open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Buise

**Buise** is een fröhere Eiland an de Noordseeküst van Oostfreesland.

Se leeg östlich van de Eems-Münnen westlich van Nördernee un is wahrschienlich ok bewahnt ween, wiels se dor ok Knokenresten funnen hebbt. 1589 is se up een Koort van David Fabricius intekend wesen un ok up een Koort ut dat 18. Johrhunnert is se noch to finnen.

Eenig Lüüd seggen, dat de Eiland dör de Oostwanderung van de oostfreesche Eilannen ünnergahn is, annern seggen aber, dat dat so een Oostwandern gar nich geven deiht. Se is aber wohl letztendlich in de Eiland Nördernee upgahn.

Ööstlich van de Eems-Münnen leeg de Eiland Bosch, de ok ünnergahn is. 

## Weblenken
* www.ostfrieslandsuche.de
* membres.lycos.fr/tpesondage/Ostfriesland-2.html
Comanche

De **Comanche** (ok **Komantschen**; Eegenbeteknung: **Nömöne** oder **Nemene** = *Minschen*) hörrt to de Shoshone-Twieg in de uto-aztekisch Spraakfamilie.

De Vörfohren van de Comanche stammt ut de oostkalifornisch Wöst. Tegen 500 n. Chr. sünd se langsam över dat Groote Becken in de Plains vördrungen un weern wohrschienlich nahst Lidmaaten van de Cottonwood- (500 n. Chr.) un Desert-Traditschonen (1000 n. Chr.). 

Nahdem se dat Peerd af 1650 n. Chr. für sük nutzt hebbt, hebbt se de Apachen ut de Plains rutdreben, de bit dorhenn dor dat Seggen harrn. De Comanche harrn nu dat Rebeet tüschen de Böverloop van de Arkansas in Oklahoma un de mittlere un ööstlich Prärie van Texas ünner sük.

De Comanche bestunnen ut een ganzen Rieg van eegen Volksstammen. De wichtigsten weern: Ditskana, Kewatsana, Kotsai, Kotsoteka, Kwahadi, Motsai, Nokono, Pagatsu, Penateka, Pohoi, Tanima, Tenawa, Yamparika un de Widyu.

De Comanche weern Kregers, vor de man Angst harr. Se hebbt de Spaniers stoppt un sogor weer ut de Prärie rutdreben. De Comanche sünd bi ehr Raubzüüg bit wiet nah Mexiko vördrungen. 

An 25. August 1868 is mit de Freedensverdrag mit de USA ehr Herrschaftsrebeet düchtig inschränkt wurrn. An 2. Juni 1875 hett Hööftling Quanah Parker endgültig vör de US-Suldaten kapituleert. 

Hüdtodag snakken blots noch ruch weg 800 bit 900 van de 6000 Comanche ehr eegen Spraak.

## Gruppen der Comanche (Numunu)

* Hanitaibo (= "Koorn Lüüd")
* Kuhtsutuuka (meest *Kotsoteka*) (= "Büffel-Eeters")
* Kwahare (meest *Kwahadi*/*Quahada*) (= "Antilopen Eeters")
* Kwahihuu ki (= "Swaart Schaa Lüüd")
* Kware/Kwaaru Nuu (= "Lüüd, de luut snakken doht")
* Nokoninuu (meest *Nokoni*)(= "De, de immer ünnerwegens sünd")
* Noyuhkanuu (ok Noyukanuu) (= "Wanderers")
* Pekwi Tuhka (= "Fisch Eeters")
* Penatuka Nuu (meest *Penateka*, ok Penanuu, Pihnaatuka) (= "Hönig Eeters", ok as "Flink Angriepers" bekannt)
* Pikaatamu (= "Lüdd, de dat Fell van de Buck neihn doht")
* Saria Tuhka (ok Sata Teichas) (= "Hunnen Eeters")
* Tanimuu (meest *Tanima*) (= "Leever Eeters")
* Yaparuhka (meest *Yamparika*, ok Yapai Nuu, Yapuruhka) (= "Wuddel Eeters")

De Lüüd striet sük drüm, of *Nokoninuu* un *Noyuhkanuu* ok wirklich twee autonoom Gruppen sünd, oder doch blots twee verscheeden Naams för de een un sülvid Grupp. 

Anner lütt Gruppen:
* Ohnonuu (auch Ohnununuu, Onahununuu)
* Tutsanoo Yehku
* Wianuu (ok Wianu)

## Kiek ok bi
* List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent

## Literatur
* T. R. Fehrenbach: *Comanchen.* Fackelträger-Verlag Schmidt-Küster Hannover, 1975. (Originaltitel: *Comanches*, Verlag Alfred A. Knopf Inc. erschienen 1974)

## Weblenken

* Comanche History (engl.)
List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent

In disse List staht nah Alphabet de indianisch Volksstammen (engelsch: Tribes), de up de noordamerikaansch Kontinent leevt hebbt oder noch leeven doht:

* Absarokee - Achumawi - Alabama - Apachen - Arapaho - Atikamek 
* Bannock, Bedonkohe - Bella Bella - Biloxi (Volk) 
* Catawba - Cayuse - Chelan - Cherokee - Cheyenne - Chilcotin - Coeur d'Alene - Comanche - Conoy - Coushatta - Cree 
* Duwamish
* Flandreau Santee Sioux Tribe - Flathead 
* Gosiute - Gros Ventre
* Halyikwamai - Heiltsuk - Hidatsa - Hitchiti - Huronen 
* Innu - Irokesen - Iswa
* Kalispel - Kalapuya - Kansa - Kiowa - Klamath - Koyukon - Kumeyaay
* Lakota - Lassik - Lenni Lenape - Lillooet- Lipan
* Mandan - Manhanset - Mattaponi - Mescalero - Mi'kmaq - Muckleshoot - Muskogee
* Naskapi - Natchez - Navajo - Nicoleño - Noo-wha-ha - Nördliche Cheyenne - Norridgewock 
* Paiute - Pamunkey - Patwin - Pawnee - Pend d'Oreille 
* Sahewamish - Sarcee - Saulteaux - Shasta - Shoshone - Siksika - Siletz - Sioux - Spokane 
* Tagish - Tarahumara - Tillamook - Tsetsault - Tuscarora
* Umatilla
* Whiskah - Wichita - Wintun - Wiyot - Wynoochee
* Yomba
Coeur d’Alene

De **Coeur d'Alene** sünd een Indianerstamm van de Salish-Grupp un Ünnerstamm van de Spokane. Ehr Eegennaam is: **Schitsu'umsh**, wat sovöl bedüüt as "De updeckt Lüüd" bzw. "De se hier funnen hebbt". Hüde leevt in jem ehr Reservaat 6.551 Lüüd.

## Historie
Fröher hebbt se in een Gegen leevt, de begrenzt wurr van de Bundstaat Montana in’n Oosten bit henn to de Spokane-River Daal in’n Noorden bit to’n nöördlich  Idaho, wor Spokane-River un de Clearwater-Rivers tosommen flooten. Ehr Reservatschoon liggt hüdtodag in dat nöördlich Idaho.

## Kultur un Leevenswies
Ehr Wohnstätten weern Eerdhütten un se hebbt Grootwild jaagd.

## Rezeptschoon
Hüdtodag existeert in de USA een Firma, de in de Sülverbargboo tätig is un *Coeur d'Alene Mines Corp.* heet.

## Kiek ok bi

List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent

## Weblenken
https://web.archive.org/web/20070728135442/http://www.cdatribe-nsn.gov/default.shtml (in Englisch)
Fluid

As **Fluiden** warrt in de Physik faken de Gasen un de Fletigkeiten tohopenfaat, vunwegen dat veele physikalsche Gesetten op beide Phasen todrapen doot. Jemehr Egenschoppen ünnerscheedt sik dorbi faken blots in de Gröttenorden (quantitativ), nich aver in’n grundsätzlichen Tosamenhang (qualitativ).

