open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
6. Dezember

De **6. Dezember** is de 340. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner. In Schaltjohren is dat de 341. Dag.

## Wat passeert is
* 598 v. Chr.: Jojachin warrt König vun dat lüttje Königriek Juda un blifft dat bit to’n 16. März 597
* 1058: Gerhard vun Burgund warrt in Siena as Nikolaus II. nee Paapst. In Rom hefft se den Gegenpaapst Benedikt X. upstellt.
* 1887: Lenin warrt, mit 38 annere Studenten, ut de Universität Kasan rutsmeten, vunwegen dat he dat up en Revolutschoon in Russland afsehn harr. 
* 1912: In Tel-El Armana buddelt de düütsche Archäoloog Ludwig Borchardt dat 3000 Johre ole Koppbild vun Nofretete ut. Dat weer den Pharao Echnaton sien Fro
* 1917: Dat Parlament vun Helsinki verklaart Finnland sien Unafhängigkeit vun Russland

## Boren
* 1421: Hinrich VI., König vun England (†1471)
* 1824: Emmanuel Frémiet, franzöösch Bildhauer († 1910)
* 1848: Johann Palisa, öösterrieksch Astronom († 1925)
* 1887: Charles Francis Laseron, austraalsch Naturwetenschapler, Malakoloog un Polarforscher († 1959)
* 1920: Dave Brubeck, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2012)
* 1920: George Porter, engelsch Chemiker un Nobelpriesdräger († 2002)
* 1927: Israel Katz, israeelsch Politiker un Minister († 2010)
* 1930: Rolf Hoppe, düütsch Schauspeler († 2018)
* 1942: Peter Handke, öösterrieksch Schriever un Nobelpriesdräger
* 1946: Willy van der Kuijlen, nedderlannsch Footballnatschonalspeler († 2021)
* 1947: Miroslav Vitouš, tschechisch Jazzmusiker un -komponist
* 1948: Yoshihide Suga, japaansch Politiker un Premierminister
* 1953: Tom Hulce, US-amerikaansch Schauspeler
* 1962: Jan Georg Schütte, düütsch Schauspeler, Speelbaas as ok Dreihbook- un Hörspeelschriever
* 1974: Stéphane Augé, franzöösch Radrennfohrer
* 1992: Lilian Calmejane, franzöösch Radrennfohrer

## Storven
* 1613: Anton Praetorius , düütschen reformeerten Theologen un Schriever (* 1560)
* 1967: Óscar Diego Gestido, uruguayisch Politiker (* 1901)
* 1973: Braslav Rabar, kroaatsch Schachspeler († 1919)
* 1991: Richard Stone, britisch Wertschapswetenschapler un Nobelpriesdräger (* 1913)
* 2007: Henri Debehogne, belgisch Astronom (* 1928)
* 2008: Karl Manzke, düütsch lutherisch Theoloog (* 1928)
* 2011: Dobie Gray, US-amerikaansch Soulsinger (* 1940)
* 2018: Győző Forintos, ungarsch Schachmeester (* 1935)
* 2020: Dennis Ralston, US-amerikaansch Tennisspeler (* 1942)
* 2020: Tabaré Vázquez, uruguayisch Politiker un Präsident (* 1940)

## Festdaag
* Sünnerklaas-Dag
Tunn

**Tunn** (ok **Tünn**; vun ooltsassisch *tunna* un latiensch *tunna* „Fatt“) betekent

* Tunn, tomeist zylindrisch holl Ding ut Metall, dat tomeist för’t Infüllen vun Fletigkeiten dacht is,
* Mülltunn, zylinder- oder quaderförmig Ding tomeist ut Kunststoff, för’t Infüllen vun Affäll,
* Tunn, physikaalsch Eenheit vun de Masse,
* Tunn, oolt Hollmaat ut’n 18. Johrhunnert,
* Tunn, oolt Maat för Flachen,
* Bruttoregistertunn (BRT), in de Schipperee en Hollmaat, dat seggt, woveel Ruum för de Laden en Schipp hett,
* in de Schipperee en swemmend Seeteken,
* Tünn, Stadt in’n Kreis Noordfreesland, Sleswig-Holsteen.
Johann Diedrich Bellmann

**Johann Diedrich Bellmann** (* 8. Mai 1930 in Ruschwedel; † 25. Juni 2006 in Nindörp) weer en plattdüütschen Schriever.

Bellmann is in Ruschwedel as Söhn vun en Buurn boren un in Nindörp opwussen. Dor güng he vun 1936 bet 1941 ok op de Volksschool, bet 1950 denn na Oberschool in Buxthu. He hett vun 1950 af an Theologie un Germanistik in Tübingen, Heidelbarg, Chöttingen un Wien studeert, vun 1954 bet 1956 aver en Puus maakt. In disse Tiet arbeidt he as Bargmann in Neukirchen, as Landarbeider un as Schippsjung un güng en Tiet na Regieschool in Wien. He weer denn vun 1960 af an Studienreferendar, siet 1962 Studienraat un Studiendirekter in Hamborg un vun 1968 af an an’t Staatliche Studienseminar as Fachleider för Religion arbeidt. 1970 bet 1973 weer he Studiendirekter in Heid. Vun 1973 af an weer he Dozent an de Theoloogsche Akademie Celle-Hermannsborg. As se de Akademie oplösen deen, hebbt se Bellmann freestellt, dat he an’t plattdüütsche Gesangbook arbeiden kunn. Vun 1982 af an leev he wedder op’n arvten Öllernhoff in Nindörp un hett veel schreven un blangenbi Bueree dreven. Ok bi de Tietschrift De Kennung hett he veel mit daan.

Na sien Book *[[Lüttjepütt]]* sünd de Lüttjepütt-Pries, de op de Bemsen-Dagfohrt vergeven warrt, un de Lüttjepütt-Pries von de Plattdüütsche Volksgill to Lübeck nöömt.

2004 hett he den Nedderdüütschen Literaturpries vun de Stadt Kappeln kregen. He hett ok den Fritz-Reuter-Pries kregen, 1966 den Klaus-Groth-Pries, 1982 den Quickborn-Pries un 1985 den Ehrenbreef vun de Fritz-Reuter-Sellschop.

De Schriften vun Bellmann utn Nolat, wart nu in de Johann Diedrich Bellmann-Bibliothek in Buxthu opwart.

## Warken

* *Mien irste Buck.* Quickborn, Hamborg 1958
* *Inseln ünner den Wind.* Verlag der Fehrs-Gilde, Hamburg 1964 (später: Hinstorff, Rostock 1995, ISBN 3-356-00620-7)
* *Plattdeutsche Erzähler und plattdeutsche Erzählungen der Gegenwart.* (mit Wolfgang Lindow) Wachholtz-Verlag, Niemünster 1968
* *[[Lüttjepütt]].* Atelier im Bauernhaus, Fischerhude 1983, (später unter dem Titel *Lüttjepütt oder In Grootvadder sien Hüüs*. Hinstorff, Rostock ISBN 3-356-01086-7)
* *Margareta Jansen - De letzte Professa.* Hinstorff, Rostock 1998, ISBN 3-356-00788-2
* *Jan un Lene. Hörspiele.* Hinstorff, Rostock 2000, ISBN 3-356-00870-6
* *[[Paradiestiet]].* Hinstorff, Rostock 2004, ISBN 3-356-01015-8
* *Loccumer Trilogie*, as Biheft 13 vun De Kennung, Heidelbarg 2006
* *Windsinfonie.* Plaggenhauer, o.O. 2008 (mit CD), ISBN 978-3-937949-10-9

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken

## Nowise
Quickborn-Pries

De **Quickborn-Pries** is en Pries för Leistungen bi de nedderdüütsche Spraak, Literatur oder Volkskunn, de siet 1960 all twee Johr vun de Neddersassische Spoorkassen-Stiften tohoop mit’n Hamborger Quickborn vergeven warrt. He is mit en Priesgeld vun 2.000 Euro verbunnen. Dat Geld kummt siet 2006 vun de Spoorkassen-Stiften, vördem keem dat meist vun Privatlüüd.

