Prevèrbie cominése

## Atini
### A
***Accarézza gle [[cane|cuane]] p’amore re gle puatrone** 
***[[acqua|Accu]] chèta [[vèrme|viérmene]] ména** 
***Accu é [[Ffuoco|fuoche]] nen truóvene luoche**
***A chi è meccecate la sèrpa ha pauru re la [[Icèrta|iciuèrtela]]**
****A quigle che gl'è meccecate la sèrpa ha pauru re la [[Lescéngura|lescénguru]]**
***A chiòve é a merì nen ce vò niènde**
***A chi nen tè figle, nen c’isse né pe sòlde né pe cunzigle**
***A [[Cavagle|cuavagle]] caštemiate gle lúcene gle [[Pire (anatumía)|pire]]**
****A gle [[Lupo appennineco|lupe]] maleritte gle lúcene gle pire**
***A [[febbrare]] nòtte é [[juorne]] suo pare**
***A gle [[Paése|puaése]] re gle [[cecate]] chi tè n’[[uocchie]] è [[síneche]]**
***Ajútete ca Dí t'ajutu**
***A la [[Cannelòra]] se sciòcca o chiòve viérne è fòre, se ce šta gle seleciégle è angora verneciégle, se ce šta gle sollione è tutte viérne angora**
***A la Cungétta allònga [[Natale]] a diciassètte**
***A la sceglétta, a la sceglétta, ze chiappètte na [[Fúlmene|saétta]]**
***A lavà gle [[Capa|cuape]] a gl'[[Ciuccio|ásene]] ze pèrde tiémbe, accu é sapone**
***A le famégle l’ajutu Sanda Pupu**
***A le larie nen parlà é a le štritte nen cacà**
***A [[Maje|magge]] vanne 'n amore gl'ásene**
***A Natale ze remutu tuttu la vellaní, a [[Pasqua|Pascu]] ze remutu tuttu la segnerí**
***Andó cape trénda cape pure trendune**
***Andó ze fa [[nòtte]] ze fa juorne**
***Anne [[bisèšte]], [[ann]]e funèšte**
***A ogne nate Dí gl'ajutu**
***A pacà é a merì ce šta sèmbe tiémbe**
***A Pascu ze remútene le [[Furne|fernare]]**
***[[Abbrile (cominése)|Aprile]] chiagne é rire**
***Arte é meštiére, mesèri é fame**
***A Sanda Croce ogne pèrteca va pe noce**
****Gle juorne re Sanda Croce ogne [[pèrteca]] va pe [[noce]]**
***A Sanda Lecí ne puasse re [[Gallus gallus domesticus|caglini]], a Sand'Anduone ne puasse re [[vòve]], a febbrare pare pare**
***A Sande Martine ogne mušte addevènda [[Vino|vine]]**
***Asse é [[cavesune]] nen ze cálane má**
***Attacca gl'ásene andó vò gle puatrone é lassa ca ze spalla**
***Attacca la [[crapa]] a la [[Vigna|vigni]], quélle che fa la mamma fa la figli**
***A uache a uache ze gnètte la [[pegnata]]**
***[[Aušte]] è cape re viérne**

