open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Borg Vöör

De **Borg Vöör** weer en Borg in Bremervöör, de later von de Bischööp von Bremen as Residenz bruukt un as **Slott Bremervöör** utboot worrn is. De Anlaag is 1682 afreten worrn. Dat Kanzliehuus, dat to dat Vörwark von de Borg tellt un nableven is, warrt vondaag von dat **Bachmann-Museum** bruukt.

## Historie

De eerste Borg hett de Hertog Lothar twischen 1112 un 1122 boon laten. De Oost harr an de Steed en natürliche Föör un de Oort weer dorüm wichtig för den Hannel, de von Hamborg un ut’n Noordoosten na Bremen na’n Süüdwesten lopen deed (to’n Bispeel över den Ossenpadd).

De Borg hett in de nakamen Tied ünner annern de Greven von Stood, Hinnerk de Lööw un von 1219 af an denn dat Arzbisdom Bremen tohöört. De Borg leeg anners as Bremen temlich tomerrn in’t Stift von dat Bisdom un weer dorüm strategisch wichtig. Dat weer ok de Sitt von de Amtsväägt von’n Bischop. Deelwies hebbt sogor de Bischööp sülvst op de Borg seten un ehr bilütten to en Slott utboot. Dat Bomateriaal keem von dat 19. Johrhunnert af an vör allen ut de Tegelee in Bevern.

As de Dörtigjohrige Krieg anfüng, bestünn de Anlaag ut en Insel in de Oost, de mit Bastionen schuult weer. Op de Insel stünn en Renaissance-Slott, in’n Süden un Oosten hett dat Goorns geven. De Haven von Bremervöör weer in’n Noorden.

In’n Krieg is Bremervöör 1627 un 1646 belagert worrn un de Borg hett sworen Schaden afkregen. Mit dat Bisdom Bremen weer dat na’n Krieg 1648 toenn un de Sweden hebbt dat Hertogdom Bremen-Veern un dat Slott övernahmen. Nochmaal wedder is de Stadt denn 1657 in’n Däänsch-Sweedschen Krieg belagert worrn, ditmaal von de Dänen. In de Tied, as de Sweden dat Regeer harrn, hebbt se denn den Seet von de Regeren von Bremervöör na Stood un dat Slott Gothenborg leggt. 1682 hebbt se dat Slott un de Bastionen to’n groten Deel afreten.

Von dat Slott is vondaag nix mehr nableven un von de ole Festung is ok nich veel nableven. Blots von dat ole Vörwark is dat Kanzliehuus un en Stall nableven. Dat Kanzliehuus is vondaag dat öllste Gebüüd in Bremervöör. De Kanzlie is lang as Seet von dat Amt Bremervöör un as Kreishuus von’n Kreis Bremervöör bruukt worrn. In de Johren 1960 hebbt se in de Neegd en neet Kreishuus boot, wat üm un bi an de Steed steiht, an de fröher dat Slott wesen is. In de Kanzlie is vondaag dat Bachmann-Museum in.

Dat Bachmann-Museum wiest vör allen Saken to de Archäologie, Geologie un Geschicht von de Ümgegend. Dat Museum geiht trügg op August Bachmann, de von 1906 af an anfungen harr, privaat Saken to sammeln. 1960 hett de Kreis Bremervöör em denn Platz in’t Kreishuus geven, dat he sien Sammlung ünnerbringen kunn, de midderwielen to groot weer för sien egen Museumshuus. Ut de private Sammlung is denn en Museum worrn, dat de Kreis dragen hett un von 1985 af an hett dat Museum den Naam Bachmann-Museum dragen.

### Tall Bewahners

## Footnoten





## Weblenken

* Websteed von dat Bachmann-Museum (hoochdüütsch)
Santiago de Chile

**Santiago de Chile** is de Hööftstadt vun Chile.*Santiago de Chile* hett 5.428.590 Inwahners (Johr 2002) un hett en Flach vun 641,4 km².

## Weblenken
Ox

**Ox** () is en Oort in de Gemeen Cuxhoben in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

## Geografie

Ox liggt op de Geest bi veer Kilometer af von de Noordsee. In’n Noorden liggt de Cuxhobener Küstenheid. De Süüdgrenz billt de Oxter Beek, över den dat Water na de Noordsee hen afflütt.

De Naveröörd sünd Olenwoold, Franzenborg un Godendörp in’n Noordoosten, Noordholt in’n Süden, Spieker Neefeld in’n Westen un Berensch in’n Noordwesten.

## Historie

In de Oorkunnen kummt de Oort toeerst 1139 vör. De Naam schall wohrschienlich von *Ockenstede* kamen, also de Steed, an de en Persoon mit’n Naam *Ocko* wahnt hett. De Oxter Beek an’n Süüdrand von Ox billt de Grenz na Land Wusten. Ox sülvs hett fröher to dat hambörgsche Amt Ritzbüttel höört.

In’n Eersten Weltkrieg sünd 15 Soldaten ut Ox fullen oder vermisst, un in’n Tweten 43.

1935 hebbt se in de Heid in’n Oosten von Ox dat Marinesperrwaffenarsenal Ox anleggt. Na’n Krieg hebbt de Briten de Anlaag denn sprengt. As de Bundsrepubliek Düütschland denn aver wedder en Bundswehr opstellt hett, is 1963 wedder en neet Depot anleggt worrn, dat bet 2005 bedreven worrn is.

An’n 1. Juli 1968 is Ox denn Deel von de Gemeen Olenwoold worrn un an’n 1. Juli 1972 is Ox mit de Gemeenreform in Neddersassen tohoop mit Olenwoold an de Gemeen Cuxhoben kamen un is nu en Deel von de Oortschop Olenwoold binnen de Gemeen.

### Inwahnertall

### Religion

Ox is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Olenwoold.

För de Kathoolschen is de Twölv-Apostels-Kark in Olenwoold tostännig, de siet 2008 to de Karkengemeen St. Marien in Cuxhoben tohöört.

### Wapen

Dat Wapen wiest op grönen Grund dree gollen Ekenbläder un en sülvern Ruut. De Ruut stellt en Odalruun dor, wat na de Naamherkumst von’n Oort wiest. De Naam *Ocko* schall von dat germaansche Woord *odal* (Besitt) herkamen. De Ekenbläder staht för de Holten bi Ox.

## Kultur

En Denkmaal för de Fullenen ut Ox ut de twee Weltkrieg’ steiht op’n Karkhoff.

### Sport

Bi Ox gifft dat den Golfplatz Hoge Klint mit 18 Löcker op 62 Hektar. De Küsten-Golfclub Hoge Klint, de den Platz bedrifft, is an’n 30. August 1978 grünnt worrn. De Platz sülvs is an’n 27. September 1980 inwieht worrn.

Ok en Freebad hett Ox. Dat Bad hett 1964 apenmaakt.

### Verenen

De Schüttenvereen is 1914 grünnt worrn.

## Weertschop un Infrastruktur

In’n Süüdwesten von Ox liggt en Windpark mit alltohoop 16 Windrääd, von de aver blots dree direkt op dat Rebeed von Ox staht, de Rest op dat Rebeed von Spieker Neefeld un Noordholt.

### Verkehr

Ox liggt an de Kreisstraat 7, de von Süüdwesten von Dieksenn her kummt un in’n Noordwesten na Berensch löppt. In’n Oosten löppt de K&nbsp;13 na Godendörp. Ans gifft dat noch en lüttjere Straat na Spieker Neefeld.

