Neon Genesis Evangelion

***Neon Genesis Evangelion*** (新世紀エヴァンゲリオン *Shin seiki Evangerion*, «Evangelo ro novo sèculo», canasciuto cummo **Evangelion**, **Eva** o **NGE**) jè na serie anime 'e vintiseje puntate r'ô 1995 criata ro sturio Gainax, sceniata e deriggiuta â Hideaki Anno. Ll'opera abbencette devierze premmie e recanoscemiente, e jè cunsiderata une 'e ll'anime cchiù accramate e mpurtante 'e tutte tiempe. LI'anime tene paricchie referemiente felosofache, rellegiuse, gabbalistece, abbrejece e bibblece, e na profenna samena re perzunagge, purtata annanze trammeto na meta 'e frusse 'e cuscienza 'e ll'isse.

'A ntramaria se schiaia rint'â cità 'e Neo Tokyo-3 aropp'â quinnece anne â nu terrebbilio canasciuto cummo Second Impact. Ll'isso ra vecenna jè Shinji Ikari, nu guaglione ca bene recrutato â Nerv cummo pedoto 'e nu *[[mecha]]* chiammato Eva pe' pelejà 'mparanza ncuntro â mesteriuse criature annumenate Agnele. 'A serie fuje trasmisa p'â primma bota ô Giappone ncopp'â TV Tokyo r'ô 4 'e Attrufo 1995, e fernette ô 27 'e Marzo 'e ll'anno aroppo.

Ll'urdeme ddoje puntate r'â serie recenale lasciajeno paricchie mestere sanza resolozione, ncannanno 'e spettature. Aropp'â primma asciuta, na schiérchia 'e appassiunate calognajeno na cunchiusione ca putesse rà na resposta â tutte suspiche lassate appise. Ô 15 'e Marzo e ô 19 'e Julio r'ô 1997 Hideaki Anno e 'o Sturio Gainax rializzajeno ddoje cinematografe anemate pe chiurere 'a ntramarija: *[[Neon Genesis Evangelion: Death & Rebirth|Death&Rebirth]]*, faciuto ê varje spezzune r'ê primme vintiquattre puntate e â cocche parte maje berute primma, e *[[Neon Genesis Evangelion: The End of Evangelion]]*, nu fenale ca chiure 'a ntramaria ra serie anemata. R'â serie reggenale nse facette nu manga ro *character designer* ra serie, Yoshiyuki Sadamoto, na morra 'e videojuoche, devierze *spin-off*, ll**[[original net anime]]'' ''[[Petit Eva - Evangelion@School]]'' e 'e cinematografe 'e anemazione ra tetraloggia ''[[Rebuild of Evangelion]]'', ''remake'' ra serie anemata reggenale.

== Ntramaria ==
Ô 13 'e Settiembre 2000 na traggedea coglie â ntrasatta â ll'Antartide, facenno nnauzà 'o mmare, sciuglienno tutte chiatre ro lato 'e vascio e cagnanno 'a renza 'e ll'asse r'â Terra. 'E cagnamiente ro tiempo e 'o schiuoppo 'e na meta 'e uerre fanno murì treje meliarde 'e crestiane. Sicunno â 'e guvierne munniale 'o schiuoppo, annumenato [[Tiermene 'e Neon Genesis Evangelion#Second Impact|Second Impact]], fuje causato â nu [[meteroite]]. 'O vero iusso mperrò jè nu sperimento ncopp'â na criatura chiammata [[Agnele (Neon Genesis Evangelion)#Adam|Adam]], 'o primmo Agnelo. Arreto ô sperimento, ca bene cunutto pe 'e scenziate ro gruppo ro dottor Katsuragi, s'annacconne na chiorma annumenata [[Tiermene 'e Neon Genesis Evangelion#Seele|Seele]] e 'o [[Tiermene 'e Neon Genesis Evangelion#Pruggetto p'ô Perfezziunamiento 'e ll'Ommo|Pruggetto p'ô Perfezziunamiento 'e ll'Ommo]]. Pe puté rializzà 'o chiano 'a chiorma purta annanze 'o pedemiento 'e nu lavuratorio chiammato [[Tiermene 'e Neon Genesis Evangelion#Gehirn|Gehirn]]. 'O Gehirn bene cummannato 'e penzà a cummo accuppà ll'Agnele appriesse, annumenate rint'ê prufeteche Cartapecore ro Mare Muorto. Accussì nascene 'e machene Evangelion, 'e ttreje supercomputer [[Tiermene 'e Neon Genesis Evangelion#Magge|Magge]] e 'a cità 'e [[Tiermene 'e Neon Genesis Evangelion#Neo Tokyo-3|Neo Tokyo-3]]. Na bota fernuta 'a fateca cagna nommo cummo Nerv e cummo cummannante vene accopato [[Gendō Ikari]].
=== Ntrico ===
Ô 2015 'e cagnamiente ro Second Impact se accuonciano chianu chiano e ll'uommene se cunfanno â 'o crimma novo. 'A Nerv fraveca â treje Evangelion: ll'Eva-00, 'o 01 e 'o 02. Shinji Ikari, guaglione 'e quattuordece anne ca vive â riec'anne luntano ro pate Gendo, bene cummannato â jire â Neo Tokyo-3 ppe ncuntrarlo, essenno stato scivoto cummo pedoto 'e ll'[[Eva-01]] pe pelejà ll'Agnele. Spurtannose nt'â cità, Shinji se mette 'e casa nt'ô quartino ra nova tutora soja, [[Misato Katsuragi]], canosce 'e cardasce [[Rei Ayanami]], pedota 'e ll'Eva-00, e [[Asuka Sōryū Langley]], pedota ro 02, e 'e nove cumpagne 'e scola [[Toji Suzuhara]] e [[Kensuke Aida]].

Aropp'â devierze scusute 'e ll'Agnele, Misato accumencia â suspicà ra natura re nemmice e 'e rappuorte nfr'â Seele e â Nerv se nzarafinane, scummiglianno 'o busso ro Pruggetto p'ô Perfezziunamiento 'e ll'Ommo. Ntramente, 'e ''Children'' cuntinuano â pelejà ncontr'â ll'Angele: Asuka, patuta e aggrissata r'ô quinnecesemo Agnelo, [[Agnele (Neon Genesis Evangelion)#Arael|Arael]], bene 'nchiusa rit'ô spitale. 'A Seele manna [[Kaworu Nagisa]] â Nerv cummo ''Fifth Children'' e pedoto 'e riquesto ro 02. 'O guaglione s'affezziona subbeto â Shinji, ma se bene â sapé ca jè ll'urdemo Agnelo, Tabris. Peglianno ll'Eva-02, Kaworu tente appassà 'o primmo Agnelo Adam, penzanno ca stà nchiuso rin'ô ''Terminal Dogma'' ra Nerv. Aroppo trasuto â rinto e scuprenno ca ll'Agnelo nchiuso rint'â Nerv jè [[Agnele (Neon Genesis Evangelion)#Lilith|Lilith]], 'o guaglione vò jessere acciso â Shinji, sfivolo ca 'o cumpagno ssaodisce sulo aroppo avé varcoliato pe nu luongo tiempo. Aropp'ô vaiano 'e ll'urdemo Agnelo, ll'aneme 'e tutte crestiane se fonnono nt'â na sula cuscienza co' Pruggetto p'ô Perfezziunamiento 'e ll'Ommo. Shinji s'accumencia â dimannà ppecché campà nt'â nu munno 'e malepatenza, capenno ca nun se pò campà sanza â ll'ate crestiane e rumpenno 'a gongola ca s'aveva fravecato 'tuorno. 'E perzunagge cumpaiono pe cungratularse cu isso; Shinji, cu na resella, hê ngrazia tutte quanne.

== Perzunagge ==


'E perzunagge 'e ''Neon Genesis Evangelion'' teneno prufonne ferute psicheche, prubreme cu ll'ate perzone e sesche ca 'e rennene 'nfelice, flatuse e malencuoneche. [[Rei Ayanami]], pedota 'e ll'Eva-00 e clone jeneteco 'e Yui lkari, jè na guagliona mutriusa, accrianzata e nguttusa ca sta â sente â tutt'e mperie ca arreceve. [[Asuka Sōryū Langley]], pedota r'ô 02, tene nu carattere mperruso e ncucciuso pe' miezzo ra mamma, Kyoko Soryu Zeppelin, ca s'accirette ô 2005 rint'ô spitale affucannose. [[Shinji Ikari]], Third Children e pedoto ro 01, fuje abbannuato ô 2004 ro pate aroppo ca jè murette 'a mamma Yui. Purzine 'e perzunagge gruosse tenene 'e stisse prubreme: 'o pate 'e [[Misato Katsuragi]] murette int'ô Second Impact pa 'a sarvà, e [[Gendō Ikari]], cumannante ra Nerv e pate 'e Shinji, jè n'ommo mastrisso ca vò 'ncuntrà a mujera, muorta pe' bbia 'e nu ncerente.