### B
***Bacche, tabbacche é Vènere rerúcene gl'[[Òme|uómmene]] n'cénere**

### C
***Che gle [[tiémbe]] é che la pagli ze matúrene le nèspele**
***Chembare é chemmare fanne quélle che gle pare**
***Chemmanna é fattélle**
***Chemmare é chembare ze parla chiare**
***Chi [[alata|ala]] puoche vale é chi gle sènde nen vale niènde**
***Chi appaténa rappatenéa**
***Chi arrète me parla, arrète gle tiénghe**
***Chi caca a la [[neva|néve]] gle sole gle scòpre**
***Chi cammini ritte cammini afflitte, chi cammini šterteriégle cammini benariégle**
***Chi chemmèrci camba, chi fatíi crèpa**
***Chi fa additte a la mamma é a gle puatre, fa additte a ''Dio Padre***
**'Chi fa ra sé fa pe tré**
***Chi giri lécca é chi z’assétta ze sécca**
***Chi giri re nòtte va ngondr'a la mòrte**
***Chi la sènde, ngure la tè**
***Chi lassa la ví vècchi pe chélla nòva sa che lassa é nen sa che tròva**
***Chi magn’a sule ze ndorza**
***Chi manéji le mèle ze lécca le réta**
***Chi mbrògli remane mbregliuate**
***Chi nasce a la picca mòre a la forca**
***Chi nasce tunne nen pò merì quadrate**
****Chi ásene nasce ásene mòre**
***Chi nen fa ne'sbagli**
***Chi nen parla é nen pattéja nen manéji la tabbacchèra**
***Chi nen pò vatte suacche vatte saccone**
***Chi nen sa è puarènde a chi n'ce vére**
***Chi nen vò fatià na vòta fatíi tré vòte**
***Chi nen z'accundènda re la zizzi re la vacca z'acchiappa gle ciégle re gle tòre**
***Chi nn’è buone p’isse nn’è buone manghe pe gl'ávete**
***Chi pècheru nasce ze la magni gle lupe**
***Chi primi nasce primi pasce**
***Chi primi z’arrizzi primi ze vèšte**
***Chi re caglini nasce, ndèrra ruspu**
****Chi re caglini nasce, mòre respuènne**
***Chi re le sié se sprèšta, tuó' gle magle é raccigle ndèšta**
***Chi rengrazi remane fòr’òbbleghe**
***Chi re spranza camba resprate mòre**
***Chi rire re venerdì chiagne re reméneca**
***Chi sfotte remane sfettute**
***Chi sparagni sprèca**
***Chi tè le pane nen tè gle riénde é chi tè gle riénde nen tè le pane**
***Chi tè ne buon’uorte tè ne buone puorche**
***Chi tré cagle nen prèzza tré cagle nen vale**
****Chi na liri n'apprèzza ne sòlde nen vale**
***Chi tè la léngu va n'Sardègna**
***Chi truoppe vò niènde štrégne**
***Chi va a la mòla ze nfarini**
***Chi va che gle ciuoppe ze mbara a ceppecà**
***Chi vò patì le péne re gle nfiérne, Alvite re štate é Atini re nviérne**
***Chi vò truoppe bène a la pèlle re gl'ávete chélla séa la spann'a gle sole**
***Chi z’addòrme che na criaturu z’arrizzi mbusse**
****Chi z’addòrme che na criaturu ze revégli smerdate**
****Chi z’addòrme che le famégle ze retròva schembesciate**
***Chi ze fa la mazza ce se vatte é chi ze fa gle puagliare ce s'accandona**
****Chi fa la mazza ce se vatte, chi ze fa gle liétte ce se cóleca**
***Chi ze scallètte cambètte, chi magnètte ze merètte**
***Ciéle a pecheruèlle, accu a cannatèlle**
***Ciénde niènde acceriérene n’ásene**
***Crište gle fà é gle riávere gl'accocchi**
****Crište primi gle fa é puó gl'accocchi**
****Dí fa la cocchi é gle riávere gl'accocchi**
***Crište ra le piache é ra le pèzze**
***Cundadine, scarpe ròsse é cervèlla fine**
***Cunzigle re vúlepe, štrecazione re cagline**
***Cuóprete gle piétte ca uoje è Sande Selviéštre**

===E===
***È mègle a èsse chernute che male sendute**
***È mègle a ì a petì ch'ì a 'rrebbà**
***È mègle n’ásene muorte rénd'a la štalla che ne miéreche arrèt’a la pòrta**
***È mègle n’uove uoje che na caglini addemane**
***È trišt'a avvezzà, è pègge a mandené**

===F===
***Fa bène é scòrda, fa male é pènza**
***Falegname a luonghe é ferrare a curte**
***Fa quélle che gle pruète rice é no quélle che gle pruète fa**
***Fatte gle nome é van'a arrebbà**
***Febbrare curte curte, o gle mègle o gle pègge re tutte**
****Febbrare è curte é malecavate**
****Febbrare, gle curte, gl'amare**
***Fémmena baffutu è sèmbe piciutu**
***Fémmene é scheppétte, chi nen tè gerizie ce gle métte**
***Fertunu é cazze ngure, jat'a chi ne tè une**
***Figle píccule uaje píccule, figle ruosse uaje ruosse**
***Fressora nòva jat'a chi la pròva**

