open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
برایتون اند هوو آلبیون

**باشگاه فوتبال بِرایْتون اَند هُووْ آلبیون** یا **برایتون**  اتا فوتوال تیم هسه که  لیگ جزیره درون کا کنده که در شهر برایتون اند هوو انگلستان قرار دانه. وشون سره استادیوم ، فالمر استادیوم  هسه.

## هوادارون
برایتون هوادارا، کریستال پالاس ره شه رقیب اصلی دوندنه. این د تا تیم بازی همدیگه جا اتا از داربی‌ها جنوب انگلستان به حساب انغه که وره «دربی M23» گنه.

## کاکرون

## مربیون

*  جک رابسون
*  تامی کوک
*  دان ولش
*  فردی گودوین
*  برایان کلاف
*  پیتر تیلور
*  آلن مولری
*  مایک بیلی

*  جیمی ملیا
*  لیام بردی
*  جیمی کیس
*  میکی آدامز
*  استیو کوپل
*  گاس پویت
*  اسکار گارسیا
*  سامی هوپیا

رج:انگلیس فوتوال تیمون
یحیی گل‌محمدی

رده:Pages using infobox3cols with multidatastyle

**یحیی گل‌محمدی** (بزا  ۲۸ اسفند ۱۳۴۹) اتا مذبی و بازیکن فوتوال از ایران هسه. وه هسا پرسپولیس مربی هسه.

## آمار

### آمار سرمربی‌گری

### گل‌های ملی

## افتخارات

; پرسپولیس

* لیگ ایران (۲): ۱۳۷۴، ۱۳۷۵
* جام حذفی (۱): ۷۸–۱۳۷۷

; صبا باتری

* سوپر جام (۱): ۱۳۸۴

; تیم ملی ایران

* بازی‌های آسیایی (۱): ۲۰۰۲
* جام جهانی: صعود به جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان

### مربی‌گری

; پرسپولیس

* لیگ برتر (۲): ۹۹–۱۳۹۸، ۱۴۰۰–۱۳۹۹
* لیگ قهرمانان آسیا: نایب‌قهرمان ۲۰۲۰
* سوپر جام (۱): ۱۳۹۹

; ذوب‌آهن

* جام حذفی (۲): ۹۴–۱۳۹۳، ۹۵–۱۳۹۴
* سوپر جام (۱): ۱۳۹۵

## بوریم بگردستن

رج:نساجی مربیون
رج:پرسپولیس فوتوالیستون
رج:زننه آدمون
حمید مطهری

**حمید مطهری** (بزا۵ اردیبهشت ۱۳۵۳) اتّا ایرانی مربی هسه که نساجی مازرون مربی بی‌یه. 

## افتخارات

### مربیگری
**پرسپولیس**:

* لیگ برتر (۲): ۹۹–۱۳۹۸، ۱۴۰۰–۱۳۹۹
* لیگ قهرمانان آسیا: نایب‌قهرمان ۲۰۲۰
* سوپر جام (۱): ۱۳۹۹
رج:نساجی مربیون
رج:پرسپولیس فوتوالیستون
رج:زننه آدمون
علی شجاعی (بازیکن فوتبال)

**علی شجاعی** (بزا ۸ بهمن ۱۳۷۵) اتا فوتوالیست آملی هسه که نساجی وسه کا کنده

رج:Pages using infobox3cols with multidatastyle
رج:نساجی فوتوالیستون
رج:پرسپولیس فوتوالیستون
رج:آمل گت آدمون
رج:زننه آدمون
برونو فرناندز

رده:Pages using infobox3cols with multidatastyle

**برونو میگل بورژش فرناندز** (پرتغالی: Bruno Miguel Borges Fernandes; پرتغالی اروپایی:[ˈbɾunu fɨɾˈnɐ̃dɨʃ]؛ زادهٔ ۸ سپتامبر ۱۹۹۴) اتا فوتوالیت پرتغالی هسه که منسچتریونایتد وسه کا کنده منچستر هوادارا وره الماگو خوندنه

## افتخارات

* نایب قهرمانی لیگ اروپا منچستریونایتد جا در فصل ٢٠٢٠-٢٠٢١
رج:زننه آدمون
رج:پرتغال فوتوالیستون
باران (خونشکر)

**باران** (بزائه‌ی ۱۳۷۶ مرداد ۱۴ - مهاباد) اتا ایرونی خونشکر و ترانه‌نویس هسته. وه یازده‌سالگی جا خارج گت بیّه و اونجه شه درس ره بخونسته.

## بریم بگردستن
* Baran on Spotify

رج:زننه آدمون
رج:ایران زنا خونش‌کرون
آربرشت

آربرشت (کا *Arbërisht، Arbreshi، Arbërishtja* یا *Tarbrisht* دی گننه وه ره) اتا آلبونیئیج زوون هسه کا آربرش مردئم، ایتالیا دله ونجا گپ زننه. اینتا   آلبونیئیج توسک جه بهیت بیه.
اینتا زوون اِسا 100000 گپکر داینه .
## Comparison with other forms of Albanian
مقایسه هاکردن :


رج:هندو-اروپایی زوونون
لولومو

**لولومو** کا **ایکوم**  دی وه ره گوننه، اتا  روئار(رخنه) جر دسی زوون  نجریه دله هسه . سه جور داینه ، Okuni، Olulumo، Ikom Ikom ویشتر ئولولومو گپکر داینه.

## منابع

رج:نیجریه درکائون
فخرالدین اسعد گرگانی

**فخرالدین اسعد گرگانی** فارسی‌زوون شاعر بی‌یه که قرن پنجم هجری زندگی کرده و اهل جرجان ِشهر بی‌یه که اسا گنبدکاووس اونجه هسته. ونه مهمترین کتاب نوم *[[ویس و رامین]]* هسته. فخرالدین گرگانی سلجوقیون دوره زندگی کرده و طغرل په دیّه و زمونی که طغرل اصفهون ره بَیته، وه این شهر دله بموندسته و شهر ِوالی جه همنشین بیّه و اونجه گپ-به-گپ که بیّه، والی ونجه بخاسته که *ویس و رامین* کتاب ره بنویسه و ونه داستان ره کامل تعریف هاکنه. گرگانی هم این داستان ره پهلوی زوون جه وردگاردنی‌یه و وه ره همونتی پیش از اسلام سبک جه فارسی ترجمه هاکرده. فخرالدین اسعد گرگانیِ کتاب باعث بیّه که ونه په، خله شاعرون عاشقنه داستان باتن سروقت بوردنه و اینتی داستان‌ها زیاد بیّه.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

گرگانی
رج:گرگان گت آدمون
آبشکه

**آبشکه** اتا ورودی هسته کا وه جه  سو و هوا انه اگم وا بوئه هوا انه و اگم وه ره دکوشته ووشن دِی ون جه هوا ننه ، آبشکئون معمولا شیشه دایننه و جنسون مختلف جا بساته ووننه مثال سه آبشکه وونه چویی ووشه و یا چلنی(آهنی) ووشه .آبشکه ابنیه سو ره فراهم کنه  و الوته دیئر کاربری دی داینه کا مثلا ونه جا وونه ویو ره هارشیم و.... . اون پسترون خلی آرشیتکتورون(معماریون) دله آبشکئون ره تیپتاپلی و رنگی رنگی کاردنه کا نما هیره .
بندانگشتی|جایگزین=اتا کیلیسائی آبشکه کا ونه سر مذهبی نقاشی هاکردنه
رج:آبشکه
رج:شیشه
شنش

**شَنِش**  یا   **قسیون**   یا  **پس هاکردن** (انگلیسی : ***Vomiting***) به فشار معده دله مکولاد(مخلفات) تک جا انه دیا(درگا-بریم) و برخی تمونئون فنی جا انه دیا(درگا-بریم). اینتا مکولاد وونه کا باخرد خراک ووشه یا دیر مکولادونی کا گوارش سیستم دله درنه د. شنش چیسایی(دلیل)  مختلفی داینه مثال سه : معده رفلاکس - معده ناخشیون - شد(فاسد) غذا ره باخردن سه و .... سه .

رج:ناخشیون
پریتی زینتا

پریتی زینتا (شمشامیج(هندیج)جه: प्रीति ज़िंटा) (بداشتن(بزائین) تمون: ۳۱ ژانویهٔ ۱۹۷۵) وه اتا شمشامیج(هندی) کاکر هسه.

وه اولئون تیلویزیون اجراکر بیه  و ادی پیشتر دی کاکری(آکتوری) هاکردن

ره شرو هاکرده ، وه 60 فیلم دله ده ویشتر کا(بازی) هاکرده و چنتا جائزه بترین اول نقش کاکری وسه ومکمل نقش وسه  هایته. وه چنتا خونش دله دی همخونش بویه.

## منبع
بندانگشتی
رج:هند بازیگرون
ویدیا بالون

**ویدیا بالون** یا  **ویدیا بالان** ( انگلیسیج جه : Vidya Balan  اتا شمشمامیج(هندی) کاکر و مودل هسه کا 2003 جه دره کاکری کانه. وه کرالا دله بداشت(بزا) بویه.

## منبع
بندانگشتی
رج:هند بازیگرون
پادمینی کولاپوری

پادمینی کولاپوری (مراتیج جه: पद्मिनी कोल्हापुरे؛ زادهٔ ۱ نوامبر ۱۹۶۵) اتا کاکر(آکتور) و اتا خونشکر ششمام(هند) دله هسه.

## منبع
بندانگشتی
رج:هند بازیگرون
مار (۲۰۱۳ فیلم)

**مار** اتا ششمامیج (هندی) فیلم هسه کا 2013 دله اینتا فیلم اکران بویه ششمام(هند) دله . ونه کاکرئون(آکتورون) دله وونه پادمینی کولاپوری و اشا بهوسله ره نوم بوردن .
## <br>
## آسنی
وه آسنتی اتا پیرزنا هسه کا 65 سال سند داینه و 4 تا یال(وچه) داینه کا شه پسر جا چوکوتنه(زندگی کانه) ، اتا روج ونه پسر سه امریکا دله کر (کار) دیار وونه و تصمیم گیرنه شه مار ره بیله سالمندئون سره ، ونه دتر مخالفت کانه و دتا دتر دیئر دی پیرزنا ره ول کاننه ، ونه دتر انه و وه ره برنه شه سره و ....