Fluide warrt op Grund jehmer Egenschoppen ünnerdeelt in newtonsche Fluiden un in nich-newtonsche Fluiden. De Ünnerscheed twüschen de beiden liggt bi dat Fleetverhollen, wat dör den funktischonellen Tosamenhang vun Schuuv-/Scheerspannung un de Tarren- oder Scheersnelligkeit kenntekent is. 

De newtonschen Fluiden un jemehr Bewegen un Egenschoppen warrt in de Physik tomeist mit de Stroommechanik ünnersocht un beschreven. De Nich-newtonschen Fluiden sünd Saak vun de Rheologie.
Iocaste (Maand)

**Iocaste** (ok *Jupiter XXIV*) is en vun de ganz lütten Maanden wieter buten vun den Planet Jupiter. Opdeckt weer Iocaste an’n 23. November 2000 vun de US-amerikaanschen Astronomen Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Yanga R. Fernández un Eugene A. Magnier vun de University of Hawaii. Nöömt is de Maand na Iokaste, de in de greekschen Mythologie de Mudder vun Ödipus weer. De vörlöpige Beteken vun den Maand weer **S/2000 J 3**.

## Ümlopbahn
De Maand Iocaste kreist op en Ümlopbahn mit en middleren Afstand vun 21.269.000 km üm Jupiter. Dorför bruukt he ungefäähr 631 Daag un 12 Stünnen. De Bahn hett en Exzentrizität von 0,216 un is üm 149,4&nbsp;° gegen den Äquater vun den Jupiter kippt. Dormit is de Bewegen vun den Maand retrograad, dat bedüüd, dat sik de Maand gegen den de Richten vun de Rotatschoon vun den Jupiter bewegen deit. De physikaalsch Egenschoppen vun de Bahn is wat liekers as ok annere Maandbahnen. De Maanden warrt dorüm tohopenfaat to de Ananke-Grupp.

## Egenschoppen
Iocaste is mit en middleren Dörmeter vun blots 5 km en vun de ganz lütten Maanden. De Böverflach wiest en Albedo vun blots 0,04 op – dat heet, dat blots 4 % vun dat infallend Licht wedder torüchstrahlt warrt. Dorüm is de Maand bannig düster. De Dicht liggt bi 2,6 g/cm³. Dorut warrt vermoot, dat Iocaste tomehrst ut Silikat-Steen opboot is.
Düütsche Fährstraat

De **Düütsche Fährstraat**, dat is ene Ferienstraat, de op 250 Kilometer twischen Kiel un Bremervöör meist all Mööglichkeiten vörstellt, över Strööm un Water rövertokamen. An de Fährstraat liggt so üm un bi 50 Brüggen, Slüsen, Sparrwarken un Fähren. Dorto höört ok de beiden Sweevfähren in Rendsborg un Oosten.

Dat gifft dree Routen för Radföhrers, Autoföhrers un Lüüd, de op’t Water ünnerwegens sünd, de all dree de Oost, de Nedderelv, den Noord-Oostsee-Kanal un de Kieler Föör langs gaht. Mit den Slogan „*Frohe Fährien im frischen Norden!*“ warrt vun de Arbeitsgemeenschop Oostland Reklaam för de Ferienstraat maakt.

## Weblenken

* Düütsche Fährstraat (hoochdüütsch)
* Arbeitsgemeenschop Oostland e. V. (hoochdüütsch)
Neso

**Neso** betekent

* Neso, en vun de Nereiden ut de greeksche Mythologie,
* Neso, en lütten Maand vun den Planeten Neptun.
Laomedeia

**Laomedeia** betekent

* Laomedeia, Figur ut de greeksche Mythologie,
* Laomedeia, Maand vun den Planeten Neptun.
Sao

**Sao** betekent

* Sao, een vun de Nereiden ut de greeksche Mythologie,
* Sao, een vun de lütten Neptun-Maanden,
* Sao, en vörhistorisch, iesentietlich Kultur in Afrika.

**SAO** is afkört för

* Smithsonian Astrophysical Observatory, US-amerikaansche Steernwacht.
Norridgewock

De **Norridgewock** weer een Algonkin-Indianerstamm ut de Noordoosten van de USA (Maine).

Wohnen deen se in eenfach Tipis un eeten hebbt se meestens Wild. 

De Stamm weer innerhalb van de Abnaki-Konföderatschoon föhrend. Se sünd eerstmals an de Stroom Kennebec in Maine opdeckt wurrn, fröher heeten se dorüm ok *Kennebec*.

In de amerikaansch Kolonien geevt dat völ Kriege tüschen den Franzoosen un Englänners, de Norridgwock hebbt sük up de Siet van de Franzosen schlahn. Een grooten Deel van de Stamm is van de Jesuitenpater Sebastien Rasles to de kathoolsch Kark brocht wurrn. 1724 hebbt de Englänners een Norridgewock-Siedlung överfallen un hebbt Pater Rasles un ruch weg 100 Indianer ümbrocht.

In de Franzöösch-Indianischen Krieg 1754 is de Stamm utnanner reten wurrn. Eenige sünd nah Kanada gahn un hüdtodag leven blots noch een paar Norridgewock in Maine. 

## Kiek ok bi
* List van Indianer up de noordamerikaansche Kontinent
Alfred Bohrmann

**Alfred Bohrmann** (* 28. Februar 1904, † 4. Januar 2000) weer en düütschen Astronom. 

## Leven
Alfred Bohrmann hett 1927 an de Landssteernwacht Heidelbarg-Königstohl vun de Universität Heidelbarg sien Dokter maakt.

Heidelberg weer to de Tiet jüst en bedüdend Steernwacht op dat Rebeet vun’t Opdecken vun Asteroiden, wat nich toletzt an Max Wolf leeg, de dor to de Tiet dat Seggen harr, un ok Karl Wilhelm Reinmuth – beid beropen Asteroidenopdeckers. Bohrmann sülvst hett wiel de Tiet in Heidelberg negen Asteroiden opdeckt. 

Bohrmann hett vun 1924 bit 1969 an de Sternwacht arbeidt. Na em is de Asteroid (1635) Bohrmann nöömt worrn.

## Borns
6. Juni

## Wat passeert is
* 1617: Ferdinand II. ut dat Huus Habsborg, latern Erzhartog vun Öösterriek un Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek, warrt König vun Böhmen. He versocht dor, den kathoolschen Gloven dör to setten un kriggt glieks Striet mit de böhmschen Stänn. De Dartigjöhrige Krieg steiht dor al mit vor de Döör.  
* 1945: In Bremen kümmt de Senat Vagts in’t Amt. Dat is de eerste Senat na den Tweeten Weltkrieg. Börgermeester is Erich Vagts. An’n 1. August mutt he al Bott geven
* 1986: Dat Bundsministerium för Ümwelt, Naturschuul un Reaktersekerheit warrt grünnt.

