open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nessler

**Nessler** oder **Neßler** is de Familiennaam von

* Barbara Neßler (* 1991), öösterrieksche Politikerin,
* Franz Xaver Nessler (1863–1953), düütschen Politiker,
* Friedrich Neßler (*J. B. Werner*; 1806–1879), franzöösch-Swiezer Germanist un Schriever,
* Henry Neßler (1851–1911), düütschen Oberst,
* Julius Neßler (1827–1905), düütschen Chemiker,
,
* Natalie Nessler (* 1976), düütsche Curlerin,
* Nikolaus Alexander Nessler (* 1958), düütschen Künstler, Grafikdesigner, Schriever un Kurater,
* Robert Nessler (1919–1996), öösterriekschen Dirigent un Kumponist,
* Victor Ernst Nessler (1841–1890), düütschen Kumponist,
* Volker Boehme-Neßler (* 1962), düütschen Rechtswetenschopper,
* Walter Nessler (1912–2001), düütschen Maler.
Muratow

**Muratow** () is de Familiennaam von

* Anatoli Muratov (* 1988), düütschen Boxer,
* Dmitri Andrejewitsch Muratow (* 1961), russ’schen Journalist,
* Jewgeni Minerafissowitsch Muratow (* 1981), russ’schen Ieshockeyspeler,
* Pawel Pawlowitsch Muratow (1881–1950), russ’schen Schriever,
* Radner Sinjatowitsch Muratow (1928–2004), russ’schen Schauspeler,
* Walentin Iwanowitsch Muratow (1928–2006), russ’schen Turner,
* Waleri Alexejewitsch Muratow (* 1946), russ’schen Iesflinklöper.

Kiek ok bi: Muradow, Muratowa.
Ardem Patapoutian

**Ardem Patapoutian** (armeensch: Արտեմ Փաթափութեան; * 2. Oktober 1967 in Beirut) is en libaneesch-US-amerikaansch Molekularbioloog un Neurowetenschapler an Scripps Research in La Jolla, Kalifornien. 2021 wurr hüm gemeensam mit David Jay Julius de Nobelpries för Physiologie oder Medizin tospraaken.

## Leven
Patapoutian, de sien Öllern beid Armenier sünd, hett de American University of Beirut besöcht, bevör he 1986 in de USA utwannern dee un deren Staatsbörgerschap annehm. 1990 kreeg he bi Judy A. Lengyel an de University of California, Los Angeles, en Bachelor in Zell- un Entwicklungsbiologie, 1996 bi Barbara Wold an dat California Institute of Technology sien Doktertitel (Ph.D.) in Biologie. As Postdoktorand hett Patapoutian bi Louis French Reichardt an dat Scripps Research Institute arbeit, wo 2000 en Professur kreeg. Tüschen 2000 un 2014 harr he en tosätzliche Forschungstätigkeit för de *Novartis Research Foundation*, siet 2014 forscht Patapoutian tosätzlich för dat Howard Hughes Medical Institute (HHMI).

Ardem Patapoutian erforscht de Signaltransduktschoon vun de Sensorik. He kunn wesentliche Bidrääg to dat Rutfinnen vun neeoordig Ionenkanäle un Rezeptoren leisten, de dör Temperatur, mechanische Kräfte oder höhger Zellvolumen aktiviert wurrn. Patapoutian un Mitarbeiter kunnen wiesen, dat disse Ionenkanäle bi de Temperaturempfinnen, bi de Berührungsempfinnen, bi de Propriozeptschoon, bi de Pieneempfinnen un bi de Regulatschoon vun den Gefäßtonus en herutragend Rull spelen. Jüngere Arbeiten bruuken Techniken vun de funktschonellen Genomik, um mechanosensitive Ionenkanäle to identifizeeren un to charakteriseeren (Mechanotransduktschoon).

Patapoutian hett lutt Google Scholar en h-Index vun 74, luut de Datenbank Scopus en vun 70 (jewiels Stand Oktober 2021). He is siet 2016 *Fellow* vun de American Association for the Advancement of Science, siet 2017 Liddmaat vun de National Academy of Sciences un siet 2020 vun de American Academy of Arts and Sciences. 2017 kreeg Patapoutian den W. Alden Spencer Award, 2019 den Rosenstiel Award, 2020 den Kavli-Pries för Neurowetenschapen as ok den BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award in Biologie/Biomedizin.

För dast Opdecken vun Temperatur- un Tastsensoren wurr  hüm 2021 gemeensam mit David Jay Julius de Nobelpries för Physiologie oder Medizin tospraaken.

## Enkeld Nahwiesen


## Weblinks
* Ardem Patapoutian, PhD bi Scripps Research (scripps.edu)
* The Patapoutian Lab (patapoutianlab.org)
* Lebenslauf (PDF; 109 kB; Stand November 2019)
* Ardem Patapoutian, PhD bi dat Howard Hughes Medical Institute (hhmi.org)
* Ardem Patapoutian bei *Academic Tree* (neurotree.org)
Wijnkoop

**Wijnkoop** is de Familiennaam von

* David Wijnkoop (1876–1941), nedderlandschen Politiker,
* Eddy Wijnkoop (1913–1942), nedderlandschen Wedderständler,
* Joseph Wijnkoop (1842–1910), nedderlandschen Rabbiner,
* Marianne van Wijnkoop (* 1945), nedderlandsche Schauspelerin.
Pfaller

**Pfaller** is de Familiennaam von

* Anton Pfaller (* 2002), öösterriekschen Footballspeler,
* Jakob Pfaller, düütschen Architekt,
* Josef Pfaller (1908–1968), öösterriekschen Politiker,
* Karin Pfaller-Frank (* 1958), öösterrieksche Logopädin,
* Max Pfaller (* 1937), düütschen Maler,
* Robert Pfaller (* 1962), öösterriekschen Philosoof.
Wriedt

**Wriedt** is de Familiennaam von

* Elke Wriedt (* 1941), plattdüütsche Schrieversche,
* Frank Wriedt (* 1964), düütschen Footballspeler,
* Helmut Wriedt (* 1922), düütschen Handballspeler,
* Ken Wriedt (1927–2010), austraalschen Politiker,
* Klaus Wriedt (* 1935), düütschen Historiker,
* Kwasi Okyere Wriedt (* 1994), Footballspeler ut Ghana,
* Marco Wriedt (* 1984), düütschen Gitarrspeler un Songschriever,
* Markus Wriedt (* 1958), düütschen evangeelschen Theoloog,
* Steven Wriedt (* 1970), US-amerikaansch-düütschen Basketballspeler,
* Verena Wriedt (* 1975), düütsche Journalistin un Moderatorin.
Vaduz

**Vaduz** (utspraaken [] oder [], im Ortsdialekt ) is en Gemeend in dat Böverland as ok de Hööftoort un de Residenzoort van dat Fürstendom Liechtensteen. Vaduz is Sitt van de Staasregeeren un van dat Arzbisdom Vaduz. Besünners bekannt is Vaduz as en internatschonalen Finanzplatz. De Gemeend hett söss Exklaven un is somit en söbengedeelte Verwaltungseenheit.

Vaduz hett 5701 Inwahner (Stand: 30. Juni 2020) up en Flach van 17,284 km².

## Herkunft van den Naam
Vaduz wurr 1175/1200 as *de Faduzes* eerstmals nöömt, twee Nennungen van 1021 sünd latere Fälschungen. De Naam is, as völ annern in dat Rhiendaal, van romaansch Oorsprung un geiht up olträtoromaansch *auadutg* «Waterschloot; Kanal för Möhlen un Saagereen; Möhlengerinne» torüch, dat wedderum van latiensch *aquaeductus* stammt.

