometer in’n Westen. Von 1896 bet 1968 hett dat ok Personenverkehr op de Bahnlien Bremerhoben–Beers geven. De Bahnhoff Beers leeg twee Kilometer in’n Süüdwesten von’n Oort.

## Footnoten
Johann Conrad Friedrich Wiering

** Conrad Friedrich Wiering** (* 23. April 1732 in Hannover; † 31. Oktober 1793) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Wiering is 1732 as Söhn von  Sybille, borene Niemeyer, un den Kamerschriever Burkhard  Wiering in Hannover boren. He hett Juristeree studeert un is denn in’n hannöverschen Verwaltungsdeenst gahn. Von 1776 af an weer he Amtsschriever bi dat Amt Beers. Twüschen 1782 un 1784 is he denn as Amtsschriever in dat Amt Deefholt wesselt un is dor later Amtmann ween. Noch later weer he Oberamtmann von dat Amt Heien.

In’n Mai 1792 is he in Rohstand gahn.

Wiering hett an’n 10. Januar 1768 in Misborg Dorothea Magdalena Cropp (10. Januar 1743–5. November 1798) freet.

## Footnoten
Nicolaus Johann Mittag

**Nicolaus Johann Mittag** (* 21. Oktober 1719 in Celle; † 12. April 1790 ok dor) weer en düütschen Verwaltungsbeamten.

Mittag is 1719 in Celle boren. He hett sik an’n 11. April 1738 as Student an de Universität Marburg inschreven un en Studium von de Juristeree anfungen. An’n 7. Oktober 1740 is he an de Universität Göttingen wesselt un an’n 20. April 1741 an de Universität Halle. Dor is he an’n 1. Februar 1743 mit en Dokterarbeid över dat Thema *De probatione per delationem iuramenti* bi Justus Henning Böhmer Dr. jur. worrn. Na dat Studium is Mittag in’n hannöverschen Verwaltungsdeenst gahn. He weer von 1755 bet 1756 Amtsschriever von dat Amt Neehuus an de Oost un denn von 1756 bet 1760 Amtsschriever von dat Amt Beers. Von dor is he 1761 as Borgvaagd in de Borgvaagdie Celle versett worrn.

Mittag weer verheiraadt un harr de Dochter Elisabeth Carolina (* 13. Dezember 1756; hett Johann Georg Christoph Koch freet).

## Footnoten
Armsdorf

**Armsdorf** betekent

* Armsdorf, hoochdüütschen Naam von de Gemeen Arraincourt in Frankriek.

Dat is ok de hoochdüütsche Naam von

* Armsdörp, Oort in de Gemeen Öderquart in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

**Armsdorf** is de Familiennaam von

* Andreas Armsdorf (1670–1699), düütschen Kumponist.

Kiek ok bi: Armstorf.
Armsdörp (Landkreis Stood)

**Armsdörp** () is en Oort in de Gemeen Öderquart (Samtgemeen Noordkeden) in’n Landkreis Stood, Neddersassen. Dat liggt an’n Ne’en Seeweg.

## Geografie

De Oort liggt in Keden in de Masch twüschen Oost un Elv. Dat Water ut dat Rebeed flütt över Gravens na de Oost hen af.

De Öörd ümto sünd Hogenlucht in’n Noorden, de Gehrener Sietwenn un Klinten in’n Noordoosten, Kaidiek in’n Oosten, Brook un Bremerreeg in’n Süüdoosten, Tollboom un Moordiek in’n Süden, Moorstreek in’n Süüdwesten un See, de Seeborg un Wetterdiek in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1852 to de Hauptmannschop Bentwisch von dat Kaspel Öderquart in’t Grevengericht Freeborg tohöört un denn von 1852 bet 1885 to dat Amt Freeborg. Na 1885 weer dat in’n Kreis Keden. 1932 is dat Deel von’n Kreis Stood worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Armsdörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Johannis-Kark in Öderquart.

För de Kathoolschen is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dicht bi Armsdörp löppt de Landsstraat 113 langs, de in’n Noordoosten över Öderquart na Freeborg an de L&nbsp;111 ran geiht un in’n Süüdwesten na Öberndörp. Dor is se över de Kreisstraat 24 an de Bundsstraat 73 anbunnen. In’n Oosten löppt de K&nbsp;11/K&nbsp;12 na Kaidiek un Wischhoben.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremerhoben–Cuxhoben). De Opfohrt 1 Cuxhoben liggt so 40 Kilometer in’n Noordwesten von Armsdörp an de B&nbsp;73. De Opfohrten 2 Stood-Süüd un 3 Stood-Oost op de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg) doot so 42 Kilometer in’n Süüdoosten an de B&nbsp;73/L&nbsp;111 liggen.

De nächste Bahnhoff is good negen Kilometer wied weg in’n Süüdwesten de Bahnhoff Wingst an de Nedderelvbahn.

### Scholen

Bet 2014 güngen de Kinner ut’n Oort op de Grundschool Öderquart. Nadem de School dichtmaakt hett, mööt de Kinner nu op de Grundschool Freeborg gahn oder köönt op Wunsch von de Öllern ok op de Grundschool Wischhoben oder de Grundschool Balje gahn. Nadem se mit de Grundschool trech sünd, gaht de Kinner op de Oberschool Noordkeden oder op dat Vincent-Lübeck-Gymnasium in Stood. Se dröfft aver ok op dat Detlefsengymnasium in Glückstadt oder dat Gymnasium Warstood gahn.

## Footnoten
Johann Jakob Hoops

**Johann Jakob Hoops** (* 1840 in Zittens; † 1916 in Bremen) weer en düütschen Pädagoog.

Hoops is 1840 as Söhn von en Buur in Zittens boren. He weer veer Johr op de Volksschool in Groot Zittens un denn von 1850 af an op en Präparandenschool. Mit 14 Johr weer he Gehülpslehrer in Sievern bi Langen un 1855 in Laven. 1856 weer he Präparand an dat Lehrerseminar Stood un söss Weken later Hülpslehrer in Bossel in Oolland. 1858 hett he en Steed as Lehrer in Leh kregen un en Stoot later in Bremen in’n Oortsdeel Walle. 

1860 hett he de Oberlehrerprüfung maakt un weer denn Schoolmeester von de eenklassige School in’t Nedderblockland. Von 1864 af an weer he veer Johrteihnten lang Oberlehrer un Schoolvörsteiher in Rabbelnhusen. He hett en Sünnerkunferenz von de breemschen Landscholen begrünnt. As polietsch Kunservativen weer he en Vertreder för den Religionsünnerricht. En Nakieksel as *Realienbuch* över dat Bedüden von de Wöör hett he nich mehr trechkregen.

