open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
استقلال ساری

**استقلال ساری فوتوال تیم** اتا فوتوال باشگاه هسته که شهر ساری دله دره این تیم سال ۱۳۹۲ برای همیشه فوتبال سه انصراف هداهه و دیگه بازی نکرده چون پول نداشتنه.

## منابع
* 

رج:ایران فوتوال تیمون
صنعت ساری فوتوال تیم

**باشگاه فوتبال طبرستان صنعت ساری** اتا فوتوال تیم هسته که ساری شنه. این باشگاه ایران دست یک لیگ دله بازی کانده و حسین فارسی ونه صاحاب هسته.

## بازیکن

## منبع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:مازرون فوتوال تیمون
رج:ایران فوتوال تیمون
دموکراتیک اتحاد حزب (سوریه)

**دموکراتیک اتحاد حزب** یا **پ‌ی‌د** (PYD)  ، اتا سیاسی حزب نوم هسته که سال ۲۰۰۳ تاسا، سوریه کوردستون دله دره. این حزب پ‌ک‌ک جه وابستوئه و ترکیه، امریکا ،اروپا اتحادیه و ناتو وه ره تروریستی دونّه. **پ‌ی‌د** گانه که وشون و پ‌ک‌ک دِتا حزب نزدیک و هم‌ایدئولوژیکی هستنه. ولی پ‌ک‌ک گانه که وشون جه هیچ ارتباطی ندارنه. این حزب سوریه دله غیرقانونی هسته.

## وابسته  جستارون
* پ‌ک‌ک

## پانویس

رج:سوریه دله‌یی جنگ
رج:روژاوا سازمان‌ئون
رج:پ‌ک‌ک
رج:سوریه حزبون
لاتون ئوشار

لاتون ئوشار که گیلون دله دَره، ۱۵ کیلومتری آستارا هسته و شهر لوندویل دلوئه. ونه بلندی ۱۰۵ متر هسته که همینسه بلن‌ترین ئوشار گیلون و ایران دله هسته.

## نگارخنه

LATON4.jpg|آسیوشوان 
LATON5.jpg
LATON6.jpg
LATON7.jpg
LATON8.jpg
LATON9.jpg
LATON10.jpg|جنگل
LATON11.jpg|قله اسپیناس
LATON12.jpg|لاتون کوهون
LATON14.jpg|جنگلون
LATON15.jpg
LATON17.jpg
LATON18.jpg
LATON19.jpg
LATON20.jpg
LATON2.jpg
LATON1.jpg


## منابع
* میراث فرنگی خورگزاری
* شمال نیوز سایت

رج:ایران ئوشارون
رج:آستارا
استیل تالاب

چپ|350px |تالاب استیل|thumb
**استیل تالاب** اتا توریستی جائه که آستارای ۷ کیلومتری و رشت سمتی قرار دانّه.

## منابع

رج:آستارا
حیران تله کابین

**حیران تله کابین** اتا توریستی منطقوئه که آستارای شهرستون دله دره. 

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:آستارا
پروین بولدان

**پروین بولدان** اتا کوردی سیاستمدار هسته که ترکیه پارلمون دله دره و صلح و دموکراسی حزب جه ایغدیر ِشهر ِنمایندوئه. وه کسی بی‌یه که عبدالله اوجالان ِدیاربکر ِبیانیه ره کوردی زوون جه بخوندسته. وه پیش از اون که صلح و دموکراسی ره بسازن، دموکراتیک جامعه حزب دله هم دیّه. 

وه نوزده سالگی گادِر شه عامی‌پسر جه ازدواج هاکرده و ونجه بورده استامبول. ونه شی ره قاچاقچی بی‌ین تهمت بزونه و اونتی که شه گانه زمونی که ونه کیجا دنیا بموئه، همون روز ونه شی (شاواش بولدان) ره زنجیره‌ای قتلون سَره، بکاشتنه. 

## منابع

رج:کوردستون سیاست مدارون
رج:زننه آدمون
پیرنه-آتلانتیک

thumb
**پیرنه-آتلانتیک ** اتا شهرستون نوم هسته که آکیتن ناحیه دله دره. این منطقه باسک جه هسته و وه ره شمالی باسک هم گانّه.

## وابسته جستارون
*فرانسه
*فرانسه شهرون فهرست

## منابع
*انگلیسی ویکی‌پدیای 

رج:فرانسه شهرون
کارلتون استیونز کون

**کارلتون استیونز کون** (بزائه ۲۳ ژوئن ۱۹۰۴ - بمرده ۳ ژوئن ۱۹۸۱) آمریکایی مردم‌شناس بی‌یه. وه دانشگائون هاروارد و پنسیلوانیا اِستا هم بی‌یه و آمریکای زیستی مردم‌شناسون انجمن ریاست ره هم داشته. 

وه سال ۱۹۴۹ تا ۱۹۵۱ غارون هوتو و کمربند دله کار هاکرده و شه کاوشون ره منتشر هم هاکرده. 

## منابع

رج:تاریخدونون
رج:آمریکا گت آدمون
میکل سروانتس

**دن میگل د سِروانتِس ساآودرا** یا **میکل سروانتس**  (بزائه ۱۵۴۷- بمرده ۱۶۱۶) اتا ایسپانیایی رمان‌نویس، شاعر، نقاش و نمایشنومه‌نویس بی‌یه.

ونه گتِ کتاب دون کیشوت هسته که خله معروفه و جهونی ادبیات دله اتا مهم رمانه. همینسه سروانتس ره خله‌ئون «ادبیات نابغه» دونّه.

سروانتس اتا طبیب ِوچه بی‌یه و چنتا جنگ دله ایسپانیا وسّه جنگ هاکرده. وه عثمانی جنگ په، شه ات‌وَر دَست ره از دست هدائه.

## کتابون
* گالاتئا(۱۵۸۵)
* دن کیشوت (۱۶۰۵)
* رمان‌های سرمشق(۱۶۱۳)
* دن کیشوت ِدومین قسمت (۱۶۱۵)
* پِرسیلِس و سیگیس موندا وظایف (۱۶۱۷)

## پانویس

## منابع

* Wikipedia contributors, «Miguel de Cervantes,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed February ۱۵, ۲۰۰۸). 
* http://es.wikipedia.org/wiki/Miguel_de_Cervantes

رج:سروانتس
رج:ایسپانیا نویسندگون
آبشار شاهاندشت

لاريجان منطقه ييلاقي آمل هسه كه همراه جاده قديمي و  روخنه هراز از آمل به سمت تهران شروع بونه و داراي مناطق گردشگري فراووني هسه مثه قلعه ملك بهمن يا آبشار شاهاندشت كه در كيلومتر حدودا هفتاد كيلومتري آمل به تهران بعد از گته تونل وانا بعد از پل اميري بشنه از جاده هراز آبشار با عظمت با ارتفاع بيشتر از پنجاه متري شاهاندشت در روستاي شاهاندشت اتا قلعه قديمي و خراب بيه كه ونه ديوار قلعه ره الان بشنه بدين منتهي به دره عميق با صخره هاي گته سنگ كه نشون از سكونت مردمون ايام عهد قديم لاريجان در اين قلعه هسه اتا ديدباني هم در فاصله حدود دو هزار متري سمت اميري وجود داينه كه براي نگهباني از قلعه با دود به هم خبر دينه كه دشمن وشون يك دفعه محاصره نكنه.
گندم

**گندِم** یا **گنِّم** اتا گیاه هسته که بعضی کشورون، چین، هند، امریکا و ایران شمال‌شرقی‌سمت واری وه ره کشت کانّه. این گیاه گرمسیری و اتکمه معتدل جائون گت وونه. این گیاه جه نون ماکرونی و انواع آردون دیگه بدست انه. گندم نون با گندم ماکارونی و یا همون رول فرق دارنه. نون‌ها انواع دارنه مثلاً تست، سنگک، بربری، لواش، پرپری‌نون، کِلوا، و کرویسانت و... آردگندم رول سمولینا نام دارنه. ماکرونی‌ها هم انواع مختلفی دارنه که ویشترشون ایتالیا جه بیمونه. مثل پاستاراویولی. گندمون نارس سَبز هستنه و برسی‌یه‌ئون طلایی هستنه.

## نگارخنه


Capua_%C3%86_Semuncia_590029.jpg|اتا قدیمی سکه پشت که گنِّم دانّه
WheatYield.png|گنِّم دِکاشتِن ِنقشه
USDA_wheat.jpg|چنتی نون و گنّم


## منابع
* انگلیسی و فارسی ویکی‌پدیائون
* برنج و پلا

رج:گیاهون
اوریانا فالاچی

**اوریانا فالاچی**  (بزائه ۲۹ ژوئن ۱۹۲۹ - بمرده ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۶) اتا ایتالیایی سیاسی روزنومه‌نویس، نویسنده و مصاحبه‌گر بی‌یه که شهر فلورانس دله دنیا بموئه و سن ۷۷ سالگی گادِر همین شهر دله بمرده. وه جهونی جنگ دوم دله اتا ضدفاشیسم چریک بیّه. وه گت‌گت ِآدمون جا مصاحبه‌ئونی داشته که معروف بیینه ممرضاشا، یاسر عرفات، ذوالفقار علی بوتو، روح‌الله خمینی، ایندیرا گاندی، معمر قذافی و هنری کیسینجر، چگوارا وشون میون خله معروفنه. 

## کتابون
* ضعیف جنس
* زندگی، جنگ و دیگه هچی
* نومه وچه‌یی که بزا نیه وسه - ۱۹۷۵
* مصاحبه تاریخ جه - ۱۹۷۶
* اتا مردی - ۱۹۷۹
* اگه خورشید بمیره
* خشم و غرور - ۲۰۰۱
* سکس بی مصرف: سفر حول زن - ۱۹۶۱
* هالیوود هفتا گناه - ۱۹۵۸
* پنه لوپه شونه جنگ - ۱۹۶۲

## منابع

# اوريانا فالاچي وبلاگ
# روزنامه هموطن سلام، ۲۴ شهریور ۸۵ https://web.archive.org/web/20160208071429/http://www.hamvatansalam.com/news67455.html
# رادیو زمانه http://www.radiozamaneh.com/morenews/2006/09/post_107.html
# همشهری آنلاین، ۲۷ شهریور ۸۵ https://web.archive.org/web/20100620185756/http://hamshahri.org/News/?id=4536

رج:گت مردمون فلورانس
رج:ایتالیا نویسندگون
رج:روزنومه‌نویسون
اسراییلی سیکا

**اسراییلی سیکا** یا **سیکا اسرائیلی** *(که ونه علمی نوم Cairina moschata هسته و وه ره دِنیا دله موسوکویی سیکا نوم جه اشناسنّه)* اتتی سیکا نوم هسته که مرکزی و جنوبی آمریکا و مکزیک دله دره. این حیوون گرمسیری مناطق شنه و خله هولی جه خاشِش نِنه. وه ره آمریکای اکتشافِ په اهلی هاکردنه. ونه رنگ هم ویشته ابلق هسته.

