6. September

De **6. September** is de 249. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner. In Schaltjohren is dat de 250. Dag.

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 394: Theodosius I. winnt in de Slacht an’n Frigidus över den weströömsch Kaiser Flavius Eugenius un den General Arbogast un eent as letzten Kaiser de beiden röömschen Rieken wedder tohopen.
* 1522: Na Ferdinand Magellans Dood kiehrt dat letzte Schipp *[[Victoria (Schipp)|Victoria]]* ünner Juan Sebastián de Elcano vun jümmer Expeditschoon na Spanien torüch.
* 1669: Na en Krieg vun meist en viddel Johrhunnert gifft de Republik Venedig dat Eiland Kreta an de Osmanen över
* 1901: Leon Czolgosz schütt op den US-amerikaanschen Präsidenten William McKinley, de poor Daag later dood blifft.
* 1915: Düütschland, Öösterriek-Ungarn un Bulgarien sluut sik to de Middelmächte tosamen.
* 1939: In’n Rahmen vun’n so nöömten Polenfeldtog warrt de Stadt Krakau vun de Wehmacht innahmen.
* 1949: De Veteran ut’n Weltkrieg Howard Unruh schütt in Cambden, USA, op ahn Wahl op Minschen, wovun 13 ümkommt. He is dormit de eerste Heckenschüttmöörder.
* 1953: CDU un CSU winnt mit Konrad Adenauer de Wahlen to’n tweeten düütschen Bunnsdag.
* 1955: In Istanbul un İzmir in de Törkie kummt dat to swore Progromen gegen de Greken. Dorbi warrt meist all orthodoxen Karken to schannen maakt.
* 1968: Swasiland warrt unafhangig vun Grootbritannien.
* 1991: Arnold Rüütel warrt Staatspräsident vun Estland.
* 1995: Ünner internatschonal Protest maakt Frankriek den eersten vun mehrere plante Atomtests op’n Mururoa-Atoll.

### Kunst, Kultur un Bowark
* 1791: De Oper *[[La Clemenza di Tito]]* (dt.: *Die Milde des Titus*) vun Wolfgang Amadeus Mozart warrt in Prag ooropföhrt.
* 1944: Billy Wilders Meisterwark *[[Double Indemnity]]* (dt: *Frau ohne Gewissen*) warrt in de USA ooropföhrt.
* 1970: Jimi Hendrix gifft op Fehmarn sien letztet Konzert.
* 1978: De Mesa-Verde-Natschonalpark warrt to’n Weltnaturarv maakt.
* 1986: Dat Museum Ludwig un de Philharmonie warrt in Köln open maakt.

### Wetenschoppen un Technik
* 776 v. Chr: Dör en Sünndüsternis, de in’n chines’schen un in’n Gregoriannschen Klenner fasthollen weern, künnt beid Klenners mitenanner afgleken warrn.

### Katastrophen
* 1929: In Finnland starvt 150 Minschen – dorünner veele Schoolkinner – bi en Unglück vun den Damper „Kuru“.
* 1975: Bi en Eerdbeven in Lice, Törkie, kommt ungefäähr 2.400 Lüüd üm.
* 1986: Bi Karatchi in Pakistan warrt en Boeing 747 mit Granaten beschaten. 21 Minsche blievt dör de Explosionen dood.
* 2005: De Taifun Nabi maakt de japansch Insel Kyūshū to schannen.