He weer de Vader von Heinrich Hoops, Pastoor in Middelsbüren un von’n Heidelberger Universitätsperfesser Johannes Hoops.

De *Hoopsweg* in Rabbelnhusen is na em nöömt.

## Literatur
* Herbert Schwarzwälder: *[[Das Große Bremen-Lexikon]]*. Edition Temmen, Bremen 2003, ISBN 3-86108-693-X
Smuckvagels

**Smuckvagels** oder ok **Ziervagels** sünd Vagels, de vunwegen ehre mooien Feddern un Formen, faken ok vunwegen ehr fründlich Benehmen, vun Minschen holen un tücht’ weert. Wille Höhner- (*Galliformes*) un Aantenvagels (*Anatidae*) weert to de *Smuckvagels* rekent, gegen de Huushöhner un -aanten over, de to de *[[Huusdeerter]]* rekent weert.

To de Smuckvagels höört:
* Frankolienen
* Hokkohöhner
* Parlhöhner
* Fasanenvagels
* Pauluun

un ok allerhand lüttje Vagels, as Wellensittiche un Kanarjenvagels.
Schottisch Partie

Bi de **Schottisch Partie** hannelt sück dat um en Anspeel vun dat  Schachspeel. Se tellt to de Apen Spelen un entwickel sück ut dat Königsspringerspeel (oder seltener mit Toogumstellung ut dat Middelgambit).

De Naamsgeven vun de Schottisch Partie führt torüch in dat Johr 1824, as in en Feernschachturnier en Londoner Schachgrupp en Partie gegen en Team ut Edinburgh antreden muss. De Londoner hemm folgen Tüüg speelt:

**1. e2-e4 e7-e5**
**2. Sg1-f3 Sb8-c6**
**3. d2-d4**

In den wiederen Turnierverloop hett de Mannschap ut Edinburgh mit de sülvig Tüüg gegen den Londoner anspeelt un wunn. De Schotten hemm sluutend ok dat gesamte Turnier wunnen un de Historie wull dat, dat dat Anspeel de Naam vun dat Land kreeg, dat disse spoodriek in en Speel to gebruuken wuss.

Wegen de Verflachungstendenz in de Hööftvariante speel Schottisch in dat 20. Johrhunnert kien groot Rull in Schachturnieren. Eerst dör Kasparow in de Schachweltmeesterschap 1990 wurr Schottisch to'n eersten Mal siet 1892 weer bi en Schachweltmeesterschapskamp speelt. Dat löös denn en Schottisch-Renaissance ut. Kasparow hett de Mieses-Variante nommen. 

De **Schottisch Partie** wurrd mit den ECO-Code C 45 kenntekent.

## Varianten
Folgen Hööftvarianten sünd begäng (utgahnd vun de Diagrammstellung), se fangt all mit dat Slahn vun den Buern up d4 (3. ... e5xd4) an:

* Hööftvariante: 4. Sf3xd4 Sg8-f6 5. Sb1-c3 Lf8-b4 6. Sd4xc6 b7xc6 7. Lf1-d3 d7-d5 8. e4xd5 c6xd5
* Mieses-Variante: 4. Sf3xd4 Sg8-f6 5. Sd4xc6 b7xc6 6. e4-e5 Nach Dd8-e7 7. Dd1-e2 Sf6-d5 8. c2-c4 Lc8-a6 9. b2-b3 will g7-g5 f2-f4 verhinnern. 8. ... Sd5-b6 hollt för den Fall b2-b3 de Optschoon a7-a5-a4 apen.
* Steinitz-Variante: 4. Sf3xd4 Dd8-h4 De Buer up e4 is meest nich to hollen. De Schaddensiet vun dissen Toog is aber, dat de Bc7 alleen laaten wurr. 5. Sb1-c3 Lf8-b4 6. Lf1-e2 Dh4xe4 7. Sd4-b5 Lb4xc3+ 8. b2xc3 wiest en typischen Verloop vun disse scharp Partieanlaag.
* 4. Sf3xd4 Lf8-c5 wurr in' Rahmen vun de Schottisch-Renaissance weer beleevt. Nah 5. Sd4xc6 verhinnert de Tüschentoog Dd8-f6 den Düppelbuer up c6 oder gifft nah 6. Dd1-f3 Df6xf3 7. g2xf3 b7xc6 beid Sieden en Düppelbuer. 5. Lc1-e3 Dd8-f6 6. Sd4-b5 is de Blumenfeld-Angreep.
* Göring-Gambit (dat Morra-Gambit hettt mit dat Göring-Gambit dat Teel Sb1xc3 gemeen): 4. c2-c3 mit de Aflehnen d7-d5 oder de Annahm d4xc3 5. Sb1xc3
* Schottisch Gambit: 4. Lf1-c4 Nah 4. ... Lf8-b4+ 5. c2-c3 d4xc3 6. Sb1xc3 führt dat to'n annommen Göring-Gambit. Dat naamlos  4. ... Lf8-c5 und 4. ... Sg8-f6 (führt to'n Max-Lange-Angreep) sünd de mit an' fakensten speelt  Antworten. 4. ... Lf8-c5 5. c2-c3 d4xc3 (Sg8-f6 wurrd to de Hööftvariante vun de Italieensch Partie) erloovt den Gabeltrick 6. Lc4xf7+ Ke8xf7 7. Dd1-d5+.

Dat Schottisch Veerspringerspeel führt dör Toogumstellung nah 3. Sb1-c3 (anstatt 3. d2-d4) Sg8-f6 4. d2-d4 faken nah 4. ... e5xd4 5. Sf3xd4 to de Hööftvariante.

## Literatur
* Anatoli Karpow: *Schottisch. Schottische Partie und Schottisches Gambit.* Sportverlag, Berlin 1992, ISBN 3-328-00476-9.
Cesare Maldini

**Cesare Maldini** (* 5. Februar 1932 in Triest, Italien; † 3. April 2016 in Mailand) weer en italieensch Footballspeler un Footballtrainer. De Footballspeler Paolo Maldini is sien Söhn.

## Karriere
### As Speler
Maldini fung sien Loopbahn 1952 bi sien Heimatclub US Triestina an un is 1954 to’n  AC Mailand wesselt. Bi *Milan* fier he bit 1966 sien gröttste Erfolge. Neben natschonalen Meesterschapen wunn he 1963 den Europapokal vun de Landsmeester. De Afwehrspeler stunn dormals in en Mannschap mit Gianni Rivera, José Altafini un Giovanni Trapattoni. För Italien hett he ok an de Football-Weltmeesterschap 1962 in Chile deelnommen, aber all in Vörrunn utscheeden. Nah sien aktiv Loopbahn, de 1967 bi den AC Turin to Enn’ weer, is he Footballtrainer wurrn.

