open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
بیلکنت دونشجار

رده:نمونه‌های جعبه اطلاعات دانشگاه که از اندازه تصویر استفاده می‌کند

**بیلکنت دونشجار**(استامبولی تورکی جه: Bilkent Üniversitesi) اتا خصوصی دونشجار ترکیه دله هسه کا آنکارا دله هسه و ونی رنک رنکینگ دله 204 هسه جئان دله . ونه اوستائون انده نومدار بینه کا وه ره میونیج خارتو دله دیم هارکده رنکینگ ور جه .

## ممبعئون

رج:دونشگا‌ئون
مالتی میدیا دونشجار

**مالتی میدیا دونشجار**  1996 دله کوئالالامپور دله بنا بویه و موددیریت و مالتی میدیا دونشون ره شه اشش دله دارنه .بندانگشتی|دونشجار کمپس

## ممبعئون

: و دونشجار وبسایت

رج:دونشگا‌ئون
باشکنت دونشجار

**باشکنت دونشجار**  اتا دوشنخار هسه ترکیه نکارا دله کا نصمک خصوصی هسه و اتا خار دونشجارونی هسه کا ترکیه دله درنه اینتا دونشجار ره بیداشت وجیریخنه دی تایید هاکرده و اینتا دونشجار شه کورسون ره تورکیج و اینگیلیسیج ارائه کنّه .

## ممبعئون
فارسیج ویکیپدیا
حسن بن فیروزان

**حسن فیروزان** اتا دیلمی سردار بی‌یه که کاکیون تبار جه بی‌یه و ماکان کاکی خانواده جه بی‌یه. وه ماکان دست‌بن دیّه تا این که ماکان بمرده. زمونی که ماکان ره سامانیون جنگ دله بکوشتنه، وه وشمگیر زیاری ره تهمت بزو که وه باعث بیّه که جنگِ میدون دله ماکان تنگ‌تیر دکفه و بمیره. همینسه وشمگیر جه جنگ هکته. ات‌که بگذشته، زیاریون جه خار بیّه و سمنون ِولایت ره هدانه وه ره. وه باوندیون جه هم خار بی‌یه. وشمگیر بمرده په، وه قابوس زیاری جه پشتی هاکرده و شه کیجا ره هدا وه ره ولی قابوس و فیروزانِ یک‌پشت بیّن هم کفا نکرده که بهستون ره شکست هادن و بهستون بقدرت برسی‌یه. قابوسِ وچون و زک‌زا، حسن بن فیروزان ِکیجایِ نسل جه هستنه و کیکاووس زیاری شه کتاب دله این مطلب ره بنویشته.

## منابع
* مفرد، محمدعلی. «تاریخ زیاریان».

رج:کاکی‌ئون شائون
ماساریک دونشجار

**دانشگاه ماساریک** چک جمبوری دیمین گترترین دونشجار هسه کت 1919 دله بنا بویه و چک جمبوری دله خلی اهم هسه اینتا دونشجار . نتّا دونشخنه دارنه و 35111 تا دونشخا دارنه و

## ممبعئون

* https://www.muni.cz/
* https://en.wikipedia.org/wiki/Masaryk_University
رج:دونشگا‌ئون
طالقونیج طبری

**طالقونیج طبری** اتا بائش(گوئش) طوری (مازرونی) زوون جه هسه کا خلی کلارستاقی جا قرابت دارنه .طالقون زوونئون د دسه هسه اتا دسه  مازرونی(طبری) زوون هسه کا جوستان به جور دله گپ زننه .اتا دسه دی پرسو-طبریک( فارسی-مازندرانی) هسه کا اغلب محلئون و شهرون طالقون شهرستون دله گپ زننه.

## زوونی گرامر

### ضمیرون
این بائش دله سه جور ضمیر دره : کنائی(فاعلی) ، بوئی(مفعولی)،میلکی.

### اضافه حرفون

### واجکون
چالس لهجه جا مقایسه 

## محلی شعر
اما هسمی سه خاخر
اینه گندنه سه چادر
اما بشیمی آمل
اما بشیمی آمل
آملی او بند داشته
زیور گلوند داشته
زیوری لینگی شلوار
بالا و پائین قلمکار
ها سگ سگ و ها کیش کیش
گو* علی خونی ریش
علی خونی ریش پیه
رخ رخ درویش بیه
همه گمبینه وه کیه؟
مارجان بوته می شیه
وی چک هاکشیه
می مجمع او بشیه
حمبومی سری کاله
حاجی حسین سوئاره
حاجی حسین تی فدا
کلومی قلف ره منا
رج:مازرونی زوون
اناکزیمنس

رده:مقاله‌ها با اچ‌کاردها


**آناکزیمنس**    میلتی جرگه سیممین فیلسوف بیه.

## زیوش
وه  ۵۸۵ سال مسیح باشتنروج پسترون باشته(بزائه) بویه؛ 528 سال مسیح باشتنروج پسترون دله دی بمرده .

## بن بنویشت:

رج:پیشاسقراطی فیلسوفون
ایرانیج غربی زوونون

**ایرانیجِ غربی زوونون** یا **ایرانیِ غربی زبون‌ها** ات دسته زوون نوم هستنه که هندو-ایرانی زوونون خانواده دله جا گیرنه. زوون‌هایی که اسا ایران کشور دله گپ بزه وونّه، ویشتر این رج دله قرار گیرنه. اینان شه دِتا چله دارنه که ایرانیج شمال‌غربی زوونون و ایرانیج جنوب‌غربی زوونون هستنه.

