open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kiel (Schipp)

Een **Kiel** (m.) is bi een Schipp de ünnerste Deel. Bi de olen Seil- un Ruderschepen weer dat een groten Balken ut Holt. Mit den Kiel füng de Bau vun een Schipp an. De Kiel drägt de Spanten un de Masten sünd dor ook an fastmookt. Anners seggt: Wat för een Minsch dat Rüchgraat is, dat is de Kiel för een Schipp. 

Blangen de statische Funkschoon hett de Kiel bi Seilschepen ook een hydrodynamsche Funkschoon. He sörgt dorför, dat de Wedderstand dwars to de Fohrt grötter is, as in de Richtung vun de Fohrt. Dormit drifft een Schipp nich so gau af. Bi lütte, platte Seilschepen, so as Evers, sörgt dorför ook de Sweerter an de Sied.
Schrievwies

De **Schrievwies** is de Oort to Schrieven.

## Twee Strategien för Schrievwiesen

Dat gifft för de germaanschen Spraken, wo ok dat Plattdüütsche tohöört, tominnst twee Ansätt, sied dat in dat 18. un 19. Johrhunnert för dat Hoochdüütsche en grötter Diskuschoon över dat rechte Schrieven - dat Rechtschrieven () - geev. Dor weern de Bröder Grimm togang, de Konrad Duden un anner Lüüd.
* Luudschrieven (Schriev as du dat höörst)
* etymoloogsch-grammatikaalsch Schrievwies.

Beid Oorten, dor ran to gahn, hebbt ehr Problemens:
* Bi dat Luudschrieven kümmt een mennig Woord komisch vör: 
** t.B. snackt wi vun Oiropa un schrievt Europa. 
** Vun Dörp to Dörp wesselt de Utspraak. De een seggt *schöön* un schrievt *schön*, den anner seggt *schoin* un schrievt *scheun* un noch een anner seggt *schoin* un schrievt *schön*. 
* Na de Etymologie un de Grammatik hett dat ok sien Problemens. 
** T.B. dat Schrieven un de Schrift. Wat hett dor de Priorität? *Schrieven* un *de Schriever* is mit een lang i un mit een week v. *Ik schriev* hett een lang i un een week v. *He schrifft* hett heel kortet i un een hart f. *Wi harrn schreven* is wedder een lang e un een week v. Allns hangt mit de Grammatik un de Etymologie tosamen, avers wenn wi schrieven deen *He schrivvt* oder *wi harrn schrefen*, denn dee dat bannig egenoordig utsehn.
Fluss

**Fluss** betekent

* Stroom, en Water, wat fleten deit un grötter is as en Beek,
* överdragen för wat, wat in Bewegen is (*Allens is in Fluss*),
* de magnetsche Fluss,
* lütte Partikels, de fleet (Partikelfluss),
* Strahlen, de wat länger kümmt (Strahlungsfluss),
* in de Graphentheorie vun de Mathematik en Afbild vun de Meng vun de Kanten in de Meng vun de reellen Tallen.

**Fluss** oder **Fluß** is de Familiennaam von

* Grete Fluss (1892–1964), düütsche Sängerin, Humoristin un Schauspelerin,
* Manfred Fluß (* 1943), düütschen Politiker,
* Max Fluß (1889–1935), öösterriekschen Historiker un Gymnasiaallehrer,
* Robin Fluß (* 1996), düütschen Footballspeler.
Schipp

En **Schipp** (n., Mehrtahl: Scheep) is een Fohrtüüch för dat Water. 

## Worüm swimmt een Schipp?
Een Schipp swimmt na dat Prinzip vun Archimedes. Dat heet, dat swimmt, wenn dat lichter is as dat Water, wat dat Schipp verdrängen deit. So kümmt dat, dat ook een Schipp ut Iesen swimmen kann, ook wenn Iesen sworer is as Water. Binnen in dat Schipp is jo Luft un de is lichter.

## Schipp un Boot
Scheepe sünd grötter as Boote. In de Marine ward seggt, een Boot is een Schipp, wat keen 1. Offizeer hett.

## Oorten
Na den Andriev ünnerscheed wi dat
* Roderschipp, so as de Galeeren un de Wikingerscheepe
* Seilschipp
* Dampschipp, (DS, ook Damper nömmt
** Schüffelraddamper
** Schruvendamper
* Motorschipp (MS)

Na den Bruuk ünnerscheed wi dat
* Frachtschipp
** Tanker
** Containerschipp
** RoRoSchipp (roll on, roll off)
** Massengootschipp
** Versörger
** Holk
* Passageerschipp
** Krüüzfohrer (ook *Musikdamper* nöömt)
** Fährschipp
* Oorlogschipp
** Fregatt
** Korvett
** Krüzer
** Slachtschipp
** Flegerdräger
* Besünnere Scheepe un Booten
** Füerschipp
** Slepper
** Forschungsschipp
Klotstockspringen

**Klotstockspringen** is een Speel un Sport, de besünners an de Westküst vun Sleswig-Holsteen dreewen ward. He is verwandt mit dat Pullstockspringen bi de Fresen in Oostfreesland un de Nedderlannen.

Bi dat Klootstockspringen jumpt een an een grooten Holtstock (3-5 m hoog) över een Grüpp, Siel oder anner Water. Dat is meist as een fröhe Form vun den Stavhoogsprung. 

Dat Klotstockspringen hett obers ook mol militärsche Bedüden hatt. In de Slacht vun Hemmingstedt, anno 1500,  harrn de Dithmarscher Buurn ehr Spiess as Klotstöck bruukt. To düsse Tied keem een Ridderheer vun den dänschen König Johann, de ook Hartog vun Sleswig un Holsteen weer, na de Republiek Dithmarschen. Dithmarschen weer dormols temlich frie. De Ridders weern 12.000 Mann. De Dithmarscher harrn blots 6.000 Mann. De Ridders nehmen Meldörp. Denn trocken se na Norden. 300 Dithmarscher harrn denn bi Hemmingstedt een Schanz opbaut. Un denn harrn de Dithmarscher de Siele opmookt un denn keem de Floot. Dor kreegen de Kreegslü dat Bang. Se kunnen nich vun den Weg, anners deen se versupen. Un de Dithmarscher ünner Wulf Isebrand, de ut Holland weer, jümmers mit ehr Spießen as Klotstöck op de Kreegslü rop un wedder weg. Dor weer dat ut mit dat Heer un Dithmarschen harr bit 1559 sien Roh.
Kiekbusch

**Kiekbusch** is een Kinnerspeel un ook Danz, dat na een Wesselsang geiht:
 
*Kiekbusch ik saih di, 
*dat du mi sühs, dat frait mi.

Dorbi stellt sick een Kind (de Jung) achter dat anner Kind (de Deern) un kiekt jümmers mol över de Schuller un singt *Kiekbusch ik saih di*. Dat vordere Kind kiekt denn ook hen un singt *dat du mi sühs, dat frait mi*.
Software

**Software** (ut dat Ingelsche, utsproken: Softweer) heet översett so veel as weeken Krom. Dat is bi een Reekner dat, wat een nich anfaten kann. Dat anner is de Hardware. Kort seggt: Software sünd Programmens un wat dor an Datens tohöört.
## Orten

Bi de Software ünnerscheed wi
* Firmware, de temlich deep in dat System integreert is
* Bedriefssystem, so as Unix, Linux, Windows, Mac OS, BeOS, CP/M, OS/2, wat för den Bedrief vun den Reekner nödig is
* Annwennerprogrammens, to'n Schrieven, Reken, Malen un anners.

