open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جواهر لعل نهرو

**جواهر لعل نهرو** (जवाहरलाल नेहरू) (بزائه ۱۴ نوامبر ۱۸۸۹ برابر با ۲۳ آبان ۱۲۶۸ - بمرده ۲۷ مه ۱۹۶۴ برابر با ۶ خرداد ۱۳۴۳) از رهبرون جونبش استقلال هند و کونگره ملی هند بی‌یه. وه به عنوان اولین نخست‌وزیر هند پس از اعلام استقلال ۱۵ اوت ۱۹۴۷ (۲۳ مرداد ۱۳۲۶) انتخاب بیه. 

تا پیش از استقلال هند، نهرو مدت ۱۰ سال شه عمر سر ره (به گونه‌ای نامنظم) زندانای استعماری دله بگذرونی‌یه. پس از نخست وزیری وه با کومک افراد میهن‌دوستی چون سردار پاتل و دکتر آمبدکار بتونسته ترنه قوانینی ره ساختاردهی مجدد به جامعهٔ هند وسّه بساجه که مهم‌ترین وشون لغو نظام کاست بی‌یه. نهرو همراه با احمد سوکارنو، مارشال تیتو و جمال عبدالناصر از پایه‌گذارون جونبش عدم تعهد به شمار شونّه.

## آثار
* مجموعه کتاب سه جلدی *نگاهی به تاریخ جهون* از جمله آثار ارزشمند این شخصیت سیاسی هندی‌ئه که زمونی که زندان دله دیّه به شیوه نومه‌نویسی شه کیجا، ایندیرا، سه بنویشته.
* *کشف هند*
* *آزادی وَری* (اتوبیوگرافی) 

## منابع

رج:هند نخست‌وزیرون
اکراین

**اکراین** یا **اوکراین** (شه نویسنّه: *Україна*) اتا شرقی اوروپا قارهیِ کشورون جا هسته. اکراین انده گتِ سامون دارنه که اروپا دله، روسیه په، دومین گتی ره دارنه. این کشور همساینون بلاروس، لهستون، اسلواکی، مجارستون، رومانی، مولداوی و روسیه هستنه و جنوب وری جا آزوف و سیو دریا ره هم ور-خانّه. ونه گتی ۶۰۳۶۲۸ کیلومترمربع و ونه جمیعت ۴۳٫۶ میلیون نفر هسته. اکراین اروپایِ هشتمین جمیعت ره دارنه. وشونِ گتترین شهر و نیشتنگا نوم کییف هسته.

اینجه که اسا اکراین سامون قرار بیته، ۳۰هزار سال پیش‌از میلاد جه آدم دیینه. زمونی که ووسطا قورون بی‌یه، شرقی اسلاو ِمردم اینجه هنیشنه و روس‌ها جه پشو-پشو بخاردنه و اتی نژاد ره بساتنه که وشون ره «کی‌یفی روس» گاتنه؛ اینان پئی‌ته اکراینی مردم ره تبدیل بینه. قرن سیزهم موغول‌ها تا اکراین ره لشکر بکشینه و همه جا ره رقد بدانه و غارت هاکردنه. اکراینِ اتحاد این گدر از بین بورده و این کشور دکته لهستون-لیتوانی مشترک‌المنافع، اتریش-مجارستون، عثمانی و روسیه تزاری دست. این دوره دله اتا قوم که وشون ره «کازاک» گاتنه سر دربیاردنه و لهستون-لیتوانی و روسیه امپراتوری وسط تنک-تِرو بینه. زمونی که روسیه انقلاب شروع بیّه، این کازاک‌ها خله مهم بَینه و اتی شوروی ِبساتن سر نقش داشتنه. اینتی بیّه که اکراینِ مردمی جمهوری رسماً ۲۳ ژوئن ۱۹۱۷ شه ره اعلان هاکرده و بعدته، سال ۱۹۲۲ شورویِ جماهیر درون عضو بیّه. وشون زمونی که شوروی رقد بورده، سال ۱۹۹۱ دله، مستقل بَینه و اتا جمهوری بساتنه.

اکراینِ جدیدِ کشور شه ره بی‌طرف خوندسته. وشونان مستقل مشترک‌المنافع کشورون دله عضو بینه و سال ۱۹۹۴ باتنه که ناتو جه کایری کانّه. سال ۲۰۱۳, اتا مردی ویکتور یانوکویچ نوم، رئیس‌جمهور بیّه که بائوته خانه کشورِ خارجی امور دله، روسیه جا نزدیک‌ته بوو و روسی‌شون جه تجاری و اقتصادی رابطه داره و همینسه اروپای اتحادیه جه فاصله گیرنه. مردم این تصمیم ره واکنش سِراق هدانه و شهرِ اصلی میدون دله گرد بینه و انده شه حرف سر هرستانه تا اکراین انقلاب سال ۲۰۱۴ موفق بیّه. روسی‌مردم که اکراین دله اقلیت هستنه، این اوضاع جه موافق نینه و همینسه وشونِ مناطق دله مخالفت شروع بیّه. مارس ۲۰۱۴ دله کریمه ِجزیره‌مونا شه ره سیوا هاکرده و اتا رفراندوم په، باته که روسیه سامون دله قرار گیرنه. تا سال ۲۰۲۲ اختلاف دمباله داشته و این گادِر روسیه لشکر بکشی‌یه و روسیه-اکراین جنگ ره شروع هاکرده.

## جوغرافی
این کشور شرق‌وَری جه روسیه جا؛ شومال‌وَری جه بلاروس جا؛ غرب جه لهستون، اسلواکی و مجارستون جا؛ جنوب‌شرقی سو جه رومانی و مولداوی جا هم‌سامون هسته و جنوب جه ونه سامون سیو دریا و آزوف دریا جه خانّه و ونه نیشتنگاء کی‌یف شهر و ونه رسمی زوون اکراینی هسته.

### تقسیمات
اکراین ِکشور ره ۲۴تا استان تشکیل هدانه که هرکامین ره «اوبلاست» گانّه. علاوه برین، اتا جزیره‌مونا هم دره که کریمه نوم دارنه و اکراین این منطقه ره شه سامون دونده ولی روسیه وه ره بیته و اداره کانده. کریمه پیش از این، شه اتا شه‌گردون دولت داشته که اکراین ِنظر په کار کارده و اسا روسیه پرچم بن دره.

## یادداشت


## بن بنویشت


رج:اروپا کشورون
رج:روسی‌زوون کشورون
رج:اسلاوی کشورون
رج:شوروی سابق کشورون
کارل ماریافون وبر

**کارل ماریا فردریش ارنست فون وبر**   (۱۷۸۶-۱۸۲۶) آلمانی آهنگساز و مزقون‌چی بی‌یه.

ونه اپرائون تأثیر زیادی به شکل‌گیری اپرائون دوره رمانتیک آلمان داشته. وبر آثار زیادی ساز کلارینت وسّه بنویشته. علاوه بر آهنگسازی، به بنویشتن مقالات موسیقی هم پرداخته.

وبر **اوتین**، نزدیک لوبک دله دنیا بمو. ونه پییر که خادش کار موسیقی دله دیّه مدتی وه ره آموزش دائه. وبر شه تحصیلات موسیقی ره سالزبورگ و مونیخ دله دمباله بییته. پس از مدتی که همراه خانواده به فرایبورگ زاکسن بورده، دِباره به سالزبورگ وردگاردسته و جوزف هایدن شاگرد بیّه.

ونه موفقیت باعث بیّه تا چنتا کار مربوط به موسیقی وه ره پیشنهاد بوو. مدتی کاخ **دوک ورتمبرگ** دله کار کارده و چندی رئیس اپرای پراگ و بعد اپرای درسدن بیّه.

ونه معروف اپرا «**در فرایشوتز**» با موفقیت روبرو بیّه و تا امه زمون ونه تینار ِاپرائه که همچنان اجرا وونه.

وبر بیماری سل جه اتا سفر دله به لندن بمرده.

## منابع

رج:آلمان گت آدمون
رج:مزقون‌چیون
لوئی داگر

**لوئی ژاک مانده داگِر**  (بزائه ۱۸ نوامبر ۱۷۸۷ - بمردۀ ۱۰ ژوئیه ۱۸۵۱) هنرمند و شیمیدون فرانسوی که ونه معروف بیّن ویشتر اختراع داگرئوتیپ عکسبرداری دله، وسّه هسته.

## منبع

Wikipedia contributors, "Louis Daguerre," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Louis_Daguerre&oldid=263273102 (accessed January 16, 2009). 

## بیرون بگردستن

تبیان

رج:عکاسون
رج:فرانسه گت آدمون
رج:فرانسه شیمیدون
جک لندن

**جک لندن (اینگلیسی جه: ''Jack London'')**، (۱۸۷۶-۱۹۱۶) آمریکایی سوسیالیستِ نویسنده بی‌یه. ونه آثار بسلاب، *آوای وحش* و *دریای ِورگ*، خوانندگونِ استقبالِ جه روبرو بَیّه. وه آمریکایِ اولین نویسندگون جه بی‌یه که بنویشتن شیوۀ جا ثروتمند بیّنه.

## آثار
* آشتی ناپذیر
* آفتاب سوزان
* آوای وحش (رمان ۱۹۰۳)
* از خودگذشتگی زنان
* پاشنه آهنین (رمان ۱۹۰۸)
* ورگ وچه یا ورگ‌کاته (مجموعه داستان)
* طلای تو
* تهیدستون
* جان بارلی کورن
* خورشید لینگ‌جا
* جری جزیره دله
* جزیره وحشت
* اسپه خاموشی
* پچیک خانم گت خنه دله (رمان ۱۹۱۶)
* داستانای دریای جنوب (مجموعه داستان)
* ورف کیجا (رمان ۱۹۰۲)
* تلاش تش سه
* کشوری دوردست دله
* دزدون خلیج
* دره ماه (رمان ۱۹۱۳)
* دوزخیون
* اسپه دندون
* سرگذشت کشتی اسنارک
* سیرک سگ
* سموک بیلیو (مجموعه داستان)
* شراب مالت
* سرخِ طاعون
* عشق زندگی
* یخبندون وچون
* بشکسته‎ کشتی‌ئون
* ندای جنگل
* دریای ورگ (رمان ۱۹۰۴)
* مارتین ایدن (رمان ۱۹۰۹)
* مسابقه (رمان ۱۹۰۵)
* مسافرت دریای دله
* ندای جنگل

## منابع
* راسکین، یوها، صدسالگی پاشنه آهنین، مانتلی ریویو، مارس ۲۰۰۸

## پیوند به بیرون

* جک لندن بنویشته‌ئون

رج:امریکا نویسندگون
لوکزامبورگ

**لوکزامبورگ**  و  اتا کشور هسته که اروپا شومال‌وَری دره. ونه نیشتنگا (=پایتخت) نوم هم *لوکزامبورگ* هسته.

## تاریخ
لوکزامبورگ ِموقعیت وسّه، این کشور دله قرن‌ها جنگ بی‌یه. لوکزامبورگ سلطنتی خاندان ره سال ۹۶۳ زیگفری تأسیس هاکرده. چارتا  فرمونروا روم ِمقدس امپراتوری جه بینه. وشون جه اتا کارل چاروم بی‌یه که ۱۳۵۴ میلادی دله لوکزامبورگ ره دوک‌ هنیشت هاکرده. این دوک‌‎نشین ۱۴۴۳ بورگاندی جا ات‌تی (=متحد) بیّه. 