===G===
***Giuverì merzigle ze magni la mamma che tutte gle figle**
***Gl'ásene z’avanda ra sule**
***Gl'ásene ze spalla sèmb'a le còmmere**
***Gle cetrone fenisce sèmbe ngur’a gl'ertelane**
***Gle cuafone ze remutu la reméneca**
***Gle cuane mócceca a gle štracciate**
***Gle cuannarine è štritte ma z’agliotte la casa che tutte gle titte**
***Gle figle mupe gle capisce sule la mamma**
***Gle fugne ze còcene che l’accu re sé štésse**
***Gle lupe fa gle lepitte**
***Gle male vecine fa gle male mmatetine**
****Gle cattive vecine fa la mala mmatini**
***Gl'òme addó va fa fèšta, la fémmena a casa tribbulata rèšta**
***Gl'òme sènza vizie è comm'a gl'ásene sènza cora**
***Gl'òme z’attacca a la paròla é gl'ásene a la capézza**
***Gle pariénde suó comm'a le scarpe, cchiù te suó štritte é cchiù te fanne male**
***Gle pésce chemènza a pezzuà ra gle cuape**
***Gle prim'anne a còr'a còre, gle seconde a cur'a cure, gle tèrze a chiávece ngure**
***Gle ragle re gl'ásene nen arrívene ngiéle**
***Gle satre (o sazie) nen crére a gl'addiune**
***Gle scuarpare va sèmbe scávese**
***Gle seviérchie rombe gle chepiérchie**
***Gle sòlde re gle cutecone ze gle magni gle sciambagnone**
****La fatichi re gle carecchiare ze la magni gle sciambagnone**
***Gle sòlde štav'a gle scòmmere**
***Gle tòre (o vòve) rice chernute a gl'ásene**
***Gle uatte che nn’arrivi a le larde rice ca ne vè re rángeche**
****Quanne gle uatte nn’arrivi a le larde, ne vè de rángeche**
***Gl'uocchie re gle puadrone ngrassa gl'ásene**
***Gle viénde re Caperechì pòrta l'accu pe la ví**

===J===
***Jennare scassa pagliare**
***Jennare sicche, cuafone ricche**

===L===
***La caglini fèta é a gle ualle gle ngènne gle cure**
***L'accu re marze accire gle prucchie**
***L’accu va andó pènne**
***La céra ze chenzumu, ma gle muorte nen cammini**
****La céra ze chenzumu é la preggessione nen cammini**
****La céra ze štrugliu é gle muorte nen cammini**
***Lache a curte accu a luonghe, lache a luonghe accu a curte**
***La cora è la cchiù forte a scurtecà**
***La fémmena sciaurata métte gle file luonghe a l’aca**
***La gliunu settembrini sètte misce ze trascini**
***La iti é la revenutu è tutt'unu**
***La léngu nen tè l’òssa ma rombe l’òssa**
****Tagli cchiù la léngu che gle curtiégle**
***La mamma pe gle figle fa gle veccone peccerigle, gle figle pe la mamma ze gle ficchi tutte nganna**
***La Marònna è Sanda Juštu**
***La mègle pota è de marze, ma chi ce la fà arrevià è pazze**
***La mesèri vò gle sfuoche**
***La mogle è miése pane**
***La mòrte vò la scusu**
***La nòtte ze sperúcchiene gl'ásene**
***La patini, o gle ruame o la cimi**
****La patini, o la ramba o la caglini**
***La pècheru che mávela pèrde gle veccone**
***La pegnata scuccurata va ciénde anne pe la casa**
***La pelezzí nn’è bòna sul’a la saccòcci**
****La pelezzí fa mal'ébbí a la saccòcci**
***La piazza recapa gl'uómmene**
***La pizzi re gle peveriégle nen ze còce má**
***La prepietà: chi ze la fa, chi la mandè, chi ze la magni**
***La pulènda prima abbòtta é puó allènda**
***La raggione è re gle féssa**
***La ròbba vècchi n'casa re matte mòre**
***La tròppa cunfirènza è la mamma re la malacrianza**
***La vigni è la tigni**
***Le casce vinde nen ze rejòca**
***Le chiácchiere ze le pòrta gle viénde**
***Le dich'a té figli accuscì tu, nòra, me ndiénne**
***L’èrva cattivi nen ze štrichi má**
***Le vine buone ze vénne sènza frasche**
***Le vine fa sanghe é la fatí fa ittià le sanghe**
***Liambe a la Méta, duorme a la štésa; liambe a Monde Pruate, cuóprete gle cuape**
***Lugle caleruse rénd'a la pagli nen tròva repuse**
***Lugle nen velétte rà a béve a la mamma é a gle puatre é prò, a la fine, gl'affechètte**

