open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amt Hordaland

Dat **Amt Hordaland** is en Deelrebeet vun Norwegen. Dat hett 456.711 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 15.450 km². De Sitt vun de Verwalten is in Bargen un de Amtmann heet Svein Alsaker. Vörsitter vun dat Amtsding is Torill Selsvold Nyborg.

## Kommunen

Dat Amt is in 33 Kommunen indeelt:

* Askøy
* Austevoll
* Austrheim
* Bergen
* Bømlo
* Eidfjord
* Etne
* Fedje
* Fitjar
* Fjell
* Fusa
* Granvin
* Jondal
* Kvam
* Kvinnherad
* Lindås
* Masfjorden
* Meland
* Modalen
* Odda
* Os
* Osterøy
* Radøy
* Samnanger
* Stord
* Sund
* Sveio
* Tysnes
* Ullensvang
* Ulvik
* Vaksdal
* Voss
* Øygarden

## Weblenken

* Websteed vun dat Amt Hordaland (norweegsch)
Amt Rogaland

Dat **Amt Rogaland** is en Deelrebeet vun Norwegen. Dat hett 404.566 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 9.140,6 km². De Sitt vun de Verwalten is in Stavanger un de Amtfro heet Tora Aasland. Vörsitter vun dat Amtsding is Roald Georg Bergsaker.

## Kommunen

Dat Amt is in 26 Kommunen indeelt:

* Bjerkreim
* Bokn
* Eigersund
* Finnøy
* Forsand
* Gjesdal
* Haugesund
* Hjelmeland
* Hå
* Karmøy
* Klepp
* Kvitsøy
* Lund
* Randaberg
* Rennesøy
* Sandnes
* Sauda
* Sokndal
* Sola
* Stavanger
* Strand
* Suldal
* Time
* Tysvær
* Utsira
* Vindafjord

## Weblenken

* Websteed vun dat Amt Rogaland (norweegsch)
Amt West-Agder

Dat **Amt West-Agder** is en Deelrebeet vun Norwegen. Dat hett 163.702 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 7.279 km². De Sitt vun de Verwalten is in Kristiansand un de Amtfro heet Ann-Kristin Olsen. Vörsitter vun dat Amtsding is Thore Westermoen.

## Kommunen

Dat Amt is in 15 Kommunen indeelt:

* Audnedal
* Farsund
* Flekkefjord
* Hægebostad
* Kristiansand
* Kvinesdal
* Lindesnes
* Lyngdal
* Mandal
* Marnardal
* Sirdal
* Songdalen
* Søgne
* Vennesla
* Åseral

## Weblenken

* Websteed vun dat Amt West-Agder (norweegsch)
Amt Oost-Agder

Dat **Amt Oost-Agder** is en Deelrebeet vun Norwegen. Dat hett 104.759 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 9.211 km². De Sitt vun de Verwalten is in Arendal un de Amtmann heet Hjalmar Inge Sunde. Vörsitter vun dat Amtsding is Oddvar Skaiaa.

## Kommunen

Dat Amt is in 15 Kommunen indeelt:

* Arendal
* Birkenes
* Bygland
* Bykle
* Evje og Hornnes
* Froland
* Gjerstad
* Grimstad
* Iveland
* Lillesand
* Risør
* Tvedestrand
* Valle
* Vegårshei
* Åmli

## Weblenken

* Websteed vun dat Amt Oost-Agder (norweegsch)
Amt Telemark

Dat **Amt Telemark** is en Deelrebeet vun Norwegen. Dat hett 166.170 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 15.299 km². De Sitt vun de Verwalten is in Skien un de Amtfro heet Kari Nordheim-Larsen. Vörsittersch vun dat Amtsding is Gunn Marit Helgesen.

## Kommunen

Dat Amt is in 18 Kommunen indeelt:

* Bamble
* Bø
* Drangedal
* Fyresdal
* Hjartdal
* Kragerø
* Kviteseid
* Nissedal
* Nome
* Notodden
* Porsgrunn
* Sauherad
* Seljord
* Siljan
* Skien
* Tinn
* Tokke
* Vinje

## Weblenken

* Websteed vun dat Amt Telemark (norweegsch)
Amt Noord-Trøndelag

Dat **Amt Noord-Trøndelag** weer en Deelrebeet vun Norwegen. Dat harr 129.069 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 22.396 km². De Sitt vun de Verwalten weer in Steinkjer un de Amtfro hett Inger Lise Gjørv heten. Vörsitter vun dat Amtsding weer Erik Bartnes.

Dat Amt is an’n 1. Januar 2018 mit dat Amt Süüd-Trøndelag tohoopgahn un hett dat Amt Trøndelag billt.

## Kommunen

Dat Amt weer in 24 Kommunen indeelt:

* Flatanger
* Fosnes
* Frosta
* Grong
* Høylandet
* Inderøy
* Leka
* Leksvik
* Levanger
* Lierne
* Meråker
* Mosvik
* Namdalseid
* Namsos
* Namsskogan
* Nærøy
* Overhalla
* Røyrvik
* Snåsa
* Steinkjer
* Stjørdal
* Verdal
* Verran
* Vikna

## Weblenken

* Websteed vun dat Amt Noord-Trøndelag (norweegsch)
Amt Hedmark

Dat **Amt Hedmark** is en Deelrebeet vun Norwegen. Dat hett Inwahners 188.511 (Stand 2007) op en Rebeet vun 27.397 km². De Sitt vun de Verwalten is in Hamar un de Amtmann heet Sigbjørn Johnsen. Vörsittersch vun dat Amtsding is Siri Austeng.

## Kommunen

Dat Amt is in 22 Kommunen indeelt:

* Alvdal
* Eidskog
* Elverum
* Engerdal
* Folldal
* Grue
* Hamar
* Kongsvinger
* Løten
* Nord-Odal
* Os
* Rendalen
* Ringsaker
* Stange
* Stor-Elvdal
* Sør-Odal
* Tolga
* Trysil
* Tynset
* Våler
* Åmot
* Åsnes

## Weblenken

* Websteed vun dat Amt Hedmark (norweegsch)
Amt Oppland

Dat **Amt Oppland** is en Deelrebeet vun Norwegen. Dat hett 183.037 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 25.192 km². De Sitt vun de Verwalten is in Lillehammer un de Amtfro heet Kristin Hille Valla. Vörsitter vun dat Amtsding is Audun Tron.

## Kommunen

Dat Amt is in 26 Kommunen indeelt:

* Dovre
* Etnedal
* Gausdal
* Gjøvik
* Gran
* Jevnaker
* Lesja
* Lillehammer
* Lom
* Lunner
* Nord-Aurdal
* Nord-Fron
* Nordre Land
* Ringebu
* Sel
* Skjåk
* Søndre Land
* Sør-Aurdal
* Sør-Fron
* Vang
* Vestre Slidre
* Vestre Toten
* Vågå
* Østre Toten
* Øyer
* Øystre Slidre

## Weblenken

* Websteed vun dat Amt Oppland (norweegsch)
Amt Süüd-Trøndelag

Dat **Amt Süüd-Trøndelag** weer en Deelrebeet vun Norwegen. Dat harr 278.836 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 18.832 km². De Sitt vun de Verwalten weer in Trondheim un de Amtmann hett Kåre Gjønnes heten. Vörsitter vun dat Amtsding weer Tore O. Sandvik.

Dat Amt is an’n 1. Januar 2018 mit dat Amt Noord-Trøndelag tohoopgahn un hett dat Amt Trøndelag billt.