### As Trainer
Cesare Maldini sien eerste Trainerstatschoon in den italieenschen Profifootball weer af 1974 de US Foggia. As Vereenstrainer harr he aber kien Spood un so hett he 1980 bi de italieenschen Footballverband anhüert. Bi de Football-Weltmeesterschap 1982 in Spanien weer he Assistent vun den Natschonaltrainer Enzo Bearzot un hett so mit an den eersten Weltmeestertitel siet 1938 för Italien mitarbeit. Van 1986 bit 1996 weer he U-21-Trainer vun Italien, bevör he Natschonaltrainer wurr un dat Amt vun  Arrigo Sacchi övernehm. He hett de Mannschap 1998 to de Weltmeesterschap in Frankriek führt. De Italiener sünd denn aber in’t Veertelfinale tegen de Mannschap ut Frankriek in’t Elfmeterscheeten utscheeden. 

Nah dat Turnier wurr Maldini as Natschonaltrainer entlaaten un dör Dino Zoff ersett. 2001 kehr he as paraguayisch Natschonaltrainer up de internatschonale Footballbühne torüch un qualifizeer sück mit sien Mannschap för de Footballweltmeesterschap 2002 in Japan un Süüdkorea. Hier is he in dat Achtelfinale gegen den lateren Viezweltmeester Düütschland mit 0:1 dör en Door vun Oliver Neuville utscheeden.

## Erfolge
### As Spieler
* Europapokal vun de Landsmeester: 1962/63|1962/63
* Italieensch Meesterschap: 1954/55, 1956/57]], 1958/59 un 1961/62
* Coppa Latina: 1956

### As Trainer
* Europapokal vun de Pokalsieger 1972/73
* U-21-Football-Europameesterschap:1992, 1994 un 1996

## Weblenken

* Cesare Maldini in de Datenbank vun Weltfußball.de
* Insatzdaten bi den italieenschen Verband (italieensch)

## Enkeld Nahwiesen
Jürgen Pooch

**Jürgen Pooch**  (* 21. Mai 1943 in Önsterborg, Ostpreußen; † 18. August 1998 in de Törkie) weer en düütsch un plattdüütsch Volksschauspeler, Spreker un Schriever.

## Leven
Nah Kriegsenn’, sien Vader weer 1944 in Kurland fallen, keem de gebörtige Ostpreuße Jürgen Pooch nah Flensborg, wo he an de dortig Plattdüütsch Bühne erst  Theatererfohrungen as Statist, in’ Chorgesang un in lüttger Rullen sammeln dee. Nah en Lehre as Hannelskoopmann hett he en Schauspeelschool in Hamborg besöcht, de he mit  Arbeiten an dat Thalia-Theater, an dat Ernst Deutsch Theater un an dat Ohnsorg-Theater betahlen dee. Sien eerst groot Rull an dat Ohnsorg-Theater harr he in *Froonslüüd sind ook bloots Minschen*, dör de he ansluutend en Verdrag kreeg. Anfangs speel he meest de Rull vun en jung Leevhebber, faken an de Siet vun Heidi Mahler, mit de he van 1981 bit 1985 verheiraadt weer, as bispeelswies 1970 in *Trautes Heim* mit Otto Lüthje, Heidi Kabel, Ernst Grabbe un Hilde Sicks. 1992 hett he  Christel Basilon heiraadt.

As Schriever hett he eenig Theaterstücke in plattdüütsch överdragen (to’n Bispeel *[[Ein Mann ist kein Mann]]* vun Dagmar Seifert) un hett de as  Speelbaas to’n Upführen brocht. Ok as Hörspeelsnacker is he af un to tätig ween, as in dat plattdüütsch Kriminalstück *De Brillantring*. Hier is he ünner de Regie vun Rudolf Beiswanger as Polizeimeester Krause uptreeden. Mit snackt bi dit Stück hemm ünner annern de Ohnsorg-Kollegen Ursula Hinrichs, Günther Siegmund und Karl-Heinz Kreienbaum.

1998 hett Pooch, de noch bi de Anfänge vun de Ohnsorg-TV-Upteeken mitwarkt harr, en Hartinfarkt kreegen. Dornah folgten en Bypass- un en Lungen-Operatschoon.
Wiels en Urlaub in de Törkie is de krebskrank Pooch an akutem Hartverseggen storven.

## Filmografie
* 1995: Großstadtrevier – Ihr Mörder, gnädige Frau

## Warken
* *Nu man suutje! CD Döntjes mit Schauspielern des Ohnsorg-Theaters*, mit u. a. Heidi Mahler un Jürgen Pooch; Verlag Michael Jung, Kiel 2005, ISBN 3-89882-064-5.

## Weblenken
*
*Ein Bowke aus Insterburg. Zum Tod des beliebten Schauspielers Jürgen Pooch
Sibet Attena

**Sibet Attena**, latiensch ok: *Sibo*, (* üm un bi 1425; † 8. November 1473) weer en  oostfreesch Hööftling.  He weer en Söhn vun Sibet vun Dornum (olde Sibet) († 1433) un Frouwa von Manslagt, en Dochter vun Enno Cirksena.

Vun sien Vader hett he de Osterburg in Dornum arvt. Över sien eerste Frun, Onna vun Steesdörp, Dochter vun Hero Omken d.Ä., hett he todem 1447 Steesdörp arvt un kreeg 1454 as Neffe un trüe Gefolgsmann vun Ulrich Cirksena de Rechte in Esens. He hett aber dorvan afsehn, dat Arv vun sien Moder in Manslagt antonehmen. Ebenfalls in dat Johr 1454 hett he Ulrich Cirksena gegen Tanne Kankena in Wittmund ünnerstütt, hett de sien dortige Borg besett un hüm verdreeven. Söben Johr later hett he hüm mit sien Rechten in Dornum affunnen. Sibet Attena hett sück all siet 1455 Hööftling to Esens, Steesdörp un Wittmund nömmt. Dormit konkretiseer sück dat Harlingerland as Herrschapsterritorium.

Nahdem Onna vun Steedsdörp 1464 storven weer, hett he in tweet Ehe Margarethe vun Westerwolde heiraadt.

Sibet weer 1464 bi de fierlich Verleehn vun de Rieksgrafschap an Ulrich Cirksena in de Gasthuuskark to Emden dorbi un wurr bi disse Gelegenheit to'n Ridder slahn.

