open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Teōtl

**Teōtl** cē Cemānāhuac.

## Ocequīntīn Mācēhualtahtōlcopa
* Mayatlahtōlli: *K'uj*, *Yuumtsil*
* Tzeltallahtōlli: *Kajwaltik*, *Ahaw*
* Tzotzillahtōlli: *Kajvaltik*, *Ojov*

Neneuhcāyōtl:Teōmatiliztli
Neneuhcāyōtl:Teōtl
Calli

miniaturadeimagen|300px|Calli
Calli ce calchihualoni ipan altepetl

*chāntli

## Occequīntīn macehuallahtōlcopa
* Pipillahtōlli: *kal*
Neneuhcāyōtl:Calli
Tlantli

thumb|300px|Tlantli
thumb|right|220px|Tlantli
thumb|right|220px|Tlantli

## Occe tlahtolli
* Pipillahtōlli: *tan*

## 
* camatl, camactli
* camapaca

Neneuhcāyōtl:Nacayotl
Amoxtlahcuiloliztli

Oh nicau no xohuitl
aten xochimeh
campa no tlazotla
el zizihui mo pampa.

nenemini, camo ohtli, yuh ayi ohtli canapa nenemi. Leon Felipe Camino.

Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuiloliztli
Citlalli

200px|thumb|right|In tōnatitzīn ītōca cē citlālli

Īn **cītlallīn** ( *estrellas*) ītōcah telōlōtīn mah mōtēmacah tlāhuīlli. Īn cītlaltzīntīn ītōcah ītōnīn zan yōhuālpān, mēxtlān.
Īn cītlallīn quicpīah miequeh ehēquiyōh, nōihcōn āyōcoxqui huān tōnatiyōtl.
In Tōnatiuh ītōca cē cītlalli, auh Huēcītlalli ahmo ītōca cē cītlalli, ahmozan cē *planeta* (huēhuēnāhatlahtōlcopān: **oquichcītlallīn** nōzō **cītlal[[tzitzmitl]]**)

200px|thumb|right|Cītlallīn, ESA, Hubble

## 
* Tōnatiuh
* Cītlalin īcue
* Tlahuilli
* Mētztli 
* Popōcacītlaltzīn 
* Ilhuicatl 
* Ilhuicalli 
* Tiyānquiztli (Ilhuicamatiliztli) 

Neneuhcāyōtl:Ilhuicamatiliztli
Teopixqui

In **Teopixqui** ce tlacatl ahnozo cihuatl ipampa teotlamantli huan teoyotl.

## 
*teocalli

Neneuhcāyōtl:Teomatiliztli
Neneuhcāyōtl:Catolicismo Romano
Tepetl

200px|thumb|right|Everest tepētl
**Tepētl** (Caxtillāntlahtōlli: *Montaña*).

Cē tepētl ocachi ce huei tlaltolontli panohua ce tsontli caxtolli pohualme tamachiu campa taksatoc.
Nein tepemej oncaque itech nochi anahuac quemej satepan mo ijcuilohua. Altepetl asia omepohualli mahtactiomeyi macuilcempoalpa, America ome pohualli caxtolomeyi macuilcempoalapa, Europa cempohual huan macuilcempoalpa, Australia caxtolomome macuilcempoalpa huan Africa eyi macuilcempoalpa. Itech nochi tlalticpac sayoj cempoal huan nahui macuilcempoalpa quipia tepetl.
Itech nochi anahuak sayoj majtac macuilcempoalpa nemij itech tepemej.
Nochi acecencamej tlacatlin itech tepemej huan tlajko tlakamej itech semanahuac mo palehuiaj ica nein atl tein tlacatin itech tepemej   

## Occequīntīn macehuallahtōlcopa
* Pipillahtōlli: *tepet*

## 
* Āltepētl
* Cemanāhuātiliztli
* Tepētiliztli
* Tetepētl
* Tleco

Neneuhcāyōtl:Tepetl
Tlacualli

## No Xitta
* tlacua
* xītomatl
* xonacatl
* totolayotl
* tlecuil, tlecuilli
* tlaxcalmana, tlaxcalli
* tlaxcalchihua
* nacatl
* michin
* metzli
* huelic
* etl
* comitl
* comalli
* cococ
Ome

**Ōme** ītōcā cē tlapōhualli auh moihcuiloa "2".

## Occē tōcāitl
* **Ōmentin**
* **Ōm-** nozo **ōn-**
* **Ōmextin**
* **Ōmenti**
* **Ōmen**
* **Ōnteme**
* **Ōntetl**

## Occequīntīn macehuallahtōlcopa
* Pipillahtōlli: *ume*

## 
* Ōmeteōtl (Ōmecihuātl, Ōmetēuctli)
* Ehēcatl

Neneuhcāyōtl:Tlapohualli
3

**3**  ītōca cē xihuitl īpan 0 xihuitl mahtlācxihuitl, auh mācuīlpōhualxiuhpan 1.

## Mochīhualiztli
## Tlācatiliztli
## Miquiztli
Nahui

**Nāhui** ītōcā cē tlapōhualli auh mohcuiloa "4".

## Occequīntīn tōcaitl
* Nāhuin
* Nāhuinti
* Nāhuintin
* Nāhuixti
* Nāhuixtin
* Nāuhtetl

## Occequīntīn macehuallahtōlcopa
* Pipillahtōlli: *nawi*
* Yucatēcatl mayatlahtōlli: *kan*

## 
* Cuetzpalli

## 

Neneuhcāyōtl:Tlapohualli
1

**1**  ītōca cē xihuitl īpan 0 xihuitl mahtlācxihuitl, auh mācuīlpōhualxiuhpan 1.

## Mochīhualiztli
* In Akzum tlahtocāyōtl āltepētzintiliztli.
* In europanēcatl momolo polihuiliztli
## Tlācatiliztli
* Lucius Annaeus Gallio (m. 65) 
*Sexto Afranio Burro (m. 62) 
*Palas (m. 62) 
*Izaates (m. 55) 
## Miquiztli
* Zhao Feiyan 
*Arshak II 
*Sapadbizes 
*Amanishajeto
Chicuace

**Chicuacē** (chic + ua + cē) ītōca cē tlapōhualli auh mohcuiloa "6".

## Occequīntīn tōcāitl
* **Chicuacen**
* **Chicuacēntetl**
* **Chicuancen**
* **Chicuancē**

## Occequīntīn macehuallahtōlcopa
* Pipillahtōlli: *chikwasen*
* Yucatēcatl mayatlahtōlli: *wak*

## 
* Miquiztli

## 
*  - zompist.com: Tlapōhualli Ixachitlahtōlcopa
*  - Ixachitlān tōnalpōhualli

Neneuhcāyōtl:Tlapohualli
Chicome

**Chicōme** (chic + ōme) ahnōzo **chicuanōme** itoca 7 ahnōzo VII (cē tlapōhualli).

## 
* Mazātl

## 
* zompist.com: Amerindiatl tlapōhuallin
* Mesoamericatl Calendars. Xiquitta: "TABLE 2. Sign Meanings".

Neneuhcāyōtl:Tlapohualli
Chicueyi

**Chicuēyi** (, **chicuētetl**, **chichicueei**, **chicuēi**: 8 (cē tlapōhualli).

## Occequīntīn macehuallahtōlcopa
* Pipillahtōlli: *chikwey*
* 

* 

* 

Neneuhcāyōtl:Tlapohualli
Macuilli

**Mācuīlli**, **mācuīl**, **mācuīltetl**, **mācuīltin**, **mācuīltzin**: 5 (cē tlapōhualli).

## Occequīntīn macehuallahtōlcopa
* Pipillahtōlli: *tonati*
* Yucatēcatl mayatlahtōlli: *jo*'
## Tlatequitiliztli
* Renault 5
## 
* Cōātl

## 
* zompist.com: Numbers in Central Amerindian Languages
* Mesoamerican Calendars See: "TABLE 2. Sign Meanings".

Neneuhcāyōtl:Tlapohualli
10

**10**  ītōca cē xihuitl īpan 0 xihuitl mahtlācxihuitl, auh mācuīlpōhualxiuhpan 1.

## Mochīhualiztli
## Tlācatiliztli
## Miquiztli
Mahtlactli

**Mahtlāctli**, **mahtlahtli**, **matlakteme**, **matlak**, **matlaktetl**, **matlaktin**, **matlaktli**.

## Occequīntīn macehuallahtōlcopa
* Pipillahtōlli: *majtakti*
* Yucatēcatl mayatlahtōlli: *lajun*

## 
* Itzcuintli

## 
* zompist.com: Numbers in Central Amerindian Languages
* Mesoamerican Calendars See: "TABLE 2. Sign Meanings".

Neneuhcāyōtl:Tlapōhualli
11

**11**  ītōca cē xihuitl īpan 10 xihuitl mahtlācxihuitl, auh mācuīlpōhualxiuhpan 1.

## Mochīhualiztli
## Tlācatiliztli
## Miquiztli
Caxtōloncē

**Caxtōloncē** (caxtōl-li + on- + cē)  ītōcā cē tlapōhualli auh moihcuiloa "16".

## Occē tōcāitl
* **Caxtōlcē**
## 
* Cōzcacuāuhtli

16
Caxtōlomēyi

**Caxtōlomēyi** (caxtōl-li + on- + ēyi)  ītōcā cē tlapōhualli auh moihcuiloa "18".

## Occē tōcāitl
* **Caxtōlēyi**
## 
* Tecpatl

18
Caxtōlonnāhui

**Caxtōlonnāhui** (caxtōl-li + on- + nāhui)  ītōcā cē tlapōhualli auh moihcuiloa "19".

## Occē tōcāitl
* **Caxtōlnāhui**
## 
* Quiyahuitl

19
Cempohualli

CardinalCempōhualli
OrdinalInic cempōhualli
Roman numeralXX
Binary10100
Decimal20
Hexadecimal14


**Cempōhualli**, **cempōalli**, **cempōaltetl**, ompohualnan, ompoalli, ompohualli: 20.
thumb|Nāhuatlapōhualli cempōhualli

## 

* Xōchitl

## 
* zompist.com: Numbers in Central Amerindian Languages
* Mesoamerican Calendars See: "TABLE 2. Sign Meanings".
* ancientscripts.com: Aztec (Nahuatl) "...To count items in excess of 20 efficiently, the Aztecs used glyphs for the numbers 20 (a flag), 400 (a feather), and 8000 (a bag of incense)..."

