open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
عبدالله گل

**عبدالله گل** (بزائه‌یِ ۱۹۵۰) اتا ترکیه‌ای سیاستمدار بی‌یه که ۱۱۶ روز،  ۱۸ نوامبر ۲۰۰۲ تا ۱۴ مارس ۲۰۰۳، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه و بعد رییس‌جمهور بیّه و ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۴ این مقوم ره داشته. وه آک پارتی دله عضو بی‌یه. ونه نخست‌وزیریِ ترکیه پارلمونِ بیست و دومین دوره بی‌یه و این گدر نجدت سزر رییس‌جمهور بی‌یه ولی آک پارتی قدرت بیته په، عبدالله گل و رجب طیب اردوغان قدرت ره دماسینه و تا سال‌ها این ترکیب ره داشتنه ولی عبدالله گل آخرسر طیب اردوغان جه اختلاف دکته و شه ره کنار بکشی‌یه.

## منابع

*

رج:ترکیه نخست‌وزیرون
رج:ترکیه رییس‌جمهورون
بن‌علی ییلدیریم

**بن‌علی ییلدیریم**  اتا ترکیه‌ای سیاستمدار هسته که حدود دِ سال،  ۲۴ می ۲۰۱۶ تا ۹ جولای ۲۰۱۸، این کشورِ آخرین نخست‌وزیر بی‌یه و وه که کنار بورده په، ترکیه ره ریاستی سیستم جه اداره کنّه. وه آک پارتی دله عضو بی‌یه و رجب طیب اردوغان دست‌په دیّه.

## منابع

*

رج:بزائه‌ئون ۱۹۵۵
رج:ترکیه نخست‌وزیرون
رج:زننه آدمون
گلزار لعل ناندا

**گلزار لعل ناندا**  اتا هندی سیاستمدار بی‌یه که دِ تا سیزده روز هندِ نخست‌وزیری کفالت ره داشت بی‌یه. وه که هند ملی کنگره دله عضو بی‌یه، سومین میلس دله، نخست‌وزیرون ِجاسر هنیشته.

## منابع

*

رج:هند نخست‌وزیرون
بهادر شاستری

**بهادر شاستری** (۱۹۰۴–۱۹۶۶) اتا هندی سیاستمدار بی‌یه که حدود یک سال و نیم هندِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه که هند ملی کنگره دله عضو بی‌یه، هندِ مِیلِسِ سومین دوره نخست‌وزیر انتخاب بیّه و ونه دوره که  ۹ ژوئن ۱۹۶۴ تا ۱۱ ژانویه ۱۹۶۶ طول بکشی‌یه، ساروپالی رادهاکرشنن ریاست‌جمهوری جه هم‌زمون بی‌یه.

## منابع

*

رج:هند نخست‌وزیرون
مورارجی دسای

**مورارجی دسای** (۱۸۹۶–۱۹۹۵) اتا هندی سیاستمدار بی‌یه که حدود دِ سال و نیم هندِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه که جاناتا حزب دله عضو بی‌یه، هندِ مِیلِسِ  شیشمین دوره نخست‌وزیر انتخاب بیّه و ونه دوره که ۲۴ مارس ۱۹۷۷ تا 28 جولای ۱۹۷۹ طول بکشی‌یه، بی.دی. جاتی ریاست‌جمهوری جه هم‌زمون بی‌یه.

## منابع

*

رج:هند نخست‌وزیرون
چودهاری چاران سینگ

**چودهاری چاران سینگ** (۱۹۰۲–۱۹۸۷) اتا هندی سیاستمدار بی‌یه که حدود یک سال هندِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه که جاناتا حزب دله عضو بی‌یه، هندِ مِیلِسِ شیشمین دوره نخست‌وزیر انتخاب بیّه و ونه دوره که ۲۸ جولای ۱٬۹۷۹ تا ۱۴ ژانویه ۱‌۹۸۰ طول بکشی‌یه، نیلم سنجیوا ردی ریاست‌جمهوری جه هم‌زمون بی‌یه.

## منابع

*

رج:هند نخست‌وزیرون
بی‌نظیر بوتو

**بی‌نظیر بوتو** اتا پاکستانی سیاستمدار بی‌یه که دِ دوره ، اولین کَش ۲ دسامبر ۱۹۸۸ تا ۶ اوت ۱۹۹۰ و دومین صوه ۱۹ اکتبر ۱۹۹۳ تا ۵ نوامبر ۱۹۹۶، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه تنها زنی هسه که پاکستان دله این مقوم جه برسی‌یه. وه پاکستان پیپل پارتی دله عضو بی‌یه و نواز شریف جه رقابت داشته. وه ره آخرسر ترور هاکردنه و بکوشتنه.

## منابع

*

رج:پاکستون نخست‌وزیرون
آتال بیهاری واجپایی

**آتال بیهاری واجپایی** (۱۹۲۴–۲۰۱۸) اتا هندی سیاستمدار بی‌یه که بهاراتیا جاناتا حزب دله عضو بی‌یه. وه شه اولین دوره، حدود ۱۶ روز هندِ نخست‌وزیر بی‌یه که هندِ مِیلِسِ یازدهمین دوره دله بی‌یه و این گدر ونه مقوم خله طول نکشی‌یه. ای این صوه، ۱۹ مارس ۱۹۹۸ تا ۲۲ مه ۲۰۰۴ هم نخست‌وزیر بیّه و ۶ سال و ۶۴ روز نخست‌وزیری هاکرده که مِیلسِ دوازده و سیزدهم دوره شنه و کی آر نارایان ریاست‌جمهوری جه هم‌زمون بی‌یه.

## منابع

*

رج:هند نخست‌وزیرون
اچ.دی. دوی گودا

**اچ.دی. دوی گودا**  اتا هندی سیاستمدار هسته که حدود یک سال هندِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه که جاناتا دال دله عضو بی‌یه، هندِ مِیلِسِ یازدهمین دوره نخست‌وزیر انتخاب بیّه و ونه دوره که ژوئن ۱۹۹۶ تا آوریل ۱۹۹۷ طول بکشی‌یه، شانکار دایال شارما ریاست‌جمهوری جه هم‌زمون بی‌یه.

## منابع

*

رج:هند نخست‌وزیرون
رج:زننه آدمون
مانموهان سینگ

**مانموهان سینگ**  اتا هندی سیاستمدار بی‌یه که حدود ۱۰ سال هندِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه که هند ملی کنگره دله عضو بی‌یه، هندِ مِیلِسِ چاردهمین و پونزهمین دوره نخست‌وزیر انتخاب بیّه و ونه دوره که ۲۲ مه ۲۰۰۴ تا ۲۶ مه ۲۰۱۴ طول بکشی‌یه، ابوبکر زین‌العابدین عبدالکلام و پراتیبا پتیل پراناب موکرجی ریاست‌جمهوری جه هم‌زمون بی‌یه.

## منابع

*

رج:هند نخست‌وزیرون
اوری ثینگ اوری ور آل ات وانس

***همه چی، همه جا، ات‌دقستی***  اتا آمریکایی فیلم هسته که ونه کاکرون گِرد چینی بینه. این فیلم که سال ۲۰‌۲۲ وه ره دانیل کوان و دانیل شاینرت بساتنه، دنیایِ پوچی خَوِری هسته و موازی دنیائون دله ونه آسنی *(= داستان)* گذرنه.

## منابع

رج:آمریکایی فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
رج:علمی-تخیلی فیلمون
رج:چینی فیلمون
رج:اوسکار بیته فیلمون
کودا

***کودا***  اتا آمریکایی فیلم هسته که سال ۲۰۲۱ شان هیدر بساته. این کمدی-درام فیلم که اوسکار جایزه ره هم بیته، اتا کیجا ره سِراق دِنه که ونه پییر، مار و برار همه لال-غول هستنه و وه فقط تونده شه خانواده دله بشنوئه و گپ بزنه. وه مدرسه دله آواز خوندنه و این سال دله ونه دانشگاهِ انتخاب هاکنه و ونه خانواده که خله ونه محتاج هستنه، نتونّه بدون وه شه زندگی ره دمباله بیرن...

## منابع

رج:آمریکایی فیلمون
رج:درام فیلمون
رج:اوسکار بیته فیلمون
رج:۲۰۲۱ فیلمون
بلفاست (فیلم)

***بلفاست*** اتا درام فیلم هسته که سال ۲۰۲۱ کنت برانا بساته. این فیلم اتا ریکا وچه زندگی ره سِراق دِنه که شمالی ایرلند ِجنگ و درگیریون دله دَر گت وونه. اینتا فیلم ابلق *(= سیاه‌سفید)* هسته و ونه دله کترینا بلف، جودی دنچ، جیمی درنان، کیران هایندز، کالین مورگان، جوسی واکر و جود هیل کا هکردنه. 

## منابع

رج:انگلیسی فیلمون
رج:درام فیلمون
رج:۲۰۲۱ فیلمون
رج:بریتانیایی فیلمون
وی.پی. سینگ

**وی.پی. سینگ** (۱۹۳۱–۲۰۰۸) اتا هندی سیاستمدار بی‌یه که حدود یک سال هندِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه که جاناتا دال دله عضو بی‌یه، هندِ مِیلِسِ نهمین دوره نخست‌وزیر انتخاب بیّه و ونه دوره که ۲ دسامبر ۱۹۸‌۹ تا ۱۰ نوامبر ۱۹‌۹۰ طول بکشی‌یه، رمسومی ونکترمن ریاست‌جمهوری جه هم‌زمون بی‌یه.

## منابع

*

رج:هند نخست‌وزیرون
پی.وی. ناراسیما رائو

**پی.وی. ناراسیما رائو** (۱۹۲۱–۲۰۰۴) اتا هندی سیاستمدار بی‌یه که حدود پنج سال هندِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه که هند ملی کنگره دله عضو بی‌یه، هندِ مِیلِسِ دَهمین دوره نخست‌وزیر انتخاب بیّه و ونه دوره که ۲۱ ژوئن ۱‌۹۹۱ تا ۱۶ مه ۱‌۹۹۶ طول بکشی‌یه، رمسومی ونکترمن ریاست‌جمهوری جه هم‌زمون بی‌یه.

## منابع

*

رج:هند نخست‌وزیرون
کروج

**کروج** که اونه **سنگ کروج** هم گنّه، اتا دیفار بساتن روش دره که ونه دله سنگ ره سر-سر-بن یلنه و ونه میونه ملات نشننّه.
این روش دیفار بساتن بیشتر سامون وسه استفاده وونسه و همچنین پناهگاه دام وسه.
کروج جه دیفار هکشی‌ینِ هنر ره سال ۲۰۱۸ یونسکویِ فرهنگی آثار فهرست که غیرمادی/ناملموس هستنه دله بی‌یشتنه که فرانسه، یونان، ایتالیا، اسلوونی، کرواسی، سوئیس و اسپانیا دستوری کشورون نوم ثبت بیّه.