## Literatur
* Pierre Raton: *Liechtenstein Staat und Geschichte.* Liechtenstein-Verlag, Vaduz 1969
* Paul Vogt: *Brücken zur Vergangenheit. Ein Text- und Arbeitsbuch zur liechtensteinischen Geschichte 17. bis 19. Jahrhundert.* Amtlicher Lehrmittelverlag, Vaduz 1990
* Adulf Peter Goop: *Brauchtum Liechtenstein. Alte Bräuche und neue Sitten.* Alpenland Verlag, Schaan 2005, ISBN 3-905437-09-0
* Mario F. Broggi (Hrsg.): *Alpenrheintal – eine Region im Umbau. Analysen und Perspektiven der räumlichen Entwicklung*. Historisch-Heimatkundliche Vereinigung der Region Werdenberg, Fontnas 2006, ISBN 3-033-00977-8
* Cornelia Herrmann: *Die Kunstdenkmäler des Fürstentums Liechtenstein. Das Oberland.* In: Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK: *Die Kunstdenkmäler der Schweiz.* Bern 2007, ISBN 978-3-906131-85-6

## Weblinks
* Website van de Gemeend Vaduz
## Enkeld Nahwiesen
Bashkim Fino

**Bashkim Fino** (* 12. Oktober 1962 in Tirana; † 29. März 2021) weer en albaansch Politiker. Sien Partei weer de PS. Tüschen den 9.&nbsp;März 1997 un den 29.&nbsp;Juni 1997 weer he de 5. Ministerpräsident vun Albanien un hett de Övergangsregeeren Regeeren vun de natschonale Versöhnung wiels den Lotterieupstand leit.

## Leven
Bashkim Fino hett Ökonomie an de Universität Tirana un in den USA studeert. Nah sien Utbillen hett he in dit Rebeet ok arbeit. 1992 wurr he to’n Börgermeester vun Gjirokastra wählt. 

Wiels den Lotterieupstand 1997 hett Fino en breet ünnerstütt Övergangsregeeren leit un hett de to dat Beruhigen vun de Laag ankünnigt Neewahlen vörbereit. An‘n 29.&nbsp;Juni wunn sien Partei en seker Mehrheit un Fino wurr vun den Parteivörsitter Fatos Nano as Premier aflööst. In völ nahfolgend Regeeren bit 2005 harr he Ministerämter. Tietwies weer he ok Vörstandsliddmaat vun de Sozialistisch Partei. Siet 1999 weer he ok Liddmaat vun dat Parlament. 

Fino weer verheiraadt, Vader vun twee Kinner un leev in Tirana. Mit 58 Jahren is he an en COVID-19-Erkrankung storven.

## Weblinks
* Körtbiografie mit Bild up de Websteed vun Partia Socialiste, afropen an’n 4. April 2021
* Körtbiografie up de Websteed vun dat Parlament, afropen an’n 4. April 2021      

## Enkeld Nahwiesen
Thomas Gautschi

**Thomas Gautschi** is de Naam von

* Thomas Gautschi (* 1969), Swiezer Sozioloog,
* Thomas Gautschi (* 1976), Swiezer Handballspeler.
Gautschi

**Gautschi** is de Familiennaam von

* Andreas Gautschi (* 1956), Swiezer Forstwetenschopper,
* Daphne Gautschi (* 2000), Swiezer Handballspelerin,
* Georges Gautschi (1904–1985), Swiezer Ieskunstlöper,
* Heinrich Alfred Gautschi (1871–1955), Swiezer Industriellen,
* Karl Gautschi (* 1939), Swiezer Satiriker,
* Nadia Gautschi (* 1954), Swiezer Bagenschüttin,
* Peter Gautschi (* 1959), Swiezer Geschichtsdidaktiker,
,
* Walter Gautschi (* 1927), Swiezer Mathematiker,
* Willi Gautschi (1920–2004), Swiezer Historiker.
Salminger

**Salminger** is de Familiennaam von

* Josef Salminger (1903–1943), düütschen Offzeer,
* Sigmund Salminger (1500–1554), düütschen Döper, Schriever un Karkenleeddichter.
Kutschmann

**Kutschmann** is de Familiennaam von

* Max Kutschmann (1871–1943), düütschen Kunsthistoriker,
* Walter Kutschmann (1914–1986), düütsch SS-Maat.
Sandkühler

**Sandkühler** is de Familiennaam von

* Hans Jörg Sandkühler (* 1940), düütschen Philosoof,
* Stefan Sandkühler (1920–2004), düütschen Mediziner,
* Thomas Sandkühler (* 1962), düütschen Historiker un Schriever.
Kołacz

**Kołacz** betekent

* Kołacz, Oort in de Gemeen Mrozy, Powiat Miński, Woiwodschop Masowien, Polen,
* Kołacz, Oort in de Gemeen Połczyn-Zdrój, Powiat Świdwiński, Woiwodschop Westpommern, Polen,
* Kołacz, Backels ut Polen.

Kiek ok bi: Kollatz, Collatz.
Gasche (Mehrdüdig Begreep)

**Gasche** betekent

* Gasche, Oort in de Stadt Essen, Noordrhien-Westfalen.

**Gasche** is de Familiennaam von

* Erika Paroni-Gasche (1920–2016), Swiezer Skirennlöperin,
* Urs Gasche (* 1955), Swiezer Politiker,
* Urs P. Gasche (* 1945), Swiezer Journalist, Publizist un Moderator.
David William Cross MacMillan

**David William Cross MacMillan** (* 16. März 1968 in Bellshill, Schottland) is en britisch Chemiker (Orgaansche Chemie, Orgaansche Synthese, Katalyse). 2021 wurr hüm mit Benjamin List de Nobelpries för Chemie tospraaken för Arbeiten to de asymmetrischen Organokatalyse.

## Leven un Wark

MacMillan studeer an de University of Glasgow mit den Bachelor-Afsluss 1991 un kreeg 1996 an de University of California, Irvine, bi Larry Eugene Overman sien Doktertitel. As Post-Doktorand weer he bi David Albert Evans an de Harvard University. Af 1998 weer he an de University of California, Berkeley un af 2000 an dat Caltech, an dat he he 2004 Perfesser wurr. Siet 2006 is he Perfesser an de Princeton University un dor Direkter vun dat *Merck Center of Catalysis*. He is siet 2010 *James S. McDonnell Distinguished Professor*.

He hett nee Methoden in de enantioselektiven (asymmetrischen) Organokatalyse entwickelt mit Anwennen up de Synthese vun en Reeg vun Naturprodukten. Asymmetrische Katalyse bedüüd, dat se sensitiv för de Chiralität vun de Moleküle is, wat bi bioaktiven Substanzen (as Medikamenten), de faken blots in en chiralen Variante wirken, vun utslaggevend Bedüüden is. De Organokatalyse bruukt organische Katalysatoren un kummt dormit ahn potentiell toxische un düür Metallverbindungen ut. In eenig Fällen kunnen ok natürlich vörkommen organische Substanzenbruukt wurrn. De um 2000 entwickelten MacMillan-Katalysatoren sünd nah hüm nöömt. He hett nee Iminiumionen-Katalysatoren opdeckt un hett över 50 nee Reaktschonsperzesse entwickelt. 2007 hett he de SOMO-Katalyse (Singly occupied molecular orbital Organocatalysis) un 2008 de organische Photoredox-Katalyse entwickelt. 

Siet 2010 is he Herutgever vun *[[Chemical Science]]*.

## Liddmaatschapen un Utteknungen
He is siet 2012 Fellow vun de Royal Society un kreeg 2004 de Corday-Morgan-Medaille vun de Royal Society of Chemistry. Doröver herut hörrt he siet 2012 de American Academy of Arts and Sciences an, siet 2018 de National Academy of Sciences un wurr 2007 Arthur-C.-Cope-Scholar. 2005 kreeg he den Tetrahedron Young Investigator Award, 2007 den Mukaiyama Award, 2014 den Harrison Howe Award un 2006 den Thieme-IUPAC Prize in Organic Synthesis. In dat 2002 weer he Sloan Research Fellow. 2011 kreeg he den ACS Award for Creative Work in Synthetic Organic Chemistry. 2015 wurr hüm de Ernst Schering Pries tospraaken, 2017 de Ryōji-Noyori-Pries un 2019 de Centenary Prize vun de Royal Society of Chemistry. 2021 wurr hüm „för de Entwicklung vun de asymmetrischen Organokatalyse“ gemeensam mit Benjamin List de Nobelpries för Chemie verleeht.

