open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Neeland (Wischhoben)

**Neeland** () is en Dörp in de Gemeen Wischhoben (Samtgemeen Noordkeden) in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

## Geografie

Neeland liggt in de Masch an dat linke Över langs de Elv. De ole Siedenarm von de Wischhobener Süderelv löppt direkt an dat Dörp langs, von’n groten Stroom is de Oort dör de ole Elvinsel Kruutsand trennt. Achter de Masch slütt sik na Westen dat Kedener Moor an.

De Naveröörd sünd Wischhoben in’n Noorden, Kruutsand in’n Oosten, Doornbusch in’n Süden, Wulfsbrokermoor in’n Süüdwesten un Neelannermoor in’n Westen.

## Historie

### Verwaltungsgeschicht

De Oort weer vör 1859 Deel von de Vaagdie Neeland in dat Amt Wischhoben un denn von 1859 bet 1885 von dat Amt Freeborg. Na 1885 weer dat denn in’n Kreis Keden. 1932 is dat an’n Landkreis Stood kamen.

Neeland weer bet 1928/1929 en egen Gemeen un is denn Deel von de Gemeen Hamelwöörden worrn, de 1962 den Naam op Gemeen Wischhoben ännert hett.

### Inwahnertall

### Religion

Neeland is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Dionysius-Kark in Hamelwöörden.

För de Kathoolschen is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig.

## Infrastruktur

### Verkehr

Neeland liggt an de Landsstraat 111, de in’n Süüdwesten na Drochters un Stood geiht un in’n Noordwesten na Wischhoben un Freiborg löppt. De L&nbsp;111 is na Noorden to mit de Bundsstraat 495 övereen, de in Neeland von de L&nbsp;111 na Westen aftwiegt un na Oosten un Basbeek/Warstood (Gemeen Hemmoor) löppt.

Von 1899 bet 1933 harr dat Dörp ok en Bahnhoff an de Kedener Kreisbahn.

## Footnoten
Gundula Rapsch

**Gundula Rapsch** (* 26. Januar 1963 in Baukem; † 14. Dezember 2011 in Wien) weer en düütsch Theater- un  Filmschauspelerin. 

Rapsch speel vör allen Feernsehproduktschonen as den Tatort, wo se de weiblich Hööftrull as Dr. Renata Lang in den Wiener Tatort inneharr. Gundula Rapsch leev mit hör Söhn in München. 2002 wurr se mit den ORF-Hörspeelpries as Schauspelerin vun dat Johr uttekent. Se is nah en swoor Kreeft-Krankheit mit 48 Johr storven. 

## Filmografie (Utwahl)

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
*
281 v. Chr.

## Wat passeert is
* 
## Boren

## Storven
* Seleukos I., eersten König vun dat Seleukidenriek (* um 358 v. Chr. rüm)
282 v. Chr.

## Wat passeert is
* De Römers siegt bi Populonium over de Etruskers. De Etruskers mütt nu mit de Römers in'n Krieg trecken, wenn de dat wüllt.

## Boren

## Storven
283 v. Chr.

## Wat passeert is
* 
## Boren

## Storven
* Demetrios I. Poliorketes, König vun Makedonien (* um 336 v. Chr. rüm)
284 v. Chr.

## Wat passeert is
* 
## Boren
* um 284 v. Chr. rüm: Ptolemaios III., König vun Ägypten († um 221 v. Chr. rüm)

## Storven
285 v. Chr.

## Wat passeert is
* Lysimachos jaagt Pyrrhus weg ut Makedonien un maakt sik dor ganz alleen to'n Herrscher.

## Boren

## Storven
Klaus-Dieter Sieloff

**Klaus-Dieter Sieloff** (* 27. Februar 1942 in Tilsit; † 13. Dezember 2011 in Stuttgart) weer en düütsch Footballspeler, de van 1964 bit 1971 all tosommen 14 Lännerspelen makt un dorbi 5 Doren schaaten hett. Mit den Vereen Borussia Mönchengladbach wunn he in de Johren 1970 un 1971  de Düütsch Footballmeesterschap un 1973 noch den DFB-Pokal. 

## Loopbahn
Sien Karriere fung bi *Borussia Kiel* (bit 1954) un *FV Rottweil* (1954–1959) an, bevör he 1959 in de Jöögd-Afdeelen vun den VfB Stuttgart keem. Dor keem he eerst in de Böverliga un nah Grünnen vun de Bundsliga ok dor to’n Insatz. Van 1963 bit 1969 hett Sieloff 141 Bundsligaspele för den VfB Stuttgart makt un dorbi 21 Doren schaaten. 

In Stuttgart weer he all so good, dat he an’ 13. Mai 1964 sien eerst Lännerspeel maken kunn. Dat weer to glieker Tiet dat letzt Lännerspeel, bi dat Sepp Herberger Bundstrainer weer. Bit 1971 keem he up 14 Lännerspelen un hörr ok to de Weltmeesterschapsmannschapen 1966 und 1970, keem aber nich to’n Insatz. 

1969 is he to Borussia Münchengladbach wesselt, för den he bit 1974 123 Bundsligaspelen makt hett und 5 Dorenn schatten hett. He kreeg denn aber immer Probleme mit de Achillessehn un so is he 1974 to Alemannia Aaken in de 2. Bundsliga wesselt. Dor keem he noch up 43 Spelen un dree Doren bit 1976 bevör he 1977 sien Loopbahn bi den Amateurligisten *TSG Backnang* utklingen leet. 

Later hett he as Leiter vun de Bedrievsportafdeelen bi Mercedes-Benz in Untertürkheim arbeit un hett as Pensionär in Vaihingen wahnt. 2011 is he nah en lang swoor Krankheit storven .

## Literatur
* Lorenz Knieriem/Hardy Grüne: Spielerlexikon 1890–1963, Agon-Verlag, 2006, ISBN 3-89784-148-7
* Werner Skrentny (Hrsg.): Als Morlock noch den Mondschein traf, Die Geschichte der Oberliga Süd 1945–1963, Klartext-Verlag, 1993, ISBN 3-88474-055-5
* Hardy Grüne: Mit dem Ring auf der Brust, Die Geschichte des VfB Stuttgart, Verlag Die Werkstatt, 2007, ISBN 978-3-89533-593-8
* Matthias Kropp: Deutschlands große Fußballmannschaften, Teil 5: Borussia Mönchengladbach, Agon-Verlag, 1994, ISBN 3-928562-39-8
* Raphael Keppel: Deutschlands Fußball-Länderspiele 1908–1989, Sport- und Spiel-Verlag Hitzel, Hürth, 1989, ISBN 3-9802172-4-8

## Weblenken
* Klaus dieser Sieloff bi Fußballdaten.de
* Klaus Dieter Sieloff in de Datenbank vun Weltfußball.de
* Klaus-Dieter Sieloff bi borussia.de
* Klaus-Dieter Sieloff bi hefleswetzkick.de

## Enkeld Nahwiesen
Osmiridium

**Osmiridium** is en Platinmetall-Legeren un ok en Varietät vun’t Iridium, wat as Mineral natürlich vörkummt. Vun de International Mineralogical Association warrt dat Osmiridium sülvst nich as Mineral ansehn. Tosätzlich to dat Iridium bargt de Legeren dat cheemsch vergliekbore Metall Osmium.

Osmiridium bargt hööchstens 24&nbsp;% Osmium un dröff nich mit de Osmiumvarietät Iridosmium verwesselt warrn, de tomindst 55&nbsp;% Osmium bargt .