## Plattdüütsche Software
Bilütten fangt dat an, dat dat ook plattdüütsche Software gifft.
* KDE, een grafisch Böversiet för Linux, kiek ook bie Linux op Platt
* Opera, een Nettkieker för Linux un Windows
* Ashampoo Brann-Stuuv 6 un 7 un Ashampoo Photo Optimizer 2 un 3 von de Firma Ashampoo
Opera (Nettkieker)

**Opera** is een Nettkieker vun de Firma Opera Software ASA ut Norwegen. 

De is wat slanker as anner Nettkiekers, hett dorbi aver en Moduul för Nettbreven, Narichtenkrinken, dat Klönen un RSS-Mellen inbuut. Dat gifft Opera för en heel Reeg vun Bedriefsystemen, so as Windows, Linux, Mac OS, FreeBSD un ok för Mobiltelefonen un Handreekners. Un dat beste is: dat gifft Opera ok op Plattdüütsch.

De niegeste Verschoon för de mehrsten Bedriefssystemen is 9.5. De gröttsten Ännern twischen Opera 8 un Opera 9 sünd:
* Inholden duerhaftig blockeren („Warvenfilter“)
* Ünnerstütten för BitTorrent
* Butenwarktüüch („Widgets“). Dat sünd besünner, egenstahn Kiekerfinstern, de nich maal rechteckig wesen bruukt. De Born is lokaal sekert, man se köönt mit Sieden in’t Nett snacken. So lett sik t.B. en Söökwarktüüch för mehr as een Söökmaschien opstellen.
* Instellbor Afkörten för egen Söökmaschienen (t.B. för’t Söken hier in de plattdüütsche Wikipedia)
* Besünner Instellen för enkelte Nettsieden
* Inbuut Bornkodekieker
* Synchroniseren vun Leestekens op verscheden Reekners över’t Internet („Opera Link“)
* Verbetert IMAP-Ünnerstütten
* Ünnerstütten vun SVG un CSS3- un HTML5-Delen
* Schuul vör Dörstekeree („Phishing“)

Kiek ok bi: Software

## Hinwiesen
* Websteed vun Opera (engelsch)
* Opera op Platt (hoochdüütsch)
Bedriefssystem

Dat **Bedriefsysteem** (n, pl: Bedriefssystemen) is de Software, de du för all Reekners bruukst, wenn du wat mit den maken wullt. Dat Bedriefsystem is twüschen de Hardware un de Programmen, un seggt de Hardware wat de Programmem wullt.

För en Bedriefsysteem, bruukst du blots en Kernel, de Drievers, en Compiler un en Editer. De grafisch Böversiet (so as t.B. KDE) höört nich to dat Bedriefssysteem to.

Bedriefssystemen sünd t.B.
* Unix
* Linux, ook op Plattdüütsch
* Mac OS (oder in de lange Form: Macintosh
* FreeBSD
* OpenBSD
* Microsoft Windows

Öllere Bedriefssystemen sünd t.B.
* CP/M vun Digital Research
* MS-DOS vun Microsoft
* TOS
* OS/2
* BS 2000 vun Siemens

Toerst weer en Bedriefssystem blots dorför dor, dat de Reekner wat vun de Tastatur rinkriggt, dat he Tekens op den Monitor schrieven kunn un dat he Bänners lesen un schrieven kunn, later ok Disketten. 

Denn keem de Muus to den Reekner dorto un de Grafik. Un denn keem Apple mit sien Lisa, wat een Vörlöper vun den Mac weer. Dor füng dat an, dat dat Bedriefssysteem ook mit de Grafik togang weer. Denn harr Microsoft datsülvige versökt un dor keem denn Windows 1.0 rut. Weer meist blots en grafisch Böversiet för MS-DOS. Later weer denn dat allens tosomen integreert. Un Unix weer an’n Anfang ook blots över de Tastatur. Denn keem ook dor een Böversiet op.
Linux

**Linux** (ook **GNU/Linux**) is een Bedriefssystem för Reekners. 

Dat is een Oort vun Unix, un Linus Torvalds hett sik dat infallen laten. Dat besünnere doran is, dat dat frie is un ünner GNU-Lizenz steiht. Dat heet, dat jedeneen dat bruken, ännern oder in sien egen Bedriefssystem bruken kann, wenn dat ok ünner GNU-Lizenz steiht.

Linux steiht toerst maal för den Kernel, wat de ünnerste Laag vun dat System is. Denn warrt dat obers ok för dat kumplette Bedriefssystem bruukt, wo een ganzen Slag Programmen tohöört. 

Un denn warrt dat mit anner friee Software tosamenpackt un gifft denn en Linux-Distributschoon, to’n Bispeel Mandrake, Red Hat, SUSE Linux, Debian GNU/Linux, Knoppix oder Ubuntu. Bi so een Distributschoon is denn ok to’n Bispeel GNOME un KDE (Desktopböverflach, mit Biller, Finster un so) dorbi un OpenOffice.org un anners. Un mit KDE kriggt een denn ok en Linux op Platt hen.

## Geschicht
### GNU
Richard Stallmann hett 1983 dat GNU-Projekt erfunn, dormit wull he een friee UNIX-ähnliche, POSIX-kompatible System mooken. In de 90er hem de man al een ganze Masse Programme för dat System schreeven, man de eegentliche Kernel (de Kern vun een System) weer noch nicht uutriebt un woor uk bloos langsam wiederentwickelt. De frie Berkeley Software Distribution, wat ruugweg to de selbe Tied wer, ha een Probleme mit Gesetz, wer also ook keen Alternative för de Entwickler.

### Linux

Linus Torvalds ha 1991 mit een Terminal-Emulator anfung, allerdings woor dat immer mehr to een Bedriefssystem. Also het he sien System in de Usenet-Grupp comp.os.minix ankünnigt und in de September in't sülvige Johr publiziert. Dat sull eegentlich "Freax" heeten, aber die Administrator vun de Server wer mit de Noom nicht inverstoohn und het dat denn ünner de Noom "Linux" afspeekert. Torvalds het de Noom erst nicht gefulln, aber denn seer he in, dat de Noom "Linux" eenfach beder wer.

## Weblenken
* Linux op Platt
* Linux op Platt wiederbelebt
* Forum und Wiki to de Distributschoon 'Ubuntu' (hoochdüütsch)
Aftheker

En **Aftheker** is en Studeerten, de Pharmazie studeert hett. He mutt weten, woans de Medizin tosomenröhrt warrt un wat se wirkt. De meesten Aftheker arbeit in en Aftheken. 

## Historie

Bi de Römers un later weern dat de medizinschen Dokters, de de Medizin tosomenröhrt harrn. Mit de Afthekers güng dat denn in dat Middelöller los. 

1241 harr de Kaiser Friedrich II. dat „Edikt vun Salerno“ rutgeven. Vun denn af harrn de medizinschen Dokters keen Afthek mehr to Eegen hebben küönnt. De Pries för de Medizin weer fastleggt. 

Fröher weer de Aftheker mehr Koopmann un Chemiker, hüüt is he mehr Koopmann un Raatgever, vun wegen dat de meesten Pillen fardig ut de Fabrik kamt.
Kinnerdag

De **Kinnerdag** is hüüt in velen Kulturen op de Eer en glücklichen Fierdag för de Kinner un togliek en politischen Kampdag, dat de Lüüd op de Bedörvnisen vun de Kinner opmerksom mookt warn. He geit torüch op de Welttosamenkunft för dat Wohlergahn vun de Kinner, op de in'n August 1925 sik veerunföftich Afsandten ut alle Länner drapen, wo se de Genfer Verkloren to'n Schutz vun de Kinner schrieven hebben. Nachen Enn vun de Tosamenkunft hebbt vele Regeren besloten, elk Johr en Kinnerdag to moken.

För de meesten Länner is dat de eerste Juni, de ok **Internatschionaler Kinnerdag** heet.
Internet

Dat **Internet**, kort ok *dat Nett* nöömt, is een Nettwark vun Reekners, wat över de heele Welt geiht. De Reekner sünd sülvstannig, obers mitnanner tosomenknütt as een Fischernett.

Dat Internet is för de elektronsche Kommunikatschoon. Dat heet, een kann Nettbreven rutschicken un kreegen, Datens schüffeln, Sieden vun dat World Wide Web ankieken, wat daalladen, telefoneern un anners. De Reekner snackt över wisse Protokollen mitnanner, sünnerlich dat TCP/IP-Protokoll.

