open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بوعلی سینا

**ابن سینا** اتا مسلمون طبیب و فیلسوف بی‌یه. وه ارسطو، نو افلاطونیون و اسلام طلایی دوران عقیده دمبال‌سر شی‌یه و وشون سیستم سر، شه مطالب ره بی‌یشته و مشائی فلسفه ره اىسلام که پشو بزو. وه طبابت هم کرده و خار دؤکتؤر بی‌یه. ونه دتا گت‌ته کىتاب *[[قانون (کتاب)|قانون]] * و *[[شفا ]]* نوم دارنه.

ابن سینا اون‌گدر دیه که سلطان محمود غزنوی خراسون ره بهیت بی‌یه و چون غزنویون خله فلسفه-منطق جه بد داشتنه و سنتی اىسلام په‌روو بینه، ابن سینا فرار هاکرده و غرب وری بمو. وه بمو زیاریان سامون که قابوس بن وشمگیر ور پناه بیره ولی همین گدر قابوس دکته بمرده. ابن سینا ات‌گال جرجان دیه و قابوس کیجا وسه اتا کىتاب بنویشته. ولی نهایتاً بورده بوئیون سامون و اونجه سیده ملک‌خاتون وه ره پناه هدا و اونجه اتا مهم شازده ره دوا-درمون هاکرده. ولی ری شهر هم نموندسته و بورده همدان که عضدالدوله فناخسرو وزیر بیه.

## منابع

رج:ایرانی فیلسوفون
رج:ایران دوکتور
میل-28

**میل-28** اتا اوروس الجه‌کر بالان هسه کا زمینی زره پوشون الجه هاکردن وسه بساته بویه.

## منابع

رج:بالون کومپانیون
ملک‌منصور اسفندیاری

بندانگشتی|ملک منصور اسفندیاری
 

**ملک‌منصور اسفندیاری** ارانی سیاست مدار بی یه، کا بیست و ملی شورا مِیلِس بیست و چارم دوره دله کرمان نماینده بیه. وه محمد جواد خان (مختشم الملک) ریکا بی یه،  ولی‌خان محتشم‌الملک نوه ( محمد اسماعیل خان نوری وکیل الملک ریکا) بی یه.


رج:خاندان اسفندیاری
رج:نماینده دوره بیست و چهارم شورا ملی
رج:کرمانی
رج:اسفندیاریان کرمان
تخت مرمر

**مرمر تخت** یا *سلیمانی تخت*، اته تخت هسه کا فتحعلی شاه قاجار دسوره شصت و پنج دماسه مرمری کانج بساته بیه. اینتا تخت مرمر تخت ماتابی دله کاخ گلستان دله کد هسه.
بندانگشتی|مرمر تخت

## بگذشتنی
1221 هجری سال درو فتحعلی شا چو مرمر تخت ماتابی هدار نداشتنه و طاووس تخت بلن هکردن دشکر بی یه دسوره هدائه اته تخت بسازن کا همیشگ ماتابی دله دووشه. اینتا تخت ره سلیمون بمون دیو شون شه دوش کشینه وسره اینتا تخت ره سلیمان تخت بائوتننه. تخت طرح ره نقاش باشی میرزا بابا شیرزای بکشیه و حجار باشی محمد ابراهیم اصفهانی وره حجاری هکردنه.


پرونده:Marble_throne,_Golestan_palace_by_Pascal_Coste.jpg
پرونده:Ivane_marmar_(4).JPG|نمای کلی از ایوان تخت مرمر
پرونده:Ivane_marmar_(16).JPG|تخت مرمر
پرونده:Ivane_marmar_(6).JPG
پرونده:Ivane_marmar_(8).JPG
پرونده:20190628143235_IMG_9859.jpg|جایگزین=متن شعر: ز سنگ كعبه دیگربیا نگر كه بروست  ركوع قیصر روم و سجود خسرو زنگ
پرونده:20190628143224_IMG_9858.jpg
پرونده:20190628143118_IMG_9851.jpg


## منابع

* ذکاء، یحیی، *تاریخچه ساختمان‌های ارگ سلطنتی تهران*
* (مصطفوی، ج ۱، ص ۸۳؛ ذکاء، ص ۹۱–۹۲، ۹۵، ۹۹)

## جستارهای وابسته

* کاخ موزه گلستان
* ایوان تخت مرمر
پائول دورف

**پائول دورف** اتا روسی برنومه‌نویس هسته که تلگرام اپ ره بساته. وه چون نخاسته کشورون و دولت‌ها جه ساخت-پاخت هاکنه، روسیه جه فرار هاکرد دربورده و وقتی آمریکا و غربی کشورون هم وه ره سیب‌دینگونه، بورده امارات دیه. وه ره چن کش دستگیر هاکردنه و خله اتهامات ون‌سه بزونه. ونه داشتی ره ۱۵٫۵ میلیارد دلار تخمین زندنه و ونه بساتی برنومه اسا ۹۰۰ میلیون کارور دارنه.

## منابع

رج:روسیه گت آدمون
رج:زننه آدمون
رج:پولدار آدمون
تابو (سریال)

**تابو** اتا انگلیسی سریال بی‌یه که سال ۲۰۱۷ وه ره بی‌بی‌سی بساته. ونه آسنی تاریخی-درام هسه. اینتا سریال هشت اپیزود ویشته بساته نیّه.

## آسنی
تام هاردی که اصلی نقش ره دارنه، ونه دله «جیمز فلینی» نوم دارنه که تازگی آفریقا جه وردگرسته و شه پییر تشیع‌جنازه روز سر برسی‌یه. وه اتا ناتنه خاخِر دارنه که قدیم ونجه نخش رابطه داشته و حلا ونه عاشق هسه ولی خاخِر شی‌خانه دره. جیمز شه پییر جه ات در خنه و اتا مستعمراتی جزیره ره ارث بیته. جزیره ونکوور وَری دره و ونه نوم ره نوتکا گننه. ایست ایندیا کومپانی خانه ونه ارث ره ونه چنگ جه دربیاره ولی جیمز حاضر نوونه هیچ قیمت اونجه ره بَروشه. وه سعی کنده کومپانی ره بریتانیایِ شاه جه اختلاف دمبده تا شه پییری ارث ره احیاء هاکنه و همینسه آمریکای متحده ایالات که بریتانیا جه جنگ دارنه ره هم بازی گیرنه...

## منابع

رج:۲۰۱۷ فیلمون
رج:تاریخی سریالون
رج:بریتانیایی سریالون
رج:انگلیسی سریالون
رج:بی‌بی‌سی سریالون
ابیویل (لوئیزیانا)

**ابیویل**  اتا شهر نوم هسته که آمریکای متحده ایالات دله دره و لوئیزیانا ایالت شنه. این شهر ورمیلین شهرستان دله کـَته و ونه گتی ۱۵٫۷ کیلومترمربع هسته و سال ۲۰۲۰ میلادی اینتی که سرشماری گته، ونه جمعیت ۱۱۱۸۶ نفر بی‌یه.

## منابع

رج:ورمیلین شهرستان (لوئیزیانا)
رج:لوئیزیانا شهرون
ملّت پارک(قزوین)

**بوستان ملت** اتا پارک هسه قزوین دله کا اتا صفوی باغ سر بساتنه وه رهد . 

## البوم

## ممبعئون
1- فارسی ویکی پدیا
رج:پارک
رج:قزوین اوستان شهرون
رج:تفریح
رج:شهر
المهدی پارک

**پارک اَلمَهدی** اتا پارک هسه کا ازادی میدون بن بساتنه و نو پارک هسه و تهرون دله دره، اینتا پارک کا ونه بساتن خلی طول کشیه  لوتکا سوآری و بادی بیلدینگ و وچه کاجیگا دی دارنه و

## منابع


رج:پارک
رج:تهران
محمد حیدری ملایری

**محمد حیدری ملایری** (بزائۀ: ۱۳۲۶ اردیبهشت مای ۱۰ - بمردۀ: ۱۴۰۱ اسفند مای ۱۰) ایرونی فیزیک‌دون و اساره‌اشناس بی‌یه.

## منبع

* ۵ کِرچه مایِ ۱۵۳۶ تبری، این ولگ فارسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:ایران گت آدمون
رج:ایران فیزیکدون
گالا مونتس

**گالا مونتس**  اتا خونش‌کر زنا هسته که مکزیک کشور شنه.

## دپیته چرخه‌تو
* اٮسپانیولی زوون

## منابع

*

رج:مکزیک زنا خونش‌کرون
رج:۲۰۰۰ بزائه‌ئون
نوواجه

زوون‌اشناسی دونِش دله، اتِ **نوواجه** (اینگلیسی جه: ***Neologism***) ات تِرنه بساته بئی واجه، ترم، یا اصطلاح هسّه کا اتِ جور (رسمی نهادئون پلی یا مَردِمِ میون) رسمیت پی‌دا هاکرده و بشناسی بیّه و دره اصلی جریانِ زوون دله پذیرفته بونه. اونچه که ویشته کسون ونه سر توافق دارنّه این هسّه که اتِ کلمه اون تومی وره توندی نوواجه بخوندی و در نظر بَیری کا وه ات فرهنگ واجه‌ئون دله بنویشته و تنک بوّه.

## منبع

* ۷ کِرچه ما ۱۵۳۶ تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:زوون
رج:زوون‌اشناسی
همه در جان‌کندش کنه

**دُز إبؤت تو دای**   که یعنن **همه در جان‌کندش کنه**، اتا تاریخی-درام سریال نوم هسته که ونه اولین سیزن ره ۲۰۲۴ سال آمریکایی‌شون بساتنه. ونه آسنی (داستان) روم امپراتوری دله گذرنه و رونالد امریخ ونه کارگردان هسته. امریخ شه گنه خانه ونه دومین سیزن ره هم بساجه ولی حلا تهیه‌کرون و کانال هچی ناتنه.

