open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
محمدعلی داوری

**محمدعلی داوری** (بزائه‌ی ۱۲۵۸ ق. - بمرده‌ی ۱۳۰۸ ق.) اتا مازرونی شاعر بی‌یه، ونه تیر و تِبار اَشرِفی بینه ولی وه ساری دله گَت بَیّه. وه سه‌تا ریکا وَچه داشته که هرسه‌تا نوم ره سلیمون بی‌یِشته. ونه آخرین ریکا، سلیمون ثانی بی‌یه که «حشمت» تخلص جه شعر گاته. داوری ِدیوان پنجاه هزار بیت دانّه. این شعر ره نمونه وسّه یارمی که وه مازرون ِخشکسالی وسّه بائوته:

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:گت مردمون اشرف
رج:ساری گت آدمون
احمد داوداوغلو

**احمد داوداغلو** (ترکی جه: *Ahmet Davutoğlu*) (بزائه‌یِ قونیه، ۱۹۵۹) اتا ترکیه‌یی سیاستمدار و دیپلمات هسته که این کشور ِامورخارجی وزیر بی‌یه. وه بغازیچی دانشگا جه لیسانس دانّه و میون سال‌های ۱۹۹۳ و ۱۹۹۹ مرمره دانشگا دله کار کارده و سال ۱۹۹۹ این دانشگائ پروفسور تمام بیّه.

رجب طیب اردوغان ۲۵ آگوست ۲۰۱۴ بائوته که قِرار هسته احمد داوداوغلو عدالت و توسعه حزب ِرییس و ترکیه‌ی ِنخست‌وزیر بَواشه. وه بائوته پ‌ک‌ک ِصلح و فتح‌الله گولن ِرِقِدبِدائِن وسّه ونه کِنار اِسِّنه و هِدی ره کومِک کانّه تا این مسائل ره حل هاکِنِن.

## ونه بنویشته‌ئون

* * Alternative Paradigms: The Impact of Islamic and Western Weltanschauungs on Political Theory*. University Press of America, 1993 
* *Civilizational Transformation and the Muslim World*. K.L., Quill, 1994
* *Tarih idraki oluşumunda metodolojinin rolü: Medeniyetlerarası etkileşim açısından dünya tarihi ve Osmanlı*. Divan Dergisi, 1999/2
* *Rewriting of Muslim Politics in the 20th Century: A Retrospective*. Border Crossings (ed. Fred Dallmayr, Lexington, 2000, 91-112)
* *Stratejik derinlik: Türkiye'nin uluslararası konumu*. Küre Yayınları, 2001
* *Küresel Bunalım*. Küre, 2002.
* *Osmanlı Medeniyeti: Siyaset İktisat Sanat*. Klasik, 2005

## نگارخنه

File:Clinton and Davutoglu.jpg|
File:Secretary Clinton and Turkish Foreign Minister Davutoglu Co-Host the Official Launch of the Global Counterterrorism Forum 1.jpg|
File:Ahmet Davutoglu and George Papandreou in Greece6.jpg|
File:Davutoglu with Lula and Amorim 1.JPG|
File:Medvedev and Erdogan in Turkey22.jpg|


## منابع

Wikipedia katılımcıları, "[//tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Ahmet_Davutoğlu&oldid=6336260 Ahmet Davutoğlu]," Wikipedia, Özgür Ansiklopedi, (accessed Eylül 13, 2009).

رج:زننه آدمون
رج:گت مردمون قونیه
رج:ترکیه نخست‌وزیرون
رج:ترکیه سیاست‌مدارون
رفعت بابلی

**رفعت بابلی** اتا بابلی تاجر و شاعر بی‌یه که شه دور شاعرون و ادیبون ره جمع کارده. ونه شعرون ِدیوان دله سه‌هزار بیت دَره.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:بابل گت آدمون
علی‌اصغر روحانی

**علی‌اصغر روحانی** اِتا چار دونگه‌یی شاعر بی‌یه که سال ۱۳۰۶ ولویه دله دنیا بموئه. وه مازرون ِفرهنگ ِانجمن ِرییس بی‌یه و ونه کتاب نوم «انتقاد بر کتاب نور حقیقت» هسته که تاریخی-علمی‌ئه. وه سال ۱۳۱۲ ساری دله بمرده.
## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:ساری گت آدمون
رضا خراتی

**رضا خراتی** اتا کجوری شاعر بی‌یه که خرات مله آدم بی‌یه. وه تَوِری جا شعر گته. ونه اشعار امیر پازواری واری امیری سبک ِپه‌روو هسته و اینتی که گننه باسواد آدم دی نیّه و قاجارون دوره زندگی کارده.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:گت مردمون کجور
رحیم علی‌آبادی

**رحیم علی‌آبادی** اتا شاعر بی‌یه که قره طغان ناحیه دله دنیا بموئه و محمد شای ِقاجار پَلی دَیّه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:قائمشهر گت آدمون
رضا نجفدری

**رضا نجفدری** (بزائه ۱۲۴۵ - بمرده ۱۳۱۸) اتا آملی تاجر و شاعر بی‌یه. ونجه دِهزارتا بیت شعر بموندسته.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:آمل گت آدمون
ابوالفضل زاهدی

**ابوالفضل زاهدی** اتا ساروی شاعر بی‌یه که سال ۱۲۹۷ دنیا بموئه. ونه شعرون ویشته مجلات دله (توفیق واری) چاپ بینه. 

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:ساری گت آدمون
رضا هزارجریبی

**رضا هزارجریبی** اتا مازرونی شاعر بی‌یه که ونه تیر و تِبار هزارجریب مرتضوی سادات جه رسِنه. وه سمنان دله وکیل بی‌یه. 

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:هزارجریب گت آدمون
رشیدی رستمداری

**رشدی** اتا رستمداری شاعر بی‌یه که اصفهان، مشهد و قم دله زندگی کارده. وه ره اتا اسب لو بَزو و اصفهان دله بَکاشته.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:گت مردمون رستمدار
محمدحسین زارع

**محمدحسین زارع** اتا ساروی شاعر بی‌یه که عراق دله شه تکمیلی درسون ره بَخوندسته.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:ساری گت آدمون
اسماعیل سنگ

**اسماعیل سنگ** که وه ره **آقا بزرگ** و **دکتر سنگ** نوم جه اِشناسینه، اتا ساروی دکتر، ادیب، سیاستمدار و آزادی‌خا بی‌یه. وه متولد ۱۳۰۲ قمری بی‌یه. اول مازرون ِبهیاری ِرییس بَیّه و سال ۱۳۰۶ شمسی جه تا آخرین دور سیزدهم مجلس، ساری ِنماینده بی‌یه. وه سال ۱۳۲۳ «خزر» ِروزنومه ره بساته. وه اَی سناتور هم بَیی‌یه و مشروطیت زمون هم آزادی‌خائون جه بی‌یه.

## منابع
* 
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:مازرون سیاست‌مدارون
رج:ساری گت آدمون
سعیدالعلمای لاریجانی

**ابراهیم سعیدالعلمای لاریجانی** اتا آملی شاعر، نویسنده، خَیِّر و مِلّا بی‌یه. سعیدالعلما سال 1284 آمل دنیا بمو و ای بورده تهران و پونزه‌سال اونجه ملائون پلی آخوندی درس بخوندسه. سال 1316 اتا نو مدرسه بساته که وه ره «اقدسیه» گتنه. این مدرسه ره دولت ونجه بیته و وه بورده ات گال «سیروس» و «تجارت» مدرسه مدیر بیّه. وه شورای عالی فرهنگ و اوقافِ اداره دله هم مقوم داشته. سعیدالعلما مشروطیت طرفدار هم بی‌یه و ایران دموکرات حزب دله دیّه ولی ای شه ره کنار بکشی‌یه. وه کتاب هم نوشته و بعضی قدیمی کتابون ره هم تصحیح و چاپ کرده و شعر هم گته.

## منابع

رج:مازرون نویسندگون
رج:مازرون ملائون
رج:آمل گت آدمون
سمنانی زوون

[300px|بندانگشتی|چپ|[کاسپینی زوونون. سمنانی زوون ره صورتی رنگ جه سِراق دِنه.]]
**سمنانی زوون** یا **کومسی زوون** اتا ایرانیج زوونون هسته که کاسپینی زوون گروه دله قرار دارنه. وه ره ات‌تی انتقالی زوون ایران مرکزی زوونون و زبان طبری میون دونّه. ناصر خسرو گاته که سمنانی‌ها فارسی ره «دیلمی لهجه» جه گپ زنّه گیتی شکری و بهروز محمودی‌بختیاری گانّه، سمنانی زوون تاتی و تالشی جه نزدیکی دانّه.

## سمنون ناحیه‌ی گویشون
چندین گویش سمنون پلی رواج دارننه که شامل سرخه‌ای، لاسگردی، افتری، سنگسری و بیابونکی می‌باشد.

## بن بنویشتون

رج:کاسپینی زوونون
رج:ایرانیج زوونون
نوستالژی

**نوستالژی** یا **نوستالوجی** (Nostalgia) اتا احساس هسته که آدِمون ِوسّه وقتی پیش اِنه که اتا چی ره بَوینِن و اتا خاطره یاد دَکفِن که تونده بد ِخاطره یا شیرین ِخاطره بائه. آدِمونی که غربت دَرنه ویشته نوستالوژی پیدا کانّه. نوستالوژی جه بنشنه هنر دله استفاده هاکِردِن.

## وابسته جستارون
* آکسفورد ِلغتنومه

رج:نوستالژی
رج:احساسات
آشتی و دمکراسی حزب

**آشتی و دمکراسی حزب** یا **بدپ** (bdp)  اتا سیاسی حزب نوم هسته شمالی کوردستون دله دمکراتیک جامعه حزب ِجانشین بیّه. این حزب ۲۹ کرسی ره ترکیه ِپارلمون دله دانّه. این سازمان خله پ‌ک‌ک جه نزدیکه و ونه ایدئولوژی په بساته بیّه. این حزب معروف سیاستمدارون جه بنشنه دمیرتاش، پروین بولدان و لیلا زانا جه نوم بَوِردِن.

آشتی و دموکراسی حزب بتونسته نیچروان بارزانی و رجب طیب اردوغان کومک جه، ۲۰۱۳ مذاکرات ره پ‌ک‌ک و ترکیه صلح وسّه انجوم هاده و پ‌ک‌ک ِرهبر، عبدالله اوجالان نومه په، این تروریستی حزب ره عقب‌نشینی هاده.