## نگارخانه

File:Bariken kid.JPG|
Image:Parrulo -Muscovy duckling.jpg|
Image:Muscovyduckling.jpg|
Image:Bill the duckling.jpg|
File:Muscovy Duckling.JPG|
Image:Cairina moschata reproduction.jpg|ونه جفت‌گیری ِعکس
File:Cairina moschata 001.jpg|
File:Muscovy Mating Pair Water In Action.jpg|


## منابع

* 

رج:پرنده
پاتریس لومومبا

thumb|مجسمه لومومبا در کینشاسا.
**پاتریس لومومبا** (بزائه ۱۹۲۵ - بمرده ۱۹۶۱) اتا سیاست‌مدار و کنگو دموکراتیک جمهوری (زئیر) اولین نخست‌وزیر بی‌یه.

وه کنگویِ استقلالِ رهبر هم هسته. لومومبا بلژیکیون ره کشور جه دَرهاکرده و دَه هفته کنگویِ نخست وزیر بی‌یه ولی سیا و بلژیک ونه وسّه توطئه هاکردنه و وه مجبور بیّه فِرار هاکنه، اما آخرسری بلژیکیون وه ره تیکه‌تیکه هاکردنه و ونه دِتا وزیر ره مجبور هاکردنه که ونه جسد (لاش) ره دِمبَدِن اسید سولفوریک دله و این کار ِپه ونه باقی‌بموندست جسد ره بَسسِّنینه.

## بیرون بگردستن

* پاتریس لومومبا؛ نخست‌وزیری که در اسید حل شد؛ بی‌بی‌سی دله *(فارسی جه)*

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:گت مردمون زئیر
رج:کنگو گت آدمون
رج:زئیر نخست‌وزیرون
روستای گرنا

روستا گرنا واقع در بالا لاریجان دارای شهرک صنعتی آبهای معدنی تفرجگاههای زیبا و جاده آسفالت بین شهر رینه و روستای آبگرم لاریجان  garnaa.blogfa.com
بارق

**بارق** اتا شهر نوم هسته که سعودی عربستون ِدله دره. اینتا شهر عسیر (استان) میون قرار بییته و سال ٢٠۱٠ سرشماری سَره،   ۵۰٬١١٣  نفر جمعیت داشته.

## منابع
*Umar Gharāmah al-ʻAmraw: *al-Muʻjam al-jughrāfī lil-bilād al-ʻArabīyah al-Saʻūdīyah : bilād Bāriq*, Jiddah  1399 A.H / 1978.
* Maḥmoud ibn Muḥammad Al Shubaylī: *Al-Shariq : fi tarikh wa jughrāfīat bilād Bāriq.*, Riyadh "2001 / 1422 A.H" ISBN ISBN 9960-39969-9
* Bāriqī, Aḥmad ibn Marīf : *Qabā’il Bāriq al-mu‘āṣirah min al-‘aṣr al-Jāhilī ilá al-‘aṣr al-ḥadīth*.	 al-Riyadh 2010. ISBN 9786030043699.

بارق

ریاض
شهنه کلا

این روستا از زیباتریبن روستاهای استان مازندران ،شهرستان آمل است که در دامنه جنگل قرار دارد. از نقاط دیدنی این روستا امام زاده عبد الله می باشد که قدمت دیرینه دارد. وجود گرم رود و طبیعت زیبای آن از نقاط تفریحی این روستا محسوب می شود.منطقه جنگلی سی کتی در انتهای این روستا و متصل به جنگل هیرکانی، که با انبوهی از شالیزارها و باغ ها، از جلوه های بسیار زیبایی برخوردار است ، یکی از مناطق مهم توریستی شهرستان آمل است.

رج:آمل شهرستان روستائون
تش

thumb|left|200px|تش که چو سر روشِند بیّه.
200px|left|thumb|تشِ بل یا زواله
**تَش** اتا گرمایی انرژی و سو هسّه که شیمیایی واکنش جه آزاد وونه و اتا وسیله‌ی بسوتِن جه همراه وونه. تش جه کوهن تاسا روشِنی و سو هدائن، گرم بیّن و... وسّه استفاده کِنّه. دونِش دله گِنّه که تش خوردترین شکلِ نوم تش بل هسّه.

## منبع


* فارسی ویکی‌پدیا

رج:تش
رج:زرتشت
زازاکی - گورانکی زوونون

**زازاکی - گورانکی زوونون** اتا یک  یک زوونی گروه هسه که  ایرانیج زوونون هسه و که ترکیه و عراق دله  گنش بونه

* **[[زازاکی]]**

# شمالی زازاکی
# مرکزی زازاکی
# جنوبی زازاکی
# میانی زازاکی

* **[[گورانکی]]**

# **بجالانی**
# **شباکی**
# **گورانکی''
# **سارلی**
# **هورامی'''

رج:ایرانیج زوون
بوکان

بندانگشتی|View of West Bukan (Iranian Kurdistan) - Hell Shot
**بوکان**  اتا شهر هسته که غربی آذربایجون اوستان دله دره، این شهر مردِم کوردی سورانی جه گپ زنّه.

## منبع

رج:غربی آذربایجان اوستان شهرون
حسن روحانی

**حسن روحانی** (که ونه نوم قبلاً **حسن فریدون** بی‌یه؛ بزائهٔ ۹ دی ۱۳۲۷سرخهٔ سمنان دله)اتا ایرانی مِلّا، سیاستمدار و حقوقدون هسته. وه سال ۱۳۷۸ جه خبرگان مجلس دله تهران نماینده هسته، 

وه ۲۲ فروردین ۱۳۹۲، شعار «تدبیر و امید دولت» و وِنَفش رنگ جه انتخابات دله نومزه بگردسته و ۱۸٬۶۱۳٬۳۲۹ رأی جه رسماً ایران هفتمین رئیس جمهور بَیی‌یه. تا سال ۱۴۰۰ که ابراهیم رییسی ونه جانشین بیّه، روحانی شه ریاست ره داشته.

## پانویس

رج:گت مردمون سمنان
رج:ایران رییس‌جومورون
رج:زننه آدمون
میونی زازاکی

**میانی زازاکی** (زازاکی جه : **Zazakiyo Miyani**)  اتا تک گویش زازاکی زوون هسه که قولپ، لیجه ، ارغانی و مادن دله گنش بونه. این گویش متحد حال مرکزی زازاکی و جنوبی زازاکی هسه.
رج:زازاکی
بودای معبد بهار موجستمه

**بودای معبد بهار موجستمه**   اتا مشهور موجستمه هسته که اتا باغ ۲۷ هزار متری ِوسط کَته که چین دله و شهر جیانگ سو میون دَره. این موجستمه بستینکِلا بودای شکل هسته.

این موجستمه ۱۵۳ متر بلندی و ۳۰ تُن وزن جه بلندترین موجستمه هسته که هزینه ۳۸,۵ میلیون دلار سال ۲۰۰۲ بساته بیّه.

## نگارخنه

## منابع

رج:بودایی
رج:موجستمه‌ئون
رج:چین خار جائون
صادق زیباکلام

**صادق زیباکلام مفرد** (بزائه ۱۳۲۷، تهران دله) که وه ره **صادق زیباکلام** نوم جه اشناسنّه اتا سیاسی فعال، پژوهشگر و تحلیل‌گر هسته. زیباکلام سیاسی علوم ِدکترایِ مدرک ره بریتانیایِ برادفورد دانشگا جه بَییته و تهران دانشگا هیأت علمی عضو هسته. زیباکلام ایران ِدولتی تلویزون پشت خله رُک مناظره‌ئون دله شرکت کانده و همینسه معروف بیّه. ونه جنجالی‌ترین برنومه‌ئون کانال چار دله بی‌یه که وشون دله جه بنشنه اینان ره همه جه مهمته بدونستن: رضا شای مفید و خار ِکارون جه دفاع هاکردن، مصدق جه دفاع هاکردن و آیت‌الله کاشانی ره بکوبستن، لیبرالیسم جه دفاع هاکردن و ایران ِنظام و سیاسی شکل ره مسخره هاکردن و...  وه هاشمی رفسنجانی و حسن روحانی طرفدار هسته و وشون جه خله نزدیکه.

## کتابون
* اما چتی اما بیمی: 
* جامعه‌شناسی به زبان ساده
* انقلاب اسلامی مقدمه
* سیاسی علوم خاص فرهنگ (دربرگیرنده کلیه اصطلاحاتی که به "ایسم"ختم می‌شوند)
* سنت و مدرنیته
* دموکراسی تا دینی مردم‌سالاری
* ایران سیاسی و اجتماعی تحولات ۱۳۲۰ - ۱۳۲۲
* اصلاحاتِ ترنه جنبشِ قربانیون، وقایع‌نگاری فرازها و فرودهای 
* غریب آذری
* سیاسی نهادها و اندیشه‌ئون ایران و اسلام دله
* هانتینگتون و خاتمی جه تا بن لادن
* علم و سیاست ِمبانی 
* افلاطون، توماس هابز، جان لاک، جان استوارت میل و کارل مارکس
* ایران نادر ِدوره دله
* توطئه‌ی توهم
* هاشمی رفسنجانی و دوم خرداد
* مدنی جامعه جه یادگاری عکس بییتن
* انقلابِ یادداشتون 

## منابع

## پیوند به بیرون
* زیباکلام رسمی سایت
* زیباکلام ِاتوبیوگرافی

رج:تهران دانشگا
رج:زننه آدمون
رج:تهران گت آدمون
رج:ایران سیاست‌مدارون
رج:ایران نویسندگون
نبی مولید

**نبی مولید** (زازاکی جه : Mewlidé Nebi) اتا کتاب هسه که سال ۱۸۹۹ میلادی، عوثمانی امپراتوری دله چاپ بیّه.
رج:زازاکی
رج:کتابون مقالات
محمد بن ثانی آل ثانی