## Vörkamen
Osmiridium is roor un kummt natürlich tomeist in Sellschopp mit annere Platinmetallen vör. Fundöört gifft dat ünner annern in New South Wales un op Tasmanien, Australien; British Columbia in Kanada; de chinees’schen Provinzen Hebei, Sichuan un Tibet, Nová Paka in Tschechien, Peyrolles-en-Provence in Frankriek,  Süüdafrika, Russland un de USA (Alaska, Kalifornien, Nevada un Oregon). 

## Borns


## Weblenken
*Mindat.org - Osmiridium bi mindat.org (engl.)
Frankenmoor

**Frankenmoor** is en Dörp in de Gemeen Bargst (Samtgemeen Harsfeld) in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

## Geografie

Frankenmoor liggt in’t Frankenmoor, wo dat ok sien Naam von af hett.

De Naveröörd sünd Wehl un Lünenspecken in’n Noorden, Lusthoop in’n Oosten, Bargst in’n Süüdoosten, Brest un Aasp in’n Süüdwesten un Kutenhult in’n Westen.

## Historie

Frankenmoor is 1815 as Moorkolonie grünnt worrn. De Steden weren 40 Morgen groot.

Vör 1885 weer dat Dörp in de Böörd Bargst binnen dat Amt Harsfeld. Na 1885 hett dat denn to’n Kreis Stood höört un von 1932 af an to’n hüdigen Landkreis Stood.

Frankenmoor is 1929 denn mit de Gemeen Bargst tohoopleggt worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Frankenmoor is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Bargst.

För de Kathoolschen is de St.-Michaels-Kark in Harsfeld tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Mariä Himmelfohrt in Buxthu höört.

De Oort hett en egen Karkhoff, de 1888 anleggt worrn un in privaten Besitt von de Familie Richters is. Begraven warrt dor blots Lüüd ut Frankenmoor, de ok an de Karkhoffsgemeenschop deelnehmt.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Frankenmoor liggt as Stratendörp an de Straat *Königsdamm*, de in’n Süüdwesten bi Groten Aasp an de Landsstraat 123 ranlöppt. In’n Noordoosten löppt de Königsdamm as Sackstraat in’t Moor ut. Von Noordwesten von Wehl un Freenbeek na Süüdoosten na Bargst un Harsfeld löppt de Kreisstraat 50 dör den Oort.

## Footnoten
Borrel

**Borrel** weer fröher en Dörp bi Wiegersen.

## Historie

Borrel kummt toeerst 1500 tohoop mit Remnoh un Kommerbusch in’t Vörder Register in de Oorkunnen vör. Borrel hett mit Remnoh un Kommerbusch tohoop en Gemeen billt un weer de wichtigste Oort binnen disse Gemeen. In dat 19. Johrhunnert hett denn dat Good Wiegersen dat Dörp opköfft un hett denn anfungen op de Ackers un de Heid ümto Borrel Bööm to planten. De Buurn in Borrel hebbt denn bilütten jemehr Dörp verlaten, besünners nadem 1887 de Besitter von dat Riddergood wesselt harr. So üm un bi 1900 weer dat Dörp kumplett verlaten un de Hüüs all afbraken. Bet to’n 26. Juni 1909 hett de Gemeen noch Borrel heten, denn hett se den ne’en Naam Remnoh kregen. Vondaag hett noch en lütten Deel von Wiegersen den Naam Borrel behollen, so dat de Naam nich kumplett ünnergahn is.

Vör 1852 hett dat Dörp to dat Gericht Delm höört un weer denn von 1852 bet 1859 in dat Amt Hornborg. Denn is dat Deel von dat Amt Harsfeld worrn. Na 1885 hett dat denn to’n Kreis Stood höört un von 1932 af an to’n hüdigen Landkreis Stood.

### Inwahnertall

## Footnoten
Litbarg

De **Litbarg** is en 65&nbsp;m över NN hogen Barg in bi Sounsiek un de höögste Barg in’n Landkreis Stood. He liggt so bi 2,5&nbsp;km süden von Beekdörp un en halven Kilometer noordoosten Sounsiek. Dat is en ole Morään ut de Saal-Iestied, op de vondaag Barken, Fuhren, Weiden un Ellern wasst. Mit sien Laag op de Geest westen von de Horborger Bargen is dat en Landschopsschuulrebeed.

Von 1949 bet 1962 hett dat bi’n Litbarg en Sandkuhl geven. Dor hebbt se ok en Barg Findlings bi funnen. De Sandkuhl weer na de Tied wedder kumplett sik sülvens överlaten un is towussen.

Baven op gifft dat en 25&nbsp;m hogen Utkiektoorn, de in’n Oktober 2008 boot worrn is. Bi gode Sicht reckt de Utblick bet na’n Feernsehtoorn Hamborg un de Köhlbrandbrügg.

Carl Friedrich Gauß hett von 1821 af an dat Königriek Hannover vermeten. In de sieden noorddüütschen Kuntrein weer em de Litbarg en grote Hülp. Gauß sien Meetpunkten weren later ok op de Achtersied von de düütschen 10-Mark-Schien afbillt.
Ritsch

**Ritsch** is en Dörp mit üm un bi 650 Inwahners in Keden in de Gemeen Drochters in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

## Geografie

Ritsch liggt op’t linke Över op’n Maschrand langs de Elv. Ritsch liggt an de Wischhobener Süderelv, de von den Elvsand Aßlersand von groten Stroom trennt is. Na Süüdwesten to slütt sik dat Kedener Moor an.

De Naveröörd sünd Aßel in’n Süüdoosten, Oßlermoor un Ritschermoor in’n Süden, Gauensiekermoor un Drochtersermoor in’n Süüdwesten, Aschhoorn in’n Westen un Drochters in’n Noordwesten.

## Historie

1881 hett in Ritsch dat Klinkerwark Rusch apenmaakt, wat dunn een von mehr as 100 Tegeleen an de Nedderelv weer. Vondaag is dat de eenzige Tegelee, de in dat Dreeeck twischen Elv un Werser noch nableven is. De Tegels warrt noch in en Ringaven backt un de Tegelee büddt vondaag ok an, Besökers to wiesen, wo Tegels maakt warrt.

### Inwahnertall

### Religion

Ritsch is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Aßel.

För de Kathoolschen is de Hillig-Geist-Kark in Stood tostännig.

## Infrastruktur

### Verkehr

Ritsch liggt an de Landsstraat 111, de in’n Süüdwesten na Bützfleet un Stood geiht un in’n Noordwesten na Drochters, Wischhoben un Freiborg löppt. Na Südwesten to löppt de Kreisstraat 28 na Ritschermoor. Na Noorden to is dat Dörp dör de Elv von’n Verkehr afsperrt.

Von 1899 bet 1933 harr dat Dörp ok en Bahnhoff an de Kedener Kreisbahn.

Na de aktuellen Plaans schall twischen Ritsch un Drochters de A&nbsp;20 langslopen un denn as Tunnel ünner de Elv dörgahn. Twischen Ritsch un Ritschermoor schall denn dat Autobahndreeeck Drochters liggen, in dat sik de A&nbsp;20 un de A&nbsp;26 draapt.

### Scholen

De Kinner gaht na Grundschool op de Grundschool Aßel un later veel na de Kooperative Gesamtschool Drochters oder op Gymnasium na de Vincent-Lübeck-School in Stood.

## Lüüd

De Politiker Heinrich Wilckens is 1892 in Ritscherslüüs boren.