رج:هندی فیلمون
هالزی

**اشلی نیکولت فرانجیپانی** (انگلیسیج جه: ***Ashley Nicolette Frangipane***؛ بزائین(بداشتن) روج ۲۹ سپتامبر ۱۹۹۴)  **هالْزی** (Halsey) نوم جا  وه ره اشناسننه، امریکایئیج خونشکر و خونشنویس هسه .  وه سوشال مدیا دله  خونشکری جا نومدار بویه. ۲۰۱۴ دله وه  شه اولین مزقونی قرداد ره آسترالورکس دوسائه و بعد اهمونتا  سال دله  اولین شه اولین آلبوم  ره نشر هادائه.

وه شه خاص ونگ سه خلی نومدار بویه ونه جائزئون :  بیلبورد مزقون جائزه، یک امریکا مزقون جائزه، یک  ام تی وی موزیک ویدئوی جائزه و ستا کش وه گرمی جائزه نومزه بویه/

## ونه چوکوت(زنگونی) اوائیل:
بندانگشتی|راست|هالزی سال 2019

ونه اولین استودیوئیج آلبوم ، ود سامون بیه کا در ۲۰۱۵ منتشر بویه، کا چاتّا اتّائی خونش آهنگ جا هسه کا آرآی ای دس(جه) گوایی دایننه. ونه هنری نوم هالزی بنشو(مترو) هرسانجه(استاسیون(ایسگا)) جه هایته الوته ونه نوم ره دی ولدیم هاکنیم (اشلی) ره دی وونه هالزی . وه  کلارک، نیوجرسی، دله  بزا بویه . ونه مار ناخشخنه دله کر کرده و ونه پر اتمبیل شرکت دله سالار (مدیر) بیه د. وه مار وری ایتالیایی- مجاریج-ارلنیج رگ داینه و پیر وری دی افریقائیج-امریکائیج هسه وه دتّا برا ر سِویان و دانته دینه وه شه گت بوین تمان ویلون و ویلن سل زوئه تا 14 سالی کا گیتار بزوئه د. وه اتا گپوپوت (مصاحبه) دله بته کا اختلال دقطوی داشته 16 - 17 سالی دله وخ 18 سالی دله مالی مشکل داشته و مزقون جا شه سره اجاره پیل ره دائه . وه متفاوت اجرائونی ره مختلف نومئون جا داشته . وه اینتا نوم ره هایته شه سه چون کا 1- ونه نوم ول دیم هسه 2- اتا خت(خیابون) نیویورک دله . وه اول خاسه  قشنگ هنرون باخنده ولی چون نتونسه ونه مخارج ره هادینه بورده  بنویشتنکری باخنسه .

وه 2017 دله اتا عمارت شه سه  لس آنجلس کالیفرنیا  دله هایته. اتّا سک ره وچه جا قبول هاکرده.

## په‌نویس

رج:آمریکا خونش‌کرون
رج:زننه آدمون
کلینی

بندانگشتی|کلین**کلینی** یا **کِلِنی** (اینگلیسی جه: *Grey*) اتا جور رنگ هسّه که بین سیو و اسپه قرار گیرنه.   

رج:رنگون
سیو

بندانگشتی|سیو
**سیو** (اینگلیسی جه: *Black*) اَتا جور رنگ هسّه.
رج:رنگون
اسپه

بندانگشتی|اِسپه
**اسپه** (اینگلیسی جه: *White*) اتا جور رنگ هسّه.
رج:رنگون
آل (رنگ)

بندانگشتی|آل
**سِرخ** یا **آل** (اینگلیسی جه: *Red*) اتا جور رنگ هسّه. آل اتا از اصلی رنگئون حیساب وونه.

رج:رنگون
چکوم

بندانگشتی|اَتا کوترِ چکوم
**چِکوم** یا **بیک** (فارسی جه: *نوک*) اَتا پرندگون دیایی عضو هسّه. چکوم، پرنده دیم سر دره و پرنده ونه جا ئو و خِراک خِرنه.

رج:پرنده
کئو

بندانگشتی|کئو رنگ
**کَئو** یا **کَهو** (اینگلیسی جه: *Blue*) اتا جور رنگ هسّه. کهو اتا از اصلی رنگئون حیساب وونه.
رج:رنگون
کز

مازندرانی: یعنی ازذره تلخی زَندهِ و کال هسته ره گونه کز.
رج:مازرون فرهنگ
پِجِر

پیوند=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/Lindley.jpg/220px-Lindley.jpg|بندانگشتی|پراگ پجر
**پِجِر** او یا مایعی هسه کا اتا دور خنئون ، بیمارستانئون و... دله وه ره کار بیتنه و ادی دم هادانه . ونه جم هاکردن روش  هرتا منطقه دله فرق کنده(ونه مودل هرتا گذر(منطقه) دله وشون برنامئون و.. جا فرق کنده) 
پجر سیستم کرخنئون و رویی اوئون وسه خلی مهم هسه ، اگم اینتا مایعات بورن بنه دله خلی خطرئون وشون جا دیار وونه . شهری پجر معمولا یا  هدی باخرد(ترکیبی) پجر هسه و یا ... هسه کا معمولا شونه پرزوخنه(تصویه خانه).پرزو بوی پجر ، شه کیلئون جه شونه پخش وونه. 

پناس اتا جور پجر هسه کا کش و گی وی دله دره . پجر خنئون ، ناخشخنئون و... جه انه و معمولا لیله جا شونه پرزو خنه.

زنگ بزوئن وخاک  لچری  و... چسائیونی هسنه کا پجر سیسم ره شهرون دله  ساجندنه. اینتا سیستم دله پمپ دره ، کیله دره و... دره و گاگداری دی بعضی جئون اینتا سیستم دله پجر بونکه دی دره.

## سرچیشمئون:
پجر سرچیشمئون وونه اینتائون بوئه:

* آدمیزائون پجر (گی، توالت کلینکس ، چر، خون و... )، وه ره معمولا سیواو گننه م اغلب دیمشورا و چرچال(پرتوخنه- مسترا) جه انه .
* چرچال چا
* گندانوار تخلیه
* پجر پرزوخنئون تخلیه
* بشوردن دله او
* وارشی کا خنئونه بوم سر انه

پیوند=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/2012-05-28_Fotoflug_Cuxhaven_Wilhelmshaven_DSCF9867_%28crop%29.jpg/220px-2012-05-28_Fotoflug_Cuxhaven_Wilhelmshaven_DSCF9867_%28crop%29.jpg|بندانگشتی|اتا پجر پرزوخنه  کوکسهاون، آلمون دله

* بنه بنی اوئون کا بردنه پجر دله 
* اضافه اوئون خنئون جه
* آاوئون و مادئونی کا اتوموبیلون جه بموئه و خت(خیابون) سری او و ...
* دریو او
* روآر او کا بورده پجر دله
* آدمیزائون بساتئون کا بورده پجر دله
* اتوبانئون زیه کشی
* اونتا مادئونی کا تیفون بیورده)
* سیو او 
* صنعتی جرشئون
* صنعتی سایتون زیه کشی
** صنعتی چاکرون او
** صنعتی اوئون .
** )
** جرشئونی کا وشون پی هاچ تنظیم نیه
** سهمی جرشئون
** جامد مادئون
** مزارع  پجر
** هیدرولیکی بشکتئون
** پیوند=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/%D8%AD%D9%81%D8%B1_%DA%86%D8%A7%D9%87.jpg/220px-%D8%AD%D9%81%D8%B1_%DA%86%D8%A7%D9%87.jpg|بندانگشتی|پجر چاهاویی کا نفت و گاز جه بموئه

## پجر مکولاد(ترکیبئون)
معمولا اینتا لیست واری هسه :

* او ( ۹۵ % جه ویشتر) 
* میکربئون
* ناناخشکر باکتیریئون
* اورگانیج ذرئون گی و ... واری
* محلول مادئون کش و اسید و .. واری 
* معدنی ذرئون.
* مواد محلول معدنی مثل آمونیاک، نمک – جاده، نمک – دریا، سیانید، هیدروژن سولفید، تیوسیانات، تیوسولفات و غیره.
* جوندارون.
* گته مادئون.
* گازئون
* شیمیئیج مادئون چسم و مایونز و .. واری
* افت کوش و واشکوش و ...
* شیمیئیج داریئون و هرمونیج داریئون

## پجر انواع:
ونه دستئون اغلب اینتی هسه:

* خنئی پجر (شهریج)
* صنعتی پجر
* رویی پجر
* زراعی پجر

### خنئی پجر
اینتا مودل پجر اغلب چرچال و اوچال و بارک (اشپزخنه) جه انه 

لازم هسه کا باریم ایجه کا تمونی کا گمی خنگی پجر رستورانئون و دکونئون و ...ره دی کا شهر دله هسنه ره شامل وونه.

هرچی خنئی پجر بمونست تر بوئه وی رنگ تاریکا تر هسه .

### صنعتی پجر ، شهری پجر پرزوکری دله:

اینتا مودل صنعتی جئون جه انه.

اینتا مودل پجر وسته شه کرخنه ونه خطردار مادئون فرق داینه

هیچ تمون نوونه اینتا پجر ره شهری پجر جا هدی بزوئن

اغلب اینتا پجرون پرزوکری بها جر دره 

### زراعی پجر:
اینتا مودل پجر معمولا ونه دله سهم داینه.

هونه دله شیمیئیج ماده داینه چونکا شمیئیج کوت زننه 

اینتا مودل پجر زمیئون جه انه

### رویی پجر
اینتا مودل پجر ورف و وارش جه انه.

.

رج:ئو
ارینیا

ارینیا اتا مله هسه کا کونچا ده دالت لیدیا استون ، اسپونیا کاتالونیا دله هسه کا 2020 دله 30 تن غلت(جمعیت- دواش) داشته.