این حزب 11 جولای 2014 منحل بیّه و ونه جا دموکراتیک مناطق حزب و خلقون دموکراتیک حزب بساته بینه.

## بیرون بگردستن
*رسمی سایت
*Official Facebook page وشون ِفیسبوک صفحه

## منبع
* انگلیسی ویکی‌پدیا
* کوردپرس

رج:خلقون دموکراتیک حزب
رضا سعادت

**رضا سعادت** اتا ساروی شاعر و مِلّا بی‌یه که سال ۱۳۲۲ قمری ِبزائه بی‌یه و چندین سال مشهد و نجف دله شه درس ره معروفِ روحانیون پَلی بَخوندسته و شه درس ره تموم هاکرده په، وَردِگِرسته ساری. ونجه شعرون زیادی اِسا باقی بموندسته که عرفانی و دینی موضوع دارنه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:مازرون ملائون
رج:ساری گت آدمون
خلیل سهیل

**خلیل سهیل** اتا مازرونی شاعر بی‌یه که ۱۲۸۳ شمسی، لاریجان دله، دنیا بموئه. وه اوائل آمل ِوزارت فرهنگ وسّه کار کارده و معتقد بی‌یه که شعر دله ونه آدِم نو طبع بائه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:آمل گت آدمون
شیخ‌الحکما شمس‌الدین نوری

**شیخ‌الحکمای شمس‌الدین  نوری** اتا مازرونی دکتر و شاعر بی‌یه. وه سال ۱۲۸۶ قمری اتا عالم ِخانواده دله دِنیا بموئه و تا هیجده‌سالگی گادِر اصفهان دله و من‌بعد تهران و فرنگ دله درس بَخوندسته. وه آخرسر اتا خار ِدکتر بَیی‌یه و تهران دله شه وسّه مَطِب بَزوئه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:مازرون دکترون
رج:نور گت آدمون
محمدحسین فضائل

**محمدحسین فضائل** که شه نوم ره بی‌یشته **شیوا** اتا بابلی شاعر بی‌یه. ونه شعرون ویشته غزل بینه و مجله و روزنومه‌ئون دله چاپ بینه. («ارمغان»، «توفیق»، «اخگر» و... سون) وه دینی شعر هم گاته و ویشته نواجِش‌مونا بینه که ایمامون وسّه نوشته بینه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:بابل گت آدمون
ابوالحسن فصیح خلعتبری

**ابوالحسن فصیح خلعتبری** اتا تنکابنی شاعر بی‌یه. وه سال ۱۲۹۰ شمسی دنیا بموئه و وکالت بخوندسته. وه اجتماعی و عشقی مقاله و شعر نوشته و «دانشوران ِانجمن» دله هم عضو بی‌یه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:شهسوار گت آدمون
بیکینی

بندانگشتی|150px|چپ|اتا زنا که بیکینی جه هولی کانده
**بیکینی** یا **دِ تیکه مایو**  اتجور زنونه زیرپوش هسته که دِتا قِسمت دانّه که اتا قسمت ججو، و ات قسمت دیگه بدن ِمیونی بخش ره پوشِنِنده. بقیه قسمتون هم لخت موندنّه. زنان معمولاً وه ره گرم ِهِوا دله یا هولی وسّه تن کانّه.

بکینی پرطرفدارترین لباسون جه هسته. ات سالونه بکینی وسّه حدوداً ۸۱۱ میلیون دلار پول رد و بدل وانه. بعضی ورزشون دله ساحلی والیوال واری، ونجه استفاده کانّه.

هفت جور ججوبند ِبیکینی و شیش جور شورتی بیکینی وجود دانّه. معمولا بیکینی ره شورت تانگا جه استفاده کانّه. "میکروکینی" هم آمریکا و برزیل دله محبوب هسته.

## نگارخنه

A_picture_from_China_every_day_196.jpg|اتا مانکن
File:Dalixia_Fern%C3%A1ndez_Grasset.jpg|والیبال سَره
File:Girl_posing_in_tanga_panties_at_the_beach.JPG|تانگا
File:A_atriz_Evelyn_Montesano_em_belíssima_fotografia.JPG|بیکینی مدلون وسّه هم استفاده وانه
File:Microkini.jpg|انواع میکروکینیز
File:Wicked_Weasel_white_mesh_bikini.jpg|انواع میکروکینیز
File:Clothless-string-bikini-bottom.jpg|انواع میکروکینیز
 

## منابع

## دپیته‌چرخه‌توئون
* مونوکینی
* بورکینی

*
رج:زیرپوش
رامسر پیمون

**رامسر پیمون** أتا دأکتی هسته که تبری سال 1485 میرما رامسر دأکته ئو اونه دله اوسل‌ئون خارهداشتن وسه پیمون دوسنه.

رج:کنوانسیون
رج:رامسر شهرستان
رج:محیط‌زیست
محمدعلی فرهمند

**محمدعلی فرهمند** اتا لاریجانی شاعر و وکیل بی‌یه. وه سال ۱۲۹۹ شمسی آمل دله دنیا بموئه و تهران دله شه درس ره حقوق رشته سَره تموم هاکرده.
## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:آمل گت آدمون
نورالله خان رضوانی

**نورالله خان رضوانی** اتا لاریجانی شاعر بی‌یه که سال ۱۳۵۷ قمری «نوایی» ِتیر و تِبار دله دنیا بموئه. وه شه درس ره آمل شهرستون دله و شه پییر پَلی بخوندسته. ونه شعرون ویشته مدیحه-مراثی بینه و ونه دیوان اسا دیگه باقی نی‌یه. وه سال ۱۳۳۷ شمسی عورطه دشت دله بمرده.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:آمل گت آدمون
محمود رییس بابلی

**محمود رییس بابلی** اتا مازرونی شاعر بی‌یه. ونه پییری تیر و تِبار مرعشیون جه بینه و ونه شابا (=مار ِپییر) «حجت‌الاسلام ملا محمد اشرفی» بی‌یه. محمود رییس ۲۸ مارمضون ِسال ۱۳۵۵ قمری بمرده. وه هفتاد سالگی ره یور بورده بی‌یه و دَرمِرده این شعر ره خونسته:

وه جز فارسی و عربی تونسته «فارسی سره» جه هم شعر باوه. ونجه اسا دِهزار بیت بموندسته. اینتی که گانّه ونه زندگی درویشی مسلک بی‌یه و شاعرون و درویشون جه رابطه داشته. شیخ محمد صالح حائری و ملک‌الشعرای بهار ونه رفقون جه بینه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:بابل گت آدمون
رج:عرب شاعرون
زرین‌قلم

**زرین‌قلم** که ونه راستی نوم **حسین** بی‌یه (بزائه‌ی ۱۲۴۶ - بمرده‌ی ۱۳۱۱ ه‍.ش.) اتا ساروی شاعر نوم بی‌یه که مازرونی زوون جه طنز ِشعر گاته و فارسی جه هم ات‌سری شعر دانّه. فی‌المثل این شعر دله که فُکاهی هسته، گِلِکی و فارسی ره قاطی-پاتی دَراِشنی‌یه و اینتی بائوته:

## منابع
* 

رج:مازرونی‌زوون شاعرون
رج:ساری گت آدمون
میرزا صفاقلی سلطانی

**میرزا صفاقلی سلطانی** اتا مازرونی عارف، شاعر و سیاستمدار بی‌یه که صائب تبریزی واری غزل گاته و هندی سبک جه گپ زوئه. وه محمد شای ِقاجار گادِر منشی بی‌یه و اَی په‌یی‌ته خراسان و فارس ِوزیر بَیی‌یه. وشون مله نوم ره نوا گاتنه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:مازرون سیاست‌مدارون
سرعت آملی

**سرعت آملی** که ونه راستی نوم **میر محمدحسین آملی** بی‌یه، اوایل کربلا دله زندگی کارده و بعد بورده اصفهان دله که دربار دله شعر باوه و چون اونجه هِچکی وه ره تحویل نَییته، وردگرسته.
## منابع
* 
رج:مازرون شاعرون
رج:گت مردمون کربلا
سابق مازندرانی

**سابق مازندرانی** که ونه راستی نوم **ملا علی‌نقی بن مولانا محمد صالح مازندرانی** بی‌یه، اتا مازرونی شاعز بی‌یه. وه اتا سفر بورده هند و خله مشهور بگردسته. وه تا زنده بی‌یه، همون هند دله دَیی‌یه و اورنگ زیب ِزندگی‌نومه و ونه جنگون ِشرح ره شعر دَربیارده.

## منبعون
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:هند دیی شاعرون
سبحانی بابلی

**سبحانی بابلی** یا **محمدابراهیم بن حاج آقا محمد بزاز بابلی** اتا بابلی شاعر نوم هسته که ونجه هنتا دِتا دیوان وجود دانّه. این دِتا دیوان اتا ایمامون ِشِنه و اتا دیگه دله ونه قصاید و غزلیات ره بنویشتنه. اتا دِبیتی دَره که گانّه وه شه بمردِن تاریخ ونه دله بائوته. (۱۳۳۰)

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:بابل گت آدمون
ستی النسا آملی

**ستی النسا آملی** اتا زنا نوم بی‌یه که مازرونی زوون ِمهم‌ترین شاعرون جه هسته. وه طالب آملی ِخاخِر بی‌یه و «طالبا منظومه» ره وه بائوته. این معروف ِشعر ونه برار ِزندگی‌نومه هسته. وقتی طالب مازرون جه بورده هند، ستی‌نسا چاردَه سال دوری په، بورده ونه دِمبال و بتونسته آگره دله وه ره پیدا هاکنه.

شبلی نعمانی شه کتاب دله گانه وقتی ستی‌نسا بورده هند، چون ادبیات و طبابت دونسته، هند ِشا وه ره شه کیجا، جهان‌آرابیگم، ِمعلّم هاکرده و ونه مقام دربار دله زیاد بی‌یه. ستی‌نسا و طالب بورده کاشان و ات‌کمه اونجه دَیینه تا طالب تیناری وردگرسته هند و وه ره سَر بی‌یشته. ستی‌نسا کاشان دله نصیرای کاشی جه ازدواج هاکرده. (نصیرای کاشی همون صائب تبریزی ِمعلم هسته) و بعدته شه شی هِمراهی بوردنه هند.

