open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
اسکینر

thumb|210px|بی اف اسکینر
**برحاس فردریک اسکینر**  (بزائهٔ ۲۰ مارس ۱۹۰۴- مرگ ۱۸ اوت ۱۹۹۰) روان‌شناس، نویسنده، مخترع، پشتیبون اصلاحات اجتماعی و چامه‌سرای آمریکایی بیه. که مودتها با دانشگاه هاروارد همکاری داشته از پیشگامون رفتارگرائی هسه و در مطالعه شرطی بین عامل سهم بسزائی داشته. وه ره اتا از اثرگذارترین روان‌شناسون تاریخ و حتا گتترین روانشناس سدهٔ بیستم دوننه. وه نویسنده‌ای پرکار بیه که ۲۱ کتاب و ۱۸۰ مقاله بنویشته.(بی .اف حروف اول برحاس فردریک هسه،ولی اسکینر به ندرت اینتا اسامی ره به کار ورده.ونه دوسون نزدیک وه ره فرد صدا کردنه). اسکینر به دلیل شه اختراعات در زمینه تکنولوژی روانی نیز شهرت داینه.این اختراعات عبارتنه از محیطی کنترل بئی برای تازه بکرد وچون(نوزادون)به نوم «گهره هوائی»، ساز و کاری برای هدایت موشک با استفاده از کوتر،دستگاه شرطی بین عامل یا «جعبه اسکینر» و ماشین یادگیری (آموزش). اصول شرطی بین عامل بنابر فورمول بندی اسکینر به کاربردای موهمی در رفتار درمونی و مراقبت از وچه بینجامیه.

thumb|left|ماشین یادگیری اسکینر، اتا از اختراعات اسکینر ،روان شناس رفتارگرای آمریکائی
خله از مردم از نحوه حارشیئن اسکینر به انسون چندون راضی نینه،زیرا وه بر جنبه های ماشینی و آدم آهنی گونه رفتار تاکید کنه.وه در نظریه پردازی رسمی خد با این دیدگاهای عقل سلیم که انسونا هوشیار و خودموختارنه هیچ کاری نداینه.در اتا از شه کتاب به نوم «فرا سوی آزادی و حورمت» چنین استدلال کنه که مفهوم انسون خودموختار که معنای اصلی اون آزادی اراده در انسون هسه،بئمرده هسه. اینتا عقیده هیچ کومکی به پیشبینی و کنترول رفتار نکنه.

وه عضو انجمن برادری لاندا خی آلفا بیه. وه اتا خداناباور بیه. 
مرگ وه در اثر بیماری سرطان خون بیه.

مضمون اصلی کارای اسکینر اینتا هسه که رفتار از راه پیامدایش شکل گینه.اما اون کاری ره کمی که برای اما حاصلی داشته باشه و از انجام آنچه حاصلی ناینه سرباز زمه.
از میون کارای اسکینر تومی «رفتار موجودات» 1938 (The Behavior of Organisms)،والدن دو 1948 (WaldenII)،در باره رفتارگرائی،1974 (About Behaviorism) ره نوم بوریم.

## جایزه‌ها
* ۱۹۶۸؛ مدال ملی دانش از دست رئیس جمهور لیندن جانسون
* ۱۹۷۱؛ مدال زرین بنیاد روان‌شناسی آمریکا
* ۱۹۷۲؛ جایزهٔ اومانیست سال
* ۱۹۹۰؛ قدردانی از یک عمر خدمت برجسته برای روان‌شناسی

## آثار
از میان کارهای اسکینر تومی "رفتار موجودات" 1938 (The Behavior of Organisms)،والدن دو 1948 (WaldenII)،در باره رفتارگرائی،1974 (About Behaviorism) را نام ببریم.

## منابع

* 

* 

رج:روان‌شناسون
رج:آمریکا گت آدمون
فیصل اول

**فیصل بن حسین شریف الهاشمی** ملقب به **ملک فیصل اول**  (۲۰ مه ۱۸۸۳ - ۸ سپتامبر ۱۹۳۳) اتا هاشمی سلسله شاه بی‌یه که بریتانیا کومک جه، عراق دله حکومت برسی‌یه.

## زندگینومه
[left|thumb|200px|[فیصل اول امیر عیراق عکس که سال ۱۹۱۸ میلادی با **حاییم وایزمن** سمت چپ سر، که لباسی عربی به نشونهٔ دوستی تن هاکرده جه دره ملاقات کانده.]] 

فیصل بن حسون بن علی حسنی هاشمی، شهر طائف امیرنشین مکه که شه اتا از امیرنشین‌ئون والی نشین حجاز پیرو دولت عوثمانی بی‌یه دله، بزائه بیّه. 

وه سومین گت آدِم مکه‌ی وچه بی‌یه. سال ۱۹۱۳ به نمایندگی ونه گت‌پی‌یر پارلمان عوثمانی دله انتیخاب بیّه. پادشائی عیراق ره از ۱۹۲۱ تا ۱۹۳۳ و پادشائی سوریه ره سال ۱۹۲۰ دست دله بَییته.

دِ بار زن بیته. دِ تا ریکا(غازی، مَمد) و سه تا کیجا داشته.

## منبع
* الملک فیصل الاول تالیف د. عبد المجید کامل- دار الشؤون الثقافیة العامة ۱۹۹۱

رج: عراق تاریخ
رج:عراق گت آدمون
رج:عوثمانی
تيكا

**تیکّا** اتا پرندوئه که ایران شومالی جنگل دله دره. ونه جِثه میچکا تون گت‌تر و کوتر جه کچیک‌تره و اتا کچیک چکوم دارنه.

## منابع

رج:پرندهرج:تیکا
مارکو پولو

**مارکو پولو**  (بزائه ۱۵ سپتامبر ۱۲۵۴ - بمرده ۹ ژانویه ۱۳۲۴) تاجر و جهونگرد ونیزی بی‌یه. وه بین ۱۲۷۱ تا ۱۲۹۵ اروپا به آسیا جه سفر هاکرده و ۱۷ سال چین دله دیی‌یه.
 
## وابسته جستارون

* کوبلای‌خان

## منابع

* 

* خبر آنلاین و The Telegraph 

رج:ایتالیا گت آدمون
رج:جوغرافی‌دونا
رج:چین تاریخ
ویکی‌لیکس

چپ|انگشتدان|200px

**ویکی‌لیکس**  اتا بی‌سود و بین‌المللی سازمان هسته که اسناد ره ارسال و افشا کانده، البته ونه منابع ناشناس هستنه. ویکی‌لیکس سال ۲۰۰۶ افتتاح بیّه و وه ره *سان‌شاین ِانتشارات* اداره کانده. در طول یک‌سال از شروع فعالیتون، وب‌گاه ادعا هاکرده که بیش از ۱.۲ میلیون مدرک و سند دانّه. این سازمان شه گانه، ات‌سری چینی مخالف روزنومه‌نویسون، ریاضی‌دون‌ها و فناورون متحده ایالات آمریکا، تایوان، اروپا، استرالیا و جنوبی آفریقا جه بساته بَیی‌یه. جولین آسانژ که اتا استرالیایی فعال هسته وشون رئیس هسته.

ویکی‌لیکس اسا چندین جایزه بَورده که شامل ۲۰۰۸ جدید ِرسانه‌ئون ِجایزه *اکونومیست ِمجله* جه هسته. ژوئن ۲۰۰۹، ویکی‌لیکس و جولین آسانژ بریتانیای ِرسانه‌ئون ِجایزه ره عفو بین‌الملل جه جدید ِرسانه‌ئون بخش دله بیته که ونه دلیل سال ۲۰۰۶ ِاتا گزارش بی‎‌یه که ونه نوم «کنیا: خون ِبرمه&nbsp;– قضایی قتلون و ناپدیدبَیی‌ئون» بی‌یه و اتا گزارشی بی‌یه که کنیای ِحقوق بشر ِملی کمیسیون بنویشت‌بی‌یه. مه ۲۰۱۰، دیلی نیوز، ویکی‌لیکس ره «وبسایتونی که بتونّه دِنیای ِخورون ره اتدفه تغییر هادِن» ِرنکینگ دله اولی رتبه هدائه.

## پانویس

## منابع
* 
* فارسی بی‌بی‌سی

## پیوند به بیرون

* ویکی‌لیکس
* ویکی‌لیکس روی آی‌پی۴

رج:سایت‌ئون
رج:ویکی‌لیکس
انگوس هاکردن

[350px|thumb|اتا [ریکا که دره شه زنا ره انگولک کانده]]
**انگوس**، **انگول** یا **انگولک** هاکردن نوعی رابطهٔ جنسی هسته که با ور بوردن دستی چوچوله، کوس، مهبل و مقعد به منظور برانگیختگی و تحریک جنسی انجام وانه. انگولک هاکردن ممکن هسته به تنهایی ات رابطهٔ جنسی ره تشکیل هاده با بخشی از خودارضایی دوِجانبه، لاس بیتن و یا دیگر فعالیت‌های جنسی باشد که در این صورت با سکس دستی یعنی تحریک آلت تناسلی مردانه با دست شباهت پیدا کانده. این فعالیت‌ها تولید لذت جنسی کانّه، چه رابطهٔ جنسی کامل ممکن یا دلخاه بائه و چه نواشه.

## انگوس هاکردن مقعد دله
انگوس هاکردن مقعد دله به دلیل وجود تعداد زیاد پایانه‌ئون اعصاب محیطی ناحیهٔ مقعد سر بتونده لذت‌بخش بائه. همچنین انبساط ماهیچه‌ئون اسفنکتر مقعد زمون فرو بَوردن انگوس بتونده لذت مضاعفی بساجه.

## اسلام دله
بر اساس استفتائاتی که از علی سیستانی، علی خامنه‌ای، ناصر مکارم شیرازی و مهدی هادوی تهرانی، شیعه ملائون بَیی‌یه، انگوس هاکردن زن مقعد شوهر دله مالش پروستات وسّه از نظر شرعی جایز هسته.