## Weblinks
*MacMillan Group, Princeton
*Biografie to’n Anlaat vun den Thieme-IUPAC Award

## Enkeld Nahwiesen
Klaus Groth (Mehrdüdig Begreep)

**Klaus Groth** is de Naam von

* Klaus Groth (1819–1899), plattdüütschen Schriever,
* Klaus Groth (1893–1979), düütschen Architekt,
* Klaus Groth (* 1938), düütschen Ünnernehmer un Mäzen,
* Klaus J. Groth (* 1941), düütschen Journalist,
* Klaus-Martin Groth (* 1948), düütschen Beamten.
Marcus Schmuck

**Marcus Schmuck** (* 18. April 1925 in Maria Alm am Steinernen Meer; † 21. August 2005 in Soltborg) weer en öösterrieksch Alpinist un Baas vun de öösterrieksch Karakorum-Expeditschoon, den an’n 9. Juni 1957 de Eerstbestiegen vun den 8051 Meter hooch Broad Peak in dat hüüdige Pakistan gelung.

## Leven
Marcus Schmuck wurr dör tallriek Eerstbestiegen vun de hööchste Bargen up de Welt bekannt. He hett in 56 Jahren 74 Expeditschonen dörführt; sülvst in dat Öller vun 80 Johren weer he noch aktiver Alpinist.

De öösterrieksch Karakorum-Expeditschoon verdeent insbesünnere dorum Beachtung, wiel mit den Broad Peak en Achtduusender ahn Insatz vun Buddelssuerstoff un up „Belagerungsalpinismus“  eerstbesteegen wurr. All Deelnehmer, Fritz Wintersteller, Hermann Buhl, Kurt Diemberger un Expeditschonsbaas Marcus Schmuck hemm an den sülvigen Dag den Tipp reckt. Teihn Daag later hemm Schmuck un Wintersteller de Erstbestiegen vun den benahbert Skil Brum (7410&nbsp;m) binnerhalv vun 53 Stünnen in’n reinen Alpinstil schafft.

1968 weer Marcus Schmuck in Soltborg un in dat Soltkamergoot Locationscout för den britisch-amerikaanschen Agenten-Kriegsfilm *[[Where Eagles Dare|Agenten sterben einsam]]* mit Richard Burton un Clint Eastwood.

Marcus Schmuck hett bit to sien Dood sien in en Wachkoma liggend Fru pleegt. He is in sien Huud an en Hartinfarkt storven.

## [[Erstbegahn]]
* Nördlicher Mandlkopf, SW Wand, V (1946)
* Wildalmkirchl, Süd Verschneidung, V+ (1948)
* Fleischbank, direkter Ostkamin ("Schmuck-Kamin"), VI (1949)
* Sommerstein, Westwand, 1. Winterbegahn 
* Birnhorn, Südwand, 1. Winterbegahn (1953)
* Snökuppelen, Nordwand, IV (1955)
* Falkenstein, Südostgrat, III 
* Westbyfijell, Südwand, III und Südostgrat, II 
* Petit Dru, West Wand, 4. Begahn: Rekordtiet in 1,5 Daag (1956)
* Bischofsmütze Direkte Nordwand, VI+ 
* Broad Peak 8051 m an‘n 9. Juni (1957)
* Skil Brum 7410 m an‘n 19. Juni (1957)
* Hoggar Denachnet 2690 m, Ostgrat (1959)
* Koh i Sayoz 6920 m (1963)
* Koh i Shogordok 6855 m 
* Darban Zom 7220 m (1965)
* Wildalmkirchl, Südverschneidung 
* Muztagata 7546 m, 3. Begahn, nee Route (1982)

## Literatur
* 

## Weblinks
* Österrieksch ÖAV Karakorum Expeditschoon 1957
* Erstbestiegen vun den Broad Peak
* Nahroop bi alpin.de
Guido Imbens

**Guido Wilhelmus Imbens** (* 3. September 1963 in Geldrop) is en nedderlannsch-amerikaansch Wertschapswetenschapler un Hoochschoollehrer. 2021 wurr hüm tosommen mit David Edward Card un Joshua David Angrist de Nobelpries för Wertschapswetenschapen tospraaken.

## Leven
1991 kreeg he sien Ph.D. an de Brown University. Ansluutend hett he an de Harvard University, University of California, Los Angeles (UCLA) un University of California, Berkeley lehrt. Siet 2012 is he Perfesser an de Stanford Graduate School of Business.

Guido Imbens forscht in de Berieken Ökonometrie un Statistik. Sien Forschungsswoorpunkt liggt up de Entwicklung vun statistisch Methoden to dat Identifizieeren vun kausale Inferenz middels Matching, Instrumentvariablenschätzung un Regressions-Diskontinuitäts-Analyse.

Imbens is Fellow vun de Econometric Society (2001) un siet Liddmaat vun de American Academy of Arts and Sciences. 2017 wurr he as utlännsch Liddmaat in de Königlich Nedderlannsch Akademie vun de Wetenschapen wählt. 2019 wurr Imbens för veer Johren to’n Herutgever vun de Tietschrift *[[Econometrica]]* nöömt. 2020 wurr he to’n Fellow vun de American Statistical Association wählt.
Gemeensam mit Joshua David Angrist wurr he 2021 mit den Nobelpries för Wertschapswetenschapen för hör Bidrääg to de Analyse vun kausal Tosommenhänge uttekent.
De beid deelen sück de Hälft vun den Pries, de anner Hälft gung an David Edward Card.

2002  hett he de Ökonomin Susan Athey heiraadt.

## Publikatschonen
;Monographie
* GW Imbens, DB Rubin: *Causal Inference for Statistics, Social, and Biomedical Sciences: An Introduction*. Cambridge University Press, 2015, ISBN 9780521885881.
;Artikel mit mehr as 3000 Zitatschonen bi Google Scholar
* GW Imbens, JM Wooldridge: *Recent developments in the econometrics of program evaluation*. In: *[[Journal of Economic Literature]]* 47(1), S. 5–86, 2009
* GW Imbens, T Lemieux: *Regression discontinuity designs: A guide to practice*. In: *[[Journal of Econometrics]]* 142(2), S. 615–635, 2008
* GW Imbens: *Nonparametric estimation of average treatment effects under exogeneity: A review*. In: *[[Review of Economics and Statistics]]* 86(1), S. 4–29, 2004
* JD Angrist, GW Imbens, DB Rubin: *Identification of causal effects using instrumental variables*. In: *[[Journal of the American Statistical Association]]* 91(434), S. 444–455, 1996.
* JD Angrist, GW Imbens: *Identification and estimation of local average treatment effects*. In: *[[National Bureau of Economic Research]] Working Paper Series*, 1995

## Weblinks
* Website bi de Stanford University
* Publikatschonslist bi RePEc

## Enkeld Nahwiesen
Graiwen

**Graiwen** (up Haugdüütsk *Greven*) is ne Stad in’t Landraodsamt Stemmert in Nuordrien-Westfaolen. Se lig in’n Nuorden van’t Mönsterland.

## Geografi
Graiwen lig in’n Nuorden van de Stad Mönster. De Iäms flait düör de Stad. De Naobergemainden sint: Ollenbiärge, Nordwol, Detten, Saorbiëk, Ladbiärgen (alle in’t Landraodsamt Stemmert), Austbiäwern, Teegte (Landraodsamt Warnduorp) und de landraodsamtfrie Stad Mönster.

To de Stad häöert auk de Kiärspels Riäkenfeld, Gimte, Smiehusen und märe Buerschuppen.

De Luchthawen Mönster-Ossenbrügge lig in Graiwen. De Stad häw 'nen Baanhuow an de Isenbaan Mönster-Emden. Se lig an de Audobaan A1 un de Bunnestraoten B 219 un B 481. De Düörp’m-Iäms-Kanaol löp auk düör Graiwen.