ستی‌نسا اون‌گادِر که طالب جه دور بی‌یه، ونه وسّه طالبا شعرون ره بائوته که هنتا مازرون دله خله معروف هستنه. بعضی گانّه شاید طالبای ِاصلی شعر دله ستی‌نسا شه سرگذشت ره بنویشت بائه و کم‌کم تغییر هاکرده و «زهره» ونه جا ره شعر دله بَییته.

## منابع
* 

رج:طالب آملی
رج:هند دیی شاعرون
رج:مازرونی‌زوون شاعرون
رج:آمل گت آدمون
رج:مازرون زنا شاعرون
سحاب ساروی

**سحاب ساروی** یا **میر فضل‌الله سنگ حکیم** (بزائه‌ی ۱۲۵۱ - بمرده‌ی ۱۳۱۶) اتا ساروی شاعر بی‌یه. وه جوونی گادِر تهران دله درس خوندسته ولی بعد وردگردسته و ساری دله کشاورزی په بورده. ونه شعرون ویشته عاشقونه یا دینی بینه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:ساری گت آدمون
سامعا مازندرانی

**سامعای مازندرانی** اتا درویش و شاعر بی‌یه که اوائل اصفهان دله کار کارده و بعد بورده هند و په‌یی‌ته وَردِگِرسته اصفهان. 
## منابع
* 
رج:مازرون شاعرون
رج:هند دیی شاعرون
رفیقی آملی

**رفیقی آملی** اتا آملی شاعر بی‌یه که اکبر شا (هند ِشا) گادِر ونه سامون دله زندگی کارده. اینتی که گانّه وه زیارت وسّه آمل جه بورده عتبات عالیات و اونجه جه بورده هند و دکن ِشهر دله دَیی‌یه. وه خوب معما گاته و پیش از اون‌که بمیره، اکبر آباد ِشهر دله زندگی کارده.

## منابع
* 

رج:هند دیی شاعرون
رج:مازرون شاعرون
رج:آمل گت آدمون
شحنه مازندرانی

**محمدمهدی‌خان بن محمدحسن‌خان مازندرانی** که شه ره گته **شحنه**، اتا پازواری امیر و شاعر بی‌یه. وه فتعلی شا گادِر مشهدسر ِپازوار دله امارت داشته. ونجه اتا دفتر شعر هم بموندسته که ونه دله پونصدتا بیت شعر دَره.

## شجره‌نومه
شحنه، هدایت خانواده دله سومین نسل جه بی‌یه:

## منابع

رج:مازرون شاعرون
رج:بابلسر گت آدمون
شوکت مازندرانی

**شوکت مازندرانی** اتا مازرونی شاعر بی‌یه که غزل گاته. وه سال ۱۰۳۱ هجری قمری بمرده.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
صوفی مازندرانی

*مولانا* **صوفی مازندرانی** که ونه راستی نوم **محمد بن عبدالله** بی‌یه، اتا آملی شاعر بی‌یه. وه شه کوچ ره بَوِرد بی‌یه هند و کشمیر دله زندگی کارده ولی جهانگیر شاه ونجه بخاسته که بِئِه ونه پَلی و وه من‌بعد دهلی دله زندگی کارده. وه پونزده سال هم مَکّه دله دَیی‌یه و اون گادِر سالی ات‌بار شی‌یه مدینه زیارت. ونه دیوان دِهزار بیت داشته و چنتا کتاب دیگه «بتخانه» و «میخانه» و... نوم جه بنویشت بی‌یه. وه سال ۱۰۸۸ یا ۱۰۷۰ هجری قمری بمرده.

## منابع
* 
* دیوان صوفی مازندرانی به تصحیح طاهری شهاب.

رج:مازرون شاعرون
رج:آمل گت آدمون
رج:هند دیی شاعرون
عجیب مازندرانی

**عجیب مازندرانی** اتا شاعر نومه که ونه راستی اِسم **محمدخلیل بابل‌کناری بارفروشی** بی‌یه. وه هشت‌سالگی جه تهران دله دَیی‌یه و همون موقع جه قاجارون ِدربار دله شعر خوندسته. محمد شاهِ قاجار که هنتا ونه قایده وَچه ندی‌بی‌یه که اینتی شعر بخونده، ونه نوم ره *عجیب* بی‌یشته. وه محمد شاه بمردن په، ناصرالدین شاه و ونه مار وسّه شعر گاته.

وه این گدر خله پر-گو بئی بی‌یه و درویشی کِرده و عرفانی شعر سِروسته و ونجه چنتا عربی شعر هم بمونسته. وه این گدر بورده محمد سراج بن حاجی ملارضا (سیف‌الاسلام) که مازرون ِگتِ ملّا بی‌یه وَر و ونه پلی هم چن کَش شعر خوندسته. این شعرون اسا محمد فرهمند کلکسیون دله کتنه.

اِت‌که پِهی‌ته، عجیب بورده حاجی ترخان و روسی سیاستمدارون وسّه کار هاکرده و وشون جه جایزه گیته. این اتفاق که دَکِته ناصرالدین شاه دستور هِدا دیگه وه نتونه شعر باوه. وه هم قسم بخارده که دیگه شاهون وسّه شعر نخونده و من‌بعد فقط ایمامون ِوسّه شعر نوشته. ونه شعرون ویشته فارسی و عربی بینه و وه سال ۱۲۸۰ سِل بَییته و مازرون دله بمرده.

## منابع

رج:مازرون شاعرون
رج:بابل گت آدمون
محمدحسین طبری

**محمدحسین طبری** اتا مازرونی شاعر بی‌یه که «طبری» تخلص کارده. ونجه «گلزار ادب» ِکتاب بموندسته. وه سال ۱۱۵۹ قمری بمرده.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
حیرت اشرفی

**حیرت اشرفی** (بزائه‌ی ۱۲۶۴ - بمرده‌ی ۱۳۱۳ ه‍.ق.) اتا اشرفی شاعر بی‌یه. وه ناصرالدین شا وسّه شعر گاته. ونه شعرون ویشته خراسانی قصیده‌ئون ِسبک جه بینه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:بهشهر گت آدمون
سریری ساروی

**سریری ساروی** یا **محمدکاظم** (بزائه‌ی ۱۱۹۸ - بمرده‌ی ۱۲۶۴ ه‍.ش.) اتا ساروی شاعر نوم بی‌یه. وه منصف ساروی جه معاصر بی‌یه و ونجه خله ادبی مناظره یِشته. سریری ِشعرون ویشته عاشقونه هستنه. ونه دیوان دله سه‌هزار بیت شعر دَره که غزل، قصیده و دِبیتی هستنه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:ساری گت آدمون
شمال دهستانی

**شمال دهستانی** یا **شرف‌الحکمای شمسی دهستانی** اتا تبرستونی شاعر بی‌یه که سلجوقیون وِسّه شعر گاته. وه خراسانی سبک جه شعر گاته. شرف‌الحکما دهستان ِشهر ِآدِم بی‌یه، اسا دهستان ِشهر رِقِد بورده و ونه باقی‌بموندست آثار ترکمنستون ِسامون دله دَره.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:گت مردمون دهستان
دکتر حشمت

**دکتر حشمت** که ونه راستی نوم **سُلِیمون** بی‌یه، اتا مازرونی شاعر هسته. ونه پییر نوم «استاد داوری» بی‌یه و وه سال ۱۲۹۶ قمری ساری دله دِنیا بموئه و دوازده‌سالگی دله صغیر بَیّه و وه ره بَرِسِنینه دِتا دکتر پَلی شاگردی هاکنه. وه اونجه که پزشکی ره یاد بَییته، بورده تهران ِدارالفنون که درس بَخونده تا اون گادِر که ونه برار زنده بی‌یه، وه اونجه دَیی‌یه و بعد وردگرسته ساری. وه سیاست دله هم دخالت داشته و آزادی‌خائون جه بی‌یه. وه ۱۲ جمادی‌الثانی ۱۳۳۸ بمرده و وه ره ملامجدالدین قورستون دله چال هاکردنه.

## دپیته چرخه‌تو
* دوغ (نشریه)

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
رج:ساری گت آدمون
رج:مشروطه خائون
عراق دله‌ی اسلامی ارتش

**عراق ِاسلامی ارتش** (IAI) (عربی جه: *الجيش الإسلامي في العراق*) اتا مخفی سازمان نوم هسته که اسلامی و جهادی‌ئه. این مسلح ِگروه عراق دله سال 2003 که آمریکا وارد بَیّه جه بساته بَیی‌یه.

گرچه این گروه اسلامی هسته ولی ونه ایدئولوژیون دله ناسیونالیسم هم دَره. این گروه شه کار ره مقاومت دونده که خانه اجنبیون دَم ره بَیره و وشون ره شه منطقه جه دَر هاکِنه. وشون شیعی و اجنبی گروهون جه مخالفنه.

سال 2011 که آمریکا عراق جه بریم بورده، وشون‌ها سُنّی مردمون ره شه په جمع هاکردنه و وشون ره سازمان‌وندی هاکردنه. سال 2014 میلادی جه که داعشیون دَکلِستنه عراق دله، وشون‌ها الانبار و عراق ِشمال دله وشون په بوردنه. وشون ِمرکز دیاله و صلاح‌الدین استان هسته.

## وابسته جستارون
*انصار الاسلام

## منابع

رج:عراق دله‌یی جنگ
رج:اسلامی سازمان‌ها
رج:تروریستون
رج:سنی سازمان‌ها
رج:بعث
آمرلی

**آمرلی** اتا شهر هسته که دوزخورماتو و صلاح‌الدین استان دله دَره و دیاله استان ِسامون جه نزدیکه. این شهر ایران ِسامون جه صد کیلومتر کار دانّه. این شهر دله 26,000 نفر دَیینه که ویشته  عراق ترکمون‌ها هستنه.

این شهر و ونه حومه 15,000 نفر شیعه ترکمون دارنه, این منطقه ره داعش ژوئن 2014 جه محاصره هاکرده و مردم این شهر دله تا سه ماه دَیینه و ئو و غذا کم بیاردنه و دَیینه شهر دله تَلِف بینه  که شیش هزار سرباز ارتش و داوطلب نیروئون جه محاصره ره بشکنینه و شهر ره پس بَییتنه.  