Neneuhcāyōtl:Tlapōhualli
Caxtōlomōme

**Caxtōlomōme** (caxtōl-li + om- + ōme)  ītōcā cē tlapōhualli auh moihcuiloa "17".

## Occē tōcāitl
* **Caxtōlōme**
## 
* Ollīn

17
Tōnalmachiyōtl

**Tōnalmachiyōtl**.

## Tōnalli tōcāitl

## Mētztli tōcāitl

## No Xiquitta:
*(en:Periods):
*Tōnalpuhque
**Tōnalpōhualli
**Nēmontēmi
**Xiuhmolpīlli
**Xiuhpōhualli
**Xihuitl
**Cuāuhxīcalli
**Tōnalaāmatl
**Tlalpīlli 13 Xihuitl.
**Huēhuehtiliztli 104 Xihuitl.
**Tiānquiztli Market day
*Nepōhualtzintzin

#### 

*Aztec Calendar: Calendar converter
*amoxtli.org: The Aztec Gateway: The Tonalpohualli
*Mesoamerican Calendars See: "TABLE 2. Sign Meanings".
*The Aztec “Sun Stone” Quote: "...Illustration 3. The glyph Xihuitl representing the solar year..."
*The Aztec calendar
*Aztec Calendar - Sun Stone
*world-mysteries.com: Aztec and Mayan Calendars
*aztekayolokalli.com: Welcome to the “House of the Aztek Heart” website
*Sacred cosmology. Federico Gonzalez: The Mesoamerican Calendars, XX
*indianer-welt.de: Die Kalender der Azteken
Tlapōhuallōtl

200px|left|thumb|Euclides
:**Tlapōhuallōtl**,  *[[Tlapōhualmatiliztli]]*

## 
* Nepohualtzintzin

Neneuhcāyōtl:Tlapōhuallōtl
Yancuictlahtolli

In **yancuictlahtolli** ce icamanaliz itech nocauh, ce yancuic tlahtolli ipan notlahtol ipan zazanilli itech tlamachtiliztli.

Neneuhcāyōtl:Tlahtolmatiliztli
Xiuhmolpilli

**Xiuhmolpilli**, itech quiza "*xihuitl*", "*mo-*" ihuan "*ilpia*". Ce Xiuhmolpilli neneuhqui 52 Xihuitl nozo 18,980 Tonalli.

Inin cahuitl quihtoznequi: Tiquilpiah in xihuitl, no molpia in xihuitl. Ixquichca ompohualli ihuan mahtlactliomome mochihuaya *Yancuic Tletl*, in ihcuac quimictiayah in tletl ihuan quipoloayah zollamantli, yohualnepantlah ica mamalhuaztli quiquixtiayah Yancuic Tletl.

Inin cahuitl quixexeltiah in nahui tlalpilli, cecen quipiya mahtlactliomeyi xihuitl. Inic ce tlalpilli itoca ce-tochtli, inic ome itoca ce-acatl, inic eyi ce-tecpatl, inic nahui ce-calli.

#### 
*Tonalpohualli (Maya: Tzolkin) 
*Nemontemi (Maya: Uayeb) 
*Xihuitl (Maya: Haab) 
*Xiuhpohualli 
*Cuauhxicalli 

#### 
*Mesoamerican Calendars 
*The Aztec “Sun Stone”
*The Aztec calendar

Neneuhcāyōtl:Cahuitl
Nēmontēmi

**Nēmontēmi**. 1 Nēmontēmi = 5 nozo 6 Tōnalli. Inin Ilhuitl quitema, quipexonia in xihuitl, tiquitlaliah zatepan metztli, xihuizencahuilizpan. Ahtleh quichihuah in mexicah ipampa mihtoa man ahcualli yez, mochi quipoloz, ixpolihuiz. Mazeh inin ilhuitl no quipiya itonal, itlapohual, quizemana in Tonalpohualli.
:No tenehualo inic ze nemontemi, inic ome nemontemi, inic eyi nemontemi, inic nahui nemontemi ihuan inic macuilli nemontemi.
:Gregorianxiuhpan: 18-22 Febrero (mihtoa **Rafael Tena**; *El calendario mexica y la cronografìa.* INAH.)

#### 
*(en:Periods):
*tonalpuhque 
**Tōnalpōhualli (Maya: Tzolkin) 
**Xihuitl (Maya: Haab, tun) 
**Xiuhmolpīlli (Maya: hunab) 
**Xiuhpōhualli 
**Cuāuhxīcalli 

#### 
*Mesoamerican Calendars See: "TABLE 2. Sign Meanings".
*Andreas Grünschloß          -- Encyclopedia of Religion and Nature - 2002: Aztec Religion and Nature (Precolumbian)
*
Tlahtolmatiliztli

#### 
* Mācēhuallahtōlli 
* Āmoxtlahcuiloh 
* Āmoxtli 
* Āmoxton 
* Tlatlāliāni 
* Tlahtōlli 

Neneuhcāyōtl:Tlahtolmatiliztli
Tlaquemitl

In **tlaquemitl**, tlamantli otlachihualo ica tlaquentli, ichcatl, lino huan ehuatl.

## Cihuatlaquemitl
* Cueitl
* Huipilli
* Huipiltontli
* Payotl

## Oquichtlaquemitl
* Cotomitl
* Maxtlatl
* Maxtli

## No xiquitta
* Cactli
* Cuatlazehcahuiloni
* Nelpilolli

## 
* El Textil en el México Prehispánico: Fibras y materiales

Neneuhcāyōtl:Tlaquemitl
Tlahtoltecpantiliztli

thumbnail|''Vocabulario trilingüe'', caxtillān-latin-nāhuatlahtōlli tlahtōltecpantiliztli, mācuilpōhualxihuitl XVI
**Tlahtōltecpantiliztli**.

## Calān tzonhuilīliztli

* Tlahtōltecpantiliztli Nāhuatlahtōlli (Pillahtōlli - Franciatlahtōlli)
* Aquı comiença vn vocabulario en la lengua Castellana y Mexicana, Alonso de Molina (Tlahtōltecpantiliztli Molina: Caxtillāntlahtōlli - Nāhuatlahtōlli)
* Nahuatl dictionary(Nāhuatlahtōlli - Inglatlahtōlli / Caxtillāntlahtōlli)
* Arte de lengva mexicana, Agustín de Vetancurt (Caxtillāntlahtōlli - Nāhuatlahtōlli)
* Nahuatl Reference Grammar (Nāhuatlahtōmelahualizāmoxtli)
* Tehtlahtol Ce hueyi Tlahtoltecpanaliztli (Caxtillantlahtolli- Nahuatlahtolli)

* 

Neneuhcāyōtl:Tlahtolmatiliztli
Yolizmatiliztli

**Yōlizmatiliztli** in yōlcatl matiliztli auh quihtōznequi  *Biología* ( *βιος* bios, "yōliliztli", y *λογος* logos, "matiliztli"), auh ītlazalohua yōlcatl, quilitl īhuān occequīntīn 

## 
* Cuahuitl
* Cuauhtontli
* Quilitl 
* Tōtōtl 
* Yōlcatl 
* Yōlcamatiliztli 
* peualtica

## 

File:Guriezo Adino vaca toro terneras.jpg|Animalia - Bos primigenius taurus
File:Zboże.jpg|Planta - Triticum
File:Morchella esculenta 08.jpg|Fungi - Morchella esculenta
File:Fucus serratus2.jpg|Stramenopila/Chromista - Fucus serratus
File:Gemmatimonas aurantiaca.jpg|Bacteria - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer)
File:Halobacteria.jpg|Archaea - Halobacteria
File:Gamma phage.png|Virus - Gamma phage


Neneuhcāyōtl:Yolizmatiliztli
Tlatzohtzonaliztli

thumb|right|200px|Machiyōtl.

**Tlatzohtzonaliztli** ītōcā in tōltēcayōtl nōzo in cuīcamatiliztli neneuhcāyōtia tozquiliztli īhuān tzatzatiliztli centlāliztli nāhuatica, huēhuētiliztica auh tlatzotzonaliztica.

Cuīcayōtl nōiuh mochi tōltēcayōtl ihtoa tlamatiliztli, ollīnyōtl īhuān occequīntīn olanquilohuicpa.

## Tlahtōllōtl

Cuīcayōtl ōmopēuh īpan achtohuēhuehcāyōtl ihcuāc tlācah huēhuēltīca chīhua huēhuēlizpampa. 