'O leggista ra serie, Hideaki Anno, descrevette ''Neon Genesis Evangelion'' comm'a na "pellicula parzunale", aró tutte perzunagge refrettene 'e sentimiente suoje e na parte ro carattere suojo: «Tutt'e perzunagge 'e ''Evangelion'' songo mme». Sicunno ll'assestente â lleggia, [[Kazuya Tsurumaki]], agnuno 'e llòro rappresenta "nu lato ro leggista", tante ll'isso, Shinji Ikari, quanne perzunagge comm'a Misato, Rei, [[Kaworu Nagisa]] e [[Ryoji Kaji]]: «Tutt'e perzunagge tenene 'o stisso carattere. Pare ch'amma miso cunnimme devierze, ma â fenale songo tutte quanne uguale».

== Fravecazzione ==

=== Accumenzaglia ===


'O sturio Gainax accumenciaje â fatecà ncopp'â serie int'ô Julio ro 1993, quanne agghiurnaje a craie a craie 'a fateca ncopp'â ''Blue Uru'' (''Aoki Uru''), nu cinematografo anemato ''sequel'' 'e ''Ll'ascelle 'e Honneamise''. Cummo derittore ro cinematografo se asciurtaje Hideaki Anno, une re funnature ro sturio, patuto 'a na prufonna malincunìa nfino 'a fine ra fateca soja 'e primma, ''[[Nadia]]''. Aropp'ô murtorio 'e ''Aoki Uru'' Anno accunzettette â fatecà nzemmol'â Toshimichi Ōtsuki ra [[King Records]] pe' na nova serie anemata. Ōtsuki ricette 'e se firà 'e isso e ô mprommettette ca puteva fà tutto chillo ca bulev'isso, custregnennelo mperrò a nun lassà 'a King Records pe' cinche anne e nu ffà murì perzunagge piccirille. 'O derittore, cu 'o mpattamiento cu Ōtsuki, accumenciaje â fatecà ncopp'â serie ripeglianno uno re tieme cchiù mpurtante 'e ''Blue Uru'', 'o cuncetto 'e «nu fuì» r'ê ccose brutte. Sicunno Yasuhiro Takeda, uno re funnature ra Gainax, grazzie 'a ''Aoki Uru'' Anno putette truà 'a fforza pe n'allippà r'ê prubreme, e «tutto chillo ch'amma veruto nt'â ''Evangelion'' ammacare jè sulo nu schiecco re sentemiente suoje». Isso criaje 'a ntramaria ra serie cummo â na metamafora ra bita soja e re quattre anne 'e malincunìa. Pur'isso, pe tramente ca fatecava â serie, ricette ca:

Ncap'â cuncezzione 'o derittore buleva ffà aizà 'o nummero 'e ll'otaku e crià na serie ca putesse revutà e cagnà pe sempe ll'anemazzione giappunese. Pp'o ''character designer'' Yoshiyuki Sadamoto ''Neon Genesis Evangelion'' heva jessere 'o ccuntrario 'e tutte ll'anime ''mecha'' 'e ll'ebbreca. Purzine Hideaki Anno ricette 'e stisse cose: «Mme pare ca, cu 'o passà ro tiempo ll'anime mecha se songo cunfatte â nu caravuottolo, e ij aggia buluto ascì â stu mudiello». Int'â n'ata accasione 'o leggista affirmaje 'e avé criato ''Evangelion'' «pe jessere felice e ffà felice tutte appassiunate 'e anemazzione, accussì 'a aunì 'o prubbreco cchiù grosso ca putevo». Cummo tema ra serie se accapaje chillo 'e «na uerra nfr'ê ll'uommene e 'e ddeie», penzanno 'e annumenarla ''Alcion''. 'O titulo mperrò fuje cagnato pecché jorecato «poco maliuso» e sanza na cunsunante sonora, preferenno 'o termene grieco Evangelion, ca assumegliava â ''[[Densetsu Kyojin Ideon]]'' e fuje mizziato â Sadamoto.

=== Pruciesso ===
'A serie fuje rializzata p'ô sturio Gainax, ca fatecaje nzemmola â [[TV Tokyo]], a [[Nihon Ad Systems]], a [[Production I.G]] e 'o [[sturio Ghibli]]. Hideaki Anno fatecaje cummo leggista e sciniatore, ranno struzzione po' ''character design'' e 'o ''mecha design''. Nzembra â isso fatecajeno Yoshiyuko Sadamoto cummo ''character designer'', [[Hiroshi Kato]] cummo derittore artesteco, [[Kazuya Tsurumaki]] cummo assestente â lleggia, [[Ikuto Yamashita]] cummo ''mecha designer'' e [[Noriko Kobayashi]] e [[Yutaka Sugiyama]] cummo proddutture. Ruje anne primma r'â asciuta afficiale ra serie 'a Gainax pubbrecaje nu ducumiento annumenato ''Kikakusho'' (企画書, "pruggetto"). Nce stanno devierze ddevarie nfra 'o prugetto reggenale e chillo fenale: int'ô ''Kikakusho'' 'o nummero 'e ll'Agnele jera devierzo, vintotto e nun decessette, e nt'â primma puntata Rei avvarìa tozzato ncontr'â n'Agnelo chiammato Raziel. Nt'ô buzzetto reggenale, Shinji sarrìa sajuto ncopp'â ll'Eva-01 sulo aroppo 'a scusuta temporanea suoja. 'E puntate aroppo mperrò zongo quase tale e quale ô ''concept'' reggenale, scastagnannose sulo aropp'â trirecesema. Nt'ô primmo vuozzo 'o fenale bereva rurece Agnele nzavaglià tutte nchietta â Nerv, ll'ONU avarrìa abbannunato 'o Pruggetto p'ô Perfezziunamiento 'e ll'Ommo, e 'a Nerv sarrìa stata allesenuta.

'A fravecazzione r'ê primme roje puntate accumenciaje nt'ô Settiembre r'ô 1994. Tutt'e ruje fujeno appresentate annanze â nu pubbreco 'e ddujeciento crestiane nt'ô festival r'â Gainax, ô 22 e ô 23 'e Juglio 1995. Simbè 'a fateca fosse acrierva, 'e puntate fujeno appriezzate assaje. Purzine Hideaki Anno ricette 'e jessere sciucco: «'E primme ddoje puntate refrettene 'e sentemiente re meje. Quanno m'aggia addunato aggia ritto: "Ah, bbuono"». Fatecà ncopp'â ''Evangelion'' 'o facette sentì "ncunzierto", ppecché 'a ntramaria e 'e perzunagge fujeno criate sanza nu pruggetto, e ppecché 'e tiempe jerano stremmenzùte assaje: «Quanno fatecavo sentevo devierze penione e circavo 'e capì 'e sienze mije, chiaitanno stisso à mme». Porzì scenianno â siconna puntata, quanno annumenaje p'â primma bota 'o Pruggetto p'ô Perfezziunamiento 'e ll'Ommo, uno r'ê cunciette assenziale r'â vicenna, n'eva scivuto niente: «Jera tutto nu paraustiello». Ate cagnamiente nce fujeno aropp'ô [[attintato r'â metrupulitana 'e Tokyo]] r'ô 20 'e Marzo 1995 p'ô muvimiento releggiuso [[Aum Shinrikyo]]. Temmeruso 'e na cenzura e nu bulenno scataruzzà ê spettature r'â facortà 'e ntreppecà 'a vicenna pe mmiezzo r'ê sumeglianze cu 'a rialtà, Anno cagnaje 'o scenario reggenale, nun iorecannolo accuoncio p'â ascì ppe' televesione e troppo abbeceno ô munno riale. Mpurzì si cunvenette ca 'ncerano assumeglianze nfra ''Evangelion'' e Aum Shinrikyo, 'o lleggista creticaje ntuosto 'a chiorma, iurecannola nchiusa e turda comm'â ll'otaku. Rint'â sirecesema puntata mpezzaje nu luongo frusso 'e cuscienza 'e Shinji Ikari e 'o ''concept'' r'â serie cagnaje ntriso, arrevennanno cchiù felosofeca, biulenta e nguttata. Sicunno ô filosefo [[Hiroki Azuma]] ste cagnamiente antrasatte fujeno accapate nt'â primma asciuta 'e ''Evangelion'' e pe mmiezzo ê ll'accuoveto p'ê ll'aplassiunate 'e anemazzione. Nutanno a llòro nchiusura 'o sciniatore vulette cagnà tutt'a ntramaria r'ê puntate aroppo: «''Evangelion'' fuje accuoveto cu grande aentusesmo p'ê ll'appassiunate. Hideaki Anno ricette 'e vulè cagnà 'o schelletro r'â serie aroppo ca verette st'accuoveto, caluruso ma "[[autismo|autisteco]]"». Ntramente pegliaje passione pa' psicologgia, leggenno cu ardenza libbre ncopp'â st'argumiento:

Fatecanno â siconna mmità 'e ''Neon Genesis Evangelion'' nce fujeno assaje prubreme 'e tiempo p'ô "desastruso" ritmo 'e fateca. 'A Tatsunoko e TV Tokyo nu 'ngarrajeno â revulà 'o ''planning'' r'â serie, scuntentanno e patenno â Hideaki Anno. Ppe sparagnà tiempo 'a Gainax avette ausá n'ata bota futugramme e fiùre viecchie e ffà scennere 'a qualetà r'e disegne. 'O scaluogno se abbecenava sempe 'e cchiù, e purzine int'ô ''staff'' s'accumenciaje â sentere 'o sfuorzo. Pe mmiezzo 'e tutto stu arravuoglio ll'assestente â lleggia, Kazuya Tsurumaki, sentette nu putente «senzo 'e frennesia»: «Nun me mpurtava. 'A trecola 'e fateca jera desastrusa e 'o nummero 'e ''cels'' [''animation''] scennette, addonche nce fujeno pparte arò 'a qualetà scennette. [...] Quanno tutto blocco 'e fravecazzione steva ppe s'arrecettà nce fujeno na massaria 'e penione [int'ô staff], cummo: "Ma si mango puttimmo ffà na fateca accuoncia, ppecchê cuntinuà?". Tuttavota ij n'a penzavo accussì. 'A penione meja jera: "E ppecché nu facimmo verè tutta fateca, e mpurzì 'o tracuollo nuosto?».

=== Ll'urdeme ddoje puntate e 'e cinematografe 'e ''Evangelion'' ===
Pe' mmiezzo ro tiempo stremenzuto 'a penurdema puntata nun refrettette 'a sciniata rreggenale. Pe' truà na resolozzione ô defauto 'e tiempo, accussì azzellenuto â ffà rializzà ll'urdemo episodio nt'â sulo quattre jurnate, Anno screvette â capo 'a puntata, mprascanno cose maje berute primma. Pe mmiezzo 'e tutte ste prubreme avette â chiantà ê ffà â capo mpurzì 'a sciniata 'e ll'urdemo episodio. Nt'â nu primmo mumiento buleva ffà na puntata 'e chiacchiere e sanza anemazziune; sta penzata mperrò fuje refutata. Nt'ô 2013 mperrò ricette 'e avé fatecato â puntata sequitanno â penzata rreggenale. Aroppo fernuto 'e fatecà ncopp'ê ddoje puntate e penzanno ê sentemiente suoje, rumanette accuoncio assaje. Sicunn'ô cardascio suojo, Toshimichi Otsuki, prodduttore 'e ''Evangelion'' e granne cumpagno r'ô suojo: «Ij crero ca Anno bulette fà 'o vero chillu fenale là». Porzì Yoshiyuki Sadamoto, ''character designer'' ra serie, fuje sciocco assaje r'ê puntate; sicunn'â isso l'uneco pubrema 'e ll'episodie fuje ca mancava nu junco ca ligasse 'a vintequattresema e 'a vintecinchesema puntata: «Si avissemo ausato 'a sciniata reggenale ro penurdemo episodio nc'essa stato nu chiaro anchippo ch'ê ll'urdeme ddoje puntate».



Tutte rroje 'e puntate se cuncentrano ncopp'â psicologgia re perzunagge cchiù mpurtante, sanza rà na cunchiusione ô ntrico ra serie. Ll'episode ammuniajeno nu gruosso nummero 'e appassiunate, lassannele mpampanute e nzallanute. Purzine 'e giurnale parlajeno ro prubrema; sicunno ô ''[[Mainichi Shinbun]]'': «Quanno 'o vintecinchesemo episodio ascette quase tutte appassiunate se sentettero mpastucchiate. [...] Quanno 'o scrittore Eiji Otsuka mannaje na lettra ô ''[[Yomiuri Shinbun]]'' allamentannose r'ô fenale r'â serie tutto paese accumenciaje â chiaità». Porzì cu tutte tagliarielle Anno addechiaraje 'e jessere cuntento 'e ll'episodie:

Sicunno Toshio Okada, ex cumpunente ro sturio Gainax e viecchio cumpagno 'e Hideaki Anno, otra 'e pubreme 'e tiempo nce fuje mpurzì 'o irre e orre ro sciniatore, ca asciurtaje 'o fenale mpizzo mpizzo. Yoshiyuki Sadamoto, ntrollogato ncopp'ô ppecché 'e na cunchiusione accussì felosofeca e cumpressa, ricette 'e veré nu refresso ro desfiecele periudo ro leggista, sempe cchiù sfastriato e flatuso. Coccoruno vucetiaje na cenzura ppe 'e llagnanze r'a ''Parents and Teachers Assocation'' (PTA), ma 'o sciniatore n'annumenaje maje na cosa 'e chesta, rebattenno 'e avé buluto accussì ô principio. Ll'appassiunate cercajeno na cunchiusione cchiù chiara e na resolozzione â tutte mesterie. Ô 1996 Anno e 'a Gainax ncumenciatteno â fatecà â nu ''remake'' re roje puntate. Pare ca 'o sciniatore penzaje 'e fernì 'a serie cu sulo nu cinematografe; tuttavòta, se fravecaje accussì tanto materiale ca se asciurtaje 'e ne ffà ascì roje, cu 'o sicunno ca avarrìa ufferto, sicunn'â Hideaki Anno, 'a stissa chunchiusione ra serie reggenale, mperrò "veruta â n'ata pruspettiva". Ô 15 'e Marzo 1997 ascette ''[[Neon Genesis Evangelion: Death and Rebirth]]'', spartuto int'â ruje parte: ''Shi'', nu sunto re primme vintequattre puntate ra serie, e ''Shinsei'', a primma parte ro cinematografo ''[[Neon Genesis Evangelion: The End of Evangelion]]'', asciuto ô 19 'e Julio 'e chill'anno. Purzine 'o sicunno jè spartuto nt'â ruje, annumenate "episodio 25" e "episodio 26", 'e riquesto 'e chille ra serie anemata.

== Referemiente ==
''Neon Genesis Evangelion'' cuntène na meta 'e referemiente â releggione, â [[biologgia]], â [[felosofia]] e â [[psicologgia]] Ate ntimazziune se pozzono truà ppe' libbre 'e [[Ryū Murakami]], ''[[Andromeda (Crichton)|Andromeda]]'' e ''[[The Divine Invasion]]'' 'e [[Philip K. Dick]], ''[[Childood's End]]'' 'e [[Arthur C. Clarke]], ô cinematografo ''[[The Hitcher]]'', â serie ''[[The Prisoner]]'', ''[[Thunderbirds]]'', ''[[UFO (serie)|UFO]]'', ''[[Ultraman (serie 1966)|Ultraman]]'', ''[[Ultraseven (serie)|Ultraseven]]'', e ppe' 'e libbre 'e [[fantascenza]] 'e [[Cordwainer Smith]]. Ninnamente, â parte tutte ntimmie, pare ca ''Evangelion'' fuosse impruenzato 'a nu gruosso nummero 'e serie anemate bbenute pprimma, coma ''[[Devilman]]'', ''[[Mazinga Z]]'' 'e [[Gō Nagai]], ''[[Mobile Suit Gundam]]'' e ''Densetsu kyojin Ideon'', e ca prupone nu leggistro 'e tieme e 'e fatte ra fateca 'e primma ro sturio Gainax, ''[[Nadia]]''. Int'ê ntenzzione 'e criatore 'a seria hêva jessere na specie 'e [[sequel]] suojo. Ate referemiente se truoano int'ê nuomme re perzunagge ra serie anemata. Quase tutte nuomme re perzunagge fujeno asciurtate ro sciniatore, Hideaki Anno, e refretteno 'e guste suoje; stiss'isso spiegaje 'e avè «pegliato mpronto» â nu sacco 'e jonte.