## وابسته جستارون
* داعش

## پانویس

رج:عراق شهرون
عربی خلیج کایری شورا

**عرب ِخلیج ِکشورون ِکایری ِشورا** (CCPSG) ، که وه ره مختصراً **عربی خلیج کایری شورا** (GCC)  هم گانّه، اتا تجاری و فرهنگی سازمان نوم هسته که فارس خلیج ِنزدیک کشورون که عرب هستنه ونه دله حضور دارنه. این شورا ره ۲۵ مه ۱۹۸۱ میلادی بساتنه و ونه هدف ایران ِانقلاب ِخطرات ِپیشگیری بی‌یه. این کشورون خاستنه تا سال ۲۰۱۰ اتا پولی واحد ات‌جور جه بَرِسِن.

## رسمی نوم
این شورای ِنوم ایران دله جای اینکه «شورای همکاری خلیج عرب»، که شورای ِراستی و رسمی نوم هسته، بائوته بَواشه، «شورای همکاری خلیج فارس» یا «شورای همکاری خلیج» عنوان وانه که ونه دلیل ایران و عرب ِکشورون ِاختلافات هسته.

## اعضا
به‌جز عراق، باقی عربی کشورون که خلیج فارس جه سامون دارنه، این شورا دله درنه. 

این کشورون شورای عضو هستنه:
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## منابع

* وب‌گاه رسمی


رج:عرب
رج:خاورمیونه
رج:بین‌المللی سازمان‌ها
ملی کنگره (سودان)

**ملی کنگره** یا **ملی کنگره‌ی ِحزب** *([[عربی]] جه: المؤتمر الوطني)* اتا حزب هسته که سودان دله حکومت سَر دَره. ونه رهبر هم عمرالبشیرهسته. این حزب اسلامی احکام ِطرفداره و عربی ناسیونالیست ره هم پشتی کانده.

## بن بنویشت

رج:عرب حزبون
رج:آفریقایی حزبون
رج:سودان
عمرالبشیر

**عمر حسن احمد البشیر** یا اختصاراً **عمرالبشیر** (بزائه ۱ ژانویه ۱۹۴۴) سودان رئیس جمهور و سودان ملی کنگره رهبر هسته. وه سال ۱۹۸۹ کودتا هاکرده و صادق المهدی ره کنار بَزوئه.

البشیر سال ۲۰۰۴ جنوبی سودان ِاستقلال ره قبول هاکرده ولی قبل از اون غیر عربون ره پاکسازی و قتل‌عام هاکرد بی‌یه. وه سودان دله اقتصادی رشد پیش بیارده. روسیه و چین نفت دربیاردن سَره این کار دله وه ره کومک کاردنه. وه جنگی جنایت وسّه تحت تعقیب دره.

سال ۲۰۱۹ مردم ونه علیه راهپیمایی هاکردنه و نهایتاً ارتشیون وه ره اتا کودتا جه برکنار هاکردنه.

## بن بنویشت

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:زننه آدمون
رج:سودان گت آدمون
رج:سودان رئیس‌جمهورون
خورشید بن ابوالقاسم مامطیری

**اسپهبد خورشید المامطیری الطبری** یا **خورشید بن ابوالقاسم مامطیری** اتا مامطیری شاعر بی‌یه که باوندیون و پادوسپانیون ِجنگ دله اتا دِبیتی شعر، تبری زوون جه، بائوته که هَنتا این شعر دَره و ابن‌اسفندیار ِکتاب دَرون قِرار دانّه. این جنگی که بائوتمی دله، استندار کیکاووس بموئه رویان دله شهر ره تَش بَزو و اینتی جنگ ره رستم شاه غازی جه بِستین‌کِلا شروع هاکرده. همین موقع خورشید مامطیری این شعر ره بائوته:

## منابع
* 

رج:بابل گت آدمون
رج:مازرونی‌زوون شاعرون
طوفان هزارجریبی

**طوفان هزارجریبی** که ونه نوم ره **میرزا طبیب هزارجریبی** گاتنه، وه سال ۱۱۸۹ هجری‌قمری نجف دله بمرده. ونه شعرون ویشته ایمامون وسّه بی‌یه. ونجه هفت‌هزار بیت اتا دیوان دله بموندسته. نادر شاه ونجه هم‌دوره (=معاصر) بی‌یه و نادر ِمنشی ونه دیوان جه، اتّا نومه دله، تعریف هاکِرد بی‌یه.

## منابع
* 

رج:هزارجریب گت آدمون
رج:مازرون شاعرون
ضیا مازندرانی

**ضیاء مازندرانی** اِتّا مازرونی سیاستمدار و شاعر بی‌یه. وِنه اصلی نوم **میرزا یوسف** بی‌یه و صفویون دوره وه ره گیلون و مازرون حاکم هاکِرد بینه. وه آخرسری صفوی شائون ِدفترخِنه‌ی کاتبون جه بَیبی‌یه.

## منابع
* 

رج:مازرون سیاست‌مدارون
رج:مازرون شاعرون
مولانا عبدالصمد آملی

**مولانا عبدالصمد آملی** اتا آملی شاعر بی‌یه. وه شیخ بهاالدین آملی بِرار بی‌یه و ونه بِرار اتا کِتاب ِنوم ره ونه نوم سَر جه «صمدیه» بی‌یشت‌بی‌یه.
## منابع
* 

رج:آمل گت آدمون
رج:مازرون شاعرون
فتعلی شاه

**فتعلی شاه قاجار** یا **فتحعلی شاه** قاجارون ِدومین شا بی‌یه که ۱۱۷۶ تا ۱۲۱۳ (۳۶ سال و ۸ ماه) فرمانروایی هاکرده. وه دامغان دله دنیا بموئه. کریمخان زند که بتونسته محمدحسن خان قاجار ِشورش ره شمال دله سرکوب هاکنه ونه دِتا ریکا آغامحمدخان و حسینقلی خان جهانسوز ره بَورده شه پَلی. وه محمدخان ره شه جه بَورده شیراز دامغان ِحکومِت ره هِدا حسینقلی خان جهانسوز ره. فتعلی شا حسینقلی خان جهانسوز ِوَچه بی‌یه. فتعلی شا که آغامحمدخان برارزا بی‌یه، ونه بمردن په شا بَیی‌یه.

## پانویس

## بریم بگردستن

رج:گت مردمون دامغان
رج:قاجارون شاهون
عادلی (شاعر)

**عادلی** اتا ساروی شاعر نوم بی‌یه که شازده ملک‌آرا وسّه کار کارده. وه غزل گاته و ونه دیوان دله هزاربیت دَیی‌یه که اسا ونجه فقط چنتا بیت بموندسته. عادلی قشنگ ِخط داشته و شه دیوان ره تذهیب و خطاطی هم هاکرد بی‌یه. 

## منابع
* 

رج:ساری گت آدمون
رج:مازرون شاعرون
رج:مازرون خطاطون
غافل مازندرانی

**غافل مازندرانی** اتا عارف و شاعر نوم بی‌یه. وه اوائل «محمدصادق بن آقاجان» نوم داشته و تهران دله تجارت کارده ولی بعد سال ۱۳۱۰ بورده حج و وردگردستن موقع نجف دله بموندسته و همونجه دَیی‌یه تا بمرده. وه شصت سال ره رد هاکرد بی‌یه. ونه شعرون که ویشته عرفانی هستنه، بمبئی دله چاپ بَیینه.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
غیبی مازندرانی

**جعفر** متخلص به **غیبی مازندرانی** اتا ادیب، شاعر، فیلسوف، جوغرافیدون و ریاضیدون بی‌یه. ونه پییر، ابوالقاسم، ساری ِخان‌ئون جه بی‌یه و ارطه دله مِقوم داشته ولی بورد بی‌یه کربلا دله دَیی‌یه. جعفر (غیبی) این گادِر کربلا دله دنیا بموئه و تا بلوغ جه نرسی‌یه، همونجه دَیینه و اَی بمونه ساری. غیبی بیست و پنج سالگی گادِر بورده تهران و ریاضی بخوندسته. وقتی ونه پییر بَمرده، وردگرسته و زن بَورده و ونه زِنای ِملک و املاک هم ونه ثروت جه اضافه بَیّه. ونه زنا امامزاده عبدالله (آمل) ِآدِم بی‌یه. این گادِر مردِم که ونه حسودی ره کاردنه، فرماندارون دَس ره بَییتنه و ارطه املاک ره ونه میس دله جه دَربَکشینه. این موقع وه بورده تلگراف‌خِنه جه کشور ِصدراعظم وسّه تلگراف بَزوئه و اتا شعر دله شه دِلوِس ِگپ ره بَزو ولی حتی صدراعظم پِشتی هم نتونسته شه املاک ره پس‌بَیره. وه آصف‌الدوله اَمر ِپه اتا جوغرافیایی کتاب بَنویشته و قدیمی تفکرات ره جوغرافی خَوری بنویشته، اتا کتاب هم نصف‌کاله بی‌یشته که مازرون ِطبیعی جوغرافیا شِنه.

## منابع
* 

رج:ساری گت آدمون
رج:مازرون شاعرون
عزالدین آملی

**عزالدین آملی** اتا آملی شاعر و عارف بی‌یه. وه اواخر قرن هفتم زندگی کارده. وه عطار نیشابوری ِدیوان ره شرح هِدا. ونه قَور سید حیدر آملی قَور پَلی کَته چون سید حیدر ونه استادون جه بی‌یه.

## منابع
* 

رج:آمل گت آدمون
رج:مازرون شاعرون
عمادالدین شهریاری

**عمادالدین شهریاری** یا **عمادالدین غزنوی** اتا شاعر نوم نیمه‌ی اول قرن شیشم دله بی‌یه. بعضی وه ره غزنوی دونّه و ات‌سری دیگه گانّه وه عمادالدوله دیلمی ِدربار دله دَیی‌یه. وه اینتی که *علامه قزوینی* تحقیقات سِراق دِنّه، اتّا تبرستونی شاعر بی‌یه و اوائل تبرستون ِباوندیون دربار دله دَیّه «شازده فرامرز» وسّه کار کارده. وه په‌یی‌ته بورده سلجوقیون پَلی و طغرل وسّه شعر بخوندسته.