## Literatur

* Helmut Ziegert: *Drochtersen-Ritsch. Zur frühgeschichtlichen Besiedlung in Südkehdingen.* Landkreis Stood, Stood 1992, ISBN 3-9802018-7-2

## Footnoten
Imjin

De **Imjin** (koreaansch 림진) is en Stroom in Noord- un Süüdkorea.

He hett sien Born Noordkorea un flütt denn na Süüdwesten, över de Grenz na Süüdkorea un münnt wat noorden von Seoul in’n Han, kort bevör de Han sülvs in de Gele See münnt.

## Historie

An’n Imjin hett dat twee grote Slachten geven: de Slacht an’n Imjin 1592 wielt Hideyoshi sien Invasion in Korea un de Slacht an’n Imjin 1951 in’n Koreakrieg.
Hantan

De **Hantan** (koreaansch 한탄) is en Stroom in de Provinzen Gangwon un Gyeonggi in Süüdkorea. Dat is en linken Blangenstroom von’n Han.

De Hantan hett den Hantavirus sien Naam geven, vonwegen dat veel von de UN-Soldaten in’n Koreakrieg sik in de Region mit dissn Virus ansteken hebbt.
Hamhung

**Hamhung** (koreaansch 함흥) is en Havenstadt an de Bucht von Oost-Korea (Deel von de Japaansche See) in de Provinz Süüd-Hamgyong in Noordkorea Dat is ok de Höövdstadt von Süüd-Hamgyong. Se hett 559.056 Inwahners (Stand 1. Januar 2005) op en Rebeed von 330 km² un liggt an’n Stroom Songchon.

## Historie

Nadem König Yi Sung-ke 1398 na en Pallastrevolte von sien Söhn Yi Bang-won afdankt harr, harr he sien Residenz in Hamhung. As Yi Bang-won 1400 Afsandte na Hamhung schickt harr, hett Yi Sung-ke jem all ümbringen laten. Vondaag noch gifft dat in Korea en Seggwies von’n *König sien Baad na Hamhung* (Hamhungchasa), wat för en Minsch steiht, de von en Reis nich mehr trüggkummt.

In de Tied von de Japaansche Herrschop in Korea 1910 bet 1945 is de Stadt von de Industrie her temlich utboot worrn. De Japaners hebbt ehr in disse Tied *Kankō* nöömt. In’n Koreakrieg 1950 bet 1953 is de Stadt kumplett tweibummt worrn. Üm un bi 80 % von de Hüüs in de Stadt weren twei. Na’n Krieg is de Stadt denn wedder opboot worrn. Dor weren 1954 bet 1962 ok Architekten un Inschenöörs ut de DDR bi, de Düütsche Arbeidsgrupp Hamhung.

Von 1960 bet 1967 weer Hamhung keen Provinz todeelt, man egenstännig. Denn is dat aver wedder Deel von de Provinz Süüd-Hamgyong worrn, wo dat nu ok de Höövdstadt von is.

## Weertschop

In Hamhung gifft dat Aluminium-, Maschinenbo-, Textil- un Chemieindustrie. Ünner annern gifft dat ok dat Wark *8. Februar*, in dat Vinalon herstellt warrt.

## Verkehr

Hamhung is över de Pyongra-Iesenbahnlien mit Pjöngjang un Rason verbunnen.

## Delen

2005 is de Stadt Hungnam Deel von Hamhung worrn. In Hungnam liggt ok de Haven.
Barg (Stood)

**Barg** () is en Dörp in de Gemeen Stood in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

## Geografie
Barg liggt op de Geest an’n Rand von de Maschen langs de Swing, de in’n Westen bi Groot Thun langsflütt. In’n Süden liggt de Barger Heid.

De Naveröörd sünd Stood in’n Noorden, Riensföör in’n Oosten, Hagen in’n Süden un Groot Thun in’n Westen.

## Historie

In de Oorkunnen kummt de Naam toeerst 1337 vör.

Bet in dat 18. Johrhunnert harr Barg man een Buurhoff, twee Katen un een Möhl. Later is de Inwahnertall denn wussen. Bi Barg hebbt se denn von 1934 af an den Flegerhorst Stood boot. Dat weer denn ok de Grund, dat Barg an’n 15. August 1935 Deel von de Gemeen Stood worrn is.

Vondaag is de Stadt Stood bet direkt an Barg ranwussen, hett den Oort aver noch nich sluukt.

### Inwahnertall

### Religion

Barg is evangeelsch-luthersch präägt un höört bi dat Kaspel von de Johannis-Kark. Bevör de Johannis-Kark 1956 trech worrn is, hett de Oort to dat Kaspel von de Wilhadi-Kark in de Binnenstadt von Stood höört.

## Kultur

### Verenen

De Kameradschop Stood-Barg as Krieger- un Schützenvereen in een is 1885 grünnt worrn.

## Infrastruktur

### Verkehr

Barg liggt an’n Barger Weg, de in’n Noordwesten na Stood rinlöppt un an de Bundsstraat 73 ran. In’n Oosten löppt de Barger Weg na Riensföör an de Landsstraat 124. Ans gifft dat noch en lüttjere Straat na Süden, över den een ünner annern na Groot Thun kamen kann.

De nächste Bahnhoff is de in Stood an de Nedderelvbahn, de so bi 3,5 Kilometer weg is.

## Footnoten
Bukhan

De **Bukhan** (Noord-Han; koreaansch 북한) is en Stroom in Noord- un Süüdkorea. De Noord-Han is blangen den Süüd-Han (Namhan) een von de twee Strööm, de den Han billt. De Bukhan is 325 km lang un hett en Afströömrebeed von 11.343 km².

He hett sien Born in de Provinz Kangwon in Noordkorea bi de Kŭmgang-Bargen un flütt na Süüdwesten na de Provinzen Gangwon un Gyeonggi in Süüdkorea un flütt en poor Kilometer stroomop bi Seoul mit’n Namhan (Süüd-Han) tohoop un billt den Han.
Jaeryeong

De **Jaeryeong** (koreaansch 재령) is en Stroom in Noordkorea. He is 129 km lang un hett en Afströömrebeed von 3671 km².

De Jaeryeong hett sien Born in de Provinz Süüd-Hwanghae un münnt in de Gele See.
Ryesong

De **Ryesong** (koreaansch 례성) is en Stroom in Noordkorea. He is 174 km lang un hett en Afströömrebeed von 4048 km².

De Ryesong hett sien Münn in de Neegd von Kaesong dichtbi den Stroomtrechter von’n Han in de Gele See, güntsied dat Eiland Ganghwa.

De Ryesong warrt von en Staudamm opstaut, de so üm un bi 20 km noordwesten von Kaesong liggt.
Chongchon

De **Chongchon** (koreaansch 청천) is en Stroom in Noordkorea. He is 217 km lang un hett en Afströömrebeed von 9553 km².

He hett sien Born in de Rangrim-Bargen in de Provinz Chagang un flütt langs’n Myohyang na de Provinz Süüd-Pyongan un münnt bi Sinanju in de Bucht von Korea (Deel von de Gele See).

De Stroom is fröher ok Salsu nöömt worrn un dorvon hett ok de Slacht von Salsu 612 ehren Naam. Dormaals hett de Armee von Goguryeo de Truppen von Sui slahn. In’n Koreakrieg hett dat denn 1950 de Slacht von’n Chongchon geven.
Martin Rønne

**Martin Richard Rønne** (*  15. September 1861 in Hamar, † 15. Mai 1932) weer en norweegsch Segelmaker un Polarforscher.

