Qualiano

**Qualiano** è nu cummune 'e 25.385 crestiane d&#39;&#39;a pruvincia 'e Napule.

'A festa do patrono se festeggiava nfra ll'urdema semmana 'e luglè e 'a primma 'e aùsto. 'O piatto cchiù 'mpurtante è 'a papera mbuttunata. 'A mbuttunatura è fatta ca ntestine da papera, aulive, chiappare e ove.

## Etimmolgìa
Qualiano se chiammava Calolanum, e aroppo se chiammaje Collana. 'Nce songhe ddoje tiurie 'ncopp'â chelle ca vvò dicere 'o nomme: una vvò fà errisalire ll'uriggene d"o nomme 'a Colo lanum, pè lu culto 'o ddio Giano, l'âta 'mmece dice ca vene 'a Gaudianum, à segnefecare à cettà 'int"o vuosco, pure evidenzzianno ca 'o toponimo Gualdo è se trova puorzì dint'à tutt"o terrieno d"o ducato Longobardo.
## Storia
### Epuca rumana
'E teurie storeche 'ncopp'â ll'origgine 'e Qualiano veneno cunfuntate 'a assaje ritrurvamiente archeologgece ca fanne penzare , quase certamiente, 'o compito e 'a funzzione d"o borgo rumano 'e Collana, se vene pruiettato in chillo fenomeno ca 'nvestette tutt"e centre d"a Campania e meridiunale dominate culonie grieche primma e rumane.

Storecamente se canosce 'a traggeca fine 'e ll'egemonia greca d"a cità 'e Cuma greca, ô 334 a.C., ppe 'e rumane, ca 'a Capua venivano a Cuma pe arrivà via mare. Ppecciò sta nova realtà puliteca 'e espanzzione d"a nascente civiltà rumana 'nteressatte pure Qualiano, data 'a soja pusizzione giugrafeca:punto nodale pe' arrivà a Cuma a Capua a Romma. 'E chesto antico tracciato è testimone 'a antica strada Cunsolare Campana ca arrivava a Capua, Averza e Pezzulo.

Ritrovamiente 'e mmò archeologgece fanno pure suppore ca fuje nu centro predeletto d"o patrizzio rumano pe 'o clima bono 'e a vegetazzione. Rieste 'e statue in marmo, murazzione e pavimentazzione in mosaeco culurato:tipece elemiente d"o periudo 'e massimo splennore do Impero 'e Augusto, gruosse vase 'e creta pe 'a cunservazzione 'e derrate alimentare , na cistierna pe 'a raccolta 'e ll'acqua chiovana a forma rettangulare cu cupertura a volta.

D"e scave fatte nun songo venute 'a luce ne mura 'e difesa, ne n'ata struttura cu 'o stisso scopo. Quinne possiamo ipotizzà ca 'o casale 'e Qualiano stava 'ncopp'â n'area segura e senza pericule e aveva tranquilletà.

Ggià ô IV seculo a.C. Qualiano aveva 'a presienza d"o populo sannita, mentre 'a furmazzione 'e nu centro o vilaggio agriculo se deve risalì ô III seculo a.C. cu 'a presienza d"o populo osco-sannita, ca raggiungette 'a massema 'mpurtanta e crecita urbana dint"o IV o V seculo d.C. durante 'o periudo 'e decarenza rumana.
### Epuca mudierna
Quagliano d"o 1340 ô 1805 fuje feudo d"o munastero 'e Santa Chiara 'e Napule.

D"o 1806 ô 1836 facette parte d"o cumune 'e Panicocole e 'o 5 'e settembre 1836 Firdinando II, cu proprio decreto, 'e cunferette 'a puliteca libbera.

'E periude storece ca se sussrguono int"o 'stu arco 'e tiempo 'nteressano 'o mudesto ammazzucato 'e Qualiano, mentre nutevole 'mpurtanza, abbascio 'o prufilo urbanisteco, avette 'o siconno periudo burboneco (1815-1860).
## Pupulazzione
*Pupulazzione censita*

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:25000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:1948
  bar:1871 from:0 till:2130
  bar:1881 from:0 till:2419
  bar:1901 from:0 till:2933
  bar:1911 from:0 till:3120
  bar:1921 from:0 till:3181
  bar:1931 from:0 till:3829
  bar:1936 from:0 till:4418
  bar:1951 from:0 till:5757
  bar:1961 from:0 till:7528
  bar:1971 from:0 till:9597
  bar:1981 from:0 till:14092
  bar:1991 from:0 till:20054
  bar:2001 from:0 till:24542

PlotData=
  bar:1861 at: 1948 fontsize:S text:1.948 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 2130 fontsize:S text:2.130 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 2419 fontsize:S text:2.419 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 2933 fontsize:S text:2.933 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 3120 fontsize:S text:3.120 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 3181 fontsize:S text:3.181 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 3829 fontsize:S text:3.829 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 4418 fontsize:S text:4.418 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 5757 fontsize:S text:5.757 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 7528 fontsize:S text:7.528 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 9597 fontsize:S text:9.597 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 14092 fontsize:S text:14.092 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 20054 fontsize:S text:20.054 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 24542 fontsize:S text:24.542 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:fonte ISTAT


## 'O sinnaco
Stann ancora a' penzà a chi vuta' e se song canditat po' ballottaggio: Rafaell De Leonardis ca'maggiuranz e Ludovic de luc

Categurìa:Comune d''a Campania
Categurìa:Comune d''a pruvincia 'e Napule
Categurìa:Standardizza