Nah sien Tod hett man hüm 1473 in de Kark vun Esens, de hüüdige St. Magnus-Kark, en prachtvull Sandsteensarkophag upricht. En Straat in Esens is ebenfalls nah hüm nömmt wurrn.

Kinner ut 1. Ehe:

* Wibet, * …, verheiraadt mit Tyader vun Jever (ahn Afkömmlinge),
* Hero vun Dornum = Hero Omken, verheiraadt mit Armgard, Gräfin vun Ollnborg,
* Frouwa, verheiraadt mit Edo Wiemken den Jüngeren , Hööfttling vun Jever († 1497 tosommen mit de dree Döchter ut disse Ehe an de Pest)

Kinner ut 2. Ehe:

* Ulrich vun Dornum
* Sibo (ahn Afkömmlinge)

## Literatur
* Karl Ernst Hermann Krause: Sibo. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 34, Duncker & Humblot, Leipzig 1892, S. 138 f.
Holarktis

De **Holarktis**, ok bekannt unner den Naam **Holarktisch Riek** oder **Holarktische Gemarken**, is in de Biogeografie een vun de groten Rebeeden, wo de Eer in unnerdeelt warrt. Unner annern is dat een vun de Flora- un Faunarieke up'e Eer. To de Holarktis höört de kulleren Deele vun de Noordhalfkogel to: Noordamerika bit hen na Mexiko in'n Süden, Europa, Noordafrika un Asien sunner de Araabsche Halfinsel, Süüdasien un Süüdoostasien. Faken warrt de Holarktis noch mol unnerdeelt in de Nearktis in Noordamerika un de Paläarktis in Europa un Noordafrika.
Mexikoaant

De **Mexikoaant(e)** (*Anas diazi*) höört to de Familie vun de Aantenvagels, un dor to de Aanten an sik. Tohuse is se in den Süden vun de USA un in Mexiko, as de Naam al seggt. 

## Kennteken
De Mexikoaante is en grote Grünnelaante. Se warrt 51 bit 56 cm lang. Mit ehr Fedderkleed sleiht se na dat Seken vun de Graue Aant, man se is an't Lief en beten wat dunkerer un in't Gesicht wat heller. Man de Kontrast is nich so dull, as bi de Amerikaansche Swatte Aaante. Ok de Floridaaante sleiht na de Mexikoaant, man all dree kaamt nich in desülvigen Gemarken vör. Anners, as de Graue Aante,hett de Mexikoaant en grönen Flunkenspegel mit en smallen witten Band an't Enne. An de Steertfeddern sitt avers gor keen Witt an. So kann se mit de Graue Aante ut'neen holen weern. Waart un Aante verscheelt sik nich groot un ok over't Johr hen ännert sik bi Heken un Seken dat Fedderkleed nich. An un for sik gifft dat bi de Mexikoaante avers en ganzen Barg Varianten in de Farv. Sunnerlich kaamt ok veel Hybriden mit de Graue Aante vör.

## Wo se vörkamen deit
Fröher is de Mexikoaante vun'n Süden vun de USA bit na Zentralmexiko hen vörkamen. Hüdigendags leevt se dor bloß noch to'n Deel, vunwegen, datt sik de Umwelt bannig ännert hett. Bröden deit se in de Gemarken vun den Rio Grande in Mexiko un in Texas, un in de Gemarken rund um den Gila River in'n Süüdwesten vun New Mexiko un in en lüttjet Rebeet an de Grenz twuschen Arizona un Mexiko. In Mexiko brott de Aante sunnerlich in de Bundsstaten Chihuahua, Durango, Jalisco un México. De Mexikoaante treckt normolerwiese in'n Winter nich weg, man blifft, wo se is. Man langs den Rio Grande liggt de Saak unner Umstänn anners.

## Systematik
De Mexikoaante sütt meist so ut, as de Graue Aante un warrt vundeswegen hen un wenn as en Unneraard vun de Graue Aante ankeken. Faken krüüzt se sik ok mit de Graue Aant un mit de Floridaante. Man bi Analysen vun de DNA is in de lesten Johre rutsuert, datt sik dat bi de Mexikoaante um en tämlich junge, man egenstännige Aart hanneln deit Sunnerlich sütt dat nu so ut, as wenn de Mexikoaante verwandt weer mit de Amerikaansche Swatte Aant.  

## Belege


### Literatur
* Janet Kear (Rutg): *Ducks, Geese and Swans*. Oxford University Press, 2005, ISBN 0198546459
* Hartmut Kolbe; *Die Entenvögel der Welt*, Ulmer Verlag 1999, ISBN 3-8001-7442-1

## Kiek ok bi
* List vun Vagels
Prairie Pothole Region

De **Prairie Pothole Region** is en groot Rebeet in'n Norden vun de Great Plains mit allerhand Water un natte Gemarken. Düsse so nömmten *Potholes* sünd tostanne kamen dör de leste Gletschertied, de vör bi 10.000 Johre toenne gahn is. Dat Iesschild hett dat Land formt un dor Schuuvmergel in Grundmoränen unregelmatig bi aflagert. So is en Keed vun Doodiesmeere tostanne kamen. Vun mehr as de Hälft vun düsse Doodiesmeere is midderwielen dat Water aflaten wurrn. So sünd se in dröög Land for de Bueree umwannelt wurrn. In de wecken Regionen sünd al mehr as 90 % vun de Doodiesmeere dröögleggt wurrn. De Meere, de dat hüdigendags noch gifft, sünd bannig wichtig for Deerter, as Aantenvagels un annere, de Water bruken doot. For mehr as 50 % vun all Aarden vun Treckvagels in Noordamerika, de an't Water leven doot, speelt düsse Doodiesmeere en afsunnerlich grote Rull. Hüdigendags gifft dat private un staatliche Initschativen, de schuult de Meere. Jägers hefft de Grupp *Ducks unlimited* (*[[Aanten]] sunner Grenzen*) grünnt. De hett en Oog up mehr as 50.000 km². To'n Deel is dat Land köfft wurrn. De United States Fish and Wildlife Service kriggt Geld ut den Verkoop vun *Duck Stamps* un köfft dor *Waterfowl Production Areas* in de USA vun. *Duck Stamps* sünd Gebührenmarken, de een kopen mutt, wenn en Watervagels jagen will. Mit de Winnst sünd mehr as 36.000 lüttje un luerlüttje Schuulrebeeden köfft wurrn.