پرونده:Utamaro B.jpg|اثر کیتاگاوا اوتامارو نقاش ژاپنی، ۱۷۹۹
پرونده:Urethral Fingering.jpg|اتا زنا که مردی دول ره انگوس کانده
پرونده:Fingering vagina.jpg


## منابع

* Wikipedia contributors, "Fingering (sexual act)," Wikipedia, The Free Encyclopedia, https://secure.wikimedia.org/wikipedia/en/w/index.php?title=Fingering_(sexual_act)&oldid=386005618  (accessed September 21, 2010).

## پیوند به بیرون

رده:بگائستن
جان رونالد روئل تالکین

**جان رونالد روئل تالکین**  (بزائه ۳ ژانویه سال ۱۸۹۲، بلوم‌فونتین، جنوبی آفریخا - بمرده‌ی ۲ سپتامبر سال ۱۹۷۳ میلادی)، بریتانیایی نویسنده و زوون‌شناس هسته که *[[هابیت]] *و* [[لورد آو د رینگز]]* کتابون ره بنویشته.

وه از سال ۱۹۲۵ تا ۱۹۵۹، آکسفورد دانشگاه دله زوون‌شناسی تاریخی استاد بی‌یه. 

تالکین علاوه بر این کتابون که معروف‌تر هستنه، آثار داستانی دیگر *سیلماریلیون*، *ماجرائون تام بامبادیل* و *شونه راه آسته تا اون سو* و *شهرت پس از مرگ* ره هم بنویشته که همگی همون جور دنیا دله گذرنه.

وه علاقهٔ زیادی به بساتن زوونای علمی یا فراساخته داشته. وه شاید تنها کسی بائه که ۱۵ زوون بساته. با این وجود، توصیهٔ وه به کسانی که علاقمند به زوون بین‌المللی هستنه، این بی‌یه که: «از اسپرانتو پشتیبانی هاکنن». 

تالکین جایی بائوته که ونه انگیزه از بنویشتن کتاب‌ئون تخیلیش (مثل ارباب حلقه‌ها) و به وجود بی‌یاردن میون زمین *(Middle earth)* این بی‌یه که زوونای فراساختهٔ وه اونان دله صحبت بوون.

## جوایز
* برندهٔ جایزهٔ بین الملی داستان خیال‌پردازی سال ۱۹۵۷ به عنوان بهترین نویسندهٔ خیال‌پردازی‌نویس برای ارباب حلقه‌ها
* برندهٔ اولین جایزهٔ گندالف (به افتخار یکی از شخصیت‌های داستان ارباب حلقه‌ها) در سال ۱۹۷۳ و بییتن عنوان گت‌ترین نویسنده خیال‌پردازی‌نویس (همین سال وه بمرده)
* برندهٔ جایزهٔ بین الملی لوکوس سال ۱۹۷۸ به خاطر کتاب سیلماریلیون (بعد از مرگ)
* برندهٔ جایزهٔ مای توپیک سال ۱۹۸۱ کتاب افسانه‌ئون ناتموم وسّه (بعد از مرگ)
* برنده جایزهٔ بالروگ (بعد از مرگ)
* پس از رای گیری سال ۱۹۹۹ توسط سایت آمازون (معتبرترین کتاب فروشی اینترنتی جهون)
* کتاب ارباب حلقه‌ها با دویست و پنجاه هزار رای (۲۵۰۰۰۰) از طرف کارورون اینترنتی کتاب هزاره دوم نام بییته.
* سومین کتاب پرفروش تاریخ جهون با تیراژ ۱۰۰ میلیون نسخه بعد از انجیل با تیراژ شش بیلیون نسخه و پرسش‌ها اثر ماو تسه تانگ با نهصد میلیون نسخه
* دریافت جایزهٔ اسکار سال ۲۰۰۴ به عنوان بهترین فیلم بر مبنای داستان ارباب حلقه‌ها
* دریافت جایزهٔ اسکار بهترین فیلم نومه اقتباسی سال ۲۰۰۱ بر مبنای داستان ارباب حلقه‌ها
* دریافت جایزهٔ اسکار بهترین فیلم نومهٔ اقتباسی سال۲۰۰۳ بر مبنای داستان ارباب حلقه‌ها

## بِریمْ بگردستن

* آردا؛ سایت طرفدارن تالکین در ایران
* والیمار؛ دانشنامه آثار تالکین
* طرفداران فانتزی؛ حامیان آثار تالکین
* ‌‌‌‌بزرگترين وبلاگ پيرامون تالكين در ايرانJFHGHSKSJHG

## منابع


رج:بریتانیا نویسندگون
رج:زوون شناسون
سوفيا لورن

**سوفیا لورن**  (بزائه ۲۰ سپتامبر ۱۹۳۴ رم) اتا ایتالیایی بازیگر هسته که اوسکار جایزه ره هم برنده بَیی‌یه.

بندانگشتی|ونه جوونی عکس

## بخشی از فیلم‌شناسی

## پیوند به بیرون
* 
## منابع

* دائرةالمعارف مصور، ص ۵۶۷
* وب‌گاه آفتاب
* پی سی پاور

* Wikipedia contributors, "Sophia Loren," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sophia_Loren&oldid=157116541 (accessed September 13, 2007).

رج:ایتالیا گت آدمون
رج:زننه آدمون
کمربند غار

**کمربند غار** نزدیکی روستای تروجن (شهیدآباد) بهشهر مازرون دله دره. این غار همسامون هوتو غار هسته و ونه دله آثار دوران‌ئون پارینه‌سنگی و میون‌سنگی جا کشف بَیی‌یه. دوران معاصر دله، کارلتون استیونز کون اولین بار وسّه ونه دله کاوش هاکرده. وه طی ۱۹۴۹ تا ۱۹۵۱ ونه سر کار کرده. 

## منابع

رج:غارون
رج:مازرون تاریخ
ویرژیل

**پوبلیوس ورژیلیوس مارو** یا **ویرژیل**  (۱۵ اکتبر ۷۰ پیش از میلاد - ۲۱ سپتامبر ۱۹ (پیش از میلاد)) شاعر کلاسیک روم و نویسنده دهاتی ترانه‌ئون (گئورکیک)، سرودهای شبونی و انئید واپسین شعر حماسی روم دوازده کتابی که حماسه ملی امپراتوری روم بینه. 

نمایش افسانه‌ای ویرژیل راهنمای دانته بساتن جهنم و برزخ وسّه ونه حماسی اثر، کمدی الهی، دله بی‌یه.

## وابسته جستارون

* کمدی الهی

## منبع
* Wikipedia contributors, "Virgil," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Virgil&oldid=195867545 (accessed March 6, 2008).
* تبیان

رج:ایتالیا نویسندگون
رج:روم گت آدمون
مول زنان

thumb|350px|   </small>
**مول زنان**، **جنده‌ئون**، **فاحشه‌ئون** یا **زنایی‌ئون**، کسایی هسنه که شه ره در برابر پیل روشنّه. وضعیت قانونی جنده‌ئون کشورهای متفاوت دله از مجازات بکاشتن تا کاری قانونی متغیر هسته. 

جندگی از «قدیمی‌ترین کارون دنیا» بشناسی وانه.

## تاریخچه
بندانگشتی|250px|اتا آلمانی مول زنا
بندانگشتی|250px|اتا مکزیکی مول زنا

معشوقه‌ئون و فاحشه‌ئون جزو اقشار فرهیخته قرن‌هیجدهم فرانسه محسوب بینه. در حالیکه خله از مردون اون گادر از سواد بخونستن و بنویشتن هم محروم بینه، زنای فاحشه و معشوقه به دلیل همجواری با درباریون و اشراف‌بزائون، مجبور بینه علاوه بر فراگیری سواد بخوندستن و بنویشتن، تحصیلات متفرقه‌ای هم ادبیات، تاریخ، شعر و فلسفه ره یاد بیرن. به همین دلیل وشون مجاز بینه تموم کالج‌ها و کتابخنه‌ئون سلطنتی دله بئن.

## قاچاق انسان سکس وسه
فعالان حقوق بشر گزارش کانه که هزارون زن و کیجا فقیر هر ساله پس از اون که با فریب و وعده‌ئون کاذب شغل و ازدواج، از روستاها به شهرها بی‌یارده وانه، جنده گردنه. 

### در ادبیات
صادق هدایت داستان علویه خانم دله سرگذشت مقطعی از ات زن فاحشه ره دست‌مایه شه اثر قرار هدائه.

## پانویس

* Wikipedia contributors, «Prostitution,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Prostitution&oldid=184798780 (accessed January ۱۶, ۲۰۰۸).
* فرهنگ معین جلد دوم.
* فرهنگ فارسی عمید(جیبی) - چاپ یازدهم ۱۳۷۷ - انتشارات امیرکبیر.

رده:بگائستن
رده:جندگی
تورکی آذربایجانی

**ترکی آذربایجونی** یا **آذری زوون** (تورکی آذربایجانی جه: *آذربایجان دیلی، آذربایجان تورکجه‌سی* و با خط لاتینی بیی *Azərbaycan Türkcəsi* و یا *Azərbaycan dili*) زوون گفتاری اهالی منطقه آذربایجون و سایر مناطق آذربایجونی‌نشین ایران و زوون رسمی آذربایجون هسته. تورکی آذربایجونی به عنوان زوون گفتاری همچنین نواحی شرقی تورکیه و جنوب گرجستون و داغستون رایج هسته. زوون تورکی آذربایجونی به طور قابل توجهی تحت تاثیر زوون عربی به ویژه در لغات، سیستم آوایی و گرامر قرار بییته و ایران دله علاوه بر زوون عربی، به شدت زوون فارسی جه هم تاثیر بییته. 

## گروه‌بندی
*تورکی آذربایجونی* تورکی زوونون چله بِن دَره و زوون ایران ترک‌نشین مناطق اکثر جاهان ونجه گپ زنّه. ایران بقیه‌ی چله بِن‌ئون اینان هستنه:
* قشقائی
* تِرکمونی
* خلجی
* خراسونی
* شاهسونی

زوون تورکی آذربایجونی به صورت دِطرفه، توسط ترکمونا و تورک‌ها (شامل تورکی استانبولی و لهجه‌ئون گفتاری، ترکمونای عراق و قشقایی) قابل فهم هسته. 

