Quarto

**Quarto** è nu comune 'e 35.434 'e abetante d&#39;&#39;a pruvincia 'e Napule.
## 'O tterreno
St a nord-ovest 'e Napule, 'int"o entroterra flegreo (ca era quinne parte 'e ll'antica pruvincia 'e Terra 'e Lavoro) na na superficie 'e circa 14 km².

'O terrieno cumunale currisponne 'a "Chiana 'e Quarto", na deprezzione d"o terrieno a forma ellitteca, cunturnata 'a na cinta cullinare e duvuta a na forte attività vurcaneca autamiente esposiva.

Chello 'e Quarto è 'o cchiù gruosso cratere spegnuto d"e Campe Flegrei.
## Etimmologgia
'O nomme "Quarto" vene forze d"o latino quartus, ca innenifeca na distanza nun bene definnuta, forze "quarto miglio", ppecchè proprio 'a quarto miglio d"a via, ca ogge è chiammata Campana, sta quarto, acussì come è innicato pure 'int"o stemma civeco. 'a iscrizzione 'ncopp'ô cippo miliare ca sta 'ncopp'â via consulare campana, ca cullegava 'o sciurente puorto 'e Puteoli 'a citadina 'e Capua, e 'a accà direttamiente a Roma cu 'a Via Appia, recava ll'iscrizzione: "ad Quartum lapidem Campaniæ Viæ".
## Storia
### Preistoria
'O terireno 'e quarto fuje abbetato nzi 'a ll'antichetà e l'Età d"o Bruonzo medio comme dicono varie ritrovamiente 'e frammiente 'e cerameca.
### Periudo classeco
Aropp"a nasceta d"a vicina Cuma pe mano d"e Euboice e aropp'"o 'nzediamiento 'e ll'isula 'e Pithecusa (ca mmò vene chiammata c"o nomme 'e Ischia), culone griece se spingettero nfi 'o 'ntroterra e 'a conca 'e Quarto, pe' 'a fertiletà d"o terrieno e 'o bisogno 'e criarse n'autonomia agricula. Quarto ppecciò trasette a ffà parte d"e zzone cumannate de Griece e assimilatte na lengua e 'a civiltà elleneche.
### Epuca Rumana
Pure se cu 'e culone Griece 'o sviluppo e 'a 'mpurtanza d"a zzona 'e Quarto avevano ggià nu 'ncremiento discreto, fuje sulo cu 'e Rumane ca Quarto avette na primma vera cunnotazzione 'e centro abbetato.

'Int"a nu primmo mumiento Quarto nascette comme 'nzediamiento rumane e pigliatte 'o nomme d"a soja distanza ('o quarto miglio) 'a Pezzulo.

Inniscutibbele fuje 'nfatte 'o ruolo ca 'a costruzzione d"a Via Consulare Campana avette 'int"o sviluppo 'e Quarto. Sto assae fuje costruito d"e Rumane ntra 'o II e 'o I seculo a.C. e cuncepito ppe cullegà 'o sciurente puorto 'e Puteolis, uno d"e cchiù 'mpurtante d"o mmar Tirreno, cu 'a citàdina 'e Capuæ e 'a lì nfi a Roma grazzie 'a Via Appia.

Cu 'a favvrecatura d"a via Consulare Campana, tutt"a zzona subette nu 'ncremiento pusitivo 'ncopp'ô chiano cummerciale e economico, innescanno nu periudo 'e sviluppo d"a struttura urbana; d"o studio d"e muvemiente d"a zzona, nun se annò crianno nu uneco centro abbetato, ma na serie 'e abbitazzione rurale.

E assjae fujerono 'e opere 'e 'ngegneria urbanisteca e stradale 'ntrapreze d"e Rumane: baste penzà 'a Muntagna Spaccata, na prufona fennitura 'int"a cullina fatta pe cunsentì 'o passaggio d"a via Consulare Campana.

'A chiana 'e Quarto vene citata 'a Svetonio 'int"a soja opera "De vita duodecim Cæsarum" in relazzione 'e 'ncredibbele fatte ca purtattero Ottaviano verzo 'a nomina 'e "Augusto" e è menziunata d"e "atte d"e apostole", addò se dice ca l'Apostolo Paolo, sbarcato a Pezzulo, ve passasse cu Luca l'Evangelista in stato 'e priggiunia abbascio 'a scorta 'e centurione, diretto a Roma.