۳۰۰ سال په محاصره سخت و گت جنگون په، لوکزامبورگ ِدژ بر اساس  **اوترخت پیمون** (۱۷۱۳) اتریش ره واگذار بیّه و ونه په ** کامپو فورمیو صلح‌نومه ** جه فرانسه  ره ایضافه بیّه. وین ِکنگره په **  (۱۸۱۵) لوکزامبورگ اتا شخصی ملک بیّه که [[ویلیام اول]]، [[هلند]] شاء، شِنه. 

لوکزامبورگ ۱۸۳۹ مستقل بیّه و ونه غربی‌وَر [[بلژیک]] ره هدائه بیّه. **لندن پیمون''' (۱۸۶۷) دوک‌هنیشت ِدائمی بی‌طرفی ره اعلام هاکرده.  آلمان ارتش سال‌های ۱۹۱۴ و ۱۹۴۰ این بی‌طرفی ره نقض هاکرده. جهونی جنگ دوم په، لوکزامبورگ بنلوکس، ناتو و  اروپا جامعه بساتن سَره خله تِلاش هاکرده.

## زوون
وشون محلی زوون لوگزامبورگی هسته که آلمانی جه بییته بیّه. دِ زوون آلمانی و فرانسوی این کشور دله معتبر هستنه.

## پانویس

## منبع

* - Wikipedia contributors, «Luxembourg,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed February ۱۹, ۲۰۰۸).
* https://web.archive.org/web/20100208180826/http://www.success-and-culture.net/articles/percapitaincome.shtml


رج:ناتو
رج:مشروطه سلطنت
رج:اروپا اتحادیه
رج:اروپا کشورون
رج:بنلوکس
شارل بودلر

thumb|250px|left|شارل بودلر
**شارل پی‌یر بودلر**  (بزائه: ۹ آوریل ۱۸۲۱؛ بمرده: ۳۱ اوت ۱۸۶۷) شاعر و نویسندهٔ فرانسوی بی‌یه. 

شارل پاریس دله دنیابمو. وه تحت تاثیر شه پییر به سمت هنر گرایش پیدا هاکرده، چون ونه پییر بهترین دوستا هنرمند بینه. شارل ویشتر روزون شه پییر جا شی‌یه موزه‌ئون و نگارخنه‌ئون دله. ۶ سالگی گادر ونه پییر بمرده. یک‌سال بعد از بمردن ونه پییر، ونه مار با سروانی به اسم **ژاک اوپیک** ازدواج هاکرده. شارل همیشک این ازدواج جه ناراضی بی‌یه. ۱۱ سالگی دله مجبور بیه شه خانواده همراه به لیون موهاجرت هاکنه. مدرسه شوئنه‌روزی دله شه همکلاسی‌ها جه سازگار نیّه و دچار کشمکش‌ئون زیادی وشون جا بی‌یه. تا اینکه آوریل  ۱۸۳۹ سالی که وسّه دانش‌آموخته بوو، مدرسه جه اخراج بیّه. ۲۱ سالگی دله ونه پییری مال وه ره هدانه، اما وه همه ره هدر هدائه. شارل ۲۱ سالگی دله ازدواج هاکرده. وه علاوه بر شعر به کار نقد روی بی‌یارده. شارل بودلر از مطرح‌ترین ادیبون مکتب سمبولیسمئه. وه سال ۱۸۶۷ بر اثر یک سکته قلبی و کار دکتن نصف بدنش بمرده. شارل اولین کسی بی‌یه که کلمه مدرنیته ره شه مقالات دله به کار بورده.

## کتاب‌شناسی
* گل‌ئون رنج
* مصنوعی بهشت‌ئون
* نقاش زندگی مدرن

## منبع

* 

رج:فرانسه نویسندگون
رج:شاعرون
دپرسونالیزیشن

**دپرسونالیزیشن**،  یا   **شه دیر وینش ** روون اشناسی دله، حالتی ره بئوته بونه که ونه دله شخص شه ره غیرواقعی یا دچار تغییرات شگفت‌آور احساس کنّه.

شخص خوددگربین حس کنّه که تغییر هکرده و شه دور و ور دنیا رخ وه دیگر اونتی واقعی نی‌یه بلکه مبهم، رؤیامونا یا بی‌اهمیت بیّه. مبتلایون به این معضل روحی، حالتی ناراحت دارنّه چون فکر کنّه که همیشک اتا رؤیا دله به‌سر ورنّه.

اینتا بیماری روانی ره «**دگرسون‌بینی محیط**» هم گنّنه. خوددگربینی اتا از اشکال اختلالات گسستی به شمار شونه.

## منابع
* فرهنگستون فارسی زوون
* ویکی‌پدیای فارسی، نسخهٔ 3 آذر 1390

رج:روان‌پزشکی
رج:روان‌شناسی
هنریک هرتز

thumb|Left|300px|هاینریش رودلف هرتز

**هاینریش رودلف هرتز** (۱۸۵۷-۱۸۹۴) شهر هامبورگ کشور آلمان دله دنیا بمو. وه به خاطر هرتز به عنوان اتا یکا دستگاه SI دله در نظر بییته بیّه. وه اولین کسی بی‌یه که وجود امواج الکترومغناطیسی ره ثابت هاکرده.

## منبع

http://en.wikipedia.org/wiki/Heinrich_Rudolf_Hertz

رج:آلمان فیزیکدون
ای اس پی دات نت

**ای اس پی دات نت** اتا برنامه نویسی زوون هسه که مایکروسافت وه ره بساته. وه توسعه دهندگون ره وب فعال صفحه ئون بساتن سر کمک کننه. وه توسعه دهندگون ره اجازه دنه که *ویژوال سی پلاس پلاس*، *ویژوال سی شارپ*، *ویژوال بیسیک* و *ویژوال اف شارپ* دسوری زوون شون جا شه وب سایت بساتن سر استفاده هکنن.

رج:برنامه نویسی زوون شون
رج:مایکروسافت ویژوال استودیو
فلسطین

[250px|بندانگشتی|چپ|سَوز ِمناطق فلسطین هستنه و زرد ِمناطق [اسرائیل ِشِنه که فلسطینیون وه ره «اشغال‌بَیی فلسطین» گانّه.]]
**فلسطین ** اتا اسلامی-عربی سامون هسته که غربی آسیا دله جا دارنه. ونه نیشتگا قدس (بیت المقدس) هسته. بیشتر اینتا سامون 1948 سال دله یهودیون دست جه با قد و جنگ بییته بیّه و 5 میلیون ونه مردمون شه سامون جه بیدربلا (آواره) بیینه. ونه مردمی زبون عربی هسته و وشونی دین ایسلامه.

## گالری

Palestine recognition only.svg|کشورون که فلسطین ره برسمیت اشناسِنّه و وه ره کشور دونّه
Satellite_image_of_Israel.jpg|فلسطین ماهواره‌یی عکس
Flag_of_Palestine_-_long_triangle.svg|فلسطین پرچم
Temple_Mount.JPG|بیت المقدس (قبةالصخره)


## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا


رج:اسرائیل
رج:غیررسمی منطقه‌ئون
رج:آسیایی کشورون
رج:اسلامی کشورون
رج:عرب کشورون
رج:عربی‌زوون کشورون
آناستازیا

**آناستازیا** (بزائهٔ شیکاگو، ۱۷ سپتامبر ۱۹۶۸) اتا امریکایی خووننده و سِماگر هسته. تا سال ۲۰۰۵، ۲۰ میلیون کوپی ونه آهنگ‌ئون جا بروته بَیی‌یه.

## آلبوما
* ۲۰۰۰- *Not That Kind* 
* ۲۰۰۱- *Freak of Nature*
* ۲۰۰۴- *Anastacia* 
* ۲۰۰۵- *Pieces of a Dream* 
* ۲۰۰۸- *Heavy Rotation*

## منبع
* [en.wikipedia.org/w/index.php?title=Anastacia&oldid=482245649 انگلیسی ویکی‌پدیا]

## پیوند به بیرون

* وب‌گاه رسمی 
* اشعار وی

رج:زننه آدمون
رج:آمریکا خونش‌کرون
اصغر فرهادی

**اصغر فرهادی** (بزائهٔ ۱۷ اردیبهشت ۱۳۵۱ خمینی‌شهر دله) کارگردون و فیلم‌نومه‌نویس ایرانی هسته. وه تنها ایرانی هسته که موفق به کسب اوسکار جایزه بیی‌یه. وه این جایزه ره کارگردونی فیلم «جدایی نادر از سیمین» وسّه بییته؛ وه نومزهٔ دریافت همین جایزه فیلم‌نومه غیراقتباسی شه فیلم سه هم بیی‌یه. وه پیشتر برنده سه جایزۀ سیمرغ بلورین بهترین کارگردونی سال‌های ۱۳۸۴،  ۱۳۸۷ و ۱۳۸۹ بیّه. خرس نقره‌ای جشنواره برلین به عنوان بهترین کارگردون فیلم «دربارهٔ الی» وسّه و  طلایی خرس جشنواره برلین به خاطر فیلم جدایی نادر از سیمین از دیگه افتخارات وئه. وه همینتی برنده جایزه بهترین خارجی فیلم جشنواره گلدن گلوب سال ۲۰۱۲ میلادی به خاطر کارگردونی و نویسندگی فیلم جدایی نادر از سیمین بیه. وه اولین فیلمساز ایرانی هسته که بتونسته این جایزه ره بیره.

