open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
الیزابت تیلور

**الیزابت تیلور** *(به انگلیسی: Elizabeth Taylor)* (۲۷ فوریه ۱۹۳۲ - ۲۳ مارس ۲۰۱۱) اتا آمریکایی مروف بوزی‌کر بی‌یه گه اوسکار جایزه ره برنده بئیه.

## تصاویر

Image:DavisTaylor.jpg|Bette Davis and Taylor during a show that was celebrating Taylor's life. Image by Alan Light (۱۹۸۱)
Image:Elizabeth Taylor (1096429080).jpg|Taylor during a show that was celebrating Taylor's life. Image by Alan Light (۱۹۸۱)
Image:Elizabeth Taylor 2.jpg
Image:Gregory Peck Elizabeth Taylor.jpg

Image:Elizabeth Taylor36.JPG|in Normandie, France on September 1985
Image:اليزابت_تيلور_در_لباس_ايراني_در_سفر_به_اصفهان.jpg‏|اليزابت تيلور در لباس ايراني در سفر به اصفهان - سال ۱۳۵۵
Image:تيلور_با_چادر_در_حرم_امام_رضا_(ع)_در_مشهد_مقدس.jpg‏|تيلور با چادر در حرم امام رضا (ع) در مشهد مقدس - سال ۱۳۵۵
Image:تيلور_و_ناصر_ملك_مطيعي_هنر_پيشه_ايراني_در_هتل_شرايتون_تهران.jpg|تيلور و ناصر ملك مطيعي هنر پيشه ايراني در هتل شرايتون تهران در مراسم افتتاح نخستين خط پروازي مستقيم هما به لندن . در آن سال ايران نخستين هواپيماي مسافر بري بوئينگ ۷۴۷ را از آمريكا خريداري كرده و وارد ناوگان هواپيمايي خود كرده بود كه نخستين پرواز با بوئينگ در خط پروازي تهران - لندن به كار گرفته شد - سال ۱۳۵۵


## تصویراز فیلم
### ''غول(فیلم)'' (۱۹۵۶)

Image:Elizabeth Taylor in Giant trailer.jpg
Image:Elizabeth Taylor trailer.jpg
Image:Elizabeth Taylor in Giant trailer 2.jpg


### ''[[:Category:Cat on a Hot Tin Roof|گربه روی شیروانی داغ ]]'' (۱۹۵۸)

Image:Cat on a Hot Tin Roof1.jpg|with Paul Newman
Image:Cat on a Hot Tin Roof3.jpg
Image:Cat on a Hot Tin Roof4.jpg
Image:Cat on a Hot Tin Roof5.jpg
Image:Cat on a Hot Tin Roof8.jpg
Image:Cat on a Hot Tin Roof12.jpg|with Judith Anderson
Image:Cat on a Hot Tin Roof13.jpg


### ''[[:Category:Cleopatra (1963 film)|کلئوپاترا]]'' (1963)

Image:1963 Cleopatra trailer screenshot (10).jpg
Image:1963 Cleopatra trailer screenshot (11).jpg
Image:1963 Cleopatra trailer screenshot (12).jpg
Image:Elizabeth Taylor in Cleopatra 2.jpg
Image:1963 Cleopatra trailer screenshot (13).jpg
Image:1963 Cleopatra trailer screenshot (15).jpg
Image:1963 Cleopatra trailer screenshot (23).jpg
Image:1963 Cleopatra trailer screenshot (24).jpg
Image:Richard Burton and Elizabeth Taylor.jpg
Image:1963 Cleopatra trailer screenshot (25).jpg
Image:1963 Cleopatra trailer screenshot (33).jpg
Image:1963 Cleopatra trailer screenshot (35).jpg
Image:1963 Cleopatra trailer screenshot (37).jpg
Image:Liz Taylor 1963.jpg


## بریم بگردستن
* الیزابت تیلور عکسون و فیروز زاهدی توزیون(ویدئو)

## منابع

رج:امریکا بازیگرون
واشنگتن پست

150px|left|thumb|ونه لوگو
150px|left|thumb|ونه اولین صفحه، تاریخ ِ23/9/2005
***واشنگتن پست***  گت‌ترین و در گردشترین روزنومه شهر واشنگتون دی‌سی هسته. همینتی این روزنومه از قدیمی‌ترین روزنومه‌ئون این شهر هسته که سال ۱۸۷۷ تاسیس بیّه.

## منابع

## بیرون بگردستن

* وبسایت رسمی روزنومه واشنگتن پست

رج:نشریه‌ئون
رج:واشینگتن
روزنومه

**روزنومه** نشریه‌ای هسته که به طور مرتب و منظم تهیه، چاپ و پخش وانه و بی هیچ قید و شرطی دسترس مردم قرار گنّه. روزنومه نا بیانیه هسته و نا اطلاعیه و روشن بساتن افکار مردم وسّه بلکه به نشر خورون و اطلاعات زمینه‌ئون گوناگون و انتقاد و اصلاح‌اندیشی امور عمومی دله فعالیت کانده.

## اولین روزنومه
اولین روزنومه‌ئون معتبر نیویورک تایمز و لندن تایمز بینه. دیگر کشورون اروپایی دله، این دِتا روزنومه به عنوان شابلون مورد توجه قرار گیتنه. روزنومه‌ئون بخش ممتاز بازار تبدیل به نیروی سیاسی عمده‌ای بَینه.

سال ۱۹۶۰ هر روز انگلستان دله بیش از اتا روزنومه به ازای هر خانواده به فروش رسی‌یه؛ به طور متوسط ۱۱۲ روزنامه هر ۱۰۰ خانواده وسّه، اما این نسبت از اون پس پیوسته کم بیّه. امروزه کم‌تر از ۹۰ روزنومه هر ۱۰۰ خانواده وسّه بروته وانه.

## منابع
* آنتونی گیدنز، *پیامدون مدرنیته*، محسن ثلاثی،۱۳۷۱، ص۹
* 

## بِریمْ بگردستن

رج:انسانی علوم
*
رج:رسانه
نشریه

**نشریه** به اثری بائوته وانه که به طور دوره‌ای نسخهٔ جدیدی از وه منتشر بواشه. مثال ساده نشریات، روزنومه‌ئون و مجله‌ئون هستنه. روزنومه‌ئون معمولاً روزانه منتشر وانّه و مجله‌ئون معمولاً هفتگی یا ماهیونه منتشر وانه. شماره استاندارد بین‌المللی پیایندها (شاپا یا ISSN) نشریات وسّه همون نقشی ره ایفا کانده که **شابک** کتابون وسّه کانده.

*
رج:رسانه
شابک

thumb|left|یک شابک
**شابک** (ISBN)، مختصر بَیی عبارت **شماره استاندارد بین‌المللی کتاب** هسته و اتی استاندارد شماروئه که دنیا دله ونجه کتابون ره اشناسنّه. کتابونی که بازار دله تنک وانّه تونّه این شماره ره دارا بوئن. این استاندارد سال ۱۹۶۶ بریتانیا دله کتابدارون ِصنف دَس بساته بیّه. 

این شناسه سال ۱۹۶۰ جه تا اواخر سال ۲۰۰۷ ده‌رقمی بی‌یه و این گدر بدینه که کتابون تعداد خله هسته، وه ره سیزّه‌رقمی هاکردنه.

شابک ره زوونونی که لاتین خط جه استفاده کانّه *ISBN* گانّه. ونه کامل نوم انگلیسی زوون دله *International Standard Book Number* هسته.

## منبع
* ویکی‌پدیای انگلیسی
* شابک چچی‌یه؟ وب‌گاه شابک ایران دله

رج:کیتاب
رج:نشریه‌ئون
کوردستون (روزنومه)

**کوردستون** اولین کوردی روزنومه‌ی نوم هسته که ۱۸۹۸ سال قاهره دله *مقداد بدرخان* و *جلادت علی بدرخان* دست چاپ بَیی‌یه.

اتا دیگه روزنومه‌ همین عنوان جه *احمد مفتی زاده* و چن نفر دیگه کوردی زوون و ادبیات صاحب نظرون دست جه ۳۰ هجری خورشیدی دهه تهران دله چاپ بَیبی‌یه. ونه گت نویسندگون جه هیمن و هژار بینه.

رج:نشریه‌ئون
رج:کوردستون
ولاپوک

thumb|left|300px|ولاپوک نشان
**ولاپوک** (**Volapük**) اتا زوون مصنوعی هسته که سال ۱۸۸۰ از سوی یوهان مارتین اشلیر کشیش کاتولیک آلمانی بساته بیّه.

امروزه تعداد گویشورون به ولاپوک زوون جهون دله به ۲۵ تا ۳۰ نفر برآورد وانه. نام این زوون از دِتا واژه وُل و پوک بَیته بیّه که تحریف بیّه دو واژه انگلیسی *world* (جهون) و *speak* (گپ بزوئن) هسته.

## منابع

Wikipedia contributors, «Volapük,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Volap%C3%BCk&oldid=59610956 (accessed July ۲, ۲۰۰۶
* Volapükalised
* / A complete original grammar of Volapük (Schleyer's classic Volapük) by Charles E. Sprague - 1888
* A complete italian grammar of Volapük (1888) (Schleyer's classic Volapük) by V. Amoretti
* Una grammatica completa di Volapük in lingua italiana (1888) (il Volapük classico di Schleyer - non riformato)  a cura di V. Amoretti
* Article on Volapük from the 1911 Encyclopaedia Britannica). 

ولاپوک
ایدو

**ایدو** زوونی بساته‌بیی هسته که پس از اسپرانتو بنشنه وه ره پراهمیت‌ترین زوون بساته‌بیی جهون بدونستن. این زوون اوایل قرن بیستم توسط اتا گروه از اصلاح طلبون اسپرانتوزوون بساته‌بَیی‌یه اما امروز گویش گرون خله کمی دانّه که اکثرا اروپا دله درنه.(احتمالاً چیزی بین ۱۰۰۰ تا ۲۵۰۰ نفر)

این زوون شه پایه‌ئون ره اسپرانتو زوون جه بَیی‌ته که به‌وسیله دکتر لودویک لازاروس زامنهوف بساته‌بَیی‌بیّه.

