open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andrija Fuderer

**Andrija Fuderer** (* 13. Mai 1931 in Subotica; † 2. Oktober 2011 in Palamós) weer en jugoslaawsch Schachspeler, de later för Belgien speelberechtigt weer.

## Leven
Andrija Fuderer, 1931 in Subotica boren, speel för de jugoslaawsch Mannschap bi de Schacholympiaden 1952, 1954 un 1958. In dat Johr 1953 reck he bi de Jugoslaawsch Meesterschap den deelten 1. Rang. He kunn sück ok för dat Interzonenturnier in Göteborg 1955, qualifizeeren, keem dor aber blots up den 14./15. Platz. In den Wettkamp Jugoslawien - UdSSR 1959 wunn he gegen Bronstein 3:1. De Schachverband FIDE hett hüm 1952 den Titel Internatschonaler Meester&nbsp; un 1990 den Ehrengrootmeestertitel tospraaken.

Nahdem he in Göteborg wenig Spood harrt harr truck he sück wietgahn vun dat Schach trügg un konzentreer sück up sien berooplich Karriere as Chemiker.

Fuderer gull as talenteert Angreepsspeler. Sien best historsch Elo-Tall 2674 reck he in' Januar 1955, dormit leeg he up Platz 19 vun de nahträglich berekent  Weltranglist.

## Turnierspood

* Bled 1950: 4. Platz
* Jugoslaawsch Meesterschap 1951: 2./3. Platz
* Düörpm 1951: 2./3. Platz
* Belgrad 1952: 2./3. Platz
* Jugoslaawsch Meesterschap 1952: 2./3. Platz
* Opatija 1953: 2. Platz
* Jugoslaawsch Meesterschap 1953: 1.-3. Platz
* Zonenturnier München 1954: 4. Platz
* Hastings 1954/55: 3.-5. Platz

## Enkeld Nahwiesen


## Literatur
*  Siep H. Postma: *Fuderer, een eigentijdse Morphy*. Van Spijk, Venlo 1994, ISBN 90-6216-037-9

## Weblenken
* FIDE-Koort (engelsch)
* Andrija Fuderers Schachpartien up chessgames.com (engelsch)]
Rex Hartwig

**Rex Noel Hartwig** (* 2. September 1929 in Culcairn, New South Wales; † 30. Dezember 2022) weer en austraalsch Tennisspeler. 

Sien spoodriekst Johren weern 1953 bit 1955. In dat Johr 1953 kunn he mit sien Düppelpartner  Mervyn Rose dat Düppel vun de Amerikaansch Tennismeesterschapen gegen de US-Amerikaner Gardnar Mulloy un Bill Talbert in veer Sätzen mit 6:4, 4:6, 6:2 un 6:4 winnen, nahdem he tovör all mit de US-Amerikanerin Julie Sampson gegen Maureen Connolly un Hamilton Richardson in twee Satzen mit 6:4 und 6:3 dat mischt Düppel bi de Austraalsch Tennismeesterschapen wunnen harr. 
 	
1954 belegg Hartwig Platz 2 bi de Austraalsch Tennismeesterschapen gegen sien Düppelpartner  Mervyn Rose in veer Satzen mit 2:6, 6:0, 4:6 un 2:6. In de Düppelkonkurrenz wunnen Rex Hartwig un Mervyn Rose dat Endspiel gegen Neale Fraser un Clive Wilderspin, beid ebenfalls ut Australien, in dree Satzen mit 6:3, 6:4 un 6:2. Dorto kunn  he mit sien Partnerin  Thelma Coyne Long ok noch dat Mixed-Finale gegen Beryl Penrose un John Bromwich in dree Sätzen mit 4:6, 6:1 un 6:2 winnen. Bi de Franzöösch Tennismeesterschapen in dat sülvig Johr verlor he tosommen mit Jacqueline Patorni den Mixed-Wettbewarf gegen  Doppel Maureen Connolly un Lew Hoad in twee Satzen mit 6:4 un 6:3. Dat Düppelfinale vun Wimbledon 1954 gegen de US-Amerikaner Vic Seixas un Tony Trabert hebbt Hartwig un Rose in veer Satzen mit 6:4, 6:4, 3:6 un 6:4 wunnen, in't Eenzel vun de Amerikaansch Tennismeesterschapen in dat glieker Johr verlor he aber dat Endspeel gegen Vic Seixas in veer Satzen mit 6:3, 2:6, 4:6 un 4:6.

1955 kunnen Hartwig un Rose nochmals den Düppeltitel in Wimbledon mit en 3-Satz-Sieg (7:5, 6:4 un 6:3) gegen hör Landslüüd Neale Fraser un Ken Rosewall halen. 	

## Weblenken
* ATP-Profil

## Enkeld Nahwiesen
Judge Reinhold

**Judge Reinhold** (Edward Ernest Reinhold Jr.; * 21. Mai 1957 in Wilmington, Delaware) is en US-amerikaanschen Schauspeler.

## Leven un Wark
Reinhold is in Fredericksburg un West Palm Beach opwossen. He hett later an de University of Mary Washington as ok an de *North Carolina School of the Arts* studeert. In den Feernsehfilm *Survival of Dana* hett he 1979 sien eerste Rull speelt, un harr 1982 in *Fast Times at Ridgemont High* en vun de Hööftrullen blangen Sean Penn un Jennifer Jason Leigh. Internatschonal bekannt worrn is he in de Filmkummedie *Beverly Hills Cop*. De Rull harr he vör allen wegen sien Kummedie-Talent kregen. Intwüschen hett Reinhold an de hunnert Film- un Feernsehprodukschonen maakt.

Reinhold hett 1986 de Castingexpertsche Carrie Frazier heiraat. De Eh is aver wedder scheedt worrn. 2000 hett he mit Amy Miller de tweete Eh slaten. Sien Ökelnaam *Judge* hett he vun sien Vadder, de em al so nöömt hett, as he jüst mol twee Weken oolt weer.

## Filmrullen (Utwahl)

## Utteken
Reinhold hett bit hüüt noch keen Filmpriesen wunnen, weer aver 1994 för den *[[Emmy]]* vörslahn för sien rutragen Gastrull in de Kummedie-Reeg *[[Seinfeld]]*.

## Weblinks
*
Timm Thaler

**Timm Thaler** betekent

* *[[Timm Thaler oder das verkaufte Lachen (Roman)|Timm Thaler oder das verkaufte Lachen]]*, Roman vun James Krüss ut dat Johr 1962,
* *[[Timm Thaler (1979)|Timm Thaler]]*, Feernsehreeg na den Roman ut dat Johr 1979,
* *[[Timm Thaler (2002)|Timm Thaler]]*, Tekentrickreeg na den Roman ut dat Johr 2002,
* *[[Timm Thaler oder das verkaufte Lachen (Film)|Timm Thaler oder das verkaufte Lachen]]*, Speelfilm na den Roman un de Reeg vun 1979 ut dat Johr 2017.
Bundsautobahn 944

De **Bundsautobahn 944** (kort ok **BAB 944** oder **A 944**) weer en Autobahnprojekt in Bayern. De Plaan hett vörsehn, en Autobahn vun München över Ebersberg bit na Wasserburg am Inn verlopen to laten. De Plaan is aver al vör den Boanfang wedder opgeven worrn. Vunddag verlöpt op de glieken Streck deelwies de B&nbsp;304.

## Weblenken
* Streckenbeschrieven vun den ehmolig plaante A&nbsp;944
Aktivität (Physik)

De **Aktivität** vun en radioaktiven Stoffmengde beschrifft in de Physik de Tall vun Verfallsvörgäng betogen op en Tieteenheit. Se is dormit en physikaalsch Grött. Ehr Formelteken is  *A* oder ok *R*.

