open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
میانمار

**میانمار** یا ** برمه** یا **بیرمانی** (ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်) اتا کشور هسه که آسیایِ شرقی‎جنوب وَر دره. اینتا کشور همساینون نوم بنگلادش، هند، چین، تایلند و لائوس هسته. اینتا کشور آندامان دریا کرانه دره.

برمه‌یِ کشورِ گتی ۶۷۶۵۵۲ کیلومتر موربع هسه و ونه جمعیت ۵/۴۶ میلیون نفر هسه. برمه نیشتِگا نوم رانگون هسه. میانمارِ مردم برمه‌یی‌زوون ره گپ زننه و ویشتر بودایی دین ره په‌روو هسنه. ۶۸ درصد میانماریون برمه‌ای‌تبار، ۹ درصد شان، ۷ درصد کارن و بقیه دیگه اقوام جه هستنه. ۸۹ درصد بودایی، ۴ درصد مسیحی، ۴ درصد مسلمان و ۱ درصد هندو هستنه. حدود هشتاد درصد مردمون هم بخوندستن و بنویشتن ِسواد ره دارنه.

میانمار، قدیم بریتانیا کولونی بی‌یه و سال ۱۹۴۸ استقلال پیدا هاکرده. اون گادِر تاسا خله جنگون و درگیریون کشور دله پیش بمو. برمه میون سال‌های ۱۹۶۲ تا ۲۰۱۱ اتا کودتایی حکومِت دَس دَیّه اما سال ۲۰۱۲ این نظامی رژیم رسماً توم بیّه و اتا نیمه‌نظامی جایگزین بیّه که ات رشته دموکراتیک اصلاحات پیش بیارده و سال ۲۰۱۵ انتخابات بی‌یشتنه و نظامیون حکومِت جه کم-کم کناره بَییتنه.

## سیاست
برمه بریتانیا کولونی بی‌یه، اتا موافقتنومه‌ که ژنرال آنگ سان اون کشور جه دَوِسته باعث بیّه که کشور شه استقلال ره بدَس بیاره. سال ۱۹۷۴ اتا رفراندوم، برمه‌یِ سوسیالیستی جمهوری ره رسماً احیا هاکرده.

آنگ سان سوچی، ژنرال سان ِکیجا، سال ۱۹۸۸ جه این کشور ِسیاست دله نقش دانّه. وه اوایل بازداشت بیّه. پارلمونی انتخابات سال ۱۹۹۰ دله، در حالیکه آنگ سان سوچی بازداشت بی‌یه، برنده بیّه ولی سال ۱۹۹۰ ِانتخابات ره باطل اعلام هاکردنه.

سال ۲۰۱۲ نظامی رژیم رسماً توم بیّه و اتا نیمه‌نظامی جایگزین بیّه که ات رشته دموکراتیک اصلاحات پیش بیارده و سال ۲۰۱۵ انتخابات بی‌یشتنه و نظامیون حکومِت جه کم-کم کناره بَییتنه. ولی سال ۲۰۲۱ ائی میانمار دله کودتا بیّه؛ تاتماداو (نظامیون ستاد) قدرت ره بیتنه و آنگ سات سوچی زندان دکته. از اون گدر تاسا میانمار دله‌یی جنگ جه درگیره. اوائل سال ۲۰۲۴، شورشیون پیروزی‌هایی کسب هاکردنه و تاتماداو ره چن جا شکست هدانه.

## مردمون
بندانگشتی|راست|بودایی تظاهرات علیه اسلام|200px
### ادیان
میانمار دله اتی مسلمون دَرنه که راخنیا منطقه دله زندگی کانّه. وشون سال‌ها بوداییون دَس بکوشته وانّه و اذیت وینّه. میانمار ِبعضی رییس‌جمهورون بارها اعلام هاکردنه که مسلمون‌ها این کشور ِآدِم نینه. فقط تا سال ۱۳۹۱ بین شیش تا هشت میلیون مسلمون این کشور جه اخراج بَیینه.

### زوون
برمه‌یی میانمار ِرسمی زوون هسته. این زوون تبتی و چینی زوون ره موندنه و خله انگلیسی کلمات ونه دله قاطی دره. حدود 107تا زوون میانمار دله شناسا هستنه. 

## تقسیمات

کشور برمه هفت ایالت (ပြည်နယ်) و هفت ناحیه (တိုင်းဒေသကြီး) دانه.

راست|260px|

## منابع

* 


رج:آسئان
رج:آسیایی کشورون
رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات
رج:سوسیالیست کشورون
برمه

برمه بتونده دِتا معنی هاده:
* اسری بموئن ره برمه گانّه.
* میانمار ِقدیمی نوم برمه بی‌یه.
بنگلادش

**بنگلادش** (بنگالی جه: *গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ*) اتا کشور هسه آسیایِ جنوب دله. اینتا کشور دتا همسایه دارنه که وشون نوم میانمار و هند هسنه. اینتا کشور بنگال دریامونا پلی دره.

ونه نیشتگا نوم داکا هسته و جمعاً ۱۴۸ میلیون نفر جمعیت دانّه. این کشور دله بنگالی رسمی زوون هسته ولی انگلیسی هم خله جائون ادارات و آموزشی جائون دله استفاده وانه و پولدارون ِزوون هسته. ۹۸ درصد مردمون این کشور دله بنگالی نژاد هستنه. این کشور مشترک‌المنافع کشورون اتحادیه دله هم دره.

## تاریخ
[بندانگشتی|راست|[شهيد منار: جایی که بنگلادشی دانشجوئونی که اعتراضات سَره بمردنه، ونه دله چال هستنه. این مقوم اسا ماری زوون جهونی روز ِنماد بیی‌یه.]]
این کشور قدیم پاکستون ِتابع بی‌یه و وه ره «شرقی پاکستون» گاتِنه، چون اون گادِر که هند بتونسته بریتانیا جه سِوا بَواشه، هندی مسلمون‌ها، که این کشور ِدِ وَر دَیینه و هِدی جه سِوا بینه، بائوتنه که خانّه اتا کشور بسازن که ونه نوم پاکستون بائه. با این حال این مسلمون‌هایِ اتحاد هم دووم نیارده و بنگلادشیون تصمیم بَییتنه که پاکستون ِدولِت جه هم سِوا بَواشِن. این استقلال روز ۲۶ مارس ۱۹۷۱ (۱۴۸۳ مازرونی) بوجود بمو و هند هم بنگالیون ره کومِک هاکرد بی‌یه.

## مردمون
۸۹٫۷ درصد مردمون بنگلادش دله مسلمون و اکثریت سُنی مذهب هستنه. ۹٫۲ درصد بنگلادشیون هم هندو هستنه. این کشور دله دیوبندی و اهل حدیث ِپه‌روون هم خله هستنه.

بنگلادش جهون ِنهمین پرجمعیت کشور هسته و ونه جمعیت انبسی *(= تراکم جمعیت)* خله بالا دَره. این منطقه‌یِ بـِنه خله حالخیز هسته ولی مشکل اینه که اونجه خله طوفان و سیل اِنه که زندگی ره مردمون وسّه سخت کانده.

گزارش‌کرون گانّه ۹۵ درصد زنان بنگلادش دله فقیری جه زندگی کانّه و خله مشکلات دارنه.

## اقتصاد
بنگلادش پیل یکا تاکا هسه. بنگلادش لباس سَره دِنیایِ دومین صادرکننده هسته. چون کارگرون ِمِزد این کشور دله پایین دَره، خله از کارخنه‌دارون دِنیا جه اونجه جمع بَیینه و تولیدی بَزونه.

## جوغرافی
بنگلادش گتی ۱۴۴۰۰۰ کیلومتر موربع هسه.اینتا کشور اتا دنیا پر جمعیت‌ترین کشورون جا هسه که ونه جمعیت ۱۰۲ میلیون نفر هسه.ونه نیشته‌گا داکا شهر هسه.

بنگلادش ِزمین هند ِدله دَره و همه وَری این کشور جه وَر خانّه، فقط اتا پچوک سامون هم میانمار جه دانّه و ونه جنوب بنگلادش دریامونا دره.

### تقسیمات
راست|بندانگشتی|200px|
بنگلادش ۷ استان دانه:
# باریسال (Barisal)
# چیتاگونگ (Chittagong)
# داکا (Dhaka)
# خولنا (Khulna)
# راجشاهی (Rajshahi)
# رنگ پور (Rangpur)
# سیلهت (Sylhet)

## منابع
* Wikipedia contributors, "Bangladesh," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bangladesh&oldid=495567206 (accessed June ۳, ۲۰۱۲).
* Khan, Zillur R. (1997). "Bangladesh's experiments with parliamentary democracy". Asian Survey 37 (6): 575–589.


رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات
رج:مشترک‌المنافع کشورون
رج:آسیایی کشورون
رج:اسلامی کشورون
رج:سارک
تاجیکسّون

**تاجیکسّون** (فارسی جه: Ҷумҳурии Тоҷикистон) اتا کشور نوم هسه میونی آسیا دله. وه اتا شوروی جمهوری‌ئون جا بی‌یه.

اینتا کشور همساینون نوم هسه: چین، افغانستان، اوزبکستون و قزاقستون.

این کشور زوون فارسی با تاجیکی لهجه هسته ولی برخلاف ایران و افغانستون اتی سیریلیک خط جه شه زوون ره نویسنّه.

تاجیکستان ناخالص تولید سال ۲۰۰۵ نزدیک به ۲ میلیارد دلار بی‌یه.

## جوغرافی
تاجیکئون اتا سد کشور هسه.اینتا کشور ۱۴۳۱۰۰ کیلومتر موربع گتی درانه.ونه جمعیت ۹/۵ میلیون نغر هسه.ونه نیشته‌گا نوم دوشنبه هسه.

## مردمون
این کشور مردمون سال ۲۰۱۴ میلادی ۸٬۱۶۰٬۰۰۰ نفر بینه. حدود ۷۹٫۹٪ مردم این کشور دله تاجیک هستنه که فارسی ِاتی مخصوص لهجه جا گپ زنّه. ۱۵٫۳٪ اوزبکی، ۱٫۱٪ روسی، ۱٫۱٪ قرقیزی، ۰٫۳٪ ترکمونی و ۰٫۳٪ تاتاری هستنه.