## آثار
### کارگردون
* فروشنده (۱۳۹۴)
* گذشته (۱۳۹۱)
* جدایی نادر از سیمین (۱۳۸۹)
* درباره الی (۱۳۸۷)
* چارشنبه‌سوری (۱۳۸۴)
* شهر زیبا (۱۳۸۲)
* رقص در غبار (۱۳۸۱)
* داستان یک شهر ۲ (۱۳۸۰) «تهران کانال»
* داستان یک شهر (۱۳۷۸) «تهران کانال»

### فیلمنومه‌نویس
* فروشنده (۱۳۹۴)
* گذشته (۱۳۹۱)
* جدایی نادر از سیمین (۱۳۸۹)
* درباره الی (۱۳۸۷)
* دایره زنگی (۱۳۸۶)
* کنعان (۱۳۸۶)
* چارشنبه‌سوری (۱۳۸۴)
* شهر زیبا (۱۳۸۲)
* رقص در غبار (۱۳۸۱)
* ارتفاع پست (۱۳۸۰)
* داستان یک شهر ۲ (۱۳۸۰)
* داستان یک شهر (۱۳۷۸)
* روزگار جوانی (مجموعه تلویزیونی، ۱۳۷۷)

## منابع
* 
 اصغر فرهادی با فیلم جدایی نادر از سیمین برنده جایزه گولدن گلاب شد. پایگاه تحلیلی خبری اعتدال بازبینی شده در ۲۶ دی 1390
ویدئوهای فرهادی در گلدن گلوب

## بریم بگردستن
* **[http://asgharfarhadi.com ونه سایت]**

رج:ایران کارگردانون
رج:اصفهان گت آدمون
رج:زننه آدمون
کوزوو

**کوزوو** یا **کوسوو** اتا منطقه هسته که ۱۸ فوریه ۲۰۰۸ اعلام استقلال هاکرده. این سرزمین ِاعلام استقلال باعث اختلاف و دِدستگی کشورون بیّه. برخی کشورون آلمان، آمریکا و بریتانیا واری کوزوو ِاستقلال ره به رسمیت اشناسنّه و برخی دیگه روسیه، یونان و صربستون واری وه ره برسمیت نشناسنه. کوزوو پس از اعلام استقلال ات‌طرفونه شه نوم ره عوض هاکرده کوزوو ِاقلیم جه بی‌یِشته کوزوو ِجمهوری.

کوزووی ِمردمون ویشته آلبانی‌تِبار و اسلام ِپه‌روو هَستنه و همینسه صربون جه نِساتِنه و سِواخائی داشتنه. 

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا


رج:صربستون
رج:یوگوسلاوی
رج:اروپا کشورون
رج:۲۰۰۸
آبخازیا

**آبخاز** یا **آبخازیه** *(Аҧсны Apsny)* سرزمینی غرب قفقاز و کرانهٔ شرقی سیو دریا هسته که حدود ۵۵۰ هزار نفر جمعیت دانه که ویشترشون تابعیت روسی دارنه. این جوموری نیشتنگا(پایتخت) بندر سوخومی هسته.

## منابع

* 

رج:قفقاز
رج:گرجستون مناطق
ناگالند

**ناگالَند** *(به [[هندی]]: नागालैंड)* اتا از ایالتون شومال‌شرقی کشور هند هسته. 

این ایالت ِمرکز کوهیما و ونه گت‌ترین شهر دیماپور هسته. حدود ۸۴ درصد مردم ناگالند تیره‌ئون ناگا جه هستنه که به زوون‌هایی از خانواده چینی-تبتی گویشورنه.

جنبش سِوایی‌خواهون ناگالند و وشون سرکوب از سوی دولت هند از سال ۱۹۴۷ که هند مستقل بیّه تا اسا، ۲۵ هزار نفر ره بکاشته.

## منابع

Wikipedia contributors, "Nagaland," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Nagaland&oldid=183084716 (accessed January 9, 2008).

رج:هند ایالتون و یک‌پشت سامون‌ها
رج:سوایی‌خاهون
چریک

**چریکی جنگ ([[اینگلیسی زوون|اینگلیسی]] جه: ''Guerrilla Warfare'')** اتا از انواع جنگ‌ئون نامنظم هسته که ونه دله اتا خورد گروه تنفگ‌به‌دَس با استفاده از تاکتیک‌ئون نظامی کمین، هجوم ات‌دفه‌ای، غافل‌گیری و جابه‌جایی به اتا هدف نظامی آسیب‌پذیر یا اتا نظامی واحد که وشون جه گت‌تره ره حمله کانّه و بلافاصله جنگ ره وِِل کانّه.

## وابسته جستارون
* چه‌گوارا

## منبع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:جنگ
یوهان کپلر

**یوهانس کپلر** (آلمانی جه:Johannes Kepler) (بزائهٔ ۲۷ دسامبر ۱۵۷۱؛ بمردۀ ۱۵ نوامبر ۱۶۳۰، وایل‌دراشتات، آلمان) دانشمند، ریاضیدون و اساره‌شناس سرشناس آلمانی. کپلر ره **ترنه علم [[اساره‌شناسی]]** پی‌یر دونّه. وه با تحقیق دربار‌هٔ اساره‌ئون و سیارات، بتونسته **قوانین معروف كپلر** ره بساجه كه اسا به عنوان قوانین سه‌گونهٔ كپلر اساره‌شناسی دله به كار شونه، وه اون‌گادر که ادعا هاكرده كه سیاره‌ئون مدارون بیضوی دله خورشید ِدور چرخ گیرنه و خورشید فقط نیروی اداره كنند‌هٔ مدارون سیارات هسته، مورد اعتراض سنت‌ها و باورونی كه وجود داشتنه قرار بَییته.
کپلر اتا از طرفدارون سرسخت نظریه خورشید مركزی یا منظومهٔ شمسی بی‌یه.

## وابسته جستارون

* اساره شناسی

## پیوند به بیرون


* Heliocentrism
* History of physics
* Kepler conjecture
* Kepler triangle
* Kepler-Poinsot polyhedra
* Kepler's laws of planetary motion
* Keplerian problem


## بن بنویشت

## منابع
* همنشین بهار: یوهانس کپلر Johannes Kepler

* Carl B. Boyer, A history of mathematics, 2nd edition, by John Wiley & Sons, Inc. 1991

* 
* 

رج:آلمان گت آدمون
رج:دانشمندون
رج:ریاضیدونا
رج:اساره‌شناسون
عبدالله اوجالان

**عبدالله اوجالان** (بزائه ۱۹۴۸ میلادی، شانلی‌اورفه ترکیه‌ی کوردستون) که میون پیروونش به اسم **سَروک آپو (Serok Apo)** هم مشهور هسته، رهبر و ساجندۀ پ‌ک‌ک، که اتا گروه چپ‌گرا (مارکسیست لنینیست) و مسلح ترکیه دلوئه. این حزب در برابر سرکوب ترکیه‎ی کوردون توسط ترکیه‌ی دولت تاسیس بیی‌یه.

وه این حزب ره پاییز ۱۹۷۸ روستای فیسِ، لیجه شهرستون دله، تاسیس هاکرده. این سازمان به موبارزه تفنگی با ترکیه‌ی دولت دَس‌زنده. ترکیه مدعی هسته سی‌هزار نفر جریون درگیری نیروئون این حزب با ترکیه‌ی ارتش بکوشته بینه.

## دستگیری
thumb|290px|left|راهپیمایی هواداران اوجالان در لندن ۲۰۰۳ 
اوجالان ۲۶ اسفند ۱۳۷۷ دستگیر بیّه. خَور ونه دستگیری ره بلند اجویت نخست وزیر وقت ترکیه اعلام هاکرده. وه بائوته که جزئیات ونه دستگیری هیچگادر بائوته نوانه. وه بائوته که اوجالان اتا عملیاتی که توسط سازمان اطلاعات ارتش ترکیه و سازمان اطلاعات ترکیه (یا میت) طی ده روز انجام هدانه بییته بیّه. وه محل دستگیری اوجالان ره اعلام نکارده. درباره جزئیات ونه دستگیری و همکاری کشورون مختلف در اون مطالب مختلفی رسانه‌ها دله منتشر بیی‌یه. 

ترکیه با قرار هدائن شه نیروئون نظامی سوریه ِسامون‌سر این کشور ره تهدید به حمله نظامی در صورت عدم اخراج اوجالان از این کشور هاکرده. اوجالان در پی این تهدید سوریه ره به مقصد روسیه ول هاکرده. وه در ماه‌ئون بعد به برخی کشورون دیگه از جمله ایتالیا و یونان بورده و محل اقامت سفیر یونان دله مستقر بیه. اوجالان سفارت یونان ره به همراه شه وکیلون و چند مقوم کنیایی به قصد فرودگاه نایروبی جهت سفر به یک کشور آفریقایی دیگه ترک کانده اما ونه اتومبیل مسیر دله ناپدید وونه. اتا روز بعد اجویت نخست وزیر ترکیه خَوِر دستگیری و انتقال وه به ترکیه ره منتشر هاکرده و تلویزیون ترکیه تصاویری از وه با دست و پای دَوسته کنار دِتا نیروی امنیتی دیگه ره نشون هدائه. 

## صلح‌نومه
وه نوروز سال ۱۳۹۲ شمسی وسّه اتا هفت صفحه‌یی نومه بنویشته و پ‌ک‌ک پیش‌مرگون و شه هوادارون جه بخاسته که تفنگ و اسلحه ره کنار بی‌یلِن ولی مبارزه ره دمبال هاکنن و شه فکر و منطق جا مبارزه هاکنن. ونه گپون ره نوروز ِروز دیاربکر دله یک‌میلیون و دیویست هزار نفر پَلی جه کوردی و ترکی زوون جه بخوندستنه و پ‌ک‌ک این پیغوم جه حمایت هاکرده ولی همین گادِر ترکیه وشون مناطق ره بمب‌شلاپ هاکردنه همینسه پ‌ک‌ک رهبرون ترکیه وسّه چنتا شرط بی‌یشتنه.

## بن بنویشت

* Terrorism in Turkey: An Analysis of the Principal Players
* روزنامه گاردین

## کتابشناسی
* از دولت کاهنی سومر به سوی تمدن دمکراتیک . ترجمه دفاعیات عبدالله اوجالان در دادگاه، ناشر: نشر بیدگل، مترجم:رحیم بیگ زاده، شابک : ۹۶۴۵۷۰۶۲۷۰

اوجالان
رج:زننه آدمون
رج:پ‌ک‌ک
آچه

**آچه** اتا از اوستان‌ئون اندونزی ِکشور هسته که شومالی ِتِک جزیرهٔ سوماترا دله دره. بیش‌ترین سهم مسلمونا سطح کشور آچه دله هسته و این اوستان توسط قوانین ایسلامی اداره وونه. پیش‌تر این منطقه با اسمای محتلفی «آچه»، «آتجه» و «آچین» واری بشناسی‌یه بی‌یه.