## Belege


## Literatur
*Ned H. Euliss jr., David M. Mushet, Dale A. Wrubleski: *[http://www.npwrc.usgs.gov/resource/wetlands/pothole/index.htm Wetlands of the Prairie Pothole Region. Invertebrate Species Composition, Ecology, and Management.]*  In: D. P. Batzer, R. B. Rader, S. A. Wissinger (Rutg.): *Invertebrates in Freshwater Wetlands of North America. Ecology and Management.* Wiley, New York 1999, ISBN 0-471-29258-3, S.&nbsp;471–514.
Spieker Olendiek

De **Spieker Olendiek** () is en Oort in de Gemeen Wuster Noordseeküst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. De Oort höört polietsch von öllers bi Spiek mit bi.

## Geografie

De Oort liggt in de Masch von Land Wusten. De Noordsee liggt good twee Kilometer in’n Westen. Dat Water ut dat Rebeed warrt över Gravens na de Spieker Waterlöös hen afföhrt.

De Naveröörd sünd Noordholt in’n Noordoosten, Dieksenn in’n Oosten, de Wackelstraat, de Spieker Noordermarren un Steenau in’n Süüdoosten, Spiek in’n Süden, de Cappeler Nedderstreek un de Cappeler Olendiek in’n Süüdwesten, dat Cappeler Neefeld in’n Westen un dat Spieker Neefeld mit de Hööv Liether Hoff, Langenhoff, Pompdamm, Halvmaand un Schöönoort in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

De Oort weer vör 1852 in dat Spieker Noorderveerdel von dat Kaspel Spiek un hett to dat Vaagdiegericht Land Wusten tohöört. Von 1852 bet 1885 weer dat in dat Amt Dorum un denn in’n Kreis Leh. 1932 is dat Deel von’n Kreis Wersermünn worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.

De Gemeen Spiek is an’n 1. März 1974 mit de Gemeenreform in Neddersassen Deel von de Gemeen Noordholt worrn. To’n 1. Januar 2015 is de Gemeen Noordholt oplööst un dor is tohoop mit de Samtgemeen Land Wusten de ne’e Gemeen Wuster Noordseeküst von worrn. Binnen de Gemeen höört de Spieker Olendiek nu to de Oortschop Noordholt.

### Inwahnertall

### Religion

De Spieker Olendiek is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Georg-Kark in Spiek.

För de Kathoolschen is de Twölv-Apostels-Kark in Olenwoold tostännig, de siet 2008 to de Karkengemeen St. Marien in Cuxhoben tohöört.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

An’n Spieker Olendiek langs löppt de Kreisstraat 68, de in’n Noordoosten na Noordholt un an de Landsstraat 135 ran geiht un in’n Süüdwesten an dat Dorumer Neefeld un Padingbüddel langs. In’n Noordwesten geiht de K&nbsp;73 na dat Spieker Neefeld.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Bremerhoben–Cuxhoben). De Opfohrt 3 Noordholt liggt knapp negen Kilometer in’n Süüdoosten von’n Spieker Olendiek an de K&nbsp;14.

De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Noordholt an de Bahnlien Bremerhoben–Cuxhoben.

## Footnoten
Ahlen

**Ahlen** betekent

* Ahlen, Oort in de Gemeen Kluse in’n Landkreis Eemsland, Neddersassen,
* Ahlen, Oort in de Gemeen Uttenweiler in’n Landkreis Biberach, Baden-Württemberg,
* Ahlen, Naam von twee Geestinseln, op de de Oort Ahlenfalkenbarg liggt,
* Ahlen, Mehrtall von dat Warktüüg Ahl.

Dat is ok de hoochdüütsche Naam von

* Aulen, Stadt in’n Kreis Saust, Noordrhien-Westfalen.

**Åhlén** oder **Ahlen** is de Familiennaam von

* Annica Åhlén (* 1975), sweedsche Ieshockeyspelerin,
* David Åhlén (1885–1969), sweedschen Kanter, Organist, Choorbaas, Musikpädagoog un Dirigent,
* Johan Petter Åhlén (1879–1939), sweedschen Curler,
* Markus von Ahlen (* 1971), düütschen Footballspeler un -trainer,
* Thomas Åhlén (* 1959), sweedschen Ieshockeyspeler,
* Valter Åhlén (1929–1988), sweedschen Ieshockeyspeler,
* Waldemar Åhlén (1894–1982), sweedschen Organist, Musikpädagoog un Kumponist.

Kiek ok bi: Aalen, Alen, von Ahlen, Åhlén & Holm.
Hans G. Trüper

**Hans Georg Trüper** (* 16. März 1936 in Aumund; † 9. März 2016 in Bonn) weer en düütschen Mikrobioloog un Historiker.

Trüper is 1936 in Aumund boren. He hett 1955 dat Abitur an’t Gerhard-Rohlfs-Gymnasium in Vesack maakt.

1964 hett he an de Universität Göttingen sien Dokterarbeid över dat Thema *CO<sub>2</sub>-Fixierung und Intermediärstoffwechsel bei Chromatium okenii Perty* schreven un is Dr. rer. nat. worrn. 1971 hett he över dat Thema *Adenylylsulfat-Reduktase in phototrophen Bakterien* habiliteert. He hett den Lehrstohl för Mikrobiologie an de Universität Bonn övernahmen un dor dat Institut för Mikrobiologie un Biotechnologie begrünnt. In’n März 2001 is he emeriteert worrn. He weer Maat in en Reeg natschonale un internatschonale Facksellschopen un hett mehr as 200 Publikatschonen rutbrocht. An’n 22.&nbsp;Oktober 2002 hett de Fackbereich för Biologie un Chemie an de Universität Bremen em för siene Verdeensten to’n Ehrendokter maakt.

Blangen de Arbeid as Mikrobioloog hett Trüper sik ok mit de Regionalgeschicht von dat Elv-Werser-Dreeeck uteneensett. He hett blangenbi ünner annern bi Bernd Ulrich Hucker an de Universität Vechte Geschicht studeert un hett dor 1998 mit en Arbeid över *Die [[Ministeriale|Ministerialität]] des [[Erzstift Bremen|Erzstifts Bremen]]* den Dr. phil. maakt.

Trüper is an’n 9. März 2016 in Bonn doodbleven.