## Kommunen

Dat Amt weer in 25 Kommunen indeelt:

* Agdenes
* Bjugn
* Frøya
* Hemne
* Hitra
* Holtålen
* Klæbu
* Malvik
* Meldal
* Melhus
* Midtre Gauldal
* Oppdal
* Orkdal
* Osen
* Rennebu
* Rissa
* Roan
* Røros
* Selbu
* Skaun
* Snillfjord
* Trondheim
* Tydal
* Ørland
* Åfjord

## Weblenken

* Websteed vun dat Amt Süüd-Trøndelag (norweegsch)
Kommun Vang

**Kommun Vang** betekent

* Kommun Vang, Kommun in dat Amt Akershus, Noorwegen,
* Kommun Vang, fröhere Kommun in dat Amt Hedmark, Noorwegen, nu Deel vun de Kommun Hamar.
Amt Vestfold

Dat **Amt Vestfold** is en Deelrebeet vun Norwegen. Dat hett 239.907 Inwahners (Stand 2013) op en Rebeet vun 2.224 km². De Sitt vun de Verwalten is in Tønsberg un de Amtmann heet Erling Lae. Vörsittersch vun dat Amtsding is Per-Erling Johansen.

## Kommunen

Dat Amt is in 14 Kommunen indeelt:

* Andebu
* Hof
* Holmestrand
* Horten
* Lardal
* Larvik
* Nøtterøy
* Re
* Sande
* Sandefjord
* Stokke
* Svelvik
* Tjøme
* Tønsberg

## Weblenken

* Websteed vun dat Amt Vestfold (norweegsch)
Amt Akershus

Dat **Amt Akershus** is en Deelrebeet vun Norwegen. Dat hett 509.177 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 4.918 km². De Sitt vun de Verwalten is in Oslo un de Amtmann heet Hans J. Røsjorde. Vörsittersch vun dat Amtsding is Hildur Horn Øien.

## Kommunen

Dat Amt is in 22 Kommunen indeelt:

* Asker
* Aurskog-Høland
* Bærum
* Eidsvoll
* Enebakk
* Fet
* Frogn
* Gjerdrum
* Hurdal
* Lørenskog
* Nannestad
* Nes
* Nesodden
* Nittedal
* Oppegård
* Rælingen
* Skedsmo
* Ski
* Sørum
* Ullensaker
* Vestby
* Ås

## Weblenken

* Websteed vun dat Amt Akershus (norweegsch)
Amt Østfold

Dat **Amt Østfold** is en Deelrebeet vun Norwegen. Dat hett 262.523 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 4.183 km². De Sitt vun de Verwalten is in Sarpsborg un de Amtfro heet Anne Enger. Vörsitter vun dat Amtsding is Arne Øren.

## Kommunen

Dat Amt is in 18 Kommunen indeelt:

* Aremark
* Askim
* Eidsberg
* Fredrikstad
* Halden
* Hobøl
* Hvaler
* Marker
* Moss
* Rakkestad
* Rygge
* Rømskog
* Råde
* Sarpsborg
* Skiptvet
* Spydeberg
* Trøgstad
* Våler

## Weblenken

* Websteed vun dat Amt Østfold (norweegsch)
Amt Buskerud

Dat **Amt Buskerud** is en Deelrebeet vun Norwegen. Dat hett 247.655 Inwahners (Stand 2007) op en Rebeet vun 14.930 km². De Sitt vun de Verwalten is in Drammen un de Amtfro heet Kirsti Kolle Grøndahl. Vörsitter vun dat Amtsding is Tor Ottar Karlsen.

## Kommunen

Dat Amt is in 21 Kommunen indeelt:

* Drammen
* Flesberg
* Flå
* Gol
* Hemsedal
* Hol
* Hole
* Hurum
* Kongsberg
* Krødsherad
* Lier
* Modum
* Nedre Eiker
* Nes
* Nore un Uvdal
* Ringerike
* Rollag
* Røyken
* Sigdal
* Øvre Eiker
* Ål

## Weblenken

* Websteed vun dat Amt Buskerud (norweegsch)
Kommun Agdenes

De **Kommun Agdenes** is ene Gemeend in dat Amt Süüd-Trøndelag in Norwegen. Se hett 1.779 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 318,0 km². De Sitt vun de Verwalten is in Lensvik. De Kommun bruukt offiziell de Schrievnorm Bokmål för dat Norweegsche.

De Kommun grenzt an Hitra, Ørland, Rissa, Orkdal un Snillfjord.

## Demografie

2004 weren 2,7 % vun de Inwahners buten Norwegen boren.

### Inwahnertall

## Politik

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Agdenes (norweegsch)
Carl Gustav Mosander

**Carl Gustav Mosander ** (* 10. September 1797 in Kalmar, Sweden; † 15. Oktober 1858 in Ängsholm, Sweden) weer en sweedschen Chemiker un Chirurg.

## Leven
Nah en Apothekerlehre hett Mosander af 1819 Medizin studeert. Later henn weer he Professer för Chirurgie an dat Karolinska-Institut in Stockholm. Jöns Jacob Berzelius hett hüm all temek fröh för de Chemie begeistern kunnt un wurr denn ok sien Mentor. 1836 hett Mosander as ördentlich Professer för Chemie un Pharmazie sien Nafolg antreden.

1839 is Mosander to Ehren een nieg opdeckt Lanthanmineral Mosandrit nah hüm nömmt wurrn.

## Leistungen
Mosander hett sük över 20 Johr mit de Chemie van de Roor Eerden befaat un hett en poor cheemsch Elementen opdeckt. 

1826 hett he en tosätzlich Oxid in’n Cerit funnen un in de Johren 1839 bit 1843 hett he Ceriteer in Cer-, Didym- un Lanthanoxid  uptrennt. Up disse Grundlaag hett he 1839 eerstmals Verbinnen van dat Lathan isoleert und postuleert 1840 dat Element Didym, wat sük later henn as’n Mischen rutstellen de. 

1843 hett he Yttrium, Erbium un Terbium ut de van Johan Gadolin 1794 beschreven Yttereer updeckt.
29. Dezember

## Wat passeert is
* 1170: Thomas Becket, Arzbischop vun Canterbury, warrt vun veer Ridders an'e Siet bröcht. Allgemeen warrt annahmen, dat de engelsche König Hinrich II. dorachter steken dö
* 1845: Texas warrt Deel vun de USA
* 1890: Massaker bi Wounded Knee. Bi Wounded Knee in den US-amerikaanschen Bundsstaat South Dakota maakt US-Truppen bi 200 bit 300 Indianers vun den Stamm vun de Lakota doot
 
## Boren
* 1628: Giacomo Rospigliosi, italieensch Kardinal († 1684) 
* 1695: Jean-Baptiste Pater, franzöösch Maler († 1736)
* 1808: Andrew Johnson, US-amerikaansch Politiker un 17. Präsident vun de USA († 1875)
* 1866: Wilhelm Poeck, hooch- un plattdüütsch Schriever († 1933)
* 1895: Oswald Freisler, düütsch NSDAP-Jurist († 1939)
* 1910: Ronald Harry Coase, britisch Wertschapswetenschapler un Nobelpriesdräger († 2013)
* 1923: Charles Grenzbach, US-amerikaansch Toontechniker († 2004)
* 1938: Harvey Smith, bitisch Springrieder
* 1944: Jan-Henrik Horn, düütschen Jurist un Politiker († 2002)
* 1947: Leonhard Lapin, eestnisch Architekt un Künstler
* 1953: Matthias Platzeck, düütsch Politiker un Ministerpräsident vun Brannenborg
* 1957: Bruce Alan Beutler, US-amerikaansch Immunoloog, Genetiker un Nobelpriesdräger
* 1974: Jewgeni Igorjewitsch Tarelkin, russisch Kosmonaut

## Storven
* 1900: John Henry Leech, britisch Entomoloog un Lepidopteroloog (* 1862)
* 1924: Carl Spitteler, Swiezer Schriever un Nobelpriesdräger (* 1845)
* 1944: Endre Steiner, ungarisch Schachspeler  (* 1901)
* 1958: Edward Peil Sr., US-amerikaansch Schauspeler (* 1883)
* 1960: Abel Dufrane, belgisch Entomoloog un Lepidopteroloog (* 1880)
* 1967: Paul Whiteman, US-amerikaansch Jazzmusiker un Bandleader (* 1890)
* 1995: Lita Grey, US-amerikaansch Schauspelerin (* 1908)
* 1995: Simon van Wattum, nedderlandsch-neddersassischen Journalist un Schriever (* 1930)
* 2004: Julius Axelrod, US-amerikaansch Pharmakoloog, Neurochemiker un Nobelpriesdräger (* 1912)
* 2006: Henning Wolff, düütsch Schriever (* 1929)
* 2012: Péter Dely, ungaarsch Schachspeler (* 1934)
* 2019: Manfred Stolpe, düütsch Politiker und Bundsminister (* 1936)
* 2022: Pelé, brasiliaansch Footballspeler un Politiker (* 1940)
* 2024: James Earl Carter, US-amerikaansch Politiker un 39. Präsident (* 1924)
Falklandinseln

De **Falklandinseln** (eng.: *Falkland Islands*; spaansch: *Islas Malvinas*) sünd en Inselgrupp in den süüdlichen Atlantik. Dor leevt 2.955 Inwahners (März 2007) up 12.173 km². Dor kaamt denn noch bi 1.700 britsche Suldaten hento, de dor jem ehren Deenst doot. 