تاجیکستان تاریخ ایران جه خله اشتراک دارنه و ایران ِمرکزیت ره اسلامی دوره این ناحیه داشته. خله از دانشمندون، سیاسیون و عالمون فارسی تاجیکستون ِاسایی سامون دله دَیینه.

دین حدود ۹۰٪ تاجیکون اسلام هسته (۹۵٪ سنی حنفی، اقلیت ۵٪ شیعه که غالباً شیعه اسماعیلی و کمته ۱٪ امامیه). شیعیون ویشتر بدخشان دله درنه. طریقت نقشبندیه هم شه صوفیون ره تاجیکستون دله هنتا دارنه.

## تقسیمات
[بندانگشتی|راست|200px|نقشه تقسیمات کشوری تاجیکستان (۱- [ولایت سغد، ۲- ناحیه‌های تابع جمهوری، ۳- ولایت ختلان، ۴- ولایت مختار کوهستان بدخشان)]]
تاجیکون ِولایات اینان هستنه:
* بدخشان به مرکزیت خاروغ
* سغد به مرکزیت خجند
* ختلان به مرکزیت قُرغان‌تپه
* جمهوری ِتابع ِولایات: اینان شه استقلالی ندارنه و نیشتگا جه دستور گیرنه.

## منابع

رج:مستقل مشترک‌المنافع کشورون
رج:شانگهای کایری سازمان
رج:شوروی سابق کشورون
رده:آسیایی کشورون
ت
رج:اسلامی کشورون
بوتان

**بوتان** (بوتانی جه: འབྲུག་ཡུལ་) اتا پچیک کشور جنوبی‌آسیا دله هسته. این کشور ِشمال تبت (چین) و جنوب وَر هند درنه. این کشور هیچ گادِر مستعمره نیّه ولی میلادی ۱۹ سده دله بریتانیا ونه سر تسلط داشته ولی مازرونی ۱۴۶۱ سال دله شه وسر مستقل بیه. بوتان دله اتا بودایی سلطنت حکومت کانده که ونه شاه شه ره «اژدهای شاه» نومنه. البته سلطنت مشروطه هسته و اتا دِ حزبی پارلمون هم دره.

## جوغرافی

اینتا کشور گتی ۱۴۴۰۰۰ کیلومتر موربع هسه. بوتان جمعیت ۵/۱ میلیون نفر هسه. اینتا کشور نیشته‎گا نوم تیمبو هسه.

بوتان کاملاً هیمالیا دله قرار دارنه و اتا کوهستانی کشور هسته. بعضی قله‌ها بوتان دله 7000 متر جه بلندته هسته و هیچ کاجه 200 متر جه کمته ارتفاع ندارنه.

## ایقتصاد
بوتان پیل یکا نوم روپیه هسه. اینتا کشور طبیعی منابع خله خار هسه.

## فرهنگ

بوتان دله مردم تبتی زوونون ره گپ زننه و وشون رسمی زونگخا نوم دارنه. زوون‌های دیگه‌یی هم که درننه که ویشته تبتی‌تبار هستنه. وشون بودایی دین ره په‌روو هسنه.

## تقسیمات

## گالری

082 - Gangkar Puensum - 7,570m (Dochula pass) (4677022812).jpg|Gangkar Puensum, the highest mountain in Bhutan
 Himalayan Landscape.jpg|Sub-alpine Himalayan landscape
 Himalayan peak from Bumthang.jpg|A Himalayan peak from Bumthang
 Jigme Dorji National Park, Bhutan.JPG|Jigme Dorji National Park
 HaaValley.jpg|The Haa Valley in Western Bhutan


## دپت چرخه توئون
*بودایی دین
*تبتی زوون

## پانویس


رج:آسیایی کشورون
رج:بودایی کشورون
رج:مشروطه سلطنت
رج:سارک
برونئی

**دارالسلام برونئی**  اتا کچیک کشور نوم هسه که آسیا شرقی جنوب ور دره. اینتا کشور جا بورونئو جزیره شمال ور هسه.

## جوغرافی
بورونئی گتی ۵۷۶۵ کیلومتر موربع هسه. اینتا کشور دله ۲۲۰۰۰۰ نفر زندگی کننه.ونه نیشتگا نوم سری بگاوان هسه.

## فرهنگ
بورونئی مردم ویشتر موسلمون هسنه و مالایی زوون ره گپ زننه.

## سیاست
بورونئی حوکومت شایی هسه. اینتا کشور شا اتا دنیا پیل دارترین آدمون جا هسه.

## تاریخ
بورونئی میلادی ۱۹ سده دله انگلیس کولونی بیّه ولی مازرونی ۱۴۹۵ سال دله موستقل بیه.

## منابع

*
رده:آسیایی کشورون
رج:مشروطه سلطنت
رج:اسلامی کشورون
رج:مشترک‌المنافع کشورون
رج:جزیره‌ای کشورون
رج:مالایی‌زوون کشورون
رج:آسئان
تایوون

thumb|تایوون برم
**تایوون** اتا کشور هسه که اتا جزیره هسه چین دریا دله.اینتا کشور ره ملی چین یا فرمز هم گنه.
## جوغرافی
تایوون لزمی(کشور) گتی  کیلومتر موربع هسه.اینتا کشور جمعیت ۲۲میلیون نفر هسه.ونه نیشته‌گا نوم تایپه هسه. که همینتا وسر ونه اتا دیگه نوم تایپه چین هم هسه.
## فرهنگ
اینتا کشور ویشتر مردم چینی زوون ره گپ زنه‌نه ئو بودایی دین ره په‌روو هسه‌نه.
## سیاست
اینتا کشور حوکومت جوموری هسه. ونه جوموری سر نوم چن شویی بیان هسه.
## ایقتصاد
تایوان پیل یکا یوآن هسه.اینتا کشور اتا آسیا پیش بورده کشورون جا هسه.
## تاریخ
تایوان تا قبل چین کومونیستی اینقلاب اتا این کشور ایالتون جا بیه ولی بعد اینتا ایتفاق جا وره چین ملی گرائون که کومونیست جا موخالف بینه چین جا سیوا هکردنه. وره خله کشورون دنیا دله رسمیت جا نه‌شناسه‌نه.
## دپت چرخه‌توئون
*چین کی چه‌ک

رده:کشورون
رج:چینی‌زوون کشورون
جاپون

**جاپون مجمع‌الجزایر**  اتا جزیره‌ای کشور شرقی آسیا دله  دره. جاپون شومال جه روسیه جه، غرب جه با جاپون دریا، چین، شومالی کوره و جونوبی کوره جه اویی مرز دارنه. جاپون جهان دله اتا اصلی قدرتون ایقتصاد دله هاسه و سومین جهون ِقدرت داخلی ناخالص تولید نظر جه هاسه. جاپکن اتا مشروطه پادشاهی کشور هاسه که جاپون اساسی قانون جه اداره وونه.

## جوغرافی
جاپون گتی ۳۷۷۳۸۴ کیلومتر موربع هسه.اینتا کشور جمعیت صد میلیون نفر هسه.ونه نیشته‌گا نوم توکیو هسه.
## فرهنگ
جاپون مردم بودایی دین ره په‌روو هسه‌نه ئو جاپونی زوون ره گپ زنه‌نه. وشون میون اتی چینی ئو کوره ای هم درنه.
## سیاست
اینتا کشور حوکومت شایی هسه.
## تاریخ
جاپون تا میلادی نوزده قرن دله خله دیگه کشورون جا رابطه ناشته ولی اون زمون جا تا اسا اتا گت کشور آسیا دله هسه. اینتا کشور ره موتحده ایالات جهانی دووم جنگ دله اتومی بومب وارون هکرده.
## ایقتصاد
جاپون اتا دنیا پیل دارترین ئو پیش بوردﻩترین کشورون جا هسه. اینتا کشور پیل یکا نوم ین هسه.

## ویشته بخوندین
* جاپون تاریخ
* جاپونیج زوون

## بن‌بنویشت

جاپون
رج:آسیایی کشورون
رج:جی بیست
رج:جی هشت
اسرائیل

**اٮسرائیل** (عبری جه: יִשְרָאֵל) اتا دولت هسته که مدیترانه شرقی وَر ره بیته دارنه. اٮسرائیل ره جهود مردم جایی بساتنه که پیش‌ته فلسطین بنه بی‌یه. جهودی دین دله اینجه وشون «موعود مِلک» هسته و جهودِ مقدس جائون اونجه کتنه. اٮسرائیل مردم اکثر دیگه مناطق جه بمونه و اونجه وشون سر جمع بیّه. وشون عبری زوون ره نو جه بساتنه و شه رسمی زوون هکردنه. اٮسرائیل دله خله دیگه مردم هم درنه. مثلاً عربون زیادی اونجه درنه که بعضی‌شون مسلمون و بعضی دیگه مسیحی هستنه. بهایی دین په‌روون هم خله‌شون بوردنه اٮسرائیل دله درنه و وشون پیغمبر قَور اونجه کَته.

## جوغرافی
اینتا کشور گتی۲۰۷۰۰کیلومترموربع هسه. اینتا کشور ۴ میلیون نفر جمعیت دارنه. ونه نیشتنگا نوم تل آویو هسه.

## فرهنگ
ونه مردم ویشتر عبری زوون جه گپ زنّه و یهود دین ره پیروو هسنه ولی وشون میون اتی عرب درنه که ایسلام دین ره قبول دارنه. همینتی خله‌ئون هم بابی و بهایینه. وشون رسمی زوون عبری و عربی‌نه. وشون کشور دله مهاجرون خله دکلستونه.

## سیاست
بندانگشتی|راست|مناطقی که ۱۹۶۷ ِپیمون په اسراییل ِشِنه.
اینتا کشور حوکومت جمهوری هسه و سکولاریست محسوب وانه. اسرائیل ایقتصادی نیشتنگا نوم حیفا هسه. این کشور نخست‌وزیر اسا بنیامین نتانیاهو هسته.

## تاریخ
اینتا کشور بعد اینکه اتا خله یهودون دنیا تموم جا بمونه فلسطین دله، با قِد و جنگ درست بیه و مازرونی ۱۴۶۱ سال دله بریتانیا و موتحده ایالات پشتی اتا سیوا کشور حساب بیه.