## آذربایجونی ِخط

## آذربایجونی ادبیات
[thumb|left|200px|[فضولی آذری شعرون]]
آثار مکتوب ادبی تورکی آذربایجونی به صورت شعر متعلق به قرن سیزده میلادی مربوط به شیخ عزالدین پورحسنِ اسفراینی خراسون جه هسته. گت شاعرون نسیمی، حبیبی، قاضی برهان‌الدین و ضریر واری شه آثار ره این زوون جه بنویشتنه. عمادالدین نسیمی عارف و فیلسوف بانی فرقهٔ حروفیه ره بنشنه معمار شعر تورکی آذربایجونی حیساب هاکردن.

## آذری اعداد
بشمردن اعداد زوون آذری دله تابع قاعده معینی هسته و از لحاظ دستوری و نوشتاری مطلقاً استثنایی ونه دله وجود ندانه. به همین دلیل ونه یادبییتن آسون هسته. اعداد شامل : بیر (۱)، ایکی (۲)، اوچ (۳)، دؤرد (۴)، بئش (۵)، آلتی (۶)، یئددی (۷)، سککیز (۸)، دوققوز (۹) است. نمونه وسّه به این نام‌گذاری‌ها توجه هاکنین: 

 

## بن بنویشت

رج:تورکی
رج:آذربایجون
امیرعباس هویدا

**امیر عباس هویدا** (۲۸ بهمن ۱۲۹۷ - ۱۸ فروردین ۱۳۵۸ تهران دله) اتا از نخست‌وزیرون ایران در زمون حکومت ممرضاشاء بی‌یه. وه ۱۳سال نخست وزیر بی‌یه و ریاست دولت ایران ره به عهده داشته که این طولانی‌ترین ریاست بر دولت در طول ایران تاریخ بی‌یه.

## ونه مقام‌ئون
* کارمند دولت
* کارمند وزارت خارجه
* کاردار کنسولگری ایران فرانسه، آلمان، هلند و بلژیک دله
* منشی دولت
* نخست وزیر
* وزیر دربار

## کتابون

هویدا چندین کتاب  زوونای فرانسوی و انگلیسی جا بنویشته که ویش‌تر وشون  فارس جا برگردون بینه. اینتا برگردونون عبارتنه از:
* تاریخ داستان‌ئون پلیسی
* چل و یکمین
* سرزمین غریبه دله
* برف صحرای سینا سر
* سقوط شاء
* شوئون فئودال
* سیف‌الاسلام
* اعراب چچی خانّه؟
* اسلام درجابزوئه

## پیوند به بیرون

* ویدئوی سخنرانی ابراهیم یزدی در مورد مرگ هویدا
## منبع‌ها
* زندگی و زمانه هویدا
* *معمای هویدا*، نوشته دکتر عباس میلانی.
* گزارشی از زندگی و فعالیتهای امیرعباس هویدا تا شهریور ۱۳۴۳

رده:ایران وزیرون
رده:ایران نویسندگون
کاندوم

thumb|left|ات کاندوم نیمه وا
**کاندوم** غلافی کشای هسته که از تماس مستقیم کیر با مخاط طرف مقابل جلوگیری کانده و اجازه تبادل ترشحات جنسی ره ندنه و به همین خاطر از وقوع بیماری‌ئون آمیزشی و حاملگی نخاسته پیشگیری کانده. کاندوم دِتا مودل زنونه و مردونه دانّه. زنانه ویشتر پیشگیری از حاملگی وسّه کارآیند هسته و پیشگیری از انتقال بیماری‌ئون آمیزشی وسّه مثل مردونه‌کاندوم موثر نی‌یه. کاندوم زنانه اون زنان وسّه مناسبه که نتونه شه وردی ره زور هاکنن که کاندوم بی‌یله.

بطورکلی گانه که موثرترین روش هم پیشگیری از بارداری و هم مقابله با شیوع بیماری‌ئون آمیزشی وسّه، استفاده از کاندوم مردونه مناسب هسته. جلوگیری از انتقال ویروسایی مثل ایدز، هپاتیت نوع ب و ث وسّه جنس کاندوم ونه لاتکس یا پلی‌یورتان بائه.

## انتخاب کاندوم
كاندوم استفاده بیی|thumb
کاندوم ات وسیله بهداشتی محسوب وانه و انتخاب کاندوم مناسب و استاندارد، با سلامتی جنسی خورد مدت و دراز مدت شما و شریک جنسی‌تون ارتباط مستقیم دانه. بنا بر توصیه‌ئون اف‌دی‌ای، زمون بخری‌ین، مطمئن بایین:  
# کاندوم از جنس لاتکس بائه.
# کاندوم بسته بندی مناسب دله دواشه و به هیچ عنوان وا، درز دار، سولاخ، یا خراشدار نبائه. به تاریخ انقضا، و محل ساخت کاندوم (با عبارت Made in) دقت هاکنین.
# کاندوم ونه دول سر ره دپوشنه.
# در صورت استفاده از روان کننده‌ها (Lubricant)، فقط نوع آبی (water-based lubricant) بائه.
# استفاده از مواد زائد، به ویژه کرم‌ئون مجزای ضمیمه بَیی جه، به شدت پرهز هاکنین.

## منابع

رده:بگائستن
رده:وسایل
جمال عبدالناصر

**جمال عبدالْناصر** (۱۵ ژانویه ۱۹۱۸ - ۲۸ سپتامبر ۱۹۷۰) دومین رئیس‌جومور مصر از ۱۹۵۶ تا هنگام مرگ بود. وه به همراه ممد نجیب، نخستین رئیس‌جومور، انقلاب ۱۹۵۲ این کشور ره رهبری کارده که به سرنگونی پادشاهی مصر و سودان تمومی بییته. وه شه کشور دله به تسریع روند مدرنیزاسیون و اجرای اصلاحات سوسیالیستی دست بزوئه و با ترویج اندیشه‌ئون پان عربی مدت کوتاهی مصر ره با سوریه موتحد هاکرده و جوموری موتحده عربی ره بساته.

ناصر اتا از مهمترین شخصیت‌ئون سیاسی هم تاریخ مدرن اعراب و هم کشورون در حال توسعه سده بیستم دله به شمار شونه. وه موفق به ملی‌هاکردن کانال سوئز بیّه و نقش محوری تلاش‌های ضد امپریالیستی جهون عرب و آفریقا دله داشته. ناصر همچنین نقش کلیدی در تأسیس جنبش عدم تعهد داشته. ونه سیاستون ملی‌گرایونه که به ناصریسم مشهور هستنه، هوادارون زیادی دهه‌ئون ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ جهون عرب دله داشته. هرچن شکست جنگ ۶ روزه از اسرائیل سر ۱۹۶۷ خدشه زیادی به موقعیت عبدالناصر به عنوان «رهبر جهون عرب» وارد هاکرده اما هنتا هم عموم اعراب وه ره نماد حیثیت و آزادی اعراب دونّه.

## منابع

*قهوه‌ای که سادات برای ناصر درست کرد بی‌بی‌سی فارسی، مهرداد فرهمند، ۱۹ سپتامبر ۲۰۱۰
*Wikipedia contributors, "Gamal Abdel Nasser," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gamal_Abdel_Nasser&oldid=385479236  (accessed September 19, 2010

## پیوند به بیرون
* سایت جمال عبدالناصر
* زندیگنامه جمال عبد الناصر
*   دانشنامه اسلام

رج:عرب گت آدمون
رج:مصر رییس‌جومورون
رج:مصر نخست‌وزیرون
بعث حزب

thumb|رسمی پرچم بعث
**حزب بعث عراق**،  اسم اتا سیاسی حزب بی‌یه که کودتا سال ۱۳۴۷ (۱۹۶۸ م.) جا قودرت سر دکته. مبونی نظری این حزب بر پان‌عربیسم، نوساجی اقتصادی و سوسیالیسم استوار بی‌یه. صدام حوسن اتا از اعضای حزب بعث محسوب بی‌یه.

## جستارهای وابسته
* پان‌عربیسم
* جنگ ایران و عراق

## منابع
* صدام به اعدام محکوم شد. بی بی سی
* مصاحبه اختصاصی با دبیرکل اسبق سازمان ملل متحد پیرامون جنگ عراق علیه ایران

رج:عربی حزبون
رج:پان عربیسم
رج:عراق تاریخ
دوازده اولمپی خدا

**خدائون المپ** یا **المپ نشینون** ۱۲ نفر بینه که پس از سرنگونی تایتان‌ها  حکومت جه دست برسینه. 

مقر گت خدائون قله کوه المپ هسته. کوه المپ محل نبرد تایتانها با خدائون دوازده گانه بی‌یه و بعدها هم به عنوان محل زندگی خدائون ونجه اسم بَوردنه. تموم المپ‌نشینان به نوعی با یکدیگر خویشاوندی داشتنه و بنا به شرایط زمونی هر از گادر ات یا چنتا از وشون ویشتر مورد توجه قرار گیتنه.

قلهٔ المپ مرتفع‌ترین قله‌های یونان هسته، شعرا فکر کاردنه اینتا قله با آسمون تماس داینه.