## آسنی
روم امپراتوری دله فلاویان سلسله حکومت کنه. امپراتور اول وسپاسیان هسته که در میرنه و ونه دتا ریکا، تیتوس و دومیتیان، جانشینی سر تقلا دارنه. تیتوس نظامی آدم هسته و اتا جهود کیجا ره خانه و چون گت‌تر هسته، حکومت یحتمل ونجه رسنه. دومیتیان هم همجنس‌خاه هسته و گلادیاتور کا و ارابه‌سواری مسابقه ره خش دارنه.

شهر دله اتا پلبی (عوام‌الناس) دره که ونه نوم تناکس هسته و قمارخنه دارنه و شهرِ معروف ورزشکار ونه رفخ هسته. وشون خانه شه کسب-کار ره بتتر هاکنن. سه‌تا اىسپانیایی برار ره شه ور خدمت بیتنه که شه تیم ره تشکیل هادن.

اتی خانواده هم درنه که آفریقا جه بمونه. دتا خاخر ره کنیز و بَرده بیتنه و بروتنه و وشون برار دکته گلادیاتوری باشگاه دست‌په. مار چک‌پر زنده که وشون سه نفر جان ره بخرینه.

این آدمون آسنی هئی جه گره خرنه.....

## منابع

رج:۲۰۲۴ فیلمون
رج:آمریکایی سریالون
رج:تاریخی سریالون
رج:انگلیسی سریالون
رج:روم فیلم و سریالون
فلاویان سلسله

تا وسپاسیان حکومت گدر رسم نیه که روم امپراتوری دله اتا پییر-وچه پشت-پشت حکومت هاکنن و حکومت ره ارث بلن. البته وشون بعضی گدر رسماً گتنه که نو امپراتور ره بمرده امپراتور ِریکابخوندست (فرزندخوانده) گیتنه ولی واقعاً هچکی شه پییر جاسر ننیشت بی‌یه. ولی وسپاسیان اینتا رسم ره بشکنی‌یه و تیتوس که ونه گت ریکا بی‌یه، ونه جا ره بیته و شه پییر ره خدایی جایگاه هدا. تیتوس حکومت أنده طول نکشی‌یه و چند سال بگذشته په، ونه پچیک‌ته برار، دومیتیان، ونه جاسر ره بیته. این سه‌تا شاه نوم ره إسا «فلاویان سلسله» إشناسنّه.

## منابع
* تاریخ روم

رج:روم تاریخ
نروا-آنتونی سلسله

**نروا و آنتونی سلسله** اتا روم امپراتوری دوره هسته که تاریخ دله وه ره **[[پنج‌تا خار امپراتور]] دوره** هم گننه. وشون دوره نروا جه شروع بیه ولی این امپراتورون همه دئی پییر-وچه نئینه و فقط اون گدر رسم په شه جانشین ره بصتینکلا شه پسر اعلام کردنه. البته اواخر مارکوس اورلیوس شه ریکا ره ولیعهد قرار هدا که وشون حکومت ره سرهاکرده. نروا - آنتونی دوره آرامش و ثروت روم دله ولار هائیت بی‌یه و بعضی تاریخ‌نویسون گننه که این گدر اتا أرمونی حکومت وجود داشته که هیچ‌گدر دیگه ونه دستوری بساته نیی‌یه.

## منابع
* تاریخ روم

رج:روم تاریخ
چار امپراتور سال

۶۹ میلادی سالی بی‌یه که روم امپراتوری دله چار کش امپراتور دکش بیه. این اتفاق زمونی دکته که نرون که رم ره تش بدا بی‌یه، ونه حکومت سر بیه و ونه جاسر هنیشتن وسه سنا دله رقابت دکتنه. روم این گدر خله نخش وضعیت داشته و آخرسری وسپاسیان کسی بی‌یه که مملکت ره نجات بدا و آروم هاکرده.

## منابع
* تاریخ روم

رج:روم تاریخ
متحد اوستیا

**متحدِ اوستیا** (اوستیایی جه: ***Иугонд Ир***)، (اینگلیسی جه: ***United Ossetia***) جنوبی اوستیایِ اتِ سیاسی حزب هسّه کا 2012 سال دله تاسیس بیّه. 2014 پارلمانی انتخابات دله، اینتا حزب، 34 تا کرسی جه 20 تا ره بورده، و اینتی جنوبی اوستیایِ مِیلس دریم اکثریت ره بیته، کا پیش‌ته اتحادِ حزب (اوستایی جه: *Иудзинад*)، (اینگلیسی جه: *Unity Party*) دس دیّه. 2019 پارلمانی انتخابات دله وشون شه اکثریت ره از دس هدانه و دی‌ئِر حزب‌ئون جه دی نتونسته کا ائتلاف هاکنن و اِتی شه وسّه اکثریت ره قایم دارِن، کا نتیجه اتِ معلقِ مِیلس (*Hung Parliament*) بیّه.

## رهوری
2012 جه تا 2017 حزب رهوری آناتولی بی‌بیلوف (اوستیای جه: ***Анатолий Бибилов***) دس دیّه، وه پیش‌ته اتحادِ حزب دله دیّه، وه 2011 جنوبی اوستیایِ ریاست جمهوری انتخابات دله نومزه بَی بی‌یه کا باخت هدائه، و اَی 2017 گدری ات کَش دی‌یِر نومزه بیّه و این کَش برنده بیّه، و 2017 جه تا 2022 جنوبی اوستیایِ رئیس جومهور بی‌یه. بی‌بیلوفِ رئیس جمهور بیّن په، آلان تادائف (*Alan Tadtaev*)، متحدِ اوستیای حزبِ مودیریت ره بَهیته، 2019 جنوبی اوستیایِ میلس انتخابات په، جنوبی اوستیایِ مِیلس ریاست دی وره برسی‌یه اما وه یور ته استعفا هدائه.

## منبع

* ۸ کِرچه ما ۱۵۳۶ تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:جنوبی اوستیا
رج:جنوبی اوستیای سیاسی حزب‌ئون
نیخاس

**نیخاس** (اوستیایی جه: ***Ныхас***، لاتینی بنویشتن: **''Nykhas**)* اتِ [[جنوبی اوستیا|جنوبی اوستیایِ]] سیاسی حزب هسّه کا 2013 سال دله مستقلِ رئیس جومهور، [[لئونید تبیلوف|لئونید تیبیلوف]] (*Leonid Tibilov*) هوادار‌ئونِ دس جه تاسیس بیّه. اینتا حزب عضوئون و هوادار‌ئون ره محلی رسانه‌ئون دریم *'نیخاسوویتس''' ونگ کندنه.

## منبع

* ۹ کِرچه ما ۱۵۳۶ تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:جنوبی اوستیا
رج:جنوبی اوستیای سیاسی حزب‌ئون
جنوبی اوستیای کومونیست حزب

جنوبی اوستیایِ کومونیستِ حزب (اوستیایی جه: ***Хуссар Ирыстоны Коммунистон парти***، لاتینی بنویشتن: ***Hussar Irystony Kommuniston parti''')''، (اینگلیسی جه: ***Communist Party of South Ossetia**') اتِ کومونیست حزب هسّه که جنوبی اوستیای دریم دره. اینتا حزب 1993 سال دله تاسیس بیّه. 2004 سال دله آمار ادعا بئی وه بی‌یه که این حزب 1500 تا عضو دارنه. وشون شه ارمون ره جنوبی اوستیا ره اتِ مستقل کشور بشناسی بیّن اعلام هاکردنه که تاسا ویشته کشورئون وره جزوی از گرجسّون دوندِنه.

## منبع

* ۹ کِرچه ما ۱۵۳۶ تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:جنوبی اوستیا
رج:جنوبی اوستیای سیاسی حزب‌ئون
اتحاد حزب (جنوبی اوستیا)

**اتحاد حزب** (اوستیایی جه: ***Иудзинад***، اینگلیسی جه: ***Unity Party***) کا ونه دشت نوم: **"جنوبی اوستیایِ جومهوری خاءِ سیاسی حزبِ اتحاد"** هسّه. اتِ سیاسی حزب بی‌یه 2000 یتمین دهه دله پِر اهمیت داشتنه و خله گت بی‌نه، وشون ایدئولوژی اجتماعی محافظه‌کاری بی‌یه. اتحاد حزب 2003 سال دله تاسیس بیّه و ات دهه وسّه جنوبی اوستیای گت ترین سیاسی حزب بی‌یه. وشون 2004 و 2009 سال‌ئون، جنوبی اوستیایِ میلس انتخابات ره بوردنه. 2009 مِیلسِ انتخاباتِ په اینتا حزب 34 تا کرسی جه بتوندسّه کا 17 تا ره دَس یاره.

اسا (2024) زوراب کوکویِف (*Zurab Kokoyev*) این حزبِ رهور هسّه.

## منبع

* ۹ کِرچه ما ۱۵۳۶ تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:جنوبی اوستیا
رج:جنوبی اوستیای سیاسی حزب‌ئون
سیمونه اینزاگی

**سیمونه اینزاگی** (اینگلیسی جه: ***Simone Inzaghi***)، (بزائۀ: 1976 آپریل مایِ 5) اتِ ایتالیایی فوتوال مربی هسّه کا پیش‌ته فوتوالیست بی‌یه. وه اِسا (2024) ایتالیایِ سری آ دله، اینتر میلانِ سرمربی هسّه.

## منبع

* ۹ کِرچه ما ۱۵۳۶ تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:زننه آدمون
رج:1976 بزائه‌ئون
فیلیپو اینزاگی

**فیلیپو اینزاگی** (اینگلیسی جه: ***Filippo Inzaghi***)، (بزائۀ: 1973 آگوست مایِ 9) اتِ ایتالیایی فوتوال مربی هسّه کا پیش‌ته فوتوالیست (فوروارد) بی‌یه. وه اِسا ایتالیایِ سری بی دله، پیسا تیمِ سرمربی هسّه.

سابق فوتوالیست و اسایِ فوتوالِ مربی سیمونه اینزاگی، ونه خوردِ برابر هسّه.