Rønne nehm an de Fram-Expeditschoon vun Roald Amundsen 1910 bit 1912 deel. Dor weer he as Segelmaker un Navigator insett, nehm aber nich an de endgültig Marsch to’n Süüdpool deel. 

Van 1918 bit 1920 hett he denn an de Maud-Expeditschoon vun Amundsen deelnommen. 

Sien Söhn is de Polarforscher Finn Rønne, de 1923 in de USA utwannert is.  

## Weblenken
* Martin Rønne in dat Fram-Museum
Lilja Kedrowa

**Lilja Kedrowa** (Russ’sch: Лиля Кедрова, engl. Schriefwies *Lila Kedrova*; * 9. Oktober 1918 in Petrograd; † 16. Februar 2000 in Sault Ste. Marie, Ontario) weer en franzöösche Schauspelersche, de ut Russland stammt.

## Leven un Wark
Kedrowa weer de Dochter vun twee Opernsingers. Ehr Öllern weern 1922 mit ehr na Berlin utwannert un 1928 denn wieter na Frankriek, woneem ehr Mudder an’t Conservatoire de Paris ünnerrichten de. Ehr Filmloopbahn hett se vör allen mit franzöösche Filmen anfungen, bit se Mitt vun de 1960er Johren bekannt worrn is. 1965 mit de Oscar uttekent för ehr Rull as Madame Hortense in den Film *Zorba the Greek* (dt.: *Alexis Sorbas*). De glieke Rull hett se ok an’n Broadway speelt un is dorför mit den Tony Award ehrt worrn. Se hett in mehr as sösstig Produkschonen mitspeelt.

An’n 16. Februar 1968 hett se ehrn Ehmann Richard Howard heiraat. Se is 2000 in ehr Sommerwahnung in an en Lungensweer doodbleven, nadem se lang mit de Alzheimer-Krankheit to kriegen harr.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Kedrowa weer för den Film *Zorba the Greek* för fief verschedene Filmpriesen vörslahn, bleev för annere Filmen aver ahn Nomineeren. Uttekent weer se blots eenmol mit den *[[Oscar]] in de Kategorie *Best Nevenrull''.

## Weblenken
Kim Jong-il

**Kim Jong-il** (koreaansch 김정일; * 16. Februar 1941 in Wjatskoje; † 17. Dezember 2011) weer en noordkoreaanschen Politiker. He weer de Generaalsekretär von de Koreaansche Arbeiderpartei, Vörsitter von de Natschonale Verdeffenderenskommission un böverst Baas von de Koreaansche Volksarmee. He gell sied de Tied von sien Vader Kim Il-sung sien Dood 1994 de facto as Föhrer von Noordkorea.

Na de offiziellen Angaven, de von de Regeren von Noordkorea kaamt, is Kim an’n 16. Februar von dat Johr 31 na’n Juche-Klenner (1942) op’n Barg Paektu boren worrn. Na Borns buten Noordkorea is he aver al an’n 16. Februar 1941 in Wjatskoje in Russland boren. Sien Vader Kim Il-sung un siene Moder Kim Jong-suk weren to de Tied in’n Wedderstand gegen de Japaansche Herrschop in Korea un weren do in Russland ünnerkamen. De Russen hebbt dormaals in de Geboortsoorkunn den russifizeerten Naam *Juri Irsenowitsch Kim* indragen. Siene Moder is 1949 doodbleven, as Kim Jong-il acht Johr oold weer. In’e School weer Kim von September 1950 bet August 1960 un is denn an’n 25. August 1960 na de 105. Ryu-Kyong-Su-Garrpanzerdivision „Soul“ kamen, wat von de offiziellen Steden in Noordkorea as de Anfangspunkt von Kim sien Songun-Leidlien angeven warrt.

Von September 1960 bet März 1964 hett he an de Kim-Il-sung-Universität studeert. He is an’n 22. Juli 1961 in de Koreaansche Arbeiderpartei intreden un weer von’n 19. Juni 1964 af an in dat Zentraalkomitee aktiv. In’n September 1973 is he as Sekretär von dat Zentraalkomitee wählt un an’n 13. Februar 1974 Maat von dat Politbüro worrn.

Op’n 6. Parteidag von de Koreaansche Arbeiderpartei (10. bet 14. Oktober 1980) is he denn in dat Präsidium von dat Politbüro un as Maat von dat Zentrale Militärkomitee wählt worrn. Bi de Wahlen för dat noordkoreaansche Parlament in’n Februar 1982 hett he denn en Seet wunnen. In’n Mai 1990 hebbt se em as Viez-Vörsitter von de Natschonale Verdeffenderenskommission wählt un an’n 24. Dezember 1991 as böverst Baas von de Koreaansche Volksarmee. An’n 9. April 1993 denn is he de eerste Vörsitter von de Natschonale Verdeffenderenskommission worrn.

As Generaalsekretär von de Koreaansche Arbeiderpartei is he an’n 8. Oktober 1997 wählt worrn.

An’n 19. Dezember 2011, Klock dree GMT, hett de noordkoreaansche Narichtenagentur KCNA mellt, dat Kim an’n 17. Dezember morgens bi en Reis mit’n Tog en Hartinfarkt kregen hett un dor halvig acht bi doodbleven is.

## Priesen un Ehren

De Blomensoort Kimjongilie hett 1988 na Kim Jong-il ehren Naam kregen.

## Weblenken
Juche-Klenner

De **Juche-Klenner** is en Klenner, de in Noordkorea bruukt warrt. Dat is en Gregoriaanschen Klenner, de aver nich von Christi Geboort as Johr 1 utgeiht, man von Kim Il-sung sien Geboort in’t Johr 1912 na Christus. „“ is denn to’n Bispeel dat Johr „Juche “. De Juche-Klenner is 1997 in Noordkorea inföhrt worrn. In de Praxis warrt denn aver faken beide Tallen angeven, to’n Bispeel „Juche 96 (2007)“.

Mit dat Johr 1912 as Basis is de Juche-Klenner mit den chineeschen Minguo-Klenner un mit de Johrtall na de japaansche Taishō-Tied övereen, wat aver Tofall is.
Kim Jong-un

**Kim Jong-un** (koreaansch 김정은; * 8. Januar 1983 oder 1984) is en noordkoreaanschen Politiker. He is de jüngste Söhn von Kim Jong-il un Ko Young-hee un is na sien Vader sien Dood an’n 17. Dezember 2011 siet den 29. Dezember 2011 Führer vun Volk, Partei un Strietkraften in Noordkorea. 

Kim schall bet 1998 ünner den Schuulnaam *Pak Un* de School Liebefeld-Steinhölzli in Bern-Liebefeld besöcht hebben. Lüüd, de em op de School kennenlehrt hebbt, seggt, dat he Engelsch (de Ünnerrichtsspraak dor), Hoochdüütsch, Swiezerdüütsch un Franzöösch snacken kunn. Von 1998 bet 2000 schall he denn op de Volksschool in Köniz wesen hebben. Von 2002 bet 2007 weer he denn op de Kim-Il-sung-Universität in Pjöngjang.

As Nafolger von Kim Jong-il in sien Rull as Föhrer von Noordkorea weer toeerst de öllste Söhn Kim Jong-nam vörsehn. Eerst 2009 is dat denn bilütten rutsuurt, dat Kim Jong-il woll Kim Jong-un as sien Nafolger vörtreckt.

An’n 27. September 2010 is he Generaal (Daejang) von de Koreaansche Volksarmee worrn. Bi de 3. Parteikonferenz von de Koreaansche Arbeiderpartei an’n 28. September 2010 is he denn Maat von dat Zentraalkomitee worrn un Viez-Vörsitter von de Zentrale Militärkommission.