## Boren
* 1599: Diego Velázquez, spaanschen Barockmaler († 1660)
* 1799: Alexander Puschkin, russ’schen Schriever († 1837)
* 1850: Wilhelm Harms, plattdüütschen Schriever († 1933)
* 1868: Robert Falcon Scott, britisch Marineoffizier un Polarforscher († 1912)
* 1871: Oscar Wisting, norweegsch Polarforscher († 1936)
* 1875: Thomas Mann, düütsch Schriever un Nobelpriesdräger († 1955)
* 1889: Emil Ernst, düütsch Astronom († 1942)
* 1891: Therese Pöhler, plattdüütsche Schrieversche ut’n Patterbüörnsken († 1970)
* 1901: Hellmuth Stieff, düütsch Generalmajor un Wedderstandskämper († 1944)
* 1906: Franz Löbert, düütsch Politiker († 1975)
* 1918: Edwin Gerhard Krebs, US-amerikaansch Biochemiker un Nobelpriesdräger († 2009)
* 1930: Otmar Hornbach, düütsch Ünnernehmer († 2014)
* 1932: David Randolph Scott, US-amerikaansch Astronaut
* 1942: Klaus Bednarz, düütsch Journalist un Schriever († 2015)
* 1943: Richard Errett Smalley, US-amerikaansch Chemiker un Nobelpriesdräger († 2005)
* 1944: Phillip Allen Sharp, US-amerikaansch Chemiker, Molekularbioloog un Genetiker as ok Nobelpriesdräger
* 1956: Björn Borg, sweedsch Tennisspeler
* 1967: Wladimir Burmakin, russisch Schachspeler
* 1973: Jan Graf, plattdüütsch Schriever un Musiker
* 1988: Thijsje Oenema, nedderlannsch Iesflinklöperin
* 1993: George Ezra, engelsch Singer-Songwriter

## Storven
* 1393: Go-En’yū, japaanschen Kaiser (* 1359)
* 1870: Ferdinand Petrowitsch Baron vun Wrangel, Admiraal un Marineminister in Russland (* 1797)
* 1928: Sverre Hassel, norweegsch Polarforscher (* 1876)
* 1946: Gerhart Hauptmann, düütsch Dramatiker, Schriever un Nobelpriesdräger (* 1862)
* 1971: Louis Armstrong, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1901)
* 1991: Stan Getz, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1927)
* 1997: Max Steen, düütsch Schoolmeester un Heimatforscher (* 1898)
* 2005: Anne Bancroft, US-amerikaansch Schauspelerin (* 1931)
* 2007: Heinz Lemmermann, Komponist, Musikpädagoog un plattdüütsch Schriever (* 1930)
* 2011: Nils-Bertil Dahlander, sweedsch Jazzmusiker (* 1928)
* 2013: Jerome Karle, US-amerikaansch Chemiker un Nobelpriesdräger (* 1918)
* 2016: Viktor Kortschnoi, Swiezer Schachspeler (* 1931)
* 2017: Giuliano Sarti, italieensch Footballnatschonalspeler (* 1933)
* 2021: Ei-ichi Negishi, japaansch Chemiker un Nobelpriesdräger (* 1935)
Pascal (Eenheit)

Dat **Pascal** is en afleddt physikaalsch Eenheit ut dat SI-System för den Druck. Afkött warrt dat Pascal mit dat Eenheitenteken **Pa**. Nöömt is se na den franzööschen Physiker und Mathematiker Blaise Pascal (1623-1662).

## Definitschoon
Een Pascal is defineert as den Druck, den de Kraft vun een Newton op en Flach vun een Quadratmeter utöven deit.

As Formel:
:::**1 Pa = 1 [[Newton (Eenheit)|N]]/[[Meter|m²]] = 1 [[Kilogramm|kg]]/m·[[Sekunn|s]]²**

## Bruuk in de Praxis
Begäng is de Eenheit as Angaav för den Luftdruck. Dor warrt se tomeist as Hektopascal (hPa) angeven, wiel dat so en Eenheit is, de to de Verwennen vun dat SI-System passt, so op de anneren Siet aver den lieken Weert hett, as dat vörher in Millibar (mbar) wesen is. Dat Millibar warrt in de Forschen faken noch bruukt, sünners in de Vakuumtechnik. Dor is ok dat Torr en begäng Eenheit, worop de Wetenschopplers aver villicht op verzichten wüllt. Aver ok annere Präfixen sünd begäng.

Wat faken bruukt warrt, is de Luftdruck bi de so nöömten Standardbedingen oder Normalbedingen. So warrt de middlere Druck vun de Atmosphäär op Seehööch nöömt, de bi 1023,25 hPa liggt.

## Ümreken vun Druckeenheiten
Pascal

**Pascal** betekent

* Pascal, Vörnaam för Mannslüüd,
* Pascal, de SI-Eenheit för den physikaalsch Druck,
* Pascal, en Programmeerspraak,
* Pascal, en Maandkrater.

**Pascal** is de Familiennaam von

* Amy Pascal (* 1958), US-amerikaansche Ünnernehmerin,
* Blaise Pascal (1623–1662), franzöösch Mathematiker un Physiker,
* Carlo Pascal (1866–1926), italieenschen Klassischen Philoloog,
* Christel Pascal (* 1973), franzöösche Skirennlöperin,
* Christine Pascal (1953–1996), franzöösche Schauspelerin un Speelbaasfro,
* Claude Pascal (1921–2017), franzööschen Kumponist,
* Claude Pascal (1931–1993), franzööschen Comicteekner,
* Ernesto Pascal (1865–1940), italieenschen Mathematiker,
* Ertha Pascal-Trouillot (* 1943), Juristin un Politikerin ut Haiti,
* Étienne Pascal (1588–1651), franzöösch Jurist un Mathematiker,
* Francine Pascal (* 1938), US-amerikaansch Schrieverin,
* Gabriel Pascal (1891–1954), ungaarschen Produzent, Speelbaas, Dreihbookschriever un Schauspeler,
* Gisèle Pascal (1921–2007), franzöösch Schauspelerin,
* Jacqueline Pascal (1625–1661), franzöösche Nunn,
* Jean Pascal (* 1982), haitiaansch-kanaadschen Boxer,
* Jean-Claude Pascal (1927–1992), franzöösch Moodschöpper, Singer un Schauspeler,
* Jean-Louis Pascal (1837–1920), franzööschen Architekt,
* Joseph Sécret Pascal-Vallongue (1763–1806), franzööschen Generaal,
* Madeleine Pascal (* 1946), Swiezer Sängerin,
* Marie-Georges Pascal (1946–1985), franzöösche Schauspelerin,
* Olivia Pascal (* 1957), düütsche Schauspelerin,
* Patrick Pascal (* 1974), Footballspeler ut Nigeria,
* Paul Pascal (1880–1968), franzööschen Chemiker,
* Pedro Pascal (* 1975), US-amerikaanschen Schauspeler,
* Petra Pascal (* 1934), düütsche Sängerin,
* René Pascal (* 1953), düütschen Sänger,
* Roy Pascal (1904–1980), engelschen Germanist,
* Susan Pascal (* 1965), US-amerikaansche Musikerin.

Kiek ok bi: Pascual, Paschal, Pasqual, Pasquale.
Paul Trede (Schauspeler)

**Paul Trede** (* 1878 in Glückstadt; † 1961) weer en düütschen Schauspeler, Singer un Intendant.

Trede is 1878 as Söhn vun Hermann Trede un Olga Sieger in Glückstadt boren. He weer 1921 de Nafolger vun Alfred Reucker as Intendant vun dat Stadttheater Zürich, dat he bet 1932 leiden dee.
Paul Trede

**Paul Trede** (* 19. August 1829 in Brookdörp; † 29. Juni 1908 in Bremen) weer en plattdüütschen Schriever.

Trede is 1829 in Brookdörp in de Wilstermasch boren. He güng in Arensee na School un weer denn Schriftsetter. He weer ok Suldot in’n Sleswig-Holsteenschen Krieg 1848 bet 1851. Vun 1855 af an leev he as Korrektor un Kasserer bi de Bookdruckeree Pfingsten in Itzehoe. He weer mit de Englännerin Grace Morton verheiradt un harr twee Deerns. Blangenbi arbeidt he ok noch as Översetter un harr en Poppeergeschäft in Itzehoe. 1893 is sien Fro doodbleven un 1898 geev he de Arbeit bi Pfingsten op. He is denn mit sien een Dochter un’n Swiegersöhn na Hannober ümtagen un 1902 na Bremen. Dor is he denn 1908 doodbleven.

1894 kreeg he den Kronenorden 4. Klass un keem dormit ok in’n Ridderstand. In Brookdörp heet hüüt ene Straat na em.