## گالری

Muchallscastledrystone.jpg
DryStoneArt.jpg
Fägata2.jpg
Orri des Estrets, vallée de Vicdessos, Ariège.jpg
Dry stone wall Froggett Edge.jpg
Bluegrass stonewall 8097.JPG


## منابع

رج:حصارون
رج:سنگچین
زیوکپا

چپ|بندانگشتی|200x200پیکسل|چو اتا جور زیوکپا (بایومس) هسه
**زیوکپا** بیا **بایومس**  اتا تی  ناتموم انرجی هسه کا زیوشی مادئون جه عمل انه. کلّهم جرشئونی کا وشونه  منشاء زیوشتی بوئه و سلول پربویش جه عمل بمو بوئه ره زیوکپاء بیا **بایومس**

زیوکپاء مستوره‌ئون:

# دلندئون و گلمدئون و وشه‌ئون وپدیارون جرشئون
# زمی‌ئون و لتکائون ثمرئون
# مالئون زور و کش
# کلائون و کرخنه‌ئون پجرئون
# پِجِرئون و اورگانیک صنعتی پجرئون
# کلائون جرشون

## پیدرپشوئون

* پِجِر
* زیوشپیرا

## دیا(بریم-درگا)هماسیئون
Bio-processing of Agro-industrial Wastes for Production of Food-grade Enzymes: Progress and Prospects

## ممبعئون
فارسی ویکیپیدیا
اینگیلیسی ویکیپیدیا
رج:اکولوجی
رج:زیست
رج:انرژی
رج:سوخت
رج:تجدیدپذیر
یهودا اند بلک مسیحا

***یهودا و سیو مسیحا***  اتا آمریکایی فیلم هسته که سال ۲۰۲۰ سیو-پوستونِ تاریخ سر جه بساتنه. این فیلم اتا شورشی گروه ره سراق دِنه که آمریکای متحده ایالات دله درنه حکومت جه یک-دو کنّه که سیو مردمِ حق ره بیرن.

## منابع

رج:آمریکایی فیلمون
رج:۲۰۲۰ فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
رج:تاریخی فیلمون
جوکر (۲۰۱۹)

**جوکر** اتا کومیک-بوکی فیلم هسته که سال ۲۰۱۹ تاد فیلیپس بساته. این فیلم روانشناسی پی دارنه. خوآن فینیکس این فیلم دله جوکر نقش ره کا بکرده.

## آسنی
خوآن فینیکس اتا تور و لوچ آدم هسته که روانی ناخِشی دارنه ولی بیمه ونه دوا-درمون پول ره دیگه ندنه و وه ره کارِ سر جه هم درینگنّه. وه شه مار جه اتا خنه دله دره و ونه مار هم پیرزنا هسته و حواس ندارنه، وشون شو-شو اتا تلویزونی برنومه اشنّه که استندآپ کمدی ونه دله اجرا وونه و این مردی دل هم وِنه که استندآپ هاکنه ولی نتونده چون ونه مریضی باعث وونه وه ره الکی خنده بئه و نتونده شه گپ ره بزنه. ونه زندگی سخت گذرنه و هر صوی تا نماشون تاجنه ولی نتونده پول دربیاره و ای نماشون وَری شه خسته تن ره لَت کشنه و پیاده تا سره ورگردنه. این میونه، ونه مار وه ره گنه که ته پی‌یر «وِین»، شهرِ گتِ مردی، هسته که خله معروف و پولدار آدم هسه و اینتی ونه مریضی ویشتر وونه.

اتا شو که درشی‌یه سِره، اتفاقی چن نفر ره مترو دله کشنه و وه ره خِش اِنه. همین گدر وه ره تلویزون جه دعوت کنّه که برنومه دله میهمون بوو چون اتا مسخره ویدئو ونجه تنک بیّه که برنومه دله هم سراق هدانه. پولیس هم همین گدر ونه دمبال دره چون متهم هسته که آدم بکوشته و وِین ِخنه وَری مزاحمت ایجاد هاکرده. جوکر شه دیم ره دلقک‌ها دستوری رنگ کنده و درحالیکه شه ره رها وینده، همون خیابونی که همیشک شه ره لت کشی‌یه امو جه با رقص-سما شونه تلویزون ِساختمون وَری و موفق وونه برنومه دله شرکت هاکنه. وه اونجه شه سخنرانی ره انجوم هاده و آخرسر مجری ره بکوشته و ونه سخنرانی باعث بیّه شهرِ بدبخت-بیچارون و فقیر آدمون بازار دکفن و شورش راست هاکنن که جوکر ره خله خِش اِنه و کیف کنده. وه این شورش میونه ماشین-پولیس جه هم فرار کنده و شورشی مردم میونه سِما کنده که فیلم سر وونه.

## منابع

رج:۲۰۱۹ فیلمون

رج:کومیک بوک فیلمون
رج:تاد فیلیپس فیلمون
رج:روانشناسی فیلمون
تن‌جه‌دیائی

**تن‌جه‌دیائی (اینگلیسی جه:** *In vitro***)** بیا **این ویترو [[زیوشدونی]]**.دله هازماشتئونی ره گننه کا جا اینتا کا حیوونئون سر انجوم هادن، وشون اتا بافت سر بیا وشون سلول سر هازماشت کننه.

## پیدرپشوئون

* سلول

## ممبعئون
فارسی ویکیپیدیا

رده:آزمایش روی جانوران
رده:تکنیک‌های آزمایشگاهی
رده:جایگزین‌های آزمایش روی جانوران
رده:زیست‌شناسی
رده:شرایط آزمایش جانوری
رده:عبارت‌های زیست‌شناسی لاتین
رده:ویکی‌سازی رباتیک
رج:زیست
رج:زیست شناسی
رج:آزمایشگاه
رج:علم
تن‌دله‌ئی

**تن‌دله‌ئی** بیا **اینویو** (اینگیلیسی جه:In vivo) اتا تی هازماشت طریقه هسه کا اینتا مودل هازماشت  ره زیو حیوون سر انجوم دننه.

## پیدرپشوئون

* تن‌جه‌دیائی
* سلول

## ممبعئون
فارسی ویکیپیدیا
رج:زیست
رج:زیست شناسی
رج:آزمایشگاه
جاستین بیبر

**جاستین بیبر** اتا کاندایی خونشکر هسته که وچگی تاسا اینگلیسی زوون جه پاپ خونده.

## دپیته چرخه‌تو
* سلنا گومز
## منابع

رج:کانادا خونش‌کرون
قلعه رودخان

**رودخان ِقلعه** اتا تاریخی بنا هسته که فومن شهرستان دله کته. این قلعه تاریخ ره ساسانیون جه رسننّه ولی ونه بنا ره اسماعیلیون نوساجی هکردنه و ای صفویون گدر، گیلون ِمحلی شاهون وه ره قائم داشتنه. قلعه رودخان اتا جنگل راه و بند ِسر کته و ونه پیاده ونجه برسی‌ین. اسا ونه راه ره سنگ جه کاتی بساتنه و مردم شونّه اونجه ره وینّه. 

قلعه روخان ره ۳۰ مرداد ۱۳۵۴ خورشیدی، شماره ۳/۱۵۴۹ جه ثبت ملی هاکردنه. اونجه مردم تالشی هستنه و ونه جا، فومن ِشهر ۳۰ کیلومتری کَته.

## منابع

رج:ایران ملی آثار، گیلان دله
رج:فومن شهرستان
رج:گیلون تاریخ
تسنن

**سُنّی**، **اَهلِ سُنَت** یا **تَسَنُن**، اسلام گت مذهب هسته که حدود ۸۷ تا ۹۰ درصد مسلمون‌ها ونه په‌روو هستنه. سنت نوم محمد زندگی و دئی روز ره اشاره دارنه که اهل سنت شه الگو قرار دنه. برخلاف تشیع که گنه ایمام ونه پیغمبر جاسر هنیشه، سنی‌ئون محمد وسه معنوی جانشین سراق ندارنه و خلیفه ره محمد سیاسی جانشین دونه.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:ایسلام
شرنی

چپ|بندانگشتی|300x300پیکسل|اشرنی‌ئون تی‌ئون اتا شرنی‌روشی دله
**شرنی** (اینگلیسی جه: ***Pastry***) خراکی‌ئی ره گنه کا ونه دله اغلب شیکر یا قند دکننه.

پرونده:Weihnachtskeks(RobertK).jpg|انواع شیرینی خشک و شکلاتی
پرونده:Tarts by Denise Chan.jpg|تارت میوه
پرونده:Strawberry shortcake.jpg|شرت‌کیک
پرونده:Foret noire mel0.jpg|کیک جنگل سیاه
پرونده:Korean pastries 02.jpg|شیرینی‌های مخصوص کشور کُره
پرونده:سوهان سوغات شهر قم 03.jpg|سوهان، شیرینی مخصوص قم


## ممبعئون
فارسی ویکیپیدیا
رج:بخردنی‌ئون
کوردوبا

شمه منظور کمین هسته:
* کوردوبا (ایسپانیا) که وه ره قرطبه گتنه.
* کوردوبا (آرژانتین)
* کوردوبا (پیل یکا)
آگوستوس

**گائوس جولیوس سزار آگوستوس** یا **اوکتاویان** روم امپراتوری ِمؤسس بی‌یه که ۱۶ ژانویه ۲۷ پیش از میلاد تا ۱۹ آگوست ۱۴ میلادی، حدود هفتاد سال، روم دله حکومت هکرده. وه جولیوس سزار برار-زا بی‌یه که اول روم کونسول بی‌یه ولی روم سنا جه زد-بند هاکرده و امپراتوری بساته. وه مرگ طبیعی جه ۷۵ سالگی بمرده.

## دپیته چرخه‌تو
* روم امپراتورون فهرست

## منابع
*

رج:روم امپراتورون
تیبریوس

**تیبریوس سزار آگوستوس** اتا روم ِامپراتور بی‌یه که ۱۷ سپتامبر ۱۴ تا ۱۶ مارس ۳۷ میلادی، حدود ۲۲ سال، حکومت هاکرده. آگوستوس وه ره شه وچه قبول هاکرد بی‌یه و شه جاسر هنیشنی‌یه. تیبریوس تا ۷۷ سالگی امپراتور بی‌یه تا بمرده.