De Aktivität warrt in’t SI-System mit de Eenheit Becquerel (Bq) angeven, wobi 1&nbsp;Bq een Karnverfall in een Sekunn bedüüdt. En öllere Maateenheit, de vundaag nich mehr bruukt warrt, is dat Curie (Ci). För’t Ümreken gellt: 1 Ci = 3,7 · 1010 Bq. 

Betütt man de Aktivität op de Masse vun de Proov, seggt man dorto *spezifische Aktivität*, de denn in Bq/kg angeven warrt. Bi de spezifischen Aktivität mutt aver dorbi angeven warrn, op wovun Masse sik de Angaav betütt. Dat kann op de Masse vun’t reine Radionuklid betogen wesen, op dat cheemsche Element mit all sien Isotopen, op en cheemsche Verbinnen oder op de Samtmasse vun en Proov, de ok en Stoffmischen wesen kann.

In de Nuklearmedizin warrt de Aktivität vun en Präparat vör’t Anwennen in en Aktivimeter bestimmt.

## Aktivität un Verfallskunstant
Jeed Radionuklid hett en Verfallskunstant \lambda (lambda), de beschrifft, wo „gau“ der Verfall aflöpt. Dat warrt in de Halfweertstiet T_{1/2} utdrückt. Twüschen \lambda un T_{1/2} besteiht en eenfachen Tosamenhang:

:  \lambda = \frac {\ln 2}{T_{1/2}} = \frac {0,693...}{T_{1/2}}    .

\lambda is de Wohrschienlichkeit för den Verfall vun en enkelten Atomkarn in een Tieteenheit. De Aktivität vun en Proov mit *N* Atomen to de Tiet *t* lett sik dorüm utdrücken as

:  A(t) = - \frac{dN}{dt}(t) = \lambda \cdot N(t)   .

Wenn een dat Verfallsgsett

:  N(t)= N_0 \cdot e^{-\lambda t} 

( N_0  is de Tall vun Atomen to de Tiet *t* = 0) mit \lambda, berekent sik de Aktivität vun de Proov to en sünnere Tiet  t ut

:A(t) = N(t) \cdot \lambda = N_0 \cdot e^{-\lambda t} \cdot \lambda = A_0 \cdot e^{-\lambda t}.

Dorna entwickelt sik de Aktivität na dat glieke exponentielle Verfallsgesett, as de Tall vun de radioaktiven Atomen in de Proov.

### Rekenbispeel
Polonium-210 hett en Halfweertstiet vun 138 Daag. In en Mol, also 209,98 g, sünd ruchweg ''N''<sub>A</sub> = 6,022·1023 Atomen. 1 g frisch 210Po hett dormit de Aktivität:
:A = \frac{\ln(2)}{T_{1/2}} \frac{N_{\mathrm{A}}}{209,98}\,  = 1{,}7\cdot 10^{14}\, \mathrm{Bq} . 

De Mengde is mit 1 Gramm annahmen worrn, also is de spezifische Aktivität in dissen Fall: 1,7 · 1014 Bq/g.

### Utwählte Bispelen för spezifische Aktivitäten
Klaus Bresser

**Klaus Bresser** (* 22. Juli 1936 in Berlin) is en düütschen Journalist un ehmoligen Feernsehmoderator.

## Leven un Wark
Bresser hett al in sien Schooltiet anfungen, Artikels för de Aachener Volkszeitung un de Aachener Nachrichten to schrieven. Na sien Abitur hett he Germanistik, Soziologie un Theaterwetenschoppen in Köln studeert un möök blangento en Volontariat bi’n Kölner Stadt-Anzeiger. As he mit dat Studium fardig weer is he bi dat Blatt Baasreporter worrn. In’t Johr 1965 füng he bi’n WDR an, woneem he 1971 dat Regeer vun de *[[Monitor (Feernsehsennen)|Monitor]]-*Redakschoon övernahmen hett. 1973 övernehm he dat Seggen vun de aktuellen Redakschoon un hett verschedene Sennen modereert, so as den *Brennpunkt*.

In’n Dezember 1977 wessel he denn na’t ZDF, wo he groten Andeel an de Konzepschoon vun’t heute-Journal harr. Toeerst weer he dor Moderater un laterhen Leider. Dorna arbeit he as Leider vun de Redakschoon Binnenpolitik. An’n 1. April 1988 is Bresser Nafolger vun Reinhard Appel as Baasredakteur vun’t ZDF worrn. Wiel sien Amtstiet hett dat ZDF Sennen as dat *[[Morgenmagazin]]*, dat *[[Mittagsmagazin]]*, *[[Frontal (Feernsehsennen)|Frontal]]* un *[[Bonn direkt]]* inföhrt. He weer an’n 1. April 2000 vun Nikolaus Brender aflööst.

Vun September 2002 bit November 2003 hett he bi den Senner n-tv den *Talk in Berlin* modereert. Butendem hett Bresser en Reeg vun Böker publizeert.

Siet 1975 is Bresser in tweete Eh verheiraat.

## Böker
**Die Karikaturen des Jahres 1990/91.* Verlag Walter Podszun, Brilon 1991, ISBN 3-923448-85-6.
**Die Karikaturen des Jahres 1991/92.* Verlag Walter Podszun, Brilon 1992, ISBN 3-923448-97-X.
**Die Karikaturen des Jahres 1992/93.* Verlag Walter Podszun, Brilon 1993, ISBN 3-86133-114-4.
**Die Karikaturen des Jahres 1993/94.* Verlag Walter Podszun, Brilon 1994, ISBN 3-86133-121-7.
**Die Karikaturen des Jahres 1996.* Verlag Walter Podszun, Brilon 1997, ISBN 3-86133-149-7
**Die Karikaturen des Jahres 1997.* Verlag Walter Podszun, Brilon 1998, ISBN 3-86133-164-0
**Die Karikaturen des Jahres 1998.* Verlag Walter Podszun, Brilon 1999, ISBN 3-86133-182-9.

## Utteken
*Theodor-Wolff-Pries (1963)
*Goldene Kamera (1986)
*Herbert Quandt Medien-Pries (1989)
*Medienpries för Spraakkultur (2000)
*Saure Gurke (2000)
*Verdeenstorden vun’t Land Rhienland-Palz (2000)

## Weblenken

* Literatur vun un över Klaus Bresser in’n Kataloog vun de Düütschen Natschonalbökeree 
* Klaus Bresser: ''LORI, DORI, LARIFARI - Information im Fernsehen droht zum Entertainment zu verkommen''. In: *SPIEGEL special* 01/1995 vun’n 1. Januar 1995, Siet 71.

## Borns
Bundsautobahn 952

De **Bundsautobahn 952** (kort ok **BAB 952** oder **A 952**) is en öörtliche Autobahn in Bayern. Se hett en Samtläng vun ruchweg 5&nbsp;km un föhrt vun dat Autobahndreeeck Starnberg mit de A&nbsp;95 bi München in westliche Richt bit na de Anslusssteed Percha, wat en Oortsdeel vun Starnberg is.

Achter disse Anslusssteed geiht de Autobahn in de B&nbsp;2 över, de ehr Steed de A&nbsp;952 op hele Läng innahmen hett. De Autobahn is mit veer Fohrstriepens utboet, hett aber keen Standstriepens. De Verloop föhrt vörbi an de Öörd Wangen, Buchhof, Heimathshausen un Percha, de all to Starnberg hören doot.

## Weblenken
* Streckenbeschrieven vun de ehmols plaante A&nbsp;952
Hilmar Zill

**Hilmar Zill** (* 13. September 1940 in Meerane) is en düütsch  Grafiker un Breefmarkenkünstler.

As Breefmarkenkünstler fung sien Loopbahn noch in de DDR an, för de he mehrere Breefmarken schafft hett.  Nah den Fall vun de Müer hett he denn ok för Düütschland Breefmarken gestalt. Bekannt is he ok för dat Herstellen vun Ziertellern.

Zill leevt un arbeitet in Rostock. 