گت خدائون به زوون رومی از این قرار هستنه:  

* ژوپیتر, زئوس (شاء خدائون)
* نپتون, پوزئیدون (خدای دریا)
* پلوتو, هستیا (ایزدبانوی تندرستی) 
* مارس, آریس (خدای جنگ) 
* وولکن, هفانیستوس (خدای تش و آهن)
* مرکوری, هرمس (خدای سفر)
* فیبوس, آپولو (خدای یونانی)
* یونو, هرا (زئوس ِزنا) 
* مینروا, آتنا (ایزدبانوی خرد) 
* دیانا, آرتمیس (ایزدبانوی شکار)
* ونوس, آفرودیته (ایزدبانوی عشق و زیبایی) 
* سرس, دیمیتیر (ایزدبانوی کشاورزی) 

## پانویس

## منابع
*کتاب دائره المعارف زرین

رج:یونان تاریخ
رج:خدائون یونانی
زئوس

**زئوس**  و  یونان اسطوره‌ئون دله، شاء خدائون هسته. ونه معادل اسطوره‌ئون رومی دله ژوپیتر و دین کرتیان دله **ولخانوس** هستنه. زئوس جوونترین وچه رئا و کرونوس بی‌یه. وه گت‌ترین فرمونروای کوه المپ و معبد تموم خدائونی که اونجه درنه بی‌یه. با دیّن گت‌ترین حکمفرما وه قانون، عدالت و معنویت ره تعیین کارده، و این مسئله وه ره رهبر روحانی خدائون و آدم‌ها کارده. زئوس خدای آسمون‌ها بی‌یه و در اصل به عنوان خدای آسمون و هوا از طرف قبایل یونانی پرستش بی‌یه. نام زئوس مربوط هسته به کلمهٔ یونانی *dios* به معنی «درخشون». از دیگر نشانه‌ئون وه مثل آذرخش بنشنه به عصای سلطنتی، جول و ونه سپره اشاره هاکردن.

## شجره

|-|'| |,|-|^|-|.| | | | | |!|`|.| |,|-|^|-|.| }}

 

|}


## منابع

* برگرفته از وب‌گاه سیمرغ
* 
* زئوس در وب‌گاه Pantheon
* اميرعباس نظري.

رج:خدائون یونانی
رج:خدا
رج:یونانی اساطیر
هرا

**هرا** ، یونان اسطوره‌ئون دله، ملکهٔ آسمون‌ها هسته.
 
وه کرونوس و رئا وچه و زئوس خاخر بی‌یه بعد با زئوس ازدواج هاکرده و آرس، هبه و هفایستوس ره دنیا بی‌یارده. وه زنی سخت‌گیر و خلهحسود بی‌یه و معشوق‌ئون زئوس ره به شدت آزار دائه. 

## پانویس

## منابع
* 

رده:خدائون یونانی
آپولو

**آپولو** ، خدای روشنایی (خورشید)، موسیقی، نیما (اما نا جنگ یا شکار وسّه)، هنرها و پیشگویی یونان اسطوره‌ئون و رومی دله هسته. 

وه زئوس و لتو ریکا هسته و آرتمیس دکالی برار وانه. ونه بزائنی جاء جزیرهٔ دلوس بئه. وه دلفی دله پرستشگایی داشته که یونانیون باستون، ونه پیشگوی ره روشن‌بین دونستنه. 

## منابع
* 

رده:خدائون یونانی
رده:خدائون رومی
رده:یونانی اساطیر
آتنا

**آتنا** ، یونان، الههٔ نگهبان آتن و ایزدبانوی خرد، فرزانگی و جنگ هسته و  ایزدبانویی باکره، زئوس و متیس (تیتان تامل) ره شامل وونه .

## بن‌بنویشت

## منابع
* ایلیاد، هومر، مرحوم سعید نفیسی
* ادیسه، هومر، مرحوم سعید نفیسی
* اساطیر یونان، راجر لنسین گرین، عباس آقاجانی
* 
* ویکی انگلیسی
* 

## وابسته جستارون

* دوازده خدای المپ‌نشین

رده:خدائون یونانی
رده:یونانی اساطیر
لتو

**لتو** یا **لیتو** ، یونانی اساطیر دله تیتان فوبه و کئوس کیجائه و ونه نوم به معنی پنهون یا درخشون وانه، که قبلا الههٔ ماه، سیلینی وسّه بموئه.

## منابع
* 
* لتو Leto

رده:یونانی اساطیر
رده:خدائون یونانی
آفرودیته

**آفرودیته** ، یونان اسطوره‌ئون دله، خدای عشق هسته. اساطیر رومی دله با ونوس برابری کانده.

وه زئوس و دیونه .چهوئه و از خدائون اولمپ و الهه عشق، زیبایی و شور جنسی‌ئه. برخی روایات سر وه ره بربموئه کف دریا جه دونه. هفایستوس ِمردی بئه اما با خله از خدائون و افراد زمینی رابطه داشته و از هر کومتا وچه بی‌یارده. بعد از تولدش زئوس ترسسه که خدائون بر سر ازدواج با آفرودیته همدیگه جه جنگ هاکنن به همین خاطر وه ره به همسری هفایستوس دربی‌یارده. وه به سختی باور کارده که تا این حد خوش شانس بائه و از تموم شه قابلیت‌ئون استفاده کارده تا بیشترین جواهرات ره شه وسه بساجه. وه اتا کمربند زیبا از طلا با بافت جادویی و ملیله دوز ونسه درست هاکرده.

## منابع
* 
* http://www.pantheon.org/areas/mythology/europe/greek/articles.html آفرودیته (Aphrodite) 

رده:یونانی اساطیر
رده:خدائون یونانی
دمتر

کرونوس و رئا وچه بئه. شه برار، زئوس، جه پرسفون ره دنیا بی‌یارده.

## منابع
* 

رده:یونانی اساطیر
رده:خدائون یونانی
هستیا

**هِستیا**  یونان اسطوره‌ئون دله، ایزدبانوی باکرهٔ اجاق‌خنه و کانون خانواده بی‌یه.

وه گت‌ترین خاخر زئوس بئه و تموم مراسم خانوادگی دله قربونی گینه. رومیون هم وه ره با نوم **وستا** دونستنه. 

هستیا اتا از سه‌تا گت الههٔ نسل اول المپ نشینون (هرا، دیمیتر و هستیا) جه بئه که با زئوس، پوسیدون و هادس وچون کرونوس و رئا بینه. وه در اصل اتا از دوازده خدای المپ‌نشین بئه، اما شه جا ره به هفائیستوس هدائه تا به مراقبت از تش مقدس اجاق المپ بوره.

## منابع
* 
* هرمس در وبگاه pantheon

## وابسته جستارون
* دوازده خدای المپ‌نشین

رج:یونانی اساطیر
رج:خدائون یونانی
رئا

thumb

رئا (یونانی جه :Ῥέα) اتا از خدائون خورشید یونان باستون بئه. وه گایا و اورانوس وچه بی‌یه. وه خاخر و زنای  کرونوس بی‌یه و دمتر، هادس، هرا، پوزئیدون و زئوس مار هم بی‌یه. وه اغلب بین دِ شیر و یا سوار بر ارابه‌ای که توسط شیرها دکشی‌یه وونّه توصیف وانه.

## منابع
* رئا

رده:یونانی اساطیر
رده:خدائون یونانی
هادس

**هادس** یا **هِیدیز**  یونان اسطوره‌ئون دله، فرمونروای بمرده‌ئون و دنیای زیرزمین، کرونوس و رئا وچه هسته.

وه اتا قورعه کشی دله شه برارون جا شرکت هاکرده و آخرین ایمتیاز ره بی‌یارده. همینسه، مجبور بیّه آخرین جهون که بنه درون بی‌یه ره صاحب بواشه و اون دتا دیگه آسمون و بنه ره بَیرن.

## منابع
* 
* هادس Hades
* وب‌گاه سیمرغ

رده:یونانی اساطیر
رده:خدائون یونانی
گایا

بندانگشتی
 
**گایا**  اتا کونفدریشن بیه کا سیلا. و باکچه همساده بیه و بزائینی تمنا  42 یّمی سال دله وه ره کیم سورو بنا بشته  کا تا 562 (بزائینی تمنا) زیو بیه کا اینتا مملکت زیوش ره سیلا پایون هدائه.
رج:کره تاریخ
پوزئیدون

**پوزئیدون**  و (اینگیلیسی جه: **Poseidon**)، خدای نام‌ئون بسیاری بی‌یه. اما وه به خدای دریائون شهرت داشته. وه کرونوس و رئا وچه و اتا از شیش وچه‌یی بئه که بالاخره بتونسنه قدرت‌ئون دنیا ره تقسیم هاکنن. ونه برارون و خاخرون عبارتنه از: هستیا، دیمیتر، هرا، هادس و زئوس. تقسیم بندی جهون بین وه و ونه برارون، زئوس و هادس، انجوم بییته. *پوزئیدون* فرمانروای دریائون بیّه، زئوس فرمونروای آسمون و دنیای زیرین هم نصیب هادس بیه. نوم‌ئون الوهیت دیگری که به *پوزئیدون* نسبت هدائه وانه عبارتنه از خدای زمین لرزه‌ئون و اسب‌ها. نمادون مرتبط با *پوزئیدون* عبارتنه از: دلفین، نیزه سه شاخ و سه ماهی چنگک دار نیزه‌ای. *پوزئیدون* اغلب از شه نیروئون مثل زمین لرزه، ئو و اسب‌ها بترسی‌ین و مجازات مردم وسه به عنوان انتقام از وشون استفاده کانده.

## وابسته جستارون
* تروی
## منابع

* پوزئیدون Poseidon

رده:یونانی اساطیر
رده:خدائون یونانی
کرونوس

**کرونوس**  و  اسطوره‌ئون یونان دله تیتان‌ها شاء هسته.

اول آفرینش خلاء یا خائوس دله وجود بموئه. خائوس جه زمین یا گایا به وجود بمو بعد به ترتیب تارتاروس که دنیای زیرین هسته و اروس یا شهوت خلاء جه به وجود بمونه. دیگه خدائون به وجود بموئه از خائوس عبارتنه از تاریکی یا اربوس و شو یا نیخ. و اما از ازدواج وشون هامرا یا روز و روشنایی یا آتیر متولد بینه. زمین یا همون گایا جه سه خدا بزائه بینه: آسمون یا اورانوس، دریا یا پونتوس و کوه‌ئون یا اورئا.

آسمون هر شو با زمین (گایا و اورانوس) هم آغوشی کارده. از این هم آغوشی ۱۲ تایتان به وجود بمونه سه غول ات چشم و سه غول صددست که اینان در واقع نسل اول خدائون بینه.
اورانوس که در واقع پییر این ۱۲ تایتان بی‌یه وشون جا تنفر داشته به همین جهت وشون ره در تارتاروس یعنی دنیای زیرین زندانی هاکرده. این عمل باعث خشم تیتان‌های مار یعنی زمین یا گایا بیّه و تیتان‌ها جا بخاسته ونه انتقام ره اورانوس یا آسمان جه بیرن. تنها کورونوس که خوردترین تایتان بئه حاضر به انجام این کار بیّه. در نتیجه گایا به وه داسی آهنی هدائه تا اورانوس ره اخته هاکنه. شو گادِر اورانوس که نزدیکی با گایا وسه نزدیک بی‌یه توسط کورونوس اخته بیّه.