## ایدو و اسپرانتو

ایدو از نظر دستوری بسیار به زبان اسپرانتو شبیه می‌باشد. همچنین از نظر واژگان. ایدو و اسپرانتو دو زبان ساده از نظر دستوری، آموزش و استفاده از واژگان با ریشهٔ اروپایی می‌باشند:

## آواشناسی
حروف صدادار ایدو همون ۵ حرف (a, e, i, o, u) هستنه. تکیه آوائی هم سیلاب اتا بموندسته به آخر هسته جز فعال دله سیلاب پایانی دله هسته.

## دستور زوون
تعدادی از پایونه‌ئون دستوری:

* o-: اسم‌ئون مفرد
* i-: اسم‌ئون جمع
* a-: صفت
* e-: قید
* ir-: مصدر زمون گذشته
* ar-: مصدر زمون حال
* -or: مصدر زمون آینده
* -is: فعل زمون گذشته
* -as: فعل زمون حال
* -os: فعل زمون آینده
* -us: فعل شرطی
* -ez: فعل امری

## منبع

ایدو
ایدو
لودویک لازاروس زامنهوف

دوکتر **لودویک لازاروس زامنهوف** () متولد سال ۱۸۵۹ شهر بیالیستوک روسیه دله، سازنده بین‌المللی زوون ِاسپرانتو ۱۸۸۷ هسته. وه سال ۱۹۱۷ دله بمرده.
یونسکو سال ۱۹۸۶ ره به پاس خدمات زامنهوف به بشریت، و به خاطر بساتن اسپرانتو زوون، سال «زامنهوف» اعلام هاکرده.

## بیرون بگردستن
* '''VisitBiałystok.com'''

رج:گت مردمون لهستان
رج:جهود گت آدمون
رج:زوون شناسون
رج:اسپرانتو
بساته‌بئی زوون

250px|left|thumb|زوون بساتن ِپرچم
برخی از افراد یا گروه‌ئون، به خاطر دلایل شخصی، کاربردی، ایدئولوژیکی یا آزمایش وسّه، زوون‌ئون فراساخته (=مصنوعی) خادشون ره درس کانّه. زوون‌ئون کمکی فرامرزی (بین المللی) اغلب زوون‌ئون فراساخته‌یی هستنه که سعی بیّه ساده‌تر از زوون‌ئون طبیعی بائن. سایر زوون‌ئون فراساخته به گونه‌ای بساته بَینه که منطقی‌تر از زوون‌ئون طبیعی بائن؛ از نمونه‌ئون مشهور این زوون‌ئون لژبن (Lojban) هسته.

برخی از نویسنده‌ئون، از جمله تالکین با هدف‌ئونی چون ادبیات، هنر یا دلایل شخصی زوون‌ئون تفننی بساتنه. سالای اخیر طرفدارون مجموعه تلویزیونی پیشتازون فضا زوون نژاد کلینگان (Klingon)، که دارای دستور زوون و واژگان ویژه خادش هسته ره گوسترش هدانه.

اسپرانتو هم زوونی علمی یا بساته‌بیی هسته. این زوون توسط دکتر لودویک لازاروس زامنهوف بساته بیّه. اسپرانتو به علت شه ساختار علمی و آسون مورد توجه متفکرون و دانشمندون با ملیّت‌ئون گوناگون قرار بَیته و به خاطر ویژگی‌ئون منحصر به فرد وه، سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی سازمان ملل موتحد (یونسکو) سال ۱۹۵۴ به اتفاق آرا وه ره به عنوان زوون بین‌المللی و بی‌طرف به رسمیت بشناسی‌یه و یاد‌ هِدائِن اسپرانتو ره به تموم کشورون عضو توصیه هاکرده.

## چند زبان فراساخته
* اسپرانتو (Esperanto)
* اینترلینگوا زوون
* میونجی زوون(زبان پایمرد)
* ایدو (Ido)
* نوویال
* ولاپوک (volapuk)
* تیمیرو
* سول-ره-سول
* انگلولاتین
* لوترا (Mirseyedi)

## منابع
ویکی‌پدیای انگلیسی

+
*
۲۰۱۱

**۲۰۱۱ (میلادی)** دِ هزار و یازدهمین سال تقویم میلادی هسته.

## اتفاقات
### ژانویه
* ۹ ژانویه - سودان جنوبی دله اتا همه‌پرسی استقلال وسّه برگزار بیّه.
* ۱۴ ژانویه - رئیس‌جمهور زین العابدین بن علی پس از ۲۳ سال حکومت تونس دله به عربستون بورده.

## بمرده‌ئون
### ژانویه
* ۴ ژانویه -**علیرضا پهلوی**، سومین وچه‌ی محمدرضا پهلوی و فرح پهلوی 

## پانویس

رج:میلادی سال
بی‌بی‌سی

200px|thumb|نشون بنگاه سخن‌پراکنی بریتانیا
[بندانگشتی|200px|بی‌بی‌سی مرکزی ساختمون، [لندن دله.]]
**بی‌بی‌سی**  قدیمی‌ترین و گتترین بنگاه پخش خور سرتاسر جهون هسته.

بی‌بی‌سی اصلی فعالیت تولید برنومه و سرویسون خوری هسته. بی‌بی‌سی شعار این هسته: «هر ملت ونه صلح و آرامش جه دیگر ملت‌ها جه گپ بزنه.» بی‌بی‌سی سه طریق رادیو، تلویزون و اینترنت جه پخش وونه.

## تاریخچه
بی‌بی‌سی ۱۸ اکتبر سال ۱۹۲۲ بساته بیّه. سال ۱۹۲۷ ونه نوم بَیی‌یه «بی‌بی‌سی» و پروانه سلطنتی بییته و اتا دولتی شرکت حیساب بیّه. 

بی‌بی‌سی هنتا هم اتا دولتی بنگاه نیمه‌خودمختار هسته که «بی‌بی‌سی ِهیأت امنا» وه ره اداره کانّه. ونه رئیس-رؤسا گانّه که بی‌بی‌سی تحت هیچ نفوذ تجاری و سیاسی نی‌یه و فقط مخاطبین ره پاسخگو هسته.

## بودجه
بی‌بی‌سی سالانه بودجه نزدیک ۴ میلیارد و ۳۰۰ میلیون پوند هسته. تموم بخش‌های بودجه هزینه ماهیونه‌ای که هر خانواده‌ی تلویزون‌دار بریتانیا دله پرداخت کانده جه، تامین وانه. این هزینه تلویزون‌های رنگی وسّه ۱۴۵٫۵۰ پوند و سیو-اسپه‌ئون وسّه ۴۹ پوند ات‌سال دله هسته. فقط بخش جهونی ِبودجه سال ۲۰۱۴ تاسا بریتانیا امورخارجه وزارت جه هدائه وانه. 

## بن بنویشت

## بیرون بگردستن

* ''بی‌بی‌سی انگلیسی سایت''
* ''بی‌بی‌سی خَوری ونه سایت دله بخوندستن''
* ''بی‌بی‌سی اخبار ِبخش''

رج:شبکه‌ئون تلویزیونی
خود شیفتگی

**خود شیفتگی** *(*انگلیسی جه*: Narcissism)* اتا ساز و كار خود هسه و مشخصه اون به خود مشغولی بیش از حد فرد هسه. اصطلاحاتی چون خودپرستی،خودستائی، مجذوب شه بیّن و خودخواهی با خود شیفتگی در ارتباط درنه.

## نمونه
امیر دانشجوی بیست و دِ ساله هسه كه از لحاظ توانائی تحصیلی در حد متوسط هسه. ونه پِر و مار چندون امیدی به موفقیت تحصیلی وِ نارننه و به همین دلیل دچار كمبود عزت نفس هسه.شاید به همین دلیل امیر شِ پیش به اینتا نتیجه برسیه كه خله خوش قیافه هسه و برای جنس مقابل به شدت جذابه. اتا خله ش وقت ره صرف لباس دركردن و آراستن شه خاده ره كننه.تعتیلات ره به بخرین لباس كننه. گاهی برای مرتب هكردن موهایش ش سرش ره بارها و بارها شونه زننه تا كاملا مطابق میلش بوه. وقتی كه تنها هسه گاهی پنج تا ده دقیقه جلو آینه ش خدر ره تحسین مننه. شاید بتومی اوویم كه رفتار خودشیفتگی امیر اتا از راه‌ئونی مقابله و با كمبود عزت نفس مربوط به عملكرد تحصیلیش باشه.

## ارتباطها
كلمه نارسیسم یا خودشیفتگی از شخصیت اساتیری یونان به نوم نارسیسوس بیته بیه كه عاشق ش تصویر در او بیه. البته نتونسه مالك اینتا تصویر بوه. ولی اننه بالای بركه او در برابر ش تصویر غصه بخرده كه سرانجام از وشنائی بمرده. اینتا افسانه پیامی داینه: بیش از حد مجذوب ش خدر بین ممكن هسه برای فرد مخرب باشه.

## منابع


رج:روان‌شناسی
هوش و نژاد

گمون کانّه برخی موارد دله هوش و نژاد مرتبط بائن. بحث فعلی پیرامون این موضوع بر طبیعت، دلایل و اصلاح تفاوتون نژادی امتیازات آزمون هوش دله هسته. سؤال نقشون نسبی طبیعت و تربیت بساتن تفاوتون فردی و گروهی توانایی شناختی دله بفهمستن این بحث بنیادی وسّه به نظر رسنه. این جنجالی‌هسته چون نظریات و فرضیه‌ئونی دربارهٔ تفاوتون نژادی هوش دله بر اساس رابطه‌ئون امتیازون آزمون و تفاوتون پیشرفت اقتصادی اجتماعی هسته و نا بر اساس شواهد عصبی یا ژنتیکی، و ارتباط دلیل ره ثابت نکانده.

## وابسته جستارون
جیمز واتسون

## منابع
* Crippled by Their Culture - Race doesn't hold back America's black rednecks. Nor does racism by Thomas Sowell
* Race and IQ: Part 1, Part 2, Part 3 by Thomas Sowell
* The ''Skeptic's Dictionary'' entry on IQ and race
* [(Skeptic Magazine): Two book reviews, by Paul R. Gross and [Alondra Oubre], of Sarich’s and Miele’s book, Race: The Reality of Human Differences]
* Criticism on source material of Bell Curve book
* Poverty and Brain Development in Early Childhood 1999 report
* Miscellaneous articles by Richard Lynn et al.
* Are IQ Tests Biased?
* Scholars Provide an Overview of Explanations for Black-White Test Score Gap
* School Readiness: Closing Racial and Ethnic Gaps
* A review of the field (January 2006) Kohn, Marek, «This racist undercurrent in the tide of genetic research: As taboos fall away, there's a danger that denial of racial difference will be replaced with uncritical acceptance,» *[[The Guardian]]*.
* The Lessons of the Ashkenazim: Groups and Genes, Steven Pinker, June 2006, *[[The New Republic]]*.