## Weblenken
* Grunddaten
Max Q (Musikgrupp)

**Max Q** is en Rockband ut Houston, Texas, deren Liddmaaten, all aktiv Astronauten vun de NASA sünd. 

De Band wurr 1987 vun Robert Gibson, George Nelson un Brewster Shaw grünnd. De Naam Max&nbsp;Q is en technisch Begreep ut de Ruumfohrt, de de Punkt vun de maximal Belastung bi den Start betekent. Luut Gibson maakt de Band as dat Space Shuttle „völ Krach un wenig Musik“.

Bitlang gifft dat kien offiziellen Plaaten vun de Band, de hööftsächlich bi Festivitäten vun NASA-Zentren un bi Veranstaltungen in dat NASA-Ümfeld as lüttgere Parties, Hoochtieden un Wohltätigkeitsveranstaltungen uptrett.  

De Besetten vun de Band wesselt immer to, wiel se blots ut aktiv Astronauten besteiht.

## Weblenken
* Moonlighting to the Max (engelsch)
* Michael Cassutt: Max Q Live - Artikel in dat Air & Space Magazine (engelsch)
* Max Q’s First Gig, Videomitsnitt vun den eersten Upträe
Betty Compson

**Betty Compson** (börgerlich: *Eleanor Luicime Compson*; * 19. März 1897 in Beaver, Utah; † 18. April 1974 in Glendale, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Filmschauspelerin.

## Karriere
Compson weer de Dochter vun en Bargwarkingenieur un fung all fröh en Karriere in’t Theater un Vaudeville an, wo se as *The Vagabond Violinist* Spood harr. Hör Filmkarriere fung 1915 an un se speel tallriek Rullen, bevör se 1919 mit *The Miracle Man* neben Lon Chaney sen. to’n Star wurr. Hör woll bekannste Rull harr de Schauspelerin 1928 an de Siet vun George Bancroft in Josef von Sternberg sien Drama *The Docks of New York*. In dat sülvig Johr hett se weer neben Chaney in *The Big City* mitwarkt.

De Tonfilm broch hör Karriere noch mal vöran un för hör Upträe in den Film *[[The Barker]]* vun George Fitzmaurice wurr se för en Oscar as Beste Dorstellerin vörslahn. Ünner de Regie vun hör dormalig Mann James Cruze speel se neben Erich von Stroheim de Hööftrull in *The Great Gabbo*. Nahdem de Versöök scheitert weer, bi RKO en düersamen Verdrag to kriegen, speel se tonehmend blots noch in B-Filmen mit. Nah 1948 truck se sück vullständig ut dat Filmgeschäft torüch un bedreev mit hör tweet Ehemann en Firma mit de Naam *Ashtrays Unlimited*. Insgesamt weer se dreemal verheiraadt.

## Filmografie (Utwahl)

## Weblenken

* 
* kört Biographie
* Billergalerie
* kört Artikel in de New York Times
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Aventure Malgache

**Aventure Malgache** (op plattdüütsch so veel as „Madagass’sch Begeevnis“; dt. Titel: *Landung auf Madagaskar*) is de Titel vun en half-dokumentaarschen Propagandafilm, den Alfred Hitchcock 1944 dreiht hett. Dat is een vun twee Kortfilmen, de he in’n Opdrag vun’t britische Informatschoonsministerium in England dreiht hett, üm sien Bidrag to de Kriegsmöhen vun de Allieerten to leisten. Bito wull he dormit de franzöösche Résistance gegen de Besetten vun dat natschonalsozialistische Düütschland sien Respekt wiesen. De annere Film is *[[Bon Voyage (1994)|Bon Voyage]].

== Inholt ==
De Film speelt in Form vun [[Torüchblennen]] to’n groten Deel op [[Madagaskar]]. De Rahmenhandlung speelt in England, woneem sik en Koppel vun Minschen as Schauspelers to *The Molière Players* tosamen doon hebbt. Een vun jem is Clarus, de vörmols as Afkaat in [[Antananarivo]] op Madagaskar arbeit hett un in een vun de annern Schauspelers vun’t Utsehn her den korrupten Verrader Michel vun dormols weddertokennen glöövt. Clarus vertellt vun de Situatschoon dormols, as dat Eiland vun dat [[Vichy-Regime]] kontrolleert weer, dat op Madagaskar op unafhangige Franzosen dröpt, de deels sogor Wedderstand leisten doot. Clarus hett versöcht twüschen de Fronten kloor to kamen. He weer de Kopp vun de Wedderstandsbewegung, hett en geheemen, illegalen Radiosenner bedreven un de Flucht vun de Lüüd to organiseren holpen, de sik de [[Allieerten]] ansluten wulln. Togliek hett he na baven hen so doon, as wenn he loyal weer. As se een Dag opflogen sünd, müss Clarus dorför längere Tiet in’t Gefängnis un he schüll sogor doodmaakt warrn, man dat Oordeel weer utsett. Dör sien Senner is dat mööglich wesen, dat de Briten dat Land de Freeheit torüch bringen künnen.

== Achtergrünnen ==
Hitchcock hett den Film mit de *Molières Players* dreiht, en Theatergrupp vun Franzosen de in’t engelsche Exil leven deen. De Geschicht baseert op de wohren Beleevnissen vun Paul Clarus, een Liddmaat vun de Molière Players un weer in franzöösche Spraak dreiht. För sien Arbeit hett Hitchcock 10 [[Pund Sterling|£]] in de Week kregen.

Bi de Dreiharbeiten to *Bon Voyage*, de jüst vör *Aventure Malgache* produzeert worrn is, is Hitchcock vun verschedene franzöösche Liddmaten vun de fre’en Strietmächt vun Frankriek beraadt worrn, de em nich blots deelwies in sien Film rinsnackt hebbt, man ok ünner’nanner nich eens weern. Na Hitchcock weer dat een Inspiratschoon för *Aventure Malgache'', in den de Uneenigkeit twüschen de Vertreders vun’t unafhangige Frankriek thematiseert weer.

## Weblenken
Seismizität

As **Seismizität** warrt in de Seismologie dat Vörkamen vun all Eerdbeven in en Rebeet betekent. All disse Eerdbeven künnt op jemehr Verdelen in Ruum un Tiet, systemaatsche Aflööp un Energieverdelen un so wieter ünnersöcht warrn. So kann för vele Öörd op de Eer de Seismizität beoordeelt un inschätzt warrn. Wenn en sik de Seismizität över de hele Eer ankieken deit, is se an de Platengrenzen an’n dullsten. 

## Grundlagen
Eerdbeven künnt mit Seismometers optekent warrn, de jem as Seismogrammen dorstellen doot. Ut mehrere Seismogrammen vun verschedene Statschonen is dat mööglich, den nauen Oort un den TGietpunkt vun en Eerdbeven to bereken as ok de Energiemenge, de dorbi freesett worrn is (över de Magnitude). De faststellten Eerdbeven künnt sik vun de Stärk her üm vele Teihnerpotenzen ünnerscheden – vun roor vörkamen Katastrophenbeven bit hen to de swacken Mikrobeven, de een ahn Meetreedschoppen nich wohrnehmen kann, un de meist jeden Dag aflöpt. Wenn een dat utweerten will, warrt de Beven för en defineert Rebeet in Diagrammen un Korten dorstellt un statistisch un analytisch ünnersöcht.

## Bereken vun de Seismizität
Blangen de qualitativen Dorstellen vun de Seismizität, as baven beschreven, kann een ok en quantitative Bereken maken. Dorbi warrt vun gliek grote Flachandeelen in dat defineerte Rebeet utgahn, de över Koordinaten fastleggt warrt. Ok in piele Richt kann een so Intervallen fastleggen un sik de Eerdbevenverdeelen in verschedene Depenrebeden ankieken. Mit disse Vörgaven kann de Seismizität S op disse Wies berekent warrn:

: S = \frac{\sum_{i} {E_{s0}}_i}{ {\delta \phi}_0 {\delta \lambda}_0 {\delta h}_0 {\delta t}_0 },

mit
: {E_{s0}}_i: Energie vun en enkelt Beven
: {\delta \phi}_0: Intervall vun de geograafschen Breed
: {\delta \lambda}_0: Intervall vun de geograafschen Läng
: {\delta h}_0: Intervall vun de Heerddeep
: {\delta t}_0: Intervall vun de Heerdtiet

De Seismizität, de op disse Oort berekent warrt, warrt in de Maateenheit 10x erg / km3 · a angeven. x steiht dorbi för en Hoochtall twüschen 10 un 30.