## Historie
Anfungen harr dat mit dat ARPANET, wat vun de *Advanced Research Project Agency* (ARPA), för dat Militäär opbaut weer. Dat schull seker ook vör een Atomslag ween, un dorüm harrn se sik överleggt, dat dat dezentral sien schull. Denn kemen de Universitäten an. Toers in de USA, denn op de ganze Welt.

* 1969 - De Network Working Group is grunnleggt un överleggt sick de eersten Delen vun dat Protokoll. De eersten veer Knütten vun dat ARPANET fangt an to werken. 
* 1971 - ARPANET hett 15 Knütten. Telnet un FTP kümmt op.
* 1972 - Ray Tomlinson laat sick dat eerste Nettbreef-Programm infallen.
* 1973 - Dat Transmission Control Protocol (TCP) kümmt op.
* 1977 - ARPANET hett 111 Knütten.
* 1982 - Dat latere EUnet-Projekt vun de Informatik-Rekner-Bedreefsgrupp (Universität Dortmund) mookt de eersten Nettwark-Deensten in Düütschland. 
* 1983 - ARPANET hett 400 Reekner tosomenknütt. 
* 1984 - Dat Domain Name System (DNS) fangt an. ARPANET hett 1.000 Reekners. 
* 1987 - Dat Woord "Internet" kümmt op. Nu sünd 27.000 Reekners an't Net. 
* März 1989 - Tim Berners-Lee schrieft sien Papeer „Information Management: A Proposal“, dat is de eerste Idee för dat World Wide Web.
* Anfang 1989 - De eersten düütschen Reekners warn ansluten. (Projekt EUnet, Universität Düörpm, Dr. Rudolf Peter; Arbeitsgruppe Xlink, Prof. Zorn, Universität Karlsruhe)
* 1990 - Mit dat militäärsche ARPANET is nu toenn. 
* November 1990 - Tim Berners-Lee un Robert Cailliau bringt ehr Konzept för een Hypertext-Projekt för de heele Welt.
* 1991 - Dat WWW ward in dat Europäisch Kernforschungslabor CERN insett. 
* Dezember 1992 - Dat Forschungsprojekt EUnet ward privatiseert. Nu as EUnet Deutschland GmbH. Ehr Werbesnack is „Connecting Europe since 1982“. EUnet ward later an UUnet verköfft.
* 1993 - WWW-Software ward ook annerswoneem insett. 
* Mai 1993 - De IRB Dortmund mookt ehrn Webserver. To düsse Tied gifft dat in Düütschland nich mol foffteihn Webservers. 
* August 1993 - DENIC as Registrar för .de-Domains opmookt. 
* Oktober 1993 - Op de heele Welt gifft dat ca. 500 Webserver.
* 1994 - Mehr kommerzielle Bruker as wetenschaplich Bruuker. Nu gifft dat 3 Millionen Computers, de ansluten sünd. 
* 1997 - Dat Projekt *Abilene* för een Internet2 fangt an. 
* Oktober 1998 - De Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (ICANN) ward opmokt. 
* Oktober 1999 - 1 Million .de Domains. 
* 1. März 2004 - Nu gifft dat ok .de- un .ch-Domains mit Ümluut un Sünnerteken, so as ä, ö, ü.
Nett

Een **Nett** is 
#een tosomenknütt Ding ut Fädens un Leinens.
#wat anners, wat as een Fischernett tosomenknütt is, ook wenn dat nich to’n Anfaten is. Denn warrt ok vun Nettwark snackt.

## Orten vun Netten
*Fischernett
**Sleppnett
**Stellnett
**Waden
**Rüüs
*Spinnennett
*Computer
**Nettwark
**Internett
Beer

**Beer** betekent

* Beer, wat to’n Drinken,
* Beer, Frucht vun den Beerboom,
* Beer, Frucht vun en Plant, as de Bickbeer, de Himbeer un de Fleederbeer,
* Beer, en Marskrater,
* Beer, Utdruck för dat Heken bi’t Swien.
Football EM 2004

De **Football-Europa-Meesterschap 2004** (EM 2004) weer in Portugal togang. Dat güng vun den 12. Juni 2004 bit to den 4. Juli 2004.

Wunnen hett de EM de greeksche Natschonaalmannschap. Tweede sünd de Portugeesen worn. Dat Endspeel weer en Oplaag vun dat Anfangsspeel, wat ok Grekenland tegen de Portugeesen weer. Dat Endspeel güng 1:0 för de Greken ut, vun wegen dat Angelos Charisteas (de dormals bi de SV Werder Bremen mitspeelt hett) na en Eckball den Ball mit sien Kopp in dat Dor ballköppt harr. 

In dat Halffinale harr sik Grekenland tegen Tschechien dörsett un Portugal tegen de Nedderlannen.
Microsoft Windows

**Microsoft Windows**  is en Bedriefssystem vun de Firma Microsoft ut de USA. Dat is, wat bannig Lüüd op ehr Reekner hebbt. Anners as för Linux gifft dat keen Windows op Plattdüütsch, weil Microsoft segt, dat lohnt nich. Frööer wer dat een Opsatz för dat Bedriefssystem MS-DOS (uk vun Microsoft). Intwischen het Microsoft dat wer upgeben un het nun een nüe Kernel för sien Systemen.

Windows warrt eegentlich blots in’n Desktop-Bereich bruukt (also to Huus oder in’t Büro), et givt aber uk Versionen för Server un för PDAs. Hüüt warrt Windows to ca. 90% bruukt.

## 16-bit Versionen vun Windows
(Sünd na Erschienen sorteert.)
* Windows 1.0 (20. November 1985)
* Windows 2.0 (November 1987)
* Windows 3.0 (22. Mai 1990)
** Windows 3.1 (1. März 1992)
*** Windows 3.11 (Dezember 1993) (blots Övernahm vun Drievers ut WfW 3.11)
**** Windows 3.2 (1994) (blots in China)
** Windows for Workgroups 3.1 (Oktober 1992, Koodnaam „Sparta“)
*** Windows for Workgroups 3.11 (1993)

## 32-bit Windows
Windows 9x baseert op MS-DOS, het aber een eegne 32-bit-Kernel, wat no de Start de Funktionen öbernimmt. Windows 9x het siin eegne DOS (anners as Windows 1-3.x, wat een vörinstallerte DOS bruukte)

* Windows 95
** Windows 95 (15. August 1995, Koodnaam „Chicago“)
** Windows 95a (Februar 1996, Koodnaam „Nashville“)
** Windows 95c (November 1997)
* Windows 98
** Windows 98 (30. Juni 1998, Koodnaam „Memphis“)
** Windows 98 SE (Mai 1999), SE steiht för *Second Edition* (*Tweete Utgaav*)
* Windows Me (August/September 2000, Koodnaam „Georgia“), *ME* steiht för *[[Joordusend|Millennium]] Edition*
* Windows 2000
* Windows XP (Koodnamm "Whistler")
* Windows Vista (Koodnamm "Longhorn")
* Windows 7 (Koodnamm "7")
* Windows 8 (Koodnamm "Durango")
* Windows 8.1 (Koodnamm "Blue")
* Windows 10 (Koodnamm "*Threshold")*

## 64-bit Windows
* Windows 2000 
* Windows XP (Koodnamm "Whistler")
* Windows Vista (Koodnamm "Longhorn")
* Windows 7 (Koodnamm "7")
* Windows 8 (Koodnamm "Durango")
* Windows 8.1 (Koodnamm "Blue")
* Windows 10 (Koodnamm "*Threshold")*
* Windows 11 (Koodnamm "*Sun Valley")*
## Weblinks
* Hoochdüütsche Websiet vun Microsoft
* Hoochdüütsche Websiet över Microsoft Windows
* Hoochdüütsche Websiet över de Historie vun Windows
Bundsrepubliek

En **Bundsrepublik** is en Staat, de ut Deelstaten besteiht un en Republiek is. En Bundsrepublik hett keen König, man en Präsidenten as Böversten. De Deelstaten hebbt wisse Sülvstannigkeit un en egen Regeren. In Düütschland un Österriek sünd dat de Bundslänner.