### Priesdräger in de Johren 1960 bit 1984
* 1960: Paul Selk
* 1962: Rudolf Kinau
* 1964: Alma Rogge
* 1966: Albert Mähl
* 1970: Wilhelmine Siefkes
* 1972: Heinrich Schmidt-Barrien
* 1974: Hinrich Kruse
* 1976: Theodor Schuster
* 1978: Günter Harte
* 1980: Heinrich Diers
* 1982: Johann Diedrich Bellmann
* 1984: Konrad Hansen

### Priesdräger siet Wedderupnahm vun de Verleehn
* 1992: Heinrich Kröger
* 1994: Friedrich W. Michelsen
* 1996: Heinrich E. Hansen
* 1998: Jürgen Schiere
* 2000: Hans Timmermann
* 2002: Inge un Ulf Bichel
* 2004: Cornelia Nenz
* 2006: Volker Holm för de Websteed *[[Plattnet]]*
* 2008: Jürgen Meier
* 2010: Heike Müns
* 2012: Hartmut Cyriacks un Peter Nissen
* 2014: Georg Bühren
* 2016: Dieter Andresen
* 2018: Karl-Heinz Madauß
* 2020: Heinrich Thies
* 2022: Christa Heise-Batt
Kannada

**Kannada** is ene dravidsche Spraak, de in Indien spraken warrt, dor vör allen in’n Bundsstaat Karnataka. In Karnataka is se Amtsspraak un se is ok een vun de 23 Amtsspraken vun Indien. De Spraak warrt in de Kannada-Schrift schreven.

De öllsten Schriften in de Spraak stammt ut dat 5. Johrhunnert. Siet dat 9. Johrhunnert gifft dat längere Texten op Kannada.

## Weblenken

* Wikipedia op Kannada (Kannada)
* Robert Zydenbos: *A Manual of Modern Kannada.* Heidelberg 2020 (https://hasp.ub.uni-heidelberg.de/catalog/book/736)
Samtgemeen Zeven

De **Samtgemeen Zeven** is en Samtgemeen in’n Landkreis Rodenborg (Wümm), in de sik veer Gemenen to’n Afwickeln vun de Verwaltenssaken tohopen slaten hebbt. Se hett .

## Geologie
*En Översicht över de Geologie un Entstahn vun dat Rebeet vun’n helen Landkreis is in den Artikel [[Landkreis Rodenborg (Wümm)]] beschreven un kann dor naleest waarn.*

## Geografie
De Samtgemeen Zeven liggt teemlich in de Mitt vun’n Landkreis Rodenborg un warrt in’n Oosten vun de Samtgemeen Zittens, in Süüdoosten vun de Eenheitsgemenen Scheeßl un Rodenborg (Wümm), in’n Süüden vun de Samtgemeen Söttmer un in’n Westen un Noordwesten vun de Samtgemenen Tarms un Sürsen begrenzt. In’n Noordoosten slutt sik mit de Samtgemeen Harsfeld de Landkreis Stood an.

### Samtgemenenopdelen
Dat Rebeet vun de Samtgemeen Zeven umfaat nafolgend Gemenen (na’t Bookstaberen):
# Elsdörp
# Jeem
# Heeßel
# Zeven (Stadt)

## Historie

De eerste Samtgemeen Zeven is 1965 grünnt worrn un dor hebbt toeerst blots de Gemenen Bokel, Brümmerhoff, Brüttendörp, Jeem, Olendörp, Wehldörp un Zeven tohöört. De Samtgemeen harr an’n 30. Juni 1967 9246 Inwahners op en Rebeed von 57,39 km². De ole Samtgemeen Heeßel un de Samtgemeen Elsdörp sünd dor eerst 1974 mit tokamen un hebbt dormit de hüdige Samtgemeen billt.

### Wapen

Dat Wapen von de Samtgemeen wiest vörn op roden Grund twee krüüzte sülvern Slötels un achtern op gollen Grund den Hilligen Vitus in rood Gewand mit sülvern Hilligenschien, en Palmtelg in de rechte un en Book in de linke Hand, de in en swarten Öölketel steiht.

De Slötels stammt ut dat Wappen von dat Arzstift Bremen un de Hillige Vitus ut dat Wapen von Zeven.

### Inwahnertall

## Politik
### Samtgemeenraat
De Zevener Samtgemeenraat besteiht vundaag neven den den Samtgemeenbörgermeester ut 34 wählte Raatsliddmaten, de sik op 5 verscheedene Parteien un Wählergruppen verdeelt. De letzte Kommunalwahl weer in’n September 2016:

### Samtgemeenbörgermeesters

De Samtgemeenbörgermeester is Henning Fricke (SPD). Dat Amt von’n Samtgemeenbörgermeester weer bet to dat Enn von de Tweegleisigkeit 2001 ehrenamtlich. Siet 2001 is de Börgermeester in’t Hauptamt för de Verwaltung von de Samtgemeen tostännig.

### Samtgemeendirekters

Dat Amt von’n Samtgemeendirekter is 2001 mit dat Enn von de Tweegleisigkeit in dat Amt von’n hauptamtlichen Samtgemeenbörgermeester opgahn.

## Footnoten



## Websteden
* Websteed vun de Samtgemeen Zeven (hoochdüütsch)
Kagalaska Island

**Kagalaska Island** is en lütt Eiland, dat to de Andreanof Islands hören deit, een Grupp van Eilannen in de Süüdwesten van de Aleuten. 

Dat Eiland höört to de US-Bundsstaat Alaska. De unbewahnt Eiland is 164 km² groot, is 14,5 km lang un ruchweg 11 km breet. Se liggt blots een paar hunnert Meter ööstlich för Adak Island.
Apparatspott

**Apparatspott** is ene Reeg vun Filmen, de vun de filmemoker ut Sulingen maakt warrt. Dat sünd Science-Fiction-Filmen, de en Parodie op de bekannten Science-Fiction-Filmen so as Star Trek un Star Wars sünd. De filmemoker hebbt dree Filme maakt, De Apparatspott, Apparatspott – Gerangel in Ruum un Tied un Apparatspott – Dat mokt wie gistern.

Apparatspott warrt in Delen vun Plattdüütschland to’n groten Pott to’n Inmaken seggt. Jüst disse Form hett dat Ruumschipp Apparatspott, dat in’n Weltruum Aventüürs verleevt.

För de Apparatspott-Reeg hebbt de filmemoker 2006 ok den tweten Pries bi’n NordWest Award kregen.

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütsche Films un TV-Serien

## Böker
* Falko Weerts: *De Apparatspott. Die Schience-Fiction Story der Sulinger filmemoker.* Weerts-Verlag, Weyhe 2007; ISBN 978-3-940807-01-4; 120 S. m. veelen Billers

## Weblenken

* Vörschau op’n Apparatspott 3 (Film plattdüütsch)
* De Websiet vun de Sulinger filmemoker (up hoochdüütsch)
Bourbon County (Kentucky)

**Bourbon County** is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Kentucky. He hett 19.985 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 754 km². De Sitt vun de Verwalten is in Paris.