## دپیته چرخه‌تو
* روم امپراتورون فهرست

## منابع
*

رج:روم امپراتورون
کالیگولا

**گایوس سزار آگوستوس جرمانیکوس** معروف به **کالیگولا **اتا روم ِامپراتور بی‌یه که ۱۸ مارس ۳۷ تا ۲۴ ژانویه ۴۱، حدود ۳ سال، حکومت هاکرده. وه اتا جنرال وچه بی‌یه که ژرمنی‌ئون جه جنگ کرده. کالیگولا خله زورگو حاکم بی‌یه و ونه خشونت تاریخ دله کلواره بمونسته. آخرسر ونه محافظون و سناتورها دست-به-دست هدانه و وه ره بکوشتنه.

## دپیته چرخه‌تو
* روم امپراتورون فهرست

## منابع
*

رج:روم امپراتورون
کلادیوس

**تبریوس کلادیوس سزار آگوستوس جرمانیکوس** اتا روم ِامپراتور بی‌یه که ۲۴ ژانویه ۴۱ تا ۱۳ اکتبر ۵۴، حدود ۱۳ سال، حکومت هاکرده. وه کالیگولایِ عامی بی‌یه که سنا وه ره بقدرت برسنی‌یه. ونه دوره بریتانیا ره حمله هاکردنه. ونه زنا وه ره آخرسر زندون دمبدا تا شه وچه نرون ره بقدرت برسنه.

## دپیته چرخه‌تو
* روم امپراتورون فهرست

## منابع
*

رج:روم امپراتورون
نرون

**نرو کلادیوس سزار آگوستوس جرمانیکوس** اتا روم ِامپراتور بی‌یه که ۱۳ اکتبر ۵۴ تا ۹ ژوئن ۶۸، حدود ۱۳ سال، حکومت هاکرده. ونه لوچ-لوچی تاریخ دله مشهور هسته. انده تور آدِم بی‌یه که ونه محافظون وه ره رها هاکردنه و سنا ونه اعدام ِحکم ره هدا و وه شه خِد ره سی سالگی گدر بکوشته.

## دپیته چرخه‌تو
* روم امپراتورون فهرست

## منابع
*

رج:روم امپراتورون
گالبا

**سرویوس گالبا سزار آگوستوس** اتا روم ِامپراتور بی‌یه که ۸ ژوئن ۶۸ تا ۱۵ ژانویه ۶۹، حدود ۷ ماه، حکومت هاکرده. این گدر که نرون ره کنار دینگونه، گالبا ره سنا پشتی هاکرده که قِد بیره ولی ونه محافظون کودتا هاکردنه و اوتو ره ونه جاسر قرار هدانه.

## دپیته چرخه‌تو
* روم امپراتورون فهرست

## منابع
*

رج:روم امپراتورون
اوتو

**مارکوس اوتو سزار آگوستوس** اتا روم ِامپراتور بی‌یه که ۱۵ ژانویه تا ۱۶ آوریل ۶۹ میلادی، حدود سه ماه، حکومت هاکرده. این سال ره چار امپراتور سال گتنه چون نرون بمرده په، قارش-میش بیّه و ات سال دله چار نفر قدرت بیتنه.

## دپیته چرخه‌تو
* روم امپراتورون فهرست

## منابع
*

رج:روم امپراتورون
وسپاسیان

**سزار وسپاسیانوس آگوستوس** اتا روم ِامپراتور بی‌یه که ۱ جولای ۶۹ تا ۲۳ ژوئن ۷۹ میلادی، حدود ۱۰ سال، حکومت هاکرده. وه چار امپراتور سال دله، شرقی لژیون ِپشتی جه، بحکومت برسی‌یه و جنگ‌دکته کشور اوضاع ره بتتر هاکرده. وه اینتی فلاویان سلسله ره هم بساته و شه ریکا، تیتوس، ره جانشین قرار هدا.

## دپیته چرخه‌تو
* روم امپراتورون فهرست

## منابع
*

رج:روم امپراتورون
تیتوس

**تیتوس سزار وسپاسیانوس آگوستوس** اتا روم ِامپراتور بی‌یه که ۲۴ ژوئن ۷۹ تا ۱۳ سپتامبر ۸۱ میلادی، حدود دِ سال، حکومت هاکرده. وه فلاویان سلسله جه بی‌یه.

## دپیته چرخه‌تو
* روم امپراتورون فهرست

## منابع
*

رج:روم امپراتورون
دومیتیان

**سزار دومیتیانوس آگوستوس** اتا روم ِامپراتور بی‌یه که ۱۴ سپتامبر ۸۱ تا ۱۸ سپتامبر ۹۶ میلادی، حدود ۱۵ سال، حکومت هاکرده. وه فلاویان سلسله آخرین امپراتور بی‌یه که نروا وه ره ترور هاکرده و دادگاه دله بکوشته.

## دپیته چرخه‌تو
* روم امپراتورون فهرست

## منابع
*

رج:روم امپراتورون
نروا

**نروا سزار آگوستوس** اتا روم ِامپراتور بی‌یه که ۱۸ سپتامبر ۹۶ تا ۲۷ ژانویه ۹۸ میلادی، حدود یک سال، حکومت هاکرده. وه نروا-آنتونی سلسله ره بسات بی‌یه.

## دپیته چرخه‌تو
* روم امپراتورون فهرست

## منابع
*

رج:روم امپراتورون
تراجان

**سزار نروا ترایانوس آگوستوس** معروف به **تراژان** اتا روم ِامپراتور بی‌یه که ۲۸ ژانویه ۹۸ تا ۷/۱۱ آگوست ۱۱۷ میلادی، حدود ۱۹ سال، حکومت هاکرده. وه نروا-آنتونی سلسله جه بی‌یه که نروا ونه کفالت ره بهیت بی‌یه. وه اولین غیر ایتالیایی آدم بی‌یه که روم ِامپراتور بیّه و این مملکتِ سامون ره به اوج برسنی‌یه.

## دپیته چرخه‌تو
* روم امپراتورون فهرست

## منابع
*

رج:روم امپراتورون
هادریان

**سزار ترایانوس هادریانوس آگوستوس** معروف به **هادریان** اتا روم ِامپراتور بی‌یه که ۱۱ آگوست ۱۱۷ تا ۱۰ جولای ۱۳۸ میلادی، حدود ۲۱ سال، حکومت هاکرده. وه نروا-آنتونی سلسله جه بی‌یه. وه باته دیگه نخانه روم ِامپراتوری سامون ره ویشته هاکنن و بریتانیا جزیره دله اتا دیفار بکشی‌یه که بصطینکلا رومِ سامون‌سر بمونده. وه جهودیه اوستان ره هم رقد بدا. 

## دپیته چرخه‌تو
* روم امپراتورون فهرست

## منابع
*

رج:روم امپراتورون
آنتونیوس پیوس

**تیتوس آئلیوس هادریانوس آنتونیوس پیوس** اتا روم ِامپراتور بی‌یه که ۱۰ جولای ۱۳۸ تا ۷ مارس ۱۶۱ میلادی، حدود ۲۲ سال، حکومت هاکرده. وه نروا-آنتونی سلسله جه بی‌یه و هادریان جاسر هنیشته و شه برار-زا مارکوس اورلیوس ره شه جانشین قرار هدا.

## دپیته چرخه‌تو
* روم امپراتورون فهرست

## منابع
*

رج:روم امپراتورون
لوسیوس وروس

**لوسیوس آئورلیوس وِروس** اتا روم ِامپراتور بی‌یه که ۷ مارس ۱۶۱ تا فوریه ۱۶۹ میلادی، حدود ۸ سال، حکومت دله مارکوس اورلیوس جه هم‌باز بی‌یه. وه صغیر وچه بی‌یه که آنتونیوس پیوس ونه سرپرستی ره بیته و اینتی نروا-آنتونی سلسله دله دربمو و مارکوس اورلیوس ِخوردی-برار بیّه. وشون حکومت ره هم‌بازی قبول هاکردنه و لوسیوس وروس خله جنگ‌ها ره شرقی سامون دله پیش وَرده و پارتیون ره شکست هادا. وه آخرسر طاعون‌دکتی گدر بمرده.

## دپیته چرخه‌تو
* روم امپراتورون فهرست

## منابع
*

رج:روم امپراتورون
قاهان

**قاهان** قم اوستان ره اتا شهر هسته که جعفرآباد شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۲٬۱۸۶ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس
رج:قم اوستان شهرون
رج:جعفرآباد شهرستان
کومودوس

**مارکوس آئورلیوس کومودس آنتونیوس **یا** لوسیوس آئلیوس آئورلیوس کومودوس** اتا روم ِامپراتور بی‌یه که ۱۷ مارس ۱۸۰ تا ۳۱ دسامبر ۱۹۲ میلادی، حدود ۱۲−۱۳ سال، حکومت هاکرده. وه نروا-آنتونی سلسله دله آخرین نفر بی‌یه که شاه بیّه. وه اوایل شه پی‌یر، مارکوس اورلیوس، جه هم‌بازی سلطنت کرده و ونه بمردن په، تینار حکومت هاکرده. ونه زنا وه ره خیانت کرده و اونتا مردی جه نقشه بکشینه که کومودوس ره بکوشن.

## دپیته چرخه‌تو
* روم امپراتورون فهرست

## منابع
*

رج:روم امپراتورون
آقاخان موزه

**آقاخان موزه** اتا اسلامی هنر موزه هسته که آقا خان چاروم، تورنتو دله بساته. این موزه دله ویشته اسلامی و ایرانی تاریخ و هنر وسیله کته.

## منابع

رج:کانادا موزه‌ئون
رج:اسلامی هنر
پوپ

**پوپ** اتا بریتانیایی شاعر و فیلسوف بی‌یه که روشنکری دوره دیه.

وه خشداری (طنز) شعر گته و سوت‌خونی (حماسی شعر) هم داشته. ونه معروف دگارست (ترجمه) هم هومر کتابون بینه. 

## منابع

رج:بریتانیا شاعرون
رج:بریتانیا فیلسوفون
سنت ریموند موزه

**سنت رِیموند** اتا موزه هسته که فرانسه دلوئه. این موزه ره سال ۱۸۹۱ بساتنه و تولوز شهر دله کته. سالی شصت هزار نفر هارشاکر دارنه.

## منابع

رج:فرانسه موزه‌ئون
از آستارا تا استرآباد

***از آستارا تا استرآباد*** اتا کتاب نوم هسته که منوچهر ستوده بیست سال بکشی‌یه که بنویشته و سال ۱۳۶۶ ونه اولین نسخه ره چاپ هاکرده. این کتاب ۱۰ جلد بی‌یه که ونه ۵ جلد ره دکتر ستوده‌یِ مشاهدات هسته و ۵ جلد دیگر اسنادی هسته که پیدا هاکرده و وشون جه عکس بیته.