De nächste Bahnhoff is de Bahnhoff Noordholt an de Bahnlien Bremen-Cuxhoben, wat so bi fiev Kilometer weg is.

## Footnoten



## Weblenken
Aiguille d’Argentière

De **Aiguille d’Argentière** is en  hooch Barg up de Staatsgrenz vun de Swiez un Frankriek.

Eerstbestieger weer Edward Whymper, de ok de Bargen Barre des Écrins, Aiguille Verte un dat Matterhorn as Eerst besteegen hett. Sien Kollegen an' 15. Juli 1864 weern dormals A. Reilly un de Führers Michel Croz, M. Payot, H. Charlet. 

## Weblenken
*
Arensch

**Arensch** is en Oort in de Gemeen Cuxhoben in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. De Oort billt binnen Cuxhoben tohoop mit Berensch de Oortschop Berensch-Arensch.

## Geografie

Arensch liggt op de Geest glieks an de ole Kant von de Noordsee. Dör dat Winnen von Neeland liggt de Oort nu aver so bi 500 Meter von de Noordsee un den Natschonalpark Neddersassisch Waddensee af. In’n Süüdoosten liggt de Cuxhobener Küstenheid un in’n Noorden twischen Sahlenborg un Arensch de Wernerwald.

De Naveröörd sünd Sahlenborg, Spangen un Holt in’n Noordoosten, Olenwoold in’n Süüdoosten un Berensch in’n Süden.

## Historie

1394 is Arensch tohoop mit Stickenbüttel, Duhnen, Döös, Sahlenborg, Steenmarn un Ritzbüttel an Hamborg verköfft worrn.

Arensch hett sik 1873 mit Berensch to een Gemeen tohoopdaan un de Gemeen Berensch-Arensch billt.

Arensch hett noch bet to’n Groot-Hamborg-Gesett (1. April 1937) to Hamborg tohöört. Denn is dat Deel von’n Kreis Land Hadeln worrn. An’n 1. Februar 1971 is Arensch denn Deel von de Gemeen Cuxhoben worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Arensch is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Olenwoold.

För de Kathoolschen is de Twölv-Apostels-Kark in Olenwoold tostännig, de siet 2008 to de Karkengemeen St. Marien in Cuxhoben tohöört.

## Infrastruktur

### Verkehr

Von Arensch gifft dat lüttjere Straten na Sahlenborg, Berensch un an de Kreisstraat 7 ran, de denn na Spangen wiederlöppt.

De nächsten Bahnhööv sünd de Bahnhoff Noordholt an de Bahnlien Bremen-Cuxhoben (so bi teihn Kilometer weg) un in Cuxhoben an de Bahnlien Bremen-Cuxhoben un de Nedderelvbahn na Hamborg (so bi ölven Kilometer weg).

## Footnoten
Renato Dulbecco

**Renato Dulbecco** (* 22. Februar 1914 in Catanzaro, Italien; † 20. Februar 2012 in La Jolla, Kalifornien, USA) weer en US-amerikaansch Bioloog vun italieensch Herkunft. 

## Leven
Dulbecco hett an de Universität in Turin studeert  und hett 1936 sien Dokter makt. 1947 is he in de USA kommen un hett later an dat Salk Institute for Biological Studies in La Jolla, Kalifornien arbeit.

1964 kreeg he den Albert Lasker Award for Basic Medical Research, 1965 den Howard Taylor Ricketts Award, 1967 den Paul-Ehrlich-und-Ludwig-Darmstaedter-Pries, 1973 den Louisa-Gross-Horwitz-Preis, 1974 den Selman A. Waksman Award in Microbiology un 1975 tosommen mit David Baltimore un Howard Martin Temin den Nobelpries för Physiologie oder Medizin „för hör Opdecken up dat Rebeet vun de Wesselwirkungen tüschen Tumorviren un dat genetisch Material vun de Zelle“.

## Warken
* *Der Bauplan des Lebens. Die Schlüsselfragen der Biologie.* Piper, München u. a. 1991, ISBN 3-492-03333-4.
* (mit Riccardo Chiaberge): *Konstrukteure des Lebens. Medizin und Ethik im Zeitalter der Gentechnologie.* Piper, München u. a. 1991, ISBN 3-492-11415-6 (*Piper* 1415).

## Weblenken
* Dulbecco up de Siet vun den Nobelpries
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei

## Enkeld Nahwiesen
Hermann Dinkla

**Hermann Dinkla** (* 22. Januar 1943 in Haag) is en düütsch Politiker vun de CDU. He weer Präsident vun den 16. Neddersassischen Landdag.

Hermann Dinkla hett eerst Dischler in de Bedriev vun sien Vader lernt. Sien Lehre hett he as Dischlermeester afslooten. He hett denn as Bedrievsleiter arbeit, bevör he över den Tweeten Bildungsweg an de Carl von Ossietzky Universität Ollnborg van 1974 bit 1976 Sellschoppslehre, Politik, Sozialkunde, Arbeitslehre un van 1976 bit 1979 Ökonomie studeeren dee.  

1972 is Dinkla de CDU bitreden. He is siet 1994 Liddmaat vun den neddersassischen Landdag. Van 2003 bit 2008 weer he stellvertreten Vörsitter vun de CDU-Landdagsfraktschoon. Dinkla hörr todem den Landsvörstand vun de CDU in Neddersassen an. An'n 26. Februar 2008 wurr he to'n Präsidenten vun den 16. Neddersassischen Landdag. He hett ankünnigt, bi de Landdagswahl 2013 nich weer antotreden.

Dinkla leevt in Westerholt in Oostfreesland. He is verheiraadt un hett dree Kinner.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken

* Websteed vun Hermann Dinkla
* Biografie up de Websteed vun den Landdag
* CDU-Fraktschoon in' Neddersassischen Landdag
Bon Voyage

**Bon Voyage** (franzöösch: „Gode Reis“) betekent

* *[[Bon Voyage (1944)|Bon Voyage]]*, Propagandafilm vun Alfred Hitchcock ut dat Johr 1944,
* *[[Bon Voyage (1958)|Bon Voyage]]*, philippinschen Film ut dat Johr 1958,
* *[[Bon Voyage!]]*, Familienfilm vun Walt Disney ut dat Johr 1962,
* *[[Bon Voyage (2003)|Bon Voyage]]*, Filmdrama ut dat Johr 2003,
* *[[Bon Voyage (2006)|Bon Voyage]]*, franzöösch Feernsehdrama ut dat Johr 2006,
* Bon Voyage, US-amerikaansch Musikgruppen-Projekt,
* *[[Bon Voyage (Album)|Bon Voyage]]*, Musikalbum vun McCoy Tyner.
Berensch

**Berensch** is en Oort in de Gemeen Cuxhoben in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. De Oort billt binnen Cuxhoben tohoop mit Arensch de Oortschop Berensch-Arensch.

## Geografie

Berensch liggt op de Geest glieks an de ole Kant von de Noordsee. Dör dat Winnen von Neeland liggt de Oort nu aver meist twee Kilometer von de Noordsee un den Natschonalpark Neddersassisch Waddensee af. In’n Oosten liggt de Cuxhobener Küstenheid.

Dat Ekenkrattholt bi Berensch is as Naturschuulrebeed schuult.

De Naveröörd sünd Arensch in’n Noordwesten, Spangen un Holt in’n Noordoosten, Olenwoold un Franzenborg in’n Oosten, Ox in’n Süüdoosten un Spieker Neefeld in’n Süüdwesten.