## Warken

* *Klaas vun Brochdörp. Zwei plattdeutsche Gedichte in der Wilstermarsch-Mundart.* Fritz Schubert, Hamborg 1856.
* *Abel. En Plattdütsch Stückchen merrn ut de Marsch un merrn ut’t Leben.* H. Lühr & Dircks, Garn 1880
* *Grüne Blätter. Gesammelte Dichtungen.* H. Lühr & Dircks, Garn 1881
* *Lena Ellerbrok. En plattdütsch Stückschen ut ole Tiden.* H. Lühr & Dircks, Garn 1884
* *Engelsch un Plattdütsch is eendohnt. En plattdütsch Lustspill in 1 Act.* H. Lühr & Dircks, Garn 1889
* *Brochdorper Lüd. Allerhand plattdütsche Stückschens.* H. Lühr & Dircks, Garn 1890
* *Johann Meyer.* Pfingsten, Itzehoe ca. 1906
* *Ut Brochdörp.* H. Lühr & Dircks, Garn 1920
* *Paul Trede. Ausgewählte Werke 1849 -1908.* Wachholtz, Niemünster 1998, ISBN 978-3529049576
* *Der Tornister war mein Schreibtisch.* 2002, ISBN 978-3880422902

## Weblenken
St.-Aegidien-Kirch

De **St. Aegidien Kark**, de *Tilgenkark*, is de lüttste Stadtkark vun Lübeck. In de Kark is dat Krippenspeel vun dat Katharineum, dat höört to de Wiehnacht. 

## Weblenken

* Aegidien (hoochdüütsch)
Samtgemeen Obbens

De **Samtgemeen Obbens** is en Rebeetsverband in’n süüd-oostlichen Deel vun den Landkreis Stood. Se hett .

## Geografie

### Samtgemeindegliederung
De Samtgemeen besteiht ut de dree Gemenen Obbens, Beekdörp, un Sounsiek.

## Historie

En eerste lüttjere Samtgemeen Obbens hett al von 1965 bet 1972 bestahn. De Samtgemeen in ehr hüdige Grött is denn aver an’n 1. Juli 1972 mit de Kommunalreform in Neddersassen grünnt worrn.

De Samtgemeen Obbens hett 1997 as eerste Samtgemeen in’n Landkreis Stood den hööftamtliche Samtgemeenbörgermeester wählt.

### Inwahnertall

## Politik

### Samtgemeenraat

### Börgermeesters

Dat Amt von’n Samtgemeenbörgermeester weer bet to dat Enn von de Tweegleisigkeit 1997 ehrenamtlich. Siet 1997 is de Börgermeester in’t Hauptamt för de Verwaltung von de Samtgemeen tostännig.

### Samtgemeendirekters

Dat Amt von’n Samtgemeendirekter is 1997 mit dat Enn von de Tweegleisigkeit in dat Amt von’n hauptamtlichen Samtgemeenbörgermeester opgahn.

## Weertschop un Infrastruktur

### Scholen

De Samtgemeen Obbens is Dreger von de Oberschool Obbens un von de Grundscholen Obbens un Wiegersen. För Gymnasium mööt de Schölers na Buxthu oder na dat Gymnasium Harsfeld.

Ans gifft dat in Obbens noch de Fre’e Waldorfschool Obbens na de Waldorfpädagogik, bi de en Vereen de Dreger is.

### Ver- un Entsorgung

För dat Afwater is de Stadtentwässerung Buxthu tostännig.

## Weblenken

* Websteed vun de Samtgemeen Obbens (hoochdüütsch)

## Footnoten
Samtgemeen Olendörp

De **Samtgemeen Olendörp** weer en Rebeetsverband in’n noord-westlichen Deel vun den Landkreis Stood.

## Historie

De Samtgemeen is mit de Kommunalreform vun’n 1. Juli 1972 ut de Gemenen Burweg, Esdörp, Heinbockel, Kronenborg un Olendörp billt worrn.

Vörher harr dat al siet 1965 en Vörgänger geven, de ok Samtgemeen Olendörp heten hett. In disse Samtgemeen weren de Gemenen Olendörp, Beeß, Bossel un Brobargen tohoopslaten.

Nadem de Samtgemeen dat 2012 beslaten hett, is se an’n 1. Januar 2014 mit de Samtgemeen Himmelpoorten to de ne’e Samtgemeen Olendörp-Himmelpoorten tohoopgahn.

### Inwahnertallen

## Politik

### Samtgemeenraat

;Liddmaten:
* 2006:
*: CDU: Horst Paulsen, Georg Hellwege, Martin Knoop, H. Meyer, A. Mügge, H. Schreiber, Uwe Uhlendorf
*: SPD: Klaus Baumgarten, Margitta Bertram, S. Dieckmann, Hans Werner Hinck
*: WG: J. Gast, Andreas Haack, Hans Willi Heinsohn, J. Hildebrandt, Heinz Schlegel, Johann Schlichtmann, Horst Wartner, Helmuth Witt
*: Gröne: Peter Wortmann
* 2011:
*: CDU: Meinhard Kaminsky, Martin Knoop, Hans-Peter Köster, Rainer Ratzke, Werner Schmidt, Uwe Uhlendorf
*: SPD: Klaus Baumgarten, Margitta Bertram, Burkhard Borchers, Hans Werner Hinck, Stephanie Tiedemann
*: WG: Andreas Haack, Hans Willi Heinsohn, Klaus Günther Lührs, Heinz Schlegel, Johann Schlichtmann, Horst Wartner, Helmuth Witt
*: Gröne: Viktor Pusswald

### Samtgemeenbörgermeesters

Dat Amt von’n Samtgemeenbörgermeester weer bet to dat Enn von de Tweegleisigkeit 2002 ehrenamtlich. Siet 2002 weer de Börgermeester in’t Hauptamt för de Verwaltung von de Samtgemeen tostännig.

*  Heinrich Schulze
* –1991: Helmut Hudaff
* 1991–2002: Horst Wartner
* 2002–31. Dezember 2013: Thomas Scharbatke

### Samtgemeendirekters

Dat Amt von’n Samtgemeendirekter is 2002 mit dat Enn von de Tweegleisigkeit in dat Amt von’n hauptamtlichen Samtgemeenbörgermeester opgahn.

* –2002: Erich Tiedemann

### Wapen

Dat Wapen vun de Samtgemeen wiest baven en swart Krüüz op gollen Grund. Neern is en gollen Putt op grönen Grund to sehn. De Putt kummt ut dat Wapen vun de Gemeen Heinbockel un wiest op en vörgeschichtlichen Urnenfund hen. Dat Krüüz kummt ut dat Wapen vun Olendörp un steiht för de Martinskark.

### Partnerschoppen

De Samtgemeen harr ene Partnerschop mit de Gemeen Puck in Polen.

## Infrastruktur

### Scholen

De Samtgemeen Olendörp weer Dreger von dat Schoolzentrum Olendörp un von de Grundschool Esdörp.

## Weblenken

* Websteed vun de Samtgemeen Olendörp (hoochdüütsch)

## Footnoten
Hockmöhlen

**Hockmöhlen** () is en Dörp in de Gemeen Loomst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

De Hoff Iserbrook höört al von öllers bi Hockmöhlen mit bi.

## Geografie

De Oort liggt op’n Rand von de Loomster Geest hen na dat Moor, dat sik hier in dat Siedland von de Masch langs de Oost billt hett. Dör Hockmöhlen flütt de Hockmöhlener Beek.

De Naveröörd sünd Wohlenbeek in’n Noorden, de Möhlenreeg in’n Noordoosten, Ihlbeek in’n Süüdoosten, Loomst in’n Süüdwesten un Iserbrook un Rahden in’n Westen.

## Historie

In’n Eersten Weltkrieg sünd 14 Soldaten ut Hockmöhlen fullen oder vermisst un in’n Tweten 24.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Loomst in’n Kanton Loomst höört un denn von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon un dorto de Mairie Loomst in’n Kanton Bremervöör.

Vör 1859 weer Hockmöhlen in de Vaagdie Loomst von dat Amt Bremervöör un denn von 1859 bet 1885 in dat Amt Oosten. 1885 is dat an’n Kreis Neehuus gahn un 1932 an’n Kreis Land Hadeln. 1977 is dat denn Deel von’n Landkreis Cuxhoben worrn.