## منبع

* ۹ کِرچه ما ۱۵۳۶ تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:پارما فوتوالیستون
رج:آث میلان فوتوالیستون
رج:آتالانتا فوتوالیستون
رج:یوونتوس فوتوالیستون
رج:ایتالیا فوتوالیستون
رج:زننه آدمون
مازیار زارع

**مازیار زارع** ایرانی فوتوالیست و مربی هسته که ویشته ملوان انزلی دله دوی‌یه، البته پرسپولیس و امارات باشگاهون دله هم ات‌گال کا بکرده. 

ملوان انزلی که لیگ برتر جه دکته، وه خله تقلا هاکرده که شه شهر تیم ره کومک هاکنه دگرده و ملوان ونه مربی‌گری جه بمو لیگ. ات فصل لیگ برتر دله هم مربی بی‌یه ولی نتیجه نییته و وه ره کنار بشتنه. وه ات فصل تیم نداشته ولی ای ملوان مقوم نیارده و همینسه وه ره ای نیمکت سر وردگاردنینه.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج: ایران فوتوالیستون
رج:ملوان انزلی فوتوالیستون
رج: پرسپولیس فوتوالیستون
آرماند دوپلانتیس

**آرماند دوپلانتیس** اتا سوئدی-آمریکایی ورزشکار هسته که نیزه بپری (پرش با نیزه) ورزش دله بتترین رکوردها ره بزو. وه ات خله جهونی و المپیکی مدال دارنه و تا إسا ۱۰ کش فقط شه جهونی رکورد ره بشکندی‌یه و بتتر هاکرده. 

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:سوئد ورزشکارون
رج:زننه آدمون
جان فورد

**جان مارتین فینی** (اینگلیسی جه: ***John Martin Feeney***)، (بزائۀ: ۱۸۹۴ فوریه مایِ ۱- بمردۀ: ۱۹۷۳ آگوست مایِ ۳۱) کا **جان فورد** نوم جه شناسا بی‌یه، اتِ آمریکایی فیلمِ کارگردون و تهیه‌کَر بی‌یه. وه ره هالیوود طلایی عصرِ اتِ از موهم‌ترین و تاثیر اِهلِن‌ترین فیلم‌ساج‌ئون نوم هدانه، وه اتِ از اوِّلین آمریکایی کارگردون‌ئونی بی‌یه که مولفِ لقب ره وره هدانه. ونه فیلم بساتنِ توم‌، ۵۰ سال جه یور بورده و وه این سال‌ئون دله ۱۳۰ تا جه ویشته فیلم بساته ( ونه چمرنارِ فیلم‌ئون اَمبا ویشته گوم بَینه) و ۶ کَش آکادمی جایزه ره بورده کا ۴ تایِ اونان به‌ترین کارگردون وسّه بی‌یه که اینتایِ وسّه وه رکورد دار هسّه. 

## منبع

* ۱۰ کِرچه ما ۱۵۳۶ تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:۱۸۹۴ بزائه‌ئون
رج:۱۹۷۳ بمرده‌ئون
رج:آمریکایی کارگردانون
سون-یوران اریکسون

سِوَن-یوران اریکسون (سوئدی جه: ***Sven-Göran Eriksson***)، (بزائۀ: 1948 فوریه مایِ 5- بمردۀ: 2024 آگوست مایِ 26) اتِ سوئدی فوتوالیست و مربی بی‌یه.

## منبع

* ۹ کِرچه ما ۱۵۳۶ تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:1948 بزائه‌ئون
رج:2024 بمرده‌ئون
روبرتو مانچینی

**روبرتو مانچینی** (اینگلیسی جه: ***Roberto Mancini***)، (بزائۀ: 1964 نوامبر مایِ 27) اتِ ایتالیایی فوتوال مربی هسّه، و پیش‌ته فوتوال کاکر بی‌یه، وه اِسا (2024) وه سعودی عربسّون فوتوالِ ملی تیمِ سرمربی هسّه.

## منبع

* ۹ کِرچه ما ۱۵۳۶ تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:زننه آدمون
رج:ایتالیا فوتوالیستون
اوستیایی ناسیونالیسم

بندانگشتی|اوستیایِ ملی بَرِم.
**اوستیایی ناسیونالیسم** (اینگلیسی جه: ***Ossetian Nationalism***) قومی ناسیونالیسمِ ایدئولوژی هسّه که اوستیایی ملی هویت، اوستیایی زوون (آسی) و فرهنگ ره تبلیغ کِنده.

## اونچه بگذشته
اوستیایِ ملی اسطوره‌اشناسی، اوستیایی مردمون رخه ره باستانی ایرانیج مردمون جه رسندنه که قفقاز منطقۀ دله بمونه کا وشون سکایی مردمون بی‌نه. ات خله اوستیایی محقق‌ئون، آلان‌ئون ره اوستیایی مردمون جَد و رخه دوندِنه. 

کوستا خیتاگوروف کا ات قرن ۱۹اُمی اوستیایی محقق و شاعر بی‌یه بنویشته‌ئون ره اوستیایِ ملی ایدئولوژیِ رخه و ریشه بخوندستنه و ونه تاثیر ره خله موهم دوندنه. خیتاگوروف و ونه طرفدارئون، اوستیایی زوون خط ره بمونه اَی اِستانداردساجی هاکردنه و و شون اَرمون این بی‌یه که دِشت آسی زوون‌ئون ره متحد هاکنن. وشون ملی ایدئولوژی فارن (*Farn*) ونگ هدا بی‌یه و وشون اوستیایی مردمونِ خاص ویجگی‌ئون ومتفاوت بی‌یِن خوری بحث و تبلیغ کردنه. وشون اُرتُدکسِ مسیحیت ره شه مردمونِ اَتِ موهمِ ویجگی دوندستنه.

بندانگشتی|کوستا خیتاگوروف.
شوروی رقد بوردن په، اتی اوستیایی رمبش شکل بیته کا اوستیایی فرهنگ و دین ونه زِنّه بَوِّه. اینتایِ په اَتی نهادئون دِرِس بیّه که فولکلوریک دین و فرهنگی مسائل په دَینه. اوستیایی روشنفکر‌ئون بمون گت شورا ره تاسیس هاکردنه کا وره آسی زوون دله (*Styr Nykhas*) گاتنه، وشون دینی رِمبِش نوم دی *(Ætsæg Din)* بی‌یه که ونه معنی، حقیقی دین بونه.

اوستیایی ناسیونالیسم، ۸۰ و ۹۰ دهه (میلادی) دله پِر تاثیر داشته. وشون شوروی رقد بوردن په، جنوبی اوستیایِ دله اتِ سیاسی قدرت بینه و جنوبی اوستیایِ سیوا خواهی ره دمبال هاکردنه. ۱۹۹۰ دسامبر مای گدری، جنوبی اوستیای شه گردون اوبلست، شه استقلال ره گرجستون جه خَوِر هدائه و اعلام هاکرده، وشون اعلام هاکردن په، گرجستون و جنوبی اوستیای میون جنگ شروء بیّه کا اوستایی‌ئون جنگ ره بوردنه. اینتا جنگ پس‌ته، یتمین جنوبی اوستیای جنگ بخوندسّه بیّه.

۲۰۰۸ سال دله، دیمین جنگ گرجستون و جنوبی اوستیایِ میون در بئیته که اَی اوستیا بَورده و شه استقلال ره حفظ هاکرده و اینتا پیروزی په، روسیه، جنوبی اوستیایِ استقلال ره به رسمیت بشناسیه.

اوستیایی مردمون میون، ات تی اجتماعی و فرهنگی نورم و قاعده دره کا ونه نوم  *æghdæu (اَقدَئو)* هسّه و اوستیایی ناسیونالیسم دله ونه وسّه اهمیت اِلِننه.

## منبع

* ۱۰ کِرچه ما ۱۵۳۶ تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:اوستیا
رج:قومی ناسیونالیسم
رج:اوستیای فرهنگ
عادل امام

**عادل امام** (بزائه 17 می 1940) اتا مصر کمدی بازیگر بی‌یه.

## دپیته چرخه‌تو
* عربی زوون
## منابع

رج:مصر مردی بازیگرون
رج:مصر قرن بیست خونش‌کرون
رشدی آبازا

**رشدی سعید بغدادی آبازه** (3 اگست 1926 - 27) مصری بازیگر بی‌یه.
## دپیته چرخه‌تو
* عربی زوون
## منابع

رج:مصر مردی بازیگرون
رج:مصر مردی خونش‌کرون
هتچت (رومان)

**هتچت** (اینگلیسی جه: ***Hatchet***) ات رومان هسّه که آمریکایی نویسنده گری پالسن وره بنویشته. اینتا کتاب هتچت سری کتاب‌ئون دله یتّمین هسّه و این سری گرد کتاب‌ئون ۵ تا بونه. دی‌ئِر کتاب‌ئون نوم: دِ ریوِر (۱۹۹۱،)، برایِنز وینتر (۱۹۹۶)، برایِنز ریتِرن (۱۹۹۹)، و برایِنز هانت (۲۰۰۳) بونه. هتچت، یتّمین کَش، ۱۹۸۷ سپتامبر مایِ دله تنک بیّه و ونه تنک‌کر بِرَدبِری پِرس بی‌یه.

## آسنی
رومان آسنی اتِ ۱۳ ساله ریکایِ خوری هسّه که ونه نوم برایِن رابسن هسّه و ونه پر و مار هئی جه طلاق هائیتنه. وه تابستونِ گدری، بالون سوار بونه تا بوره شه پی‌یِر ره بوینه، بالون که هوایِ سر دره خلبان قلبی سکته کنده و میرنه و بالون جِر انه و اتِ روآر دله رقد شونه که این روآر اتِ ولار و وشایِ جَنگِل میون دره. برایِن بالونِ جر بوردنه شه جان به در ورنه و اِسا ونه اینتا جنگل دریم بتجه تا زِنّه بمونّه. ونه همراکت هچی دنی‌یه، جز اتِ کاپشن و اتِ تاشه (هتچت) که اون گدری که داشته بالونِ سوار بی‌یه ونه مار وره هدائه.