## Historie

De Oort kummt 1311 toeerst in de Oorkunnen vör, as Werner von Beers de Kark in Olenwoold Hüüs in Berensch schenkt. Berensch höört von öllers to Hadeln, de Grenz na Wusten is de Oxter Beek in’n Süden von Berensch.

1394 is Berensch tohoop mit Stickenbüttel, Duhnen, Döös, Sahlenborg, Steenmarn un Ritzbüttel an Hamborg verköfft worrn. Nadem 1586 in’n Buxthuder Rezess de Grenz twischen dat Amt Ritzbüttel un Wusten fastleggt worrn is, hebbt se 1589 bi Berensch en Schedelsteen opstellt, de disse Grenz kennteken schull.

Berensch hett sik 1873 mit Arensch to een Gemeen tohoopdaan un de Gemeen Berensch-Arensch billt.

1930 hett dat Elbe-Weser Radio en Funkstell bi Berensch inricht. Disse Anlaag is denn von 1949 af an ok as Posterholungsheim bruukt worrn.

In’n Eersten Weltkrieg sünd negen Soldaten ut Berensch fullen oder vermisst, un in’n Tweten 15.

Berensch hett noch bet to’n Groot-Hamborg-Gesett (1. April 1937) to Hamborg tohöört. Denn is dat Deel von’n Kreis Land Hadeln worrn. An’n 1. Februar 1971 is Berensch denn Deel von de Gemeen Cuxhoben worrn.

Berensch weer jümmer en relativ arm Dörp. De Oort liggt op Heidgrund, de för de Bueree nich recht döggt. Togang to de See harr de Oort ok nich, denn in dat Wadd vör Berensch hett dat keen Siel geven, dat Scheep oder Bööd na de See henkamen kunnen. Un denn keem dor noch to, dat de Oort ok ans ganz von Verkehr af leeg un fröher bloot över Sandpadden mit de Butenwelt verbunnen weer. Ok von’n Tourismus, de sik bi Cuxhoben utwickelt hett, hett Berensch nix afkregen, denn en Strand gifft dat ok nich.

### Inwahnertall

### Religion

Berensch is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel Olenwoold.

För de Kathoolschen is de Twölv-Apostels-Kark in Olenwoold tostännig, de siet 2008 to de Karkengemeen St. Marien in Cuxhoben tohöört.

## Kultur

In Berensch steiht ok en Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’.

## Infrastruktur

### Verkehr

Berensch liggt an de Kreisstraat 7, de von Süüdoosten von Ox her kummt un in’n Noordoosten na Spangen löppt. Ans gifft dat noch lüttjere Straten na Spiek-Neefeld in’n Süüdwesten un na Arensch in’n Noordwesten.

De nächste Bahnhoff is de Bahnhoff Noordholt an de Bahnlien Bremen-Cuxhoben.

### Scholen

Dat eerste Schoolhuus hett Berensch 1660 kregen. De egen Volksschool hett 1969 denn dichtmaakt.

## Footnoten
Thomas Tusser

**Thomas Tusser** (* 19. Oktober 1524 in Rivenhall, Essex; † 3. Mai 1580 in London) weer en engelsch Dichter un Verfaater vun landwertschaplich Arbeiten.

## Leven
Tusser stamm ut en Adelsfamilie ut Essex un wurr in Eton un an dat King’s College in Cambridge ertrucken. He keem as Musiker un Singer an den Hoff vun Lord William Paget. Nah teihn Johr hett he sück torüchtrucken un leet sück in Suffolk as Buer daal, wo he sien Schrift *„A Hundreth Good Points of Husbandrie“* verfaat hett (1557). De Schrift wurr later to *„Five Hundred Good Points of Husbandrie“* (1573) wieder makt in in dat folgend Johrhunnert faken nahdruckt. Tusser harr aber as Buer kien Spood. He is mit Schulden in en Londoner Gefängnis storven.

## Trivia
* De fiktive Figur vun de Time Warner Company, Pinguin, is en kloogen Batman-Gegner – he leest de Gedichte vun Thomas Tusser.  

## Weblenken
* Biographie
* Gedicht aus dem Gedichtsband "A Hundreth Good Points of Husbandrie"
* Bildnis vun Thomas Tusser
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Rolf-Dieter Wolfshohl

**Rolf-Dieter Wolfshohl** (* 21. Oktober 1960 in Köln; † 13. November 2011 in Bonn) weer en düütsch Radrennfohrer.

Rolf-Dieter Wolfshohl, Söhn vun den Radrennfohrer Rolf Wolfshohl, gull as hoopnungsvull Amateurfohrer, de as sien Vader ok Querfeldin-Rennen fohren dee.  1983 wunn he dat Straatenrennen Rund um Köln. Bi de Düütsch Straatenmeesterschapen in Alpirsbach 1984 hett he sück bi en Massenstörrt en Halswirbel braken un weer siet dem bit to’n Hals lahm. In’ November 2011 is he an en Krebslieden storven.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
* Rold-Dieter Wolfshohl in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Jonathan Tiernan-Locke

**Jonathan Tiernan-Locke** (* 26. Dezember 1984 in Plymouth) is en ehmalger britisch Radrennfohrer ut England. 

Jonathan Tiernan-Locke wunn 2008 en Deelstreck bi dat  Totnes-Vire Stage Race un kunn so ok de Gesamtwertung winnen. So richtig Spood harr he 2012 as he de Middelmeer-Rundfohrt un de Tour du Haut-Var winnen kunn. 

In' August 2014 wurr he wegen Doping bit to'n 31. Dezember 2015 sparrt, woruphen sien Verdrag bi Sky uplööst wurr. 2016 hett he weer en Rennen bestreeden.

In'n Februar 2017 hett Tiernan-Locke sien Rückträe van den Radsport verklort, nahdem he kien nee Team funnen harr. 

## Wat he schafft hett
;2010
* en Deelstreck FBD Insurance Rás

;2011
* een Deelstreck Vuelta a León

;2012
* twee Deelstrecken un Gesamtwertung Middelmeer-Rundfohrt
* een Deelstreck un Gesamtwertung Tour du Haut-Var
* twee Deelstrecken un Gesamtwertung Tour Alsace

## Teams
*2009 Plowman Craven-Madison
*2010 Rapha Condor-Sharp
*2011 Rapha Condor-Sharp
*2012 Endura Racing
*2013 Sky ProCycling
*2014 Team Sky (bit Juli)

## Weblenken
*Jonathan Tiernan-Locke in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Groden (Oort)

**Groden** is en Oort in de Gemeen Cuxhoben in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

## Geografie

Groden liggt in de Masch glieks bi de Münn von de Elv in de Noordsee.

De Naveröörd sünd Olenbrook in’n Süüdoosten, dat Westerenn von de Worth in’n Süden, Olenwoold in’n Süüdwesten un Cuxhoben un Ritzbüttel in’n Noordwesten.

## Historie

Hertog Erik I. von Sassen hett de Kaspels Groden un Olenwoold 1324 bi Wolderik Lapp in Pand geven. De Lapps hebbt dat 1372 denn wedder bi Hamborg in Pand geven un Groden tohoop mit dat ganze Amt Ritzbüttel an’n 31. Juli 1394 an Hamborg verköfft.

1616 hebbt se anfungen dat Butendieksland bi Groden intodieken.

An’n 26. Juni 1756 hett dat in Groden en Tornado geven, de dor temlich veel Schaden maakt hett.