کورونوس آلت اخته بیی اورانوس ره دریا دله دمبدا که ونجه آفرودیت یا خدای عشق دنیابمو.
اون گادر که کورونوس بعد از شه پییر اورانوس به سلطنت خدائون برسی‌یه حاضر به آزاد هاکردن تایتان‌ها از تاتاروس نیّه. اورانوس و گایا یعنی مار و پییر کورونوس پیشبینی هاکاردنه که کورونوس هم توسط شه وچه ینّه.

زمونی که کورونوس با رئا، شه خاخر، ازدواج هاکرده حاصل این ازدواج به ترتیب هستیا، دمتر، پوزیدون، هرا، هادس و زئوس بینه. اما کورونوس برای اینکه پیشبینی والدینش به حقیقت تبدیل نوو هر کومتا از شه وچون ره زمون تولد خارده.

اما زمون تولد زئوس، رئا اورانوس و گایا جه کومک بخاسته تا نی‌یلن کورونوس زئوس ره بخاره. رئا یتـّا سنگ ره به کورونوس هدائه و وه هم که فکر کارده این گت سنگ زئوس هسته وه ره به جای زئوس بخارده. رئا زئوس ره به جزیره کرت(نزدیکی یونان) بورده و گت هاکرده. زمونی که زئوس گت بیه داروی تهوع آوری ره به کورونوس هدائه که باعث بیه وه وچونی که بخارده ره بشنده که این موقع جنگی ۱۰ ساله میون تایتان‌ها و کورونوس وچون شکل بیته که کورونوس شکست بخارده و سلطنت میون زئوس و ونه برار و خاخر تقسیم بیّه.

اتا چکوش که **کرونوس** دست دیّه و با اون شه مخالفون ره سرکوب کارده اسا به عنوان مثالی سرکوبی مخالفون وسه کشورون دیکتاتوری دله به کار شونه.

## منابع
* 
* ویکی‌پدیای انگلیسی

رده:یونانی اساطیر
رده:تایتان
فوبه

**فوبه** یا **فیبی** یا **فویبه** ، "تاج گل طلایی" (golden-wreathed) یونان اساطیر دلوئه که اورانوس و گایا کیجائه و اتا از تیتان‌ئون اصلی بی‌یه. 

وه شه برار، کئوس، جا ازدواج هاکرده و ونجه لتو، آپولو و آرتمیس و آستریا مار، ره دنیا بی‌یارده. بائوتنه پیشگوی دلفی قبل از اونکه آپولو وه ره بیره، ونه بی‌یه. به واسطهٔ اینکه *فوبه* آپولو و آرتمیس ِماجان بی‌یه، نام *فوبه* یا *فوبوس* به عنوان واژهٔ مترادف آرتمیس و لقب آپولو به کار بورده.

## منابع
* 
* فوبه Phoebe
* [فوبه - ویکی‌پدیای انگلیسی](http://en.wikipedia.org/wiki/Phoebe_(mythology))

رج:تیتان
رج:یونانی اساطیر
جفت گیری

[thumb|left|200px|کور[ماز جفتگیری]]
[thumb|left|200px|[سرخ اشکاری‌گوی جفتگیری]]

**جفت‌گیری** اتا جنسی عمل حیوونون دله وچه بزائن وسّه هسته. جفت‌گيری اتتی جنسی توليد مثلی عمل حساب وانه.

این روش بگائستن ِسر، نرِ گامت، ماده‌ی گامت جه ترکیب وانه و اولیه سلول ره درس کانده.

رج:بگائستن
کاناگاوا گت کولاب

thumb|300px|گت موج کاناگاوا
**کاناگاوای ساحىل کولاب ور دیمه** یا **گت کولاب کاناگاوا** (جاپونی جه: 神奈川沖浪裏، *تلفوظ وانه:* کاناگاوا اُکی نامی اورا) اتا باسمه چویی معروف هسته که جاپونی نقاش، هوکوسائی، دکشی‌یه. 

این اثر نخستین اوکی‌یوئه از مجموعۀ سی و شیش چشم‌انداز کوه فوجی اثر هوکوسائی بی‌یه. این مجموعه بین سال‌ئون ۱۸۲۳ تا ۱۸۳۵ (دورهٔ ادو) بساته و تنک بیّه. گت موج کاناگاوا معروف‌ترین اثر هوکوسای بیّه.

این نقاشی دله، یتـّا گت کولاب هارشی وانه که لوتکائون ره نزدیکی کرانهٔ اوستان کاناگاوای جاپون تهدید کانده. فوجی چکل عکس پشت بدی وانه. منظور از این موج احتمالاً سونامی نیّه بلکه اتا اقیانوس گت کولاب شنه. تمومی ۳۶ نقاشی هوکوسائی ترسیمی هستنه از مناطق نزدیک فوجی کوه که شرایطی ویژه دارنه.

کپی‌ئونی این اثر جه موزه کلان‌شهری هنر دله شهر نیویورک سر، موزه بریتانیا لندن دله و کلود مونه سِره گیورنی فرانسه دله در معرض نمایش قرار دانّه.

## منابع و پانویس‌ها

## بریم بگردستن
*  موزه متروپولیتن نیویورک مدخل موج بزرگ کاناگاوا
* هوکوسای و هنر ژاپن

رج:معروف نقاشیون
رج:جاپون تاریخ
رج:جاپون هنر
رج:نقاشی
بخارا

**بُخارا**، اتا شهر هسته که ازبکستون دله دره و ۲۳۷٫۹۰۰ نفر جمیعت جه، ازبکستون ِپنجومین گت شهر و بخارا اوستان مرکز هسته. بخارایِ شهر جلگهٔ درون دره و مسیر سفلای رود زرافشان و کنار کانال شاهرود دره. 

بخارا (سمرقند دستوری) اتا از دِتا شهر عمدهٔ تاجیک‌نشین و فارسی‌زوون هستنه. اکثریت بخارا دله هنتا هم فارسی زوون گپ زنّه که برخی منابع میزون فارسی‌زوونای این شهر ره ۹۰٪  بائوتنه. تعدادی هم ازبک و یهودی بخارا دله درنه.
بخارا مهم‌ترین محصولات پمبه و آلو هستنه.

## اماکن و ابنیه
thumb|left|260px|ارگ بخارا
بخارا شهر و سرزمین موزه‌ها و در واقع موزه‌ای هسته اتا وای فضا دله که وه ره مرواریدی بر تارک آسیای مرکزی نوم بی‌یشتنه. اینجه بـِن، نوم برخی از اماکن و ابنیه تاریخی بخارا بموئه:
* ارگ بخارا
* بالاحوض (سده ۱۸ تا ۲۰)
* سامانی قبر (سده‌های ۹ تا ۱۰)
* قبرستون چشمه ایوب (۱۳۸۰ یا ۱۳۸۴-۱۳۸۵)
* مدرسه عبدالله‌خان (۱۵۹۶/۹۸)
* مدرسه مار خان (۱۵۵۶/۵۷)
* مسجد بلند (سده ۱۶)
* مجموعه گاوکشون (مسجد، مناره، مدرسه) (سده ۱۶)
* خانقاه زین‌الدین‌خواجه (۱۵۵۵)
* مجموعه پای کلان (سده‌های ۱۲ تا ۱۴)
* مجموعه حوض لو (سده‌های ۱۶ تا ۱۷)
* مدرسه کاکل‌داش (۱۵۶۸/۶۹)
* خانقاه نادر دیوانبیگی (۱۶۲۰)
* مدرسه الغ‌بیگ (۱۴۱۷)
* مدرسه عبدالعزیزخان (۱۶۵۲)
* مسجد بالاحوض (۱۷۱۲)
* قبر سیف‌الدین باخرزی (نیمه دوم سده ۱۳ - سده ۱۴)
* قبر بیانقلی‌خان (نیمه دوم سده ۱۴ - ۱۵ یا ۱۶)
* مسجد نمازگاه (سده ۱۲ تا ۱۶)
* خانقاه فیض‌آباد (۱۵۹۸/۹۹)
* مدرسه چارمنار (۱۸۰۷)
* اسارهٔ ماه خاصه، سرای امیر بخارا (پایان سده ۱۹، آغاز سده ۲۰)
* چاربکر (قبر خاندن شیخ جُبیره) (۱۵۶۰/۶۳)

## شهرون خاخرخونده
*  نیشابور، ایران
* لاهور، پاکستان
* سنتا فه، نیومکزیکو، آمریکا
* روی ملمزون، فرانسه
* کوردوبا، اسپانیا
* ملطیه، ترکیه
* کانپور غربی، هند

## نگارخنه


تصویر:Bukhara chor minor.jpg|مدرسه چهارمنار
تصویر:Prokudin-Gorskii-19.jpg|امیر عالم خان، امیر بخارا در ۱۹۱۱
تصویر:Nadir Madrasah Phoenix.JPG|نقش ققنوس در ورودی مدرسه نادر دیوان بیگی
تصویر:bukhara03.jpg|مدرسه میری عرب



## منابع

*تاریخ تحولات فرهنگی بخارا از زوون ممدجان شکوری
* دانشنامه ایران
* دانشنومه ایرانیکا
* تاریخ بخارا
* ناظم الاطباء
* قاموس الاعلام ترکی
* بخش اماکن تاریخی: ویکی‌پدیای ازبکی.

رده:ازبکستون شهرون
رده:میراث جهونی یونسکو آسیا دله
استاتین

رده:الگو جعبه اطلاعات عناصر جدول تناوبی

200px|farme|thumb|left|لایه الکترونی استاتین
**استاتین**(Astatine) عنصرون شیمیایی جدول تناوبی جا هسته. ونه خورد نشونه At و ونه عدد اتمی ۸۵ هسته. این عنصر کمیاب‌ترین عنصر موجود طبیعت سر هسته.