Bundsrepubliken sünd to’n Bispeel

* Düütschland
* Öösterriek
* de USA
Firmware

En **Firmware** (f, ut dat Ingelsche, utsproken: Firmweer) is een Software, wat in de Hardware inbuet is. Dat is domit de Hardware versteiht, wat de Rest vun de Reekner to de segt. En Firmware künnt, anners as en andere Software, meest nit ännert weern vun’d Bruker. Ok de BIOS vun’d Reekner is en Firmware.
Unix

**UNIX** is een Bedriefssystem, wat 1969 vun de Bell Laboratories vun AT&T in de USA mookt wart. De dorven awer keen Bedriefssystem verköpen un so hebt de dat to bannig Firmen lizenseert. All disse Firmen hebbt dat Bedriefssystem över de Tied ännert, so dat vundaag keen Unix mit de anners tosammen löppt. Vundaag is Unix nu de Naam för all disse Bedreeftsystemen und för annere Systemen, wat genauso arbeidet (Linux).
Bundspräsident (Düütschland)

## Düütsche Bundspräsidenten siet 1949

Vun 7. bis 12. September 1949 weer Bundsraatspräsident Karl Arnold amteeren Staatshööft, wiels dat no keen Bundspräsidenten geev.

Heinrich Lübke weer kathoolsch jüst so as Krischan Wulff. All anneren Bundspräsidenten weern evangeelsch.
Heinrich Lübke

**Heinrich Lübke** (in siene Heimaat *Schaumäkers Heini* nöömt; * 14. Oktober 1894 in Enkhausen/Arensperg; † 6. April 1972 in Bonn) weer en düütschen Politiker (CDU). He weer vun 1. Juli 1959 af an bet 1969 as Bunnspräsident Staatshööft vun de Bunnsrepubliek Düütschland.

Lübke is 1894 in Enkhausen in’t Siuerland boren. Sien Vader is Schomaker wesen un Lübke hett dorvun Schaumäkers Heini heten. Na sien Abitur fung Heinrich Lübke en Studium an de Landweertschapliche Akademie in Bonn an. Van 1914 bit 1918 muss he dat unnerbreken, wiel he an den Eersten Weltkrieg deelnehm. 1921 sloot he dat Studium mit dat Examen as Vermetens- un Kulturingenieur af un studeer bit 1924 Natschonaalökonomie in Mönster un Berlin. Van 1924 bit 1933 weer he Geschäftsführer bi de „Düütsche Buurnschap“ un de „Siedlungssellschap Buurnland“. 1933 muss he up Druck van de Natschonaalsozialisten de Ämter upgeven. 1934 wurr Lübke van de Nazis fastnahmen un eerst na annerthalv Jahren wedder freelaten. He weer arbeitslos un harr Unnenkumst bi sienen Broder Friedrich Wilhelm up enen Hoff bi Flensborg. Van 1937 bit 1947 weer he in verschedene Bo- un Siedlungsbüros anstellt. 

Al 1946 wurr he Mitglied van den westfälschen Landdag, den de Militärregeren inricht harr, un  1947 Afornten van den Landdag Noordrhien-Westfalen. Van 1949 bit 1950 un wedder van 1953 bit 1959  weer he Bunnsdagsafornten in Bonn. Na de Bunnsdagswahl 1953 wurr he as Bunnsminister för Nähren, Landweertschap un Forsten beropen. Van 1959 bit 1969 weer he de Bunnspräsident van de Bunnsrepublik Düütschland. Wat Heinrich Lübke in siene Reden de Lüüd to seggen harr, kunn jedereen goot verstahn. Dat he sik darbi ok  af un to verspreken de, nehmen em  de mehrsten nich övel, aver de Journalisten schreven daröver in ehre Artikels mit utverschaamten Spott un vergeten darbi, siene goden Sieten heruttostrieken.

Heinrich Lübke treed 1969, dree Maanden vör dat Enn van siene Amtstiet torüch. Na sienen Doot wurr he an’n 13. April 1972 in den Plenarsaal van’n Bunnsdag in Bonn in enen Staatsakt ehrt.

## Footnoten
Gustav Heinemann

**Dr. Dr. Gustav Walter Heinemann** (* 23. Juli 1899 in Swelm; † 7. Juli 1976 in Essen) weer en düütschen Jurist un Politiker. 

Van 1949 bit 1950 weer he Binnenminister vun Düütschland, is aber vun dat Amt torüchtreden, wiel he mit de Wedderbewaffnungspolitik vun Konrad Adenauer nich inverstahn weer. 1952 is he denn ok ut de CDU uttreden un hett de Gesamtdüütsch Volkspartei (GVP) grünnd. 1957 is he in de SPD intreden. 1966 bit 1969 weer he Justizminister un dornah bit 1974 as Bundspräsident Staatshööft vun de Bundsrepubliek Düütschland.
Walter Scheel

**Walter Scheel** (* 8. Juli 1919 in Solingen; † 24. August 2016 in Bad Krozingen) weer en düütschen Politiker (FDP). He weer vun 1969 bet 1974 Butenminister un Viezkanzler, un vun 1974 bet 1979 as Bundspräsident Staatshööft vun de Bundsrepubliek Düütschland.

## Afordenter

Van 1948 bit 1950 weer Scheel Stadtrat in sien Heimatstadt Solingen. Van 1950 bit 1954 weer he Liddmaat vun den Landdag vun Noordrhien-Westfalen as direkt wählt Afordneter vun den Wahlkreis Remscheid. 1953 wurr he denn Liddmat vun den Düütschen Bundsdag, de he bi to’n 27. Juni 1974 anhörrn dee, as he sien Mandat nah sien in’n Mai erfolgt Wahl to’n Bundspräsidenten veer Daag vör den Amtsanträe daalleggen dee. Van 1967 bit 1969 weer he Viezpräsident vun den Düütschen Bundsdag. 

Van’n 1. Juli 1956 bit 20. November 1961 weer Walter Scheel buterdem Liddmaat vun dat Europääsch Parlament.
Richard von Weizsäcker

**Richard Karl Freiherr von Weizsäcker** (* 15. April 1920 in Stuttgart; † 31. Januar 2015 in Berlin) weer en düütschen Politiker (CDU). He weer vun 1. Juli 1984 bet 1994 as Bundspräsident Staatshööft vun de Bundsrepubliek Düütschland.

Von Weizsäcker weer ok Liddmaat vun den Club of Rome.
Roman Herzog

Prof. Dr. Dres. h.c. **Roman Herzog** (* 5. April 1934 in Landshut; † 10. Januar 2017 in Jagsthausen) weer en düütschen Politiker (CDU). He weer vun 1. Juli 1994 bet 30. Juni 1999 as Bundspräsident Staatshööft vun de Bundsrepubliek Düütschland.

As Liddmaat vun de CDU weer de Jurist tovör van 1978 bi 1980 Kultus-, van 1980 bit 1983 Binnenminister vun dat Land Baden-Württemberg un van 1983 bit 1994 Richter an dat Bundsverfatengericht, af 1987 ok de Präsident dorvan.
Theodor Heuss

**Theodor Heuss** (* 31. Januar 1884 in Brackenheim; † 12. Dezember 1963 in Stuttgart) weer een düütschen Politiker (DDP un FDP).

De Staatsweetenschappler un Journalist weer van 1949 bit 1959 de eerste Bundspräsident un dormit Staatshööft vun de Bundsrepubliek Düütschland. He weer verheiraadt mit Elly-Heuss-Knapp. 

Mit de Grünnen vun de FDP 1948 wurr he Vörsitter vun de Partei.

## Leven

Heuss studeer Natschonalökonomie, Geschichte, Philosophie, Kunstgeschichte un Staatswetenschapen in München und Berlin. 1905 hett he in München bi Lujo Brentano över Wienbo un Wiengörnerstand in Heilbronn sien Dokter maakt. Nah sien Studium weer he en politisch Redakteur.