## نگارخنه


MiddleEast.A2003031.0820.250m.jpg
Flag of Palestine - long triangle.svg|فلسطین ِپرچم
Jerusalem from mt olives.jpg
1 Palestine Pound 1939 Obverse.jpg
عملة فلسطينية معدنية.jpg
British Mandate Palestinian passport.jpg


## بِریمْ بگردستن
*صهیونیسم
*فلسطین

## په‌نویس


رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات
رج:آسیایی کشورون
رج:عربی‌زوون کشورون
رج:یهودیت
جنوبی کره

**جنووی کِره** (대한민국) که ونه رسمی نوم **کره‌یِ جمبوری** هسته، اتا کشوره که کره جزیره مونایِ جنوبی قسمتون ره آسیایِ شرقی وَر دله جا بَیته. ای کشور ِنیشتنگا شهر سئول هسته.

قدیم کره دله چندین امپراتوری دَیینه. چسون، بیو، گوگریو، گایا، سیلا و باکجه مهم‌ترین سلسله‌ئونی هستنه که این کشور دله دَیینه. کره ره جهونی جنگ دوم گادِر جاپون شه میس دله داشته ولی جنگ که تموم بیّه متفقون دکلستنه این منطقه دله. جنوبی کره شه مُدرن تاریخ دله سرد جنگ گادِر بورده متحده ایالات آمریکا په و همینسه شمالی کره جه سیوا بیّه.

## تاریخ
اون گدر که جهونی جنگ دوم توم بیّه، شوروی و آمریکا سربازون به‌ترتیب، شمالی و جنوبی کره ره شه کنترل دربیاردنه؛ درحالیکه قاهره بیانیه گاته وسّه کره اتا متحد کشور بمونده، سرد جنگ باعث بیّه شوروی و آمریکایِ سربازون شه مناطق ره حفظ هاکنن و شه ارتش ره کره جه بریم نکشِن. اسا هَنتا کره دله دِ تا کشور وجود دانّه که شمالیون کمونیست هستنه و جنوبیون لیورالیسم ِپه قانون بنویشت دارنه.

روز ۲۵ ژوئن سال ۱۹۵۰ شمالیون جنوبی کره ره حمله هاکردنه و کره جنگ شروع بیّه. این جنگ سه‌سال طول بکشی‌یه و ات‌خله کره‌یی آدِم هِدی ره بَکاشتنه ولی دِ طرف وسّه فایده‌یی نداشته. موقتی صلح سال ۱۹۵۳ برقرار بیّه که خط ۳۸ درجه جوغرافیایی ره دِ تا کشور ِسامون معرفی کانده. جنوبی کره هیچ گِدِر این پیمون ره امضا نکارده و همینسه دِ تا کشور رسماً هنتا جنگ دله درنه.

## سیاست
جنوبی کره‌یِ حکومت رسماً جمهوری نوم دارنه. وشون ِحکومتی مُدل غربی کشورون واری هسته. پارلمون ۲۳۱ نماینده دارنه که هرکامین شیش‌سال ونه عضو بائن. اساسی قانونی که اسا دَره ره سال ۱۹۴۸ بنویشتنه و سال ۱۹۷۲ اصلاحاتی ونه درون انجام هدانه. نخست‌وزیر ره همین پارلمون انتخاب کانده و کشور ِاصلی قدرت وشون دَس دره.

کره‌یِ گتِ حزبون اینان هستنه: دموکراتیک جمهوری حزب (DRP) نو دموکراتیک حزب و عدالت دموکراتیک حزب.

این کشور بجز متحد ملل سازمان، اینان دله هم عضو هسته:
آدب، آسپاک، سی سی دی، اسکاپ، فائو، گات، یااآ، ایکائو، جهونی بانک، ایفک، ایمکو، ایمف، ایتو، اونکتاد، یونسکو، یوپو، وهو، ومو.

## تقسیمات
جنوبی کره ۹ استان و دِتا ابرشهر جه تشکیل وانه:

400px

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا


رج:کره‌یی زوون کشورون
رج:جی بیست
رج:تقسیم‌بیی مناطق
رج:آسیایی کشورون
رج:کره
دولار

thumb|left|250px|دولار اسکناس
**دولار** یا **دلار** اتا پیل یکا هسه که دنیا دله چن تا کشور پیل یکا هسه.اینتا پیل یکا دنیا گت‌ترین پیل یکا هسه. وه اول متحده ایالات پیل یکا بی‌یه و بعدن چنتا کشور دیگه پیل یکا هم بیه. اینتا واژه اتا انگلیسی واژه هسه. چن تا کشور که وشون پیل یکا دولار هسه وشون نوم هسه:
*استرالیا
*نیوزلند
*سنگاپور
*کانادا

رج:پیل یکائون
پزو

**پزو** اتا پیل یکا هسه که ویشتر اسپینیجی زوونون کشور پیل یکا هسه.اینتا واژه اسپینیجی زوون جا هسه وه قبلن ئیسپانئون پیل یکا بیه.اسا چن تا کشور که وشون پیل یکا اینتا هسه وشون نوم هسه:
*کوبا
*دومینیکن
*فیلیپین
*بولیوی
رده:پیل یکائون
پزوتا

** پزوتا** اتا پیل یکا نوم هسه که قدیم دله ئیسپانئون  پیل یکا بیه. 

رده:پیل یکائون
پوند

**پوند ** اتا پیل یکا نوم هسه که بریتانیا  پیل یکاهسه.اینتا پیل یکا چن تا کشور دیگه پیل یکا هم هسه. چن تا کشور که وشون پیل یکا اینتا هسه:
*قبرس
*سودان
رده:پیل یکائون
تاکا

**تاکا** بنگلادش پیل یکا هسه.
رده:پیل یکائون
رج:بنگلادش

## بریم بگردستن
* تاکا (انگلیسی) (آلمانی)
ایسکودو

**ایسکودو ** اتا پیل یکا نوم هسه که قدیم دله په‌رته‌خال پیل یکا بیه.اسا اینتا یکا چن تا آفریخایی کشور پیل یکا هسه. چن تا کشور که وشون پیل یکا اینتا هسه:
*موزامبیک
*کیپ ورد
رده:پیل یکائون
افغانی

**افخانی** اتا پیل یکا هسه که افخانئون پیل یکا هسه اینتا یکا شه نوم ره افخانئون کشور نوم جا بیته.
رده:پیل یکائون
تایل

**تایل** یا تیل اتا پیل یکا نوم هسه که قدیم آسیا شرق دله وره کار زونه.اینتا پیل یکا ۱۰۰ سال پیش مد جا دکته.
رده:پیل یکائون
توگریگ

**توگریک**اتا پیل یکا نوم هسه که موغولئون پیل یکا هسه.
رده:پیل یکائون
رج:موغولئون
روپیه

**روپیه** اتا پیل یکا هسه که چن تا آسیایی ئو آفریخایی کشور پیل یکا هسه.روپیه اتا هندی واژه هسه.چن تا کشور مه وشون پیل یکا روپیه هسه:
*هند
*پاکئون
*اندونزی
*سری لانکا
*نپال
*سیشل
رده:پیل یکائون
ریال

**ریال** اتا پیل ِیکا هسه که چن تا کشور ِپیل ِیکا هسه. اینتا واژه ایسپانیولی زوون جا هسه و ونه معنی «شائی» هسه. وه ایران پیل ِیکا هسه و رضاشا وه ره ایران پیل یکا هاکرده. چن تا کشور که وشون پیل یکا *ریال* هسه:
* ایران
* عربستان
* عمان
* تونس
* یمن
* کامبوج
* قطر

رج:پیل یکائون
رینگیت

**رینگیت** اتا پیل یکا نوم هسه که مالزی پیل یکا هسه.
رده:پیل یکائون
رج:مالزی
سنگاپور

**سَنگاپور** اتا پچوک ِکشور هسته که آسیایِ جنوب‌شرقی وَر دَره و ونه نیشتنگا نوم هم سنگاپور هسته. سنگاپور مالایایِ جزیره مونایِ جنوب دره و آسئان ِپچوکترین کشور هسته. تنها همسایه‌ئون سنگاپور مالزی و اندونزی هستنه.

سنگاپور شمال خط استوا قرار دانه و خله پولدار و مدرن هسته. سنگاپور اتا از ۳تا کشور-شهرون مستقلی هسته که دنیا دله رسمیت دارنه. دنیایِ چارومین اقتصادی مرکز، قُمار و کازینوی ِدومین گتِ بازار و پالایش نفت سومین مرکز این شهر دله دَرنه و همینسه سنگاپور پیشرفته‌ترین و پولدارترین کشورون جه هسته.

## تاریخ
[150px|بندانگشتی|راست| سنگاپور ِجاییگاه [آسئان میون]]
این منطقه قدیم مالزی ِماهیگیری وسّه استفاده بی‌یه. سنگاپور سال ۱۸۲۴ جه تا ۱۹۶۳ میلادی، بریتانیا مستعمرات جه بی‌یه. سال ۱۹۴۲ سنگاپور، که هنتا بریتانیا مستعمره بی‌یه، ره جاپون بییته و بریتانیایی نیروئون فِرار هاکردنه که وینستون چرچیل وه ره شه کشور ِگتترین ننگ نومِسته. سال ۱۹۴۵ میلادی سنگاپور ره دِباره بریتانیا بَییته. هیژده سال بعد، سال ۱۹۶۳، سنگاپور بعنوان اتا منطقه که مالزی فدراسیون دله دَوو، شه استقلال ره بریتانیا جه بَییته. این کشور نهایتاً دِ سال بعد، سال ۱۹۶۵ میلادی یا ۱۴۷۷ مازرونی سال، مالزی جه سِوا بیه و اتا جدیدِ کشور بگردسته.

## مردمون
قدیم‌تاسا چین، اندونزی، مالزی و هند جه مردم کوچ هاکردنه سنگاپور و وشون فرهنگ اینجه باقی هسته. قرون معاصر چینی مردمون ویشترین جمعیت ره این منطقه پیدا هاکردنه و اسا ۷۵% مردمون ماندارین زوون جه گپ زنّه. چینی هِمرِکِت؛ انگلیسی، تامیلی و مالایی هم این شهر دریم رسمی زوون هستنه. ولی مدارس دله و ادارات زوون فقط انگلیسی هسته.