رج:هوش
ناسا

200px|thumb|ناسا لوگو
**ناسا** مخفف «سازمان ملی هوانوردی و فضایی» موتحده ایالات آمریکا هسته.

ناسا عهده دار و مجری طرحون ملی موتحده ایالات زمینه برنامه‌ئون فضایی دله هسته. همچنین ناسا مسئول مدیریت و اجرای پژوهش‌ئون تجاری و نظامی زمینهٔ هوافضا دله هسته. این سازمان ۲۹ ژوئیه ۱۹۵۸ تأسیس بیّه و ونه بودجه سال مالی ۲۰۰۷ برابر ۱۶ میلیارد دلار هسته.

## بن بنویشت

رج:آمریکای متحده ایالات
رج:فضایی آژانسون
هوش

**هوش** *(به انگلیسی: Intelligence)* توانایی ذهنی هسته و قابلیت‌ئون متنوعی مثل استدلال، برنامه‌ریزی، حل مسئله، تفکر انتزاعی، زوون جه کاردکشی‌ین، و یادگیری ره شامل وانه. نظریه‌ئون هوش طول تاریخ تغییر هاکاردنه.

## تعاریف
تاریخچه روان شناسی حاوی اتا خله درباره هوش هسه، چون هوش مفهومی انتزاعی هسه که روان شناسون مختلف وه ره به انحای گوناگون نفهوم بساتنه. إما تومی با اطمینان نسبی  باریم که هوش معمولا با اینتا ویژگی‌ئون همراه هسه:
#تند یاد بیتن تونایی‌ئون مختلف
#انطباق با ترنه موقعیت‌ئون
#به کار بَوردن استدلال انتزاعی
#درک مفاهیم کلامی و ریاضی
#انجام هدائن تکالیفی که مستلزم درک رابطه موجود بائه.
دیوید وکسلر هوش ره چندین تعریف کانده:
::توانائی ات‌پارچه فرد عمل هکردن عامدانه دله، تفکر منطقی و توانائی کنار بزوئن با محیط به نحوی موثر.

## ارتباطون
روان شناسون سالا بر سر اینتا مسئله که آیا هوش اساسأ ذاتی هسه یا اکتسابی بحثونی داغی داشتنه. امروزه اینتا بحث اتا کمه آرامتر بیه و ظاهرا در مورد اینتا مسئله میون همه توافقی ایجاد بیه. در حال حاضر معمول این هسه که بون هوش نتیجه کنش متقابل، یعنی مجموعه تأثیرات مشترک، محیط و وراثت هسه.
پرسش دیگه که سالا درباره اون بحث بونه اینتا هسه که «آیا هوش اتا توانائی یکپارچه هسه و یا اینکه شامل مجموعه‌ای از توانائی‌ئون خاص هسه؟» 

## جستارهای وابسته
* تیزهوش
* هوش هیجانی
* ضریب هوشی
* هوش مصنوعی

## منابع



رج:روان‌شناسی
*
چرخه پاسخ جنسی

چرخه پاسخ جنسی اتا انگاره انگیختگی هسه كه چهار تا مرحله داینه:
# برانگیختگی
# برانگیختگی ممتد و یكنواخت
# اوج لذت جنسی
# خاتمه

## ارتباطون
اینتا چهار مرحله چرخه پاسخ جنسی از لحاظ فیزیولوژیكی به چرخه مردان خله شباهت داینه با اینتا تفاوت آشكار كه مردا در مرحله اوج لذت جنسی به كومك ماهیچه های مثانه منی انزال كننه.
**ویلیام اچ .مسترز** و **ویرجینیا ای.جانسون** در دهه 1960 نخستین شواهد مستقیم ره در باره چرخه پاسخ جنسی جمع آوری هكردنه. پژوهش اونا نشون هداهه كه مردا كم و بیش سریعتر از زنانوم اینتا چرخه ره طی كننه.سه یا چار دقیقه مردا وسّه كافی هسه كه اینتا مرحله ره بگذرانن البته در صورتی كه كاری برای طولانی‌تر هكردن اون نكنن.زمون معمول برای زنانوم از ده تا بیست دقیقه هسه.متخصصون امور جنسی توصیه كننه كه زوجا در جستجوی روشونی دوّنه تا زن پیش از مرد به اوج لذت جنسی برسه.

## منابع


رج:روان‌شناسی
رج:بگائستن
ناتو

**شمالی آتلانتیک ِپیمون ِسازمان ** یا **ناتو** (انگلیسی جه: *North Atlantic Treaty Organization* مخففاً *NATO*) روز ۴ آوریل ۱۹۴۹ میلادی جمعی دفاع هاکِردِن وسّه واشنگتن دله بساته بیّه و اسا ۳۱ تا عضو دانّه.
ناتوی ِپیمون ِمهمترین قانون ونه پنجمین ماده هسته که ونه دله گانه امضاکَر ِکشورون توافق هاکاردنه اگه نظامی حمله علیه اتا یا چنتا کشور که اروپا یا شمالی آمریکا دله درنه صورت بییته وه ره به عنوان حمله به تمومی کشورون عضو تلقی هاکنن و ونه دفع وسّه کومِک هاکِنِن.
ماده ۱۴ و پایانی این پیمون دله گانه، انگلیسی و فرانسوی متون وه هر دِتا معتبر هستنه، پیمون متحده ایالات ِدولت پَلی بَموندسته.

## پانویس

## وابسته جستارون
* شوروی
* تروریسم

## منابع

* متن کامل پیمون شومالی آتلانتیک - ناتو


رج:سازمان‌ئون بین‌المللی
تونگا

**تونگا** اتا کشور آرام اوقیانوس دله هسه. وه ۱۶۹ تا جزیره دارنه که فقط ۳۶ تای وشون مسکونی هسنه. گت‌ترین و پرجمعیت‌ترین جزیره، تونگایِ دله تونگاتوپو هسه. تونگایِ شاه جرج توبوی پنجم هسه. ونه نیشتگا نوکوآلوفا هسه. 

تونگای رسمی زوون تونگایی و انگلیسی هسنه. تونگا بر طبق آمار سال ۲۰۰۰ میلادی ۱۰۲۳۲۱ نفر جمعیت دارنه. ونه اتا گرمسیری کشور هسه. 
تونگا سال ۱۹۷۰ میلادی اتا مستقل کشور بیه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا


رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات
رج:مشترک‌المنافع کشورون
رج:انگلیسی‌زوون کشورون
رج:اوقیانوسیه کشورون
نوکوآلوفا

thumb|left|200px|تونگای سلطنتی کاخ، تونگا، نوکوآلوفا
نوکوآلوفا تونگای نیشتگا هسه. وه تونگاتوپوی جزیره دله قرار بیته. ۳۵ ٪ درصد تونگای جمعیت نوکوآلوفای دله زندگی کننه. بر طبق آمار سال ۱۹۹۶ میلادی ونه جمعیت حدود ۲۲۴۰۰ نفر بیه.

## بن‌بنویشت
رج:تونگا
رج:اقیانوسیه نیشتگائون
بینتو پابلو خوارز گارسیا

**بینتو پابلو خوارز گارسیا** (۲۱ مارس، ۱۸۰۶ - ۸ جولای، ۱۸۷۲) اتا زاپوتک بیه که پنج دوره (۱۸۵۸-۱۸۶۱ به عنوان موقت رئیس جومور)، (۱۸۶۱-۱۸۶۵)، (۱۸۶۵-۱۸۶۷)، (۱۸۶۷-۱۸۷۱)، (۱۸۷۱-۱۸۷۲) مکزیک رئیس جومور بیه. وه شه ریاست جوموری دوره برده داری ره مکزیک دله غیرقانونی هکرده. وه نفوذ زیادی روی مکزیکی‌ئون و آمریکایی مکزیکی‌ئون، متحده ایالات دله داشته. 
رج:مکزیک رئیس جومورون
رج:بزا بئی‌یون ۱۸۰۶ میلادی
رج:بمردون ۱۸۷۲ میلادی
واشنگتن

**واشنگتن** ایالت‌ئون غرب آمریکا جه هسته. ونه نیشتنگاء(=پایتخت) الیمپیا نوم دانّه و ونه گت ِشهرون سیاتل و سپوکین هستنه.

پارک ملی المپیک، پارک ملی کوه رینیر، و پارک ملی شومالی کسکیدز این ایالت دله قرار دارنه.
[thumb|right|300px|شهر [سیاتل و ونه برج سوزنی]]


## پیوند به بیرون

* گروه مطالعات ایرانی دانشگاه واشنگتن دله
* مرکز آموزش اسلامی شهر سیاتل
* پارک ملی ماونت رینر

## منابع

رج:واشینگتن
رج:آمریکای غربی ایالتون
رج:آمریکای متحده ایالات ایالتون
جورج واشنگتن

**جورج واشینگتن** (۱۷۹۹-۱۷۳۲) از رهبرون انقلاب آمریکا و اولین رئیس‌جومور آمریکا بی‌یه که این سمت ره از سال ۱۷۸۹ تا سال ۱۷۹۷ دست داشته.

وه از مهم‌ترین چهره‌ئون تاریخ موتحده ایالات هسته. نقش وه به‌خصوص کسب استقلال مستعمرات آمریکایی و سپس موتحد هاکردن وشون وسّه قابل توجه هسته.

وه از گروهی از مردم مسلح به کمک دولت‌ئون فرانسه و اسپانیا گت ارتشی بساته که نهایتا موفق به شکست نیروی بریتانیایی جنگ انقلاب آمریکا (۱۷۸۳-۱۷۷۵) دله بَینه.