**محمد بن ثانی آل ثانی**   قطر ِامیر بی‌یه. وه ۱۸۵۰ تا ۱۸۷۸ حکومت سر کَبّی‌یه.

## منابع
* 

رج:قطر امیرون
قاسم بن محمد آل ثانی

**قاسم بن محمد آل ثانی**   قطر ِامیر بی‌یه. وه ۱۸۷۸ تا ۱۷ ژوئیه ۱۹۱۳ حکومت سر کَبّی‌یه.

## منابع
* 

رج:قطر امیرون
علی بن عبدالله آل ثانی

**علی بن عبدالله آل ثانی**   قطر ِامیر بی‌یه. وه ۲۰ آگوست ۱۹۴۹ تا ۲۴ اکتبر ۱۹۶۰ حکومت سر کَبّی‌یه.

## منابع
* 

رج:قطر امیرون
عبدالله بن قاسم آل ثانی

**عبدالله بن قاسم آل ثانی**   قطر ِامیر بی‌یه. وه ۱۷ ژوئیه ۱۹۱۳ تا ۲۰ آگوست ۱۹۴۹ حکومت سر کَبّی‌یه.

## منابع
* 

رج:قطر امیرون
احمد بن علی آل ثانی

**احمد بن علی آل ثانی**   قطر ِامیر بی‌یه. وه ۲۴ اکتبر ۱۹۶۰ تا ۲۲ فوریه ۱۹۷۲ حکومت سر کَبّی‌یه.

## منابع
* 

رج:قطر امیرون
خنابدون

**خِنابدون**، اتا کلمه مازرونی هسّه که برای اظهار سپاس بکار شونه. آشکاراً این کلمه از ترکیب خِنه (سِرِ) و آبدون درست بیه که در واژه ونه معنی تی سره آبادون بونه. این کلمه در بیشتر مکان‌های مرکزی مازرون بکار شونه. تی خنابدون یعنی ته جا سپاسگوزارمه.
خازن

انگشتدان|اتا معمولی خازن
**خازن** (اینگلیسی جه: Capacitor) اتا الکتریکی وسیله هسه که دتا صفحه جه تشکیل بونه و معمولاً این صفحاتِ بین اتا نارسانا ماده دره و با اعمال اختلاف پتانسیل بین ونه دِتا صفحه، الکتریکی بار و نتیجتاً الکتریکی انرژی ونه دله ذخیره بونه. بیشتر دستگاه‌های الکترونیکی دله، این الکتریکی قطعه جه استفاده بونه که در اغلب موارد نقش فیلتر ره دارنه و گاهی این وسّه که مدارِ دِتا قسمت ره همدیگه جه سِوا هاکنه و مستقیمِ جریان وارد اتا قسمت دیگه ناوه بکار شونه. 

خازن ظرفیت ره اینتی حیساب کانّه:
C = k\varepsilon _0 \frac{A}{d}
* C = ظرفیت خازن بر حسب فاراد
* Q = بار ذخیره بیی برحسب کولن
* V = اختلاف پتانسیل بین مولد دتاسر برحسب ولت
* ε0 = قابلیت گذر دهی خلا هسه که برابر هسه با: 8.85 \times 10^{-12}  \frac{C^2}{N.m^2}
* k (بی یکا) = ثابت دی‌الکتریک اهسه که هرماده وسه فرق کنه. تقریباً  هوا و خلأ وسه 1=K هسه و برای محیطهای دیگر مانند شیشه و روغن ۱
* A = سطح خازن بر حسب m^2
* d =فاصله بین دتا صفه خازن بر حسب متر(m)

رج:الکترونیک
خلیفه بن حمد آل ثانی

**خلیفه بن حمد آل ثانی**   قطر ِامیر بی‌یه. وه ۲۲ فوریه ۱۹۷۲ تا ۲۷ ژوئن ۱۹۹۵ حکومت سر کَبّی‌یه.

## منابع
* 

رج:قطر امیرون
حمد بن خلیفه آل ثانی

**حمد بن خلیفه آل ثانی**   قطر ِامیر بی‌یه. وه ۲۷ ژوئن ۱۹۹۵ تا ۲۵ ژوئن ۲۰۱۳ حکومت سر کَبّی‌یه.

## منابع
* 

رج:قطر امیرون
آنگلا مرکل

**آنگلا دوروتئا مرکل**  (بزائه ۱۷ ژوئیه ۱۹۵۴ هامبورگ دله) آلمانی سیاست‌مدار و آلمان مسیحی دموکرات اتحادیه‌ی دبیر کل هسته که ۲۲ نوامبر ۲۰۰۵ جه صدراعظم بیّه و تا سال ۲۰۲۱ این مقوم ره حفظ داشته. 

وه اولین زنی هسته که صدراعظمی مقوم جه برسی‌یه و اولین شرقی آلمانی هسته که آلمان متحد بَیی تاسا حکومت هاکرده. وه سه سال پشت هم (۲۰۱۱، ۲۰۱۲، ۲۰۱۳) فوربس مجله دله جهون ِقدرتمندترین زن انتخاب بیّه.

## بیرون بگردستن
* مرکل در کنار هیتلر: چرا آلمان‌ها آزرده‌اند؟

## منابع

* ونه خوری، بی‌بی‌سی دله
* ونه خوری، گاردین روزنومه دله

رج:زننه آدمون
رج:گت مردمون هامبورگ
رج:آلمان صدراعظمون
جمیل بایک

**جمیل بایک** (بزائه ۱۹۵۱، الازیغ دله) اتا کوردی سیاستمدار هسته که پ‌ک‌ک و کی‌سی‌کی دله دره. وه اتا از پنج نفری هسته که این سازمان ره بساتنه و هنتا زنده هستنه.

وه پ‌ک‌ک اولین کنگره دله، سال 1978، سازمان ِدبیرکل ِمعاون بیّه، یعنی عبدالله اوجالان دَنی‌بی‌ین جه وه اولین نفر پ‌ک‌ک بی‌یه. وه تا سال 1995 پ‌ک‌ک ِنظامی ِچلّه‌ی رییس بی‌یه.

وه عبدالله اوجالان زندون بوردن په، تضعیف بیی‌یه و پ‌ک‌ک دله ایران ِمسائل ِفرمانده بگردسته. وه آخرسری مذاکرات صلح سَره، مراد قاریلان عزل ِجه، بسه هوزات همراهی (مشترکاً) پ‌ک‌ک رهبر بَیی‌یه. این کار ره اون وسّه هاکاردنه که عبدالله اوجالان بائوت بی‌یه ونه زنان و مردان با هم کار هاکنن. جمیل بایک، اوجالان ِقدیمی رفق هسته و بعد از وه پ‌ک‌ک سازمان دله ویشترین طرفدار ره دانّه و همینسه اوجالان وه ره پ‌ک‌ک رهبر هاکارده چون فکر کانده ونه کاریزماتیک نفوذ باعث وونه همه ونه گپ ره سَر بَیرِن و صلح سَره خرابکاری نکانن. 

## پانویس

رج:پ‌ک‌ک
رج:زننه آدمون
رج:کوردستون سیاست مدارون
پلاکر

انگشتدان|اتا پلاکر بعضی دیگه وسایل پَلی.
**پلاکر** یا **کَفسِن** اتا وسیلوئه که ونجه دوری دله پلا شَنِنّه. البته بنشنه بعضی دیگه غذائون ره هم ونجه جا دَکاردِن. مازرونی زوون دله پلاکر کلمه ره کار زنّه که دِتا کلمه «پلا + کر» جه بساته وونه.

## منبع
* 

رج:اشیا
ماهی جلزی

**ماهی جلزی** اتا مازرونی غذا هسته که ماهی جه وه ره پَجِنّه. این غذا درون سیر و آقوز شَنِنّه که باعث وونه ماهیِ طبع سردی هاکنه. ماهی جلزی تموم سنین وسّه خاره و بائو زنان وسّه هم خله مقوی هسته.

ونه دله این چیون ره کانّه:

## منبع
* 

رج:مازرونی خراک
کیی کشک

**کیی کشک**  اتا مازرونی بخاردنی هسته که ونه دله خله پتاسیم و بتاکاروتن دانّه و فشارخون بالائون وسّه خله خاره. این غذا ره کلیه‌دَرددارون نَونه بخارِن.

کیی کشک ره کیی، کشک، سیر، پیاز، راغون، نمک و ئو جه دِرس کانّه.

## منبع
* 

رج:مازرونی خراک
پیس کاندله

بندانگشتی|هر لهجه‌ای ونه نوم ره ات‌جور گنه؛ پیس‌کنده، پیس‌کانده، پیس‌گنه، پس‌کاندله و... واری.
**پیس کاندله** یا **پیسه گندله** ات‌تی مازرونی شیرنی هسته که ونه دله خله کالری دَره. این غذا ره ویشته زمستون دله قدیم دِرس کاردنه که وشون ِانرجی ره تأمین هاکنه. چله شو هم معمولاً وه ره خاردنه. این شیرنی وچون که درنه رُشد کانّه وسّه مفیده. پیس کاندله دله برنج، دشو، آقوز و زردچوبه کاردنه.

## منبع
* 

رج:مازرونی خراک
تتوک

**تتوک**، **فال فاله**، **مارجان تتو**، **سیم سیم کا** یا **باج خاله** یا **کانجی مار**  ات‌تی حشروئه که پر زنده و پرواز کانده. این حیوون البئو (تسوک) خانواده دله حیساب وانه.

## مازرونی فرهنگ دله
مازرون دله اتا خرده باور وجود داشته که یَمونه تتوک ره یشتنه شه بال ِسَر و سَو کاردنه تا بوره انگوس ِتِک و وقتی برسی‌یه انگوس تک جه، هر طرف پرواز کاردنه گاتنه فلانی بعداً بتونده اون سمتی که تتوک پرواز هاکرده اتا سفر هاکنه. مثلاً اگه تتوک شرق‌وری بورد بو، گاتنه فلانی شونه ایمام رضای مرقد (مشهد) و اگه جنوب بورد باشه گاتنه فلانی شونه کعبه (مکه)، همینتی گاتنه اگه غرب و شمال هم پرواز هاکرده به ترتیب کربلا و دریا شونه.

## منابع

* 

رج:تسوکون
توتالیتاریسم

**توتالیتاریسم** یا **تمامیت‌خائی** ‏ اتا سیاسی اصطلاح هسته که ونه معنی حکومتی هسته که معمولاً شیش تا خصوصیّت ره داره: اتا کلّی ایدئولوژی دانّه، اتا تک حزبی سیستم متعهّد به اون ایدئولوژی کلّی که وه ره اتنفر کنترل کانده، پلیس مخفی یا سازمان اطلاعات دانّه، شه سلاحون ِسَر انحصار دانّه، وسایل ارتباط جمعی سَر انحصار دانّه، اقتصادی انحصار هم دانّه که بتونده حزب ِدَست نواشه. فاشیسم، نازیسم، لنینیسم، مائویسم و ایران حکومت توتالیتاریستی حکومتون ِنمونه هستنه.