## منابع

رج:فارسی کتابون
بیشت واش

**بیشت واش** یا **بشته واش** اتا مازرونی خِراک هسته که ونه اصلی ماده مرجی و اسپناخ هسته. ونه دله سیر و آغوز و شیر و آب نارنج و دیگه چیون هم تونّه پشو بزنن. مناطق مختلف ونه نوم و ونه بپتن ِشیوه ات‌که فرق کنده.

## منابع

رج:مازرونی خراک
سوسه کباب

**سوسه کباب** ات جور مازرونی خِراک هسته. سوسه کباب شه تونده ات جور شکم‌پر جیرچله حیساب بئه. اتا کرک ره گیرنه که حداکثر یک کیلویی بوئه، ونه سر ره نمک، گنداری و زعفرون مالنّه و یلنه یک ساعت یخچال په کب‌بوئه. سیر و پیاز ره سرخ کنّه و سبزی، آغوز، انار دونه یا رب انار، آلو و دیگه مخلفات جه وه ره پشو زنّه تا یکدست بوو. آخرسر مواد ره شندنّه کرکِ درون و ونه درز ره نخ-درزن جه وندنّه. آخرسر هم وه ره یلنه قم-قم بپجه و مواد، گوشت دله تن دکفه. این غذا دِ ساعت سر پجنه. 

## منابع

رج:مازرونی خراک
سگ مهاز

**سگ مهاز** یا **خر مقز** ات‌جور مهاز هسته که ونه اندازه گت‌تر هسته و بال زنده، نخش صدا کنده.

## منابع

رج:بئو
مدیترانه‌ای ماز

**مدیترانه‌ای کورمهاز**  ات‌جور مهاز هسته که مرکبات وسّه آفت حیساب وونه. این مهاز اول فقط جنوبی آمریکا دله دیّه ولی اسا تموم دنیا دله تنک بیّه و مهمترین آفات جه حیساب وونه.

## منابع

رج:بئو
رج:کشاورزی آفات
بیکچه

**باگچه**  (کوره‌ئیج: 백제؛ هانجا: 百濟؛ rr: baekje، تلفظ کره‌ای: [pɛk̚.t͈ɕe]) یا **پکچه** اتا ایمپراتوری بیه کوره جزیره‌مونا ستا امیپراتوری جه ،18 قبل مسیح بزائین جه تا 660 میلادی ، کوره خرختیج کنسسون( جنوبی مغرب) دله دیه. اینتا ایمپراتوری گوگوریو و سیلا جا  کوره ستا ایمپراتوری ره ساتنه.

باگچه ره ئونجو، ، جمونگ و سوسانو  سیّمی وچه بنا بشته.،

## باگچه [[شر]]<nowiki/>ئون لیست:

## ممبعئون
فارسی ویکیپیدیا 
ئینگیلیسی ویکیپیدیا
رج:کره تاریخ
اشمارک

**اشمارک** یا **نمره**  اتا مفهوم هسه رقم دونش دله کا ونه مهنا ره شرح هدائن خلی سال هسه کا بحث هسه .فلاطون شه اتا رائی بوین دله  چنتا راسی‌ئون جا آشینا بویه کا پیتاگوراسی بینه مثلا اینکا نمره ئون آدمیزائون فزیکال جسمئونی کا اشونه پلی دره دی راسکیترنه .
رج:پایه‌ای علوم
رج:ریاضی
رج:پیوندهای وی‌بک الگوی بایگانی اینترنت
الکساندر گراهام بل

**الکساندر گراهام بِل** اتا اسکاتلندی-آمریکایی مخترع بی‌یه که اولین کَش تلفن بساته.

## منابع

رج:آمریکا گت آدمون
رج:گت مردمون اسکاتلند
پور سینگز

***پوور ثینگز*** که یعنن **بیچاره‌ئون**  سال ۲۰۲۳ فیلم هسته که تاریخی و کومدی آسنی دارنه. این فیلم ره یورگوس لانتیموس کارگردونی هاکرده و ونه داستان تونی مک‌نامارا شنه که اتا رومان دستوری قبلاً چاپ بئی بی‌یه. این فیلم اصلی نقش ره اما استون کا بکرده که اتا جوون ِبریتانیایی کیجا جا بازی کنده که ملکه ویکتوریا گدر، ونه مغز ره پیوند هدانه و ونه زندگی عوض بوونه. اما استون این نقش وسّه بفتا جایزه ره بیته.

## منابع

رج:انگلیسی فیلمون
رج:۲۰۲۳ فیلمون
رج:بریتانیایی فیلمون
رج:تاریخی فیلمون
رج:کومدی فیلمون
آقاجان فیوج‌زاده

**آقاجان فیوج زاده** مازرونی نوازنده بی‌یه که سرنا بزوئن استاد بی‌یه.

آقاجان ۶ تیرماه ۱۳۱۲ شمسی، تنگ لته مله، ساری شهرستان دله، اتا مهاجر خانواده میون دنیا بموئه. وه نوجوونی جه لله‌وا بزوئن ره شروع هاکرده و کم‌کم سرنا ره شه اصلی ساز وسّه هوجی‌یه و کربلایی علی جان و محمدقلی شاگردی پلی سرنا بزوئن ره سر گیرنه.
آقاجان فیوج زاده علایده بر سرنا، ضرب و دسرکوتن ره هم خار-خار زوئه. ونه گت‌ته برار، مصطفی علیزاده فیوج زاده، کمونچه و دسرکوتن ساز ره زنده.

آقاجان فیوج زاده‌یِ سازِ نوا، احمد محسن پور همراهی، کاست بینه و «سرنای مازندران» نوم جه تنک بئی بینه. آقاجان تا زنده بی‌یه، چندین جایزه بیته و تجلیل بیّه و لیلم و فجر جشنواره دله ساز بزو.

آقاجان روز ۲۱ خرداد ۱۳‌۹۷ بمرده و وه ره لله وا ونگ جه تشیع هاکردنه و مرمت قورستونی چال هاکردنه.

## منابع

## بریم بگردستن
* ونه صفحه، بیپ‌تونز دله
* موسیقی رقص های مازندران، ماهور سایت دله

رج:مازرون نوازندگون
رج:ساری گت آدمون
حسین طیبی

**حسین طیبی** اتا مازرونی نوازنده بی‌یه که لله وا ساز زوئه. وه ۱۲ آبان سال ۱۳۱۵، سودکلا مله دنیا بمو. ونه پی‌یر و مار نوم ره محمد و نرجس گتنه. وه شه درس ره همون سودکلای بنافت شروع هاکرده و گت‌ته بیّه شی‌یه سید ابوصالح شاهی شه درس دمباله ره بیته. کلاس اول و دوم ابتدایی ره یکجا سنگ‌ده مله امتحان هدا و قبولی په بورده کلاس سوم هنیشته و ای چار، پنج و شیش کلاس ره مدرسه حافظ ساری درس بخونسته.

وه ۱۵ ساله بی‌یه که ونه پی‌یر بمرده و صغیر بیّه و سیب دکته که مدرسه جه در بئه و بوره چپونی هاکنه. ۲۱ سالگی ازدواج هاکرده. ونه پی‌یر وچگی جه نخاسته وه مطربی هاکنه ولی شه مار پشتی، هفت سالگی جه لله وا زو. سال ۴۷ جه اداره فرهنگ و هنر وه ره مزد دائه که آهنگ بزنه. وه سال ۱۳۶۴ نشان درجه ۲ هنری بیته و سال ۱۳۸۰ نشان درجه یک هنری ره هم بیته. چارتا نوار پیش از انقلاب به شماره های ۱۲۴ ، ۱۲۵ ، ۱۴۱ هدا و سال ۱۳۶۵ فرهنگ خانه مازندران ونه نوار ره بازار هدا و سال ۱۳۶۹ جه شواش گروه دله دربمو.

فجر جشنواره سومین دوره رتبه بیارده. استاد حسین طیبی مرداد سال ۱۳۷۰ شه لله وا جه آوینیون فرانسه دله اتا فستیوال شرکت هاکرده و شهریور همون سال در جشن هنر ایران که دوسلدرف آلمان دله بی‌یه ره بورده شرکت هاکرده. علایده بر لله وا، وه نی ، سرنا ، قرنه ، نقاره و بخوندستن ره هم دونسته. وه امیری بخوندستن دله دست هم بَوِرده و لله‌وا ره شه مخصوص روش جه بزو. استاد طیبی سال ۱۳۶۴ خانه مازندران دله درس هدائن ره شروع هاکرده. ونجه یازده تا آهنگ مازرون صداسیما دله ضبط بیّه که هنتا پخش وونه.

## منابع
* تبیان

رج:مازرون نوازندگون
رج:ساری گت آدمون
رج:شواش گروه
خلیل طهماسبی

**خلیل طهماسبی عمران **معروف به** عمو خلیل** اتا مازرونی نوازنده هسه که لله وا ساز زنده. خلیل طهماسبی سال ۱۳۳۴ سنگچال، آمل دنیا بمو. ونه پی‌یر، حسینعلی، چو-تراش بی‌یه و للـه ساته و بخوندستن و لـله بزوئن ره هم بلد بی‌یه و شه وچه ره یاد دا. ونه مار، نازخانم نور محمد پور عمران، هم خوندسته و نواجش دائه.
عمو خلیل وچگی جه گالش بی‌یه و لـله هم زو. وه شیش سالگی جه للـه ره خار-خار زوئه. وه شه تلار و چفت سر دیّه و همونجه ونجه فیلم بیتنه و این فیلم ره تنک هاکردنه و نوازندگون وه ره بوردنه پیدا هاکردنه و ونه ساز صدا ره ضبط هاکردنه.

## آثار
ونه ضبط-هاکرد آهنگون سال ۱۳۷۶ جه اینان هستنه:
# لیلی جان (دشتی حال) و ونه دمباله
# کِردحال (چپون حال)
# سما حال
# پرجایی حال
# تک سری ( تبری )
# گله ره بردن
# رقص حال
# بازی حال
# چراغ حال
# غریبه حال (غریبی)
# زاری حال
# طالب
# بلبل سر دار
# عباس خونی
# خدا شهمیرزادی بیمه
# مش حال

## منابع
* هنر گیلان: «آشنایی با عمو خلیل آخرین بازمانده موسیقی چوپانی/ هنرمندی که با للوا معجزه می‌کند»

رج:مازرون نوازندگون
رج:گت مردمون گالش
رج:آمل گت آدمون
رج:۱۹۵۵ بزائه‌ئون
نظام شکارچیان

**نظام شکارچیان** (بزائه‌یِ آبان ۱۲۹۵ نوذرآباد نکا - بمرده‌یِ ۲۳ خرداد ۱۳۶۳ چمازتپه) مازرونی نوازنده و خونشکر بی‌یه. ونه اتا کاست، «جاودانه‌های موسیقی مازندران»، ۳۰ سال بمرده په، فجر جشنواره دله کاندید بیّه که جایزه بیره. شکارچیان اصلی ساز د تار بی‌یه. ونه پییر هم خونش‌کر و دِ تار چی بی‌یه. نظام شکارچیانِ آثار بعضی مازرون موسیقی مقوم‌ها و رپرتوارِ قدیمی‌ترین منابعی هستنه که بموندستنه. ارزمون شکارچیان و محمدرضا اسحاقی سرآدم ونه شاگرد بینه.