## جوغرافیا
ارینیا  لیدیا 111 کیلومتری دله هسه.

## منبعون
1- Mapa de Erinya  conca de dalt 

2- English wikipedia

رج:ایسپانیا شهرون
کونکا د دالت

**کونکا دالت** ( کاتالونیج جه: Conca de Dalt) اتا مسکونی جا  اسپونیا دله هسه کا  پالارز جوسا دله دره. کنکا دو دالت ۱۶۶٫۵ کیلومتر مربع گتی داینه  ۵۰۷ متر دی دریو جه جُرتر دره.

## پیدری پشوئون:

* ایسپونیا شهرون لیست

## منبعون:
ویکی پدیا( انگلیسیج و فارسیج)

رج:ایسپانیا شهرون
گتده

رده:مقاله‌های روستاهای ایران
**گتده  روستایی هسه طالقون شهرستون دله البرز استون دله** .

گت ده  خلی چا دارنه چونکا کو سر هسه. گتدهی مردمون ویشتر مالدار ، کشتکر هسنه.

## مردمون
پیوند=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/Linguistic_Map_of_Alborz_Province.png/300px-Linguistic_Map_of_Alborz_Province.png|بندانگشتی|300x300پیکسل|نقشهٔ زبانی استان البرز : رنگ  زرد زبان فارسی و گویش‌های فارسی-مازندرانی(کرجی) ، رنگ قرمز گویش‌های فارسی-مازندرانی و آذربایجانی ، رنگ سبز روشن گویش‌های فارسی-مازندرانی ، رنگ سبز تیره زبان مازندرانی ، رنگ آبی گویش تاتی طالقانی ، رنگ نارنجی زبان تاتی
اگتده مردمون  طبری هسنه  و  طبری طالقانی طبری(مازرونی) زوون  گپ زندنه. 

## محصولئون:
آغوز(جوز) ، بنه سه  ، بنشن و گوشد، پندیر، ماس

## بال بساتئون:
جل ،  ، جاجیم و......

## دتر قله:
قلایی دره گتده دله کا وی نوم دتز قله هسه
شانگیریلّا

**شانگیریلّا**  اتا ادبی استیعاره هسّه و اتا یوتوپیا نوم هسه اتا نو دله، کا تبت کنلون دله هسه. اوّسلین کش جیمز هیلتون، برتونیائیج بنویشتکر ۱۹۳۳ دله، اتا رمان کا ونه نوم *Lost Horizon* بی‌یه اینتا نوم ره بنویشته.

## ادبیات دله وه ره استعاره هاکردنه:
*Lost Horizon* دله، مردمونی کا شانگری-لا دینه، وشونی چکت (زینّگونی) خلی رزم بیه و آسوکی دله دینه. دوشون عمر دی خلی دراز بیه. اینتا آسنی ره کا بنویشته تاسا  هر جه ره کا خلی بهشت واری هسه ره گننه شانگیریلّا، نیمونه سه، مجئونی کا خلی سوز هسنه یا خلی رزم هسنه و دس نخرد هسنه ره گننه شانگیریلّا.

## پی نویشتئون:

رج:ادبیات
هجزوئون

**هجزوئون** اتّا گرپه   تونگوز مردمون  جه هسنه کا  دیر خرتاو دله درنه  کا  اصولا  هیلونگ‌جیانگ (آمور روآر)، سونگ هوا (سونگاری) و اوسوری روآر   پلی درنه . وشون جدئوا  جورچنئون  هسنه  کا منچوری دله دینه.

زبان هجزئیج  مانچو-تونگوزی  گرپه جه هسه . بر اساس سرشماری سال ۲۰۱۰، ۱۲۰۰۳ نانای تا آن زمان در روسیه زندگی می‌کرده‌اند. دله 12003 تّا هجزو اروس دله دینه.

## نومئون:
پیوند=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/Hezhe_%28Nanai%29_family.jpg/200px-Hezhe_%28Nanai%29_family.jpg|بندانگشتی|200x200پیکسل| اتّا هجزو فامیل ، اروس دله
نومئونی کا وشون ره گننه **нанай** / **نانای** (یهنی بومیشون) و وشون شه ره  **هژن** است (یعنی خرتاو مردمئون ) و اروس(زوون) دله : нанайцы / *nanaitsy*؛ چینی: 赫哲族 / *Hèzhézú*. هقدیمئون دی وشون ره گتنه: **گلدئون**، **گلدی‌ئون**، **گلدی**، **هژه** و **سامگیر**.

## پخشی:

### استن :
2000 دله چین دله 4640 تّا  هجزو دیه.

; 
:

### شهسرسّنئون:

; 

## نومدار هجزوئون:
پیوند=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Dersuuzala.jpg/220px-Dersuuzala.jpg|بندانگشتی| درسو اوزالا

* فیلم درسو اوزالا،  جاپونیج کرگردون  آکیرا کوروساوا .
* کولا بلدی (روسی: Кола́ Бельды́) (۱۹۲۹–۱۹۹۳) شورویئیج خونشکر.
* هان گینگ، چینیج خونشکر.

## آلبوم:

پرونده:Goldi family group, north of Khabarovsk LCCN2004707513.jpg|اتا هجزو فامیل خاباروسک دله
پرونده:Goldi chiefs in best clothes north of Khabarovsk LCCN2004707510.jpg|هجزو جنرالئون ۱۸۹۵
پرونده:Goldes shaman priest in his regalia LCCN2004707515.jpg|اتا هجزو شمن 
پرونده:Goldi village chieftan LCCN2004708035.jpg|هجزو جنرال  ۱۸۹۵
پرونده:Goldi village on the Amur, north of Khabarovsk LCCN2004707512.jpg|اتا هجزو کلا خاباروسک دله  ۱۸۹۵
پرونده:Goldi village along the Amur River, north of Khabarovsk LCCN2004708126.jpg|اتا هجزو کلا آمور روآر پلی  ۱۸۹۵


## منبعون:

رج:منچوری
هانبُگ

پیوند=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/23/Korean_costume-Hanbok-Dangui-Seuranchima-01.jpg/220px-Korean_costume-Hanbok-Dangui-Seuranchima-01.jpg|چپ|بندانگشتی|دتّا زنا هانبوک دله
**هانبگ** (به کرئیج: 한복)  کورئیج سنتی جمه است. اینتا جمه ره ونه رج  دیزاین و اوی جیف بین جا اشناسنّه ،  درسّه کا ونه معنا وونه کورئیج جمه امبا امروزروج  ااتّا مودل جمه ره اشاره کنّه کا ،   جوسان  سه بیه  وهلا دی اینتا جمئون جشنئون دله و... دله  کار شونه .

## آلبوم:

پرونده:Goguryeo tomb mural.jpg|
پرونده:Korean clothing-Hanbok-Three Kingdoms period-01.jpg|
پرونده:Korea-National.Folk.Museum-01.jpg|
پرونده:Goryeohanbok.jpg|


## منبعون:

رج:جنوبی کره
رج:شمالی کره
زرد

بندانگشتی|زرد
**زرد** (اینگلیسی جه: *Yellow*) اتا جور رنگ هسّه. زرد اتا از اصلی رنگئون حیساب وونه.
رج:رنگون
ونفش

بندانگشتی|ونفش
**وَنِفش** (اینگلیسی جه: *Violet*) اتا جور رنگ هسّه.
رج:رنگون
مهسا امینی

[بندانگشتی|شعاری که ونه قَورِ سر [کوردی زوون جه بنویشتنه، خله معروف بیّه: «ژینا جان، ته نمی‌یرنی، ته نوم رمز وونه»]]
**مهسا امینی** یا **ژینا امینی** (بزائه‌ی ۳۰ شهریور ۱۳۷۹ – بمرده‌ی ۲۵ شهریور ۱۴۰۱) اتا ۲۲ ساله کیجا بی‌یه روز ۲۲ شهریور ۱۴۰۱ کوردستون جه بمو بی‌یه تهران و اونجه گشت ارشاد وه ره بَیته. گشت ارشاد دله وه ره کتک بزونه و ونه سر دله هسکا بشکسته و مغزی سکته هکرده.
مهسا امینی بورده کوما و سه روز بعد، ۲۵ شهریور ۱۴۰۱، بیمارستون دله بمرده. ونه بمردن په، مردم خله شهرون دله بیرون بمونه و ایران ِحکومت ره هاپستنه. ونه نوم توییتر دله هشتگ بیّه و ۲۰۰ میلیون بار ونه نوم ره بیاردنه که دنیای رکورد ره بزو. ونه بکوشتن باعث بیّه ایران دله شورش بسات بوو.

## بن بنویشت

رج:کوردستون گت آدمون
رج:ایران اعتراضات
پوتک

**پوریا پوتک** (بزائه ۲۷ ژوئن ۱۹۹۱، تهران) ایرانی خونش‌کر و یوتیوب‌کر هسته که فارسی رپ خوندنه و تهیه‌کنندگی هم کنده. وه فست‌رپ خوندنه و خله پرکار ِخونش‌کر هسته. بیش از سیزه‌تا آلبوم و ات‌خله سینگل‌ترک هدائه.

## زندگی‌نومه
پوریا عرب  تهران دله دنیا بمو. وه شه درس دمباله ره تا دانشگاه تهران ِفناوری کامپیوترِ دانشکده بیته و دانشگاهِ آخرین سال، درس ره ول هاکرده و بورده اجباری. ولی اجباری هم چن ماه ویشته دنی بی‌یه و ای باته لوچ هسته که خدمت ره معاف بوو.

وه ات‌گال تصادف وسّه زندون دکته و یک‌سال زندانی بی‌یه. ونه پییر وه ره برسنی‌یه خارج درس بخونده که ایران مملکت دله اذیت نوو و همین گدر شه اولین آهنگ، نسخ، ره بخوندسته. وه بعد بورده اکراین و سال 2017 اونجه زن بَوِرده.
پوتک اجتماعی شبکه‌ئون، خصوصاً اینستاگرام و یوتیوب دله، خله فعالیت دارنه و شرط‌بندی سایت جه هم درآمد دارنه. وه و سپهر خلسه دیس و دیس‌بک هم ات‌گال معروف بیی‌بی‌یه. 