Groden is an’n 1. März 1935 mit de Gemeen Cuxhoben tohoopleggt worrn. Cuxhoben un Groden hebbt noch bet to’n Groot-Hamborg-Gesett (1. April 1937) to Hamborg tohöört. Denn sünd se Deel von’n Kreis Land Hadeln worrn.

In’n Eersten Weltkrieg sünd 25 Soldaten ut Groden fullen oder vermisst.

### Inwahnertall

### Religion

Groden is evangeelsch-luthersch präägt un billt mit de St.-Abundus-Kark en egen Kaspel.

## Kultur

Op’n Karkhoff in Groden gifft dat en Gedenkplaat för de Doden von de Marine in’n Eersten Weltkrieg, de hier begraven worrn sünd. En Denkmaal för de fullen Soldaten ut’n Eersten Weltkrieg steiht in’n Slottpark von dat Slott Ritzbüttel.

## Infrastruktur

### Verkehr

Groden liggt an de Bundsstraat 73, de in’n Noordwesten na Cuxhoben rinlöppt un in’n Süüdoosten na Olenbrook un Oterndörp geiht. Bi Groden geiht ok de Autobahn 27 toenn, de von Süden kummt un in de B&nbsp;73 inmünnt.

De nächste Bahnhoff is in Cuxhoben an de Bahnlien Bremen-Cuxhoben un an de Nedderelvbahn na Hamborg, wat so bi dree Kilometer weg is.

## Lüüd

In de Midd von dat 18. Johrhunnert hett de Bildhauer David Benjamin Opitz in Groden leevt. Von 1888 bet 1902 hett de plattdüütsche Schriever Johann Dietrich Plate in Groden leevt un is dor ok doodbleven.

## Footnoten



## Weblenken
Jesper Thilo

**Jesper Thilo** (* 28. November 1941 in Kopenhagen) is en däänsch Jazzmusiker (Saxophonist, Klarinettist un Flötist).

Thilo fung mit elf Johren mit dat Saxophonspeel an; an dat Königlich Musikkonservatorium hett he denn klassisch Klarinett studeert. He weer 23 Johr lang as Altsaxophonist in de *Danmarks Radios Big Band* tätig un hett siet den 1960er Johren in dat Umfeld vun de däänsch Mainstream Jazz Szene arbeit. As Sideman hett Thilo ünner annern bi Upnahmen vn Edmond Hall, J. C. Higginbotham, Roy Eldridge, Ben Webster, Coleman Hawkins, Benny Carter, Harry Sweets Edison, Eddie Lockjaw Davis, Vic Dickenson, Dizzy Gillespie un Clark Terry mitwarkt. Siet Anfang vun de 1970er Johren hett he ok ünner eegen Naam en Reeg vun Alben up de Plattenlabel *Storyville* bzw. *Music Mekka* upnommen.

## Diskographie
**Tribute to Frog* mit Richard Boone, Jesper Lundgaard, Svend-Erik Nørregaard, Clark Terry, 1980
**Copenhagen 1980 (live)* mit Billy Hart, Jesper Lundgaard, Svend-Erik Nørregaard, Clark Terry, Mads Vinding, 1980
*Jesper Thilo Quartet *Swingin' Friends*
*Aura mit Miles Davis, 1985 
*Jesper Thilo Quintet *featuring Harry Edison* mit Harry Sweets Edison, Ole Kock Hansen, Jesper Lundgaard, Svend-Erik Nørregaard, Hugo Rasmussen, 1986
**Shufflin*'
**Don't Count Him Out* 
**Jesper Thilo Quintet with Hank Jones* mit Hank Jones, Svend-Erik Nørregaard, Doug Raney, Hugo Rasmussen, (Storyville, 1991)
**Strike Up the Band* mit Bob Barnard, Romano Cavicchiolo, Henri Chaix, Stephan Kurmann, 1998
**Flying Home* mit ünner annern Nils-Bertil Dahlander
**Snap Your Fingers* mit Søren Kristiansen, Thomas Ovesen, 2002

## Weblenken
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Wanhöden

**Wanhöden** is en Oort in de Gemeen Noordholt in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

## Geografie

Wanhöden liggt an’n Rand von Geest (Hoge Lieth) un Moor (Wanhödener Moor). De höögste Punkt is de Wanhödener Barg mit 55 m över NN. De Emmelk hett ehren Born bi Wanhöden un flütt na Oosten, na de Medem hen. In’n Noordwesten liggt de Flegerplatz Noordholt.

De Naveröörd sünd Köstersweg in’n Noorden, Süderheid un Füürsteed in’n Noordoosten, Krümpel in’n Süden, Millm in’n Süüdwesten un Wusterheid in’n Noordwesten.

## Historie

De öllste Nawies för Minschen in dat Rebeed von Wanhöden sünd de Hogensteen in’n Hogensteenforst, de in’n Süden liggt.

In de Oorkunnen kummt de Oort toeert 1509 as *Wahoyen* in dat Göderregister von dat Klooster Niewohl vör.

In’n Eersten Weltkrieg sünd 27 Soldaten ut Wanhöden fullen oder vermisst, un in’n Tweten 16.

Wanhöden is an’n 1. Januar 1970 mit de Gemeen Noordholt tohoopleggt worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Wanhöden is evangeelsch-luthersch präägt un hett fröher to dat Kaspel von de Krüüzkark in Olenwoold höört. 1973 is Wanhöden in dat Kaspel von de Kark to’n goden Heer in Noordholt wesselt.

För de Kathoolschen is de Twölv-Apostels-Kark in Olenwoold tostännig, de siet 2008 to de Karkengemeen St. Marien in Cuxhoben tohöört.

## Kultur

In Wanhöden gifft dat en Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’.

### Verenen

De Freewillige Füürwehr is 1935 grünnt worrn un de Schüttenvereen Wanhöden un Ümgegend 1929.

## Infrastruktur

### Verkehr

Wanhöden liggt an de Kreisstraat 14, de in’n Noordwesten na Godendörp hen löppt un in’n Westen na Knill un de Landsstraat 135 ran. So bi annerthalv Kilometer von Wanhöden na Westen to liggt an de K&nbsp;14 de Opfohrt 3 Noordholt op de Autobahn 27 (Afsnidd Cuxhoben–Bremerhoben). Na Süüdoosten löppt de Wanhödener Weg na de L&nbsp;118 ran, de na Wannen geiht.

De nächste Bahnhoff is de Bahnhoff Noordholt an de Bahnlien Bremen–Cuxhoben.

## Literatur

* Rolf Schiffler: *Padingbüttel und Wanhöden: ein siedlungs- und wirtschaftsgeographischer Vergleich zweier Dörfer im Landkreis Wesermünde.* Ollnborg 1964

## Weblenken

## Footnoten
Saul Perlmutter

**Saul Perlmutter** (* 22. September 1959 in Champaign-Urbana, Illinois) is en US-amerikaansch Astronom un Nobelpriesdräger in Physik.

## Familie
Saul Perlmutter is de Söhn vun den ehmalgen Perfesser för Chemie- un Biomolekularingenieurwetenschap an de University of Pennsylvania Daniel P. Perlmutter un de fröhere Perfessersche an de Temple University un Sozialwetenschaplerin  Felice D. Perlmutter, deren jöödsch Öllern nah de russisch Revolutschoon 1919 ut dat hüüdige Moldawien över Kanada in de USA inwannert sünd. Saul Perlmutter hett twee Geschwister, Shira und Tova.