## دمباله
پالسن، برایِن رابسنِ آسنی ره اِدامه هدا و ونه خوری ۴ تا دی‌ئِر کتاب بنویشته.

## سینمایی اقتباس
اتِ فیلم کا ونه نوم ره "اِ کِرای این دِ وایلد" بشتنه ۱۹۹۰ سال دله بریم بموئه.

## کتاب خوری
هتچت، ۱۹۸۸ سال دله نوبری آنِرِ جایزه ره بورده ۲۰۱۲ گدر، به‌ترین وچون کتاب لیست دریم، ۲۳ امین رتبه ره ۱۰۰ تا کتاب میون دس بیارده. این تا لیست ره اسکول لایبِری جورنال که اتِ آمریکایی مجله هسّه، تنک هاکرده.

## منبع

* ۱۰ کِرچه ما ۱۵۳۶ تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:آمریکایی رومان‌ئون
رج:انگلیسی کتابون
مه چش سه

**"مه چِشِ سه"** (اینگلیسی جه: ***apple of my eye*** ) اتِ اینگلیسی اصطلاح هسّه. اینگلیسی زوون دله اینتا اصطلاح اون کس یا اون چیزِ خوری باته بونه که گوینده وسّه خله-خله عزیز هسّه و ونه پلی پِر اهمیت دارنه. هین اصطلاح ره اوایل، چِشِ ننی وسّه کار زونه اما توم کا بگذشته اینتا اِسایی معنی ره پی‌دا هاکرده.

## منبع

* ۱۰ کِرچه ما ۱۵۳۶ تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بَیّه.

رج:زوون‌اشناسی
رج:اینگلیسی زوون
رج:اینگلیسی زوون اصطلاح‌ئون
اف‌سی سنت پائولی

**اف سی سنت پائولی**  اتا آلمانی فوتبال تیم هسته که هامبورگ دله دره و بوندس لیگا دله کا کنده. وشون تیم ۱۹۱۰ سال بساته بیه و ۱۹۶۳ وه ره احیاء هاکردنه. سنت پائولی ۲۰۲۴ فصل جه بوندسلیگا دله درنه.

## منابع


رج:آلمان فوتوال تیمون
البرت اشنتز

**البرت اِشنِتز** (اینگلیسی جه: ***Albert Schnez***)، (بزائۀ: 1911 آگوست مایِ 30- بمردۀ: 2007 آپریل مایِ 26)، اتِ نظامی افسر بی‌یه کا آلمانِ سه تا پشت-به-پشت ارتش‌ئون: رایشس‌ور، ورماخت و آخرین کَش بوندس‌ور ( آلمانِ مودرنِ فدرالِ جمهوریِ ارتش) دله کایری و خدمت هاکرده. وه بوندس‌ور تاسیس بَیّن گدری، ونه اختلاف‌ئون سر کا ونه رهوری وسّه بی‌یه دخالت داشته و فرانز جوزف استراوس، آلمانِ دفاع وزیر جه نزدیک بی‌یه. اشنتز، 1968 جه تا 1971 آلمانِ ارتش ره جنرال-لوتنانت درجه و ارتشِ وازرسی مقوم جه خدمت هاکرده و وازهنیشته بیّه.

1949 جه، اشنتز، و دی‌ئِر کوهنه سربازون کا ورماخت و وافِن اس‌اس جا بی‌نه، اتِ مخفی ساها ارتش بساتنه، ونه نوم " اشنتز-تروپ" بی‌یه، وشون آمِج این بی‌یه کا اگه شوروی، غربی آلمان ره حمله هاکنه و یا آلمانی کومونیست‌ئون ات دله‌ای الجه دله حمله هاکنن وشون هین ارتش جه اونانِ جه بجنگن. تا 1951 گدری، آلمان صدراعظم، کنراد آدناور، اینتا ارتش خَوری و ونه رَهور اشنتز جا سرصاب بَی بی‌یه، اما وشون علیه اقدام نکرده.

## منبع

* ۱۰ کِرچه ما ۱۵۳۶ تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.
رج:1911 بزائه‌ئون
رج:2007 بمرده‌ئون
رج:آلمان نظامی افسر‌ئون
هولشتین کییلر

**کی‌یلر اس‌وی هولشتین**  اتا آلمانی فوتبال تیم هسته که هولشتین منطقه دله دره که دانمارک نزدیکی واقع وونه و بوندس لیگا دله کا کنده. وشون تیم ۱۹۰۰ سال بساته بیه و ۱۹۱۱ وه ره احیاء هاکردنه و ۲۰۲۴ فصل جه بمونه - بوندسلیگا دله درنه.

## منابع


رج:آلمان فوتوال تیمون
ازمیر

**ازمیر**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که ازمیر اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۴۴۷۹۵۲۵ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:ازمیر اوستان شهرون
اوشاک

**عشاق (شهر)**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که عشاق اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۱۷۳۳۹۷ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:عشاق اوستان شهرون
جیهان

**جیحان**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که آدانا اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۱۰۴۵۴۲ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:آدانا اوستان شهرون
آگری

**آغری**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که آغری اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۹۹۲۷۶ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:آغری اوستان شهرون
ویران‌شهیر

**ویران‌شهر (ترکیه)**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که شانلی‌اورفه اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۸۹۹۴۰ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:شانلی‌اورفه اوستان شهرون
کاستامونو

**قسطمونی**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که قسطمونی اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۸۶۰۸۵ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:قسطمونی اوستان شهرون
سوما (شهر)

**سوما، مانیسا**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که مانیسا اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۷۴۱۵۸ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:مانیسا اوستان شهرون
شرناخ

**شرناق**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که شرناق اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۶۳۶۶۴ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:شرناق اوستان شهرون
سریک (شهر)

**سریک (آنتالیا)**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که آنتالیا اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۴۶۵۴۱ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:آنتالیا اوستان شهرون
بیله‌جک

**بیله‌جک**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که بیله‌جک اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۴۶۴۰۳ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:بیله‌جک اوستان شهرون
افشین (شهر)

**افشین (شهر)**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که قهرمان‌مرعش اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۳۸۱۹۳ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:قهرمان‌مرعش اوستان شهرون
بوستانیچی

**بوستان‌ایچی**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که وان اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۱۹۱۲۳ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:وان اوستان شهرون
اورتاکوی (شهر)

**اورتاکوی (آق‌سرای)**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که آق‌سرای اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۱۸۳۸۴ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:آق‌سرای اوستان شهرون
ویکی‌تلمبار

**ویکی‌تلمبار** یا **ویکی‌مدیا کامنز**  اتا مخزن هسته که ونه دله عکس، فیلم، صوت، پی‌دی‌اف و هرجور چن‌رسانه‌ای فایل ره بنشنه بار بی‌یشتن که آزاد و عمومی مالکیت جه وشون ره استفاده هاکردن. ویکی‌مدیا اینتا پروژه ره بساته و همینسه هر فایلی که ویکی‌تلمبار دله دوو ره بنشنه ویکی‌پدیا و ونه دسوری سایت‌ها دله استفاده هاکردن.

این پروژه ره مارس ۲۰۰۴ اریک مولر پیشنهاد هدا و ۷ سپتامبر ۲۰۰۴ وه ره استارت بزونه. اسا دیگه ویکی‌تلمبار پرونده‌ئون اسا صد میلیون جه یور بورده.

## منابع

* Wikipedia contributors, "Wikimedia Commons," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Commons&oldid=194365112 (accessed February 29, 2008).

## بریم بگردستن

* 
* تصاویر برگزیدهٔ سالیان اخیر
* Mirror of Wikimedia Commons

رج:مدیاویکی
چکمجه

**چک‌مجه**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که ختای اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۱۶۲۹۰ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:ختای اوستان شهرون
زیتینلی

**زیتین‌لی**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که بالیکسیر اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۱۶۱۴۲ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:بالیکسیر اوستان شهرون
کورگان (شهر)

**کورگان، ترکیه**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که اردو اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۱۳۱۶۱ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:اردو اوستان شهرون
گل‌حصار (بوردور)

**گل‌حصار (بوردور)**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که بوردور اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۱۳۰۰۸ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:بوردور اوستان شهرون
اورتاکلار

**اورتاکلار**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که آیدین اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۱۲۸۵۱ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:آیدین اوستان شهرون
باغچه (شهر)

**باغچه، عثمانیه**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که عثمانیه اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۱۲۸۴۱ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:عثمانیه اوستان شهرون
ادرمیت (وان)

**ادرمیت (وان)**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که وان اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۱۲۸۳۵ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:وان اوستان شهرون
کادی‌کندی

**کادی کنده**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که شانلی‌اورفه اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۱۲۶۱۲ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:شانلی‌اورفه اوستان شهرون
قنق (شهر)

**قنق (ازمیر)**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که ازمیر اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۱۲۱۶۴ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:ازمیر اوستان شهرون
ویزه (ترکیه)

**ویزه (ترکیه)**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که قرقلرایلی اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۱۲۰۲۴ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:قرقلرایلی اوستان شهرون
کوچوک‌کوی

**کوچوکوی**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که بالیکسیر اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۱۱۶۲۸ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:بالیکسیر اوستان شهرون
یشیل‌کوی (ختای)

**یشیل‌کوی، ختای**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که ختای اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۱۰۹۴۵ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:ختای اوستان شهرون
کانگال (شهر)

**کانگال (شهر)**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که سیواس اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۱۰۰۵۵ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:سیواس اوستان شهرون
یاخشی‌خان

**یاخشی‌خان**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که قرق‌قلعه اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۹۹۸۰ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:قرق‌قلعه اوستان شهرون
بی‌اوغلو (شهر)

**بی‌اوغلو (استانبول)**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که قهرمان‌مرعش اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۸۷۴۱ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:قهرمان‌مرعش اوستان شهرون
سالحیل‌کنت