بوداییون این کشور دله ۳۳% جه ویشترین جمیعت ره دارنه و مسیحیون ۱۸% جه، بی‌دینون ۱۷٫۸% جه، مسلمون‌ها ۱۴٫۶% جه و تائوئیسم ۸٫۵% و هندوئیسم ۴% جه باقی ادیانی هستنه که سنگاپور دله وجود دارنه. 

## بن بنویشت


رج:آسئان
رج:آسیایی کشورون
رج:مشترک‌المنافع کشورون
رج:انگلیسی‌زوون کشورون
رج:چینی‌زوون کشورون
رج:مالایی‌زوون کشورون
رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات
رج:جاپون قدیمی مستعمرات
رج:تامیلی‌زوون کشورون
شمالی کره

**نسوجریج کره**(فارسی جه: کره شمالی) بیا **شمالی کره** (북한) که ونه رسمی نوم **کره‌یِ خلقِ دموکراتیکِ جمهوری** (조선민주주의인민공화국) هسته، کشوری هسته که کره جزیره مونایِ شمال و آسیای ِشرق قرار دارنه. ونه نیشتنگا و گت‌ترین شهر نوم پیونگ‌یانگ هسته. این کشور جنوب جه جنوبی کره و شمال جه چین و روسیه ره هم‌سامون وانه.

شمالی کره جمعیت ۲۴ میلیون نفر و ونه زوون کره‌ای هسته. ونه مردمون ۶۴ درصد بی‌دین، ۱۶ درصد شمنیسم، ۱۳ درصد چئوندوی، و ۴٫۵ درصد بودایی هستنه. 

## تاریخ و سیاست
وقتی کُره ره متفقون رَسِد هاکردنه، شمالی کره‌یِ حکومت کمونیسم په‌روو بیّه و کیم ایل-سونگ وشون رییس‌جمهور بیّه. وه اتا ایدئولوژی بنوم جوچه شه وسّه بساته که شمالی‌کره‌یِ رسمی ایدئولوژی هسته. این تئوری خودکفایی سَره چرخ گیرنه و همینسه شمالی کره اتا منزوی کشور بَیی‌یه؛ خصوصاً اون گادر تاسا که شوروی هم رِقِد بورده. کیم ایل-سونگ که بمرده، ونه ریکا و اَی ونه پسرزا جاکم بَیینه ولی رییس‌جمهوری ِمقوم فقط ونه وسّه بموندسته و دیگه هچکی ره این کشور دله رییس‌جمهور نائورنه. 

## نظامی
کره‌یِ خلقِ ارتش دنیا دله چارمین گتِ ارتش هسته و ۱٫۲۱ میلیون خدمه مسلح دانّه چون ۲۰٪ مردان ۱۷–۵۴ ساله ونه دله عضو هستنه و به ازای هر ۲۵ نفر اتا سرباز دارنه. وشون هسته‌یی آزمایشات و موشکی کارون وسّه معروف هستنه و این سلاحون جه دائماً جنوبی کره و آمریکا ره تهدید کانّه.

## مردمون وضع
شمالی کره دله میلادی تقویم رسمی نی‌یه و سالون ِمبدا کیم ایل-سونگِ تولد هستنه. 

بندانگشتی|چپ|200px|کره‌یِ دِتا کشور شو؛ شمالی کره دله شو هچکی اجازه ندارنه برق روشِن هاکنه.
شمالی کره دله تمومِ آدمونِ حقوق ات‌قایده هسته. مثلاً سال ۱۳۸۹ هر نفر معادل چهل‌وهشت هزار تِمِن در ماه حقوق گیته.

اون گادر که شوروی رِقِد بورده تاسا شمالی کره‌یِ مردمون همیشک خِراک وسّه مشکل دارنه. دهه ۹۰ میلادی قحطی اقلاً ۱ میلیون نفر ره بکاشته. حدود یک سوم زنان و وچون سوءتغذیه دارنه. گرچه زنان و مردان ِحقوق اغلب برابری کانده.

### بعضی شرایط
* مردان ِمی نَوِنه بلند بائه و زنان نتونّه مینی‌ژوب دکانن.
* انده قحطی و وشنایی مردم ره مِزراب بی‌یشته که آدم‌خاری این کشور دله جا دکته و هر سال ویشته وانه.
* مقامات و سیاسیون همه فک-و-فامیل هستنه و اتی اشرافِ طبقه این کشور دله حکومِت ره شه دَس دانّه.
* مردمون اجازه ندارنه شه شهر دله جه بریم بورِن؛ کشور جه بریم بوردِن هم کلاً محاله.
* بعضی‌ئون ره وَرنه و وشون جه زور-پشتی وَچه دنیا یارنه تا جمعیت ره بالا دارن.
* این کشور دِنیایِ دیکتاتوری‌ترین کشور بشناسی‌یه وانه.
* هر سال دِ ماه اتا جشنواره یلنه که ورزشکارون و سِماکَرون ونه دله نمایش دِنّه. این پرخرج ِمراسم رییس‌جمهورون و رؤسایِ تشکر وسّه برگزار وانه.
* حدود سه میلیون و پونصد هزار نفر این کشور دله اعدام بَینه. خِراک جا بدائن یا خارج جه تماس بَیتن تونده اعدام ره باعث بَوو. بعضی گادِر استادیوم دله اعدام یلنه که مردم جمع بوون و وه ره هارشِن.
*صِوی شیپور و بلندگو جه مَیّن وانه که مردم چه ساعتی ونه هِرِستِن و شو برق قطع بیّه، همه ونه بخاسِن. 
* مردمِ لباس ونه ات‌جور بائه و امنیتی نیروئون مُخبر هستنه که هچکی جور دیگه لباس نکانه.
* رییس‌جمهور نوم واری نَوِنه کشور دله دَوائه و هرکی رییس‌جمهور نوم ره داره، ونه شه نوم ره عوض هاکنه.
* دوربین فیلمبرداری و عکاسی این کشور دله ممنوع هسته.
* زندونیون ره وَرنه کار اجباری وسّه و وشون خانواده‌ئون ره هم وشون همراه وَرنه.

## تقسیمات
شمال کره ۹ استان‘ ۴ شهرداری و دِتا گتِ شهر جه تشکیل وانه:

500px

## منابع

* فارسی ویکی‌پدیا


رج:سوسیالیست کشورون
رج:کره‌یی زوون کشورون
رج:تقسیم‌بیی مناطق
رج:آسیایی کشورون
شیلینگ

**شیلینگ ** اتا پیل یکا نوم هسه که قدیم دله اوتریش  پیل یکا بیه.اینتا یکا اسا چن تا آفریخایی کشور پیل یکا هسه. چن تا کشور که وشون پیل یکا اینتا هسه:
*تانزانیا
*اوگاندا
*سومالی
رده:پیل یکائون
روبل

[150px|left|روبل نوقره 1924 میلادی ([شوروی سابق پیل بی‌یه)|بندانگشتی]]
**روبل** اتا پیل‎یکا هسه که روسیه و بیلاروس پیل یکا هسه. اینتا واژه روسی زوون جه انه. وه قبلن شوروی پیل‌یکا هم بی‌یه.

رده:پیل یکائون
رده:شوروی
سعودی عربستون

**سعودی عربسّون**، **عربسّون** یا ** عربئون** اتا کشور نوم هسه که آسیا قاره و خاورمیونه دله دره. این کشور عربستون جزیره‌مونای ِگتترین کشور هسته. این کشور عراق، اردن، کویت، امارات، قطر، عمان و یمن جه هم‌سامون هسته و سرخ دریا و خلیج فارس جه هم وَر خانّه.

عربستان سعودی ۲٫۱۴۹ میلیون کیلومتر گتی دانّه و دومین عرب‌هِنیشت (الجزایر په) هسته. این کشور بیش از ۲۷ میلیون جمعیت دانه که فقط ۱۶ میلیون وشون دله عربستونی هستنه و الباقی خارجی تابعیت دارنه.

عربستون اصلاً اتا جزیره‌مونا نوم هسته که سعودی عربستون ِکشور ونه دله دَره. این جزیره‌مونا دله ات‌سری کشور دیگه هم درنه که همه عرب هستنه. این مناطق اکثراً عثمانی دَس دیی‌یه و وقتی جهونی جنگ اول ِپه بریتانیا بتونسته عثمانی ِتیکه‌ئون ره شه وسّه بَیره، سعودی مملکت اتا سِوا کشور بیّه که بریتانیا ونه پـِشتی ره کارده.

## تاریخ
عربستون قدیم تاسا عربون نیشتنگا بی‌یه. ایسلام دین اینتا کشور جا پیدا بیه و بعد اینتا ایتفاق وشون بتونسنه اتا گت ِایمپراتوری آسیا غرب ور و آفریقا شمال ور درس هکنن. اینتا کشور موعاصر دوره دله عثمانی کولونی بیّه تا ایکه بریتانیا وه ره جهونی جنگ اول دله بَییته. عربئون مازرونی ۱۴۴۴ سال دله اتا سیوا کشور بیه.

## فرهنگ
ونه مردم ویشتر عربی زوون ره گپ زننه و ایسلام دین ره په‌روو هسنه. عربستون دله رسمی مذهب حنبلی هسته ولی شاهون و سیاستمدارون وهابیت په دَرنه. البته تشیع هم عربستون دله په‌روو دانّه و این مذهب ِپه‌روون ویشته شرقی مناطق درنه. عربستون ِشاهون شه ره دنیای ِمسلمون‌های ِرهبر دونّه. این کشور دله سلطنت مطلقه هسته که یعنی شاه هر کار بخاسته کانده و هچکی ونه جلودار نی‌یه. عربستون دله حقوق بشر و علی‌الخصوص زنان ِحقوق رعایت نَوانه و اصلاً عربستون حقوق‌بشر ِاعلامیه ره هَنتا قبول نَکارده و هچکی نتونده وه ره مجبور هاکنه که وه ره رعایت هاکِنه. محمد بن سلمان ولیعهد بیّه تاسا ات‌که این وضعیت عربستون دله بتتر بیّه. وه زنان رانندگی ره اجازه هدا، سینمائون ره سی سال په اَی وا هاکرده، زنان ِفتوا هدائن ره مجاز هاکرده، زنان حضور ره فوتوال زمین و کنسرتون مخصوص زنان دله اجازه هدا و...

