open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
A Study in Scarlet

In  Estudio Escarlata se amatajkuilol tein ki ijkuilo Sir Arthur Conan Doyle uan ki ixmatitij in Ward Lock & Co itech in xiuit 1887. ki piak mo chiak se xiuit uan ijkuak no ixtesik ni tajkuilol kemej yankuik uan ompa ki sentokakej seki amatajkuilolmej tein tajtouayaj tein Sherlolck Holmes, keman kisak in tajkuilol, in tokniuj Sir Arthur ki makakej tomin, tein kiliaj 25 Libras Esterlinas. 
In tajkuilol kuali kitakej nochimej uan no katk tein mo yankuiktalij kemej se amatajkuilol tein tajouaya tein tajpixke ten koyotajttol kilia Policiaco.

Tech in amatajkuilol nochin taixcopimej kin chiujchiuj in Charles Altamont Doyle, tein katka i tat tein Sir Arthur Conan Doyle. In amtajkuilol achto ki tokaijtijke Una Madeja Enmarañada, uan amo kuelitakej, yeijka ki patilij ni tokai uan keman yankuik kisak  itech Norteamerica katka 1890 uan ki kixtij in J. B. Lippincott Co.

Neneuhcāyōtl:1887 āmoxtli
The Hound of the Baskervilles

Yin tajkuilol itech koyotajtol mo notsa El sabueso de los Baskerville  ua no uel tik tokaitis El mastín de los Baskerville, uan in expatikka tajkuilo, tein ki chiuj Arthur Conan Doyle, tein smei mo tokaitia itech tajkuilol mo notsa Sherlock Holmes. Ki kixti in The Strand Magazine itech xiumej 1901-1902. Tech tajkuilol miak tanmililmej m uika kampa in altepet Dartmoor tein yetok kampa Devon tech Condado Oeste tein Inglaterra.
Conan Doyle ki ijkuiloj in amat keman mo kepak tein Sudáfrica, kampa ki piaya tekit kemej tapajtijke itech kaltapajtiloyan The Langman Field itech Bloemfontein. Ki paleui sempoal uan majtak xiumej in takat Richard Cabell uan in tatotsin ki nejnektiaya uan yejika ki chuij in sanil tein Baskerville. Keman mikik i tto Richard, ki tokake kampa Buckfastleigh.

Squire Richard Cabellneiaya itech 1600 kampa tateuiaya itech Buckfastleigh, kuelitaya kin mikti okuilimej nochimej ki ixmatiayaj kemej sen amo kauli takat, uan yin panok keman in takat ki namakiltij ni yolo in amokuali uan ki miktik i siuayo. 

In takat mikik in 5 tein mesti Julio tein xiuit 1677 uan ki talpachojke, ijkuak peujke kueejmolmej, yon tonal keman ki talpachojke mo nexti se masaka tein o itaya kemej se itskuinti, uan tauajuiaya kampa ki talpachojke.

itech yon youal uan nikanpa uel se kitas yon masaka tein mo nextia keman sepa ki xiukisati tein tonal tein mikik, takan in itskuinti amo kisa ki ni miktitti okuiimej, ijkuak se ki kaky tauajuijtok.
Keman In Conan Doyle tajtoua itech ni amatajkuilol mo ixnextia kani kui kuik in tanemililis, ki kuik keman ki kalpanoto in takat tein mo notsa Cromer Hall, tein nemia ompa Norfolk, okseki tanemililmej tein no mo ixnextia iech yon tajkuilol, kin kuik keman nemiaya kampa Real Links Hotel itech altepet Croer, kampa Conan yekinika ki kaik se sanil tein tajtouaya tein Black Shuck, in masakaitskuinti tein nemia tech Cromer, uan kijtouaj nemi itech Overstrand uan East Runton.

itech in amatajkuilol Sherlock Holmes youi iuan Watson kampa mo nextia in masakaitskuinti, uan youi ki temoti ox neli yon masaka kin ni miktia okuilimej uan tokniuaj.

Neneuhcāyōtl:Masewaltajtol (azz)
Jorge Fons

**Jorge Fons** ītōcā cē Mēxihco īxīptlayōlizyacānqui.

## Īxiptlayōlcāyōtl
*1973 *[[Los cachorros]]* (*In itzcuinconemeh*)
*1976 *[[Los albañiles]]*  (*In calquetzatin*)
*1990 *[[Rojo amanecer]]* (*Chīchīltlanēci*)
*1995 *[[El Callejón de los Milagros]]* (*In tlamahuizōlcaltzālantli*)

Fons, Jorge
Tequīxquiyāōyōtl

In tequīxquiyāōyōtl. In xiuhpan 1480 in Michhuahcān cāltzontzin, Tangáxoan Tzíntzicha ōquinyaotlac Cōlimān, Zāyollān, Tzapotlān, Tlapālpan auh Āohtlān. Īpampa āxcātīā in tequīxquiōztōmeh

Neneuhcāyōtl:Yāōyōtl
Novelas Ejemplares

In novelas ejemplares, in amatlacuiolme seki novelas tein achi amo uehueike.

Neneuhcāyōtl:1613 āmoxtli
The Valley of Fear

EL VALLE DEL TERROR, se amatajkuilol tein ki chuijchuij yin Sir Arthur Conana Doyle, kampa tajtoua tein takat Sherlock Holmes, mo yankuik ixnextik itech Strand Magazine itech mesti septiembre tein xiuit 1914 uan mesti Mayo tein 1915. Keman mo ixtexti kemej se amaxti kisak kampa in ueyi xolal Nueva York itech 27 tein mesty Febrero tein xiuit 1915.

In amatajkuilol mo uika itech in xiuit 1888, mo xeloua ojkan, tein tayekana in Sherlock Holmes asi ki matiti akoni tamijmiktiaya tokniuaj. Keman ki kitskia in tamijmijtijke in tapoual sepa mo kepak uan tajtouak kemej eskia oxse tokniuj, uan tex tapouia keniuj nochi tein ki pia kitas iuan tamijmiktijke uan no iuan tein kinin miktiaj.

In amatajkuilol mo seuika iuan yin tepostaixcopin tein koyotajtol kiliaj Pelicula, tein kuika i tokay Molly Maguires, tein nely nemia itech Etados Unidos.

Keman tamitia in tajkuilol sepa ki ixnextia kenuj ejkok kampa peuak in tamikmiktilis uan keyej yon takat ki nemilij tamijmiktiti.

Neneuhcāyōtl:Masewaltajtol (azz)
Tiltik mikistli

Tiltik Mikilisti ikuij moj notsa se ueyi kokolis ten michihuak itech in taltikpak nej ueyi altepet Europa tech in xiumej 1347 uan 1353. Kejman moj teixmaltilti nej in kokolis moj majti kej kimikti miak toknihua, kijtohua kej mijke 25 millones (sempoual uan makuil millones) nej Europa, okse taixmatilis kijtohua kej mijke 40 uan 60 millones nej euyi altepet Asia. Miajke kijtohua kej ne in kokolis pehuak ika se bacteria Yersinia pestis.
Nein kokolis yekinika pehuak nej Asia kejman tanamakani kihualkijke nejin kokolis miajke momahuakej uan miajke  amoj kokoliskuikej

Neneuhcāyōtl:Masewaltajtol (azz)
Vrahovice

**Vrahovice** in altepemaitl ōmpa itech altepecalpolli Prostějov ipan Chequia tlahtohcāyōtl ca, ipan Europan. Nican quipiya 3402 chānehqueh.
Andalién atoyatl

**[[Ātōyātl]] Andalién** ( *Río Andalién*), huēyāltepētl Concepción, onohuayān Biobío, Chile.

## Āmoxtiliztli
* Cade Idepe, 2004. *Diagnóstico y Clasificación de los Cursos y Cuerpos de Agua según objetivos de calidad. Cuenca del Río Andalién*. Dirección General de Aguas. MOP. Diciembre de 2004. Santiago. Chile. 
* Francisco Solano Asta-Buruaga y Cienfuegos, Diccionario geográfico de la República de Chile, D. Appleton y Compania, Nueva York, 1899 pg. 31-32

## Cemtlālticpamātlatl
* Cuenca del río Andalién (PDF) {es}

Neneuhcāyōtl:Chile īātōya
Ángela Peralta

**Ángela Peralta ** ītōcā Mēxihcatl *[[soprano]]* cuīcani auh cuīcapixqui.

Peralta, Ángela
Peralta, Ángela
Neneuhcāyōtl:Cuicapixqueh
Tecaxic-Calixtlāhuaca Cuaitl

In **Tecaxic-Calixtlāhuaca Cuaitl**, cā cē *[[terracota]]* cuaitl, quināmic īpan Calixtlāhuaca in xiuhpan 1933.
In cuaitl tenehneuhtiliztlicā Roma tlacuicuiyomeh.
Triquitlahtolli

In **Triquitlahtōlli** (triquitlahtōlli: *Xna'ánj nu' a*) ītōcā triqui tlācah ītlahtōlli.