## بن مایه

رج:نکا گت آدمون
رج:مازرون نوازندگون
نور محمد طالبی

**نور محمد طالبی** (بزائه‌ی 10 تیر 1314، قادیکلای بزرگ، قائمشهر) اتا مازرونی نوازنده بی‌یه. وه کشگرکلا دله گت بیّه و شه گت‌پییر ارث ره بیته که ساز په بورده و کمونچه کش بن بیته. ولی این گدر ویالون بازار داشته و بورده ویالون یاد بیته و ونه پشتی پول دریارده. وه مازرونی ترانه هم خوندسته و خار صدا داشته. 

## بن مایه

رج:قائمشهر گت آدمون
رج:مازرون نوازندگون
حسین منصوریان سرخگریه

**حسین منصوریان سرخگریه** (۱۳۴۱، اشرف) فارسی زوونه دکتری دانه و دویسا مازرون دانشگاه آزاد رییس بیه. ون کله درس و کتاب دله دیه و اون مشم دانشگاه دیه کتاب هم بنویشته.
رج:بهشهر گت آدمون
مکنیک

بندانگشتی|300x300پیکسل
**مکنیک**(اینگیلیسی جه: Mechanic) یا **مخنیک** (روسی جه :Механика) اتا چله فزیک دونش جه هسه کا ماده جه‌وه‌جه بوین و قودرتئونی کا سبب بونه مادّه حرکت هاکنه ره بررسی کنّه. مبنائونی کا مخنیک دونش ونه سر استوار هسه ویشتر توم،جه،نیرو،انرجی و مادّه سر بنا بشته بویه.اینتا دونش دشت چله‌ئون ره زیوشدونی،کیمیا،موهندسی دله کار گیرننه.

## ممبعئون

* جامدئون دیزاین مخنیک
* روشا مخمیک ، کورش رونماء

فارسیج ویکیپیدیا.
* Ya. G. Panovko: Elements of the applied theory of elastic vibration. , Nauka, Moskau 1990
* Y. C. Fung, "A First Course in CONTINUUM MECHANICS", 2nd edition, Prentice-Hall, Inc. 1977

رج:فیزیک
پارکا

[چپ|بندانگشتی|300x300پیکسل|اتا پارکا  سختمون ، [نو زیلند]]
**پارکا**  (فرونسئیج جه : *parquet)  بیا *'محکمه** کا فارسی دله وه ره دادسرا گننه. اتا نهتد هسه عدلیه حه کا هر کادیائی حوزه ، هرتا شهریستون دله کادیستون(دادگاه) پلی کر کنّه. ونه بشته(وظفه) جورم اکتیشاف ، موتّهم دمالهاکردن ، جار ایقامه و .. هسه .''

== نوم رخه : ==
اینتا نهاد نوم( [[فرانسوی|فرونسئی]] زوون جه بموئه : ''parquet **)*' جه بموئه مبا ونه شکل تغییر هاکرده ، امروجروج طبری زوون دله بعضیون ونه فارسی واجه ره (دادسرا) ره دی کار گیرننه.* 

## ممبعئون
فارسی ویکیپیدیا
رج:قضائیه
رج:کادی‌ئی
رج:دادگستری
رج:حقوق
رج:قانون
کادی

چپ|بندانگشتی|اینترنشنال عدلیه کادیئون
**کادی** اونتا کی هسه کا تیناری بیا جوری هییّت دله ، کادیستون(دادگاه) سالاری ره دوش کشنه. و کادی‌کری کانده و حوکم کانده.

## نوم رخه
کادی کوهنه طبری شیعرون دله دی بموئه اتا شیعر دره کا اسپهبد خارتیج یئوته :

تدویر هاکرده **کادی** که کوشک ره بسوجن .

## ممبعئون
فارسی ویکیپدیا
رج:قاضی
رج:قضائیه
رج:قضاییه
رج:کادی‌ئی
رج:حقوق
سمیشکا

بندانگشتی|سمیشکا
**سمیشکا**  بَیا **سمشکه**  آفتاگردون موه هسه الوته نشنه بئوتن کا سمیشکا موه هسه چونکا موه مورفولجی ره نخرنه. خلی ایستفاده داینه صنعت و خراکی وسه . هلچچی هسه و  بخردن وسه کار شونه ، راغون دی صنعت دله وه جه کشننه .
 

## ممبعئون
فارسی‌ ویکی‌پدیا
رج:میوه‌ئون
رج:کشاورزی
رج:راغون
مدرس

**مَدرَس** که وه ره اسا ویشته **چنای** گنّه، اتا هندِ گت شهر هسته که هندِ جنوب شرق دره و تامیلی مردم دارنه. نزدیک هفت میلیون آدم این شهر دله درنه.

## منابع

رج:هند شهرون
فینال فانتزی

**فاینال فانتزی** اتا سری ویدئو کا نوم هسته که جاپون دله بساتنه.

## منابع

رج:کامپیوتری کائون
امریکن گادز (کتاب)

**امریکن گادز** یعنن **آمریکایی خدائون** اتا بریتانیایی رومان هسته که سال ۲۰۰۱ شنه.

## منابع

رج:۲۰۰۱ کتابون
رج:انگلیسی کتابون
امریکن گادز

**امریکن گادز** یعنن **آمریکایی خدائون** اتا آمریکایی سریال هسته که اتا همین نوم کتاب سر جه بساتنه.

## منابع

رج:۲۰۱۷ فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
رج:آمریکایی فیلمون
سلیمون

**سلیمون** اتا بنی اسراییل ِشاه بی‌یه که ظارا ونه نوم ره عهد قدیم کتاب دله بیاردنه و ونه حکومت ره جهود ِبتترین دوره سِراق هدانه. این آسنی که قورآن دله هم ونه واری بنویشت هسته، سلیمون ره گردِ موجوداتِ شاه سِراق دِنه. غربی فرهنگ دله سلیمون ره اتا جادوکر اشناسنّه ولی اسلام دله وه ره خدایِ پیغمبر دونّه.

## منابع

رج:پیومبرون
رج:جهود تاریخ
رج:اسرائیل تاریخ
حمزه نومه

**حمزه نومه** اتا فارسی کتاب هسته که هند گورکانیون شاهون دستور په بنویشتنه. این کتاب ِاصلی قهرمون حمزه، محمد ِعامی، هسته ولی واقعی داستان ندارنه و ونه آسنی خله ایرانِ اساطیری و حماسی داستان‌ها ره موندنه. این کتاب وسّه خله قشنگ-قشنگ نقاشی بکشینه و وه ره خار-خار درست هاکرد بینه.

## منابع

رج:فارسی کتابون
رج:حماسی کتابون
جندم

[بندانگشتی|اته نقاشی [معراج‌نومه جه که جِهنم ره سراق دنه.]]
**جهندم** یا **جَندِم**  جایی هسته که مسلمون‌ها گنّه کسایی که میرنه، اگه خار آدم نئی بون یا خدا ره درستی اطاعت نکرد بون، اونجه راهی وونّه و الله وشون ره تش جه جزا کنده.

## منابع

رج:ایسلام
بالقز

**بالقز** یا **بولقیس** اتا زنونه ایسم هسته که اسلامی داستان‌های درون سلیمون زنا ره گنّه. وه بصطینکلا صبایِ مملکت دله ملکه هسته و سلیمون وه ره وَرنه.

## منابع

رج:داستانی کارکترون
خمسه

**خمسه** تونده چندین معنی هاده چون خمس عربی دله یعنن پنج:
* خمسه (نماد): اتا پنج‌انگوس عکس که دینی و خرافی معنی ونجه گیرنه.
* نظامی خمسه: پنج تا کتاب نوم
* خمسه مسترقه: پنج روزی که بعضی تقویم دله کم یاردنه
* خمسه اوستان: زنجان قدیمی نوم
* خمسه متحیره: پنج تا سیاره نوم ره گتنه
* عرب خمسه: اتا قبیله
* ایلات خمسه: اتا قبیله که فارس دله درنه
* صنایع خمسه: پنج تا ادبی فن
* علیرضا خمسه: ایرانی بازیگر
پنج گنج

**خمسه** یا **پنج گنج** کتابونی هستنه که نظامی گنجوی شعر دَوِسته. این کتاب‌های نوم ره مخفف گیرنه و «ملخها» گنّه تا وشون نوم ره یاد نکنن:
# مخزن الاسرار
# لیلی و مجنون
# خسرو و شیرین
# هفت پیکر
# اسکندر نومه

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:نظامی
رج:فارسی کتابون
جورجو کیلینی

**جورجیو کیلینی** (؛ بزائه‌ی ۱۴ اوت ۱۹۸۴) اتا ایتالیایی فوتوالیست هسته که سابق یوونتوس و ایتالیایِ تیم ملی وسّه دفاع پُست ره کا کرده. وه سن ۳۹ سالگی ، ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۳ ، فوتوال ره کنار دینگو. کیلینی و بونوچی و بارزاگلی خله سال اتا سه‌نفری دفاع ره تشکیل دانه که وشون پشت بوفون دروازه دله اِستابی‌یه و هم باشگاهی و هم ملی خله عنوان بدست بیاردنه. کیلینی اقتصاد رشته هم درس بخوندست بی‌یه و انگلیسی ره خار گپ زو.
## آمار
وه تیم ملی دله جهونی جام کاپ ره بیته و یورو دله هم قهرمون بیّه. ونه باشگاهی آمار هم اینتیچی هسته:

## منابع

رج:ایتالیا فوتوالیستون
رج:یوونتوس فوتوالیستون
رج:آس رم فوتوالیستون
رج:زننه آدمون
امیرعلی نبویان

**امیرعلی نبویان** اتا آملی بازیگر، مجری و نویسنده هسه. وه بابل علوم و فنون دانشگاه درس بخونسته و برق مهندسی مدرک ره بیته. ونه شهرت زمونی شروع بیّه که کانال آموزش دله «رادیو هفت» برنومه ره هچی‌یه. وه «قصه‌های امیرعلی» کتاب ره چار جلد درون بنویشته که چاپ بینه و ونه اتی کتاب «کأن لم یکن» و «ریش فیدل، غبغب مرکل» نوم داینه.