## ایقتصاد
اینتا کشور پیل یکا نوم ریال هسه. ونه ایقتصادی نیشتنگا نوم جده هسه. سعودی عربستون گتترین تولیدکرون و صادرکرون نفت دنیا دله هسته. این کشور ویشترین نفتی ذخایر ره دنیا دله دانه که این ذخایر ویشته ونه شرقی استان دله درنه. نفت ۹۵٪ صادرات و ۷۰٪ درآمد ره تشکیل دنه. عربستون گاز سَره هم شیشمین تولیدکَر هسته و این ثروتی که بدست اِنه عربستون ره اتا پولدار و رفاه محور کشور هاکرده.

## کشوری تقسیمات
370px|بندانگشتی|راست
عربستون دله ۱۳تا استان دَره:
# جوف
# شمالی حدود (استان)
# تبوک
# حائل
# مدینه
# قصیم
# مکه
# ریاض
# شرقی استان
# باحه
# عسیر
# جازان
# نجران

## وابسته جستارون
*سعودی سلسله
*مکه
*مدینه
*کعبه خنه

## بن بنویشت

* انگلیسی ویکی‌پدیا


رج:آسیایی کشورون
رج:عرب کشورون
رج:اوپک
رج:جی بیست
رج:عربی خلیج کایری شورا
رج:عربی‌زوون کشورون
رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات
رج:سلطنتی کشورون
رج:اسلامی کشورون
قبرس

**قَبرِس** اتا جزیره‌ای کشور هسته که مدیترانه دله دَره و ونه شرقی قِسمتون جه هسته. این کشور ِنیشتنگا (=پایتخت) نیکوزیا هسته. قبرس دله دِتا بخش شمالی قبرس (ترک‌هِنیشت) و یونانی‌هِنیشت وجود دارنه که هر دِتا دله ترکی و یونانی رسمی زوون هسته. یونانی‌ها ارتودوکس و ترکون مسلمون هستنه. جزیره‌یِ جمعیت یک میلیون و صد هزار نفر هسته و جنوبی قبرس دله ۸۴۰ هزار نفر درنه. ۷۷ درصد مردمون یونانی و ۱۸ درصد ترک هستنه.

قبرس ِجزیره، ساردنی و سیسیل په، مدیترانه‌یِ سومین گتِ جزیره هسته. قبرس دله خله توریسم مردمون وسّه درآمد یانّه. این کشور اروپا اتحادیه دله عضو هسته و ۱ ژانویه ۲۰۰۸ یورو حوزه دله دَربموئه.

## تاریخ
220px|بندانگشتی|راست|اتا تاریخی نقشه قبرس جه
این جزیره اتی استراتژی منطقه دله کَته و همینسه تاریخ دله خله کشورون من‌جمله هیتیون، آشوریون، مصریون، ایرانیون، یونانیون، رومیون، بیزانسیون، عثمانیون و عربون وه ره فتح هاکردنه.

استعمارکَری گادِر بریتانیا این جزیره ره بَییته اما جهونی جنگ دوم دله ونه اقتصاد و نفوذ کم بیّه و مجبور بَیی‌یه که شه نیروئون ره قبرس دله جه بریم بَکشه. این گادِر سه‌تا دولِت که انگلیس، یونان و ترکیه بینه، دِ تا قبرسی رهبر جه روز ۱۱ فوریه ۱۹۵۹ اتا پیمون دَوِستنه که قدرت ونه نسبت ۷ به ۳ جه یونانی‌تبارون و ترک‌تبارون میون تقسیم بَواشه. قبرس سال ۱۹۶۰ میلادی (مازرونی ۱۴۷۲ سال) شه استقلال ره بریتانیا جه اعلام هاکرده و بریتانیا، یونان و ترکیه ونه حاکمیت حق ره تضمین هاکردنه.

دسامبر سال ۱۹۶۳، ترکون و یونانی‌تبارون اختلاف پیدا هاکردنه که چتی ونه پیمون ره اجرا هاکِنِن. این قضیه سَره یونانیون کانلی نوئل *(= خونی کریسمس)* ره پیش بیاردنه و ترک‌تبارون ره دولت دله اخراج هاکردنه و مسلحونه اقدامات ره پیش بَییتنه. این کارها په، ترکون مجبور بَیینه جزیره جه فِرار هاکِنِن و حدود ۲۵ هزار نفر ترک جزیره جه آواره بَیینه. درگیریون شروع بَیینه که ۱۱ سال دمباله پیدا هاکرده. و متحد ملل سازمان سال ۱۹۶۴ صلح ِپاسبون ِنیرو ره بَرِسنی‌یه جزیره دله.

سال ۱۹۷۴ ماکاریوس سوم، قبرس ِرئیس جمهور، اتا کودتا، که یونان ِنظامیون ونه سَره نقش داشتنه، دله عزل بیّه و ترکیه حمله هاکرده و ترکی‌هنیشت مناطق که شمالی قسمتون ره شامل بی‌یه ره، شه ارتش جه بَییته. این کار ِپه اتی بحران پیش بمو و شمالی قبرس ترک  جمهوری اعلام استقلال هاکرده ولی فقط ترکیه وه ره برسمیت بشناسی‌یه.

## تقسیمات
قبرس دله شیش‌تا استان دارنه. این استان‌ها نوم فاماگوستا، کیرنیا، لارناکا، لیماسول، نیکوزیا، و پافوس هسته.

## مردمون
قبرس دله ۸۰٪ یونانی‌تبار، ۱۸٪ ترک‌تبار و ۲٪ دیگه مسیحیون (مارونی، لاتینی کاتولیک و ارمنی) جه هستنه.

## پانویس

## منابع

* Cyprus-Conflict.net An independent and comprehensive website dedicated to the Cyprus conflict, containing a detailed narrative as well as documents, reports and eye-witness accounts.
* Library of Congress Cyprus Country Study Detailed information on Cyprus, covering the various phases of the Cyprus conflict.
* 
* 
* Tarih Araştırmaları: 1964 Olayları
* Wikipedia contributors, «Cyprus,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cyprus&oldid=491209087 (accessed May 8, 2012). 


رج:آسیایی کشورون
رج:اروپا کشورون
رج:جزیره ئون
رج:مدیترانه
رج:اروپا اتحادیه
رج:مشترک‌المنافع کشورون
رج:خاورمیونه
رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات
رج:تقسیم‌بیی مناطق
قرقیزستون

**قرقیزستون** (Киргизия, Кыргызстан) ات کشور هسته که مرکزی آسیای دله دره. ونه نیشتنگاء *(=پایتخت)* بیشکک هسته. قرقیزستون کلمه قرقیزون ِسرزمین ِمعنی دنه.

## تاریخ
ریشه‌ئون فرهنگی قرقیزا ره بخشای بالایی دله رودینی سی(سیبری) کوهستان آلتای دله پیدا هکردنه. به نظر رسنه وشون قرن دهم میلادی دله آلتای جه، به جایی که الان قرقیزستون نام بیته ، کوچ هاکردنه و اونجه ساکن بینه.
ترکای سلجوقی و موغولئون تاثیر زیادی به فرهنگ این منطقه بیشته. قرقیزئون ایسلام و تیراندازی ره ازترکای سلجوقی جه و اسب سواری ماهرانه ره ازچابک سوارون ترک یاد بیتنه.
هنوز هم سوارکارون چابکی اینتا کشور دله پیدا وانه. اوایل سدهٔ ۱۹ میلادی ، قرقیزستون تحت حکومت خانات خوقند (کاکند) دربموئه. سال ۱۸۷۶ قرقیزستون به ایمپراتوری روسیه ضمیمه شد جه مولحق بیّه.
بعد از انقلاب اوکتبر ، سال ۱۹۲۶، جوموری قرقیزستون (جزئی از شوروی) تشکیل بیّه. بعد از رِقِدبوردن اتحاد جماهیر شوروی ، سال ۱۹۹۱، قرقیزستون مستقل بَیه.

## تقسیمات
این کشور ۷ استان دانه و بیشکک مستقل اداره وانه، اوش هم اتی مخصوص اداری منطقه هسته:

## جوغرافی
قرقیزستون با چین، تاجیکستون، ازبکستون و قزاقستون همسایه هسته . قرقیزستون ۱۹۸،۵۰۰ کیلومتر مربع مساحت و ۵،۱۴۶،۰۰۰ نفر جمعیت دانه (منبع: آمار سیا).

## منبع
# کشورهای مستقل مشترک المنافع و جمهوریهای بالتیک، ۱۳۷۹، ص۹۷
# اطلس جامع گیتاشناسی، ۱۳۸۶، ص۹۰
# اطلس جامع گیتاشناسی، ۱۳۸۶، ص۹۰
# کشورهای مستقل مشترک المنافع و جمهوریهای بالتیک، ۱۳۷۹، ص۹۶ ـ ۹۷
# کشورهای مستقل مشترک المنافع و جمهوریهای بالتیک، گیتاشناسی، ۱۳۷۸، ص۹۷
# CIA The World Factbook


رج:ترک کشورون
رج:روسی‌زوون کشورون
رج:آسیایی کشورون
رج:مستقل مشترک‌المنافع کشورون
رج:اوراسیا اقتصادی اتحادیه
رج:شوروی سابق کشورون
رج:اسلامی کشورون
فرانک

**فرانک ** اتا پیل یکا نوم هسه که قدیم دله فرانسه پیل یکا بیه.اسا اینتا یکا چن تا آفریخایی کشور پیل یکا هسه. . چن تا کشور که وشون پیل یکا اینتا هسه:
*نیشته‌گایی آفریخا
*بنین
*بوروندی
رده:پیل یکائون
فیلیپین

** فیلیپین** اتا جزیره‌یی کشور نوم هسه که آسیا قاره دله دره. این کشور آسئان ِمنطقه دله دره و ونه نزدیک‌ترین کشورون جه ویتنام هسته. 

## تاریخ
اینتا کشور ره ماژلان ۵۰۰ سال پیش پیدا هکرده و اون زمون جا تا میلادی نوزده قرن دله ایسپانیا کولونی بی‌یه تا اینکه موتحده ایالات وه ره بیته و جهونی جنگ دوم سَره جاپون این کشور ره خاک-تپه هاکرده و بعد که جنگ تموم بیّه، آمریکایِ کومِک جه فیلیپین اتا جمهوری تشکیل هدائه و مازرونیِ ۱۴۵۸ سال دله اتا سیوا کشور بیه.