## رج‌وندی
* **[[ایرانیج شمال‌غربی زوونون|شمال‌غربی چله]]:**
# مادی†
# پارتی†
# آذری†
# ایران میونه زوونون
#* تفرش: آشتیانی، آمُره‌ای، کهکی، زبان وَفسی، همدان جهودی لهجه، بروجرد جهودی لهجه، نهاوند جهودی لهجه، الویری-ویدری
#* شمال‌غربی: خانساری (خوانساری، خوانسار ِجهودی لهجه)، محلاتی، وانِشانی، گلپایگان ِجهودِ لهجه
#* شمال‌شرقی: آرانی، بیدگُلی، دِلیجانی، نَشلَجی، ابوزیدآبادی، قُهرودی، بادرودی، کامویی، جُوشَقانی، مِیمه‌ای، ابیانه‌ای، سویی/ سُهی، بادی، نطنزی (نَطَنزی، فَریزَندی/ فَریزهَندی، یارَندی/ یارَنی)، کَشه‌ای، طاری، طَرْقی، کاشان ِجهودی لهجه
#* جنوب‌غربی: زبان گَزی، سِدِهی، اردِستانی، نُهوجی، سَجزی، جرقویه‌ای، رودَشتی، کَفرودی، کَفرانی/ کَفرونی، اصفهون ِجهود لهجه
#* جنوب‌شرقی: دری زرتشتی (یزدی، کرمانی، یزد جهود لهجه، کرمان جهود لهجه)، زبان نایینی (نایینی، انارَکی)، زِفره‌ای، وَرزَنه‌ای (ورزِنه‌ای)، تودِشْکی، کِیجانی، آبْچویه‌ای
#* کویر: خوری، فَروی، فَرُّخی، گرمه‌ای، مِهرْجانی
#* سیوندی: زبان سیوَندی، فارس اوستان شمال‌غربی زوونون، عَبدویی، کوهمَرّه‌ای (کُهمرّه‌ای)، کُرونی (لوری شنه)
# کوردی زوونون:
#* سورانی (مرکزی)
#* کورمانجی (شمالی)
#* جنوبی کوردی 
# زازاکی - گورانکی زوونون:
#* گورانی (هَوْرامی/اورامی)
#* باجِلانی / باجَلانی
#* کرمانجکی (شمالی)
#* زازاکی (جنوبی)
#* شَبَکی
#* سَرلی
# کاسپینی زوونون:
#* گیلکی (بیه پیش، بیه پس)
#* تالشی (شمالی یا گشتاسبی، میانی، جنوبی)
#* تاتی تبار زوونون (هرزنی-دیزماری، خلخال، طارم-کباته، خوئین زنجان، تاتی جنوبی، شمال و شمال خاوری قزوین، الویر و ویدر، وفس، رودبار و…)
#* مازرونی زوون (گنش‌ها: سارَوی، بابُلی، آمُلی، لُفوری؛ سوادکوهی، سالوسی، کِلاری، شَهسَواری؛ گرگانی†، دِلَندی/ دَلَندی؛ زبان شهمیرزادی، خُلَردی، فیروزکوهی؛ اَستَرآبادی/ اِستَرآبادی، کَتولی، کلارستاقی لهجه، کجوری)
#* سمنانی زوونون: 
#** سمنانی زوون
#** سنگسری
#** لاسگِردی
#** سُرخه‌ای
#** اَفتَری
#** بیابانَکی
# بلوچی: بلوچی، کُرُشی
# گذرخانی، کَباته‌ای، کجلی، کرنگانی، خورش‌رستمی، مراغی، رزجردی، شاهرودی
* **[[ایرانیج جنوب‌غربی زوونون|جنوب‌غربی چله]]:**
# فارسی / دری: فارسی باستان†، فارسی میانه†، افغانستان فارسی، ایران فارسی، تاجیکی، فارسی هزارگی، فارسی جیدی، یهودی-بخارایی، فارسی خوزستانی، زبان ایماقی، دَروازی، دِهواری، فارسی پهلوانی، شوشتری، دزفولی، سیستانی
# پارس: گویش‌های منطقه فارس، شیراز جهودی زوون، لارستانی، کُمزاری، بَشاگَردی، گویش‌های گرمسیری
# لوری: لوری (گویش‌ها: لری خرم‌آبادی،  لری بالاگریوه‌ای، لری فیلی، ممسنی شهرستان، کهگیلویه/ کُهکیلویه‌ای، لری بختیاری)،لری بویراحمدی

## پانویس

## بریم بگردستن
* گویش‌های ایرانی
* زبان‌های ایرانی
* نگارهٔ درختیِ زبان‌های ایرانی
* آمارهایی درمورد زبان‌های رایج ایران

رج:ایرانیج زوون
گرگانی زوون

**گرگانی** یا **جرجانی** اتا بمرده زوون نوم هسته که کاسپینی زوونون تبار جه بی‌یه و مازرونی زوون جه نزدیکی داشته. این زوون جه کتابونی دره که حروفیه په‌روون بنویشتنه و صادق کیا گرگانیِ واژگون و گرامر سر خله تحقیق هکرده. گرگانی زوون ره اونگدر گنبد کاووس وَر گپ زونه چون اونجه نوم گرگان بی‌یه و این شهری که اسا گرگان هسه، استرآباد نوم داشته. این زوون اسا دئیر وجود ندارنه ولی گرگانی لهجه ره گرگان دله گپ زننه که مازرونی زوون ِشنه. 

## منابع

* برجیان، حبیب. «زبان گرگانی». کاسپین-قفقاز مجله.

رج:کاسپینی زوونون
رج:بمرده زوونون
اشتوتگارت

**ئشتوتگارت**( آلمانی جه : Stuttgart) اتا گت شهر آلمون دله هسه و بادن-ووتمبرگ نیشتینگا هسه و نکار روئار سر بنا بویه .اینتا شهر آلمون شیشمین گت شهر هسه و اتا آلمون ایمن‌ترین شهرون جه هسه . بنز کارخنه این شهر شنه.

## جوغرافی
اینتا شهر اتا سرسوز لات (دره) دله بنا بویه و 900 په دریو جه برز تر هسه .

## دووشائون
اینتا شهر 1960 تا 2000 ونه دووشائون کم بینه .امبا تحصیلی و کاری شونسئون سبب بویه کا اده شهر رشد هاکنه و 2008 دله 590720 تا آدمیزا ونه دله زیوش کاردنه .

## ممبعئون

رج:آلمان شهرون
رج:بادن-وورتمبرگ
میزون

چپ|بندانگشتی|250x250پیکسل|اتا د کفّئی میزون
چپ|بندانگشتی|250x250پیکسل|میزون سنگ
**میزون** اتا وسیله هسه کا وه جا وزن و جیرم ره اندا کننه. میزون جورباجور هسه برخیشون آنالوگ هسنه و دستک(عقربه) دارننه  و برخیشون دیجیتال هسنه و اشماره اینگننه امبا میزونئون هر کدیم  اتا موشخص وزن ره کشننه مثلا برخیشون مثقالی کشننه و برخیشون مثلا تا 500 گرم ره کشننه.