**سالحیلکنت**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که آنتالیا اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۸۶۵۷ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:آنتالیا اوستان شهرون
ینیجه (مرسین)

*****  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که مرسین اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۸۲۴۷ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:مرسین اوستان شهرون
توپراق‌قلعه (شهر)

**توپراق‌قلعه (عثمانیه)**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که عثمانیه اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۸۱۸۳ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:عثمانیه اوستان شهرون
بوستان‌باشی

**بوستانباشی**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که ملطیه اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۸۱۵۱ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:ملطیه اوستان شهرون
اسماعیل (شهر)

**اسماعیل (ترکیه)**  اتا ترکیه‌یِ شهر هسته که قونیه اوستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۲۰۱۵ سرشماری گِدر، ۷۸۸۸ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:قونیه اوستان شهرون
گری پالسن

**گری جیمز پالسِن** (اینگلیسی جه: *Gary James Paulsen*)، (بزائۀ: 1939 می مایِ 17- بمردۀ: 2021 اکتبر مایِ 13) اتِ آمریکایی بنویشت‌کر بی‌یه. وه وچون و نوجوون‌ئون آسنی‌ئون ره نویشته و بلوغِ سن آسنی‌ئون که حیات وحش دله دکته‌یِ وسّه شناسا بی‌یه. وه 200 تا جه ویشته کتاب و 200 تا جه ویشته مجلۀ مقاله و کل‌آسنی، و اَتی نمایش‌نومه‌ئون بنویشت بی‌یه کا دشتِ اینان ره نوجوون‌ئون رجه دریم دیّه. وه 1997 سال گدری، اتِ عُمر نوجوون وسّه بنویشتن و کایری هاکردن وسّه امریکن لایبری اَسوسی‌ئِیشِن (*American Library Association*) جه مارگارت ادواردز جایزه (*Margaret Edwards Award*) ره بورده.

پالسِن، 2021 اکتبر مایِ 13، قلب هرسّائِن (قلبی ایست) وسّه، 82 سالگی، تلاروسایِ نیومکزیکو، شه سرۀ دله بمرده. 

## منبع

* ۱۱ کِرچه ما ۱۵۳۶ تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:پیوندهای وی‌بک الگوی بایگانی اینترنت
رج:1939 بزائه‌ئون
رج:2021 بمرده‌ئون

رج:امریکا نویسندگون
نتپکینگ

بندانگشتی|عکس‌ ره جورجیو سومر هائیته (1834-1914)؛ ناپلی خونواده- عکس، اتِ ناپلی مار ره سراق دنه که شه ریکای سرِ میِ دله اسپیجِ چرخ دره.
**نِت‌پِکینگ** (اینگلیسی جه: ***Nitpicking***) اتِ اینگلیسی تِرم هسّه کا یتّمین کَش، 1956 گدری ثبت بیّه، ونه معنی این بونه کا اتِ نا موهمِ و بچیک نوکته ره ات خله اهمیت هدائِن و توجه هاکردن. اون کس که این کار ره کانده ره دی نِت‌پِکِر (*Nitpicker*) ونگ کاندنه.

اینتا ترمِ رخه (=ریشه) اونجه جه انه کا آدمون شه دس جه امونه و اسپیجِ تیم ره ( که اینگلیسی زوون دله وره نِت/Nit گنّه. Pick معنی دی اینگلیسی دله هائیتن/بئیتِن بونه) اَتی دی‌ئِر کسِ سَرِ می جه در یاردنه.

نت‌پکینگ ات خله جزئیات و پچیک چیزئون ره توجه هاکردنِ جا انه، همینتایِ وسّه اینتا عمل ره اونجه‌ای که کسی جزئی چیزئون دله پشو-پشو زنده تا کچیک، اهمیت نار و رِز-رِز جزئیات دریم ایراد پی‌دا هاکنه به کار شونه.

نت‌پکینگ، صداقت ندارِ بیمه‌ئون، اذیت‌کَر کارفرمائون و حتی اذیت‌کَر خونوادۀ اعضایِ وسّه به کار بورده تا وشون رفتار ره توضیح هادن.

## منبع

* ۱۱ کِرچه ما ۱۵۳۶ تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:بهداشت
رج:اینگلیسی زوون اصطلاح‌ئون
یورو (فوتوال)

بندانگشتی|چپ|یورویِ جام
**یوفا اروپایِ قهرمونی** که وه ره **یورو ** نوم إشناسنّه  اتا فوتوال مٮلّی تورنمنت هسته که اروپایی کشورون که یوفا دله عضو هستنه، هئی جه کا کندنه و آخرسر اتا تیم ره اروپایِ قهرمون اعلام کننه. یورو 1960 تاسا هر چار سال برگزار وونه. حال حاضر، ۲۴ تا تیم یورو دله راه پیدا کنّه و اوائل گروهی و پئی‌ته حذفی مسابقه دنّه.

## نتایج

## آمار
### قهرمانی‌ها و نایب قهرمانی‌ها جام ملتهای اروپا

## پانویس

## منابع

* 
* 
* جام ملت‌های اروپا چطور شکل گرفت؟ بی‌بی‌سی فارسی. ۱۹ خرداد ۱۳۹۵


رج:فوتوال ملی تورنمنتون
رج:اروپا ورزش
گالاتاسرای

**گالاتاسرای اس‌کی**  اتا ترکیه فوتوال تیم هسته که سوپرلیگ دله سابقه دارنه. این تیم ره ۱۹۸۸ بساتنه و استانبول شنه.

## منابع

* 

## بریم بگردستن


رج:ترکیه فوتوال تیمون
بهشید برخوردار

**بهشید برخوردار** (بزائهٔ: ۱۳۶۰) دِوازدهمین دورۀ اسلامی شورایِ میلسِ دله، ایرونِ زرتشتی‌ئونِ نِماینده هسّه. وه ۱٬۰۲۱ رای بیارده و انتخاب بیّه.

## منبع

* ۱۲ کِرچه ما ۱۵۳۶ تبری، این ولگ فارسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

## بن‌بنویشت
رج:زننه آدمون

رج:کرمان زرتشتی‌ئون
رج:1360 بزائه‌ئون
فغانسوا-رنه دو شاتوبغیان

**فِغانسُوا-رنه ویکومته دو شاتوبغیان** (فرانسوی جه: ***François-René, vicomte de Chateaubriand***)، (بزائۀ: 1768 سپتامبر مایِ 4 - بمردۀ: 1848 ژوئیه مایِ 4) اتِ فرانسوی بنویشت‌کر، سیاستمدار، دیپلمات و تاریخدون بی‌یه که فرانسۀ قرن 19امی ادبیاتِ سَر تاثیر بی‌یِشته. اون تمانی کا ات خله روشنفکر‌ئون دین و مذهب ضد بَی بی‌نه وه کاتولیک مسیحیت جه دفاع هاکرده و اینتایِ وسّه *Génie du christianisme* کتاب ره کا ونه معنی مسیحیتِ جِوانی (=زیبایی) بونه ره بنویشته.

## منبع

* ۱۴ کِرچه ما ۱۵۳۶ تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بَیّه.

رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن هجدهم میلادی
رج:فرانسوی سیاست‌مدارون
رج:فرانسه نویسندگون
۲۰۲۴ آپالاچی دبیرستان تیراندازی

2024 سپتامبر مایِ 4 (۱۵۳۶ کِرچه مایِ ۱۴ )، اتِ تیراندازی آپالاچی دبیرستان دریم دکته کا ویندرِ جورجیا دله دره و آتلانتایِ شمال غربی وَر قِرار دارنه. جورجیایِ ایالتی پلیس که سرصاب بیّه 5 تا آمبولانس و خله-خله پلیسِ‌ئون ره تیراندازی صحنه وسّه راهی هاکرده. اقلا 4 تن بمردنه (که دِتا معلم بینه و دِتایِ دی‌ئِر دانش‌آموج) و 9 تن دی زخمی بینه. وشون ات 14 ساله ریکایِ جا مشکوک بینه که وره دستگیر هاکردنه، اف‌.بی.آی بائوته کا ونه نوم کولت گِرِی (*Colt Gray*) هسّه و این مدرسه‌یِ دله درس خوندسّه.

اینتا گلیله‌بزوئِن جورجیای ایالتِ دله میرش‌دیافرین ترین بی‌یه.

## منبع

* ۱۴ کِرچه ما ۱۵۳۶ تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:بارو شهرستان (جورجیا)
۱۵۱

**۱۵۱** میلادی تقویم ره اتا سال هسته که قرن دوم میلادی گِدر بی‌یه.

## دکته‌ئون

## بزائه‌ئون

## بمرده‌ئون

## منابع

* 


رج:میلادی سال
هانزا

**هانزایِ لیگ** اتا تجاری اتحادیه بی‌یه که روم مقدس امپراتوری  (إسایِ آلمان) شمالی دولت-شهرون وه ره تشکیل هدانه تا هئی میونه دریایی تجارت ره راحت‌ته هاکنن. این اتحادیه مدام گت-خورد بی‌یه و ات‌گال بالتیک کشورون و نوردیک کشورون جه هم بعضی شهرون یمونه و ونه دله عضو بینه. هانزایِ دولت-شهرون سیاست و نظامی مسائل وسّه هم هئی بال ره ماسینه. هانزا باعث بی‌یه که بعضی شهرون که ئو-په دئینه، خله ثروت بدست بیارد بینه.

## منابع

* بی‌پلاس. لیگ هانزا.