## Geografie

Na de Geographie höört de Eilannen na Süüdamerika to. Se liggt 600 - 800 km ööstlich vun Süüdargentinien un Füerland af bi 52° Süüd un 59° West. 

## Staat
De Falklandinseln höört to de Översee-Kuntreien vun Grootbritannien. De Hööftstadt is Port Stanley mit bi 2.000 Inwahners.Hööft vun den Staat is de engelsch König Charles III. un Baas vun de Regeerung is de Gouverneur Nigel Haywood.

## Spraak
Amtsspraak is Engelsch.

## Historie
An'n 2. April 1982 nehmen Truppen ut Argentinien de Eilannen in. Bloß wenig Suldaten ut Grootbritannien (so wat bi 80 Lüde) weern up de Inseln un konnen jem verdeffenderen. Man de engelsche Premierministersche Margaret Thatcher stüür en grote engelsche Flott vun Plymouth ut na de Eilannen. De Falkland-Krieg güng los. An'n 14. Juni 1982 al geven de Argentienschen Truppen Bott. Mehr as 1.000 Suldaten weern doot, tomeist Argentiniers. Mehr as 11.000 argentiensche Suldaten sünd vun de Briten fungen wurrn. Argentinien foddert hüdigendags jümmers noch, Grootbritannien scholl de „Malvinas“-Inseln „torüchgeven“.
Gene Savoy

**Douglas Eugene „Gene“ Savoy** (* 11. Mai 1927 in Bellingham, Washington; † 11. September 2007 in Reno, Nevada) weer en US-amerikaansch Opdecker.

In de 1960er Johren hett he diverse Expeditschonen in de peruaansche Oorwoold, de ööstlich Anden un van de Stroom Amazonas ünnernommen, üm dor de Överresten van dat Volk Chachapoya, de „Wulkenminschen“, to finnen. Dör sien Expeditschonen is he weltbekannt wurrn. George Lucas hett hüm as Vörlaag för sein Filmrieg Indiana Jones nommen.

Later hen hett he ok noch en Sekte grünnd. 

## Weblenken

*Official Home Page for Gene Savoy (engelsch)
*Andean Explorers Foundation & Ocean Sailing Club (engelsch)
*Vorbild-Abenteurer „Indiana-Jones“ ist tot (hoochdüütsch)
1816

## Wat passeert is
### Politik un Sellschop
* 9. Juli: Argentinien warrt unafhängig vun Spanien
* 5. November: In’n Palais vun Thurn un Taxis in Frankfort an’n Main warrt de Bunnsdag von Dütschen Bund open maakt.
* 11. Dezember: Indiana warrt 19. Bundsstaat vun de USA.

## Wetenschoppen un Technik
* 19. November: De Universität Warschau warrt grünnt.

## Boren
* 18. Januar: Johann Diedrich Plate, plattdüütsch Schriever († 1902)
* 26. Februar: Franz Joseph Heinichen, düütsch Politiker († 1892)
* 3. März: Jan Arnošt Smoler, soorbsch Philoloog un Schriever († 1884)
* 22. März: John Frederick Kensett, US-amerikaansch Maler († 1872)

## Storven
* 29. August: Johann Hieronymus Schröter, düütsch Astronom (* 1745)
14. Juni

## Wat passeert is
* 1939: De Naam vun dat Land Siam warrt verännert: Vun nu af an heet dat Land „Thailand“. Prathet Thai bedutt: „Land vun de freen Minschen“
* 1982: Kapitulatschoon vun de argentienschen Truppen, de an’n 2. April up de britschen Falklandinseln lannt sünd. De Falklandkrieg geiht to Enn.

## Boren
* 1784: Francesco Morlacchi, italieensch Komponist un Dirigent († 1841)
* 1811: Harriet Beecher-Stowe, US-amerikaansch Schrieversche († 1896)
* 1893: Arthur Marohn, düütsch Footballnatschonalspeler un -trainer († 1975)
* 1898: Walter Chales de Beaulieu, düütsch Offizier un Schriever († 1974)
* 1907: Paul Klinger, düütsch Schauspeler († 1971)
* 1909: Burl Ives, US-amerikaansch Folk-Singer, Schauspeler un Schriever († 1995)
* 1924: James Whyte Black, britsch Pharmakoloog un Nobelpriesdräger († 2010)
* 1928: Che Guevara, argentische Guerillakämper in de kubaansche Revolutschoon (evt. ook den 14. Mai boren, † 1967)
* 1938: Esko Saira, finnisch Biathlet
* 1943: Piet Keizer, nedderlannsch Footballnatschonalspeler († 2017)
* 1946: Donald Trump, US-amerikaansch Ünnernehmer un 45. Präsident vun de USA
* 1946: Ahmad Zahir, afghaansch Singer († 1979)
* 1947: Darius Brubeck, US-amerikaansch Jazzmusiker
* 1952: Thomas Molnar, düütsch Politiker un Bundsdagsafordneter 
* 1954: Cornelia Nath, plattdüütsch Spraakaktivistin
* 1958: Olaf Scholz, düütsch Politiker un Bundsminister
* 1964: Kaija Parve, sowjeetsch-eestnisch Biathletin
* 1969: Steffi Graf, düütsche Tennisspelersche
* 1971: Florencia Labat, argentiensch Tennisspelerin

## Storven
* 1642: Saskia van Uilenburgh, Rembrandt van Rijn siene Fro (* 1612)
* 1875: Heinrich Louis d’Arrest, düütsch-däänsch Astronom (* 1822)
* 1896: Friedrich Corleis, hooch- un plattdüütsch Schriever (* 1853)
* 1906: Georges Rayet, franzöösch Astronom (* 1839)
* 1920: Max Weber, düütsch Sotscholoog un Ökonom (* 1864)
* 1923: Alexander Stambuliski, bulgarsch Politiker (* 1879)
* 1937: Karl Wien, düütsch Bargstieger (* 1906)
* 1942: Werner Widmayer, düütsch Footballnatschonalspeler (* 1909)
* 1979: Ahmad Zahir, afghaansch Singer (* 1946)
* 1980: Herman Autrey, US-amerikaansch Jazzmusiker (* 1904)
* 1986: Jorge Luis Borges, argentinschen Schriever (* 1899)
* 1995: Jos Hoevenaers, belgisch Radrennfohrer (* 1932)
* 2004: Ulrich Inderbinen, Swiezer Bargführer un Bargstieger (* 1900)
* 2007: Kurt Waldheim, öösterrieksch Bundspräsident un US-Generalsekretär
* 2007: Alex Thomson, britisch Kameramann (* 1929)
* 2008: Liselotte Greife, plattdüütsch Schrieverin (* 1924)
* 2010: Leonid Denissowitsch Kisim, sowjeetsch Kosmonaut (* 1941)
* 2016: Antonius Rüsenberg, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Noordrhien-Westfalen (* 1943)
Samtgemeen Hornborg

De **Samtgemeen Hornborg** is en Rebeetsverband in’n Landkreis Stood twüschen Stood un Buxthu an de Stoder Geestkant bi dat Olland. Se hett .