## منابع

رج:اندونزی اوستانون
تبت

**تبت** سرزمین مقدس بودائیون مرکزی آسیای دله هسته که ونه متوسط ارتفاع سطح دریا جه حدود ۴۹۰۰ متر وونه. رشته کوه‌ئون هیمالیا هم این سرزمین دله درنه. تبت نیشتنگاء(پایتخت)، لهاسا هسته که اسا مرکز اوستان تبت چین بیی‌یه.

## منبع
* فارسی ویکی‌پدیا

## وابسته جُستارون
* دالایی لاما
* تبت

رج:چین اوستانون
رج:تبت
گومل

**گومل** اداری مرکز **گومل وبلاست** و دومین گت ِشهر بلاروس هسته. ونه جمعیت معادل ۴۸۲٬۶۵۲ هسته. وه بلاروس ِجنوب‌شرقی و شرقی‌ساحل روخنه‌سوژ دله دره. ونه فاصله مینسک جه ۳۰۲ کیلومتر ئه.

## روابط بین المللی
## شهرهای خواهرخوانده
شهر گومل نُه خواهرخوانده دارد.

## منبع

رج:بلاروس شهرون
آستراخان

thumb|left|200px|ایرانیان در حاجی‌ترخان، ۱۸۷۰.
[right|thumb|150px|نشان آستراخان که در آن تاج و شمشیر [خان نقش شده‌است.]]
[right|thumb|200px|[استنکا رازین در حال ئو دمبدائن اتا ایرانی آدِم رود ولگای حاجی‌ترخان دله. استنکا رازین ملوان و رهبر قزاق‌ئون شورشی بی‌یه که به تبرستون هم حمله هاکارده.]]
**آستراخان ِشهر** (تاتاری: Ästerxan, روسی:́Астрахань)، آستراخان ِاوستان، روسیه دلوئه.

## دَدَشهرون
*  **[[رشت]]**، گیلون، ایران
*  **[[احمدآباد]]**، گجرات، هندوستان
*  **[[آتیارا]]**، قزاقستان
*  **[[برست]]**، بلاروس
*  **[[گرند پوپو]]**، بنین
*  **[[لجبلانا]]**، اسلونی

## منابع
* 
* برداشت آزاد با ذکر منبع

رده:روسیه شهرون
ونسان ون گوگ

**وَنسان وَن گوگ** یا **فینسِنت ویلم فان خوخ** (به هولندی: Vincent Willem van Gogh) (۳۰ مارس ۱۸۵۳ - ۲۹ ژوئیه ۱۸۹۰) اتا گت هؤلندی نقاش بی‌یه. وه شه زندگی زمون خله معروف نیّه و شه زمون فقط اتا تابلو ره بروته، اما اسا وه ره پست امپرسیونیسم بتترین نقاشون جه إشناسنه.

ون گوگ جوونی دلالی کرده و هنری آثار ره خری‌یه-روته و معلمی جه هم ات‌گال بگذرونی‌یه. ات‌گال بورده بریتانیا دله و این‌صوه بورده بلجیک دله ملّایی و مسیحی دین ره معدن کارگرون وسه تبلیغ هاکنه. وه شه جدی کارون ره به عنوان طراح و نقاش سال ۱۸۸۰ و سن ۲۷ سالگی دله شروع هاکرده، و سن ۳۷ سالگی بمرده. ون گوگ شه نقاشی گرد ره ۱۰ سال آخر عمرش بساته که شامل بیش از ۹۰۰ نقاشی، بیش از ۱۱۰۰ طراحی و ۱۰ چاپ هستنه.

ون گوگ خله جیردست و فقیر آدمون ره کشی‌یه و *سیب‌زمینی‌خارون*، *تراس کافه شو گادر*، مناظر ره وه ره خش إمو و * آفتابگردون*، *شوی اساره‌ئون* و شه‌دکشی‌یه هم ونه خار خار نقاشی هستنه. وه آخرسری روونی مریضی بیته، خادکاشی هاکرده و بمرده.

## نگارخنه

تصویر:  Vincent_Willem_van_Gogh_128.jpg |*گلدون دله‌یِ سمشکه*، اوت ۱۸۸۸
تصویر:  VanGogh-starry night ballance1.jpg |*اساره‌ئون شو *، ۱۸۸۹ 
تصویر: Vincent Willem van Gogh 037.jpg‏ |*زندونی‌هایِ دگرسن*، ۱۸۹۰    
تصویر: Vincent Van Gogh 0014.jpg‏  |*آرل پل *، ۱۸۸۸  
تصویر:  Vincent van Gogh (1853-1890) - Wheat Field with Crows (1890).jpg‏ |*گنّم‌جار و کلاج‌ئون*، ۱۸۹۰*' 
تصویر:  Vincent Willem van Gogh - Cafe Terrace at Night (Yorck).jpg‏ |*تراس کافه شو گادر*، ۱۸۸۸    
تصویر:  Skull with a Burning Cigarette.jpg‏ |*اسکلت که سیگار تش هکرده*، ۱۸۸۵ 
تصویر:  Van Gogh - Still Life with Absinthe.jpg‏ |*بی‌جان طبیعت، ابسنت شیشه*، ۱۸۸۷
تصویر:  Vincent Van Gogh 0020.jpg‏ |*کوئندم‌جار و سرو-دارون''، ۱۸۸۹


## پانویس

## منابع
*
*
*مهرزاد محمودی، ونسان ون گوگ.

## پیوند به بیرون

* آثار ون گوگ؛ کعبهٔ هنردوستان وب‌گاه رادیو زمانه
* نامه‌های ون گوگ کامل و با حواشی به زبان انگلیسی
* وب‌گاه موزه ون گوگ در آمستردام
* عکس جاهایی که ون گوگ در فرانسه نقاشی کشیده
* مجموعه آثار ون گوگ

رج:هولند نقاشون
آمریکا جنگ، عراق دله

**عراق جنگ** (که وه ره **عراق اشغال** و **عملیات آزادسازی عراق** هم گتنه) اتا نظامی عملیات هسته که ۲۰ مارس ۲۰۰۳ با حمله اتا ائتلاف بین‌المللی به رهبری آمریکا و بریتانیا به عراق شروع بیّه. نیروئون اصلی حمله کوننده به عراق شامل ارتش‌ئون موتحده ایالات امریکا، بریتانیا و لهستون بی‌یه. ولی ۲۹ کشور دیگه از جمله جاپون، جنوبی کوره، ایتالیا، اسپانیا و ... با برسنی‌ین بخشی از شه نیروئون نظامی و لجستیکی به همراهی با نیروی ائتلاف، اشغال عراق سر نقش داشتنه. همینتی بعضی شرکت‌ئون پیمونکار تامین نیروی نظامی و امنیتی، با برسنی‌ین هزارون نفر از شه سربازا که دارای تابعیت کشورون مختلف دنیا بینه، مسئولیت تامین امنیت بخش‌های وسیعی از مراکز مهم تجاری عراق از جمله چاه‌ئون و مراکز پالایش نفت ره بر عهده داشتنه.

این جنگ با بریم بوردن آخرین تیپ رزمی آمریکایی ۱۹ اوت ۲۰۱۰ گادر به‌طور رسمی توم بیّه. آخرین آمریکایی سربازون دسامبر ۲۰۱۱ این کشور جه بریم بکلستنه.

## منابع

## بوریم بگردستن
*«ایران، برنده جنگ عراق»
* آرایش جنگی ناوهای هواپیمابر برای حمله به عراق *روزنامه ایران*
* 

رج:خاورمیونه جنگون
رج:عراق جنگون
ذوالفقار علی بوتو

**ذوالفقار علی بوتو** (۵ ژانویه ۱۹۲۸، لارکانه، هند - ۴ آوریل ۱۹۷۹، راولپندی، پاکستون) سیاست‌مدار پاکستونی و بی‌نظیر بوتو ِپی‌یر هسته. پست نخست‌وزیری دله کودتای ضیاءالحق جه برکنار و چندی بعد بکاشته بیّه. وه بنیانگذار پاکستون مردم حزب بی‌یه.

## دپیته چرخه‌تو
* بی‌نظیر بوتو
* فاطمه بوتو
* آصف علی زرداری

## منابع
Wikipedia contributors, "Zulfikar Ali Bhutto," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Zulfikar_Ali_Bhutto&oldid=211040599 

رج:پاکستون نخست‌وزیرون
رج:پاکستان رییس‌جمهورون
رج:بوتو
هنری پنجم

بندانگشتی|250px|پادشاه انگلستان، شاهزاده نایب‌السلطنه فرانسه، لُرد ایرلند: هنری پنجم
**هنری پنجم** (۱۶ سپتامبر ۱۳۸۶ - ۳۱ اوت ۱۴۲۲)، بریتانیاِ شاء (۲۱ مارس ۱۴۱۳ جه تا ۳۱ اوت ۱۴۲۲)، ریکا و جانشین هنری چاروم بی‌یه.**نبرد آگنیکورت** ونه شائی زمون انجوم بیی‌یه. 

## منابع
* 

رج:بریتانیا شائون
فالکلند جنگ

**فالکلند جنگ** جنگی بی‌یه که بین بریتانیا و آرژانتین سر مالکیت فالکلندجزیره‌ئون و جنوبی جورجیا سال ۱۹۸۲ گادر صورت بییته که مدت ۷۴ روز دمباله داشته و باعث بمردن ۲۵۵ بریتانیایی و ۶۴۹ آرژانتینی بیی‌یه. جنگ با حمله و اشغال فالکلند جزیره‌ئون توسط آرژانتین شروع و با تسلیم آرژانتین توم بیّه. هنتا هم بریتانیا این جزایر ره دانّه ولی آرژانتین ادعای مالکیت کانده.

## منبع
* ویکی‌پدیای انگلیسی

رج:جنگ
رج:فالکلند
رج:آرژانتین تاریخ
رج:بریتانیا جنگون
سیدنی بندری پل

**سیدنی ِبندری پل** اتا گت نماد و مهم راه سیدنی ِشهر و استرالیای ِکشور دله هسته. این پل که سیدنیِ ِبندر سَر بساته بَیی‌یه، مرکز شهر ره این شهر ِشمال جه مرتبط کانده. سیدنی ِبندری‌پل سیدنی اپرا همراهی، که سمت دیگه بندر دَره، شهر ِدِتا اصلی نماد هستنه و توریسم ِقطب به حیساب انّه. سیدنی پل جهون مهندسی و معماری شاهکارون جا هسته و نزدیک پنجاه متر عرض جه، بعد از اتا چینی‌پل پهن‌ترین قوسی پل جهون دله حیساب انه. 