## توتالیتر حکومتونِ علایم
*منتقدون ره سانسور هاکردن 
*ات‌خله سیاسی پناهنده داشتن که فرار کانّه
*دولت‌مدار اقتصاد 
*اتا کاریزماتیک رهبر که راس امور دَره
*شخصیت پرستی
*اتا گت ایدئولوژی که همه چی ره ونجه سنجش کانّه
*سرکوب هاکردن سیاسی، مذهبی و قومی اقلیّتون 
*انحصار هاکردن رسانه‌ئون
*مقدّس دونستن رسمی اَرمون‌ها
*آزادی بیان نداشتن

## منابع

رج:سیاسی نظریه‌ئون
منوچهر ستوده

**منوچهر ستوده**  (۲۸ تیر ۱۲۹۲ تهران – ۲۰ فروردین ۱۳۹۵ چالوس) اتا ایرانشناس، جوغرافیدون، استاد دانشگاه و محقق هسته. وه تهران دله بزائه بیّه ولی ونه گت‌بَبا (آقا شِخ موسا) یاسل نور ِآدِم بی‌یه. 

وه سال ۱۳۱۷ لیسانس ادبیات ره بَییته و سال ۱۳۲۹ شه دکترایِ رساله ره بدیع‌الزمان فروزانفر کومک جه بنویشته. 

وه اواخر عُمر کوی نارنج (سی‌سرا) متل قو دله نیشت بی‌یه و تابستون‌ها روستای کوشکک لورا جادهٔ چالوس و زمستون سی‌سرا (چالوس نزدیکی) دیّه.  ستوده ۱۰۲ سالگی گادر بمرده.

وه حدود ۶۰ جلد کتاب و نزدیک ۳۰۰ مقاله چاپ هاکرده. ستوده اولین ایرانی بی‌یه که اتا «گویشی فرهنگ» ره بنویشته و تنک هاکرده.

## تألیفات
وه ۵۲ جلد کتاب بنویشته و ۲۸۶تا مقاله دانّه:
* گیلکی فرهنگ 
* کرمانی فرهنگ 
* بهدینان فرهنگ
* حدود العالم من المشرق الی المغرب
* بخارایِ مهمون نومه
* اصفهانِ جوغرافیا
* سمنانی، سرخه‌ای، لاسگردی، سنگسری و شهمیرزادی فرهنگ
* عجایب المخلوقات و غرایب الموجودات
* اسماعیلیه‌یِ قلاع، البرز رشته‌کوه‌ئون دله
* گیلان و دیلمستون تاریخ 
* از آستارا تا استرآباد (10 جلد)
* نائینی فرهنگ 
* بدخشان تاریخ 
* خلیج فارس بنادر و جزایر تاریخ 
* ناصرالدین‌شای سفرنومه، گیلان دله
* شمیران تاریخی جوغرافیا

## بمردن
منوچهر ستوده ۵ فروردین ۱۳۹۵ عفونت ریه جه بیمارستان طالقانی چالوس دله بستری بیّه و ۲۰ فروردین ۱۳۹۵ دله ۱۰۲ سالگی گادر بمرده. وه ره متل قو (سلمان شهر) دله چال هاکردنه. 

## بن بنویشت

رج:چالوس گت آدمون
رج:نور گت آدمون
رج:مازرونی تاریخدونا
کازان

**کازان** یا **قازان** (تاتاری جه: Казан، روسی جه: Казань) تاتارستون ِنیشتنگاء هسته که سرشماریون گانّه روسیه دله، ۱٬۱۴۳٬۵۳۵ نفر جمعیت جه، هشتمین شهر پرجمعیت هسته. یونسکو سال ۲۰۰۵، اتا مراسم دله ۱۰۰۰ سالگی شهر ره جشن بَییته. آوریل ۲۰۰۹ کازان ره روسیه‌ی سومین نیشتنگاء بنومستنه. و سال ۲۰۰۹ روسیه‌ی ورزشِ نیشتنگاء اینتیخاب بیّه.  

## بیرون بگردستن

* شهر قازان و هزارسالگی آن (به فارسی)

## منابع

* 

رج:روسیه شهرون
رج:قفقاز شهرون
رج:تاتارستون
خلیفه‌ئون والیون تبرستون دله

این فهرست دله، والیونی که خلفای راشدین و دِتا سلسله امویون و عباسیون خلفیه‌ئون تبرستونِ حکومت وسّه انتخاب هاکردنه ره بتونّی هارشین.

## وشون نوم

## منابع
* 

رده:والی‌های طبرستان
الکسیس تگزاس

انگشتدان|چپ|250px
**الکسیس تگزاس**  اتا آمریکایی پورن‌استار هسته. وه سال ۲۰۰۶ تاسا دره فیلم‌سوپر دله بازی کانده، یعنی اون گادر جه که ونه سن ۲۱ ساله بی‌یه.

## جوایز

## نگارخنه

Alexis Texas 2010.jpg
Alexis Texas 2 2010.jpg
Alexis Texas 2011.jpg
Alexis Texas AEE 2013.jpg
Alexis Texas at AVN Adult Entertainment Expo 2008 (1).jpg
Alexis Texas at AVN Adult Entertainment Expo 2008 (6).jpg
Alexis Texas AVN Adult Entertainment Expo 2010 (1).jpg
Alexis Texas at Sexpo in Sydney, Australia.jpg
Alexis Texas AVN Adult Entertainment Expo 2010.jpg
Alexis Texas at Exxxotica New Jersey 2010.jpg
Alexis Texas, Tee Reel at Donny Long party 1.jpg
Alexis Texas & Michelle McGee at Sexpo Launch in Sydney, Australia 2012.jpg


## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:امریکا بازیگرون
رج:پورن‌استارون
رج:زننه آدمون
ئولیا

**ئولیا** یا **اُلیا** (روسی جه: *Оля*) اتا نو بِساته بندرِ نوم هسته که ئوروسیه آستراخان سامون دله دَره.

ئولیای ِشهر که آستراخانِ اوبلاست دله قرار دانّه و ونه جنوبی‌ترین منطقه دله دره.

آستراخان ئونه، پَلی ۱۵۰ کیلومتر دور هسته. ای بندر اتا دیات بی‌یه که تجارت سه گت بَیّه. اسا این شهر بندر انزلی جه خاخِربخوندست بَیی‌یه.

## منابع

رج:روسیه شهرون
دوزخورماتو

**دوز خورماتو** ، ، ، اتا شهر هسته که عراق دلوئه و صلاح‌الدینِ ایالت دله دَره. سال ۲۰۱۳، این شهر ِجمعیت ۶۰٬۷۷۸ نفر بی‌یه<ترکمون‌ها ،کوردها و عربون این شهر دله زندگی کانّه 

تا قبل ۱۹۵۹، اکثریت شهر توز ترکمون بینه ولی شروع انفال عملیات جه کوردی مهاجرون این شهر دله پناه بَییتنه و صدام ِسقوط ِپه شهر دله بموندستنه. .

## منابع

رج:عراق شهرون
جنیفر لوپز

**جنیفر لین لوپز**  که ونه مستعار نوم **جِی لو**  هسته؛ بزائه ۲۴ ژوئیه ۱۹۶۹ئه. وه اتا پورتوریکویی خوننده، بازیگر، سِماکَر، تهیه‌کننده و طراح مد هسته که ونه تبار آمریکایی‌ئه. جنیفر لوپز ره فوربز مجله ثروتمندترین بازیگر لاتین تبار اهل هالیوود دونده. جنیفر لوپز فهرست ۱۰۰ شخص پرنفوذ و اثرگذار آمریکایی لاتین‌تبار دله نفر اول بیّه

## فیلم‌شناسی

## آلبومون
* On The 6 - ۱۹۹۹
* J.Lo - ۲۰۰۱
* J To Tha L-O! The Remixes - ۲۰۰۲
* This Is Me... Then - ۲۰۰۲
* Rebirth - ۲۰۰۵
* Como Ama Una Mujer - ۲۰۰۷
* Brave - ۲۰۰۷
* ۲۰۱۱ - Love
* ۲۰۱۲-The hit

## نگارخنه

Wax Jennifer Lopez.jpg
The opening ceremony of the FIFA World Cup 2014 36.jpg|سال ۲۰۱۴، برزیل جهونی جام دله
Jennifer Lopez at GLAAD Media Awards.jpg|سال ۲۰۱۴
Jennifer_Lopez_with_Flag.jpg|ونه عکس پرچم جه
File:Jennifer_Lopez_in_Time_100.jpg|سال ۲۰۰۶، تایم ۱۰۰ دله
Jennifer Lopez - Pop Music Festival (24).jpg
Jennifer Lopez - Pop Music Festival (29) - Cropped.JPG
Jennifer Lopez - Pop Music Festival (32).jpg
Jennifer Lopez - Pop Music Festival (33).jpg|وه ره دَس سَر ورنه


## منابع
* 

## بٍریمْ بگردستن

* ونه رسمی سایت
* جنیفر لوپز (ونه فیس بوک)

رج:جنیفر لوپز
رج:امریکا بازیگرون
رج:پورتوریکو زنا خونش‌کرون
رج:امریکا سماکرون
رج:زننه آدمون
اولودره

**اولودره** یا **قیلابان**  اتا شهر هسته ترکیه‌ی کوردستون دله دره و شرناخ اوستان شنه. این شهر جمعیت سال ۲۰۰۸ میلادی، ۱۱٬۰۳۰ نفر و سال ۲۰۰۹ میلادی، ۱۲٬۸۳۲ نفر بی‌یه.

ترکیه‌ی ارتش ات‌بار این شهر ره شمالی کوردستون جنگ په بمبارون هاکرده و ۳۴ نفر غیرنظامی ره بکاشته که باعث بیّه صلاح‌الدین دمیرتاش دولت جه بخاهه که مردِم جه عذرخاهی هاکنِن. رجب طیب اردوغان هم اتا ملاقات دله، کوردی خانواده‌ئون ره بائوته که «من دستور اولودره‌ی بمبارون ره ندامه؛  ولی شه ره شمه غم دله شریک دومبه و شمه واری نارِحت هسمه.»

## وابسته جستارون
* ترکیه شهرون فهرست

## منابع

رج:شرناق اوستان شهرون
دیمیتری مدودف

**دمیتری آناتولیِویچ مِدوِدِف**   (بزائه ۱۴ سپتامبر ۱۹۶۵ لنینگراد، شوروی دله) اسا روسیه‌ی نخست وزیر هسته. وه ۷ مه سال ۲۰۰۸ میلادی روسیه رئیس جمهور بیّه. همه دونّه که وه شه ریاست جمهوری ره ولادیمیر پوتین ِحمایتونِ مدیون بی‌یه. 