1946/1947 weer he Perfesser för Geschicht an de Technische Hoochschool in Stuttgart. 1952 is he Honorarperfesser an de TH Stuttgart worrn.

## Websteden
*
Kurt Georg Kiesinger

**Kurt Georg Kiesinger** (* 6. April 1904 in Albstadt-Ebingen (Württemberg); † 9. März 1988 in Tübingen) weer en düütschen Politiker (CDU). As Nahfolger vun Ludwig Erhard wurr he an 1. Dezember 1966 Bunnskanzler vun de eersten Groden Koalition (bit 1969).

## Kinnertiet
Kiesingers Vader Christian weer koopmansch Angestellter un evangeelsch. Döfft wurrn is he aber kathoolsch, wiel sien Moder kathoolsch weer. Se is all all froh storven, as Kurt Georg en half Johr old weer. Kiesinger wurr aber von beid Religionen prägt un hett sück sülvst gern as "evangeelsch Katholiken" betekent. He hett eerst dat Realgymansium absolveert un dornah dat kathoolsch Lehrerseminar in Rottweil. In disse Tiet hett he sück ok mit de Lyrik beschäftigt un de Gedichtband "Wallfahrt zu Gott" schreven. He hett ok woll överleggt, Dichter to wurrn..

## Born


## Verapenlichungen
* Kurt Georg Kiesinger: * Schwäbische Kindheit*. Tübingen 1964
* Kurt Georg Kiesinger: *Die Stellung des Parlamentariers in unserer Zeit*. Stuttgart 1981
* Kurt Georg Kiesinger: *Dunkle und helle Jahre: Erinnerungen 1904 - 1958*. Stuttgart 1989

## Literatur
* Philipp Gassert: *Kurt Georg Kiesinger 1904-1988. Kanzler zwischen den Zeiten*. DVA, München 2006, ISBN 3-421-05824-5 (Tagesspiegel-Rezension, FAZ und rezensionen.ch, 19. Juli 2006, S. 31)
* Otto Rundel: *Kurt Georg Kiesinger. Sein Leben und sein politisches Wirken*. Kohlhammer, Stuttgart 2006, ISBN 3-17-019341-4
* Günter Buchstab, Philipp Gassert, Peter Thaddäus Lang (Hrsg.): *Kurt Georg Kiesinger 1904–1988. Von Ebingen ins Kanzleramt*. Herder, Freiburg 2005, im Auftrag der Konrad-Adenauer-Stiftung, ISBN 3-451-23006-2
* Albrecht Ernst, *Kurt Georg Kiesinger 1904 - 1988. Rechtslehrer, Ministerpräsident, Bundeskanzler*, Begleitbuch zur Wanderausstellung des Hauptsstaatsarchivs Stuttgart, Stuttgart 2004, ISBN 3-00-013719-X
* Klaus Günther: *Der Kanzlerwechsel in der Bundesrepublik. Adenauer - Erhard - Kiesinger. Eine Analyse zum Problem der intraparteilichen De-Nominierung des Kanzlers und der Nominierung eines Kanzlerkandidaten am Beispiel des Streits um Adenauers und Erhards Nachfolge.* Verlag für Literatur und Zeitgeschehen, Hannover 1970, (= Schriftenreihe des Forschungsinstituts der Friedrich-Ebert-Stiftung, 75; zugl. Berlin (West), FU, Diss., 1969)
* Reinhard Schmoeckel / Bruno Kaiser: *Die vergessene Regierung. Die große Koalition 1966-1969 und ihre langfristigen Wirkungen*. Bouvier Verlag, 2. unveränderte Auflage, Bonn 2005 (1. Auflage, Bonn 1991), ISBN 3-416-02246-7

## Weblenken

* Indrag to Kiesinger in de DNB
Hardware

De **Hardware** is allens vun een Reekner oder anner elektronschen Maschin, wat een anfaaten kann. Dat is to den Ünnerscheed vun de Software, de seggt, woans de Hardware arbeeden schall. 

Bi een Computer tellt to de Hardware t.B.
* dat Huus
* dat Nettdeel
* dat Motherboard
* de CPU
* de Chipsatt
* de Bus, t.B. PCI-Bus
* de Grafikkoort
* de Soundkoort
* de Kiekschapp-Koort
* de Loopwarken
** de Fastplaat 
** dat Diskettenloopwark
** dat CD-ROM-Loopwark
** de CD-Brenner
** dat DVD-Loopwark
** de DVD-Brenner
** dat ZIP-Loopwark
* de Tastatur
* de Muus
* de Trackball
* de Bildschirm
* de Drucker
** Nodeldrucker
** Typenraddrucker
** Dintenstrahldrucker
** Laserdrucker
* de Scanner
Dintenstrahldrucker

Een **Dintenstrahldrucker** is een Oort Drucker för een Computer. De tellt denn ook to de Hardware. Dintenstrahldrucker sünd ook in Fax-Maschinens un Schriewmaschinens inbaut. 

Bi een Dintenstrahldrucker sprütt Enkt op dat Papeer. De Enkt kann swatt sien, obers ook in Farv. 

Dat Sprütten geiht dör een Druckkopp. De kreegt de Enkt vun een Tank un stüert denn dat de Enkt op dat Papeer kümmt. Dorbi sprütt de Enkt dör bannig veele lütte Düsen op dat Papeer. Un dor ward se denn dröög.
Joschka Fischer

**Joseph Martin (Joschka) Fischer** (* 12. April 1948 in Gerabronn, domaals Landkreis Crailsheim) weer en föhren Liddmaat vun de Partei Bündnis 90/De Grönen. He weer vun 1998 bit 2005 Butenminister un Viezkanzler vun de Bundsrepubliek Düütschland. Un dat eerste halve Johr vun 1999 Präsident vun’n Raat vun de Europääschen Union. Ruchweg een Johr na de Bundsdagswahl 2005 hett he sik ut de aktive Politik torüchtogen.

Siet dat Enn sien politischen Loopbahn arbeit he as journalistischen Kommentater, Ünnernehmensberader un in verschedene Positschonen in de Weertschop – ünner annern as Lobbyist för de Energieversorgers RWE un OMV.

## Utteken
Fischer weer in’n Mai 2002 as Ehrendokter vun de Universität Haifa uttekent. An’n 4. Mai 2004 weer he in Rüschlikon mit den renomeerten Gottlieb-Duttweiler-Pries ehrt. In sien Funkschoon as Butenminister vun de Bundsrepubliek hett he in’n Mai 2005 den Leo-Baeck-Pries kregen, also de höchste Utteken vun’n Zentralraat vun de Jöden in Düütschland, för sien Verdeensten in’n Neegoosten-Striet as Vermittler twüschen de Pälestinenser un de Israelis. Den 20. Mai 2006 kreeg he bito den Ehrendokter vun de Universität Tel Aviv tospraken.

För sien Insatz as hess’sch Ümweltminister gegen den Bruuk vun de Kuhl Messel as Mülldeponie un dat Wohhren vun de Kuhl as Fossilenfundsteed is na em 2005 en fossile Slang as Palaeopython fischeri nöömt worrn. Wieter is Fischer Ehrenbörger vun Budakeszi.

2010 is he mit de Heinrich-Heine-Gastprofessur vun de Heinrich-Heine-Universität Düsseldörp ehrt worrn.

## Literatur
* Paul Berman: *Idealisten an der Macht. Die Passion des Joschka Fischer.* Siedler, München 2006, ISBN 3-88680-846-7.
* Matthias Geis un Bernd Ulrich: *Der Unvollendete. Das Leben des Joschka Fischer.* Fest, Berlin 2002, ISBN 3-8286-0175-8; aktualiseerte Neeoplaag: Rowohlt-Taschenbuch-Verlag, Reinbek 2004, ISBN 3-499-61623-8.
* Jürgen Schreiber: *Meine Jahre mit Joschka. Nachrichten von fetten und mageren Zeiten.* Econ, Berlin 2007, ISBN 978-3-430-30033-9.