## منابع
* 

رج:مازرون شاعرون
علی فیروزه

**علی فیروزه** اتا مازرونی شاعر بی‌یه که عضدالدوله دیلمی پَلی دَیی‌یه و ونه وِسّه شعر گاته. ونه شعرون ویشته تبری زوون جه بینه و ابن‌اسفندیار اتا بیت ره ونه بنویشته‌ئون جه شه کتاب دله بیارده:

پـِروجه که خود به هِمیون شو دارو

اَی دی بـِسهون کمترمه یا به نیرو

(پیروزه که شه به همدون دره شونه، از دیگرون به سخن کمترمه یا به نیرو؟)

## منابع
* 

*متون طبری،بریجان

رج:مازرون شاعرون
شیخ احمد واعظ

**شیخ احمد واعظ** که **ظریف** تخلص کارده؛ اتا ساروی مِلّا و شاعر بی‌یه. وه اتا ادبی انجمن ره بِسات بی‌یه که دبیر حرم کاسمی، احمدزاده مشکوة، محب معمایی و... ونه دله عضو بَیینه. ظریف عربی و فارسی جه شعر گاته.

## منابع
* 

رج:ساری گت آدمون
رج:مازرون شاعرون
رج:عرب شاعرون
اسپه کاخ

**اِسپه کاخ** (انگلیسی جه: *White House*؛ فارسی جه: *کاخ سفید*) اتا کاخ نوم هسته که متحده ایالات آمریکای ِرئیس‌جمهور ونه دله زندگی و کار کانده.

اسپه کاخ سه تا بخش دانّه که رئیس‌جمهور ِسِره مرکز هسته و ونه شرق و غرب دیگه اتاقون دَرنه. این کاخ شیش طبقه دانّه: همکف، کشور ِطبقه، دومی طبقه، سومی طبقه و دِ طبقه که زیرزمین هستنه و کلاً کاخ ِگَتی (مساحت) ۵٬۱۰۰ متر مربع هسته. ۱۳۲تا اتاق و ۳۵تا دستشویی٫ پنج‌تا آشپز تمام وقت و روزانه حدود ۵٬۰۰۰ بازدیدکر دانّه. اسپه کاخ ِشماره ۱۶۰۰ (Pennsylvania Avenue NW) هسته.

اسپه کاخ ضمناً دولت ِدَفتِر هم هسته و همینسه مجازاً رییس‌جمهور ِکابینه ره «اسپه کاخ» هم گانّه. اسپه کاخ ِمالکیت *نشنال پارک سرویس* (=مِلّی پارک؛ National Park Service) شِنه و *رییس‌جمهور ِپارک* دله قِرار دانّه.

## بـِنای ِتاریخ
راست|انگشتدان|اولین عکسی که این ساختمون جه بَییتنه سال 1846 میلادی شِنه.
این ساختمون ره سال‌های ۱۷۹۲ و ۱۸۰۰ میلادی میون اسپه‌ی ِماسه‌یی سنگ جه بساتنه و ونه معماری *جورجیان سبک* (Georgian style) جه بی‌یه. این کاخ واشنگتن ِشهر جه ات‌موقع بِساته بَیی‌یه یعنی این ساختمون ِتاریخ تمام ِشهر ِتاریخ جه اتّائه. جان آدامز آمریکای ِاولین رئیس‌جمهور بی‌یه که ونه دله زندگی هاکرده و اون موقع تاسا این کاخ ِاستفاده همین هسته. زمونی که توماس جفرسون (۱۸۰۱) کاخ دله دَیی‌یه، کاخ ِبریم ِشکل ره بنجامین هنری لاتروب ِمهندسی جه تغییر هِدا و دِتا گت ِسِتون ونه دَم بساتنه.

اسپه کاخ ره سال ۱۸۱۴، اتا جنگ میون، بریتانیای ِارتش حمله هاکرده و ونه دله‌ی ِقیمتی وسائل ره بَدِزدی‌یه ولی جنگ ِتموم بَیّن په وه ره بازساجی هاکِردنه و اکتبر ۱۸۱۷ جیمز مونرو، که تازه رییس‌جمهور بَیبی‌یه، کاخ دله بورده و شه کار ره شروع هاکرده.

## نوم
این ساختمون ِنوم ره اوائِل «ریاست جمهوری ِقصر» گاتنه و سال ۱۸۱۱ جه ونه ایسم عَوِض بَیّه و ونه نوم ره «White House» بَییتنه. این بِنا ره رسمی بنویشته‌ئون دله هم «اجرایی هیئت ِعمارت» گاتنه و تئودور روزولت ِحکومِت گادِر (سال ۱۹۰۱) ونه غیررسمی نوم (اسپه کاخ) رسمی بَگِردِسته و هنتا این نوم واشنگتن ِنوم هِمراهی رسمی سرنومه‌ئون دله چاپ وانه.

بعضی‌ها گانّه چون کاخ اون گادِر بَسوت بی‌یه، وه ره بازسازی هاکردنه و چون نِخاستنه ونه بَسوته جائون دیار بَواشه، ونه تَن اسپه رنگ دَپاشینه و ونه نوم اینتی عَوِض بَیّه ولی این روایت نتونده دِرِس بائه چون این بنا سال ۱۷۹۸ که بساته بَیّه جه هم همین رنگی بی‌یه و ونه اولیه مصالح اسپه هستنه. بعضی دیگه گانّه ونه نوم ره اتا مزرعه سَر جه بَییتنه که ونه صاحاب «مارتا کاستیس واشنگتن» بی‌یه و شهر ِنوم ونه نوم جه بَییته بَیّه. وه شه مزرعه نوم ره «اسپه عمارت» گاته و البته وِنه مزرعه ویرجینیا دله بی‌یه و قرن هیجدهم رئیس‌جمهور و ونه زنا وسّه اونجه زندگی هاکِنِن.

## نگارخنه


Image:Oval Office from above.jpg|رییس جمهور ِگردِ دفتر
Image:Presidential Emergency Operations Center.jpg|اضطراری جلسات ِاتاق، زیرزمین دله
Image:US_Cabinet_meeting_2001.jpg|دولت جلسه جا، غربی قسمت درون
Image:The Shell of the White House during the Renovation-05-17-1950.jpg|هری ترومن گادر کاخ ره دِباره‌ساجی هاکردنه
Piano in Entrance Hall.jpg|گرند استاین‌وی ِپیانو 



## بریم بگردستن

*  [www.whitehouse.gov اسپه کاخ ِرسمی سایت]


رج:برج‌ئون
رج:متحده ایالات موزه‌ئون
عمران خان

*عِمران خان‎* که ونه اصلی نوم **عِمران خان نِیازی** هسته، (بزائه ۲۵ نوامبر ۱۹۵۲ ) اتا پاکستونی سیاستمدار هسته که سابقاً اتا معروف کریکت‌کاکَر (=بازیکن) هم بی‌یه. وه دِ دَهه‌ی ِآخر ِقرن بیستم میلادی کریکت ره جهونی سطح دله دِمبال کارده و بازنشسته بَیّه په، بورده سیاست دَرون. وه ضمن اینکه سیاسی‌کارون ره دِمبال کانده، حقوق بشر ِفعالون جه هسته، کریکت ره تفسیر کانده، بردفورد ِدانشگای ِرئیس هسته و اتا بیمارستون و تحقیقاتی مرکز هم بساته.

وه کریکت سَره پاکستون ِموفق‌ترین ِکاپیتان‌ها جه بی‌یه، وه سال ۱۹۹۲ کریکت ِجهونی جام دله قهرمون بَیّه، پاکستون ِتیم ملی وسّه 1971 تا 1992 بازی کارده و سال ۱۹۸۲ تا ۱۹۹۲ این تیم ِکاپیتان بی‌یه. وه آخرای ِسال ِ1987 ضیاءالحق (رییس‌جمهور) جه بخاسته که بی‌یِلِن وه وَردَگِرده تیم ملی دله و جهونی جام ۱۹۸۸ دله دَواشه. وه 39 سالگی گادِر خله خوب بتونسته بازیون دله کا هاکِنه و شه افتخارات ره ویشته هاکِنه. 

[بندانگشتی|راست|وه و [جان کری عکس که دَیینه مذاکره کانّه.]]
وه آوریل سال ۱۹۹۶ میلادی، پاکستون تحریک انصاف ِحزب ِپه بورده و این حزب ِرهبری ره بَییته. وه بتونسته نوامبر 2002 جه تا اکتبر ۲۰۰۷ «پاکستون ِملی مجلس» دله دَواشه و ۱۱ می ۲۰۱۳ دِباره انتخاب بَیی‌یه و ونه حزب مجلس دله ۳۵تا کارسی پیدا هاکرده.   سال ۲۰۱۲ وه ره آسیای ِمردِمی‌ترین شخصیت معرفی هاکِردنه.

## نخست وزیری
سال ۲۰۱۴ وه اتا انتخابات دله رسماً شکست بخارده ولی شکست ره قبول نَکارده و مردِم ره بائوته که نواز شریف ِپه‌روون انتخابات دله تقلب هاکردنه و نتیجه دِرو هسته. وه شه هوادارون جه بخاسته که اعتراضات راه دِمبَدِن و پاکستون ِاستقلال روز بائوته که خانّه شه تظاهرات ره همه‌ی ِشهرون جه بَوِرِن اسلام آباد دله. اتا سُنّی مِلّا، طاهر القادری نوم، هم ونه پِشتی ره هاکِرده. شریف هم اعلام هاکرده که هیچ جور حاضر نی‌یه استعفاء هاده. پاکستون ِپارلمون هم ونه پِشتی ره کانده.

تحریک انصاف حزب ونه رهبری جه پاکستان ۲۰۱۸ انتخابات دله 110 کرسی از 269 کرسی اکثریت ره پارلمون دله بدست بیارده.

آوریل ۲۰۲۲ پارلمون دله ونه ائتلاف رسن بُسّه و نمایندگون وه ره کنار بی‌یشتنه و شهباز شریف ره نخست‌وزیری وسّه انتخاب هاکردنه.

## پانویس

رج:پاکستون سیاست‌مدارون
رج:کریکت
رج:زننه آدمون
رج:پاکستان گت آدمون
رج:پاکستون نخست‌وزیرون
استیون سوتلوف

**استیون سوتلوف** (بزائه‌ی 11 می  1983 – بمرده‌ی 2 سپتامبر 2014) اتا آمریکایی-ایسراییلی خورنگار بی‌یه. سال 2013 وه ره سوریه‌ی دله‌یی جنگ سَره، حلب دله بَدزدینه و داعش وه ره داشته. 2 سپتامبر 2014, اتا ویدیو اینترنت دله تَنِک بَیّه که سِراق دائه داعشیون ونه سَر ره وِرینّه.