مدودف برعکس پوتین که ورزش جه خله علاقه دانّه، ویشته عکاسی کانده و ونه معروف فراقت این کار هسته.

## پانویس

## پیوند به بیرون

* مدودف زندگی‌نومه

رج:دمیتری مدودف
رج:زننه آدمون
رده:گت مردمون سن پترزبورگ
رج:گت مردمون ارتودکس
رج:روسیه رییس‌جمهورون
ترانزیستور

ترانزیستور اتااز مهمترین قطعات الکترونیک دله هسّه. ترانزیستور اتااز ادوات حالت جامد هسّه که مواد نیمه رسانایی مثل سیلیسیم و ژرمانیم جا بسات بیّه. ترانزیستور دله دتا پیوند p وn وجود دارنه.
ترانزیستورها به دِ دسته کلی تقسیم بوننه.
#ترانزیستورهای اتصال دِ قوطبی(BJT) 
#ترانزیستورهای اثر میدانی (FET)
ترانزیستورهای BJT دله ونه جریان ورودی بیس و یا امیتر دله اعمال باوّه.  FET دله ولتاژ اعمالی به گیت ( که معادل همون بیس هسِّه) باعث ایجاد میدان الکتریکی  بونه و جریان درین و سورس ( که معادل کلکتورو امیتر هسنِّه) تغییر کنِّه. ترانزیستور های BJT بخاطر اینکه ونه جریان به بیس اعمال باوّه و ونه اختلاف پتانسیل امیتر جا حدود هفت دهم ولت هسِّه حاصلضرب این مقدار در جریان بیس امیتر( که مقدار زیادی نیه و از چند میکرو آمپر تا چند میلی آمپر بتونه باوه)  باعث مصرف توان الکتریکی ترانزیستورِ دله بونه و خود همین مساله باعث ونه گرم بیّن بونه. 
اما ترانزیستور هایFET این مشکل ره ندارننه و میدان محرک هسِّه و بخاطر همین در مدارهای مجتمعی که از میلیون ها ترانزیستور تشکیل بونه گرمای آنچنان ایجاد ناونه و همین باعث امکان مجتمع سازی اونا بونه.
MOSFET metal oxide semiconductor field effect transistor  ترانزیستورهای MOS هسّنه با گیت که از جنس اکسید فلز بسات بونه.

رج :الکترونیک
آرکانزاس

**آرکانزاس**  اتا ایالت نوم هسته که متحده ایالات امریکا دله دره. این ایالت جنوبی ِمنطقه دله دره و ونه نیشتنگا لیتل راک هسته. این ایالت ۲۹۴۹۱۳۱ نفر جمعیت دانّه و ونه گتی ۱۳۷۷۳۳ کیلومترمربع هسته. این ایالت تاریخ ۱۵ ژوئن ۱۸۳۶ دله، متحده ایالات آمریکایِ ایالت بگردسته و اسا ونه گت‌ترین شهر لیتل راک هسته. 

## منابع

* 
* 

## بیرون بگردستن

* آرکانزاس ِرسمی سایت 

رج:آرکانزاس
رج:آمریکای متحده ایالات ایالتون
رج:آمریکای جنوبی ایالتون
ادلب (استان)

**ادلب** سوریه‌ی استان هسته. این استان ِنیشتنگایِ نوم هم ادلب هسته. این استان ۵۵۰۰۰ نفر جمعیت دانّه.

سوریه دله‌یی جنگ دله این شهر ره القاعده‌یِ په‌روون، که جبهه النصره عضو بینه، بَییتنه.

## منابع
* 

رج:سوریه استان‌ها
دمشق (استان)

**دمشق** سوریه‌ی استان هسته. این استان ِنیشتنگایِ نوم هم دمشق هسته. این استان ۳۱۴۰۰۰۰ نفر جمعیت دانّه. این استان در واقع همون شهر دمشق هسته که سوریه‌ی قانون دله اتا استان هم حیساب اِنه.

## منابع
* 

رج:سوریه استان‌ها
قنیطره (استان)

**قنیطره** سوریه‌ی استان هسته. این استان ِنیشتنگایِ نوم هم قنیطره هسته. این استان ۳۷۰۰۰ نفر جمعیت دانّه.

قنیطره اتا جنگ‌بزه منطقه هسته که اسرائیل وه ره جنگ میون رِقِد بِدا و هنتا خراب بموندسته.

## منابع
* 

رج:سوریه استان‌ها
گوزنگو

**گوزنگو** ره مناطق مختلف دله **تسم بکا**، **تسمببو**، **تسن بابو**، **زورگاردن**، **پتال**، **چسمبابو** یا **گا گندله کنک** هم گانّه ولی ونه علمی نوم *Scarabaeidae* هسته. گوزنگو اتجور بَئو *(=حشره)* هسته. وه ره مصر دله عبادت کاردنه. گوزنگو ویشته گی خارنه.

## مصر دله
گوزنگو باستانی مصر ِفرهنگ دله ات‌جور اسطوره‌یی خدا بی‌یه و وشون ِباقی‌بموندست آثار دله بنشنه ات‌خله گوزنگوی موجستمه و نقاشی ره بَدی‌یِن. مصری‌ها اتا خدا ره گوزنگو نماد جه پرستش کاردنه که گاتنه خورشید ره هر صواحی کـَشه گیرنه یارنه و نماشون وه ره اتا گاسفن‌زور واری رِخ دِنه وَرنه.

## زیست شناسی
گوزنگو اتجور بَئو/بَتّو (=حشره) هسته که زیست‌شناسی دله، قاب‌بالون ِراسته (Coleoptera) و گوزنگوی ِبالاخانواده (Scarabaeoidea) دله جا گنّه. این زیستی خانواده دله ۳۰ هزار جور تسوک جا گیرنه که همه ره بَنشِنه گوزنگو بِنومستن. گوزنگوی ِقایده ۵ تا ۶۰ میلیمتر هَسته. وشون ِبَدِن ویشته اتا فلزی رنگ دانّه.

البته انواع جور-وا-جوری که گوزنگو دارنه خله تنوع دارنه. وشون خِراک دیگر جاندارونِ گی هسته و بعضی‌شون انده گی جمع هاکردن وسّه رقابت دارنه که حیوون‌های دیگه‌ی موس دله زندگی کانّه یا حتی بعضی دیگه شه خِراک ره عًوِض هاکردنه و تکامل په، اجیک اِشکار کانّه و خارنه و وشون بدن دره این ویژگی جه کنار اِنه.

گوزنگو خله اکوسیستم ره کومِک کانده و فایده‌ی زیادی دارنه. خاک ره بتتر کانده و پرتوش ره دَرکانده. 

## نگارخنه

File:Green Scarab Beetle (Chiloloba acuta) W IMG_3437.jpg|
Image:Liparetrus.jpg|
Image:Scarabaeid sal.jpg|
Image:Punctate Flower Chafer02.jpg|
Image:Phyllotocus sp (Melolonthinae).jpg|
Image:Christmas beetle jan 2007.jpg|
Image:Jbadult.jpg|
Image:hercules.beetle.arp.jpg|
Image:Phyllophaga commonjunebeetle.jpg|
Image:Bankfield Museum 064.jpg|
Image:Polyphylla decemlineata MHNT femelle dos.jpg|
Image:Pachnoda-sinuata-mimicry.jpg|


## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا، نسخهٔ ۳۱ دسامبر ۲۰۰۶. 

*
رج:تسوکون
رضا تیموری

## منابع
* 
* 

رج:قائمشهر گت آدمون
رج:مازرون مردی خونش‌کرون
رج:مازرون پاپ خونش‌کرون
مهمت اوجالان

**مهمت اوجالان** اتا کوردی سیاستمدار هسته که صلح و دموکراسی حزب دله دره. ونه معروفیت ویشته اینسه هسته که وه عبدالله اوجالان براره. وه ره سوریه دله‌یی جنگ ِگادِر دستگیر هاکردنه چون ممکن بی‌یه که اتفاقاتی علیه ترکیه‌ی دولت انجوم بَواشه.

## منابع
* کوردپرس: برادر عبدالله اوجالان بازداشت شد

رج:کوردستون سیاست مدارون
رج:زننه آدمون
هلستان

هلستان (یا هلیسن ; halissen) اته روستا هسسه نوشهری دله، وی جمعیت حدود 1500 نفر هسسه (طبق سرشماری ۱۳۸۵) و 402 خانوار وی دله زندگی کننه. هین روستا از شمال به جاده اصلیه نوشهر و چالس وصل هسسه و از جنوب هم به کمربندی نوشهر ـ چالس وصل وونه. 

پارپیرار وی مالکی نوم، میرزا معصوم هسوه که الان خیلی ساله که بمرده. هین روستا اته سالن ورزشی و اته کارخنه ای بنج کتنی دارنه، اته کتابخنه ای کلنگ ره هم بزونه ولی حلا بسات نوه، چند سال پیش یته کارخنه ی شیشه سازی داشته که الان کار نکنه.

رده:نوشهر روستائون
سمشکه (گیاه)

*آفتابگردون* اتا گیاه نوم هسّه که ونه تیم ره **سِمشکِه** گانّه. سمشکه ِواژه روسی زبون جا بییت بیِّه. ونه روسی *семечка* (تلفظ: سمِِچکا) هسّه. این گیاه اساره‌ای گل‌های خانواده (Asteraceae) جه هسّه و آفتاب‌گردون‌مونائون ِچلّه (Helianthus) دله دره. سمشکه جا راغون گیرنِنِه و پخت و پج دله ونه جا استفاده کنّنِه که از نوع اشباع نَیی هسّه.

## نگارخنه
-->
|
Image:Sunflower_Bumbebee.jpg|اتا ززم که دره سمشکه‌ی شهد ره خانّه
Image:Sunflower seedlings.jpg|آفتابگردونِ تی‌تی اتا پچیک دوره گادِر، هروَر که خورشید بوره، شه دیم ره اون سمت کانده.
Image:Helianthus annuus1.jpg|اتا ایسپانیایی سمشکه‌جار
Image:Sunflower-fruiting_head.jpg|
Image:Sunflower head snack.jpg|
Image:SunflowerNepal.jpg|
Image:Sunflower-stereo-crossview.jpg|


رج:گیاهون
تینگ

**تینگ** اتا واجه هسته که ونه معنی فارسی دله «چوچوله» و انگلیسی زبون دله «کلیتوریس» (clitoris) هسِّه. اینتا اتا کچیکِ گوشت اضافی هسِّه که کِسِ میون دره و در تحریک جنسی زنا موثر هسِّه. اینتا قسمت از بدِن رِه بعضی جاهای جهون دله وریننه که ورِ ختنه زنا هم گنِِنِه.