'A strada cchiù 'mpurtante 'e cullegamiento cu Pezzulo è pure mmò via Campana, 'ncora ogge arteria 'e guosso traffeco.'E late 'e sta strada se possono truvà assaje 'nzediamiente rumane, furne, ville .. 'A strada 'e mmò, taglia in dodje 'o fitto 'nzediamiento, cu 'a linea Napule-Roma ca 'o attraverza. In particulare mentre se viaggi 'a Pezzulo a Quarto se ppò nutà 'e late d"e binarie nu piccirillo mausoleo.'O primmo fatto ca quarto sia stata nu pupuloso 'nzediamiento rumano è testimuniato d"e assaje rinvenimiente archeologgece d"o terrieno.'O monumiento cchiù canusciuto, pero, è nu semprece mausoleo.
## Sucietà
'O sviluppo ca ha cunseguito 'int"e suoje primme cinquant'anne 'e vita è nutevole.

'O boom demografeco 'e sto paese se è riscuntrato 'int"e anne uttante (1980) aropp"o terremoto 'e ll'Irpinia e 'o bradisismo 'e Pezzulo ca cumpurtatte 'o graduale svuotamiento d"a cità post 'ncopp'ô mmare aropp"a assaje danne 'e palazze. 'A pupulazzione criscette 'a circa 10.000 abbitante 'e 40.000 'e mmò.

Mmò Quarto è na triste residienza 'e assaje favrecatore napuletane ca, alluntanandose d"o caos 'e Napule, sfruttanno 'e cullegamiente ferruviare cu 'a capitale 'e Napule pe arrivà 'o puosto 'e fateca in poco tiempo.

l'auto 'ncremiento demografeco, 'int"e urdeme anne ha reso Quarto una d"e cità cchiù ggiovane 'e Italia, autissimo pure 'o taso 'e scolaretà e 'o nomero 'e diplumate e laureati.
Pure dinto 'o sport a città è cresciuta: a ogge, diverse squadre e pallone jocano a Quarto: 'a A.S.D. Quartograd - 'e calcio a unnice - e a A.S.D. Futsal Quarto, 'e calcio a cinque. Chest'ultima fuje criata 'ndo 2017 e 'mmo tene tre squadre: una maschile che fa 'a serie C2, un'Under 19 e 'na squadra femminile che fa 'a serie C1.

## Pupulazzione
*Pupulazzione censita*

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:25000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:1948
  bar:1871 from:0 till:2130
  bar:1881 from:0 till:2419
  bar:1901 from:0 till:2933
  bar:1911 from:0 till:3120
  bar:1921 from:0 till:3181
  bar:1931 from:0 till:3829
  bar:1936 from:0 till:4418
  bar:1951 from:0 till:5757
  bar:1961 from:0 till:7528
  bar:1971 from:0 till:9597
  bar:1981 from:0 till:14092
  bar:1991 from:0 till:20054
  bar:2001 from:0 till:24542

PlotData=
  bar:1861 at: 1948 fontsize:S text:1.948 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 2130 fontsize:S text:2.130 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 2419 fontsize:S text:2.419 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 2933 fontsize:S text:2.933 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 3120 fontsize:S text:3.120 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 3181 fontsize:S text:3.181 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 3829 fontsize:S text:3.829 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 4418 fontsize:S text:4.418 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 5757 fontsize:S text:5.757 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 7528 fontsize:S text:7.528 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 9597 fontsize:S text:9.597 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 14092 fontsize:S text:14.092 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 20054 fontsize:S text:20.054 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 24542 fontsize:S text:24.542 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:fonte ISTAT


## Traspuorte
Ha na stazzione ferruviari a RFI-Trenitalia, chiammata "Quarto 'e Marano". A essa songo prolungate quacche corze d"a metrupoletana 'e Napule.

Ha tre stazzione d"a linea 5, chiammate Quarto Centro, Quarto e Quarto Officina.