## منابع

رج:آمریکا رییس‌جمهورون
عمر بن خطاب

'*عمر بن خطاب*' معروف به **عمر فاروق **، *([[عربی]] جه: ابو حفص عمر بن الخطاب بن نفیل بن عبد العزی)*' خلفای راشدین  جه هسته که صحابه دله دیّه. 
 ونه خلافت گادر عرب-مسلمونِ سپاهیون بتونستنه بین‌النهرین و شامات ره فتح هاکنن و اَی ایران و مصر ره بَیرِن.

## خلافت
عمر سال ۶۳۴ میلادی، که ابوبکر بمرده، به خلافت برسی‌یه و اولین کسی بی‌یه که «امیرالمومنین» لقب ره شه وسّه انتخاب هاکرده. 
عمر شه ده سال خلافت دله، فتوحات سَر متمرکز بیه و قبایل زیادی ره جزیرة العرب جه کوچ هدا شام و عراق دله. ونه زندگی ساده بی‌یه و تجمل گرایی جه متنفر بی‌یه. چن‌بار شه کارگزارون ره به دلیل تجمل‌گرایی برکنار یا توبیخ و جریمه هاکرده. 
ونه تقریباً ۱۰ ساله خلافت وقتی تموم بیّه که فیروز ابولؤلؤ وه ره بکاشته.

## پانویس

عمِر
عمرکشون

**عمرکشون** یا اونتی که ونه ماه ره گنّه، **عمرکاشه‌ما** /omarkāšîmā/ أت مراسمه کی بعضی اهل تشیع ربیع الاول‌ِ نهم تاریخ دله برگزار کانّه. إسا این مراسم ایران دله ممنوعه.

## فلسفه
برپایی و شرکت برخی شیعیون این مراسم دله با نیت سال روز بمردن عمر بن خطاب صورت گنّه، این در حالی هسته که بنا بر تمومی منابع تاریخی عمر ۲۶ ذیحجه ترور بیّه و سه روز بعد (۲۹ ذیحجه) بمرده و این مراسم درواقع با ۷۰ روز تاخیر برگزار وانه. به گفته آیت‌الله سید حسن مصطفوی، ۹ ربیع‌الاول درواقع سالروز قتل عمر سعد، قاتل حسین بن علی، به فرمون مختار ثقفی هسته که توسط عوام با خلیفه دوم اشتباه بَییته بیّه.

## چگونگی برگزاری مراسم
این مراسم دله چو ره به شکل آدم (به عنوان سمبل عمر و اصطلاحاً وه ره عمرک گانّه) دریارنه و تش زنّه و عده‌ای دور این تش شادی کانّه. مراسم عمرکشون سالای اخیر بدون بسوزنی‌ین نماد عمر هم انجام وانه. اینگونه مراسم دله معمولاً اشعار بیتربیتی نسبت به عمر بخوندسته وانه.

## انتقادات
برخی حکومت‌ئون پیشین نظیر صفوی از برگزاری این مراسم حمایت کاردنه، اما امروزه خله از مسلمونا و حتی شیعیون برگزاری این آیین ره نادرست و موجب اختلاف‌افکنی میون مذاهب اسلامی دونّه. برخی هم وه ره به عنوان اهانت به مذهب در نظر گیرنه و ممنوعیت برگزاری وه ره مخالف آزادی مذهبی ندونّه. برگزاری این مراسم مناطقی که اهل سنت سکونت داشتنه همیشک با دعوا همراه بی‌یه. البته سالای اخیر کمتر از این مراسم و برگزاری وه نشونی هسته.

برخی شیعیون با استناد به اتا روایت معتقدنه این روز هر حرفی ره بنشنه بزوئن و همه گونه شادی مجاز هسته. آیت‌الله مصطفوی گانه این روایت بر ضد قرآن هسته و قابل قبول نی‌یه. وه این افراد ره با قوم لوط مقایسه کانده و گانه گناه سوم قوم لوط، بعد از لواط و راهزنی، این بی‌یه که شه مجالس دله (حتی به شوخی) حرفای زشت زونه.

مکارم شیرازی هم در مورد این مراسم بائوته حرام و گناه و رقص هیچ زمونی جایز نی‌یه و به زوون بی‌یاردن سخنان رکیک گناه به شمار انه. تولی و تبری دارای راه‌ئون صحیحی هسته و نونه از این راه‌ئون خلاف وارد این حوزه بیّن.

## تأثیر در ادبیات
صادق چوبک نویسندهٔ ایرانی داستانی دربارهٔ این رسم با نام عمرکشون دانّه. عمرکشونی که چوبک به رشته تحریر دربیارده داستانی هسته از مراسم عمر کشون بوشهر دله. نویسنده این داستان دله تلاش هاکرده با زوونی آمیخته با طنز به بیان عقاید مختلف مردم بپردازده.

## ویشته بخوندین
* عمر بن خطاب
* فیروز ابولؤلؤ
* تشیع

## پانوشت‌ها

رج:تشیع
رج:خلفای راشدین
رج:نهاوندِ پیروز
بارسلونا

**باشگاه فوتوال بارسلونا** *(به اسپانیایی: Fútbol Club Barcelona)* که بیشتر **بارسلونا** یا به صورت مخفف **بارسا** بشناسی‌یه وانه، اتا باشگاه فوتوال حرفه‌ای اسپانیایی هسته که شهر بارسلون ِکاتالونیا اسپانیا دله دره. این تیم لالیگا دله بازی کانده و جزو سه تیمی هسته که هنتا به دسته پایین‌تر سقوط نکاردنه.

این باشگاه با عنوان **باشگاه فوتوال بارسلونا** سال ۱۸۹۹ توسط عده‌ای اهل سوئیس، انگلیس و اسپانیا و به رهبری خوان گمپر تاسیس بیّه. باشگاه به نوعی، نهادی ترویج فرهنگ کاتالان و کاتالانیسم وسّه هسته و از این رو عبارت «فراتر از یک باشگاه» (Més que un club) ره به عنوان شه شعار انتخاب هاکرده. سرود رسمی باشگاه، *El Cant del Barça*، اثر جوزپ ماریا، اسپیناس اسم دانّه. برخلاف خله از تیم‌ئون جهون این تیم توسط هوادارونش اداره وانه. بارسلونا دومین تیم ثروتمند جهون با درآمد ۳۹۸ میلیون یورو هسته. این باشگاه رقابت دیرینه‌ای با رئال مادرید دانّه و به مسابقه‌ای که بین این دِتا تیم برگزار کانّه ال کلاسیکو بائوته وانه.

تیم فوتوال بارسلونا با ۲۰ قهرمونی لالیگا دله، ۲۵ قهرمونی جام حذفی دله، ۷ قهرمونی سوپرکاپ دله و ۲ قهرمونی لیگ کاپ دله، بعد از رئال مادرید پرافتخارترین تیم اسپانیا هسته. وشون همچنین با بَوردن ۹ عنوان اصلی اروپا دله، اتا از موفق‌ترین تیم‌ئون حاضر اروپا دله هستنه. 
۳ قهرمونی لیگ قهرمونون دله،
۳ قهرمونی جام یوفا دله، ۴ قهرمونی جام جام دله اروپا دله و ۲ قهرمونی سوپرکاپ اروپا دله دست‌بی‌یارده.
در سال ۲۰۰۹، بارسلونا موفق بیّه اولین باشگاهی بائه که سه‌گانه لالیگا، کوپا دل ری و لیگ قهرمونون
باشگاه‌ئون اروپا راه به دست بی‌یاره. همینتی بارسلونا تنها تیمی هسته که از سال ۱۹۵۵ همواره جام باشگاه‌ئون اروپا دله حاضر بی‌یه.
استادیوم باشگاه نیوکمپ اسم دانّه، که با گنجایش ۹۹٫۳۵۴ تماشاگر، گت‌ترین استادیوم اروپا هسته. بارسلونا از درجه بالایی از محبوبیت برخوردار هسته، حدود ۲۵٫۷% مردم اسپانیا طرفدار بارسلونا هستنه، و این در حالیست که
بر اساس بررسی‌ای که اخیراً انجام بیته، بارسلونا با داشتن ۴۴٫۲ میلیون
هوادار اروپا دله، پرطرفدارترین تیم حاضر اروپا هم هسته. باشگاه همچنین با داشتن ۱۵۶٬۳۶۶ عضو رسمی ژوئن ۲۰۰۷، بیشترین عضو ثبت نوم بَیی ره میون تموم باشگاه‌ئون فوتوال دنیا دانّه. طرفدارون بارسلونا همچنین به *culés* معروفنه. بارسلونا رقابت بی‌نظیری با رئال مادرید داشته و با این تیم اتا از مشهورترین مسابقه‌ئون فوتوال جهون دله موسوم به ال کلاسیکو رقابت کانّه.
فصل ۰۸-۲۰۰۷ بارسلونا با درآمدی بالغ بر ۳۰۸٫۸ میلیون یورو تبدیل به
سومین باشگاه ثروتمند جهون بیّه. بارسلونا دارای تیم دومی به نام بارسلونا اتلتیک هم هسته و تا قبل از ۲۰۰۷، تیم جوونای باشگاه به نام بارسلونا سی هم فعالیت کارده.

## وابسته جستارون
* شهر بارسلونا
* کاتالونیا
* لالیگا

## پانویس‌ها

بارسلونا
دارونما

دارونما (اینگلیسی جه: *Placebo*) ماده یا درمانی هسه که هیچ گونه ارزش درمانی یا داروئی ناینه. گاهی وقتا چنین ماده یا درمانی پاسخی مثبت در پی داینه که این پاسخ مثبت اثر دارونما هسه.

## مثال
برای مثال فردی نسف شو دچار سردرد بونه، شه رختخو جه بیرون انه، به آشپزخنه شونه و دِ تا قرس آسپرین خینه. چند لحزه بعد به رختخو برگردنه ونه حال بحتر بونه، آرامش پیدا کنه و خسنه. روز دیگه که خو جه ویشار بونه از اینکه آسپرین بخرده احساس رضایت کنه. سپس شیشه آسپرین ره که از قبل شو بالای میز آشپزخنه جا بشته بیه ویننه، ولی متوجه بونه که اینتا شیشه شیشه آسپرین نی‌یه و در واقع شیشه قرسای ویتامین هسه که به شیشه آسپرین شباهت داینه. با ناراحتی متوجه بونه که اِلتبه بتّر بین ونه حال اثر دارونما بی‌یه.

