open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
آلیس این واندرلند (۱۹۵۱)

***آلیس عجیب سرزمین دله*** یا ***آلیس این واندرلند*** (انگلیسی جه:Alice in wonderland) اتا فيلم بی‌یه که والت دیزنی سال ۱۹۵۱ میلادی بساته. این فیلم ره لوئیس کارول ِقصه سَر جه بساتنه.

## وابسته جستارون

*والت دیزنی پیکچرز
*پیکسار

رج:آمریکایی فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
رج:کارتونی فیلمون
گارونه

**گارونه** (la Garonne) اتا روخنه نوم هسته که فرانسه‌ی جنوب‌غربی دره. این روخنه‌ی سرچشمه ایسپانیای پیرنه‌ی کوهون جه هسته؛ که ارتفاع 3404 متری دله آراگون ِمنطقه سَز سرچشمه گنّه. این روخنه تولوز و بوردو ِشهرون جه رد وانه. این روخنه مدیترانه جه هم ارتباط دانّه.

## منابع

* عربی ویکی‌پدیا

رج:فرانسه درکائون
رج:ایسپانیا درکائون
رضا معرفت

**رضا معرفت** اتا مازرونی نویسنده بی‌یه که سال ۱۲۹۰ شمسی، نور دله دنیا بموئه و شه لیسانس ره ۱۳۱۷ عالی ِدانشسرا جه بَییته. ونه مهم‌ترین کار تبرستون ِروزنومه‌ی ِبساتِن بی‌یه. وه این روزنومه ره چارتا گتِ وَرِق دله، چاپ کارده. این روزنومه‌ی ِدله فقط تاریخی و سیاسی مطالب که مازرون ِخوری بینه ره نوشتنه.

## منابع
* 

رج:مازرون نویسندگون
رج:نور گت آدمون
حسین خطیبی

**دکتر حسین خطیبی نوری** اتا مازرونی نویسنده بی‌یه. که تهران ِادبیات ِدانشکده دله درس دائه. ونه خار خار کتابون جه «نثر فارسی قرن پنج و شیش دله»، «تاریخ قصص» و «خیام و ابوالعلای معری» هستنه.

## منابع
* 

رج:مازرون نویسندگون
رج:نور گت آدمون
رضا لطفی

**رضا لطفی** اتا مازرونی نویسنده بی‌یه که سال ۱۲۸۸ شمسی، تهران ِشهر دله دنیا بموئه و شه لیسانس ره ۱۳۱۴، حقوق ِرشته سَر بَییته و وکیل بیّه.

وه سال ۱۳۲۰ کبوتر ِروزنومه ره بساته. ونه روزنومه‌ئون پشت‌به‌پشت توقیف بینه، چون وه متفقون جه بَد داشته و وشون ره بد و بی‌راه گاته.

## منابع
* 

رج:مازرون نویسندگون
رج:گت مردمون لاریجان
زین‌العابدین فروزش

**زین‌العابدین فروزش** اتا مازرونی نویسنده بی‌یه که سال ۱۲۷۶ شمسی، کلاردشت ِنزدیکی، کوهپر ِمله دله، دنیا بموئه. وه فقه، اصول، حکمت، منطق و دیگه دینی چیون ره شه منطقه دله، میرزای تنکابنی، مسیح طالقانی و شیخ علی نوری پَلی جه یاد بَییته و بعد بورده تهران و جدید ِعلوم ره دارالفنون دله بخوندسته.

فروزش قاجارون ِدوره همیشه سوسیالیستی حزبون و دموکرات و رادیکال ِکمیته‌ئون دله دَیی‌یه. وه ات‌گادِر فارس ِایالت ِدادستان، آذربایجون ِاستیناف ِکفیل، آمار ِاداره‌ی ِکارگزینی و... بی‌یه. وه این کارها په، ملی جبهه ره بساته و آزادی‌خائون ِسَر ره جمع هاکرده. وه سال ۱۳۰۱ اتا روزنومه بساته که ونه نوم «نجات ملی» بی‌یه و این روزنومه ره هرچن وقت توقیف کاردنه. وه سال ۱۳۱۸ جه فروزش هرچی سیاسی پُست جه استعفا هِدا و وکیل بیّه. ات مدت که بگذشته په، دِباره سیاسی فضا آروم بیّه و وه بورده روزنومه‌نویسی په. دِباره اسفند ۱۳۲۰ شه روزنومه ره چاپ هاکرده. فروزش ِمعروف بنویشته‌ئون جه «ما و سید ضیاالدین»، «اونچی بَدیمه»، «تاشکند ِسفر ِیادگاری» و... هستنه. 

## منابع
* 
رج:مازرون نویسندگون
رج:گت مردمون کلاردشت
صمصام‌الدین علامه تنکابنی

**صمصام‌الدین علامه تنکابنی** مازرونی نویسنده بی‌یه. وه ۱۲۹۶ سلیمان‌آباد ِتنکابن (شهسوار) دله دنیا بموئه. وه آمل دله فرهنگ ِاداره‌ی ِرییس بی‌یه. وه اتا کتاب دانّه که ونه نوم «آمل ِفرهنگ ِیادگار» هسته. این کتاب تاریخی مسائل دله خله غلط دانّه ولی فرهنگی مسائل وسّه خاره.

## منابع
* 

رج:مازرون نویسندگون
رج:شهسوار گت آدمون
علیقلی هزارجریبی

**علیقلی هزارجریبی** که نجفقلی‌خان ِسرتیپ ِوچه هسته، اتا مازرونی سیاستمدار بی‌یه که سال ۱۲۴۶ سرخ گریه‌ی ِمله دله، هزارجریب ِقسمت ِدرون، دنیا بموئه. علیقلی ِمعروف کتاب «میش و وَره» هسته که اروپایی‌ئون جه تقلید هاکردن ره رَد کانده. علیقلی ۱۳۰۷ تا ۱۳۱۶ مجلس دله هم نماینده بی‌یه و شه دوره‌ی ِمعروف ِآزادی‌خائون جه هسته.

## منابع
* 

رج:مازرون نویسندگون
رج:هزارجریب گت آدمون
رج:مازرون سیاست‌مدارون
علی دیوسالار

**علی دیوسالار** که **سالار فاتح** نوم جه وه ره اشناسنّه، اتا کجوری مَردی بی‌یه که مشرطیت‌خائون ِجمع دله دیّه. وه مشورطه دوره چنتا جنگ دله شرکت داشته و سید ضیاالدین و رضاشا گادِر زندون دیّه. وه *[[نجات ملی]] ِروزنومه* دله «۲۰سال زجر و شکنجه»‌ی ِمقاله ره بنویشته که خله معروف بیّه. وه سال ۱۳۲۶ تهران دله بمرده.

## منابع
* 

رج:مازرون نویسندگون
رج:گت مردمون کجور
رج:مازرون سیاست‌مدارون
عبدالعلی لطفی

**عبدالعلی لطفی** اتا مازرونی نویسنده و سیاستمدار بی‌یه. وه سال ۱۲۵۸ نجف دله دنیا بموئه. ونه پییر، لطف‌الله اسکی لاریجانی، اتا مرجع‌تقلید بی‌یه. عبدالعلی لطفی تا ۱۳۲۱ همون نجف دله شه ابتدایی درس ره بخوندسته و این سال بمو تهران. وه دمکراتِ حزب و الاسلام اتحاد حزب دله عضو بی‌یه. این اتفاقات جهونی جنگ اول دوره بی‌یه که متفقون دَکلِستنه ایران دله و «ملی دفاع ِکمیته» وشون جلو هِرسّائه. عبدالعلی این گادِر مامور بیّه که مازرون ِعشایر و نظامیون جه کومک بخائه و وشون ره ملی دفاع ِکمیته دله جذب هاکنه ولی روس‌ها دَکلِستنه ایران دله و وه شه کار ره موفق نیّه انجام هاده.

اون گادِر که تبرستون انجمن هم بساته بیّه، وه ره دولت ِنمایندگی جه برسنینه تا بابل ِعدلیه رییس بواشه و اینتی تبرستون ِانجمن ِرهبرون جه مذاکره هاکته تا وشون ِشورش ره دَخاسِنه ولی باز هم موفق نیّه و وردگردسته تهران. وه کلاً من‌بعد دولت وسّه کار کارده و چن‌بار هم دولتون ِجه مخالفت کارده و همینسه بازداشت بی‌یه یا فرار کارده.

## منابع
* 

رج:نجف گت آدمون
رج:مازرون سیاست‌مدارون
عباس شایان

**عباس شایان** مازرونی نویسنده بی‌یه که ۱۲۷۶ آمل دله دنیا بموئه. وه سال ۱۲۹۲ بورده تهران درس بخوندسته و سال ۱۳۰۲ همونجه وزارت کشور دله کار پیدا هاکرده و شیش سال بعد بورده آمار ِاداره دله. وه اتا کتاب دانّه که ونه نوم «مازندران» هسته و تاریخی مطالب سَره گپ زنده. 

## منابع
* 

رج:آمل گت آدمون
رج:مازرونی تاریخدونا
غلامحسین صدیقی

**دکتر غلام‌حسین صدیقی** (بزائه‌ی ۱۲ آذر ۱۲۸۴، تهران دله - بمرده‌ی ۹ اردیبهشت ۱۳۷۰، تهران دله) مازرونی مورّخ و نویسنده هسته که نور دله سال ۱۹۰۵ میلادی دنیا بموئه و پاریس دله شه دکترا ره تاریخ و ادبیات ِرشته دله بَییته. وه شه مدرک ره بَییته په، وردگردسته ایران و تهران ِدانشگائون ِدله درس دائه. ونه معروف کتابون جه «هند ِسفر ِگزارش»، «قرن دوم و سوم ِدینی جنبشون»، «یونان ِفلسفه‌ی ِتاریخ تا سقراط گادِر» و... هستنه.

## منابع
* 

رج:نور گت آدمون
رج:مازرونی تاریخدونا
رج:مازرونی وزیرون
سنت سباستین

[انگشتدان|ونه عکس صلیب ِسَر که ''[پيترو پروگينو* سال[[۱۵۰۰ (میلادی)]] بکشی‌یه.]]
*'سنت سباستین** یت **سيباستيانوس''' اتا رومی قدیس بی‌یه که رومی امپراتورون وه ره بکاشتنه و صلیب بَکشینه.

## منابع

رج:قدیسون
لوکیان

**لوکيان**، **لوسیان** یا **لوقيانوس** اتا اديب و فیلسوف بی‌یه که قرن دوم میلادی یونانی جه شعر گاته. لوکیان سال ۱۲۵ میلادی، سميساط ِشهر دله (فرات ِنزدیکی) و سوریه‌ی ِشمال دنیا بموئه و سال ۱۸۰ یا ۱۷۵ بمرده.