## Geografie

### Samtgemenenopdelen
De Samtgemeen besteiht ut de fief Gemeenden Bliersdörp, Dollern, Gothenborg, Hornborg un Nottensdörp. 

## Historie

De Samtgemeen Hornborg is an’n 25. Januar 1971 schopen wurrn.

### Inwahnertall

## Politik

### Samtgemeenderaat
De Samtgemeenderaat hett mit den hööftamtlichen Samtgemeenbörgermeester 29 Liddmaten.

### Samtgemeenbörgermeesters

Dat Amt von’n Samtgemeenbörgermeester weer bet to dat Enn von de Tweegleisigkeit 2001 ehrenamtlich. Siet 2001 is de Börgermeester in’t Hauptamt för de Verwaltung von de Samtgemeen tostännig.

### Samtgemeendirekters

Dat Amt von’n Samtgemeendirekter is 2001 mit dat Enn von de Tweegleisigkeit in dat Amt von’n hauptamtlichen Samtgemeenbörgermeester opgahn.

### Wapen

Dat Wapen in Guld wiest boven blaue Sporen mit Bülgen un ünnen ene open Borgdöör. De Borg hett fief Toorns mit spitzen Dack, de Toorn in de Mitt is heuger.

## Weertschop un Infrastruktur

### Verkehr

Dörch de Samtgemeen löppt de veel beföhrte Bundsstraat 73 vun Cuxhoben no Hamborg. 

De Iesenbohn vun Cuxhoben no Hamborg (Nedderelvbahn) hett Bohnhööv in Dollern, Hornborg un Gothenborg.

### Scholen

De Samtgemeen Hornborg is Dreger von de Oberschool Hornborg un von de Grundscholen Bliersdörp-Nottensdörp, Hornborg un von de Katteker-Grundschool in Dullern.

### Ver- un Entsorgung

För dat Afwater is de Afwaterverband Oolland un Geestrand mit dat Klärwark Wetterndörp tostännig.

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed vun de Samtgemeen Hornborg (hoochdüütsch)
Samtgemeen Lüh

De **Samtgemeen Lüh** is en Rebeetsverband in’n Landkreis Stood, Neddersassen. Se hett  un liggt dicht bi Stood in Oolland.

## Geografie

### Samtgemenenopdelen

De Samtgemeen besteiht ut de söss Gemenen Gauderhandviddel, Greundiek, Hullern-Twielenfleth, Mittelskark, Neekark un Steenkark.

## Historie

De Samtgemeen hett sik an’n 1. Januar 1971 grünnt.

Anfang September 2018 is de Verwaltung von de Samtgemeen in en neet Raadhuus intagen. Dat Gebüüd hett 1300&nbsp;m² op twee Etaaschen. Op dat Gelänn stünn vörher en Rewe-Supermarkt. De Besitter von dat Grundstück weer Wilken Simonsen ut Finkwarder. He hett 2017 bet 2018 ok dat ne’e Gebüüd boot un dat denn för en fasten Pries von 3,2 Milljonen Euro an de Samtgemeen verköfft. Dat ole Raadhuus in de Straat *Huttfleth 18* warrt 2019 to en Kita ümboot.

### Inwahnertall

## Politik

### Samtgemeenderaat

### Samtgemeenbörgermeesters

Dat Amt von’n Samtgemeenbörgermeester weer bet to dat Enn von de Tweegleisigkeit 1998 ehrenamtlich. Siet 1998 is de Börgermeester in’t Hauptamt för de Verwaltung von de Samtgemeen tostännig.

* 1976–1990: Oskar Jungmann
* 1990–1998: Hans Gosch
* 1998–2006: Günter Schargus
* 2006–31. Oktober 2014: Hans Jarck (SPD)
* 1. November 2014–: Michael Gosch (CDU)

### Samtgemeendirekters

Dat Amt von’n Samtgemeendirekter is 1998 mit dat Enn von de Tweegleisigkeit in dat Amt von’n hauptamtlichen Samtgemeenbörgermeester opgahn.

* 1971–1986: Hans Lorenzen
* 1986–: Friedrich Schnirring

## Weertschop un Infrastruktur

In de Samtgemeen Lüh gifft dat mehrstendeels de Bueree mit veel Aaftanbo.

Besünners wichtig sünd de Touristen in'n Oolland, tomehrst ween de Kars- un annere Aaftbööm bleiht.

### Verkehr

De Samtgemeen is över dree Busstreken ansloten:
*2357 Stood - Hullern-Twielenfleth - Steenkark - Jörk - Hamborg-Cranz;
*2030 Buxtuud - Dammhuusen - Jörk - Borstel - Steenkark;
*2033 Greundiek - Steenkark - Hornborg (blots wenn School is).

Mit de Lüh-Schulau-Fähr köönt de Lüüd op de annere Kant vun de Elv kamen (no Wedel). Von 1996 bet 2007 is ok de Elv-City-Jet vun Stood no Hamborg föhrt un hett an’n Lüh-Anlegger in Lüh hollen.

### Scholen

De Samtgemeen Lüh is Dreger von de Oberschool Steenkark un von de Grundscholen Gauderhandviddel, Hullern-Twielenfleet un Steenkark.

### Ver- un Entsorgung

För dat Afwater is de Afwaterverband Oolland un Geestrand mit dat Klärwark Wetterndörp tostännig.

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed vun de Samtgemeen Lüh (hoochdüütsch)
School op de Wurth

De **School op de Wurth** weer ene Grundschool in Wöhrn. Nu is dat en Waldorf-School.

Dat hüdige Schoolhuus is 1875 boot worrn un liggt op en Wurth merrnmank in Wöhrden glieks blangen de Kark. Dat geev aver al vördem ene Volksschool in Wöhrn.

Ok vun Norderwöhrn güngen de Kinners op de School op de Wurth. De Schölers vun de School op de Wurth güngen fröher na Heid op de Hauptschool oder na Heid, Wesselburen, Büsen oder Meldörp op Realschool un Gymnasium.

2005 hett de Schoolraat beslaten, dat kene Kinners mehr op de School op de Wurth inschoolt warrn schöölt. De ne’en Klassen schullen nu in Hemmingstedt na School gahn, vun wegen dat Wöhrn alleen to wenig Schölers hett, dat sik en egene School nich mehr lohnt. För de 1. Klass in dat Schooljohr 2005/2006 geev dat blot noch dörteihn Kinner. Denn schull dat na een Johr wedder ümstött warrn. Ene Klass güng nu al na Hemmigstedt. De nächste Klass schull aver wieder in Wöhrn blieven. Noch een Johr later wullen se denn anfangen, twee Johrgäng in ene Klass to ünnerrichten. De drüdde un veerte Klass schull denn an de Neocorus-School in Büsen gahn. Aver ok dat wull amenn nich klappen. 2006 hett sik de Schoolverband oplöst. Vun dat Schooljohr 2007/2008 an is nu aver ene Waldorf-School in dat Schoolhuus in Wöhrn ünnerbröcht. De eerste Waldorf-School an de sleswig-holsteensche Westküst. Se schall later bet to’n Abitur föhrn.

## Weblenken

* Websteed vun de School (hoochdüütsch)
Lincoln (Nebraska)

**Lincoln** is de Hööftstadt van de US-Bundesstaates Nebraska und van de Lancaster County. Mit 236.146 Inwahners (Stand 2004) is se ok de tweetgröttste Stadt vun Nebraska. Lincoln hett een Flach van 340.64 Quadratmielen.

Die Stadt is nah Abraham Lincoln nömmt wurrn. Se is de Seet van de University of Nebraska-Lincoln. 