## Nō xiquitta
* Diccionario ilustrado Triqui
* Recursos Triqui de Hollenbach
* Recursos Triqui de SIL

## Tlahtōlcaquiliztilōni


Neneuhcāyōtl:Mēxihco ītlahtōlhuān
Neneuhcāyōtl:Otommanguetlahtōlli
José Clemente Orozco

**José Clemente Orozco**, ītōca Mēxihco Tlahcuilōni.

Orozco, José Clemente
Orozco, José Clemente
Orozco, José Clemente
Carlos

**Carlos** huel oquichtōcāitl, huāllāuh in caxtillāntlahtōlli; in cihuātōcāitl Carolina ahnozo Carlota ca; huāllāuh in germaniatlahtōlli in quihtōznequi «yōllōxouhqui tlācatl».

## Īpan occē tlahtōlli

## Tlācah
*Carlos in huēyi (742/48 - 814)
*Carlos Fuentes (1928 - 2012)
*Carlos Salinas de Gortari (1948)
*Carlos Monsiváis (1938 - 2010)
*Carlos Slim Helú (1940)
*Charles Chaplin (1889 - 1977)
*Sir Charles Darwin (1809 - 1882)
*Charles Schulz (1922 - 2000)
*Charles de Secondat (1689 - 1775)

## Oc no xiquitta

Neneuhcāyōtl:Oquichtōcāitl
Natalio Hernández

**Natalio Hernández** itoca ce Mexihco tlahcuiloh auh nahuatlahtolli xochicuicantl.

Hernández, Natalio
Rafael Landívar

**Rafael Landívar y Caballero** ītōcā Cuauhtēmaltēcatl tlahcuiloh auh xōchicuīcanitl.

Landívar, Rafael
Landívar, Rafael
Chilaquilli

225px|miniaturadeimagen|derecha|Xoxoctic chilaquilli
In **Chīlaquīlli** (caxtillāntlahtōliztli *chilaquiles*) tlacualli Mēxihco, mochīhua īca tlaxcaltotopochtli in maquiliah totōncāchīlmōlco; nō hueliti caquia caxtilnacatl, cuācuauhnacatl, tlatetzāuhtli chichihualāyōtl, īchiyāhuacā in chichihualāyōtl, xōnacatl īhuan etl.

Neneuhcāyōtl:Tlacualli
Adela Noriega

**Adela Amalia Noriega Méndez** (otlacat ipan Altepetl Mexico in 24 matlactli once metztli xihuitl 1969 - ) ce mexicatl tlamahuizoltequitini, ce cihuatl tlen participó ipan tevenovelas.

## Ixiptlamatiliztli
### Tlahtolmocuitlahuiliztli

### Ixiptlaliztli

## Neitlaniliztli
;Premios ACE

## Oc no xiquitta

## Neltlatoliztli


## Occe neihcuiloliztli

Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1969
Francisco I

**Francisco** (latintlahtōltica, *Franciscus PP.*), ōtlācat **Jorge Mario Bergoglio** (Buenos Aires, Argentina, 17 ic mahtlāctli omōme mētztli 1936), yeh inic 266 huēyi teōpixcātlahtoāni in īpan in Iglesia católica īhuān Tlahtohcāyōtl teyacānqui īpan in Āltepētl in Vaticano. ōquipehpenqueh in 13 ic ēyi mētztli 2013 in centlamantin in *[[Colegio Cardenalicio]]*, zātēpan tlein Benedicto XVI ōtlahtohcāyōcāuh, inic mācuiltetl nehtōltilīlizpan in ōmochīuh inic ōmilhuipan in Tlatepotzauctli.

## No xiquitta
* In Vaticano

## Toquiliztequitl


## Occe necuazaloliztli

Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1927
Neneuhcāyōtl:Hueyiteopixcatlahtoanimeh
Neneuhcāyōtl:Argentintecah
Jan Švankmajer

**Jan Švankmajer**, cē Chequia īxīptlayōlizyacānqui auh tlayōlītīliztācatl.

## Īxiptlayōlcāyōtl
* 1983 *[[Moznosti dialogu]]* (*Ītēahhualiztli chīhualiztin*)
* 1988 *[[Neco z Alenky]]* (*Itlah ompa Alenky*)
* 1990 *[[Tma/Svetlo/Tma]]* (*Yohualli/Tlāhuīlli/Yohualli*)
* 1994 *[[Faust]]* 

Švankmajer, Jan
Cantares

Inin āmoxtli īpan Biblioteca Nacional de México piyalo. Itēcpanalnepohual ("número de registro") MS 1628 bis. Quipiya mahtlāctli ōmeyi tlahcuilōlli, intōcāhuān:

- Cantares Mexicanos.

- Kalendario Mexicano, latino y castellano. 

- Arte adivinatoria o tonalámatl.- Códice Florentino inauhamox huehue imachiyōuh.

- Iz pehua in neixcuitilmachiotl in itentzinco pohui cenquizca yectlaceliliztli Sacramento

- Plática indiferente para donde quiera.

- Hic est panis qui de caelo descendit.

- Domine modo filia mea defuncta est, sed veni, impone manum tuam super ean et vivet, Math. 9

- Teoyahuatlahua Huitzilopochtli. Cuezpali huan coyotl miquistli ocelotl cohuatl

- Sancti estote s’t quia ego Sanctus sum Dno. Deux Vx.. Levit. 19

- Tlalnamiquiliz miquitzonquizaliztli.

- Nican ompehua yn inemilitzin ihuan imiquilitzin in cenquizca mahuiztililoni Apostol San Bartholome.

- Nican ompehua y çaçanillatolli yn quitlali ce tlamatini ytoca Esopo: ye techmachtia yn nehmatcanemiliztli.

- La historia de la Pasión de Ntro. Señor Jesuchristo en lengua mexicana.
Arcady Boytler

**Arcady Boytler (Аркадий Бойтлер)** ītōcā cē Rusia/Mēxihco īxīptlayōlizyacānqui.

## Īxiptlayōlcāyōtl
*1934 *[[La mujer del puerto]]* (*In Ācalliquīxohuayān cihuātl*)
*1936 *[[Celos]]* (*Chāhualiztli*)
*1937 *[[¡Así es mi tierra!]]* (*Īc cā notlāllō*)
*1938 *[[Águila o sol]]* (*Cuāuhtli ahnozo tōnatiuh*)

Boytler, Arcady
Boytler, Arcady
Pedro de Betancur

**Santo Hermano Pedro de San José Betancur**, Caxtiltēcah mācēhuālli, (*21 ic ēyi mētztli 1626 - † 25 ic nāuhtetl mētztli 1667).

## Tlahtōllōtl
Ōtlācat xiuhpan 1626 īpan Tenerife, Canarias Tlātlālhuāctli. Cā misionero īpan Cuauhtēmallān. Otzīnt in *Orden Betlemita*. Inic cē mācēhuālli īpan Canarias Tlātlālhuāctli, Cuauhtēmallān auh Ixachitlān Ollotlāmpa.

In ilhuichihualiztli mochīhua īn 24 ic nāuhtetl mētztli.

## No Xiquitta
* Canarias
* Cuauhtemallan

Neneuhcāyōtl:Caxtiltecah
Gilberto Martínez Solares

**Gilberto Martínez Solares** ītōcā Mēxihco īxīptlayōlizyacānqui.

## Īxiptlayōlcāyōtl
*1942 *[[Yo bailé con Don Porfirio]]* (*Ōnihtōti ica Don Porfirio*)
*1949 *[[Calabacitas tiernas]]* (*Yamaztiayohtontli*)
*1950 *[[El rey del barrio]]* (*In huēyitlahtoācalpōlli*)
*1975 *[[Satánico pandemonium]]*

Martínez Solares, Gilberto
Martínez Solares, Gilberto
Joselito Rodríguez

**Joselito Rodríguez** ītōcā Mēxihco īxīptlayōlizyacānqui.

## Īxiptlayōlcāyōtl
*1941 *[[ ¡Ay Jalisco... no te rajes!]]*
*1948 *[[Angelitos negros]]* (*Tlīltic angelotin*)
*1949 *[[Café de chinos]]*
*1953 *[[Huracán Ramírez]]*

Rodríguez, Joselito
Rodríguez, Joselito
Paramore

**Paramore** ītōcā cē tlātlāmantic rock tlacuīcaliztli ōmopēuh īpan 2004  xihuitl īpan Franklin, Tennessee, Tennessee, Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl. 