## منبع
* عربی ویکی‌پدیا.

رج:یونان نویسندگون
رج:یونانی فیلسوفون
آفریقایی فرانک

thumb|کشورونی که آفریقای فرانک جه استفاده کانّه<br /> میونی آفریقای فرانک<br /> غربی آفریقای فرانک
**آفریقایی فرانک** یا **فرانک سی‌اف‌ای**  اتا پیل یکا هسته که 12تا آفریقایی دولت ونجه استفاده کانّه. این کشورون فرانسه‌ی ِسابق ِمستعمره‌ئون هستنه و وشون جمع دله فقط بیسائو گینه هسته که پرتغال ِمستعمره بی‌یه و استوایی گینه که ایسپانیای مستعمره بی‌یه.

## وابسته جستارون
* فرانکوفونی

## منابع
* عربی ویکی‌پدیا.

رج:پیل یکائون
رج:آفریقا
رج:فرانک
رج:فرانسه مستعمرات
غلامعلی وحید

**غلامعلی وحید** اتا ساروی نویسنده و ورگردون‌کر (مترجم) هسته. وه یکشمبه ۱۵ خرداد ۱۲۹۱ شمسی ساری دله دنیا بموئه و شه ابتدایی درس‌ها ره همین شهر دله بخوندسته، بعد بورده تهران و اونجه دارالفنون و حقوق ِدانشکده دله درس ره دمباله بَییته تا شه لیسانس ره بَییته و خارجه ِوزارت دله کار پیدا هاکرده. ونجه ات‌خله کتاب بازار دله تَنِک بیّه که اینان هستنه:

# خوشبختی دمبال په (فارسی نوم:*درجستجوی خوشبختی*)
# آزادی مدرسه دله (فارسی نوم:*آزادی در مدرسه *) که تولستوی کتاب جه وردگاردنی‌یه. (۱۳۱۲)
# بخاستِن یعنی بتونِستن (فارسی نوم:*خواستن توانستن است*) (۱۳۱۳)
# رستاخیز (۱۳۱۵)
# ایران ِملی و سیاسی اقتصاد و غرب ِتمدن، خاورمیونه دله (فارسی نوم:*اقتصاد ملی و سیاست اقتصادی ایران و تمدن غرب در شرق نزدیک *) (۱۳۱۶)
# هیتلر ِزندگی (فارسی نوم:*زندگانی [[هیتلر]]*) (۱۳۱۶)
# هردوت ِتاریخ (فارسی نوم:*تاریخ هردوت*)
# اروپای ِتاریخ (فارسی نوم:*تاریخ اروپا*)
# مازرون و استرآباد ِسفرنومه (فارسی نوم:*مازندران و استرآباد*) که رابینو کتاب جه وردگاردنی‌یه.
# دیپلمات
# آمریکای متحده ممالک  (فارسی نوم:*ممالک متحده آمریکا*)
# هیروشیما
# و ...

## منابع
* 

رج:ساری گت آدمون
رج:مازرونی تاریخدونا
رج:مازرون نویسندگون
سوتین

بندانگشتی|upright|اتا زِنا که ونه تَن سوتین دَره

**سوتین** یا **سینه‌بند** یا **جه‌جووَن**  اَته‌جور زیرپوش هسته که زنانِ شِنه. اینتا لباسِ جم جه‌جو ره بالا یارنّه تا صاف اس‌ هاکنه. اتّی آدمون وه ره «ضروری لباس» دونّه و اتّی دیگه فمنیستونِ دستوری وه ره «تبعیض‌آمیز» دونّه  و ونه دَکاردِن جه مخالفنه.

## تاریخچه
اوایل اروپایِ دله کرست استفاده بی‌یه ولی اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ میلادی جه کم‌کم سوتین (سوتین گرژ) مد بَیّه. روز ۱۲ فوریه ۱۹۱۴ میلادی، «پشت‌بازِ سوتین» که اسا استفاده وانه، ره اتّا جوونِ زنا نیویورک دله ثبت هاکرده.

## نگارخنه

; جورواجور ِمُدلون

File:Modern bra plunge.jpg|Plunge
File:Modern bra fullcup.jpg|Full-cup
File:Modern bra bandeau.jpg|Bandeau

; عکس دله

File:Promotional model wearing Adidas sports bra, Taipei Game Show 20080124.jpg|اتا تایوانی کیجا که آدیداس ِیک‌سره سوتین ره دکارده
File:Street Parade 2013 004.jpg|پلانگ ِمُدل
File:Hannah Harper 2.jpg|مخملی فول‌کاپ
File:Circa 1975 Wonderbra.jpg|پارچه‌یی سوتین


## وابسته جستارون
* کرست

## پانویس

*
رج:پستون
رج:زیرپوش
جوراب‌شلواری

180px|بندانگشتی
**جوراب شلواری** یا **شلواری جِرِب** ات‌تی زنونه لباس زیر هسته که دهه‌ی ۱۹۶۰ مُد بیّه.

## منابع

*انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:زیرپوش
رج:لباسون
ساپورت

بندانگشتی|200px|چپ|زنونه ساپورت
بندانگشتی|200px|چپ|ساپورت ره بَنشِنه مُدل‌های مختلف بزوئن.
**ساپورت**  ات‌تی چَسبون ِلباس هسته که لینگ ره پوشِنِنده و ویشته زنان وِنجه استفاده کانّه. ساپورت جه معمولاً ورزش یا مُد وسّه استفاده کانّه و بعضی جائون ممکنه وه ره شلوار بَدِل دَکانِن.

## منابع

*انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:لباسون
رج:زیرپوش
روبیک

بندانگشتی|چپ|250px|مکعب روبیک
**روبیک** اتا مکعبی پازل هسته که مکانیکی‌ئه. اینتا ره سال ۱۹۷۴ اتا مجارستونی موجستمهساز و معمار که ونه نوم ارنو روبیک بی‌یه، بساته. ارنو اول شه بساته‌ی ِنوم ره «جادویی مکعب» بی‌یشته ولی مردِم اینتا نوم ره عوض هاکردنه.

این اسباب‌بازی جه جهون دله ۳۵۰٫۰۰۰٫۰۰۰ عدد وجود دانّه که یعنی همه‌ی اسباب‌بازی‌ها جه ویشته بَروته بیّه. روبیک ِکلاسیک ۶تا دیم دانّه و هر دیم ِسَر ۹تا تیکه و اتا رنگ دارنه. رنگ‌وَندی سنتی: اسپه، زرد، نارنجی، سرخ، آبی و سبز هسته. این مکعب ۴۳ تریلیون جایگشت دانّه.

## منابع

* 
رج:روبیک
رج:اسباب‌بازی‌ئون
آرشه

*اگه شمه منظور اتی بخردنی لبنیات هسته، *'آروشه** ره هارشین.''</big>
[[پرونده:Bow Cello.jpg|thumb|left|60px|[[ویولن‌سل]] ِآرشه.]]
**آرشه''' اتا شیش ِچو نوم هسته که زهی سازون ِبزوئن وسّه استفاده وانه. این شیش ِچوی دِ وَر ره اسب ِمی جه وَندِنّه. 

## منابع

* http://www.britannica.com/eb/article-9016002/bow

رج:زهی سازون
تئودور خاندان

200px|انگشتدان|این خاندان ِنماد که اتجور رُز هسته.
** تئودور ِخاندان**  اتا انگلیسی خانواده نوم بی‌یه که تا قرن شونزده میون سال‌های ۱۴۸۵ تا ۱۶۰۳ (میلادی) دَیینه. وشون ِاصل و نسب ولزی بینه. این خاندان جه چن نفر بتونستنه بریتانیای ِشائی جه بَرِسِن.

## منابع

* عربی ویکی‌پدیا
* تيودر

*
رج:بریتانیا تاریخ
سكا

**سکا** (Ska) ات‌تی موسیقیایی وسیله هسته که ونه اصل جاماییکایی موسیقی ِدهه‌ی 1950 جه سرچشمه گنّه. این ساز ره أواخر دهه 1970 بوردنه متحده ایالات دله. این ساز بتونده پیانو و گیتار ِآهنگون ره سریع‌ته بَزنه.

## منابع
* عربی ویکی‌پدیا

* "Ska". Encyclopædia Britannica. Hussey Dermot. pp. http://www.search.eb.com/eb/article–9118222.

رج:ساز
زهی ساز

**زهی سازون** ات‌سری ساز هستنه که رشته‌تارون ِارتعاش جه ونگ اِنّه. اینان سازها دله ویالون خله معروف هسته.

زهی سازون چن مُدل دارنه. ات سری ره دَس ِانگوس جه بنشنه بزوئن. ات سری دیگه ره اتا شیش جه زنّه و آخرین مُدل هم دِتا شیش جه زنّه.

## منابع
* ساده انگلیسی ِویکی‌پدیا
جسیکا آلبا

**جسیکا مری آلبا**  (بزائه ۲۸ آوریل ۱۹۸۱) آمریکایی بازیگر هسته.

## فیلم‌شناسی
* جاسوس ِوچون: همیشه ۴ بعدی جهون دله (۲۰۱۱)
* ماشته (۲۰۱۰)
* ولنتاین روز (۲۰۱۰)
* چـِش (۲۰۰۸)
Awake(2007)
* چار شگفت‌انگیز: نقره‌یی موج‌سوار قیام (۲۰۰۷)
* Sonic (۲۰۰۶)
* چار شگفت‌انگیز (۲۰۰۵)
* آبی دله (۲۰۰۵)
* گناه شهر (۲۰۰۵)
* هانی (۲۰۰۳)
* دیکشنری‌مونا گپ بزوئن (۲۰۰۳)
* سیو آنجل (VG) (۲۰۰۲)
* نسوم ِفرشته (۲۰۰۰)
* پارانوید (۲۰۰۰)
* آیدل هندز(۱۹۹۹)
* مه ره خاش نده (۱۹۹۹)
* P.U.N.K.S. (۱۹۹۹)
* جف وسّه هم هسته (۱۹۹۶)
* فیلیپه (سریال) (۱۹۹۵)

## منابع

## پیوند به بیرون

رج:امریکا بازیگرون
رج:زننه آدمون
رج:گت مردمون کالیفرنیا
یوگوسلاوی

thumb|یوگسلاوی پرچم
بندانگشتی|یوگوسلاوی نقشه، اروپا دله.
**یوگوسلاوی** یا **یوگسلاوی** تاریخ دله سه‌تا حکومت نوم بی‌یه که قرن ۲۰ میلادی دله پشت ِهم غربی بالکان دله سَر کار اِمونه. این سه‌تا حکومت ِنوم، یوگوسلاوی امپراتوری، یوگوسلاوی سوسیالیستی فدرال جمهوری و یوگوسلاوی فدرال جمهوری بینه.