## Ehren

* Bergey-Medaille 1999

## Warken

### Mikrobiologie (Utwahl)

* *The Prokaryotes. A Handbook on the Biology of Bacteria: Ecophysiology, Isolation, Identification, Applications.* (Mitrutgever). Springer, Berlin 1992, ISBN 3-540-97258-7
* *How to name a prokaryote? Etymological considerations, proposals and practical advice in prokaryote nomenclature.* FEMS Microbiology reviews 23 (1999), S.&nbsp;231–249

### Regionalgeschicht

* *Ritter und Knappen zwischen Weser und Elbe. Die Ministerialität des Erzstifts Bremen.* 2. Oplaag, Stood 2015, ISBN 978-3-931879-61-7
* *Die Ministerialität des Erzstifts Bremen. Ein Beitrag zur Sozial- und Verfassungsgeschichte des Niederadels.* Dokterarbeid, Vechte 1998
* *Die Herren von Bederkesa.* 1989, ISBN 3-9802083-8-9

## Footnoten
Trüper

**Trüper** is de Familiennaam von

* Hans G. Trüper (1936–2016), düütschen Mikrobioloog un Historiker,
* Johannes Trüper (1855–1921), düütschen Pädagoog.
Sethlerhemm

**Sethlerhemm** () is en Oort in de Gemeen Hemmoor (Samtgemeen Hemmoor) in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. De Oort höört polietsch von öllers bi Basbeek mit bi.

## Geografie

Sethlerhemm liggt achter’n Diek von de Oost in de Masch. De Kant von’n Geestutlöper op’n Slichten (Deel von de Loomster Geest) liggt üm un bi een Kilometer in’n Westen.

De Öörd ümto sünd de Oostener Oostdiek in’n Noorden, Rönndiek in’n Noordoosten, Grootweurn in’n Oosten, Lüttwöhrn in’n Süüdoosten, Bornbarg in’n Süden, de Möhlenreeg in’n Süüdwesten, Basbeek mit Schlichten in’n Westen un dat Karkdörp Oosten in’n Noordwesten.

## Historie

Twüschen Sethlerhemm un de Hüüs in de Hörn (to Grootweurn) hett dat bet 1961 en Prahmfähr geven.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1859 to dat Amt Bremervöör tohöört un denn von 1859 bet 1885 to dat Amt Oosten. Na 1885 weer dat in’n Kreis Neehuus. 1932 is dat Deel von’n Kreis Land Hadeln worrn un 1977 von’n Landkreis Cuxhoben.

Sethlerhemm höört von öllers to Basbeek. De Gemeen Basbeek is 1968 denn Deel von de Gemeen Hemmoor worrn un de Gemeen Hemmoor 1971 Maat von de Samtgemeen Hemmoor.

### Inwahnertall

### Religion

Sethlerhemm is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Michael-Kark in Basbeek.

För de Kathoolschen is de St.-Ansgar-Kark in Warstood tostännig.

## Weertschop un Infrastruktur

De freewillige Füürwehr von Basbeek is för Sethlerhemm mit tostännig.

### Verkehr

De eenzige Straat von Sethlerhemm weg is de *Sethlerhemmer Straat* na Basbeek. De Straat löppt an de Bundsstraat 73 ran, de in’n Noordwesten över Warstood, Kumbarg un Oterndörp na Cuxhoben geiht un in’n Süüdoosten över Heckthusen un Himmelpoorten na Stood.

De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 2 Stood-Süüd liggt so 29 Kilometer in’n Süüdoosten von Sethlerhemm an de B&nbsp;73.

De nächste Bahnhoff is knapp veer Kilometer wied weg in’n Westen de Bahnhoff Hemmoor an de Nedderelvbahn von Cuxhoben na Hamborg.

### Ver- un Entsorgung

Dat fleten Water för Sethlerhemm kummt von’n Waterverband Wingst. Dat Afwater warrt in dat Klärwark Hemmoor klärt, dat dicht bi Sethlerhemm an de Oost liggt.

## Footnoten
Hutloh

**Hutloh** is en Eddelgood von de Familie Marschalck von Bachtenbrock in Heckthusen.

## Geografie

Dat Good liggt op’n Geestrand in de Neegd von de Oost.

De Öörd ümto sünd Heckthusen in’n Noorden, Host in’n Oosten, Burweg in’n Süüdoosten, Blomendol in’n Süden, Kronenborg un Klint in’n Süüdwesten un Koppel in’n Westen.

## Historie

Hutloh is siet 1555 in Besitt von de Familie Marschalck.

De Goodsbesitter Jürgen von Marschalck is ahn Söhns doodbleven. Dat Good is denn in Besitt von sien Swiegersöhn Levin von Marschalck gahn, de üm 1614 rüm sien Dochter Jutta von Marschalck freet harr. In’n Dörtigjohrigen Krieg hett Levin sik gegen sien Landsherrn, den Bremer Arzbischop Johann Friedrich stellt un to König Christian IV. von Däänmark un Noorwegen hollen. Dorüm is för en Tied ok dat Good Hutloh von’n Arzbischop kunfiszeert worrn. Levin kunn dat Good aver wedder trüggwinnen.

De Hutloher Twieg von de Familie Marschalck von Bachtenbrock hett 1711 den Freeherrnstand kregen.

1945 hett in’n Tweten Weltkrieg en Flegergranaat dat Good drapen. Later is dat aver wedder instand sett worrn.

Dat Good Hutloh weer fröher 180 Hektar groot. 1866 hett de Familie Marschalck anfungen, dat Land von de verscheden Göder in de Ümgegend tohooptoleggen. De Stammseet von de Familie is denn dat Good Hutloh worrn, dat nu 716 Hektar Land harr, wat to en groten Deel Holt weer. Vondaag hett dat Good en Grött von 780 Hektar.

### Verwaltungsgeschicht

Dat Good hett vör 1850 to dat Gericht Heckthusen höört. 1850 is dat denn Deel von dat Amt Himmelpoorten worrn, dor aver man twee Johr bleven un is 1852 an dat Amt Oosten kamen. 1885 is dat Amt Oosten in’n Kreis Neehuus opgahn. 1932 is de Oort an’n Kreis Land Hadeln kamen un 1977 Deel von’n Landkreis Cuxhoben worrn.

In de öllste Tied hett dat Good to Heckthusen tellt, is in dat 19. Johrhunnert aver an de Gemeen Klint kamen. An’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen is Klint denn Deel von de Gemeen Heckthusen worrn.

### Goodsherrn

* Jürgen von Marschalck
* Levin von Marschalck
* Jürgen von Marschalck
* Carl Gustav von Marschalck
* George von Marschalck
* Gustav Wilhelm von Marschalck (22. Dezember 1841-)
* –1954: Max Freiherr Marschalck von Bachtenbrock
* 1954–1970: Jürgen Freiherr Marschalck von Bachtenbrock
* 1970–: Hubertus Freiherr Marschalck von Bachtenbrock
* Clemens Freiherr Marschalck von Bachtenbrock

### Inwahnertall

### Religion

Hutloh is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Marienkark in Heckthusen.

För de Kathoolschen is de St.-Nikolaus-Kapell in Heckthusen tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.