ویژگی‌ئون فیزیکی عنصر:
* عدد اتمی : ۸۵
* جرم اتمی : ۲۱۰
* نقطه ذوب : C° ۳۰۲
* نقطه جوش : C° ۳۳۷
* شوعاع اتمی : Å ۱٫۴۳
* ظرفیت : ۷
* رنگ : متالیک
* حالت استاندارد : جامد
* گروه نوم : ۱۷

رده:عناصر شیمیایی
رده:هالوژن‌ها
ماهاتما گاندی

**مهانداس کارامچاند گاندی** (به خط دوناگری: मोहनदास करमचन्द गांधी؛ گجراتی: મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી؛ بزائه: ۲ اکتبر ۱۸۶۹ - بمرده: ۳۰ ژانویه ۱۹۴۸) رهبر سیاسی و معنوی هندی‌ها بی‌یه که ملت هند ره راه آزادی از استعمار بریتانیا سر جا رهبری هاکرده. وه شه زندگی دله استفاده از هر نوع ترور و خشونت برسی‌ین به مقاصد ره رد هاکرده. فلسفهٔ بی‌خشونتی گاندی که شه نام *[[ساتیاگراها]]* روی خله از جنبش‌ئون مقاومت بدون خشونت سراسر جهون و تا اسا تأثیر بی‌یشته.

## ترور
گاندی چن بار هدف سو قصد قرار بیته که ونه آخرین مورد موفق بی‌یه. ۹ بهمن ۱۳۲۶ ناتورام قادسی وه ره، که هفتاد و نه سال سن داشته و میون جمعیت عازم محل عبادت بی‌یه، هدف گلوله قرار هدائه و بکاشته. قاتل از ناسیونالیست‌ئون افراطی هندو بی‌یه که معتقد بئه روابط پاکستون جا به اقتدار هندوستون لطمه زَنده.

## منابع
* انگلیسی، نسخه:  http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mohandas_Karamchand_Gandhi&oldid=206294194
* ba-pp-gandhi-heritage.shtml میراث مهاتما گاندی پس از شصت سال 
* هفته نومه همشهری جوون

## بِریمْ بگردستن

رج:هند تاریخ
رج:هند نخست‌وزیرون
رج:گیاه‌خارون
گاندی

* ماهاتما گاندی
* ایندرا گاندی
* راجیو گاندی
* سونیا گاندی
* هاریلال گاندی
* فیروز گاندی
* گاندی (فیلم)
استیو جابز

**استیون پاول جابز**  (بزائه ۲۴ فوریه ۱۹۵۵- بمرده ۵ اکتبر ۲۰۱۱)
کارساج، مخترع، بنیانگذار و مودیر ارشد اجرایی شرکت رایانه‌ای شرکت اپل و اتا از چهره‌ئون پیشرو صنعت رایانه بی‌یه.

جابز، استیو وزنیاک همراکت با تاسیس شرکت اپل سال ۱۹۷۶ و ارائهٔ رایانهٔ اپل II، به مورد پسند عام قرار بیتن مفهوم رایانهٔ خنه‌یی کمک زیادی هاکرده. بعدها، وه اتا از اولین افرادی بی‌یه که به ارزش تجاری بالقوهٔ واسط گرافیکی کارور و ماوسی که مرکز تحقیقات شرکت زیراکس پالوآلتو دله بساته بی بی‌یه، آگاه بیّه و با بی‌یشتن این فناوری‌ئون نوین به رایانه‌ٔ اپل مکینتاش نظارت هاکرده.

سال ۱۹۸۵ شرکت جه کناره بورده و شرکت نکست ره تاسیس هاکرده.

همچنین وه نائب‌رئیس و مودیر عامل استودیوی پویانمایی پیکسار و به عنوان عضو هیئت مودیره والت دیزنی هم بی‌یه. شرکت پیکسار اتا از شرکت‌ئون پیشرو زمینه‌ٔ تولید محصولات سینمایی‌ای سر هسته که از پویانمایی رایانه‌ای استفاده کانده. پس از ادغام پیکسار و والت دیزنی استیو تهیه کنندگی داستان اسباب‌بازی (۱۹۹۵) ره بر عهده بیته.

۲۴ ژانویه ۲۰۰۶، شرکت والت دیزنی تمومی سهام شرکت پیکسار ره به مبلغ ۷٫۴ میلیارد دلار (به شکل سهام دیزنی دله) بخریه.

## عقاید
در کتاب خاطرات اقای جابز بئ.ته بونه که استیو جابز همواره این حس ره داشته که زود میرنه. جابز به جان اسکالی، مدیرعامل پیشین اپل،‌در این زمینه بئوته: «همه اما زمان و فرصت کوتاهی روی زمین دارمی. برای همین اما فقط فرصت دارمی اتا از دو کار ره به انجام برسنیم. هیچ کس ندونه چه قدر زندگی کنه. من هم ندومه. اما احساس کمه ونه تا جوانی دره هرچه تومی این فکر‌ها ره به انجام برسنیم.» وه در سال ۲۰۰۵ در سخنان معروفش در دانشگاه استنفورد دیدگاه‌هایش ره درباره مرگ و زندگی و کتاهی عمر به خوبی روشن هکرده: «همین که فکر کمه به زودی ‌میرمه، مهم‌ترین ابزاری هسه که  مره کمک کنه بهترین گزینه‌ها ره انتخاب هکنم.» .

جابز برنامه‌های غذایی مختلفی ره مانند رژیم گیاه‌خواری یا میوه‌خواری ره آزمایش هکرده . در اتا از این برنامه‌های غذایی میوه‌خواری بیه که نام اپل (سِه) ره برای شرکت اپل انتخاب هکرده. به نظر وه این نام «زنده و شوخ و آرام‌بخش» بیه.

در این کتاب همچنین بیئموئه  که گروه معروف موسیقی بیتل‌ها گروه مورد علاقه استیو جابز بیه و همیشه امیدوار بیه که بتونه کارهای آن‌ها ره روی آی‌تیونز داشته باشه. این آرزوی وه سرانجام در اواخر سال ۲۰۱۰ واقعیت پیدا هکرده.

والتر آیزاکسون: مه یاد انه  ونه خانه باغچه دله هنیشت بیمی و داشتمی راجع به خدا حرف زومی. استیو بته: «بعضی وقت‌ها فکر کمه خدا دره. بعضی وقت‌ها هم گمه دنیه. مه نظر پنجاه پنجاه هسه. اما از وقتی بفهمسمه سرطان دارمه ویشتر به خدا فکر کمه. احساس کمه مه دل خوانه بیشتر باور دارم که خدا دره. فکر کمه اتا جورهایی خوامه شه خودره بقبولنم که دنیای بعد از مرگ هم دره. یعنی وقتی ‌میرنی همه چیز تمام نبونه. آن دانشی که انباشته‌ای... اتا جورهایی از بین نشونه.» اندکی مکث هکرده و بتّه: «اره. ولی بعضی وقت‌ها هم فکر کمه زندگی کلید روشن و خاموش دارنه. کلید ره ‌زنّی و شونی.» مکث دوباره‌ای هکرده و بتّه: ‌«برای همین هم دوست ندارمه دستگاه‌های اپل کلید خاموش و روشن داشته باشن.» 

## پانویس

رج:گیاه‌خارون
رج:اپل
رج:آمریکا گت آدمون
سهراب سپهری

**سهراب سپهری** ( ۱۵ مهر ۱۳۰۷ کاشان دله - ۱ اردیبهشت ۱۳۵۹ تهران دله) شاعر و نقاش ایرانی بی‌یه. وه از مهم‌ترین شاعرون معاصر ایران هسته و ونه شعر به زوون‌ئون زیادی از جمله انگلیسی، فرانسوی، ایسپانیولی و ایتالیایی ترجمه بیی‌یه. وه سرطان خون بییته و بیمارستون پارس تهران دله بمرده.

## سفرون خارج از کشور
* سفر به ایتالیا (وه از پاریس به ایتالیا شونه)؛
* سفر به جاپون (توکیو مرداد ۱۳۳۹)
* سفر به هند
* سفر مجدد به هندوستان
* سفر به پاکستون
* سفر به افغانستون
* سفر به اروپا
* سفر به اروپا
* سفر به آمریکا و اقامت لانگ آیلند دله
* سفر به پاریس و اقامت «کوی بین المللی هنرون» دله
* سفر به یونان و مصر
* سفر به بریتانیا 
* سفر به قبرس

## پانویس

رج:فارسی شاعرون
رج:کاشان گت آدمون
رج:جنگی تلا مجله
تاریک انرژی

[350px|بندانگشتی|سهم انرژی تاریک و [ماده تاریک کل جهون جه]]

**تاریک انرژی** نوعی انرژی فرضی کیهون‌شناسی دله هسته که سرعت انبساط جهون ره زیاد کانده. تاریک انرژی رایج‌ترین راه توضیح‌هدائن موشاهدات اخیر وسّه هسته که گانه جهون با آهنگ رو به افزایشی (با شتاب) منبسط وانه. مدل استاندارد کیهون‌شناسی دله حدود ۷۳٪ جرم-انرژی جهان تاریک انرژی جه بساته بیّه.