*یوگسلاوی* ِواژه دِتا بخش ِ*یوگ* (jug یعنی جنوب) و *اسلاوی* (slaveni، اسلاوی نژاد) جه بساته بَیی‌یه.

## اولین یوگوسلاوی
یوگوسلاوی امپراتوری اتا کشور بی‌یه که وه ره پیش‌ته *صربستون، کرواسی و اسلوونی ِامپراتوری* نوم جه اِشناسینه. این کشور جهونی جنگ اول په و ۱ دسامبر ۱۹۱۸ اسلوونی، کرواسی و صربستون جمهوری و صربستون پادشائی اتحاد جه بساته بیّه. «اسلوونی، کرواسی و صربستان ِجمهوری» قبلاً اتریش-مجارستون ِبی‌یه، ولی صربستون پادشائی قبل‌ته هم مستقل بی‌یه. یوگوسلاوی ِاولین حکومت ۱۹۴۳ تا ۱۹۴۵ رسماً رِقِد بورده.

## دومین یوگوسلاوی
دومین کشور که یوگوسلاوی نوم جه بساته بیّه یوگوسلاوی سوسیالیستی فدرال جمهوری بی‌یه. این نوم ره اولین بار *یوگوسلاو ِمقاومت پارتیزان‌ئونِ جنبش* جهونی جنگ دوم دله بساتِنه. این کشور سال ۱۹۴۶ تغییر نوم هِدائه و ونه نوم *یوگوسلاویِ خلق فدرال جمهوری* بیّه. ولی سال ۱۹۶۳ دِباره همون قبلی نوم ره وَردِگاردِنینه. این کشور، یوگوسلاوون ِگت‌ترین حکومت بی‌یه چون که ایستریا، ریکا و زادار هم ونه دله دَیینه. ونه ایالتون اینان بینه:

## سومین یوگوسلاوی
[بندانگشتی|285px|یوگسلاوی سامونی تحولات ۱۹۸۹ تا ۲۰۰۸؛سرخ روشن: [یوگوسلاوی،اناری: صربستون و مونته‌نگرو،زرشکی: صربستون،زرد: اسلونی،آبی: کرواسی،بنفش : مقدونیه،سبز تیره: بوسنی و هرزگوین،سبز روشن: مرز حائل قومیت‌ها،سرخ تیره: کوزوو،کلینی: مونته‌نگرو]]
شوروی ِرقد بوردِن په، یوگوسلاوی سوسیالیستی جمهوری هم تجزیه بیّه و ونه جمهوریون هرکامین اتا مستقل کشور بَیینه، فقط دِتا جمهوری صربستون و مونته‌نگرو باقی بموندستنه که تا سال ۲۰۰۳ یوگوسلاوی فدرال جمهوری نوم داشتنه. سال ۲۰۰۳، ونه نوم هم عوض بیّه و *[[صربستون و مونته نگرو]]* بَیی‌یه.

## بن بنویشت

* انگلیسی ویکی‌پدیا

یوگو

رج:بالکان
رج:اروپا رقد بورده کشورون
رج:صربستون تاریخ
رج:بوسنی و هرزگوین تاریخ
رج:مقدونیه تاریخ
رج:کرواسی تاریخ
رج:اسلونی تاریخ
رج:کوزوو تاریخ
رج:مونته نگرو تاریخ
کوکتل مولوتف

بندانگشتی|170px
**کوکتل مولوتف**  ات‌جور ساده بمب هسته که شورشیون ساززنّه و خیابونی جنگ دله استفاده کانّه. 

راست|180px|بندانگشتی|ضدشورش ِگارد ِدیم‌به‌دیم
این سلاح نوم ره ویاشیسلاو مولوتوف جه بَییتنه که شوروی ِخارجه وزیر بی‌یه. وه ره اولین‌بار فلاندیون بساتنه.

## منابع

* 

رج:بمب
رج:فلاند تاریخ
رج:تش
محمدرضا تجدد

**محمدرضا تجدد** مازرونی نویسنده و سیاست‌مدار بی‌یه که اتا مذهبی خانواده دله، سال ۱۲۶۶ شمسی، بندپی دله، دنیا بموئه. وه پهلوی ِدوره ره ویشته زندون و تبعید دله بگذرنی‌یه.

## فعالیتون
تجدد مجلس ِچارومین و چاردهومین دوره دله، ساری ِنمایندگی جه، شرکت داشته. وه ۲۳ اسفند ۱۳۰۲ شمسی اتا روزنومه ره «تجدد» ِنوم جه تأسیس هاکرده که ایران ِمستقل ِدموکراتون ِغیررسمی ارگان بی‌یه و ونه دله اون دوره‌ی ِگت-گت ِآدِمون مقاله نِوشتنه. این روزنومه تا ۱۰۹تا نسخه چاپ بیّه و ۲۶ اسفند ۱۳۰۳ تعطیل بیّه.

محمدرضا (ممرضا) تجدد اتا وکیل هم بی‌یه و سال ۱۳۱۳ ات گادِر شرقی استیناف ِریاست ره داشته ولی همین زمون درباریون ونجه بَد بَیینه و وه عراق دله تبعید بیّه. شهریور ۱۳۲۰، اوضاع ِآروم بیّن په، وه وَردَگِردِسته ایران.

دی‌مائ ِ۱۳۲۰، تدین ِوزیر فرهنگ بی‌یِن گادِر، تجدد ونه معاون بیّه. تجدد قوام‌السلطنه کابینه دله هم دادگستری ِوزیر ِمعاون بیّه و رزم‌آرا دوره تصفیه‌ی ِلیست دله بورده.

## منابع
* 

رج:مازرون نویسندگون
رج:گت مردمون بندپی
رج:مازرون سیاست‌مدارون
مهین جهان بیگلو

**مهین جهان بیگ‌لو** (بزائه ۱۳۰۴، اسفندین دله) اتا ساروی نویسنده بی‌یه که ونه بنویشته‌ئون ویشته «ایران» و «اطلاعات» ِروزنومه دله چاپ بینه.
## منابع
* 

رج:مازرون نویسندگون
رج:ساری گت آدمون
عمادالدوله

**نصرالله خان نوری** یا **میرزا آقاخان نوری** که وه ره ویشته **عمادالدوله** نوم جه هم اِشناسینه؛ اتا مازرونی نویسنده هسته که ناصرالدین شا گادِر وزیر بی‌یه.

## زندگی‌نومه
نصرالله‌خان ِپییر نوم *میرزا اسدالله خان* بی‌یه که فتعلی شا دوره سرکِشیک‌چی و ات دوره هم رستمدار ِوالی بی‌یه. وقتی میرزا اسدالله بَمردِه، ونه ریکا، نصرالله، ره خواجه‌وند و عبدالملکی ِایلات ِرییس و شهسوار، نور، کجور و کلارستاق ِوالی هاکردنه. وه شه کار ره این پُست‌ها دله خوب انجام هِدائه و همینسه قاجارون ِلشکریون ِامور ِکفیل بیّه.

وه شه کار ره خار انجام هِدائه و همین ِوسّه بقیه وه ره حسودی کاردنه و محمد شا بمردن زمون وه ره بَرسی بینه کاشان. ولی ناصرالدین شای ِحکومت برسی‌ین په، وه وردگردسته تهران و شا ونه لقب ره *عمادالدوله* بی‌یشته. عمادالدوله و امیرکبیر این گادِر هِدی ِمشورت جه کشور ِامور ره انجام دانه. امیرکبیر ِبمردن په هم عمادالدوله تیناری این کارها جه رسی‌یه. خله از مورخ‌ئون گانّه که وه باعث بیّه که امیرکبیر ره بکاشِن.

## منابع
* 

رج:مازرونی وزیرون
رج:نور گت آدمون
نصرالله شیفته

**نصرالله شیفته**، که *حسین توکلی نوری* وَچه بی‌یه و ۱۲۹۴ دنیا بموئه، اتا مازرونی نویسنده هسته. ونه مهم ِبنویشته‌ئون جه «شهلا»، «مژگان»، «کاکلی»، «دوست فدایی میهن»، «ده سال زندان»، «قهقهه اسکلت»، «سه مرد عجیب» و «نمایندگان ملت» هستنه. وه روزنومه‌ئون دله ویشته کار کارده و «باختر»، «مرد امروز»، «ستاره اسلام» و «باختر امروز» ِنشریات دله سردبیر بی‌یه.

## منابع
* 

رج:مازرون نویسندگون
رج:نور گت آدمون
علی بابا عسگری

**علی‌بابا عسگری** اتا اَشرِفی نویسنده هسته که سال ۱۳۵۰ شمسی «بهشهر یا اشرف‌البلاد» ِکتاب ره بنویشته. آقای عسگری، که تاریخ و جوغرافی موضوعات دله پژوهش کارده، 8 فروردین ماه 1394 ، سن 83 سالگی گادِر، بمرده.

## منابع
* 
* 

رج:مازرون نویسندگون
رج:بهشهر گت آدمون
مسیح ذبیحی

**مسیح‌الله ذبیحی** (بزائه ۴ فروردین ۱۳۰۸، زیارتِ مَله دله - ۱۲ اردیبهشت ۱۳۵۶، انگلیس دله) اتا گرگانی نویسنده و تاریخدون بی‌یه که ونه کتابون جه «استرآباد نامه» و «گرگان زمین» هستنه.

## منابع
* 

رج:مازرونی تاریخدونا
رج:گرگان گت آدمون
ترول

بندانگشتی|اتا عکس که گانه نَونه ترول جه گپ بزنی و عکس‌العمل سِراق هادی چون وه همین ِوسّه دره خرابکاری کانده و اینتی ته وه ره خِشحال‌ته کاندی.
**ترول** (انگلیسی جه: Troll) اتا اینترنتی کلمه هسته کسونی ره گانّه که وشون ِرفتار تخریب‌گرونه بائه و بخائِن اینتی بقیه‌ی ِکارورون ِنظر ره جلب هاکنن. وشون تشنج سازنّه و توهین کانّه و...

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:اینترنت
محمد نجفی شریعت‌زاده

**محمد نجفی شریعت‌زاده بابلی** (بزائه ۱۲۸۸ شمسی، بابل دله) اتا مازرونی مَردی بی‌یه که «جلوه»ی ِمجله ره سال ۱۳۲۴ بساته و ونه مجله تا ۱۳۲۶ چاپ بی‌یه.

## منابع
* 

رج:مازرون نویسندگون
رج:بابل گت آدمون
حسن شهباز

**حسن شهباز** اتا بابلی مترجم بی‌یه که ات‌خله کتاب من‌جمله «سرگذشت»، «بر باد رفته»، «ربه‌کا»، «افسانه‌های اپرا» و... ره فارسی وسّه وَردِگاردنی‌یه.