Zātēpan huēyi cuīcapixqueh ōcatcah in iuhquin Johann Sebastian Bach, Wolfgang Amadeus Mozart īhuān Ludwig van Beethoven.
Īhtoac Claude Debussy cuīcatechcopa *"in mochi chicāhualiztli mohtoa īpan cē tozquitl chīhualiztli quipiya: in tlatzotzonalli, in tlatzotzonalōni, in cuīcapixqui auh īhuēycuīca, cē tozquini auh cē olanquiloyān"*. 

## Cuīcatechcopa
* Cuīcāmatl 
* Cuīcāmoxtli 
* Cuīcacalli 
* Cuīcani 
* Cuīcatiani 
* Cuīcatl 
* Cuīcatlahcuilōlli 
* Cuīcatlahtōl 
* Ilhuitl 
* Mācuīlāmatl 
* Mācuīlāmoxtli 
* Netotiliztli 

## Nō xiquitta

Īxiptli:Aztec drums, Florentine Codex..jpg|Cuīcayōtl
Īxiptli:Xochipilli 1.jpg|Xōchipilli
Īxiptli:Piano-keyboard.jpg|Pianotli
Īxiptli:Dixie-partition2.jpg|Mācuīlcuīcāmoxtli
Īxiptli:Eighth note run.png|Mācuīlcuīcāmatl
Īxiptli:Wolfgang-amadeus-mozart 1.jpg|Wolfgang Amadeus Mozart
Īxiptli:Image-Frederic Chopin photo downsampled.jpeg|Frédéric Chopin
Īxiptli:The Beatles arrive at JFK Airport.jpg|The Beatles


*  Johann Sebastian Bach
*  Wolfgang Amadeus Mozart
*  Ludwig van Beethoven
*  Frank Sinatra
*  Elvis Presley
*  The Beatles
*  Radiohead

## 
*  - WikiMusic
*  - Mecaliztli mecahuēhuētl nōzo pianotli
*  - Mecaliztli mecahuēhuētl nōzo pianotli

Neneuhcāyōtl:Tlatzohtzonaliztli
Zotolin

thumb|200px|Zotolin.
**Zotolin**
## 
* Zoyatl
* Yōlizmatiliztli

Neneuhcāyōtl:Cuahuitl
Neneuhcāyōtl:Arecaceae
Johann Sebastian Bach

**Johann Sebastian Bach** (Eisenach, 1685 - 1750), in huēyi alemantēcatl cuīcapixqui. Teutōntēcatl cuīcachīhuani, ōtlacāc īpan 21 ic ēyi mētztli, 1685 xihuitl, īpan cē teutōncoyoāltepētl ītōcā Eisenach.

## Huehcapatlahtoliztli
### Tlacatiliztli
Itahtzin īhuān mochīntīn ihuēhcacolhuan cuīcachīhuantin. Ihcuāc yehhuātl oquimpiyāc chiucnāhui xihme, ītah īhuān īnān omic, huān yehhuātl ōya chāntiti cē iihni ināhuac, yehhuātl Johann Sebastian iihni oquitzotzonac ēhuatlapītzalhuēhuētl  īpan cē teōcalli īpan Ohrdruf āltepētl.

Cē cuīcachīhuani ītōcā Georg Böhm ōquimachti quitlatzotzonaz ēhuatlapītzalhuēhuētl, huān Bach miac cualli momachtiani, yehhuātl ocachi cualli ōquitlatzotzonaz quēnahmo amaquin ōmpa.
Johann Sebastian Bach miac huēyi cuīcachīhuani, yehhuātl oqui tlahcuillōc preludiomeh, fugameh, huān miac occequīntīn barrocoh cuīcatin. 

Ōquimonāmicti achtopa īca Maria Barbara Bach, huān yehhuātl ōquipix chicuēyi pīpiltin. Ihcuāc Maria Barbara ōmic, Bach ōquimonāmicti īca Anna Magdalena Wilcke. Ihcuāc Bach īnāhuac Anna Magdalena, ōquitlamic cē huēyi āmoxtli ītōcā *El Clave Bien Temperado* huān oquichi ocachi huēyi ēhuatlapītzalhuēhuētl cuīcatin.

### Miquiztli
Johann Sebastian Bach īnemiliztli ōtlamic īpan Tlachicōnti 28, 1750 xihuitl, ihcuāc yehhuātl ōquipiaya yēmpohualmacuīlli xihmeh.

## No xiquitta
## 

Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1685
Neneuhcāyōtl:Omiqueh xiuhpan 1750
Ludwig van Beethoven

**Ludwig van Beethoven** (1770 - 1827) ītōcā huēyi teutontēcatl cuīcapixqui. Beethoven tecuīcaya *Ode an die Freude* (*Pāquiliztzin yēctēnēhua*) īhuān occequīntīn huēyicuīcatl.

Beethoven, Ludvig van
Beethoven, Ludvig van
Wolfgang Amadeus Mozart

**Johann Chrysostom Wolfgang Amadeus Mozart** (1756 - 1791) ītōca huēyi cuīcapixqui. Īpan 1785 xihuitl, In austriatlācatl Wolfgang Amadeus Mozart quichalia ōme ītequiuh: *Don Giovanni* īhuān *Le Nozze Di Figaro*.
## Nō xiquitta
* 

thumb|W.A. Mozart 1790

Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1756
Neneuhcāyōtl:Omicqueh xiuhpan 1791
Quetzalcoatl

**Quetzalcōātl** (īhuān *Quetzalcōhuatl*) ītōca cē mēxihcatl teōtl, tlāhuizcalpantēcuhtli, tōnalmachiyōtlanextileh īhuān āmoxtlanextileh. Quetzalcōātl tētlamaca in Tlaōlli tlacayōtl. 

Ītōca quitōznehqui *quetzalli*, in yēctli cuacuāltzin īanimantzin īhuān cōātl, in tlein in Tlālticpac cah tlācatl, imanon Quetzalcōhuātl quitōznehqui in tlācatl in āquin motlehcoz īanimantzin īca in tlahuitlācatzin in tlācatl mā moteōchīhua. 

Quetzalcōātl, ahmo aztēcatl, tlamo mēxihcatl, mopōhuaz tōltēcatl īpan in huēhueh tlamanitiliztli, Aztēcah in tōcāitl ōmitoaya cah zan ōcatcah in āquinhuān in oquin yehcōāyān in inihuīcpa in Mēxihcah.

## Tlahtolmelahuac
In tōcāitl Quetzalcoatl īpan Nahuatlahtōlli īpanōchtli, īhuīcpa 'Cōātl tlapāliztli' nozo 'Quetzalli īpalnemohuāni Cōātl'. Īpan chicōme xihuitl, Ixtlilxóchitl, tlahtoquecholli tlahtohcāyōtl īhuān ītōca tlahtolli tlamatini tōcah Nahuatlahtōlli ōmochīuh, 'Quetzalcoatl, īpan xochitl tlahtōllōtli, ītōcā 'Cōātl tlapāliztli īcuāc', āxcān īpan teōmatiliztli tlahtōllōtli, 'tlamatini huehueh.

## Nō xiquitta
* Cē Ācatl Topīltzin Quetzalcōātl
* Ehecatl

## 
*  – « Nature ».

Neneuhcāyōtl:Mexicayotl
Quilitl

In **quilitl** ca ceh xihuitl, ceh xiuhtlacualli. Ahmo ceh cuahuitl.

** acocohtli 
** āhuacuahuitl 
** āhuacuauhtomatl 
** āhuehuetl 
** āmacapolin 
** āyohtli 
** cacahuacuahuitl 
** Huauhtli 
** huexōtl 
** nohpalli
** omixōchitl 
** pāpalōquilitl 
** pochotl 
** teōcuahuitl 
** xīcamatl 
** xītomatl, Xitomatl 
** yōllōxōchitl 
** zacatōntli, zacatl 
** zōtolin 

## 
* Yōlizmatiliztli 
* Āhuatl 
* Ahhuayoh, huihuitzyo 
** Cuahuacazhuatl 
* Āmatlapaloa 
* Āmatlapalpatlactotonti 
* Āmatlapalpatlahuac 
* Āmatlapalpitzatoton 
* Āmatlapaleh 
* Ayecohtli, ayecotli 
* Cacahuatetl 
* Camohtli 
* Chīlli, chilli 
* Cuauhchicahuac 
* Cuauhnacayōtl 
* Cuauhnelhuatl 
* Cuauhtepitztli 
* Cuauhtextli 
* Cuāuhtlah 
* Etl 
* Tlīletl, tliletl, tlilletl 
* Tlīlxōchitl 
* Tōctli 
* Tzītzicāztli 
* Xiuhnelhuatl 
* Xōchihcualcuahuitl 
* Xōchihcualli 
* Xōchitl 
* Xōnacatl 
* Zacatlah 

## Album

File:Borassus flabellifer.jpg|Borassus flabellifer
File:Chestnut in Guntur.jpg|The fruits of Palmyra Palm tree, Borassus flabellifer (locally called Thaati Munjelu) sold in a market at Guntur, India.
File:Turmericroot.jpg|Turmeric rhizome
File:Starr 050407-6233 Ipomoea batatas.jpg|Sweet potato, *Ipomoea batatas*, Maui Nui Botanical Garden
File:Pandan wangi.JPG|*Pandanus amaryllifolius*
File:California Papaya ID.jpg|California Papaya
File:Papaya sunset.jpg|*Carica papaya*, cultivar 'Sunset'
File:Prepared lemon grass.JPG|*Cymbopogon citratus*, lemon grass, oil grass
File:Bangkuang 070612-056 stgd.jpg|*Pachyrhizus erosus* bulb-root. Situgede, Bogor, West Java, Indonesia.
File:KIKU brak-ontree.JPG|Fuji (apple)
File:SauropusAndrogynus.jpg|Sprouting shoots of *Sauropus androgynus*
File:Ilaneer.jpg|*Cocos nucifera*
[...]