رج:اروپا رقد بورده کنفدراسیون‌ها
رج:آلمان تاریخ
روم جمهوری

**رومِ جمهوری** اتا دولت بی‌یه که رم شهر و ونه په‌په (إسایِ ایتالیا دله) بوجود بمو. اینتا حکومت ره زمونی که روم سلطنت دپاشنی بیّه، ونه جاسر بساتنه. رومِ جمهوری ره اتا سنای میلس اداره کرده که شهرِ گت-گت آدمون ونه دله عضو بینه و تصمیم گیتنه که مملکت ره چتی اداره هاکنن. وشون ات نفر یا چن نفر ره هم یشتنه که ارتش ره راه دینگنن و فرمانده بوئن و وشونِ اجرایی بخاستی‌ئون ره هم انجام هادن. روم جمهوری کم‌کم تجارت و ارتش پشتی گت‌ته‌ته بی‌یه و گردِ مدیترانه کناره‌ئون ره بیته. وشون خله توم کارتاژ جه کل-کله هاکردنه و وشون ره شکست هدانه. روم فرهنگ و رسوم خله یونانی‌شون ره موندسته ولی لاتین فرهنگ که ایتالیایِ بومی مردم داشتنه جه هدی بخرد بی‌یه و اتا نو فرهنگ ره بساته که کم‌کم یونان جه پیش دکته. جولیوس سزار، اتا از سه‌تا فرماندهی که ات‌گال سنا بی‌یشت بی‌یه، انده قِد پیدا هاکرده که روم جمهوری ره شه میس دله بیته و سنا ره نم پس ندا. همینسه سناتورها دست‌به‌یکی هاکردنه و وه ره بکوشتنه ولی سزارِ خورد ریکا بمو و میلس ره سرکوتن بزو و روم امپراتوری ره جمهوریِ جاسر هنیشنی‌یه.

## دپیته چرخه‌تو
* روم باستان دوره

## منابع

* بی‌پلاس، روم تاریخ.

رج:روم تاریخ
رج:اروپا تاریخ
نوردیک کشورون

**نوردیک** یا **نورنمنی** چنتا کشور خوری ره گنه که اروپای شمال کتنه و وشون شه تبار و فرهنگ ره همباز هستنه. نوردیک و اسکاندیناوی منطقه تقریباً همسان و ات‌جور هستنه ولی مثلاً فلاند که ونه زوون و تیر-تبار فرق دارنه، نوردیک نی‌یه و ایسلند که اوقیانوس دله کته، نوردیک هسته.

## کشورون
* 
* 
* 
* 

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا


رج:اروپا جوغرافی
سامسونگ

**سامسونگ** اتا چند ملیتی کومپانی هسه که جنوبی کره شنه و ونه گت ساختمون سامسونگ، سئول دله کته.  سامسونگ ره یی بیونگ چول سال ۱۹۳۸ بنا هاکرده و وشون إسا هرجور برقی تجهیزات دله دست دارنه.

## دپیته چرخه‌تو
* ال‌جی

## منابع

رج: جنوبی کره
رج:کومپانی
هوآوی

**هوآوی** اتا چینی کومپانی هسه که ویشته مبال ساجنه.

## دپیته چرخه‌تو
* شیائومی
## منابع

رج:چین
رج:کومپانی
قاشون

بندانگشتی|270x270پیکسل|اران جمهوری اسلامی قاشون
**قاشون** (فارسی دله: ارتش ، انگلیسی دله:Army) اته نظومی ئورگان و اته مجموعه مسلح تابری ئوون جا، اته لزمی وسه هسه. ونه کار دفاع و دشمندون جا بجنگسن، لزمیئه هدار ره داشتن و بنه سامون هدار ره داشتن هسه. قاشون ویشتر سه تقس دارنه:

بنه ئی تابری، وائی تابری و درویی تابری کا وشون همه قاشون مشترک ستاد نظارت بن کار کننه.

## بگذشتنی
راست|بندانگشتی|ناپلئون درنه شه قاشون ره رج دنه.
اون سفه فرانسۀ گت انقلاب 1798 میلادی دله باش بیه، همساده سلطنتی لزمی شون نوئی نظام ره گرو بکشینه. ژان باتیست جردن، فرانسه پارلمونه نماینده، 1798 میلادی سپتامبر دله، اته قانون ره پارلمون دله تصویب هکردنه کا ونه اولی ماده گتنه: «هر فرانسوی اته سلات هسه کا شه خد ره موظف دوننه کا شه بزمی جا دفاع هکنه». اینتا قانون مقدمه بی یه کا دمال تر ناپلئون گته قاشون کا وره مسلح ملت گتنه درس باوه. 

اِران دله، قاشون اوائل ولایتی سلات شونه جا درس بَی بی یه. ایی ولایتی سلات شون ویشتر شه ایله فرمنده وسه جنگسنه و اونگدر وشون همه دولت سرکردئون وسه ناجنگسنه. اینتا صفت خله خار دنیه و اران و اِروسیه نورد دله، اران بنه بخردنه باعث بیه و عباس میرزا ارانه قاشونه فرمنده، اینتا موشکل ره بفمسنه. انه سر ارانه شاء فتحعلی شا قاجار قصد هکردنه کا ارانه قاشون ره درس هکنه.
درس هکردن وسه، جنرال گاردان ره ناپلئون رائی هکردنه اران. ونه ماموریت، اران قاشون ره قاندواری هکردن اروپائیون چم و چیله جا بی یه. انگلیسیون ره خله غز بیتنه انه سر کا وشون دوس نداشتنه فرانسویون اران دله دواشن چو ناپلئون تابری جا اران دله ترسینه؛ همی وسه وشون جنرال گاردانه بیموئنه میون اختلال ساتنه. دس آخر فرانسوی افسر اران جا درگا بوردنه و انگلیسیون وشونه جه ره بیتننه. اِما ایی کارئون هج نتیجه نداشتننه؛ افسدون ره خله منیک پیل دائنه و وشونه جمه شون کونه بی یه. همه تی کمی اران قاشون دله حس بی یه.
فرانسه آرشیو قاشون دله، سلات بیتنه روئه اران دله، اتی بنویشت بیه: «ارانه سلات بیتنِ روئه ملوک الطوایفی هسه. هر استن و شرستان جز چن شر، ونه سلات و سوار هادن. اه اته سلات بروجه، ونه فامیل ره گیرنه و سلاتی خدمت ورنه». ارچه جنرال گاردان اسناد و نقل شون اتی گننه اگه اته شرستان سلات ندائه، تونه هر سلات وسه دولت ره ات پیل هاده تا دولت بتونه ونه پیل جا شه وسه سلات بیره.
بندانگشتی|رضاشاء شه افرسون پلی
پهلوی زمونه دله رضاشاء اران قاشون ره مدرن هکردنه و اولی کش وسه، اران قاشون ره قاندواره هکردنه. دمال تر انگلیس و شوروی اران ره هه بیاردنه و اران قاشون ره تالون هکردنه. اون سفه محمد رضاشاه  قاشون ره ای گت هکردنه و وره ویشتر قاندواره هکردنه.
رج:نظامی واجه‌ئون
سالون فهرست

این ولگه دله میلادی تقویمِ سال‌ها ره لیست هکردمی:

## [[1st millennium BC]]
### [[8th century BC]]
:
:

### [[7th century BC]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[6th century BC]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[5th century BC]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[4th century BC]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[3rd century BC]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[2nd century BC]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[1st century BC]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

## [[1st millennium]]

### [[1st century]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[2nd century]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[3rd century]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[4th century]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[5th century]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[6th century]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[7th century]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[8th century]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[9th century]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[10th century]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

## [[2nd millennium]]

### [[11th century]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[12th century]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[13th century]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[14th century]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[15th century]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[16th century]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[17th century]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[18th century]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[19th century]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

### [[قرن ۲۰]]
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

## [[3rd millennium]]

### [[قرن ۲۱]]
:
:
:

رج:میلادی تقویم
رج:سال
محمد کجوری

**محمد کجوری** (رویانیان) اتا مازرونی خونش‌کر اهل نوشهر هسته که دوروم آهنگ خوندنه.وه به همراه ابی عالی از بنیانگزاران پاپ مازرونی محسوب وونه. ونه *دردسر* آهنگ اول خله اىسم درهاکرده. "*باعث جنگ منی"* آهنگ ره هم بخونسته.

## منبع

رج:مازرون پاپ خونش‌کرون
رج:زننه آدمون
رج:چالوس گت آدمون
جواد عباسی

**جواد عباسی** اتا مازرونی خونش‌کر هسته که تک‌دست آهنگ خوندنه. وه نکا وری آدم هسته.

## منبع

* دشت خونشهای جواد عباسی
رج:مازرون پاپ خونش‌کرون
رج:زننه آدمون
رج:نکا گت آدمون
علی میر رضایی

**علی میر رضایی** اتا مازرونی خونش‌کر هسته که تک‌دست آهنگ خوندنه. 

## منبع

رج:مازرون پاپ خونش‌کرون
رج:زننه آدمون
ماری محمدی قادی‌کلایی

**ماری محمدی قادی‌کلایی **  اتا مازرونی خونش‌کر بی‌یه که دههٔ ۱۳۵۰ شمسی آهنگ خوندسته. ونه گرد آهنگ‌ها فولکوریک نئینه.

## منبع

* مهرآوا 

رج:مازرون زنا خونش‌کرون
رج: قائمشهر گت آدمون
صدیقه ماهوتی

**صدیقه ماهوتی** اتا مازرونی خونش‌کر بی‌یه.

صدیقه متولد٣٠ مرداد ١٣٣١ قائم شهر بی‌یه. حدود سال‌هاي ٣٦ و٣٧ که كلاس پنج-شیش دیه، مدرسه صف سر شعر خونسته و همان سال‌ها مسابقات خوانندگي بين مدارس مازندران رتبه اول ره بیارده و كشوري مسابقات که رامسر برگزار بی‌یه، مازیار و عهدیه جه آشنا بیه.

تا كلاس نهم درس بخوندسته و ول هاکرده بورده کارسر. چند سالي بی‌یه كه بيمارستان كار کرده و مهمونی دله رفخون وسه خوندسته. آقاي موسی آقارجبي كه آهنگساز بی‌یه، وه ره بورده صداسیما تست هدا و قبول بیه و حرفه‌ای خونش‌کر بیه.