## Geschicht
Üm dat Jaor 900 wät de Naome „Grevaon“ dat iärste Maol schriwtlik näömet. Et hät so viël äs „bi de Griäwen“. Vanaf 1950 draw Graiwen sik Stad näömen.

## Poltik
### Stadraod
De Stadraod häw van 2020-2025 48 Sitte. De Büörgermester is Adens Dietrich van de CDU.

Sitte in dän Stadraod:
* CDU: 18 Sitte
* SPD: 11 Sitte
* De Grönen: 9 Sitte
* Usse Graiwen: 3 Sitte
* FDP: 2 Sitte
* De Linke: 2 Sitte
* *[[Free Wählers|Freie Wähler]]*: 1 Sit

### Partnerstiäden
*  Montargis, Frankriek (siet 1968)

## Weblinks

* Riäkersiet van de Stad Graiwen (Haugdüütsk)
The Beach Boys

**The Beach Boys** weern en US-amerikaansch Rockband, de ut Brian Wilson, Mike Love, Carl Wilson, Dennis Wilson, Alan Jardine, Bruce Johnston bestunn. Besünners bekannt weern se in de 1960er Johren. De Band is 1961 grünnd wurrn.

## Diskografie

### Alben

* *[[Surfin’ Safari]]* (1962)
* *[[Surfin’ U.S.A.]]* (1963)
* *[[Surfer Girl]]* (1963)
* *[[Little Deuce Coupe]]* (1963)
* *[[Shut Down Volume 2]]* (1964)
* *[[All Summer Long]]* (1964)
* *[[The Beach Boys’ Christmas Album]]* (1964)
* *[[The Beach Boys Today!]]* (1965)
* *[[Summer Days (And Summer Nights!!)]]* (1965)
* *[[Beach Boys’ Party!]]* (1965)
* *[[Pet Sounds]]* (1966)
* *[[Smiley Smile]]* (1967)
* *[[Wild Honey]]* (1967)
* *[[Friends]]* (1968)
* *[[20/20]]* (1969)
* *[[Sunflower (The Beach Boys-album)|Sunflower]]* (1970)
* *[[Surf’s Up]]* (1971)
* *[[Carl and the Passions: „So Tough”|Carl And The Passions: "So Tough"]]* (1972)
* *[[Holland (album)|Holland]]* (1973)
* *[[15 Big Ones]]* (1976)
* *[[The Beach Boys Love You]]* (1977)
* *[[M.I.U. Album]]* (1978)
* *[[L.A. (Light Album)]]* (1979)
* *[[Keepin' The Summer Alive]]* (1980)
* *[[The Beach Boys (album)|The Beach Boys]]* (1985)
* *[[Still Cruisin’]]* (1989)
* *[[Summer In Paradise]]* (1992)
* *[[Stars And Stripes Vol. 1]]* (1996)

* *[[That’s Why God Made The Radio]]* (2012)


### Singles

## Weblenken

* Websteed vun de Beach Boys (engelsch)
Joachim Kügler

**Joachim Kügler** is de Naam von

* Joachim Kügler (1926–2012), düütschen Jurist,
* Joachim Kügler (* 1958), düütschen röömsch-kathoolschen Theoloog.

Kiek ok bi: Joachim Kugler.
Eric Adams

**Eric Adams** is de Naam von

* Eric Adams (* 1954), US-amerikaanschen Musiker,
* Eric Adams (* 1960), US-amerikaanschen Politiker.
Martin Wilke

**Martin Wilke** is de Naam von

* Martin Wilke (1903–1993), düütschen Grafikdesigner,
* Martin Wilke (1926–2021), düütschen Footballtrainer,
* Martin Wilke (* 1956), düütschen Bildhauer,
* Martin Wilke (* 1957), düütschen Politiker,
* Martin Wilke, düütschen Dreihbookschriever.
Ian Wallace

**Ian Wallace** is de Naam von

* Ian Wallace (*John Wallace Pritchard*; 1912–1998), US-amerikaanschen Psycholoog un Schriever,
* Ian Wallace (*Ian Bryce Wallace*; 1919–2009), brietschen Sänger un Schauspeler,
* Ian Wallace (1933–2021), brietschen Ornitholoog,
* Ian Wallace (* 1943), kanaadschen Künstler, Fotograaf un Kunsthistoriker,
* Ian Wallace (*Ian Russell Wallace*; 1946–2007), brietschen Slagtüügspeler,
* Ian Wallace (*Ian Andrew Wallace*; * 1956), schottschen Footballspeler,
* Ian A. Wallace, brietschen Schauspeler.
Edelbauer

**Edelbauer** is de Familiennaam von

* Raphaela Edelbauer (* 1990), öösterrieksche Schrieversche,
* Walter Edelbauer (1935–2011), öösterriekschen Schriever un Heimaatforscher,
* Wolfgang Edelbauer († 1539), öösterriekschen Abt.
Clavadetscher

**Clavadetscher** is de Familiennaam von

* Andrea Clavadetscher (* 1960), Liechtensteiner Radrennfohrer,
* Christian Clavadetscher (1897–1980), Swiezer Politiker,
* Martina Clavadetscher (* 1979), Swiezer Schrieversche,
* Otto P. Clavadetscher (1919–2015), Swiezer Historiker, Schoolmeester un Jurist,
* Rageth Clavadetscher (* 1971), Swiezer Manager,
* Silvia Clavadetscher (1948–2013), Swiezer Ooldphilologin un Lexikografin.
John List

**John List** is de Naam von

* John List (1925–2008), US-amerikaanschen Möörder,
* John List (* 1968), US-amerikaanschen Weertschopswetenschopper.
Uhlik

**Uhlik** is de Familiennaam von

* Josip Uhlik (1921–2021), jugoslaawschen Architekt un Stadtplaner,
* Kurt Uhlik, öösterriekschen Ministeriaalbeamten,
* Rade Uhlik (1899–1991), jugoslaawschen Spraakwetenschopper,
* Vinko Uhlik (* 1933), jugoslaawschen-kroaatschen Architekt un Maler.
Jan Werle

**Jan Werle** (* 15. Januar 1984 in Warnsveld) is en nedderlannsch Schachmeester.

## Loopbahn un Leven
Werle hett wunnen oder vördere Plätze in mehreren Turnieren beleggt: 2.–6. Platz bi dat Open in Dieren (2001),  2.–4. Platz bi dat Harmonie-Turnier in Grunneng (2002), 2.–3. Platz bi dat  Corus-C-Turnier in Wijk aan Zee (2006) un 1.–2. Platz bi dat Essent Open in Hoogeveen (2006). 1. Platz in Oslo 2014 Sien gröttste Eenzelerfolg weer aber de Sieg bi dat Europääsch Individual Open 2008 in Liverpool för so bekannt Speler as  Viktor Laznicka, Michael Adams, Nigel Short, Étienne Bacrot, Maxime Vachier-Lagrave, Sergey Tiviakov un annern.

Siet 2006 drocht he den Großmeester-Titel. 

Werle is siet 2019 mit de WGM Iozefina Paulet verheiraadt.

## Natschonalmannschap
För de nedderlannsch Natschonalmannschap hett he an de Schacholympiade 2008 deelnommen un ok an de Mannschapseuropameesterschap 2009.

## Vereene
In de nedderlannsch Meesterklasse speel  Werle to’n eersten Mal in de Saison 1999/2000 mit den *Schaakclub Groningen*. Ok in de Saison 2001/02 speel he mit Groningen in de Meesterklasse, dornah is he to *ZZICT/De Variant Breda* wesselr, mit de he 2003, 2004 un 2005 nedderlannsch Mannschapsmeester wurr. Siet 2005 speel he weer för den *Schaakclub Groningen*, mit den he 2007 de nedderlannsch Mannschapsmeesterschap wunnen hett. 