Neneuhcāyōtl:Cuauhtontli
Cē Ācatl Topīltzin Quetzalcōātl

**Cē Ācatl Tōpīltzin Quetzalcōātl ** (923 - 947) catca Tōltēcatēcuhtli. In Mixcōātlpilli.

## Nō xiquitta
*Quetzalcōātl
Ahtlatl

right|300px|thumb|Ahtlatl.

**Ahtlatl** ahnōzo **tlatzontectli**, cē yāōtlatquitl.

In Yancuīc Guinea īhuan Australlān mācēhualtin tequitiltiliā ahtlatl (tapayōlli tlahtlāza). In achtzan tōcāitl Australlānco cah woomera.

## Literature
* D. Garrod, Palaeolithic spear throwers. Proc. Prehist. Soc. 21, 1955, 21-35.
* U. Stodiek, Zur Technik der jungpaläolithischen Speerschleuder (Tübingen 1993).

## 
* Matxiliztli
* Nepōhualtzintzin

## 
* Secrets of the atlatl Citat: "...Many sources have documented the chilling effect that the atlatl had on the conquistadors who accompanied Cortez on his trek through Mexico in 1520 A.D...this weapon had the ability to pierce their armor and plow right on through and into their chests..."
* A good picture depicting use of the atlatl
* New Scientist story "Stone Age Kalashnikov"
* The history of the spearthrower in the New World

Neneuhcāyōtl:Tlahuiztli
Tlaloc

Ca **Tlaloc** in quichihua quiyahuitl, tlahuitequi, tlatlatzinia, itech huitz in nemiliztli, zan ye no Tlalteuctli, temamauhtic acipactli. Iniqueh in eyin monelotiah.
Cuecueyah ixiptlahuan; momati in ic imalacachol ipan ixtli, cohuatlaneh, mochipa quipa in matlalli. Macehualtin, tlaelelmicqui, xococualpixqueh inteoh. Netlamachtilizilhuitl ipan Tozoztontli, ipan Etzalcualiztli, noihuan ipan Atemoztli.


Īxiptli:Monolito de Tláloc, Museo Nacional de Antropología.jpg|Tlāloc.
Īxiptli:Tlaloc, God of the Rain, Thunder, Earthquakes; Codex Borgia.jpg|Tlāloc, Borgia āmoxtli.
Īxiptli:Teotihuacan-Serpiente-Emplumada2.jpg|Tlāloc
Tlaloc Vasija.jpg


Neneuhcāyōtl:Mexicayotl
Icpalli

**Icpalli** quitoznequi *silla* o ahmo quiampa quitoznequi.

## Occequīntīn macehuallahtōlcopa
* Mayatlahtōlli: *xeek, k'áanche' * 
* Tzotzillahtōlli: *chotleb*, *chotlebal*

Neneuhcāyōtl:Tlamantli
Tonatiuh

In **Tonatiuh**, **tonaltzintli**, citlalin tlatectli in tlachiyalizneneuhcayotl G2 tlatectli in iyollohco in Tonatiuh ichan auh quichihua in tachcauh maltzintetlaihiyoananimeyotiliztli meyalli inin chanco. In Tlalticpactli ihuan occequintin ilhucatlamantli (iuh occequintin nehnencacitlalli, huēyitetl, ilhuicatlamanteuh, citlalin popoca ihuan teuhtli) immalacaohpan oyahualoah in Tonatiuh. Yeh quichihua in 99.86% in ipipinca in Tonatiuh ichan. In tlahco octacayotl in Tonatiuh ihuan in Tlacticpactli itzalan in ic 149 600 000 *kilómetros* cah auh ītlanēx nehnemi inīn octacāyōtl īpan 8 *minutos* īhuān 19 *segundos*. In Tonatiuh ichicahuaca, iuhqui tōnametl, īnenca achi mochi in yoliztli in Tlalticpac ipal in tlanexticatlachihualizli ihuan quitlalilia in Tlalticpactli iimmanyo ihuan in ilhuicatlamantli.

In citlalin in Tonatiuh ichan in tlein tlatectli in tlalticpactli;  tlacempanahuia inic tlanēxtli ittalōni. Īttalōca in ilhuicac quiyōcolhuilia in tlahcahtli īhuān in yohualli in cēcecni in cecennehnencācītlalco. In Tlālticpac,  in Tōnatiuh īchicāhuaca monequi in tlanēxticatlachīhuani yōlli, in mochīhuah in tlācualmecayōtl in iuh mochīhua in yōlli in tāchcauh chicāhuacāyōtl īmēyal. Nō huālhuīca in chicāhuacāyōtl in monequi in immanyōtl. In Tōnatiuh cītlalli in tlatēctl in  yeliztli in motēnēhua tāchcauh tlatocalli,  tlachiyalizneneuhcatica G2, in ōyōcox  4567.9 īhuān 4570.1 *millones* xihuitl auh yez in tāchcauh tlatocalco achi oc 5000 *millones* xihuitl. 

## Yollotlahtolli
Tonatiuh huala itech *tonatia* tlachualiztli, a su vez itechpahuicpa tonalli.

## Tequichihualiztli
thumb|center|Tonatiuh imachiyo

## Oc no xiquitta
* Citlalin popoca
* Citlalli
* Ilhuicatl
* In Mācuīlli Tōnatiuh
* Metztli
* Popol Vuh
* Tlahuilli
* Tlahuītequiliztli
* Xihuitl

## Neltlahtoliztli


## Tlahtolcaquiliztiloni

*  - Ōme: Nāhuatēcatl Teōmatiliztli

## Occe neihcuiloliztli

Neneuhcāyōtl:Ilhuicamatiliztli
Teocuahuitl

**Teōcuahuitl**, **Āhuacuahuitl‎** ahnzo **Āhuatl** (*Quercus skinneri*).

## 
* Quilitl
* Yōlizmatiliztli

## Occequin necuazaloliztli
* Flora of North America - Quercus
* Flora of China - Quercus
* Flora of China - Cyclobalanopsis

Neneuhcāyōtl:Cuahuitl
Neneuhcāyōtl:Fagaceae
Hueyaltepetl

In **huēyāltepētl** ( *Provincia*) tlanixeliuhcāyōtl īpan cequi tlacatiyan, tlanīpan in tlahtohcāyōtl.

Neneuhcāyōtl:Tlalticpacmatiliztli
Cōātlīcue

**Cōātlīcue**, huēyi Cihuāteōtl, īnnān Huītzilōpōchtli, Coyolxāuhqui,Quetzalcōātl,Tezcatlipoca īhuān Centzonhuitznāhuah.
Cōātlīcue zan yeh nō tlālnān, nō motēnēhua Iztaccihuātl, quimochihuilia in nemiliztli, in izhuayoh, in Tēteoh innān, in Tonātzin. Ītechpa cē ioztoc oquizqueh in achtopa tlācah, in tococolhuan, in canah motēnēhua Chicōmoztōc, Teōcolhuahcān, Quinehuayān.
Īihtic omotlacatilih Chicōmecōhuātl, Cinteōtl, Xilōnen. Īteopancal Yopico ītōca, in netlamachtlilizilhuitl īpan Tōzōztōntli.

* Cihuācōātl
* Tlācacōātl

Neneuhcāyōtl:Mexicayotl
Tezcatlipoca

thumb|Tezcatlipōca
Quihtoznequi iyaouh itech Quetzalcōātl, Quetzalcōātl ocatca in Iztac Tezcatlipōca ihuan yehhuatl ocatca in Tliltic Tezcatlipōca.

Itlahtol huitz itech tezcatl in campa hueliz quimottaz ica quihtoznequi ma tlamacaz. Poca huitz itech poctli, inin ahmo hueli tiquitta ixpan. In tlein tiquittaz yez mix tlaxixinilli, quihtoznequi in tlamantli opatlaloh, ca ahmo in tlein tiquitta. Tezcatlipoca ixiptla in yohualli in ehecatl, in ahtlamatilli, no tenehualo Moyocoyatzin, Quequeloani, Monenequetzin, Titlacahuan Tlalticpaque, Necoc Yaotl, Tehimatini, Teyocoyani.

Yehhuatl achtopa otlacat, ipil Tonacateuctli ihuan Tonacacihuatl, in ihcuac otlacat in cahuitl, eyin yezqueh iteachcahuan, inic ome itoca Quetzalcoatl, inic eyi itoca Tlalocan teuctli ihuan inic nahui itoca Chalchihuitlicue.

Neneuhcāyōtl:Mexicayotl
Cuetlaxochitl

In **Cuetlaxōchitl** (*Euphorbia pulcherrima*) īcuepōncāyo tlācatiliztli cāhuipan ca, cē tlanelhuatlamantli īpan in cenyeliztli in Euphorbiaceae, īpēhualiz tlatēctli Mēxihco īxquichca in Tlahco Ānāhuac. 