## Historie

De Kreis is an’n 17. Oktober 1785 grünnt worrn.

## Demografie

Vun de 19.360 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 9.638 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 18.335 US-Dollar. 9.816 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 1.752 Minschen maakt. 13,79 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.

4,11 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 1,98 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.

Vun de Vöröllern her sünd 90,38 % vun de Minschen Witte, 6,94 % Swarte, 0,14 % stammt ut Asien un 0,01 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,15 % sünd Nakamen vun Indianers. 1,36 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,02 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 2,60 % vun de Lüüd ansehn.

### Inwahnertall

## Weblenken

* Websteed vun’n Kreis (engelsch)
* U.S. Census Bureau (engelsch)
De Apparatspott – Ick heep keene Lust mehr hier ünnen

**De Apparatspott – Ick heep keene Lust mehr hier ünnen** is de eerste Deel vun de plattdüütsche *[[Apparatspott]]*-Reeg vun de Filmemokers ut Sulingen. 

1996 hebbt se’t Dreihn anfungen mit Martin Hermann as Speelbaas. 1999 is de Film trech wesen. De twete Deel vun de Reeg is *[[Apparatspott – Gerangel in Ruum un Tied]]*. De drütte Deel Apparatspott – Dat mokt wie gistern is 2008 trech wurrn.

De Apparatspott weer en Privatprojekt, doch de Idee, en Science-Fiction-Film op Platt to maken, harr so’n Spood, dat de Film denn ok in welk Kinos lopen dee.
De Film un siene Makers hebbt’n Kulturpries vun de Stadt Sulingen kregen un ok op dat Internatschonal Filmfest Ollnborg is de Film lopen.

## Wat passeert

Nadem twee Asteroiden tohoopstött, drippt de Apparatspott op dat Ruumschipp Enterprise ünner Käptn Picard, dat mallöört is. De Apparatspott kriggt den Opdrag, Utwesseldelen rantohalen, dat se de Enterprise wedder flott kriegt. Un denn schöölt se noch Schiller vör’t Asteroidenfeld opstellen, de vör Steenslag wohrschaut. Dorto kummt de Nr. Eent vun de Enterprise an Boord. Doch bi dat Manöver gifft dat noch wedder Mallöör un de Apparatspott sorgt för Havarie bi’n buteneerdschen Beerfrachter. Nu warrt dat Beer in de Galaxie knapp.

## Kiek ook bi
* List vun plattdüütsche Films un TV-Serien

## Böker
* Falko Weerts: *De Apparatspott. Die Schience-Fiction Story der Sulinger filmemoker.* Weerts-Verlag, Weyhe 2007; ISBN 978-3-940807-01-4; 120 S. m. veelen Billers

## Weblenken

* Websteed to’n Film (hoochdüütsch)
Apparatspott – Gerangel in Ruum un Tied

**Apparatspott – Gerangel in Ruum un Tied** is de twete Film ut de plattdüütsche *[[Apparatspott]]*-Reeg vun de Filmemokers ut Sulingen.

Nadem de eerste Film *[[De Apparatspott – Ick heep keene Lust mehr hier ünnen]]* good ankamen weer, hebbt de Filmemokers 2003 anfungen den tweten Deel to dreihn, nu al mit veel profeschonellere Utrüstung. Disse Film dee nu al 40.000 Euro kösten.

De Film harr sien Premier in Deefholt un is ok op de Nordische Filmdaag 2003 in Lübeck opföhrt worrn.

## Wat passeert

De Plengonen hebbt de ganzen Beervörräät plünnert. Nu steiht dat Sulinger Schützenfest vör de Döör un dat Beer fehlt. De Apparatspott mutt los un wat doon. Den Käptn verschlägt dat op den Planet *Rollrich&nbsp;II* un de Kru mutt toglieks den Kampf mit de Plengonen opnehmen.

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütsche Films un TV-Serien

## Böker
* Falko Weerts: *De Apparatspott. Die Schience-Fiction Story der Sulinger filmemoker.* Weerts-Verlag, Weyhe 2007; ISBN 978-3-940807-01-4; 120 S. m. veelen Billers

## Weblenken

* Websteed to’n Film (hoochdüütsch)
Aserbaidschaansche Spraak

**Aserbaidschaansch** (Azərbaycanca) od **Aserbaidschaan-Törksch** (Azərbaycan Türkcəsi) is ene Törkspraak, de vör allen in Aserbaidschan un in de Region Aserbaidschan in Iran, aver ok in en Reeg vun annere Länner spraken warrt.

## Schrift

Fröher hebbt se Aserbaidschaansch mit de Persische Schrift (Araabsch mit en poor Extrateken) schreven. In de Johren 1920 keem dat ne’e Eenheitliche Törksche Alphabet op, wat se denn k bruken deen. Dit Alphabet hebbt se 1930 ok offiziell fastleggt. Doch 1940 hebbt se dat wedder ännert un de Aserbaidschaners müssen in en Kyrillsch Alphabet schrieven. Eerst na dat Enn vun de Sowjetunion geev dat an’n 25. Dezember 1991 en Gesett, dat dat törksche Alphabet (Nee Törksch Alphabet) wedder inföhren dee, nu mit fief Teken mehr. Den 1. August 2001 hett Präsident Heydär Äliyev dat offiziell as eenzige Schrievwies för Aserbaidschaansch fastleggt.

Dat Süüdaserbaidschaansche in’n Iran bruukt noch jümmer de pers’sche Schrift.

## Weblenken

* Wikipedia op Aserbaidschaansch (aserbaidschaansch)
Heinrich Ohm

**Heinrich Ohm** (* 19. August 1923 in Oha; † 8. Juni 2011 in Friedrichsholm) weer en plattdüütschen Schriever.

Ohm is 1923 in Oha boren un dor in de Gemeen Sophienhamm ok negen Johr na Volksschool wesen. He weer denn Buur, wat he to Enn de Johren 1960 opgeven müss. He hett den verscheden Saken maakt un hett eerst as Rentner to Enn de 1980er Johren dat Schrieven anfungen. Siene langen Romans, de dat Dörpsleven in fröhere Tieden realistisch natekent, so as *De Humannsche Röck* un *De Mohls* sünd en wichtigen Deel vun de jüngere plattdüütsche Literatur.

## Warken (Utwahl)

* *Geschichte eines Dorfes: Sophienhamm.* Sophienhamm 1991
* *Schnacks ut Schleswig-Holsteen: vun un för Groff- un Glattschnackers un annere Klookschieters.* Ohm-Verlag, 1993, ISBN 3-929641-00-3
* *De Humannsche Röck.* Quickborn-Verlag, Hamborg 1995
* *De Mohls.* Plaggenhauer-Verlag, Passade 2006, ISBN 3-937949-04-6
* *Dat Licht.* Plaggenhauer-Verlag, Passade 2007, ISBN 978-3-937949-05-5
* *Dat sünd doch Juden.* Plaggenhauer-Verlag, Passade 2007, ISBN 978-3-937949-07-9

## Kiek ook bi

* List vun plattdüütschen Schrievers

## Weblenken
* Portrait vun Heinrich Ohm sien Warken
Victor Löw

**Victor Löw**, boren as **Victor Löwenstein** (* 25. August 1962 in Amsterdam, Nedderlannen) is en nedderlännsch Schauspeler.