## منابع

* P. J. E. Peebles and Bharat Ratra (2003). "The cosmological constant and dark energy" (subscription required). Reviews of Modern Physics 75: 559–606. doi:10.1103/RevModPhys.75.559

## پیوند به بیرون
* آزمایش تاریک انرژی تلسکوپ هابی ابرلی دانشگاه تگزاس
* بی‌بی‌سی

رج:کیهون‌شناسی
رج:فیزیک
بربری

**بربری زوون**(به بربری: ⵜⴰⵎⴰⵥⵉⵖⵜ, **تامازیغت**) اتا زوون هسته که ویشتر توسط مردم آفریخا گپ بزه وونه. این زوون ریشه آفریقا-آسیایی هسته.
## منابع
Wikipedia contributors, "Berber languages," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Berber_languages&oldid=237568697 (accessed September 17, 2008).
## بیرون بگردستن
* Early Christian history of Berbers
* Emazighen
* Amuddu n-Umsiggel - a philosophical Berber story
* Interview with Karl-G. Prasse (source)
* Libyamazigh Page about Libyan culture with Tamazight language section.
* Tifinagh
* Ancient Scripts
* Ennedi
* Tawiza
* Berber
* Interview with Rachid Aadnani on the Amazigh issue
* Algerian Dardja Online Dictionary: contains many Tamazight terms
* Imyura Kabyle site about literature

بربری
پان (سیاست)

**پان** زوون لاتین دله پیشوندی هسته به معنای «همه». قرن نوزدهوم و بیستوم ابتدا اروپا و سپس آسیا و افریخا دله جنبش‌ئون سیاسیی پیدا بینه که با بیاردن این پیشوند بر سر نوم اتا کشور یا نژاد یا دین شه سر نوم یشتنه، و هدفشون گردبیاردن مردم هم‌نژاد یا هم‌زوون یا هم‌دین، به نام اتا ملت یا امت یا نژاد، ات واحد قدرت ملی یا دولت دله بی‌یه. از نام‌دارترین این جنبش‌ها، پان‌ایسلامیسم، پان‌ایسلاویسم، پان‌جرمنیسم هستنه.
## پان سیاسیون فهرست
*پان‌جرمنیسم
*پان‌ایسلاویسم
*پان‌ایسلامیسم
*پان‌گیلکیسم
*پان‌طبریسم
*پان‌ایرانیسم
*پان‌ترکیسم
*پان‌عربیسم
*پان‌سوریسم
*پان‌آذریسم

## منابع

رده:علوم سیاسی
رده:زبان‌شناسی
الن جانسون سیرلیف

**الن جانسون سیرلیف**  بیست و چارومین رئیس جومور لیبریا و رئیس جومور اسایی این کشور هسته. وه سال ۱۹۷۹ جه تا کوتای ۱۹۸۰ دوران ریاست جوموری ویلیام تالبرت وزیر دارایی بی‌یه. انتخابات ریاست جوموری سال ۱۹۹۷ نتونسته انتخاب بوو. اما سال ۲۰۰۵ موفق به پیروزی انتخابات ریاست جوموری بیّه. وه اسا تنها رئیس دولت زن آفریخا هسته.

وه سال ۲۰۱۱ به همراه توکل کارمن و لیما گبووی برنده نوبل صلح جایزه بیّه. 
## منابع

رج:زننه آدمون
رج:صلح وسه نوبل بیته‌ئون
رج:لیبریا رییس‌جمهورون
رالف استاینمن

**رالف ماروین استاینمن** (۱۴ ژانویه ۱۰۴۳&nbsp;– ۳۰ سپتامبر ۲۰۱۱) اتا ایمنی‌شناس و زیست‌شناس سلولی کانادایی و اوستاء دانشگاه راکفلر بی‌یه که سال ۱۹۷۳ اصطلاح سلول‌ئون دندریتیک ره بساته و کشف هاکرده.

۳ اکتبر ۲۰۱۱ نوبل کمیته فیزیولوژی و پزشکی وسّه وه ره به عنوان برنده نصف نوبل جایزه ۲۰۱۱ فیزیولوژی و پزشکی دله به خاطر کشف سلول‌ئون دندریتیک اعلام هاکرده. نصف دیگه ره هم به بروس بویتلر و ژول هافمن هدائه. اما سه روز قبل وه سرطان لوزالعمده وسّه بمردبی‌یه (نوبل کمیته این موضوع ره هنتا ندونسته) نوبل جایزه ره تاسا بمرده‌ئون ره ندانه. اما ولی نوبل کمیته تصمیم بییته اولین بار وسّه شه جایزه ره به اتا بمرده آدم هاده.

## منابع

* Wikipedia contributors, "Ralph M. Steinman," Wikipedia, The Free Encyclopedia, //en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ralph_M._Steinman&oldid=454872053 (accessed October 11, 2011).

رج:طبابت وسه نوبل بیته‌ئون
رج:گت مردمون یهود
رج:آمریکای متحده ایالات دوکتور
رج:کانادا دوکتور
رج:زیست‌شناسون
ماری کوری

**ماریا اسکلودوسکا کوری** () که **مادام کوری** یا **ماری کوری** گاتنه وه ره، ۷ نوامبر سال ۱۸۶۷ ورشو لهستون دله کنار هکته. 

سال ۱۸‌۹۳ رشته لیسانس ره رشته فیزیک دله بییته و یک سال بعد رشته ریاضیات دله هم موفق به اخذ لیسانس بیّه.

کوری خانواده به همراه بکرل به خاطر کشفی که پس از وه همه سخت کار ره وه کارده سال ۱۹۰۳ نوبل جایزه ره فیزیک دله بییته. ونه مردی، پیر کوری، ۱۹ آوریل سال ۱۹۰۶ اون گادر که ۴۷ ساله بی‌یه به علت تصادف درشکه جا جه بمرده. مادام کوری بعد از بمردن پی‌یر شه مطالعات سر دمباله هاییته و سال ۱۹۱۰ موفق بیّه رادیوم خالص ره پیدا هاکنه. این گادر استاد سوربون و عضو آکادمی طب بی‌یه و سال ۱۹۱۱ دومین بار وسّه نوبل جایزه ره بییته. ماری کوری به همراه لینوس پاولینگ، جان باردین و فردریک سنگر تنها افرادی هستنه که دِبار این جایزه ره بییتنه.

## منابع

* Madame Curie: A Biography by Eve Curie and Vincent Sheean, Da Capo Press, 2001
* Marie Curie: A Brilliant Life by Elizabeth MacLeod, Kids Can Press, 2004
*  Marie Curie: Giants of Science #4 (Giants of Science (Viking)) by Kathleen Krull, Viking Juvenile Press, 2004

رج:شیمی وسه نوبل بیته‌ئون
رج:لهستون شیمیدون
رج:فرانسه شیمیدون
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:فرانسه فیزیکدون
پاپ ژان پل دوم

thumb|پاپ ژان پل دوم شه مقدس جمه جه
**پاپ ژان پل دوم**  که **کارل جوزف وتیولا** اسم جه سال ۱۹۲۰ لهستون دله دنیا بموئه و ۱۶ اکتبر ۱۹۷۸ پاپ و واتیکان حاکم انتیخاب بیّه و تا بمردن زمون ۲ آوریل سال ۲۰۰۵ این کار ره داشته. وه اولین و تینار پاپ اسلاو و لهستونی و اولین غیرایتالیایی پاپ بعد از پاپ آدریان شیشوم هلندی ۱۵۲۲ جه بی‌یه.

ژان پل دوم اتا از پرنفوذترین رهبرون سده بیستوم میلادی بشناسی‌یه وانه. این باور دره که وه نقش مهمی پایان کمونیسم سر شه کشور، لهستون، و به تدریج اروپا دله داشته. وه همینتی کاتولیک کلیسا ارتباطات ره اسلام، یهودیت و شرقی ارتدکس کلیسا جه بتتر هاکرده.

وه اولین کاتولیک پاپ بی‌یه که ۶ مه ۲۰۰۱ دمشق ِاتا مسجد دله بورده و ونه دله عبادت هاکرده.

## منابع

* ‎

رج:پاپون
رج:لهستون گت آدمون
لهستون

**لهستان** *(به لهستانی: Polska)* اتا کشور هسته که شرقی اروپا دله دره.
جوموری لهستون کشوری هسته مرکز اروپا، شرق آلمان، شومال چک، جنوب منطقهٔ کالینینگراد (روسیه)، جنوب غرب لیتوانی و غرب بلاروس و اوکراین. 

قوه مجریه این کشور دله به ترتیب رئیس جومور، نخست وزیر و هیات وزیرون هستنه. رئیس جومور ۵ سال وسّه انتخاب وانه که حداکثر اتا رئیس جومور بتونده دِبار این پست سر دوو.

## نوم
این کشور نوم ویشتر زوون‌ئون اروپایی دله صورتی از **Pole** هسته. لاتین زوون‌ و برخی زوون‌ئون شرقی اروپا و خاورمیونه وه ره به صورتی از «لخ» یا «له» گانّه. لخ یا له از نوم قومی انه که حدود بیش از هزار سال پیش سرزمین لهستون دله زندگی کاردنه و به لخ (lęch) معروف بینه.

*لیتوانیایی Lenkija
*مجاری Lengyelország
*ارمنی Lehastan
*تورکیاستامبولی Lehistan
*فارسی لَهستان یا لِهستان
*رومانیایی Lehia گانّه.

## تقسیمات کشوری
 left|570px

لهستون ۱۶تا اوستان *(Wojewodztwa)* دانّه:  
* اشویداشکسیه اوستان
* اوپوله اوستان
* پایین سیلزی اوستان
* پچیک‌ته لهستون اوستان
* پودکارپاکیه اوستان
* پودلاسکی اوستان
* پومرانی اوستان
* سوواوکی اوستان
* سیلسیان اوستان
* غربی پومرانی اوستان
* کالیش اوستان
* کویاوی-پومرانیا اوستان
* گت‌ته لهستون اوستان
* لوبلین اوستان
* لوبوسکی اوستان
* ماسوویان وویوودشیپ اوستان
* وارمی-ماسوری اوستان
* ووتسکی اوستان

## مردمون
۹۶ ٪ نژاد مردم لهستون ره، لهستونی‌ها، ۱ ٪ ره آلمانی، ۱ ٪ ره بلاروس‌ئون و ۱ ٪ ره هم اوکراینی‌ها تشکیل دنّه، دین ۹۰ ٪ لهستونی‌ها، کاتولیک، ۱ ٪ ارتدکس و ۱ ٪ هم پروتستان‌ئه. لهستونی زوون، رسمی زوون کشور لهستون هسته. 