## Weblinks

* Körtbiographie, Billerreeg un Warken van Kim Jong-un naeanara.com.kp (offizielle noordkoreaansch Website)
Tanchon

**Tanchon** (koreaansch 단천) is en Stadt in de Provinz Süüd-Hamgyong in Noordkorea. Tanchon hett 345.875 Inwahners (Stand Zensus 1. Oktober 2008) op en Rebeed von 606 km².

Se liggt an de Münn von’n Namdae in de Japaansche See.

## Verkehr

Tanchon hett en Bahnhoff an de Pyongra-Iesenbahnlien.

## Weertschop

Wat de Weertschop angeiht is vör allen de Chemieindustrie wichtig.

## Delen

Tanchon is indeelt in 39 Stadtdelen un 39 Dörper.

## Natur

Dat Vörkamen von Langsteertgorals bi Tanchon is as Nr. 293 in de List von de Naturdenkmaals in Noordkorea opnahmen.
La femme et le pantin

** La Femme et le Pantin**, düütsch: ** Ein Weib wie der Satan ** (alternativ *Die Frau und der Hampelmann*, sovöl as: En Wief as de Satan) is en franzöösch-italieensch Film vun Julien Duvivier, de in Spanien speelt un up de glieknamigen Roman vun Pierre Louÿs foot. Dat all 1898 rutkommen Book weer all 1935 mit Marlene Dietrich in de Hööftrull ("Der Teufel ist eine Frau") för dat Kino adapteert wurrn. Dat is de Geschicht vun en wohlhabenden, ölleren Mann, de sück in en düchtig jüngere Fru ut bescheeden Verhältnissen verkickt, de hüm dorför lieden lett. De Rull vun de Danserin Eva geev Brigitte Bardot jede Gelegenheit, all mit hör dormalig Image verbunnen Verwachten vun dat breedt Publikum to erfüllen.

## Inholt
Wiels en traditschonell spaansch Volksfest, dat jedes Johr völ Touristen rantreckt, bemarkt de mit en Busfohrer liert  Eva Marchand, dat hör en modisch kleedt öllere Mann nahlöppt. Dat hannelt sück dorbi um den verheiraadten Don Matteo Diaz, de as Playboy bekannt is. Wiels he hör mit sien Roop un sien Wohlstand beindrucken will, speelt se mit sien Geföhlen. Immer weer düüd se Interesse an, um hüm denn aber blots to demöödigen. Toletzt drifft se dat aber up de Tipp un man kann an sien Loopen sehn, dat he en braken Mann is. Dormit geiht de Film denn ok to Enn’.

## Produktschoon
De Butenupnahmen wurrn in de Camargue in Frankriek un in Andalusien upnommen. Brigitte Bardot widmet den Dreiharbeiten to dissen Film in hör Autobiographie en eegen Afsnitt.

## Wat man noch weeten kann
* Bi de Kritik funn disse Verfilmen vun den Roman nich so völ Upmarksomkeit as de 1977 ünner den Titel "Cet obscur objet du désir" (düütsch: Dieses obskure Objekt der Begierde")  makt Version vun Luis Buñuel.

## Kritik
* Dat Lexikon des Internationalen Films befunn: "|Duvivier entlarvt den Bardot-Mythos der 50er Jahre nicht durch distanzierende Ironie, sondern bestätigt ihn durch diese banale Geschichte.||ref=ja.

## Weblenken
* 
* Trailer

## Enkeld Nahwiesen
Robert Laude

**Robert Laude** (* 2. Dezember 1896 in Kowalk, Hinnerpommern; † 2. August 1988 in Hamborg) weer en plattdüütschen Wöörbookschriever.

Laude is 1896 in Kowalk in Hinnerpommern as Söhn von en Fleescher boren un dor ok opwussen. He is later as Schoolmeester för de Volksschool utbillt worrn, wat he en Tied ünnerbreken müss, as he Soldaat in’n Eersten Weltkrieg weer. Von 1923 af an hett he denn in Berlin Düütsch, Geschicht, Eerdkunn, Engelsch, Pädagogik un Psychologie studeert un hett 1929 in Griepswoold sien Staatsexamen maakt. He weer denn Referendor, Assesser un Schoolmeester bet 1945 an verscheden Scholen in Berlin, Brannenborg, Slesien un Döringen. 1947/1948 is Laude na Westfalen kamen un weer dor denn bet to sien Pension 1959 Oberstudienrat an dat Märkische Gymnasium in Schwelm. Von 1960 af an hett he in Hamborg leevt. As dat Forschungsinstitut för Düütsche Spraak an de Universität Marburg 1967 de Verdrevenen ut de Oostrebeden opropen hett, dat Institut Infos to jemehr Dialekten totostüren, dor hett ok Laude anfungen, Wöör ut sien pommerschen Dialekt optoschrieven. Dor is mit de Tied en Manuskript von 2800 Sieden mit 54.000 Wöör von worrn. 1981 hett he dat Manuskript an Dieter Stellmacher geven, de dat dörkieken un rutgeven schull. Dat schull aver noch bet 1995 duurn, bet dat sowied weer, dat dat Wöörbook rutgeven warrn kunn. Laude weer wieldes 1988 in Hamborg doodbleven.

## Warken

* *Hinterpommersches Wörterbuch des Persantegebietes.* Böhlau, Köln 1995, ISBN 3-412-05995-1

## Weblenken
Thomas

**Thomas** betekent

* Thomas, den Naam vun een vun Jesus siene Apostels un Jüngers,
* Thomas, en Vörnaam, de vun düssen Apostel Thomas hernahmen is,
* Thomas, en Familiennaam (för Lüüd mit düssen Naam kiek dor),
* Thomas, italieenschen Sänger,
* (2555) Thomas, en Asteroid,
* E. R. Thomas Motor Car Company, fröheren US-amerikaanschen Autohersteller,
* E. R. Thomas-Detroit Company, fröheren US-amerikaanschen Autohersteller,
* W. F. Thomas, fröheren brietschen Autohersteller,
* Thomas, Oort in Alabama, USA,
* Thomas, Oort in Idaho, USA,
* Thomas, Oort in Illinois, USA,
* Thomas, Oort in Indiana, USA,
* Thomas, Oort in Kentucky, USA,
* Thomas, Oort in Louisiana, USA,
* Thomas, Oort in Maryland, USA,
* Thomas, Oort in Michigan, USA,
* Thomas, Oort in New Hampshire, USA,
* Thomas, Oort in New Mexico, USA,
* Thomas, Oort in Oklahoma, USA,
* Thomas, Oort in Pennsylvania, USA,
* Thomas, Oort in South Dakota, USA,
* Thomas, Oort in Tennessee, USA,
* Thomas, Oort in Texas, USA,
* Thomas, Oort in Virginia, USA,
* Thomas, Oort in Washington, USA,
* Thomas, Oort in West Virginia, USA,
* Thomas Cove, Bucht an de Küst von Grahamland, Antarktika,
* Thomas-Gletscher, Gletscher in Ellsworthland, Antarktika,
* Thomas Heights, Bargen in Viktorialand, Antarktika,
* Thomas Hills, Bargen in Queen Elizabeth Land, Antarktika,
* Thomas-Eiland, Eiland vör Wilkesland un Königin-Marie-Land, Antarktika,
* Thomas Mountains, Bargen in Ellsworthland, Antarktika,
* Thomas-Nunatak, Nunatak in Ellsworthland, Antarktika,
* Thomas-Nunatakker, Nunatakker in Mac-Robertson-Land, Antarktika,
* Thomas Peak, Barg in Viktorialand, Antarktika,
* Thomas Rock, Felsen in Viktorialand, Antarktika,
* Thomas Spur, Felssporn in de Ross Dependency, Antarktika,
* Thomas Valley, Daal in Viktorialand, Antarktika,
* Lake Thomas, See in Viktorialand, Antarktika,
* Mount Thomas, Barg in Mac-Robertson-Land, Antarktika,
* Point Thomas, Landspitz von King George Island in’n Archipel von de Süüdlichen Shetlandeilannen.