## Tlahtōllōtl
* 2005: *All We Know Is Falling*
* 2007: *Riot!*
* 2009: *Brand New Eyes*
* 2013: *Paramore*

## Cuīcatiani
* Hayley Williams
* Jeremy Davis
* Taylor York

## 
*  - Paramore āchcāuhzāzanilli

Neneuhcāyōtl:2000s tlacuīcaliztli
Neneuhcāyōtl:Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl tlacuīcaliztli
Neneuhcāyōtl:Tlātlāmantic rock tlacuīcaliztli
Rafael Baledón

**Rafael Baledón** ītōcā Mēxihco īxīptlayōlizyacānqui auh Īxiptlayōllācatl.

## Īxiptlayōlcāyōtl
*1953 *[[Gitana tenías que ser]]* (*Tigitana pal*)
*1960 *[[Vivir del cuento]]* (*Yōlli īpal tlahquetzalli*)
*1963 *[[La maldición de la Llorona]]* (*In Llorona nāhualiztli*)
*1969 *[[El aviso inoportuno]]* (*In immanti netītlaniliztli*)

Baledón, Rafael
Baledón, Rafael
Russell Crowe

**Russell Ira Crowe** (1964) ītōcā cē tl īxiptlayōllācatl.

Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1964
Neneuhcāyōtl:Tlahtohcayocepancah quitechihualtianimeh
Dolores del Río

**Dolores del Río** ītōcā cē Mēxihco īxiptlayōllācatl.

## Īxiptlayōlcāyōtl
*1929 *[[Evangeline]]*
*1943 *[[Flor silvestre]]* (*Cuahuixōchitl*)
*1944 *[[María Candelaria (Xochimilco)]]*
*1978 *[[The Children of Sanchez]]* (*Sanchez ipīpiltin*)

Del Río, Dolores
Del Río, Dolores
Huēhuehntzimācēhualiztli

[250px|thumb|derecha|Huēhuehntzimācēhualiztli īpan [Janitzio]]
In **Huēhuehntzimācēhualiztli** (Michhuahcatlahtōlli: ***T'arche Uarakua***, Caxtillāntlahtōlli: ***Danza de los Viejitos***)  ītōcā cē Michhuahcān mihtotiliztli.

Neneuhcāyōtl:Mēxihco Mācēhualiztli
Robert Bresson

**Robert Bresson** otlacat ipan Puy-de-Dôme in ompa Francia, yehuatl ce tlamahuizoltequitini.

## No xiquitta
*1956 *[[Un condamné à mort s'est échappé ou Le vent souffle où il veut]]*
*1959 *[[Pickpocket]]*
*1966 *[[Au hasard Balthazar]]*
*1967 *[[Mouchette]]*

Neneuhcāyōtl:Franciatecah
Bresson, Robert
Bresson, Robert
Eréndira

[thumb|derecha|Cahuāyoh Eréndira māmā, īpān [Juan O'Gorman mural.]]
In tlahtocācihuāpilli **Eréndira** ōyōl in xiuhpan 1503 auh 1519 īpān Michhuahcān. In cāltzontzin Tangáxoan Tzíntzicha ōmomaca īxpan in caxtiltēcah. Eréndira ōmicti cē caxtiltēcatl auh ōquicuīli īcahuāyoh. Eréndira ōquiyacān cē Michhuahnemāpātlaliztli.

Neneuhcāyōtl:Michhuahcān
Ousmane Sembène

**Ousmane Sembène** ītōcā Senegal īxīptlayōlizyacānqui.

## Īxiptlayōlcāyōtl
* 1966 *[[La noire de...]]* (*In tlīltcihuātl...*)
* 1975 *[[Xala]]* (*Tētzācayotl*)
* 1988 *[[Camp de Thiaroye]]* (*Thiaroye mīlli*)
* 1982 *[[Moolaadé]]*

Sembène, Ousmane
Sembène, Ousmane
Fernando Soler

**Fernando Soler** ītōcā cē Mēxihcatl īxiptlayōllācatl auh īxīptlayōlizyacānqui.

## Īxiptlayōlcāyōtl
*1944 *[[México de mis recuerdos]]* (*Nonecāuhcāyotl Mēxihco*)
*1949 *[[La oveja negra]]* (*In tlīltichcatl*)
*1951 *[[Susana]]*

Soler, Fernando
Soler, Fernando
Katy Jurado

**Katy Jurado** ītōcā cē Mēxihco īxiptlayōllācatl.

## Īxiptlayōlcāyōtl
*1948 *[[Nosotros, los pobres]]* (*Tehhuān, in icnōmeh*)
*1953 *[[El bruto]]* (*In ahyollo*)
*1961 *[[One-Eyed Jacks]]* (*Īxpitzic Jack*)
*1978 *[[Los albañiles]]* (*In calquetzatin*)

Jurado, Katy
Jurado, Katy
José Vasconcelos

**José Vasconcelos** ītōcā mēxihcatl tlahcuiloh, cemitqui auh tlazohmatiliztlācatl.

Vasconcelos, José
Vasconcelos, José
Joaquín Guzmán Loera

**oaquín Guzmán Loera**, ahnōzo **"Chapo" Guzmán**, ītōcā cē Mēxihco tēyōlpachoāni. Quiyacān in Sinaloa cartel

Guzmán, Joaquín
Béla Bartók

**Béla Bartók** ītōcā Hungria cuīcapixqui.

Bartók, Béla
Bartók, Béla
Neneuhcāyōtl:Tlatzohtzonanimeh
Atahualpa

**Atahualpa**, ītōcā cē in inic mahtlāctli onnāhui Sapa Inca.

## Oc no xiquitta

Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1533
Ricardo Flores Magón

**Ricardo Flores Magón** ītōcā cē mēxihcatl tlahcuiloh, cemitqui auh ahtēpacholiztlācatl.
Otlacat ipan Eloxochitlán, Huaxyacac ipan caxtolli ce ilhuitl, inic chiucnahui metztli, nauhtzontli ommahtlactli omepohualli ommahtlactli onnnahui xihuitl.
Ocatca mahuztic cemitqui ihuan tlamatini itech mexihcayaoyotl. 
Otlapacho “Partido Liberal Mexicano”.
Oquihcuilo in nepapan amoxtontin “El Demócrata”, “El Universal” ihuan “El hijo del Ahuizote”; noyuhqui otlanexti “Regeneración, Periódico Jurídico Independiente”. 
Omic ipan “Prisión Federal de Leavenworth” Kansas, E.U ipan cempohualli omome ilhuitl, inic mahtlactli once metztli, nauhtzontli oncaxtolli oncempohualli omome xihuitl.
Huēyi teōcalli

In **huēyi teōcalli** itocā in mēxihcah teōcalli ipān Mēxihco Tenōchtitlan. In chīhualiztli ōtlapēuh in xihuitl 1324. In caxtiltēcah ōtlapolo in xihuitl 1521. Āxcān, in Āltepētl Mēxihco cā icpac inzolli.
Neneuhcāyōtl:Mēxihco Tenōchtitlan
Álvaro Carrillo

**Álvaro Carrillo** ītōcā cē Mēxihco cuīcapixqui auh cuīcani.

Carrillo, Álvaro
Carrillo, Álvaro
George H. W. Bush

**George H. W. Bush** (1924 - 2018) 

## No xiquitta

Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1924
Neneuhcāyōtl:Omicqueh xiuhpan 2018
Neneuhcāyōtl:Tlahtohcatlahtoanimeh
Mēxihcatl tlahcuilōliztli

[marco|[Mendoza āmoxtli|derecha]]
In huēhuetqueh nāhuatlācah ōquitlahcuilōque in nāhuatlahtōlli īca machiyōīxīptlayōltin  auh machiyōyehyecoliztin.
## Machiyōīxīptlayōltin
[150px|miniaturadeimagen|izquierda|[Coatl]]
Quihtōznequi in tlahtōlli īpan in īxiptli, ahmo occe yehyecoliztli. In nāhuatlācah ōquitlahcuilōque
## Machiyōyehyecoliztin
150px|miniaturadeimagen|derecha|Ōcēyōlotl
## Tzatzilīztin (''Sílabas'')
[150px|miniaturadeimagen|derecha|[Māpachtli]]
John Cale

**John Cale** (1942 -  ) ītōcā in nāuhmecatlini īpan rock tlacuīcaliztli The Velvet Underground.

Cale, John
Anne Brontë

**Anne Brontë**, nō motōcāhua **Acton Bell** (1820 - 1849) ītōca inglatēcatl huēyi tlahcuilōni.

## Nō xiquitta

 

Neneuhcāyōtl:Ōtlācatqueh xiuhpan 1820
Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1849
Neneuhcāyōtl:Huēyi tlahcuilōnih
Neneuhcāyōtl:h tlahcuilōnih
Gaspar Fernández

**Hernando Franco** ītōcā cē Portugal cuīcapixqui, ōtequit īpan Mēxihco auh Cuauhtēmallān.

Fernández, Gaspar
Fernández, Gaspar
Cuahpanco

200px|thumb|right|Cuextēcatl tlayēcuīcaliztli
In cuahpanco cā cē Mēxihco icuīcayōtl neneuhcāyōtl.

## Cuextēcatl cuahpanco

In **Cuextēcatl son** cā tlatzotzontli īpan Cuextēcapan pampa cuextēcatl tlayēcuīcaliztli.

In tlatzotzonaltin:
*Cuahpanmecahuēhuētl
*Cuextēcatl jarana
*Violin 
## Cuahpanco mictlāmpa
Tlatzotzontli pampa mictlāmpa tlayēcuīcaliztli.

In tlatzotzonaltin:
*Acordeón
*Bajo sexto
*Tololoche
*Huēhuētl (tarola)
*Saxofón
## Mariachi cuahpanco
Tenehnecuiliztica Xālīxco son, tlatzotzontli pampa Mariachi.