In de düütsch 1. Bundsliga speel he van 2002 bit 2011 för de Schachgesellschaft Solingen, siet de Saison 2015/16 speelt he för den SV Werder Bremen. In de britisch Four Nations Chess League speel he in de  Saisons 2004/05 un 2006/07 för *Bristol*, in de belgisch Interclubs in de Saison 2018/19 för den *Koninklijke Brugse Schaakkring*.

Sien hööchste Elo-Tall weer bitlang 2607, de he in’n Januar 2009 recken dee. He hett an de Universität Grunneng Recht studeert.

## Weblinks
* FIDE-Koort

* Indrag bi chessgames.com (engelsch)

## Enkeld Nahwiesen
Satchell

**Satchell** is de Familiennaam von

* Paige Satchell (* 1998), neeseelandsche Footballspelerin,
* William Arthur Satchell (1861–1942), neeseelandschen Schriever, Verleger, Journalist un Ünnernehmer.

Kiek ok bi: Satchel.
Samantha Jones

**Samantha Jones** is de Naam von

* Samantha Jones (* 1943), US-amerikaansch Model un Schauspelerin,
* Samantha Jones (* 1943), brietsche Sängerin.
José Ramos-Horta

**José Manuel Ramos-Horta** (* 26. Dezember 1949 in Dili, Portugiesisch-Timor) is en Politiker ut Oosttimor. För sien Bemöhen, en freedlich Lösung in den Oosttimorkonflikt to finnen, wurr he 1996 gemeensam mit Bischop Carlos Filipe Ximenes Belo mit den Freedensnobelpries uttekent. Van 2006 bit 2007 weer Ramos-Horta Premierminister vun Oosttimor un van’n 20. Mai 2007 bit to’n 20. Mai 2012 Präsident. Bi en Anslag an’n 11. Februar 2008 wurr he swoor besehrt. 

## Weblinks

* DNB-Katalog
* Website vun José Ramos-Horta (engelsch)
* José Ramos-Horta up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
Peter Charles Doherty

**Peter Charles Doherty** AC (* 15. Oktober 1940 dicht bi Brisbane, Australien) is en austraalsch Deertenmediziner un Immunoloog.

## Leven
Doherty kreeg 1962 den Bachelor un 1966 den Master in Veterinärmedizin an de University of Queensland. Sien Doktertitel PhD kreeg he 1970 vun de University of Edinburgh in Schottland. In de folgend Johren harr he verscheeden  Forschungsstäen för Mikrobiologie, Immunologie un experimentelle Pathologie. To Tiet is he een vun de Leiter vun de Afdeelen för Immunologie an dat St. Jude Children’s Research Hospital in Memphis, Tennessee un is dree Maand in’t Johr in Memphis un de anner negen Maand an de Universität Melbourne tätig.

Tosommen mit den Swiezer Rolf Zinkernagel kreeg he 1996 den Nobelpries för Medizin för dat Opdecken, wu dat Immunsystem virusinfizeert Zellen erkennt, tospraaken. Virusbefallene Zellen wurrn vun dat Immunsystem dör Killer-T-Zellen erkannt un vernichtet. Doherty funn bi dat Ünnersöken vun mit Meningitis-Viren infizeert Müüs, dat disse Killer T-Zellen för dat Upfinnen vun virusbefallen Zellen nich blots en  Virus-Antigen bruuken, sonnern ok de MHC-Komplexe, vun de man tovör all wuss, dat se bi dat Geweevafstööten bi Transplantatschonen en Rull spelen. Hör Rull in de Immunafwehr gegen Viren keem unverwacht.

1983 harr he all den Paul-Ehrlich-und-Ludwig-Darmstaedter-Pries kreegen, 1986 en Gairdner Foundation International Award, 1995 de Albert Lasker Award for Basic Medical Research. In Australien kreeg he 1997 den Titel Australian of the Year 1997. 1999 kreeg he de Leeuwenhoek-Medaille vun de Royal Society. 1998 wurr he Liddmaat vun de National Academy of Sciences, 2001 Fellow vun de American Association for the Advancement of Science. 2006 wurr he as utländsch Liddmaat in de Russische Akademie vun de Wetenschapen upnommen.

## Weblinks
* Indrag in de DNB
* Peter C. Doherty up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
* Peter Doherty aan dat St. Jude Children’s Research Hospital

## Enkeld Nahwiesen
Gludovatz

**Gludovatz** is de Familiennaam von

* Karin Gludovatz (* 1970), öösterrieksche Kunsthistorikerin,
* Paul Gludovatz (1946–2021), öösterriekschen Footballtrainer.
Rogowski

**Rogowski** is de Familiennaam von

* Franz Rogowski (* 1986), düütschen Schauspeler un Choreograaf,
* Gerard Rogowski (* 1931), düütschen Ordensgeistlichen,
* Michael Rogowski (1939–2021), düütschen Manager,
* Przemysław Rogowski (* 1980), poolschen Lichtathlet,
* Walter Rogowski (1881–1947), düütschen Elektrotechniker.
Bernd Wölbern

**Bernd Wölbern** (* 1966 in Zeven) is en düütsch Politiker (SPD). Siet 2021 is he Liddmaat vun den Landdag vun Neddersassen. 

Bernd Wölbern is mit twee Bröers, dorünner de Schauspeler Werner Wölbern, in Woonst bi Bremervöör upwussen un hett Scholen in Lütt Meckels, Zittens un Zeven besöcht. He hett in Kaiserslautern un Bremen studeert. He weer bit to’n Intoog in den Landdag Lehrer an de Carl-Friedrich-Gauß-School Zeven, en IGS. 

Wölbern is Liddmaat vun den Kreisdag un Bigeorneter vun den Landkreis Rodenborg (Wümm). Bi den Landdagswahlen 2008, 2013 un 2017 is he vör de SPD in den Wahlkreis Bremervöör antreeden, weer aber immer den jewieligen CDU-Kandidaten ünnerlegen. An‘n 11. November 2021 is he aber över de Landeslist för Bernd Lynack in den Landdag nahrückt, de to’n Landraat vun den Landkreis Hillmessen wählt wurrn weer. 

Bernd Wölbern leevt in Woonst, is verheiraadt un hett fiev Kinner. 

## Enkeld Nahwiesen
Fritz Zaun

**Fritz Zaun** is de Naam von

* Fritz Zaun (1893–1966), düütschen Dirigent un Musikpädagoog,
* Fritz Zaun (* 1946), öösterriekschen Politiker.
Zaun

**Zaun** betekent

* Zaun, Oort in de Gemeen Argenbühl in’n Landkreis Ravensburg, Baden-Württemberg,
* Zaun, Wohnplatz der Gemeen Chorin in’n Landkreis Barnim, Brannenborg,
* Zaun, Oort in de Gemeen Dietersburg in’n Landkreis Rottal-Inn, Bayern,
* Zaun, Oort in de Gemeen Halsbach in’n Landkreis Altötting, Bayern,
* Zaun, Oort in de Gemeen Hebertsfelden in’n Landkreis Rottal-Inn, Bayern,
* Zaun, Oort in de Gemeen Polling in’n Landkreis Mühldorf am Inn, Bayern,
* Zaun, Oort in de Gemeen Postmünster in’n Landkreis Rottal-Inn, Bayern,
* Zaun, Oort in de Marktgemeen Tann in’n Landkreis Rottal-Inn, Bayern,
* Zaun, Oort in de Gemeen Wittibreut in’n Landkreis Rottal-Inn, Bayern,
* Zaun, Oort in de Gemeen Eberstalzell, Bezirk Wels-Land, Oberösterreich, Öösterriek,
* Zaun, Oort in de Gemeen Handenberg, Bezirk Braunau am Inn, Oberösterreich, Öösterriek,
* Zaun, Oort in de Gemeen Manning, Bezirk Vöcklabruck, Oberösterreich, Öösterriek,
* Zaun, Oort in de Gemeen Kleinzell in’n Mühlkreis, Bezirk Rohrbach, Oberösterreich, Öösterriek.