===M===
***Maje assutte, ruane pe tutte**
***Male nen fà é pauru nn’avé**
***Manna attèrra ca lúcceca fòre**
***Marze pazzariégle, primi gle sole ròppe la mbrèlla**
***Marze se ze ngrugni fa carì le réta che tutte l'ogne**
***Mazzat'é panèlle fanne gle figle biégle**
***Mbara l'arte é jèttela a la fratta**
****Mbara l'arte é míttela ra parte**
***Mègle a merì ch’a malecambà**
***Mègle a merì satre che cambà a gl’addiune**
***Mègle sule che male acchembagnate**
***Mercate scarute nen bara a perdènza**
***Míttete che chigle mègle re tè é facce la spésa**
****Vane che chigle mègle re tè é facce la spésa**
***Mogle é mbrèlla nen ze lássene má**

===N===
***Na mamma camba ciénde figle, ciénde figle nen cámbene na mamma**
***Na mane lava l’ávetu é tutte é du lávane gle musse (la facci)**
***Natale che gle sole, Pascu che gle tezzione**
***Natale sènza gliunu, gle pecheruare nen allèva nesciunu**
***Na vòta ze còce la ramba re gle uatte**
***Nen suo pe gl'ásene gle chenfiétte**
***Nen te lavà gle pannagge se nen suó gle vindinòve re magge**
***Nen ze suo vište má gle zínghere mète**
***Nen ze tramutu le vine quanne tiri gle viénde**
***Ne pertualle la mmatini è òre, une la séra è chiumme**
***Nesciune è nate mbarate**
***Ne'spetuà pe l’ari ca te revè mbacci**
***Nur'abballe, pòrta gle vòve a pasce**
***Nur'a la ví re Pescenische, tuogle gle vòve é va gl'a remétte**
***Nur'a la ví re Settefrate, tuogle gle vòve é van'a arà**

===O===
***Ognune gle meštiére sié é gle lupe a le pècheru**
***Ognune pe isse é Dí pe tutte**
***Ognune sa isse é Dí sa tutte**
***Ognune ze pòrta la croce séa**
***Òme spusate, amiche perdute**

===P===
***Palma assuttu, régni mbossa; Palma mbossa, regni assuttu**
***Pan'é cappa nen ze lássene má**
***Pane che gl'uocchie, casce sènza uocchie é vine che scrizz'a gl'uocchie**
***Pan'é panèlle fanne gle figle biégle, pan'é presutte fanne gle figle brutte**
***Passate gl Suand, feniti la fèšta**
***Piatt va, piatt vè, l’amecizi ze mandè**
***Pire rusc, ne’la teccass se ne’la chenusc**
***Puorc, priéte é pellaštr ne’gl vide má satre**
****Priéte é pugl nen suo má satull**
***Primi lamba é puo tròna**
***Primi re Natale né fridd né fame, ròpp Natale fridd é fame**
***Primi re ze spesà la fémmena tè sètt mane é na léngu, ròpp spesata tè na mane é sètt léngue**
***Primi te mbar'é puó te pèrd**
***Pure gl puce tiénn la toss**