* Autonome L.U.P.U.S.-Gruppe (Rutgever): *Die Hunde bellen … Von A–RZ. Eine Zeitreise durch die 68er Revolte und die militanten Kämpfe der 70er bis 90er Jahre.* Unrast Verlag, Mönster 2001, ISBN 3-89771-408-6.
* Klaus Bittermann un Thomas Deichmann (Rutgevers): *Wie Dr. Joseph Fischer lernte, die Bombe zu lieben: Die SPD, die Grünen, die Nato und der Krieg auf dem Balkan*. Edition TIAMAT, Berlin 1999, ISBN 3-89320-025-8.
* Christian Schmidt: *„Wir sind die Wahnsinnigen …“. Joschka Fischer und seine Frankfurter Gang.* Econ, München un Düsseldörp 1998; aktualiseerte Utgaav: Econ-und-List-Taschenbuch-Verlag, München 1999, ISBN 3-612-26628-4.

## Borns


## Weblenken

* Literatur vun un över Joschka Fischer in’n Katalog vun de Düütschen Natschonalbökeree
* Biografie vun’n Bundsdag
* Tabellaarsch Levensloop bi’t Düütsche Histoorsche Museum
* Levensloop bi Who’s Who
* Joschka Fischer & Company
Bundsministerium för Weertschop un Energie

Dat **Bundsministerium för Weertschop un Energie** (BMWi) is en Bundsministerium vun de Bundsrepubliek Düütschland. Grünnt weer dat Ministerium 1949 as **Bundsministerium för Weertschop**. De Hööftdeenstsitt vun’t Ministerium liggt in Berlin in de Invalidenstraat in’n Bezirk Mitte. En tweeten Deenstsitt befinnt sik in de ehmoligen *von-Gallwitz-Kaserne* in Bonn-Duisdorf. De Bundsminister is to Tiet Sigmar Gabriel vun de SPD.

## Historie
Dat 1917 grünnte Rieksweertschopsamt kann as de Vörlöper vun’t hüütige Bundsministerium för Weertschop un Technologie ansehn warrn. Dat hett sik 1919 in dat Rieksweertschopsministerium entwickelt, dat bit 1945 Bestand harr. Vun 1946 bit 1949 weern de Opgaven vun’t Verwaltensamt för Weertschop övernahmen. Dat *Bundsministerium för Weertschop* geev dat na de Grünnen vun de Bundsrepubliek Düütschland in’t Johr 1949 bit in’t Johr 1998. Twüschendör, vun Mai 1971 bit Dezember 1972, weer dat Ministerium för en Tiet lang mit dat Bundsministerium för Finanzen to’t **Bundsministerium för Weertschop un Finanzen** tosamenleggt. 1998 is dat Technologierebeet ut dat Forschensministerium dorto kamen. Siet de Tiet hett dat sien hüütigen Naam. Twüschen 2002 un 2005 weer dat mit Deelen ut dat Bundsministerium för Arbeit un Sozialornen to’t **Bundsministerium för Weertschop un Arbeit** tosamenleggt. Disse beiden Rebeden sünd aver 2005 wedder splitt worrn, as de Bundsregeeren ünner Angela Merkel an’t Regeer kamen is. Dorna weer dat Ressort bit Dezember 2013 ünner de Beteken **Bundsministerium för Weertschop un Technologie** bekannt.

## Struktur un Behörden
För de Arbeit an sien Opgaven is dat Ministerium in acht Afdeelen un en Zentralafdeel indeelt worrn:
* Zentralafdeel – Z
* Europapolitik – E
* Weertschopspolitik – I
* Middelstandspolitik – II
* Energiepolitik – III
* Industriepolitik – IV
* Butenweertschopspolitik – V
* Kommunikatschoons- un Postpolitik – VI
* Technologiepolitik - VII

Mehrere Bundsämter sünd dat Ministerium naordent. Dorto höört dat Bundskartellamt (BKartA) un de Bundsnettagentur för Elektrizität, Gas, Telekommunikatschoon, Post un Iesenbahn (BNetzA) in Bonn. In Berlin gifft dat wieter de Bundsanstalt för Materialforschen un -prüfung (BAM), de Physikaalsch-Technische Bundsanstalt (PTB) mit Hööftsitt in Bronswiek un de Bundsanstalt för Eerdwetenschoppen un Rohstoffen (BGR) mit ehrn Tweetsitt in Hannober. Dorto kamt noch dat Bundsamt för Weertschop un Utfohrkontroll (BAFA) in Eschborn un Bochum as ok de Germany Trade and Invest (gtai) in Köln.

## Deenstsitt
De Hööftsitt vun’t Bundsministerium för Weertschop un Technologie is in en Kumplex vun Bowarken ünnerbröcht, dat ut histoorsche Hüüs vun de ehmoligen Kaiser-Willem-Akademie (Militärmedizinische Akademie) un de Överresten vun ehmolige Invalidenhuus besteiht, wo noch en poor Neebo-Hüüs tokamen sünd. Dat Invalidenhuus stammt oorsprünglich ut de Mitt vun’t 18. Johrhunnert un leeg to de Tiet buten de Stadt. Dat Bowark vun de Kaiser-Willem-Akademie is üm 1900 rüm boet worrn.

## Weblenken
* Websteed vun’t Bundsministerium för Weertschop un Technologie
Bundsministerium för Finanzen

Dat **Bundsministerium för Finanzen** (BMF, ok Bundsfinanzministerium) is en Ministerium vun de Bundsrepubliek Düütschland. Dat Ministerium is to Huus in Berlin un Bonn un is en Deel vun de düütsche Bundsregeeren. De Hööftsitt is dat Detlev-Rohwedder-Huus in de Wilhelmstraat in Berlin, wat dat ehmolige Rieksluftfohrtministerium un later dat *Huus vun de Ministerien* vun de DDR weer. De Finanzminister – en wichtigen Politiker –  hett dat Regeer över dat Ministerium. Ünnerstütt warrt dat Ministerium vun’n Wetenschopplichen Biraat bi’t Bundsministerium för Finanzen.

## Tostännigkeit
Dat Bundsministerium för Finanzen is ünner annern för de Bundsforstverwalten, för de Bundsmonopolverwalten för Branntwien, för de Bundsvermögensverwalten un för’n Toll (Bundssollverwalten) tostännig un föhrt de Rechts- un Fackopsicht över de Bundsanstalt för Finanzdeenstleistungsopsicht un över de Bundsanstalt för verenensbedingte Sünneropgaven. 

In de Tiet vun Mai 1971 bit Dezember 1972 weer dat Finanzministerium mit dat Bundsministerium för Wertschop as *Bundsministerium för Weertschop un Finanzen* tosamenleggt. 

Siet 1998 is dat Bundsfinanzministerium ok för de Utgaav vun Postweertteken mit de Beteken *Düütschland* tostännig.

## Weblenken
* Websteed vun’t Bundsministerium för Finanzen
Utwärtig Amt

Dat **Utwärtige Amt** is de traditschonell Beteken vun dat düütsche Butenministerium. Dat Utwärtige Amt is tostännig för de bundsdüütsche Butenpolitik mit utlännsch Staaten un för de EU-Politik. Dat Amt steiht vundaag ünner dat Regeer vun’n *Bundsminister för’t Utwärtige* (Butenminister).
Otto Schily

**Otto Georg Schily** (* 20. Juli 1932 in Baukem) is en düütschen Politiker (SPD) un Jurist. Vun 1998 bit 2005 wörr he Binnenminister. He wörr inst Anwalt vun de RAF un wörr inst bi Bündnis 90/De Grönen.

## Weblinks

* Biografie bi den Düütschen Bundsdag
Butenminister

En **Butenminister** is en Minister vun en Staat, de för de Butenpolitik tostannig is. Dat heet, he oder se mutt mit annere Staaten snacken un klorkamen. Sien Ministerium is dat Butenministerium. 