**Zaun** is de Familiennaam von

,
* Harald Zaun (* 1962), düütschen Wetenschopsjournalist.
Stabel

**Stabel** is de Familiennaam von

* Anton von Stabel (1806–1880), düütschen Staatsmann, Politiker un Jurist,
* Georg Friedrich Stabel (1687–1782), düütschen Chemiker,
* Huub Stapel (* 1954), nedderlandschen Schauspeler,
* Josef Stabel (* 1948), düütschen Footballspeler un -trainer,
* Melanie Stabel (* 1999), düütsche Sportschüttin,
* Otto Stabel (1898–1970), düütschen Politiker,
* Ralf Stabel (* 1965), düütschen Theaterwetenschopper un Danshistoriker.
Sehma

**Sehma** betekent

* Sehma, Oort in de Gemeen Sehmatal in’n Erzgebirgskreis, Sassen,
* Sehma, Stroom in Sassen, de in de Zschopau münnt.

Kiek ok bi: Sema.
Hiel

**Hiel** is de Familiennaam von

* Emanuel Hiel (1834–1899), fläämschen Dichter,
* Lorenz Hiel (üm 1532–1566), düütschen Mediziner un Botaniker.

Kiek ok bi: Heal, Heel.
Anastassija Sergejewna Pawljutschenkowa

**Anastassija Sergejewna Pawljutschenkowa** (russisch: Анастаси́я Серге́евна Павлюче́нкова, engelsch Transkriptschoon: *Anastasia Sergeyevna Pavlyuchenkova*; * 3. Juli 1991 in Samara, dormals Russische SFRS, Sowjetunion) is en russisch Tennisspelerin.

## Karriere
Pawljutschenkowa wurr in dat Öller vun söss Johren vun hör sportlich Familie (de Vader weer Olympiadeelnehmer in’n Kanusport, de Moder Swemmsportlerin) an den Tennissport heranführt. Hör Oma hett professionell Basketball speelt, hör Opa weer Schiedsrichter. Hör Bröer Alexander Pawljutschenkow (* 1985) speel – mit weniger Spood – ebenfalls Tennis. Lieblingslag is de Vörhand longline, an’n leevsten speelt se up Sand.

In‘n Dezember 2005 wurr de 1,77 m groot Pawljutschenkowa Profispelerin. 2006 wunn se bi de Australian Open (Endspeelsieg gegen Caroline Wozniacki) un den US Open (gegen Tamira Paszek) jewiels den Titel bi de Juniorinnen. 2007 hett se hör Grand-Slam-Titel in Melbourne mit en Endspeelsieg över Madison Brengle verteidigt.

Hör eersten Titel up de WTA Tour wunn se 2008 bi dat Turnier in Fès an de Siet vun Sorana Cîrstea. Nah hör Sieg in Charleston un dat Recken vun dat Achtelfinale in Madrid (Düppelpartnerin jewiels Lucie Šafářová) stunn se an’n 21. Mai 2012 up Platz 45. Mit hör goot Ergevnisse in dat Johr 2013 (ünner annern Veertelfinale in Melbourne un Paris; Achtelfinale bi de US Open) reck se an’n 16. September mit Platz 21 hör bitlang best Platzeeren in dat Düppel-Ranking. 

Hör eerst veer WTA-Turniersiege in’t Eenzel wunn se allesamt up Hartplatz, 2010 in Monterrey (Endspeelsieg gegen Daniela Hantuchová) un Istanbul (gegen Jelena Wesnina) as ok in’n März 2011 un in‘n April 2013 weer in Monterrey.

In Cincinnati weer se 2010 in dat Halffinale Maria Scharapowa in dree Sätzen ünnerleegen. In Brisbane, wo se Petra Kvitová un Angelique Kerber jewiels in twee Sätzen slahn kunn, stunn se to’n Johresanfang 2013 weer in dat Finale vun en WTA-Turnier. Allerdings verlor se dor düütlich gegen Serena Williams. Hör fievte  WTA-Titelgewinn in‘ Mai 2013 in Oeiras weer in’t Eenzel hör eerste up Sand. Bi dat Hallenturnier in Paris wunn se in’n Februar 2014 hör sösste Eenzeltitel up de Tour; se hett dor mit Kerber, Scharapowa un Sara Errani glieks dree Top-Ten-Spelerinnen besiegt.

Hör hööchste Platzeeren in de Eenzel-Weltranglist weer Platz 13 in’n Juli 2011. Se hett ok an de Olympisch Sömmerspelen 2016 deelnommen, ahn dor aber en Medaille to recken.

## Turniersiege
### Eenzel

### Düppel

## Weblinks

* WTA-Profil (engelsch)
* ITF-Profil (engelsch)
* Fed-Cup-Statistik (engelsch)
Mark Helfrich

**Mark Helfrich** is de Naam von

* Mark Helfrich (* 1957), US-amerikaanschen Filmeditor, Speelbaas un Fotograaf,
* Mark Helfrich (* 1973), US-amerikaanschen American-Football-Trainer,
* Mark Helfrich (* 1978), düütschen Politiker.
Klaus Helfrich

**Klaus Helfrich** is de Naam von

* Klaus Helfrich (1932–2024), düütschen Chemiker,
* Klaus Helfrich (1941–2017), düütschen Ooldamerikanist un Museumsbaas.
Helfrich

**Helfrich** is de Familiennaam von

* Anke Helfrich (* 1966), düütsche Musikerin,
* Bernd Helfrich (* 1945), düütschen Schauspeler un Speelbaas,
* Carl Helfrich (1906–1960), düütschen Journalist un Wedderständler,
* Charlotte Helfrich-Förster (* 1957), düütsche Neurobiologin,
* Conrad Helfrich (1886–1962), nedderlandschen Viezadmiraal,
* Daniel Helfrich (* 1973), düütschen Kabarettist, Kumponist, Pianist, Sänger, Bandleader un Moderator,
* Eugen Helfrich (1894–1968), düütschen Politiker,
* Harald Helfrich (* 1966), düütschen Speelbaas, Schauspeler un Kumponist,
* Hede Helfrich (* 1944), düütsche Psychologin,
* Inga Helfrich (* 1966), düütsche Speelbaasfro,
* Joseph Anton Helfrich (1762–1837), düütschen Preester,
,
* Kristina Helfrich (* 1984), düütsche Schauspelerin,
,
* Sepp Helfrich (1900–1963), öösterrieksch-düütschen Politiker,
* Silke Helfrich (1967–2021), düütsche Publizistin,
* Theo Helfrich (1913–1978), düütschen Autorennfohrer,
* Uta Helfrich, düütsche Spraakwetenschopperin,
* Volker Helfrich (* 1967), düütschen Schauspeler,
* Wolfgang Helfrich (* 1932), düütschen Physiker.

Kiek ok bi: Helferich, Helfferich, Helffreich, Helffrich.
Karl Nernst

**Karl Nernst** is de Naam von

* Karl Nernst (1775–1815), düütschen Schriever un Pädagoog,
* Karl Nernst (1839–1900), düütschen Generaalleutnant.
Nernst

**Nernst** is de Familiennaam von

,
* Walther Nernst (1864–1941), düütschen Physiker un Chemiker.

**Nernst** betekent ok

* (24748) Nernst, en Asteroid.
Jim Morrison

**Jim Morrison** (*James Douglas Morrison*; * 8. Dezember 1943 in Melbourne, Florida, USA; † 3. Juli 1971 in Paris, Frankriek) weer en  US-amerikaansch Musiker, Komponist un Singer. Weltwiet berühmt wurr he as Singer vun de amerikaansch Musikgrupp The Doors.

## Weblinks
Plesman

**Plesman** is de Familiennaam von

* Albert Plesman (1889–1953), nedderlandschen Ünnernehmer,
* Suzanne Plesman (* 1971), nedderlandsche Hockeyspelerin.