## منبع

## بریم بگردستن
* مصاحبه با مهرآوا
* یوتیوب دله

رج:مازرون زنا خونش‌کرون
رج: قائمشهر گت آدمون
جعفر دادیان

**جعفر دادیان ** اتا مازرونی خونش‌کر هسته که دهه ۵۰ شمسی فولکوریک آهنگ خوندسته. ونه ات-د تا آلبوم دره که *جاودانه‌های موسیقی مازندران* نوم نسیم مهرآوا تنک هاکرده.

## منبع

رج:مازرون مردی خونش‌کرون
رج:بابل گت آدمون
نسا (خونش‌کر)

** رقیه دارایی** که ونه هنری نوم «**نِسا**» بی‌یه، مازرونی خونش‌کر بی‌یه. وه پیش از انقلاب، مازرونی زوون آهنگ خوندسته.

خانم دارایی ۱۱ دی ماه ۱۳۳۱ دنیا بمو. ونه پییر نوم ره فضل اله و ونه مار ره حلیمه جمشیدی گتنه و  شاهی آدم بینه . وه ۹ ساله بی‌یه که ونه مار دکته بمرده و خوردمار دس گت بیه.

نسا چش ناشته و نابینا بی‌یه. همین‌سه شعر ره وسته حفظ هاکنه و تمرین پشتی، حفظی بخونده.

## منبع

* آپارات
* یوتیوب

رج:مازرون زنا خونش‌کرون
رج: قائمشهر گت آدمون
مجید احمدی

**مجید احمدی** اتا مازرونی خونش‌کر هسته که تک‌دست آهنگ خوندنه. *جنگ جهانی* آهنگ ره وه بخونسته.

## منبع

رج:مازرون پاپ خونش‌کرون
رج:زننه آدمون
عباس میرزا

**عباس میرزا** (۴ ذی‌الحجهٔ ۱۲۰۳ ه‍.ق/۲۶ اوت ۱۷۸۹ م – ۱۰ جمادی‌الثانی ۱۲۴۹ ه‍.ق/۲۵ اکتبر ۱۸۳۳ م ) کا **عباس میرزا نایب السلطنه** روشناس هسه، فتحعلی شاء و آسیه خانم دَوَلو ئه ریکا بی یه. وه قاجاری شازده ئون جا بی یه کا (1799.م جا تا 1833.م) شه پر نماینده، آذربایجون دله بی یه. و اران و اروسیۀ نورد دله، ارانۀ قاشون فرمنده بی یه. وه ازی بمردنه و شه پره بمردن قبل بمردنه و ونه ریکا محمد میرزا ونه مال خور بیه.
راست|بندانگشتی|250x250پیکسل|عباس میرزا کا درنه شه قاشون ره ایشنه.
عباس میرزا اران و اروسیه نوردشون زمونه، آذربایجون و قفقاز دله گت بیه. فتحعلی شاء وه ره (۱۷۹۹.م) دله نایب السلطنه نوم هدائه. همو گدر عباس میرزا رسما آذربایجونۀ جاکم بونه. (۱۸۰۳.م دله) وه میرزا محمد خان دولوئه کیجا جا ازدواج هکردنه. ۱۸۰۵ میلادیئه توسون، عباس میرزا رسما ( آذربایجون و قره باغ،قپلان تبر تا دربند) رو حکم رانییه. وه اران و اروسیۀ اول نورد دله، ۱۸۰۳.م دله، سیسیانوف جا ایروان دله، بجنگسه اما باش نیه و اته خار نتیجه نیتنه. ۱۰ سول دمالتر اینتا نورد گلستون پیمون موجب بیه؛ اران پلی بیتنه و گلستون پیمون دله،  روسیه ره دربند و باکو و شروان  هدائه. اروسیه نوردۀ دمالتر وه شه گگه جا محمد علی میرزا، عثمانی ره وره هکردنه و اما ناچار بیه هرسائه و اینتا نورد، ارزروم پیمون جا تمم بیه.

راست|بندانگشتی|اته نقاشی عباس میرزائه جا
همو سول اران و اروسیه اَی هدی ره دپیتننه و عباس میرزا پسغوم وسه، شه قاشون ره تا گنجه رائی هکردنه اما اروسیۀ قاشون بیموئنه و هیا دپیتنه. عباس میرزا چو خار بالو نداشتنه و اران قاشون اونگدر خله پفکی بی یه؛ نورد ره بباتنه و عباس میرزا گت پلی بیتنه. دس آخر اروسی سلات شون تا تبریز بوردنه و تبریز ره کوس هدائنه و اران دولت ناچار بیه کا اروسیه جا خون وَس(آشتی) هاکنه. اینتا خون وس ترکمانچای پیمونۀ موجب بیه. 

ترکمانچای، عباس میرزائه حیثیت ره دولتمردیونه میون سیو هکردنه و ونه گگه شون، ونه مال خوری ره گرو بکشیننه. وه ده گت مخالف داشتنه؛ اته ونه گگه حسینعلی میرزا فرمانفرما فارسۀ حاکم، اتی ونه گگه حسنعلی میرزا شجاع السلطنه کرمانۀ حاکم. همی ده گگه تش راس هکردننه و یزد طوغیان هکردنه. فتحعلی شاء عباس میرزا ره رائی هکردنه یزد تا وشونه طوغیان ره تش او بزنه. عباس میرزا شه قاشونۀ جا بوردنه یزد و شه خاخر زا سیف الملوک میرزا ره بنه بزوئه و وه ره رائی هکردنه تهرون، شائه پلی. اونسفه وه راء دکته فارس و کرمان و شه گگه شون ره بنه بزوئه و هر ده ره رائی هکردنه تهرون. 

دمالتر شاء وه ره خراسونۀ حاکم هکردنه و عباس میرزا خراسون بوردنه. اوجه بجنگسنه و خبوشان ، سرخس و تربت حیدریۀ رو هاجرا بیه. 

عباس میرزا خراسون دله، ۴۴ سند دله، ناخش بیه و مشهد دله بمردنه. وه ره امام رضائه قیرسانی دله چال هکردنه. وه بیست و هف ریکا و اته دتر داشتنه. وه اته دِرِس خاء بی یه و بخاستنه ارانۀ قاشون و دولت ره درس هاکنه و انه سر شاگردون ره رائی هکردنه اروپا. همو شاگردون دمالتر تر دارالفنون ره بساتننه.

## منابع


رج:آمل گت آدمون
رج:قاجاریون
رج:۱۷۸۹ بزائه‌ئون
رج:۱۸۳۳ بمرده‌ئون
سجل

بندانگشتی
 

**سجل** یتا هویتتی نومچه هسه کا ایرون دله هسه و هر ایرونی وسه صادر کننه و ویلاج و ظلاق و .... ره وی دله ذکر کاندنه.

## ممبعئون
فارسی ویکیپدیا
رج:سجل
رج:رسمی سندون
فیوریوسا: مد مکس ساگا

**فیوریوسا: مد مکس ساگا** (به انگلیسی: Furiosa: A Mad Max Saga) اتا آمریکایی فیلم هسته کهمد مکس دمبال‌سر، سال ۲۰۲۴ بساتنه. جورج میلر ونه کارگردان بی‌یه و آنیا تیلور جوی اصلی نقش ره داشته.

## آسنی
دنیا رقد بورده و خشکی و قحطی همه جا ره سر هایته. فقط بعضی خورد-خورد آبادی باقی هستنه که مخفی زندگی کننه. اتا پچیک کیجا، فیوریوسا، که اتا آبادی دله دره ره صحراشو موتور سوارون دزدنّه و ورنه. کیجای مار وشون دمبال‌سر شونه و ویشترشون ره کاشنه و کیجا ره هر طریقی هسته در ورنه ولی شه تله کفنه و موتورسوارون رییس، دمنتوس، وه ره صلیب کشنه و اینتی کیجا که فرار هاکرد بی‌یه، ورگردنه مار وری و ای اسیر وونه.

دمنتوس کیجا بال ره وندنه و وه ره اسیر گیرنه ولی کیجا مقار ننه که ونه سره کمین وری هسته. موتورسوارون اتا مجموعه شهرون (که ونه نیشتگا سیتادل هسته) جا درگیر وونه و اتا توافق‌نومه وندنه که اتا شرط این هسته که فیوریوسا بئه سیتادل شهر و حرمسرای زنان جه بوو. فیوریوسا شه ره مرد واری دریارنه و شهر دله پیشرفت کنده تا راهی پیدا هاکنه که دربوره ولی....

## منابع

رج:۲۰۲۴ فیلمون
رج:مد مکس
رج: آمریکایی فیلمون
رج:آخرالزمانی فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
وست ورلد

**وِست وُرلد** اتا سریال بی‌یه که جاناتان نولان بساته و فلسفی و علمی-تخیلی آسنی (داستان) داشته.

## آسنی
آینده‌ی دنیا، اتا کومپانی که ونه نوم *وست ورلد* هسته، اتا کا (بازی) بساته که آدمون تونه بلیط بیرن و بئن اتا شبیه‌ساجی شهر درون که غرب وحشی (وسترن) ره موندنه. این شهر دله ات‌خله روبات درنه که ای آی (هوش مصنوعی) هستنه و کاملا انسانی احساسات و عقلانیت دارنه؛ فقط شو که خسنّه، وشون کتا حافظه پاک وونه و اتا بساتی حافظه که بلندمدت هسته، فقط ثابت وشون کله دله موندنه که شهر سناریو ره شکل دنه. مردمی که بلیط بخرینه، تونه این روبات جه هرکاری هاکنن و هر بلایی وشون سر بیارن.

این میونه، اتا روبات پیدا وونه که خراب بیه و ات‌که چیزها ره نتونده یاد هاکنه....