Victor Löw hett sien Utbillen to’n Schauspeler in dat Studio Herman Teirlinck in Antwerpen maakt. Sien eerste (lütte) Filmrull hett he 1992 speelt in *De Noorderlinger*. In de Twüschentiet hett he in mehr as veertig Filmen un Serien speelt. Dorünner ok in de mit den in de Kategorie Best frömdsprakig Film mit den Oscar uttekende Filmen Antonia (1995) un Karakter (1997). Ok de Film Iedereen beroemd! (2000) weer för den Oscar vörslahn.

Sietdem warrt Victor Löw as Schauspeler düchtig nafraagt. För sien Rull as de Kriminelle *Jack* in den Film *Lek* (2000) is Löw mit dat Golden Kalf uttekend worrn, dat jedet Johr in Utrecht op’n Nederlands Film Festival vergeven warrt. 2001 kreeg he sien Platz op’n Grolsch Film Boulevard.

In’t Theater weer Löw in’t Stück *The price* vun Arthur Miller to sehn. In de Speeltiet 2004/05 geev he en Solo-Vörstellen mit dat Stück *De redenaar* vun den nedderlännschen Theater- un Dreihbookschriever Ruud van Megen.

## Filmografie (Utwahl)

## Auszeichnungen
* Grolsch Film Boulevard, *Nederlands Film Festival*, 2001
* Golden Kalf in de Kategorie *Best Schauspeler* (för: *Lek*, 2000), *Nederlands Film Festival*, 2000

Bito nomineert för:
* *Golden Kalf* in de Kategorie *Best Schauspeler in en TV-Drama* (för: *Meedingers*, 1998), *Nederlands Film Festival*, 1998

## Weblinks
*
Tschuwasch’sche Spraak

De **Tschuwasch’sche Spraak** is ene Törkspraak, de in Russland (vör allen Tschuwaschien) un Kasachstan vun de Tschuwaschen spraken warrt.

## Historie

To Enn dat 19. Johrhunnert is de Spraak vun en Volksspraak to’n opschrevene Spraak worrn. Besünners de Linguist un Törkoloog Nikolai Iwanowitsch Aschmarin hett to Anfang dat 20. Johrhunnert veel opschreven un en groot Wöörbook rutgeven.

### Schrift

Dat eerste Schriftsystem för Tschuwasch’sch is 1878 opkamen, as russ’sche Missionare en kyrillsch Alphabet inföhrt hebbt, dat mit veer Extrateken an dat Tschuwasch’sche anpasst worrn is. Ok Vertreders vun dat Tschuwasch’sche weren 1926 op den Törkologen-Kongress in Baku, wo se en eenheitlich törksch Alphabet för all Törkvölker utklamüsert hebbt. Doch de Tschuwaschen hebbt nich veel Intress wiest un sünd bi de kyrillsche Schrift bleven.

## Weblenken

* Wikipedia op Tschuwasch’sch (tschuwasch’sch)
* E. Čaušević: Tschuwaschisch. in: M. Okuka (Hg.): Lexikon der Sprachen des europäischen Ostens. Klagenfurt (= Wieser Enzyklopädie des europäischen Ostens 10) 2002. S. 811.
Nikolai Iwanowitsch Aschmarin

**Nikolai Iwanowitsch Aschmarin** (* 22. September (4. Oktober na’n Gregoriaansch Klenner) 1870 in Jadrin; † 26. August 1933 in Kasan) weer en russ’schen Linguist un Törkoloog. He hett veel to de Tschuwasch’sche Spraak schreven.

Dat grote *Wöörbook vun de Tschuwasch’sche Spraak* (Thesaurus Linguae Tschuvaschorum), an dat he veel Andeel harr, is in 17 Delen vun 1910 af an bet 1950 rutkamen.

## Warken

* *Материалы для исследования чувашского языка.* 1897—1898
* *Опыт исследования чувашского синтаксиса.* Deel I 1903
* *Опыт исследования чувашского синтаксиса.* Deel II 1923
* *О морфологических категориях подражаний в чувашском языке.* 1928
* *Словарь чувашского языка.* 1928—1958
* *Очерк народной поэзии у чуваш.* 1892
* *Сборник чувашских песен, записанных в губерниях Казанской, Симбирской и Уфимской.* 1900
* *Сборник чувашских пословиц.* 1925
* Книга Ашмарина
Velorama

Dat **Velorama** (nedderlandsch: *Nationaal Fietsmuseum Velorama*) is dat eenzig Fahrradmuseum in de Nedderlannen un is in Nimwaege.  

Dat Museum wurr 1981 ut de  Privatsammlung van G. F. Moed grünnt un wiest up 3 Stockwarken ruch weg 250 Exponate ut meest twee Johrhunnerten Fahrradhistorie. Dorto kummt noch een grooten Sammlung van Literatur över Fahrrääd. Ok dat histoorisch Archiv van de Hersteller Gazelle wurrd dor verwalt.

## Weblenken

* Websteed van dat Museum (nedderlandsch)
Korsische Spraak

De **Korsische Spraak** is ene romaansche Spraak, de vör allen op dat Eiland Korsika, aver ok in welk Öörd an de Küst vun Sardinien spraken warrt. Dat is kene Standardspraak un is mit dat Italiensche verwandt. Siet 1973 is Korsisch vun Frankriek as Regionalspraak anerkannt. Siet 1989 is dat ok gliekberechtigte Verwaltensspraak op Korsika.

An de Universität vun Korsika gifft dat ok Ünnerricht in de Spraak.

## Kiek ook bi

* Spraken in Frankriek

## Weblenken

* Wikipedia op Korsisch (korsisch)
Lyon County (Kentucky)

**Lyon County** is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Kentucky. He hett 8.314 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 559 km². De Sitt vun de Verwalten is in Eddyville.

## Historie

De Kreis is an’n 14. Januar 1854 grünnt worrn.

## Demografie

Vun de 8.080 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 3.006 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 16.016 US-Dollar. 4.204 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 627 Minschen maakt. 10,28 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.

2,28 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 0,84 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn. Op 100 Mannslüüd kaamt na de Statistik 74,9 Froonslüüd.

Vun de Vöröllern her sünd 91,86 % vun de Minschen Witte, 6,72 % Swarte, 0,17 % stammt ut Asien un 0,01 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,30 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,40 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 0,54 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 0,73 % vun de Lüüd ansehn.