## بن بنویشت

رج:خورنگارون
رج:آمریکا گت آدمون
ساعت گل

**ساعِت ِگـُل** ات‌جور گُلدار ِگیاه هسته که وبیشته آمریکا و آفریقای ِاستوایی جائون رشد کانده. این گیاه ِرشد سریعهو ونه انباره هم بلند هسته و بالاشوئه که بنشنه همینسه ونجه راحِت قلمه بَییتن.

## نگارخنه

Danaus plexippus (7).jpg|اتا پاپلی ساعِت سَر
Euchroea-auripimenta-on-passiflora.jpg|اتا گوزنگو ساعِت سَر
Passionflower.jpg|اتا ونفش ِساعِت 
Passion Flower Passiflora Flower 3008px.jpg|ونه دله
Passiflora caerulea, Valparaíso, Chile.jpg|اسپه ساعت
Passiflora foetida 1.JPG|اسپه ساعت
File:Passiflora × decaisneana 2.JPG|سِرخ ِساعِت
File:Passiflora racemosa-IMG 6165.jpg|سرخ ِساعِت و ونه گُل نَیی تی‌تی
Flower_(14570257041).jpg|آبی ساعِت


## منابع

* 

رج:گل
رج:گیاهون
سلجوقیون

**سلجوقیون** یا **سلاجقه** و **آل سلجوق**، اتا ترکمونی سلسله بینه که قرن‌های ۵ و ۶ هجری گادِر، غربی آسیا و ایران ِسَر فرمانروایی داشتنه.

## شائون لیست

## نگارخنه

Image:Male_royal_figure,_12-13th_century,_from_Iran.jpg|اتا موجستمه متروپولیتن موزه دله
Image:Lion-and-sun-coin.jpg|شیر و خورشید نشون


## پانویس


رج:ایران تاریخ
رج:ترکیه تاریخ
انوشیروان زیاری

**انوشیروان شرف‌المعالی** اتا زیاری شا بی‌یه. وه منوچهر زیاری وَچه بی‌یه. وه شه پییر بمردن په شا بیّه ولی باکالیجار وه ره زندون دِمبدا و شه شا بَیّه تا چن سال په وه ره آزاد هاکرده. انوشیروان وقتی باکالیجار ضعیف بَیّه، وه ره پشت هاکرده و دِباره شا بَیّه.

## منابع

* E. Merçil (1989). *Gazneliler Devleti Tarihi* (History of Ghaznavids), Türk Tarih Kurumu, Ankara. ISBN 975-16-0189-4
* R. N. Frye (1975). *The Cambridge History of Iran, Volume Four: From the Arab Invasion to the Saljuqs*. ISBN 0-521-20093-8

رج:زیاریون
طغرل

**رکن‌الدین ابوطالب طغرل بن میکائیل بن سلجوق** یا **طُغرُل بیک** (بزائه ۹۹۰ - بمرده ۴ سپتامبر ۱۰۶۳) اتا سلجوقی شا نوم بی‌یه.

وه اتا سلجوقی تِرکمون بی‌یه و مال‌دار بی‌یه و خاسته ات‌جا پیدا هاکِنه که شه مال ره چِرا هاده و کم‌کم از جیحون جه بموئه ایران و خراسان دله.

اوائل مسعود غزنوی ونجه جنگسته اما طغرل غزنویون ره جنگ دله شکست هِدا. طغرل زمون کشاورزی رونق پیدا هاکرده و ایران ِسامون گت‌ته بَیّه.

طغرل بمردن په ونه برارزا آلپ ارسلان شا بَیّه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:سلجوقیون
رج:ایران شائون
کمپ نو

**کمپ نو**، **نوکمپ** یا **نیو کمپ** اتا فوتوال‌زمین هسته که بارسلون ِشهر و ایسپانیای ِکشور دله قرار دانّه. این استادیوم سال ۱۹۵۷ که بساته بَیّه جه تاسا، بارسلونای ِتیم ِسره‌خِنِگی استادیوم هسته. این ورزشگاه یوفای ِ۵ اساره استادیوم‌ها جه هسته و ۹۹٫۳۵۴ نفر ظرفیت دانّه که یعنی اروپای ِگت‌ترین استادیوم هسته و دنیای ِیازدهمین ورزشگاه وانه. تا سال ۲۰۰۲ این استادیوم نوم «بارسلونای ِاستادیوم» بی‌یه و اون گادِر تاسا ونه نوم ره «کمپ نو» گانّه. 

بندانگشتی|راست|200px| این عکس دله ''Més que un club'' شعار ره بنویشتنه که ونه معنی ''اتا تیم جه ویشته'' هسته و بارسلونای ِرسمی شعاره.

## پانویس

## بریم بگردستن

* رسمی صفحه
* سه بعدی وییو

رج:بارسلونا
رج:بارسلون
رج:فوتوال‌زمین
علاالدوله کاکویه

**ابوجعفر محمد بن رستم دشمنزیار** که وه ره **علاءالدوله حسام‌الدین** هم گاتِنه (بزائه‌ی ۳۹۸ ه‍.ق - بمرده‌ی ۴۳۳ ه‍.ق) اتا بویی اسپهبد بی‌یه که اصفهان دله حکومت داشته. وه اوائِل آل بویه په‌روو بی‌یه و وشون وسّه اصفهان دله کار کارده ولی اون گادِر ِاوضاع ات‌جور بی‌یه که وه تحریک بَیّه و شه اتا مستقل ِحکومِت بِساته که ونه نوم ره کاکوییون بی‌یِشته و اصفهان دله شه نوم جه سکه بزوئه. ونه بمردن په، سال ۴۲۰ شمسی، ونه ریکا، ابومنصور فرامرز، ونه جا اصفهان دله هِنیشته. علاالدوله‌ی ِدربار دله ابن سینا دَیی‌یه و اتا دانشنومه ره ونه نوم جه «علایی دانشنومه» بی‌یِشته.

## لقبون
ونه پییر نوم «رستم بن مرزبان» بی‌یه که سیده ملک خاتون ِدایی بی‌یه و وه سیده خاتون ِدایی‌وَچه بی‌یه همینسه وه ره فخرالدوله‌ی ِدربار دَرون «**ابن کاکویه**» نوم جه اِشناسینه و تاریخدونا وه ره **علاءالدوله کاکویه** هم بنومِستنه چون ونه سلسله نوم *آل‌کاکویه* بی‌یه.

خلیفه القادر بالله سال ۳۹۷ شمسی ونه حکومت ره برسمیت بشناسی‌یه و وه ره «عضدالدّین، علاءالدّوله، فخرالمله و تاج الاُمّه، حسام‌امیرالمؤمنین» لقب هِدا.

## وابسته جستارون
* محمود غزنوی
* مسعود غزنوی
* باکالیجار

## منابع
* «دائرةالمعارف بزرگ اسلامی»، کاظم موسوی بجنوردی، ناشر: دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، جلد ۲، ۱۳۷۰ ش.

رج:کاکیون
رج:آل بویه
رج:اصفهان گت آدمون
غزنویون

**غَزنَویون** (۹۷۵-۱۱۸۷ م.) اتا ترکی و مسلمون حکومت بینه که خاورمیونه شرقی و جنوبی بخش ره داشتنه. این حکومت ِمعروفیت دِنیا دله ویشته هند ِحملات ِشِنه. این سلسله‌ی اولین شا محمود غزنوی بی‌یه که ونه پییرون ترکی خانات جه بینه. ونه ریکا مسعود غزنوی هم این سلسله‌ی گت ِشاهون جه هسته.

## شائون

## منابع


رج:ایران تاریخ
رج:هند تاریخ
رج:افغانستون تاریخ
رج:پاکستون تاریخ
محمود غزنوی

**ابوالقاسم محمود بن سبکتکین** یا **سلطون محمود غزنوی** غزنویون بونیان‌گوذار بی‌یه. سلطون محمود ِجنگ‌ها هند دله خله مشّور هسّه. وه نخستین مسلمونِ فرمانروا بی‌یه که شه نوم ره «سلطون» هاکرده تا خلافت جه سِوا بَواشه. وه غزنه ره شه نیشتگا هاکرده.

## منابع

* تاریخ عمومی ایران، عباس اقبال آشتیانی

رج:غزنویون
مسعود غزنوی

**سلطان مسعود غزنوی** که محمود غزنوی ِوَچه بی‌یه و غزنویون ِشائون جه هسته، شه پییر بمردن په شا بَیّه و سال ۴۳۲ حکومت جه کنار بورده. وه شه شائی گادِر حسنک وزیر ره بَکاشته. وه هند ره هم چارسال حمله هاکرده و اونجه ره غارت هاکرده. همین زمون سلجوقیون، طغرل رهبری جه، و باکالیجار ونه علیه هاپستنه و ونه حکومت ضعیف بَیّه و کم‌کم رقِد بورده.

## منابع

* تاریخ عمومی ایران، عباس اقبال آشتیانی

رج:غزنویون
جان اشتاین‌بک

**جان اشتاین بک** یا **جان ارنست استاینبک جونیور**  (بزائه‌ی ۲۷ فوریه ۱۹۰۲ - بمرده‌‎ی ۲۰ دسامبر ۱۹۶۸) اتا آمریکایی معروف ِنویسنده بی‌یه که قرن بیستم ِبتترین نویسندگون میون دَره. ونه بتترین کتاب *خشم ِخوشه‌ئون* (۱۹۳۹) هسته. 

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:امریکا نویسندگون
رج:گت مردمون کالیفرنیا
رج:پولیتزر بیته‌ئون
رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
اتریش

**اتریش**  اتا اروپایی کشور هسته. ونه نیشتنگا (=پایتخت) وین هسته. این کشور شمال جه آلمان و چک، شرق جه اسلوواکی و مجارستون، جنوب جه ایتالیا و اسلوونی و غرب جه سوییس و لیختن‌اشتاین جه هم‌سامون هسته.