## Leven
Saul Perlmutter hett Physik an de Harvard University (Bachelor-Afsluss 1981) studeert un kreeg 1986 sien Doktertitel Ph.D. an de University of California, Berkeley mit en Arbeit to de Söök nah Supernovae. He weer van 1989 bi 1993 Wetenschapler an dat *Center for Particle Astrophysics* in Berkeley un is siet 1983 Wetenschapler an dat Lawrence Berkeley National Laboratory (siet 1999 as Senior Scientist un Gruppenleiter).

Perlmutter leit dat *[[Supernova Cosmology Project]]*, en vun de beid Teams, de Enn’ vun de 1990er Johrenut en Meeten vun de Helligkeit vun feern Supernovae vun den Typ Ia up en Beschleunigung vun de kosmisch Expansion slooten hemm. Disse Opdecken weer Utlööser vun de hüüdig Söök nah de Natuur vun de Dunkle Energie. Perlmutter is an mehreren Beobachtungsprojekten bedeeligt, de to dat Upkloren vun kosmologisch Problems nah Supernovae sööken.

2011 kreeg he gemeensam mit Brian Paul Schmidt und Adam Guy Riess den Nobelpries för Physik. Würdigt wurr hör Opdecken vun de beschleunigt Expansion vun dat Universum dör dat Beobachten vun feern Supernovae.

Siet 2002 is Perlmutter Liddmaat vun de National Academy of Sciences, siet 2007 vun de American Academy of Arts and Sciences un siet 2003 vun de American Association for the Advancement of Science. He forscht buterdem in dat Berkeley Earth Surface Temperature-Projekt mit.

## Utteknungen
* 2002: Ernest-Orlando-Lawrence-Pries
* 2006: Shaw Prize
* 2006: Antonio-Feltrinelli-Pries
* 2007: Gruber-Pries för Kosmologie
* 2009: Dickson Prize in Science
* 2011: Albert-Einstein-Medaille
* 2011: Nobelpries för Physik

## Weblenken
* 
* Websteed
* Autobiographisches
* Biographie bi de APS
* Personennaamdatei

## Enkeld Nahwiesen
Bastian Hellberg

**Bastian Hellberg** (* 27. Oktober 1962 in Hannober) is en ehmalger düütsch Footballspeler.

De 1,87 m groot Hellberg speel meest immer in de Afwehr, wurr dorneben ok in't Middelfeld insett. He hett van 1983 bit 1990 insgesamt 78 Bundsligaspelen makt un 93 Partien in de 2. Liga för Hannover 96. Ansluutend wessel he för veer Johr to'n TuS Celle un 1994 hett he noch för den VfL Osnabrück speelt.

Siet 2005 is Bastian Hellberg Verwaltensdirekter vun den Neddersassischen Footballverband.

## Weblenken
* Bastian Hellberg in de Datenbank vun Fußballdaten.de
Sahlenborg

**Sahlenborg** () is en Oort in de Gemeen Cuxhoben in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

## Geografie

Sahlenborg liggt op de Geest bi de Noordsee un de Neddersassische Waddensee un in de Cuxhobener Küstenheid. De Wernerwald liggt in’n Süüdoosten.

De Naveröörd sünd Duhnen un Döös in’n Noordoosten, Cuxhoben un Westerwisch in’n Oosten, Süderwisch, Spangen un Holt in’n Süüdoosten un Arensch in’n Süüdwesten.

## Historie

Toeerst in de Oorkunnen kummt de Sahlenborg, wat en Borg von de Herrn von Lapp wesen is, an’n 19. Juli 1325 vör, as Wolderik Lapp in en Verdrag toseggt, dat he nich mehr gegen Jan von Stotel un Luder von Wersebe angahn will. De Lapps sünd denn aver so üm un bi 1400 na de Borg Ritzbüttel wegtrocken.

1394 warrt de Oort tohoop mit Döös, Stickenbüttel, Duhnen, Steenmarn un Ritzbüttel an Hamborg verköfft.

In’n Eersten Weltkrieg sünd twölv Soldaten ut Sahlenborg fullen oder vermisst, un in’n Tweten 117.

Sahlenborg hett noch bet to’n Groot-Hamborg-Gesett (1. April 1937) to Hamborg tohöört. Denn is dat Deel von’n Kreis Land Hadeln worrn. An’n 1. Juli 1963 is Sahlenborg mit Holt-Spangen to en Samtgemeen tohoopgahn un an’n 1. Juni 1970 is Sahlenborg denn Deel von de Gemeen Cuxhoben worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Sahlenborg is evangeelsch-luthersch präägt un billt mit de Johannes-Kark en egen Kaspel.

### Wapen

Dat Wapen wiest baven op blauen Grund en sülvern Meev mit gollen Snavel un Fööt. Ünnen, dor Wellesnidd afdeelt, wiest dat op sülvern Grund en rode Müür.

### Oortsbörgermeesters
Börgermeesters:
* –1951: Hans Claußen

Oortsbörgermeesters:
* opstunns: Herbert Kihm

## Kultur

In Sahlenborg gifft dat en Denkmaal för de Fullenen ut de twee Weltkrieg’.

## Weertschop un Infrastruktur

Sahlenborg is en Utfloogsoort (Stand 1. Januar 2015). Dat bedüüdt ünner annern, dat na dat Neddersassische Gesett över de apenen Tieden un de Verkoopstieden von Ladens Ladens ok sünndags apenmaken dröfft.

### Verkehr

Sahlenborg is över de Kreisstraat 2 in’n Süüdoosten mit Spangen verbunnen un in’n Noordoosten denn wieder över de K&nbsp;3 mit Cuxhoben un Duhnen. Ans gifft dat noch en lüttjere Straat na Arensch.

De nächste Bahnhoff is in Cuxhoben an de Bahnlien Bremen-Cuxhoben un an de Nedderelvbahn na Hamborg, wat so bi söss Kilometer weg is.

### Scholen

De Grundschool Sahlenborg is 1951 boot worrn un hett vondaag so üm un bi 150 Schölers.

De Kita Wilhelm-Volkmer-Weg is in'n September 1994 inwieht worrn um warrt von dat DRK bedreven.

## Footnoten



## Weblenken
John Stuart Morrison

**John Stuart Morisson** (* 7. Dezember 1889 in Toronto; † 1. März 1975 in Toronto) weer en kanaadsch Schachspeler.

He hett fiev Mal de kanaadsch Meesterschap alleen wunnen (1910, 1913, 1922, 1924 un 1926) un 1931 muss he sück den Titel mit Maurice Fox deelen. In dat Turnier vun New York 1913 keem he up den 12. Platz , 1918 an glieker Stäe up den 7. (un letzten) Platz. Bi den 17. Kongress vun den Engelschen Schachbund 1922 in London keem he up den 14. Platz un kunn in dit Turnier sogor sien Partie gegen Geza Maroczy winnen. 

Morrison speel bi de 8. Schacholympiade 1939 in Buenos Aires för Kanada an dat eerst Brett (+5, −6, =4). In dat Johr 2000 wurr he in de *Canadian Chess Hall of Fame* upnommen.

1918 hett he in New York Dawid Janowski slahn un 1922 in London neben Maroczy ok noch Max Euwe. Wenn man sien Historsch Elo-Tall togrunnen leggt, leeg he 1920 up den  21. Platz vun de  Weltrangliste.