## Tlanōnōtzaliztli

thumb|left|Chīchīltic cuetlaxōchitl
In cuetlaxōchitl cuauhtōntli ca, momātia ītzalan 0.6 īhuān 3 m. Īizhuatl xopalectic ca (7 īxquichca 16 cm), īca cōztic xōchitōntli, in tāchcāuh in chīchīltic, tlapālpoyactic ahnozo nō iztāc izhuatl ca, tlein motōcā brácetas. Moxōchyōtia īpan in tōnalco, xōchyōtia īpan noviembre īxquichca febrero.

## Cequin tlatilantli

Neneuhcāyōtl:Euphorbiaceae
Neneuhcāyōtl:Xochitl
Metztli

**Metztli** motoca in Tlalticpactli īcēnte yelizmētztli. Nō ītōcā in cēmpōhualmahtlāctli tōnalli cāhuitl xiuhpan. In inic tlapanahuia ahmo huehca ilhuicatlamantli īhuān in inic tlamahca. In tlahco calcayōtl ītzalan in Tlālticpactli īyōllo īhuān in Mētztli īyōllo 384,400 km ca. Ī*diámetro* (3,746 km) īnnāhui cē (1/4) ītechpa in tlālticpactli īdiámetro ītlaīxpayo īmmahtlāctli oncē cē (1/11) (37,932,330 km2) īhuān ī*volumen* cēqui īnōmpōhualli ommahtlāctli cē (1/50) (21,860,000,000 km3).

thumb|center|Metztli īmachiyo

Neneuhcāyōtl:Metztli
Altepetl

thumb|Tlālticpactli īāltepētiliz īpan 1995
thumb|Altepetl

**Āltepētl** (momoloca in tlahtōlli "ātl" īhuān "tepētl") quihtōznequi in tlein monequi īpan nemiliztli, in tlai in tlacualli, nō quihtōznequi mochi calli, teōcalli, tecpancalli, mīlli, mochi in tlein pohui cemeh tlācatiyān, ītōca, ītlāl, ītlacauh yez āltepētl.

## Oc no xiquitta

## Occe neihcuiloliztli

Neneuhcāyōtl:Altepetl
Camatl

thumb|right|250px|Camatl.
**Camatl** huan **camactli** ( *Boca*), ce tlatlapouhtoc ipan in cuaitl, quipia itencamac cenca nacayoh, ahcopa cah in camatzontli, tlatzintlah in camatetl, tlaihtic in tozquitl ica cempohualtlantli. Nican yolcameh tlachihua tzotzonallotl huan tlacua itlacualiz.

## No xiquitta
*Tlantli
*Nacayotl

## Toquiliztequitl


## Occequin necuazaloliztli

Neneuhcāyōtl:Nacayotl
Itzcohuatl

[thumb|right|200px|Tlacuìcuīliztli tlàtoāni '''Itzcōhuātl''', òtli Tlacōpan, Centro Histórico, [Mēxihco Tenōchtitlan.]]
**Itzcōātl** (1427-1440). In tlācatl Itzcōhuātzin tlahtoāni Tenōchtitlan.

Īpan 1380 xihuitl, ōncān Mēxihco Tenōchtitlan, ōcōnmotlācatilih. Yehhuātzintli Ācamāpichtzin īhuān ce tēcpanecātl cihuātl īnpiltzin. Moneltoca yehhuātl mācēhualcihuātl ōcatcah.

Ītechpa Itzcōhuātzin ītēlpōcayōuh ahmo miyec ticmatih, māqueh nelli yehhuātzintli tlacochcalcatl achtopa tlen tlahtoāni, oquīc Huitzilihuitzin īhuān Chimalpopocatzin īn tlahtocāyōhuān

Īpan 1427 xihuitl, Itzcōhuātzin mohtlahtohcatlālihtzinoh. Nimān quimoyāōchihuililih Āzcapōtzalco; ītloc Nezāhualcoyōtl īhuān Totoquihuāztzin yāōyōc ōtlayehyecoh.

Īpan 1428 xihuitl, ahnōzo ītōcāuh ce tecpatl xihuitl, in Coyōhuahcān āltepētl ōtlālpololōc īpal Itzcōhuātzin, īmach ac motōcātiaya Motēuczōmatzin (Motēuczōma Ilhuicamina) īhuān Nezāhualcoyōtzin.

Niman ōtlan in yāōyōtl, Itzcōhuātzin ōcōnmotlātilih in huēhueāmōxtin, īpampa yehhuātzin īhuān Tlācaeleletzin ahmo cōnmonequiliaya in mācēhualmeh canatih ininquehōn āmōxtin īhuān mopolōzque, moyōlpalānīzque.

Īpan 1440 xihuitl ōmomiquilih in Itzcōhuātzin. Mahtlāctli ōmōme xihuitl ōmotēpachohuililih Mēxihco Tenōchtitlan.

Neneuhcāyōtl:Ōmicqueh xiuhpan 1440
Neneuhcāyōtl:Mēxihcatl huēyi tlahtohqueh
Camohtli

In **Camohtli** tlanelhuayōtl īpan in cenyeliztli in Convolvulaceae, camohcuēma achi mochi in cemānāhuac īpal ītlanelhuā cuālōni.

* Cuauhcamohtli. 
* Poxcauhcamohtli ahnozo iaztac camohtli. 
* Xōchicamohtli. 
* Tlapalcamohtli. 

thumb|left|Xōchicamohtli.
miniaturadeimagen|Tlatzopelilīlli camohtli Cuetlaxcōāpan.

Neneuhcāyōtl:Convolvulaceae
Chilli

**Chīlli**, *Capsicum* (Caxtillāntlahtōlli: *chile* ahōnzo *ají*).

thumb|left|Chīlli.
thumb|left|
thumb|left|Chīlli.
[thumb|left|[Chīltomatl.]]
[thumb|left|[Chīlchōtl.]]

## Oc no xiquitta

Neneuhcāyōtl:Solanaceae
Atl

thumb|right|Ātl 
thumb|Ātl 
thumb|Ātl 
thumb|Ātl
thumb|Ātzintli tlatēmpixoāni

In **atl** ce tlamantli in tlein ī*molécula* mochīhua ic ōme āyōcoxqui *átomo* īhuān cē ehēcayoh *átomo* (H2O). Cencah monequi in ātl ic in paninemiliztli in mochintin yōliliziuhcāyōtl. In tlatequitiliztli in tlapanahuia inic cemāxcāītl, in ītechpa in tlamantli āyohiuhcāyōtl, tēl inīn yeh hueli catica tilictiquiuhcāyōtl (cetl), īhuān in ehēcaiuhcāyōtl tlein motōca āpōctli. In ātl tlatzacua in 71% in Tlālticpactli ītlaīxpayo. Īpan tonehnencācītlal, in ātl, tlatāctli tachauhca īpan in ilhuicaātl cānin in 96.5% in mochi ātl ca, in cetl īhuān in *polo* cuācalalahtli piya in 1.74%, in tlanitlālli īpan āhuahoztōtl, in cemantoc tlālli cetl īhuān cemihcac cetlālli piya in 1.72%, īhuān in cotoctic 0.04% momeliuhca ītzalan ātezcatl, in tlālpantli cuechāhuallōtl, in ehēcaololōlli, in ātl momana, ātōyātl īhuān in ihcayōliliztin. 

## In atl ipan in Tlalticpac





## Atechcopa
Ātic ahtlamantli, atle āhuiyatl, aitztic, ōtlapac āyōcoxqui īhuān ehēcayoh, inīc yectlaliloltica H2O/ātl, tlein moātili 0&nbsp;°C īhuān mototoni 100&nbsp;°C, aquin, īpan tlailihuizchiuhtli techcauh ahmō chipahuac, inīn tlachīhua in quiyahuitl, cepayahuitl, huēyātl, in ātezcatl, ātōyātl, texihuitl īhuān apohtli.

:H2O: 0&nbsp;°C (273 K) 
:D2O: 3,82&nbsp;°C (276,82 K) 
:T2O: 4,49&nbsp;°C (277,49 K) 

Ponto epolizaho
:H2O: 100,0&nbsp;°C (373 K) 
:D2O: 101,42&nbsp;°C (374,42 K) 
:T2O: 101,51&nbsp;°C (374,51 K) 

Ponto crítico
:H2O: TC= 647,096 K PC= 22,0664MPa d=322kg/m³ 
:D2O: TC= 643,847 K PC= 21,671MPa d=356kg/m³ 

Contzantli tielétlica
:H2O: 87,9 (O°C) 78,4 (25&nbsp;°C) 55,6 (100&nbsp;°C) 
:H2O: gelo lh 99 (-2O°C) 171 (-120&nbsp;°C) 
:H2O: gás 1,0059 (10O°C, 101 325 kPa) 
:H2O: 78,06 (25&nbsp;°C)

## Oc no xiquitta
* Tlālpantli
* Tlamaneloa
* Paltic
* Ātli
* Ī
* Michin
* Ātzintli
* Āmēyalli
* Tlaxcalchīhua
* Cepayahuitl

## Toquiliztequitl


## Tlahtolcaquiliztiloni

## Amoxtiliztli

## Occe neihcuiloliztli

Neneuhcāyōtl:Hueyac tlahcuilolli
Neneuhcāyōtl:Tlalticpacmatiliztli
Neneuhcāyōtl:Tonalpohualli
Totahtzineh

350px|thumb|In Totahtzin, Tepētl tēmachtili.