## منابع

رج:آمریکایی سریالون
رج:وسترن سریالون
رج: علمی-تخیلی سریالون
رج:فلسفی سریالون
کینگدم آو هیون

***کینگدم آو هیوِن*** یعنن ***بهشتِ مِلک*** اتا آمریکایی فیلم بی‌یه که ریدلی اسکات، ۲۰۰۵ سال بساته و صلیبی جنگ خوری هسته. این فیلم دله صلاح الدین ایوبی و بالین ابلین ره سىراق دنه.

## منبع

رج:آمریکایی فیلمون
رج:ریدلی اسکات
رج: انگلیسی فیلمون
رج:۲۰۰۵ فیلمون
رج:تاریخی فیلمون
بورخوس سی‌اف

**بورخوس سی‌اف**  اتا ایسپانیا فوتوال تیم هسته که ات‌گال لالیگا دله دیّه. این تیم ره ۱۹۳۶ بساتنه و إسا ونه فوتوال‌زمین استادیو ال پلانتیو هسته که کاستلین دله دره.

این تیم پیش‌ته بورخوس اف‌سی (۱۹۳۶) نوم جه کا کرده و ونه سر بساته بوه.

## منابع

* 

## بریم بگردستن


رج:ایسپانیا فوتوال تیمون
یوفا چمپیونز لیگ ۹۳–۱۹۹۲

**یوفا چمپیونز لیگ ۹۳–۱۹۹۲**، اروپای چمپیونز لیگ ره اتا فصل بی‌یه.

۹۳–۱۹۹۲ فصل دله المپیک مارسی قهرمون بیه؛ وشون فینال دله ۱–۰ آ.ث. میلان ره بَوِردنه. این فینالِ کا مونیخ شهر و المپیک مونیخ فوتوال‌زمین دله برگزار بی‌یه.

این فصلِ بتترین گُل‌زن فرانک سوازی بی‌یه که المپیک مارسی وسه کا کرده و ۵ تا گُل بزو.

## منابع

رج:یوفا چمپیونزلیگ فصلون
یوفا چمپیونز لیگ ۲۰۲۳-۲۴

**یوفا چمپیونز لیگ ۲۰۲۳-۲۴**، اروپای چمپیونز لیگ ره اتا فصل بی‌یه.

۲۴–۲۰۲۳ فصل دله رئال مادرید قهرمون بیه؛ وشون فینال دله ۲–۰ بروسیا دورتموند ره بَوِردنه. این فینالِ کا لندن شهر و ومبلی فوتوال‌زمین دله برگزار بی‌یه.

این فصلِ بتترین گُل‌زن هری کین و کیلیان امباپه بینه که بایرن مونیخ و پاری سن-ژرمن وسه کا کردنه و ۸ تا گُل بزونه.

## منابع

رج:یوفا چمپیونزلیگ فصلون
یوفا چمپیونز لیگ ۹۴–۱۹۹۳

**یوفا چمپیونز لیگ ۹۴–۱۹۹۳**، اروپای چمپیونز لیگ ره اتا فصل بی‌یه.

۹۴–۱۹۹۳ فصل دله آ.ث. میلان قهرمون بیه؛ وشون فینال دله ۴–۰ بارسلونا ره بَوِردنه. این فینالِ کا آتن شهر و المپیک آتن فوتوال‌زمین دله برگزار بی‌یه.

این فصلِ بتترین گُل‌زن رونالد کومان بی‌یه که بارسلونا وسه کا کرده و ۸ تا گُل بزو.

## منابع

رج:یوفا چمپیونزلیگ فصلون
یوفا چمپیونز لیگ ۹۵–۱۹۹۴

**یوفا چمپیونز لیگ ۹۵–۱۹۹۴**، اروپای چمپیونز لیگ ره اتا فصل بی‌یه.

۹۵–۱۹۹۴ فصل دله آژاکس قهرمون بیه؛ وشون فینال دله ۱–۰ آ.ث. میلان ره بَوِردنه. این فینالِ کا وین شهر و ارنست هاپل فوتوال‌زمین دله برگزار بی‌یه.

این فصلِ بتترین گُل‌زن ژرژ وه‌آ بی‌یه که پاری سن ژرمن وسه کا کرده و ۷ تا گُل بزو.

## منابع

رج:یوفا چمپیونزلیگ فصلون
یوفا چمپیونز لیگ ۹۶–۱۹۹۵

**یوفا چمپیونز لیگ ۹۶–۱۹۹۵**، اروپای چمپیونز لیگ ره اتا فصل بی‌یه.

۹۶–۱۹۹۵ فصل دله یوونتوس قهرمون بیه؛ وشون فینال دله پنالتی جه آژاکس ره بَوِردنه. این فینالِ کا رم شهر و المپیک رم فوتوال‌زمین دله برگزار بی‌یه.

این فصلِ بتترین گُل‌زن یاری لیتمانن بی‌یه که آژاکس وسه کا کرده و ۹ تا گُل بزو.

## منابع

رج:یوفا چمپیونزلیگ فصلون
یوفا چمپیونز لیگ ۱۹۹۷–۹۸

**یوفا چمپیونز لیگ ۱۹۹۷–۹۸**، اروپای چمپیونز لیگ ره اتا فصل بی‌یه.

۹۸–۱۹۹۷ فصل دله رئال مادرید قهرمون بیه؛ وشون فینال دله ۱–۰ یوونتوس ره بَوِردنه. این فینالِ کا آمستردام شهر و آمستردام آرنا فوتوال‌زمین دله برگزار بی‌یه.

این فصلِ بتترین گُل‌زن آلساندرو دل‌پیرو بی‌یه که یوونتوس وسه کا کرده و ۱۰ تا گُل بزو.

## منابع

رج:یوفا چمپیونزلیگ فصلون
یوفا چمپیونز لیگ ۱۹۹۸–۹۹

**یوفا چمپیونز لیگ ۱۹۹۸–۹۹**، اروپای چمپیونز لیگ ره اتا فصل بی‌یه.

۹۹–۱۹۹۸ فصل دله منچستر یونایتد قهرمون بیه؛ وشون فینال دله ۲–۱ بایرن مونیخ ره بَوِردنه. این فینالِ کا بارسلون شهر و نیوکمپ فوتوال‌زمین دله برگزار بی‌یه.

این فصلِ بتترین گُل‌زن آندری شوچنکو و دوایت یورک بینه که دینامو کیف و منچستر یونایتد وسه کا کردنه و هرکمین‌تا ۸ تا گُل بزونه.

## منابع

رج:یوفا چمپیونزلیگ فصلون
یوفا چمپیونز لیگ ۲۰۰۰–۰۱

**یوفا چمپیونز لیگ ۲۰۰۰–۰۱**، اروپای چمپیونز لیگ ره اتا فصل بی‌یه.

۰۱–۲۰۰۰ فصل دله بایرن مونیخ قهرمون بیه؛ وشون فینال دله پنالتی جه والنسیا ره بَوِردنه. این فینالِ کا میلان شهر و سن سیرو فوتوال‌زمین دله برگزار بی‌یه.

این فصلِ بتترین گُل‌زن رائول بی‌یه که رئال مادرید وسه کا کرده و ۷ تا گُل بزو.

## منابع

رج:یوفا چمپیونزلیگ فصلون
یوفا چمپیونز لیگ ۲۰۰۲–۰۳

**یوفا چمپیونز لیگ ۲۰۰۲–۰۳**، اروپای چمپیونز لیگ ره اتا فصل بی‌یه.

۰۳–۲۰۰۲ فصل دله آ.ث. میلان قهرمون بیه؛ وشون فینال دله پنالتی جه یوونتوس ره بَوِردنه. این فینالِ کا منچستر شهر و الدترافورد فوتوال‌زمین دله برگزار بی‌یه.

این فصلِ بتترین گُل‌زن رود فن نیستلروی بی‌یه که منچستر یونایتد وسه کا کرده و ۱۲ تا گُل بزو.

## منابع

رج:یوفا چمپیونزلیگ فصلون
یوفا چمپیونز لیگ ۲۰۰۵–۰۶

**یوفا چمپیونز لیگ ۲۰۰۵–۰۶**، اروپای چمپیونز لیگ ره اتا فصل بی‌یه.

۰۶–۲۰۰۵ فصل دله بارسلونا قهرمون بیه؛ وشون فینال دله ۲–۱ آرسنال ره بَوِردنه. این فینالِ کا سن-دنی شهر و استاد دو فرانس فوتوال‌زمین دله برگزار بی‌یه.

این فصلِ بتترین گُل‌زن آندری شوچنکو بی‌یه که آ.ث. میلان وسه کا کرده و ۹ تا گُل بزو.

## منابع

رج:یوفا چمپیونزلیگ فصلون
یوفا چمپیونز لیگ ۰۸–۲۰۰۷

**یوفا چمپیونز لیگ ۰۸–۲۰۰۷**، اروپای چمپیونز لیگ ره اتا فصل بی‌یه.

۰۸–۲۰۰۷ فصل دله منچستر یونایتد قهرمون بیه؛ وشون فینال دله پنالتی جه چلسی ره بَوِردنه. این فینالِ کا مسکو شهر و لوژنیکی فوتوال‌زمین دله برگزار بی‌یه.

این فصلِ بتترین گُل‌زن کریستیانو رونالدو بی‌یه که منچستر یونایتد وسه کا کرده و ۸ تا گُل بزو.

## منابع

رج:یوفا چمپیونزلیگ فصلون
یوفا چمپیونز لیگ ۱۰–۲۰۰۹

**یوفا چمپیونز لیگ ۱۰–۲۰۰۹**، اروپای چمپیونز لیگ ره اتا فصل بی‌یه.

۱۰–۲۰۰۹ فصل دله اینتر میلان قهرمون بیه؛ وشون فینال دله ۲–۰ بایرن مونیخ ره بَوِردنه. این فینالِ کا مادرید شهر و سانتیاگو برنابئو فوتوال‌زمین دله برگزار بی‌یه.

این فصلِ بتترین گُل‌زن لیونل مسی بی‌یه که بارسلونا وسه کا کرده و ۸ تا گُل بزو.

## منابع

رج:یوفا چمپیونزلیگ فصلون