## Kiek ok
* Hypozentrum
* Eerdbevenswarm

## Literatur
* Götz Schneider: *Erdbeben. Eine Einführung für Geowissenschaftler und Bauingenieure*, 2004, ISBN=978-3-8274-1525-7
Wolfgang Bosbach

**Wolfgang Walter Wilhelm Bosbach** [ˈbɔsbax] (* 11. Juni 1952 in Bergisch Gladbach) is en düütsch Politiker (CDU). An' 22. August 2016 hett he ankünnigt, dat he 2017 nich noch mal för den Bundsdag kandideeren will. 

Bosbach weer van 2000 bit 2009 Stellvertreden Vörsitter vun de CDU/CSU-Bundsdagsfraktschoon un is siet 2009 Vörsitter vun den Binnenutschuss vun den Düütschen Bundsdag.

## Leven
### Utbillen
Nah de Middlere Riep 1968 hett Wolfgang Bosbach en Utbillen to’n  Eenzelhannelskoopmann bi de *[[Konsumgenossenschaft]] [[Köln]] eG/COOP West AG* maakt un weer van 1972 bit 1974 Leider vun en Supermarkt. Ansluutend hett he de Rheinische Akademie Köln besöcht un 1977 dor den Afsluss as staatlich prüüft Bedrievsweert maakt. Up den Tweeten Bildungsweg hett he dornah sien Abitur 1980 nahhaalt. Dornah sloot sück en Studium vun de Rechtswetenschapen an de Universität Köln an, dat Bosbach 1988 mit dat eerste un 1991 mit dat tweete juristisch Staatsexamen afslooten hett. Sietdem is he as Afkaat tolaaten un neben sien Afordnetenmandat ok in dissen Berop tätig. 

### Partei
Bosbach is siet 1972 Liddmaat vun de CDU. Van April 2003 bit 2005 weer Bosbach stellvertreden Landsvörsitter vun de CDU in Nordrhien-Westfalen.

### Afordneter
Van 1975 bit 1979 weer Bosbach Liddmaat vun den Kreisdag vun den Rheinisch-Bergischen Kreis un van 1979 bit 1999 Raatsliddmaat vun Bergisch Gladbach.

Wolfgang Bosbach is siet 1994 immer direkt wählt Afordneter för den Düütschen Bundsdag. Van Februar 2000 bit November 2009 weer he Stellvertreeden Vörsitter vun de CDU/CSU-Bundsdagsfraktschoon un dormit binnerhalv vun de Fraltschoo tostännig för de Berieken Recht, Petitschoon, Binneres, Sport, Verdreevene un Flüchtlings, Kunst, Kultur un Medien. Siet November 2009 is he Vörsitter vun den Binnenutschuss.

### Sonstiges Engagement
Vörstandsliddmaat vun de Vereenigung Gegen Vergessen – Für Demokratie.

Verwaltensraadliddmaat vun den Kölner Eishockey-Club "Die Haie" e.V.

Liddmaat in' ZDF-Feernsehraat siet 9. März 2010 as Vertreder vun de CDU un Liddmaat in'  Programmutschuss Programmdirektschoon

### Privates
Wolfgang Bosbach is röömsch-kathoolsch, siet 1987 verheiraadt un hett dree Döchter. An' 3. Juni 2010 hett he in de ZDF-Sennen *[[Markus Lanz (Feernsehsennen)|Markus Lanz]]* sien Prostatakrebserkrankung bekanntgeven. In en stern-Interview in' Harvst 2011 hett he mitdeelt, dat he weer Krebs hett. 
In' August 2012 hett Bosbach mitdeelt, dat de Erkrankung wegen fortschreeden Metastasen nich mehr to heelen is. He hett aber intüschen ankünndigt, dat he versöken will sück bi de Bundsdagswahl 2013 (wohrschienlich September 2013) dennoch nochmals för den Bundsdag as Kandidat upstellen to laaten.

## Literatur
* Wolfgang Bosbach: „In Freiheit sicher leben – Schwerpunkte einer unionsgeführten Sicherheitspolitik“. In: *[[Die Politische Meinung]]*, August 2009

## Weblenken
* Websteed vun Wolfgang Bosbach
* Biografie bi den Düütschen Bundsdag
* Biographie bi de CDU/CSU-Bundsdagsfraktschoon
* Wolfgang Bosbach bi ageordnetenwatch.de
* DNB-Katalog

## Enkeld Nahwiesen
Bayliss-Effekt

De **Bayliss-Effekt** oder ok de *myogene Autoregulatschoon* is en Reakschoon vun de Bloodfatten bi’t öörtliche Stüern vun’n Bloodkreisloop (*Autoregulatschoon*) dör Tosamentrecken, üm dat Dörblö’en vun en Organ oder vun’t Geweev gliekmatig to hollen. Nöömt is de Effekt na den britischen Physioloog William Bayliss.

Wenn sik dat Dehnen vun en Fattwand vun en lütte Arterie oder Arteriool dör en Anstiegen vun’n Blooddruck ännert, reageert de gladde Fattmuskulatur dorop mit en Tosamnentehn. Dordör warrt de Radius vun’t Bloodfatt lütter un de Fattwedderstand stiggt an (*[[Hagen-Poiseuillesch Gesett]]*). Wenn de Druck binn dat Bloodfatt wedder sieter warrt, geiht de Fattmuskulatur wedder op ehrn normalen Tonus torüch. Op disse Oort un Wies kann en bestännig Dörblöden vun Organen un Geweev oprecht hollen warrn, ok wenn de Blooddruck an sik stark hooch un rünner geiht.

De Oorsaak för den Bayliss-Effekt op molekulare Even liggt in dat Apengahn vun mechanosensitive Kationenkanals, de en Inströmen vun Kalzium vun’n Twüschenzellruum (Extrazellularruum) in de Muskelzellen utlöst. De Kalzium-Ionen billt en Komplex mit dat Protein Calmodulin, de de Myosin-Lichte-Keden-Kinaas (MLC-K) aktiveert. De MLC-K warrt dör Phosphoryleren (Interkonverteren) to’n Aktiveren vun’t Motorprotein Myosin II bröcht un maakt dormit dat Tosamentrecken vun de gladden Fattmuskelzellen mööglich.

Disse Oort vun Kreisloopreguleren hett nix mit dat vegetative Nervensystem to doon, wat ok op de Bloodfatten wirken deit. Dat heet, dat de Bayliss-Effekt wieter funkschoneren deit, ok wenn de Nerv, de en Fatt versorgt, ünnerbroken is. Eerst bi’t Anwennen vun en Spasmolytikum as to’n Bispeel Papaverin kann de Effekt över en Lahmen vun de gladde Fattmuskulatur afbroken warrn.

De Bayliss-Effekt kann ünner annern in de Neren, in’n Magen-Darm-Trakt un in’n Bregen nawiest warrn – in de Huut un in de Lung aver nich.
Seismogramm

En **Seismogramm** is en graafsche Opteken vun dat Wackeln un Schuckern vun den Eerdbodden in Afhangigkeit vun de Tiet, as se in de eerdwetenschopplichen Rebeden Seismologie un Seismik bruukt un ünnersöcht warrt. Wunnen warrt Seismogrammen mit Seismometers oder Geophonen, de in de Laag sünd, ok bannig swacke seismische Bülgen wohrtonehmen. Ut de optekente Tietreeg laat sik natürliche Begeevnissen as Eerdbeven, vulkaansche Aktivität oder Bargslääg nawiesen, jüst so as künstliche Vörgäng as to’n Bispeel, Explosionen, Industrielarm oder Stratenverkehr. Wenn een teemlich lange Bülgenlängen ankieken deit, kann en in en Seismogramm sogor bannig langsome Swing-Vörgäng, as de Egenswingen vun de hele Eer.