Hockmöhlen weer fröher en egenstännige Gemeen un keem mit de Gemeenreform in Neddersassen to’n 1. Juli 1972 an de Gemeen Loomst.

### Inwahnertall

### Religion

Hockmöhlen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Bartelmees-Kark in Loomst.

För de Kathoolschen is de St.-Ansgar-Kark in Warstood tostännig, de siet 2010 Deel von de Karkengemeen Hillig Geist in Stood is.

Dat Dörp deelt sik en Karkhoff mit Wohlenbeek. De Karkhoff Hockmöhlen/Wohlenbeek liggt twüschen de beiden Öörd an de B&nbsp;495/den *Kapellenweg*. Op’n Karkhoff is ok en Kriegsgräversteed, de de russ’schen un poolschen Dwangsarbeiders un Kriegsfungenen gedenkt, de in’n Eersten un Tweten Weltkrieg ümkamen sünd.

### Wapen

Dat Wapen von Hockmöhlen wiest baven op blauen Grund en sülvern Watermöhlenrad un ünnen op sülvern Grund en grönen Stubben mit Wuddeln.

## Kultur

Bi’n Karkhoff steiht en Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’.

## Weertschop un Infrastruktur

Hockmöhlen hett welk Buurnhööv un en Kroog (Hockmöhlner Kroog an de Hauptstraat).

För Hockmöhlen  is de freewillige Füürwehr Loomst mit tostännig.

### Verkehr

An Hockmöhlen langs geiht de Bundsstraat 495, de in Noorden na Wohlenbeek un wieder na Basbeek/Warstood (Gemeen Hemmoor) an de B&nbsp;73 un in Süden na Loomst un Bremervöör geiht. Lüttjere Straten gaht na Wohlenbeek un Ihlbeek.

De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 2 Stood-Süüd liggt so 30 Kilometer in’n Süüdoosten von Hockmöhlen an de B&nbsp;73. De Opfohrt 5 Debst op de Autobahn 27 (Afsnidd Cuxhoben–Bremerhoben) liggt 36 Kilometer in’n Westen.

De nächste Bahnhoff is so bi söss Kilometer wied weg in’n Noordoosten de Bahnhoff Hemmoor an de Nedderelvbahn von Cuxhoben na Hamborg.

### Scholen

De Kinners vun Hockmöhlen gaht in Loomst na de Grundschool Loomst un de Oberschool Loomst. Op Gymnasium gaht se op dat Gymnasium Warstood.

## Footnoten





## Weblenken
Tetsche

**Tetsche** ( * 1946 in Soltau, mit richtigen Naam *Fred Tödter*) is en düütschen Comic-Teekner, de jede Week de Siet „Neues aus Kalau“ in’e Tietschrift Stern maakt.

He möök en Lehr as Schriftsetter un arbeidt toeerst as Layouter in Köln un as Grafiker in Hamborg. Denn hett he anfungen, blot noch Cartoons to teeknen. He hett för Zeit, Hörzu un Konkret tekent un maakt siet Enn vun de Johren 1970 bi’n Stern de Siet „Neues aus Kalau“. He leevt mit siene Fro  in Steenkarken un hett twee Jungs.

## Warken

* *Tetsche − Immer werd ich auf den Arm genommen.* ISBN 3-8303-3043-X
* *Tetsche − Mit Dir ist das wie Weihnachten.* ISBN 3-8303-6012-6
* *Tetsche − Alles über Ärzte.* ISBN 3-8303-4026-5
* *Tetsche − Alles über Computer.* ISBN 3-8303-4025-7
* *Tetsche − Gehn wir zu dir oder zu mir?* ISBN 3-89082-850-7
* *Tetsche − Alles über Männer.* ISBN 3-89082-987-2
* *Tetsche − Alles über Frauen.* ISBN 3-89082-986-4
* *Tetsche − Alles über Ostern.* ISBN 3-8303-4028-1
* *Tetsche − Alles über Hochzeit.* ISBN 3-8303-4027-3
* *Tetsche − Gesundheit!* ISBN 3-89082-985-6
* *Tetsche − Bei uns war es Liebe auf den ersten Blick.* ISBN 3-570-01410-X
* *Tetsche − Der abgeschlossene Roman.* ISBN 3-8303-6048-7
* *Tetsche − Pelz in der Brandung.* ISBN 3-8303-6079-7

## Weblenken

* Tetsche sien Websteed (hoochdüütsch)
* Tetsche sien Comics bi’n Stern (hoochdüütsch)
Dieter Kalenbach

**Dieter Kalenbach** (* 29. August 1937 in Düsseldörp; † 1. November 2021) weer en düütschen Comicteekner.

Na sien Studium in Hamborg an de Hamborger Hoochschool för Gestaltung arbeid Kalenbach as fre’en Grafiker un Bühnenbillner un möök vele Reisen, de meist na Skandinavien güngen un dor speziell na Lappland.

Sien wichtigst Wark, dat dör disse Reisen inspireert is, is de Comic *Turi & Tolk*, de ok in mehr Spraken översett is. He keem toeerst 1973 in dat Magazin ZACK rut. Dat geiht üm den lappischen Jung Turi un sien tahm Aadler Tolk.

Opsehn möök de 1989 rutkamene Comic-Biografie vun Adolf Hitler in twee Bänn. De Text weer vun Friedemann Bedürftig mit de Biller vun Kalenbach. De kritische Comic is vun de Bundszentraal för polietsche Bildung un de Stiftung Lesen fördert worrn. Annere, so as Jan Philipp Reemtsma, hebbt em nich good funnen un den Comic as Middel för dat histoorsche Dorstellen vun den Natschonalsozialismus aflehnt.

Kalenbach hett toletzt mit siene Fro in Brobargen leevt un harr twee Kinner.

## Warken

* *Hitler*, Carlsen, Hamborg, 1989
** 1. - *Die Machtergreifung.* ISBN 3-551-02826-5
** 2. - *Der Völkermörder.* ISBN 3-551-02830-3
* *Turi & Tolk.* Verl. Jurgeit, Krismann & Nobst, Berlin 2005 
** 1. - *Die Rentierräuber.*
Grundolendörp

**Grundolendörp** () is en Dörp mit üm un bi 100 Inwahners in de Gemeen Obbens (Samtgemeen Obbens) in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

## Geografie

Grundolendörp liggt op de Stoder Geest mank de Holten Dohren un Heestern.

De Naveröörd sünd Nottensdörp in’n Noorden, Heendörp in’n Noordoosten, Buxthu in’n Oosten, Obbens in’n Süden, Ruschwedel in’n Süüdwesten un Bliersdörp in’n Noordwesten.

## Historie

In’n Westen von’t Dörp, in’n Dohren liggt de Hünenbedden von Grundolendörp, en Anlaag von veer grote Hünenbedden von de Noordsche Megalitharchitektur.

Vör 1852 hett dat Dörp to dat Gericht Delm höört un weer denn von 1852 bet 1859 in dat Amt Hornborg. Denn is dat Deel von dat Amt Harsfeld worrn. Na 1885 hett dat denn to’n Kreis Stood höört un von 1932 af an to’n hüdigen Landkreis Stood.

De Gemeen hett vör 1972 to de ole Samtgemeen Obbens höört. De is 1972 mit de Kommunalreform in Neddersassen oplööst worrn un Grundolendörp höört sietdem to de ne’e un gröttere Samtgemeen Obbens.

### Inwahnertall

### Religion

Grundolendörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Obbens.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Grundolendörp löppt de Landsstraat 130, de in’n Noorden na Nottensdörp un bi Hornborg an de Bundsstraat 73 ranlöppt un in’n Süden na Obbens. Von Süüdwesten von Harsfeld löppt de Kreisstraat 26 dör Grundolendörp un denn in’n Noordoosten na Heendörp un an de Bundsstraat 73 ran. En lüttjere Straat geiht ans noch na Noordwesten na Bliersdörp.