## Boren
* 1757: August Friedrich Langbein, düütsch Dichter un Schriever.
* 1766: John Dalton, engelsch Naturforscher un Lehrer.
* 1821: Auguste Zinck, plattdüütsche Schrieersche († 1895)
* 1826: Leopold Ullstein, düütsch Verlegger.
* 1860: Jane Addams, US-amerikaansch Pazifistin un Freedensnobelprieddrägerin.
* 1867: Hermann Bahner düütsch Landschapsmaler († 1938)
* 1877: Buddy Bolden, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1931)
* 1879: Adolf Strauß, düütsch Offizier in den Tweeten Weltkrieg († 1973)
* 1881: Arve Staxrud, norweegsch Polarforscher († 1933)
* 1882: Paul Fischer, düütsch Footballnatschonalspeler († 1942)
* 1888: Adam Massinger, düütsch Astronom († 1914) 
* 1891: Yrjö Väisälä, finnisch Astronom un Physiker († 1971)
* 1892: Sir Edward Victor Appleton, engelsch Physiker un Nobelpriesdräger
* 1898: Gennadi Nikititsch Olonkin, russisch-norweegsch Funker un Polarforscher († 1960)
* 1906: Luis Federico Leloir, argentiensch Chemiker un Nobelpriesdräger
* 1913: Gustave Danneels, belgisch Radrennfohrer († 1976)
* 1915: Franz Josef Strauß, düütsch Politiker, Bunnsminister un bayerisch Ministerpräsident († 1988)
* 1917: Robert Mitchum, US-amerikaansch Schauspeler.
* 1926: Henri Van Kerckhove, belgisch Radrennfohrer († 1999)
* 1927: Peter Steiner, düütsch Schauspeler
* 1933: Bjørg Skjælaaen, norweegsch Ieskunstlöperin († 2019)
* 1939: Tonegawa Susumu, japaansch Molekularbiologe, Immunologe un Nobelpriesdräger
* 1943: Richard John Roberts, britsch Biochemiker un Nobelpriesdräger
* 1946: Bryan Daniel O’Connor, US-amerikaansch Astronaut
* 1947: Annette Faße, düütsch Politikerin un Bundsdagsafordnete
* 1953: Gianbattista Baronchelli, italieensch Radrennfohrer
* 1953: Patti Yasutake, japaansch-US-amerikaansch Schauspelerin
* 1954: Ève Luquet, franzöösch Breefmarkenkünstlerin
* 1955: Anne Henning, US-amerikaansch Iesflinklöperin
* 1960: Norbert Joos, Swiezer Bargstieger un Bargführer († 2016)
* 1963: Geert Wilders, nedderlannsch Politiker
* 1971: Dolores O’Riordan, irisch Singerin
* 1976: Naomie Harris, engelsch Schauspelerin

## Storven
* 394: Flavius Eugenius, weströömsch Kaiser
* 972: Johannes XIII., Paapst 
* 1566: Süleyman I., bedüdend Sultan vun de Osmanen (* 1494) 
* 1691: Burkhardt von Berlepsch, düütsch Jurist un Verwaltensbeamten.
* 1880: Edwin Oppler, düütsch Architekt.
* 1902: Frederick Augustus Abel, britsch Chemiker
* 1909: Albert Römer, plattdüütschen Literatuurhistoriker (* 1859)
* 1915: Otto Kitzler, düütsch Cellist un Dirigent (* 1834)
* 1948: Richard Chace Tolman, US-amerikaansch Physiker
* 1956: Michael Ventris, Sprakenwetenschoppler.
* 1975: Adolf Werner, düütsch Footballnatschonalspeler (* 1886)
* 1978: Adolf Dassler, düütsch Ünnernehmer un Grünner vun Adidas
* 1994: James Clavell, britsch-amerikaansch Schriever und Filmspeelbaas
* 1998: Akira Kurosawa, japansch Filmspeelbaas (* 1910)
* 1999: Arnold Fishkin, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1919)
* 2005: Otto B. Roegele, düütsch Publizeerer.
* 2007: Luciano Pavarotti, italiensch Tenor
* 2011: Hans Apel, düütsch Politiker un Bundsminister (* 1932)
* 2013: Susanne Hermans, düütsch Politikerin un Landdagsafordnete (* 1919)
* 2019: Robert Mugabe, Präsident vun Simbabwe (* 1924)
* 2023: Richard Davis, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1930)