## دپیته چرخه‌تو
* توپاک

## په‌نویس

رج:ایران مردی خونش‌کرون
رج:ایرانی رپ
رافائل اوروزکو

**رافائل خوزه اوروزکو ماستر** (انگلیسی جه: *Rafael José Orozco Maestre*) (۲۴ مارس ۱۹۵۴–۱۱ ژوئن ۱۹۹۲) اتا  کلمبیایی خونشگر(خواننده)

## منابع

رج:مقاله‌های دارای واژگان به زبان ایسپانیولی
رج:کلمبیا مردی خونش‌کرون
زلغ

**زلغ** ، آدمیزائون وچه هسه کا ونه مار و ره  9 ما شه اشکم دله داینه.( نرمال) امبا امکون داینه گاگداری مختلف چسّائیون(دلیلون) وسه زیتر و یا دورتر  مار شه وچه ره بداره(بزائه) . تمانی کا زلغون دنیو انّه ، وشون چشئون دنیو ره اسپه و سیو وینّه  تا تمانی کا 3 ما ببوشه وشون ره . زلغون کلّه وشون تن سه گت هسه .

دهترون (دکترون) تا 28 روجی ره گننه زلغ .
بندانگشتی

## منبعون:

## پیدر پشوئون:
فامیل

آدمیزا
رج:فامیل
مینی‌جوپ

بندانگشتی|262x262پیکسل|اتا  مودل کا مینی جوپ  ونه تن دره
**مینی‌جوپ** ( فرونسئی جه : minijupe)، اتا جور  کل  دومن هسه کا تا زاندی سر ره پوشاندنه.
مینی جوپئون اتا فشن شو   ۱۹۶۰ دهک دله   لندن  جه بهیت بویه. پسترئون تینار اینتا جور دومن ، زنائون ورزشئون دله کار شومبیه.

## مینی‌ جوب و قانونئون:
اگاندا پارلمون   ۲۰۱۳ دله قانون بشته کا ،اینتا دومن ره نوونه کا دشتی جئون (عمومی مکانئون) دله تن هاکردن.

## آلبوم

پرونده:Miniskirt1.jpg||
پرونده:Miniskirt2.jpg||
پرونده:Miniskirt3.jpg||
پرونده:Fanfarenzug-Strausberg marching band.jpg||
پرونده: Miami-dolphins-040201-N-2541H-001.jpg||


## منبعون:
رج:پمتی
ترومبا

بندانگشتی|250x250پیکسل
[چپ|بندانگشتی| گلد کوست، [استرالیا ترومبا]]
[چپ|بندانگشتی| [برلین، آلمون ترومبا ]]
[چپ|بندانگشتی| تنریف، [ایسپانیا ترومبا ]]
**ترومبا**  یا  **تروموا ** اتا تی  واگون هسه کا خت (خیابون) ریلئون سر  جه شنه . ترومبائون وونه کا شهردلئی و شهر جه دیا (بریمی) ووشه. .  ترومبا  مهمولا سبوکتر هسه و کیتاتر هسه عادّی رجشوئون جه دیقا نوونه باتن ترومبا و عادّی رجشوئون فرق چیشی هسه . ممکنه کا ترومبا بتنده عادی رجشوئون ریل سر جه دی بوره .

## پیدر پشوئون:

* اترجشو
* بنشو
* مترولجه

## منبعون

رج:ترابری
لاقون

**لاقون**، اتا کلا هسه گیلون شفت دله.
رده:مقاله‌های روستاهای ایران
## غلت(دواش):
اینتا کلا جیر ده دله دره و 460 نفر غلت داینه.

## منبعون

* «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۸۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۱ آبان ۱۳۹۲..mw-parser-output cite.citation{font-style:inherit}.mw-parser-output q{quotes:"\"""\"""'""'"}.mw-parser-output code.cs1-code{color:inherit;background:inherit;border:inherit;padding:inherit}.mw-parser-output .cs1-lock-free a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Lock-green.svg/9px-Lock-green.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output .cs1-lock-registration a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Lock-gray-alt-2.svg/9px-Lock-gray-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output .cs1-lock-subscription a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Lock-red-alt-2.svg/9px-Lock-red-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-free a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-subscription a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-registration a{background-position:left .1em center;padding-left:1em;padding-right:0}.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registration{color:#555}.mw-parser-output .cs1-subscription span,.mw-parser-output .cs1-registration span{border-bottom:1px dotted;cursor:help}.mw-parser-output .cs1-hidden-error{display:none;font-size:100%}.mw-parser-output .cs1-visible-error{font-size:100%}.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registration,.mw-parser-output .cs1-format{font-size:95%}.mw-parser-output .cs1-kern-left,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-left{padding-left:0.2em}.mw-parser-output .cs1-kern-right,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-right{padding-right:0.2em}
بوسیدانگ

بندانگشتی|بوسیدانگ
**بوسیدا نگ** (انگلیسیج جه : ***Bosideng***) اتا چینیج جمه کمپونی هسه ، کا   ۱۹۷۵ بنا بشتنه وه ره. ونه مرکزیج  دفتر دی شانگهای دله هسه .

## منبعون:

* 
رج:کومپانی
استار ورد

**استارورد** (انگلیسی جه : ***Starworld***) اتّا  مصریج کمپونی هسه کا 1990 وه ره بنا بشتنه .
بندانگشتی|استار ورد نشون

## منبعون:

* 
رج:کومپانی
باتا پاوجارئون

**باتا پاوجارئون (کوشئون)** (انگلیسی جه : ***Bata Shoes***)اتّا پاوجار و جمه کمپونی هسه 
sloganکفش‌های باتا
intlکفش‌های باتا

اینتا کمپونی کا  ۱۸۹۴ دله  چک دله بنا بویه  ونه مقر  سوییس  لوزان  دله هسه . اینتا کمپونی  ۵۲۰۰ خردزوشی دکون جه ویشتر داینه کا  ۷۰لزمی(کشفر) دله   و هیجدتا لزمی(کشفر) دله دی بساتن ره بتونده انجوم هادنه.
وسط|بندانگشتی|800x800پیکسل|اونتا گزرئون کا ونه دله اینتا کمپونی تجنه

## منبعون

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Bata Shoes». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۷ اکتبر ۲۰۱۷.

## دیا (بریم- درگا)هماسیئون

* Bata Shoes Worldwide
* Bata Memories history of Bata community در Essex, UK
رج:کومپانی
بنشو

بندانگشتی|264x264پیکسل|لندن بنشو .  بریتانیا دله اصطلاح دله گننه  ''(Tube)'' بنه بن  ''(Underground)'' گننه.
**بنشو** (فرونسئی جه : Métro)، انگیلیسی جه : Rapid transit, subway) اتا جور  دشتئی ترانزیت سیستم هسه . برخلاف اتبوس یا ترامبا،  بنشو اتا برقی ترانزیت سیستم هسه  کا تنل دله جه شونه و انه .

گت شهرون دله مهمولا اینتا ترانزیتی سیستم دره و ونه خدمتئون اغلب  شه کش الکتریکی رجشوئون(ترنئون، قطارئون) جا ارائه وونه. 

اولین بنشو دنیو دله متروپولیتن بیه کا 1863 بساته بویه امبا اسا قسمتی هسه لندن بنشو جه .

2021 دله چین ویشترین بنشو سیستم ره داشته و ویشترین اسنجه (استیشن، ایسگا) ره دی نیویورک بنشو داینه..
بندانگشتی|262x262پیکسل|پاریس بنشو تمونی کا دره  ساتنه وه ره .
اولین بنشو لندن متروپولیتن بیه . و اولین تمون بیه کا رجشو ره الکتریکی انرجی جا بکشینه .

.

## منبعون:

## پیدر پشوئون:

* فهرست متروها
* مونوریل
* تراموا
* قطار سبک شهری
* مگاپروژه
رج:ترابری
شاتاریز

**شاتاریز** ( آذربویجونیج ترکی جه : Şatariz) اتا  مسکونی گزر(منطقه)هسه  قره باغ دله کا   کاشاتاق استن دله دره.

## پیدری پشوئون:

* قره باغ شهرون لیست

## منبعون

* باغداساریان، ادیک (۱۳۸۰). تاریخ آرتساخ (قره‌باغ): از دیرباز تا سال ۱۹۹۱. تهران. شابک ۹۶۴-۰۶-۰۷۴۲-۸..mw-parser-output cite.citation{font-style:inherit}.mw-parser-output q{quotes:"\"""\"""'""'"}.mw-parser-output code.cs1-code{color:inherit;background:inherit;border:inherit;padding:inherit}.mw-parser-output .cs1-lock-free a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Lock-green.svg/9px-Lock-green.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output .cs1-lock-registration a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Lock-gray-alt-2.svg/9px-Lock-gray-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output .cs1-lock-subscription a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Lock-red-alt-2.svg/9px-Lock-red-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-free a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-subscription a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-registration a{background-position:left .1em center;padding-left:1em;padding-right:0}.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registration{color:#555}.mw-parser-output .cs1-subscription span,.mw-parser-output .cs1-registration span{border-bottom:1px dotted;cursor:help}.mw-parser-output .cs1-hidden-error{display:none;font-size:100%}.mw-parser-output .cs1-visible-error{font-size:100%}.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registration,.mw-parser-output .cs1-format{font-size:95%}.mw-parser-output .cs1-kern-left,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-left{padding-left:0.2em}.mw-parser-output .cs1-kern-right,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-right{padding-right:0.2em}
* https://artsakhlib.am/2018/06/06/տեղեկատու-լղհ-վարչատարածքային-միավո/
* 

* شاتاریز 

## دیا(بریم-درگا) هماسئون

رج:قره باغ
رج:آذربایجون شهرون
باخاراخ-ام-راین

**باخراخ**  (به آلمانی: Bacharach) کا وه ره  *باخ‌آراخ آام راین* دی گننه  ماتا شهر   ماینز-بینگن گزر ،  راینلند-فالتز ایولت   آلمون دله هسه .اینتا شهر جراهی دله  Stahleck (آلمونی جه : Burg Stahleck)، کتی سر بنا بویه کا اسا دی جوونئون مجشگا بویه .