### Ver- un Entsorgung

För dat Afwater is de Stadtentwässerung Buxthu tostännig.

## Literatur

* Christian Fuhst, Gerhard Burfeind, Hans-Heinrich Ropers: *Hedendorf und Grundoldendorf: Chronik zweier Dörfer und ihrer Familien.* 2001

## Footnoten
Wiegersen

**Wiegersen** is en Dörp in de Gemeen Sounsiek in’n Landkreis Stood, Neddersassen. Wiegersen hett üm un bi 600 Inwahners (Stand 2003) op en Rebeet vun 1.020 Hektar.

## Geografie

Dat Dörp is op dree Sieden inrahmt vun den Wiegerser Forst, de meist 650 Hektar groot is. Dor flütt ok de Ramm dör, de later in de Oost münnt. De Forst is en Biotop, wo ok rore Oorden so as Lebberblomen, Sünndau un Krüüzadder to finnen sünd.

De Naveröörd sünd Remnoh un Kommerbusch in’n Noorden, Beekdörp in’n Noordoosten, Sounsiek in’n Oosten, Bredenhoorn, Löh un Bockhorst in’n Süüdoosten, Woonst in’n Süden, Ohrenswohl un Ohrensmoor in’n Westen un Ohrensmoor-Noord mit Depenrehmen in’n Noordwesten.

## Historie

Wiegersen harr fröher en Riddergood, dat Good Wiegersen. Dor steiht de Muur ut Backsteen noch vun, de 2003 wedder nee maakt is. Hüüt is in dat Gootshuus en Joga-Zentrum.

### Verwaltungsgeschicht

Vör 1852 hett dat Dörp to dat Gericht Delm höört un weer denn von 1852 bet 1859 in dat Amt Hornborg. Denn is dat Deel von dat Amt Harsfeld worrn. Na 1885 hett dat denn to’n Kreis Stood höört un von 1932 af an to’n hüdigen Landkreis Stood.

### Inwahnertall

### Religion

Wiegersen is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Obbens.

För de Kathoolschen is de St.-Michaels-Kark in Harsfeld tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Mariä Himmelfohrt in Buxthu höört.

De Karkhoff Wiegersen mit Kapell un Klockentoorn liggt an de *Wiegerser Straat*.

## Kultur

Jedet Johr gifft dat in Wiegersen en Drapen vun Ballonföhrers, de ok ut dat Utland dor hen kaamt.

In Wiegersen warrt jümmer an’n drüdden Advent op dat Good Wiegersen Wiehnachtsmarkt fiert.

### Scholen

In Wiegersen steiht de Grundschool Wiegersen, dor gaht ok de Kinners ut Remnoh un Sounsiek op School. 2006 hett disse School ok en nee Sporthall kregen. Na Oberschool gaht se na de Oberschool Obbens, op Gymnasium na Harsfeld.

## Weertschop un Infrastruktur

De Oort hett en egen freewillige Füürwehrhuus, de ehr Füürwehrhuus in de Straat *An’n Diek* hett.
### Verkehr

Wiegersen liggt an kene groten Straten. De Kreisstraat 53 föhrt in’n Noorden na Remnoh un Kommerbusch an de Landsstraat 127 un in’n Süüdoosten na Sounsiek an de L&nbsp;130. Lüttjere Straten gaht na Beekdörp, Ohrensmoor, Woonst un Lütt Woonst.

### Ver- un Entsorgung

För dat Afwater is de Stadtentwässerung Buxthu tostännig.

## Footnoten



## Weblenken
Remnoh

**Remnoh** () is en Dörp in de Gemeen Sounsiek (Samtgemeen Obbens) in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

## Geografie

De Steenbeek hett sien Born bi Remnoh. Ok de Born von de Ramm liggt in de Neegd. Dat Naturschuulrebeed Moor bi Remnoh liggt in’n Süüdoosten.

De Naveröörd sünd Ruschwedel in’n Noorden, Kommerbusch un Obbens in’n Noordoosten, Beekdörp in’n Oosten, Sounsiek in’n Süüdoosten, Wiegersen in’n Süden, Ohrensmoor in’n Süüdwesten, Depenrehmen in’n Westen un Griemshorst, Wittenfell un Harsfeld in’n Noordwesten.

## Historie

Remnoh kummt üm 1500 toeerst in dat Vörder Register vör.

In’n Eersten Weltkrieg sünd söven Soldaten ut Remnoh un Kommerbusch fullen oder vermisst un in’n Tweten Weltkrieg 35.

### Verwaltungsgeschicht

De Oort hett vör 1852 to dat Gericht Delm tohöört un denn von 1852 bet 1859 to dat Amt Hornborg. Von 1859 bet 1885 weer dat in dat Amt Harsfeld un na 1885 in’n Kreis Stood. 1932 is dat Deel von’n ne’en, grötteren Kreis Stood worrn.

De Gemeen hett sik later de Samtgemeen Obbens anslaten. Bi de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. Juli 1972 is Remnoh Deel von de Gemeen Sounsiek worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Remnoh is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Kark in Obbens.

För de Kathoolschen is de St.-Michaels-Kark in Harsfeld tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Mariä Himmelfohrt in Buxthu höört.

Dat Dörp hett tohoop mit dat Dörp Kommerbusch den Karkhoff Remnoh-Kommerbusch an de *Obbenser Straat*.

## Kultur

### Verenen

Remnoh hett en egene freewillige Füürwehr.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Remnoh löppt de Kreisstraat 53, de in’n Süden na Wiegersen geiht un in’n Noorden in Kommerbusch an de Landsstraat 127 ran löppt. De geiht in’n Noordoosten över Obbens na Buxthu un in’n Süüdwesten över Wangersen un Heeßel na Zeven.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1. De Opfohrt 46 Heidenau liggt so 13 Kilometer in’n Süüdoosten von Remnoh.

De nächste Bahnhoff is so bi veer Kilometer wied weg in’n Noorden de Bahnhoff Ruschwedel an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu.

### Scholen

In Remnoh gifft dat en Kinnergoorn mit twee Köppel.

De Kinner gaht op de Grundschool Wiegersen.

### Ver- un Entsorgung

För dat Afwater is de Stadtentwässerung Buxthu tostännig.

## Literatur

* Klaus Bredehöft: *Inseln im Moor. Aus der Geschichte von Revenahe-Kammerbusch.* Kommerbusch 1984

## Footnoten



## Weblenken
Sounsiek

Dat Dörp **Sounsiek** () is de Hauptoort von de Gemeen Sounsiek (Samtgemeen Obbens) in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

To Sounsiek höört von öllers ok de dree lüttjeren Öörd Bockhorst, Bredenhoorn un Löh mit to.

## Geografie

De Oort liggt op de Stoder Geest. Dat Water ut dat Rebeed flütt över’n Starsbeek af. Bi Sounsiek liggt de Litbarg, wat mit 65 m öber NN de hööchst Tipp in’n Landkreis Stood is.

De Naveröörd sünd Beekdörp in’n Noorden, Guldbeek un Rahmstörp in’n Noordoosten, Resbossel in’n Oosten, Holv in’n Süüdoosten, Bredenhoorn, Löh un Hassbossel in’n Süden, Bockhorst un Woonst in’n Süüdwesten, Wiegersen in’n Westen un Remnoh un Kommerbusch in’n Noordwesten.

## Historie

Dat eerste Maal kummt de Oort as *Suwensic* an’n 11. November 1105 in de Oorkunnen vör. Disse Oorkunn hannelt von dat Utstafferen för dat ne’e Klooster Katelnborg dör Adela von Katelnborg.

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Wiegersen in’n Kanton Harsfeld höört un denn von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon.

Vör 1852 hett dat Dörp to de Böörd Zittens von dat Amt Zeven höört un weer denn von 1852 bet 1859 in dat Amt Hornborg. Denn is dat Deel von dat Amt Harsfeld worrn. Na 1885 hett dat denn to’n Kreis Stood höört un von 1932 af an to’n hüdigen Landkreis Stood.