## Weblinks
* Sien Partien up chessgames.com (englisch)
* Biographie mit Photo auf canadianchess.info (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Neemaand

De Begreep **Neemaand** (lat. *Interlunium*) betekent de Lichtgestalt (Maandphaas) vun’n Maand, wenn he nich mit fre’e Oog to sehn is. Dat is jümmer den, wenn de Maand twüschen de Eer un de Sünn steiht, sik also in Konjunkschoon mit de Sünn befinnt. Dat duert denn ruchweg 35 Stünnen bit de butere rechte Rand (oder de linke Rand, wenn vun de süüdlichen Eerdhälft ut keken warrt) wedder vun dat direkte Sünnlicht anstrahlt warrt. Disse Phaas warrt as dat Neelicht betekent. De Beteken *Neemaand* steiht dorför, dat sik de Maand schienbor nee maken deit. De letzt sichtbore Phaas vör den Neemaand warrt as Ooltlicht betekent.

De Maandsiet, de na de Eer wiesen deit, warrt jümmer ok en beten vun dat Sünnlicht anstrahlt, dat vun de Eer reflekteert warrt (Eerdschien) un kriggt so ok to de Tiet vun’n Neemaand ’n beten Licht af. Dat in de Eerdatmosphäär streite Sünnlicht is aver heller as de Eerdschien vun’n Neemaand un överstrahlt em, so dat liekers nich mit dat fre’e Oog to sehn is. An’n Nachthimmel is de Neemaand al so nich to sehn, vunwegen dat he denn mit de Sünn tosamen ünner de Kimm steiht.

Nipp un nau warrt defineert:
::*Neemaand is de Tietpunkt, wenn de geozentrische [[ekliptikale Läng]] vun’n Maand un de geozentrische ekliptikale Läng vun de Sünn gliek sünd.*

*Geozentrisch* bedüüt hier vun en annahmen Beobachter vun’n Eerdmiddelpunkt ut sehn. Dormit is de Definitschoon nich vun en sünnern Standpunkt afhängig. Neemaand is weltwiet to de glieken Tiet, wat aver in verschedene Tietzonen to ünnerscheedliche Oortstieten is.

Dat Astronoomsche Teken för Neemaand is de utfüllte Krink: 

## Sünnere Bedüden vun’n Neemaand
 

### Sünndüüsternis
Ruchweg na jede sössten Lunatschoon hett de Maand bi’t schienbore Överhalen vun de Sünn üm un bi den Weert Null för sien ekliptikale Breed. In dissen Fall snitt he de Knüttenlien (Snitt twüschen de Maandbahn un de Ekliptikeven) to Momeneten, denn de sik ruchweg mit de Lien twüschen de Middelpunkten vun Eer un Sünn överdeckt. Dat gellt för den Neemaand jüst so as för den Vullmaand. Wiel den Neemaand gifft dat denn en Sünndüüsternis, in’n tweeten Fall en Maanddüüsternis.

### Springfloot
En Springfloot gifft dat bi Neemaand un be Vullmaand. Bi disse Positschonen warrt to de Tiedenkräft vun’n Maand – nipp un nau kamt de Kräft ut de Kreisbewegung vun Maand un Eer üm den gemeensomen Swoorpunkt tostannen –, de op de Eer wirken doot (vör allen Antrecken op de Maandsiet vun de Eer, vör allen Fliehkräft op de annern Siet) ok noch de Tiedenkräft vun de Sünn torekent. Dat gellt för de Konjunkschoon to Neemaand jüst so as för de Oppositschoon vun de Sünn. Wenn dat passeert, is de Floot höger as in’n Dörsnitt.

## Dat Maandöller
De Tiet, de siet den letzten Neemaand vergahn is, warrt allgemeen as dat *Maandöller* betekent un in Daag rekent. Bi Vullmaand is dat Maandöller 15 Daag. Bi de Oosterreken speelt dat Maandöller an’n letzten Dag vun’t Vörjohr en Rull. Dat warrt Epakte nöömt.

## Weblenken
* Moon Watch (HMNAO) (engelsch)
* NASA Eclipse Web Site – Maandphasen vun -2000 bit 4000.
Roald Aas

**Roald Edgar Aas** (* 25. März 1928 in Oslo; † 18. Februar 2012) weer en  norweegsch Iesflinklöper. 

Aas weer as Iesflinklöper up de 1500 m besünners good. Bi de Olympisch Winterspelen 1952 in sien Heimatstadt Oslo wunn he över disse Streck mit  2:21,6 min de Bronzemedaille. Veer Johr later in Cortina d'Ampezzo kunn he kien Medaillen winnen. Över 1500 m keem he in 2:12,9 min Blots up Platz 10 un över 5000 m in 8:01,6 min up Platz 6. Aber he wurr in dat sülvig Johr in Hamar dat eenzig Mal in sien Karriere norweegsch Landsmeester in’t Iesflinkloop. In’ wiederen Johresverloop wunn he de norweegsch Meesterschapen in’t Radrennen up de Straat un up de Bahn. För dissen Spood in mehreren Sportoorten binnerhalv vun en Johr kreeg he 1956 den Egebergs Ærespris. . 

Ok bi internatschonalen Mehrkampsmeesterschapen kunn Aas mehrere Medaillen winnen. Bi de Mehrkampsweltmeesterschap 1958 in Helsinki wunn he de Bronzemedaille un ddormit de eenzig Weltmeesterschapsmedaille. Ok bi de Mehrkampseuropameesterschapen 1957 und 1960 beid in Oslos wunn he jeweils en Bronzemedaille. 

Bi de Olympisch Winterspelen 1960 in Squaw Valley kunn Aas sien gröttsten Spood fieren. Gemeensam mit den tietglieken Jewgeni Grischin wurr he in 2:10,4 min Olympiasieger över 1.500 m. Todem keem he up Platz 25 över 5000 m un Platz 23. Platz över 10.000 m. 

Aas hett all tosommen negen Bahnrekorde upstellen.

Nah Beendigung vun sien Sportkarriere weer he as Lagerleiter för en Teenbösselhersteller  tätig.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblenken
* Roald Aas in de Datenbank vun Sportsreference.com (engelsch)
* Statistiken bi ''Speedskatingnews''
Walk Off the Earth

**Walk Off the Earth** (ok afkört as **WOTE**) is en Indie-Rock-Grupp ut Burlington, Ontario in Kanada. Grünnt hett sik de Grupp in’t Johr 2006. Se is Anfang 2012 weltwiet bekannt worrn mit en Coverversion vun dat Leed *Somebody That I Used To Know*, dat in’t Original vun den belgisch-austraalschen Musiker Gotye is. Anfang Januar harrn Walk off the Earth en viral Video vun de Version op Youtube instellt, dat in blots twee Weken ruchweg 35 Millionen mol opropen worrn is.

## Liddmaten
Walk Off the Earth besteiht ut fief Lüüd:
* Gianni „Luminati“ Nicassio: E-Bass un Singer
* Ryan Marshall: E-Gitarr un Singer
* Sarah Blackwood: Singer
* Joel Cassady: Slagtüüch
* Mike Taylor: Keyboard un Singer († 2018)

## Historie vun de Grupp
Dat eerste Album vun de Grupp is 2008 ünner den Titel *Smooth Like Stone on a Beach* bi CDBY rutukamen, en tweet Album weer 2010 as MP3-Download bi Slapdash Records publizeert. Walk Off the Earth hett bit nu vör allen Leder vun annere Künsters covert, as to’n Bispeel vun Adele oder LMFAO. As Gianni Nicassio dat Leed *Somebody That I Used To Know* in’t Radio höört harr, keem em de Infall, dat Leed na’t Vörbild vun *Karma Polcie* vun Radiohead to covern. Ünner Bedeeligen vun de Singersche Sarah Blackwood (The Creepshow) is in blots veerteihn Stünnen en Musikvideo dreiht worrn, dat an’n 5. Januar bi Youtube hoochlaadt weer
. Na een Week harrn al 17 Millionen Lüüd op dat Video togrepen.