## آلبوم

پرونده:Bararach1.jpg|
پرونده:Bacharach rheinblick pano.jpg|
پرونده:Bacharach Haus zur Post.jpg|
پرونده:Bacharach mit der Burg Stahleck.JPG|
پرونده:Ortskern_Bacharach_bei_Nacht.jpg|
پرونده:BacharachStahleck.jpg|
پرونده:BacharachAltesHaus.jpg|
پرونده:BacharachRheinfront.jpg|
پرونده:BurgStahleckNW.jpg|
پرونده:Bundesarchiv Bild 102-13416, Bacharach, Burg Stahleck.jpg|
پرونده:Bacharachfromviewtower.jpg||


## پیدری پشوئون:

* آلمون
* آلمون شهرون لیست

## منبعون:

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Burg Stahleck (Bacharach)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای آلمانی، بازبینی‌شده در ۲۰ مه ۲۰۱۵.
رج:آلمان شهرون
میلا

**بکا** یا **وکا** یا **میلا** (اینگلیسی جه : *Stork*) اتا گت پرنده نوم هسّه که ونه لینگ و گِس (=گِردِن) برز (= دِراز) هسّه و اتا بِلند چکوم هم دارنه. 

میلائون رنگ اسپه و سیو هسّه. میلائون نر و ماء تفاوت ندارنه اما بعضی از نژادون نر میلا، ماء جا گت تره. 

ونه خِراک ویشتر لیسک و ماهی هسّه. 

ونه کِلی معمولا خله گت هسّه و امکان دارنه که تا سال‌ها استفاده بَوّه.

## دپیته چرخه‌تو
* خوردی بکا

## منبع

رج:پرنده
هادی چوپان

**هادی چوپان** (بزائه ۴ مهر ۱۳۶۶)، ایرانی بدنساز هسته که دنیای پرورش اندام تورنمنتون دله مقوم دارنه. وه مستر المپیا مسابقات دله، سال ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ به ترتیب قهرمان و نائب قهرمان بیه.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:ایرانی ورزشکارون
پارتیجون

بندانگشتی|اتا تبلو کا ونه ن فرانسیسکو گویا بکشیه کا مادرید پارتیجونئون ره کا ناپلائون تیروارش هاکرده
چپ|بندانگشتی|300x300پیکسل|اوروس سالاداتئون کا نازیشون وشون ره تیروارش هاکردنه 1941 دله .<br />اینتا عسک ره آلمون فدرال آرکایو دله دارننه.
**پارتیجون** بیا  چیریک اتا عضو اتا پچیک  گرپه جه هسه  کا وشون الجه (جنگ) تکنیک  چریکی الجه (جنگ) کا اتا خارجی نیرو جا الجه کننه. اونتا نا نظامیئونی کا  دیّمین کیهونی الجه دله نازیشون جا الجه کردنه اتا نمونه هسنه پارتیجونشون وسه.

## واجک ریشه:
پارتجون  کا ونه دیکته  Partisan - و گاگداری Partizan - اتا  فرانسوئیج هسه کا  ۱۶۹۰ جه  ونه مهنا (معنا) «چریکی الجئون کارو » هسه. اینتا واجک partezan  ایتالیایئیج زوون شمالیج لجئون   جه (partigiano توسکانی زوون دله)ونه معنا  «اتا رشّه(جناح- حیزب) عضو » بیا «امباز»کا ونه ریشه  Parte ایتالیائیج زوون دله کا وه ره  partem جه ، لاتین زوون جه هایتنه.

## گروه‌های پارتیزانی و نبردهای قابل توجه

* مقاومت آلبانی در جنگ جهانی دوم
* فدایی ارمنی
* ارتش میهنی
* مجاهد
* مقاومت در چکسلواکی در برابر آلمان
* جنبش مقاومت دانمارک
* مقاومت هلند
* فارک (FARC)
* پارتیزان‌ها و تیراندازهای فرانسه
* فرانسه آزاد
* مقاومت فرانسه
* مقاومت یونان
* جنبش مقاومت ایتالیا
* پارتیزان‌های یهودی
* جنبش مقاومت نروژ
* عملیات انتروپوید
* جنبش مقاومت لهستان در جنگ جهانی دوم
* پارتیزان‌های شوروی
* ارتش شورشی اوکراین
* ویت‌کنگ

## پیدر پشوئون:

* ستون پنجم
* جنگ نامتقارن
* جنگ چریکی
* جنبش مقاومت
* جنگ غیرمتعارف
* نظامی‌نما

## منبعون

رج:جنگ
الخی ( ۱۹۵۳ فیلم)

***الخی***  (فارسیج جه : وحشی) اتا فیلم هسه کا ونه کرگردون لاسلو بندک هسه و  مارلون براندو ونه دله کا هاکرده  کا  ۱۹۵۳ دله   «تهاجم موتور سواران» کیتا آسنی کا ونه بنویشتکر(کاتب) فرانک رونی هسه جه هایتنه. اینتا فیلم اتا فیلم هسه کا یافی متورسوئار جا مورتبط هسه .
پانویسوحشی (فیلم ۱۹۵۳)
## آسنی
اتا گرپه متورسوئار کا وشون سالار  جانی هسه اتا پچیک کلا ره یرش ببردنه  و اوجه ره اوی ایمنی هاکردنه.

## رولئون

* مارلون براندو : جانی استابلر
* مری مورفی : کاتی بلیکر
* لی ماروین :  چینو
* رابرت کیت : کلانتر هری بلیکر
* جی سی فیلیپن :کلانتر استیو سینگر
* فرانک هاگنی

## منبعئون
فارسیج ویکی پدیا جه

* 

## درگا(بریم- دیا) پیوستئون

* 
* وحشی در پایگاه داده‌های فیلم تی‌سی‌ام
* وحشی در راتن تومیتوز
رج:آمریکایی فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
رج:۱۹۵۳ فیلمون
الجه

الجه اتا شدید دگیشوگیش (=درگیری) هسّه کا بالوئیج (=مسلحانه) هسّه و آگیمی‌ئون (دِلِت‌ئون) و رجیم‌ئون و  غلت‌ئون و بیا (=یا) میلیشیائیج گرپ‌ئون میون مثلا مِزیرئون، شورشی‌ئون هسه. تمانی کا الجه و دیر خشونت‌ئون نووشه دی مهر و آشنی هسّه.

## پیدری پشوئون:

* جهاد
* بچاست کار

## بننویشت

رج:جنگ
آنری لشاتلیه

بندانگشتی
رده:مقاله‌ها با اچ‌کاردها
**آنری لوئی لشاتلیه** (فرونسوئیج جه : Henry Louis Le Châtelier‎؛ ۸ اوکتوور ۱۸۵۰ – ۱۷ سمپتومبر ۱۹۳۶)  فرونسئیج مهنّس و کیمیاگر  بیه  کا   ۱۸۸۴ دله  لشتاتلیه اصل  ره بته. وه   اکول پلی‌تکنیک و دانشگاه سوربن    درس بخانست  بیه و عضو سوئد کیائیج دونشئون اکادمی دله دی دیه.

## منبئون:

* مورتیمر، چارلز (۱۳۸۸)، «اصل لوشاتلیه»، شیمی عمومی، ترجمهٔ عیسی یاوری (ویراست ویرایش ششم (۱۹۸۶))، تهران: نشر علوم دانشگاهی، ص. صفحه ۲۵۶، شابک ۹۶۴-۶۱۸۶-۳۳-۵.mw-parser-output 

* Wikipedia contributors, "Henry Louis Le Chatelier," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Henry_Louis_Le_Chatelier&oldid=378321226 (accessed August 24, 2010).

رج:فرانسه گت آدمون
کلونل

**کلونل**  اتا درجه هسه کا بالودار قوائون(مسلح نیروئون) ره دیننه . دونه واجک فرونسئیج جه بموئه .
رج:نظامی واجه‌ئون
آجون

بندانگشتی|اتّا آجون هامبورگ دله.
**آجون** یا **بِلیش**   اونتا که هسه کا ونه کر اینتا هسه کا قانون اجرا بوین سه مامور هسه . .

آجونشون  جز وشون فزیکال تجشون و بمسنیون  و خلی دیر تجشون بمسنیون ره دی مسننه مثال سه وونه کا  کمپیوتر دونشئون ، تاکتیکیج حرکتئون ، کوشتی و نینجوتسو و ....... ره نوم بوردن .
رج:آجون
رج:پولیس
۲۰۲۳

**۲۰۲۳** یا **2023** میلادی تقویم ِدله اتا سال هسته.

### خورون
* ژانویه
* فوریه
* مارس
* آوریل
* مه
* ژوئن
* ژوئیه
* آگوست
* سپتامبر
* اکتبر
* نوامبر
* دسامبر

## منابع

رج:میلادی سال
رج:۲۰۲۳
دنیا جهانبخت

**دنیا جهانبخت**  (بزائهٔ ۱۳۶۸ – تهرون) اتا ایرونی سلبریتی هسته. وه شخصیتی هسته که شه خله فالوئرئونی که ایجتمائی شبکه‌ئون دله داشته (فیس‌بوک) و دارنه (اینستاگرام) وسه مورد توجه هسته. وه خادر ره هنرمند نومنه ولی ونه هنری زمینه دقیقا روشن نیه. ولی اونتی گه خادش گونه خانه ئه‌تا هنری زمینه‌ئون دله بوره.
جهان‌بخت شه اینستاگرام جه خله درآمد دارنه و شه پیج دله تبلیغ یلنه. وه بت (شرط‌بندی) سایت‌ها دله هم فعالیت دارنه و اونجه جه هم پول دریارنه.