## منابع
* 

رج:مازرون نویسندگون
رج:بابل گت آدمون
جواد فاضل

**جواد فاضل لاریجانی** (بزائه ۱۲۹۵ آمل - بمرده ۱۳۴۰ تهران)  اتا آملی نویسنده، مترجم، شاعر و طلبه بی‌یه که بیش از هفتاد تا کتاب سَر کار هاکرده.

## منابع
* 
* www.ghadeer.org

رج:مازرون نویسندگون
رج:مازرون شاعرون
رج:آمل گت آدمون
طاهری شهاب

**سید محمد طاهری** که **شهاب** (۱۳۵۰ −۱۲۹۵ شمسی) نوم جه تخلص کارده، اتا ساروی نویسنده و شاعر بی‌یه که ونه تیر و تبار قم جه بینه ولی ونه خار-خار کتابون جه صوفی مازندرانی و طالب آملی ِدیوان ِتصحیح هسته.

ونه آثار جه «تاریخ كبود جامگان»؛ «دودمان علوى در مازندران» و «سخنان شهریار» ترجمه، «كلید سعادت» و «گنجینه‌‏هاى تاریخى مازندران» بینه. نوجوونی جه شعر هم گته و ۱۳۲۲ سال دله، «انجمن ادبی ساری» ره شه رفخون همراهی بساته. وه دِتا شعر-کتاب دارنه که فارسی زوون هستنه و عراقیِ سبک و غزل قالب دله بسروسته و ونه الگو صائب تبریزی بی‌یه. طاهری شهاب نهایتاً ۱۳۵۰ سال دله بمرده و وه ره ملامجدالدین قورستونی چال هاکردنه. 

مازرون اولین محلی روزنومه که چاپ بیه، *[[روح‌الامین]]* نوم داشته که طاهری شهاب ویشترین مطلب ره ونه درون نوشته.

## منابع

## بریم بگردستن
* ونه مقالات، نورمگز سایت دله.

رج:مازرون نویسندگون
رج:مازرون شاعرون
رج:ساری گت آدمون
محمدتقی دانش‌پژوه

**محمد تقی دانش پژوه** اتا آملی نویسنده و تاریخدون بی‌یه.

## منابع
* 

رج:مازرون نویسندگون
رج:مازرون تاریخدونا
رج:آمل گت آدمون
رابین ویلیامز

**رابین مک‌لورین ویلیامز**  (بزائه ۲۱ ژوئیه ۱۹۵۱ – بمرده ۱۱ اوت ۲۰۱۴) آمریکایی بازیگر و کُمدین بی‌یه که ویشته سینما، تلویزون و تئاتر دله کار کارده. وه اوسکار، گرمی، گلدن گلوب و چنتا دیگه جایزه ره هم شه کارنومه دله داشته.

## منابع

* 

## پیوند به بیرون

* رسمی سایت

رج:امریکا بازیگرون
رج:گرمی بیته‌ئون
رج:اوسکار بیته‌ئون
رج:گلدن گلوب بیته‌ئون
رج:کمدی‌کرون
حیدر العبادی

**دکتر حیدر جواد العبادی** (بزائه‌ی ۱۹۵۲، بغداد دله) عراقی و شیعه سیاست‌مدار هسته و اسلامی دعوت ِحزب ِگپ‌کر (=سخنگو) هسته. وه ره سال ۲۰۱۴ عراق نخست‌وزیر معرفی هاکردنه.

وه شه لیسانس ره برق مهندسی سَره بغداد دانشگا جه سال ۱۹۷۵ بَییته و شه فوق‌لیسانس و دکترا ره الکترونیک و برق ِمهندسی سَره منچستر دانشگا دله سال ۱۹۸۰ بَییته. وه برونل دانشگا دله هم قورآنی علوم درس دائه.

## منابع

رده:زننه آدمون
رده:گت مردمون بغداد
رده:عراق نخست‌وزیرون
رده:عراق سیاست‌مدارون
لیسه

**لیسه** ات‌تی بی‌صدف ِلیسک و ات‌جور نرم‌تن، اشکم‌پائون ِچِلّه دله، هسته. این حیوون راست‌اشکم‌پائون ِزیررده (Orthogastropoda) و دگرآبششان ِبالاراسته (Heterobranchia) و شش‌دارون ِراستهٔ (Pulmonata) دله قرار دانّه. علت اینکه لیسک ره اشکم‌پائون ِرده دله قرار هِدانه این هسته که ونه بَدِن ِبِن اتجور حرکتی وسیله و لینگ‌مونا هسته.

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی.

رده:ستون‌چشم‌داران
رده:حیوون
موتسارت

**ولفگانگ آمادئوس موتسارت** یا **موتزارت** و **موزارت** (آلمانی جه: Wolfgang Amadeus Mozart؛ بزائه‌ی ۲۷ ژانویه ۱۷۵۶ - بمرده‌ی ۵ دسامبر ۱۷۹۱) اتا گتِ کلاسیک آهنگساز بی‌یه. وه سالزبورگ اتریش دله دنیا بموئه. موتزارت شیش سالگی دله ویالون و کلاوسن زوئه، هشت ساله بی‌یه که سمفونی نِوِشته و دوازَّه سالگی هم شه اولین اپرا ره بساته. ونه پییر «لئوپلد موتزارت» اتا ویالونیست بی‌یه و شائون وسّه کار کارده، وه شه وَچه ره اتا بِلِند ِسَفِر سَره بَوِرده مونیخ، مانهایم، پاریس، لاهه و لندن. این سفرها سه سال طول بَکشی‌یه.

موتزارت سال ۱۷۸۱ میلادی کار هاکردن وسّه بورده وین ولی اونجه‌ی ِاسقف ونجه مخالفت هاکرده و وه ره دَر هاکرده. وه وین دله یوزف هایدن جه آشنا بیّه و ونجه همکاری داشته. موتزارت پنج دسامبر ۱۷۹۱ رماتیسمی تو جه بَمرده.

موتسارت بیش از شیشصدتا اپرا، سمفونی، سونات، مجلسی موسیقی و کنسرتو دانّه.

## منابع

Wikipedia contributors, "[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wolfgang_Amadeus_Mozart&oldid=265764758 Wolfgang Amadeus Mozart]," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed January 22, 2009).

رج:مزقون‌چیون
رج:اتریش گت آدمون
شیخ نمر

**نمر باقر النمر** که وه ره **شیخ النمر** و **نمر النمر** نوم جه اِشناسِنّه (بزائه ۱۳۷۹ هجری قمری، عوامیه دله) اتا شیعه مجتهد   و حقوق بشر فعال عربستون دله هسته.. وه ره سال ۲۰۱۲ که شیعیون عربستون دله اعتراضات دله شرکت هاکرد بینه، بازداشت هاکردنه.

ژانویه ۲۰۱۶ دله وه ره ات سری اعدامی دیگه همراهی عربستون دله بکاشتنه که شیعه کشورون دله اعتراضاتی ره باعث بیه من جمله ایران دله اون کشور ِسفارت و کنسولکری ره مردم حمله هاکردنه.

ایران ِملّائون و مقامات و عراق ِمراجع (آیت‌الله سیستانی و مقتدا صدر  سَر آدِم) و فلسطین و حزب‌الله و دیگر گروه‌های شیعهٔ لبنان و بحرین ِشیعیون و عربستون شیعیون و انصارالله یمن و شیعیان پاکستان و هند ِمسلمونا (کشمیر) و ترکیه مردم و برخی مقامات فرانسه و آلمان و انگلیس و آمریکا و اروپا اتحادیه و بین‌المللی نهادون متحد ملل سازمان و حقوق بشر دیدبان و عفو بین‌الملل من جمله کسانی بینه که این اقدام ره محوم هاکردنه.

## منابع

رج:ملائون
رج:عربستون سیاست‌مدارون
ممیج

مَمیج|thumb
**مَـمیج** یا **[[:fa:کشمش|کشمیش]]** همون انگور هسته که وه ره خاشک هاکرد بائِن. ممیج ِآهن، پتاسیم، کلسیم و ویتامین‌های B عِلاج نَوانه. وه آنتی اکسیدانی خاصیت دانّه.

ممیج ره ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد ایران و مصر دله تولید کاردنه و روم دله کسائی که عبادتگائون ره تمیز کاردنه و ورزشکارونی که برنده بینه‌ی ِجایزه بی‌یه. 

## منابع

* فارسی ویکی‌پدیا

رج:انگور

رج:بخاردنی‌ئون
باغلاما

بندانگشتی|250px
باغلاما اتا زهی ساز نوم هسته که پلاستیکی مضراب یا جه وه ره زَنّه. باغلاما ره آناتولی، عراق ِشمال و آذربایجون دله استفاده کانّه.

این ساز هفت‌تا سیم دانّه که سه‌تا گروه سه‌سیم، دِسیم و دِسیم جه تقسیم وانّه. ونه دسته اگه بلندته بائه، وه ره دیوان گانّه.

## مشاهیر
اورهان گنجه بای، احمد کوچ، مراد کایا، چتین آکدنیز، اردال ارزینجان، دسکو هرکی ، نشئت ارتاش، حسرت گؤل‌تکین، ارول پارلاک، عارف ساغ، کارل ساندرز، ارکان اوغور، عثمان آکیول

## منابع
* Bağlamada düzen ve pozisyon: İrfan Kurt
* https://web.archive.org/web/20140925091523/http://www.sazbaglama.com/
* https://web.archive.org/web/20140528140120/http://www.azeridance.com/1390/07/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7/

## پانویس

رج:زهی سازون
الدعوه حزب

**اسلامی دعوتِ حزب**  که **الدعوه** ِنوم جه معروف هسته، اتا سیاسی سازمان هسته که اسلام‌گرای شیعی‌ئه و عراق دله فعالیت کانده. این حزب ره سال ۱۹۵۷ سید مرتضی عسکری و محمدباقر صدر ِمریدون تأسیس هاکردنه. این حزب اوایل اتا مذهبی جنبش ِاصلاح‌طلب بی‌یه و خاسته سکولاریسم ِدیم‌به‌دیم هِرِسته. دههٔ ۱۹۷۰ بعثی‌ئون الدعوه جه دَکِتنه و الدعوه اتا مسلح گروه بیّه. الدعوه و صدام حسین ِدشمنی محمدباقر صدر ِبمردِن په ویشته بیّه و وقتی سال ۲۰۰۳ صدام حسین کنار بورده، این حزب مهم بیّه. ابراهیم الجعفری، نوری المالکی و حیدر العبادی هر سه‌تا این حزب عضو بینه.