In **Totahtzineh** cristiano tlatlahtlauhtīliztli tēmachtīlia īpampa Jesucristo. (: *Πάτερ Ημών* , : *Pater Noster*, : *Padre Nuestro*).

### Totahtzineh

:*Totahtzineh, in ilhuicatl timoyetzticah,*
:*mā yēctēnēhualo in Motōcātzin;*
:*mā huāllauh in Motlahtohcāyōtzin;*
:*mā chīhualo in tlālticpac motlanequiliztzin iuh in Ilhuicac.*

:*In totlaxcal mōmōztlaé totech monequi*
:*mā āxcān xitēchmomaquili*
:*īhuān xitēchmopohpolhuili in totlahtlacōl*
:*in iuh tiquintlapohpolhuiah in tēchtlahtlacalhuiah*
:*īhuān mācamo xitēchmotlālcāhuili*
:*inic ahmo īpan tihuetzizqueh in tēneyehyecoltiliztli;*
:*zan ye mā xitēchmomāquīxtili in īhuīcpa in ahmo cualli.*

:*Mā iuh mochīhua.*

## Nō xiquitta
* In ītlahpalōlōcatzin María

## Tēnōnōtzaliztli


:SANDOVAL, Rafael Tiburcio īhuān DE PAREDES, Ignacio. *Arte de la lengua Mexicana*. Manuel Antonio Valdés. Mēxihco: 1810. (Caxtillāntlahtōlli - Nāhuatlahtōlli)



## Tzonhuiliztli
* Christus Rex Inc., *Nahuatl, Classical*. In Totahtziné (Inglatlahtōlcopa-Nāhuatlahtōlcopa)
* Referencia de la Enciclopedia Católica sobre el Padrenuestro (Caxtillāntlahtōlcopa)

Neneuhcāyōtl:Cristianoyotl
Neneuhcāyōtl:Catolicismo Romano
Tlālcacahuatl

**Tlālcacahuatl** (*Arachis hypogaea*).


Peanut oil bottle.jpg|
PeanutButter.jpg
Peanuts (Arachis hypogaea) - in shell, shell cracked open, shelled, peeled.jpg|Tlālcacahuatl
Dragee_"Арахис_в_шоколаде"_02.jpg|


Neneuhcāyōtl:Fabaceae
Epazotl

In **epazōtl** (*Dysphania ambrosioides* syn. *Chenopodium ambrosioides*) ca ahhuiyāc xihuitl tlanelhuayōtl.

Neneuhcāyōtl:Quilitl
Xiuhpohualli

**Xiuhpōhualli** ( *cuenta del año*) ītōcā mēxihcatl xihuitl ītlapōhualiz.

## Xiuhpōhualcopa
Tehhuāntin tiquihtoah: "nicpōhua cēcen mētztli īhuān cēcen ilhuitl". Quipiya in xihuitl caxtōlomēyi mētztli, cēcen mētztli quipiya cempōhualli ilhuitl, oc achi mācuīlli ilhuitl ītōcā nēmontēmi. Mochi tlacēmpōhua caxtōlonēyipōhualli mācuīlli.

## Metzpohualli

Atlcahualo: 23.02 - 14.03 (en años bisiestos --> 23.02 - 13.03)

Tlacaxipehualiztli: 15.03 - 03.04  (en años bisiestos --> 14.03 - 02.04)

Tozoztontli: 04-04 - 23.04 (en años bisiestos --> 03.04 - 22.04)

Hueytozoztli: 24.04 - 13.05 (en años bisiestos --> 23.04 - 12.05)

Tóxcatl: 14.05 - 02.06 (en años bisiestos --> 13.05 - 01.06)

Etzalcualiztli: 03.06 - 22.06 (en años bisiestos --> 02.06 - 21.06)

Tecuilhuitontli: 23.06 - 12.07 (en años bisiestos --> 22.06 - 11.07)

Hueytecuilhuitl: 13.07 - 01.08 (en años bisiestos --> 12.07 - 31.07)

Tlaxochimaco: 02.08 - 21.08 (en años bisiestos --> 01.08 - 20.08)

Xocotlhuetzi: 22.08 - 10.09 (en años bisiestos --> 21.08 - 09.09)

Ochpaniztli: 11.09 - 30.09 (en años bisiestos --> 10.09 - 29.09)

Teotleco: 01.10 - 20.10 (en años bisiestos --> 30.09 - 19.10)

Tepeílhuitl: 21.10 - 09.11 (en años bisiestos --> 20.10 - 08.11)

Quecholli: 10.11 - 29.11 (en años bisiestos --> 09.11 - 28.11)

Panquetzaliztli: 30.11 - 19.12 (en años bisiestos --> 29.11 - 18.12)

Atemoztli: 20.12 - 08.01 (en años bisiestos --> 19.12 - 07.01)

Títitl: 09.01 - 28.01 (en años bisiestos --> 08.01 - 27.01)

Izcalli: 29.01 - 17.02 (en años bisiestos --> 28.01 - 16.02)

Nemontemi: 18.02 - 22.02 (en años bisiestos --> 17.02 - 22.02)

## Nō xiquitta
*Cāhuitl
*Cēmpōhualli
*Xihuitl
*Yancuīc Tletl

## Occe neihcuiloliztli
Metl

**Metl** īcentōcā in īxquich metl ca.
thumb|left|Xochimetl

* Mācōztic metl ahnozo Cuezalmetl
* Mexolotl
* Necuametl
* Acametl
* Tepēmexcalli
* Zacametl
* Tlācametl
* Teōmetl
* Pitzometl
* Mexcalmetl
* Papalometl
* Tepemetl
* Nexmetl

Neneuhcāyōtl:Memeh
Chichiltic

**Chichiltic** ce tlapalli.


Image:Color icon red.svg
Image:20040504 4 May 2004 Tokyo Tower stairs 1 Shibakouen Tokyo Japan.jpg
Image:Mohnwiese1.jpg
Image:Euphorbia pulcherrima-2.jpg
Image:BigtoothMaple0309210085.JPG
Image:Aardbei Karina.jpg
Image:Jitomate.jpg
Image:Parasol0073.jpg


Neneuhcāyōtl:Tlapalli
Xoxoctic

**Xoxoctic** ce tlapalli otlachiuh ica mezcla itzalan texohtic ihuan coztic.


Image:Color icon green.svg
Image:DirkvdM palm pit viper-crop.jpg
Image:Anthopleura xanthogrammica 2.jpg
Image:Araniella cucurbitina II.jpg
Image:Javamoos.jpg
Image:Parsley.jpg
Imagen:Bolax gummifera form.jpg
Image:Romanesco Broccoli.jpg


## Oc no xiquitta
* Tlapalli

## Neltlahtoliztli


## Tlahtolcaquiliztiloni

#### 

Neneuhcāyōtl:Tlapalli (nci)
Ilhuicatl

thumb|Ilhuicatl cualcān
thumb
thumb|Ilhuicatl teōtlac.

In **Ilhuicatl** ce cualcan tlein ca cicitlaltin, in tlalticpactli, in metztli huan occequin tlamantli hueyic ahcopa.

Neneuhcāyōtl:Ilhuicamatiliztli
Tlāhuīlli

miniaturadeimagen|Tlāhuīlli
**Tlāhuīlli**.

## 
* Tōnatiuh

Neneuhcāyōtl:Iuhcāyōmatiliztli
Tahuilis sekij ixmati kejme teisaj ten temajka taixpetalinis
Eyi

**Ēyi** ītōcā cē tlapōhualli auh moihcuiloa "3".

## Occē tōcāitl
* **Ētetl**
* **Yēi**
* **Yēyi**
* **Yēm-**

## Occequīntīn macehuallahtōlcopa
* Pipillahtōlli: *yey*

## 
* Calli

Neneuhcāyōtl:Tlapohualli
Citlalpol

In **Citlalpol** ahnozo **Tlahuizcitlaltlalli** ītōcā in inic ōme nehnencācītlalli Tōnatiuh Īchānco, īhuān in inic ēyi īpal īoctacayo. Cē nehnencācītlalli iuhquin teyoh īhuān tlālticpacāyōtl, achca quinōtzālo īnehnencācītlalihni in Tlālticpactli, in cānnel in ōntetl monenehuilia īpan in octacayōtl, in pipincāyōtl īhuān chīhualiztli, mānel cateh moch ahmo neneuhqui īpan in totōncāyōtl īhuān in ehēcaololōllōtl.

thumb|center|Mētztli īhuān Cītlalpōl.
thumb|center|Cītlalpōl īmachiyo.
thumb|center|Cītlalpōl īmachiyo iuhqui Tocōcōlhuān

## 

Neneuhcāyōtl:Citlaltlalli
Teocuitlatl

**Cōztic teōcuitlatl**, *Au* (caxtillāntlahtōlli: *oro*) cē *químico* tlapēuhcāyōtl īca *átomo* tlapōhualli 79, tlatēctli īpan in *grupo* 11 īpan in tlapēuhcāyōtl nemachiyōtīlpāntli. In machiyōtl **Au** ītechpa in latintlahtōlli *aurum*. Cē *transición* tepoztli ca, cōztic, tlacueyōnilli, pahpātztic, etic, *dúctil* īhuān *maleable*.

## In tōcaitl

In cōztic teōcuitlatl motōca iuh īpampa in tepoztli cōztic ītlāpal īhuān in tepoztli īnāhuatōcāitl.

thumb|left|Cōztic teōcuitlatl.