## Footnoten
Grundschool Eversdörp/Alfs

De **Grundschool Eversdörp/Alfs** is en Grundschool in dat Dörp Eversdörp. Dreger is de Samtgemeen Geestborn. Se liggt an de *Grotenhainer Straat* (L&nbsp;119).

Nadem se mit de Grundschool trech sünd, gaht de Schölers op Oberschool na de Geestborn-School in Örel oder na dat Gymnasium Bremervöör.

## Historie

De School in Eversdörp is to Anfang von de Johren 1950 boot worrn. De Schoolhoff is na de Ideen von Benjes gestaltet.

De Grundscholen in Eversdörp un Alfs sünd later tohoopleggt worrn un de School in Alfs hebbt se denn ganz dichtmaakt. 

De Fördervereen von de School is 2003 grünnt worrn.

## Schoolbaas

* Heidrun Jacobs
* Jula Nedden (kommissarsch)
* 2015–: Norman Maurer
Oberschool

De Begreep **Oberschool** warrt för en ganze Reeg verschedene Schooltypen bruukt, de to de wiederföhrenden Scholen oder de Högere Bildung tellt.

## Düütschland

* in de Tied von’n Natschonalsozialismus sünd von 1937 bet 1945 de *[[Oberrealschool|Oberrealscholen]]* un de *[[Realgymnasium|Realgymnasien]]* in’t ganze Düütsche Riek „Oberscholen“ nöömt worrn un gellen, jüst as annere Gymnasien, as högere Lehranstalten, de to dat Abitur föhrt.
* in Westdüütschland na 1945 as Sammelbegreep för de wiederföhrenden Scholen von de Sekundarstufe&nbsp;I: *[[Gymnasium]], [[Realschool]], [[Hauptschool]]*. So warrt dat Woord bet vondaag in Berlin bruukt.
* in Düütschland na 1987 warrt de Utdruck ‚Oberschool‘ na Bundsland verscheden för besünnere Schoolformen bruukt:
** Oberschool (Baden-Württemberg) – en Inrichtung von’n tweten Bildungsweg
** Beroopliche Oberschool Bayern (BOB) – siet 2008
** Oberschool (Brannenborg) – siet 2005 as en Regionale School för de Klassen 7 bet 10 
** Oberschool (Bremen) – siet 2010 all Sekundarscholen, de nich as Gymnasium betekent warrt
** Oberschool (Neddersassen) – siet 2011 tohoopfaat ut Haupt- un Realschool, deelwies mit en Gymnasialtwieg bet to de 10. Klass
** Oberschool (Sassen) – siet 2013 is de Middelschool in Sassen to de Oberschool wiederentwickelt worrn.
* in de DDR hebbt bet 1959 all de högeren Lehranstalten, de na dat Abitur föhrt hebbt, *Oberschool* heten, na 1959 hebbt de denn *[[Erweiterte Oberschool]]* (EOS) heten
* in de DDR na 1959 weer de *[[Polytechnische Oberschool]]* (POS) denn de Eenheitsschool mit teihn Klassen

## Öösterriek
In Öösterriek sünd de Oberscholen de *[[Allgemeenbildende Högere School]]* (AHS) – mehrstendeels Gymnasien – un de *[[Beroopsbildende Högere School]]* (BHS), jüst as en Reeg annere Sünnerformen.

## Swiez
In de Swiez warrt de ünnerste Stufe von de *[[Oberstufenschool]]* ‚Oberschool‘ nöömt.

## Süüdtirol
* Technoloogsche Fachoberschool (TFO) 
* fievjohrige Oberschool an’t Gymnasium (Süüdtirol)

## Kiek ok bi
Fachoberschool, Beroopsoberschool
St.-Nikolaus-Kapell (Heckthusen)

De **St.-Nikolaus-Kapell** is en kathoolsche Kapell in Heckthusen in’n Landkreis Cuxhoben, de den Hilligen Nikolaus wieht is.

De Kapell liggt an de *Wischer Straat 5* (K&nbsp;30) un höört to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood. De wedder liggt in dat Dekanat Ünnerelv von dat Bisdom Hilmssen.

## Historie

De Kapell is an’n 6. September 1959 dör Bischop Heinrich Maria Janssen wieht worrn. Vörher is dat Gebüüd as Sprüttenhuus von de Freewillige Füürwehr Heckthusen bruukt worrn. De Kapell hett to de Karkengemeen von de St.-Ansgar-Kark in Warstood tohöört.

Knapp dörtig Johr later is de Kark renoveert worrn un dorbi is de Kark denn ok binnen nee inricht worrn, üm de Vörgaven von dat Twete Vatikaansche Kunzil ümtosetten. Dorbi hett de Kapell ünner annern ok en levensgrote Bronzplastik von’n Hilligen Nikolaus kregen.

An’n 1. September 2010 is de Karkengemeen von Warstood un dormit ok Heckthusen Deel von de Karkengemeen Hillig Geist in Stood worrn.

## Inrichtung

### Plastik von’n Hilligen Nikolaus
Rechts blangen den Ingang steiht en Bronzplastik von’n Hilligen Nikolaus. De Bischop böögt sik na de Person dal, de in de Kapell rinkummt, un schenkt em symboolsch en gollen Appel.

### Altor
De Kapell hett en ut Holt timmert Altor. De Altor is ut oold, reten Boholt boot. De Hölter sünd in Fackwark-Booord tohoopföögt.

### Ambo
Dat sülve gellt ok för de Marien-Steel un den Ambo. De in Flammen un fürige Tungen oplööste Duuv is dat Symbol von’n Hilligen Geist.

### Altorkrüüz un Tabernakel
Dat Altorkrüüz is ut Iesen smeedt. Jüst as Altor, Marien-Steel un Ambo is ok de Verkledung von’n Tabernakel ut Ekenholt.
De Snittjereen op’n Middeldeel wiest in de runne Form von en Hostie Ohren un Druven, de Teken för Brood un Wien.

### Finstern
De veer Finstern ut Bleeglas sünd in de liturgschen Klören utföhrt.
# Dat Vigelett symboliseert de Passionstied. En groot anleggt Krüüzform wiest dat Lieden un den Dood von Jesus Christus.
# Gegenöver strahlt in Goldgeel un Witt – as Teken von dat Opstahn Jesu – de verkloorte Liev Jesu Christi in’t Symbol von dat Altarsakrament.
# Gröön as de Klöör von dat Leven un dat Höpen steiht för de Schöpfung von de Welt.
# Toletzt blifft de warvelnde Form in Rood. Mit düt Teken is dat Weihen von’n göddlichen Geist meent. Pingsten is de hillige Geist mit Störmgebruus över de Minschen wegfeegt un hett de grote Wandlung inleidt, as in de Apostelgeschicht beschreven.