## فیلموگرافی
* خوشا شیراز مجری - ۱۳۹۰
* رادیو هفت مجری - ۱۳۹۴–۱۳۹۱
* نوشدارو - ۱۳۹۲
* خانه دختر در نقش رضا - ۱۳۹۳
* صدبرگ - ۱۳۹۴
* زرد در نقش بهنام - ۱۳۹۵
* شب‌های مافیا - ۱۴۰۰
* پدرخوانده - ۱۴۰۱
* ارتش سری - ۱۴۰۱ (مجری برنامه)
* پدرخوانده ۲–۱۴۰۲
* اسکار - ۱۴۰۲

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:آمل گت آدمون
رج:مازرونی بازیگرون
مسلم لیگ (ن)

**پاکستانِ مسلم لیگ، نواز شریفِ چله** اتا حزب هسته که پاکستان دله چندین کَش دولت تشکیل هدا. وشون پاکستان مسلم لیگ ِاصلی حزب جه سیوا بیینه و نواز شریف وشون گت هسته. این حزب ِاصلی پایگاه پنجاب هسته که اونجه شریف خانواده شهرت دارننه.

## دپیته چرخه‌تو
* شهباز شریف

## منابع

رج:پاکستان حزبون
پاکستان پیپل پارتی

**پاکستان پیپل پارتی** یعنن **پاکستانِ مردمونِ حزب** که وه ره **PPP** خلاصه یارنه، اتا حزب هسته که پاکستان دله چندین کَش دولت تشکیل هدا. این حزب ویشته سند ایالت دله پایگاه دارنه و وشونِ گت، بوتو و زرداری خاندان هستنه. ذوالفقار علی بوتو، بی‌نظیر بوتو، آصفعلی زرداری و… این حزب جه بینه که بقدرت برسینه.

## منابع

رج:پاکستان حزبون
پاکستان مسلم لیگ

**مسلم لیگ** اتا سیاسی-اجتماعی حزب بی‌یه که پاکستان کشور ره هند جه سیوا هاکرده. این حزب زمونی که هنتا بریتانیا این مملکتون دله استعمار داشته، راه هکته و محمدعلی جناح وشون رهبری ره بعهده بیته و بریتانیا جه انده قرار هاکرده که زمونی که خاسته بریتانیا هند جه بریم دکشه، اینتا حزب ره بی‌یشته مسلمون جائون ره سیوا هاکنن و پاکستان کشور ره په هشنن.

چن گدر بگذشته په، مسلم لیگ چن چلّه بَینه و اسا مسلم لیگ (ن) وشون دله همه‌تا جه گت‌ته هسته که نواز شریف وه ره بساته. اتی دیگر دره که جناحِ شخصیت جه ویشته وفادار هسته و ونه نوم ره مسلم لیگ (قائد اعظم) گنّه.

## منابع

* پاکستان تاریخ کتاب

رج:پاکستان تاریخ
رج:پاکستان حزبون
حماس

**حماس** اتا فلسطینی حزب هسته که ویشته غزه دله دره و این منطقه درون قدرت دارنه. حماس خله اسراییل جه جَری هسته و اسلامی تفکرات دارنه. وشون نظامی چله نوم ره عزالدین قسام گردان گننه. خله کشورون حماس ره اتا تروریستی گروه دونّه. ایران و لبنان حزب‌الله خله این سازمان جه پشتی کنه.

## منابع

رج:فلسطین
رج:اسلامی حزبون
مونیخ

**مونیخ** اتا آلمان ِگتِ شهرون جه هسته که باواریا ایالتِ نیشتگا هسته و بیش از دوازده میلیون نفر جمیعت دارنه. این شهر آلمانِ جنوب‌شرق وَر کته و ونه بایرن مونیخ فوتوال تیم و بی ام و کارخنه معروف هستنه.

## منابع

رج:باواریا
رج:آلمان شهرون
آلمان مسیحی دموکرات اتحادیه

**آلمان مسیحی دموکرات اتحادیه** اتا آلمانی حزب هسته که این کشورِ مهمترین احزاب جمع دره. آنگلا مرکل خله سال این حزب جه قدرت ره داشته.

## منابع

رج:آلمان حزبون
آلمان آلترناتیو

**آلمان‌سه جایگزین** یا **آلمان آلترناتیو** اتا آلمانی حزب هسته که این کشورِ راست افراطی شنه و ناسیونالیسم په دره.

## دپیته چرخه‌تو
* نازی حزب

## منابع

رج:آلمان حزبون
آلمان دموکرات سوسیال حزب

**آلمان دموکرات سوسیال حزب** اتا آلمانی حزب هسته که این کشورِ گت حزبون شمار دره.

## منابع

رج:آلمان حزبون
آلمان چپ حزب

**دیه لینک** یا **چپ حزب** اتا آلمانی حزب هسته که این کشورِ سوسیالیسم بین په دره.

## منابع

رج:آلمان حزبون
رج:کمونیستی حزبون
تحریک انصاف

**پاکستان تحریک انصاف حزب** اتا‌ سیاسی حزب هسته که عمران خان بسات بی‌یه و ونجه ات کش رأی بیارده، ولی ونه دوره همتا سر نی بی‌یه که دادگاه ونه حزب ره رقد دپاته.

## منابع

رج:پاکستان حزبون
تراور

**تراور**  (انگلیسی جه : Travel)کا فارسی دله وه ره چک مسافرتی گننه. اتا جور چکپیل هسه کا بانکئون وه ره صادر کندنه و اینتا چک ره دشت  بانکون جه بونه بیتن. ونه مبلغ ونه سر بنویشت بونه.
بندانگشتی|شوروی  تراور (100 روبلی)

## ممبعئون

* عرفانی، محمود. *حقوق تجارت*. جلد اول، تهران: جهاد دانشگاهی، سوم، ۱۳۶۷
* قانون صدور چک ایران
رج:پول
رج:پیل یکائون
رج:بانک
رج:معاملات
بلزه(فرونسه)

**بلزه** ( فرونسه جه: Balazé) اتا کومون  هسه فرونسه دله کا 36.66 کلومتر گتی داینه.

## ممبعئون
فارسی ویکیپدیا
رج:فرانسه شهرون
لفریمبول

**لفریمبول** (تلفظ طبری دله: Lafrimbul)( فرونسه زوون جه: Lafrimbolle) اتا کومون هسه فرانسه دله . ۱۰٫۷۲ کلومتر گتی و ۱۹۸ کس دووشا داینه و ۳۵۰ متر دریو جه ونه برزی ویشتر هسه.
رج:فرانسه شهرون
جوجوریو

**جوجوریو** (به فرانسوی: Jujurieux)اتا کومون هسه فرونسه دله کا ۱۵٫۳۹ کیلومتر گتی و ۲۶۰  متر دریوئون جه برزتر دره.

## ممبعئون
فارسی ویکیپدیا
رج:فرانسه شهرون
جومادیان

**جومادیان**  (ماندرین جه :驻马店市 )اتا  شهر هسه کا چین دله دره و هاینان استن دله دره و 14974 کیلومتر گتی داینه و 7.2 ملیون کس دی دووشا داینه.

## ممبعئون
فارسی ویکپدیا
رج:چین شهرون
رج:هاینان
جی‌له‌سیتو

**جی‌له‌سیتو** (به فرانسوی: Gilly-lès-Cîteaux) اتا کومون هسه فرونسه دله کا 603 کس دووشا داینه.

## ممبعئون

* فارسیج ویکپدیا جه
رج:فرانسه شهرون
جامبلو

**جامبلو** (فرونسه زوون جه: Gembloux) اتا شهر هسه نوموراست دله  بیلجبک دله دره.

## په‌در پشوئون

* بیلجیـک

* [//en.wikipedia.org/wiki/Gembloux اینگلیسی ویکیپیدیا]

رج:بلژیک شهرون
جبلیاک

**جبلیک** (مونت‌نگروئیج زوون جه : Жабљак) اتا شهر هسه مونته نگرو دله کا 1937 کس دووشا داینه و 1870 دله وه ره شهری وسه قبول هاکردنه.

## ممبعئون

* [//de.wikipedia.org/wiki/Žabljak آلمونی ویکیپیدیا]
رج:مونته نگرو
رج:اروپا جوغرافی
رج:اروپا اتحادیه
اما استون

**امیلی جین ** "**اِما**" **استون** (بزائه‌ی ۶ نوامبر ۱۹۸۸) اتا آمریکایی بازیگر هسته. وه دِ بار اوسکار جایزه، دِ کَش بفتا و دِ بار هم گولدن گولوب جایزه ره بیته. سال ۲۰۱۷ گدر، وه ویشترین حقوق ره بازیگرِ زنان میون گیته و ونه نوم ره تایم ۱۰۰ دله بی‌یشت بینه.

وه اتا آریزونایِ شهرستون دله دنیا بمو و همونجه گت بیّه. وه شه اولین اجرا ره اتا تیاتر دله سال ۲۰۰۰ انجام هدا. وه نوجوونی گدر شه کوچ ره بَورده لوس آنجلس و *[[نیو پاتریج فامیلی]]* (۲۰۰۴) سریال دله کا بکرده و چنتا پچیک-پچیک نقش سر هم بازی هاکرده و این صوه بورده چنتا خار و شناسا فیلم که نوجوون‌های رجه دله ساتنه ره نقش بیته که وشون دله *[[سوپربد]]* (۲۰۰۷), *[[زامبی لند]]* (۲۰۰۹) و *[[ایزی ای]]* (۲۰۱۰) خوب فروش هاکردنه؛ *ایزی اِی* دله اولین‌بار وسّه اِما استون نقش اول ره گیته. اینتی ونه شهرت دپیته و وه ره *[[کریزی، استوپد، لاو]]* (۲۰۱۱) کمدی دله و همون سال *[[د هلپ]]* (۲۰۱۱) درام دله نقش هدانه و سال ۲۰۱۲ اتا کومیک‌بوکی نقش ره *[[امیزینگ اسپایدرمن]]* و ونه دومین قسمت دله بازی هاکرده.