## Attrakschonen
* „Governor's Mansion“
* Nebraska State Capitol (van de Architekt Bertram Goodhue)
* University of Nebraska State Museum (weltwiet gröttste Sammlung van Sögerfossilien)
* Frank H. Woods Telephone Pioneer Museum
* Great Plains Art Collection (Warken van Frederic Remington un Albert Bierstadt)
* Folsom Children´s Zoo & Botanical Gardens (Zoo un Botaanisch Gorden)

Dat 1889 in Lincoln grünnd Ünnernehmen American Linen Supply Company (ALSCO) is de Utfinner van Stoff-Handdook-Automaten.

## Beröhmt Lüüd ut disse Stadt
* Richard Cheney, US-Viezpräsident ünner George W. Bush
* Frederic Edward Clements, US-amerikaansch Botaniker un Universitätsprofesser
* Jack Evans, US-amerikaansch Rockmusiker (Zager and Evans)
* Hilary Swank, US-amerikaansche Schauspelerin
* Shawn Toovey, US-amerikaansch Schauspeler
* Janine Turner, US-amerikaansche Schauspelerin
* Thelma White, US-amerikaansche Schauspelerin.

## Weblenken
Samtgemeen Harsfeld

De **Samtgemeen Harsfeld** is en Rebeetsverband in’n Landkreis Stood in’n Süden vun de Stoder Geest. Se hett .

De Samtgemeen gellt na dat neddersassische Kommunalverfatensgesett as Sülvstännige Gemeen.

## Geografie

### Samtgemenenopdelen
De Samtgemeen besteiht ut de veer Gemeenden Bargst, Brest, Ohlers un den Flecken Harsfeld.

## Historie

De Samtgemeen Harsfeld is 1972 ut de olen Samtgemenen Harsfeld, Ohlers un Bargst schopen wurrn.

### Inwahnertall

## Politik

### Samtgemeenderaat

### Samtgemeenbörgermeesters

Dat Amt von’n Samtgemeenbörgermeester weer bet to dat Enn von de Tweegleisigkeit 2007 ehrenamtlich. Siet 2007 is de Börgermeester in’t Hauptamt för de Verwaltung von de Samtgemeen tostännig.

* 1972–1980: Hans Günther Hellweeg
* 1980–2001: Andreas Buss
* 2001–30. September 2007: Friedrich Dammann (CDU)
* 1. Oktober 2007–: Rainer Schlichtmann

Andreas Buss weer Ehrensamtgemeenbörgermeester.

### Samtgemeendirekters

Dat Amt von’n Samtgemeendirekter is 2007 mit dat Enn von de Tweegleisigkeit in dat Amt von’n hauptamtlichen Samtgemeenbörgermeester opgahn.
 
* 1972–1995: Horst Küster
* 1995–30. September 2007: Rainer Schlichtmann

### Wapen

De Samtgemeen Harsfeld driggt dat sülve Wapen as de Gemeen Harsfeld.

Dat blaue Schild hett enen breden witten (sülvern) Dwierbalken. Dor in is op en swart Peerd en swarter Ridder, de en Sweert hochhullt. Boven in dat Schild sünd dree gele (guldene) Rosen, ünnen sünd twee gele (guldene) Rosen.

## Weertschop un Infrastruktur

### Scholen

De Samtgemeen is Dreger von de Grundscholen Bargst un Ohlers un de Grundscholen Rosenborn un An’n Feldbusch in Harsfeld, de Haupt- un Realschool Harsfeld un de Oberschool Ohlers.

Bi de Balthasar-Leander-Förderschool un dat Au-Geest-Gymnasium Harsfeld, dat mit dat Schooljohr 2006/2007 den Bedriev opnahmen hett, is de Landkreis Stood de Dreger.

### Ver- un Entsorgung

De Samtgemeen bedrifft as Egenbedriev de Samtgemeenwarken Harsfeld (SWH).

Dor höört ünner annern dat Klärwark Harsfeld an de Harsfeller Straat *In’n Butendiek* an de Au to. Dat Klärwark is op 23.000 Inwahnerweerte utleggt. Dat is 1977 boot un 1986 dat eerste Maal utboot worrn. In’n März 1999 is en Blockwarmskraftwark in Bedriev gahn. Düsse drüdde Boafsnidd hett 2,76 Milljonen Euro köst.

En tweet Klärwark bedrievt de SWH mit dat Klärwark Bockholt twüschen Ohlers un Örsdörp. Dat is för de Öörd Ohlers, Ohrenswohl, Ottendörp und Kokerbeek tostännig. De Anlaag is op 6000 Inwahnerweerte utleggt. Se is 1992/1993 boot worrn un weer toeerst op 3000 Inwahnerweerte utleggt. 2006 is se op ehr hüdige Grött utboot worrn.

## Footnoten



## Weblenken

* Websteed vun de Samtgemeen Harsfeld (hoochdüütsch)
Steertrock

En **Steertrock** oder **Sniepel** (ok **Frack**) is en Antog. De hett achtern en Insnitt, dat dat meist so utsüht as so’n Steert vun en Swölk. He gellt as ganz feine Kledaasch, de bi en Avendgesellschaft dragen warrt. De Sieden sünd vörn schraag wegsneden. Dorto dragen warrt meist en witt West, witt Hemd un witt Fleeg. Lüüd, de dat vun Beroop ut as Kledaasch dregen doot, so as Musikers un Kellners, de dreegt en swarte West un Fleeg dorto. Op’n Kopp höört to’n Steertrock en Spint. Witt Schaal un Hanschen köönt, mööt aver nich dragen warrn.

## Plattdüütsche Synononymbegrepen
*Frack* (*Frock*), *Slipprock*, *Sniepel*, *Sniepelrock*, *Steertrock*, *Stiertrock*, *Swölkensteert*, *Swolkenstiert*

## Borns un Anmerken
Rotatschoonsass

De **Rotatschoonsass** (ümgangsspraaklich ok **Dreihass** to seggt) is en Graad, üm de sik en  en physialschen Körper dreiht. So en Bewegen warrt ok Rotatschoon nöömt. Dorbi dreiht sik de Saak jümmers üm sik sülvst, ahn dorbi vun de Steed to kamen. Manchmol gifft dat Körpers, de dreiht sik üm en faste Ass, de dör den Bo vörgeven is. En Bispeel dorvör is en Globus, de de Eer dorstellt un faken an en Stang fast maakt is, üm de een den Globus dreihn kann. So warrt de Rotaschoon namaakt, welke de Eer jo ok wirklich maken deit.

De Eer is nich an een Stang fastmaakt, man se kann sik in’n Weltruum free üm sik sülvst dreihn. So is dat bi all de Himmelskörpers. De Laag vun de Rotatschoonsass hangt denn vun de Verdelen vun de Masse binnen den Körper af, un so ok de Dreihtall, de ok as Dreihfrequenz betekend warrt. Ännert sik in en Körper de Massenverdelen, denn ännert sik tomeist ok de Dreihtall mun de Rotatschoonsass. Man dat geiht jüst so vörs ik, dat sik dorbi de Dreihimpuls nich ännert (Dreihimpulsbehollen).

Bito warrt ok Graden as Rotatschoonsass beteken, wenn man en Rotatschoonskörper dorüm dreihn kann, ahn dat he sik ännert. Dat heet, dat de Rotatschoonsass in so en Fall ok to lieken Tiet de Symmetrieass vun den Rotatschoonskörper.

## Verdüdlichen
Vörstellen kann man sik de Rotatschoonsass an dat Bispeel vun en Rad. De Dreihass steiht pielliek to de Speken un ok pielliek ob den Radreifen, de en Kring dorstellt. Wenn man dat ganze en beten mehr abstrakt dorstellt, kann man den Reifen un de Speken ok weglaten un sik den Reifen as Punkten op en Kringbahn vörstellen. De Dörmeter speelt dorbi eerstmol kenn Rull. De Kring liggt denn in en mathemaatsch Flach, wo de Rotatschoonsass pielliek op steiht.