## منابع

* 
* 

رج:عراق حزبون
رج:اسلامی حزبون
ابوبکر بغدادی

**ابراهیم بن عواد بن ابراهیم بن علی بن محمد بدری هاشمی قرشی حسینی** که وه ره **ابوبکر بغدادی** (عربی جه أبو بكر البغدادي) نوم جه اِشناسِنّه و بعضی‌ها وه ره **نامرئی شِخ** گانّه و ونه هوادارون وه ره **امیرالمؤمنین ابراهیم** خوندِنّه (بزائه‌ی ۱۹۷۱، سامرا دله) عراق و شام اسلامی دولت ِرهبر هسته. وه قبلاً عراق ِالقاعده دله دَیّه. وه اسا اتا سازمان رهبری ره دانّه که چندین هزار نفر ِبکاشتِن مسئول هسته. آمریکا بائوته که هر کی اطلاعاتی هاده که باعث بواشه وه بمیره یا دستگیر بَواشه ره ۱۰ میلیون دلار جایزه دِنه.

## وابسته جستارون
* سوریه دله‌یی جنگ
* بنیادگرایی

## منابع

رج:القاعده
رج:داعش
رج:عراق سیاست‌مدارون
ایزدیون

[بندانگشتی|ایزدیونی که [سنجار دله دهه 20 میلادی دَیینه.]]
**ایزدیون** یا **یزیدیون** (کوردی جه: *Êzidî یا ئێزیدی*) اتا مذهبی اقلیت هستنه که اکثراً کورد هستنه و عراق، سوریه، ترکیه و قفقاز دله زندگی کانّه. ایزدی اتا باستانی دین هسته کورمانجی کوردی ِفرهنگ شِنه و مانوی و زرتشتی جه ریشه دانّه. 

## منابع

رج:کوردستون
رج:دین
رج:ایرانی‌تبار مردمون
لئو تولستوی

**لئو نیکلایویچ تولستوی** (روسی جه: Лев Никола́евич Толсто́й)، روسی نویسنده و سیاسی-اجتماعی فعال بی‌یه. وه ۹ سپتامبر ۱۸۲۸، یاسنایا پالیانا (Yasnaya Polyana) ِمَله، تولای ِشهرستون دله دنیا بموئه و روز ۲۰ نوامبر ۱۹۱۰ بَمرده و وه ره ونه مَله دله چال هاکردنه.

تولستوی روسیه‌ی ِمعروفترین شخصیت‌ها جه هسته. وه جنگ و صلح و آنا کارنینا رمان‌ها ره بنویشته که خله خار کتابنه. تولستوی خله ساده‌زیست بی‌یه و شه کشور دله اَنده مشهور و محبوبه که تازگی ونه یادبود وسّه طلای ِسکه ضرب هاکردنه.

## منابع

* فارسی ویکی‌پدیا

رج:روسیه نویسندگون
ابوالفتح آملی

**ابوالفتح آملی** اتا آملی شاعر بی‌یه که ونه زندگی و فعالیتون جه اسا هِچّی نَدومبی و حتی مَیِّن نی‌یه چه دوره‌یی دَیی‌یه و کِنه وِسّه شعر گاته. این شعر ونجه باقی بَموندِسته:

## منابع

رج:مازرون شاعرون
رج:آمل گت آدمون
لامعی گرگانی

**ابوالحسن بن محمد بن اسماعیل لامعی گرگانی** اتا شاعر هسته که سال ۴۱۲ یا ۴۱۴ هجری بکرآباد ِگرگان دله دنیا بمو بی‌یه. وه سلجوقیون ِوسّه شعر گاته و چنتا شعر هم دانّه که عمیدالملک کندری و خواجه نظام‌الملک طوسی خَوری شِنه. ونه شعرون فارسی جه هستنه ولی اینان دله عربی کلمات خله زیاده و همینسه اینان ِوَردِگاردنی‌ین سخته.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:گرگان گت آدمون
ابوبکر خوارزمی

**محمد بن عباس** یا **محمد طبرخزی** که وه ره **ابوبکر خوارزمی** نوم جه اِشناسِنّه، اتا خوارزمی-مازرونی شاعر و نحوی بی‌یه که محمد بن جریر طبری ِخارزا هم هسته. ونه پییر خوارزم و ونه مار تبرستون ِآدِم بینه. همینسه این دِتا سرزمین نوم ره ات‌جا نِوِشتنه و وه ره «طبرخزی» هم گاتِنه. وه شه ملیت خَوِری گانه:

ونه کتابون جه ونه اشعار ِدیوان، ونه رساله (که قاهره، استامبول و بمبئی دله چاپ بیّه) و «مفیدالعلوم و مبیدالهموم» (که دمشق و قاهره دله چاپ بَیّه) هستنه.

ابوبکر روز ۱۵ رمضون ۳۸۹ یا ۳۹۳ هجری نیشابور دله بمرده.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:عرب شاعرون
رج:گت مردمون خوارزم
رج:آمل گت آدمون
ابالیث طبری

**ابالیث طبری** یا **ابوالیث طبرسی** اتا مازرونی شاعر بی‌یه که قرن چاروم دله دَیی‌یه و اول‌ها، کاووس بن وشمگیر ِحکومِت گادِر، زیاریون وسّه شعر گاته ولی وشون ِضعیف بَیّن په، بورده آل بویه و غزنویون پَلی و آخِرسری هم سبکتکین ِدربار دله خدمت کارده. وه آخر گرگان دله بَمِرده.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
ملا محمد حسین

**ملا محمد حسین** اتا سورکی شاعر بی‌یه که هند ِگورکانی شائون ره خِدمت کارده. وه ظفرخان ِحکومِت گادِر ونه دربار دله دَیی‌یه و ونه بمردن په اتا سفر وردگردسته شه وطن و اَی دِباره بورده هند.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:گت مردمون سورک
رج:هند دیی شاعرون
القاعده

[200px|بندانگشتی| القاعده‌ی ِپرچم اتا سیو پارچه هسته که ونه سَر اتا زرد ِدایره دَره و بنویشتوئه: «لا اله الا الله محمد الرسول الله». [تسنن|سُنّی‌ها معتقد هستنه که محمد ِپرچم هم سیو بی‌یه و عباسیون ِنشون هم تاریخ دله همین رنگ هسته. عربی دله این پرچم ره «عقاب» نوم جه اِشناسِنّه.]]
بندانگشتی|200px|القاعده‌ی ات‌جور دیگه پرچم که ویشته استفاده وانه.
250px|بندانگشتی|راست|پراکندگی القاعده در سراسر جهان
**القاعده** اتا بین‌المللی تشکیلات هسته که نظامی فعالیت کانده و ونه ایدئولوژی اسلامی بنیادگرایی هسته. القاعده ره شوروی و افغانیون ِجنگ گادِر اسامه بن لادن پیشاور دله بساته. این سازمان نظامی شبکه‌ئون فراملی هستنه و اتا اسلامی رادیکال جنبش حیساب وانه که نامسلمون‌های دخالت ره اسلامی مناطق دله ممنوع دونده و ونجه مبارزه کانده. القاعده‌ی ِاعضا ویشته سلفی هستنه.

این سازمان ره اکثر کشورون و سازمان‌ها شه تروریستی سازمان‌های فهرست دله قرار هِدانه. این سازمان رییس اسا ایمن الظواهری هسته که اتا مصری آدِمه و پاکستون و افغانستون ِسامون‌سَر زندگی کانده.

## وابسته جستارون
* داعش
* بنلادن

## پانویس

### منابع
* اسلامی تروریسم ِریشه‌ئون


رج:افغانستان
رج:تروریستی گروهون
رج:جهادی گروهون
اشرف مازندرانی

**محمدسعید بن علامه مولانا محمدصالح مازندرانی** که وه ره **اشرف** گاتنه (بزائه سال‌های ۱۰۳۰ تا ۱۰۳۵ قمری - بمرده ۱۱۱۶ هجری قمری) اتا مازرونی شاعر بی‌یه. اشرف هند دله شعر گاته و سال ۱۱۱۶ هجری وقتی هند جه دَر ورگِردِسته، راه دله بَمِرده.

ونه پییر ملا محمدصالح مازندرانی تیلک چاردونگه آدِم بی‌یه و ونه مار آمنه بیگم مجلسی اصفهان ِملّا زنان جه بی‌یه. مولانا محمدتقی مجلسی هم ونه شابا (=ماری گت‌ببا) بی‌یه که صفویون گادِر شیعیون ِمذهبی رهبر بی‌یه. 

وه صائب تبریزی سبک جه شعر و عبدالرشید دیلمی سبک جه خطاطی دله استفاده کارده. 

## بن بنویشت

رج:مازرون شاعرون
رج:هند دیی شاعرون
رج:مازرون خطاطون
رج:مازرون نقاشون
محمدحسین بیگ‌اختر

**محمدحسین بیگ‌اختر** اتا بابلی شاعر بی‌یه که ونه شعرون ویشته پرند هِدائِنی (=موعظه‌کَر، پنددهنده) هستنه. وه شعر بائوتِن سَره صائب تبریزی جه په‌رووی کارده.
## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:بابل گت آدمون
اثر مازندرانی

**ملا محمد زمان بن محمود مازندرانی** که **اثر مازندرانی** جه تخلص کارده، اتا مازرونی شاعر هسته که اصفهان دله تحصیل هاکرد بی‌یه و وَردگردست بی‌یه مازرون.
## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
ادیب طبری

**ادیب طبری** اتا مازرونی شاعر بی‌یه که ونجه خله اطلاعی ندارمی و فقط دومبی قرن هفتم دله زندگی کارده.اتی منبع وه ره قرن هفتم شاعر دونده که *[[مونس الاحرار فی دقائق الاشعار]]* کتاب ره بنویشته.

## منابع

رج:مازرون شاعرون
امیر مازندرانی

**امیر ساروی** که ونه واقعی نوم **امیر تیمور قاجار ساروی** بی‌یه و شه بعضی شعرون دله **امید** تخلص کارده، اتّا مازرونی شاعر هسته که امه دوره وه ره **امیر مازندرانی** نوم جه اشناسِنّه. ونه معروف کتاب نوم نصاب طبری (یا نصاف طبری) هسته که اتا مازرونی زوون کتابه و فارسی و تبری ِوَردِگاردنی‌یِن ره یاد دِنه. این کتاب ره محمد شای ِقاجار دستور په و شازده اردشیر میرزا (تبرستون حاکم) ِبخاستِن په، امیرتیمور بساته. قاجارون خاستنه اینتی مازرونی زوون ره یاد بَیرِن تا شه زیردستون ِزوون ره بَلِد بائِن و بتونِن وشون جه گپ بَزنِن. امیر تیمور شه کتاب ره ابونصر فراهی ِکتاب واری بنویشته و ونه دله فارسی و مازرونی کلمات معادل ره ات‌جا گانه تا مخاطبون بتونِن اگه اتا ره بَلِدِنه، اتا دیگه ره یاد بَییرِن. 