In tlatzotzonaltin:
*Mēxihco vihuela
*Tepozquiquiztli
*Mēxihco guitarrón
*Violin

Neneuhcāyōtl:Cuīcayōtl neneuhcāyōtl
Neneuhcāyōtl:Mēxihco cuīcayōtl
Jorge Negrete

**Jorge Negrete** ītōcā cē Mēxihcatl cuīcani auh īxiptlayōllācatl.

## Īxiptlayōlcāyōtl
*1941 *[[¡Ay Jalisco... no te rajes!]]*
*1943 *[[El peñón de las Ánimas]]*
*1950 *[[Dos tipos de cuidado]]*

Negrete, Jorge
Negrete, Jorge
Nahuatlahtolli nexpaltehuilotl

In nahuatlahtolli nexpaltehuilotl (caxtillantlahtolli: **Náhuatl central**, **náhuatl del Altiplano** ahnozo **mexicano del centro alto** ca in tocaitl patolli ipan ce caicquiehuehuetiliztli ihuic nahuatlahtolli motlahtoa ipampa in nahuatlacah ihuic Tlaxcallan, ic Tepetzalan Mexhico huan ic Tepetzalan Puebla. Moquitoa ihuic ce tlahtolli nahuatlacatl, tlein ipan in cepan ca ce tlahtolli ic uauhtepontli Uto-Aztecatl. Ca in caquetl ahmo huecatla ipan in nahuatlahtolli, mazqui in cenyeliztli utoaztecatl motehuica achi ipan in ayamictlan, nepantla, huitzlan huan iquizayan ic tlahtohcayotl.
Canoa (īxiptlayōlli)

**Canoa** ītōcā cē Mēxihco īxiptlayōlli xiuhpan 1976.

Neneuhcāyōtl:Īxiptlayōlli xiuhpan 1976
Ignacio Fernández Esperón

**Ignacio Fernández Esperón** ītōcā cē Mēxihco cuīcapixqui auh cuīcani.
Fernández Esperón, Ignacio
Fernández Esperón, Ignacio
Ahteōmatiliztli

In **āhteōmatiliztli** cā in teōmatiliztli tlahuēlcuepililiztli. In teōtl ahtlaneltoquiliztli.
[marco|derecha|''Ahmo tlein teōtl; in yōlli monemiliā''.</br> —[Ignacio Ramírez]]

## Tlahtōlcaquiliztilōni


Neneuhcāyōtl:Teōmatiliztli
Cuapatlānqueh inmācēhualiztli

[250px|thumb|derecha|Cuapatlānqueh īpan [Teōtīhuacān]]
In **Cuapatlānqueh inmācēhualiztli** (Caxtillāntlahtōlli: ***Danza de los Voladores***)  ītōcā cē HuēhueMēxihco mihtotiliztli. In totōnaqueh, in nāhuatlācah, in otomih ihuan in Cuextēcah quihtōtiāh in mācēhualiztli.

Neneuhcāyōtl:Mēxihco Mācēhualiztli
Ignacio Ramírez

**Ignacio Ramírez** nozo **El nigromante (in tlācatecolōtl)** ītōcā mēxihcatl tlahcuiloh, cemitqui auh tlazohmatiliztlācatl.

Ramírez, Ignacio
Ramírez, Ignacio
The Velvet Underground

**The Velvet Underground** ītōca rock tlacuīcaliztli ōmopēuh ipan xihuitl 1964 ica Lou Reed auh John Cale.

## Yahualtzintli
* *The Velvet Underground & Nico* (1967)
* *White Light/White Heat* (1968)
* *The Velvet Underground* (1969)
* *Loaded* (1970)
* *Squeeze* (1973)

Neneuhcāyōtl:1960s tlacuīcaliztli
Copalli

[250px|thumb|derecha|Copalli ipan cē [miccāilhuitl *ofrenda*.]]
In **copalli** cā in copalcuahuitl ipopōchtli.

Neneuhcāyōtl:Tlamantli
Zapata se Queda

"**Zapata se Queda**" ītōcā inic ōme cēmani cuīcatl īpan *[[Pecados y Milagros]]*, yēto yahualtōntli ihuic mēxihcatl cuīcani Lila Downs. Cuīcatl ca xacaloax quemeh cēmani in Tlachicuazti, 2012 xihuitl.

## 
* Cēmani single tlanonotzaliztli īpan iTunes

* Vīdeocuīcatl īpan YouTube
Quechquemitl

right|thumb|250px|Tlazolteōtl ica quechquēmitl.
In **quechquēmitl**, cē cihuāquēmitl. Netlaquēmilo tlaēlpantlan.
thumb|200px|right|Mixtēcaquēmitl ica quechquēmitl

## Tlaixcopinalli

File:QuechquemitlMAPHidalgo.JPG|
File:Mujer contemporánea con quexquémitl del Estado de Puebla, México.jpg|


## No xiquitta
*Tlaquemitl

## Toquiliztequitl


Neneuhcāyōtl:Cihuatlaquemitl
Ehēcatl Tepētl

**Ehēcatl Tepētl** (Caxtillāntlahtōlli: *Cerro del Fortín*, tzapotēcatlahtōlli: *Dani Noayaa Loani*). In tletepētl ahciqui tlahtocāyōmeh Huāxyacac Juárez īhuān Huāxyacac.

## Nō xiquitta
*   
* Mixtepētl

Neneuhcāyōtl:Tepetl ipan Mexihco
Tlacuīcaliztli Cuīcayōtl Tlahtohcāyōtl Huāxyacac

**Tlacuīcaliztli Cuīcayōtl Tlahtohcāyōtl Huāxyacac** (Caxtillāntlahtōlli: **Banda de Música del Estado de Oaxaca**) ītōca cē folk auh tlātlamantic īhuān chilena tlacuīcaliztli tlein ōmopēuh īpan 1871  xihuitl īpan Huāxyacac Juárez, Huāxyacac, Mēxihco. Tlacuīcaliztli Cuīcayōtl Huāxyacac īcuīcayo quihtoā tlamiliztli īhuān cemānāhuatechcopa.

 
Neneuhcāyōtl:Mēxihco tlacuīcaliztli
Freddie Mercury

**Freddie Mercury** (1946 - 1991) ītōcā in cuīcani, cuīcapixqui, mecahuēhuētini auh pianotini  īpan inglatēcatl tlacuīcaliztli Queen.

## Nō xiquitta
*Queen
Concheros imecahuēhuēmeh

right|thumb
In **[[Concheros]]** quitzotzonah ēyi mecahuēhuēmeh:
**Mandolina conchera* (8 mecameh īpan 4 olochtin)
**Vihuela conchera* (10 mecameh īpan 5 olochtin)
**Guitarra conchera* (12 mecameh īpan 6 olochtin)

Tlatōltēcahuiloh ica āyōtōchcacahuatl.
Paricutín

In **Paricutín** cā cē tletepētl tlatēctli īpan Michhuahcān.

300px|thumb|Paricutín īpan 1943 xihuitl.

Neneuhcāyōtl:Tepetl ipan Mexihco
Willis Tower

In **Willis Tower**' ītōcā ōme ohcalli īpan Chicago. 

## Tlahtōllōtl
Tlacalmanoliztli īhuīcpa 1970 oc 1974 xihuitl.

## Nō xiquitta
*John Hancock Center
*Chicago
*Ōme Huēyicnīuhcalli
Danubio

[220px|miniaturadeimagen|derecha|In Danubio īpan [Budapest.]]
In **Danubio** ātōyātl (alemantlahtōlli: *Donau*; eslovaquiatlahtōlli: *Dunaj*; croaciatlahtōlli: *Dunav*; bosnia, serbia īhuān bulgariatlahtōlli: Дунав/*Dunav*; hungriatlahtōlli: *Duna*; en rumaniatlahtōlli: *Dunărea*, ucraniatlahtōlli: Дунай/*Dunai*), nāhuatlahtōltica quihtōznequi *Tlanāhualātl*, in in tlapanahuia inic cemantoc ātōyātl Europan Cetiliztli, auh tlacempanahuia inic ōme cemantoc in Europan, īcāmpa in Volga.

Neneuhcāyōtl: Ātōyatl
Heide Schmidt

**Heide Schmidt** (1948 - ) ītōcā Tlāpcopatlahtohcāyōtēcatl cemitqui. 

Neneuhcāyōtl:Tlāpcopatlahtohcāyōtēcah cemitqueh
Werner Faymann

**Werner Faymann** (1960) ītōcā Tlāpcopatlahtohcāyōtēcatl cemitqui. 

Neneuhcāyōtl:Tlāpcopatlahtohcāyōtēcah cemitqueh
Mariano Azuela

**Mariano Azuela** ītōcā cē tlahcuiloh otlācat īpan Mēxihco. Oquihcuiloh *Los de abajo*, inic cē Mēxihcatl Tēahcomanaliztli amoxtli.

Azuela, Mariano
Azuela, Mariano
Azuela, Mariano
Elfriede Jelinek

**Elfriede Jelinek** (1946 -     ) ītōca alemantecatl huēyi tlahcuilōni.

Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1946
Neneuhcāyōtl:Alemantecah amoxtlahcuilohqueh
Nelly Sachs

**Nelly Sachs** (1891- 1970) ītō alemantecah tlahcuiloh.

Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1891
Neneuhcāyōtl:Alemantecah amoxtlahcuilohqueh
Erika Mann

miniaturadeimagen|Erika Mann
**Erika Julia Hedwig Mann** (1905- 1969) alemantecah amoxtlahcuilohqueh.

Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1905
Neneuhcāyōtl:Alemantecah amoxtlahcuilohqueh
Norberto Rivera Carrera

**Norberto Rivera Carrera**  ītōcā cē Iglesia católica mēxihcatl cardenal, Āltepētl Mēxihco arzobispo auh Mēxihco tlayacānalizqui arzobispo.

Rivera Carrera, Norberto
Neneuhcāyōtl:Durangotecah
Fusil Mondragón

In ** Fusil Porfirio Díaz Sistema Mondragón Modelo 1908** itocā cē tepoztlatopōn. In mēxihcatl general Manuel Mondragón otlaquicuāyehyēcoh xiuhpan 1908. Otecohuiloc īpan in Mēxihcatl Tēahcomanaliztli ihuan in Īyāōyo in Cemānāhuac Inic Cē.

Neneuhcāyōtl:Mēxihco itepoztlatopōn
Mahoma

**Mahoma** (Maccah, c. in 26 in ic nāhui mētztli 570 — Madīnah, 8 ic chicuacē mētztli 632) in achtopaihtoāni
in izlāntlatzintiāni. In cemantoc ītōca arapiatlahtōltica **Abu l-Qāsim Muḥammad ibn ʿAbd Allāh  ibn `Abd al-Muttalib ibn al-Hāximī** ic in caxtillāntlahtōliztica īcentōca *Muhammad* (مُحَمِّد) ahnozo *Achtopaihtoāni Muhammad*, ōmocuep *Mahoma*, cānin in nāhuatlahtōlli ōquicuic in tōcāitl.

In izlāmpan, Mahoma «in īnnenecuilhuāz in achtopaihtoānimeh» (jātim al-anbiyā' خاتم الأنبياء), īpampa yeh in tlatzacuīlli cē cemantoc tītlammecatl, in Dios ōquimihuah īōquiyancuilihqueh ītītlaniz, in izlāmpan, in īyeliz in īpoh in ōquihtohqueh Iprāhīm (Apraham), Mōza (Moxe) īhuān Īsā (Yesús).

Neneuhcāyōtl:Islam
Pascual Boing

[250px|miniaturadeimagen|derecha|In Pascual i[tzopēlātl, *Boing!*]]
**Pascual Boing** cā cē Mēxihco tzopēlātl yōcoxqui. Otzīntic in xiuhpan 1940 pampa Rafael Víctor Jiménez Zamudio. In xiuhpan 1985 in tēpalēhuiānih ocōuhque in yōcoxqui.

## Tlachīhualmeh

Pascual xōchihcualtzopēlānamaca noihuan ātl auh chīchīhualātl. Ixōchihcualtzopēlātl cā Boing!, Citrus (ahmo gas) auh Pascual ihuan Lulú (ica gas).
FX-05 Xiuhcoatl

250px|miniaturadeimagen|derecha|Ōme FX-05. Fusíl ihuan carabina.
In **FX-05 Xiuhcoatl** cā cē tepoztlatopōn tecohuiālo pampa in Mēxihco iejército. Iontetocaitl cā pampa in Xiuhcōātl.
Neneuhcāyōtl:Mēxihco itepoztlatopōn
Nohpaltzin

**Nohpaltzin** ītōcā inic ōme chīchīmēcah tlahtōani. Inoquipan iteyacaniliz ōquizaco in Mēxihcah īpan Chapoltepēc.

Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1236
Tlohtzin Pōchōtl

**Tlohtzin Pōchōtl** ītōcā cē chīchīmēcah tlahtōani. Ōmotlahtohcatlalih ipan Tlatzallān Tlāllānztoc, xiuhpan 1236. Ōquitlalcāuh in Mēxihcah ompa Huīzāchtitlan.

Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1272
Quinatzin

**Quinatzin Tlaltecatzin** ītōcā inic cē Tetzcohco tlahtōani. 

Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1331
Tlilcuetzpalin

**Tlilcuetzpalin** (Otontlahtōlli: **B'otzanga**) itoca ce xiquipilcatl, ce iotomih teyacanqui. In xiuhpan 1478 oquimanahuih Xiquipilco auh oquiyaochiuh Axayacatl.

Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1478
Ātōnaltzin

**Ātōnaltzin** (Mixtēcatlahtōlli: **Dzawindanda**) ītōcā cē Coīxtlāhuacan tlahtōani. Ōquihuilān in Mēxihcah tlahtoāni Motēuczōma Ilhuicamīna.

Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1458
Cocijoeza

**Cocijoeza** (Tzapotēcatlahtōlli: **Gzio'za'a**) ītōcā inic nāhui Teōtzapotlan tlahtōani.

Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1529
Xōchipilli

[miniaturadeimagen|Xōchipilli īpan [Borgia āmoxtli.]]
**Xōchipilli** ītōca cē mēxihcatl teōtl. In tōltēcayōtl, patōlli, māhuiltiliztin, xōchitl, cuīcatl, mācēhualiztli ihuan pāctiāliztli. Īcuhuātl ītōca Meyahual, īhuēltiuhtli ītōca Xōchiquetzal. Auh tecuīlontiliztin ihuan Ahuianoquichtli teōtl.

Neneuhcāyōtl:Mexicayotl
Xōlōtl (tlahtoāni)

**Xōlōtl ** ītōcā chīchīmēcah tlayacānqui auh inic cē intlahtohcauh. Ōmotlahtohcatlalih ipan Tenanyōhcān xiuhpan 1157.

Neneuhcāyōtl:Omicqueh xiuhpan 1204
Ixtlilxochitl

**Īxtlīlxōchitl** ītōcā inic ēyi Tetzcohco tlahtōani. Ōmotēnēuh huēyi Chīchīmēcah tēcuhtli in xihuitl 1414. In Āzcapōtzalco tlahtoāni, Tezohzomoc, ōyāōchiuh Tetzcohco. Īxtlīlxōchitl ōmictiloc in xihuitl 1418 īpan in Tlāloctepētl.
Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1418
Carlos Ometochtzin

Don **Carlos Ōmetōchtzin Chīchīmēcatēcuhtli** ahnozo **Ahuachpitzactzin** ītōcā cē Tetzcohco tlahtōani. In caxtiltēcah ōquimicti xiuhpan 1539 pampa zampayanōz in nāhuateōmatiliztli (*idolatría*)

Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1539
Antonio de Mendoza

200px|thumb|derecha|Antonio de Mendoza y Pacheco.
**Antonio de Mendoza y Pacheco** (ōtlācat īpan Mondéjar ahnozo Alcalá la Real, Caxtillān; 1490 īhuān 1493 ītzalan - ōmic īpan Lima, Peru; 1552) ahnozo **Metoza**, caxtiltēcatl ōcemitquini īhuān ōyāōquizqui, Santiago cahuayoh īpan ōyetiyah, comendador Socuéllamos, yehhuātl achtopa inic tlapatiliztlahtoāni in Yancuīc Caxtillān (in īxquichcāhuitl 15 xihuitl) auh inic ōme īpan in Peru (in īxquichcāhuitl 10 mētztli).
[220px|miniaturadeimagen|izquierda|Telleriano-Remensis āmoxtli īpan in [10 calli xihuitl (1541), ōmochiuh in Pedro de Alvarado īmiquiz īhuān mitta in tlapatiliztlahtoāni Antonio de Mendoza, mihcuiloh iuhqui *Me*(*n*)-*toza*(*n*), quinyāōtla in Tenamaztli Nōcheztlān.]]

Neneuhcāyōtl:Españoltecah
Azcamolli

In **āzcamōlli** cā in āzcatl (*Liometopum*) itōtoltetl (*Larva*). Tlapixcalo īpan in mexcalmeh auh in nohpaltin. Tzoyōniloh īca *mantequilla* ihuan epazōtl. Auh īpan in mexiotl ihuan īca tōtoltetl ihuan mole.

Neneuhcāyōtl:Tlacualli
Miguel Cabrera

**Miguel Cabrera** ītōcā Yancuīc Caxtillān tlahcuiloh.

## Tlahtōlcaquiliztilōni
*[http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01593963102364951882257/index.htm Maravilla americana y conjunto de raras maravillas observadas con la dirección de las reglas del arte de la pintura]* (1756)

Cabrera, Miguel
Cabrera, Miguel
Neneuhcāyōtl:Mēxihcah tlahcuilohqueh
Francisco Toledo

miniaturadeimagen|derecha|''Chivo''
**Francisco Toledo** ītōcā Mēxihco tlahcuiloh, tepoztlacuiloh auh  tlatilanani.

Toledo, Francisco
Neneuhcāyōtl:Mexihcah tlahcuilohqueh
Tlapapatiliztli yāōyōtl

miniaturadeimagen|300px|''Conservadores'' (texohtic) auh ''liberales'' (chīchīltic)

In **Tlapapatiliztli yāōyōtl** ahnozo **Yaōyōtl Īpan Yēi Xihuitl** cā cē yāōyōtl īpan Mēxihco in xihuitl 1857.

## No Xiquitta
*Tlapapatiliztli nahuatīltin
*Benito Juárez
*Ignacio Comonfort
*Miguel Miramón

Neneuhcāyōtl:Yāōyōtl
Mexiotl

miniaturadeimagen|Cē pōtzoqui mexiotl.
In **mexiotl** cā cē tepētzallāntli Mēxihco tlapalōlli. In mexiotl quipōtzoalo ica nacatl ihuan mōlli nozo āchiyōtl.