Kiek ok bi: Plesmann.
Preuße

**Preuße** oder **Preusse** is de Familiennaam von

* Georg Preuße (* 1950), düütschen Travestiekünstler un Schauspeler,
* Hans Preuße (1918–1991), düütschen Grafiker un Maler,
* Karl-Heinz Preuße (* 1926), düütschen Footballspeler,
* Richard Preusse (1888–1971), Maler, Grafiker un Schriftkünstler,
* Udo Preuße (* 1945), düütschen Footballspeler.

Kiek ok bi: Preuß, Preuse, Preußen.
Bram Tankink

**Bram Tankink** (* 3. Dezember 1978 in Haaksbergen) is en ehmalger nedderlannsch Radrennfohrer.

## Loopbahn
Tankink weer siet 2001 Profi bi dat belgisch Radsportteam Domo-Farm Frites. 2003 wessel he to dat Team Quick Step, bi dat he bit to’n Saisonenn‘ 2007 bleev. För Quick Step wunn Tankink twee internatschonale Rennen: Bi de Düütschland Tour 2005 kunn he mit en Solosieg up de eerst Deelstreck trotz en Stört sien eerst internatschonal Straatenrennen vör Juan José Cobo Acebo un Bernhard Eisel winnen. He övernehm dormit de Führung bi de Rundfohrt, de he bit to dat Enn’n vun de dart Deelstreck behollen kunn. In‘n September 2007 wunn he dat  Eendagrennen Grand Prix Jef Scherens ebenfalls as Solosieger. Bi dat Rennen Acht van Chaam keem he in dat Johr up den darten Platz noch vör Steven de Jongh un Michael Boogerd. Bi en Kriterium in Maastricht keem he vör Laurens Ten Dam un Philippe Gilbert.

To de Saison 2008 is Tankink to dat Rabobank-Team wesselt, för dat he bit to dat Enn’n vun sien Loopbahn (2018) bleev, wobi sück de Naam vun de Mannschap mehrfack ännern dee. Groot Rennen kunn he nich mehr winnen. Bi de ENECO Tour 2008 keem he up den achten Platz.  

Tankink hett an’n 13. Oktober 2018 bi de Ronde van Zeeland sien letzt Rennen bestreeden. Twee Week dornah wurr he nochmals en Dopingkontrolle ünnertrucken. In dat glieker Johr wunn he noch en Kriterium in Boxmeer vör Tom Dumoulin, Bauke Mollema, Dylan Groenewegen, Wout Poels, Mike Teunnissen, Steven Kruijswijk, Laurens Ten Dam un annern.

Tankink hett an 17 „Grand Tours“ deelnommen, van de he 14 ok to Enn‘ fohren is. Sien best Platzierungen weern Platz 39 bi de Tour de France 2007, Platz 34 bi de Vuelta a España 2009 un   Platz 36 bi den Giro d’Italia 2011.

## Erfolge
;2005
* een Deelstreck Düütschland Tour
;2007
* Grote Prijs Jef Scherens
;2011
* Mannschapstietfohren Tirreno–Adriatico
* Sprintwertung Baskenland-Rundfohrt 

## Weblinks

* Offizielle Website
* Bram Tanking in de Datenbank vun radsportseiten.net
* Tanking bi ProCyclingStats 

## Enkeld Nahwiesen
Adnan

**Adnan** betekent

* Adnan, Vörnaam för Mannslüüd.

**Adnan** is de Familiennaam von

* Ali Adnan (* 1993), irakschen Footballspeler,
* Etel Adnan (1925–2021), libaneesche Malerin un Schrieversche,
* Khadour Adnan (* 1971), syrischen Boxer,
* Mohd Nafiizwan Adnan (* 1986), Squashspeler ut Malaysia,
* Yassin Adnan (* 1970), marokkaanschen Journalist un Schriever.
Rooyen

**Rooyen** is de Familiennaam von

* Ack van Rooyen (1930–2021), nedderlandschen Trumpeter un Flögelhoornspeler,
* Basil van Rooyen (* 1939), süüdafrikaanschen Autorennfohrer,
* Jason van Rooyen (* 1997), süüdafrikaanschen Lichtathlet,
* Jerry van Rooyen (1928–2009), nedderlandschen Bigbandbaas, Kumponist un Arrangör,
* Rocco van Rooyen (* 1992), süüdafrikaanschen Lichtathlet.

Kiek ok bi: Royen, Rooijen, Roijen, Rojen, Reuen.
Willi Schultz

**Willi Schultz** is de Naam von

* Willi Schultz (1892–1972), düütschen Schoolmeester un Volkskundler,
* Willi Schultz (1896–1961), düütschen Politiker,
* Willi Schultz (* 20. Johrhunnert), düütschen Footballspeler,
* Willi Gottfried Schultz (1900–1969), düütschen Gynäkoloog.

Kiek ok bi: Willi Schulz, Wilhelm Schultz, Wilhelm Schulz.
Evangelatos

**Evangelatos** is de Familiennaam von

* Antiochos Evangelatos (1903–1981), greekschen Kumponist,
* Daphne Evangelatos (1946–2021), greeksche Mezzosopranistin,
* Kostas Evangelatos (* 1957), greekschen Künstler un Dichter,
* Spyros Evangelatos (* 1940), greekschen Speelbaas.
Ihar Schaljasouski

**Ihar Schaljasouski** (wittrussisch: Ігар Жалязоўскі; russisch: Игорь Николаевич Железовский, Igor Nikolajewitsch Schelesowski; * 1. Juli 1963 in Orscha, Wittrussland; † 12. Juni  2021) weer en Iesflinklöper, de bi internatschonalen Wettbewarfen bit 1991 för de Sowjetunion, 1992 för deren Nahfolgeorganisatschoon Gemeenschap vun unafhängig Staaten un dornah för Wittrussland antreeden is. 

He weer en vun de spoodriekst Sprinter in’n Iesflinkloop överhoopt un droog wegen sien Erfolge den Ökelnaam "Igor der Schreckliche". He wurr söss Mal Sprintweltmeester, wat bit vanddag noch nich överdrapen wurrn is. 

Bi Olympisch Spelen kunn he blots bi de Winterspelen 1988 in Calgary Bronze (achter Nikolai Alexejewitsch Guljajew un Uwe-Jens Mey) un 1994 in Lillehammer Sülver över 1000 Meter (achter Dan Jansen, aber vör Sergey Konstantinowitsch Klevchenya) winnen.

Nah de Winterspelen in Lillehammer hett he sien aktov Loopbahn afslooten un wurr later Präsident vun den wittrussischen Iesflinkloopverband. He is an de Folgen vun en COVID-19-Infektschoon storven.

## Weblinks

* Statistiken bi ''Speedskatingnews''
* Bio bi Olympedia (engelsch)
Lafleur

**Lafleur** betekent

* Château Lafleur, franzöösch Wiengood,
* Trophée Guy Lafleur, Trophäe in’t kanaadsche Ieshockey,
* La Fleur, fröheren düütschen Verlag.