De Butenminister is ok tostannig för de Diplomaten.
Heinrich von Brentano

**Heinrich Joseph Maximilian Johann Maria von Brentano di Trimezzo** (* 20. Juni 1904 in Offenbach; † 14. November 1964 in Darmstadt) weer en düütsch Politiker vun de CDU.

Brentano weer van 1955 bit 1961 düütscher Butenminister un van 1949 bit 1955 as ok van 1961 bit to sien Dood Vörsitter vun de CDU/CSU-Bundsdagsfrakschoon.

## Leven un Berop
Heinrich von Brentano weer dat jüngste Kind vun Otto von Brentano di Tremezzo, de as Lidmaat vun de Zentrumspartei de Weimarer Natschonalversammlung anhörrn de. Clemens un Bernard von Brentano weern sien öllere Bröers. Nah sien Abitur studeer Brentano Juristeree un wurr aktiv Lidmaat vun de kathoolsch Studentenverbinnen Rheno-Bavara in’t Kartellverband. 1925 hett he sien eerst un 1929 sien tweete juristisch Staatsexamen afleggt un 1930 hett he an de Universität Gießen sien Dokter makt. Sien Arbeit harr de Titel *Die Rechtsstellung des Parlamentspräsidenten nach Deutschem Verfassungs- und Geschäftsordnungsrecht*. Af 1932 weer he Afkaat bi’t Böverlandsgericht Darmstadt, 1943 is he nah Hanau as Staatsanwalt deenstverplicht wurrn. Nah 1945 arbeit he weer as Afkaat un Notar in Darmstadt.

Brentano leev as unverheiraadt Katholik bi sien Moder, de he bit to hör Dood 1949 pleegt hett. Later hett he leev he denn meest immer in Rom, wo he vun sien Bröer Clemens, den Journalisten Max von Brück oder vun dat Ehepaar Johannes un Karin Schauff upnommen wurr. 

Brentano is an Krebs storven. Dree Daag nah sien Dood wurr he mit en Staatsakt in’t Plenarsaal ehrt. He is up de Waldkarkhoff in Darmstadt begraben. 

## Borns


## Weblenken

*
Franz Blücher

----

**Franz Blücher** (* 24. März 1896 in Essen; † 26. März 1959 in Bad Godesberg) weer en düütschen Politiker (FDP, later DP).

1946/47 weer Blücher Liddmaat vun den Landdag in Noordrhien-Westfalen un van’ 10. September 1946 bit to’n 17. Juni 1947 Finanzminister vun dat Land Noordrhien-Westfalen in de vun Ministerpräsident Rudolf Amelunxen leit Landsregeeren. He weer vun 1949 bit 1957 Bundsminister för Anlegenheiten vun’d Marshall-Plan un för weertschoppliche Tosamenarbeit un in düsse Tiet ok Viezkanzler vun’d Bundsrepubliek Düütschland.

## Ehrungen
Blücher kreeg neben twee Ehrendokterwürden ünner annern 1954 ok dat Grootkrüüz vun dat Bundsverdeenstkrüüz. 

## Böker
* *Bundesregierung und Parlament*, Bad Harzburg, 1955.

## Literatur
* Karl Furtok: *Blücher, Franz*, in: Udo Kempf, Udo und Hans-Georg Merz (Hrsg.): *Kanzler und Minister 1949-1998. Biografisches Lexikon der deutschen Bundesregierungen.* Westdeutscher Verlag, Wiesbaden 2001, ISBN 3-531-13407-8, S. 143-146.
* Friedrich Henning: *Franz Blücher. Ein Porträt*, in: *Geschichte im Westen* 11 (1996), S. 216-233.
* Dirk van Laak: *Franz Blücher*, in: Thorsten Oppelland (Hrsg.): *Deutsche Politiker 1949-1969*, Band 1. Darmstadt 1999, S. 117-128.
* Anne Rüter: *Blücher als Marshallplan-Minister und Parteivorsitzender – Mitstreiter für eine liberale Wirtschaftsordnung*, in: *[[Jahrbuch zur Liberalismus-Forschung]]* 20 (2008), S. 59-82.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken

* Informationen über Franz Blücher
Viezkanzler

De **Viezkanzler** (amtlich: *Stellvertreter vun den Bunnskanzler*) hett de Opgaav, den Bunnskanzler to vertreten in all sien Arbeid, wenn de nich dor is.

## Kiek ok bi

* Vizekanzler (Düütschland)
* Vizekanzler (Öösterriek)
Jürgen Möllemann

**Jürgen** Wilhelm **Möllemann** (* 15. Juli 1945 in Augsborg; † 5. Juni 2003 in Marl) was en düütschen Politiker (FDP).

Van 1992 bit 1993 weer he Viezkanzler.
Erich Mende

**[[Doktortitel|Dr. jur.]] Erich Mende** (* 28. Oktober 1916 in Groß-Strehlitz/Schlesien; † 6. Mai 1998 in Bonn) weer een düütschen Politiker (FDP, later CDU).

He weer van 1963 bit 1966 Bundsminister för gesamtdüütsch Fragen un Viezkanzler.  

Mende hörrt to de Grünner-Liddmaten van de FDP und van 1960 bit 1968 ok de Baas van disse Partei. As eenfach Bundsdagsafordneter hett he de Nee Ostpolitik van de SPD-FDP-Regeeren aflehnt un hett de Partei un Fraktschoon 1970 verlaaten. Dornah wurr he noch tweemal för de CDU in den Bundsdag wählt.
Hans-Christoph Seebohm

**Dr. Hans-Christoph Seebohm** (* 4. August 1903 in Emanuelssegen/Böverslesien; † 17. September 1967 in Bonn) weer een düütschen Politiker (DP, later CDU).

He weer van 1949 bit 1966 Bundsminister för Verkehr un vun 8. November 1966 bit 30. November 1966 ook Viezkanzler vun de Bundsrepubliek Düütschland.
Egon Franke

**Egon Franke** (* 11. April 1913 in Hannober; † 26. April 1995 ok dor) weer en düütschen Politiker van de SPD.

Nahdem he ut de Kriegsfangenschap entlaaten wurrn weer, hörr Franke 1945 to de  Mitbegrünner vun de SPD in de Stadt un dat dormalig Land Hannober. 

Van 1945 bit 1947 weer Franke Ratsherr in Hannober. Van 1946 bit 1947 weer he Liddmaat vun den ernannten Landdag vun Hannober un van 1947 bit 1951 denn Liddmaat vun den Neddersasschen Landdag. 

He wer van 1969 bit 1982 Bundsminister för innerdüütsche Beziehungen und dorto van 17. September bit 1. Oktober 1982 ok noch Viezkanzler van de Bunnsrepubliek Düütschland.

Lehrt hett he aber Discher.
Klaus Kinkel

Dr. **Klaus Kinkel** (* 17. Dezember 1936 in Metzingen; † 4. März 2019 in Sankt Augustin) weer en düütschen Politiker vun de FDP.

Na en Studium vun de Rechtswetenschoppen an de Universitäten Tübingen, Bonn un Köln promoveer Klaus Kinkel to en Dr. jur. He weer de Baas vun den Bundsnarichtendeenst vun 1979 bi 1982 vördem he as Staatssekretär in dat Bundsministerium för Justiz wesselt is. He weer Bundsjustizminister (1991-1992) un wessel denn op de Posten vun’n Butenminister (1992-1998). In de Tiet weer he ok Stellvertreter (Viezkanzler) vun’n  Bundskanzler Helmut Kohl. 1994 bit 2002 weer Kinkel Bundsdagsafordente.

## Weblenken
Viezkanzler (Düütschland)

De **Viezkanzler** (amtlich: *Stellvertreder vun den Bunnskanzler*) hett de Opgaav, de Bundskanzler to vertreden in all sien Arbeid, wenn de nich dor is.