## واجک رخه
اینتا واجه رخه عربی ره رسنه کا عربی دله یعنی میزان .

## جستارهای وابسته

* جیرم
* وزن
* گرم

## ممبعئون
مالتی ویتامن

**مالتی ویتامن** 

دوائی جورئون: حب، تپ، شربت، کبسول، پوتر، سوزن

## ایستفاده موردئو
مالتی ویتامن اتا غذایی موکمل هسه و وچون و زنائون ابس و سو تغذیه دار آدمون ره دننه ویشتر

## جستارهای وابسته
حب
دیوید هیوم

**دیوید هیوم** (David Hume)  اتا اسکاتلندیج فیلسوف بیه کا روشنکری گادر ددله اسکاتلند دله دویه . وه  آوشکدون(مورخ)، اختصاددون ، اششده(نظریه پرداج)، نومکدار و پشوبنویس دی بیه . 

## بن بنویشت

## ممبعئون
* تاریخ فلسفه کاپلستون، جلد ۵، صفحهٔ ۲۷۷
* دانشنامه رشد.
* زیباشناسی دیوید هیوم، مترجم مریم پیردهقان. سایت فلسفه نو

رج:بریتانیا فیلسوفون
رج:گت مردمون اسکاتلند
لالالند

***لا لا لند*** (انگلیسی: La La Land)  اتا فیلم هسه کا 2016 دله مونتشر بویه . رایان گاسلینگ و اما استون اصلی اکتون ره داشتنه . اینتا فیلم مزقوندار(میوزیکال) هسه ..

## اکترئون

* اما استون در نقش میا دولان، هنرپیشه‌ای آرزومند که به عنوان باریستا در کافی‌شاپ استودیوی برادران وارنر کار می‌کند.
* رایان گاسلینگ در نقش سباستین وایلدر یک نوازنده پیانوی سبک جاز که در لس آنجلس زندگی می‌کند.
* جان لجند در نقش *کیث* دوست و همکار قدیمی سباستین.
* رزمری دویت در نقش لورا وایلدر خواهر سباستین.
* فین ویتراک در نقش گرِگ نامزد سابق میا.
* جسیکا راث در نقش الکسیس دوست و یکی از هم‌خانه‌های میا.
* سونویا میزونو در نقش کیتلیندوست و یکی از هم‌خانه‌های میا.
* جی.کی. سیمونز در نقش بیل رئیس یک کافه است که سباستین در آن پیانو می‌نوازد.
* کالی هرناندز در نقش *تریسی*دوست و یکی از هم‌خانه‌های میا.
* تام اورت اسکات در نقش دیوید، شوهر میا
* میگن فی در نقش مادر میا
* دیمون گاپتون در نقش هری، همسر لورا

## ممبعئون

رج:آمریکایی فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
صغیر (2009 فیلم)

***صغیر***  اتا  ترسدار فیلم هسه کا امریکا دله خار بویه و 2009 دله مونتشر بویه . ونه اکترون ویرا فارمیگا ، پیتر سارسگارد ، ایزابل فورمن و... هسنه و لیوناردو دیکاپریو اتا تهیه کرون جه هسه .

## آسنی انبسبوه
ونه اسنی اتا زنا و ونه شی هسنه کا دتا وچه دارننه امبا وشون شوننه صغیرخنه جه اتا صغیر کیجا ره پربن گیرننه کا اونتا کیجا نوم استر هسه و ...........

## ممبعئون

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «‎ Orphan (film)‎». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۴ اوت ۲۰۰۹.
رج:فرانسه فیلمون
رج:آمریکایی فیلمون
رج:آلمانی فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
صغیر: اتایمین بکوشتن

***یتیم: اولین قتل***  اتا ترسناک فیلم هسه کا 2022 دله مونتشر بویه . اینتا فیلم اتا فیلم هسه کا  صغیر(2009 فیلم) پسترونه هسه کا شونه و  پسترون ره نشون دنه . ایتا پراجکت نوم اول قرار بیه کا استر نوم بیره امبا پشیمون بینه و اینتا نوم ره ونه سر بشتنه.

## آسنی
اینتا فیلم انه و استر پیشترون ره نشون دنه کا چتی  دارالمجانین جه بوریته و بورده درگا و بورده اتا فامیل دله شه ره جا بزوئه و ............ 

## اکترون

* ایزابل فورمن در نقش لینا کلامر / استر
** کندی ایروین در نقش استر جوان: ایروین همچنین به بدل فورمن عمل می‌کند
* جولیا استایلز در نقش کیتی مائورووا
* روسیف ساترلند در نقش ریچارد مائورووا
* متیو فینلان در نقش گونار مائورووا
* مورگان گیرودت در نقش جیمز کلامر
* هیرو کاناگاوا در نقش دانان
* جید مایکل در نقش مدیسون
* سامانتا والکس در نقش دکتر ساگر

## ممبعئون
فارسیج ویکیپدیا
رج:آمریکایی فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
کیتاساتو دونشجار

رده:نمونه‌های جعبه اطلاعات دانشگاه که از اندازه تصویر استفاده می‌کند
کیتاساتو  دونشجار (北里大学 - Kitasato Daigaku) اتا خصوصی حکیمی (بجیشکی) دونشجار هسه کا ونه مرکزئی مکتب(دفتر) دره میناتو، توکیو دله .

## ممبعئون
بیهاچ دونشجار

رده:نمونه‌های جعبه اطلاعات دانشگاه که از اندازه تصویر استفاده می‌کند
**دانشگاه بیهاچ** (به لاتین: University of Bihać) اتا دونشجار هسه بوسنی هیرزگووین دله. کا اتا دولتی دونسجار هسه . 1997 بنا بویه و 2952 تا دونشخا دارنه.