## نگارخنه


Labioplasty and Clitoral Hood Reduction.jpg |این عکسای دله تینگ دیاره
پرونده:Clitoris glans - detailed.jpg|د کلیتوریس


## منابع

رج:بگائستن
رج:بدن
مرغنه جنگی

پارپیرار مازرونی دله رسم وه که وچیله ره عیدی مرغنه داوه نه
أزیمار وچیله مرغنه ایشونه جمع کردنه و باهم دیه مرغنه جنگی کردنه
مرغنه جنگی هم اته مازرونی کا هسه که عیدی دله مرغنه ره پتنه و وره به یته مرغنه ی دیه زونه ، هر کدومی مرغنه که اشکسه وی بازنده وه و وسه شی مرغنه ره به نفر بورنده هاده
هین کا کم کم دره مازرونی دله از یاد شونه

رج:مازرون فرهنگ
سید رضا رزاقیان

**رضا رزاقیان** (بزائه ۱۷ فروردین ۱۳۷۶ بابل دله) اتا نوجوون کارگردان مازرونی هسته. وه تاسا چن فیلمنومه بنویشته که ونه اتا داستان جه فیلم هم بساتنه.

## فیلم‌شناسی
* باغبونی مستند (پروژه) - تهیه کننده (۱۳۹۱)
* خدا جه گپ بَزن (فیلم کوتاه) - کارگردان و راوی (۱۳۹۱)
## منابع

رج:زننه آدمون
رج:بابل گت آدمون
استانفورد دانشگاه

**استانفوردِ دانشگاه** (انگلیسی جه: *Stanford University*)‏ اتا از معتبرترین دانشگاه‌های دنیا هسِّه که استانفورد دله، نزدیکی شهر سانفرانسیسکو، ایالت کالیفرنیا دله، کشور آمریکایِ دله قرار دارنه. اینتا دانشگاه سال ۱۸۸۵دله   فرماندارِ استانفوردِ دست و لنالد استنفورد و ونه زنا بسات بیِّه. اینتا زنامردی دانشگاه رِ به یاد شه ریکا که  ۱۶ سالگی دله تیفوئیدِ جا بمرد بیه، بساتنه. لنالد استنفورد شه زمین‌های کشاورزی رِ اینتا کارِ وِسِه اختصاص هدا تا  کالیفرنیایِ ایالت اتا گتِ مرکزِ دانشگاهی داره.

اینتا دانشگاه هر سال حدوداً ۶۷۰۰ نفر دانشجوجا ثبت نام کنِّه و حدود ۸۰۰۰ دانشجوی فارغ التحصیل ،ایالات متحده و سایر نقاط جهان جا دارنه و دانشکده‌های علوم، بازرگانی، حقوق، پزشکی و مهندسی ر دارنه.

## منابع

رج:دانشگائون
گت تونب

**گت تونب** (فارسی دله: تنب بزرگ) اتا ایرانی جزیره فارس دریو دله هسته. ونه جا قشم و کیش جزیره‌ئون میون هسته و سیاسی هارشا جه هرمزگان اوستان دله دره.

رج:جزیره ئون
کفتال

**کفتال** اتا حیوون هسّه که سگ ره مونّه ئو بامشی‌مونائون رج دله دره. کفتال اتا مردال لاشخور هسّه. این جانوِر شوپه دیگر حیوونای بمونست اشکار بخردن په دره و روزا خِسِنه. ونه دستگاه هاضمه خَِله قوی هسّه و جانورایِ تمامِِ اجزایِ بدن رِه هضم کنّه.
ایهان حیوونا اتا ریک دسّوری ونگ جا همدیگر جا ارتباط برقرار کنّنه.

## منابع

 

رج:بامشی‌مونائون
ادوارد اسنودن

**ادوارد جوزف اسنودن**  (بزائه ۱۹۸۴ میلادی)، سازمان سیایِ قدیمی کارمند هسته که به عنوان پیمونکار آژانس امنیت ملی وسّه کار کارده. اسنودن ژوئن ۲۰۱۳ ات‌سری طبقه‌بندی اطلاعات ره که فوق سری بینه و شنود پریزم خَوری بینه، هدائه گاردین و واشینگتن پست ِدَس.

گاردین اسنودن ره اتا آزادی ِاینترنت و اطلاعات ِطرفدارا معرفی کانده. وه اوبامای قول‌ها ره گانه که قبول داشته ولی ۲۰۰۸ انتخابات دله اتا حزب سوم ره رای هدا.

وه ۲۳ ژوئن ۲۰۱۳ تا دوم اوت ۲۰۱۳ اتا فرودگاه دله، مسکو درون دیی‌یه و کشورون اکوادور و روسیه جه پناه بخاسته. ولادیمیر پوتین هم آخرسری ونه پناهندگی ره قبول هاکرده. 

## وابسته جستارون
* ویکی‌لیکس
* شنود

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:سیا
رج:گت مردمون شمالی کارولینا
رج:گت مردمون هاوایی
رج:جاسوسون
سن آنتونیو اسپرز

**سن آنتونیو اسپرز**،  اتا بسکتوال تیم هسته که آمریکای ان‌بی‌ای دله بازی کانده و ونه مقر شهر سن آنتونیو هسته که تگزاس ِایالت دله قرار دانّه. این تیم غرب کونفرانس کنفرانس دله دره و جنوب غربی منطقه جه هسته.

## وابسته جستارون
* NBA

## منابع

## رسمی وبگاه

* [www.nba.com/spurs/ سن آنتونیو اسپرز ِرسمی سایت]

رج:ان‌بی‌ای تیمون
بوستون سلتیکس

**بوستون سلتیکز**،  اتا بسکتوال تیم هسته که آمریکای ان‌بی‌ای دله بازی کانده و ونه مقر شهر بوستون هسته که ماساچوست ِایالت دله قرار دانّه. این تیم شرق کونفرانس کنفرانس دله دره و آتلانتیک منطقه جه هسته.

## وابسته جستارون
* NBA

## منابع

## وب‌گاه رسمی

* بوستون سلتیکز ِرسمی سایت

رج:ان‌بی‌ای تیمون
هاروکی موراکامی

**هاروکی موراکامی** (جاپونی جه: 村上春樹) (بزائه ۱۲ ژانویه ۱۹۴۹) گتِ نویسنده جاپونی و رمان «کافکا ساحل دله» و «زلزله په»یِ نویسنده هسته.

## آثار
### رمان‌ها

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:زننه آدمون
رج:گت مردمون کیوتو
رج:جاپون نویسندگون
چکاب

250px|farme|بندانگشتی|چپ|چکاب
چکاب اتا ماهی  که شیرین او و راخانه های دله زندگی کنِّه،هسِّه . اینتا ماهی فارسی جا اردک ماهی بونه.
اینتا ماهی هم همه خانواده اردک ماهیون واری همخوار هسِّه و ماهی های دیگر ره خارنه. و بتونِّه ماهیایی 
که وشونه اندازه وِِِنِه یک سوم باوِّه ره بخره.اتا از ونه غذاها کِلِمِّه ماهی هسه.چکاب بتونه تا38 کیلو گرم 
وونه بِلِندی تا 183 سانتی متر باوِّه.
رج:ماهی
کِلِمِّه ماهی

200px|thumb|left|کلمِّه ماهی
**کِلِمِّه ماهی** اتا کچیکِ ماهی هسِّه که شیرین او و شورِ او دله زندگی کنِّه. ونه فارسی نوم *کولمه* و انگلیسی نوم *vobla* یا *Rutilus caspicus* هسِّه.

این ماهی از خانواده کپور ماهیون هسِّه. ونه بلندی تا 20 سانتی متر و ونه وزن تا دویست گرم بونه.

## منبع
* البرز فیشینگ

رج:ماهی
تیلِ خِس

تیلِ خِس اتا ماهی هسِه که شیرین او دله زندگی کنِّه .اینتا ماهیِ رنگ طلایی هسِّه و خله خوشمِزِه هسِّه.
رج:ماهی
نپار

thumb|left|300px

**نفار** یا **نپار** اتا ساختمون که چو و للِه جا درست بیه ، هسه.کنار بینج جار و زمین های کشاورزی و یا انّون (آب بندان) پلی بسات بونه و ونه دله استراحت کنِّنه.

نپار اتا تخت هسته که ونه پایه چوو جه درست وونه که سره ره موندنه.

## منابع

رج:مازرون فرهنگ
رج:مازرون تاریخی چی‌ئون
سینجه

**سینجه. یا پستومه**  اتا گیاه از خانواده *سینجه‌مونائون* هسه و هوای معتدل دله دراینه. باریک و مخملی ولگ دارنه و ونه رنگ سبز تا قهوه‌ای متغیر هسِّه. ونه خشک هکرد ره هم مازندرون دله (بابل خصوصاً) پستومه گننه. سینجه ره میوه خوراکی دوننه و کم کالری هسه و طبیعت سرد و خشک دارنه و یبوست ایار هسه.

## منابع

رج:میوه‌ئون
جینکا

[thumb|left|300px|اتا [گوساله هیریفورد|گوسالهٔ هیریفورد  استرالیا دله]]
**جینکا**، **جوندِکا** یا **جونکا** نر ِگوگزا ر گنِنِه.

اتا آوازهم شهسواری وَری دره که ونه نوم ره جینکا گنه.

## دپیته چرخه‌تو
* تورینو

رج:انواع گو
نیمچه

200px|thumb|left|نیمچه
نیمچه (فارسی زبون جه: جوجه مرغ یا جوجه پرندگان) کِرکِ نیمچه 21 روز بعد از کرک باخِتِن شه مارغنه‌های رو در اینه.

رج:پرنده‌ئون
رج:پرنده
خلنگ

200px|thumb|left|alt text
خِلَنگ اتا وسیله ی چویی هسِّه که ونه جا او رِ چلو جا گیزِنِنِه(آب از چاه می کشند).اتا چو به طول تقریبی 1 تا 3 متر هسِّه که ونه ته گردنه و حدود 15 تا 20 سانتی متر با اینه تا سطلِ دسته ونه دله گیر هکنه.
همچنین چویی که وچون ونه جا بازی کنِنِه ر هم بعضی ها خلنگ گنِنِه.
رج:اشیا
تسکا

[بندانگشتی|180px|توسکای [ییلاق و قشلاق|قشلاقی  یا «سیو تسکا اروپایی» با نام علمی Alnus glutinosa]]
**تسکا** یا **توسکا**  اتا دار نوم هسِّه بونه. تسکا، اتا از گونه‌های جنگلی دارها هسِّه. اینتا دار از دارهایی هسِّه که پاییز ونه گلام‌ها زرد بونه. دنیا دله بیشتر از 30 نوع تسکا وجود دارنه که وشونِ میون فقط دِ نوع ایران دله رشد کنِّه. که تسکای سردسیری و گرمسیری نوم دارننه که وشون عمر حدود 100 سال هسِّه. وشون رشد 50 سالگی گادِر اس کنِّه. تسکا اتا داری هسِّه که رطوبت جا سازگارتره و مناطق مرطوب و بتلاقی دله بهتر رشد کنِّه. تسکای نوم تبری باستان دله ریشه دارنه.