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:ساری گت آدمون
رج:مازرونی‌زوون شاعرون
آشفته (شاعر)

**سید محمد کاظم** یا **آشفته** اتا ساروی شاعر بی‌یه که نجف دله زندگی کارده. وه عربی و فارسی جه شعر گاته و خطاطی هم کارده. آشفته سال ۱۳۴۲ قمری بمرده.

## منابع
* 

رج:عرب شاعرون
رج:مازرون شاعرون
رج:مازرون خطاطون
رج:ساری گت آدمون
رج:نجف گت آدمون
امانی

**ملا محمد مازندرانی** که **امانی** ِنوم جه تخلص کارده، اتا شاعر بی‌یه که صفویون دوره دَیی‌یه و ونه اتا کتاب فقط اسا باقی بموندسته که مشهد ِآستانه دله کَته و ونه نوم «دستورالشعرا» هسته.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
ع.پاشایی

**عسکری پاشایی** که وه ره **ع. پاشایی** نوم جه اِشناسِنّه اتا مازرونی نویسنده، مترجم، شاعر هسته. ونه راستی نوم *سیاوش* هسته و وه ره ادبیات سَره *ع.* جه اِشناسِنّه.

ونه کتابون جه اینان هستنه:
* بودا گپ، نیانه تی لوکای ِترجمه
* ماه نو و مرغان آواره، رابیندرانات تاگور ِترجمه

## بن نوشت

## منابع
* ع. پاشایی رسمی سایت
* چکلی پکلی، ع. پاشاییِ دلِ گب
* https://web.archive.org/web/20090417025129/http://www.bfm.ir/ContentDetails.aspx?Id=220
* https://web.archive.org/web/20160313045510/http://armandaily.com/news-721358.html
* شعرهای تاگور با ترجمه ع. پاشایی

رج:مازرون نویسندگون
رج:مازرون شاعرون
باقر اشرفی

**باقر اشرفی** اتا اشرفِ درویش و شاعر بی‌یه که صفویون دوره مُرشدی کرده. وه کور بی‌یه. اشرفی طالب آملی جه معاصر بی‌یه و ونه واری هند دله دَیی‌یه. 

## منابع

رج:مازرون شاعرون
رج:بهشهر گت آدمون
رج:مازرون عارفون
رج:هند ایرانی گتون
اشرف بندپیی

**محمدتقی**، میرزا کوچک بندپیی ریکا، اتا بندپیی شاعر بی‌یه که **اشرف** نوم جه تخلص کارده و شازده مهدیقلی قاجار پَلی کار کارده. وه فتعلی شا گادِر زندگی کارده.
## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:گت مردمون بندپی
باربد طبری

**بارد طبری** اتا مازرونی شاعر بی‌یه که رستم سوم جه معاصر بی‌یه و باوندیون ِدربار دله دَیی‌یه. وه مازرونی زوون جه شعر گاته و ونه اشعار جه فقط چنتایی هنتا سالم بموندستنه. این اِتا ره ابن اسفندیار شه کتاب دله بنویشته:

## منابع
* 

رج:مازرونی‌زوون شاعرون
رج:باوندیون شاعرون
بیضای نوایی

**میرزا عبدالله بیضای نوایی** (بزائه‌ی ۱۲۵۶ - بمرده‌ی ۱۳۲۴ هجری قمری) اتا مازرونی شاعر بی‌یه که فقیری دله زندگی کارده و ونه شعرون کوچه‌بازاری بینه. وه همون زمون که زنده بی‌یه، ونه دیوان ِکتاب نابود بیّه. 

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
بیدل مازندرانی

**میرزا حاج محمد مازندرانی** که وه ره **بیدل مازندرانی** نوم جه اِشناسِنّه؛ اتا شاعر بی‌یه که ناصرالدین شا گادِر، زندگی کارده. وه اصالتاً چلاوی بی‌یه و ونه تیر و تِبار اقبال آملی جه رِسِنه ولی کرمانشا دله گَت بَیّه و همونجه جه رشد هاکرده و کم‌کم قاجارون ِسیاسی پُستون جه بَرِسی‌یه. بیدل تحفه‌الذاکرین ِکتاب ره بَنویشته که این کتاب ره «بیدل ِکتاب» نوم جه هم اِشناسینه. ونه دیگه بنویشته‌ئون جه «دبستان ماتم»، «عسر و یسر» و… هستنه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:آمل گت آدمون
بهشتی آملی

**بهشتی آملی** اتا آملی شاعر بی‌یه که قرن هشتم هجری دیّه و ونه اتا شعر ره کنزاللالی کتاب دله بیاردنه. ونجه خله اطلاع ندارمی و مَیِّن نی‌یه که کی بی‌یه و کِی دَیّه.

## منابع

رج:آمل گت آدمون
رج:مازرون شاعرون
بهروز طبری

**بهروز طبری** مازرون ِشاعرون جه بی‌یه که سبکتکین ِدربار دله خِدمِت کارده و ونجه فقط چن خط بموندسته که محمد عوفی ِکتاب میون دَره.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
محمدعلی پنهانی

**حاج محمدعلی پنهانی** که اختصاراً وه ره **پنهانی** گاتِنه؛ اتا بابلی شاعر و مدیحه‌سُرا بی‌یه که ویشته اسلامی شعر گاته. ونه شعرون ویشته اسا دیگه وجود ندارنه. پنهانی سال ۱۳۳۱ هجری بابل دله بَمِرده.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:بابل گت آدمون
اوچلیک

**اوچلیک** یا **ئوچلیک** که وه ره **او تریک** هم گننه، ات‌جور پرنده هسته که نسبتاً اجتماعی هسته و بعضی جائون بتونده گلّه‌یی زندگی هاکنه. ونه نَر و ما فرق نَکانّه. ونه نوم ع.پاشایی ِنظر جه «پچوک ِئو» معنی ره دِنه و مازرونی نوم سَر جه ونه فارسی معادل ره بِساتنه که البته ونه فارسی‌سازی اشتباه انجام بَیّه.

## نگارسره

پرونده: Tringa brevipes.jpg


## پانویس

رج:پرنده
پریش ساروی

**اوستا میرزا عباس**، حاج محمدتقی ریکا، که ویشته **پریش** تخلص کارده، (بزائه‌ی ۱۲۷۸ - بمرده‌ی ۱۳۲۴ هجری) اتا ساروی شاعر بی‌یه. ونه اشعار فلسفی و حکیمونه هستنه و ونجه اتا کتابچه بموندسته که ونه دله هزارون بیت ره شه دَس خط جه بنویشته و این دیوان ره هِدا بی‌یه «میرزا علی‌اصغر خان اتابک» ره.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:ساری گت آدمون
ثابت مازندرانی

**ثابت مازندرانی** که ونه راستی نوم **علی عبدالرسولی** بی‌یه، (بزائه‌ی ۱۲۸۸ شمسی - بمرده‌ی ۱۴ مرداد ۱۳۲۲ شمسی) اتا مازرونی محقق و ادیب بی‌یه. وه ادیب پیشاوری و چن نفر دیگه پَلی درس بخوندسته و سال ۱۳۱۴ شمسی اتا رساله تصوف خَوری بنویشته و ونجه تهران دانشگا جه شه دکترا ره بَییته. وه خطاطی هم کارده و ثلث و نسخ جه آشنایی داشته. ونه چاپ بَیی آثار ویشته گت ِشاعرون ِشعرون ِتصحیح هسته و شه هم ات‌سری شعر دانّه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:مازرون خطاطون
چماقلو

**میرزا نصرالله** که **چماقلو** نوم جه تخلص داشته، اتا بابلی (=بارفروشی) شاعر بی‌یه. وه همیشه شه کول سَر اتا چماق یِشته و شهر دله چرخ زوئه و درویش‌مسلک بی‌یه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:بابل گت آدمون
ملا حسین ساروی

**ملا حسین ساروی** متخلص به **حسرت** اتا ساروی سیاستمدار بی‌یه که آغا محمد خان و فتعلی شاه دوره وشون په‌نمه دیّه. وه ایران و روس جنگ دله دیّه و عباس میرزایِ اساتید جه بی‌یه. ونه شعر کتاب گوم بیّه و فقط چن بیت بموندسته. وه هاتف و صباحی بیدگلی جه معاصر بی‌یه.

## منابع

رج:مازرون شاعرون
رج:مازرون سیاست‌مدارون
رج:ساری گت آدمون
حسن حسینی آملی

**سید نظام‌الدین حسن حسینی آملی** اتا شاعر بی‌یه که شیراز دله زندگی کارده. وه همونجه دِنیا بمو و سال ۷۸۲ هجری هم همونجه بمرده. 

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:شیراز گت آدمون
رج:آمل گت آدمون
مولانا حسن آملی

**احسن المتکلمین مولانا حسن آملی** اتا آملی شاعر بی‌یه که اواخر قرن هفتم و اویل قرن هشتم دَیّه. ونه تیر و تِبار کاشانی بینه و همینسه **کاشی** تخلص کارده. این شعر ونه شِنه:

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:کاشان گت آدمون
رج:آمل گت آدمون
حبش ساروی

**ملاعلی** که **دانش** و **جاوید** تخلص کارده و ونه لقب **حبش ساروی** بی‌یه، اتا ساروی شاعر هسته. مِلّاعلی ِتیر و تبار بلال، پیامبر ِمؤذن، جه رِسِنه. وه ایمام رضای حرم دله جوونی گادِر خادم بی‌یه و بعد قصاب بیّه. ملاعلی ۱۰۷۰ هجری اصفهان دله بمرده.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:ساری گت آدمون
چاکر مازندرانی

**چاکر مازندرانی** اتا اَشرِفی شاعر نوم بی‌یه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:بهشهر گت آدمون
خرم ساروی

**ملاحسین خرم** اتا ساروی آدِم بی‌یه که محمد شا و فتعلی شای ِمعاصر ِشاعرون جه بی‌یه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:ساری گت آدمون
خاوری بابلی

**استاد اسماعیل بن میرزا شریف بن ملا ابراهیم بارفروشی** که وه ره **خاوری بابلی** نوم جه اِشناسِنّه، اتا بابلی شاعر بی‌یه. ونه کتابون «باقیات الصالحات»، که ایمامون ِخَوری هسته، «تهذیب الاخلاق»، که عربی هسته، و ونه «دیوان»، که پنج هزارتا فارسی بیت ونه دله دَره، هستنه. خاوری سال ۱۳۰۳ هجری، شه ۵۷ سالِگی گادِر، بابل دله بَمِرده.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:بابل گت آدمون
رج:مازرون ملائون
منصف مازندرانی