دارونما (پلاسیبو) زوون لاتین دله یعنی "من خِشنود کمه". به این دلیل دارونما در خوشنود هکردن و گاهی تسکین بیمار مؤسر هسه.

تاریخچه نخستین علم پزشکی در واقع اتا خله تاریخچه اسر دارونما هسه. مأجونای بی ارزش زیادی شهرت کسب هکردنه چون باعث پاسخای روانی مفید به درمانی بی‌نه که تقریبا مهم نینه که چه نوع درمانی هسه. شالاتانا و کلاه برداران از این دارونما سو استفاده های بسیاری هکردنه.

اتا از پیشرفتای جالبی که اخیرا در مورد تاریخچه اسر دارونما سورت بیته این یافته هسه که دارونما احتمالا باعس تولید اندروفینا بونه و بنابراین در بأزی از موارد اتا دارونما ممکن هسه واقعا قدرت درمان درد ره داشته باشه.

## منابع


رج:روان‌شناسی
جراحی روانی

جراحی روانی(psychosurgery) عبارت هسه از عمل جراحی بر روی مغز به منظور درمون اتا اختلال روانی.

## مثال
قطعه بری پیش پیشانی عمل جراحی‌ای هسه که اونتا دله قطعه‌ئون جلوی قشر مغز از ساختارتاری زیر قشری سِوا بونه. این عمل جراحی غالبا به منظور تخفیف نشونه‌ئون اسکیزوفرنی موزمن یا رفتار پرخشگرانه‎ای هسه که ونه کنترل خله دشوار بونه. نوع قطعه بری پیش پیشونی که دهه 1940 از انواع رایج جراحی روانی بی‌یه در حال حاضر به دلیل ملاحظات اخلاقی و ونه نتایج غیر قابل اعتماد چندان به کار نشونه.

علاوه بر قطعه بری پیش پیشونی،دو نوع اصلی جراحی روانی تاکنون مشخص بیه:
# بوریئن جسم پینه‌ای
# تحریک الکتریکی مغز

جسم پینه ای ساختاری هسه که نیمکره‌ئون مخ ره به هم مرتبط کننه و گاهی کنترل صرع حاد وسّه بوریئه بونه تحریک الکتریکی مغز چندین کاربرد بالینی بالقوه داینه.

## منابع


رج:روان‌شناسی
چارلز برلیتز

thumb|left|200px
چارلز برلیتز ۲۰ نوامبر ۱۹۱۴-۱۸ دسامبر ۲۰۰۳) اتا آمریکایی زوون اشناس و مدرس زوون بیه. وه ویشتر شه کتابون سر که غیرطبیعی حوادث درباره هسه معروف بیه. وه مردم سالنومه دله به عنوان پونزدهومین زوون اشناس گن دنیا معرفی بیه.
## بن‌بنویشت


رج:زوون شناسون
رج:آمریکا گت آدمون
کلاردشت جام

300px|thumb|left|حدود ۸۰۰ سال پیش از میلاد وه ره کلاردشت میون بساتنه.

**طلایی جام دِ شیر** یا **کلاردشت جام** اتا از آثار باستونی هسته که منطقه کلاردشت مازرون دله پیدا بیّه. این جام با ات ردیف نقش برجسته شیر هسته که سر دِتا شیر از طرفین به جام پرچ بَیی‌یه. قدمت این جام حدود ۸۰۰ سال پیش از میلاد هسته. جام طلایی کلاردشت تهران ِموزه ایران باستون دله نگهداری وانه. 

## منابع
* کهن دیار، مجموعه آثار ایران باستان در موزه‌های بزرگ جهان- جلد اول، بهنام محمد پناه- انتشارات سبزان- شماره شابک:۷-۳۴-۸۲۴۹-۹۶۴-۹۷۸
*

رج:تجسمی هنرون
جام
اشرف کمپ

thumb|300px|شیر ِدر ِاشرف
**اشرِف ِقرارگاه**، اتا نظامی پایگاه متعلق به سازمان مجاهدون خلق ایران هسته، که شومال خالص و فاصله ۱۰۰ کیلومتری بغداد و ۸۰ کیلومتری سامون ایران شرق عراق دله قرار بیته. اعضا و هوادارون سازمان مجاهدون و برخی از ساکنای قرارگاه اشرف، از وه به عنوان **شهر اشرف** یاد کانّه. قرارگاه اشرف سال ۱۳۶۵ خورشیدی، و پس از دکشی‌بیّن مرکز اصلی سازمان مجاهدون خلق ایران به عراق تأسیس بیّه. 

## اسم بی‌یشتن
اسم پایگاه نظامی اشرف، به یاد اشرف رجوی، همسر اول مسعود رجوی، رهبر کنونی این سازمان و سیاسی زندانیون دوران حکومت پهلوی اسم بَیی‌ته بیّه که سال ۱۳۵۷ به همراه آخرین دسته سیاسی زندانیون اوین زندون جه آزاد بینه و تاریخ ۱۹بهمن ۱۳۶۰ به همراه موسی خیابونی دومین نفر مجاهدون شرایطی که وشون محل سکونت زعفرانیه دله، تهران توسط نیروئون سپاه پاسدارون مورد حمله قرار بَیته، بکوشته بینه.

## پانویس

## بیرون بگردستن
* وب‌گاه رسمی سازمان مجاهدون خلق
* وب‌گاه رسمی اردوگاه اشرف
* مجاهدون خلق وب‌گاه امنیت جهونی دله

اشرف
اشرف
رج:عراق شهرون
شعرخونای دوری

300px|thumb|اتا مازرونی دوری ساسانیون دوره جه

**شعرخونای دوری** آثار باستونی دوران ساسانیون (سده هفتم میلادی) جه هسته که بریتانیا موزه دله نگهداری وانه. نقره‌ای دوری گروه شعرخون‌ئون، از جنس نقره بی‌یه که با طلا نقش هدائه هسته، این اثر تاریخی نقش قلم زنی بیی از ضیافت و بزم شاهونه ره نشون دنه. تصویر دله شاء یا گت ِآدم در حال هنیشتن، مشغول بخاردن هسته و گروه شعرخونا که از سه نفر تشکیل بینه در حال اجرای موسیقی زنده گت بزم وسه هستنه. دوری ِبن اجاقی که در حال بپتن غذا هسته، روشن هسته و داری بیش از نیمی از طرح لبه دوری ره پر هاکرده. دار ِسر پرنده‌ای هنیشته.  از میون خاننده‌ئون ات نفر در حال بزوئن سازی هسته که با دهون شه جه صدا دریانّه و نوازنده‌یی دیگر در حال بزوئن اتا ساز زهی هسته.

## منابع
* کهن دیار، مجموعه آثار ایران باستان گت موزه‌ئون جهون- جلد اول، بهنام ممد پناه- انتشارات سبزون- شماره شابک:۷-۳۴-۸۲۴۹-۹۶۴-۹۷۸

* 

رج:تجسمی هنرون
دوری
اسامه بن لادن

**اُسامه بن ممد بن عوض بن لادِن** (۱۹۵۵ یا ۱۹۵۷ ریاض دله، عربستون  ۲ مه ۲۰۱۱، آبیت‌آباد، پاکئون) اتا از اعضای خاندون بن لادن و بنیان‌گذار و رهبر تروریستی گروه القاعده بی‌یه.

اسامه بن لادن ارتباط با تروریستی حملات زیادی سراسر جهون دله از جمله بمب‌گذاری‌ئون ۷ اوت ۱۹۹۸ در سفارتخانه‌ئون آمریکا دارالسلام (تانزانیا) و نایروبی (کنیا)، حمله به کشتی جنگی یواس‌اس کول (USS Cole) و حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ به مرکز جهونی تجارت و پنتاگون تحت تعقیب پلیس فدرال آمریکا قرار داشته. وه تاریخ ۲ مه ۲۰۱۱ توسط ارتش ایالات متحده آمریکا در پاکستان کشته شد.

## مستعار ِاسم‌ئون
برخی از مستعار نام‌ئون وه عبارتنه از:
* شیخ اسامه بن لادن
* شازده
* شیخ
* موجاهد شیخ
* ابوممد

## وابسته جستارون
* القاعده

## پانویس‌ها

## منابع

* وب‌گاه رسمی اینترپول
* بن لادن، میلیونری که تروریست بیه

بن لادن
بن لادن
هلی

thumb|left|200px|هلی‌دار ِبچی‌ین گادِر
**هَلی** یا **هَلو** اتا دار حاصل هسه ستی یا آلبالو یا آلو ره مونه. وه ره نمک و سَوزی جه خرنّه که **[[هلی کتنی]]** ونه نومه.
هلی انواع مختلفی دانه:
1- ترش هلی	 *tersh hali*	 آلوترش – سبز گورجه هم وه ره گانّه
2- ریك هلی	 *rik hali*	 هلی که وحشی و ترش هسته
3- سرخ هلی	 *serKhe hali*	 هلی خودرو و جنگلی كه سرخ رنگ هسته
4- سرد هلی	 *sarde hali*	 هلی دیر رَس
5- سیوهلی	 *seyaa hali*	 سیورنگ هسته جنگلی ئه
6- شیر هلی	 *shir hali*	 شیرین هلی
7- كئوهلی	 *kaoo hali*	 الو سبز – سبزهلی تداول مردم ری و تهران گوجه سبز گانّه

## منبع
* لوغتنومه آنلاین تبرستون: کلمه هلی

رج:بخاردنی‌ئون
رج:گیاهون
یوسف رضا گیلانی

**سد یوسف رضا گیلانی** بزائه‌یِ ۹ ژوئن ۱۹۵۲ میلادی پاکستون ِقبلی نخست‌وزیرون جه بی‌یه. وه این کشور ِبیست و سومین نخست‌وزیر وانه. وه پیش از کسب این عنوان مقوم مجلس ِریاست ره این کشور دله بعهده داشته. گیلانی پاکستون مردم حزب، که اتا سوسیالیسم حزب بی‌یه، دله کاندیدا بیّه و اینتی نخست‌وزیری جه بَرِسی‌یه. وه اتا ائتلافی دولت رهبری ره بعهده داشته.