Kiek ok bi: Thomas County, Thomas River, Thomas Township, Sankt Thomas, Thomass.
286 v. Chr.

## Wat passeert is
* 
## Boren
* Antiochos II. Theos, later König vun dat Seleukidenriek († 246 v. Chr.)

## Storven
Armsdörp

**Armsdörp** () is en Dörp in de Gemeen Armsdörp, Samtgemeen Loomst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

Bi Armsdörp höört ok von öllers al de Oortsdeel Hoorn mit bi.

## Geografie

De Naveröörd sünd Loomst un Nindörp in’n Noordoosten, Hollen in’n Oosten, Langeln in’n Süden, Doornsood un Langenmoor in’n Süüdwesten un Hoorn, Maurismaur un Mittelsnohn in’n Noordwesten.

## Historie

In de Oorkunnen kummt Armsdörp as *Ismerstorpe* toeerst 1112 vör. To de Tied hett dat dor söven Hööv geven.

In’n Düütsch-Franzööschen Krieg sünd twee Soldaten ut Armsdörp fullen oder vermisst, in’n Eersten Weltkrieg 24 Soldaten un in’n Tweten 42.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied von 1810 bet 1814 hett de Oort to de Mairie Loomst in’n Kanton Bremervöör höört. Dat Rebeed hett in disse Tied 1810 to dat Königriek Westfalen un von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon höört.

Vör 1859 weer Armsdörp in de Vaagdie Loomst von dat Amt Bremervöör un denn von 1859 bet 1885 in dat Amt Oosten. 1885 is dat an’n Kreis Neehuus gahn un 1932 an’n Kreis Land Hadeln. 1977 is dat denn Deel von’n Landkreis Cuxhoben worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Armsdörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Bartelmees-Kark in Loomst.

För de Kathoolschen is de St.-Ansgar-Kark in Warstood tostännig, de siet 2010 Deel von de Karkengemeen Hillig Geist in Stood is.

### Wapen

Dat Wapen von Armsdörp wiest op blauen Grund baven söven gollen Ruten un ünnen, von en sülvern Wellenlien deelt, en gollen Hoorn. De söven Ruten staht för de söven Hööv, de dat Dörp harr, as dat 1112 toeerst in de Oorkunnen vörkamen is.

## Kultur

En Gedenktafel för de Fullenen ut Armsdörp in’n Düütsch-Franzööschen Krieg hängt in de Bartelmees-Kark in Loomst un en Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’ steiht bi’n Karkhoff in Armsdörp.

### Verenen

De Schüttenvereen is 1927 grünnt worrn, de Kriegervereen 1904 un de Sportvereen 1923. In’n Sportvereen is besünners Fuustball wichtig.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Armsdörp liggt an de Bundsstraat 495, de in’n Süden na Bremervöör geiht un in’n Noorden na Loomst un Basbeek/Warstood (Gemeen Hemmoor) löppt. De Kreisstraat 31 geiht von de B&nbsp;495 na Süüdwesten af un löppt na Doornsood. Ans gifft dat noch lüttjere Straten na Langenmoor, Maurismaur un Hollen.

De nächste Autobahn is de Autobahn 27 (Afsnidd Cuxhoben–Bremerhoben). De Opfohrt 5 Debst liggt so 32 Kilometer in’n Westen von Armsdörp an de L&nbsp;120. De Opfohrt 2 Stood-Süüd op de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg) liggt so 36 Kilometer in’n Oosten an de B&nbsp;73.

De nächste Bahnhoff is so bi 13 Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Hemmoor an de Nedderelvbahn von Cuxhoben na Hamborg. De Bahnhoff Bremervöör an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu liggt üm un bi 17 Kilometer in’n Süüdoosten.

## Lüüd

De Journalist Stefan Aust bedrifft in Armsdörp en Peerhoff.

## Footnoten





## Weblenken
287 v. Chr.

## Wat passeert is
* De röömsche Diktater Quintus Hortensius gifft de Lex Hortensia rut. Dor kriegt de Plebejers de glieken Rechte, as de Patriziers in Rom. In düt Gesett warrt bekannt maakt, dat vun nu af an Beslüsse vun de röömsche Volksversammeln (*[[Plebiszit]]e*) ok ahn Tostimmen vun den Senat gellen doot.

## Boren

## Storven
* um 287 v. Chr. rüm: Archimedes, greekschen Mathematiker un Utfinner  († 212 v. Chr.)
Walter Koenig

**Walter Marvin Koenig** (* 14. September 1936 in Chicago, Illinois) is en US-amerikaanschen Schauspeler un Dreihbookschriever. Sien Öllern weern Juden ut Litauen un harrn oorsprünglich den Nanaam Königsberg.

## Leven un Wark
Siet de fröhen 1960er Johren hett Koenig in verschedene Feernseh-Produkschonen mitspeelt un weer Mitt vun de 1960er denn för de Science-Fiction-Reeg *Star Trek* ünner Verdrag. Dör sien Rull as *Pavel Chekov* is he weltwiet bekannt worrn. In de 1990er Johren is he mehrmols in de Science-Fiction-Reeg *Babylon 5* to sehn wesen.

Koenig is siet 1965 mit Judy Levitt verheiraat un harr en Söhn, Andrew Koenig (1968-2010) un en Dochter, Danielle Koenig. In’t Johr 1993 hett is he ant Hart opereert worrn, as he en Koronararterien-Bypass kregen hett.

Siet Johren al maakt sik Koenig för de Flüchtlingen un Oppers vun de Militärdiktatur in Myanmar stark.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Koenig hett opstunns noch keen Filmpriesen winnen künnt, man he weer tweemol as *[[Saturn-Pries för de beste Blangenrull vun en Mann|Best Nevendorsteller]]* för den *[[Saturn-Pries]]* nomineert. 2011 is bito bekannt geven worrn, dat he ok för en Steern op’n *[[Walk of Fame]]* vörsehn is.

## Weblenken

* Koenig sien offizielle Websteed (engelsch)
Tarnobrzeg

**Tarnobrzeg** is en poolsche Stadt mit 48.378 (Stand: 30. Juni 2009) Inwahners.

## Partnerschoppen mit annere Städer
* Banska Bystrzyca, (Slowakei)
* Czernihov, (Ukraine)

## Weblenken

* Offizielle Websteed vun de Stadt Tarnobrzeg (poolsch)
291 v. Chr.

## Wat passeert is
* Rom nümmt de Samniten in den Drüdden Samnitenkrieg de Stadt Venusia weg un siedelt dor 20.000 Lüde an.

## Boren

## Storven
*
292 v. Chr.

## Wat passeert is
* De Römers maakt Appius Claudius Caecus to'n Diktater. De Samniten sünd in de Samnitenkriege an un for sik besiegt, man hoolt de Römers mit ehren Wedderstand in de Barge noch hen. 