Neneuhcāyōtl:Tlacualli
Plotino Rhodakanaty

**Plotino Rhodakanaty** (Greciatlahtōlli: ***Πλωτίνος Ροδοκανάκης***) ītōcā cē Grecia tlahcuiloh auh ahtēpacholiztlācatl.
## No Xiquitta
*Julio López
*Ricardo Flores Magón
Tlācaēllel

miniaturadeimagen|In tlacochcalcatl.

**Tlācaēllel** nozo **Huēhueh Tlācaēlleltzin** cā cē Mēxihcah yāōquizqui, tlazohmatiliztlācatl auh tlapapatiani.
In Mēxihco Tenōchtitlan tlacochcalcatl, quin Cihuācōātl. Ōtlācat īn xiuhpan 1398, Huītzilihhuitl auh Cacamacihuātl conētl. Mictilo īn xiuhpan 1487.

Neneuhcāyōtl:Ōtlācatqueh xiuhpan 1398
Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1487
Adolfo Suárez

**Adolfo Suárez González, 1st Duke of Suárez, Grandee of Spain** nozo Mariano Adolfo Suárez, in cemitqui, axcān tlahtocayohixiptla ipan Caxtillān.

Neneuhcāyōtl:Españoltecah
Martín Ramírez

**Martín Ramírez** ītōcā cē Mēxihco tlahcuiloh. In xihuitl 1925 ōmohuica Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl. In xihuitl 1931 ōcalaquiāloc īpan cē cocoxcacalli.
## Tlahtōlcaquiliztilōni
* Martín Ramírez ītōltēcayōtl pampa Keith Miller
* The New York Times: Martín Ramírez (Inglatlahtōlli)

Ramírez, Martín
Ramírez, Martín
Telugutlahtōlli

In **Telugutlahtōlli** (telugutlahtōlli: తెలుగు *telugu*) ahcauhtlahtōlli īpan India.

Neneuhcāyōtl:Dravidatlahtolli
Maratitlahtōlli

In **Maratitlahtōlli** (maratitlahtōlli: मराठी *marāṭhī*) ahcauhtlahtōlli īpan India.

Neneuhcāyōtl:Indoirantlahtōlli
Tamillahtōlli

In **tamillahtōlli** (tamillahtōlli: தமிழ் *támiḻ* ) ahcauhtlahtōlli īpan India.

Neneuhcāyōtl:Dravidatlahtolli
Ramón Valdiosera Berman

**Ramón Valdiosera Berman** ītōcā cē Mēxihco tlatilanani, quēmicuāyehyēcoāni auh tlahcuiloh.

## No xiquitta
*Cuahuencho (*Rosa mexicano*)

Valdiosera, Ramón
Mixtēcatlahtōlcalli

In **mixtēcatlahtōlcalli** (Mixtēcatlahtōlli: ***Ve'e Tu'un Sávi***, Caxtillāntlahtōlli: ***Academia de la Lengua Mixteca***) cā īpan Tlāchquiyāuhco.

Neneuhcāyōtl:Mēxihco ītlahtōlhuān
Chicueyi Mazatl

**Chicueyi mazatl ''Oceloiztetl*** ([[Mixtēcatlahtōlli]]: *'Iya Nacuaa Teyusi Ñaña''') itoca ce mixtecah tlahtoani.

Neneuhcāyōtl:Ōtlācatqueh xiuhpan 1063
Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1115
Ācoyoctli

miniaturadeimagen|Cē ācoyoctli.
Cē **ācoyoctli** cā pampa āohti in ātl auh quiyahuitl calocan, caltencan nozo tlapancan.

## Nō xiquitta
*Āohtli
*Āohtiliztli

## Tlahtōlcaquiliztilōni

Neneuhcāyōtl:Āohtiliztli
Yun Hyon-seok

**Yun Hyon-seok**(Corea:윤현석, Incheon, Corea Huitztlāmpa, Tlamahtlāccēti 11, 1984 - Seoul, Corea Huitztlāmpa, Tlachicōnti 26, 2003) ītōcā huēyi Gay xōchicuīcatiani,[Author].], [tlamatiliztli ōmpa Corea Huitztlāmpa. nickname **Yook Woo-dang**.

## Tlahtōlcaquiliztilōni


## Mēyalli
* Protecting sexual minorities Koreatimes 2013.08.23 (English)
* Queer Rights Activists in South Korea Step Up Efforts to Support LGBTQ Youth (English)
* 청소년유해매체물에 '동성애' 삭제키로 오마이뉴스 2003.04.29 (Korea)
* Protecting sexual minorities Koreatimes 2013.08.23 (Korea)
* ‘차별의 범위’에 무슨 내용 담겼길래? 경향신문 2013.05.07 (Korea)
* Queer Rights Activists in South Korea Step Up Efforts to Support LGBTQ Youth (Korea)
* 육우당(六友堂), ‘성소수자 해방’을 위해 지다 참세상 2008.05.01 (Korea)
* "가식적인 기독교에 깨달음을"…어느 10대의 죽음 프레시안 2013.04.21 (Korea) 

## Occe neihcuiloliztli

Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1984
Neneuhcāyōtl:Omicqueh xiuhpan 2003
Ocuiltēcatlahtōlli

In **Ocuiltēcatlahtōlli**, **Tlahuicatlahtōlli**, **Atzincatlahtōlli** ahnnōzo **Pjiekak'joo** cā in Ocuiltēcah (Tlahuicah) ītlahtōlli.
## Nō xiquitta
*In Tlahuicah

Neneuhcāyōtl:Mēxihco ītlahtōlhuān
Neneuhcāyōtl:Otommanguetlahtōlli
Mariano Matamoros

**Mariano Matamoros** ōcatcā cē teōpixqui auh yāōquizqui. José María Morelos ōquitequipan īpan in Mēxihcatl Tlācaxoxouhcāyōtl.

Neneuhcāyōtl:Ōtlācatqueh xiuhpan 1770
Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1814
Neneuhcāyōtl:Yancuīccaxtiltēcah teōpixqueh
El Pípila

**Juan José de los Reyes Martínez Amaro** ahnōzo **El Pípila**, ītōcā cē tlallanoztotatacani auh yāōquizqui (insurgente). Īpan in Mēxihcatl Tlācaxoxouhcāyōtl īpan 28 ic chiucnāhui mētztli 1810, ōquitlecāuh in Alhóndiga de Granaditas ītzaucpantli ica in ocotl pampa tlaāxcātiāz.

Pípila
Pípila
Saturnino Herrán

**Saturnino Herrán** ōcatcā cē mēxihcatl tlahcuiloh.
thumb|''Nuestros dioses antiguos''

Herrán, Saturnino
Herrán, Saturnino
Herrán, Saturnino
José Luis Rodríguez Alconedo

**José Luis Rodríguez Alconedo** ōcatcā cē mēxihcatl tlahcuiloh, teōcuitlapitzcani auh cē yāōquizqui īpan in Mēxihcatl Tlācaxoxouhcāyōtl.

Rodríguez Alconedo, José Luis
odríguez Alconedo, José Luis
odríguez Alconedo, José Luis
Bryan Cranston

**Bryan Lee Cranston** (1956) ītōcā cē tl īxiptlayōllācatl.

Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1956
Neneuhcāyōtl:Tlahtohcayocepancah quitechihualtianimeh
Eduardo del Río

**Eduardo Humberto del Río García** ītōcā cē Mēxihco tlatilanani auh āmatlahcuilo.
thumb|Rius īāmoxtlācah

## Tlahtōlcaquiliztilōni


Río, Eduardo del
Tomás Garrido Canabal

**Tomás Garrido Canabal** ōcatcā cē Mēxihco cemitqui. Cā Tabasco ītēpachoāni (1919-1020, 1923-1926, 1930-1934) auh Yucatān ītēpachoāni (1920).

## Nō xiquitta
* Partido Socialista Radical Tabasqueño
* Chīchīlcamisameh

Garrido Canabal, Tomás
Garrido Canabal, Tomás
Gregorio Cárdenas Hernández

**Gregorio ''Goyo'' Cárdenas Hernández** nozo **In Tlacōpan quechpātzoāni** (Āltepētl Mēxihco 1915 - Los Angeles 1999) ōcatcā cē Mēxihco temictiani auh teplantlahtoh. 

Cárdenas Hernández, Gregorio
Cárdenas Hernández, Gregorio
Neneuhcāyōtl:Veracruztecah
Pedro Páramo

**Pedro Páramo** ce caxtillantlahtolli amoxtli ipampa Juan Rulfo. Cuiloatli xiuhpan 1955 itleh in Fondo de Cultura Económica.

## Tlatollotl
Juan Preciado quitemolia itatah, Pedro Páramo, ipan Comallan in ompa Coliman. Intlanel in tlacah cateh micqueh.

Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuiloliztli
Teotl (yankwitlajtolli)

**Teotl** se Semanawak.

## Osekintin masewaltajtolkopa
*Mayatlajtolli: *K’uj*, *Yuumtsil*.
*Tsotsillajtolli: *Kajvaltik*, *ojov*
Subcomandante Marcos

In **Subcomandante Marcos** cā in *[[Ejército Zapatista de Liberación Nacional]]* (Tlācaxoxouhcāyōtl Zapatista yāōquizqueh) īteyacānqui ipān in Chiapas ītēahcomanaliztli auh āmatlahcuilo.