### نوم
فیلیپین میون سال‌های ۱۵۲۱ تا ۱۸۹۸ ایسپانیا کولونی دله دیّه و این کشور نوم هم اتا ایسپانیایی شاه (فیلیپ دوم) نوم جه بَییته بیّه. نام اصلی فیلیپین اوائل *las islas filipinas* بی‌یه که «فیلیپ ِجزیره‌ئون» معنی ره دائه.

## جوغرافی
اینتا کشور گتی۳۰۰۰۰۰کیلومترموربع هسه. اینتا کشور۵/۵۷ نفرجمعیت دارنه. ونه نیشتگا (=پایتخت) نوم مانیل هسه ولی ونه گتترین شهر کوئزن هسته.

## مردمون
فیلیپین جمعیت سال ۱۹۸۷ گدر ۵۷٫۴ میلیون نفر بی‌یه و تا سال ۲۰۰۰ این جمعیت ۷۸ میلیون نفر بَیینه.

چون ایسپانیا این کشور ره داشته، وشون فرهنگ خله لاتین آمریکایِ کشورون جه شبیه بیّه و فیلیپینی زوونون خله ایسپانیایی کلمات دخیل دارنه. فیلیپین مردم ویشتر فیلیپینو زوون ره گپ زنه و ۹۰٪ مسیحی دین ره په‌روو هسنه ولی وشون میون اتی موسلمون هم درنه.

وشون که ایسپانیاییون په مسیحی بَینه، ۸۱٪ کاتولیک و ۹٪ پروتستان هستنه و باقی ویشته مسلمون هستنه که اکثراً جزیره میندانائو دله درنه.

فیلیپین دله اسا انگلیسی و فیلیپینو رسمی زوون هستنه ولی نوزده‌تا محلی زوونِ دیگه هم برسمیت بشناسی‌یه وانّه و عربی و ایسپانیولی هم هَنتا کشور دله گپ بزه وانّه.

## سیاست
اینتا کشور حوکومت جمهوری هسه.

## ایقتصاد
اینتا کشور پیل یکا نوم پزو هسه. تقریباً نصف مردمون این کشور دله کشاورزی جه مشغول هستنه و ویشته بینج کارنّه. الوار و چو هم فیلیپین جه صادر وانه و جنگلداری جه رسنّه. نساجی، مواد غذایی، دوا سازی، برق و صنایع دستی دله هم فعالیتون و سرمایه‌گذاریونی دارنه. توریسم هم خله فیلیپین دله کار ایجاد کانده.

این کشور با این‌که خله پچوک هسته، ات‌خله معدن دارنه؛ وشونِ منابع طلا سَره رتبه دوم و مس سَره رتبه سوم ره دنیا دله دارنه. مس معادن خله زیاد هستنه و هرکاجه مس پیدا وانه، اون معدن جه طلا و نقره هم در اِنه. نیکل و کروم هم پیدا وانه و معادنی هم دارنه که وشون جه مرمر و آهاک گیرنه.

## تقسیمات
فیلیپین ۱۷ ناحیه، ۸۱ استان و نزدیک به ۱۵۰۰ شهرستان دارنه:

280px|farme|بندانگشتی|چپ| فیلیپین ِایالتون ِنقشه
#آبرا
#آگوسان دل نورته
#آگوسان دل سور
#آکلان
#آلبای
#آنجلس
#آنتیک
#آرورا
#داپیتان
#ایریگا
#لانائو دل نورته
#لایونیون
#مانیل
#پالاوان
#کوئه زون
#سان پابلو
#لانائو دل سور
#تاکلوبان
#تانگوب
#زامبوآنگا

## دپت چرخه‌توئون
*گلاریو آروویو

## منابع


رج:آسیایی کشورون
رج:آسئان
رج:انگلیسی‌زوون کشورون
رج:ایسپانیا قدیمی مستعمرات
رج:جاپون قدیمی مستعمرات
رج:آمریکا قدیمی مستعمرات
قزاقستون

**قزاقستون** (قزاقی جه: Қазақстан، روسی جه: Казахстан) اتا کشور هسته که میونی آسیا دله دره. این کشور ِنیشتگا (=پایتخت) تا سال ۱۹۹۸ آلماتی بی‌یه که جنوبی مناطق ِشِنه و حلا گت‌ترین شهر هم هسته ولی اسا آستانه، که شمال دَره، نیشتگا بیّه.

قزاقستون ۱۶ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر جمعیت دانّه و ونه رسمی زوون قزاقی و روسی هسته. این کشور دنیا دله گتترین کشوری هسته که اوقیانوس و دریائون جه راه نِدانّه و فقط مازرون دریا جه وَر خانّه.

## تاریخ
قرن پنجم جه اتی ترک‌تِبار ِاقوام این منطقه دله ساکن بَیینه که اسا وشون نوم قزاق بَگِردِسته. این منطقه مغولون امپراتوری و تزاری روسیه سامون دله دَیی‌یه و وقتی که شوروی ِجمهوریون ِاتحادیه ره بساتنه، قزاقستون اتا جمهوری این کشور دله بگردسته و وقتی شوروی رِقِد بورده، این کشور هم مستقل بیّه.

قزاقستون ۱۶ دسامبر ۱۹۹۱ آخرین جمهوری بی‌یه که اعلام استقلال هاکرده و شوروی جه سیوا بیّه. اون گادِر که شوروی جه خاستنه سیوا بَواشِن تاسا قزاقستون ِرییس‌جمهور نورسلطان نظربایف بی‌یه و تا مارس ۲۰۱۹ هم قدرت ره داشته. این گادِر هم که درشی‌یه، اتا موقت دولت بساته و بعدی رییس‌جمهور ره شه انتخاب هاکرده.

سال ۲۰۲۲ ِژانویه، قزاقستون دله مردم میدون دکتنه و بگیر-ببند بیّه و روسیه که قزاقون ِدولتِ پشتی ره کانده، شه ارتش ره کومِک برسنی‌یه که مردمون ره سرکوب هاکنن. رسماً دولت بائوته که این اعتراضات دله ۲۲۵ نفر بمردنه.

## مردمون
ونه مردم ویشته قزاقی ره گپ زننه و ایسلام دین ره په‌روو هسنه. ولی وشون میون اتی روس درنه که مسیحی دین ره په‌روو هسنه و ویشته شمالی مناطق دله زندگی کانّه.

## تقسیمات

## منابع

* Wikipedia contributors, "Kazakhstan," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kazakhstan&oldid=489907690 (accessed May 5, 2012).


رج:آسیایی کشورون
رج:ترک کشورون
رج:مستقل مشترک‌المنافع کشورون
رج:شانگهای کایری سازمان
رج:مازرون دریا کشورون
رج:اسلامی کشورون
رج:روسی‌زوون کشورون
رج:شوروی سابق کشورون
رج:اوراسیا اقتصادی اتحادیه
کرون

** کرون** اتا پیل یکا نوم هسه که قدیم دله چن تا اروپایی کشورون پیل یکا بی‌یه. بعضی این کشورون جه اسا شه پیل یکا ره یورو هاکردنه. چنتا کشور که وشون پیل یکا هَنتا کرون هسه:

رج:پیل یکائون
کرونا (ایسلند)

** کرونا** اتا پیل یکا نوم هسه که قدیم دله ایسلند پیل یکا بیه. 

رده:پیل یکائون
کویت

**کویت ** اتا کشور نوم هسه که آسیا قاره دله دره. این کشور خاورمیونه‌ی عربی کشورون جه هسته.

## جوغرافی
اینتا کشور گتی ۱۷۸۱۸ کیلومترموربع هسه. اینتا کشور ۷/۱ میلیون نفرجمعیت دارنه. ونه نیشتگا نوم کویت هسه.

## فرهنگ
ونه مردم ویشتر عربی زوون جه گپ زنّه و اسلام ِدین ِپه‌روو هسنه. ولی وشون میون اتی ایرانی درنه که فارسی زوون جه گپ زنّه.

## سیاست
اینتا کشور حوکومت امیرنشین هسه و عربی خلیج کایری شورا دله عضو هسته.

## ایقتصاد
اینتا کشور پیل یکا نوم دینار هسه.

## تاریخ
اینتا کشور مازرونی ۱۴۷۳ سال دله اتا سیوا کشور بیه. وه تا پیش اونتا جا اتا اینگیلیس کولونی بیه. صدام ات‎مدت وه ره داشته و آمریکاییون وه ره دِباره آزاد هاکردنه.

## دپیته چرخه‌تو
*فارس خلیج جنگ


رج:آسیایی کشورون
رج:عرب کشورون
رج:عربی خلیج کایری شورا
رج:عربی‌زوون کشورون
رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات
رج:عرب اتحادیه
رج:سلطنتی کشورون
رج:اسلامی کشورون

## لینگ‌بنویشته
کیانوش سنجری

**کیانوش سنجری** (بزابئی ۲۱ هره ما ۱۴۹۴تهرون دله) اتا ایرانی دانشجویی فعال، وبلاگ‌نویس و آزات روزنومه نگار به که  چن کش دستگیر و زندونی بیه. وه ات‌گال موتحده ایالات دله نیشته. ۲۰۲۴ میلادی سال، وه باته اگه چنتا سیاسی زندونی ره رها نکنن، شه جان ره دنه و همین‌سه خدکشی هاکرده.

## منابع

رده:ایران حقوق بشر مدعی‌ئون

رج:زننه آدمون
کامبوجیا

** کامبوجیا** اتا کشور نوم هسه که آسیا قاره  دله دره.
## جوغرافی
اینتا کشور گتی۱۸۱۰۳۵کیلومترموربع هسه.اینتا کشور۶/۹میلیون نفرجمعیت دارنه.ونه نیشته‌گا نوم پنوم پنه هسه.
## فرهنگ
ونه مردم ویشترخمری زوون ره گپ زنه‌نه ئوبودایی دین ره په‌روو هسه‌نه.
## سیاست
اینتا کشور حوکومت مشروطه سلطنت هسه.
ات‌گال شه شاه ره درهاکرد بینه ولی أی دباره انقلاب بیه و شاه دگرسته.