Nu hett de Dreihass twee Ennen, und man kann fastleggen, in welke vun de beiden Richten se wiesen deit. Kiekt een op den Kring un de dreiht sik in’n Klockenwiesersinn, denn kiekt he in de lieke Richten as de Richten vun de Rotatschoonsass. Dat is en Definitschoon, de mol so fastleggt worrn is, dormit man dat beter beschrieven kann.

In de Physik warrt Dreihassen bruukt, üm Vörgägn to vedüdlichen. De Ass gifft nich blots an, woans sik Saken oder Elementardeelken dreiht, un woans also de Laag vun de Rotatschoonsass is, man se leegt ok fast, wo snell sik wat dreiht un of de Dreihbewegen na links oder na rechts (gegen oder in’n Klockenwiesersinn) passeert.
Setebos (Maand)

**Setebos** (ok **S/1999 U1** oder **Uranus XIX**) is een vun de lütten buteren Maanden vun den Planeten Uranus.

## Naam un Opdecken
De Maand weer an’n 18. Juli 1999 vun de Astronomen John J. Kavelaars, Brett J. Gladman, Matthew J. Holman, Jean-Marc Petit un Hans Scholl opdeckt. 

Toeerst hett he sien vörlöpig Beteken kregen, as dat bi de Internatschonale Astronoomsche Union (IAU) so begäng is. Sien hüütigen Naam hett he eerst later kregen. De Maanden sünd all na Figuren ut de Warken vun William Shakespeare oder Alexander Pope nöömt, wat op en Traditschoon torüch geiht, mit de John Herschel mol anfungen harr. So is dat naher bibehollen worrn. Setebos is en Gott ut Shakespeares Kummedie *[[The Tempest]]* (dt.: *Der Sturm*), de vun de Hex *Sycorax* un den Slüngel *Caliban* anbeedt warrt.

## Ümloopbahn
Setebos hett vun den Uranus en middleren Afstand vun ungefäähr 17.501.000 km. Üm eenmol üm den Planeten rümtokreisen bruukt de Maand üm un bi 2234 Daag un 18 Stünnen. Vun kreisen kann dorbi kuum noch snackt warrn: De Exzentrizität vun de Bahn is 0,5843, so dat dat mehr en langtogen Ellips is. De Bahn is bito ok noch üm 158,161° gegen den Äquater vun’n Uranus kippt. Dat bedüüd, dat de Ümloop retrograd verlöpt, also gegen de Rotatschoonsrichten vun’n Uranus.

## Opbo un Egenschoppen
De Maand hett en Dörmeter vun ungefäähr 24 km. He is also en vun de ganz lütten Maanden. De middlere Dicht liggt üm un bi 1,5 g/cm³, wat nich sünners veel is. Dat düüdt dorop hen, dat Setebos vör allen ut Wateries un silikatsch Steen tohopensett is. De Albedo liggt bi 0,07. Anners snackt, warrt ruchweg 7% vun dat infallend Sünnenlicht wedder reflekteert. Dormit is Setebos ok en ehr düsteren Maand.
Bolzen

**Bolzen** betekent

* Bolzen, dat westfäälsche Woord för ene männlike Katte,
* Bolzen, Oordsdeel van de Stad Seinje, Region Hannober, Neddersassen.
Prospero (Maand)

**Prospero** (ok **S/1999 U3** oder **Uranus XVIII**) is en vun de lütten buteren Maanden vun den Planeten Uranus.

## Opdecken un Naam
De Maand weer an’n 18. Juli 1999 vun de Astronomen Matthew J. Holman, John J. Kavelaars, Brett J. Gladman, Jean-Marc Petit un Hans Scholl opdeckt un hett toeerst sien vörlöpig Beteken kregen, as dat na de Internatschonale Astronoomsche Union (IAU) begäng is. Traditschonell warrt de Maanden vun’n Uranus all na Figuren ut de Warken vun William Shakespeare oder Alexander Pope nöömt. Prospero is en Töverer ut Shakespeares Kummedie *[[The Tempest]]* (dt.: *Der Sturm*).

## Ümloopbahn
Prospero hett en Bahn wieter buten üm den Uranus. He bruukt 1977 Daag un 7 Stünnen, üm eenmol üm den Planeten rümtokamen. De middlere Afstand vun’n Uranus is 16.418.000 km. De Bahn is aver nich kreisrund, man se hett en teemlich grode Exzentrizität vun ungefähr 0,4431. Bito is de Bahn üm 151,966° gegen den Uranus-Äquater kippt. Dordör löpt de Maand *retrograd*, also gegen den Dreihsinn vun de Rotatschoon vun’n Uranus. 

## Opbo un Egenschoppen
De Dörmeter vun Prospero liggt bi üm un bi 30 km. As ok de meisten anneren lütten Maanden, hett Propero en middlere Dicht vun 1,5 g/cm³. Dat is nich sünnerlich veel, worüm man dorvun utgeiht, dat de Maand to’n groden Deel ut Wateries un Silikat-Steen tohopensett is. Butendem höört Prospero ok to de düsteren Maanden. Siene Albedo is blots 0,07 – de Bavenflach strahlt also vun dat ankamen Licht blots 7% wedder torüch.
Antineutron

Dat **Antineutron** is na dat Standardmodell vun de Elementardeelkenphysik dat Antideelken vun dat Neutron un tellt dormit to de Antimaterie. Na dat Modell bestaht Antineutronen ut twee Anti-Down-Quarks un en Anti-Up-Quark.

Dat Antineutron is 1956 vun Bruce Cork opdeckt worrn, ungefäähr en Johr na de Opdecken vun dat Antiproton. Wie dat Neutron is ok bi dat Antineutron de Masse ruchweg 939,6 MeV. Dat Antineutron hett keen elektrisch Laden un en Spin vun 1/2. dormit höört dat Antideelken to de Klass vun de Fermionen.

Na de Theorie vun de CPT-Symmetrie gifft dat sünnere Bedingen för Deelken/Antideelken, de t.&nbsp;B. över dat Antineutron in Experimenten test warrn künnt. Intressant is dat Antineutron vun wegen sien Vernichtenreakschonen (nantin) → Prod. un (nantip) → Prod. ahn elektromagnetsch Wesselwirken. Tüügt warrn künnt Antineutronen t.&nbsp;B. dör de Vernichten vun gaumakte hoochenergetsche Elektronen un Positronen e+e- → nantin.

Liekers dat Antineutron de sülve Laden un den sülven Spin hett as dat Neutron, is dat en anner’t Deelken, wiel dat ut Anti-Quarks tohopensett is. Dat free’e Antineutron is nich vun Bestand un verfallt to en Antiproton un en Positron, wieldat en free’t Neutron to en Proton un en Elektron verfallt. De Levensduer un dat gyromagnetsch Moment vun en free Antineutron sünd opstunns noch nich in’n Experiment verklort worrn.

De experimentell Beobachten vun de Neutron-Antineutron-Oszillatschoon gellt as wieteren est för de Quarktheorie. In’n Vakuum fluktueert dat free’e Neutron mit en Tietkonstanten vun grötter as 4,7 · 1031 Johren to en Antineutron.
Gordon E. Sawyer Award

De **Gordon E. Sawyer Award** is en Ehrenoscar, de vun de Academy of Motion Picture Arts and Sciences an en enkelte Person vergeven warrt för sünnere Leistungen op en wetenschopplich-technisch Rebeet, de mit de Filmindustrie to kriegen hett. De Pries is na Gordon E.Sawyer nöömt, en technischen Leider vun de Afdelen för Toon in de Samuel Goldwyn Studios un Liddmaat vun dat wetenschopplich/technische Komitee vun de Academy (*Scientific and Technical Awards Committee*) in de Johren 1936 bit 1977.

De Pries is 1981 to’n eersten mol vergeven worrn un warrt nich jedet Johr verleht, man blots op sünnern Vörslag vun de Liddmaten vun dat wetenschopplich/technische Komitee.