### Inwahnertall

## Weblenken

* Websteed vun’n Kreis (engelsch)
* U.S. Census Bureau (engelsch)
28. September

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 480 v. Chr.: Seeslacht bi Salamis. De Perser ehr unbannige Flott warrt tonicht maakt
* 1362: Guillaume de Grimoard wurrd to'n Paapst wählt un gifft sück de Naam Urban V.
* 1823: Annibale Francesco Clemente Melchiore Girolamo Nicola Sermattei della Genga wurrd to'n Paapst wählt un gifft sück de Naam Leo XII.
* 1939: Düütsch- Sowjetsch över Fründschap un nee Grenzen

## Boren
* 1829: Erik Bodom, norweegsch Maler († 1879)
* 1852: Henri Moissan, franzöösch Chemiker un Nobelpriesdräger († 1907)
* 1869: Ellen Hansell, US-amerikaansch Tennisspelerin († 1937)
* 1880: Georg Semper, plattdüütsch Schriever († 1951)
* 1881: Eleonora Randolph Sears, US-amerikaansch Tennisspelerin († 1968)
* 1900: Philipp Helbach, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen († 1982)
* 1924: Mel Zelnick, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2008)
* 1937: Heinz Hornig, düütsch Footballnatschonalspeler un -trainer 
* 1943: J.T. Walsh, US-amerikaanschen Schauspeler († 1998)
* 1946: Jeffrey Jones, US-amerikaansch Schauspeler
* 1978: Bushido, düütsch-tuneesischen Rapper ut Berlin
* 1980: Jelena Wladimirowna Chrustaljowa, Biathletin ut Russland

## Storven
* 48 v. Chr.: Gnaeus Pompeius Magnus, röömschen Politiker un Feldherr
* 1687: François Turrettini, Genfer Theoloog (* 1623)
* 1807: Johann Friedrich August Kinderling, düütsch Philoloog (* 1743)
* 1891: Herman Melville, US-amerikaanschen Schriever
* 1895: Louis Pasteur, fransch Bioloog, Chemiker, Immunoloog (* 1822)
* 1934: August Düffer, plattdüütsch Schriever (* 1854)
* 1959: Rudolf Caracciola, düütsch Autorennfohrer (* 1901)
* 1978: Johannes Paul I., Paapst (* 1912)
* 1991: Miles Davis, US-amerikaansch Jazzmusiker, Komponist un Bandleader (* 1926)
* 1997: Ho Feng Shan, chineesch Diplomat un Gerechten mank der Völker (* 1901)
* 2005: Pol Bury, belgisch Maler un Bildhauer (* 1922)
* 2005: Leo Sternbach, kroaatsch-amerikaansch Chemiker un Pharmazeut (`* 1908)
* 2009: Horst Feilzer, düütsch Footballspeler (* 1957)
* 2016: Schimon Peres, israeelsch Politiker, Präsident un Freedensnobelpriesdräger (* 1923)
* 2017: Andreas Schmidt, düütsch Schauspeler (* 1963)
* 2018: Barnabas Sibusiso Dlamini, Politiker ut Swasiland (* 1942)
* 2018: Jupp Balkenhol, plattdüütschen Schriever un Schoolmeester (* 1929)
Jochen Bölsche

**Jochen Bölsche** (* 10. April 1945 in Lehrte) is en düütschen Journalist. He leevt in Hamborg un Oosten un arbeidt siet 1965 bi’n Spiegel. Dor weer he ünner annern Baas vun dat Ressort Düütschland II un Chefredaktör vun Spiegel special. He engascheert sik nu ok för de Oost, de Düütsche Fährstraat un de Sweevfähr vun Oosten. In’n Weltverband för de Sweevfähren is he Viezpräsident un in’e Arbeitsgemeenschop Oostland weer he bet 2011 tweten Vörsitter. 2011 is he as eersten Vörsitter wählt worrn.

## Warken

* *Der Weg in den Überwachungsstaat.* Rowohlt-Taschenbuch-Verlag, Reinbek 1979, ISBN 3499145340
* *Natur ohne Schutz. Neue Öko-Strategien gegen die Umweltzerstörung.* Rowohlt-Taschenbuch-Verlag, Reinbek 1982, ISBN 3499330229
* *Die deutsche Landschaft stirbt. Zerschnitten, zersiedelt, zerstört.* Rowohlt-Taschenbuch-Verlag, Reinbek 1983, ISBN 3499330377
* *Neue Ökostrategien gegen die Umweltzerstörung.* (Rutgever) Rowohlt-Taschenbuch-Verlag, Reinbek 1983, ISBN 3499330229
* *Was die Erde befällt ... Nach den Wäldern sterben die Böden.* Rowohlt-Taschenbuch-Verlag, Reinbek 1984, ISBN 3499330563
* *Das Gelbe Gift. Todesursache: Saurer Regen.* Rowohlt-Taschenbuch-Verlag, Reinbek 1984, ISBN 3499330490
* *Waterkantgate, die Kieler Affäre.* Steidl, Chöttingen 1987, ISBN 3882430869
* *Rudolf Augstein. Schreiben, was ist. Kommentare, Gespräche, Vorträge.* Stuttgart 2003, ISBN 3421057478
* *Deutsche Fährstraße Bremervörde - Kiel.* Builefeld 2009, ISBN 9783870734596
* *Über die Oste - Geschichten aus 100 Jahren Schwebefähre Osten - Hemmoor.* (tohoop mit Gisela Tiemann) MCE Verlag, Drochters 2009, ISBN 978-3-938097-17-5
Elke Loewe

**Elke Loewe** (* 25. Februar 1940 in Celle) is ene düütsche Schrieverin.

Loewe hett Fotografie lehrt un hett sik as Schrieverin op Krimis inricht, de mit typischen nedderdüütschen regionalen Scharm in dat flache Land twischen Elv un Werser an Diek vun Rönn un Oost speelt.

Loewe hett ok dat Dreihbook to’n eenzigen Tatort schreven, de to’n groten Deel op Plattdüütsch weer (*[[Watt Recht is, mutt Recht blieven]]*, 1982). Ok de bekannten Figuren *[[Piggeldy un Frederick]]* hett se tohopen mit ehren Mann Dieter Loewe maakt, de aver nu doodbleven is.

Se leevt hüüt in Hüll, wat an de Düütsche Krimistraat liggt.

## Warken

* *Jonni Hecht.* Atelier im Bauernhaus, Hamborg 2000, ISBN 3881323112
* *Die Rosenbowle.* rororo, Hamborg 2002, ISBN 3-499-23722-9
* *Teufelsmoor.* rororo, Hamborg 2002, ISBN 3499232596
* *Herbstprinz.* rororo, Hamborg 2003, ISBN 3499233967
* *Simon, der Ziegler.* rororo, Hamborg 2004, ISBN 3499235161
* *Der Salzhändler.* rororo, Hamborg 2005, ISBN 3499240289
* *Sturmflut.* rororo, Hamborg 2005, ISBN 3499240998
* *Engelstrompete.* rororo, Hamborg 2005, ISBN 3499238683
* *Geheimnis Ebbe und Flut. Geschichten vom Wasser, das kommt und geht.* Atelier im Bauernhaus, Hamborg 2005, ISBN 3881323120
Alkor

**Alkor** betekent

* Alkor, Steern in dat Steernbild Grote Boor,
* FS ''Alkor'', düütsch Forschungsschipp vun’t Leibniz-Institut vun de Uni Kiel,
* *[[Alkor (Roman)|Alkor]]*, Roman vun den düütschen Schriever Walter Kempowski,
* Alkor, en orientalisch Dekor-Oort un Bordüür.
Sirius (Mehrdüdig Begreep)

**Sirius** betekent

* Sirius, den hellsten Steern an Nachthimmel,
* Sirius, Sirius 2 un Sirius 3, en Reeg Fernsehsatelliten,
* Sirius, en witte Reevsort,
* Sirius B, en Musik-Projekt,
* Sirius I, en Boreeg vun Reekners Anfang vun de 1980er Johren,
* Sirius-Patrouille, en Hunnensleden-Eenheit vun’t däänsch Militär,
* *[[Sirius (Roman)|Sirius]]*, Roman von Walter Kempowski ut dat Johr 1990.
Usbeeksche Spraak

De **Usbeeksche Spraak** is ene Törkspraak, de vör allen in Usbekistan spraken warrt.