## Nō xiquitta
*Chiapas
*Comandante Ramona
*Caracoles īhuān Juntas de Buen Gobierno

Neneuhcāyōtl:Mēxihcah yāōquizqueh
Nuttall āmoxtli

220px|thumb|In Nuttall āmoxtli

In **Nuttall āmoxtli**, nozo **Zouche-Nuttall āmoxtli** nozo **Tonindeye āmoxtli**, cā cē mixtēcah huehcāuh āmoxtli, cuiloatli in mācuīlpōhualxihuitl XIV. Quiāmapōhua in Chicuēyi Mazātl ītlatollotl.

Neneuhcāyōtl:Mēxihcaāmoxtli
Petlatl

miniaturadeimagen|Cē Petlatl

Cē **petlatl** cā chīhualō īca āpachcihuitl.

## Nō xiquitta
*Palpetlatl

Neneuhcāyōtl:Tlamantli
Tequitl (netlamachtilli)

[miniaturadeimagen|[Mēxihcatlahtohcāyōtl īāltepēmeh īntequihuān īpan in *[[Mendoza āmoxtli]]*.]]

Cē **tequitl** cā in netlamachtilli tlapatiotaloh Tlācatiyānpampa.

Neneuhcāyōtl:Nahuatlahtolli
Rosaura Revueltas

**Rosaura Revueltas Sánchez** īcatcā cē mēxihco īxiptlayōllācatl.

## Īxiptlayōlcāyōtl
*1951 *[[Islas Marías]]* (*Marías Tlālhuāctli*)
*1952 *[[El rebozo de Soledad]]* (*In Soledad Rebozo*)
*1954 *[[Salt of the Earth]]* (*Tlālticpactli īiztātl*)

Revueltas, Rosaura
Revueltas, Rosaura
Hunahpū ihuān Ixbàlanquē

**Hunahpū** ihuan **Ixbàlanquē** (nozo *Hunahpú* ihuān *Ixbalanqué*, Tetocayotilin “in cōātin tenyāōtecah”) oquicah omē teteo īpān Popol Vuh [«Ināmox Caquilliztli»], in Quichē teōāmoxtli.
*Hunahpū* (*hun*-*ah*-*pub*, nozo *Junajpu’* īpān Yancuiquichetlahtōlli) quinezcayotia «Cē Tepozteixiuhmitecatl», noca *Ixbàlanquē* (*ix*-*balam*-*quih*, nozo *Ixb’alanke’* īpān Yancuiquichetlahtōlli) quinezcayotia «Yancuic Tōnatiuh-Ocēlōtl».
Hunahpū ihuān Ixbàlanquē oquica in cocone ic Teōtl Cē–Hunahpū ihuān ic cihuāpīlli Ixquic.
Hunahpū ihuān Ixbàlanquē oquicah tenyāōtecah. Oquitlapoloah in *Xibalbá*, in *Mictlān* īpān quichēcamanalyotl.
Ih tlahtli ītōca *Chicomē Hunahpū*.

## Camanalli

Hunahpū ihuān Ixbàlanquē oquicah omē pipiltōtōn ma oquimahuiltiah ōlama.
In Tecuhtin ic Xibalbá oquitemah Hunahpū  ihuān Ixbàlanquē, in cōātin tenyāōtecah; In cōātin tenyāōtecah oquixnamaquih chicauhaliztli īpān Xibalbá, yeceh oquimiquih zan nimān.
In tecuhtin nicneltoca ma Hunahpū ihuān Ixbàlanquē oquimiquih cemicac, yeceh in cōātin tenyāōtecah oquicah mozcalliqui ihuān oquiyōllilztiah Cē–Hunahpū (ma quica mictillo).

Neneuhcāyōtl:Mayacamanalyotl
Xtabay

**Xtabay**, ahnozo **Ixtab** («Mecacihuātl» īpān quichetlahtōlli) ītōca in maya miquitztli teōtl.

Neneuhcāyōtl:Mayacamanalyotl
Camaxtli

**Camaxtli**, ahnozo **Camaxte**, ītōca cē miquitztli, yāhuōtl īhuān amiliztli mēxicah īhuān maya teōtl
Neneuhcāyōtl:Mayacamanalyotl
Kamaxtle

**Kamaxtle** itoka se yaotl iwan mikitstli teotl ipan mayacamanalyotl iwan wewemexikakamanalyotl.

Neneuhcāyōtl:Mayacamanalyotl
Cueitl

right|thumb|250px|Cihuameh ica cueitl.
In **cueitl**, ce cihuaquemitl. Netlaquamilo tlaelpantlan ipan cuaitl.

## Occe tlahtolli
*Pipīltlahtōlcopa: *Kweit*.
*Yancuīctlahtōlcopa: *Kweitl* nozo *Kueitl*.

## Tlaixcopinalli

File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Rok met panoramische beschildering van Indonesisch landschap TMnr 6217-7.jpg|
File:Aymara Women, El Alto, Bolivia (2173402729).jpg|
File:Comic-Con 2010 - hula girls promote the new Hawaii 5-0 show (4859612150).jpg|
File:Young woman in white skirt on the beach.jpg|
File:Circle skirt.jpg|


## No xiquitta
*Tlaquemitl

## Toquiliztequitl


## Occe necuazaloliztli

Neneuhcāyōtl:Tlaquentli
Huehcauhahtlapalli

***Archæopteryx*** ītōcā zēn Tēpouhtitlāzcuetzpalli - Tōtōtl. Ītōcā **Archæopterix** īnezcayōtia **Huēhuēaztli**

Neneuhcāyōtl:Niman cretacic dinosaurioh
Amado Nervo

**Amado Nervo** nozo **Juan Crisóstomo Ruiz de Nervo** ōcatcā cē Mēxihco xōchicuīcatiani.

Nervo, Amado
Nervo, Amado
Saint Chamond-Mondragón

300px|miniaturadeimagen|derecha|In cañon Saint Chamond-Mondragón
In **Saint Chamond-Mondragón** itocā cē tepoztlatopōn. Cē 75mm cañon otlaquicuāyehyēcoh pampa in mēxihcatl general Manuel Mondragón. Otecohuiloc īpan in Mēxihcatl Tēahcomanaliztli ihuan in Arabia-Israel yāōyotl xiuhpan 1948.

Neneuhcāyōtl:Mēxihco itepoztlatopōn
Augustus

**Augustus** (**Imperator Caesar Divi F. Augustus**; 63 - 14) ītōcā huēyi Roma emperador īhuīcpa 27 oc 14.

## Nō xiquitta
* Roma Emperadoryōtl
* Roma

Neneuhcāyōtl:Ōtlācatiloqueh xiuhpan 63
Naruto

**Naruto** (Xapontlahtōlli: NARUTO—ナルト—) ītōcā manga tlayōlītīliztli.

Neneuhcāyōtl:Anime
Neneuhcāyōtl:Xapon
Pokémon

In **Pokémon** (Xapontlahtōlli: ポケモン) ītōcā Xapon huehcaīxipcaxitl. Cuiloa in anime cē manga.

Neneuhcāyōtl:Anime
Neneuhcāyōtl:Xapon
Azteca 13

thumbnail
**XHDF-TDT** nōīhuān quēmeh *Canal 1* oc 1996 īhuān ccgg6
*Azteca Uno* quēmeh āxcān tlīxmati, cē mēxihcatl huehcaīxipcapōuhqui īāpan ca, tlahcalli tēnāmiqui ecalli īpan Āltepētl Mēxihco.

## Huēhuehcāyōmatiliztli
In tlamahtlācti 12, 1968 tlācati, īca in Āltepētl Mēxihco 1968 ītēpanelcāyōtl, mazqui īnpēuhnalmiyōhuān ōcatcah in tlachiucnāuhti 1 īhuīcpa xihuitl niman, īca in tlahtohcātēīxiptla niman inic nāhui ītlanōnōtzatlahtohyōcāuh Gustavo Díaz Ordaz.
Leobardo López Aretche

**Leobardo López Aretche** ōcatcā cē Mēxihco īxīptlayōlizyacānqui. Ōcuātotōnil īpan in Centro Universitario de Estudios Cinematográficos īpan UNAM ica Seki Sano. Ōquichīuh 6 tepitzin xiptlayōlcāyōtin. Ōnomahmicti in xiuhpan 1970. 

## Īxiptlayōlcāyōtl
*1968 *[[El grito]]* (*In mauhcatzatziliztli*)

López Aretche, Leobardo
López Aretche, Leobardo
Popocacitlalin

thumb|Citlālin popōca Hale-Bopp.

Cē **popōcacītlalli** (nōzō **cuitlāpīlcītlalli**, cāxtiltlahtōlcopa: *cometa*) ītōca cē tēpōl ma mōahuiquiyāni ilhuicānco ihuān ihcuac mōazi tōnatināhuac in cetl īnacayōtlānco cē cuitlāpīlli mōmōcuepa.