## نگارخنه


Sydney night 6.jpg|سیدنی ِپل بالای ئوراهه سیدنی دره
Image:Sydney Harbour Bridge Afternoon.jpg | 
Image:Harbour bridge 2.jpg |
Image:Sydney harbour bridge nye2004.jpg | 
Image:SydneyHarbourBridge4 gobeirne.jpg |



## وابسته جستارون

* سیدنی
* سیدنی اپرا

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا
* *پل بندرگاه سیدنی*. در ویکی‌پدیای انگلیسی http://en.wikipedia.org/wiki/Sydney_Harbour_Bridge#Opening.
* *پل بندرگاه سیدنی*. وبگاه دولتی فرهنگ و تفریحات استرالیا https://web.archive.org/web/20110408181813/http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/harbourbridge/
* *سیدنی*. وبگاه ایران توریسم https://web.archive.org/web/20120203151154/http://www.iran-tourism.ir/.

رج:سیدنی
رج:پل‌ئون
جنوبی جورجیا و جنوبی ساندویچ

**جنوبی جورجیا و جنوبی ساندویچ** اتا جزیره‌ هسته که کارائیب منطقه دله دره و بریتانیایِ دیرهکت سامون هسه. 
**جزایر جنوبی جورجیا و جنوبی ساندویچ** که ۱۷۷۵ جیمز کوک وشون ره کشف هاکرده و به افتخار جرج سوم، انگلستون شاه، و جان مونتاگو وشون ره اینتی اسم بی‌یشته.

## په‌نویس

http://en.wikipedia.org/wiki/South_Georgia_and_the_South_Sandwich_Islands


رج:بریتانیا مستعمرات
رج:انگلیسی‌زوون کشورون
رج:اروپایی کشورون دیر سامون
بالون

thumb|left|150px|F-22 که ات‌تی جنگی بالونه
thumb|left|150px|ایرباس آ-۳۴۰ که ات‌تی موسافرکش بالونه
**بالون** یا **بالان** (فارسی جه: هواپیما) اتا هواگرد هسته که هوا جه سنگین‌تره. بالون دله هوایی فشار اختلاف که بال و زیربال سر جه گذرنه نیروی برآر ساجنه و خنثی بیّن نیروی وزن جا، بالون پرواز کانده. این نیرو بالون وزن و مسافرون وزن جه بالایی وارد وونه.

## واژه
این کلمه به خاطر شهرت بالن و زیپلن‌ئونی که هواپیما سلف به شمار شونّه جه، تبری زوون دله بموئه.

## منابع
* پایگاه علوم و فناوری هوافضا
* بالون: تبرستون لغت‌نومه

*
رج:نقلیه وسایل
نادرشا

**نادرقلی بیگ افشار** که وه ره **تهماسب‌قلی خان** و **نادرشاء افشار** هم گانّه افشاریون سلسله‌ی مؤسس خراسون دله بی‌یه که ۱۱۱۴ خورشیدی تا ۱۱۲۶ ئیرون سَره شاء بی‌یه. وه ره ئیرونِ گت شائون جه دونّه که پس از ایسلام دَیی‌یه. ونه کارون جه بنشنه مورچه خورت نَوِرد باش بَیِّن، افخانئون سرکوب و عوثمانی و روسیه ره بریم هاکردِن جه و هند و تورکستون ِفتح و خارخار ِجنگون ره نوم بَوردِن. وه ره اروپا دله «شرق واپسین جهونگشا» و «ئیرونِ ناپلئون» و «سکندر دوم» هم گاتنه.

## وابسته جستارون
* افشاریون

## بن بنویشت



## منابع

* سایکس، سرپرسی، *تاریخ ایران* (۲ جلد)، ترجمه سید محمدتقی فخرداعی گیلانی.
* م.ر.آرنوا و ک.اشرافیان، دولت نادرشاه افشار، ترجمه حمید امین، انتشارات دانشگاهی، تهران، ۱۳۵۶
* ک.توحدی، نادر صاحبقران,۱۳۸۴
* ک.توحدی، حرکت تاریخی کرد به خراسان، انتشارات توس و اسفند,۱۳۶۶و۱۳۷۸
* کتاب درسی تاریخ سال سوم راهنمایی ایران، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ۱۳۷۹، شابک ۹۶۴۰۵۰۰۶۶۶
* آغا محمد خان قاجار، چهره حیله گر تاریخ، پناهی سمنانی، کتاب نمونه، چاپ دوم، ۱۳۶۷.
* نادر شاه، بازتاب حماسه و فاجعه ملی، پناهی سمنانی، کتاب نمونه، چاپ چهارم، ۱۳۷۰.
* افشاریه در وب‌گاه ایران میراث
* Michael Axworthy, *The Sword of Persia: Nader Shah, from Tribal Warrior to Conquering Tyrant* Hardcover 348 pages (26 July 2006) Publisher: I.B. Tauris Language: English ISBN 1-85043-706-8
* 
* رضازاده شفق، کتاب نادرشاه از دیدگاه مورخین و شرق شناسان (تحریر: تهران ۱۳۳۹ چاپ: ۱۳۸۶ شابک ۹۷۸۹۶۴۳۸۰۳۳۳۹)
* حق شناس كمياب، سيد علی، حاکمیت تاریخی ایران بر جزایر تنب و ابوموسی، تهران، انتشارات سنا،  ۱۳۸۹.


رج:افشاریون
رج:ایران شاهون
رج:گت مردمون خراسون
رابرت کخ

**رابِرت کُخ**  دوکتر و دانشمند آلمانی که مطالعه درباره عوامل میکروبی سل وسّه مشهور بیی‌یه. وه سال ۱۸۸۲ میلادی میکوباکتریوم توبرکلوزیس ره بشناسینی‌ئه. همینسه اسا میکروب سل ره **باسیل کخ** گانه، که ونه نوم جه بَییته بیّه.

## منابع

* 
* 

رج:طبابت وسه نوبل بیته‌ئون
رج:آلمان دوکتور
ملک فیصل

**ملک فیصل** یا **شاء فیصل** بنشنه اتا از اینان بوئه:

* فیصل بن عبدالعزیز، عربستون‌شاء
* فیصل اول، عراق و سوریه شاء
* فیصل دوم، عراق آخرین شاء
فیصل بن عبدالعزیز

**فِیصَل بن عبدالعزیز آل سعود** معروف به **ملک فیصل** (۱۹۰۶ - ۱۹۷۵) عربستون‌شاء ۱۹۶۴ تا ۱۹۷۵ بی‌یه.

ملک فیصل اتا از چند سیاست‌مداری بی‌یه که سال ۱۹۷۳ تصمیم بیتنه تا چارچوی سازمان اوپک دله صدور نفت به کشورون غربی ره متوقف هاکنن. این کار واکنشی بی‌یه به پشتیوونی کشورون غربی اسرائیل جه جنگ یوم کیپور دله. مهم‌ترین لحظه از ونه پادشائی ره به توافق برسی‌ین عربستون و مصر سال ۱۹۶۵ دله عقب‌نشینی وسّه کشور یمن جه دونّه.

ملک فیصل سال ۱۹۷۴ مجله تایم دله به عنوان «مرد سال» اعلام بیّه. فیصل بن عبدالعزیز تاریخ ۲۵ مارس ۱۹۷۵ شه برارزا دَس جه، ترور بیّه.

## منابع
Winder, R. Bayly. "Fayṣal b. ʿAbd al- ʿAzīz b. ʿAbd al- Raḥman āl Suʿūd (ca. 1323–95/ca. 1906–75)." Encyclopaedia of Islam. Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill, 2007. Brill Online. 28 March 2007

رج:آل سعود
کریستیان هویگنس

**کریستین هویگنس** (هلندی جه:Christiaan Huygens) قرن هیژدهمِ اتا هلندی دانشمند و فیزیکدان بی‌یه.

کریستین ۱۴ آوریل ۱۶۲۹ میلادی، لاهه هولند دله دنیا بمو و بعدها **ساعت پاندولی** ره بساته. وه لیدن دانشگاه دله درس بخوندسته و ۲۲ سالگی گدر ریاضی و اساره‌شناسی وسه رساله‌ای بنویشته که رنه دکارت نظر ره بیته. اون گادر اکثر دانشمندون سرگرم مطالعه و تحقیق در مورد این دِتا علم بینه.

این گادر تلسکوپ جدیدی اختراع بیه و هویگنس اساره‌شناسی جه ویشتر علاقه پیدا هاکرده. لوازم و وسایلی که وه وشون جه استفاده کارده، خله قدیمی و کهنه بینه و وه تصمیم بیته که عدسی‌ئون تلسکوپ ره شه بساجه.
وه آخرسری بتونسته اتا از قمرون زحل ره کشف هاکنه.

## بن بنویشت

## منبع

* کتاب زندگی نومهٔ مشهورترین دانشمندون و مخترعون- به کوشش زهرا رضایی- نشر کتاب درنا- ۱۳۷۷
* Wikipedia contributors, "Christiaan Huygens," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christiaan_Huygens&ol

رده:هلند فیزیکدون
رده:هلند اساره‌شناسون
رده:هلند ریاضیدونا
وارد کانینگهام

[thumb|کانینگهام [ویکی‌مانیا ۲۰۰۶ دله]]
**هاوارد جی. (وارد) کانینگهام**، بزائهٔ ۲۶ ماه مه ۱۹۴۹، اتا برنامه‌نویس آمریکایی هسته که اولین ویکی ره بساته. وه سال ۱۹۹۴ بنویشتن نرم‌افزار ویکی‌ویکی‌وب ره شروع هاکرده و آخرسری وه ره ۲۵ مارس ۱۹۹۵ پایگاه وب شرکت مشاورهٔ نرم‌افزاریش به نوم c2.com بشناسی‌یه وونه، نصب هاکرده.

وه اسا بیوِرتون، ایالت اورگان، دله زندگی کانده و مدیر ارشد فنی شرکت اِباوت‌آس هسته.

وه به طور شریکی کتابی ره دربارهٔ ویکی‌ئون بنویشته که ونه نوم «راه ویکی» هسته و همینتی چارچویی آزمونای ات‌پارچه وسّه ابداع هاکرده.

## منبع

رج:آمریکا گت آدمون
رج:ویکی‌مدیا
رج:رایانه
رج:زننه آدمون
فروغ فرخزاد

**فروغ‌الزمان فرخزاد** (بزائۀ ۸ دی، ۱۳۱۳ - بمردۀ ۲۴ بهمن ۱۳۴۵) ایرانی شاعر بی‌یه. وه پنج‌تا شعرکتاب بنویشته که ونه دوره معروف بینه. فروغ فرخزاد ۳۲ سالگی گادر تصادف هاکردن جه، بمرده.