Histoorsch weern Seismogrammen mit Lienenschrievers optekent, de den Verloop vun de Meetweerten ahn Ünnerbreken as Funkschoon vun de Tiet (*Tietreeg*) op en Papeerrull schreven hebbt. Dorbi weer oorsprünglich Feddern bruukt, mit de de seismischen Bülgen direkt op Papeer överdragen weern, annere Reedschoppen hebbt mit Lichtstrahlen un fotosensitiv Papeer arbeit. Mit Entwickeln vun de Technik sünd de Seismometers jümmer beter un fienföliger worrn. Vundaag warrt seismische Bülgen meist blots noch digital optekent un direkt an’n Reekner utweert. Dat gifft verschedene Techniken, woans een de seismischen Bülgen in en Seismogramm fasthollen kann. De ollen Reedschoppen hebbt direkt de Boddenbewegen opnahmen, wiel de digitalen Instrumenten tomeist de Boddensnelligkeit opnehmen doot. Eenige Instrumenten nehmt ok de Boddenversnellen op un warrt denn meist as Accelerometers betekent.

In de aktiven Seismik warrt mit lange Keden vun Geophonen arbeit, de in en Lien oder över en Flach verdeelt opstellt warrt un denn en künstlich Signal, dat egens för’t Meten anregt warrt, optekent. Dat Signal kann dör Sprengexplosionen, Fallgewichten oder annere Borns tüügt warrn un deent tomeist to’n Ünnersöken vun Strukturen binnen de Eer, de man blots en poor Meter deep sünd. Mit grote Utlagen kann en aver ok mehrere Kilometers deep in de Eer rinkieken. De Seismometers in de Seismologie dorgegen staht faken ok an enkelte Steden un tekent de Swingen op, de in de Eer al so anregt sünd. Disse Reedschoppen sünd noch fienföhliger un künnt Signalen opteken, de dör de hele Eer lopen sünd. Disse Opteken sünd en wichtige Grundlaag för’t Utforschen vun dat Binnere vun de Eer. Se warrt in de Seismologie wieter ok dorto bruukt, de Laag un Tiet vun Eerdbevens to bestimmen.,

## Borns


## Weblenken
* REV, the Rapid Earthquake Viewer Seismogrammen vun weltwiete aktuelle Eerdbeven un gröttere histoorsche Eerdbeven.
Beorn Nijenhuis

**Beorn Nijenhuis** (* 2. April 1984 in Rocky Mountain House, Alberta, Kanada) is en nedderlannsch Iesflinklöper.

Mit 13 Johren truck he vun Kanada, wo he mit dat Iesflinkloopen anfungen is, in de Nedderlannen. Een Johr later kreeg he sien nedderlannsch Staatsbörgerschap un en lütt Sett later fung he an för de Nedderlannen Wettkämpe to bestrieden. 

Sien Spezialstrecken sünd de 1000-Meter- un 1500-Meter. So wurr he in' Gesamtweltcup 2004/2005 Tweet över 1000&nbsp;Meter un Dart över 1500&nbsp;Meter. Bi de Eenzelstreckenweltmeesterschapen 2005 in Inzell keem he över 1500 Meter up den darten Platz. 

Bi de Olympisch Winterspelen 2006 in Turin kunn he aber sien Leistungen vun dat Vörjohr nich anknütten un belegg den 35.&nbsp;Platz över 500&nbsp;Meter un den 12.&nbsp;Platz över 1000&nbsp;Meter.

## Weblenken
* Beorn Nijenhuis bi ''Skateresults''
* Statistiken vun Beorn Nijenhuis bi ''Speedskatingnews''
* Fotos vun Beorn Nijenhuis bi ''DESGphoto''
Carsten Höttcher

**Carsten Höttcher** (* 27. Januar 1964 in Bronswiek) is en düütsch Politiker (CDU) un Liddmaat vun den Landdag Neddersassen. 

## Leven
Nah den Realschoolafsluss hett Höttcher sien Fackabitur Wertschap maakt. Nah en ansluuten Grundwehrdeenst folg en Utbillen to'n Industriekoopmann in Hannober. Dornah weer he bi den Verdriev in' Butendeenst tätig. 1991 hett he sück mit en Hannelsvertreden un Immobilienverwalten sülvständig maakt. 

## Politik
Siet 2001 is Höttcher Liddmaat vun de CDU. In dat sülvige Johr wurr he Liddmaat vun den  Bezirksraat Geitelde-Stiddien-Timmerlah. Doröver herut hörrt he as Börgerliddmaat den Wertschapsutschuss vun de Stadt Bronswiek an. In' Landdag vun Neddersassen is he siet 2003 vertreden. 

## Weblenken
* Körtbiografie bi den Neddersass'schen Landdag
Nina Kronjäger

**Nina Kronjäger** (* 26. Februar 1967 in Marburg an der Lahn) is en düütsche Schauspelersche.

## Leven un Wark
Kronjäger hett vun 1986 bit 1990 Schauspeel an de Otto-Falckenberg-School in München studeert. Dor hett se ok ehrn lateren Partner Thomas Heinze drapen. In’n Ansluss an ehr Utbilln is se na Kiel wesselt un hett dor bit 1992 an’t Schauspeelhuus arbeit. Dorna is se in verschedene Stücken optreden, ünner annern an’t Schauspeelhuus Zürich un in’t Theater am Turm in Frankfort an’n Main. 1985 harr se ehr eerste Filmrull in den Film *AIDS – Die schleichende Gefahr*.

Kronjäger is teihn Johr lang mit Thomas Heinze tohopen wesen un is de Mudder vun Tweeschen.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Nina Kronjäger hett noch keen bekannte Priesen wunnen, weer aver tweemol nomineert: eenmol 1994 för den *[[Düütsch Filmpries|Düütschen Filmpries]]* för ehr rull in *Abgeschminkt!*, dat annere mol 2005 för den *[[Düütsch Feernsehpries|Düütschen Feernsehpries]]* för de *Beste Sitcom* as Ensemble-Liddmaat vun *Typisch Mann!* 

## Weblenken
* 
* Nina Kronjäger op film-zeit.de, afropen an’n 16. November 2012
Ząbrowo (Stare Pole)

**Ząbrowo** () is en Dörp in de Gemeen Stare Pole () in’n Kreis Malbork () in de poolsche Woiwodschop Pommern.

## Geograafsche Laag
Dat Dörp liggt in dat ehmalige Westpreußen in’n Klenen Marienborger Warder an dat oosten Över vun de Nogat, een 62&nbsp;km langen Arm in dat Delta vun de Wießel un liggt üm un bi 50&nbsp;k m süüdoosten vun Danzig.

## Historie
Wegen Hoogwater harrn de Lüüd uut dat Ümland föddert, dat een Fähr bi Sommerau över de Wießel föhren schall. So kreeg dat Dörp 1603 dat Recht een Fähr to ünnerhollen, wat de Dörpslüüd dree Mark dat Johr kost het.

Na den Versailler Verdrag hebbt de Dörpslüüd binnen Afstimmrebeed Marienwarder den 11.&nbsp;Juli 1920 över de Staatstohörigkeid vun dat Dörp afstimmt. In Sommerau stimmen 253 Lüüd in dat Düütsche Riek to blieven, 7 Lüüd geven eer Stimm för Polen af.