## Nohiucan tlachiya
* CHAPTER II: Mexican Mythology: Nahua Religion
* Other Ancient Astronomy Citat: "...Celestial objects that were observed were Tōnatiuh (Sun), Mētztli (Moon), solar and lunar eclipses, Tiyānquiztli (Pleiades), Citlālpōl (Venus), Citlālin popōca (comet), Citāltamina (meteors), Xonecuilli (Little Dipper), and several objects which are not currently confirmed. Those falling into this last category include Mamalhuāztli, the Fire Drill (Orion?), Cītlaltlachtli (Gemini?), and Cītlalcolōtl (Scorpio)..."

Neneuhcāyōtl:Ilhuicamatiliztli
Maurizio Malvestiti

**Maurizio Malvestiti** cē itlaliatlācatl teōpixqui, otlācat in ōmpa Filago (Italia), Tlachicuēiti 25 1953 xihuitl).

Axcāniztica huēyiteōpixqui in Catōlicoquīxtianāyotl obispo īpan Lodi.

## Tlahtōlcaquiliztilōni

## 

* Diocese de Lodi

Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1953
Neneuhcāyōtl:Italiatlācah
Julius Caesar

**Augustus** (**Gaius Julius Caesar**; 100 - 44) ītōcā huēyi Roma dictator īhuīcpa 49 oc 44.

## Nō xiquitta
* Roma Emperadoryōtl
* Roma

Neneuhcāyōtl:Ōtlācatiloqueh xiuhpan 100
Ebola cocoliztli īpan tlācah īpan 2014

In **ebola cocoliztli īpan tlācah īpan 2014** cah in āxcān īhuān tlacempanahuia inic hueyi pēhualiztli ītech in cocoliztli īpampa in Ebola virus, ōmotzintih īpan inic mahtlāctetl ōmōme mētztli īpan 2013 īpan Guinea, zātēpan ōmomana in Liberia, Leona Tepētlah, Nigeria, Senegal, Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl īhuān Caxtillān. Īpan in  10 inic mahtāctetl mētztli, in iuh in Cēmānāhuac Pahtiliztli Tlanāhuatiliztli (CPT), ōmotēpōuhqueh 8400 cocoxquimeh īhuān 4033 ōmicqueh īpampa inīn ccocoliztli, achi mochintin in tlācatiyān ipān Africa Cihuatlāmpa.

Neneuhcāyōtl:Cocoliztli
Duran Duran

**Duran Duran** ītōca cē rock tlacuīcaliztli tlein ōmopēuh īpan 1978  xihuitl īpan Birmingham, West Midlands, Inglatlālpan.
## Tlahtōllōtl
## Tlatzotzonaliztli
## Cuīcatiani
## Yahualtiliztli

### Yahualtzintli
**[[Duran Duran (yahualtzintli)|Duran Duran]]* (1981)
**[[Rio]]* (1982)
**[[Seven and the Ragged Tiger]]* (1983)
**[[Notorious (yahualtzintli)|Notorious]]* (1986)
**[[Big Thing]]* (1988)
**[[Liberty (yahualtzintli)|Liberty]]* (1990)
**[[Duran Duran AKA Wedding Album]]* (1993)
**[[Thank You]]* (1995)
**[[Medazzaland]]* (1997)
**[[Pop Trash]]* (2000)
**[[Astronaut (yahualtzintli)|Astronaut]]* (2004)
**[[Red Carpet Massacre]]* (2007)
**[[All You Need Is Now]]* (2010)
* *Paper Gods* (2015)
* *Future Past* (2021)

## Oc no xiquitta
* Duran Duran cuīcatl

## 
*  - Duran Duran

Neneuhcāyōtl:1970s tlacuīcaliztli
Neneuhcāyōtl:1980s tlacuīcaliztli
Neneuhcāyōtl:1990s tlacuīcaliztli
Neneuhcāyōtl:2000s tlacuīcaliztli
Neneuhcāyōtl:Duran Duran
Neneuhcāyōtl:Tlātlamantic rock tlacuīcaliztli
Neneuhcāyōtl:New wave tlacuīcaliztli
The Prodigy

**The Prodigy** ītōca cē electronica tlacuīcaliztli tlein ōmopēuh īpan 1990  xihuitl īpan Braintree, Essex, Inglatlālpan.
## Yahualtiliztli

### Yahualzintli
* *[[Experience (The Prodigy yahualzintli)|Experience]]* (1992)
* *[[Music for the Jilted Generation]]* (1994)
* *[[The Fat of the Land]]* (1997)
* *[[Always Outnumbered, Never Outgunned]]* (2004)
* *[[Invaders Must Die]]* (2009)
* *[[The Day Is My Enemy]]* (2015)
**[[No Tourists]]* (2018)
## Nō xiquitta
* The Prodigy cuīcatl
## 
*  - The Prodigy

Neneuhcāyōtl:1990s tlacuīcaliztli
Neneuhcāyōtl:2000s tlacuīcaliztli
Neneuhcāyōtl:2010s tlacuīcaliztli
Neneuhcāyōtl:Punk
Neneuhcāyōtl:Electronica
Neneuhcāyōtl:Tlātlamantic rock tlacuīcaliztli
Cuantoma

**Cuantoma**, Tlapālpan huan Zāyōlan tlahtoāni.
## No xiquitta
*Tequīxquiyāōyōtl
*Tangáxoan Tzíntzicha
*Moz
*Cōlimotl

Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1502
Ācōlnāhuacatl

**Ācōlnāhuacatzin** ītōcā ce tepanecatl tlahtoāni īpan Āzcapōtzalco.
Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1371
Colimotl

In **Huēytlahtoāni Cōlimotl**, nozo **Tzome**, in tetzacutica Cōlimān tlahtoāni.
## No xiquitta
*Tequīxquiyāōyōtl
*Tangáxoan Tzíntzicha
*Moz
*Cuantoma
*Gonzalo de Sandoval
## Tlahtōlcaquiliztilōni


Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1523
Zoyamazatl

In *zoyamazatl* (**giraffa camelopardalis**) yehhuatl ce iquenamiqueh in ichichitihuihcauh artiodáctilo in icenyaliz giraffidae iixihmachtiloni in Africa. Quicempanahuia inic cuauhtic in ahmo iuh in mochintin in iquenamihqueh in  iyolcameh tlaltitech. Huel ahci ce ioctacayo inic 5.8 metro ihuan ce etiliztli ca monehnecuiloa itzalan 750 ihuan 1.600 kg². Itoca itech huitz in itlahtolli *zoyatl* ihuan *mazatl*.
Miguel Strogoff

***Miguel Strogoff, in itihtitlan in zar*** (***"Michel Strogoff. De Moscou à Irkoutsk"*** / ***"Miguel Strogoff. Itech Moscu ompa Irkutsk"***) yehhuatl in iamoxtoca in tlahcuiloh franciatlacatl Jules Verne. Tlapantlazalli ipan in "Magasin d’Éducation et de Récréation" ("Itlapantlaxoni in itetlahtlahuiliz ihuan tecelmacaliz") inic 1 itech centetl metztli (amoxtli 23, tlapohualiztli 265) ixquichca inic 15 itech mahtlatetl ontetl metztli inic 1876 (amoxtli 24, tlapohualiztli 288). Huel ixquich, in iuh ce amoxtli oppaneneuhqui, inic 13 itech mahtlactetl oncentetl imetz in inohmah xihuitl, ihuan  quitocaya in zazanilli "Ce chicoquizaliztli ipan Mexico".

Ica *In itlayahualhuiliz in cemanahuatl ipan 80 tonalli*, quinezcayotih  quicempanahuih inic  imahcehualtiliz pochtecayotl in Julio Verne, yehica ihciuhca huicoc in neixcuiltilli ihuan yehhuatl catca ce imahcehualtiliz in tlanamacaliztli.

## Tlahtolnelhuatl

## Teixehuanimeh
 

## Amoxxehxeloliztli

### Inic ce xeliuhcayotl

### Inic ome xeliuhcayotl
Moz

**Moz** ocatca in tetzacutica Tepic tlahtoāni. In xiuhpan 1525, ōquiceli Francisco Cortés de San Buenaventura. Pampa in Tlahtohcāyōtl Xālīxco ahtletiliztli, Moz ihuan Popoaltzin ōquinyāōtlaqueh in caxtiltēcah.
## No xiquitta
*Tequīxquiyāōyōtl
*Cōlimotl
*Popoaltzin
*Cuantoma
*Gonzalo de Sandoval
## Tlahtōlcaquiliztilōni


Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1532
Tehuehuactzin

**Tehuehuactzin** ītōcā ce tlahtoāni īpan Āzcapōtzalco, zān netēnēhualo īpan in García Granados amoxtli.
Popoaltzin

**Popoaltzin** ocatca in tetzacutica Tlahtohcāyōtl Xālīxco tlahtoāni.
## No xiquitta
*Moz
*Cuantoma
*Nuño de Guzmán
## Tlahtōlcaquiliztilōni


Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1532
Tayatzin

**Tayatzin** ītōcā ce tlahtoāni īpan Āzcapōtzalco. Pampa in icnēliānicayotl īca in Mēxihcah tlahtoāni, Chīmalpopoca , īicniuh Māxtla, ōquitzauc Tayatzin, ompa ōmic.
Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1427
Maxtlah

**Maxtla** ītoca ce tlahtoani ipan Azcapotzalco huan Coyohuahcan.
Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1428