## ممبعئون
هندریک لورنتز

**هندریک لورنتز** اتا هلند فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۰۲ میلادی، مغناطیس چتی وچه بزائن سر تأثیر یلنه ره بفهمسته وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:هلند فیزیکدون
هانری بکرل

**هانری بکرل** اتا فرانسه فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۰۳ میلادی، رادیواکتیو مواد سر تحقیق هاکرده وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:فرانسه فیزیکدون
لرد ریلی

**لرد ریلی** اتا بریتانیا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۰۴ میلادی، گازهایِ چگالی سر تحقیق کرده و آرگون ِعنصر ره کشف هکرده وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:بریتانیا فیزیکدون
فیلیپ لنارت

**فیلیپ لنارت** اتا آلمان فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۰۵ میلادی، کاتدی اشعه سر تحقیق هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:آلمان فیزیکدون
آلبرت آبراهام مایکلسون

**آلبرت آبراهام مایکلسون** اتا آمریکا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۰۷ میلادی، اپتیکی اندا-ور-اندا هکردن و معیارِ ابزار بساتن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:آمریکا فیزیکدون
گولیلمو مارکونی

**گولیلمو مارکونی** اتا ایتالیا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۰۹ میلادی، تلگرافِ سیستم ره بتتر هاکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:ایتالیا فیزیکدون
گوستاف دالن

**گوستاف دالن** اتا سوئد فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۱۲ میلادی، فانوس دریایی سر اختراعاتی هکرده وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:سوئد فیزیکدون
لورنس براگ

**ویلیام لورنس براگ** اتا بریتانیا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۱۵ میلادی، ایکس-ری جه بفهمسته که بلوری ساختارون چتینه وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته. وه جوون‌ترین دانشمندی هسته که نوبل ِفیزیکِ جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:بریتانیا فیزیکدون
رج:استرالیا فیزیکدون
شارل ادوارد گیوم

**شارل ادوارد گیوم** اتا سوئیس فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۲۰ میلادی، ناهنجاریون آلیاژ فولاد-نیکل که اندازه‌بئیتن سر تأثیر داشته، سر تحقیق کرده و همین وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:سوئیس فیزیکدون
نیلز بور

**نیلز بور** اتا دانمارک فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۲۲ میلادی، تحقیقاتی که اتمِ ساختارِ سر هاکرده و اتمِ پرتو درهاکردن ره توجیه هاکرده وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:دانمارک فیزیکدون
ژان باتیست پرن

**ژان باتیست پرن** اتا فرانسه فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۲۶ میلادی، تحقیقاتی که ماده‌یِ ناپیوستگی سر داشته وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:فرانسه فیزیکدون
چارلز تامسون ریس ویلسون

**چارلز تامسون** اتا بریتانیا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۲۷ میلادی، اتا راه پیدا هاکرده که امبسِ بخار دله باردارِ ذراتِ هدار ره تشخیص هاده و همین وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:بریتانیا فیزیکدون
اون ویلانز ریچاردسون

**اون ویلانز ریچاردسون** اتا بریتانیا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۲۸ میلادی، ترمیونیک سر تحقیقات کرده و ریچاردسونِ قانون ره کشف هکرده وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:بریتانیا فیزیکدون
ورنر هایزنبرگ

**ورنر کارل هایزنبرگ** اتا آلمان فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۳۲ میلادی، مکانیک کوانتوم علم ره بساته وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:آلمان فیزیکدون
آروین شرودینگر

**آروین شرودینگر** اتا اتریش فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۳۳ میلادی، نظریات اتمی‌سه نو عقیده درهشنی‌یه وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

وه زمونی که خاسته مردم ره حالی هاکنه که کوانتوم چنده دپیت-دپیت علم هسته، شرودینگر بامشی مثال ره یارده و گاته فرض هاکنین اتا بامشی ره یلمی جعبه درون و جعبه بریم جه میّن نکنده بامشی دله دره یا نا؛ اسا کوانتوم اینتی عمل کنده که هر گدر بامشی ره هارشی، بمرده بوئه ولی وقتی وه ره نشنی، زنده هسته. کوانتوم دله نور ره وقتی هارشی، ونه ماهیت عوض وونه.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:اتریش فیزیکدون
کارل دیوید اندرسون

**کارل دیوید اندرسون** اتا آمریکا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۳۶ میلادی، پوزیترون ِکشف هکردن وسه وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:آمریکا فیزیکدون
جرج پاجت تامسون

**جورج پاجت تامسون** اتا بریتانیا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۳۷ میلادی، آزمایشگاه دله ثابت هکرده که بلور تونده باعث بوو الکترون‌ها تنک‌ترو بون وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:بریتانیا فیزیکدون
ولفگانگ پاولی

**ولفگانگ پاؤلی** اتا اتریش فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۴۵ میلادی، اصل طرد پاولی ره بساته وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:اتریش فیزیکدون
پاتریک بلاکت

**پاتریک بلاکت** اتا بریتانیا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۴۸ میلادی، چارلز تامسون ریس ویلسون اختراع ره تکمیل هاکرده که هسته‌ای فیزیک و کیهان‌شناسی دله بکار بموئه وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:بریتانیا فیزیکدون
هیدکی یوکاوا

**هیدکی یوکاوا** اتا جاپون فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۴۹ میلادی، نیروهای هسته‌ای سر تحقیق کرده و مزون‌ها ره اثبات هاکرده وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:جاپون فیزیکدون
ارنست والتون

**ارنست والتون** اتا ایرلند فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۵۱ میلادی، شتاب‌دار اتم ره رسنی‌یه که اتم ره دپاشن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:ایرلند فیزیکدون
فریتز زرنیکه

**فریتز زرنیکه** اتا هلند فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۵۳ میلادی، میکروسکوپ تباین فاز ره بساته و ونه روش کار ره باته وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:هلند فیزیکدون
والتر بوث

**والتر بوث** اتا آلمان فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۵۴ میلادی، روش تطابق ره بساته وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:آلمان فیزیکدون
پاول چرنکوف

**پائول چرنکوف** اتا روسیه فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۵۸ میلادی، اثر چرنکوف و تابش چرنکوف ره کشف هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:روسیه فیزیکدون
رابرت هافستاتر

**رابرت هافستاتر** اتا آمریکا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۶۱ میلادی، الکترون چرخش سر تحقیق هاکرده و نوکلئون‌ها ره کشف هکرده وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:آمریکا فیزیکدون
لو لانداو

**لو لانداو** اتا روسیه فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۶۲ میلادی، ماده چگال و هلیوم مایع سر تحقیق هاکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:روسیه فیزیکدون
هانس اولوف گوستا آلفون

**هانس اولوف گوستا آلفون** اتا سوئد فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۷۰ میلادی، مغناطوهیدرودینامیک سر تحقیق هاکرده وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:سوئد فیزیکدون
آلفرد کاستلر

**آلفرد کاستلر** اتا فرانسه فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۶۶ میلادی، تشدید هرتزی سر تحقیق هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:فرانسه فیزیکدون
بریان دیوید جوزفسون