## Schrift

Bet 1929 hebbt se de Spraak vun de Usbeken in Persische Schrift schreven. Denn hebbt se dat Eenheitlich Törksch Alphabet inföhrt, doch dat hebbt se blots bet 1939 bruukt, as se en anpasst kyrillsch Alphabet inföhren deen. Nadem de Sowjetunion 1989 tosamenbraken weer, wullen se dat Kyrillsche wedder los warrn. Dat Nee Törksch Alphabet un de ole pers’sche Schrift weren in’t Gespreek, aver 1995 hett Usbekistan denn en latiensch Alphabet mit en poor Extrateken inföhrt.

## Weblenken

* Wikipedia op Usbeeksch (usbeeksch)
Nano

**Nano** is en Vörsülv (Präfix), de bi Maateenheiten – t.&nbsp;B. ok in dat SI-System – bruukt warrt. Dat Woort is vun dat Greeksche νάνος, *nános * un dat Italiensche *nano* afleidt, wat so veel as *Dwarg* heet.
Nano warrt mit den Bookstaven **n** afkött. Dat warrt eenfach vör dat Eenheitenteken sett: T.&nbsp;B. is een Nanometer (1 nm) de milliardsteste Deel vun een Meter (0,000000001 m oder ok 10-9 m).
Pico

**Pico** oder ok **piko** is en Vörsülv (Präfix), de bi Maateenheiten – t. B. ok in dat SI-System – bruukt warrt. Dat Woort is vun dat italiensche *piccolo* afleidt, wat so veel as *lütt* heet.
Pico warrt mit den Bookstaven **p** afkött. Dat warrt eenfach vör dat Eenheitenteken sett: T. B. is een Picometer (1 pm) de billionste Deel vun een Meter (0,000.000.000.001 m oder ok 10-12 m) – dat is gresig lütt.
Androscoggin County

**Androscoggin County** is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Maine. He hett 107.702 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.217 km². De Sitt vun de Verwalten is in Auburn.

## Historie

De Kreis is an’n 18. März 1854 grünnt worrn.

## Demografie

Vun de 103.793 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 54.529 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 18.734 US-Dollar. 55.537 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 9.993 Minschen maakt. 10,71 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.

16,42 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 2,56 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.

Vun de Vöröllern her sünd 96,98 % vun de Minschen Witte, 0,66 % Swarte, 0,55 % stammt ut Asien un 0,04 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,27 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,28 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,22 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 0,95 % vun de Lüüd ansehn.

### Inwahnertall

## Weblenken

* U.S. Census Bureau (engelsch)
Pico (Mehrdüdig Begreep)

**piko** oder **pico** (vun ) betekent

* pico, Vörsülv bi Maateenheiten,
* Pico, en Programmeerspraak,
* Pico, Insel ut de Grupp vun de Azoren,
* Piko, düütschen Modellbo- un Speeltüügmaker.

**Pico** oder **Picó** is de Familiennaam von

* Andrés Pico (1810–1876), mexikanisch-US-amerikaanschen Politiker un Militär,
* Gianfrancesco Pico della Mirandola (1469–1533), italieenschen Philosoof,
* Giovanni Pico della Mirandola (1463–1494), italieenschen Philosoof un Humanist,
* Maximilian Fretter-Pico (1892–1984), düütschen Generaal,
* Mercè Picó-Kirchmayr (* 1942), spaansch-öösterrieksche Malerin un Kunstpädagogin,
* Otto Fretter-Pico (1893–1966), düütschen Generaalleutnant.

Kiek ok bi: Picco, Picot, Río Pico.
Zepto

**Zepto** is en Vörsülv (Präfix), de bi Maateenheiten – t.&nbsp;B. ok in dat SI-System – bruukt warrt. Dat Woort is vun dat latiensche *septem* afleidt, wat so veel heet as *Söven*.
Zepto warrt mit den Bookstaven **z** afkött. Dat warrt eenfach vör dat Eenheitenteken sett: T.&nbsp;B. is een Zeptmeter (1 zm) de trilliardste Deel vun een Meter (0,000.000.000.000.000.000.001 m oder ok 10-21 m oder (10-3)-7 m).
Altair (Mehrdüdig Begreep)

**Altair** betekent

* Altair, Steern in dat Steernbild Aadler,
* Altair 8800, en Mikroreekner,
* Altaír (1938–2019), brasiliaanschen Footballspeler,
* Altair, Stadt in Texas, USA,
* Altair, Gemeen in São Paulo, Brasilien.
Oxford County

**Oxford County** betekent

* Oxford County, County in Maine, USA,
* Oxford County, Regionaalgemeen in Ontario, Kanada.
Baltimore

**Baltimore** is ene Stadt mit densülven Status as en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Maryland. Se hett 651.154 Inwahners (Stand Zensus 2000) op en Rebeet vun 210 km². Baltimore het twee grote Universitäten (University of Baltimore un Johns Hopkins University) un vele Museums.

## Historie

De Stadt is 1851 vun’n Baltimore County aftrennt worrn un sietdem ene Stadt mit Kreisstatus.

## Demografie

Vun de 651.154 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 287.159 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 16.978 US-Dollar. 286.882 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 80.324 Minschen maakt. 22,04 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.

7,76 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 4,55 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn. Op 100 Mannslüüd kaamt na de Statistik 114,4 Froonslüüd.

Vun de Vöröllern her sünd 31,63 % vun de Minschen Witte, 64,34 % Swarte, 1,53 % stammt ut Asien un 0,03 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,32 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,67 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,47 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 1,70 % vun de Lüüd ansehn.

### Inwahnertall

## Bekannt Lüüd ut disse Stadt
* Don Abney, Jazzmusiker
* Clyde Hart, Jazzmusiker
* Ellis Larkins, Jazzmusiker
* Elmer Snowden, Jazzmusiker

## Weblenken
* Websteed vun de Stadt (engelsch)
Thekla Reuten

**Thekla Reuten** (börgerlich Naam: Thekla Simona Gelsomina Reuten; * 16. September 1975 in Bussum, Nedderlannen), is een nedderlännsch Schauspelerin.

Reuten hett ehr Utbillen op den Schauspeelschool in Amsterdam maakt un güng glieks na ehrn Afsluss na’n Film. Thekla Reuten, de neven Nedderlännsch ok Engelsch, Italiensch, Franzöösch un Düütsch snacken kann, is in en ganze Reeg vun Fernseh- un Kinofilmen to sehn. Dorünner sünd ok eenige düütsch-nedderlännsche Koprodukschonen.

Wat mehr begäng vun ehr Filmen sünd t.&nbsp;B. *Kruimeltje* (dt.: *Krümelchen*) vun 1999 , de ünner den internatschonalen engelschen Titel *Little Crump* op’n Filmfestival in Berlin wiest worrn is, un de Filmkummedie *Iedereen beroemd!* (dt.: *Jeder ist ein Star!*), wie ok *Rosenstrasse*, wo se tohopen mit Katja Riemann un Jürgen Vogel speelt.

As en vun de bedüdensten Rullen vun ehr warrt de *Lotte* in den Film *De Tweeling* (dt.: *Die Zwillinge*) ankeken. Se speelt een vun de Tweeschen mit Nadja Uhl as ehr Süster. Acht Johr weern vör den Film maakt worrn, bit dat losgüng. *Iedereen beroemd!* un *De Tweeling* weern beid nomineert för den Oscar in de Kategorie Best frömdsprakig Film.