وه اوائل مُدلینگ دله دیّه و ساسی مانکن بعضی ویدئوکلیپ دله هم دیی‌یه. زمونی ونه اسم دربورده که اتا ویدئو بی‌یشته شه پیج درون که دیّه ساسی مانکن وسّه نارحتی کارده و گاته چون ساسی وه ره نخانه، شه عشق وسّه خانه خِدکشی هاکنه. این ویدئو اینترنت دله خله هارشاکر داشته و مردم وه ره بدینه. اینتی معروف که بیّه، بورده ترکیه و اونجه بت ِسایت دله شرکت هاکرده و ونه فالوئر هم خله بیینه. مهراد جم که ایران دله مجوز جا خونش‌کری کارده، این گادر بورده ترکیه و بائوته دنیا جهان‌بخت جه ازدواج هاکرده؛ اینتی هر دِ نفر فالوئر ویشته بیّه. چنتا بت ِفعال ره ترکیه دله دستگیر هاکردنه په، وشون دِتا هم فرار هاکردنه و بوردنه انگلیس. وه اینستاگرام دله حدود ۱۲.۵ میلیون فالوئر و چیزی حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون روزانه درآمد دارنه.

## بن‌بنویشت

رج:تهران گت آدمون
رج:زننه آدمون
سریویجایا

**سریویجایا** یا **سری ویجایا** (اندونزیایی و مالایی: ***Sriwijaya***,  ، سانسکریت: श्रीविजय, *Śrīvijaya*) اتا دریایی امپراتوری بی‌یه که اندونزی و سوماترا حول و حوش دیّه و چنتا دولت‌شهر ره متحد کرده. این امپراتوری بودایی دین ره قرن هشتم تا دوازدهم میلادی رواج دائه.

بندانگشتی|راست|این تصویر سیر ظهور، گسترش، نزول و سقوط تمدن سریویجایا را نشان می‌دهد.

## منابع

رده:سریویجایا
رده:بودایی
رده:اندونزی تاریخ
سوماترا

250px|بندانگشتی|چپ
**سوماترا** اتا جزیره هسته که اندونزی شنه. این جزیره ۴۷۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع گتی دارنه و ۴۵ میلیون نفر ونه دله زندگی کانّه. سوماترا گت‌ترین جزیره‌ای هسته که درستی اندونزی‌شنه و این کشورِ غربی‌ترین جزیره هسته. سوماترا دله این استان‌ها درنه: آچه، شمالی سوماترا، غربی سوماترا، ریائو، ریائو جزیره‌ئون، جامبی، جنوبی سوماترا، بانگکا-بلیتونگ، بنگکولو و لامپونگ.

رج:اندونزی جزیره‌ئون
سولاسی

بندانگشتی|ونه استان‌ها نوم
**سولاسی** که ونه نوم ره **سولاوسی** یا **سلبسی** هم گننه، اتا جزیره نوم هسته که اندونزی دله قرار گیرنه. این جزیره ۱۷۴٫۶۰۰ کیلومتر مربع گتی دارنه و شیش‌تا اوستان جه تقسیم بیّه. 

رج:اندونزی جزیره‌ئون
بورنئو

بندانگشتی|بورنئویِ توپوگرافیک نقشه
**بورنئو ** اتا گتِ جزیره هسته که ۷۴۳۳۳۰ کیلومتر مربّع گتی دارنه. این جزیره تنها جزیره‌ای هسته که سه‌تا کشور میون رسد بیّه و مالزی، اندونزی و برونئی هرکامین ونه ات‌شر ره صاحاب هستنه.

اندونزی این جزیره نوم ره **کالیمانتان** دونده و ونه چار جهت ره چارتا اوستان جه تقسیم هاکرده. اندونزی ِدولت نوامبر سال ۲۰۲۲ بائوته خانه شه نیشتگا ره تغییر هاده و چون جاکارتا هوا آلودگی دارنه، بورنئو جزیره دله اتا جدید نیشتگا سازنّه.

مالزی ِمملکت نصف، که شرقی مالزی هسته، این جزیره دله دره. برونئی هم اتا پچوک دولت-شهر هسته که تماماً برونئو جزیره دله کته و ونه دوره ره مالزی خاک بیته.

## منابع
* https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Borneo&oldid=184851142

رج:اندونزی جزیره‌ئون
رج:مالزی
رج:برونئی
رج:جزیره ئون
پرچیم شخ

**پچّیم شِخ** یا **پرچیم شیخ** یا **پـــِت**  اتی جاندار نوم هسته که میچکائون خانواده دله قرار گیرنه و بیش از ۳۶ جور مختلف دارنه.

پرچیم شخ دراز ناخون دارنه و ونه بال خاکی، زرد و اسپه رنگ جا هسته و بعضی‌شون قهوه‌ای یا قرمز رگه هم دارننه. این مرغون ویشته دشت‌کنار یا بینج‌سر درنه و لم‌په چاله دله جا خرنه و کالی سازنّه. وشون خراک هم ویشته بئو هسته.

پرچیم شخ مازرون فرهنگ و رسوم دله هم نقش دارنه. مثل هسته که «پرچیم شخ، آسمون ِتوک» یعنن وه با این پچیک جثه که دارنه، شه ره آسمون ِتوک دونده که اگه دنی بو، آسمون بنه انه. وه ره کنایتاً «اغوز کل» هم گتنه.

## منابع

رج:پرنده
غزل غاز

**غـَزِل غاز**، **کله غاز** یا **قَتلِ غاز**که وه ره خارجی زوون **فلامینگو** گننه،  اتی صحرایی مرغ نوم هسته. غزل غاز چن جور هسته که بعضی‌شون اسپه پر دارنه و بعضی دیگر قرمز-اسپه هستنه. مازرون مردم قدیم گاتنه اونان که قرمز هستنه، کوچ گدر کربلا سر جه رد بینه. البته غزل‌غاز ویشته جایی کوچ کشنه که ئو وَر دوو، چون ونه زندگی ویشته ئو پلی هسته و دریو جه خراک گیرنه. 

## منابع
* ابراهیم باقری حمیدآبادی. *پرندگان در فرهنگ عامه مازندران* (۱۳۹۰). نشر شلفین. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۱۰۰-۱۵۰-۵ . صفحات ۱۲۵-۱۲۸.
 

رج:پرنده
آکس گرگ

**آکِس گَرِگ** اتی مرغون نوم هسته که ئو سر زندگی کننه. این پرنده وقتی تهدید وونه، جای پر هایتن، شونه ئو بـِن.  زمستون دله، آکس گرگ مازرون دله ئو کنار خله پیدا وونه.

## په‌نویس

رده:پرنده
زاغ گرگ

**زاغ گَرِگ** اتی مرغ نوم هسته که ئو سر زندگی کنده. زاغ گرگ فقط شمالی نیم‌کره دله دره و زمستون‌ها مازرون دله، ئو په پیدا وونه.

## په‌نویس

رده:پرنده
کوکی

**کوکّی**، **ککو**، **ککّی** اتی کوترمونا پرنده هسته که بهارماه ونه خونِش درإنه. حدود چهل سانت بلندی دارنه و کوتر جه گتته هسته. مازرون فرهنگ دله وه ره بهارِ برسی‌ین نماد دونستنه و مازرونی آسونی ونسه تعریف کردنه.

## منابع

*  ابراهیم باقری حمیدآبادی. پرندگان در فرهنگ عامه مازندران (۱۳۹۰). نشر شلفین. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۱۰۰-۱۵۰-۵ . صفحه 200.

رده:پرنده
فسدوال

**فسدوال** (فرونسئیج جه : *Festival*) اتا روج بیا اتا دوره سورئون بیا آیینئون، بیا چنتا دبی (=کالچرال) برنومئون (نمائش و فیلم بررسی واری) کا اتا جا دله کا خاص هسه ورگذار وونه ره گننه. ج

## فسدوال تیئون(جورئون)
امروجروج خلی فیلم فسدیوال درنه دینیا دله :

* فجر فیلم فسدوال :  ایرون دله 
* کن فیلم فسدوال :  فرونسه دله 
* ونیز فیلم فسدوال:  ایتالیا دله 
* کارلوواری فیلم فسدوال:  چک دله 
* ادینبرو فیلم فسدوال:  بریتانیا دله 
* لوکارنو فیلم  فسدوال : سویس دله 
* جشنواره جشنواره‌ها:  تهران دله 
* برلین فیلم فسدوال:  آلمون دله
* ماردل پلاتّا فیلم فسدوال : در آرژانتین 
* و ......

### مزقون فسدوالئون:

* فجر مزقون فسدوال :  ایرون دله 
* اولترا مزقون فسدوال : امریکا دله 

### عکاسئون فسدوال

### ورزیشی فسدوال

### تیاتر فسدوال
فجر تیاتر فسدوال:  ایرون دله

### تجسومیج هنرئون فسدوال

## منبئون:

رج:فرهنگ
چوک

**چوک** اتی مرغون نوم هسته که ۴۵ جور وشون‌ها جه دنیا دله پیدا بیّه. ونه اسم ره ونه صدایِ سر جه بیتنه که خال‌کاندی اینتی ونگ دِنه «چووووک». چوک خله پیت کله ره موندنه و ونه تیرتبار جه هسته.

چوک ره مازرون ِفرهنگ و رسوم دله تیناری و تنهایی یا بی‌وفایی نماد دونستنه. قدیم جا گاتنه که وه دوازده الی بیست و چارتا مرغنه یلنه ولی فقط اتا وچه وونه. بعضی قدیم گاتنه وه ره فاطمه نفرین هکرده. وه ره پیرآدمون ِتیناری جا هم شباهت دننه و گانه «فلانی شه سره دله چوک‌چوک‌زن بیّه». نیما یوشیج هم شه اتا نوشعر دله این باور جه استیفاده هکرده.

## منابع

* ابراهیم باقری حمیدآبادی. *پرندگان در فرهنگ عامه مازندران* (۱۳۹۰). نشر شلفین. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۱۰۰-۱۵۰-۵ . صفحات ۱۴۸-۱۵۰.