## تبار
گیلانی اتا شیعه خاندان جه بی‌یه که گیلان تاریخ دله عبدالقادر گیلانی جه رِسِنّه.

## بازداشت
پاکستونِ دیوان عالی ۳۰ خرداد ۱۳۹۱ وه ره سلب صلاحیت هاکرده.

نوازشریف ِنخست‌وزیری گادِر ونه وسّه چن‌سری دادگا بی‌یشتنه که آخرسر رشوه‌خاری و فساد ِاتهام جه کراچی ِدادگاه دله محکوم و بازداشت بیّه. 

## منابع

گیلانی
رج:گیلان گت آدمون
رج:زننه آدمون
رج:گت مردمون کراچی
میارکلا (سوادکوه)

**میارکلا** اتا روستا راستوپی دهستون دله هسته.

## منابع

رج: سوادکوه شهرستون روستائون
یاکوزا

150px|left|thumb|یاکوزا علمک
**یاکوزا** *(به جاپونی: ヤクザ یا やくざ)*، اتا تبهکارون ِگروه ِاسم هسته که جاپونی هستنه. این گروه اِسا سراسر جهون دپوشنی‌یه هسنه و به نام «جاپون ِمافیون» هم بشناسی‌یه وانّه. وشون دست به کارون زیادی زنّه مهم‌ترین وشون پخش مواد مخدر، اسلحه و دعوائون خیابونی هسته. تعداد بشناسی‌بَیی وشون دنیا دله ۸۴۷۰۰ نفر تخمین بزه وانه.

## تاریخچه
تاریخچه یاکوزا به قرن ۱۷ برگردنه. پس از تموم بیّن جنگ داخلی و اتحاد جاپون توسط شوگان تاکوگاوالیاسو (徳川家康) سال ۱۶۹۳ برنامه‌ئون وه باعث بساته بیّن این گروه بَیی‌یه. 

این سال سیاست بیرون هاکردن خارجی‌ئون، حذف مسیحیت و ممنوعیت سفر به خارج (با مجازات مرگ) اجرا بیّه. در نتیجه این سیاست، حدود نیم میلیون نفر از سامورایی‌ئون که به‌عنوان جنگجو در حال کار زمین‌ئون زمیندارون فئودال دله بینه بیکار بَینه، و برخی از وشون طبقه محروم رانین (浪人) ره بساتنه.

این تاریخچه از سامورایی‌ئون (رانین) و افسانه رابین هود (شمشیرزن قانون شکن) سنگ بنای *یاکوزا* جاپون دله بَیی‌یه.

## بساته‌بیّن و نامگذاری
یاکوزائون به احتمال زیاد از میون قماربازون، فروشنده‌ئون دوره‌گرد و اشرار ظاهر بَینه.

کلمه *یاکوزا* از بدترین امتیازون ممکن نوعی از بازی‌ئون کارتی ایکو-کابو (おいちょかぶ) دله به نام بازی نافودا (株札 بازی نه کارته) بَییته‌بیّه. بدترین حالت دله کارت‌ئون امتیاز ۲۰ و ترکیب سه کارتی **۳-۹-۸** که به جاپونی زوون همون Ya-Ku-sa (یا-کو-زا) هسته، خاستگاه کلمه بی‌یه.

## رسوم
* یوبیتسومه (*指詰め*): به معنی بَوری‌ین نوک پچوک ِانگوس شخص درعذرخواهی از مافوق به خاطر ناکامی در انجام دستور یا خطا هسته.
* ایرزومی (*入れ墨*): همون رسم خالکوبی تموم بدن هسته، که نشونگر قدرت، شهامت و مردونگی مردی هسته که وه ره تحمل کانده.

## منابع
* Wikipedia contributors, "Yakuza," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Yakuza&oldid=150337995 (accessed August 10, 2007). 

* Wikipedia contributors, "ヤクザ," Wikipedia, , http://ja.wikipedia.org/w/index.php?title=%E3%83%A4%E3%82%AF%E3%82%B6&oldid=14131254 (accessed 8月 10, 2007).

## بیرون بگردستن
* آدینه بوک

*
یاکوزا
رج:قاچاقچیون
یمن جنگ (۲۰۱۰-۲۰۰۹)

**یمن ِجنگ (۲۰۱۰–۲۰۰۹)** که وه ره **جنگ شیشوم صعده** یا **بسوته بنه عملیات** هم گاتنه، ات‌سری درگیریون نوم هسته که یمن مرکزی حکومت، اینتا کشور ِحوثی مبارزون و القاعده و سِوایی‌طلبون جه داشته و ونه سَره بعضی خارجی کشورون هم دخالت داشتنه که این جنگ ۱۱ اوت ۲۰۰۹ جه شروع بَیی‌یه. این درگیریون ۱۲ فوریه ۲۰۱۰ ناآرامیون فروهنیشتن و دِطرف تمایل مذاکره وسّه تموم بیّه.

برخی ناظرون گاتنه که این جنگ، ایران و عربستون میون بی‌یه.

## منابع

۲۰۰۹
رج:دله‌یی جنگون
ایران اوستانای جمعیت

250px|left|thumb|میزون دکلستن و پراکم مردمون ایران ِاوستانا
ایران اوستانای جمعیت برپایهٔ سرشماری سال ۱۳۸۵ خورشیدی:

## منبع

رج:ایران جوغرافی
هیزاراسپیون

thumb|left|250px|لر ِاتابکون ِقلمروو
هیزاراسپیون که به اسم لرستان ِاتابکون هم بشناسی‌یه‌وانّه نام سلسله‌ای لوری هسته که از (۵۵۰ تا ۸۲۷ هـ‌ق./۱۱۴۸ تا ۱۴۲۴ میلادی) به نواحی لرستان و بخش‌ئونی از خوزستان و چارمحال حکومت کاردنه. اتابکون به دِ رج **گت لر اتابکون** و **خورد لر اتابکون** تقسیم بینه. **خورد لر اتابکون** ِنیشتنگاء شهر خرم‌آباد بی‌یه.

## منبع

* 

رج:ایران تاریخ
تیموریون

left|200px|thumb|اتا ورق '''جامی کتاب''' جه که تاریخ ۱۵۵۳ میلادی دکشی بیّه، نمونه‌ی شکوفای ِهنر ِتیموریون ِدوره جه هسته
**تیموریون** یا **ایران گورکانیون** *(۷۷۱ – ۹۱۱ ه‍.ق/۱۳۷۰ - ۱۵۰۶ م)* سلسله‌ای تورک‌تبار بینه. بنیان‌گذار این سلسله امیر تیمور گورکانی بی‌یه که میونی آسیا دله دَیی‌یه و سمرقند ونه نیشتنگاء(=پایتخت) بی‌یه. تیمور اتا گت کشور بساته و سرزمین ماوراءالنهر ره به اهمیت برسنی‌یه که تا اون گادِر هیچگاه اینتی نَیبی‌یه. وه شه سامون ره اول سرتاسر میونی آسیا دله و اون‌گادر سراسر خراسون و این‌دَقِسی به همهٔ بخش‌ئون ایران و عوثمانی و بخش‌ئونی هند جه گوسترش هدائه. از اونجه که فتوحات تیمور بیشتر جنبهٔ یورش و هجوم داشته تا تسخیر واقعی، اغلب این مناطق ای دباره به زودی از تصرف تیموریون خارج بینه. با این حال ماوراالنهر مدتی مرکز دولتی بیّه که بیشتر ایران و افغانستون ره با ماوراءالنهر دربرگیته. زمونی که گت کشورون تیموری تجزیه بینه، دورهٔ هرج و مرج پیش بموئه. به محض اینکه تیمور بمرده، تورکون عوثمانی و آل جلایر و تورکمونون تصرف شه کشورون ازدست‌هدائه وسّه حمله هاکردنه. بااین همه، تیمور ِوچون موفق بَینه که ایران شومال ره کم و بیش یک سده وسّه شه دَس دارن. هرچن وشون بیشتر با ات‌دیگر جنگ کاردنه. آخرسری شاهرخ موفق بیّه که جنگای دله‌یی ره تا حدی رفع و قدرت و اعتبار کشور ره نگهداری هاکنه. ولی پس از بمردن وه، ونه تصرفات به قسمت‌ئون پچوک‌تر تجزیه بیّه و به همین سبب صفویون و امرای شیبانی وشون ره به شه متصرفات پینه بزونه. با این حال خاندون تیموری از میون نشی‌یه و نواده‌ئون تیمور پس از چندی پستر شه فرمونروایی ره به هندوستان بَوردنه و گت ِامپراتوری هند گورکانیون ره بساتنه.

## منبع
* 
* 

رج:ایران تاریخ
رج:اوزبکستون تاریخ
رج:هند تاریخ
رج:تیموریون
صفویون

**صفویون** اتا  ایرانی و شیعه سلسله بینه که سال‌ئون ۸۸۰ تا ۱۱۰۱ هجری خورشیدی (برابر ۱۱۳۵-۹۰۷ قمری و ۱۷۲۲-۱۵۰۱ میلادی) ایران سر فرمونروایی هاکردنه. وشون گت شاه که ایران ره اولین کش متحد هاکرده و مرکزی حکومت بساته، شاه اسماعیل اول هسته که سال ۸۸۰ خورشیدی تبریز دله شه سر تاج بشته و آخرین شاه که واقعا حکومت کرده، شاه سلطون حوسن هسته که سال ۱۱۰۱ خورشیدی افغان‌شون جه شکست بخارده.

دوره صفویه از مهم‌ترین دوران تاریخی ایران به شمار شونه، وشون حدود هزار سال ساسانیون رقد بوردنه په، اتا فرمونروایی بساتنه که ایران نوم ره احیاء هاکرده و دشت مناطق ره بیته. اسلام بمو په، چندین پادشائی ایرانی زیاریون، سامانیون، بوییون و سربدارون دسوری بساته بَینه، ولی هیچ‌کومتا نتونسنه تموم ایران ره شه دس سر بَیرن و ات‌پارچگی میون مردم ایران پدید بی‌یارن.  