**بریان دیوید جوزفسون** اتا بریتانیا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۷۳ میلادی، تحقیق هاکرده که چتی جریان تونلی سد جه رد وونه وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:بریتانیا فیزیکدون
بن روی ماتلسن

**بن روی ماتلسن** اتا دانمارک فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۷۵ میلادی، اتمِ هسته سر تازه نظریه هدائه وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:دانمارک فیزیکدون
جیمز کرونین

**جیمز کرونین** اتا آمریکا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۸۰ میلادی، چنتا مورد کشف هکرده که تقارن بنیادی قانون جه حساب نورده وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:آمریکا فیزیکدون
عبدالسلام

**عبدالسلام** اتا پاکستان فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۷۹ میلادی، جریان‌های خنثی ره پیشبینی هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:پاکستان فیزیکدون
کارلو روبیا

**کارلو روبیا** اتا ایتالیا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۸۴ میلادی، ذرات میانی W و Z ره کشف هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:ایتالیا فیزیکدون
کلاوس فون کلیتسینگ

**کلاوس فون کلیتسینگ** اتا آلمان فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۸۵ میلادی، اثر کوانتومی هال ره کشف هکرده وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:آلمان فیزیکدون
هاینریش روهرر

**هاینریش روهرر** اتا سوئیس فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۸۶ میلادی، میکروسکوپ الکترونی تونلی روبشی بساتن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:سوئیس فیزیکدون
برترام برکهاوس

**برترام برکهاوس** اتا کانادا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۹۴ میلادی، طیف‌سنجی نوترونی سر کار هکرده و نوترون هپاتن سر کومِک هکرده وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:کانادا فیزیکدون
جورج چرپک

**جورج چرپک** اتا فرانسه فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۹۲ میلادی، ذره‌سنج ره هم‌بازی بساتن و پر انرژی ذرات سر کار هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:فرانسه فیزیکدون
مارتین لویز پرل

**مارتین لویز پرل** اتا آمریکا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۹۵ میلادی، لپتون تاو ره کشف هکرده و فیزیک لپتون سر تحقیق کرده وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:آمریکا فیزیکدون
ژورس آلفروف

**ژورس آلفروف** اتا روسیه فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۰ میلادی، هترواستراکچرز ِنیمه‌هادی ره بساته وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:روسیه فیزیکدون
سیوکورو مانابه

**سیوکورو مانابه** اتا جاپون-آمریکای فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۲۱ میلادی، اکولوژی تغییرات و زمین ِگرمایش جه مدل‌سازی هاکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:جاپون فیزیکدون
رج:آمریکا فیزیکدون
جیم پیبلس

**جیم پیبلس** اتا کانادا-آمریکای فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۱۹ میلادی، اساره‌شناسی دله نو عقیده درهشنی‌یه وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:کانادا فیزیکدون
رج:آمریکا فیزیکدون
راینر وایس

**راینر وایس** اتا آلمان-آمریکای فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۱۷ میلادی، جاذبه‌ای موج سر کار هکردن و آشکارساز لایگو ره بساتن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:آلمان فیزیکدون
رج:آمریکا فیزیکدون
جان مایکل کوسترلیتز

**جان مایکل کوسترلیتز** اتا بریتانیا-آمریکای فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۱۶ میلادی، تغییر حالتون توپولوژیکی و حالتون توپولوژیکی ماده ره کشف هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:بریتانیا فیزیکدون
رج:آمریکا فیزیکدون
برایان اشمیت

**برایان اشمیت** اتا آمریکا-استرالیای فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۱۱ میلادی، جهونِ وِج بموئن ره کشف هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:آمریکا فیزیکدون
رج:استرالیا فیزیکدون
چارلز کائو

**چارلز کائو** اتا هنگ کنگی-بریتانیایی-آمریکایی فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۹ میلادی، نوری فیبر اختراع وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:گت مردمون هونگ کونگ
رج:آمریکا فیزیکدون
رج:بریتانیا فیزیکدون
ویکتور فرانتس هس

**ویکتور فرانتس هس** اتا اتریش-آمریکای فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۳۶ میلادی، تابش کیهانی و پرتو کیهانی ره کشف هکرده وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:اتریش فیزیکدون
رج:آمریکا فیزیکدون
انریکو فرمی

**انریکو فرمی** اتا ایتالیا-آمریکای فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۳۸ میلادی، نوترون کپّل هکردن جه نو عنصری ساته که رادیواکتیو بی‌یه این‌طرزی لَسِ نوترون‌ها جه واکنش هسته‌ای ساته و همین وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:ایتالیا فیزیکدون
رج:آمریکا فیزیکدون
فلیکس بلوخ

**فلیکس بلوخ** اتا سوئیس-آمریکای فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۵۲ میلادی، آزمایش‌های تشدید مغناطیسی هسته وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:سوئیس فیزیکدون
رج:آمریکا فیزیکدون
ایوار جیاور

**ایوار جیاور** اتا آمریکا-نروژی فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۷۳ میلادی، نیمه‌هادی و ابررسانائون دله تونل بزوئن ِروش ره بساته وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:آمریکا فیزیکدون
رج:نروژ فیزیکدون
سابراهمانین چاندراسکار

**سابراهمانین چاندراسکار** اتا هند-آمریکای فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۸۳ میلادی، اساره‌ئون ساختار و تغییر جه گپ بزوئن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:هند فیزیکدون
رج:آمریکا فیزیکدون
ریچارد ادوارد تایلور

**ریچارد ادوارد تایلور** اتا کانادا-آمریکای فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۹۰ میلادی، کؤارک ره نوکلئون‌ها دله پیدا هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:کانادا فیزیکدون
رج:آمریکا فیزیکدون
هورست لودویگ اشتورمر

**هورست لودویگ اشتورمر** اتا آلمان-آمریکای فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۹۸ میلادی، ات‌جور مایع کوانتومی کشف هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:آلمان فیزیکدون
رج:آمریکا فیزیکدون
کلاوس هسلمان

**کلاوس هسلمان** اتا آلمانی فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۲۱ میلادی، اکولوژی تغییرات و زمین ِگرمایش جه مدل‌سازی هاکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:آلمان فیزیکدون
دیوید گراس