=== Releggione ===

Int'â ''Neon Genesis Evangelion'' nce stanno na meta 'e referemiente â releggione, specie pa [[crestianesemo|releggione crestiana]], ô [[giurieismo]] e â [[cabbala]]. Desfazio tutte ste ntimie fujeno straiute e mise int'â serie ppe' crià na "metologia" nova, na gruossa parte re referemiente e 'e sti cutazzioni mantene nu anchippo cu 'e jonte reggenale. Sicunno ll'assestente â lleggia, Kazuya Tsurumaki, 'o sturio Gainax bulette mpizzà tieme crestiane ppe' rà â serie n'aria «nsateca» e «mesteriusa» e pa ffà devierza 'a tutte ll'ate anime ''mecha''. Tsurumaki anniaie 'a presenza 'e nu «gnifecato crestiano» rint'â serie, ricenno ca: «Nuje [ro staff] penzaiemo ca stu nzierto 'e scenza e releggione avvarrìa rennuto 'a serie cchiù maliusa». Hideaki Anno arrechiraje 'e avé sturiato 'o crestianesemo ausanno cierte libbre comm'â dizziunare e 'e avé mpizzato elemiente crestiane sanza nisciuno ntiento 'e ricere cocca tagliarella ncoppe dogme suoje, ma ppe' crià na «atmosfera» ntricariella: «[Int'â ''Evangelion''] nce stanno nu sacco 'e "tiermene chiave", mperrò, parlanno schitto schitto, songo sulo simbule ca, si pegliate uno â uno, nu gnefecano niente. Tottavota, sulo si sti "tiermene chiave" beneno ammischiate nzemmola se ppò verè nu gnefecato». Pare ca isso 'o pegliaje cummo «materiale commèto ppe' crià 'a ntramaria» e ppe' strecà 'e tieme felosofeche: «Int'â ''Evangelion'' nce sta na storia ncopp'ô sarvamiento 'e ll'uommene, ma nun jè nu sarvamiemto 'o vero. Refrettenno ncopp'ô destino re crestiane accumemciaje â peglià na morra 'e elemiente crestiane. E ntramente ca penzaje â ll'eboluzzione e â 'o signifecato 'e ll'asistenza accumenciaje â crià n'opera ncoppo destino 'e ll'uommene».

'Nfino 'e primme puntate ra serie nce stanno nu gruosso nummero 'e ntime â metologgia jodico-crestiana, cumma na meta 'e referemiente â roce e ô [[ncrucïamiento]], â [[lanza 'e Longinus]], 'e [[rre Magge]], e â 'e [[Cartepecore r''o Mare Muorto]]. Nce stanno purzine ate referemiente cchiù o meno evirente ô primmommo [[Adamo]], â primma femmena [[Eva]], [[Lilith]], ô [[Guf]], ll' ommo [[Adam Qadmon]], 'e durece [[Apuostole]], ô Ddio [[Marduk]] e ll'Agnele ro [[Viecchio Testamiento]]. Mpurzì 'e machene Evangelion e 'o Pruggetto p'ô Perfezziunmiento 'e ll'Ommo pareno resegnà â cierte cunciette relleggiuse; siconn'ê criteche 'e Evangelion teneno assumeglianze cu 'o [[Golem]], ntramente 'o Pruggetto p'ô Perfezziunamiento 'e ll'Ommo assumeglia ô ''[[Tiqqun 'Olam]]'' (תיקון עולם, lett. "Accunciamiento ro munno") abbraieco. Ate referemiente se pozzono truà nt'â sigla, aró cumpare na paggena ca assumeglia ô ''[[Sefer Raziel HaMalakh]]'', e rint'ê nuomme 'e ll'Agnele ra serie: augnuno 'e llòro tene sumeglianze, fateche e comprìte 'e ll'agnele ra releggione abbraieca-crestiana.

=== Psicologgia e felosofia ===



Int'â ''Neon Genesis Evangelion'' beneno annumenate nu sacco 'e cunciette 'e [[Sigmund Freud]], commma ll'[[Eros e Thanatos|Eros e 'o Thanatos]], 'o [[cumpresso 'e Edipo]], 'o [[cumpresso 'e Electra]], 'a [[fase urale]], 'a [[libido]] e 'a [[destrudo]]. Nu sacco 'e scene ro cinematografo ''The End of Evangelion'' zitano 'e cunciette 'e Eros e 'e Thanatos ppe' 'o perzunaggio 'e Shinji, ca tene na uerra ntra ô nstinto 'e bita e 'o nstinto 'e morte. Ate ntime ô cuncietto 'e destrudo nce stanno int'â ruje canzone ro cinematografo, ''Thanatos — If I can't be yours'' e ''Komm, süsser Tod''. Int'ô sirecesemo episodio ra serie reggenale Shinji chiata cu n'ato se stisso, ca po' jessere cunziderato, ppe' 'e tiermene ra psicologgia e ra psicoanàlese, 'o qualisso o [[altareco]] suojo; 'e dduje Shinji, uno 'o vero, l'ato sulo mmaggenario, parono rappresentà 'e cunciette 'e [[Ieo (psicologgia)|Ieo]] e [[Super-ieo]], annumenate 'a Sigmund Freud rint'ô libbro ''LL'Ieo e ll'Es''. 

Ate zitazzione nce stanno purzì nt'â tiérza puntata, arù bene annumenato 'o [[dilemma r''o puorchespino]] ro filosefo [[Arthur Schopenhauer]], e int'â ntramaria 'e ll'urdemo episodio, ca zita cierte ideie 'e Freud. Pare ca devierze perzunagge ra serie patene cierte risturbe 'e perzonaletà: Shinji jè na perzonaletà urale, Rei patisce 'e [[schizzofrenia]] e Asuka pare suffrì 'e nu [[risturbo narcisisteco 'e perzonaletà]]. Ntimazziune ê cunciette [[felosofia|felosofeche]] o psicologgeche se ponno truà nt'ê nuomme 'e devierze episode ra serie anemata. 'A sericesima puntata, annumenata "Malattia mortale, e poi...", verboràzia zita ''[['A malattia murtale]]'' ro filosefo [[Søren Kierkegaard]]. 'O nommo ngrese ro vinticinchesemo episodio, "Do you love me?", ffà 'a cecatella ô libbro 'e [[Ronald Laing]], scritto comma na scommerzazzione ntra ddoje crestiane sanza nommo.

== Tieme e anàlese ==


Uno re tieme cchiù mpurtante 'e ''Neon Genesis Evangelion'' jè 'a cummunecazzione cu ll'ate crestiane. Sicunno ll'assestente â lleggia, Kazuya Tsurumaki, nfino 'e primme tiempe ra fravecazzione ll'anime heva jessere na «storia ncoppa cummunecazzione» cu nu messaggio ppe ll''otaku'', iudecate â Hideaki Anno «troppo turze» e 'nchiuse: «Nzomma, cchi nun jè appassiunato ['e anemazzione] 'o vere mmatula. Si 'o vere nu crestiano ca ggià sape campà e cummunecà, chillu crestiano nu pò mparà niente». Purzine Anno avette mpucciature pe sta sammena 'e ll'otaku, ma se paraje re piole ricenno ca: «Nun stongo iudecanno ê [ll'otaku], rico sulo 'a penione meja. Coccuruno crere ca nun me sto facenno 'e fatte meje». Secunno cocco criteco 'a ntramaria e 'e perzunagge 'e ''Evangelion'' refretteno 'e quattre anne 'e malincunìa ro leggista, ca parlaje nu sacco e vote 'e ll'opera comma nu schiecco ra bita soja: «''Evangelion'' jè 'a bita mia ncoppa pellicula. Stongo ancora campanno, mperzò 'a storia nun jè ancora fernuta». Â siconna mmità ra serie ll'argumiento miccione 'e ''Neon Genesis Evangelion'' arreventa «'o core re crestiane» e 'e raggiunamiente ncoppa cummunecazzione beneno purtate annamze trammeto devierze [[frusse 'e cuscenza]] re perzunagge cchiù mpurtante. Ppe' ffà n'asempio, int'ô quattuordecesemo episodio nce sta na luonga puesia 'e Rei Ayanami cu parole e fiùre ca pareno nu tené nisciuno anchippo. Cierte scene spiccecate se truovano, rreguardo Shinji, rint'ô sirecesemo e rint'ô vintesemo episodio. Sta tecneca bene ausata mpurzì nt'â ll'ordeme ddoje puntate, e 'a ntramaria bene carriata annanze schitto trammeto 'e pensamiente e 'e raggiunamiente re perzunagge. Pare ca ll'episodio fenale se schiaia sanu sano nt'â capa 'e ll'isso, ca se addumanna ê mutive ppe campà e ncoppe anchippe cu ll'ate crestiane.

N'ata mpurtante nfroenzia ncoppa ''Evangelion'' e ncoppa ll'ambientazione post-abbocalitteca suoja se pò ascià nt'ô crimma ra suggittà ra [[uerra fridda]]. Secunno Anno: «'A paura ra uerra fridda jera, parlanno schitto schitto, 'a tema 'e na [[uerra atomeca]]. Nce stava sempe 'o senzo ca, si fuosse scuppiata na uerra nucleare, 'o munno sarrìa fernuto. [...] Mme penzaje ca 'o munno sarrìa fernuto int'ô vintesemo seculo». Ncoppe ntimie rellegiuse ra serie anemata 'o lleggista ricette ca: «'O Giappone jè nu paese addò soccerono spisso catastrofi natorali. Nce ste comma nu senzo ca 'o vero nce sta nu Pateterno a cocche parte, â llà ffora». Nu poco primma c'ascette 'a serie arrechiaraje 'e vulé nzertà nu sacco 'e tieme r'â fanascenza e dâ felosofia muderna, cummo: «Che senzo ave l'ebboluzione? Che anchippo nce sta ntra ll'uommene e 'o Pateterno? Stu Pateterno jè 'o vero? E si ll'uommene putesseno responnere na bota pe' tutte 'a sto suspico?».