بندانگشتی|راست
فروغ ِاولین کتابون نوم «اسیر»، «دیوار» و «عصیان» بی‌یه که نیما یوشیج سبک وشون ره بنویشته. وه دمبال‌ته ابراهیم گلستان، نویسنده و فیلمساز جه آشنا بیّه و گلستان ونه سر خله تأثیر بشته. وه زمونی که خاسته دِباره ای شعر باوه، «تولدی دیگر» کتاب ره هدا که معروف بیّه و ونه دمبال سر، «ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد» ره منتشر هاکرده که ونه نوم ره موندگار هاکرده. وه هنتا فارسی ِمعاصر شاعرون ِگتِ چهره‌ها جه هسته.

## دپیته چرخه‌تو
* فریدون فرخزاد
* پوران فرخزاد

## پانویس

## منابع دیگر
* 
* زندگی‌نامه فروغ
* ویژه‌نامه «فروغ فرخزاد» مجله «شعر در هنر نویسش»
* بررسی آثار فروغ فرخزاد در دانشگاه منچستر

## پیوند به بیرون

* اشعار فروغ فرخزاد
* مجموعه اشعار فروغ فرخزاد شامل ۵ دفتر شعر
* وبگاه فروغ فرخزاد
* تماشای فیلم، خانه سیاه است، ساختهٔ فروغ فرخزاد در یوتیوب
* زندگینامه، تصاویر، اشعار، جملات عاشقانه و... از فروغ فرخ زاد

رج:فارسی شاعرون
رج:ایرانی کارگردانون
رج:تهران گت آدمون
هولی (گجگجی بیری)

هولی بتونده اینان بوئه:
* هولی یا شنا: اتا ئو دکتنی ورزش هسته.
* هولی (جشن): اتا هندی جشن هسته.
هولی (جشن)

[thumb|350px|اهالی اتا منطقه در حال برگزاری مراسم '''هولی'''؛ از اعیاد مهم مردم [هند]]
**هولی ِجشن** ( انگلیسی جه: *Holi Festival*) اتا از رسمی‌عیدون هند هسته.

## تاریخچه
**جشن هولی** یا «جشن رنگ‌ها» نام مراسمی هسته که هرساله، اوائل ماه مارس و هم‌گادر با شروع بهار کشور هند دله برگزار وونه. مردم این زمون که مطابق تقویم هندی تعطیل رسمی هسته، پایان زمستون و شروع بهار ره جشن گیرنه. این جشن دله بر اساس اتا سنت قدیمی، اهالی هر منطقه با ئو و رنگدونه‌ئون دپاشنی‌ین هم‌دیگه سر و اجرای موسیقی و سِما، شادی کانّه. این رسوم دله، همهٔ افراد اعم از زن و مرد و پیر و جوون شرکت کانّه و باور دارنه که با برسی‌ین بهار، بار دیگه روشنایی تاریکی سَره پیروز بیّه. «جشن هولی» از اعیاد مهم مردم هند و نقطهٔ مقابل «جشن دیوالی» هسته که اول فصل سِرما برگزار وونه. 

## منابع
* «نگاهی به هولی یا جشن رنگ در هند». تابناک. بازبینی شده در ۸ مارس ۲۰۱۲.
* بررسی تطبیقی مراسم نوروز در ایران و هند. چشم‌انداز ارتباطات فرهنگی، فروردین ۱۳۸۵، شماره ۲۲؛ پایگاه مجلات تخصصی نور. بازبینی شده در ۸ مارس ۲۰۱۲.
* جادوی رنگ‌ها در جشن هولی (۱) و جادوی رنگ‌ها در جشن هولی (۲) پایگاه تحلیلی ـ خبری شهروند. بازبینی شده در ۸ مارس ۲۰۱۲.

رج:جشن
رج:هند
هولی (ورزش)

[thumb|200px|[مایکل فلپس که دَره وَگ واری هولی کانده]]
**هولی** یا **هوزی** یا **شنا** اتا ورزشه که ونه اَرمون اوی سر بموندستن و ئوی دله حرکت هاکردنه. هولی هاکردن یعنی انسان یا حیوان حرکت بدون هرتی خارجی کومک ئو دلوئه. هولی یادبَیتن علاوه بر اینتاکه تن قد ره خله کنه، تنگ گدر و ات‌تی ئوی دله دکتن آدم زندگی ره نجات دنه. خله حیوونا دنیا بموئن گدر و شه غریزه جا، هولی هاکردن ره بلدنه؛ اما آدم ونه هولی هاکردن ره یاد هایره.

## منابع

* فرهنگ یک جلدی دکتر محمد معین
* هفته‌نامه سلامت
* سایت تبیان

## پیوند به بیرون
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:ورزش
رج:ئو
سیپی ئوشار

**ئوشار سیپی** (انگلیسی:Sipi Falls) ئوشاری هسته که رود سیپی درون واقع بیی‌یه و ونه کلی ارتفاع ریزشگاه، Sipi Falls هسته.

## وابسته جستارون
* ئوشارون فهرست
* ئوشارون فهرست برپایه جریون سرعت
* ئوشارون فهرست برپایه ارتفاع
* ئوشارون فهرست برپایه گونه
## منابعن

رج:اوگاندا ئوشارون
لهاسا

thumb|left|250px|لهاسا گت خیابون 
[thumb|left|250px|[قصر پوتالا]]
**لهاسا** (به تبتی: ལྷ་ས་، به چینی: 拉萨.pinyin:Lāsà) تبت ِنیشتنگاء(=پایتخت) هسته که بعد از اشغال تبت توسط چین، اسا به عنوان **تبت اوستان** ِمرکز وونه. این شهر بودائی‌ئون (لامائی‌ئون چلِه) مرکز جهون دلوئه.

ترنه درگیری‌ئون این شهر میون مردم و چینی نظامیون، این شهر ره مورد توجه جهونی رسانه‌ئون قرار هدائه.

## وابسته جستارون

* دالایی لاما
* تبت

## منابع

* Wikipedia contributors, "Lhasa," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lhasa&oldid=162591979 (accessed October 6, 2007). 

رج:بودایی
رج:تبت
رج:چین شهرون
تمدونون برخورد

thumb|left|300px|جهون تمدن‌های نقشه
**برخورد تمدن‌ها ** تئوری مطرح‌بَیی توسط متخصص علوم سیاسی ساموئل هانتینگتون هسته که مطابق این تئوری پس از توم‌بیّن سرد جنگ فرهنگ و هویت مذهبی سرچشمه همه درگیری‌ئون وونه. اولین‌بار این تئوری اتا مقاله با ایسم «برخورد تمدن‌ها؟» دله سال ۱۹۹۳ چاپ بیّه که کتاب «پایان تاریخ» فرانسیس فوکویاما سون بَیی که سال ۱۹۹۲ چاپ بَیبی‌یه.

هانتینگتون سال ۱۹۹۶ شه تئوری ره با انتشار کتابی به نوم «برخورد تمدن‌ها و جهون تغییر» گت هاکرده. این اصطلاح اولین‌بار توسط برنارد لوئیس اتا مقاله با نوم «بنیان خشم مسلمونا» دله مطرح بیّه.

هانتینگتون شه تئوری دله جهون تمدن‌ها ره به قسمت‌ئونی سِوا تقسیم هاکرده که شامل تمدن غرب، اسلام، ارتدوکس، تمدن شرق‌آسیا، جنوبی آمریکا، آفریخا، بودایی و هندوئیسم وونه.

هانتینگتون با اشاره به موضوعاتی چون جنگ یوگسلاوی و درگیری هند و پاکستون، مذهب ره به عنوان نقش کلیدی این درگیری‌ها مطرح کانده وه ترکیه و ایران ره به عنوان کشورون نوظهور عرصه بنیاد گرایی اسلامی دله مطرح کانده. در مقابل این تئوری خاتمی رئیس جومور وقت ایران طرح گفتگوی تمدن‌ها ره سازمان ملل دله مطرح هاکرده.
## منابع

رج:نژادون
رج:سیاسی نظریه‌ئون
رافائل

***رافائل سانتسیو*** (به ایتالیایی:Raffaello Sanzio) (بزائه ۶ آوریل ۱۴۸۳ - بمرده ۶ آوریل ۱۵۲۰) که ویشته خورد اسم جا ***رافائل*** بشناسه وونه، نقاش و معمار ایتالیایی دوران اوج رنسانس هسته. وه به همراه میکل‌آنژ و لئوناردو داوینچی، سه‌گانه گت استادون شه دوران ره سازنّه.

رافائل هنرمند پرکاری بی‌یه که گت کارگاهی ره مدیریت کارده و علی‌رغم زود بمردن ۳۷ سالگی دله، اسا تعداد زیادی از آثارش بموندسته. بنشنه مثال وسّه به دیوارنگاره‌ئون رافائل ِاتاق‌ئون واتیکان دله اشاره هاکردن که ونه اصلی‌ترین و گت‌ترین اثر هنری بی‌یه علی‌رغم اون‌که زمون بمردن ناتموم بموندسته. پس از سال‌های ابتدایی زندگی روم دله، اکثر آثار رافائل طراحی و به طور گسترده ونه کارگاهش دله بساته بینه که این باعث کم بیّن کیفیت بی‌یه. رافائل شه زمون، نقاش خله تاثیرگذاری بی‌یه اگرچه خارج از روم وه ره اغلب با آثار مشترکش اشناسینه. پس از بمردن رافائل، تاثیر رقیبش میکل‌آنژ هنر اروپا سَره تا قرن‌های هیودهوم و هیژدهوم میلادی فراگیر بی‌یه، اون گادر که کیفیت هارمونیک و ات‌تی آثار رافائل بار دیگه به عنوان سبکی برتر مورد توجه قرار بَییته.

جورجیو واساری نقاش و تاریخ‌نگار ایتالیایی، رافائل ِهنری دوران ره به سه بخش و سه سبک مجزا طبقه‌بندی هاکرده: سالای اولی زندگی آمبریا دله، چار ساله سَره (از ۱۵۰۴ تا ۱۵۰۸ میلادی) مربوط به جذب هنری سنتای فلورانس و در نهایت، دوازده سال آخر عمر روم دله که سال‌ئونی خله پرکار و همراه با موفقیت رافائل وسّه بی‌یه زمونی که وه دِتا پاپ و ونه فامیلای نزدی وسّه کار کارده.

