Beneviento

**Beneviento** è nu cumune ca fa 63.940 abitante da pruvincia 'e Beneviento.

'A funnazione suja viene fatta arresagliere a Diomede, arroie omerico ca acciso 'o cegnale 'e Caledonia (ca ancora ogge campea ncoppa mpresa da cità).

## Giugrafia
'A cità 'e Benevient è situata nfra duje sciumme ('o Sabbato ed 'o Calore) ed è prutetta 'a na curona 'e muntagne 'e ll'Appennino campano - ntra ca 'o monte Taburno ca, nzieme ê ate cimme, disegna 'a "*Dormiente do Sannio*", nu monumento muntuoso naturale ca pare affiurà na femmena ca duorme.

## Crimma
'O crimma 'e Beneviento è 'e tipo appennenico, cu tiempo medio annua attuorno ê 16 C°. 'O tiempo do mese cchiù freddo (Jennaro) è nfra 7,1 C° 'e media. 'O tiempo  medio do mese cchiù cavero (Luglio) è 'e 24,7 C°. 'E chiopette appassano 'e 800mm ll'anno e se manifestano specialmente dint'ê staggiune autunnale e viernale. Ma 'e chioppette nevuze nun songo spisse 'into vierno. Spisso è 'a neggia, specialmente 'int'ô semmestre friddo, e 'e nnotte agghiacciate.

* Classificazione crimmatica: zona C, 1316 GG

## Storia
### Ebbroca pre-rummana e rummana
'E testimonianze culturale cchiù viecchie asistente 'int'ô territorio 'e Beneviento e da pruvincia suja arresagliono ô paleoliteco. 'E ritruovamente archeologgece 'e palefecate 'int'ô territorio 'e Castelvenere e nummerose reperte ritruovate a n'àta pàrte testimoniano 'a presenza 'e ll'ommo preistoreco 'int'â chesta pruvincia. Ma 'a storia 'e Beneviento se attacca sustanzialmente a chella de Sannite.

'E Sannite, nfra 'e primme popule autoctone a chiammarse "Taliane", erano na cunfederazione 'e ggente, descennente 'n granne parte de Sabelle e  perze ncoppe nu territorio granne attesato nfra 'o Tirreno e ll'Adriatico. A seconna da despuosizione giugrafeca, 'e Sannite assumettero varie nomme, ma mantenettero 'o riferimiento â *gens* lloro.

'E tterre lloro erano nzerrate a nord de munte da Maiella 'inte ll’alto Abruzzo ô cunfine cu 'e Umbre, 'e Picene (a nord-est) e cu 'e Sabine (nord-ovest), ô sud ed ad est do Tavuliere de Puglie e de custe adriatiche e ad ovest nfin' ô Tirreno, de tterre de Volsce, de Aurunce, de Sidicine e de Latine.

Beneviento surge 'int'â pparte meriddiunale do Sannio, 'int'ô territorio nzerrato de vvallate de sciumme Ofanto, Calore e Sabato, accupata a ll'ebbroca de Sannite irpine. Irpino viene 'a ll'osco *hirpus* ("lùpo"), anemale riverato da arrammazione irpina a testimonianza da crudetà lloro. Tuttavia, 'a vicinanza cu 'a Magna Grecia nfruenzette 'a suggetà sannita, attravierzo 'o sviluppo 'e na cultura artisteca nnipennente.

'A cità prencepale era *Malies* o *Maloenton*, 'a ca etimologgia significa prubbabelmente *terra 'e 'mmorre* o *terra 'e 'ngiarmo* pea pusizione felice. 'E rummane latinizzarono 'o nomme 'into ***Maleventum***.

'O Sannio fuje triatro 'e ben treje uerre de Rummane. 'A *Primma Uerra Sanniteca* (354 a.C. – 330 a.C. circa) stabbelette 'a sottomissione definitiva do Lazzio ô putere rummano, ma nun da zona sanniteca.

'A *Seconna Uerra Sanniteca* (327 a.C. – 304 a.C. circa) custituette 'a primma vera tuzzata nfra 'a putenza nascente e 'e Sannite, ca s'arresolvette a favore 'e chiste urdeme. 'E rummane tentarono 'e movere uerra 'a Capua a Beneviento, ma na marcagegna furba furba sannita n'ascette a fermà addu *Caudium'e surdate rummane.

Una vota 'int' trappula, 'e surdate rummane fujeno furzate a passà sotto 'e *'Fuorche Caudine**, nu arco fatto de lanze nemmiche 'int' mannera tale 'a furzà ogne surdato a chiejà 'a rine pe poté passà. Durante 'o passo, 'e rummane fujeno furzate a patì ogne tipo 'e 'ntraggio, pure fiseco e, nfine, a lascià 'int' ostaggio tutta cavalleria lloro.

Ll'epesoddio è allicurdato pure 'a [[Niccolò Machiavelli]] ne 'e ''Discorse ncopp'â primma deca 'e Tito Livio'':

''"Era, comme llà ncoppa si è ditto, 'o Cunsulo e 'o esercito rummano asseggiato de Sannite: 'e quale anno posto ê Rummane cundizione gnuminiosissime (comme era volerle mettere sotto 'o jugo, e sarmate rimannarle a Romma), e pe chisto stanno 'e Cunsule comme maravigliate, e tutto 'o esercito scunfertato."''

'E sannite, subbeto doppo 'a vittoria, nzurfano 'e ate ppopulazione taliche do Centro e do Sud Italia ([[Etrusche]] 'n primis) contro 'e Rummane, danno vita â ''Terza Uerra Sanniteca'' ([[298 AC|298 a.C.]] - [[290 AC|290 a.C.]] mmerzo). Stavota però fujeno 'e Rummane ad averla abbenta, scunfiggenno uno ad uno tutte 'e alleate de Sannite e furzanno nzin' chiste a nu trattato 'e pace attuorno ô [[290 AC|290 a.C.]].

== Pupulazzione ==


== Gemellagge ==
* **Napule** - [[Talia]]
* **Torre Nunziata''' - Talia

## Ate pruggette