== Stile ==


Nt'â ll'anime s'ausano spisso tecneche sperimentale; rint'ô sirecesemo episodio verboràzia 'e raggiunamiente e 'e penzamiente 'e Shinji beneno rappresentate trammeto riche ianche ca se movono ncopp'â nu funnato niro. Nt'â vintesema puntata rint'â nu frusso 'e cuscenza ro guaglione, beneno mmustrate scacamarrone e nguacchie 'e culore, futugrafie re cumpagne suoje e nu sacco 'e buzzette disegnate â mmana. Sicunn'ô scrittore Dani Cavallaro «''Neon Genesis Evangelion'' rappresenta nu passolo annanze maje beruto primma, cu na sintesi 'e ''cel animation'' e [[computer grafeca]], na onione 'e fiure disegnate â mmana e [[affiette speciale]]». Rint'â ll'urdemo episodio mperrò nun fuje ausata 'a ''cel animation'', ma 'e vuozze ro ''[[storyboard]]''. Chesta sceveta tuttavòta nu tenette niente â cche ffà cho defauto 'e tiempo ra fravecazzione 'e ll'urdeme roje puntate, ma fuje na sceveta 'e stile 'e Hideaki Anno: «Bulevo ffà veré ca [...] se pò ngarrà mpurre ausanno schitto 'e buzzette reggenale». Rint'ô ll'episodio ausaje ''collage'' 'e fiure 'e ll'ate episodie ra serie, mmaggene ammalute 'e nu sulo culore, e na morra 'e futugrafie janche e nire. Ô ccuntrario 'e ll'ate leggiste 'e anemazzione comma [[Mamoru Oshii]] o [[Katsuhiro Ōtomo]], ca tentano 'e mpezzà nt'â na sula mmaggena cchiù menute ca ponno, 'a leggia 'e Anno cerca 'e jessere assenziale e 'e nzertà sulo 'o zzico. 'Mmece 'e ffà jogne 'e nformamiente re futugramme e abbecenarse 'e cinematografe 'o vero 'o lleggista aìza 'o rritmo ro muntaggio ppe' ammuntunà tutte nforme ca pò. N'ata tecneca 'e leggia ca sta nt'â tutts suoje fateche jè 'o' ''[[cut-up]]'', ca abbecena 'a leggia suoja â chelle [[Jean-Luc Godard]]. Rint'â ll'episode beneno mise nquatramiente ppe nu tiempo luongo assaje ntr'ê trenta e 'e nnuanta sicunne, o muvemiente maccaneche nt'â mmaggene fremme, comme scalinate mobbele.

Secunno [[Hiroki Azuma]] ''Neon Genesis Evangelion'' ppò jessere spartuto int'â ruje parte. Int'â primma mmità 'a ntramaria pare na normale serie 'e fantascenza e agnuno re perzunagge cchiù mpurtante bene retratto buono. Ll'isse pareno sanarse re sische ro passato, e 'e vvarie mesterie ra vicenna pareno avé na cunchiusione. Rô siricesemo episodio mperrò 'a serie accumencia â luà â mmiezzo 'a vriezza e ll'allerìa re primme puntate, allunanannose â ll'anemazzione tradizzionale. 'A ntramaria arreventa cchiù denza e beloce, tanno ca 'o variano 'e Rei int'ô vintetrejesemo episodio tene schitto treje menutule, e 'mmece 'e sciogliere tutte chiastielle, accumencia a crià cchiù mmesterie, spisso sanza cunchiusione. Secunno 'o lleggista ppe bbia 'e tutte sti nfummazziune, ll'anime refrette ogneduno ca 'o uarda e pp'ogne appassiunato ll'opera jè devierza.

== Media ==
=== Anime ===





'A primma bota c'ascette 'a serie ô Miercurì 4 'e Attrufo 1995 re 18:30 ncopp'â Tokyo Channel 12 fuje spenzata â [[TV Tokyo]] e ll'ate TV 'e [[TX Network]] ([[TV Osaka]], [[TVQ Kyushu Broadcasting]], [[TV Hokkaido]], [[TV Setouchi]]), ca mannarono nzemmora ll'anime, se verevano schitto nt'â trirece re pprefetture ro Giappone. Ll'utema puntata ascette ô 27 'e Marzo 1996 e pegliaje n'ennece 'e audienza r'ô 10,3%, zoè 'e riece meliune 'e crestiane. Rint'ô 1997 'a serie ascette n'ata bota ppe televesione â sera tuccanno 'o 5-6% 'e [[Audience#Share|share]], quanno purzine nu 2% jera iudecato n'ennece 'e audienza bbuono. Aroppa ste primme vote nce fujeno nu cuofano 'e allebbreche. Ô 2003 'o sturio Gainax pubbrecaje na nova edizzione ra serie anemata, cu 'a ''[[director's cut]]'' ra serie e re [[Neon Genesis Evangelion: The Feature Film|dduje cinematografe]] r'ô 1997, nu video accunciato e n'audio 5.1, annumenata ''Renewal edition''.

==== Edizzione taliana ====
Ll'edizione taliana 'e ''Neon Genesis Evangelion'' fuje spenzata â [[Dynamic Italia]]. LL'addoppiaggio fuje faciuto rint'â Cooperativa Eddy Cortese e dereggiuta â [[Fabrizio Mazzotta]] (ppe 'e primme seie puntate) e Paolo Cortese (pe ll'ati vinte) e verette nzertà, cu [[Gualtiero Cannarsi]], ô "derittore artisteco", n'ommo ncumbenzato 'e verè tutta lucalizzazzione.

'A serie fuje spenzata nt'â trirece [[VHS]] cu 'e puntate ''director's cut'' e asciute ntra ô 1997 nfin'ô 2001. Aroppo 'e VHS ascettero â ll'ate ddoje 'e [[DVD]] r'â Dynamic Italia e r'â [[Dynit]]. 'A primma, spenzata â Dynamic, ascette ô 2002, sanza 'e ''director's cut''. 'A seconna, pubbrecata â Dynit e spirata â ''Renewal Edition'' giappunese, ascette ô 2008 nummenata ''Platinum Edition''. Ll'anime ascette ppe televesione ncopp'ô canale [[MTV (Italia)|MTV]]: 'e primme dduje episodie fujeno mise nt'â maratona ''Robothon'' ô 12 'e Decembre 2000, e 'a serie sana sana fuje trasmisa r'ô 2 'e Attrufo 2001 cu na morra 'e lebbreche. ''Neon Genesis Evangelion'' fuje purzì 'a primma serie anemata giappunese â ascì cu nu [[streaming]] afficiale ncopp'â internet nt'â lengua taliana; r'ô 26 'e Abbrile 2010 ogne Lunnerì fuje pubbrecato ncopp'ô canale 'e [[YouTube]] ra Dynit n'episodio novo ra ''Platinum'', dispunibbele ppe' ddoje simmane. Nu poco aroppo 'e ppuntate fujeno pubbrecate sanza tiermete 'e tiempo ncopp'â [[web TV]] taliana [[Popcorn TV]].

==== Museca ====


'E museche reggenale ra serie anemata, arrecuovete nt'â treje album asciute ntr'ô 1995 e ô 1996, fuje cumpunuta â [[Shirō Sagisu]]. Otre 'e cumpisizzione reggenale nce stà cocca museca famusa comma ''[[Suite pe viuluncella solo 'e Johann Sebastian Bach|Suite pe viuluncella solo n.1]]'' e ''[[Herz und Mund und Tat und Leben]]'' 'e [[Johann Sebastian Bach]], 'o ''[[Messiah]]'' 'e [[Georg Friedrich Händel]], 'o ''Requiem'' 'e [[Giuseppe Verdi]], e 'a ''[[Nona Sinfunìa]]'' 'e [[Ludwig van Beethoven]]. 'A sigla jè ''[[Zankoku na tenshi no these]]'' (残酷な天使のテーゼ), ntreppecata r'â cantante [[Yōko Takahashi]]. 'A museca fenale jè ''[[Fly Me to the Moon]]'', scritto â [[Bart Howard]] e ntreppecato r'â cantante ngrese Claire Littley e 'e recetante femmene re perzunagge ra serie, [[Megumi Hayashibara]], [[Kotono Mitsuishi]] e [[Yūko Miyamura]], cagnanno â episodio â episodio.