## تاریخ
پیش از سده‌ئون میونی، رومی شائون اتریش ره *نوریکوم* گاتِنه. اتریش خله سال شه وسّه سِوا سیاسی هویت که مستقل بائه، نِداشته و سده‌ئون میونی گادِر روم مقدس امپراتوری دله دَیّه. 

آخرای ِقرن ۱۳ رودلف هاپسبورگ اِسایی اتریش ره بَییته و هابسبورگ ِخاندان این زمون جه تا قرن بیستم میلادی اتریش سَر حکومِت کاردنه. سال ۱۸۰۶ که روم امپراتوری رِقِد بورده، اتریش ِامپراتوری ره بساتِنه. سال ۱۸۶۷ اتا متحد امپراتوری *[[اتریش-مجارستون]]* ِنوم جه بساته بَیّه که جهونی جنگ اول په، تیکه-تیکه بَیی‌یه. 

سال ۱۹۳۳ انگلبرت دولفوس اتا حکومت ره فاشیست ِنظریات جه بِساته و سال ۱۹۳۸ هیتلر این کشور ره آلمان ِسامون دله قِرار هِدا. جهونی جنگ دوم که تموم بَیّه اتریش ره متفقون بَییتنه و ۱۹۵۵ جه اتا جمهوری بساته بَیّه که هَنتا دَرکار کانده.

## سیاست
اتریش جهونی جنگ دوم تموم بَیّن په، سال ۱۹۴۵ جه، اتا فدرال ِجمهوری هسته. صدراعظم و رئیس‌جمهور این کشور دله مردم ِانتخاب جه مَیِّن وانّه.

## اقتصاد
بندانگشتی|راست|220px| وین ِبازارون
اتریش جهون دله  ۱۲اُمین ثروتمند ِکشور هسته که ونه دله‌یی ناخالص تولید زیاد هَسته. تا دهه ۱۹۸۰ اتریش ِگت ِصنایع ویشته ملّی بَیینه ولی اسا کم‌کم خصوصی‌سازی این کشور دله دَر رشد کانده.

کارگری جنبش اتریش دله خله قدرت دانّه و ونه تأثیر کارگری حزبون سَر زیاده. بین‌المللی توریسم اتریش ِملی اقتصاد ِمهمترین بخش هسته.

آلمان اتریش ِمهمترین تجاری هِم‌باز (= شریک) هسته که باعث وانه اتریش اقتصاد هر گادِر آلمان ضعیف بَواشه، رِقِد بوره.

## مردِمون
این کشور ِجمعیت سال ۲۰۰۷ میلادی ۸٫۳۱۵٫۰۰۰ نفر بی‌یه. اتریش ِمردمون ویشته آلمانی جه گَپ زَنّه و ۹۸٪ آلمانی هَستنه و این زوون اتریش ِرسمی زوون هَسته ولی بعضی ایالات دله اسلوونیایی، کرواتی و مجاری هم رسمی هَستنه.

در سال ٢٠٠٢ میلادی اتریش ِجمعیت ِ۷۴٫۱٪ کاتولیک و ۴٫۶٪ پروتستان بینه که این کشور ِرسمی ادیان هَستنه.

## جوغرافی
[بندانگشتی|رود دانوب در شهر [وین|چپ|200px]]
این کشور ِ۶۰٪ ره شرقی آلپ ِرشته‌کوهون تشکیل دِنّه.

### گت ِشهرون
* وین
* گراتس
* اینسبروک
* زالتسبورگ
* کلاگن‌فورت
* لینتس
* آیزن‌اشتات
* فیلاخ

### کشوری تقسیمات

اتریش ۹تا ایالت دانّه که فدرال هَستنه:
# بورگن‌لاند
# کرنتن 
# اوبراسترایش
# نیدراسترایش
# سالزبورگ
# اشتایرمارک
# تیرول
# فورآرلبرگ
# وین

## منابع
http://radmohajer.ir/fa/%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DB%8C/%D8%A7%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D8%B4

http://radmohajer.ir/fa/%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7/%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DB%8C/%D8%A7%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D8%B4


رج:اروپا اتحادیه
رج:اروپا کشورون
رج:آلمانی‌زوون کشورون
فلاند

**فَنلاند** یا **فنلاند زاده** اتا کشور نوم هسته که و اروپا دله دَره. این کشور نیشتنگا *(=پایتخت)* هلسینکی هسته. فنلاند ۵٫۴ میلیون نفر جمعیت دانّه و حدوداً یک میلیون نفر فقط ونه نیشتنگا دله دَرنه. فنلاند ِگتی (=مساحت) سَر اروپای ِهشتمین کشور هسته و ونه جمعیت همه‌ی ِکشورون جه این قاره دِله تَنِک‌ته *(=کم‌تراکم‌تر)* هستنه.

دِتا فنلاندی و سوئدی زوون این کشور دله رسمیت دارنه. ۹۰ درصد این کشور دله فنلاندی‌زوون هستنه و سوئدی فقط چنتا ساحلی منطقه دله غرب، جنوب، و اُلند ِجزیره دله گپ بَزه وانه. این کشور دله حدوداً ۷۸ درصد لوتری‌مذهب هَستنه که مسیحیت ِپه‌روونه و ۲۰ درصد دیگه بی‌دین هستنه. فنلاند ره فنلاندی زوون دله *سوئومی* (Suomi) گانّه و *فَنلاند* ِ کلمه ره فرانسوی جه بَییتنه.

فنلاند قرن دوازَّهم جه تا اوائِل قرن نوزدهم سوئد ِسامون دله دَیّه و اون گادِر جه روسیه‌ی شه‌گردون مناطق جه بیّه و این وضعیت ره تا روسیه انقلاب زمون ادامه هِدا. فنلاند اروپای اتحادیه عضو هم هسته و ونه پول ِیکا یورو هسته. فلاند سال ۲۰۲۳ ناتو دله عضو بیّه. این کشور ِمردِم ِزندگی خله راحته و وشون ِزندگی کیفیت بالا دَره.

## جغرافی
فنلاند شمال جه نروژ، شرق جه روسیه و غرب جه سوئد جه هم‌سامون هَسته. بوتنی خلیج ونه غرب، فنلاند ِخلیج ونه جنوب و بالتیک دریا ونه جنوب‌غربی دَرنه. فنلاند ره دریامونائون (=دریاچه‌ها) و جنگلون ِکشور دونّه چون ونه ۱۰ درصد ره دریامونائون دَپوشِنینه و ۷۳ درصد جنگل دارنه. رشته‌کوهون هم ونه شمالی نیمه دله زیادنه. این کشور دله ۲۰٬۰۰۰تا جزیره دانّه که سرجمع وشون گَتی ۱۰۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع وانه. تابستون‌ها فنلاند دله کوتا و زمستون‌ها بلندنه. لاپلند (فنلاند ِشمالی ایالت) دله، زمستون بیّه په، دِ ماه خورشید دَرنِنه و تابستون هم دِ ماه خورشید مار نَشونه. فنلاند دومین کشوری هسته که بالاترین مناطق دله دَرنه و فقط ایسلند ِمختصات ونجه بالاته هسته.

## تاریخ
فنلاند ِتاریخ مهمترین اتفاقات اینان هَستنه:
* فنلاند ِقدیمی مردمون ِنژاد *فین* بی‌یه که اواخر قرن اول و اوایل قرن دوم میلادی شه مهاجرت ره شروع هاکِرد بینه.
* قرن دوازدهم فنلاندی‌ها که خاستنه شه سامون ره روس‌ها حمله جه دَرامان دارِن، سوئد جه کومِک بِخاستنه و اینتی فنلاند سوئد ِمستعمره بیّه.
* سوئد سال ۱۸۰۹ فنلاند ره هِدائه الکساندر اول (روسیه‌ی ِتزار) ره و روس‌ها سال ۱۹۰۱ فنلاند ِمردم وسّه قانونگذاری ِمجلس و رأی ِحق هِدانه.
* بلشویک‌ها که روسیه دله سال ۱۹۱۷ انقلاب هاکِردنه، همون مجلس فنلاند ِاستقلال ره اعلام هاکرده و سال ۱۹۲۰ شوروی هم فنلاند ِاستقلال ره رسمیت بِشناسی‌یه.
* جهونی جنگ دوم په، فنلاند شه وضعیت ره طبیعی هاکرده و روسیه جه دِباره تجاری هم‌باز بَیّه.

## سیاست
فنلاند ِسیاسی نظام جمهوری هسته که مجلس وه ره اداره کانده. رئیس‌جمهور فقط ونه این کشور دله نخست‌وزیر ره انتخاب هاکِنه و کابینه ره نخست‌وزیر اداره کانده. نخست‌وزیر و ونه کابینه ونه بتونِن مجلس جه رای اعتماد بَییرن. فنلاند ِمجلس ۲۰۰تا کارسی دانّه و هر نماینده چار سال کار کانده. رئیس‌جمهور اتا مسئولیت دیگه هم دانّه که خارجی سیاستون ِاداره هسته. رئیس‌جمهور ره هر شیش سال ات‌بار انتخاباتی انجمن عوض کانده.

## سیاسی تقسیمات

## مردمون ِآمار

## پانویس

## منابع

* وب‌سایت buchmesse.de **(انگلیسی)**


رج:اروپا اتحادیه
رج:اروپا کشورون
رج:نوردیک کشورون
رج:ناتو
چک (کشور)

**چک ِجمهوری** (چکی جه: Česká republika, Česko) اتا کشور نوم هسته که مرکزی اروپا دله دَره و اروپای اتحادیه دله عضو هَسته. این کشور ره اول ژانویه ۱۹۹۳، چکسلواکی تجزیه بیّه په، تأسیس هاکِردنه. ونه نیشتنگا (=پایتخت) و گت‌ترین شهر نوم پراگ هسته. چک اروپای ِاتحادیه دله دَره ولی ونه رسمی پول هَنتا کرونا هَسته.

چک ِجمهوری ِجمعیت ۱۰ میلیون و پونصد هزار نفر نزدیکی و ونه رسمی زوون نوم چکی هسته که اسلاوی زوونون ِرَجه دله جا گیرنه. پراگ ِشهر تیناری ۱٫۳ میلیون نفر جمعیت دانّه. چک دریا جه راه ندانّه و خاشکی وسط کَته. ونه مناطق سه‌تا تاریخی ناحیه هَستنه که وشون نوم بوهم، موراوی و سیلزی هَستنه. این سه‌تا تاریخی ناحیه فقط چک ِسامون دله دَنینه و وشون ِبعضی قسمتون خاجری کشورون دله دَره.