## Düütsche Viezkanzler
Viezkanzler 1881-1934
* 1881-1897 Karl Heinrich von Bötticher
* 1897-1907 Arthur Adolf von Posadowsky-Wohner
* 1907-1909 Theobald von Bethmann Hollweg
* 1909-1916 Klemens Delbrück
* 1916-1917 Karl Helfferich
* 1917-1918 Friedrich von Payer, Fortschrittpartei
* 1919 Eugen Schiffer, DDP
* 1919 Bernhard Dernburg, DDP
* 1919 Matthias Erzberger, Zentrum
* 1919-1920 Eugen Schiffer, DDP
* 1920 Erich Koch-Weser, DDP
* 1920-1921 Rudolf Heinze, DVP
* 1921-1922 Gustav Bauer, SPD
* 1923 Robert Schmidt, SPD
* 1923-1925 Karl Jarres, DVP
* 1927-1928 Oskar Hergt, DNVP
* 1930-1932 Hermann R. Dietrich, DSP
* 1933-1934 Franz von Papen
Viezkanzler siet 1949:
* 1949-1957 Franz Blücher, FDP
* 1957-1963 Prof. Dr. Ludwig Erhard, CDU
* 1963-1966 Dr. Erich Mende, FDP
* 1966 Dr. Hans-Christoph Seebohm, CDU
* 1966-1969 Willy Brandt, SPD
* 1969-1974 Walter Scheel, FDP
* 1974-1982 Hans-Dietrich Genscher, FDP
* 1982 Egon Franke, SPD
* 1982-1992 Hans-Dietrich Genscher, FDP
* 1992-1993 Jürgen Möllemann, FDP
* 1993-1998 Dr. Klaus Kinkel, FDP
* 1998-2005 Joschka (Joseph) Fischer, Gröne
* 2005-2007 Franz Müntefering, SPD
* 2007-2009 Frank-Walter Steinmeier, SPD
* 2009-2011 Guido Westerwelle, FDP
* 2011-? Philipp Rösler, FDP
Peter Struck

Dr. **Peter Struck** (* 24. Januar 1943 in Göttingen; † 19. Dezember 2012 in Berlin) weer en düütschen Politiker un Vörstandsvörsitter vun de Friedrich-Ebert-Stiftung. Siet 1964 weer Struck Liddmaat vun de SPD. Vun 2002 bit 2005 weer he de düütsche Bunnsminister för’t Verdeffenderen in de Regeren vun Gerhard Schröder. Un vun 1998 bit 2002 as ok vun 2005 bit 2009 weer he Vörsitter vun de SPD-Frakschoon in’n Düütschen Bundsdag.

## Weblenks

* Literatur vun un över Peter Struck in’n Katalog vun de Düütschen Natschonalbökeree
* Biografie bi’n Düütschen Bundsdag
Rudolf Scharping

**Rudolf Scharping** (* 2. Dezember 1947 in Niederelbert) is en düütschen Politiker (SPD) un Sportfunktschonär. 

He weer van 1991 bit 1994 Ministerpräsident vun dat Land Rhienland-Palz un van 27. Oktober 1998 bit 18. Juli 2002 weer he Bunnsminister för't Verdeffenderen. Vun dat Amt is he denn aber wegen eenig Affären entlaaten wurrn.

An' 19. März 2005 wurr he to'n Präsidenten vun den Bund Deutscher Radfahrer wählt un is dornah tweemal weer wählt wurrn. 

## Weblenken
Volker Rühe

**Volker Rühe** (* 25. September 1942 in Hamborg) is en düütschen Politiker (CDU). 

Vun'n 1. April 1992 bet 26. Oktober 1998 weer he as Bundsminister för't Verdeffenderen Liddmaat vun de Bundsregeren vun Bundskanzler Helmut Kohl.

De düütsche Bundsdag hett he van 1976 bit 2005 anhört. Dorvör weer he von 1970 bit 1976 Lidmaat van de Hamburger Börgerschopp.
Gerhard Stoltenberg

Dr. **Gerhard Stoltenberg** (* 29. September 1928 in Kiel; † 23. November 2001 in Bonn) weer een düütschen Politiker (CDU).

He weer van 1965 bit 1969 Bundsminister för wetenschaplich Forschen, van 1971 bit 1982 Ministerpräsident vun Sleswig-Holsteen, van 1982 bit 1989 Bundsminister för Finanzen un van 1989 bit 1992 Bundsminister för't Verdeffenderen.

## Partei
Siet 1947 weer Stoltenberg Liddmaat vun de CDU. Van 1955 bit 1961 weer he Vörsitter vun de Junge Union.
Rupert Scholz

Prof. Dr. **Rupert Scholz** (* 23. Mai 1937 in Berlin) is een düütschen Politiker (CDU).

He weer van 1981 bit 1988 Senator in Berlin un van  Mai 1988 bit April 1989 Bundsminister för Verdeffenderen. 

## Weblinks

* Biografie bi de Düütschen Bundsdag
Franz Josef Strauß

Dr. h.c. **Franz Josef Strauß** (* 6. September 1915 in München; † 3. Oktober 1988 in Regensborg) weer een düütschen Politiker. He weer Liddmaat vun de Christlich Soziale Union vun Bayern (CSU). 

Sien Abitur hett Strauß 1935 up dat Maximiliansgymnasium in Schwabing maakt. Strauß weer van 1953 bit 1955 Bundsminister för sünnere Opgaven, van 1955 bit 1956 Bundsminister för Atomfragen, van 1956 bit 1962 Bundsminister för't Verdefferen un van 1966 bit 1969 Bundsfinanzminister. Van 1978 bit nah sien Dood 1988 is he Ministerpräsident vun Bayern wesen. Bi des Bundsdagswahl 1980 is Strauß för de Union tegen Helmut Schmidt antreden, dormit he Bundskanzler wurrn kunn. De Bundsbörger hebbt denn aber doch Schmidt wählt. 

Strauß weer ok en vun de Hauptverantwortlichen för de Grünnen vun Airbus.

## Weblenken
Georg Leber

**Georg Leber** (* 7. Oktober 1920 in Obertiefenbach; † 21. August 2012 weer en düütsch Gewerkschapsführer un Politiker (SPD).

He weer van 1966 bit 1972 Bundsverkehrsminister un bavento van 1969 bis 1972 Bundspostminister. Van 1972 bit 1978 weer Leber denn Minister för't Verdeffenderen.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
Kai-Uwe von Hassel

**Kai-Uwe von Hassel** (* 21. April 1913 in Gare, Düütsch Ostafrika (hüüd: Tansania); † 8. Mai 1997 in Aken) weer en düütschen Politiken (CDU). He weer vun 1954 bit 1963 Ministerpräsident vun Sleswig-Holsteen.

## Weblinks

* DNB-Katalog
Theodor Blank

**Theodor Anton Blank** (* 19. September 1905 in Elz an de Lahn; † 14. Mai 1972 in Bonn) weer en düütschen Politiker (CDU).

1945 hörr Blank to de Mitbegründer vun de CDU. Van 1958 bit 1969 weer he Lidmaat in de Bundsvörstand vun de Partei. Van 1958 bit 1966 weer he ok noch stellvertredend CDU-Bundsvörsitter. 

He weer ook Minister för’t Verdeffenderen un Minister för Arbeit.
Brigitte Zypries

**Brigitte Zypries** (* 16. November 1953 in Kassel) is en düütsche Politikerin un ehmalge Justizminister vun Düütschland.

## Leven
Nah dat Abitur studeer se af 1972 Juristeree an de Justus-Liebig-Universität Gießen un hett dat Studium 1978 mit dat eerst Staatsexamen to'n Enn' brocht. All to disse Tiet weer se Liddmaat vun de Juso-Hoochschoolgrupp un wark för de as Referentin in't AStA. Buterdem lern Zypries in hör Studiengang hör langjohrig Kabinettskollegen Frank-Walter Steinmeier kennen. 1980 hett se dat tweet juristisch Staatsexamen makt.

## Partei
1971 is se in de SPD intreden.

## Privat
Brigitte Zypries is nicht verheiraadt un hett kien Kinner.