===Q===
***Quann chiòve é mualetiémb fa, a le cas’e gl ávete c’è brutt a štà**
***Quann gl figl fott gl puatre è fettute**
***Quann gl òme te gl ò métt, tutt t’appremétt; quann te gl è nderzate, tutt z’è scurdate**
***Quann gl puorch z’è satre, vòteca gl londr**
***Quann gl riávere t’accarézza, te vò l’álema**
***Quann gl uatt nen ce šta, gl sorg abballa**
***Quann gl vòve nn’ò arà, a vòglia a cefeluà**
****Quann gl ásene nn’ò béve, a vòglia a cefeluà**
***Quann na fémmena vò, mangh gl riávere pò**
***Quann puort la crapa a la vigni, quéll che fa la mamma fa la figli**
****Attacca la crapa a la vigni, quéll che fa la mamma fa la figli**
***Quann sié muartiégl vatt, quann sié ngútenu štatt**
***Quann šta gl cappiégl a gl Pruate r'Atini, l'accu z'avvecini**
***Quann šta gl truave a Sand Ghiasce, se nen chiòve uoje chiòve addemane**
***Quann suó tand jall a candà, nen ze fà má juorn**
***Quann ze sécca la cèrcu tutt quand ze recuóglene le šchiapp**
***Quéll che re nòtt ze fa re juorn ze vére**
***Quéll che nen ze fa nen ze sa**
***Quéll che ne'štròzza ngrassa**
****Quéll che nn'è veléne ngrassa**

===R===
***Ramm ca te ròngh é buon’amiche te sòngh**
***Récchie lòngh viti lònga**
***Re Vènere é re Mart nen ze part é nen ze fa prengipie r'art**
***Riébbete é peccate, chi gl tè gl paca**
***Ròbba re magnitòria nen ze pòrta n’chenfessora**
***Ròcch fatíi é Rafaniégl magni**
***Ròpp gl chenfiétt arrívene gl defiétt**

===S===
***Salva gl fiérr ca gl ásene gl rechembrame**
***Scarta frusc é chiappa primèra!**
***Se a febbrare nen febbraréa, marz la male pènza**
***Se a vind ne’le si méss a trénda nen te l’aspettà**
***Se gl gione creréss a gl spesate, ze rembéss le còss é remanéss a la casa**
***Se gl gione sapéss é se gl viécchie petéss**
***Se nònneme nen ze meréva, cambava ciénd ann**
***S’è puorch, revà a la štalla**
***Settiémbr se chiòve, sètt misce ze trascini**
***Sòld é sangh suo dur’a caccià**
***Sott a la néve pane, sott a l'accu fame**
***Spart pualazz addevènda candone**
***Štrign culill quann šta sulill ca quann šta acchembagnate remane sbrevegnate**

===T===
***Tand è na carutu, tand è na sceruata**
***Tand va la jatta a le lard ca ce lassa gl zambine**
***Tiri cchiù ne pire de frégna accaparávete che ciénd para de vuove accapabball**
***Trišt a chi mòre ca chi remane ze chenzòla**
****Trišt a chi mòre ca chi rèšta camba**
***Tuóglete l’allegría quann te vè ca la pecundría nen te manga má**
***Tutt gl munn è puaése**

===U===
***Uašta é arraccongia, nen pèrd má tiémb**
***Uocchie chine é mane vacand**
***Uocchie ritt còre afflitt, uocchie mangh còre frangh**
***Uogl é mušt ze requèrene gl muése r'aušt**

===V===
***Vale cchiù ne sfízie che na massarí**
***Vecine mié, spiérchie mié**
***Viénde re Cerasuole jètta accu che gle lenzuore**
***Viéšte ne šterpone ca addevènda ne barone**