نژادون زیر لهستون دله درنه:
#لهستونی ۹۸٫۷ درصد
#اوکراینی ۶ درصد
#آلمانی ۰٫۴ درصد
#بلاروسی ۰٫۱ درصد

## منبع

* لهستونی ویکی‌پدیا


رج:اروپا کشورون
رج:اروپا اتحادیه
رج:ناتو
رج:اسلاوی کشورون
ادبیات شفاهی

**ادبیات شفاهی** به سنتای شفاهی به جا بمونسه از گذشته اشاره داينه که مشتمل بر گونه‌ئون موتفاوتی مثل حماسه، شعر و نمایشنومه، داستانای قومی، تصنیف، افسانه، لطیفه و دیگر گونه‌های قومی و محلی (فولکلور) بونه. اینتا نوع ادبیات در هر جامعه‌ای وجود داينه و نتومی وه ره محدود به جوامع باسواد و یا متمدن بدونيم. ادبیات شفاهی معمولن توسط فولکلورشناسون و یا دانشمندونی که به مطالعات فرهنگی و ادبیات قومی پردازننه مثل زوونشناسون، انسان‌شناسون و حتا جامعه‌شناسون مورد تحقیق و بررسی قرار گينه.
## منابع

رج:ادبیات
یوجین اونیل

**یوجین گِلَدِستون اونیل**  (بزائه: ۱۶ اکتبر ۱۸۸۸ - بمرده: ۲۷ نوامبر ۱۹۵۳) آمریکایی نمایشنومه‌نویس هسته که نوبل ادبی جایزه ره سال ۱۹۳۶ میلادی بییته.

## آثار
* اون سوء افق
* امپراتور جونز
* بوزینه پشمالو
* آنا کریستی
* فواره
* گت خدای ِبراون
* فاصله عجیب (میون پرده عجیب)
* دینامو
* الکترا ناراحت وونه
* آه بیابون
* روزئون بی‌پایون
* سفر بلند روز شو دله

## منابع

* برگرفته از ویکی‌پدیای انگلیسیhttp://en.wikipedia.org/wiki/Eugene_O%27_Neill
* 

رج:امریکا نویسندگون
رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
هانری برگسون

**آنری برگسون** یا **هانری برگسون** فیلسوف مشهور فرانسوی ۱۸ اکتبر ۱۸۵۹ دنیا بموئه و ۴ ژانویه ۱۹۴۱ سن ۸۱ سالگی دله بمرده. وه بزائه اتا لهستونی پی‌یر و انگلیسی مار بی‌یه و ۱۸ سالگی دله اتا گت ِجایزه ریاضیات ره به خاطر حل مسئله‌ای مطرح بیی از پاسکال بییته. وه نوبل ادبیات جایزه ره سال  برنده بیّه. وه فرانسوی زوون جه فلسفی و ادبی کتاب نوشته.

ولی برگسون شه تحصیلات ریاضی ره په نیته و آکادمیک تحصیلات ره فلسفه و روان‌شناسی رشته‌ئون دله دمبال هاکرده و شه اولین اثر ره سال ۱۸۸۶ با عنوان «انگیزه ناخودآگاه حالتون هیپنوتیز دله» در حالی بنویشته که اثر معروف زیگموند فروید و بروئر در مورد هیستری (جنون) تا ده سال پس از اون یعنی سال ۱۸۹۶ منتشر نینه. همین علاقه که برگسون ناخودآگاه ِخاطرات جه داشته، باعث بیّه که وه سرپرستی انجمن تحقیقات روانی لندن ره عهده بیره.

## منابع

*
* مرتضوی، محمد. «منشا دین» روزنومه کیهان ۲۶ تیر ۱۳۷۹ صفحه ۶.
* شارما، رام نات. «فلسفه دین٬ حقایق و ابهام‌ئون». ترجمه بیژن بهادوروند، کیهون فرنگی، سال۱۱٬شماره ۴ تیر ۱۳۷۳.

رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن نوزدهم میلادی
رج:فرانسوی فیلسوفون
رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
رج:روان‌شناسون
هرمان ملویل

thumb|left|260px|هرمان ملویل

**هرمان ملویل** ، (۱ اوت ۱۸۱۹ - ۲۸ سپتامبر ۱۸۹۱)، رمان‌نویس، شاعر و نویسنده پچیک داستان‌ئون آمریکایی هسته. ونه آثار ونه زمون چندان مورد استقبال قرار نییتنه و حتی رمان‌ئونی که درباره دریا بنویشته از تعداد ونه طرفدارون ره کم هاکرده. اما سال‌ها بعد و دهه ۱۹۲۰ میلادی گادِر، رمان «موبی‌دیک» وه اتا از برترین شاهکارون ادبیات آمریکا و جهون بشناسی‌یه بیّه.

## نویسندگی
ملویل بنویشتن ره بوستن دله و براساس شه تجربیات دوران دریانوردی شروع هاکرده. ونه چارتا کتاب اول بیشتر به خاطره‌نگاری نزدیک بینه تا رمان؛

* تیپس* که دوران دیی‌ین آدمخوارون پَلی ره گاته
* اُمو* که ونه زندگی تاهیتی دله ره وصف کارده.
* آخور سرخ (Redburn)* که ونه سفر به [[لیورپول]] ره شرح دائه.
* اسپه ژاکت* که ونه سفر دریایی به همراه ناو جنگی موتحده ایلات به آمریکا ره بازگو کارده.

## جستارهای وابسته
* موبی‌دیک

## منابع

* هرمان ملویل، دانشنومه بریتانیکا
* هرمان ملویل، دانشنومه انکارتا

رده:امریکا نویسندگون
لامپ

160px|thumb|left|اتا التهابی لامپ شفاف

لامپ وسیله‌ای هسته تعویض پذیر که تبدیل الکتریسیته به نور وسّه بساته بیّه. این وسیله اکثرا از پایه سرامیکی، فلزی، شیشه‌ای، یا پلاستیکی که اتصال الکتریکی با پایه لامپ ره برقرار کانده. این اتصال ممکن هسته یا ات سرپیچ، دِ پایه فلزی با دِتا فلز کلاه شکل برقرار بوو.

## نماد لامپ نقشه‌ئون الکترونیک دله
معمولا از اشکال زیر نشون هدائن لامپ نقشه‌ئون الکترونیکی دله استفاده وونه.

پرونده:Lamp_symbol.svg

پرونده:Lamp_symbol,_old.svg‎

## منبع

Wikipedia contributors, «Lamp (electrical component),» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lamp_(electrical_component)&oldid=260992169 (accessed January ۷, ۲۰۰۹). 

رج:اشیا
رج:لامپ
جیمز چادویک

**سر جیمز چدویک**  (۲۰ اکتبر ۱۸۹۱ - ۲۴ ژوئیه ۱۹۷۴) فیزیک‌دون انگلیسی هسته. سال ۱۹۳۲ نوترون ره که رادرفورد سال ۱۹۲۰ ونه وجود ره پیش‌بینی هاکرد بی‌یه ره، کشف هاکرده و همینسه، سال ۱۹۳۵ نوبل جایزه ره فیزیک دله بییته.

## پیوند به بیرون
* نوبل ۱۹۳۵ مقالهٔ به انگلیسی زبون دربارهٔ چدویک

## منبع
* مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا، "James Chadvik"، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامۀ آزاد. (نسخۀ ۳۰ اوت ۲۰۱۱).

رج:بریتانیا فیزیکدون
رج:بریتانیا شیمیدون
رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
منهتن پروژه

**منهتنِ پروژه**  اولین پروژه‌ئون جه بی‌یه که شکافت هسته‌ای فناوری ره پی‌دا هاکردن و اتمی بمبِ تولید وسّه راه دکته.

این پروژه حدود ۳ بیلیون دلار آمریکا هزینه داشته.

## منبع

رده:آمریکا تاریخ
رده:انرژی هسته‌ای
رده:فیزیک تاریخ
گیلعاد شلیط

**گیلعاد شلیط** (به عبری: גלעד שליט‎) (بزائه ۲۸ اوت ۱۹۸۶ میلادی نهاریا، اسرائیل دله) سرجوخه وظیفه نیروی دفاعی اسرائیل بی‌یه که تاریخ ۲۵ ژوئن ۲۰۰۶ میلادی غزه و اسرائیل سامون سر توسط نیروی وابسته به حماس بدزدی‌یه بیّه و وه ره به نوار غزه بوردنه.

## تبادل اسراء
اسرائیل دولت حاضر بیّه ۲۰۰۰تا اسیر فلسطینی ره ون جاء عوض بدل هاکنه و ونه آزاد بیّن جاء وشون ره آزادی هاده.

## پاورقی

رج:اسراییل گت آدمون
رج:اسراییل جنگون
رج:زننه آدمون
ادیسون

**توماس آلوا ادیسون** (۱۱ فوریه ۱۸۴۷ - ۱۸ اکتبر ۱۹۳۱) مخترع و بازرگون آمریکایی بی‌یه. وه وسایل زیادی ره طراحی یا کامل هاکرده که مهم‌ترین و معروفترین وشون الکتریکی لامپ هسته.

ادیسون شه عُمر دله بتونسته ۲۵۰۰ امتیاز اختراع ره موتحده ایالات آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان دله شه اسم سر ثبت هاکنه که رقمی حیرت‌انگیز و باورنکاردنی به نظر رسنه. واقعیت این هسته که ویشتر ونه اختراعات تکمیل بیی کارون دانشمندون قبلی بی‌یه و ادیسون کارمندون و متخصصون پرشماری شه پَلی داشته که ونه تحقیقات سر کومک کاردنه. دهنی ذغالی تلفون، ماشین چاپ، میکروفون، گرامافون، دیکتافون، کینتوسکوپ (نوعی دستگاه نمایش فیلم)، دینام موتور و لاستیک مصنوعی از جمله مواد و وسایلی هستنه که به دست ادیسون و ونه همکارون بساته بَینه.

ادیسون از اولین مخترعانی بی‌یه که بتونسته با موفقیت زیادی شه اختراعات ره انبوهِ تولید جه برسونه.

## منابع

* درباره ادیسون
* توماس ادیسون، مخترعی که تا پایان عمر با غول بی‌ین موبارزه کارده
* زندگینومه ادیسون
* درباره ادیسون
* زندگینومه ادیسون

## پیوند به بیرون

رج:آمریکا گت آدمون
رج:مخترع‌ئون
رج:بریتانیا گت آدمون