### Statuen
De Pietá un de Hillige Elisabeth sünd Reprodukschonen na ole Vörbiller. De söven Karsen an de Marien-Steel charakteriseert de Söven Smarten von Maria. Besünners is ok de Snittjereearbeid von de Hillige Elisabeth in’n gootschen Stil.
Koornbeek

**Koornbeek** () is en Oort in de Gemeen Bremervöör in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen. De Oort höört polietsch al von öllers bi Bremervöör mit bi, orientieert sik aver sozial mehr na Glinn.

## Geografie

De Oort liggt an’n Noordrand von en Geestgraad, de twüschen de Mooren in’n Noorden un Süden liggt. Dat Water ut dat Rebeed flütt över den Koornbeek na’n Wallbeek hen af.

De Naveröörd sünd Mehdörp in’n Noorden, Hönau un Lindörp in’n Noordoosten, Bremervöör in’n Süüdoosten, Glinn in’n Süden, Örel in’n Süüdwesten un Eversdörp in’n Noordwesten.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

De Oort höört von öllers bi Bremervöör mit bi. Bremervöör weer vör 1885 en egenstännige Stadt in de Landdrostie Stood, de to keen Amt höört hett. Na 1885 weer Bremervöör in’n Kreis Bremervöör, na 1932 in’n ne’en, grötteren Kreis Bremervöör un na 1977 in’n Landkreis Rodenborg.

An’n 1. März 1974 is Bremervöör bi de Gemeenreform in Neddersassen mit ölven annere Gemenen to de ne’e Gemeen Bremervöör tohoopleggt worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Koornbeek is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Liborius-Kark in Bremervöör.

För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.

## Kultur

### Verenen

De Schüttenvereen Glinn-Koornbeek is 1912 grünnt worrn un de Sportvereen 1982.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Koornbeek liggt in en Afstand von üm un bi 400 Meter parallel to de Bundsstraten B&nbsp;71/B&nbsp;74 un is tosätzlich an’n Westrand verbunnen mit de B&nbsp;495. De B&nbsp;495 löppt in’n Noorden na Loomst un Hemmoor. De B&nbsp;71/B&nbsp;74 loopt in’n Süüdwesten tohoop bet na Basdaal un in’n Oosten na Bremervöör. Von Basdaal geiht de B&nbsp;71 na Beverst un Bremerhoben un de B&nbsp;74 na Oosterholt-Scharmbeek un Bremen-Noord. Von Bremervöör geiht de B&nbsp;74 na Stood un de B&nbsp;71 na Sürsen un Zeven.

De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 2 Stood-Süüd liggt so 33 Kilometer in’n Noordoosten von Koornbeek an de B&nbsp;73. De Opfohrt 8 Geestmünn op de Autobahn 27 liggt 36 Kilometer in’n Westen an de Bremerhobener *Poristraat* un de Opfohrt 48 Elsdörp op de Autobahn 1 37 Kilometer in’n Süüdoosten an de L&nbsp;131.

De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Süüdoosten de Bahnhoff Bremervöör an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu.

## Footnoten
Kornbeck

**Kornbeck** is de hoochdüütsche Naam von

* Koornbeek, Oort in de Gemeen Bremervöör in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.

**Kornbeck** is de Familiennaam von

* Emil Kornbeck (1818–1859), düütschen Maler,
* Julius Kornbeck (1839–1920), düütschen Maler.
Oosterenn

En Reeg Öörd in de Maschen langs de Noordsee (vör allen Land Hadeln) warrt indeelt in en **Oosterenn** un en Westerenn. Disse Öörd sünd deelwies as Stratendörp anleggt worrn un dorüm temlich langtagen.

Dat sünd ünner annern

* Oosterenn Oterndörp, fröher egenstännige Gemeen
* Lee-Oosterenn
* Olenbrook-Oosterenn
* Worth-Oosterenn
* Kedenbrook-Oosterenn
* Nordahn-Oosterenn
* Öderquart-Oosterenn
* Bremervöör-Oosterenn
* Swing-Oosterenn
* Helsch-Oosterenn
* Brokdörp-Oosterenn
* Halsbeek-Oosterenn
* Zetel-Oosterenn
* Lutten-Oosterenn
* Ahrenfiööl-Oosterenn
* Dörpum-Oosterenn
* Rantrum-Oosterenn
* Totten-Oosterenn
* Ballum-Oosterenn

Kiek ok bi: Oostenn, Süderenn, Noorderenn.
Süderenn

En Reeg Öörd in de Maschen langs de Noordsee (vör allen Land Hadeln) warrt indeelt in en **Süderenn** un en Noorderenn. Disse Öörd sünd deelwies as Stratendörp anleggt worrn un dorüm temlich langtagen.

Dat sünd ünner annern

* Oldsum-Süderenn, fröher Deel von Oldsum, nu egenstännige Gemeen in’n Kreis Noordfreesland, Sleswig-Holsteen,
* Bülkau-Süderenn
* Neenkarken-Süderenn
* Oppeln-Süderenn
* Oosterbrook-Süderenn
* Steenau-Süderenn

Kiek ok bi: Westerenn, Oosterenn.
Fresenborg

**Fresenborg** betekent

* Fresenborg, Gemeen in’n Landkreis Eemsland, Neddersassen,
* Fresenborg, Oort in de Gemeen Oschlo in’n Kreis Stormarn, Sleswig-Holsteen,
* Fresenborg, Oort in de Gemeen Schnarup-Thumby in’n Kreis Sleswig-Flensborg, Sleswig-Holsteen,
* Fresenborg, Oort in de Gemeen Bremervöör in’n Landkreis Rodenborg, Neddersassen.
Kuhlstückenmoor

Dat **Kuhlstückenmoor** is en 16 Hektar groot Naturschuulrebeed op de Stoder Geest in’n Süden von Düünbeudel in’n Landkreis Stood. In’n Oosten liggt Wittenmoor un in’n Süüdwesten Heinbockel.

Dat Rebeed is en Reststück von en Hoogmoor, dat fröher grötter weer. Dat Moor is to’n groten Deel dröögleggt worrn un de Lüüd hebbt dor Törf staken. Nu wasst op dat Moor vör allen Barken. In dat Rebeed doot aver ok lüttjere apene un natte Stücken liggen, op de Törfmoss un Kraansbeern wasst. Üm disse Resten von de ole Moorvegetatschoon to wohren, is dat Moor in de Johren 1980 entkusselt worrn.

Dat Naturschuulrebeed driggt dat Kennteken NSG LÜ 130 un is an’n 16. Dezember 1985 ünner Schuul stellt worrn.