## Priesdregers
* 1981 – Joseph B. Walker
* 1982 – John O. Aaalberg
* 1983 – Dr. John G. Frayne
* 1984 – Lindwood G. Dunn
* 1987 – Fred Hynes
* 1988 – Gordon Henry Cook
* 1989 – Pierre Angenieux
* 1990 – Stefan Kudelski
* 1991 – Ray Harryhausen
* 1992 – Erich Kästner
* 1993 – Petro Vlahos
* 1995 – Donald C. Rogers
* 1997 – Don Iwerks
* 1999 – Dr. Roderick T. Ryan
* 2000 – Irwin W. Young
* 2001 – Edmund M.Di Giulio
* 2003 – Peter D. Parks
* 2005 – Takuo Miyagishima
* 2006 – Gary Demos
* 2007 – Ray Feeney
* 2008 – David A. Grafton
* 2009 – Edwin Catmull
* 2011 – Douglas Trumbull
* 2013 – Peter W. Anderson
* 2014 – David W. Gray
* 2017 – Jonathan Erland
Ostbiärm

**Ostbiärm** (hoochdüütsch *Ostbevern*) is an Dorb met ca. 10.000 Lüh in’n Kreis Warndorp. Et lich on de Baiwer. De anere Fluss heet Aa or Glane and fliet dör’n Brock.
Stephano (Maand)

**Stephano** (ok **S/1999 U2** oder **Uranus XX**) is een vun de lütten buteren Maanden vun den Planeten Uranus.

## Opdecken un Naam
De Maand is an’n 18. Juli 1999 vun de Astronomen Brett J. Gladman, Matthew J. Holman, John J. Kavelaars, Jean-Marc Petit un Hans Scholl opdeckt worrn. Toeerst weer he as S/1999 U2 betekend, wat de offizielle Beteken na de Internatschonale Astronoomsche Union (IAU) is. Sien richtigen Naam hett he later eerst kregen.

De Maanden vun’n Uranus hebbt na en Traditschoon all Naams vun Figuren ut de Warken vun William Shakespeare oder Alexander Pope. Stephano is en besopen Dener ut Shakespeares Kummedie *[[The Tempest]]* (dt.: *Der Sturm*).

## Ümloopbahn
De Maand kreist üm Uranus in en middleren Afstand vun 8.002.000 km, woför he ruchweg 676 Daag un 12 Stünnen bruukt. De Bahn is nich nipp un nau kreisrund, man en beten watt länglich mit en Exzentrizität vun 0,2295. Dorbi is se üm 144,103° gegen den Äquater vun’n Uranus kippt, so dat de Maand *retrograd*, d. h. gegen de Rotatschoon vun den Uranus, lopen deit.

## Egenschoppen un Opbo
Mit blots 20 km is de Maand teemlich lütt. He hett, as veele lütte Maanden, en middlere Dicht vun 1,5 g/cm³, wat dorop sluten lett, dat Stephano to’n gröttsten Deel ut Wateries un Silikatsteen tohopensett is. De Bavenflach hett en Albedo vun 0,07 – jüst so as de anneren buteren Maanden. Dat heet, dat 7% vun dat infallend Licht wedder torüch reflekteert warrt. Stephano is dormit en teemlich düsteren Maand.
Stibnit

**Stibnit** (ok bekannt ünner de Naams **Antimonit**, **Antimongleem** oder **Grauspeetgleem**) is en faken vörkamend Mineral ut de Klass vun de Sulfiden un Solfosolten mit en Mengdenporportschoon Metall : Swevel (Selen, Tellur) 2S3. Dorbi kommt kotte bit lange nadelige, prismatsche oder radialstrahlige Kristallen bi tostannen, mitünner ok massige Gestalten mit bliegraue Klöör un Streekklöör.

## Historie un Naam
De Beteken Stibnit un Antimonit sünd Afleiden vun dat cheemsch Element Antimon, dat in de Verbinnen vörkummt. Dat Mineral weer al in de Antike in Grekenland bekannt un weer dunntomalen för de Herstellen vun Bronze un för Sminkpulver bruukt.

## Sünnere Egenschoppen
De Kristallen vun dat Stibnit sünd gröttstendeels in Längsrichten striept un wiest en düchtigen Metallgleem. An de Luft vergeiht de Gleem aver mit de Tiet un de Kristallen loopt buntklöört an. De Mohshard vun den Stibnit hangt vun de Reinheit af un liggt twüschen 2 un 2,5. Mitünner warrt Stibnit mit Bliegleem verwesselt, ünnerscheed sik aver dordör, dat dat al in de Flamm vun en Rietsticken opsmölt.

De gröttsten Stibnitkristallen sünd twüschen 60 cm (Japan) un 1 m (China) groot.

## Entstahn un Vörkamen
Stibnit billt sik ut hydrothermal Lösen in Ierzgäng mit Quarz un Gold. Tomeist is dat Mineral in Sellschop mit annere Sulfidierzen to finnen, kummt aver ok in Kalksteen vör.

Lagersteden gift dat ü.a. in Hunan in China, in’n Harz, in Shikoku in Japan, Kadamdzhai in Kirgistan, Baia Sprie, Herja un Baiut in Rumänien, Kremnica in de Slowakei un in Manhattan, USA.

## Struktur
De Molekülen vun dat Antimonsulfuid billt Dubbelkeden ut ni Richten vun de c-Ass. Dorvun kommt ok de Längsstriepens bi de Kristallen un ok de düchtig vullkamen Splitten parallel to disse Richten.

## Verwennen
Dat Mineral hett en weertschopplich Bedüden dör sien hogen Antimon-Andeel vun üm un bi 71,4%. Dat Halfmetall kummt in de Eerdkrust blots to 0,00002% vör un is dorüm teemlich roor. As Legeerenelement warrt Antimon in hatten Stahl as Tomischen för Batterieblie un in de Halfleiderindustrie verwennt. Stibnit is dorvör de Hööftborn. De bedüdenste Exporteur vun Stibnit weer 2003 de Volksrepubliek China

## Websteed
Kristalltweeschen

**Kristalltweeschen** sünd in de Mineralogie twee mitenanner verwossene Kristallen, de de lieke Struktur un Tohopensetten hebbt.

De beiden enkelten Kristallen künnt in Övereenstimmen brocht warrn entweder dör Punktspegeln (Inversion), döe Spegeln an en Flach, de as Tweescheneven betekend warrt, oder dör Dreihen üm 180° üm en Ass, de denn Tweeschenass nöömt warrt. In dat Tweeschengesett warrt disse Elementen dör de Millerschen Indizes utdrückt. Wenn de Tweeschenass oder -even gliektietig de Symmetrieass oder -even is, denn snackt man nich vun Tweeschen, man vun en eenfack Parallelverwassen. 

De Tweescheneven is nich notwännigerwies ok lieks de Verwassenflach vun de beiden Kristallen. De kann aver ok en Symmetrieeven wesen: Wenn de gliek sünd, warrt dat ok Kontakttweeschen nöömt, anners snackt man vun Dörwassentweeschen. Dör dat Verwassen künnt in enkelte Fäll ok Drillingen, Veerlingen usw. tostannen kommen. Je na dem, wo komplex de Tweeschenbillen is, kann dorbi ok en so nöömten Tweeschenstock entstahn, de an’n End en högere Kristallsymmetrie hebben kann, as de enkelten Kristallen.

Dat Tostannenkommen vun Kristalltweeschen kann op Stören vun de Struktur vun den Kristallkiem torüchgahn, worut sik normalerwies en Kristall dör langsom’t Wassen billn deit. In so en Fall warrt ok vun Wassdomstweeschen snackt. Man ok Inwarken vun buten kann Tweeschenbillen utlösen, t.&nbsp;B. dör mechanisch Belasten oder thermische Phaaswesseln vun dat Mineral. Dorbi snackt man denn vun Druck- oder Ümwannelntweeschen.