## خار آثار
* آتن مکتب 
* ململ باغبون
* مریم مقدس عکس
* کاسیتیون عکس

## نگارخنه

File:CrocefissioneRaffaello.jpg|
File:PalaOddiRaffaello.jpg|
File:Raffaello - Spozalizio - Web Gallery of Art.jpg|
File:Lvr-george.jpg|سنت جورج و ایژدیها
Sanzio 01 Zoroaster Ptolmey.jpg|زرتشت و اقلیدس


## پانویس

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:ایتالیا نقاشون
رج:رونسانس گت آدمون
برنارد لوئیس

**برنارد لوئیس ** (*Bernard Lewis*) ، (بزائه ۳۱ می ۱۹۱۶ لندن دله- بمرده 19 می 2018)، استاد بازنشسته مطالعات خاور نزدیک دانشگاه پرینستون بی‌یه. وه لندن دله اتا پی‌یر و ماری یهودی جه بزائه بیه. ونه تخصص در تاریخ اسلام و اثر متقابل میون اسلام و غرب هسته و به ویژه به شه تحقیقات وسّه تاریخ عوثمانی و مناظره با پروفسور ادوارد سعید روی کشمکش میون اسرائیل و فلسطین، مشهور هسته.

نظرات کارشناسی لوئیس، درباره خاورمیونه کانون گسترده‌ترین توجهات بیه. رایزنی‌ئون وه، مکرراً توسط خط مشی نمایان جوموری‌خاهون، بخاسته بَیی‌یه. (از جمله دولت جورج بوش، جنگ عراق سَره.)

دائرةالمعارف مورخون و نوشته‌ئون تاریخی مارتین کرامر دله که پایون‌نومهٔ دورهٔ دکترا وه توسط لوئیس هدایت بی‌یه، دوران حرفه‌ای ۶۰ سالهٔ لوئیس، وه ره به عنوان موثرترین مورخ فراجنگ اسلام و خاورمیونه خوندنه.

کنفرانس بیلدربرگ دله، لوئیس پیشنهاد هاکرده که ایران ره به قطعات قومی سِوا هاکنن و میون کشورون نوپا تقسیم بوو (پروژه‌ئون گت‌کردستون، گت‌پشتونستون و گت‌آذربایجون)

وه 2018 سال گدر بمرده، وه 101 سال سن داشته. 

## پانویس‌ها

نگاهی انتقادی به کتاب برخورد فرهنگ ها
https://web.archive.org/web/20210506105916/https://www.ettelaat.com/new/index.asp?fname=2010%5C08%5C08-25%5C10-45-39.htm&storytitle=%C8%D1%CE%E6%D1%CF%20%DD%D1%E5%E4%90%9D%E5%C7

رج:جهود گت آدمون
رج:سوایی‌خاهون
رج:امریکا نویسندگون
رج:بریتانیا نویسندگون
ویرجینیا وولف

**آدلاین ویرجینیا وولف**  (بزائه ۲۵ ژانویه ۱۸۸۲ - ۲۸ مارس ۱۹۴۱)، یتا رومان‌نویس، مقاله‌نویس، ناشر، منتقد و فمنیست انگلیسی بی‌یه که کتابای خانم دالووی (۱۹۲۵)، به سوی فانوس دریایی (۱۹۲۷) و شه اتاق (۱۹۲۹) ره بنویشته.

ونه یتا از جمله‌ئون کتاب شه اتاق دله خله معروف بگردسّه:
 

## پانویس

## منبع
* بلکستون، برنارد. *ویرجینیا وولف*. ترجمهٔ لیدا نصرتی. انتشارات کهکشان . ۱۳۷۷. ISBN 964-6179-30-4
*  Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus AG, ۲۰۰۵ 

## پیوند به بیرون

وولف
ماکسیم گورکی

**آلکسی ماکسیموویچ پِشکوف** (به روسی: Алексей Максимович Пешков) (بزائه ۲۸ مارس ۱۸۶۸ - بمرده ۱۸ ژوئن ۱۹۳۶) که ویشته ماکسیم گورکی (به روسی: Максим Горький) نوم جا بشناسی‌یه وونه، روسیه انقلابی داستان‌نویس، نمایش‌نومه‌نویس و مقاله‌نویس بی‌یه که سوسیالیستی رئالیسم سبک بنیان‌گذارون جا هم بی‌یه.

وه ره ویشته به عنوان یتا نویسنده جهون دله اشناسنه ولی وه روسیه انقلابی‌جنبش رهبرون جا هم بی‌یه.

نیژنی نوگورود (ونه مله)، ۱۹۳۲ تا ۱۹۹۱، ونه بزائن وسّه «گورکی» اسم هاییته.

وه سال ۱۹۳۶، ۶۸ سالگی گادر بمرده. ونه بمردن زمونی اتفاق دکته که وه دوکتور پَلی کبّی‌یه. آخرسری هم معلوم نیّه چچی وسّه بمرده.

## وابسته جستارون
* چلکاش

## منابع
* 

رج:روسیه نویسندگون
رج:سوسیالیستون
ناظم القدسی

**ناظم القدسی** (عربی جه: ناظم القدسي) (بزائه ۱۴ فوریه ۱۹۰۶ - بمرده ۶ فوریه ۱۹۹۸) شهر حلب سوریه دله ۲۴ سپتامبر ۱۹۴۹ تا ۲۷ سپتامبر ۱۹۴۹ نخست‌وزیر بی‌یه. وه ۴ ژوئن ۱۹۵۰ تا ۲۷ مارچ ۱۹۵۱ هم نخست‌وزیری سَره کار کارده.

## وابسته جستارون
* سوریه

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:سوریه رییس‌جومورون
رج:عرب گت آدمون
۲۰۱۲

**۲۰۱۲** دِ هزار و دوازدهمین میلادی تقویم ِسال هسته.
## مناسبت‌ها

## دکته‌ئون
* تابستون:تابستونی المپیک  لندن
* ۲۱ دسامبر، پدیده ۲۰۱۲

## بزائه‌ئون
## بمرده‌ئون
۳ فوریه - **[[ساموئل یود]] ([[جان کریستوفر]])** نویسنده علمی-تخیلی انگلیسی.

رج:میلادی سال
سیلویو برلوسکونی

**سیلویو برلوسکونی** (به ایتالیایی: Silvio Berlusconi) سیاستمدار و سرمایه‌دار ایتالیایی هسته. وه ایتالیای دومین نخست‌وزیر با حیساب مدت باقی بموندستن شه مقوم سَره. وه سه دوره این مقوم سَره (سال‌ئون ۱۹۹۴-۱۹۹۵، ۲۰۰۱-۲۰۰۶ و از ۲۰۰۸-۲۰۱۱) دَیی‌یه. وه ریاست حزب «پیشی بور ایتالیا» ره به عهده دانّه. همینتی مالک باشگاه آث میلان و ثروتمندترین شخصیت سیاسی جهون هم محسوب وانه. طبق لیست تهیه‌بَیی مجله فوربز، وه ۹ میلیارد دلار جا، ۷۴مین ثروتمند جهون هسته.

## منابع

رده:ایتالیا نخست‌وزیرون
رج:مردمون، داشتی په
سید رضا

**سید رضا** (بزائه ۱۸۶۳، لیرتیک کویو، اواکیک، تونسلی دله - بمرده ۱۸ نوامبر ۱۹۳۷، الازیگ دله) زازائون کوردستون بی‌یه که اعتراضات علوی کوردون بین سال‌ئون ۱۹۳۷ تا ۱۹۳۸ ترکیه‌ی درسیم استان ره رهبری هاکرده.

ترکیه‌ی مدارس ِتاریخ ِکتابون دله سید رضا درسیمی ره اتا «خائن و شورشی» معرفی کانّه ولی شهر درسیم دله، ونه موجستمه ره شهر ِگتِ پارک دله نصب هاکردنه.

## وابسته جستارون
*درسیم قتل‌عام

## منابع

رج:کوردستون سیاست مدارون
رج:کوردستون شورشون
درسیم قتل‌عام

«جوون تورکون» گروه برنومه‌یی داشتنه که زازاکیون ره تورکیه جه دَرهاکنن و کاری هاکنن که وشون سِواسِوا دکلسته بوون. این دوره مردم زازا مجبور به جابجایی و پیاده‌روی‌ئون سخت و مجبور به تورک بیّن بیینه.جوون تورکون این برنومه ره جهونی جنگ اول زمون اجرا هاکردنه که طی اون ۷۰۰ هزار کورد و زازا مجبور به جابجایی بیینه که میون این جابجایی‌ئون اجباری ۳۵۰ هزار نفر از وشون بمردنه.این جنبش دلیلی هسته بر نگاهی که تورکیه‌ی دولت تا سال ۱۹۹۱ بر کوردون داشته. تورکون خاسنه بارِن که وشون کشور دله کورد دنی‌یه و همینسه تا سال ۱۹۹۱ کوردون ره جزو *تورکون کوهی* رج‌وندی کاردنه.

سال ۱۹۳۸ و ۱۹۳۷ تعداد ۶۵،۰۰۰-۷۰،۰۰۰ کورد علوی بکاشته و هزارون نفر تبعید بینه.

## وابسته جستارون
* درسیم قیام
* مرعش قتل‌عام

## پانویس

رج:نسل‌کشی‌ئون
رج:ترکیه جنگون
رج:کوردستون تاریخ
درسیم قیام

بندانگشتی|چپ|درسیم نقشه سال 1935 گادِر
**درسیم قیام**  بین سالای ۱۹۳۷ تا ۱۹۳۸ ترکیه‌ی کوردستون دله سید رضا ِرهبری جه شروع بیّه و آخرسری ترکیه‌ی دولت وه ره دخاسنی‌یه.

## جستارهای وابسته
* درسیم قتل‌عام
* سید رضا

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:خاورمیونه جنگون
رج:ترکیه جنگون
رج:کوردستون تاریخ
ساموئل یود

**ساموئل یود**  با ایسم کامل *Christopher Samuel Youd* کریستوفر ساموئل یود (بزائه ۱۲ فوریه ۱۹۲۲ لنکشایر دله-بمرده ۳ فوریه ۲۰۱۲ سامرست دله)، با نام نویسندگی «جان کریستوفر»، نویسندهٔ انگلیسی داستانای علمی-تخیلی‌ئه. 

وه اوّلا با شه اصلی نوم (یود) داستان گاته، اما موفقیتی به دست نیارده. وه شه شهرت ره داستانای علمی-تخیلی وسّه بدست بیارده که نوجوونا سه بنویشته. هرچن جان کریستوفر اتا از چن نام نویسندگی وه هسته.
## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:بریتانیا نویسندگون
ملکه ویکتوریا

**ملکه ویکتوریا** یا **الکساندرینا ویکتوریا**  (بزائه‌ی ۲۴ مه ۱۸۱۹ – بمرده‌ی ۲۲ ژانویه ۱۹۰۱) ۲۰ ژوئن ۱۸۳۷ جا تا شه آخرعمر بریتانیای ملکه بی‌یه و ۱ ژانویه ۱۸۷۷ جا تا شه آخرعمر هم هند ِامپراتیس بی‌یه. 