To’n Enn vun de Twede Weltkrieg hen het de Rode Armee dat Dörp in’n Vörjohr 1945 besett. Na Kriegsenn keem dat Dörp na de Potsdamer Afkamen tohoop mit heel Westpreußen un den süden Deel vun Oostpreußen to de Volksrepublik Polen. Daarna begünnen verdreven Polen in dat Dörp to trecken. De meisten düütschen Dörpslüüd weren al flücht oder sünd kort daarup uut Ząbrowo verdreven worrn.

### Verwaltensgeschicht
Dat Dörp höör sied 1818 to’n Landkreis Marienborg in Westpreußen (bet 1920 in de Regerungsbezirk Danzig vun de Provinz Westpreußen to, vun 1920 bet 1939 to’n Regerungsbezirk Westpreußen in de Provinz Oostpreußen un vun twüschen 1939 un 1945 to’n Regerungsbezirk Marienwarder in de Rieksgau Danzig-Westpreußen.

### Demografie

## Verkehr
Twee Kilometer süüdoosten vun Ząbrowo löppt de Landsstraat DK 22 langs, een Straat, de bet to’n russischen Oblast Kaliningrad föhrt.

## Kaspell

De Evangeelschen weren vör 1945 Deel vun dat Kaspell Fischau. Vundaag leevt meist alleen Röömsch-Kathoolsche Polen in dat Dörp.

## Footnoten
Robert Joseph Lefkowitz

**Robert Joseph Lefkowitz** (* 15. April 1943 in New York City, New York) is en US-amerikaansch Biochemiker un Perfesser an de Duke University in Durham, North Carolina. 2012 wurr hüm gemeensam mit Brian Kobilka de Nobelpries för Chemie „för hör Studien to G-Protein-koppelt Rezeptoren“ toerkannt.

## Leven
Lefkowitz hett 1962 sien Bachelor in Chemie un 1966 sien Doktertitel M.D., beid an de Columbia University in New York City kreegen. Ansluutend hett he as Assistenzarzt (*Intern*, later *Assistant Resident*) an dat *Columbia-Presbyterian Medical Center* arbeit, bevör he 1968 as Forschensassistent an dat National Institutes of Health in Bethesda, Maryland, wesseln dee. 1970 kreeg he en Anstellung as *Senior Resident* an dat Massachusetts General Hospital in Boston, Massachusetts. Siet 1973 hettLefkowitz en Professur an dat *[[Duke University]] Medical Center* in Durham, North Carolina, inne – tonächst as *Assistant Professor*, siet 1977 as ordentlich Perfesser. Siet 1976 övernimmt he tosätzlich Forschensarbeiten för dat Howard Hughes Medical Institute in Durham.

Lefkowitz is verheiraadt un hett fiev Kinner. 

## Wark
Lefkowitz kunn Struktur, Funktschoon un Regulatschoon vun den Beta-Adrenozeptoren as Modell för de Verbinnen tüschen G-Protein-koppelt Rezeptoren un cyclischen AMP un to glieker Tiet de molekularen Mechanismen vun de Katecholamin-Wirken upklären. Sien Arbeiten hebbt dat Feld för dat Erforschen vun verscheeden physiologisch un pathophysiologisch Tostände un hör medikamentöös Behanneln apen maakt. Nee'ere Arbeiten befaaten sück mit β-Arrestinen.

## Utteknungen (Utwahl)
* 1978 Passano Young Scientist Award
* 1978 John J. Abel Award
* 1988 Gairdner Foundation International Award
* 1988Liddmaatschap in de National Academy of Sciences
* 1988 Liddmaatschap in de American Academy of Arts and Sciences
* 2001 Jessie Stevenson Kovalenko Medal
* 2003 Endocrine Regulation Prize
* 2007 National Medal of Science
* 2007 Shaw Prize in Life Science and Medicine
* 2007 Albany Medical Center Prize
* 2012 Nobelpries för Chemie

## Literatur
* Nicole Kresge, Robert D. Simoni und Robert L. Hill: *Modeling β-Adrenergic Receptor Activation: the Work of Robert J. Lefkowitz.* The Journal of Biological Chemistry, 282, e10 (online)
* R. Snyderman: *Introduction of Robert J. Lefkowitz.* In: *The Journal of clinical investigation.* Band 121, Nummer 10, Oktober 2011, S.&nbsp;4192–4200

## Weblenken
* Lefkowitz up de Siet vun den Nobelspries (engelsch)
* Robert Lefkowitz’ Labor (lefkolab.org)
* Robert J. Lefkowitz, M.D. un Research Abstract an dat Howard Hughes Medical Institute (hhmi.org)

## Enkeld Nahwiesen
Wilhelm Kammann

**Wilhelm Kammann** (* 5. September 1922 in Ollnborg; † 27. April 1980 in Sann) weer en düütsch Politiker (SPD). Kammann weer Börgermeester vun Varel un Afordneter in' Landdag vun Neddersassen. 

## Leven
Kammann hett de Volksschool in Varel besöcht un hett ansluutend en Lehr as Dreier maakt. Dör den besöök vun de Staatsbauschool in Ollnborg keem he an en Wiederbillen un arbeit in' Ansluss doran – mit Ünnerbreken van 1940 bit 1945 – as Gesell in sien Berop. Kammann weer verheiraadt un harr een Kind. 

## Politik
Kammann hett sück af 1946 in de Gewerkschapen un in de SPD insett. Af 1958 weer he Vörsitter vun den SPD-Ortsvereen in Varel. He weer Liddmaat in' Vörstand vun den Neddersass'schen Städerverband un later Liddmaat vun den Upsichtsraat vun de Raiffeisenbank in Varel. Van 1961 bit 1976 weer he Börgermeester vun de Stadt Varel. Kammann wurr Kreisdagsliddmaat vun den Landkreis Friesland. Van' 6. Mai 1959 bit to'n 20. Juni 1978 weer Kammann todem Afordneter vun den Landdag Neddersassen, wo he van 1970 bit 1978 Vörsitter vun den Utschuss för Binnere Verwalten weer. 

## Literatur
* Barbara Simon: *Abgeordnete in Niedersachsen 1946–1994: Biographisches Handbuch,* 1996, S.189.
Kammann

**Kammann** is de Familiennaam von

* Claudia Kammann, düütsche Klimawetenschopperin,
* Franz Kammann (1854–1926), öösterriekschen Politiker,
* Jan Kammann (* 1979), düütschen Schoolmeester un Schriever,
* Jutta Kammann (* 1944), düütsche Schauspelerin,
* Werner Kammann (1919–1985), düütschen Politiker (SPD),
* Wilhelm Kammann (1922–1980), düütschen Politiker (SPD).

Kiek ok bi: Cammann.
Gloster 69

**Gloster 69** oder eenfack **Gloster** is de Naam vun en Sort vun’n Huusappel, de 1951 in de Aaftboversööksanstalt in Jörk/Oolland nee tücht worrn is. Krüüzt worrn is se ut den Klockenappel un den Richared Delicious. De Sort hett sik dorna en Gewarfsanbo wiet verbreedt, vunwegen dat de Appel goot to lagern un to transporteren is. De Beteken *Gloster 69* kummt dorher, dat de Sort 1969 to’n eersten mol in’n Hannel kamen is.

För en rieke Oorn bruukt de Boom en deepgrünnigen Bodden, man anners nix. De Blöten un dat Holt möögt den Frost nich so. De Frücht hangt enkelt un sünd windfast. Noog Water schüll de Gloster aver hebben. En Nadeel vun de Sort is sien hoge Anfalligkeit för Füerbrand

De Blööt vun’n Gloster fangt al Anfang Mai an. En Utdünnen vun de Appels is afsluut nödig. Af September warrt he denn riep to’n Plücken. Wenn de Sort to lang lagert warrt, kriggt he faken en Karnhuuspilz. De Appel hett en gröön-geel Fruchtfleesch, dat teemlich saftig is un licht süerlich smeckt. Sien Deckfarv geiht in’n purpurroot över. To kennen is de Gloster an sien Lentizellen.

