Luigge XVI 'e Franza

**Luigge XVI 'e Burbone** (Versailles, 23 'e aùsto 1754 – Parigge, 21 'e jennaro 1793) fuje 'o rre 'e Franza dô 10 'e majo 1774 ô 6 'e nuvembre 1789 e ppò co 21 'e settembre 1792. Fuje lla Rivuluzzione franzesa.

## Primm'anne
Luigge nascette dint'a Reggia 'e Versailles dint'o 1754, figlio do rre Luigge XV 'e Franza. Pate sujo murette dint'o 1765 e accussì Luigge aredetaje 'o titulo 'e darfino, zoè arede ô trono. Dint'o 1770, a 15 anne, se nzuraje co 1774, Luigge aredetaje 'o regno c'o nomme 'e Luigge XVI.

## 'O regno
sinistra|miniatura|199x199px|Luigge retratto dint'o 1786
Luigge addeventaje rre dintAllumenismo e murde perzone nun credeveno cchiù â munarchia assuluta comme forma e *parlements*, zoè o 1781, e comme menisto do 1775 ca passajeno â storia comme Uerra de *parlaments* e o 1783 addeventaje menisto de finanze Charles Alexandre de Calonne.

Luigge e 'o guvierno sujo supportajeno 'e mmericane dint'a Uerra 'e ndepennenza cuntro 'e ngrese, pe cercà d'addebulì 'a Gran Vretagna e pe vennecarse p'o Québec dintanne. 'E mmericane vencetteno 'a uerra, accussì 'e ngrese duvettero ricunoscere 'a ndepennenza llòro appriesso 'o Trattato 'e Parigge do 1783. Chisto tuttavota nun facette addebulì o 1614.

## 'A Rivuluzzione

o 1789 e, comme pe precedente, rappresentajeno 'e tre state ca furmaveno 'a suggetà franzesa: 'o crelo, 'a nubbertà e 'o populo. 'E miembre do tierzo stato (ca dint'a suggetà jera 'o 95 % da pupulazzione) cunzideraveno ngiusto ca llòro rappresentassero sulo nu tierzo de state generale e annunziajeno d'essere ll'Assemblea nazzionale. Luigge lle refutaje e 'o 20 'e giugno se spurtajeno accussì dint'a Sala da pallacorda addò jurajeno ca sarriano state aunite nfin'a quanno 'o rre nun se sarria arreduciuto 'e putere suoje. 

Llommo. 

a Reggia 'e Versailles, facenno spurtà 'a casa riale dint'o Palazzo des Tuileries, dint'a capetale franzesa. 

Dintmmano ê rivuluzzionare. 

### 'O tintativo 'e fujuta
miniatura|Arriesto da casa riale a Varennes. Luigge e Maria Antunietta stanno mmiezzo
Luigge nun se sarria accuntentato da Chiesia jereno trattate. o 21 giùgno 1791, travestute comme da fujuta a Varennes.

Comme Luigge e 'a famiglia soja fujeno ripurtate dint'e Tuileries, 'e guardie lle steveno a cuntrollà assaje 'e cchiù appietto a primma. Pe fasse o pe nafasse, murde perzone 'n Franza crereveno cca 'o rre e 'a riggina steveno a cumprottà cu guvierne straniere pe ffà riturnà 'a munarchia assuluta. Ll'anno aroppo, chiste tenzione purtajeno 'a Franza a cumincià na uerra cu ll'Austria e o 1792, 'o Duca 'e Brunswick da Prussia screvette: "Jammo a destrujere Parigge nfin'e funnamiente se va a accadè coccosa 'a maistà riale nuosta, 'o rre e 'a riggina". Vuleva cercà d'aiutà 'o rre e 'a riggina, mmece facette 'o cuntrario.

## Ll'arriesto e esecuzzione

### Arriesto
Dintarrevuoto a Parigge. Na folla 'e manifestante, furaggiata ra pulitece radecale, nvadette 'e Tuileries. Luigge fuje arrestato 'o 13 aùsto e purtato ô Tempio, n'antica furtezza 'e Parigge ausata comme presone. 'O 21 settembre, 'a Cunvenzione Nazzionale ('a nuova Assemblea Nazzionale) dechiaraje 'a Franza na repubbreca e abbulette 'a munarchia. Levajeno a Luigge 'e titule e lle detteno nu nomme ordenario: *Luigge* *Capeto*. Vuleveno e Capeto.

### Esecuzzione
miniatura|Ll'esecuzzione 'e Luigge Capeto
Luigge fuje accusato e munarchia.

Pe ll'urdema vota, Luigge se aunette 'a famiglia soja e prumettette 'e turnà 'a matina aroppo, mma nun 'o facette. Pe tramente jeva â cullettina, Luigge dicette: "Cunfido cca muorte mia sarrà pa felicità do populo mio, mma songo addulurato pa Franza e tengo paura ca putesse subì 'a collera do Signore". Primma da esecuzione soja, facette nu discurzo dicenno: "Vaco a murì nnucente 'e tutte 'e crimmene 'e cuje so' stato accusato; perdono chille c'hanno causato 'a muorte mia; e prego Ddio cca 'o sango ca state ppe verzà nun purtasse maje dammaggio â Franza". Cercaje 'e ddì coccosa 'e cchiù, mma 'o discurzo sujo fuje affucato 'a nu rullo 'e tammure. Fuje decullato 'o 21 jennaro 1793 dint'a Chiazza da Rivuluzzione (ogge Place de la Concorde), dint'o centro 'e Parigge, a 38 anne. 'A mugliera soja, Maria Antunietta, fuje decullata nove mise aroppo.

## Aredetà
o Kentucky (State Aunite), fuja chiammata accussì a Rivuluzzione mmerecana.

Luigge XVI nun sarrà tuttavota 'e ll'urdemo rre franzese. Dduje frate 'e Luigge sarranne rre aroppo 'a Ristaurazzione burboneca do 1814: Luigge XVIII e Carlo X. 'E figlie 'e Luigge XVI jerano muorte pe malatia primma e ll'unneca figlia femmena nun puteva aredetà 'o trono. Ll'urdemo rre franzese fuje Luigge Felippo I, nu luntano pariente lloro. Ll'urdemo munarca franzese n'assuluto mmece fuje Napoleone III, cca jera nu mperatore cchiuttuosto ca nu rre.

Dinta Sorrera.
Categurìa:Munarche