رج:دارون
پرک دار

**پرکِ دار** اتا دار هسِّه که مازندرون دله دراینه. اینتا دار مثل سپیدار و تبریزی دار جور پرز و چیزی شبه پر ره شنِّه.

رج:دارون
نو

[بندانگشتی|220px|چپ|اتا نو  مرداب‌های ایالت [کرالا|کرالای هندوستان دله.]]
**نو** تلفظ : nou   وسیله حمل و نقل او دله قایق‌های معمولی تون کچیک تره. نو انواع مختلفی دارنه. اینتا نو ره ارو (پارو) جا حرکت دنِّنه.

رج:حمل و نقل
رج:کشتی
کتار

چپ|200px|انگشتدان|پایین کتار، عکس دله
**کِتار** یا **ساک** بدن دله اتا اندام نوم هسته که غذای بجوسِّن ره به عهده دارنه. که دِ هسِّکای بالا کتار (ماگزیلا) و پایین کتار (مندیبل) جا تشکیل بونه. دندونای بالا و پایین هم این دِتا هسِّکای رو درنه.

رج:بدن
راغون

**راغون** یا **'[[:fa:روغن|روغن]]** هر دِتا تلفظ مازرونی دله استفاده بونه. انواع گوناگونی دارنه، گیاهی و حییوونی که معمولاً نوع گیاهی استفاده بونه. انواع گیاهی ره خله گیاهون جا سویا (یا نخِد راغونی) و پنبه تیم و زیتون و کلزا و همچنین سمشکه، گیرنِنِه.

رج:بخاردنی‌ئون
لنگور

**لنگور** اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و بابل شهرستون ِمرکزی بخش دله دره.

## جمعیت
اینتا روستا، فیضیه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت 1068 نفر (327خانوار) بی‌یه.

## منابع

لنگور
سن پترزبورگ

**سن پترزبورگ** که وه ره چن‌کش **لنین‌گراد** گتنه، روسیه شَرون جه هسِّه. اینتا شهر تا سال 1917 میلادی روسیه‌ی نیشتنگا بیه. بعد از تش هیتن موسکو سال 1547 میلادی روسیه‌ی پاتخت به اینتا شهر منتقل بیِّه و تا 1917 وقتی انقلاب اکتبر پیروز بیِّه اونجه نیشتنگا بیه. اینتا شَر خله خجیر موزه‌ئون داینه که ئه‌تا وشون جا ارمیتاج هسِّه.

## منابع

رج:روسیه شهرون
لنینگراد

200px|thumb|left|لنینگراد
لنینگراد کهنه نوم شهر سن پترزبورگ هسِّه که اینتا نوم از سال 1917 تا 1991 بکار شیه. اینتا نوم بنیونگوذار نظام سوسیالیستی اتحاد شوروی جا بهیت بیه که ونه نوم ولادیمیر ایلیچ لنین بیه.

رج:روسیه تاریخ
رج:شوروی
کالموس

200px|thumb|left|کالموس
کالِ انجیل و یا بعضی میوه های کال ر گِنِنِه.کال انجیل خواص زیادی دارنه ونه طبع  گرم و تر هسِّه و دارای چند نوع ویتامین بخصوص ویتامین B1  هسِّه .ضد چربی خون و از بین برنده اوره بالای خون هسِّه.برای دوره نقاهت خله خار هسِّه.
اودنگ

200px|thumb|left|اودنگ
**اودَنگ** یا **ئودَنگ**  وسیله ای هسِه که ونه جا بینج یا شالی ر کوبننه و تبدیل به دونه کنِنه. اتا چرخ آسیاب آبی سون دارنه که با هر بار بچرخستن اتا بار بکمک  اتا اهرم مخزنی که ونه دله بینج قرار دارنه ره ضربه زنِّه و با هربار ضربه بزُِوئن مقدار بیشتری بینج دونه بونه. به نظر رسنه ونه فارسی معادل، آبدنگ، مازرونی واژه‌ی اودنگ جه بهیت بیِّه.

ات‌جور پچیک‌ته اودنگ هم دیه که وه ره «چپلاق اودنگ» گتنه و وه ره یشتنه ئو په که وقتی بنه ره کوتنسته ، صدا هاکنه و خی و حرومی ره فرار هاده. 
رج:کشاورزی
رج:اشیا
فک

**فِک** اتا دار هسِّه که چندان بلند نائونه و ونه بلندی حداکثر ۳ تا ۴ متر هسِّه. بینج جار مرزِ سر وه ره کارننه تا حدفاصل دتا زمین مشخص باوِّه. اینتا دار چو خله سِست هسُِه و زود اشکنُِه.

## منابع

رج:دارون
ازال

200px|thumb|left|اِزال
**اِزّال** اتا بلندِ چو هسِّه که نیرو رِه جِتِ (چوبی که گوی گردنِ دور قرار گیرنه) جا گیرنه و به گاوآهن دنِّه. اِزالِ کلفتی 10 سانتی متر هسُِه و ونه بلندی حدودا 3 متره.
رج:کشاورزی
رج:گو
کهوک

**کَهوک** یا **کَهو** اتا گیاه هسِّه که خِراکی هسه وه ره دوایی سه هم خرننه. این گیاه ویتامین‌های A ، B ، K ، C ره دارنه و همچنین آهن، ید، کلسیم، پتاسیم، منیزیم و فسفر و مقداری قند و ترکیبات ازت دار دارنه.
بندانگشتی|150px|right|کهوک جار

ونه طبع سرد هسه و رفع یبوست و صفرا وسه  مفیده.
هضم غذا ره راحت تر کنِّه .
حجم ادرار و خون قاعدگی ره افزایش دنِّه و سوزش مجاری ادار ره برطرف کنِّه.
ملیّن و خواب آور هسِّه.

رج:میوه‌ئون
محمد کاظم گل باباپور

**محمد کاظم گل باباپور** اتا مازرونی نویسنده و شاعر بی‌یه که سال 1299 بابل دنیا بمو. وه دبیر بیّه و چندین شعرِ کتاب ره مازرونی زوون جه بنویشته و چاپ هکرده.

وه بابل ِمتولد و ساکن بی‌یه و اتا از گتترین مولفین و محققین مازندرانِ فرهنگ محسوب بونه. این مرحوم کتاب *[[نصاب مازندرانی]]* که به زبان شعر معانی کلمات و لغات ر مازندرانی جه به فارسی بیان کنِّه و تالیف امیر قاجار ساروی هسِّه ره تصحیح و چاپ هکرده و همچنین مجموعه *[[موری نومه]]* ره که جمع آوری نوحه ها و مرثیه های مازندرانی هسِّه ره انجام هدا. ضمنآ اظهار هکردنه که ۱۰ جزو *[[قرآن]]* ره مازرونی ترجِمه هکرده ولی چاپ نیِّه.

اینتا شعر ونه شنه:

## منابع

رج:مازرونی‌زوون شاعرون
رج:بابل گت آدمون
رج:مازرون نویسندگون
کمل

بندانگشتی|چپ|275px|کمل ِخارجی خرمن.
کَمِل بفارسی کاه بینج آلم و یا گندِم آلم ر گننه.کمل ر برای خوراک دام خصوصآ گو استفاده کننه.کمل در هنگام بکوبستن خرمن بدست اینه .در قدیم کمل علاوه بر اینکه خوراک دام بیه برای درست کردن کاهگل که در ساختن دیوار مفید بیه استفاده کردنه.

## انواع
کمل‌ها با توجه به شه منشأ چند نوعنه:
#نخد کمل  
#بینج کمل
#گندِمِ کمل
#مرجی کمل
#جو کمل

با روی هم قرار هیتن دوسِه‌های کمل، «کمل کوفا» یا «کمل کوپا» درست بونه که محلی هسه که کمل نگاه داری بونه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:کشاورزی
دار

**دار**  اتا دسته گیاهون هسِّنه که وشون تنه سایر گیاهون تون کلفت‌تر و محکم‌تر هسِّه. دار، گلام *(برگ)*  تنه و ریشه جا تشکیل بونه .دارها دیگر جاندارونِ تون بیشتر عمر کنِِنِه. دارهایی درنه که بیش از 100 متر بلندی و عمر بیش از هزار سال دارننه.

هر چی دار بلندتر و کلفت‌تر باوِّه ونه عمر بیشترهسِّه. خطوطی که دار ِتنه ِداخل دله بَدی بونه جا بتِّونِنِه دار ِسن ر معین هکنن. البته اینتا کار مخرب هسِّه و ونه دار ر بورینیم. روش‌های دیگری هم دره که بدون تخریب بتونِنِه دار عمر ر معلوم هکنن:
*روش کربن ۱۴
*روش پتاسیم– آرگن
*روش روبیدیم استرانسیوم
*روش اورانیم، سرب و توریم، سرب
*روش استفاده از ایزوتوپهای 230Th و 231Pa
*روش فلوئور
*روش آمینو اسیدها

## دارهای دسته بندی
دارها ر  بتوننه صفاتی که دارننه جا دسته بندی هکنن.
### سرسبزی
# همیشه سبز پرتغال دار و نارنج دار واری 
# پاییز گلام شن اسپه دار و انجیل دار واری

### گلام
# پهن گلام
# درزنی گلام

*
موزی

**موزی** داری هسِّه که فارسی دله وره گننه بلوط . اینتا دار میوه‌ی نوم ر هم موزی تِلور یا موزی اغوذ گنِنِه. اینتا دار عمر تا ۵۰۰ سال و ۵۰۰ به یور هم بونه. این دار  ره زاگرس  کوههای دله ویشتر داینه. امّا مازرون دله هم خله در اینه. چون موزی تلور نشاسته، پروتئین و ات خله مواد دیگه داینه ونه جا نون هم درس کننه که دِوایی هسه.

موزی تلور (ونه میوه) اتی تله و مازرون مردم وه رن نخرننه. اما ویشتر جاهای ایران وه ره خرننه.

## منابع

رج:دارون
موبایل اپ

بندانگشتی|چپ|اپ ره دچی‌ین
**موبایل ِاَپ** ات جور برنومه هسته که موبایلون وسّه سازنه و توسعه دِنّه. این برنومه‌ها ممکن هسته که شکل پیش نصب‌بَیی بائِن یا کارور وشون ره نصب هاکنه.