**حاج میرزا عبدالرحیم منصف مازندرانی** که وه ره خلاصتاً **منصف** گاتنه، اتا ساروی شاعر بی‌یه که ونه دیوان دله حدوداً ۳هزار بیت غزل، قصیده و رباعی دَره. وه اختر بابلی جه معاصر بی‌یه و سال ۱۲۴۸ شمسی بَمِرده.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:ساری گت آدمون
کمال طبرستانی

**کمال طبرستانی** اتا مازرونی شاعر بی‌یه که این رباعی ونه شِنه:

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
منظور آملی

**منظور آملی** اتا آملی شاعر بی‌یه که قاجارون دوره، صائب تبریزی واری شعر گاته.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:آمل گت آدمون
غلامحسین وحیدی

**غلامحسین وحیدی** اتا بابلی شاعر بی‌یه که سال ۱۲۵۵ این شهر دله دنیا بموئه و شه شهر دله دِواخِنه (=داروخانه) داشته. وه «صدای مازندران» ِروزنومه‌ی ِحق‌امتیاز ره بَییته ولی نتونسته که این روزنومه ره چاپ هاکنه.
## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:بابل گت آدمون
خرد نوری

**میرزا علیمردان** اتا بلده‌یی مَردی بی‌یه که **خرد نوری** نوم جه شعر گاته. نوری اصفهون درس بخونسته و ونه شعرون طنز و هجو بینه. وه اواخر توبه هاکردِن په، عرفانی شعر گاته. وه سال ۱۱۹۸ هجری، نخجوان دله بَمِرده.
## منابع

رج:مازرون شاعرون
رج:نور گت آدمون
خاطر اشرفی

**میر محمد حسین** که ونه تخلص **خاطر** بی‌یه، اتا اَشرِفی سیّد بی‌یه که فارسی شعر گاته. وه سال ۱۲۷۱ هجری بمرده.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:بهشهر گت آدمون
محمدعلی وندادی

**محمدعلی وندادی**، سالارافخم ِریکا، اتا ساروی شاعر بی‌یه که سال ۱۳۰۰ شمسی دنیا بموئه و همون ساری دله شه درس ره بخوندسته. ونه آثار ویشته طنز بینه و توفیق ِمجله دله چاپ بینه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:ساری گت آدمون
هادی حائری

**هادی حائری** اتا مازرونی فیلسوف، تاریخدون و شاعر بی‌یه. ونه آثار ویشته حکمت و فلسفه شِنه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:مازرون فیلسوفون
رج:مازرون نویسندگون
رج:مازرون ملائون
رج:حائری خاندان
مرتضی قلی‌بیک

**مرتضی قلی‌بیک** اتا کجوری شاعر بی‌یه که سال ۱۲۱۰ پایین تاشکوه ِمَله دله دنیا بموئه و تا ۲۴ سالگی شیراز دله زندگی کارده و اون موقع وَردِگِردِسته مازرون دله.وه سال ۱۲۸۳ بمرده.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:گت مردمون کجور
طلعت بابلی

**طلعت بابلی** یا **طلعت بصاری** اتا بابلی زِنا بی‌یه که سال ۱۳۰۲ این شهر دله دنیا بموئه و فارسی ادبیات و زوون رشته دله درس بخوندسته و آخرسری شه رساله ره هم «مازرون تاریخ و تبری لهجه» خَوِری بنویشته.

طلعت بایی بی‌یه. وه شه دکترا ره زبان و ادبیات فارسی رشته دله بیته و استاد-دانشگاه بیّه و جندی شاپور ِمعاون بیّه و اولین زنی بی‌یه که ایران دله اینتی مقوم و منصب بیته. وه زنان حق سر هم تلاش کرده و ایران ِادبیات دله زنان خَوِری مطالب ره گِرد کرده.
بصاری شاهنامه سر تخصص داشته و ونه دله گردسته که هارشه فردوسی ِهارشا زنان سر چتی‌یه.

## آثار
* *دستور زبان فارسی* (۱۳۴۵ و ۱۳۴۸. شرح ۵۱۱ ص. ناشر تهران: کتابخانه طهوری)
* *دس‍ت‍گ‍اه‍ه‍ا و آه‍ن‍گ‍ه‍ای م‍وس‍ی‍ق‍ی و ن‍ام س‍ازه‍ای ای‍ران‍ی* (۱۳۴۶. ناشر ت‍ه‍ران: کتابخانه طهوری)
* *زنددخت: پیشاهنگ نهضت آزادی بانوان ایران* (۱۳۴۶. ناشر تهران: کتابخانه طهوری)
* *زنان شاهنامه (بخش پهلوانی)* (۱۳۵۰. ناشر تهران: انتشارات دانشسرای عالی)
* *چ‍ه‍ره ش‍ی‍ری‍ن* (۱۳۵۰. شرح ۵۰۳ ص. ناشر اه‍واز: دانشگاه جندی شاپور)
* *زن در شاهنامه* (شرح د، [۴۰۸] ص ناشر ت‍ه‍ران)
* *تأثیر زن در ادبیات فارسی*
* *گردآفرید: معرفی زنان شاهنامه*
* *نازنین یارا*
* *[[امیر پازواری]]*
* *گ‍ف‍ت و گ‍و* (شرح ص ۲۴۴. ناشر ت‍ه‍ران)
* *نکاتی چند از کتاب بهجت‌الصدور*

## منابع
* 
* ویکی اطلس فرهنگی ایران

رج:مازرون شاعرون
رج:بابل گت آدمون
رج:مازرون زنا شاعرون
معصوم کورکماز

**معصوم کرکماز** یا **کورکماز** که وه ره **عگید** صدا کاردنه ( ۱۹۵۶، فرقین دله - ۱۹۸۶، گابار دله)پ‌ک‌ک ِاولین فرمانده بی‌یه که خلق مدافع نیروئون ِچِلّه (=شاخه) ره بساته. این گروه پ‌ک‌ک ِنظامی چلّه بی‌یه. وه ۱۵ آگوست ۱۹۸۴ حمله ره رهبری کارده که اولین بار بی‌یه که پ‌ک‌ک علیه ترکیه حمله‌یی انجام دائه. وه ره ۲۸ مارس ترکیه‌ی ِسربازون اتا کوه دله بَکاشتنه.

سال ۲۰۱۴ صلح و دموکراسی حزب ونه موجستمه ره دیاربکر ِنزدیکی بساته که ترکیه‌ی ارتش وه ره حمله هاکردنه و پ‌ک‌ک ِطرفدارون جه درگیر بَیینه که اتا کورد و دِتا ترکی افسر این اتفاقات سَره بَمِردنه. پ‌ک‌ک بائوته که ترک‌ها وقتی موجستمه ره بنه دِمبِدانه ونه سَر ره بولینه و ونجه یادگاری عکس بَییتنه که باعث بیّه کوردها ره وَر بَخاره و وشون جواب وسّه درگیری پیش بیاردنه.

## بیرون بگردستن
* برگزاری مراسم یادبود فرمانده اسطوره‌ای پ.ک.ک از سوی گریلاها

## منابع

رج:پ‌ک‌ک
رج:کوردستون سیاست‌مدارون
کبودوال

**کبودوال** اتا ئوشار نوم هسته که علی‌آباد کتول ۵ کیلومتری، گلستان اوستان دله، دره. کبودوال ایران ِتنها خزه‌یی ئوشار هسته.
بندانگشتی


Iran - Golestan - Aliabad Katoul - Kaboudwall Waterfall - Information in Page 1 - panoramio.jpg
Aliabad - Kaboudwall Alireza Javaheri (5).jpg
Aliabad Katool Kaboudwall Waterfall Alireza Javaheri (1).jpg
Aliabad Katool Kaboudwall Waterfall Alireza Javaheri (2).jpg
Aliabad Katool Kaboudwall Waterfall Alireza Javaheri (3).jpg
Aliabad Katool Kaboudwall Waterfall Alireza Javaheri (4).jpg


## منابع

رده:ایران ئوشارون
رده:علی‌آباد کتول
رج:گلستان اوستان
سیمین بهبهانی

**سیمین خلیلی** که وه ره **سیمین بـِهْبَهانی** نوم جه اِشناسینه (بزائه ۲۸ تیر ۱۳۰۶ تهران - بمرده ۲۸ مرداد ۱۳۹۳ تهران) ایرانی نویسنده و غزل‌سرا بی‌یه. ونه غزلیات، که فارسی بینه، وزن‌های جدید دله دَیینه و همینسه وه ره «نیمای غزل» لقب هِدا بینه.

## کتاب‌شناسی
* *سه‌تار شکسته* (۱۳۳۰/۱۹۵۱)
* *جای پا* (۱۳۳۵/۱۹۵۴)
* *چلچراغ* (۱۳۳۶/۱۹۵۵)
* *مرمر* (۱۳۴۱/۱۹۶۱)
* *رستاخیز* (۱۳۵۲/۱۹۷۱)
* *خطی ز سرعت و از آتش* (۱۳۶۰/۱۹۸۰)
* *دشت ارژن* (۱۳۶۲/۱۹۸۳)
* *گزینه اشعار* (۱۳۶۷)
* *درباره هنر و ادبیات* (۱۳۶۸)
* *آن مرد، مرد همراهم* (۱۳۶۹)
* *کاغذین‌جامه* (۱۳۷۱/۱۹۹۲)
* *کولی و نامه و عشق* (۱۳۷۳)
* *عاشق‌تر از همیشه بخوان* (۱۳۷۳)
* *شاعران امروز فرانسه* (۱۳۷۳) [ترجمه فارسی از اثر پیر دوبوادفر، چاپ دوم :۱۳۸۲]
* *با قلب خود چه خریدم؟ * (۱۳۷۵/۱۹۹۶)
* *یک دریچه آزادی* (۱۳۷۴/۱۹۹۵)
* *مجموعه اشعار* (۲۰۰۳)
* *یکی مثلاً این که* (۲۰۰۵)
* *هرگز نخواب کوروش*
* *شعر زمان ما* (۱۳۹۱)
* مجموعه اشعار (۱۳۹۱)

## پانویس

## پیوند به بیرون

* از شعر این خانه، فارسی بی‌بی‌سی جه.

رج:ایران شاعرون
رج:تهران گت آدمون
رج:فارسی شاعرون
جیمس فولی

**جیمس رایت فولی**  (بزائه‌ی ۱۸ اکتبر ۱۹۷۳ - بمرده‌ی ۱۹ آگوست ۲۰۱۴) اتا آمریکایی خورنگار و عکاس بی‌یه که سوریه دله‌یی جنگ سَره گوم بَیّه و وه ره داعش بَدِزدی‌یه. وقتی آمریکای ارتش کوردستون اقلیم ِکومِک وسّه عراق دله وارد بَیینه، داعشیون ونه تن اتا نارنجی لباس دَکاردنه و وه ره دوربین پَلی سَر بورینه و بائوتنه که ات نفر دیگه ره هم ونه واری کاشِنّه، مگر اونکه آمریکا اَمه سامون جه په‌یی بوره.