صفویون، آیین شیعه ره دین رسمی ایران جا بزونه و وه ره به عنوان عامل همبستگی ملّی ایرانیون انتخاب هاکردنه. شیوه فرمونروایی صفوی تمرکزگرا و نیروی مطلقه (شاء دس دله) بی‌یه. پس از بساته بیّن پادشائی صفویه، ایران اهمیتی بیشتر پیدا هاکرده و از ثبات و ات‌پارچگی برخوردار بیّه و زمینهٔ جهونی دله مهم بیّه. این دوره روابط ایران و اروپایی کشورون به دلیل دشمنی عوثمانی با صفویون و هم جریونای بازرگونی (به ویژه داد و ستد ابریشم ایران) گسترش فراوونی پیداهاکرده. دوره صفوی (به ویژه نیمه اول وه) جنگ‌ئون خله‌یی میون ایران با عوثمانی و با ازبکئون دَییته که علت این جنگ‌ئون جریان‌ئون زمینی و دینی بی‌یه.

## روابط صفویون با مازرون
*گت بنویشته ره بخوندین*: **[[تبرستون صفویون گادر]]**

مناطق شومالی ایران که تبرستون گانّه وشون ره، از زمون ساسانیون تا این گادر به صورت مستقل یا نیمه شه‌گردون(=خودمختار) بینه ولی زمون گت عباس شاء گادِر وه با رِقِدبدائن سلسله **[[پادوسبانیون]]** باعث بیّه که تا اسا مازرون و بقیه‌ی بخش‌ئون تبرستون (که بعدها با اسم‌ئون البرز، گلستان،سمنان،تهران و قزوین تبدیل به اوستان بَینه) اتا از بخش‌ئون ایران بَواشِن.

## منبع

* 
* 
* 

*
رج:ایران تاریخ
افشاریون

300px|بندانگشتی|چپ|ئیرون افشاریِ پرچم
**افشاریون**، **افشارون** یا **افشاریه** طایفه‌یی از اوغوزون هستنه ایران، ترکیه و افغانستون دله دکلستونه.

اَفشار یا آبشار اتا تورکمون ایل جه هستنه که شاء اسماعیل اول گادِر شش‌تا گت ِایل همراهی جه آناتولی ِعوثمانی دله جه بمونه ایران دله و صفویون پایه ره بساتنه. این ایل دِتا گت ِچلّه جه تقسیم بی‌یه: اتا قاسملو و دیگری ارخلو (یا قرخلو)؛ نادرشاء از چلّه‌ی دومی بی‌یه. طایفه قرخلو ره شاءاسماعیل آذربایجون جه به خراسون کوچ هدائه و خراسون ِشومال دله، نواحی ابیورد و دره گز و باخرز تا حدود مرو دله وشون ره جا هدائه؛ تا ازبک‌ئون و ترکمنون موهاجم پیش مقاومت هاکنن. ات‌خله از این ایل‌ئون شاءعباس گادِر ایل شاهسون دله قاطی بَینه. ایل افشار تورک زوون هستنه

نادرقلی افشار ملقب به نادرشاء رئیس افشاریونِ ایل بی‌یه که به پادشائی ایران برسی‌یه و مؤسس سلسله افشاریون بیّه. وه دوازده سال (از ۱۱۱۴ تا ۱۱۲۶) ایران سَر حکومت کارده. ونه نیشتنگاء (=پایتخت) مشهد بی‌یه. وه بعد اونکه افغانون ره کشور دله جه دَربکارده، ایران ِگت ِکدخدائون ره جمع هاکرده و وشون پِشتی جه شه ره شاء بنومسته.

## منبع

* 
* 

رج:ایران تاریخ
*
رج:هند تاریخ
زندیون

**زندیه** یا **زندیون** یا **سلسله‌زند** اسم خاندانی پادشائی از **طایفه زند** هسته. کریم خان زند مؤسس این شائی‌سلسله متولد شهرستون ملایر هسته و ونه مار ِقبر هنتا **روستای پری** از توابع ملایر دله بدی‌یه وانه. که میون فروپاشی افشاریون تا بساته بیّن قاجارون به درازای چل و شیش سال ایران ِسر فرمونروا بینه. این سلسله به سردمداری کریم‌خان زند از طایفه زند از سال ۱۱۶۳ هجری قمری ایران دله به قدرت برسی‌یه وه فردی مدبر و مهربون بی‌یه. کریم‌خان شه ره **وکیل الرعایا** گاته و از لقب (شاء) استفاده نکارده. شیراز ره شه نیشتنگاء(=پایتخت) بی‌یشته. ارگ، بازار، حموم و مسجد وکیل شیراز از کریمخان زند وکیل الرعایا به یادگار بموندسته.

**کریمخان زند وکیل الرعایا** (۱۱۹۳ – ۱۱۶۳ هـ.ق): از سوابق زندگی خان زند تا سال ۱۱۶۳هـ.ق. که جنگ‌ئون خانگی دله بازموندسته‌ئون نادر بی‌کفایتی وشون ره مملکتداری وسّه آشکار بساتنه و به تبع وه عرصه ره ظهور قدرت‌ئون جدید وسّه آماده هاکرده، خوری در دست دنی‌یه. به دمبال اغتشاشات گسترده و عمومی این ایام خان‌زند به همراه **علی مردون‌خان بختیاری** و **ابوالفتح‌خان بختیاری** اتحاد مثلثی تشکیل هدانه و کسی ره از سوی ماری از تبار صفویون بی‌یه ره به نام شاءاسماعیل سوم به شائی بیتنه. ولی چون هیچ اتا از وشون شه ره از دیگری کمتر ندونستنه، ناچار به جنگ‌ئون دله‌یی روی بی‌یاردنه. آخرسری کریم‎خان بتونسته پس از شونزده سال موبارزه دایمی بر تمومی شه حریفون از جمله ممدحسن‌خان قاجار و آزادخان افغان غلبه هاکنه و صفحات مرکزی و شومالی و غربی و جنوبی ایران ره شه اختیار بَیره. وه به انگلیس‌ئون روی خِش نشون ندائه و همیشک گاته وشون خانّه ایران ره مثل هند هاکنن. ونه برار، صادق‌خان، هم موفق بیّه سال ۱۱۸۹ هجری قمری بصره ره از حکومت عوثمانی بَیره و به این ترتیب، نفوذ اوامر ایران ِدولت ره سراسر اروندرود و بحرین و جنوبی جزایر فارس دریامونا *(=خلیج فارس)* سر مسلم هاکنه.

## منبع

* 
* 

رج:ایران تاریخ
ایران اسلامی جمهوری نظام

**ایران ِاسلامی جمهوری** اتا نظام هسته که ایران ۱۳۵۷ انقلاب په این کشور دله قدرت ره بدست هایته و ۱۲ فروردین ۱۳۵۸ جه اتا رفراندوم دله ۹۸٫۲٪ درصد مردمی که رأی هدانه، ونجه موافقت هاکردنه. اسلامی جمهوری ره روح‌الله خمینی بساته و ونه ولایت فقیه نظریه په تشکیل بیّه. این حکومت دله رهبری بالاترین مقوم ره دارنه که حتماً ونه اتا ملّا این مقوم سر کب‌بائه و رشنق بتونده رهبر بواشه. ونه ساختار هم اتی هسته که میلس قانون یلنه، دولت اجرا کانده و قوه قضایی هم ونه شکایات جه برسه. هر سه قوه هم، اسا مستقیم یا غیرمستقیم مردم رأی جه انتخاب وونه و رهبر وشون سر بالا دره. 

## منبع

* 

رج:ایران سیاستون
شاهنومه شاءطهماسب

250px|بندانگشتی|چپ|اتا صفحه‌ی «شاهنومه شاء‌طهماسب» عکس جه که ماجرای توطئه قتل '''خسرو پرویز''' ره گانه.
شاهنومه طهماسبی یا شاهنومه شاء‌طهماسب، نسخه‌ای شاهنومه فردوسی جه هسته که متعلق به سده ۱۶ میلادی بی‌یه. شاهنومه طهماسبی، ۲۵۸ مینیاتوری صفحه ره شامل وانه و شاء اسماعیل اول، مؤسس صفوی، گادِر توسط برجسته‌ترین نقاشون و خِش‌نویسون صفوی دوره و به خط نستعلیق تهیه بَیی‌یه.

## منبع

* 

شاهنومه طهماسبی
رج:صفویون
وِشم

**وِشِم** یا **دول** یا **میز** مردهای ِبَدِن اتا قسمت هسته که ونجه وَچه دِنیا یارنه و میزِنّه *(= شاش کانّه)*.  دول، بدن دله اورگانی هسته که تولید مثل وسه دره. ونه زیر بلی *(= خایه)* دَره که اسپرم تولید کِنه. اسپرم که تولید بیه، اته لوله جه به محفظه‌ای که ونه نوم «وزیکول سمینال» هسته، شونه و ونه جا کوت بونه. اما این اسپرم همینتی اونجه نشونه، بلکه منی دله انبس وونه و اونجه شونه.

## په‌نویس

* فارسی ویکی‌پدیا

رده:بدن
رده:بگائستن
خوجالی کوشتار

پس از سقوط شهرخوجالی طی جنگ قره‌باغ، کوشتارغیرنظامیون آذری این دله شهر توسط ارمنستون ارتش به همراهی نیروئون ۳۶۶ روسیه ارتش ۲۵ و ۲۶ فوریه سال ۱۹۹۲ دله اتفاق دکته. بر اساس آمارون موجود از جومله آمار **سازمان دفاع حقوق بشر** این کوشتار گادِر ۶۱۳ نفر از غیرنظامیون از جومله ۶۳تا وچه بمردنه. این کوشتار وحشتناک‌ترین و غم‌انگیزترین رخداد تاریخ جنگای آذربایجون و ارمنستون بر سر قره‌باغ کوهستونی بی‌یه.

## محاصره و اشغال شهر
خوجالی اکتبر سال ۱۹۹۱ جه محاصره دله قرار داشته. ۳۰ اکتبر حرکت خودروئون شهر دله متوقف بیّه و بعد از منهدم هاکردن هلیکوپتری که به بمردن ۴۰نفر انجوم‌هایته، این تنها وسیله حمل و نقل هم حرکت جه وابموندسته. روز ۲ژانویه برق شهر قطع بیّه. خوجالی نیمه دوم ماه فوریه جا توسط ارمنی نیروئون محاصره بیه و هر روز مورد حملات توپخنه و سلاح‌ئون سنگین قرار گیته. 