Dat Dörp Sounsiek weer fröher as Gemeen egenstännig. Mit de Gemeenreform in Neddersassen an’n 1. Juli 1972 is dat Dörp mit Remnoh un Wiegersen to en gröttere Gemeen Sounsiek tohoopleggt worrn.

### Inwahnertall

: * tohoop mit Bockhorst, Bredenhoorn un Löh

### Religion

Sounsiek is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Obbens.

För de Kathoolschen is de St.-Michaels-Kark in Harsfeld tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Mariä Himmelfohrt in Buxthu höört.

De Karkhoff Sounsiek liggt an’n *Karkhoffsweg* un hett en Kapell un en Klockentoorn.

## Weertschop un Infrastruktur

Sounsiek hett en egene freewillige Füürwehr.

### Verkehr

Dör Sounsiek löppt de Landsstraat 130, de in’n Noorden över Beekdörp un Obbens na Hornborg an de Bundsstraat 73 ran geiht un in’n Süüdwesten na Zittens un Scheeßl. In’n Westen geiht de Kreisstraat 53 na Wiegersen. I’n Oosten föhrt en lüttjere Straat na Resbossel.

De nächste Autobahn is de Autobahn 1 (Afsnidd Hamborg–Bremen). De Opfohrt 46 Heidenau liggt so söss Kilometer in’n Süüdoosten von Sounsiek an de K&nbsp;15.

De nächste Bahnhoff is so bi söven Kilometer wied weg in’n Noorden de Bahnhoff Obbens an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu.

### Scholen

In Sounsiek gifft dat en Kinnergoorn mit twee Köppel.

De Kinner gaht op de Grundschool Wiegersen.

### Ver- un Entsorgung

För dat Afwater is de Stadtentwässerung Buxthu tostännig.

## Footnoten
Quadratmeter

De **Quadratmeter** is de SI-Basiseenheit för de Flach. För den Quadratmeter warrt dat *<math>\mathrm{m^2}</math>* as Teken för de Eenheit bruukt un dat *<math>A</math>* is dat Formelteken för de Flach.
En Quadratmeter is so groot wie de Flach vun een Quadrat mit de Kantenläng 1 Meter.

Foken warrt de Teken *qm* oder *m^2* brukt, de sünd ober no dat Internatschonal Eenheitensystem nich verlöövt. Dat kööm vun fröhere Tieden, as de Schrievmaschien und de Reekner noch keen hochstellt „2“ harrn. 

## Ümreken
* 1&nbsp;m² = 1.000.000&nbsp;mm² (Quadratmillimeter)
* 1&nbsp;m² = 10.000&nbsp;cm² (Quadratzentimeter)
* 1&nbsp;m² = 100&nbsp;dm² (Quadratdezimeter)
* 100&nbsp;m² = 1&nbsp;a (Ar)
* 10.000&nbsp;m² = 1&nbsp;ha (Hektar)
* 1.000.000&nbsp;m² = 1&nbsp;km² (Quadratkilometer)

## Afwanneln vun de Eenheit Quadratmeter
Wenn man twüschen *Quadrat-* un *-meter* en passend SI-Präfix sett, kann man ok Deele un Veelfache vun den Quadratmeter schapen. De Vörsett warrt no dat Internatschonal Eenheitensystem direkt vör den Naamen oder dat Eenheitteken sett. To en Quadrat warrt de ne’e Eenheit (to’n Bispeel Kilometer km); dat gifft kenen Milliquadratmeter. 

### Quadratmillimeter
En **Quadratmillimeter** is so groot wie de Flach vun en’n Quadrat mit de Kantenläng 1 Millimeter, also 10-6 m².

Dat Enheitteken för Quadratmillimeter is *mm²*.

### Quadratzentimeter
En **Quadratzentimeter** is so groot wie de Flach vun en’n Quadrat mit de Kantenläng 1 Zentimeter, also 10−4 m².

Dat Eenheitteken för Quadratzentimeter is *cm²*.

### Quadratdezimeter
En **Quadratdezimeter** is so groot wie de Flach vun en’n Quadrat mit de Kantenläng 1 Dezimeter.

Dat Eenheitteken för Quadratdezimeter is *dm²*. Ümrekent is 1&nbsp;dm² de Flach vun 0,01&nbsp;m², 100&nbsp;cm² oder ok 10.000&nbsp;mm².

### Quadratkilometer
En **Quadratkilometer** is so groot wie de Flach vun en’n Quadrat mit de Kantenläng 1 Kilometer. En Quadratkilometer is ok 100 ha.

Dat Eenheitteken för Quadratkilometer is *km²*. 
Foken warrt dat Teken *qkm* bruukt, wat ober ok no dat Internatschonal Eenheitensystem nich verlöövt is.

## Weblinks
* Physikalsch-Technisch Bundsanstalt (hochdüütsch)
1669

## Wat passeert is
* 6. September: Na en Krieg vun meist en viddel Johrhunnert gifft de Republik Venedig dat Eiland Kreta an de Osmanen över

## Boren
* 26. Oktober: Enno Rudolph Brenneysen, Jurist, Kanzler von Oostfreesland († 1734)

## Storven
* 4. Oktober: Rembrandt van Rijn, nedderlannsch Maler (* 1606)
* 5. November: Johannes Coccejus, düütsch reformeert Theoloog (* 1603)
Um 1669 rüm: Giovanni Antonio Pandolfi Mealli, italieenschen Vigelienspeler un Komponisten (* um 1620 rüm)
1603

## Wat passeert is

## Boren
* 9. August: Johannes Coccejus, düütsch reformeert Theoloog († 1669)
* 15. August: Jacob Tappe, düütsch Mediziner († 1680)

## Storven
* 27. März: Elisabeth I., Königin van England
Zager and Evans

**Zager and Evans** weern een Musikgrupp, de Rockmusik mak hett un de dat Enn’ 60er, Anfang 70er Johren geben hett. De Grupp is nah de beid Lidmaaten Denny Zager un Rick Evans nömmt wurrn. 1969 hebbt se mit dat Leed *"In the Year 2525"* up Platz 1 van de Billboard Hot 100 as ok in de Swiez, Düütschland un Groot Britannien stahn. In dat Leed gung dat üm de Bedrohung van de Minschheet dör de technologisch Vörankommen. Nah dit Leed hebbt se aber ok nichts mehr reten, Aber anner Gruppen hebbt dat Leed denn noch mal nee upnommen, so as Visage.

## Lidmaaten
* Denny Zager (* 14. Februar 1944 in Wymore/Nebraska, USA)
* Rick Evans (* 20. Januar 1943 in Lincoln/Nebraska, USA).
Paul Christian Lauterbur

**Paul Christian Lauterbur** (* 6. Mai 1929 in Sydney, Ohio; † 27. März 2007 in Urbana, Illinois) weer een US-amerikaansch Chemiker un Radioloog. He gelt as Wegbereiter vun de Karnspintomografie.

## Leben
He hett Chemie in Cleveland studeert un an de University of Pittsburgh in Pennsylvania promoveert. 1969 bit 1985 weer he Perfesser för Chemie un Radiologie an de State University of New York University at Stony Brook. Van 1985 bit 1990 weer he as Perfesser an’t College of Medicine vun de University of Illinois at Urbana-Champaign tätig. Siet 1985 hett he todem as Direktor dat Biomedical Magnetic Resonance Laboratory leidt.

## Utteken

Lauterbur hett ünner annern de Röntgen-Medaille (1987), de Kyoto-Pries (1994) un de Technologiepries vun de Eduard-Rhein-Stiftung (2003) kregen un hörr siet 1992 de Düütsche Akademie van de Naturforschers Leopoldina an. 

2003 hett he de Nobelpries för Physiologie oder Medizin för sien Arbeiten to de Magnetresonanztomografie kregen.