## Filmografie (Utwahl)

## Utteken
Thekla Reuten werr 1998 nomineert för dat Goldene Kalf vun’t *Nedderlännsch Filmfestival* in de Kategorie *Beste Dorstellerin* in’n Film *De Trip van het Teetje*. Op de Berlinale 2004 is se mit den Shooting Star uttekend worrn.

## Websteden
* 
* Ehr offiziell Websteed
Aragoonsche Spraak

De **Aragoonsche Spraak** is ene romaansche Spraak, de in de Region Aragonien in Spanien vun üm un bi 30.000 Minschen spraken warrt.

Siet 2006 hett dat Aragoonsche ok en Institut, dat de Spraak regeln deit. Dat is de Aragoonsche Akademie (*Academia de l’Aragonés*).

## Weblenken

* Wikipedia op Aragoonsch (aragoonsch)
Milch und Honig aus Rotfront

**Milch und Honig aus Rotfront** is en Dokumentarfilm vun Hans-Erich Viet över dat Dörp Rotfront in Kirgisien. Dor leevt plautdietsche Mennoniten. De Film wiest dat harte Leven vun disse Minschen in de kirgis’sche Stepp, wat se dinkt un ehr Verhältnis to Düütschland un Kirgisien. De Idee to’n Film harr Viet, as he in’n Mai 1995 mit ene Grupp Filmlüüd dör Kirgisien reisen dee un dor nich wied weg vun’n Himalaja dit düütsche Dörp funnen hett.

Dat eerste Maal lopen is de Film op de Berlinale 2001. 2001 weer de Film ok för den Bundsfilmpries nomineert.

## Weblenken
Chippewa County (Michigan)

**Chippewa County** is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Michigan. He hett 38.520 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 4.043 km². De Sitt vun de Verwalten is in Sault Sainte Marie.

## Historie

De Kreis is an’n 1. Februar 1827 grünnt worrn.

## Demografie

Vun de 38.543 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 16.803 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 15.858 US-Dollar. 21.158 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 3.846 Minschen maakt. 10,81 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.

5,25 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 3,01 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn. Op 100 Mannslüüd kaamt na de Statistik 79,7 Froonslüüd.

Vun de Vöröllern her sünd 75,88 % vun de Minschen Witte, 5,52 % Swarte, 0,46 % stammt ut Asien un 0,03 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 13,31 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,37 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 4,43 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 1,55 % vun de Lüüd ansehn.

### Inwahnertall

## Weblenken

* Websteed vun’n Kreis (engelsch)
* U.S. Census Bureau (engelsch)
Lillehammer

**Lillehammer** (*Lütt [[Hamar]]*) is een Stadt in Norwegen. Se liggt ruch weg 180 km nöördlich vun Oslo, an’t Noordufer van de Mjøsa-See in Gudbrandsdalen in de Region Hedemark van de Fylke Oppland. Se is mit dat Utrichten van de XVII. Olympischen Winterspielen 1994 weltwiet bekannt wurrn.

De Stadt hett 28.345  Inwahner (Stand: Februar 2020) up een Flach van 477 km².

## Websteed
*Up engelsch un norweegsch
Fylke

Mit **Fylke** betekent man in Norwegen de 19 Provinzen (Verwaltungsrebeet). De Fylker sünd in fief Landsdeeler tosommenfaat wurrn. De Präsident van een Fylke wurrn Fylkersman nömmt.

De norwegischen Fylker (mit Inwahnertallen to’n 1. Januar 2000):
John Cleese

**John Marwood Cleese** (* 27. Oktober 1939 in Weston-super-Mare, Somerset) is en britsch Komiker un Schauspeler, Filmproduzent un Dreihbookschriever, de as Liddmaat vun de Komiker-Grup Monty Python un mit de Fernsehserie Fawlty Towers beropen worrn is.

## Leven
De Nanaam vun sien Vörfahren weer „Cheese“, aver sien Vadder (Reginald Francis Cheese) hett den Naam in „Cleese“ ännern laten, as he 1915 in de Armee intreden is. John Cleese hett in Cambridge an’n Downing College Juristeree studeert, sien Talent as Komiker hett sik aver ok to de Tiet al wiest. Al to Schooltieten weer he jümmers goot för en Spalk un is deswegen sogor ok vun dat Clifton College in Bristol flagen, wo he as jungen Bengel ünnerricht worrn weer. He harr to’n Spaß klörte Footafdrucken opmalt, de andüden schülln, dat de Schoolstatue na’t Klo gahn weer.

Wiel dat Studium weer Cleese Liddmaat vun de Cambridge Footlights Revue, woneem he sien Talent bewiesen de. Dor hett he denn ok Graham Chapman drapen, een vun sien lateren Kollegen vun Monty Python, mit de he beropen worrn is. Man dat weer blots de Anfang vun sien Karriere. Dorna hett John Cleese in bannig veele Serien un Kinofilmen mitspeelt, so t.&nbsp;B. siet 1999 ok in de James Bond-Reeg, wo he *Q* ersetten de, un in de Harry Potter-Filmen. Aver Cleese hett ok al as Dreihbookschriever arbeidt, ü.a. hett he an dat Book för *A fish called Wanda* mitarbeidt. Sien hoochdüütsche Synchronisatschoonsstimm is Thomas Danneberg.

Bito hett he mit den Familientherapeuten Robin Skynner en poor Böker schreven.

John Cleese weer teihn Johr lang mit Connie Booth verheiradt, de ok in *Monty Python's Flying Circus* to sehn weer un de „Polly“ in *Fawlty Towers* speelt hett. Jümmer gemeensame Dochter Cynthia Cleese hett lütte Rullen hatt in *A fish called Wanda* un *Fierce Creatures*. In de Twüschentiet leeft John Cleese in de drütten Eh.

## Utteken
John Cleese is för en ganze Reeg vun Filmpriesen nomineert worrn, ünner anner’n ok för den Oscar 1989 tohopen mit Charles Crichton in de Kategorie Best Originaldreihbook för *A fish called Wanda*. Wunnen hett he:

* 1980 den *[[BAFTA Award]]* in de Kategorie *Best Dorstellen in lichte Ünnerhollen* för *Fawlty Towers*.
* 1987 den *[[Emmy]]* för sien Gastrull in de Fernsehserie *Cheers*.
* 1987 den *[[Evening Standard British Film Awards]]* för *Clockwise*.
* 1989 den *[[David di Donatello Filmpries]]* in de Kategorie *Best Dreihbook* för *A fish called Wanda*.
* 1989 den *BAFTA Award* in de Kategorie *Best Dorsteller* för *A fish called Wanda*
* 1991 den *Aftonbladet TV Prize*, Sweden, as *Best utlännsch männlich TV-Persönlichkeit*
* 2002 den *[[Sir Peter Ustinov Award]]* vun dat *[[Banff Television Festival]]*

Butendem hett sick Cleese för de Lemuren insett, de vun’t Utstarven berauht sünd. As Dank dorför is na em 2005 en Lemurenoort nöömt worrn (*[[Avahi cleesei]]*).