**دیوید گراس** اتا آمریکا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۴ میلادی، آزادی مجانبی ره نیروی هسته‌ای قوی دله کشف هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:آمریکا فیزیکدون
تئودور هانش

**تئودور هانش** اتا آلمان فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۵ میلادی، مقالاتی که لیزر، دقت طیف‌بینی، روش شانه بسامد نوری و… جه بنویشته وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:آلمان فیزیکدون
آلبر فر

**آلبر فر** اتا فرانسه فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۷ میلادی، گتِ مغناطیسی مقاوت ره کشف هکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:فرانسه فیزیکدون
ماکوتو کوبایاشی

**ماکوتو کوبایاشی** اتا جاپون فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۰۸ میلادی، بشکسته تقارن دلیل ره بفهمستن و اثبات هاکردن این که اقلاً سه جور کؤارک طبیعت دله پیدا وونه وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:جاپون فیزیکدون
پیتر هیگز

**پیتر هیگز** اتا بریتانیا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۱۳ میلادی، بوزون هیگز کشف  وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:بریتانیا فیزیکدون
تاکاکی کاجیتا

**تاکاکی کاجیتا** اتا جاپون فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۱۵ میلادی، نوسان نوترینو ره کشف هکرده که باعث بیّه ثابت بوو نوترینو هم جرم دارنه و همین  وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:جاپون فیزیکدون
دانا استریکلند

**دانا استریکلند** اتا کانادا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۱۸ میلادی، فیزیک لیزر سر کار هکردن (خصوصاً «پالس‌های نوری نازک با شدت بالا») وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:کانادا فیزیکدون
میشل مایور

**میشل مایور** اتا سوئیس فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۱۹ میلادی، سیاره پگاسی۵۱ ره کشف هکرده که ونه فاصله تا منظومه‌یِ مرکز زمین دستوری هسته وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:سوئیس فیزیکدون
راینهارد گنتزل

**راینهارد گنتزل** اتا آلمان فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۲۰ میلادی، راه شیری میونه ات چی پیدا هاکرده که خله امبس هسته و جرم زیادی دارنه وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:آلمان فیزیکدون
جان کلاوسر

**جان کلاوسر** اتا آمریکا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۲۰۲۲ میلادی، پشو بزه فوتون‌ها سر آزمایش هاکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع
* 
* 

رج:فیزیک وسه نوبل بیته‌ئون
رج:آمریکا فیزیکدون
هتی فیدر

**هتی فدر ** اتا بریتانیائی وچگونه دراما هسه  ۲۰‌۲۰−۲۰‌۱۵ خار بویه.

## آسنی
ونه آسنی اتا کیجا زیوش و قصئون ره روایت کانده کا اتا صغیرخنه دله زیوش کانده و خلی نویسائی ره وه ره خش انه .

## ممبعئون
انیگیلیسیج ویکیپیدیا

رج:انگلیسی فیلمون
رج:بریتانیایی فیلمون
لوسیوس سپتیموس سویروس

**لوسیوس سپتیموس  سویروس** اتا سزار بیه روم دله کا ۱۹۳−۲۱۱ میلادی گادر سزار  بیه و روم ره آگیمی هاکرده.

## ممبعئون
اینگیلیسی ویکیپیدیا

رج:روم امپراتورون
دشمه ره چی بویه؟

رده:مقاله‌های فیلم که متغییر فروش دارند
***دشمه ره چی بویه؟***  اتا دونشی-تخیولی فیلم هسه کت مکس باتیکن ونه نویسا هسه و کری ویلیلمسن دی ونه نویسا هسه . ونه دایرکتر تومی ویرکولا هسه.

## آسنی امبس بوه:
2043 دله بنه دووشائون خلی بونه و دولت اتا زرح ره اجرا کانده کا ونه دشت تینار اتا وچه داشته بوئن ، اتا زنا کا ونه نوم کارن ست من بیه هفتا وچه باشته(بزائه) و بمرده . وچون گت ببا اتا طرح دنه و هر کدیم وچون ره اتا هفتک روجون جا نوم هادائه .و هر که قارر بیه شه روج دله بورن درگا و ..........

## ممبعئون
فارسیج ویکیپیدیا
رج:فرانسه فیلمون
رج:بریتانیایی فیلمون
رج:آمریکایی فیلمون
رج:۲۰۱۷ فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
دز ئو آجون

رده:Pages using infobox television with nonstandard dates

***دزد و پلیس***  اتا سریال هسه کا 1391 دله کانال 3 جه پخش بیه و ونه دایرکتر سعید اقاخانی بیه .

## آسنی
ناصر کاظمی اتا خلافکر هسه کا خلی دی سابقه دارنه و اتا  تصادوف دله شه حافظه ره دس جه هادائه و…

## اکترون

## ممبعئون
اگم ته دییی

رده:Pages using infobox television with nonstandard dates
**''اگم ته دییی** اتا اسپونیایی سریال هسه کا استرسئور دراما هسهو''

## آسنی امبس بوه:
اتا هیفده سال دار کیجا هسه ما شونه اتا  نو محل امبا اونتا چی کا خلی عجائب غرائب هسه اینتا هسه کا اتا کیجا دی دره کا ونه نوم کیریس هسه و خلی  وه ره موننه…

## ممبعئون

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Si fueras tú». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۳ ژانویه ۲۰۲۳.

* 
* 

رج:ایسپانیایی سریالون
اونتا کیجا کئه(مدونا موزیک)

رده:مقاله‌های دارای میکروفرمت اچ‌اودیو
رده:مقاله‌های ترانه فاقد ترانه‌سرایان
«**اونتا کیجا کئه**»  تاتا خونش هسه کا مدونا  1987 دله بخاندسه .

## ممبعئون
اینگیلیسیج ویکیپیدیا
اونتا تمن کا سوکنائون دکوشت بینه ته کجه دیی؟

**اونتا تمن کا سوکنائون دکوشت بینه ته کجه دیی؟** () اتا کومدی فیلم هسه کا 1968 دله مونتشر بویه .

## اکترئون

* دوریس دی
* پاتریک اونیل
* رابرت مورس
* تری توماس
* لولا آلبرایت
* جیم بکوس
* استیو آلن
* مورگان فریمن
* پارلی بائر
* رابرت امهارت

## ممبعئون

رج:آمریکایی فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
هلا تروک کشمه

***هلا تروک کشمه''' یا  '''هنتا تروک کشمه***  اتا فیلم هسه کا 1997 مونتشر بیه ، اینتا فیلم 109 دقّه هسه و ونه اصلی زوون اینگیلیسیج هسه 

## ممبعئون
** 
رج:آمریکایی فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
اما هلا ایجه درمی

**اما هلا ایجه درمه** (انگلیسی: We Are Still Here) زهله‌ور فیلم هسه کا ۲٬۰۱۵ مونتشر بیه و ۸۴ دقه هسه و امریکا دله بساتنه وه ره .