## Boren

## Storven
*
293 v. Chr.

## Wat passeert is
### [[Samnitenkriege]]
* De Faliskers staht up gegen Rom un sluut en Bund mit de Etruskers. Carvilius siegt over beide. 
* De Samniten ehre Städer Velia, Palumbinum, Herculaneum un Saepinum weert vun de Römers erovert.

## Boren

## Storven
*
294 v. Chr.

## Wat passeert is
* 
## Boren

## Storven
* Alexander V., König vun Makedonien
* Lachares, verjaagten Tyrann vun Athen
295 v. Chr.

## Wat passeert is
* In'n Drüdden Samnitenkrieg slaht de Samniten, tohopen mit ehre Bundsgenaten, de Römers unner Lucius Cornelius Scipio Barbatus in de Slacht vun Camerinum (hüde: Camerino)
* In de Slacht vun Sentinum (bi dat hüdige Sassoferrato) slaht de Römers de Samniten un ehre Bundsgenaten, un kriegt se dor mit unner. De Kelten, Etruskers un Umbrers maakt nu Freden mit Rom. Publius Decius Mus oppert sik in de Slacht. Ok de Samniten ehr Baas Gellius Egnatius kummt in de Slacht um mit 25.000 vun siene Lüde.

## Boren

## Storven
* Publius Decius Mus, röömschen Kunsel
* Gellius Egnatius, Militärbaas vun de Samniten
Samniten

De **Samniten** (ok: **Sabellers**, lat. **Sabelli**) sünd mank de Italikers en Volksstamm ut dat Bargland vun Samnium, boven den Golf vun Neapel ween. To de Samniten hören an sik de Abellinaten, Alfaterner, Kaudiner un Pentrer, man in wietern Sinn ok de Hirpiners um Maleventum to, wat hüde Benevent is un de Frentaners, de an de Adria tohuse ween sünd. Se hefft de Oskische Spraken snackt un hefft sik dor in sülms de *Safineis* nömmt. Bi de Greken weer ehr Naam de *Saunitai*, de Römers hefft jem den Naam *Samnites* geven. Ehre Hööftstadt is Bovianum ween, an den Appenin siene ööstliche Sieten. Na de Legenn stammt de Samniten vun de Sabiners af. Dor weern se en *[[Ver sacrum]]* vun ween. De meiste Tied in ehre Geschicht sünd se up ehr egen Land bleven, man in dat 5. Johrhunnert gungen se bi un breden sik in de Küstenstreeke in Kampanien ut. Dor hefft se de Oskers bi unnerkregen. De weern mit jem verwandt. 424 v. Chr. hefft se de Stadt Capua innahmen un hefft Pompeji an sik reten. 420 hefft se ok noch Cumae innahmen.. Vunwegen, dat se nu in dat Küstenland vun Kampanien inbreken döen, sünd se mit de Römers in Striet kamen. En Verdrag twuschen Rom un de Samniten ut dat Johr 354 is dat ollste schriftliche Tüüchnis over düt Volk. Dor warrt de Liris-Stroom as Grenz fastleggt. Man düsse Verdrag hett nich lang holen, denn dat duer nich lang, un de eerste vun dree Samnitenkriege (343 bit 290 v. Chr. weer utbraken. In düssen Krieg hett Rom jem ut Kampanien wedder verjaagt, man se sünd doch unafhängig bleven. Endgüllig sünd de Samniten eerst vun Sulla in dat Johr 82 v. Chr. unnerkregen wurrn. Dormols hefft se en Upstand unnernahmen in Tosamenhang mit den Itaalschen Bundsgenatenkrieg. Dor sünd denn veel Samniters bi umkamen un de Rest is verdreven wurrn. 

## Kiek ok bi
* Oskers
* Sabiners
* Umbrers

## Belege


## Literatur
* Lukas Grossmann: *Roms Samnitenkriege. Historische und historiographische Untersuchungen zu den Jahren 327 bis 290 v. Chr.* Wellem Verlag, Düsseldorf 2009, ISBN 978-3-941820-00-5 (*Reihe Geschichte.* Band 1; togliek Dissertation, Universität Düsseldorf 2007; Rezension).
* Howard Jones: *Samnium, settlement and cultural change. The proceedings of the third E. Togo Salmon Conference on Roman Studies.* Center for Old World Archaeology and Art, Providence 2004, ISBN 0-9755249-0-9.
* Massimo Pallottino: *Italien vor der Römerzeit.* Aus dem Italienischen übersetzt von Stephan Steingräber. C. H. Beck, München 1987, ISBN 3-406-32012-0 (Originalausgabe: *Storia della prima Italia.* Rusconi Libri, Mailand 1984).
297 v. Chr.

## Wat passeert is
* In'n Drüdden Samnitenkrieg winnt de Römers twee wichtige Slachten gegen de Samniten: Bi Trifernum unner Fabius Rullus Maximus un bi Maleventum unner Publius Decius Mus. Nadem de Samniten ehr Land systemaatsch to Wööst maakt wurrn is, versöökt de Samniten, den Krieg na Norden to dregen. Dor sluut se sik mit de Etruskers tohopen. 

## Boren

## Storven
*April/Mai - Kassander, Diadochen-König vun Makedonien (* um 350 v. Chr. rüm)
Italikers

**Italikers** weert de antiken Völker un Stämm mank de Indogermanen un de Völker unner indogermaanschen Infloot nömmt, de na Italien inwannert weern. De Spraken, de se snackt hefft, weert unner den Naam Itaalsche Spraken tohopenfaat. Sünnerlich hett dat twee Gruppen vun dat  Itaalsche geven: Dat weer eenmol de Latino-faliskische Spraakgrupp (Latiners, Faliskers) un denn de Oskisch-Umbrische Spraakgrupp (Oskers, Umbrers, Samniten). En Reeg vun Forschers nehmt an, dat düsse Völker twuschen 1.200 un 1000 v. Chr. vun Norden her over de Alpen na Italien inwannert sünd. Vun dat 4. Johrhunnert v. Chr. af an hett Rom de annern Italikers dalslaken. 

## Literatur
* Massimo Pallottino: *Italien vor der Römerzeit*. Aus dem Italienischen übersetzt von Stephan Steingräber. Verlag C. H. Beck, München 1987, ISBN 3-406-32012-0. Originalausgabe: *Storia della prima Italia*. Rusconi Libri, Mailand 1984.

## Weblenken
* Italische Kulturen
* De Italikers

## Belege
Ver sacrum

Dat **Ver sacrum** (Latiensch: *Hillig Vörjohr*) is en sunnerlichen Bruuk in de Antike ween. Dor is en Ploog junge Lüde bi ut den Stamm utstott oder ok eenfach wegstüert wurrn, dat he nee Land to ehren Unnerholt erovern scholl. Faken hannel sik dat dor um en ganzen Johrgang junge Lüde bi. Dat gung so, dat allens, wat in dat tokamen Vörjohr boren wurrn is, de Gödder schenkt (wieht) wurr. Wenn dat Deerter weern, sünd se oppert wurrn, hannel sik dat avers um Minschenjungs, denn sünd se as Kolonisten wegschickt wurrn, wenn se groot wurrn weern. Towielen is düsse Bruuk in Tieden vun Noot utöövt wurrn. Dat hett em in allerhand verscheden Formen geven, besunners bi de itaalschen Völker, man ok bi de Kelten. Of de Germanen düssen Bruuk kennt hefft, dor striedt sik de Forschers um. 