## Filmrullen (Utwahl)

## Böker

* 1988 - *Families and How to Survive Them* (tohopen mit Robin Skynner)
* 1995 - *Life and How to Survive It* (tohopen mit Robin Skynner)

## Weblinks

*
Ginnerup

**Ginnerup** () is en Dörp op Djursland in Däänmark. Dat liggt in Noordoosten vun Jüütland üm un bi teihn Kilometer westen Grenaa. Inwahners hett de Oort 91 (Stand 2001). In Ginnerup is ok de däänsche Premierminister Anders Fogh Rasmussen boren. De Oort is Deel vun dat Kaspel Ginnerup un vun de Kommun Norddjurs. Dör Ginnerup löppt ok de Noordkanal, de bi Grenaa in de Oostsee fleet. De Kark vun Ginnerup is en ganz typsche däänsche Dörpkark ut de Tiet üm 1100. Denn gifft dat dor noch de Væksthøjskolen, en däänsche Volkshoochschool mit en en beten alternativ Programm.
Tagalog

**Tagalog** is ene Austronees’sche Spraak, de op de Philippinen vun üm un bi 22 Millionen Minschen spraken warrt. Tagalog is de Basis för Filipino, de Amtsspraak vun de Philippinen, de vun üm un bi 50 Millionen Minschen as twete Spraak spraken warrt.

## Historie

Vun de Spraak vör de Ankumst vun de Spaniers weet wi nix, dat öllste Book, wat nableven is, is de *Doctrina Cristiana* vun 1593, de op Spaansch un denn in twee Soorten Tagalog schreven weer, eenmal in’t latiensche Alphabet un denn in de Baybayin-Schrift. Disse Baybayin-Schrift weer woll ok al vör de Tiet vun de Spaniers op de Philippinen in Bruuk, aver dor is wenig vun nableven. Mit de Spaniers hebbt se Tagalog denn ok jümmer mehr in latiensche Schrift schreven, aver ok hüüt schrievt welk Lüüd noch in Baybayin.

De Spraak (in ehre Filipino-Form) warrt regelt vun de Kummission för de Filipino-Spraak (*Komisyon sa Wikang Filipino*).

## Weblenken

* Wikipedia op Tagalog (Tagalog)
Bookstaav

En **Bookstaav** (m, Mehrt.: Bookstaven) is en Teken, dat to’n Opschrieven vun Spraak deent. All Bookstaven, de to’n schriftlichen kommunizeeren in en sünnerlich Spraak bruukt warrt, billt tohopen en Alphabet. In so en Alphabeth is jeedeen Luut (Phoneem) en Bookstaaven (Graphem) towiest.

## Woortafkunft
Dat Woort is wohrschienlich vun de germaanschen, för’t utlosen bruukte Runenstääv (**bōks*) afleidt. De Germanen hebbt dorför lütte Bökenstääv nütt, in de se jemehr Runen inritzt harrn. Bruukt harrn se de för dat Orakel, wenn wichtige Besluten anstünnen. Vun disse *Böken-Stääv* schall sik dat Woort *Bookstaav* bildt hebben. Eenige Verkloren gaht dorvun ut, dat sik dat Woort op de Stääv sülvst beteht, annere seggt, dat dat op den starken Middelstreek vun de Runen torüch geiht.

## Bookstabeeren
Bi dat Bookstaberen vun swore Wöör oder Egennaams warrt sünners bi Funk- oder Telefonverbinnen op Bookstabeertafeln torüchgrepen, üm verkehrte Övermiddeln to hinnern. Dorbi warrt Wöör bruukt, de mit jemehrn Anfangsbookstaven för den wünschten enkelten Bookstaven staht. Dat gifft för dissen Sinn Bookstabeertafeln in hoochdüütsch aver ok op engelsch för internatschonale Kommunikatschoon.

## Schriftoorden
Buten de Schriften, de sik op Phonemen grünnt, gifft dat ok noch de Ideogramm-baseerten Schriften, as se in de asiatschen Spraken veel bruukt warrt. De sünd ut Piktogrammen un Symbolen un stellt nich enkelte Luden dor, man ganze Wöör.

## Bornen/Nawies
Tadschiksche Spraak

De **Tadschiksche Spraak** is ene Iraansche Spraak, de in Tadschikistan spraken warrt un eng mit dat Pers’sche verwandt is.

## Schrift

Bet in de Johren 1920 hebbt se dat Tadschiksche mit de pers’sche Schrift schreven. Denn hebbt se dat latiensche Alphabet inföhrt. In de Johren 1930 hebbt se denn aver anfungen Tadschiksch in de kyrillsche Schrift to schrieven.

## Weblenken

* Wikipedia op Tadschiksch (tadschiksch)
Henning von Tresckow

**Henning Hermann Robert Karl von Tresckow** (* 10. Januar 1901 in Meideborg; † 21. Juli 1944 in Ostrow bi Białystok, Polen) weer Generalmajor vun de Düütsche Wehrmacht. He hett, just so as Stauffenberg un anner Suldaten, mitmaakt bi den düütschen Wedderstand gegen Hitler. Kort vör den Anslag vun'n 20. Juli 1944 ist he an de Oostfront afkummandeert wurrn. As he spitz kreeg, dat ut düssen Anslag nix wurrn is, hett he mit en Handgranaat sien Leven en Enn maakt.

## Kiek ok bi
* List vun de Lüde vun’n 20. Juli 1944

## Weblenken
Helmuth James Graf von Moltke

**Helmuth James** Graf **von Moltke** (* 11. März 1907 in Creisau (Vun 1930 af an nee Schriefwies: Kreisau) bi Gräditz, Nedderslesien; † 23. Januar 1945 in Berlin-Plötzensee) weer en düütschen Grootbuur, Jurist un Strieder in den düütschen Wedderstand gegen Hitler. 

He hett den Kreisauer Krink upmaakt un weer de Groot-groot-Bodersöhn vun Helmuth Karl Bernhardt Graf von Moltke, den Sieger in de Kriegen üm de düütsche Eenheit. Em höör dat Landgoot Kreisau in Slesien to. Siene Mudder Dorothy Rose Innes stamm ut Süüdafrika vun een Familie vun britisch Herkamen. Se weer de Dochter vun en vun de böversten Richters ut de Union vun Süüdafrika. Vunwegen sien Mitmaken bi den düütschen Wedderstand gegen Hitler un besunners bi den Anslag vun'n 20. Juli 1944 is he, kort vör dat Enn vun den Krieg, an’n 23. Januar 1945 vun de Natschonalsozialisten ümbröcht wurrn.

## Kiek ok bi
* List vun de Lüüd vun’n 20. Juli 1944
Wendland

Dat **Wendland** is ene Landschop in Neddersassen, in’n Landkreis Lüchow-Dannenbarg.

In dat Wendland leven fröher de Polaben (Wenden). Jemehr polabsche Spraak hett ok düüdlich op de plattdüütsche Spraak, de hüüt blangen dat Hoochdüütsche Volksspraak is, inwarkt. Ok de Rundlingsdörper in’t Wendland kaamt vun de Polaben af. Gifft noch sowat 100 Dörper, de disse Form hebbt. In’t 12. Johrhunnert hebbt sik in’t Wendland de eersten nedderdüütschen Siedlers ansiedelt un ganz suutje de polabsche Spraak un Kultur verdrängt. De polabsche Spraak sülvs is üm un bi 1725 utstorven.

Wat genau allens to’t Wendland höört, warrt verscheden sehn. De Karn is de ole Kreis Lüchow, vun’n olen Kreis Dannenbarg tellt de Lucie oder de ganze Kreis dorto. De Snakenbörger Winkel warrt faken nich dortorekent, selten warrt aver ok de Noorden vun de Ooltmark bi Soltwedel dortotellt.