Jüst so as de Golden Delicious hett de Gloster bi kritische Eters keen hooch ansehn. Dat hett aver ok dormit to doon, dat de Appels in’n Gewrfsanbo faken al plückt warrt, wenn se noch nich vull dörriept sünd. Ünner disse Bedingen kann de Appel sien fien aromaatschen, kräftigen Smack nich vull entwickeln. In’n Groothannel hett de Gloster vundaag kuum mehr Bedüden, man in Bioladens is he noch to finnen.

## Kiek ok
* List vun de Appelsorten

## Borns


## Weblenken
Steffens

**Steffens** is de Familiennaam von

* Barbara Steffens (* 1962), düütsche Politikerin,
* David Steffens (* 1984), düütschen Opernsänger,
* Dirk Steffens (* 1967), düütschen Moderator, Journalist un Filmmaker,
* Erna Steffens (1902–1991), düütsche Politikerin,
* Florian Steffens (* 1984), düütschen Schauspeler,
,
* Friedrich Steffens (1905–1982), düütschen Politiker,
* Gerhard Steffens (1927–1998), düütschen Politiker,
* Gregor Steffens (1924–2012), düütschen Jurist,
* Günter Steffens (1922–1985), düütschen Schriever,
* Hagbart Steffens (1874–1932), noorweegschen Seiler,
* Hans Hermann Steffens (1911–2004), düütschen Maler un Grafiker,
* Heiko Steffens (* 1938), düütschen Pädagoog un Weertschopswetenschopper,
* Heinz Steffens (1913–1982), düütschen Maler un Grafiker,
* Henrich Steffens (1773–1845), noorweegsch-düütschen Philosoof un Dichter,
* Jennifer Steffens (* 1972), düütsche Schauspelerin,
* Jessica Steffens (* 1987), US-amerikaansche Waterballspelerin,
* Joachim Steffens (* 1950), düütschen Footballtrainer,
* Johann Steffens (üm 1560–1616), düütschen Komponist,
* Johann Friedrich Esaias Steffens (1716–1802), düütschen Theoloog,
* Karl-Heinz Steffens (* 1961), düütschen Dirigent un Klarinettspeler,
* Karl-Maria Steffens (* 1928), düütschen Schauspeler, Höörspeel- un Synchroonspreker,
* Kay Steffens (* 1969), düütschen Musiker un Kunzertorganisater,
* Kurt Steffens (üm 1854–1910), düütschen Verwaltungsbeamten,
* Lincoln Steffens (1866–1936), US-amerikaanschen Journalist,
* Ludwig Steffens (* 1930), düütschen Uroloog,
* Marco Steffens (* 1978), düütschen Politiker,
* Marec Béla Steffens (* 1964), düütschen Weertschopswetenschopper, Manager, Schriever un Librettist,
* Martin Steffens (1921–2009), düütschen Politiker,
* Melanie Steffens (* 1969), düütsche Psychologin,
* Rudi Steffens (1911–1945), düütschen Kommunist,
* Udo Steffens (* 1950), düütschen Ökonoom,
* Ute Steffens (* 1940), düütsche Bildhauerin un Malerin,
* Volker Steffens (* 1948), düütschen Pädagoog,
,
* Werner Steffens (1937–2018), düütschen Politiker,
* Wilhelm Steffens (1883–1970), düütschen Historiker un Politiker,
* Wilhelm Steffens (1928–2017), düütschen Germanist un Literaturdidaktiker.

Kiek ok bi: Steffen, Steffes, Stephens.
Gloster

**Gloster** betekent

* Gloster 69, en Sort vun’n Huusappel,
* Gloster Aircraft Company, brietschen Fleger-Hersteller,
* Gloster, Oord in Georgia, USA,
* Gloster, Oord in Louisiana, USA,
* Gloster, Oord in Minnesota, USA,
* Gloster, Oord in Mississippi, USA,
* Gloster, Oord in Montana, USA.

**Gloster** is de Familiennaam von

* Chris Gloster (* 2000), US-amerikaanschen Footballspeler.

Kiek ok bi: Gloucester.
Benjamin Alvin Drew

**Benjamin Alvin „Al“ Drew, Jr.** (* 5. November 1962 in Washington, D.C.) is en US-amerikaansch Astronaut.

## Utbillen
Drew hett 1980 de High School afslooten un studier ansluutend an de United States Air Force Academy (USAFA) in Colorado Springs (Colorado). Mit twee Bachelor-Diplomen – een in Ruumfohrttechnik un een Physik -  hett he 1984 die USAFA verlaaten. Negen Johr later hett he noch sien Master in dat Fack Luft- un Ruumfahrttechnik an de  Embry-Riddle Aeronautical University in Florida makt. Vun de Air University up de  Maxwell Air Force Base in Alabama kreeg he 2006 noch en Master as Politikwetenschapler.

## Militärloopbahn
Nah sien Bachelor-Examen wurr he vun de US-Luftwappen to’n  Helikopterpiloten utbildt un kreeg sien Lizenz in‘ März 1985. In de nächst söben Johr nehm he in‘ Updrag vun dat Air Force Special Operations Command an völ Kampinsatzen deel:  de US-Invasion in Panama (Operation Just Cause) in‘ Dezember 1989, de tweete Golfkrieg mit de Operatschonen Desert Shield (af August 1990) un Desert Storm (af Januar 1991) as ok an de Operation Provide Comfort mit de de US-Truppen af April 1991 Flüchtlingen in de kurdisch Rebeden hulpen hebbt. 

Torüch in de USA leet sück Drew af 1992 to’n Floogtüüch- un to’n Testpiloten utbillen. Bit to sien Wessel to de NASA hett he nee Floogtüüchtypen erprobt un hett in dat Air Combat Command in Virginia arbeit.

## Astronautentätigkeit
Drew wurr in‘ Juli 2000 vun de NASA as Astronautenanwärter utwählt. In‘ Ansluss an de tweejohrig Grundutbillen hett he in de Afdeelen „Ruumstatschoonsbedriev“ vun dat  Astronautenbüro arbeit.  

### STS-118
In’ August 2007 hett Drew mit STS-118 sien eersten Ruumfloog maakt. För disse Mission wurr he in en kört Frist nömmt, nahdem Clayton Anderson, de oorsprünglich mit disse Mission to de ISS flegen sull, een Floog ehrder (STS-117) flegen dee. Dordör wurr de Platz in de Endeavour för Drew free. Kummandant vun disse Mission weer Scott Kelly, de Pilot weer Charles Owen Hobaugh und de anner Missionsspezialisten Barbara Radding Morgan, Richard Alan Mastracchio, Tracy Ellen Caldwell-Dyson un de Kanadier Dave Williams.

### STS-133
De Start vun disse Mission weer an’ 24. Februar 2011, land is de Crew an’ 9. März 2011. Teel weer nochmals de ISS. Drew ünnernehm tosommen mit Stephen Bowen twee Butenboordinsatzen. Kummandant bi disse Mission weer Steve Lindsey und de Pilot Eric Boe. Neben Bowen und Drew weern dorto noch de Missionsspezialisten Michael Barratt un Nicole Stott an Bord. För Bowen harr dorbi eegentlich Tim Kopra fleegen sullt, de harr sück aber in’ Januar 2011 bi en Radunfall besehrt.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken

* NASA: Biografie (engelsch)
* spacefacts.de: Körtbiografie
Lucille Opitz

**Lucille Opitz** (* 24. November 1977) is en ehmalge düütsch Iesflinklöperin. 

Bi de Olympisch Winterspelen 2006 in Turin is se in de Vörlööp vun den Team-Verfolgungsloop för Düütschland antreden un wunn dormit, ofschons dat Finale denn vun Daniela Anschütz-Thoms, Anni Friesinger un Claudia Pechstein bestreeden wurr un se nich to'n Insatz keem, de Goldmedaille in de Teamverfolgung. De fiefte düütsch Medaillenwinnerin weer  Sabine Völker, de ebenfalls blots in de Vörlööp insett wurr. 