رده:پرنده
سید زیاک

**سید زیاک ** یا **سیتک** (علمی نوم: *Vanellus vanellus*) اتی مرغون نوم هسته که ۲۸-۳۱ سانتی‌متر قد دارنه و ونه دِ وَرِ بال تک ۶۷-۷۲ سانتی‌متر فاصله دارنه. ونه سر اتا پچیک کاکُل دارنه. دراز قد دارنه و سیو رنگ هسته.

## منابع

* 
* ابراهیم باقری حمیدآبادی. *پرندگان در فرهنگ عامه مازندران* (۱۳۹۰). نشر شلفین. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۱۰۰-۱۵۰-۵ . صفحه ۱۵۱.

رده:پرنده
گَر

**جورباجور گرئون**بی‌قاب|200x200پیکسلاورست گردرازترین گر کا دینیا دله درهبی‌قاب|266x266پیکسلکی۲، دیمین  دراز گر بنه سر**گر**   لندفورم‌ئونی ره گننه کا شه دوربر گزذرئون جه درازتر بوئه و مجیکه (قله) دی داشته بو . اغلب گر کتی جه ونه شیپ ویشتر هسه . ویشتر اونتا بنه درازیئون کا وشون درازی و 600 مِتِر جه ویشتر بوئه ره گر گننه . بی‌قاب|234x234پیکسلحرا جبل النور
دله 
بی‌قاب|253x253پیکسل
سنت-ویکتور گرجایگزین=راه باستانی سنگفرش شده در کوههای بهبهان|بی‌قاب|306x306پیکسلاتا قدیمی را کا وه ره سنگ جا فرش هاکردنه بهبهون دله 

بی‌قاب|204x204پیکسل

دنباون گر  

## منبئون

رج:کوهون
اوری

**اوری ِکانتون**   اتا کانتون نوم هسته که سوییس کشور میونه دره و این کشور ِمؤسس ِشهرون جا هسته. این شهر ِرسمی زوون آلمانی هسته.

این کانتون دله حدود 35,000 نفر زندگی کننه که 3,046 نفرشون (8.7%) خارجی هستنه. ویلیام تل ِکاراکتر اوری ِآدم بی‌یه. این شهر سوییس ِتاریخی‌ترین مناطق جه هسته.

## منابع

رج:سوییس کانتون‌ها
اتوبایوگرافی

**اتوبایوگرافی**، بایوگرافیئی هسه کا نویشتکر شه نویسنه .

## ونه فرقئون خاطرئون جا :
اتوبایوگرافی جختیک خاطره نومه (کتاب) جا فرق داینه؛ اتوبایوگرافی خلی نویشتکر زیوش رو فکوس داینه و رِز-رِز وه ره شرح دینه امبا خاطره نومئون(خاطره کتابون) تینار اتا واقعه و اتا خاطره بیا چنتا خاطره ره گنه.

## منبئون:

* Wikipedia contributors, "Autobiography," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Autobiography&oldid=348421940 (accessed March 12, 2010).

رج:ادبیات
گِر

بندانگشتی|اتا لیوون گو گر
بندانگشتی|اینتا نخشه دله نشون دینه کا چندی لزمیئون دله گر خرنّه. (۲۰۱۷)
**گر** اتا بخردنی مایع هسه  کا    کاله دارون کاله  ودد دلهتولید وونه. ل. شیر غذای گر ره در واقع ونه سلغئون و کتئون  سه هسه . آدمیزائون دی دیر کاله دارون واری تا تمانی کا پچیک هسنه شه مار جه چوننه و تمانی کا گت بونه دی نچوننه . مختلف جئون مردمون جورباجور سورئون(حیوونئون) جه گر گیرنه . مثال سه هرکات جئون دله (خشک جائون) مردمون اشتر جه گیرنه گر ره امبا دیر جئون گو ، گومیش، گسن ، بز و خی و .. جه گیرنه .

گر جا  وونه  قیماق، کره، ماس، پندیر، سزمه دو (کشک)، هرکات گر و.... ره بساتن.

## بن نویشت:

رج:لبنیات
سوییس کانتون‌های فهرست

کانتون ها به ترتیب اولویتشون فدرال اساسی قانون دله نوم بورد بینه. این ترتیب دله سه‌تا اولین شهرون ره اول نوم ورنه و ای بترتیب عضویت باقی ره گننه. این برتری فقط اسمی هسته و عملاً تموم شهرون امتیاز برابر هسته.

## منابع
زوریخ کانتون

**زوریخ ِکانتون** (آلمانی جه: Zürich) اتا کانتون نوم هسته که سوییس کشور میونه دره و این کشور ِمؤسس ِشهرون جا هسته. این شهر ِرسمی زوون آلمانی هسته.

این کانتون دله حدود ۱٬۳۷۱٬۰۰۷ نفر زندگی کننه و ونه گتی ۱٬۷۲۹ کیلومترمربع هسته. زوریخ ِمرکزی شهر نوم زوریخ هسته. این کانتون سال ۱۳۵۱ میلادی جه سوییس ِکشور دله عضویت دارنه و اسا ۱۷۱تا شهر این کانتون دله وجود دارنه.

## منابع

زوریخ
شوییز کانتون

**شوییز''، **اشووتس** یا **شویتز''' (آلمانی جه: Kanton Schwyz [ʃviːts] رومانش جه: Chantun Sviz; فرانسوی جه: Canton de Schwytz; ایتالیایی جه: Canton Svitto) اتا کانتون نوم هسته که سوییس کشور میونه دره و این کشور ِمؤسس ِشهرون جا هسته. این شهر ِرسمی زوون آلمانی هسته.

این کانتون دله حدود ۱۴۴٬۶۸۶ نفر زندگی کننه و ونه گتی ۹۰۸ کیلومترمربع هسته. شوییز ِمرکزی شهر نوم هم شوییز هسته و کانتون نوم ره این شهر جه بیتنه. این کانتون سال ۱۲۹۱ میلادی (همون گدر که سوییس ِاتحادیه بنا بیّه)، این کشور دله عضویت دارنه و اسا ۳۰تا شهر این کانتون دله وجود دارنه.

شویتز جایی قرار دارنه که ونه جنوب آلپ کوهون دره و ونه ور-ور لوسرن دریاچه و زوریخ دریاچه درنه. سوییس ِکشور شه نوم و پرچم ره اینتا کانتون جه بیته.

## منابع

شوییز
گراوبوندن

**گراوبوندن ِکانتون** (آلمانی، رومانش، ایتالیایی جه: Graubünden) اتا کانتون نوم هسته که سوییس کشور میونه دره و این کشور ِمؤسس ِشهرون جا هسته. این شهر سه‌تا رسمی زوون دارنه که آلمانی، رومانش و ایتالیایی هستنه.

این کانتون دله حدود ۱۹۱٬۸۶۱ نفر زندگی کننه و ونه گتی ۷٬۱۰۵ کیلومترمربع هسته. گراوبوندن ِمرکزی شهر نوم شور هسته. این کانتون سال 1803 میلادی جه سوییس ِکشور دله عضویت دارنه و اسا ۱۸۰تا شهر این کانتون دله وجود دارنه.

## منابع

گراوبوندن
ژنو کانتون

**ژنو ِکانتون** (فرانسوی جه: Canton de Genève) اتا کانتون نوم هسته که سوییس کشور میونه دره و این کشور ِمؤسس ِشهرون جا هسته. این شهر ِرسمی زوون فرانسوی هسته.

این کانتون دله حدود ۴۵۳٬۲۹۲ نفر زندگی کننه و ونه گتی ۲۸۲ کیلومترمربع هسته. ژنو ِمرکزی شهر نوم ژنو هسته. این کانتون سال ۱۸۱۵ میلادی جه سوییس ِکشور دله عضویت دارنه و اسا ۴۵تا شهر این کانتون دله وجود دارنه.

## منابع

ژنو
نه‌ماج

بندانگشتی|نماز جماعت شیعه اسلام دله
نماج یا نماز اتا نوع پرسش و نیایش هسه کا اکثر کیشون دله شه خاص دیما(روش) جا انجوم دننه.

هرزت آدم وسه اتا روج دله 51 رکت نماج خوندسه.گونّنه خدا پیغومبر بته مسلونون ونه50 رکت روج دله نماج هادن ئو پیغومبر با وساطت 50 ره 17 هاکرده.

هرزت موسا تور(طور) کوه دله 40 روج خدا ر نماج هادا و روجه بیته.

هر کیش دله نماج گدر ونه اتا ور بوی ئو خدا جا گپ بزنی،اونتا ور ره گونّنه قبله.

ایسلام دله اتا روج دله ونه سه کش و شو دله ده کش نماج هادین:

# سوای نماج: ونه گدر بنی سر هسه تا اون گدر کا افتاب سو بزنه.
# ظوهر نماج: ونه افتاب بیه اسمون میون تا اینتا نماج ر هادی و ونه فضیلت گدر تا اون گدر هسه کا اگر اتا چو دکاری بنه سر، چوی نسوم چوی اندازه بوو و اَی توندی نماج ر تا اون گدر کا افتاب مار بوره هادی.
# پی نماج (عصر) نماج: ونه مشترک گدر ظوهر جا اتائه امبا ونه فضیلت گدر اون گدر رسنه کا ظوهر فضیلت گدر توم بوو و تا اونگدر کا افتاب مار بوره ادامه دارنه.
# نماشون (غروب) نماج: اون گدر کا افتاب سرخی بورده، ونه گدر رسنه تا نسب شو ته تمان هسه کا بخوندی.
# بخوتن (عشا) نماج: نماشون نماج پس، اینتا نماج گدر رسنه و تا نسب شو توندی بخوندی

رج:دین
رج:ایسلام
رج:نماج
یمند دیمائی‌ج سرو

یمند دیمائی‌ج سرو ره نِمانِ ئۀ‌بدِلوَئآبِ ئۀبده‌للا  بساته.