=== Manga ===



'O manga 'e ''Neon Genesis Evangelion'', scritto e disegnato â [[Yoshiyuki Sadamoto]], [[character designer]] ra serie reggenale, debbuttaje ô 1994 ncoppa revista ''[[Shōnen Ace]]'', pubbrecata â [[Kadokawa Shoten]]. Asciuto sanza respettà nu chiano mpreciso, 'o manga fuje spurtate r'ô 78º capitulo ncopp'ã na revista nova ''[[seinen]]'' sempe ra Kadokawa, ''[[Young Ace]]''. 'O manga fernette aropp'â 96 capitule ca 'a pubbrecazzione ro ''final stage'' ô Jugno r'ô 2013. 'E capitule aroppo fujeno raccuovete nt'â quattuordece ''[[tankōbon]]''. 'A pubbrecazzione fernette ô 20 'e Noviembro 2014, quanno ascette 'o quattuordecesemo e utemo tankōbon.

'O manga fuje pubbrecato nt'â lengua taliana â [[Planet Manga]] r'â [[Panini Comics]]. Rint'â primma pubbrevazzione fuje spartuto nt'â vintotto nummere â mmità 'e recenale. Aroppo â chesta nce fuje na seconnna comm'à reggenale, nnumenata ''Evangelion Collection''.

=== Manga spin-off ===
Fujeno criate nu registro 'e ''[[spin-off]]'' spirate â ll'annevierzo 'e ''Evangelion'':
* ''[[Evangelion Iron Maiden]]'' (新世紀エヴァンゲリオン 鋼鉄のガールフレンド2nd, ''Shin seiki Evangerion - Kōtetsu no gārufurendo sekando''), nu manga ''[[shōjo]]'' 'e Fumino Hayashi, spirato â rialtà 'e ll'utema puntata ra serie reggenale. Se schiaia nt'â scola 'e Neo Tokyo-3 e parla 'e ll'ammure re perzunagge cchiù mpurtante 'e ll'anime. 'O manga, pubbrecato ncopp'â ''[[Monthly Asuka]]'' r'ô 2003 ô 2005, fuje raccuoveto nt'â seje ''tankōbon''.
* ''[[Neon Genesis Evangelion The Shinji Ikari Raising Project]]'' (新世紀エヴァンゲリオン 碇シンジ育成計画, ''Shin seiki Evangerion - Ikari Shinji ikusei keikaku''), nu manga ''[[shōnen]]'' 'e Osamu Takahashi.
* **' (新世紀エヴァンゲリオン 学園堕天録, *Shin seiki Evangerion - Gakuen datenroku*), nu manga *shōjo* 'e Ming Ming, pubblrecato r'ô Marzo 2008 ô decembre 2009 ncopp'â *Monthly Asuka* e spenzato rint'â quattre *tankōbon*.
* *[[Evangelion - Detective Shinji Ikari]]*(新世紀エヴァンゲリオン 碇シンジ探偵日記, *Shin seiki Evangerion - Ikari Shinji tantei nikki*), nu manga 'e Takumi Yoshimura, arò Shinji jè nu detective nzemmora â Kaworu. Fuje pubbrecato pp'a primma bota ncopp'â *Monthly Asuka* r'ô 24 'e Frevaro ô 24 'e Noviembro 2010, 'o manga fuje raccuoveto int'â dduje *tankōbon*.
* *[[Petit Eva - Evangelion@School]]* (ぷちえゔぁ〜EVANGELION@SCHOOL〜, *Puchi Eva ~Evangerion atto sukūru~*), na serie int'â nu stile super deformed disegnata â Ryūsuke Hamamoto. Aroppo ca fuje pubbrecata ô 2008 ncopp'â *[[Monthly Shōnen Ace]]*, ll'opera fuje raccuoveta e spenzata rint'â ruje volume. Otr'ô manga nce stà nu ONA 'e vintiquattre episodie 'e treje menute ogneduno.

### ''Rebuild of Evangelion''

Ô 2006 Hideaki Anno annunziaje 'a fravecazzione 'e *Rebuild of Evangelion* (ヱヴァンゲリヲン新劇場版, *Evangerion shin gekijōban*), na serie cinematografeca 'e quattre capitule. Desfazio fujeno rializzate â 'o stisso staff ra serie anemata ma a n'ata suggietà, 'o Sturio Khara, ca fuje funnata â Hideaki Anno 'a posta ppo *Rebuild*.

### Videojuoche

'A serie spiraje na massaria 'e videojuoche, nisciuno mperrò spenzato â ll'Italia.

### Cinematografo live-action
Ò Majo r'ô 2003 fuje annunziato nu live action ra serie anemata ô Festival 'e Cannes. 'O cinematografo sarrìa stato rializzato r'ê suggità ADV Films, Gainax e Weta Workshop. 'O capo 'e ll'ADV Films, John Ledford, cunfermmanno 'o sbucetià ncopp'â fravecazzione ro cinematografo, ricette ca: «Cunsideranno 'a qualetà e 'a mprurenza ro titulo ra Gainax, ll'abbertà ra Weta 'e ccrià affiette speciale, e a gruossa sperienza nuosta 'e *marketing* e 'e anemazzione giappunese, stu pruggietto je una 'e chille canze ca te capetano schitto na bota nt'â tutta na bita». Ô 2005 'o cofunnatore 'e ll'ADV, Matt Greenfield, ricette ca 'o cinematografo sarrìa stato alleggestrato nt'â n'anno, «ma ammacare nt'â treje o quattre anne». Pare ca 'a suggità ngarraje â avé «'a mmità re 100-120 meliune 'e dollare mmerecane» ca nce vulevano ppo fravecà.

Ô 2004 'a Weta pubbrecaje 'e primme buzzette ca sarrìano servute â fravecà 'e custume, 'e scenografie e ll'affiette speciale. Nt'â sti vvuozze nu sacco 'e perzunagge tenevano nuomme devierze : Rei Ayanami sarrìa arreventata *Ray*, Asuka *Kate Rose* e Misato *Susan Whitnall*. Tuttavota aroppo nun se sapette cchiù niente', e 'e *concept art* ncopp'ô sito afficiale ra Weta sbanettero. Mperrò ô 2009, rint'â ll'Anime Central Convention 'e Rosemont, Matthew Greenfield ricette ca 'a fravecazzione sarrìa accumenciata «nnitto nfatto, e nun stongo pazzianno». Greenfield arrechiaraje ca nun puteva ricere niente cchiù ppe mmiezzo re cuntratte, sempe cchiù abbecene. Cocco mese aroppo, ô Frevaro 2010, 'o prodduttore ro cinematografo, Joseph Chou, cunfirmaje chillo ca ricette 'o cardascio, ricenno ca jera capace ca accumenciajeno â alleggestrà ô 2011. Rint'ô Aùsto 'e chill'anno tuttavota ll'ADV ntimaje ô sturio Gainax. Secunn'â ll'ADV 'a Gainax nun bulette «remmerà â ll'obbreche suoje» 'e cuntratto e 'e «cuermà 'o leggitemo accatteto re derette 'e autore» ro sturio mmerecano.

## Accuoveto
### Pubbreco

Subbeto appriesso â primma asciuta *Neon Genesis Evangelion* arreventaje 'o iusso 'e nteressie ntr'â ll'appassiunate 'e anemazzione, ca se spartettero int'â dduje partite. Â nu lato nce stevano chille ca â alludajeno comma «'a cchiù bbella serie anemata 'e sempe», e â ll'atu lato chille ca â iorecajeno «'a cciù muntata 'e tutte ttiempe». N'atu iusso 'e allaio fujeno cierte scene 'e sesso o 'e biulenza ro diciuttesemo e ro vintesemo episodio ra serie, e ll'uteme ddoje puntate ca ntravugliajeno nu cuofano 'e appassiunate. Purzì ccà 'o pubbreco se spartette nt'â dduje fazzione, ntr'â cchille ca fujeno accuonce assaje re puntate, crerenno ca jerano «prufonne», e chille ca 'mmece 'e creticajeno, penzanno ca 'o gnefecato jera sulo «fegneticcio». Abbenché nce fuje tutto allaio ppe ll'urdeme episodie, *Neon Genesis Evangelion* avette na gruossa annumenata, tanto nt'ô paise suojo ca â fora. Grazzie â stu accuoveto 'a serie avette aurienza 'e na morra 'e sturiuse giappunise, arrevennanno nu fenomeno 'e suggità accussì gruosso â mpruenzà ll'anemazzione giappunese sana sana. Secunn'â rrevista *Newtype*, appriesso ê llebbreche ra serie, trasmise ô 1997 'e notte, nce fuje na crescetura â ntrasatta 'e anime spenzate 'e notte maje beruta primma; si rint'ô 1996 nce steva schitto na serie ca fuje trasmisa â sirata, ô 1997 'o nummero sajiette â rurece, e arruppiaje ll'anno appriesso: «*Eva* cagnaje 'a [sub]cultura *otaku* sana sana. [...] Fuje ll'accumenzaglia 'e na cosa nova, e appriesso nce fujeno nu cuofano 'e titule ca assumegliajeno â isso».