För de Analys vun Kristalltweeschen is dat Konzept vun de Punktkoppeln vun Help. Dör de Tweeschensymmetrie warrt en högere Symmetrie vörtüüscht, as de Kristallstruktur in Wohrheit opwiesen deit. Man seggt dorto Tweeschengidder in Gegensatz to dat wohre Kristallgidder. Dat wohre Kristallgidder kann dör Weglaten vun de Symmetrieelementen vun dat Tweeschengidder opfunnen warrn. Dat Kristallgidder is dormit also en Ünnerkoppel vun de Punktkoppel vun dat Tweeschengidder. Höört dat Tweeschengidder un dat Kristallgidder to de sülven Lauegrupp, warrt vun en merohedrisch Kristalltweeschen snackt (Tweeschenbillen dör Merohedrie). In all anneren Fäll hebbt wi dat mit nich-merohedrische Kristalltweeschen to doon. In dat trikline, monokline un orthorhombische Kristallsystem sünd merohedrische Kristalltweeschen jümmer Inversionstweeschen.
Pluraletantum

Een **Pluraletantum** (n., pl. Pluraliatantum, lat.: blots Mehrtall) is en Substantiv, dat dat blots in de Mehrtall gifft. Tomeist sünd dat Wöör as geografische Namens oder Personengruppen, aber ok bestimmte Fierdaag warrt blots as Mehrtall bruukt.

So gifft dat denn Pluraliatantum up verscheeden Rebeden, t.&nbsp;B. as

* Geographische Namens: Alpen, Nedderlande, Aleuten, Anden,
* Personengruppen: Öllern, Vörfohren, Lüüd,
* Fierdaag un anner Tietbeteken: Weihnachten, Oostern, Ferien, Pingsten,
* un ok up anner Rebeden as t.&nbsp;B. in Hannel un Weertschop: Unkosten, Levensmiddel, Möbel. 

De Eentall kann denn to'n Deel utdrückt warden, wenn en anner Wort anbackt warrt (en Kompositum bild warrt), t. B. Öllerndeel, Pingstdag, Möbelstück.

De Gegendeel to de Pluraletantum is de Singularetantum.
Samtgemeen Freenbeek

De **Samtgemeen Freenbeek** is en Rebeetsverband in’n Landkreis Stood twüschen Hamborg un Bremen op de Stoder Geest. Se hett .

## Geografie

### Samtgemenenopdelen
De Samtgemeen besteiht ut de dree Gemeenden Deinst, Freenbeek un Kutenhult. 

## Historie

1965 is de lüttjere Samtgemeen Freenbeek grünnt worrn, to de de Gemenen Groot un Lüttjen Freenbeek, Wehl un Helmst höört hebbt un to de later ok noch Swing un Deinst tokamen sünd. Mit de Kommunalreform in Neddersassen hett sik 1972 de hüdige gröttere Samtgemeen Freenbeek billt.

### Inwahnertall

## Politik

### Samtgemeenderaat
De Samtgemeenderaat hett 30 Liddmaten.
  

### Samtgemeenbörgermeesters

Dat Amt von’n Samtgemeenbörgermeester weer bet to dat Enn von de Tweegleisigkeit 2001 ehrenamtlich. Siet 2001 is de Börgermeester in’t Hauptamt för de Verwaltung von de Samtgemeen tostännig.

* 1972–1996: Heinrich Klintworth
* 1996–2001: Johann Burfeindt (CDU)
* 2001–31. Oktober 2014: Friedhelm Helk (ahn Partei)
* 1. November 2014–: Ralf Handelsmann (ahn Partei)

### Samtgemeendirekters

Dat Amt von’n Samtgemeendirekter is 2001 mit dat Enn von de Tweegleisigkeit in dat Amt von’n hauptamtlichen Samtgemeenbörgermeester opgahn.

* –2001: Wilfried Perschke

### Wapen

Dat Wapen hett en Schild, dat vun enen sülvern Bülgenbalken in twee Deele opdeelt is. Boben sünd gulden Windmöhlenflögel op blau'n Grund, ünnen is en gulden Möhlensteen op roden Grund.

De Möhlensteen düüdt op de Watermöhlen in Lüttjen Freenbeek un Deinst hen un de Flögels op de Windmöhl in Mulsen. De sülvern Bülgenbalken steiht as Symbool för de Swing.

## Kultur un wat to bekieken is

### Museum

In Deinst is dat Düütsche Feld- un Kleenbohnmuseum.

### Bowarken
* Watermöhl in Freenbeek
* Watermöhl in Deinst
* Windmöhl Anna-Maria in Mulsn
* Feldsteenkark in Mulsn

### Sport

In de Samtgemeen Freenbeek gifft dat en Reeg Sportverene. An'n beropensten is de VfL Freenbeek, de all in de twete Handballbundsliga speelt hett. Fröher hett disse Veren tweemol ok kotte Tied in de eerste Bundsliga speelt, kunn sik dor obers nicht dörsetten un is nu in de Regionalliga afsteegen.

### Verkehr

Dörch de Samtgemeen löppt bi Schwing Bundsstraat 74, de Bundsstraat 73 vun Cuxhoben no Hamborg is nich wiet weg. 

De Iesenbohn vun Buxthu na Bremerhoben warrt vun de Iesenbohn- un Verkehrsbedrief Elv-Werser GmbH (EVB) bedreeven un hett Bohnhööv in Kutenhult un in Aasp.

### Scholen

De Samtgemeen Freenbeek is Dreger von de Geestlandschool as Oberschool un von de Grundscholen Freenbeek un Kutenhult-Mulsen.

## Weblenken

* Websteed vun de Samtgemeen Freenbeek (hoochdüütsch)
* Websteed von dat Düütsche Feld- un Kleenbohnmuseum (hoochdüütsch)

## Footnoten
Esdörp

**Esdörp** betekent

* Esdörp, Gemeen in’n Landkreis Neenborg, Neddersassen,
* Esdörp, Oort in de Gemeen Esdörp in’n Landkreis Stood, Neddersassen.
Heliand

De **Heliand** is en groot Epos in ooltsassische Spraak. Dat vertellt vun dat Leven vun Jesus Christus un hett so bi 6.000 Regen in Staavriems. Dat is so üm dat Johr 830 schreven worrn vun en Mönk ut dat Ümfeld vun dat Klooster Fulda. De Tiet is nich genau bekannt, man in dat Vörwoort (*praefation*) steiht, dat Ludwig de Fromme den Opdrag geven hett, de vun 814 bet 840 König vun de Franken weer. Dat is blangen de ooltsass’sche Genesis dat eenzige grote Wark ut de ole Sassentiet. All beid hebbt disse Warken de Opgaav hatt, de heidnischen  Sassen to dat Christendom to bekehren.

Uns sünd hüüt twee meist vullstännige Handschriften vun den Heliand nableven, de een in de Bayrische Staatsbibliothek in München, de annere in de Britische Bibliothek in London. Lüttjere Delen gifft dat in Berlin, den Vatikan, Straubing un Leipzig.

## Weblenken
* De Heliand as Lusterbook
Hansekrieg

De **Hansekrieg** weer en Krieg twischen Däänmark ünner König Waldemar IV. un dat wendsche Quarteer vun de Hanse ünner Leid vun Lübeck.

In’n August 1361 harr Waldemar Schonen un Gotland mit de Hansestadt Wisby innahmen, wat den Hannel vun de Hanse stören dee. Aver nich all weren gliek bedrapen. De Hansestäder an de Oostsee weren vun den Hieringshannel mit Schonen un de Dörfohrt dör’n Sund afhängig, de annern Städer weniger. De wendschen Hansestäder grepen in’n September alleen an, kunnen aver nich noog utrichten un müssen den 22. November 1365 den Freed vun Vordingborg ünnerschrieven. 1367 hebbt sik aver ok de annern Städer to de Kölner Konföderatschoon mit tohoopslaten un nu müss Däänmark an’n 24. Mai 1370 den Freed vun Stralsund ünnerschrieven un de Privilegien vun de Hanse wedder herstellen.