Neneuhcāyōtl:Yelizmatiliztli
Iztac teocuitlatl

**Iztāc teōcuitlatl**, *Ag* (caxtillāntlahtōlli: *plata*) cē *químico* tlapēuhcāyōtl īca *átomo* tlapōhualli 47, tlatēctli īpan in *grupo* 1b īpan in tlapēuhcāyōtl nemachiyōtīlpāntli. In machiyōtl **Ag** ītechpa in latintlahtōlli *argentum* quihtōznequi "tlacueyōnilli". Cē *transición* tepoztli ca, iztāc, tlacueyōnilli, pahpātztic, *dúctil* īhuān *maleable*.

## In tōcaitl

In iztāc teōcuitlatl motōca iuh īpampa in tepoztli iztāc ītlāpal īhuān in tepoztli īnāhuatōcāitl.

thumb|left|Iztāc teōcuitlatl.

Neneuhcāyōtl:Yelizmatiliztli
Cintli

**Cintli** (*Zea mays*) nozo centli.
thumbnail|izquierda|Cintli

## 
* Ēlōtl
* Tlanelhuayōmatiliztli

## Cintli petlayoh

Inin cintli tlen huactoc ihuan quipiya nocca ixihuiyo. Motocaxtia petlayoh pampa quipiya miyac ixihuiyo. Quemman ayohcanah ce cinxipehua naman motocaxtia totomochtli. Inin totomochtli motequihuia ica miyac tlamantli. Quemmantzin motequihuia ica tlipitzah macehualmeh ihuan quemmantzin ica tamalpiquih. 

## Cintli  mocatl

Inin cintli tlen huactoc ihuan quipiya zan nican ayohcanah quipiya ixihuiyo. Motocaxtia molcatl ipampa quipiya tlahuel pilcuecuetzitzin huan axquipiya miyac itlancoch. 

Neneuhcāyōtl:Poaceae
Neneuhcāyōtl:Xochicualli
Xocomecatl

**Xocomecatl**, ixochicual.

#### 
*Xochihcualli

## Toquiliztequitl


## Occequin necuazaloliztli

Neneuhcāyōtl:Xochihcualli
Nanacatl

**Nanacatl** (*Fungi*).
* cuauhnanacatl
* micohuāni nanacatl
* tēīhuintīni nanacatl
* teōnanacatl
* tlazōlnanacatl
* tzontecomananacatl
* xelhuāznanacatl
* zacananacatl

thumb|Nanacatl.

## Nō xiquitta
* Chahuiztli

Neneuhcāyōtl:Cuauhtontli
Ayohtli

**Ayohtli** (*Cucurbita ssp.*) itoca in ixquich ayohtli ca. 

## Cenyeliztli
* Icenyeliz *[[Cucurbitaceae]]*
** *[[Cucurbita argyrosperma]]*
** *[[Cucurbita ficifolia]]*, chilacayohtli.
** *[[Cucurbita maxima]]*
** *[[Cucurbita pepo]]*

#### 
*Xochihcualli

Neneuhcāyōtl:Xochihcualli
Miltomatl

**Mīltomatl** ahnōzo **Tomatl** (*Physalis ixocarpa*, caxtillāntlahtōlli: *Miltomate* ahnozo *Tomate*) cē in xihuitl xōchihcuallōtia cuālōni xōchihcualli motōcāitia nō mīltomatl ahnozo tomatl, īpēhualiz ca Mēxihco.

## Tlanōnōtzaliztli
In xihuitl tlanelhuayōtl tēmīltia cēce xihuitl. Īxōchihcual ca olōltic, ītlapāl xoxoctic īhuān ca molōloa īca in pitzāhuac cahcallōtl.

## Īchān
In mīltomatl īcatyān pēhualiztli ca Mēxihco, nemīltia īpan mochi catyān īpan Mēxihco.

## No xiquitta
*Xāltomatl
*Xītomatl
*Cōztomatl

## Occequin macehuallahtolcopa
* Mayatlahtōlli: *p'aak*
* Tzeltallahtōlli: *chichol*
* Tzotzillahtōlli: *chichol*

Neneuhcāyōtl:Xochihcualli
Xamitl

**Xamitl** tlamantli īc caltia, chīhualo īpan zoquitl, xālli īhuān ātl, zatepan tlahuātzalli īca in Tōnatiuh īhuān in ehēcatl.

Neneuhcāyōtl:Tlatilizmatiliztli
Huiquipedia

right|thumb|250px|Huiquipedia logo.
thumb|right|250px|Wikipedia.org.

In **Huiquipedia** ( *Wikipedia*; IPA: /ˌwikiˈpiːdi.ə/, /ˌwɪkiˈpiːdi.ə/ ahnōzo /ˌwaɪkiˈpiːdi.ə/) in ahmo patiyoh nozo yōllōxoxouhqui īhuān nepapantlahtōlli cēntlamatilizāmoxtli. Jimmy Wales īhuān Larry Sanger ōquipēuh Inglatlahtōlcopa Wikipedia īpan 15 ic cē mētztli, 2001  xihuitl.
Huiquipedia in Inglatlahtōlcopa tōcāitl quitōznehqui:

* ***Huiqui*** hawaitlahtōlcopa ***wiki wiki*** quinezcayotia **ihcihuic**. 
* ***pedia*** graciatlahtōlcopa ***παίδεια*** (paídeia) quinezcayotia **tlamachtiliztli**.

## Huehcapatlahtoliztli

Huiquipedia yollotl omochiuh quemeh occe centlamatilizamoxtli, *Nupedia*, omochiuh ipan 9 ic ēyi mētztli, 2000 .

Axcan, 264 tlahtolhuiquipedia cateh; inic ce oc mahtlactli onnahui quimpiyah achi 100,000 tlahcuilolli putotl auh chicuacempōhualli īpan mahtlāctli omōme achi 1,000 quimpiyah.

Huiquipedia, YouTube īhuān MySpace ītlatēquitiltilīl ōcatcah in xihuitl tlācah īpan 2006 , ōquihto *[[Time]]* quemeh "Teh".

## Oc no xiquitta
* Jimmy Wales

## Neltlahtoliztli


## Tlahtolcaquiliztiloni

#### 

Neneuhcāyōtl:Huiquipedia
Pātzcatl

[thumb|[Naranjaxocotl īpātzcallo]]

**Pātzcatl** ahnōzo **āyōtl** (Caxtillāntlahtōlli: *jugo*; Inglatlahtōlli: *juice*).
Popocatepetl

In **Popōcatepētl** cah ce tletepētl tlatēctli īpan in Mēxihco Tlahtohcāyōtl, Morelos īhuān Puebla. Achi ahhuīc motlāza totōnitetl īhuān nextli īpan Tlamahtlācōnti 15, 2000 xihuitl.

300px|thumb|Popōcatepētl

Neneuhcāyōtl:Tepetl ipan Mexihco
Ēltapachtli

thumb|Ēltapachtli

**Ēltapachtli**.
thumb|Ēltapachtli

Neneuhcāyōtl:Tlācayōlmatiliztli
Neneuhcāyōtl:Tlacuayōtl
Yollotl

In **yolotl** ca in huitztlaocotl pehualizpa ic ezpanquetl ipan mochintin in yolcameh tlein axcatia ce mecayotl (itlolohua mochintin in omiyo).

Neneuhcāyōtl:Nacayotl
Peyotl

**Peyōtl**.

## Occequīntīn macehuallahtōlcopa
* Huitzollahtōlli: *hikuri*
* Pipillahtōlli: *piyut*

## Enlaces

* Sociedad de Estudios sobre la Etnobotánica y los Estados Modificados de Conciencia

Neneuhcāyōtl:Cactaceae
Ahuehuetl

**Ahuehuetl** (Caxtillantlahtolli *Ahuehuete* nozo *Sabino*) (*Taxodium mucronatum*) in cuahuitl itech Mexicopa.

## No xiquitta
*Árbol del Tule
*Tlanelhuayōmatiliztli

#### 

*SEMARNAT
2006

**2006** ce xihuitl ipan macuilpohualxihuitl XXI.

## Nechihualiztli

## Tlacatiliztli

## Miquiztli

## Tonalilhuitl

## No xiquitta

*
Cueyatl

**Cueyatl** itoca, ce ayolcatl.

## Nacayotl
Momatqui nemi ahtic in ihcuac otlacatca. Tlalpan in yeh hueyiyac nemiz, ihiyoanaz. Ca yamactic petlauhtoc iehuayo. Ca yolcuecuepqui itotonca in ic quipatlah in inahuac, tepiton ima nahui mahpileh, ahmo iztehuah; huel hueyi iicxi, oc cencah hueyac in ahmo itlac auh iicxi macuilli mahpileh tlazalolli ic ehuacicicuilihuiliztli, in cuecueyah huelitih ahpopotih ihuan pancholoah.

Ahtic quitlalitoc icueyateton, motta iuh zazalic yahualolli. In cueyatontli no motenehua atepocatl (renacuajo, bilolo), Tapayolteuh itlac, quipia ce cuitlapilli ic apopotiz yeceh ahmo icxihuah, compehualtia in yeh ihiyoana ic tlahtic *branquias* zatepan in ihiyoquiza quiyahuac *branquias*. Mixhuiltia in ic tepiyolcatl ihuan xiuhcuitlatl.