چک ِمردِمون خله دین و مذهب ِدَربند نینه و قدیم تاسا وشون ره همین ویژگی جه اِشناسِنّه. سال ۲۰۱۱ ِسرشماری دله، ۴۵٫۲ درصد شه دین ِخَوری جِواب نِداشتنه هادِن و ۳۴٫۲ درصد هم بائوتنه دین نِدارنه. فقط ۱۰٫۳ درصد بائوتنه مسیحیت په‌روو هَستنه که ویشته رومی ِکاتولیک بینه و ۹٫۴ درصد هم بقیه‌ی ادیان جه بینه.
پیش‌ته سال ۲۰۰۵ میلادی اتا نظرسنجی دیگه دله، فقط ۱۰ درصد بائوتنه که خدا ره قبول دارنه.

چک ِجمهوری اولین کشوری هَسته که کمکان ِمؤسسین جه بینه و جهونی بانک وه ره اتا توسعه‌بَدی کشور دونده. این کشور ِانسانی توسعه شاخص مرکزی اروپا و شرقی اروپا دله، همه جا جه ویشته‌ره.

## تاریخ
چک قبلاً چکسلواکی ِدله دَیّه. این کشور سابقاً کمونیستی بی‌یه و شرقی بلوک دله دَیّه. شوروی ِرِقِدبوردِن په، کم‌کم چکسلواکی ِمردمون هم سوسیالیستی نظام جه دَست بَکشینه و دِتا کشور بَیینه: چک و اسلواکی.

## فرهنگ
چک ِمردِمون چکی ِزوون جه گَپ زَنّه و اکثریت بی‌دین هَستنه. پراگ، برنو، پلزن، استراوا و لیبه رتس این کشور ِمهم‌ترین شهرون هَستنه.

چک دله اتا گت ِایالت دَره که ونه نوم زودت هَسته و ونه مردِمون آلمانی بینه. زودت تا چک ِیک‌سوم ره شامل وانه و ونه غربی مناطق ره دانّه. رایش سوم گادِر ات‌مدت آلمان ِسامون دله دَیّه و اسا چک شِنه.

چک ِمعروفترین نویسنده کافکا بی‌یه که آلمانی جه کتاب نِوِشته ولی پراگ و بوهم دله زندگی کارده. چک ِاولین رئیس‌جمهور، واسلاو هاول، اتا معروف ِنمایشنومه‌نویس بی‌یه. داوید چرنی هم اتا چِکی موجستمه‌ساز هَسته که شه عجیب-غریب کارون وسّه معروف بیّه.

## کشوری تقسیمات
چک سال ۲۰۰۰ میلادی جه ۱۳تا اوستان (چکی زوون جه: kraje) دانّه. هر اوستان شه وسّه ونه اتا «اوستانی شورا» (krajské zastupitelstvo) داره. این شورای ِرییس هم اون اوستان ِدله اوستاندار وانه.

بندانگشتی|چپ|چک اوستانون نقشه.

## وابسته جستارون
* پراگ بهار

## منابع

* http://en.wikipedia.org/wiki/Czech_Republic
* http://fa.wikipedia.org/wiki/جمهوری_چک


رج:اسلاوی کشورون
رج:اروپا کشورون
رج:اروپا اتحادیه
رج:ناتو
چک (گجگجی بیری)

**چک** بتونده چنتا معنی دار:
* چـِک ِجمهوری: اتا اروپایی کشور نوم.
* چَک: لینگ.
* چک (سند) اتی تجاری سند.
* پیتر چک: اتا دروازه‌بان نوم.
* چُک اتجور سیم‌پیچ که مغناطیسی هسته دانه و الکترونیک  دله کار کانده
* چک (فیلم)، اتا ایرانی فیلم نومه
* چک (پرنده)
کانجی

:*[[کانجی (جاپونی خط)]] جا اشتباه نوو.*

**کانجی** یا **کِنجی** اتی دِلپه‌یی گیاه هسته که ونه ثمره (=میوه) کپسول‌مونا وانه و ونه دله پچوک-پچوک تیم دَره. کانجی ِتیم دله خله راغون دَره و این ویژگی جه خله استفاده وانه.

## ترکیبات
کانجی تیم دله اینان چلبی(=چربی)ها دَره

کانجی ِراغون

## نگارخنه

پرونده:Sesamum indicum 1.jpg

پرونده:Simit-2x.JPG|اتی کانجی نون
پرونده:Sa white sesame seeds.jpg|اسپه کانجی تیم


## ویشته بخوندین
* حلورده

## منابع

کانجی
رج:ادویه
رج:گیاهون
نوروز (شخصیت تلویزیونی)

**نوروز** اتا شخصیت طنز تلویزیونی در مازندرون ایران هسته.

## تاریخچه ایجاد شخصیت
کارکتر نوروز توسط شبکه مازندران معرفی و شخصیت پردازی بییه. سید کاظم حسینی ایفای نقش شخصیت نوروز را در آن برنامه‌ها بعهده داشته.

نوروز شخصیت اصلی برخی از سریالهای طنز شبکه مازندران هسته و معمولاً به همراه شخصیت نورالدین که نقش مقابل نوروز را دارنه مجموعه برنامه‌های طنز زیادی را در شبکه طبرستان اجرا هاکاردنه. 

نوروز و نورالدین اختلافاتی دارنه که عامل ماجراجویی و شکل‌گیری داستان‌های خوب ووونه.

## منابع

رج:مازرون فرهنگ
سید کاظم حسینی (بازیگر)

**سیدکاظم حسینی** هنرمند صدا و سیمای مازندرون متولد ۲۱ خرداد ۱۳۴۹ هسته.

## سابقه
وی از ۱۸ دی ۱۳۶۷ وارد گروه تئاتر فخر ارشاد اسلامی مازندران به سرپرستی محمد جونیان بئیه. 

مدرسه موقع سابقه اجرای برنامه‌های طنز داشته و تئاتر فخر ارشاد دله محمد جونیان اجرای تکه نمایش‌های طنز به وی بسپارسته.

## افتخارات
سید کاظم حسینی تا حالا در ۶ جشنواره کشوری شرکت هاکرده که ۲ بار بازیگر اول کشور و ۲ بار نیز به عنوان چهره برتر استان مازرون انتخاب و معرفی بئیه.

## منابع

رده:مازرونی بازیگرون
شمالی مقدونیه

**مقدونیه جمهوری** اتا کشور هسته که اروپای جنوب‌شرقی و یونان ِشمال دَره. این جمهوری سال ۱۹۹۱ یوگوسلاوی جه سِوا بَیی‌یه.

مقدونیه‌ی ِمردمون اتی اسلاوی تِبارِنه و ۶۸% مقدونیه‌ای نژادِنه و ۲۵% آلبانیایی هَستنه. این کشور دله مردمون ۶۷% مسیحیت (ارتدوکس) په‌‎روو هَستنه. وشون دله ۳۰% مسلمون هم دَرنه. 

## جوغرافی
وشون ِنیشتنگا *(=پایتخت)* نوم اسکوپیه هسته و اوهرید، بیتولا و استروگا شهرون ونه گت-گت ِشهرون هَستنه. 

این کشور شرقی سامون جه بلغارستون ره رسنه، شمال جه صربستون ره هم‌سامونه، ونه شمال‌غرب کوزوو دره، غرب آلبانی شنه و جنوب هم یونان سامون جه وصله.

## نوم
مقدونیه‌ی ِنوم اتا قدیمی ایسم هَسته که اتا گت ِمنطقه ره تشکیل دائه و ونه سامون اسا ویشته یونان ِرسمی سامون دله دَره و همینسه یونان ِدولت اون گادِر که مقدونیه اتا سِوا و مستقل کشور بیی‌یه، ونجه بِخاسته که کشور ِنوم ره ات‌چی دیگه بی‌یِلِن تا اَی پئی‌ته ناوِّن که یونان ِمقدونیه وشون ِشِنه. این مسئله سَره حتی مقدونیه‌ی ِاولین رییس‌جمهور ترور بیّه و بَمرده. چون یونانی‌ها گانّه این تازه کشورِ فرهنگ اسلاوی هسته ولی مقدونیه نوم یونانی مردمون تاریخ و فرهنگ شنه و این مسئله ره تاریخی جعل دونّه.

بین‌المللی سازمانون وشون نوم ره «مقدونیه جمهوری» گانّه و بعضی غربی کشورون و یونان ِهم‌بازون وه ره «FYROM» خوندنّه که یعنی «سابق ِیوگوسلاوی ِمقدونیه‌یِ جمهوری». بالاخره سال 2018 بعد چندین سال درگیری، یونان وشون جه پیمون‌نومه بنویشتنه که مقدونیه رسمی نوم ره چتی ثبت هاکنن تا اختلافات کم بَوون. «شمالی مقدونیه» اسمی هسته که ونه سَر اجماع بَوی‌یه. اسا در عوض یونان اجازه دنه تا مقدونیون ناتو و اروپای اتحادیه دله عضو بَوون. 

## مردمون
شمالی مقدونیه‌یِ مردم ویشته اتا اسلاو تیره جه هستنه و مقدونی زوون جه گپ زنّه. ولی این کشورِ جمیعت دله اتی آلبانیایی هم درنه که خله هستنه. حدود 65 درصد مردمون کلاً مسیحیت ارتودکس په‌روونه و 33 درصد (که ویشته همون آلبانیشون هستنه) اسلام ِدین ره دارنه. اتی ترک، رومانیایی و صرب هم این کشور دارنه.

## منابع


رج:اروپا کشورون
رج:بالکان
رج:یوگوسلاوی
رج:اسلاوی کشورون
جی هشت

**جی‌هشت** یا **جی۸** یا **گروه هشت** (G8) هشت‌تا صنعتی کشور هَستنه که جهون ِاقتصاد ِ۶۵٪ ره شه میس دله دارنه. این کشورون ِسران همدیگه جه سالی ات‌بار نشست دارنه و هِدی جه ات‌جا گپ زَنّه.

## منابع

* نمایه و تاریخچه گروه هشت

## جستارهای وابسته

* جی پونزه
* جی پنج
* 5+1


رج:سازمان‌ئون بین‌المللی