وه شصت و سه سال جا ویشتر ملکه بی‌یه و بریتانیای تاریخ دله ملکه الیزابت دوم په طولانی‌ترین سلطنت دوره ره داشته. ونه حکومت گادِر بریتانیای سامون خله گت بهی‌یه. ویکتوریای گدر صنعتی انقلاب اوج بهیته. ویکتوریا هانوور ِسلسله ره آخرین فرمونروا هم بی‌یه.

## منابع

## پیوند به بیرون

رج:بریتانیا شائون
رج:هند شائون
استانیسلاو لم

**استانیسلاو لِم** *(به لهستونی: Stanisław Herman Lem)* (بزائه ۱۲ سپتامبر ۱۹۲۱ - بمرده ۲۷ مارس ۲۰۰۶) اتا لهستونی نویسنده علمی-تخیلی بی‌یه. وه ویشته به عنوان نویسندهٔ رومان سولاریس مشهور هسته.

## سولاریس
سال ۱۹۶۱، ونه گت کتاب (سولاریس) منتشر بیه که دِتا اقتباس سینمایی توسط آندری تارکوفسکی و استیون سودبرگ) و اتا اقتباس اُپرایی ونجه توسط میشائل اوبست آلمانی بساته بینه. لم هیچ‌گادر اقتباس‌ئون سینمایی سولاریس ره قبول نکارده. وه اقتباس تارکوفسکی ره به دلیل اونکه ونه جهون‌بینی فیلم دله رعایت نیی‌یه و فیلم ویشته بازتاب ذهنیات تارکوفسکی هسته، رد بکلرده و همینتی هم شه تلقی ره از رومان با تارکوفسکی تموماً متفاوت دونسته. لم جایی بائوته: «تارکوفسکی خاسته نشون هاده که کیهان، پلشت و ناخوشایند هسته و زمین دل‌نشین و زیبا. اما من متضاد با این تفکر، نویسمبه و فکر کامبه». در مورد اقتباس سودبرگ هم، فیلم ره تا به پایان تماشا نکارد و نظرش ره به اجمال اینتی بائوته: «[اسم فیلم ره ونه بی‌یشت‌بائن] «عشق فضای ماوراء زمین دله»!...تا اون‌جه که من خور دارمه همّ و غم کتاب [سولاریس]، مسایل شهوانی آدم‌ها فضای ماوراء زمین دله نیّه...».

## آثار
ونه خار کتابون: 
* ۱۹۵۷ - سفرهای ستاره‌ای (مجموعه‌داستان‌های یون تیخی) 
* ۱۹۶۱ - سولاریس 
* ۱۹۶۷ - سایبریاد: افسانه‌های عصر سایبرنتیک 

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا
* اخوت، مهرآیین، ''استانیسلاو لم درگذشت''، سایت آکادمی فانتزی

## پانویس

## پیوند به بیرون

* وب‌گاه رسمی استانیسلاو لم
* صفوی، شیرین سادات، ''بیوگرافی استانیسلاو لم''، سایت آکادمی فانتری.

رج:۲۰۰۶ بمرده‌ئون
رج:لهستان نویسندگون
رده:بی‌خدائون
فئودور داستایوسکی

**فیودور میخاییلوویچ داستایوسکی** (بزائه ۱۱ نوامبر ۱۸۲۱ - بمرده ۹ فوریه ۱۸۸۱ میلادی). گت نویسنده روسیه بی‌یه. ونه بنویشته‌ئون خار چی اینتائه که وه روانکاوی و بررسی زوایای روانی شخصیت‌ئون داستان ره دونسته. سوررئالیست‌ها شه مانیفست ره بر اساس بنویشته‌ئون داستایوسکی نویسنّه.

ونه داستان ِآدما ویشته ونه وارینه، مریض و روان‌پریش. وه اول، امرار معاش وسّه، ترجمه کرده

## آثار

## منابع
* هلت کار، ادوارد. *داستایفسکی*. ترجمهٔ خشایار دیهیمی.
* خام ِجوون اثر داستایفسکی

رج:روسیه نویسندگون
رنه دکارت

**رنه دِکارْت** (فرانسوی جه: *René Descartes*) (بزائهٔ ۳۱ مارس ۱۵۹۶ دکارت (اندر الوآر) فرانسه — بمردۀ ۱۱ فوریهٔ ۱۶۵۰ استکهلم)  فرانسوی ریاضیدون و فیلسوف بی‌یه.

## منابع
* رنه دکارت، نویسنده:دانیل گاربر، ترجمه:بهنام خداپناه

رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن شانزدهم میلادی
رج:فرانسه فیلسوفون
رج:ریاضیدونا
رج:رونسانس گت آدمون
کاترینا فون بورا

**کاترینا ون بورا** (به آلمانی:Katharina von Bora) (بزائه ۲۹ ژانویه ۱۴۹۹- بمرده ۲۰ دسامبر ۱۵۵۲)، راهبه کاتولیک آلمانی بی‌یه که قانون ازدواج نکاردن روحانیون کاتولیک ره بشکنی‌یه و مارتین لوتر جه ازدواج هاکرده و اتا تجدیدنظرطلب مسیحی و پروتستان پیروو بَیی‌یه.

کاترینا ون بورا ۱۳ ژوئن ۱۵۲۵ میلادی با مارتین لوتر ازدواج هاکرده و ونجه سه‌تا ریکا و سه‌تا کیجا بیارده.

## پاورقی

رج:آلمان گت آدمون
رج:پروتستان
رج:رونسانس گت آدمون
هت‌تریک

بندانگشتی|300px

**هت‌تریک** (به سوئدی: *Hattrick*) اتا آنلاین بازی، تحت وب مربی‌گری فوتوال هسته. این بازی سوئد دله بساته بیّه و گت بیی‌یه. این بازی اسا ۱۲۴ کشور دنیا دله همونتا کشور ِلیگی هرم جه برگزار وونه و همینتی ۴۹ نسخه به زوون‌ئون مختلف ونجه بساته بَیی‌ئه. آوریل ۲۰۰۹ جه این بازی ۹۵۰ هزار کارور داشته که هر کومتا شه اتا تیم دارنه. هت‌تریک ۳۰ اکتبر ۱۹۹۷ جه شروع به کار هاکرده اما خله از ونه کارورون ۱۵ اکتبر ۲۰۰۰ جه شروع به فعالیت هاکردنه.

## جایزه
هت‌تریک تا اسا سه بار به عنوان بازی آنلاین چن‌نفره قسمت *بازی‌ئون این ماه* دله انتخاب بیّه و جایزه بییته. این امر سه زمون سِوائونه: اکتبر ۲۰۰۲، آوریل ۲۰۰۶ و نوامبر ۲۰۰۶ اتفاق دکته.

## منبع

Wikipedia contributors, "Hattrick," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Hattrick&oldid=300811878 (accessed July ۷, ۲۰۰۹). 

## پیوند به بیرون
* سایت هت‌تریک
* ویکی هت‌تریک

رج:کامپیوتری کائون
مارتین لوتر

**مارتین لوتر**، (به آلمانی: Martin Luther)  (بزائه ۱۰ نوامبر ۱۴۸۳ آیزلبن آلمان -بمرده ۱۸ فوریه ۱۵۴۶) کشیش متجدد و انجیل ِمترجم به آلمانی‌زوون و اتا تجدیدنظرطلب مذهبی بی‌یه. وه یَتـّا از تاثیرگذارترین شخصیت‌ئون تاریخ مسیحیت و از گت آدِمون نهضت اصلاحات پروتستانی به حیساب انه. ونه قبر شهر ویتنبرگ دلوئه.

## آثار
* لوتر ِنامه‌ئون در ۶۷ جلد، ارلانگن ۱۸۲۶ میلادی 
* لوتر مجموعه آثار انتقادی، وایمار ۱۸۸۳ میلادی 
* لوتر ِمباحث بین سال‌ئون ۱۵۳۵ و ۱۵۴۵ میلادی در دانشگاه ویتنبرگ، ۱۸۹۵ میلادی 
* آثار منتخب، در یازده جلد 
* خار بنویشته‌ئون، ۱۹۸۲ میلادی 
* اصول اصلاحات، ۱۹۸۳ میلادی

## دپیته چرخه‌تو
* رنسانس
* کاترینا فون بورا

## منابع

* Martin Luther - Eine Bibliographie (German)
* Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus AG، ۲۰۰۵

رج:ملائون
رج:آلمان گت آدمون
رج:آلمان نویسندگون
رج:پروتستان
رج:رونسانس گت آدمون
ایفل برج

**ایفل برج** (فرانسوی جه: Tour Eiffel) اتا فلزی برج هسته که شان دو مارس ِمیدون دله و سن‌روخنه پلی دره. ایفل برج اسا نماد فرانسه بائوته وونه، وه یتا از بتترین توریستی مراکز جا هسته.

ایفل برج ِبساتن سال ۱۸۸۷ شروع و ۳۱ مارس ۱۸۸۹ تموم بیّه. ایفل برج اول جهونی نمایشگاه سَره، به مناسبت صدمین سالگرد فرانسه انقلاب بساته بیه، ولی پس از بسیاتن این برج قبول نیّه و ۳۰۰ نفر که وشون میون امیل زولا، گی دو موپاسان، شارل گارنیه و الکساندر دوما دیینه، اعتراض هاکردنه.

ایفل ِنوم شه ساجنده نوم(گوستاو ایفل) سَر جه بَییته بیّه.

## نگارخنه



Eiffel Tower Drone 4k-Qx c1X3zfEc-313-251.webm
Image:Aftnn The Seine from the Eiffel Tower.jpg|پاریس، ایفل سر جه
Image:Champ de Mars from the Eiffel Tower - July 2006 edit.jpg|میدون، ایفل سر جه
Image:Tour eiffel at sunrise from the trocadero.jpg|ایفل برج خورشید ِماربوردن گادر
Image:Eiffel-view.JPG
Image:Paris_Eiffel.jpg
Image:Eiffel tower fireworks on July 14th Bastille Day.jpg|باستیل ِروز
Image:Eiffel Tower from platform.jpg
Image:Paris s'éveille.jpg
Tour Eiffel - 20150801 15h30 (10621).jpg



## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:برج‌ئون
رج:پاریس