## ایقتصاد
اینتا کشور پیل یکا نوم ریئل هسه.
## تاریخ
اینتا کشور موعاصر دوره دله فرانسه کولونی بیه تا ایکه مازرونی ۱۴۶۵ سال دله موستقل بیه.

وشون ات‌گال بچا جنگ گدر کمونیست حکومت دست‌بن دئینه که مردم ره کورکاشم هاکردنه و صدها هىزارون نفر آدم جان ره این دوره بهیتنه.

## دپت چرخه‌توئون
*پول پات
*آل خمرون
## منابع

رده:کامبوج
گورجسون

**گورجسّون** یا **گرجئون** اتا کشور نوم هسّه که آسیا قاره دلّه درّه. اینتا کیشور حوکومت جمهوری هسّه. 

## جوغرافی
اینتا کیشور گتی ۶۹۷۷۰۰۰ کیلومترموربع هسّه و ۶/۵ میلیون نفر جمعیت دانّه. ونه نیشتنگا نوم تفلیس هسّه.

گورجسّون دِتا شه‌گردون جمهوری آبخازیا (شمال غرب) و جنوبی اوستیا (شمال شرق) ره دانّه. آجاریا هم سال ۱۳۸۳ جه اتا استان بیّه. گرجستون ۶۵ ناحیه و روستایی مناطق جه تقسیم وونه و ۱۳ شهر و چندین شهرک دانّه که شامل شهرون تفلیس، کوتائیسی، گوری، چیاتورا، روستاوی، پوتی، تقیبولی، زوگدیدی، تسقالتوبو، سوخومی، تقوارچلی، گاگرا، باتومی، تلوی، گرمی و ۳۷تا پچیک شهر، ۶۱تا دهستون و ۴۵۰تا مَله است. گرجستون ایقتصادی نیشتنگا نومباتومی هسه.

## فرهنگ
گورجسّونِ مردمون ویشتر گورجی زوون جه گپ زنّه و مسیح دین په‌رو هسّه ولی وشون میون اتی اوستی درنه که ئیرونی تبارنه.

## وابسته جستارون
* جنوبی اوستیا
* آبخازیا


رج:قفقاز
رج:آسیایی کشورون
رج:اروپا کشورون
رج:شوروی سابق کشورون
لائوس

**لائوس** اتا کشور هسته که آسیای ِجنوب‌شرقی وَر دَره. ونه نیشتنگا *(=پایتخت)* نوم وین‌تیان هسته. لائوس اتا سوسیالیست جمهوری هسته که تک‌حزبی‌ئه.

اینتا کشور اول اتا بخش تایلند جا بیه که تایلندِ شاه اینتا وسر که ونه کشور فرانسویون دَس نَکفه وه ره هِدا فرانسه ره. اینتا کشور مازرونی ۱۴۶۶ سال دله اتا سیوا کشور بیه.

اینتا کشور گتی ۲۳۶۸۰۰ کیلومترموربع هسه و ۵ میلیون نفر جمعیت دارنه. ونه مردم ویشتر بودایی دین ره په‌روو هسنه و وشون کشورِ پیلِ یکا نوم کیپ هسه.

لائوس دریائون و اوقیانوس جه راه نِدانّه و ونه دور-و-وَر فقط ونه همسایه‌ئون ِخاشکی سامون کـَته. لائوس آسئان ِسازمان دله هم دَره. این کشور اسا آسیایِ فقیرترین کشورون جه حیساب وانه.

## تاریخ
اینتا کشور اول اتا بخش تایلند جا بیه که تایلندِ شاه اینتا وسر که ونه کشور فرانسویون دَس نَکفه وه ره هِدا فرانسه ره. این منطقه اون گادِر سه‌تا شائی مملکت جه تقسیم بی‌یه که متحد بَیینه و وشون نوم لائوس بگردسته.

لائوس ره جاپون ِارتش سال ۱۹۴۵ بَییت بی‌یه و بعد ِاون که جاپونی‌ها بوردنه، ات‌که این منطقه مستقل بیّه ولی اَی دِباره فرانسه وه ره بَییته و سال ۱۹۴۹ اتا شه‌گردونی *(=خودمختاری)* هِدا وشون ره. لائوس سال ۱۹۵۳ مستقل بیه و اتا مشروطه پادشائی، سیساوانگ ونگ نوم، ونه سر حکم کارده. این کشور دله اتا گتِ دله‌یی جنگ (=جنگ داخلی) شروع بیّه و آخرسری کمونیستون ِحزب، پاتت لائو نوم، سال ۱۹۷۵ جنگ ره بَوِرده.

## مردم
۵۵ درصد مردم این کشور دله لائو، ۱۱ درصد خمو، ۸ درصد همونگ و ۲۶ درصد بقیه صدتا قومییت جور-وا-جور دیگه جه هستنه.

## تقسیمات
لائوس ۱۶ استان (qwang) و اتا بخش (Nakhonluang ViengChan) دانه که شامل وینتیان وانه. هر استان چنتا شهرستون (muang) و دهستون (baan) جه تقسیم وانه.


File:Laos, administrative divisions - Nmbrs (en-abc) - monochrome.svg|400px|left|لائوس.

rect 537 277 692 378 پونگسالی 
rect 642 621 749 730 لوآنگ پرابانگ 
rect 471 576 555 654 اودوم‌سای 
rect 294 452 390 541 لوآنگ نامتا
rect 182 578 277 664 بوکئو 
rect 382 850 476 931 ساینیابولی 
rect 602 964 738 1056 وینتیان 
rect 647 1151 753 1224 وینتیان 
rect 979 595 1069 691 هوآپان 
rect 830 809 953 902 سیانگ‌کوآنگ 
rect 1034 1034 1131 1117 بولیکام‌سای 
rect 1269 1280 1352 1369 کاموآنه 
rect 1369 1536 1494 1621 ساوان‌ناکت 
rect 1494 1734 1608 1814 سالاوان 
rect 1427 1967 1506 2052 چامپاساک 
rect 1665 1788 1782 1865 سکونگ 
rect 1706 1978 1777 2056 آتاپیو

desc bottom-left


## دپت چرخه‌توئون
* سیام

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، "Laos"، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامه آزاد، (نسخه ۱۵ ژوئیه ۲۰۰۶).
* Wikipedia contributors، "Laos،" Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Laos&oldid=490304956 (accessed May 5, 2012).


رج:آسئان
رج:آسیایی کشورون
رج:فرانسوی‌زوون کشورون
رج:فرانسه قدیمی مستعمرات
رج:جاپون قدیمی مستعمرات
رج:سوسیالیست کشورون
لبنان

**لبنان** اتا پچوک ِکشور هسته که کوهستونی هسته و آسیا و خاورمیونه‌ی ِغرب و مدیترانه دریا پَلی دَره. ونه نیشتنگا (=پایتخت) بیروت ِبندر هسته. لبنان شمال و شرق جه سوریه، جنوب جه ایسرائیل و غرب جه مدیترانه جه هم‌سامون هسته و قبرس ِجزیره ونه نزدیکی دَره. *لبنان ِ*نوم کلمۀ «لبن» جه هسته که *اسپه کوهون* ره گاتِنه.

لبنان دله‌یی (=داخلی) جنگ میون سال‌های ۱۹۷۵ تا ۱۹۹۰ این کشور ِاقتصاد ره خِراب هاکرده، پیش از اون لبنان منطقه دله عربون ِاقتصادی مرکز بی‌یه و ونه توریستی اقتصاد قوی بی‌یه، تا حدی که بیروت ره «خاورمیونه‌ی ِپاریس» گاتنه و لبنان ِلقب «خاورمیانه‌ی ِسوئیس» بی‌یه. وشون جنگ تموم بَیّه په دِباره دَرنه شه کشور ره بازساجی کانّه که موفق هم هَستنه و خوب پیشی شونّه. البته ایسراییل و لبنان جنگ این پیشرفت ره آسته‎ته هاکرده.

## تاریخ
اینتا کشور کوهنه نوم فنیقیه هسه وه معاصر دوره دله اول عثمانی و بعد هم فرانسه موستعمره بی‌یه. اینتا کشور مازرونی ۱۴۵۵ سال دله اتا سیوا کشور بیّه.

## سیاست
اینتا کشور حکومت پارلمونی جمهوری هسه. لبنانِ گت-گت‌ئون جنگ په، توافق هاکردنه که من‌بعد همیشه وشون ریاست جمهوری سر اتا مسیحی کب‌بوئه و ونه نخست‌وزیر سُنی موسلمون بوئه و میلسِ ریاست ره هم هادِن شیعیون ره. لبنان ِارتش خله قِد ندارنه و لبنان حزب‌الله وشون جه ویشته مجهز هسته. لبنان ِحکومت ره اتا کارهکته حکومت إشناسنّه که نتونده شه کشور ره جمع هاکنه.

اینتا کشور ِپیل ِیکا نوم هم لیره هسه.

## جوغرافی
بندانگشتی|300px|راست
اینتا کشور گتی ۱۰۴۰۰ کیلومترموربع هسه. اینتا کشور ۳ میلیون نفر جمعیت دارنه. ونه نیشته‌گا نوم بیروت هسه.

### تقسیمات
لبنان ِنصف ِجمعیت بیروت دله دَرنه و شیش‌تا استان کشور ره سازنّه:
# عکار
# شمال
# بعلبک-هرمل
# بیروت
# جبل لبنان
# بقاع
# نبطیه
# جنوب

## مردمون
لبنان مردم خله مختلف گروهون جه تشکیل بَیینه. عربون ۶۰٪، آشوریون ۳۶٪ و ارمنیون ۴٪، کوردون و یهودیون ۱٪ جمعیت این کشور دله درنه. لبنان مردم ِسن ِمیونگین ۲۴٫۶ سال هسته.

### زوون
لبنان ِرسمی زوون عربی هسته؛ اما اقلیتون شه زوون جه گپ زَنّه. فرانسوی هم این کشور دله خله استفاده وانه.

### دین

لبنان ِمردِم ِدین هم وشون ِنژاد واری خله مختلف هسته. این کشور دله هیچ اقلیتی نصف جه نَرِسِنه:
* ۵۹٫۷٪ اسلام
** ۲۷٪ تسنن
** ۲۷٪ تشیع
* ۳۹٪ مسیحیت
** ۲۱٪ مارونی
** ۸٪ یونانی ارتودکس
** ۵٪ یونانی کاتولیک
* ۵٪ دروزی
* ۱٫۳٪ دیگرون

آمریکای ِCIRI ِمؤسسه اتا پژوهش دله سِراق هِدا لبنان صدر کشورونی دَره که شه مردمون وسّه دین سَره محدودیت نی‌یِلنه. 