## محیط اجرا
اندروید، آی‌اواس، بلک‌بری، سیمبیان، بادا و ویندوز فون سیستم‌عاملونی هستنه که موبایل دله جه بتونّه اَپی ره پخش هاکنن که کد جه بنویشته بائه.

## محیط توسعه‌ی کاتی‌ها

## منابع

رج:موبایل
رج:برنومه‌نویسی
نصاب مازندرانی

**نصاب مازندرانی** اتا کتاب هسُِه که معنی لغات و کلمات ره مازندرانی جا، به فارسی ، شعر زبون بیون کنِّه. ونه مولف امیر قاجار مازندرانی و یا ساروی هسِّه. این کتاب ره مرحوم استاد محمد کاظم گل بابا پور تصحیح و منتشر هکرده.

رج:مازرونی زوون کتابون
دیود

thumb|کریستال مربعی شکل نیمه رسانا دیود دله
thumb|اشکال مختلف دیودها پائین: پل یکسو کننده دیودی
**دیود** *(انگلیسی جه: Diode)‏*، (الکتریکی دِقطبی، ‌ات‌سوساز) اتا الکترونیکی قطعه هسِّه که جریان ره بتونه از یک سمت شه جا عبور هده. این خاصیت جا یکسو هکردن جریان متناوب وسه استفاده کنِّنه. اگر جهت مخالف جا بخوان جریان بگذرونن مقاومت در حد بینهایت هسِّه و اتا جریان خله خله کم در حد چند میکرو آمپر ونه جا گذرنه که اینتا جریان نوم ره  اشباعِِِِ معکوس جریان گننه.دیود ها نیمه رساناهای تک کریستالی جا که وشونه رو دوپینگ (اضافه هکردن)ناخالصی هایی مثل آلومینیوم ،بور ،آرسنیک و ...  بونه ،بسات بوننه .دتا نیمه رسانا با نوع مختلف Tاتا نوع p و اتا نوع دیود ره سازننه.وقتی جریان برقرار بونه افت ولتاژ میون دتا قطب دیود تقریبآ هفت دهم ولت هسِّه.و افزایش ولتاژ جا تغییری نکنه . همیشه همین مقدار مونِّه.

## دیود بشکسِّنِ ولتاژ
دیود موقعی که بصورت معکوس دوِس بونه یعنی کاتد( اون طرف که علامت دارنه)مثبتِ ولتاژِ تن و آند منفی ولتاژِ تن وصل باوِّه ،وره اتصال معکوس گننه و جریان اشباع معکوس برقِرار بونِه.اگر این ولتاژ ره بالا بوریم جریان اشباع معکوس هم اته کم بالا شونه و در نهایت در یک ولتاژ دیودِ پیوندِ p , n اشکنِّه و دیود در اون جهت دیگه هیچ مقاومتی ندارنه و مثل اتا رسانا عمل کنِّه.

## پدیده بشکسِّنِ بهمنی
وقتی اختلاف پتانسیل معکوس میون p , n  دیود زیاد باوِّه ،عرض تخلیه ی ناحیه زیاد بونه و و اینتا منجر به زیاد بیِّن میدان الکتریکی این ناحیه ی دله بونه که باعث شتاب بیتنِ حاملهای بار آزاد بونه و وشون با سرعت اتمهای سیلیکون جا برخورد کنِّنه واونهای الکترونِ پیوندی ره کنِّنه و دواره اونها اَی شتاب گیرنِنه و مثل بهمن که اتفاق کفنه یکدفعه تعداد خله زیادی حامل بار با سرعت و شتاب بالا باعِثِ بشکسِّن پیوند بوننه.

## پدیده‌ی بشکسِّنِ زنری
پدیده ی بشکسِّن زنری شبیه بشکسِّن بهمنی تا حدودی هسِّه اما ونه منشإ ناخاصی های ناخواسته( غیر اون عناصر دوپینگ) هسِّنه.

رج:فیزیکی کمیتون
رج:الکترونیک
البرز اوستان

**البرز** ایران سی و یکمین استان هسِّه. هیئت دولت جلسه دله تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۸ لایحهٔ تأسیس این استان تصویب بیِّه .وقتی  نمایندگان مجلس شورای اسلامی تصویب هکردنه  تاریخ ۱۳۸۹/۴/۷ دله استان البرز بطور رسمی شکل بیته. در این طرح پیشنهادی کرج به عنوان مرکز استان درنظر بییت بیِّه. این شهر  ۲۰ کیلومتری غرب تهران و حوزهٔ استحفاظی استان تهران دله قرار گیته . 

طبق امار سال ۱۳۹۱، کرج با ۱،۹۶۷،۰۰۵ نفر  سومین شهر پرجمعیت بعد از تهران و مشهد بیه.بیشتر مردم شهر و منطقه کرج تا سالهای دهه 40 خورشیدی به گویشی خله مازرونی شبیه گپ زونه.

## منبع


رج:ایران اوستانون
آواری

**آواری** (авар мацӀ) اتا قفقازی زوون نوم هسِّه در داغستون. رسم الخط(بنویشتن خط) این زبون دله خط سیریلیک یا همان خط روسی با تغییراتی که زبون آوار جا متناسب هسِّه ،استفاده بونه.آواری زبونای خاستگاه داغستان هسِّه.البته کشورهای آذربایجان ،ارمنستان ،گرجستان و روسیه و ترکیه دله هم درنه.

## منابع

رج:قفقازی زوونون
رج:داغستون
ماه دکتی

ماه دکتی یا فارسی زبون دله ماه گرفتی یا خسوف وقتی پیش اینه که زمین میونِ ماه و خورشید قرار گیرنه.با اینکه هر ماه اتا بار زمینِ دور خورشید گردنه ولی ماه دکتی هر ماه اتفاق نکفنه .

### ماه دکتی ِعلت
علت هم اینتا هسِّه که صفحه ای که در کره سماوی ماه ونه دله حرکت کنِّه و صفحه ی حرکت زمین با هم 5 درجه زاویه دارننه.که اینتا باعث بونه  که هر ماه این سه کره منظومه خورشیدی اتا خط دله نکفن.

### مدت ماه گرفتگی
ماه دکتی مدت زمان مثل خورشید بیتن (کسوف) کتاه نیه وونه علت هم گت تر بین زمین هسِّه. ( ونه قطر دِ برابرِ ماه هسِّه)

### ناقص ماه دکتی
ناقص ماه دکتی دله فقط اتا کم سایه زمین ماهِ رو کفنه.

### ماه دکتی نیمسایه
اینتا ماهدکتی دله زمینِ سایه ماه ره نرسنه و ماه قرمز تیره بدی بونه.
رج:زمین اشناسی
موزی تلور

بندانگشتی|150px|موزی گلام و موزی تلور
**موزی تلور** یا **بزمالو** یا **موزی اَغوذ**  هر چند و هیچ شباهتی با میوه ندارنه و بهتره باوِّن موزی ِتیم. موزی تلور اتا نازک کچلاپ جه تشکیل بونه که چویی و سفت هسِّه و نازک در حد 200 تا 300 میکرون  (سه دهم  میلیمتر) و ونه دله اتا تلِ هسته دره. که نشاسته و   پروتئین دارنه. این هسته ر خشک کنِّنه و ونه آرد جا نون پجننه. که دوایی هسه. علت ونه تلی ماده‌ای بنوم کوئرسین هسِّه. موزی تلور ر مازندرون دله نخارننه اما تقریباً در بیشتر جاهای ایران، تش رو گرم کنِّنه تا ونه تلی کم باوِّه و خارننه.

## کاربرد
#مصارف درمانی 
#خوراک دام

رج:میوه‌ئون
اپلیکیشن

**کاربردی نرم‌افزارون** که وشون ره انگلیسی دله **اپلیکیشن**  یا **اَپ** گانّه ات‌تی نرم‌افزار هستنه که مستقیماً کامپیوتر ِمنابع و قابلیتون جه کاری که کارور خانه ره کانّه. این عبارت ره عبارتِ «سیستمی نرم‌افزارون» ِمقابل دونّه.

اپلیکیشن‌ها ویشته توسعه‌دهنده‌ئون وسّه کاربردی برنومه‌نویسی رابط ره فراهم کانّه تا بتونیم نرم‌افزار ِقابلیتون ره جدید نرم‌افزارها دله استفاده هاکنیم.

## ویشته بخوندین
* اندروید
* ویندوز

## منبع
* 

رج:رایانه
ازی

**ایزی**، **اِزی** یا **اِزِّی** اتا رِز-رِز بئو هسته که دونه دله کفنه و وه ره صدمه زنده.

## منابع

رج:تسوکون
سکلیم

بندانگشتی|عکس، ماهی تنِ سکلیم ره دره سراق دنه.سِکِلیم ( کسر اول ودیِّم )، (اینگلیسی جه: *Scale*) فارسی زبون دله پولک و عربی زبون فلس ره گننه. سکلیم ماهی پوست رو قرار دارنه و بخردن وسه ونه وره در بیارن. ماهی های سکلیم دار و میگو ( که ونه تن رو هم سکلیم جنس جا هسِّه) اسلام شرع دله حلال هسِّنه. و وشون ره بتونِّنه بخرن. دیر حیوونون بسلاب، مَهرئون هم وشون تن سکلیم یا پولک دره.

## گالری‌

Manis pentadactyla (29054818144).jpg|پنگولین
Keeled scales on a southern watersnake (26954310414).jpg|پولک ره سراق دنه که اتّا مَهرِ تن دره.
Gold Dust Day Gecko closeup hawaii edit 1.jpg|اتّا ماچکل که ونه دیم و تن پولک دارنه.
Riesenseeadler Fang.JPG|اله لینگِ پولک.

رج:حیوون
رج:ماهی‌
رج:سکلیم‌دارئون
ترامادول

250px|بندانگشتی|چپ|
بندانگشتی|ترامادول ِقرص ِبسته
**ترامادول** (ژنریکی نوم: *Tramadol*) که ونه تجاری نوم *ترامال*، * ترامد* و *بایومادول* هسته. اتا مسکن دوا هسته که تریاک ره موندنه و ات‌جور اپیویید حیساب اِنه. این دوا ره درد ِتسکین وسِّه تجویز کانّه. ونه مصرف درد ِتسکین وسّه معمولاً کمتر از ۵ روز و به مقدار ۵۰ تا ۱۰۰ میلی‌گرم هر ۸ ساعت تجویز وانه. این دوای عوارض خله تریاک ره موندنه و ونه واری هم آدم ره معتاد کانده.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:الکل‌ها
رج:دوائون
رج:اعتیاد