**Lafleur** oder **LaFleur** is de Familiennaam von

* Abel Lafleur, franzööschen Bildhauer,
* Alexander A. LaFleur (1896–1980), US-amerikaanschen Politiker,
* Art LaFleur (1943–2021), US-amerikaanschen Schauspeler,
* Guy Lafleur (1951–2022), kanaadschen Ieshockeyspeler,
* Jacques Lafleur (1932–2010), franzööschen Politiker,
* Matt LaFleur (* 1979), US-amerikaanschen Footballtrainer,
* Sarah Lafleur, kanaadsche Schauspelerin,
* Stan Lafleur (* 1968), düütschen Schriever.
Claesges

**Claesges** is de Familiennaam von

* Lothar Claesges (1942–2021), düütschen Radrennfohrer,
* Ulrich Claesges (* 1937), düütschen Philosoof.
Pietrangeli

**Pietrangeli** is de Familiennaam von

* Antonio Pietrangeli (1919–1968), italieenschen Speelbaas,
* Carlo Pietrangeli (1912–1995), italieenschen Klassischen Archäoloog un Kunsthistoriker,
* Nicola Pietrangeli (1933–2025), italieenschen Tennisspeler,
* Paolo Pietrangeli (1945–2021), italieenschen Speelbaas.
Mrázková

**Mrázková** is de Familiennaam von

* Giedrė Lukšaitė-Mrázková (* 1944), litausch-tschechsche Organistin un Cembalospelerin,
* Jana Mrázková (* 1940), tschechsche Ieskunstlöperin.
Chmela

**Chmela** is de Familiennaam von

* Horst Chmela (1939–2021), öösterriekschen Ledermaker un Musiker,
* Igor Chmela (* 1971), tschechschen Schauspeler,
* Josef Chmela (1793–1847), tschechschen Pädagoog un Schriever,
* Miroslav Chmela (* 1960), tschechschen Footballspeler.
Götz-George-Pries

De **Götz-George-Pries** is en düütsch Schauspeelpries. De wurr vun de nah den Schauspeler Götz George nöömt Stiftung in’t Leven ropen un 2018 dat eerste Mal vergeeven. Uttekent wurrn söllt inbesünnere öllere Schauspeler un Schauspelerinnen, de sück um den Berop vun de Schauspeelkunst verdeent maakt hemm. 

De Pries is mit 10.000 EUR doteert. Vergeven wurrd de Form vun en vun Tanja George, de Dochter vun den Schauspeler, maakt Skulptur, de an de Ünnerschrift vun den Vader erinnern sall.

## Priesdräger
* 2018: Karin Baal
* 2019: Margit Carstensen
* 2020: Peter Striebeck
* 2021: Gudrun Ritter
* 2022: Matthias Habich
* 2023: Angela Winkler
* 2024: Michael Mendl

## Weblinks
* https://goetz-george-stiftung.de/
* ''Der erste Götz-George-Preis geht an Karin Baal.'' In: B.Z. van’n 23. Juli 2018

## Enkeld Nahwiesen
Jana Mrázková

**Jana Mrázková** (borene Dočekalová, * 20. März 1940 in Brünn) is en ehmalge tschechisch Ieskunstlöperin, de in‘n Eenzelloop för de Tschechoslowakei antreeden is. 

Mrázková hett van 1956 bit 1965 an all Europameesterschapen deelnommen. Vör de Heim-Europameesterschap 1958 wurr bekannt, dat se de eerste Fru weer, de den dreefacken Salchow springen dee. 1961 in Berlin wunn se de Bronzemedaille achter Sjoukje Dijkstra (Nedderlannen) un Regine Heitzer (Öösterriek). Bi hör dree WM-Deelnahmen in de Tiet van 1960 bit 1963 weer hör best Ergevnis Rang söss in dat Johr 1960. 

Mrázková hett för de Tschechoslowakei an twee Olympisch Winterspelen deelnommen. 1960 in Squaw Valley keem se up den veerten Platz (achter Carol Heiss, Sjoukje Dijkstra un Barbara Roles, veer Johr later in Innsbruck reck se blots Platz 25. Hör Trainerin weer Hilda Múdra.

## Weblinks
* Indrag in de Datenbak van Olympedia.org

## Enkeld Nahwiesen
Friele

**Friele** is de Familiennaam von

* Christian Friele (1821–1899), noorweegschen Redaktör,
* Johan Friele (1866–1927), noorweegschen Seiler un Mediziner,
* Kim Friele (1935–2021), noorweegsche Aktivistin.
Papanastasiou

**Papanastasiou** () is de Familiennaam von

* Alexandros Papanastasiou (1876–1936), greekschen Politiker,
* Kostas Papanastasiou (1937–2021), greekschen Schauspeler.
Emssperrwark

Dat **Emssperrwark** is een Grootbauwark för de Küstenschutz an't Eems bie Emden in Ostfreesland. Dat Bauwark wur baut in de Johren von 1998 bit hen to 2002 und liegt tüschen Gandersum up de Nordsiet und Nendorp up de Südsiet van't Eems. 

Tüschen de beid Hauptdieken sünd 1.040 Meters, die Längde van't heel Bauwark het 476 Meters mit söben Locken tüschen de Pielers.

De "Hauptschifffahrtsöffnung" (HSÖ), also de groode Lock liegt in't Linie van dat Forwater und is 60 Meters breet.

Köst het de Bauwark ruchwech 223,6 Millionen Euro un is neet bloot een Störmflodsperrwark, denn man kann dormit ok dat Water in't Eems antillen un dordör de groode Skippen van't Meyer Werft in Papenbörg satt Water för de Fohrt van Papenbörg na de Dullert leevern.

## Betriev van dat Bauwark
Dat Emssperrwark word van dat Amt "Niedersächsischer Landesbetrieb für Wasserwirtschaft, Küsten und Naturschutz" (NLWKN), Offlegger in Aurich, bedreeven. Die Störmfloodschutz is in't Hoheit van dat Land Nedersassen, dat Wark för de Skippen van't Meyer Werft word in Tosammenarbeit mit de "Wasserstraßen- und Schifffahrtsverwaltung des Bundes" (WSV) dorföhrt.

## Weblenken

* Siet van dat NLWKN över dat Emssperrwark (hoogdüütsch)
Boerne

**Boerne** betekent

* Boerne, Oort in’n Bexar County, Texas, USA,
* Boerne, Oort in’n Kendall County, Texas, USA.

**Börne** is de Familiennaam von

* Ludwig Börne (1786–1837), düütschen Journalist un Kritiker.
Dmitri Andrejewitsch Muratow

**Dmitri Andrejewitsch Muratow** (russisch: Дмитрий Андреевич Муратов; * 30. Oktober 1961 in Kuibyschew, Sowjetunion) is en russisch Journalist. In dat Johr 2021 wurr he mit den Freedensnobelpries uttekent. 

## Leven un Wirken
Muratow hett 1983 an de philologischen Fakultät vun de Staatliche Universität Kuibyschew gradueert. 1992 hett he tosommen mit Gliekgesinnten de Zeitung Komsomolskaja Prawda verlaaten, wiel he mit deren Redaktschonspolitik nich inverstahn weer, un hett de Grupp *6. Stock* grüünd. Ut disse Grupp keemen de Grünnensliddmaaten vun de *Nee Täglichen Zeitung*, de tonächst jede Week, 1993 jeden Dag herutkeem. Van 1995 bit November 2017 weer he wählt Chefredakteur vun de nu in Nowaja Gaseta umnöömt Zeitung, de vun dat Komitee to’n Schuul vun Journalisten all 2007 as „eenzig wirklich kritische Zeitung mit natschonaler Reckwiet“ in Russland betekent wurrn weer. 2004 is he de Russischen Demokraatschen Partei Jabloko bitreeden.

2016 nehm Muratow den Golden Pen of Freedom Award vun de WAN-IFRA an. Af 2018 weer he noch Vörsitter vun den Redaktschonsutschuss, de as Herutgever vun dat Blatt uptrett, de mehrheetlich den Journalisten hörrn deiht. In’n September 2020 hett Muratow en Breef to de Ünnerstütten vun de Protestaktschonen in Wittrussland ünnerschreeven.

2021 wurr hüm gemeensam mit de philippiensch Journalistin Maria Ressa de Freedensnobelpries tospraaken. Bei kregen de Utteknung  „för hör Bemöhen um de Wohren vun de Meenungsfreeheit, de en Vörutsetten för Demokratie un düersamen Freeden is“. Muratow hett den Pries den ümbrochten Journalisten Anna Politkowskaja, Jurij Schtschekotschichin, Igor Domnikow, Anastassija Baburowa, Stanislaw Markelow un Natalja Estemirowa un sien levend Kollegen bi de Nowaja Gaseta widmet. Muratow hett buterdem seggt, dat he dat Priesgeld in Afspraak mit sien Redaktschoon ünner annern an en Stiftung för Kinner mit Spinaler Muskelatrophie, an en Krebs-Stiftung un an en Sterbehospiz spennen much.

## Weblinks

* 

## Enkeld Nahwiesen