## متن
رج:یمن
روجه

**روجه** یا **روزه،** اتا خجیر کار هسه ئو ونه چم اینه کا ات تمون دله یا ونه کمتر خراک بخری یا اتا بئوته تمون دله نونه هچی بخری.

اینتا کار دی ورجشکارون ئو دی کیشدارون انجوم دنّنه.
رج:روجه
رج:روزه
رج:دین
شروین حاجی‌پور

**شروین حاجی‌آقاپور** (بزائه‌ی ۱۰ فروردین ۱۳۷۶، بابلسر) مازرونی خونش‌کر هسته که شه اعتراضی ترانه، «برای…»، وسّه بشناسی وونه. این ترانه وقتی مهسا امینی ِبمردن په ۱۴۰۱ قیام راه هکته، شروین بخوندسته و ونه دله توییت‌هایی که مهسا هشتگ جه بزو بینه ره رج در بیارده. وه برای آهنگ ره تنک هاکرده په، ات‌گال حبس بی‌یه.
ونه آهنگ سال ۲۰۲۳  گرمی جایزه ره بتترین آهنگی که اجتماعی تغییرات هدائه وسّه، برنده بیّه و ونه نوم ره جیل بایدن، آمریکایِ رییس‌جمهور ِزنا، اعلام هاکرده و آخرسری زن، زندگی، آزادی شعار هدا.

حاجی‌پور ۱۰ فروردین ۱۳۷۶ بابل شهر دله دنیا بموئه و شه ریاضی دیپلم ره بیته و ای اقتصاد ِلیسانس ره مازندران دانشگاه جه بیته. وه عصر جدید ِبرنومه دله هم شرکت هکرد بی‌یه و مسابقات دله جایزه‌ای نَوِرده.

## منابع

رج:مازرون مردی خونش‌کرون
رج:ایرانی تنظیم‌کرون
رج:گرمی بیته‌ئون
رج:بابل گت آدمون
گرمی جایزه

**گرَمی ِجایزه** ( اتا رقابت ِنوم هسته که موسیقی ِبتترین آثار ره جایزه دنه. این مراسم ِجایزه اتا طلایی گرامافون هسته. هر سالنه بتترین موسیقی‌دون‌ها و کسایی که این صنعت دله درنه، خصوصاً آمریکا جه، این رقابت دله شرکت کننه. گرمی دنیایِ مهمترین موسیقی رقابت هسته. گرمی همراه، اوسکار (فیلم وسه)، امی (سریال وسه) و تونی (تیاتر وسه) هم درنه که آمریکایِ چارتا گتِ رقابت هستنه که سرگرمی و رسانه‌ئون ِرجه دله قرار گیرنه. گرمی مراسم ۴ مه ۱۹۵۹ تاسا برگزار وونه و ونه مراسم که نیویورک یا لوس آنجلس دله هسته، ره تلویزون دله زننه پخش کننه.

گرمی ِخِدی جایزه اتا طلایی گرامافون ره موندنه و دست‌ساز هسته.

## منابع

رج:جایزه‌ئون
رج:موسیقی
دوم (۱۹۹۳ ویدئو کاء)

بندانگشتی|دومِ لوگو**دوم** (اینگلیسی جه : *Doom*) اتا اول شخص ویدئو کاء نوم هسّه که کومپانی id Software دله بِسات بئی یه و سال 1993 وره MS-DOS وِسه تنک (=منتشر) هاکردنه. این کاء دله کاکَر نقش اتا بی نوم سرباز (دوم گای) رِه دارنه که وِره زمین جا راهی هاکردنه مریخ سیاره و وِه اونجه هیولائون مقابل که جِهنِّم جه بمونه جنگ و مبارزه کِنّه.
دوم، ویدئو کائون صنعت دله پِر اهمیت دارنه و همیشِک اَتا از بِت تِرین ویدئو کائونی که بسات بئی یه بشناسی بونه.

رج:کامپیوتری کائون


## منبع:

* اینگلیسی ویکی پدیا
قَرَقالپاقسّون جمبوری

تصویر نشانجمهوری قره‌قالپاقستان
چپ|بندانگشتی|250x250پیکسل
**قرقالپاقسّون جمبوری** اتا شه گردون گذر  ازبکستون دله ئه  ونه نیشتینگا  نوکیس هسه . قره‌قالپاقستاناینتا جمبوری ازبکستون  خرتاوی نسوجر دله دره اینتا گذر دله خلی باستونی آثار دره .

### اتنیکون

* ۴۰٫۴٪ اوزبک
* ۳۷٫۰٪ قره‌قالپالق‌
* دیر اتنیکون دی قراق اوروس تاجیک اکروینیج ترکمان کورئیج و تتار.

## دیا هماسیئون

Uzbekistan: Administrative Divisions (population and area) , World Gazetteer.


https://web.archive.org/web/20230528035944/https://data.egov.uz/eng/data/6117a05996188a0f14ac917b
رج:ترک کشورون
نوکیس

**نوکیس** (ازبکی: Nukus, Нукус; قره‌قالپاقی: Nókis ، Нөкис؛ قزاقی: Núkis؛ روسی: Нукус)  ازبکستون شیشمین گت شهر هسه .

اینتا شهر قرقالپاقسّون جمبوری  نیشتنگا هسه کا اتا شه گردون جمبوری ازبکسون دله هسه  ونه غلت (جمعیت) ۲۰۱۸ دله  ۳۱۲٬۱۰۰ بیه.  آمودریا روآر اینتا شهر خارخت جه رد وونه .

ااینتا شهر بدینیون جه وونه قرقالپاقسّون هونر موزه ره نوم بوردن 

**آلبوم**
پرونده:Hotel Rahnamo 01.JPG|
پرونده:0 110688 5c5cde5 orig.jpg|


## منبئون
انگیلیسیج ویکیپدیا.

رج:ازبکستون شهرون
مازو

**مازو** اتی دار نوم هسته که موزی تبار جه انه. این دار آسیایِ شرقی کشورون دله قرن‌ها بعنوان دِوا استفاده بی‌یه. مازو جه دباغی و رنگ بساتن دله هم استفاده کننه.

## گالری

Quercus boissieri Izmir.jpg|پئیز گلام
Quercus boissieri galls 2.JPG|
Quercus boissieri galls 3.JPG|
Gall_on_quercus_boissieri,_Israel.jpg|
Quercus boissieri gall 1.JPG|
Quercus infectoria.jpg|تلور


## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:دارون
بائی کیش

**بائی کیش** یا **بایی دین ** یا **بهاییت** اتا کیش هسه کا قاجار ناصرالدین گدر میرزا حوسنَلی نوری ملقب به *بهاءالله* دس جا بساته بیه. وشون خدا ره اتا دوننه و ایسرائیل عکا ور نماج کنّه.

بائی‌یون اتا نومه (کتاب) دارنه کا وه ره خدای کلام دونّنه و بوور دارنه کا بهاءالله خدای پیغومبر هسه و خدای گپ چم *قوران* دله این هسه کا هرزت ممّد آخرین پیغومبر شه گدر دله هسه و قیامت ونه کیش، شروع اتی کیش هسه و باب دی قیامت هرزت ممده.

## منابع

رج:بهایی دین
رج:دین
ایرون سینما

بندانگشتی|ایرونِ سینماایرونِ سینما یا ایرانِ سینما ( فارسی جه: سینمای ایران) کا وه ره پارسِ سینما ( اینگلیسی جه: Cinema of Persia ) هم گِنّه، سینما صنعت و فیلمئونی ره اشاره دارنه که همه ساله ایرون دله بسات بونه. ایرونِ هونری فیلمئون جهون دله پِر معروف هسّه و خله از فیلم نقدکَرئون ایرون سینما ره اتا از مهمترین هونری سینمائون جهون بشناسینه. 
ایرونی فیلمئون معمولا فارسی زوون جه بنویشت و گپ بزه بونه. 

آبی و رابی، اولین فیلم ونگ ناری ( ونگ ناشته) بی یه که سال 1309؛ و لورِ کیجا اولین فیلم ونگ داری بی یه که سال 1312 ایرون سینما دله بسات بیه. هر دِ فیلم سیو و اسپه بینه.

## منبع :
اینگلیسی ویکی پدیا

رج:فرهنگ
رج:هونر
رج:سینما
ولکس‌واگن

[بندانگشتی|240x240پیکسل|ولکس واگن کرخنه [آلمان|آلمون وولفسبورگ  دله ]]
**فلکس‌واگن** (آلمونیج جه : Volkswagen،)یاتا آلمونیج شرکت هسه کا ترانسپورت وسیلئون ره ساجنه و ونه مرکزیج دفدر  وولفسبورگ دله هسه . ااینتا شرکت   1937 آلمون کرکری غلت  دس جا خار بویه . اینتا  شرکت، ولکس واگن گرپّه برمدار و موهم‌ترین برند هسه   ،و دونیا گت ترین مشین ساج  ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ دله بیه . ونه گت ترین وازار چین دله هسه  وونه 40 درصد سوت اینتا لزمی (کشفر) جه هسه .  *Volk آلمونی دله یهنی*   "*مردوم*" و *ولکس‌واگن* به‌معنی "*مردوم مشین*" هسه .

## اسا مودلئون:

## آلبوم

پرونده:VW Typ 60 K 10 - Porsche Typ 64 (Berlin-Rom-Wagen), Bj.1939.jpg|
پرونده:Volkswagen Beetle Fittipaldi-Baldahl 1967.jpg|
پرونده:TC2000 Sportteam Competicion 2006 Volkswagen Bora.jpg|
پرونده:Stock Car V8 Brasil Amir Nasr Racing.jpg|
پرونده:VW Race Touareg 2 blue vl EMS.jpg|
پرونده:Formula Truck 2006 Interlagos Volkswagen leads.jpg|


## پیدر پشوئون

* ولکس‌واگن گرپّه 
* پیروکی ولکس
* گوئلف ولکس واگن

## بننویشت:

## ممبعئون

* 

## دیا هماسیئون:

* باشگاه فولکس‌واگن کلاسیک ایران