Pe mmiezzo 'e sta annumenata 'a serie ascette nt'â nu sacco 'e vutazziune. Subbetto aroppo ca ascette ppe' televesione, verborazia, *Neon Genesis Evangelion* fuje aletta «serie anemata cchiù bbella ro mumiento» nt'â ddoje vutazziune r'ô 1996 e r'ô 1997 ra revista *[[Animage]]*. Quanno ascette 'a stissa votazzione ô 1998 'o cinematografo *[[The End of Evangelion]]* appassaje 'o primmo puosto e *Evangelion* arreventaje 'o primmo franchise â jessere premmiato treje bbote una appriesso â ll'ata. Ô 2005 'a televesione TV Asahi nzertaje ll'anime ô vintesemo puosto ntra 'e ciento serie anemate cchiù apprezzate 'e sempe ro pubbreco giappuneso. Nu fatto spiccicato se avette ô 2006, quanno sagliette ô seconno puosto. Rint'ô Japan Media Arts Festival 'e chill'anno fuje dimannato â 80&#160;000 fan giappunise quale jera 'o «cchiù mmeglio anime 'e sempe», e 'a serie ngarraje 'a primma pusizzione.

Ô 2007 'e paggene web *One's Communication* e *Otaba* facettero nu sturio ncopp'â ll*otaku* e ncopp'â ll'appassiunate 'e anemazzione giappunese; â dimanna ncopp'â serie anemata ca hê aveva fatte arreventà otaku ll'appassiunate rettero na massaria 'e resposte, arò *Evangelion* steva â siconna pusizzione. Nt'â na vutazzione r'ô 2010 'e ll'Univerzità Politecneca 'e Tokyo ncopp'ô titulo ra cultura giappunese ca pò rappresentà 'o Cool Japan *Neon Genesis Evangelion* ascette ô siesto puosto nt'â categurìa 'e ll'anemazzione cu ô 38% re vute. Ô 2013 'mmece 'a suggittà Neo Marketing addimandaje â 500 crestiane ntr'â 'e binte e 'e sissant'anne ll'anime cchiù «raccuannabbele ppe nu pubbreco 'e fora», e *Evangelion* sagliette ô settemo puosto.

### Criteca

Cunziderata â nu sacco 'e sturiuse nu capodopera, *Evangelion* arreventaje 'a serie anemata giappunese cchiù mpopulare re Nuànta. Secunn'â Amos Wong 'e *Aerial Magazine*: «Ncucciannolo [Hideaki Anno], fuje iudecato ra criteca giappunese, e aroppo int'â ll'Europa e â Amereca, cummo ll'anime cchiù mpurtante 'e ll'anne nuanta». 'A criteca mmerecana Susan J. Napier mprofecaje na meta 'e bote â *Neon Genesis Evangelion* , annumenannola, nzemmora â ate anime commm'â *[[Princess Mononoke]]* e *[[Ghost in the Shell]]*, «n'opera straurdinaria e cumpressa», nu mpurtante asempio 'e «anime 'e cereviello». 'A paggena web Madman.com 'o nzertaje ô primmo puosto nt'â *top 20 anime* suoja. *[[IGN]]* 'o mpizzaje 'o recemo ntr'â 'e «meglio serie anemate 'e sempe», alludanno 'e tieme e 'a prufonna sammena re perzunagge: «Nisciun'ara serie 'e anemazzione giappunese fuje capace 'e c'ammagà cu na storia 'e fantascenza accussì adderitta». Siconno Mike Hale ro *[[The New York Times]]* *Neon Genesis Evangelion* «jè n'anime superiore, nu mecha 'e na strana prufonnetà». Ppe Charles Solomon ro *[[Los Angeles Times]]* 'a serie è «n'opera maliusa e pettemusa». Sicunno 'o scrittore taliano Andrea Fontana *Evangelion* jè ll'accuppatura e uno re «migliatèche» 'e ll'anemazzione giappunese.

Martin Theron 'e Anime News Network alludaje 'a museca, 'o «particulare» character design 'e Sadamoto e 'o «schicchettuso» mecha design 'e Yamashita. Ati lode benettero â Peter Cahill 'e Ex.org, ca remase cuoncio assaje ro tierzo e ro quarto episodio e â Matt Jong 'e Anime News Network. Tuttavòta, Anime-planet.com e Animecritic.com facettero cocca tagliarella ppo' 'o lato tecneco, specie ppo fatto ca beneno sempe ausate mmaggene ggià ausate primma. Ntr'â chille ca aizarono tagliarelle ncontr'â serie nce steva 'o leggista Yoshiyuki Tomino, ca critecaje ntuosto 'a ntramarja e 'e perzunagge 'e Evangelion. Siccunno Tomino 'e criature 'e ll'opera «nun s'anna buluto sulo arricrià o fà arrecrià 'o pubbreco», bulenno fà beré «ca tutte 'e crestiane ô munno songo addecettute» e schiantuse: «Ij nu penzo ca jè na opera 'e arte. Nuje [legiste] avimma fà beré ê crestiane cummo ponno campà e avé na bita bella, chiena, ncoraggianno 'o senzo 'e cummunetà. Nu posso beré n'opera ca rice n'ata cosa». Sicunno Mike Crandol 'e Anime News Network «*Evangelion* je una re cchiù bbelle opere 'e anemazzione maje rializzate». 'O cardascio suojo, Zac Bertschy, ricette na cosa spiccicata: sicunno â isso 'a schianta re tagliarelle ncopp'â *Evangelion* beneno r'ô poco cereviello e â 'a poca suttigliezza 'e cierte crestiane. Allen Divers, ato scrittore 'e Anime News Network, parlanno 'e ll'uteme puntate scrivette ca: «*Evangelion* jè sempe magnifeco e bellissemo. 'E mmagene cummunecano granda emozzione, e se cunfanne bbuono ê scene». Sicunno 'o ccriteco 'a ntramaria e 'e tieme 'e *Neon Genesis Evangelion* chiereno nu cierto «sfuorzo» 'e cerviello, ppizò nu crestiano sanza chesto n'hê pò piacé e nun 'a pò mango capì: «'E perzunagge e 'a ntramaria 'e *Evangelion* sarrìano capace 'e cumpressà â Sigmund Freud».

Nt'â ll'anne 'a serie anemata ave bengiuto premie mpurtante e recanoscemiente. Ô 1996 *Neon Genesis Evangelion* e Hideaki Anno fujeno premmiate cummo serie 'e televesione e leggista cchiù mmeglie 'e ll'anno ô Animation Kobe. Ô Animation Kobe e ll'anno appriesso 'mmece 'o videojuoco *[[Shin seiki Evangelion - Kōtetsu no girlfriend]]* fuje aleggiuto commo meglio software 'e ll'anno, 'e pellicule *[[Neon Genesis Evangelion: Death & Rebirth|Death & Rebirth]]* e *[[Neon Genesis Evangelion: The End of Evangelion|The End of Evangelion]]* vengettero'o "Special Audience Choice Award" e Shirō Sagisu 'o veveraggio ppa cchiù bbella museca reggenale. Sempe chill'anno 'a serie fuje premmiata ô decedottesemo Nihon SF Taisho Award, 'mpattanza cu *Gamōtei jiken* 'e Miyuki Miyabe e ô primmo Japan Media Arts Festival.

## Aredetà e mpatto

*Neon Genesis Evangelion* jè rummasta aroppo tant'anne â primma bota c'ascette ppe televesione una re serie anemate giappunese cchiù smatreculate e 'e mprurenza ra storia. Sicunno â 'o criteco e felosefo Hiroki Azuma 'a serie spartiaje int'â ruje parte ll'anemazzione giappunese. Schitto aroppo ô gruosso ntresse ca nce fuje pe essa 'a subcultura *otaku*, ca primma jera lemmetata â na chiorma 'e cocco crestiano, arreventaje nu fenomeno 'e suggittà, e 'e llebbreche soje facettero sossere 'o nummero 'e ll'appassiunate 'e anemazzione. Sicunn'ô *[[Mainichi Shinbun]]* *Evangelion* facette nascere 'a «tierza iennimma *otaku*, furmat'â tutte chille giuvane arreventate gruosse liggenno ô manga o uardanno â serie 'e televesione aregenale». Ntra llòro se arrechiraje, nzemmora â ll'ate, 'o scrittore Tatsuhiko Takimoto. Pe mmiezzo ê sta nnummenata se deffunnette nu gruosso ntresse po munno r'ô cosplay, e preffino 'a parola *otaku*, primma ausata ppe nzurdà e scamettà, arreventaje nu termene assaje ausato pe *media*. 'A serie avette nu gruosso mpatto nt'ô mercato e ncopp'â cultura 'e massa giappunese. Sicunno â 'o scrittore Fausto Colombo *Neon Genesis Evangelion* ajotaje a ffà cunziderà 'o vero valoro 'e ll'anime 'e televesione. Si nt'â ll'anne subbetto primma â ll'asciuta soja ll'anemazzione 'e serie viveva nu mumiento 'e gruossa crisa, *Evangelion* ngignaje nu novo e luongo tiempo grasso pe ll'anemazzione 'e televesione, annumenato «nova anemazzione 'e serie giappunese». Sicunno 'e sturiuse taliane Guido Tavassi e Andrea Fontana ll'opera avette na gruossa mprurenza ncopp'â ll'anemazzione 'e serie appriesso, accumencianno nu pruciesso 'e cagnamiento nfin'ô radecone. Stu novo muvemiento nmezzaje nu sacco 'e cagnamiente, aizanno â auturità re proddutture, facenno cuncentrà 'e ntramarie nt'â nu nummero 'e puntate cchiù vascio assaje (spisso trirece o vinteseje) e abbecenano 'a leggia â cinematografia.