۲۶ فوریه سال ۱۹۹۲ ِشو گروه‌ئون نظامی ارمنستون با کومک هنگ موتوری شماره ۳۶۶ اتحاد شوروی سابق خوجالی ره حمله هاکردنه. شهر اولا فقط سه ور جه توسط نیروئون ارمنستون محاصره بَیبی‌یه و وقتی مردم فرار ِراه ره مسیر چاروم (مسیر عسگرون) جه پیش هایتنه، نیروئون ارمنستون نزدیک روستای نخجوانیک وشون ره بکاشتنه. بعد از اون شهر چار ور جه محاصره بیه و توپخنه‌ی تش و سلاح‌ئون سنگین شهر دله بوردنه. تش ِزوونه خله تِن تموم شهر ره بیته و مدافعون شهر همراه با مردم غیرمسلح مجبور بَینه خوجالی جه بورِن. ساعت ۵ صواحی ِ۲۶ فوریه، شهر تصرف نیروئون ارمنی دربموئه. مردم که مجبور بینه شهر جه بورِن، به کوه‌ئون و جنگل‌ئون پناه بَوردنه. نیروی ارمنی باقی‌بموندسته ساکنین خوجالی ره به قتل برسنی‌یه و زنا و کیجائون ره به اسارت بَیته. تقریباً تموم افرادی که به کوه‌ئون و جنگل‌ئون فرار هاکرد بینه، سرما جه بمردنه.



File:Xojali agdam1.jpg
File:02 xojali ilgar.jpg
File:03 xojali ilgar.jpg
File:06 xojali ilgar.jpg
File:16 xojali ilgar.jpg
File:18 xojali ilgar.jpg



## بیرون بگردستن
* عکسای خوجالی کوشتار
* عکسایی خوجالی کوشتار جا
* سایت عدالت خوجالی وسّه

## منابع

* تایم ِمجله

ک
رج:قفقاز جنگون
هدی صابر

**رضا هدی‌صابر**  (بزائه‌ی ۲۶ اسفند  ۱۳۳۸ - بمرده‌ی ۲۱ خرداد ۱۳۹۰ روزنومه‌نویس، مترجم، و فعال ملی مذهبی، عضو جنبش مسلمونای موبارز، زندانی سیاسی و از گردانندگون مجله توقیف‌بَیی «ایران فردا» بی‌یه.

وه که ۱۲ خرداد ۱۳۸۹ درحالی‌که اوین دله زندانی بی‌یه اعتراض به بمردن مشکوک هاله سحابی مراسم تشییع جنازه ونه پی‌یر دله عزت‌الله سحابی شه اعتصاب غذای ره شروع هاکرد بی‌یه ۲۱ خرداد پس از انتقال از زندان به بیمارستون مدرس بر اثر نارسایی قلبی بمرده.

## منبع

## پیوند بیرون
* عکسی از آقای صابر
* نامهٔ مهدی امینی زاده (عضو سابق شورای مرکزی تحکیم وحدت) به محمد خاتمی درباره شرایط زندانیان از جمله هدی صابر

رج:زندانیای سیاسی
رج:روزنامه‌نویسون
رج:تهران گت آدمون
ممدرضا آقاسی

**ممدرضا آقاسی** مداح و ترانه‌سرای مذهبی شیعه، به خصوص واقعه کربلا وسّه، متولد ۴ فروردین ۱۳۳۸ تهران . وه به دلایل شخصی ادامهٔ تحصیل ندائه و مدرک سوم راهنمایی داشته. آغاز کار ترانه سرایی وه سال‌ئون ۵۱ و ۵۲ محافل شعرخوونی دله شروع بیه. ممدرضا آقاسی با شروع جنگ ایران و عراق به جبهه‌ئون جنگ بورده و اونجه هم شعر بائوتن ره دمباله بیته. وه سن ۴۶ سالگی، به علت بیماری قلبی تاریخ ۳ خرداد ۱۳۸۳ بمرده.

## بیرون بگردستن
* من خون شهیدا جه  شرم دارمه که خلقی ره به شه سرگرم دارمه

## منبع
* خورگزاری فارس، پچیک روایتی ممرضا آقاسی جا

رج:فارسی شاعرون
رج:ایران نویسندگون
۰۱۱۱ (موسیقی)

**۰۱۱۱** اتا گروه رپ ایرانی ایسم هسته که شه نوم ره  بابل تلفونی‌کد جه بیتنه که محل زندگی اعضای این گروه هسته. ماهان بهرام خان خوونندهٔ این گروه بی‌یه که پس از مدتی این گروه جه سِوا بیّه و شه سبک ره به پاپ و آر اند بی تغییر هدائه و شه اولین آلبوم ره با مجوز **وزارت فرنگ و ارشاد اسلامی ایران** سال ۱۳۸۷ خورشیدی تَنِک هاکرده.

## منابع

رج:ایرانی رپ
رج:رپرون
ولادیمیر لنین

**ولادیمیر ایلیچ لنین** 
(روسی جه: *Владимир Ильич Ленин*)*‏ (۱۹۲۴-۱۸۷۰) اتا تئوریسین بی‌یه که کمونیستی تئوری چی‌یه، *وه روسیه 1917 انقلابِ رهبر 
( اکتبرِ انقلاب) و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی ساجنده‌ بی‌یه.

## منابع

* لنین ِمقاله فارسی ویکی‌پدیا دله
* به دمبال لنین ِلینگ‌رج لندن دله فارسی بی‌بی‌سی جه
* لنین رهبری که همینتی محبوب بموندسته

رج:روسیه گت آدمون
رج:شوروی رهبرون
فیدل کاسترو

**فیدِل کاسترو روث** *(اسپانیایی جه: Fidel Castro Ruz)*، (بزائهٔ ۲۱ مرداد ۱۳۰۵ خورشیدی برابر با ۱۳ اوت ۱۹۲۶ میلادی) شهر بیران واقع اوستان سابق اورینته به دنیا بموئه. ونه خانواده از زمین‌دارون بینه. وه بعد از بگذرونی‌ین دوره ابتدایی روستا دله به مدرسه‌ای خصوصی بورده که شهر سانتیاگو د کوبا دله قرار داشته أی هاوانا دله بورده 

کاسترو زمونی که دانشجو بی‌یه به اتا گروه دانشجویی اضافه بیّه که علیه فساد سیاسی مبارزه کاردنه. وه سال ۱۹۴۷میلادی عضو حزب مردم کوبا بیه که به حزب ارتدوکس هم شهرت داشته. وه سپس رهبر جناح چپ حزب بیّه و همون سال داوطلب عضویت اتا گروه مسلح دله بیّه تا علیه دیکتاتوری رافائل تروخیو دومینیکن هاپه. این گروه نتونسته کوبا جه دربوره.

وه ۱۹۵۹ میلادی بتونسته، نظام فالگنسیو باتیستا ره شکست هاده.
## دپیته چرخه‌تو
* چه‌گوارا
* رائول کاسترو

## منابع
* Sovetika.ru - site about Soviet era
* فیدل کاسترو ویکی‌پدیای انگلیسی دله.

رج:زننه آدمون
رج:جنوبی آمریکا گت آدمون
رج:کوبا رهبرون
کنستانتین چرننکو

**کنستانتین استینویچ چرننکو** (بزائه‌ی ۲۴ سپتامبر ۱۹۱۱ - بمرده‌ی ۱۰ مارس ۱۹۸۵) شوروی ِگتِ سیاست‌مدار و شوروی ِاتحاد ِکمونیست ِحزب ِدبیرکل بی‌یه که ۱۳ فوریه ۱۹۸۴ تا شه بمردن گادر و (۱۳ ماه) شوروی ِرهبری ره دَس داشته. وه کوتاهترین رهبری ره شوروی دله دانه.

رج:روسیه گت آدمون
رج:شوروی رهبرون
پرورش

پرورش هر اون چیزی هسه که اتا موجود زنده رشد و نمو وسّه ونجه نیاز داینه.

برای اینکه آدم ِوچه رشد هکنه ونه از راه‌ئون مختلفی پرورش بیابه. ونه غذا و ئوی کافی بخره، به اندازه کافی محبت بوینه و…

توجه هکنیم که در بالا محبت در مفهوم پرورش گنجیده بیه.پرورش به مفهومی گسترده تر در روان‌شناسی تقریبا به هر چیزی در محیط اطلاق بونه که به رشد فرد کومک کنه.بنابراین تومی بویم که تربیت و آموزش در چارچوب پرورش قرار گیرنه.

اتا از موضوعاتی که سال ها در روان شناسی در باره اون بحث بیه,مجادله سرشت-پرورش بیه. فرض هکنین که داریوش وچه هشت ساله خله باهوشی هسه. آیا وه "با هوش به دنیا بیئموئه؟"آیا اینتا سرشت اصلی وه هسه؟ یا در کچیکی خله خار آموزش بدیه و تجربه های غنی داشته؟ آیا هوش زیاد وه نتیجه پرورش وه هسه؟

اینتا بحث تا اندازه ای با توجه به اینتا نکته روشن بونه که سرشت و پرورش هر دتا اهمیت دارنه و در کنار هم عمل کننه.برای داشتن خصوصیت خاصی مثل هوش زیاد ونه استعداد ژنتیکی خاصی(سرشت)در موجود زنده وجود داشته باشه. یعنی اصل وه چنین باشه. ولی تجربه های مطلوب(پرورش) این توان ژنتیکی ره به بهترین شکل به کار گینه و اینتا امکان ره فراهم کنه که به بالاترین سطح ممکن برسه. به همین ترتیب شرایط نامساعد ممکن هسه کیفیت پرورش ره پائین بیاره و مانع رشد بوه.

## منابع
* فرهنگ توصیفی روان شناسی,فرانک برونو,1986,ترجمه فرزانه طاهری و مهشید یاسائی,1384انتشارات ناهید,تهران,صفحات 74 و 75

رج:روان‌شناسی
دریایی دزدون پرچم

thumb|دریایی دزدون ِپرچم
دریایی دزدون اروپایی و آمریکایی قدیما اتا پرچم جه استفاده کاردنه که **دریایی دزدون ِپرچم** یا دزدون ِکشتی ِپرچم ایسم دانّه.

جک چلواری و توماس تو شه پرچم‌ئون دله بجای استخوون، شمشیر کشینه.

## منبع

Kapers en piraten - Ronald Prud'homme van Reine, Januareeks, HD Uitgevers, Hilversum, blz. 29, ISBN 90-75922-01-9. 

رج:پرچم
رج:نماد
رج:دزد