## ممبعئون

رج:آمریکایی فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
رج:۲۰۱۵ فیلمون
زین‌العابدین بن علی

**زین‌العابدین بن علی** اتا تونسی سیاستمدار بی‌یه که این کشور دله خله سال ریاست جمهوری داشته و عربی بهار گدر په هکته و فرار هکرد، در بورده و سعودی عربستون دله پناه هایته. ونه شکست بخردن باعث بیّه که دیگه عربی کشورون دله هم مردم هرستن و شه حکومتون جه درهکفن.

## منابع

رج:تونس رییس‌‌جمهورون
پارسی باستان

**پارسی باستان** (𐎠𐎼𐎹) که اون گدر وه ره گتنه **آریا**، اتا زوون بی‌یه که نیاایرانی زوون سر جه تغییر هکرده و هخامنشیون دوره ایران دله ونجه گپ زونه. دوره باستان جه فقط این زوون و اوستایی جه آثاری بموندسته. پارسی باستان ره هخامنشیونِ کتیفه‌ئون دله میخی خط جه نوشتنه. پارسی باستان ره ساسانیون گدر تغییر هدانه و پارسی میونه ره بساتنه که وه هم عربونِ بموئن په ای عوض بیّه و فارسی ونجه کنار هکته.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:ایرانیج زوون
رج:هخامنشیون
رج:بمرده زوونون
پارسی میونه

**پارسی میونه زوون (پهلوی بنویشتن:** 𐭯𐭠𐭫𐭮𐭩𐭪**)** که وه ره اونگدر **پارسیگ** گتنه و بعداً ونه نوم **پهلوی** بیّه، اتا ایرانیج زوون هسته که ساسانیون ِدوره رسمیت داشته و ئیرون-شهر دله ونجه گپ زونه و نوشتنه. این زوون، عربون بمونه په، رِقِد هپاته و ونه جا ره پارسی زوون و لوری بیتنه. پارسیگ زوون شه ئیرونیج جنوب‌غربی زوونون جا بی‌یه و چون وه ره «پهلوی» هم گتنه، بعضاً وه ره پارتی زوون جا اشتباه گیرنه.

## منابع

* فارسی ویکی‌پدیا

رج:ایرانیج زوون
رج:ساسانیون
یغنابی

**ینغابی** اتا زوون هسته که تاجیکستون دله گنش‌کَر دارنه. این زوون ره کوهی‌شون گپ زنّه که سغدی تبار هستنه و همینسه وشون زوون ره **نو سغدی** هم گنّه.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:ایرانیج زوون
رج:تاجیکستون مردمون
ارموری

**اورموری** اتا زوون هسته که پاکستان دله حدود هزار نفر گنش‌کَر دارنه. این زوون ره ایرانیج زوونون ِشرقی دسته دله جا دِنّه. این زوون خله خاص هسته و ونه بعضی حروف هندو-ایرانی زوونون دله نایاب هستنه.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:ایرانیج زوون
رج:پاکستان مردمون
پراچی

**پَراچی** اتا زوون هسته که افغانستان دله نهایت بیست هزار گنش‌کَر دارنه. این زوونِ گپ‌زنون همه دِ-زوونه هستنه. پراچی ره ایرانیج زوونون ِشرقی‌دسته دله طبقه‌بندی هکردنه.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:ایرانیج زوون
رج:افغانستان مردمون
جنوبی کوردی

**جنوبی کوردی** که وه ره **خوارین کوردی** یا **کلهری کوردی** هم گنّه، ات سری لهجه و زوون هستنه که کوردی زوون سه‌تا اصلی رج دله قرار گیرنه. این دسته شه وسّه ات‌خله لهجه دارنه که زوون‌اِشناسون وشون سر «جنوبی کوردی» نوم ره بی‌یشتنه چون وشون مشخصات هئی ره موندنه. جنوبی کوردی ره ایران کوردستون دله ویشته گپ زنّه و ات‌که عراق کوردستون دله هم گنش‌کر دارنه.

## اندا-ور-اندا

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:ایرانیج زوون
رج:کوردی زوون
لاسگردی

**لاسگردی** اتا زوون هسته که سمنان اوستان دله گنش‌کَر دارنه و اتا کومشی زوون هسته. این زوون نوم ره لاسگرد منطقه سر جه بیتنه که سمنان شهرستان دله دره.

## منابع
*  Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Lasgerdi". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. 

رج:ایرانیج زوون
رج:کاسپینی زوونون
سرخه‌ای

**سرخه‌ای** اتا زوون هسته که سمنان اوستان دله و سرخه حوالی گنش‌کَر دارنه. این زوون ره کومشی زوونون دسته جه دونّه که مازرونی زوون جه ارتباط دارنه و بعضاً وه ره مازرونیِ دسته دله جا هدانه.

## منابع
*  Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Sorkhei". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
* Sorkhei-Aftari, glottolog. , “Family: Komisenian” ,
* Aftarī is closely related to Sorḵaʾī-Lāsgerdī; together with Sangesarī and Šahmīrzādī these dialects form a distinct semicircle around Semnān and are related to Ṭabarī/Māzandarānī, Gernot Ludwig Windfuhr. , “Aftari” Encyclopædia Iranica, online edition
* جعفری دهقی، محمود؛ خلیلی پور، نازنین؛ جعفری دهقی، شیما (۱۳۹۳). زبان‌ها و گویش‌های ایرانی (گذشته و حال). تهران: مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی. ص. ۲۶۱. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۳۲۶-۶۳-۴. 

رج:ایرانیج زوون
رج:کاسپینی زوونون
هفدری

**افتری** یا **هفدری** اتا زوون هسته که سمنان اوستان و سرخه شهرستان دله گنش‌کَر دارنه و وه ره افتر مله دله گپ زنّه. این زوون خله مازرونی زوون جه تأثیر بدی‌یه و کومشی زوونون دسته دله جا دارنه.