Ppe mmezzio r'â «nova anemazzione 'e serie» ngegnata â ll'anime tutte mecha ca benettero aroppo nse cunfajeno a sta nova ncrinazïone, abbannunanno pe sempe 'o ienere roboteco-fantascentifeco spirato ê fateche 'e Gō Nagai, comm'â *[[Brain Powerd]]* e *[[Terrestrial Defense Corp. Dai-Guard]]*. Sicunno Keisuke Iwata 'e TV Tokyo *Evangelion* avette 'o mmereto 'e vesbeglià ll'anemazzione giappunese e 'e ffà cagnà 'o mercato internazziunale. Int'â ll'Italia fuje una 'e ll'opere ca facettero nascé 'o "Second Impact", addecrianno 'o medium nt'ô mercato taliano rint'â siconna mmità 'e ll'anne nuànta. 'E manera spizeta o no, assaje serie aroppo â *Evangelion* 'o zitajeno o imitajeno. Secunn'ê criteche stu nfrusso se pò truà nt'â *[[serial experiments lain]]*, *[[RahXephon]]*, *[[Texhnolyze]]*, *[[Gasaraki]]*, *[[Boogiepop Phantom]]*, *[[Blue submarine no. 6]]*, *[[Mobile Battleship Nadesico]]*, *[[Dual! Parallel Trouble Adventure]]*, *[[Megami kōhosei]]*, *[[Argento Soma]]* e *[[Generator Gawl]]*. Pure 'o mecha design r'ê ll'Evangelion, cchiù sumegliante â fiùra 'e ll'uommene appietto â 'e serie 'e primma, e 'o design "astratto" 'e ll'Agnele avettero nu gruosso mpatto ncopp'ê serie ro stisso ienere benute aroppo. Subbeto annanze 'a primma asciuta suoja 'o mercato 'e anemazzione scuppiaje. Â ll'ate artiste, llegiste e sciniature se sosciajeno â *Evangelion*, comm'â Tomoki Kyōda, assestente â lleggia 'e *RahXephon*, Wes Anderson, Gege Akutami, autore 'e *[[Jujutsu kaisen]]*, e Makoto Shinkai, ca nt'ô 2011 recette 'e jessere stato mprurenzato r'ô stile 'e Hideaki Anno e 'e jessere remasto cuoncio assaje ê ll'uteme puntate: «Ll'anime n'anna avé ppe fforza nu cuofano 'e azzione e 'e muvemiento. Cierti bbote se pò pure parlà 'e pparole o, adderettura, ro ffaglio re pparole. E 'e sti ccose nun se parla assaje». Ntr'â ll'ate serie cu ntimazziune â *Evangelion* nce stà *[[Abenobashi]]*, *[[FLCL]]*, *[[Koi Koi Seven]]*, *[[Baka to test to shōkanjū]]*, *[[Plastic Memories]]*, *[[Hayate no gotoku!]]* e *[[Keroro]]*. Ate ntimie â *Neon Genesis Evangelion* se ponno truà nt'ô cinematografo *[[One Hour Photo]]* e int'â cuocco cartune mmerecano, comm'â *[[Regular Show]]*, *[[Rick and Morty]]* e *[[Steven Universe]]*. Purzine nt'â museca nce sta cocca chiorma mprurenzat'â isso, comm'ê Fightstar ppa criazzione 'e ll'album *[[Grand Unification]]* e 'a band musecale Rey, ca asciurtaje 'o nommo ppe ffà 'a cecatella â 'o perzunaggio 'e Rei Ayanami.

## Appruoeviccio

Int'ô Giappone *Evangelion* abbuscaje cocche cientinajo 'e meliune 'e dollare mmerecane, grazzie â nu arcìvo scommierzo e â fravecazzione 'e na gruossa gamma 'e articule, cumm'â telefune, computer, CD, videojuoche, pazzielle e mudielle 'e tutte 'e manere. Rint'ô 1997, anno 'e asciuta re cinematografe *Death & Rebirth* e *The End of Evangelion*, 'o merchandising ncopp'â *Neon Genesis Evangelion* turnesiaje 'e treciento meliune 'e dollare mmerecane. Pare ca 'o 70% ro ntruoieto jerano 'e ncasse re laserdisc (cu cchù 'e dduje meliune 'e piezze bennute), re treje CD ra museca recenale (900&#160;000 piezze), 'e treje canzone (800&#160;000 piezze), 'e na morra 'e CD-ROM (200&#160;000 piezze) e re primme trje volume ro manga 'e Yoshiyuki Sadamoto (cu cchiù 'e treje mmeliune 'e piezze). Purzine 'o merchandise ncopp'ê treje perzunagge femmene 'e ll'anime facette abbuscà nu gruosso ntruoieto. Siconno ô scrittore Kazuhisa Fujie nfatte Rei sopraneiaje tutte ll'ate perzunagge ra serie e arreventaje accussì annumenata ca uadagnaje 'o scangianomme ngrese 'e «*premium girl*».

'E Laserdisc 'e *Neon Genesis Evangelion* rumpettero na meta 'e record nazziunale, grazzie â meliune 'e bennete. Nu risurdato spiccicato nce fuje ppe DVD, cu ntroiete ca remanettero stabbele porzì aroppo â riece anne ca 'a serie ascette ppe' televesione. Siconno ô sturioso taliano Guido Tavassi nfatte cocca asciuta ra serie, ca bennettero tutte quanne 50&#160;000 piezze, sfiuraje 'e 75&#160;000 piezze: «Ppe capì nu poco 'o fenomeno, s'adda penzà ca 'e asciute home video ['e *Evangelion*] [...] abbuscajeno dduje o ttreje vvote 'e cchiù 'e ll'anime cchiù bennute 'e sempe primma 'e isso». Grazzie â gruossa annummenata 'e *Neon Genesis Evangelion* 'o sturio Gainax accumenciaje â bennere pazzielle e *software* cumme n'aveva maje faciuto primma. Mpurzì 'a cumpagnia Bandai se vuttaje nt'â fravecazzione 'e pazzielle e 'e mudielle ncopp'â serie. Sempe siconno â Tavassi *Neon Genesis Evangelion* avette nu mpatto 'e mmeliarde 'e *[[yen]]* ncopp'â ll'ecunumìa giappunese, ranno na mana â vesbeglià 'o *Digital Versatile Disc*, ca rimpiazzaje pe sempe 'o Laserdisc: «Nfatte 'a nova puliteca 'e scommerzio ngegnata ra Gainax – e subbeto secutata â tutte ll'ate proddutture – vereva nt'â televesione nun schitto 'o traseto 'e ll'anime 'e serie, ma na specie 'e vitrina pe llanzà 'a benneta 'e ll'home video».

Ô 1998 *Evangelion* ncasciaje ottuciento mmeliune 'e dollare mmerecane 'e home video e â ll'ate quattruciento meliune 'e merchandising. Siconno â nu cunto ro *Sponichi Annex* rint'ô 2007 'o franchise suojo turnesiaje cientocinquanta mmeliarde 'e yen, reventanno uno 'e cchiù annumenate 'e ll'anemazzione giappunese. Sulo 'e *[[pachinko]]* e 'e *pachislot* ncasciajeno 700 meliarde 'e yen, cu na circulazzione 'e ruje meliune 'e onetà, cu 250 000 pachinko nt'ô Aùsto 2013. Rint'ô 2013 ll'appruveccio 'e CD, manga, DVD e libbre tuccajeno quattre meliarde 'e yen, cu nu pruvento 'e cchiù 'e unnece meliune 'e dollare merecane int'ô home video schitto nt'ê State Aunite.

## Nutarelle
;Nutamiente


;Jonte

## Bibbliografia
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Tieste e jonte sicunnarie
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ate pruggette

## Jonte 'a fore
* ''Evangelion'' nt'ô sito afficiale ra Gainax.
* ''Evangelion'' nt'ô sito 'e TV Tokyo.
* Ll'anime ''Neon Genesis Evangelion'' ncopp'â AnimeClick.it.
* 'O manga ''Neon Genesis Evangelion'' ncopp'â AnimeClick.it.

Categurìa:Gainax