## منابع

رج:خورنگارون
رج:آمریکا گت آدمون
مشرق نوری

**حاج میرزا قلی نوری مازندرانی** که وه ره **مشرق** نوم جه اِشناسینه، اتا نوری شاعر بی‌یه که سال ۱۲۳۸ هجری قمری دِنیا بموئه و ونه پییر نوم «میرزا بزرگ نوری» بی‌یه. مشرق نوری ناصرالدین شا زمون ونه دَربار دِله کار کارده. ونه چـِش ِسو کم‌کم بورده و سال ۱۳۰۴ ق. وه مجبور بیّه که بوره اروپا شه چش ِعلاج ره پیدا هاکنه و راه دله که دَرشی‌یه فرنگ، اتّا نذر هاکرده که ونه چِش خار بَیّه په، بوره مشهد و ایمام رضا وسّه اتا شعر باوّه. همینسه وردگردستن سَره عشق‌آباد ِراه جه بورده مشهد و اونجه جه دَراِمو تهران، شعری بنویشته که ونه بمردن په، سال ۱۳۱۵ ق. چاپ بَیّه. وه سال ۱۳۱۱ ق. بَمِرده و وه ره ری ِشابدالعظیم دله چال هاکردنه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:نور گت آدمون
امید مازندرانی

**امید مازندرانی** اتا مازرونی شاعر بی‌یه.
## منابع
* 
رج:مازرون شاعرون
قائمی آملی

**قائمی آملی** اتا آملی شاعر بی‌یه که هند دله دَیی‌یه. ونه اتا شعر ره اینجه یارمی:

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:آمل گت آدمون
رج:هند دیی شاعرون
ملامحمد سعید دهخدای اعجاز

**ملامحمد سعید دهخدای اعجاز** اتا مازرونی شاعر بی‌یه که قرن یازدهم گادِر هند دله دَیی‌یه و بعضی نویسندگون دارنه که وه سلجوقیون جه هم‌دوره (=معاصر) بی‌یه. ونجه پنج‌هزار بیت باقی بموندسته و ونه دیگه آثار جه خَوِر نِدارمی. ونه شعرون هم ویشته هندی سبک په‌روو هستنه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:هند دیی شاعرون
روحی مازندرانی

**روحی مازندرانی** یا **مولانا روحی** اتا مازرونی ریاضیدون و شاعر بی‌یه که قرن یازدهم هجری هند دله دَیی‌یه. وه آگره، بهرائج و بنگالیه دله دَیی‌یه و ریاضی و علوم ِیاد بَییتِن وسّه ات‌خله مسافرت هاکرده. 

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:مازرون ریاضیدونا
رج:هند دیی شاعرون
لوییس سوارز

**لوییس آلبرتو سوارز دیاز** یا **لوییز سوارز**  (بزائه ۲۴ ژانويه ۱۹۸۷) اتا اروگوئه‌یی فوتوالیست هسته. وه اسا اینتر میامی وسّه، ام ال اس لیگ دله، کا *(= بازی)* کنده.

## تیم ملی درون
وه جهونی جام ۲۰۱۰ دله غنا دیم‌به‌دیم مسابقه دائه که اتا دروازه‌خالی ره دَس جه بَییته و پنالتی بیّه و وه ره هم اخراج هاکردنه؛ ولی گُلِر بتونسته پنالتی ره بَییره و اروگوئه این کا ره پنالتی‌کَشی سَره بَوِرده و بورده مرحله بعد که اونجه سوارز دَنی بی‌یه و اروگوئه آلمان جه بِباخته و چاروم بیّه.

اروگوئه و ایتالیا کا دله، که فوتوال جهونی جام ۲۰۱۴ دله دَر برگزار بی‌یه، سوارز جورجو کیه‌لینی ِکول ره گاز بَییته. ۲ روز بعد فیفا انضباطی کمیته جلسه بی‌یشته و سوارز ره ۹تا ملی مسابقه و ۴ ماه ورزشی فعالیت جه محروم هاکرده. وه قبلاً هم بعضی بازیکن‌ها ره گاز بَییت بی‌یه.

سال ٢٠٢٢ قطر جهونی جام دله، اروگوئه ای غنا جه دکته. دتا تیم دیگه گروه دله پرتغال و جنوبی کره بینه. پرتغال زودتر صعود هکرده و دومین تیم وسه رقابت برسی‌یه آخرین بازی جه. آخرین بازی همزمان هم بی‌یه. اروگوئه که غنا جه داشته، اولین گل ره بزو و پیش هکته ولی آخرسر خور برسی‌یه که کره اون بازی دله پرتغال ره بورده و اروگوئه اتا گل دیگه خاسته ولی غنا بازیکن‌ها که سوارز و اروگوئه جه کینه داشتنه، نی‌یشتنه وشون گل بزنن و مقاومت هاکردنه تا اروگوئه حذف بیه. 

## په‌نویس

## منابع
* 

## بریم بگردستن

* ونه رسمی سایت

رده:زننه آدمون
رج:اروگوئه گت آدمون
رج:اوروگوئه فوتوالیستون
رده:بارسلونا فوتوالیستون
رده:لیورپول فوتوالیستون
رده:آژاکس فوتوالیستون
رده:خرونینگن فوتوالیستون
رده:گرمیو فوتوالیستون
رده:اینتر میامی فوتوالیستون
سیده فاطمه اشرف‌السادات

**سیده فاطمه اشرف‌السادات** اتا رامسری شاعر و عالم بی‌یه که اتا مذهبی خانواده دله گت بیّه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:گت مردمون رامسر
رج:مازرون زنا شاعرون
محمد باسندوه

**محمد سالم باسندوه**  (بزائه ۴ آوریل ۱۹۳۵)، یمنی سیاست‌مدار و نخست‌وزیر از دسامبر ۲۰۱۱ تا ۲۳ آگوست ۲۰۱۴ بی‌یه.

محمد باسندوه حزب حاکم دله عضو بی‌یه، اما اوایل سال ۲۰۰۰ شه استعفا جه علی عبدالله صالح، رییس‌جمهور، مخالفون دله بورده.

سال ۲۰۱۱ عربی بهار سَره، وه ره موقت رییس‌جمهور هاکردنه و بعداً نخست‌وزیر بیّه. ۲۳ آگوست ۲۰۱۴ وه حوثیون ِاعتراض په استعفا هدائه.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:یمن گت آدمون
رج:یمن نخست‌وزیرون
یمن انصارالله

**حركت انصارالله** یا **حرکت شباب مؤمن** اتا سازمان نوم هسته که سیاسی، دینی، نظامی فعالیت دانّه و یمن ِصعده دله ونه نیشتنگا (مرکز) هسته. وشون **حوثیون** نوم جه معروفنه چون حسین بدرالدین حوثی، وشون ِرهبر بی‌یه که یمن ِارتش وه ره سال 2004 بَکاشته و وشون قسم بخاردنه که ونه انتقام ره بَییرن. حوثیون تبرستون علویون بمونسه‌ئون هستنه. وشون ِنیروها ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ نفر هستنه

## وابسته جستارون
* صعده شورش
* محمد باسندوه

## منابع

رج:یمن
امنیت شورا

**امنیت ِشورا**  متحدِ مللِ سازمان ِارکان جه هسته که ونه وظیفه بین‌المللی امنیت و صلح ِحفاظت هسته. متحد ملل سازمان منشور گانه، این شورا بتونده محافظ ِنیرو بَرِسِنه، تحریم هاکنه و کشورون ره اجازه هادِه که همدیگه‌ی ِسامون دله جنگ هاکِنِن. این شورای ِگپون ره قطعنومه گانّه. امنیتِ شورای پنج‌تا دائم عضو و ده‌تا انتخابی عضو دانّه. پنج‌تا دائمی عضو حق وتو دارنه.

## وابسته جستارون
* امنیت شورای قطعنومه‌ئون

## منابع

* [//en.wikipedia.org/wiki/United_Nations_Security_Council انگلیسی ویکی‌پدیا]

رج:متحد ملل سازمان
رج:امنیت شورا
متحد ملل سازمان

بندانگشتی|ساختمان مرکزی سازمان ملل در منهتن، نیویورک
**متحد ِملل ِسازمان** اتا بین‌المللی سازمان نوم هسته که ۱۹۴۵ میلادی تأسیس و ملل جامعه‌ی ِجایگزین بَیّه. این سازمان ره ۵۱ کشور تأسیس هاکردنه و تا سال ۲۰۱۱، ۱۹۳ کشور ونه عضو بینه. ویشتر ِکشورونی که مستقل هستنه و رسمیت دارنه، این سازمان دله عضو هستنه. فقط واتیکان ونه دله دَنی‌یه و تایوان ره هم ونه دله جه دَر هاکردنه چون چین خلق جمهوری شرط بی‌یشته که یا مه جا هسته یا وشون جا.

## بن بنویشت

## منابع
* 

## بیرون بگردستن
* رسمی سایت 

رج:سازمان‌ئون بین‌المللی
رج:متحد ملل سازمان
دبیر حرم کاسمی

**دبیر حرم کاسمی** (بزائه‌ی ۱۲۷۶ قمری، سارِی - بمرده‌ی ۱۳۱۶ شمسی، تهران دله) وه کاظم آشفته‌ی ِشاگردون جه بی‌یه که ناصرالدین شای ِاندرونی منشی بَیّه و په‌یی‌ته سردار امجد هِمراهی بورده گرگان و ونه عزل ِپه وَردِگِرسته تهران و اتّا سفر هم بورده کربلا. بعد بورده مَمدَلی میرزا پَلی و تبریز دله ونه معاون بَیّه. ممدلی میرزا که شا بَیّه په، وه ره شه همراهی بَورده تهران و مشروطه بِموئِن په، وه ره دربار جه دَرهاکِردنه و وه وردگرسته ساری و تا شه بمردن گادِر ساری دَیی‌یه البته آخرسری مریض بَیّه و همینسه وه ره بَوردنه تهران بیمارستون دله هنیشنینه که اونجه جان هِدا.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:مازرونی وزیرون
رج:ساری گت آدمون
میرزا محمدعلی دانا

**میرزا محمدعلی دانا**، ملّا سعید مازندرانی وَچه، اتا شاعر بی‌یه. این شعر ونه شِنه:

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
ذوقی (شاعر)

**مهدی بن داود تنکابنی** که **ذوقی** تخلص کارده و «بحرالثانی» ِکتاب ره بنویشته.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:شهسوار گت آدمون