Dat Verbreden vun dat Video in’t Internet is ünner annern dör den Raat vun Russel Crowe op Twitter ünnerstütt worrn. Dat Sünnere an dat Video is, dat all fief Liddmaten vun de Grupp tosamen op een Gitarr speelt. Een sleiht dorbi den Rhythmus op den Korpus vun dat Instrument, un all tosamen singt se dat Leed. Kort later al, is dat Leed ok in’t Radio speelt worrn un WOTE weer as Gast in de Talkshow vun Ellen DeGeneres inlaadt.

Mit dat Leed hebbt Walk Off the Earth dat in verschedene Länner bit in de Charts maakt. In de kanaadschen *Top Digital Downloads* keem dat Leed bit op Platz 3, in de Nedderlannen op Platz 9.

## Diskografie
* *Smooth Like Stone on a Beach* (CDBY, 2008)
* *My Rock* (Slapdash Records, 2010)
* *R.E.V.O.* (2012)

## Borns


## Weblenken
* offizielle Websteed vun de Grupp (engelsch)
The Wrong Man

**The Wrong Man** betekent

* *[[The Wrong Man (1917)|The Wrong Man]]*, Film vun Fred Kelsey ut dat Johr 1917,
* *[[The Wrong Man (1956)|The Wrong Man]]*, Film vun Alfred Hitchcock ut dat Johr 1956,
* *[[The Wrong Man (1993)|The Wrong Man]]*, Film vun Jim McBride ut dat Johr 1993.
Franz Grabe

** Julius Grabe** (* 12. März 1843 in Olenbrook; † 30. März 1923 in de Worth) weer en plattdüütschen Schriever.

Grabe is 1843 as Söhn von en Schoolmeester in dat Webersche Huus an’n Markt in Olenbrook boren un hett von 1860  af an in Deppelt en Lehr as Koopmann maakt. Later hett he as Koopmann in de Worth leevt un dor 1882 ok de Postagentur övernahmen. Den Laden hett he 1902 opgeven un von de Tied an as Schriever arbeidt. Texten von em sünd ok in de *[[Plattdütsche Post]]* in New York rutkamen. Grabe is 1923 doodbleven un op’n Karkhoff von de Worth begraven worrn. Sien Graff is nich mehr dor, aver de Heimatvereen Worth hett dor 1992 en Gedenksteen opstellt.

1913 hett he dat Prüüßsche Verdeenstkrüüz in Sülver kregen. In de Worth heet vondaag de Franz-Grabe-Straat na em.

## Warken

* *Dit un dat in Hadler Platt.* Großgebauer, Celle 1877
* *Van de Elwkant ut Hadelnland.* Großgebauer, Celle 1880
* *Hanne oder De Köster as Freewarber.* Richter, Hamborg 1880
* *Fritz Reuter.* Schulze, Celle 1885
* *Ut ole un nee Tiden.* Otterndorf 1886
* *Ut’n Volksleben.* Großgebauer, Celle 1889
* *Ut Marsch un Moor.* Großgebauer, Celle 1894
* *Hein un Lotte oder: De Leew in de Kök.* G. Danner, Mühlhausen i. Thüringen 1898
* *Jochen Päsel un Trine Däsel.* G. Danner, Mühlhausen i. Thüringen 1898
* *De Wedd oder: Studentenknep.* G. Danner, Mühlhausen i. Thüringen 1898
* *Du driggst de Pann weg! oder De eifersüchtige Schoster.* G. Danner, Mühlhausen i. Thüringen 1898
* *Grütt, Bütt un Lütt, Dree von de Sprütt.* G. Danner, Mühlhausen i. Thüringen 1898
* *De Spanger Scheeper oder Nord und Süd.* J. Bagel, Mülheim a. d. Ruhr 1901
* *Op Afwegen oder Gründlich kureert.* G. Danner, Mühlhausen i. Thüringen 1901
* *Spitzbüwken oder En ländliche Entföhrung.* G. Danner, Mühlhausen i. Thüringen 1901
* *Wokeen wascht dat Geschirr? oder: An’n Hochtiedsdag.* Danner, Mühlhausen i. Thüringen 1903

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Footnoten



## Weblenken
Wusterheid

**Wusterheid** () is en Oort in de Gemeen Wuster Noordseeküst in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen. Dat höört binnen de Gemeen to de Oortschop Noordholt.

## Geografie

Wusterheid liggt op de Geest an’n Rand von Wusten (op de Wuster Heid, na de de Oort sien Naam kregen hett). Glieks blangen den Flegerplatz Noordholt.

De Naveröörd sünd Godendörp un Köstersweg in’n Noordoosten, Wanhöden in’n Süüdoosten, Millm in’n Süden, Knill in’n Süüdwesten, Noordholt in’n Westen un Ox in’n Noordwesten.

## Historie

In de Heid bi Noordholt is 1912 en Luftschipp-Haven anleggt worrn. Nadem dat Düütsche Riek aver den Eersten Weltkrieg verloren hett, sünd de militärschen Anlagen 1921 demonteert worrn. As Naklapp von’n Krieg müss dat Riek in’n Verdrag von Versailles ok dat Rebeed von’n Poolschen Korridor an Polen afgeven. Ut disse Rebeden sünd nu veel Düütsche wegtagen. 1200 Lüüd ut disse Rebeden sünd 1922 denn op dat Gelänn von’n vörherigen Luftschipp-Haven ünnerkamen, hebbt sik ansiedelt un dat Land in Kultur nahmen.

1924 hebbt de Gemenen Noordholt, Dieksenn, Wanhöden un Spiek Land afgeven, ut dat denn de ne’e Gemeen Wusterheid billt worrn is. De Gemeenraad von de Gemeen is an’n 3. November 1924 dat eerste Maal tohoopkamen.

Aver al 1935 hett dat Militär dat Gelänn wedder in Beslag nahmen, üm dor den Flegerplatz Noordholt antoleggen. Bet 1937 sünd de Siedlers to’n groten Deel wedder ümsiedelt worrn. De Flegerplatz is denn bet 1945 von de Düütschen un 1945/1946 von de Amerikaners militärsch bruukt worrn. Von 1946 bet 1958 is dat Gelänn rein zivil bruukt worrn. Dor weer ünner annern en Krankenhuus ünnerbrocht. 1958 hett denn de Bundswehr den Flegerplatz wedder militärsch bruukt.

An’n 1. Juli 1967 hebbt sik de Gemenen Wusterheid, Dieksenn un Noordholt to de ne’e Gemeen Noordholt tohoopslaten. To’n 1. Januar 2015 is de Gemeen Noordholt oplööst un Deel von de ne’e Gemeen Wuster Noordseeküst worrn.

### Inwahnertall

### Religion

Wusterheid is evangeelsch-luthersch präägt un höört to dat Kaspel von de Kark to’n goden Heer in Noordholt.

För de Kathoolschen is de Twölv-Apostels-Kark in Olenwoold tostännig, de siet 2008 to de Karkengemeen St. Marien in Cuxhoben tohöört.

### Wapen

Dat Wapen wiest op blauen Grund en gollen Propeller, mit twee sülvern Flünk an de Sieden. Dat wiest op de Geschicht von’n Oort hen, de eng mit’n Flegerplatz verbunnen is.