===Z===
***Ze rice gle peccate ma no gle peccatore**

==Biéglemónde==
***Gl’jabbe pássene é le maravégle ze recuóglene**

==Casaluiére==
===A===
***A Crište te ce tié a caccè gle cappiégle quanne passa nnènze cáseta, ca quanne è passate è truoppe tarde**
***A gl'auémmaría la paura s'abbía, a n'òra e nòtte la paura s'accòšta**
***Attacca la crapa a la uigna, comme fa la mamma fa la figlia**
===C===
***Che la fatía nen s'è arrecchite mè nesciune**
***Chi a tiémbe pènza a ora magna**
***Chi lassa la uia uècchia é ua a la uia nòua sa che lassa ma nen sa che tròua**
***Chi niènde prèzza niènde uale**
***Chi magna a l'Assunda recaca n'Sanda Ròcca**
===E===
***È mègle ne ucine che ciénde pariénde**
===G===
***Gl figl suó la recchézza e la casa**
***Gl sòld nen suó buon'a magnè ma siéruene pe chembrall**
===L===
***La crapa fa gl crapitt é gl lupe fa gl lepitt**
***La fémmena peccerélla fa gl figl a temmelélla**
***La mamma pe gl figl fa gl uccone peccerigl, gl figl pe la mamma ze gl jètta tutt nganna**
***Léna e caštagna é gènd e mendagna nen dèue nesciune uaagn**
===O===
***Ogn fiérr uiécchie è buone na uòta sòla gl ènn**
***Òpp ogn fòrt uiénd mè tré juorn e buone tiémb**
===P===
***P'abbeschè ne múcceche e pane ce uò ne štòmmache e cane**
***Pan'é aglice gl uèj'e casa nen se ícene**
***Pane é uine uiénga, buonetiémb se mandiénga**
===Q===
***Quann è tiémb e uenaccia chi uò gl'uóue che se gl faccia**
===S===
***Se a marz la nòtt tròna, la uellégna è sèmb bòna**
===T===
***Te si magnète urénna é selléccure, mo tira gl carrétt**
===U===
***Ua le nure a la uia e Atina, tuó' gl uòue é ua a fatía; ua le nure a la uia e Sòra, tuó' gl uòue é attáccagle a la magnatòra**

==Pecenische==
===C===
***Chi cagna chiagne**
===F===
***Fatte bone nome é sfascia pòrte de chiésa**
***Fatte pe refatte nn'è peccate manghe ne cazze**
===I===
***I ciucce lítechene é le uaréla se sfáscene**
***I fijje ngénnene a tutte quande**
***I nepute sécchene le uite**
***I spine i tèra caccià chi i ngènne**
===L===
***La pècura fa j'áine, i lupe i lepitte**
***La rascia è caštiche de Dí**
***Latte é uine fa la schina**
===N===
***Na calla è bòna pure i mése de lujje**
===O===
***Ogne delore uò i ueccone**
===P===
***Pire mature cade sènza terture**
===Q===
***Quatrine é zéppe sécche fanne i foche mmés'a l'acqua**
===S===
***Sacche uacande nen se règge a le mbéde**
===T===
***Tèšta che nen parla è tenuta checozza**
***Trište a quijje sorge che nen tè du caute**
===U===
***Uocca sènza dénde uacia i cure a tré pezzénde**

==Sande Ghiasce==
===G===
***Gle terdeglione prima t'abbòtta é puo te cugliona**
===S===
***S’u métte ne pèe ogne prèta, nen arriue má**

==Sand Renate==
===A===
***A magnià, chi magnia magnia; a le béve tand 'pperù**
===C===
***Che le buone ce se caccia le mègl**
***Chi a óvera se prevvèje a óvera magnia**
***Chi magnia a l'Assunda nen magnia a Sand Ròcch**
***Chi truopp la tira, la štòcca**
===F===
***Fatte gle buone nome é va a arrebbà a Forca d’Ácere**
===L===
***La fame caccia gl lupe da gl bòsch**
===S===
***Se tòna se la sòna, se lamba se la scamba**

==Uecalue==
===A===
***Acqua passata ne’mácena mòla** 
***A lugle è bòna pure na calla**
***A magge ráglene gl'ásene** 
***A magge uacce adagge** 
===C===
***Chi magna a sule s’affòca, chi magna n'chembagnía gle diáuere se gle pòrta uía** 
***Chi nen tè fòrza addòpra ngégne**
***Chi ua chiane ua lendane, chi ua fòrte ua ngondr’a la mòrte**
===G===
***Gl’ásene uaraglia, cagna le féne che la paglia** 
===L===
***La coda è sèmbre la cchiù fòrte a scurtecà**
***La léna de fícura ne’scalla né la mogle né gle marite, ma quanne s’è seccata scalla tutte gle parendate**
===M===
***Magge assutte é prefemate, assaje rane é bommercate**
***Magge chieuúse giugne fruttuse**
***Magge ertelane tanda paglia é poche rane** 
***Magge rosate mése prefemate**
===O===
***Ogne férreuécchie è bone na uòta gl’anne**
===S===
***Se a la Lenziata tira gle uénde chiappa gle fasciore é míttegle a la pegnata'''

Categurìa:Pruverbie