وه دِ بار بتترین زنانِ نقش مکمل جایزه وسّه اوسکار دله کاندید بیّه که اتا *[[بردمن]]* (۲۰۱۴) و اتی دیر *[[فیوریت]]* (۲۰۱۸) فیلم وسّه بینه ولی هچکمین جایزه ره نیته. وه بتترین زنانِ نقش اصلی ره هم دِ کَش کاندید بی‌یه که اتا *[[لالالند]]* (۲۰۱۶) و اتا *[[پور سینگز]]* (۲۰۲۳) فیلم وسّه بی‌یه و این دِتا جایزه ره بهیته. وه *[[مانیاک]]* (۲۰۱۸) و *[[کورس (آمریکایی سریال)|کورس]]* (۲۰۲۳) ِتل کمدی که مینی‌سریال بی‌یه، دله هم بازی هاکرده و *[[کروئلا]]* (۲۰۲۱) فیلم دله هم اصلی نقش ره داشته.

## یادداشت


## منابع

*

رج:امریکا بازیگرون
رج:اوسکار بیته بازیگرون
رج:گولدن گولوب بیته بازیگرون
رج:زننه آدمون
صابر حردانی

**صابر حردانی** (بزائه ۱۳۷۵) ایرانی فوتوالیست هسته که وینگر راست کا کنده و مازرون نساجی دره.
ونه برار، صالح حردانی استقلال تهران بازیکن هسته.

## افتخارات
### [[باشگاه فوتبال فولاد خوزستان|فولاد]]
* **[[جام حذفی فوتبال ایران|جام حذفی]]**
** قهرمان(۱): ۱۴۰۰–۱۳۹۹

### [[مازرون نساجی]]
* **[[جام حذفی فوتبال ایران|جام حذفی]]**
** قهرمان(۱): ۱۴۰۱–۱۴۰۰

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:نساجی فوتوالیستون
رج:ایران فوتوالیستون
رده:فولاد خوزستان فوتوالیستون
اکری

**اکری** اتا برزیل ره ایالت هسته. این ایالت دله گت‌ترین شهر و نیشتگا نوم ره ریو برانکو گننه. اکری ِایالت ۱۶۴,۱۲۳ ک‌م۲ گتی دارنه و سال ۲٬۰۲۳ آمار سِراق دِنه که ۸۳۰,۰۱۸ جمیعت اونجه دینه.

## منابع

*

رج:برزیل ایالتون
اسپیریتو سانتو

**اسپیریتو سانتو** اتا برزیل ره ایالت هسته. این ایالت دله گت‌ترین شهر ویتوریا و ونه نیشتگا نوم ره سررا گننه. اسپیریتو سانتو ِایالت ۴۶,۰۹۶ ک‌م۲ گتی دارنه 
و سال ۲۰۲۳ آمار سِراق دِنه که ۳,۸۳۳,۷۱۲ جمیعت اونجه دینه.

## منابع

*

رج:برزیل ایالتون
ولف آف وال استریت

***وولف آو وال‌استریت***  یعنن **وال‌استریتِ وِرگ** اتا آمریکایی فیلم هسته که مارتین اسکورسیزی سال ۲۰۱۳ بساته و لئوناردو دی کاپریو فیلم اصلی نقش ره کا کنده که جوردن بلفورت ِزندگی‌نومه هسته. این شخص وال استریت ِبورس دله کاتی-کاتی بالا شونه و خله پول دریارنه ولی مالیات ندائن وسّه نقشه شننده و آخرسر دولت وه ره گیرنه و ونه بساته امپراتوری ره رقد اشننده. جونا هیل، مارگوت رابی و متیو مک‌کانهی هم دیگه ستاره‌ئونی هستنه که فیلم دله درنه.

## منابع

رج:مارتین اسکورسیزی
رج:آمریکایی فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
رج:بیوگرافی فیلمون
رج:۲۰۱۳ فیلمون
کینگ آف کمدی

***کینگ آف کمدی*** یعنن **کمدیِ شاه** اتا آمریکایی تل کمدی فیلم هسته که مارتین اسکورسیزی سال ۱۹۸۲ بساته و رابرت دنیرو فیلم اصلی نقش ره کا کنده. این فیلم آسنی ره واقعیت سر جه بیتنه. اتا مردی که خانه استندآپ کمدی اجرا هاکنه و تلویزون دله برنومه بله، خله این-در-اون-در زنده ولی نتونده راه پیدا هاکنه که شه خد ره ثابت هاکنه. همینسه آخرسر تلویزون کانال ره تهدید کنده که وشون استودیو ره ترکننده و اینتی وه ره یلنه برنومه ره اجرا هاکنه ولی ونه پخش توم بیه په، وه ره ورنه زندون حبس کننه.

## منابع

رج:مارتین اسکورسیزی
رج:آمریکایی فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
رج:بیوگرافی فیلمون
رج:تل کمدی فیلمون
رج:۱۹۸۲ فیلمون
توشمار

**توشمار** کا فارسی دله وه ره (هیولا) گننه  اتا  خیالی جنباو هسه ما ویشتر آسنیئون دله درنه و گاگدار زهلویر آسنیئون دله درنه وشون ویشتر اغّه و ناخش دیمنه و امکونه کا أسیبرسن دی بوئن  ویشتر اوروپائی زوونئون دله ونه واجک لتین  جه بموئه (Monstrum) مثار وسه انگلیسی (Monster) .ونه بیولوجیکی دیم اغلب ناشنائه و عجایب غرایب هسه کا ویشتر اتا نیشونه هسنه کا اشتیوا طبیعت دله بساته بوینه .
بندانگشتی|اتا توشمار عکس

## ممبعئون
فارسی ئیکیپدیا
رج:هیولا
رج:افسانه
رج:آسنی
رج:دیو
رج:دب
رج:داستانی کارکترون
رج:اجنده
رج:جند
رج:روح
رج:پری
رج:وحشت
دونشخا

بندانگشتی|247x247پیکسل|دونشخائون اتا کلاس دله
بندانگشتی|اتا عکس تیرون دونشخائون جه کا آنتوان سوریوگین
**دونشخا** (فارسیج جه: دانش آموز،طالب) اونتا کی هسه کا شونه هارکوجشی جئون و ملاخنه(عربی جه : مدرسة) و یا دونشجارئون و یا انستیتیوئون  دله درس مسنه و مسنش کنده تا کا سواددار بوشه. فارسی دله مدرسه دونشخائون و دونشجار دونشخائون ره هدی جه سیوا کننه امبا طبری دله هر ده ره دوشنخا جا ونگ کننه الوته قاجار گادر دونشخا ره طبری دله طالب ، موحصل دی گتنه کا عربی جه بموبینه . دونشخا ره بشنه مسنخا دی بئوتن.

## دونشخائون روج

* نووامبرء هیفدیّم   دونشخائون جئآنی روج هسه .

## پیدرپشوئون

* دونشجار

## ممبعئون
فارسی ویکیپدیا
اینگیلیسی ویکیپیدیا
رج:اموزش
رج:مدرسه
رج:درس
رج:معلم
رج:دونش
رج:علم
رج:تحصیل
رج:دونشجار
رج:تحصیلات
گت نوم

**گت نوم** یا **فامیلی** (فارسی جه: نام خانوادگی ، عربی جه : شهرة) نومی هسه کا کارشونه تا اتا کس نسب و نتاج ره دیار هاکنه و گنه کا اتا که کدیم فامیل جه هسه.

## ممبعئون
1-اینگیلیسی ویکیپیدیا
2-فارسی ویکیپیدیاناوم
رج:نوم
رج:اسم
رج:خانواده
رج:فامیل
رج:تبار
رج:زندگی
پاسال

بندانگشتی|صفویه مملکت  پاسال نقّاشی
**پاسال**  یا **قاصد** (عربی جه : سفیر ) اتا لزمی گتترین مقوم هسه کا اتا لزمی دیر دله یا ایت جهونی اورگان دله شونه.

ونه اصلی وظیفه اینتا هسه کا شه تبعه‌ئون حقئون جه اونتا لزمی دله دفاع هاکنه . ا

**گت پاسال** (عربی جه: سفیر الکبیر ) اتا مملکت گتترین وتویریج مقوم هسه کا اتا دیر لزمی دله دره. 

## پیدرپشوئون

* پاس
* وتویر

## ممبعئون
فارسیج ویکیپیدیا
رج:سفیر
رج:سیاست
رج:وتویر
شوچره

شوچَره، اون بخردنی ئونی ره گنّه که صاب خنه شونیشت گدر ایارنه که وه و ونه میهمون هِئیِ جا بَخِرن.

## دپیته چرخه‌تو

* خاچی

## منبع
رج:فرهنگ
رج:تبری فرهنگ
رج:مازرون فرهنگ
حشاشین (سریال)

**الحشاشین** اتا مصری سریال هسته که حسن صباح آسنی ره گنه. این داستان عباسیون، فاطمیون و سلجوقیون سامون دله شروع وونه و حسن صباح ِرفاقت که عمر خیام و نظام‌الملک جه داشته ره تعریف کنده و ونه شاب-به-شاب پیشی بوردن تا الموت قلعه دله قدرت بساتن ره تعریف کنده.

## منابع

رج:تاریخی سریالون
رج:مصر فیلمون
رج:عربی سریالون
رج:۲۰۲۴ فیلمون
جوکووی

**جوکو ویدودو** معروف به **جوکووی** (؛ بزائه ) اتا اندونزیایی رییس جمهور بی‌یه که ۲۰ اکتبر ۲۰۱۴ شه کشورِ هفتمین ریاست جمهوری معرفی بیه و تا ۲۰۲۴ این مقوم سر دیه. 

## منابع

* 

رج:زننه آدمون
رده:اندونزی رییس‌جمهورون
پرابوو سوبیانتو

**پرابوو سوبیانتو** اتا اندونزیایی سیاست‌مدار هسته که این کشورِ هشتمین رییس جمهور بیه.

## منابع

رج:زننه آدمون
رده:اندونزی رییس‌جمهورون
سوسيلو بامبنگ يودهويونو

**سوسیلو بامبنگ یودهویونو** اتا اندونزیایی سیاست‌مدار بی‌یه که این کشورِ شیشمین رییس جمهور بی‌یه.

## منابع

رج:زننه آدمون
رده:اندونزی رییس‌جمهورون
مگاواتی سوکارنوپوتری

**مگاواتی سوکارنوپوتری** اتا اندونزیایی سیاست‌مدار بی‌یه که این کشورِ پنجمین رییس جمهور بی‌یه. وه سوکارنویِ کیجا بی‌یه که اندونزی کشور ره مستقل هاکرده. مگاواتی مبارزه با تجزیه‌طلبون و اقتیصاد سر شعار دائه ولی سیواخاهون ِجنبش‌ها کشور ره سرهاییت بی‌یه و سیاسی فساد زیاد بی‌یه. ونه ریاست ِاولین دوره که سر بیّه، گلکارِ حزب انتخابات دله ویشته رأی بیارده و قرار بیّه اولین بار وسّه رییس جمهور ره مردم مستقیماً انتخاب هاکنن. رأی‌گیری دور دوم جه بکشی‌یه و مگاواتی انتخابات دله سوسيلو بامبنگ يودهويونو جه شکست بخرده.