## Weblenken
* Pressemitdeelen (düütsch)
* Leernspeel to de Magnetresonanztomografie (engelsch)
Esdörp (Landkreis Stood)

**Esdörp** is en Dörp in de Gemeen Esdörp in de Samtgemeen Olendörp-Himmelpoorten. Dat liggt in’n Landkreis Stood in Neddersassen.

## Geografie

Dat Dörp liggt in’n Westen vun’n Landkreis Stood. In’n Noorden grenzt Esdörp an de Dörper Brobargen un Kronenborg. In’n Oosten liggt Olendörp, in’n Süden Beeß un Öölm un in’n Westen Gröpel un Schönau.

Dat Water ut Esdörp flütt över Gröpeler Möhlenbeek un Wiemelken na de Oost hen af.

## Historie

Toeerst in de Oorkunnen dükert Esdörp 1111 ünner den Naam *Esgkesthorp* op.

Vör 1885 weer dat Dörp Deel von de Böörd Olendörp binnen dat Amt Himmelpoorten. 1885 is de Oort denn Deel von’n Kreis Stood worrn un 1932 von’n Landkreis Stood.

1972 bi de Gemeenreform in Neddersassen is Esdörp mit de Gemenen Gröpel un Beeß to de ne’e Gemeen Esdörp tohoopfaat worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Esdörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Olendörp.

För de Kathoolschen is de St.-Michaelskark in Bremervöör tostännig, de siet 1. September 2010 to de Karkengemeen Hillig Geist in Stood tohöört.

### Wapen

Dat Wapen wiest op grönen Grund en sülvern afhaut Boomstamm mit twee Aststümp op jede Sied.

De Stamm kummt ut dat Wapen vun de ehmaligen Herren von Esdörp.

## Kultur

### Verenen

De Schüttenvereen Esdörp is 1936 grünnt worrn un de Sportvereen MTV Esdörp 1926.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dör Esdörp löppt de Landsstraat 114, de bi Himmelpoorten an de Bundsstraat 73 rangeiht, de denn na Stood un Hamborg wiederföhrt. Bi Öölm hett de L&nbsp;114 Ansluss an de Bundsstraat 74 na Bremervöör. Lüttjere Straten gaht na Brobargen un Gröpel.

De nächste Bahnhoff is in Himmelpoorten an de Nedderelvbahn von Cuxhoben na Hamborg, wat so bi teihn Kilometer weg is.

### Scholen

Esdörp hett mit de Grundschool Esdörp en egen Grundschool. Op Haupt- un Realschool gaht de Schölers na dat Schoolzentrum Olendörp un op Gymnasium na de Vincent-Lübeck-School in Stood oder na dat Gymnasium Bremervöör.

### Ünnernehmens

In de Straat *Wietstruk* harr de Volksbank Freenbeek-Olendörp en Filiaal, de 2016 aver dichtmaakt hett.

### Versorgung

Dat Afwater warrt siet September 1991 in dat Klärwark Gröpel klärt.

## Literatur

* Friedrich Holst: *Grupilinga und die Töchter, die Geschichte der Gemeinde Estorf.* 1981

## Footnoten
Hertz

**Hertz** betekent

* Hertz, physikaalsch Eenheit för de Frequenz,
* The Hertz Corporation, en weltwiet opereerend Ünnernehmen, dat Autos verhüern deit,
* Hertz, en Maandkrater.

**Hertz** is de Familiennaam von

,
* Gustav Hertz (1887–1975), düütsch Physiker,
* Heinrich Rudolf Hertz (1857–1894), düütschen Physiker,
* Henriette Hertz (1846–1913), düütsche Mäzenin,
* Henrik Hertz (1798–1870), däänschen Schriever,
* Paul Hertz (1881–1940), düütschen Physiker,
* Paul Hertz (1888–1961), düütschen Politiker,
* Robert Hertz (1881–1915), franzööschen Anthropoloog,
* Wilhelm Hertz (1835–1902), düütschen Schriever un Wetenschopper.
Beekdörp (Neddersassen)

**Beekdörp** () is en Dörp in de Gemeen Beekdörp (Samtgemeen Obbens) in’n Landkreis Stood, Neddersassen.

## Geograafsche Laag

Beekdörp liggt up de Geest an’n Guldbeek, so wat üm 8 Kilometer in’n Süden von Oolland, in’n Westen vun de Horborger Bargen. Dat Dörp liggt up en Knüll in dat Daal vun den Guldbeek, so wat üm 2,5 km vun den Litbarg, wat de hööchst Tipp in’n Landkreis Stood is. In’n Westen liggt dat Beekdörper Moor un dat Naturschuulrebeed Moor bi Remnoh.

De Naveröörd sünd Obbens in’n Noorden, Ottens un Heimbrook in’n Noordoosten, Nindörp in’n Oosten, Guldbeek un Resbossel in’n Süüdoosten, Sounsiek in’n Süden, Wiegersen in’n Süüdwesten, Kommerbusch un Remnoh in’n Westen un Wittenfell un Ruschwedel in’n Noordwesten.

## Historie

De Naam geiht op de Wöör Beek un Dörp trüch, bedüüdt also Dörp an’n Beek. 

### Verwaltungsgeschicht

In de Franzosentied hett de Oort toeerst 1810 bet 1811 binnen dat Königriek Westfalen to de Mairie Beekdörp in’n Kanton Harsfeld höört un denn von 1811 bet 1814 to dat Franzöösche Kaiserriek ünner Napoleon un dor to de Mairie Harsfeld in’n Kanton Hornborg.

Vör 1852 hett dat Dörp to dat Gericht Delm höört un weer denn von 1852 bet 1859 in dat Amt Hornborg. Denn is dat Deel von dat Amt Harsfeld worrn. Na 1885 hett dat denn to’n Kreis Stood höört un von 1932 af an to’n hüdigen Landkreis Stood.

De Oort is an’n 1. Juli 1972 mit de Gemeenreform in Neddersassen mit de Gemenen Nindörp un Guldbeek to de ne’e, gröttere Gemeen Beekdörp tohoopgahn.

### Inwahnertall

### Religion

Beekdörp is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Obbens.

För de Kathoolschen is de St.-Maria-Kark in Buxthu tostännig.

## Kultur un wat to bekieken is

### Historisch Bowarken

De Beekhoff is eene vun de schöönsten Inrichten vun de Bueree in Düütschland.

In dat Beekdörper Moor is de Borg Dannsee. Dat wöör en Fluchtborg in’t 14. Johrhunnert vun den Roofridder Iesern Hinnerk (Heinrich von Borch), de hier wohnt hett. 

In’n Westen un Süden sünd en poor Hünengräver.

### Sport

De Spood von de Handballmannschopen vun den örtlichen Sportvereen SV Beekdörp hett den Oort bekannt mookt. De Vereen is 1924 grünnt worrn. Vun de jungen Spelers hebbt dat welke bit in de eerste Handball-Bundsliga schafft.

De Oort hett ok en Schüttenvereen.

## Weertschop un Infrastruktur

Beekdörp hett en egene freewillige Füürwehr.

### Verkehr

Beekdörp is över de Landsstraat 130 mit Obbens un Sounsiek verbunnen. De Kreisstraat 52 verbindt den Oort mit Guldbeek un Nindörp.

De nächste Autobahn is de Autobahn 26 (Afsnidd Stood–Hamborg). De Opfohrt 5 Hornborg liggt so ölven Kilometer in’n Noorden von Beekdörp an de K&nbsp;36.

De nächste Bahnhoff is so bi dree Kilometer wied weg in’n Noorden de Bahnhoff Obbens an de Bahnlien Bremerhoben–Buxthu.

### Scholen

De Grundschool Beekdörp is 2010 dichtmaakt worrn, nadem se dor PCP funnen hebbt. De Schölers gaht nu an de Grundschool Obbens na School.

### Ver- un Entsorgung

För dat Afwater is de Stadtentwässerung Buxthu tostännig.

## Footnoten