## بن بنویشت

## بریم بگردستن

* لبنان رئیس جمهور رسمی سایت 
* لبنان پارلمان رسمی سایت
* مرکز آمار 


رج:عرب اتحادیه
رج:عرب کشورون
رج:عربی‌زوون کشورون
رج:آسیایی کشورون
رج:اسلامی کشورون
رج:فرانسه قدیمی مستعمرات
رج:فرانسوی‌زوون کشورون
لیوا

** لیوا** اتا پیل یکا نوم هسه که بولخارئون پیل یکاهسه.:

رده:پیل یکائون
مارک

**مارک** اتا پیل یکا نوم هسه که قدیم آلمان ِپیل یکا بی‌یه و سال ۲۰۰۲ جه یورو ونه جا ره بَییته. مارک ِارزش روز یازده اکتبر سال ۱۹۲۳ میلادی انده پایین بمو بی‌یه که هر ۴ میلیارد مارک اتا دولار جه برابری کارده.

## منابع

* فارسی ویکی‌پدیا
رج:پیل یکائون
مالدیو

**مالدیب ** یا **مالدیو** اتا کشور نوم هسه که آسیا قاره  دله دره.
## جوغرافی
اینتا کشور گتی۲۹۸کیلومترموربع هسه.اینتا کشور ۲۵۵ هزار نفرنفرجمعیت دارنه.ونه نیشته‌گا نوم ماله هسه.
## فرهنگ
ونه مردم دیوهی زوون ره گپ زنه و ایسلام دین ره په‌روو هسنه.
## سیاست
اینتا کشور حوکومت جوموری هسه.
## ایقتصاد
اینتا کشور پیل یکا نوم روپیه هسه.
## تاریخ
اینتا کشور قدیم دله اتا هندو کشور بیه تا ایکه موسلمونون جا رابطه پیدا هکرده ئو اتا ایسلامی کشور بیه.وه بعدن بریتانیا کولونی بیه.اینتا کشور مازرونی ۱۴۷۷ سال دله اتا سیوا کشور بیه.
## دپت چرخه‌توئون
*اوسنگ
## منابع


رج:مشترک‌المنافع کشورون

رده: آسیایی کشورون
رج:هندی‌زوون کشورون
رج:اسلامی کشورون
نپال

** نپال** یا **نیپال** (नेपाल) اتا کشور نوم هسه که آسیا قاره دله دره.

## جوغرافی
اینتا کشور گتی ۱۴۷۰۰۰ کیلومترموربع هسه. اینتا کشور ۲۱نفرجمعیت دارنه. ونه نیشتنگا نوم کاتماندو هسه. دنیای ِبلندترین نقطه که اورست هسته، این کشور دلوئه. نپال دِتا کشور یعنی هند و چین جه هم‌سامونه.

## فرهنگ
این کشور مردمون پنجاه تا زوون دارنه ولی ویشتر نپالی زوون ره هم تونّه گپ بزنن. این زوون رسمی زوون هم هسته ولی دولِت خله سانسکریت ره مهم دونده و وه ره ترویج دنه. هندوئیسم دین ره په‌روو هسنه. ولی وشون میون اتی بودیسم و موسلمون هم درنه.

نپال تنها کشوری دنیا دله هسته که ونه پرچم مستطیلی نی‌یه و دِتا سه‌گوش (=لچک) جه بساته بیّه. وشون ساعت هم جهونی ساعت جه 5:45 دَقه پیش دره. این در حالی هسته که ویشتر کشورون ِساعت جهونی ساعت جه عددی صحیح اختلاف دارنه و بعضی هم نیم‌ساعت اضاف دارنه (ایران واری) ولی نپال از معدود کشورونی هسته که 45 دَقه اختلاف هندِ ساعت جه اختلاف دارنه. هندیون وشون ره دَس گیرنه که همشِک ات‌ربع عقب‌دکت هستنه.

آوریل ۲۰۱۵ اتا زلزله این کشور دله بموئه که نزدیک پنج هزار نفر ره بَکاشته. این زلزله هشتاد سال اخیر دله بی‌سابقه بی‌یه و هیچ گادِر اتنده آدِم نپال دله نَمِردبینه.

## تاریخ
اینتا کشور موعاصر دوره دله بریتانیای ِکولونی بی‌یه و مازرونی ۱۴۶۳ سال دله اتا سیوا کشور بیّه.

## سیاست
اینتا کشور تا سال ۲۰۰۸ شایی حوکومت داشته ولی این گدر ونه حوکومت جمهوری بقیه و مائوئیسمون، که اتی سوسیالیسم هستنه که چین ِحکومِت جه خط گیرنه، حکومِت ره شه میس دله بیتنه. دیّه تا ۲۰۲۵ سپتامبر ماه دله، اون توم که حوکومت باته اینترنت ره محدود کنده، وچه‌وچه که شه خد ره گتنه *نسل z* دکلستنه میدون و چن روز سر، دولت ره رقد بدانه و نخست‌وزیر فرار-به-فرار در بورده و اتا زنا که قاضی بی‌یه و جوون‌ها ونجه راقاضی دکتنه ره اسقاط نخست‌وزیر هکردنه تا اتا نو دولت انتخاب بوو.

## ایقتصاد
اینتا کشور پیل یکا نوم روپیه هسه.

## تقسیمات
نپال ۱۴ ناحیه (استان) و ۷۵ بخش دانه.
چپ|300px
# باگماتی
# بهری
# داوالاگیری
# گانداکی
# جاناکپور
# کارنالی
# کوسی
# لومبینی
# ماهاکالی
# مچی
# نارایانی
# راپتی
# ساگارماتها
# سِتی

## وابسته جستارون

* جیانندار


Kathmandu-Hanuman Dhoka-Nasal Chowk-10-Pancamukhi Hanuman Mandir-2013-gje.jpg|Kathmandu
Pashupatinath-Surya Ghats-10-2007-gje.jpg|Pashupatinath
Patan-Palast-Sundhara Chowk-25-Brunnen-gje.jpg|Patan
Bhaktapur-Palastplatz 02 mit Siddhilakshmi-Cyasilim-Bhupatindramalla-Saeule-Vatsala-Yaksheshvara-gje.jpg|Bhaktapur
Gokyo surroundings-76-Ngozumpa-Gletscher-Berg-2007-gje.jpg|Himalaya
Dingboche to Chhukung-90-Wacholder-2007-gje.jpg|Himalaya
Mustang-Chhungkar-24-Hotel Shangri La-2015-gje.jpg|Mustang
Mustang-Dhakmar-02-rote Wand-2015-gje.jpg|Mustang


## منابع
Wikipedia contributors, «Nepal,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Nepal&oldid=497080644 (accessed June 12, 2012).

رج:آسیایی کشورون

رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات
رج:سارک
وون

**وون** اتا پیل یکا نوم هسه که دتا آسیایی کشور پیل یکا هسه ئو اون دتا کشورنوم هسه:*جنوبی کوره*شمالی کوره
رده:پیل یکائون
لیره

**لیره** اتا پیل یکا نوم هسه که چن تا آسیایی کشور پیل یکا هسه.اینتا پیل یکا اتا ئوروپایی واژه هسه.چن تا کشور که وشون پیل یکا لیره هسه وشون نوم هسه:
*تیرکیا
*سیریا
*فلسطین
رده:پیل یکائون
لیر

** لیر** اتا پیل یکا نوم هسه که قدیم دله ایتالئون پیل یکا بیه. 

رده:پیل یکائون
یوآن

**یوآن** اتا پیل یکا نوم هسه که چین ئو تایوان پیل یکا هسه.
رده:پیل یکائون
زلوتی

**زلوتی**اتا پیل یکا نوم هسه که لهستون پیل یکا هسه.
رده:پیل یکائون
فلورن

**فلورن** اتا پیل یکا نوم هسه که قدیم دله هولند پیل یکا بیه.
رده:پیل یکائون
ویتنام

**ویتنام ** اتا کشور نوم هسه که آسیا قاره دله دره. این کشور آسیایِ جنوبشرقی وَر دَره و آسئان دله عضو هسته. ویتنام اتا سوسیالیستی جمهوری دانّه.

## تاریخ
ویتنام تا ۲۰۰ سال پیش چین دس دیه. ولی بعدن اتا سیوا کشور بیه. اتی توم که بیه اینتا کشور ره فرانسه بیته و اینتا کشور فرانسه سیوا بین جا دتا تیکه بیه. ونه جنوبی تیکه دله اتا مسیحی کشور و ونه شمالی تیکه دله اتا کومونیستی کشور درس بینه. بعدن وشون میون جنگ بیه که همینتا وسر اروپایی کشورون و آمریکا جنوبی ویتنام پشت بینه ولی چین و شوروی، شمالی ویتنام پشت بینه. آمریکایِ ارتش مستقیماً جنگ دله دیّه ولی اون‌وَر سمت هوشی مین ویت‌کنگ‌های نیرو ره تیناری رهبری کارده. اینتا جنگ دله جنوبی ویتنام شکست بخرده و دِتا کشور دِباره اتا بینه و ویتنام سوسیالیست بموندسته.

## فرهنگ
ونه مردم ویشتر ویتنامی زوون ره گپ زننه و بودایی دین ره په‌روو هسنه ولی وشون میون اتی کاتولیک هم درنه.

اینتا کشور پیل یکا نوم دونگ هسه.

## جوغرافی
[200px|بندانگشتی|راست|ویتنام ِموقعیت [آسئان میون]]
اینتا کشور گتی۳۳۲۵۵۶کیلومتر هسه. اینتا کشور۶۱میلیون نفرجمعیت دارنه. ونه نیشتگا نوم هانوی هسه.

## دپت چرخه‌توئون

* هوشی مین
* شمالی ویتنام
* ویتنام جنگ

## منابع
ویکی‌پدیای انگلیسی


رج:فرانسه قدیمی مستعمرات
رج:آسئان
رج:آسیایی کشورون
رج:سوسیالیست کشورون