## منابع

رج:زننه آدمون
رده:اندونزی رییس‌جمهورون
عبدالرحمان وحید

**عبدالرحمان وحید** اتا اندونزیایی سیاست‌مدار بی‌یه که این کشورِ چارومین رییس جمهور بی‌یه که وه ره استیضاح هکردنه.

## منابع

رج:زننه آدمون
رده:اندونزی رییس‌جمهورون
بی. جی. حبیبی

**بهارالدین یوسف حبیبی** اتا اندونزیایی سیاست‌مدار بی‌یه که این کشورِ سومین رییس جمهور بی‌یه که سوهارتو جاسر هنیشته و کشور ونه دوره دموکراسی هدار ره په هایته.

## منابع

رج:زننه آدمون
رده:اندونزی رییس‌جمهورون
دیمی

**دیمی** (اینگلیسی جه : *Pink*) اتا جور رنگ هسه. آل و اسپه رنگ ره ترکیب هاکردن دیمی رنگ بئیت بونه.

بندانگشتی|دیمی رنگ
رج:رنگون
سینگولاریتی

**سینگولاریتی** (اینگلیسی جه: ***Singularity*** ) اتا اول شخص ویدئو کا نوم هسّه کا کومپانی Raven Software دله بسات بئی یه و سال 2010  کومپانی Activision اینتا کا ره Microsoft Windows، PlayStation 3، Xbox 360 وسه تنک هاکردنه. این ویدیو کا ره Epic Games گرافیکی ماتور جا کا ونه نوم Unreal Engine 3 هسّه بساتنه.

## گیم پلی
سینگولاریتی اتا اول شخص تیراندازی هسّه کا ترس عنصرئون هم دارنه. اتا دستگاه دره کا ونه نوم TMD هسه. کاکر اینتا دستگاه جا تونده توم ره دست بوره  و توم دله یور و یِر بوره، آدم ئون یا اشیائونی که وینده ره تغییر هاده بستینکلا خراب بئی پل ره توم دله یِر بَوِره و وِره تغییر هاده به اون گدر که سالم بی یه، یا اون گدر که دِشمند ره وینه وره توم دله انّه یور بوره که ونه جا فقط هِسِکا بمونّه.

اتی جائون هم دره که کاکر تونده TMD دستگاه ره بَوره اونجه تا ونه قِد ره ویشتر هاکنه.
### مالتی پلیر
کاکرئون توندنه مالتی پلیر هم بازی هاکنن که دِ حالت دارنه. وشون یا همه سرباز نقش دارِنّه و چند تا تیم رسد بونه و همدیگر جا الجه کفنّه، یا اتا تیم سرباز نقش گیرنه و اتا تیم توشمار‌ نقش گیرنه و اِتی کا شرو بونه.

## آسنی
کا آسنی اینتی شِروع بونه که اتا جزیره که ونه نوم کاتورگا-دِوازِّه (**Katorga-12**) هسّه و شوروی وسه بی‌یه و اِسا هِچکس ونه دله دنی‌یه اتّا مغناطیسی پالس در کنّه کا باعث بونه اتا آمریکایی جاسوسی مونگ‌مونا‌(ماهواره) آسیب بوینه. همینسه وشون شک کفنه و اتا تیم ره هلی‌کوپتر ره جا راهی کندنه تا بورن جزیره ره وررسی هاکنن. سربازئون تا برسینه اتی مغناطیسی پالس در بونه و وشون هلی‌کوپتر رقد شونه. اینجه کاکر اتا سرباز نقش کا ونه نوم ناتانیل رینکو هسّه ره شه دست گیرنه.

## بساتن
Raven Software باته که سینگولاریتی بساتن خله مشکلات داشته و اتا کَش Activision که سینگولاریتی تنک‌کَر بی‌یه نزدیک بی‌یه دِرِسّی بزنه کا ره کنسل هاکنه. ونه بساتن گدر رِیوِن سافت‌ور شه پرسنل ره کمتِر هاکرده و کا چن کش عقب دکته و تنک بَیِّنِ توم ارزا بَیّه.

## تنک بَیِّن په
سینگولاریتی خله خار-خار نقد بئی‌ته و هر پلتفورمی کا ونه وسه تنک بیه موفق بی‌یه و ویدئو کا نقدکرئون وره خله خار نمره هدانه. ونه تنک‌کر کومپانی، ونه بروتن جا رضایت ناشته.

## منبع

* 11 ارکه ما 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:کامپیوتری کائون
توم

بندانگشتی|سائت، اتا وسیلو هسه که توم ره سراق دنه.**توم**، **تومُون**، **تِمِن** (اینگلیسی جه : *Time*) هَسّی‌ (وِجود) دمباله و رخ‌دادئون ره کا پشت-به-پشت اتفاق کَفِنِّه و زارا پئی‌کَر نی‌یه ره باته بونه. این دِمباله بگذشته جا انه تا اسا و اسا جا شونه تا آینده.

توم ره فیزیک دله اتی تعریف هاکردنه : " اونچی که اتا سائِت سراق دِنه."

توم اتا تبری واجه هسّه کا لاتینی زوون واجه Tempus و قدیمی ایرلندی زوون واجه Tan جه هم‌ریشه هَسّه.
بندانگشتی|وازی سائِت.
## منبع‌

* 12 ارکه ماه 1535 تبری، اینگلیسی ویکی پدیا جه این ولگ ترجمه بَیّه.

## یادکردئون
رج:توم
ماگیلانگ

**ماگیلانگ** (اندونزیایی: Magelang) اتا ئول (شهر) هسه مسئونسج جاوه دله کا اندونزیا دله دره. ونه دووشائون 1990 دله 123000 کس بینه و 2000 دله ونه دووشائون پریکائیش(تقلیل) بویه 115594 کس کا اده 2007 دله پریکائش بویه 109496 کس برسیه ونه دووشائون اشمار.

## ألبوم:

پرونده:Magelang_shopping_center.jpg
پرونده:Indonesian Military Academy, Magelang, Indonesia.jpg
پرونده:Magelang_Borobudur.JPG
پرونده:Magelang_alun_alun.JPG
پرونده:Sumbing_Mount,_Magelang.JPG


* اندونیزیا

## ممبعئون
1- فارسیج ویکیپیدیا
رج:شهرون
رج:اندونزی شهرون
کئو مکنا

***کئو مکنا***  (فارسیج جه: روسری آبی)اتا فیلم هسه کا ونه دایرکتر رخشونه بنی ایعتماد هسه و 1373 دله بساته بویه.

## آسنی امبسبوه
رسول رحمونی نومی دره کا یتا اروس‌بانگانزمی دارنه. اتا کرخنه دی ونه پلی دارنه. ونه زنا چندتا سال هسه کا بمرده و وه تیناری زیوش کنده. نوبر کردونی نومی دی دره کا اتا زنا هسه کا فامیل(خنه‌ووده) سروون هسه و ناچاری جه کر کنده. وه ئو چنتا زنا دیر زمی کر هاکردنی وسه گالچیند بوننه و.....

## آکترون

## ممبعئون

* وبگاه سوره
* باران ما
* تازه‌های باران
* باران سینما
* سوره سینما
* روسری
رج:ایرانی فیلمون
رج:فارسی فیلمون
رج:۱۹۹۵ فیلمون
لاخه دریوک

**لاخه دریوک**  (آلمونی جه :Laacher See: [ˈla:xɐ ˈze:])، اتا تشپاتن دخونه دله کا ونه قوطر 1.2 مایل هسه . و آلمون دله دره.

## ممبعئون
فارسیج ویکیپیدیا
توم ماسه‌ئون (شلدون رومان)

**تومِ ماسه‌ئون** (اینگلیسی جه: *The Sands of Time*) اتا 1988 اکشن رومان هسّه کا سیدنی شلدون وره بنویشته.

## منبع
https://en.wikipedia.org/wiki/The_Sands_of_Time_(Sheldon_novel)/ سیزّه ارکه ماه سال 1535 تبری دله، این ولگ اینگلیسی ویکی پدیا جه ترجمه بیّه.
رج:انگلیسی کتابون
رج:رومان
لندفورم

**لندفورم** (اینگلیسی جه: *Landform*) اتا طبیعی یا آدم بسات زمین ویژگی هسّه کا بنه‌ی سر وجود دارنه. لندفورم بستینکلا دریو، روآر، کتی، گَر و کنیون ره شامل بونه.
[بندانگشتی|[اورست گَر؛ گَر اتا لندفورم حیساب وونه.]]

## منبع

رج:جوغرافی
سیدنی شلدون

**سیدنی** **شلدون** (اینگلیسی جه: *Sidney* *Sheldon*)، (بزائه‌ی: ۱۱ فوریه ۱۹۱۷ - بمرده ۳۰ ژانویه ۲۰۰۷) اتا آمریکایی بنویشت‌کر بی‌یه.

وه 1930 دهه دله نومدار و شناسا بی‌یه، وه شه کایری ره برادوی تئاترِ نمایش‌ئون سر شروء هاکرده و پس‌ته سینمایی فیلم‌ئون، اللخصوص موئفق کمدی "مجردِ مردی و بابی-ساکسر" (1947) کا 1948 سال دله ونه بنویشتن وسّه اته اوسکار جایزه هائیته دمبال هاکرده. وه یورته بورده تیلویزیون دله کایری هاکرده و اونجه بیست سال جه ویشه بتجستن وه اتی سریال‌ئون بساته: *The Patty Duke Show* (1963–66)، I Dream of Jeannie (1965–70) و*Hart to Hart*  (1979–84). پنجاه ساله که بیّه، وه بموئه و رومنس-تعلیق رمان بنویشتن ره شروء هاکرده، کا ونه دشت بنویشته رمانون خار-خار بروتنه و فروش بوردنه. بستینکلا: The Other Side of Midnight (1973)، Master of the Game (1982) و Rage of Angels (1980) ونه بنویشته رمان بی‌نه.

شلدونِ رمانون 51 زوون دله ترجمه بینه و 300 میلیون نوسخه جه ویشته بروته بینه. سیدنی شلدون ره همیشک اتا از 10 تا فیکشن بنویشت‌کرون جه نوم اِیارنده کا مردم وشونِ بنویشته‌ئون ره خله-خله بخرینه.

## منبع

* 13 ارکه ماه 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

## بن‌بنویشت

رج:امریکا نویسندگون