In' März 2009 hett se hör Früend Gerd Weber heiraadt. un nehm ok de sien Naam an. 2010 hett se hör Loopbahn afslooten.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken

* Statistik up de Siet vun ''Speedskatingnews''
* Fotos bi ''DESGphoto''
* Statistik bi ''Skateresults''
* Statistik bi ''effesport (nld.)''
Jean Cariou

**Jean Cariou**, ok woll Jacques Cariou,  (* 23. September 1870 in Peumérit; † 7. Oktober 1951 in Boulogne-Billancourt) weer en franzöössch Völsiedigkeits- un Springrieder. 

Bi de Olympisch Sömmerspelen 1912 in Stockholm wunn he mit sien Peerd *Mignon* de Goldmedaille in de Eenzelwertung (dormit weer he de eerste Olympiasieger in disse Disziplin) as ok de Sülvermedaille mit de Mannschap in’t Springrieden. Up dat Peerd *Cocotte* wunn he dorto ok noch de Bronzemedaille bi de Eenzelwertung vun dat Völsiedigkeitsrieden. 

## Weblenken
* Jean/Jacques Cariou in de Datenbank vun Sports-Reference.com (engelsch)
Tommy Ingebrigtsen

**Tommy Ingebrigtsen** (* 8. August 1977 in Trondheim) is en ehmalger  norweegsch Skispringer.

## Karriere
In’ Dezember 1993 geev he in Predazzo sien Debüt in’ Skisprung-Weltcup, un all bi sien tweet Springen an’ 17. Dezember in Courchevel kunn he mit en achten Platz all up sück upmarksom maaken. 

In den folgen Winter reck he sien gröttsten Spood. An’ 1. März 1995 wurr he in dat sweedsch  Gällivare eerst Juniorenweltmeester un wurr wegen dissen Spood ok in de norweegsch Mannschap för de Nordisch Skiweltmeesterschap 1995 in dat kanaadsch Thunder Bay beropen. Dor reck he överraschend un mit düütlichen Afstand de Goldmedaille up de Grootschanze; up de Normalschanze keem he up Platz 16. Nah dissen Spood wurr he in sien Heimatland mit de Stiftung-Morgenbladet-Goldmedaille ehrt.

In de folgen Johren weer Ingebrigtsen aber en bannig wankelmodig Springer. Faken schaff he dat in Wettkämpen blots en gooden Sprung hentokriegen, in’ tweeten Dörgang muss he denn aber nich selten up den Schanzenvörbau lannen. Bit 1999 kunn he in Weltcup kien Podiumsplatzeeren mehr recken. 

Eerst in’ Winter 1998/99 leep dat weer wat beter. He reck fakener weer en Platz ünner de best teihn un af un to ok mal en Podiumsplatzeeren. An’ 26. Februar 2000 reck he mit Platz 2 vun de Grootschanze in Iron Mountain sien best Eenzelplatzeeren bi en Weltcupspringen. 

Dornah gung dat mit hüm eerst mal weer bargaf un to’n Anfang vun den Winter 2002/03 wurr  Ingebrigtsen sogar blots för den Continental Cup, also de *Tweete Liga* vun dat Skispringen upstellt. Nahdem he sück denn en Tietlang gar nich mehr üm dat Springen kümmert hett, wunn he bi de Weltmeesterschap 2003 in Val di Fiemme de Sülvermedaille up de Normalschanze un en Bronzemedaille mit de norweegsch Mannschap; up de Grootschanze keem he up Platz 4.  

In’ Weltcup reck Ingebrigtsen in sein Loopbahn een tweeten un veer darte Platzen. Charakteristisch weer sien unkonventionell un vun de Punktrichter faken mit wenig Punkten bewert Sprungstil: Bi de Anfohrtshocke nehm he de Knee meest x-förmig tosommen un in’ Floog nehm he tallriek Korrekturen mit de Arms un Hannen vör. Sien Flüüg hebbt immer wat unruhig utsehn. 2006 stell he mit 136,0 m en Schanzenrekord up den Holmenkollen up. Nah de Saison 2006/07 hett Tommy Ingebrigtsen sien Loopbahn afslooten. 

## Privates
He is de Söhn vun den norweegschen Musiker Dag Ingebrigtsen un ok sülvst en Rock-Gitarrspeler. 

## Weblenken
* Statistik up de FIS-Websteed (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Silas

**Silas** betekent

* Silas, en Vörnaam för Mannslüüd,
* *[[Silas (Feernsehreeg)|Silas]]*, düütsche Feernsehreeg ut dat Johr 1981,
* Silas, de wichtigsten Döögdregeln in’n Buddhismus,
* Silaš, Oort in Kroatien,
* Silas, mythischen Stroom in Indien,
* Silas, Oort in Alabama, USA,
* Silas, Stadt in Texas, USA.

Kiek ok bi: Sillas.
The Commitments

**The Commitments** betekent

* *[[The Commitments (Roman)|The Commitments]]*, Roman vun den irischen Schriever Roddy Doyle ut dat Johr 1987,
* *[[The Commitments (Film)|The Commitments]]*, irisch-britischen Speelfilm na den Roman ut dat Johr 1991.
Ingebrigtsen

**Ingebrigtsen** is de Familiennaam von

* Aldor Ingebrigtsen (1888–1952), noorweegsch Politiker vun de Arbeiderpartiet,
* Anton Olai Normann Ingebrigtsen Djupvik (1881–1951), noorweegsch Politiker vun de liberale Partei Venstre,
* Bill Ingebrigtsen (* 1952), US-amerikaansch Politiker vun de Republikaners,
* Christian Ingebrigtsen (* 1977), noorweegsch Singer un Ledermaker,
* Filip Ingebrigtsen (* 1993), noorweegschen Löper,
* Guri Ingebrigtsen (1952–2020), noorweegsch Politiker vun de Arbeiderpartiet,
* Henrik Ingebrigtsen (* 1991), noorweegsch 1500-Meter-Löper,
* Jakob Ingebrigtsen (* 2000), noorweegschen Löper,
* Kåre Ingebrigtsen (* 1965), noorweegsch Footballspeler,
* Odd Emil Ingebrigtsen (* 1964), noorweegsch Politiker vun de konservative Høyre,
* Roger Ingebrigtsen (* 1966), noorweegsch Politiker vun de Arbeiderpartiet,
* Stein Ingebrigtsen (* 1945), noorweegsch Singer,
* Tommy Ingebrigtsen (* 1977), noorweegsch Skispringer.
Abraham Mignon

**Abraham Mignon** (* 21. Juni 1640 in Frankfurt am Main; † 27. März 1679 in Utrecht) weer en düütsch-nedderlannsch Maler.

## Leven
Sien Vader, en Koopmann, hett hüm bi den Stilllevenmaler Jacob Marrel ünnerbrocht, de hüm um 1660 to sück nah Holland halt hett. In Utrecht hett he in de Warkstäe vun  Jan Davidszoon de Heem arbeit. 1675 hett he de Dochter vun de Maler  Cornelis Willaerts († 1666) heiraadt, mit de he 1676 weer nah Frankfort truck. Dor hett he ünner annern Maria Sibylla Merian ünnerricht, deren Moder mit Jacob Marrel verheiraadt weer.

## Wark
Mignon sien Wark hett vör allen de Motive Blömen, Früchte un Vagels to'n Inholt. Stilistisch sind sien Warken dör de Brillanz vun hör Farven un Opulenz vun hör Motive kenntekent. En faken bruukt Bildupbau wiest en witt oder root Roos in de Bildmidden vör en dunkeln Achtergrund. 

## Weblenken
* DNB-Katalog
* Warken vun Abraham Mignon bi zeno.org
* Abraham Mignon im Rijksmuseum Amsterdam