In ahcica ce tepitzin tlamiyaquiliztli onhueyiyaco in iicxi zan tepan onhueyiyaco in imah; ic chichitl ic ihiyopexontīilli onmahxiltia in *branquia*; in cuitlaxcolli mochihua tepiton; mopatla iyollo in opeuh ome tlacomolli ihuan yecahuiz eyi tlacomolli; polihui in cuitlapilli. Tlalpan choloa in yancuic cueyatl.

## Oc no xiquitta
* Tamazolin
* Ayolcatl

## Tlatenehualiztli


## Occe neihcuiloliztli

Neneuhcāyōtl:Yolcah
Marie Curie

thumb|right|Marie Curie
**Maria Salomea Skłodowska Curie** (1867-1934) ōtlācat īpan Varsovia, Polonia īpan 7 tlamāhtlaccēnti 1867. Ōcatca cē Polonia *física* auh *química*, zatēpan ōmocuep Francia chāneh. Mīxpetzoāni īpan in mēyyōāyilizzōtl, ōcatca in achto tlācatl in āquin ōquincelih ōme Nobel ilhuīlli īhuān ōcatcah in achto cihuātēmachtiāni īpan in Université de París.

Ōtlācat īpan Varsovia (Polonia Zaryōtl, Rusia Emperadoryōtl), in cānin ōnen īxquich in 24 xihuitl. Īpan 1891 ōmozazacac Parishuīc īpampa īnemachtīl. Ōquitzintih in Instituto Curie īpan Paris īhuān Varsovia. Ōmonāmictih īca in *físico* Pierre Curie. Ōcatca īnān in Irène Joliot-Curie.

## Tēnemilizpōhualli

Maria Skłodowska ōtlācat in 7 tlamahtlāccēti 1867 īpan Varsovia.  Ōcatcah in inic mācuīlli īpīl in Władysław Skłodowski, *física* īhuān tlapōhualmatiliztli tēmachtiāni *liceo*pan, in nehneuhcā in īcōl, īhuān Bronisława Boguska, in āquin ōcatcah tēmachtiāni, *piano*tzotzonani īhuān cuīcani.

Maria ōcatca in xōcoyōtl in īpan mācuīlli pīpiltin: Zofia (1862), Józef (1863), Bronisława (1865), Helena (1866) īhuān zatēpan yehhuātl, Maria (1867).

Īpan inōn cāhuitl, in Polonia huēyi cotōncayōtl ōcata tlapeuhtli ic Rusia, in tlein īca tēcuitlahuiliztli ōquintlālihqueh īntlahtōl īhuān īnnemiliz. Īnāhuac in īpih Helena, Maria yauhya in ichtacā nēmachtīlli tlamanalo īpan cē calli in cānin tēmachtiāyah in Polonia mīllōtl.

In achto īxiuh omomachiyōtlālihqueh ic in īpih Zofia īmizquiz īpampa in *tifus*cocoliztli, īhuān ōme xihuitl zatēpan in īnān ōmic īpampa in tētzāuhcocoliztli. Inīn nechīhualiztli ōchīuhqueh in tlein Maria ōquicahcāuh in Católica Romana teōyōticanemiliztli ōmocuep ahmatiliznemini.

ītah ce temachtiani tlen física catca. Xiuhpan 1891 se trasladó a París (donde cambió su nombre por Marie) y se incorporó a la Sorbona
Dos años más tarde acabó sus estudios de física con el número uno de su promoción, luego de otros diez años se doctoró diez en esa misma universidad. En 1894 conoció a Pierre Curie con quien se casó en 1895. Fruto de esta unión serían sus dos hijas, Ève 
e Irène.

## Oc no xiquitta

## Toquiliztequitl


Skłodowska Curie, Marja
2005

**2005** ce xihuitl ipan macuilpohualxihuitl XXI.

## Nechihualiztli

## Tlacatiliztli

## Miquiztli
*  Omic in hueyitepixcatlahtoani Juan Pablo II ompa In Vaticano tlalli, in 2 metztli abril.

## Tonalilhuitl

## No xiquitta

*
2002

**2002** ce xihuitl ipan macuilpohualxihuitl XXI.

## Nechihualiztli
*  - Corea Xapōn FIFA 2002 ( īhuan )
*  - Arctic Monkeys ōmochīuh.
*  - The Killers ōmochīuh.
## Tlacatiliztli

## Miquiztli

## Tonalilhuitl

## No xiquitta

*
1999

**1999** ce xihuitl ipan macuilpohualxihuitl XX.

## Nechihualiztli

## Tlacatiliztli

## Miquiztli

## Tonalilhuitl

## No xiquitta

*
1998

## Mochihualiztli
*  - Francia 1998 ().
*  7 metztli septiembre - Mochihua Google

## Tlacatiliztli

## Miquiztli

## Tonalilhuitl

## No xiquitta

*
1997

**1997** ce xihuitl ipan macuilpohualxihuitl XX.

## Nechihualiztli
*  - Coldplay omochiuh.
*  - Kaiser Chiefs omochiuh.
*  - Keane omochiuh.
## Tlacatiliztli

## Miquiztli

## Tonalilhuitl

## No xiquitta

*
1996

**1996** ce xihuitl ipan macuilpohualxihuitl XX.

## Nechihualiztli
*  - Atlanta 1996 ()
*   - Bill Clinton, Tlahtohcātēīxiptla.

## Tlacatiliztli

## Miquiztli
*  Tlachiucnāuhti 17 - Teodoro Fernández, perutlācatl futbolista ((t.  1913).
*  Tlamahtlācōnti 20 - Carl Sagan, ilhuicamatini (t.  1934).

## Tonalilhuitl

## No xiquitta

*
1960

**1960**  ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 20 īpan 1950s mahtlācxihuitl.

## Mochīhualiztli
*  - The Beatles ōmochīuh.
## Tlācatiliztli
## Miquiztli
## Nō xiquitta
* 1960 cuīcapan.

*
1900

**1900**  ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 19 īpan 1890s mahtlācxihuitl.

## Mochīhualiztli
*  - Paris 1900.
## Tlācatiliztli
*  Tlachiucnāuhti 29 - Miguel Alemán, cemitqui auh Mēxihco Tlahtohcātēīxiptla īhuīcpa 1946 oc 1952 (m.  1983)

## Miquiztli
*  Tlamahtlāccēti 30 - Oscar Wilde, tlahcuilōni (t.  1854)

*
2001

**2001**  ce xihuitl ipan macuilpohualxihuitl XXI.

## Nechihualiztli
*  - 15 metztli enero - Jimmy Wales oquipeuh Huiquipedia.
*  - Franz Ferdinand ōmochīuh.
*  - Tlachiucnāuhti 11 - Ōtlaquipolo in Ōme Huēyicnīuhcalli.
*  - My Chemical Romance omochiuh.

## Tlacatiliztli

## Miquiztli
*  15 metztli abril - Joey Ramone.
*  3 metztli junio - Anthony Queen.
*  21 metztli junio - John Lee Hoocker.
*  29 metztli noviembre - George Harrison.
*  14 metztli diciembre - W.G. Sebald.

## Tonalilhuitl

## No xiquitta
* Macuilpohualxihuitl XXI.

*
2000

**2000** , ce xihuitl ipan macuilpohualxihuitl XX.

## Nechihualiztli

*  9 metztli marzo - Nupedia mochihua.
*  Sydney 2000 ().
*   1 metztli noviembre - Vicente Fox.

## Tlacatiliztli

## Miquiztli

## Tonalilhuitl

## No xiquitta

*
1810

**1810**  ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 19 īpan 1800s mahtlācxihuitl.

## Mochīhualiztli
*Tlachiucnāuhti 15 - Mēxihcatl Tlācaxoxouhcāyōtl īpēhualiz.
## Tlācatiliztli
## Miquiztli

*
*
1492

**1492**  ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 15 īpan 1490s mahtlācxihuitl.

## Mochīhualiztli
* Tlamahtlāccēti 12 - Ixachitlcān ītlanēxtiliz.
## Tlācatiliztli
## Miquiztli

*
*
33

**33**  ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 1 īpan 30s
māhtlacxihuitl.

## Mochīhualiztli
## Tlācatiliztli
## Miquiztli
* c.Tlayēti - Xesutzin Nazaret

*
*
1521

**1521**  ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 15 īpan 1520s mahtlācxihuitl.

## Mochīhualiztli
*Tlachicuēiti 13 - Caxtiltēcah ōquixtiniah mēxihcah.
## Tlācatiliztli
## Miquiztli

*
*
2007

**2007** ce xihuitl ipan macuilpohualxihuitl XXI.

## Nechihualiztli

## Tlacatiliztli

## Miquiztli

## Tonalilhuitl

## No xiquitta

*
1 (xihuitl)

**1** (I) inic ce xihuitl de la era de Jesús de Nazaret e inicio del mācuīlpohualxihuitl I y comienzo de la primera década.

## Tlacatiliztin
*Diciembri 25 - Jesús de Nazaret
## Miquiztin
1914

**1914**  ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 20 īpan 1910s mahtlācxihuitl.

## Mochīhualiztli
## Tlācatiliztli
## Miquiztli

*
1896

**1896**  ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 19 īpan 1890s mahtlācxihuitl.

## Mochīhualiztli
* - Atenas 1896 (GRE).
## Tlācatiliztli
## Miquiztli

*
1789

**1789**  ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 18 īpan 1780s mahtlācxihuitl.

## Mochīhualiztli
*  Tlachicōnti 14 - Francia Icnīuhyāōyōtl īpēhualiz.
## Tlācatiliztli
## Miquiztli

*
*