## Kultur

### Verenen

De Freewillige Füürwehr Wusterheid is an’n 11. April 1926 grünnt worrn.

## Infrastruktur

Elektrischen Stroom hett de Oort von 1921 af an över dat Överlandwark Noord-Hannover kregen.

### Verkehr

Wusterheid liggt an de Landsstraat 135 (de fröher Deel von de Bundsstraat 6 weer), de in’n Noorden na Olenwoold un Cuxhoben löppt un in’n Süden na Millm un Sievern. In’n Westen löppt de Kreisstraat 68 na Noordholt rin.

De nächste Bahnhoff is de Bahnhoff Noordholt an de Bahnlien Bremerhoben–Cuxhoben.

## Footnoten
Sep Vanmarcke

**Sep Vanmarcke** (* 28. Juli 1988 in Kortrijk) is en ehmalger belgisch Radrennfohrer.

Sep Vanmarcke keem 2007 up den darten Platz bi de U23-Utdragen vun de Flannern-Rundfohrt. Siet 2008 fohrt he för dat belgisch Continental Team Jong Vlaanderen-Bauknecht. In sien eerst Johr dor wunn he een Deelstreck bi de Ronde van Vlaams-Brabant. In dat nächst Johr wunn he de Challenge de Hesbaye un een Deelstreck bi de Tour du Haut Anjou. Siet 2009 fohrt ok sien öllere Bröer Ken Vanmarcke för de Mannschap Jong Vlaanderen-Bauknecht.

Sien gröttste Spood weer de Sieg 2012 bi dat Rennen Omloop Het Nieuwsblad (vör Tom Boonen un Juan Antonio Flecha).

An'n 7. Juli 2023 geev Vanmarcke – wegen Hartrhythmusstörungen – sien sofortiges Karriere-Ende as Radprofi bekannt. Tovör harr he in't Fröhjohr noch bi dat Rennen Gent–Wevelgem den darten Platz achter Christophe Laporte un Wout van Aert beleggt.

## Wat he schafft hett
;2009
* een Deelstreck Tour du Haut Anjou

;2012
* Omloop Het Nieuwsblad

;2013
* GP Impanis

;2014
* een Deelstreck Tour of Norway
* een Deelstreck Tour of Alberta

;2016
* Gesamtwertung un een Deelstreck Ster ZLM Toer

;2017
* Punktewertung Öösterriek-Rundfohrt

;2019
* een Deelstreck Tour du Haut-Var
* Bretagne Classic – Ouest-France

## Teams
* 2008 Davitamon-Lotto-Jong Vlaanderen
* 2009 Jong Vlaanderen-Bauknecht (bis 31.07.)
* 2009 Topsport Vlaanderen-Mercator (ab 01.08.)
* 2010 Topsport Vlaanderen-Mercator
* 2011 Garmin-Cervélo
* 2012 Garmin-Sharp
* 2013 Belkin-Pro Cycling Team
* 2014 Belkin-Pro Cycling Team
* 2015 Team Lotto NL-Jumbo
* 2016 Team Lotto NL-Jumbo
* 2017 Cannondale Drapac Professional Cycling Team
* 2018 EF Education First-Drapac powered by Cannondale

## Weblenken
* Sep Vanmarcke in de Datenbank vun Radsportseiten.net
Rolf Hornig

**Rolf Hornig** (* 25. Februar 1919 in Rüstringen; † 22. November 2006 in Westerstäe) weer en düütsch Politiker (SPD) un ehmalg Liddmaat vun den Neddersasschen Landdag.

Nah dat Enn vun sien Volksschooltiet un nah den Besöök vun eenig wiederführend Klassen hett Hornig en Lehr as Versekerungskoopmann makt, de he ok bestahn hett. Dornah weer he as Angestellter bi en Versekerungsünnernehmen in Arbeit. 1939 wurr he to dat Militär (Heer) inberoopen. In März 1945 is he in Russland verwund wurrn un wurr ut de Wehrmacht deenstuntauglich entlaaten. Hornig weer nah den Krieg Angestellter bi de Stadtwarken  Willemshaven. Her övernehm verscheeden politisch Positschonen un wurr denn Kreisvörsitter vun de SPD in Willemshaven un Liddmaat vun den SPD-Bezirksvörstand Weser-Eems.

Van’ 6. Mai 1955 bit 5. Mai 1959 weer he Liddmaat vun de Neddersasschen Landdag (2. Wahlperiood), de SPD-Fraktschoon hörr he bit to’n 5. Mai 1956 an, dornah weer he fraktschoonslos.

Hornig weer verheiraadt un hett twee Kinner. He weer ok as Schriever tätig.

## Literatur
* Barbara Simon: *Abgeordnete in Niedersachsen 1946–1994: Biographisches Handbuch,* 1996, Seite 175

## Weblenken
* DNB-Katalog
* Personennaamdatei
Johann Diedrich Plate

**Johann Diedrich Plate** (Schrieversnaam Lüder Woort; * 18. Januar 1816 in Masen; † 12. Februar 1902 in Groden) weer en plattdüütschen Schriever.

Plate is 1816 in Masen boren. Siene Öllern sünd 1824 mit em na Karkwist trocken un he hett later dat Seminar in Stood besöcht. He weer Schoolmeester in’t Breemsche, güng en poor Johr na Amerika un weer denn von 1848 af an Schoolmeester in Wusten un Hadeln un von 1869 bet 1888 in’n Kreis Oterndörp. He is denn an Groden ümtagen un dor 1902 doodbleven.

## Warken

* *Dietrich un Meta oder Wo de Weierbarg herkummt. En old plattdütsch Dönjen.* Jänecke, Hannover 1858
* *Plattdeutsche Dichtungen.* J. Kühtmann, Bremen 1861

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken
Rudolf Eckart

**Rudolf Eckart** (* 1. Dezember 1861 in Schönebeck; † 12. Januar 1922 in Nörten) weer en düütschen Schriever.

Eckart is 1861 as Söhn von Theodor Eckart in Schönebeck in de Prignitz boren. He hett Theologie an de Universität Göttingen un Philosophie an de Universität Griepswoold studeert. von 1887 af an weer he Rutgever von dat *[[Norddeutsches Journal|Norddeutsche Journal]]*. Nadem sien Vader 1893 doodbleven weer, hett he dat Leid över dat Weetkinnerhuus in Nörten von em övernahmen. 

## Warken

* *Am kurischen Haff - Die Ohrfeigen. Zwei Erzählungen für die reifere Jugend.* 1887
* *Niederdeutsche Sprichwörter und volkstümliche Redensarten.* Appelhans & Pfennigstorff, Bruunswiek 1893
* *Allgemeine Sammlung niederdeutscher Rätsel. Nebst einigen anderen mundartlichen Rätselaufgaben und Auflösungen.* Weigel, Leipzig 1894
* *Geschichte der Familie Eckart.* 1903
* *Der Jugend Lust.* 1908
* *Handbuch zur Geschichte der plattdeutschen Literatur.* Niedersachsen-Verlag (Schünemann), Bremen 1911

## Weblenken
Süderwisch

**Süderwisch** betekent

* Süderwisch, Oort in de Gemeen Cuxhoben in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen,
* Süderwisch, Oort in de Gemeen Oterndörp in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen,
* Süderwisch, Oort in de Gemeen Volsemenhusen in’n Kreis Dithmarschen, Sleswig-Holsteen.