## Literatur
* Heurgon, Jacques, *Trois études sur le ‚Ver sacrum’*, Brüssel, 1957.
* Tagliamonte, Gianluca, *Figli di Marte: Mobilita, Mercenari e Mercenariato Italici in Magna Grecia e Sicilia*, Rom, 1994.
Oskers

De **Oskers** (lat. *Osci*, an un for sik *Opsci*, greek. Ὀπικοί *Opikoi*) sünd een Volk mank de Italikers ween. Se hören to de Indogermanen mit to. Sunnerlich in de Landschop vun Kampanien in Italien hefft se leevt. Se weern verwandt mit de Samniten un stunnen unner Indruck vun de Kultur vun Grekenland. Um 500 v. Chr. rüm hefft de Etruskers jem unner kregen, later mössen se up de Samniten hören. Amenne hefft de Römers jem dalslaken. Dat weer bi de Samnitenkriege. Snackt hefft de Oskers de Oskische Spraken. Dat höör, just so, as Latiensch, Faliskisch, Umbrisch un Sabellisch, to de Itaalschen Spraken to. Düsse Spraak un de Schrift, de dor tohöörn dö, sünd meist in ganz Süüditalien bruukt wurrn. 

## Borns
*Strabons Geographika (heel Online-Version vun en düütsch Oversetten (Google Books))

## Literatur
* R. G. Lewis: *Oscan Ethnics.* In: Historia. Zeitschrift für Alte Geschichte 27 (1978), S. 239ff
Sabiners

De **Sabiners** sünd en Volk in de Sabiner Barge in den Appenin ween. Se stammen vun de Umbrers af. Dat Volk höör to de indogermaanschen Samniten in Middelitalien. Se weern direktemang Nabers vun de Römers. An'n Anfang vun dat 5. Johrhunnert v. Chr. sünd se for Rom besunners gefährlich ween, vunwegen dat se de Via Salaria regeren döen un dor Rom de Fuust mit henholen konnen. 268 v. Chr. hefft se dat Röömsche Borgerrecht kregen, nadem se 290 v. Chr. endgüllig in Rom siene Hannen fullen weern. De Legenn vertellt, dat de Sabiners de eersten Inwahners vun den Quirinal ween sünd. Dat is en vun de Seven Barge vun Rom. Um 750 schöllt se mit den *Populus romanus* tohopenfaat wurrn sien, toeerst unner en dubbelten König: De Sabinerkönig Titus Tatius harr dormols, so seggt dat de Legenn, tohopen mit den röömschen König Romulus over dat Volk regeert. Bekannt wurrn sünd de Sabiners unner annern dör de Vertellen *[[De Sabinerschen weert roovt]]* vun Titus Livius. Dor warrt in vertellt, de Froenslüde un Deerns vun de Sabiners weern vun de Römers roovt wurrn, kort nadem de Stadt Rom grünnt wurrn weer. Dat weer daher kamen, dat dat nich noog Froenslüde in Rom geven harr. Städer in dat Sabinerriek sünd unner annern  Cures, Amiternum, Reate, Nomentum, Nursia, Orvinium un Eretum ween. Vun den Stamm sien Naam *Sabiners* kummt unner annern de Vornaam for Deerns *[[Sabine]]* vun her, un ok de röömsche Cognomen *[[Sabinus]]* lett sik dor up torüchföhren. Sunnerlich beröhmte Sabiners weern Numa Pompilius, Titus Tatius, Ancus Marcius un Attius Clausus.

## Belege


## Literatur
* Robert M. Ogilvie, *Early Rome and the Etruscans*, William Collins Sons & Co. Ltd. 1876 (Fontana History of the Ancient World) 
** düütsch: *Das frühe Rom und die Etrusker*, übersetzt von Irmgard Götz, Deutscher Taschenbuch Verlag, München 1983, ISBN 3-423-04403-9 
* Massimo Pallottino: *Storia della prima Italia*. Mailand: Rusconi Libri, 1984
** düütsch: *Italien vor der Römerzeit*. Aus dem Italienischen übersetzt von Stephan Steingräber. München: Verlag C. H. Beck, 1987 (236 Seiten) - ISBN 3-406-32012-0
Gilbert Desmet

**Gilbert Desmet** (* 3. Februar 1931 in Roeselare; † 1. Juli 2024) weer en belgisch Radrennfohrer.

Gilbert Desmet weer Profi-Radrennfohrer van 1952 bit 1957. In disse Johren kunn he 101 Siege herutfohren, dorünner bi *[[Paris–Tours]]*, *[[Kuurne-Brüssel-Kuurne]]* (beid 1958), bi de *[[La Flèche Wallonne|Flèche Wallone]]* as ok de *[[Kampioenschap van Vlaanderen|Meesterschap vun Flannern]]* (beid 1964). Alleen veermal wunn he den *[[GP Briek Schotte]]* un is domit Rekordsieger bi dit Rennen un dreemal den *[[Omloop van het Houtland]]*, wat ebenfalls Rekord is, den he sück aber mit André Maelbrancke und Etienne De Wilde deelt.

Sössmal is Desmet bi de *[[Tour de France]]* antreden. 1956 kunn he dat Geel Trikot twee Deelstrecken lang dragen, 1963 sogor bi teihn Deelstrecken. 1962 keem he an' Enn' up Platz veer und 1964 keem he up den 8. Platz. 

## Literatur
* Patrick Cornillië: *Lichtervelde op twee wielen*. 1994
* Patrick Cornillië: *Gilbert Desmet – Smetje van Lichtervelde*. De Eecloonaar 2004. ISBN 90-74128-99-8

## Weblenken
* Gilbert Desmet in de Datenbank vun Radsportseiten.net
* Gilbert Desmet in de Datenbank vun de Tour de France (engelsch)
Albert Borlase Armitage

**Albert Borlase Armitage** (* 2. Juli 1864 in Balquhidder, Perthshire; † 31. Oktober 1943) weer en schottisch Polarforscher.

De Captain vun de Royal Navy nehm van 1894 bit 1897 an de Jackson-Harmsworth-Expeditschoon in de Arktis deel, de mehr per Tofall Nansen un sien Gefährten Johansen funn. Eegentlich sullen se blots herutfinnen, of Franz-Joseph-Land to de Arktis hörrn dee, oder nich. 

As Tweet Kommandant un Navigator nehm he denn an de Discovery-Expeditschoon in de Antarktis ünner  Robert Falcon Scott van 1901 bit 1904 deel. Scott sien stoisch Fasthollen an militärisch präägt Umgangsförmen harr to Spannungen tüschen de zivilen un de vun de Royal Navy afstellt Expeditschoonsdeelnehmern führt, so dat an’ Enn vun de eerste Saison sünners tallriek Liddmaaten vun de Hannelsmarine de Expeditschoon verleeten. Scott harr ok sien Stellvertreder Albert Armitage anbooden, in’ März 1903 nah Huus trüggtokehren. Armitage hett dat as bewusste Provokatschoon upfaat un hett dat Angebot aflehnt.

Dat besteiht de Gefohr, dat man Albert Armitage mit den austraalschen Polarforscher Bertram Armytage verwesselt, de ünner Ernest Shackleton an de sien Nimrod-Expeditschoon deelnommen hett.

## Weblenken
* Personennaamdatei

## Enkeld Nahwiesen
Óscar Diego Gestido

**Óscar Diego Gestido Pose** (* 28. November 1901 in Montevideo; † 6. Dezember 1967 ok dor weer en uruguayisch Politiker ut de Partido Colorado un wurr an‘ 1. März 1967 to’n Präsidenten wählt. Nah blots söss Maand in’t Amt is he aber all storven. Sien Nahfolger wurr sien Viezpräsident Jorge Pacheco Areco.

## Weblenken
* Biografie up Siet 55 (spaansch)