## منابع
*  BORJIAN, HABIB (2010). "Rev.: Etymological Dictionary of the Iranian Verb". Journal of the Royal Asiatic Society (به انگلیسی): 2.
* جعفری دهقی، محمود؛ خلیلی پور، نازنین؛ جعفری دهقی، شیما (۱۳۹۳). زبان‌ها و گویش‌های ایرانی ( گذشته و حال). تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی. ص. ۲۶۱. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۳۲۶-۶۳-۴. 

رج:ایرانیج زوون
رج:کاسپینی زوونون
شاهرودی

**شاهرودی** اتا زوون هسته که ایرانیج شمال‌غربی زوونون دله جا گیرنه. این زوون ره خطر هکرد زوونون لیست دله جا بدانه و ونه گنش‌کَرون خله کم هستنه. شاهرودی ره تالشی زوون جه مربوط دونّه.

## منابع
* https://glottolog.org/resource/languoid/id/shah1254
* https://web.archive.org/web/20230201121442/https://en.wal.unesco.org/languages/shahrudi-southern-talysh

رج:ایرانیج زوون
رج:تالشی زوون
شینا

**شینا** اتا زوون هسته که پاکستان دله ۱,۱۴۶,۰۰۰ نفر گنش‌کَر دارنه. این زوون ره گیلگیت-بلتیستان دله گپ زنّه و ونه بومیون اکثراً مسلمون هستنه و همینسه عربی خط ره کار زنّه ولی اکثراً نتونّه شینا زوون جه بنویسن و بخوندن. وشون هند ِجامو و کشمیر ناحیه دله هم درنه.

## منابع
* https://en.wikipedia.org/wiki/Shina_language

رج:هندو-آریایی زوونون
رج:جامو و کشمیر
پشه‌ای

**پشه‌ای** اتا پچیک زوون هسته که افغانستان دله گنش‌کَر دارنه. این زوون ره هندو-آریایی زوونون دسته دله جا دنّه و داردی زوونون دله دره ولی ات‌که باقی جه فرق کنده.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:هندو-آریایی زوونون
لکی

**ینغابی** اتا زوون هسته که ایران ِکوردستون دله یک و نیم تا دِ میلیون گنش‌کَر دارنه. این زوون ره بعضی زوون‌اِشناسون کوردی زوون دسته دله یلنه و اتی وه ره اتا سیوا زوون اِشناسنّه که ایرانیج شمال‌غربی زوونون دسته دله جا گیرنه. ونه ویشترین گپ‌کر کرمانشاه اوستان دله درنه.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:ایرانیج زوون
رج:کوردی زوون
کومشی زوونون

**کومِشی زوونون** یا **سمنان ِزبون‌ها** ات‌سری زوون و گِنِش هستنه که سمنان اوستان دله درنه. این مجموعه ره کاسپینی زوونون و فارسی ِمیونه دونّه ولی وشون گرامر بعضی گدر خله فرق پیدا کنده. سمنانی، افتری، لاسگردی، سرخه‌ای و سنگسری این جُلگه دله درنه.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:ایرانیج زوون
رج:کاسپینی زوونون
پاهاری زوونون

**پهاری** ات دسته زوون نوم هسته که هیمالیا کوهستون وَری درنه. اینان زوون‌ها ره هندو-آریایی زوونون دسته دله جا دنّه. وشون شه سه‌تا چلّه هستنه که شرقی، غربی و میونی جه رَسِد بینه. پهاری جه نپال جه بی تا اوتاراکند و هیماچال پرادش و جامو و کشمیر گپ زنّه. این دسته‌یِ ایسم ره «پَهار» کلمه سر جه بیتنه که یعنن کوه.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:هندو-آریایی زوونون
هندو-آریایی زوونون

**هندو-آریایی زوونون** یا **هندِ آریایی زوونون** اتا زوونی خانواده هستنه که هند قاره‌مونا دله درنه. این زوون‌ها هندو-اروپایی زوونون دسته‌بن جا گیرنه و این دسته‌یِ شرقی‌ترین منطقه دله درنه. حوالی یک تا یک و نیم میلیارد نفرِ ماری زوون این خانواده جه هسته که ویشته هند، پاکستون، بنگلادش، بوتان، نپال، سیلان و افخانسون دله درنه. هندو-آریایی زوون شه چندین چله و رج میونه رَسِد وونه. ونه گت‌ترین زوون‌ها هندی، اردو و بنگالی هستنه که ویشترین رسمیت ره دارنه.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا


رج:هندو-اروپایی زوونون
رنگپوری

**رنگپوری** اتا زوون هسته که بنگلادش و هند دله حوالی پونزده میلیون گنش‌کَر دارنه. این زوون ره هندو-آریایی زوونون دسته دله جا دنّه و بنگالی جه هم‌ریشه هسته.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:هندو-آریایی زوونون
هالبی

**هالبی** اتا زوون هسته که هند دله گنش‌کَر دارنه. این زوون ره هندو-آریایی زوونون دسته دله جا دنّه و خله اودیه زوون ره موندنه. هالبی ادبیات پچیک هسته و وه ره دیواناگری خط جه نویسنّه.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:هندو-آریایی زوونون
کونکانی

**کونکانی** یا **کونکَنی** اتا زوون هسته که هند دله سه و نیم میلیون نفر گنش‌کَر دارنه. این زوون ره هندو-آریایی زوونون دسته دله جا دنّه و گوآ شهر دله رسمی زوون هسته.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:هندو-آریایی زوونون
دوتلی

**دوتلی** اتا زوون هسته که نپال دله هشتصد هزار نفر گنش‌کَر دارنه. این زوون ره هندو-آریایی زوونون دسته دله جا دنّه و نپالی ِغربی لهجه حیساب یارنه.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:هندو-آریایی زوونون
رج:نپال
جیپوری

**جیپوری** یا **داندوری** اتا زوون هسته که هند ِراجستان دله گنش‌کَر دارنه و وه ره هندو-آریایی زوونون دسته دله جا دنّه.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:هندو-آریایی زوونون
مارواری

**مارواری** اتا زوون هسته که هند راجستان دله ونجه گپ زنّه و هاریانا و گجرات دله هم گنش‌کَر دارنه. این زوون ره هندو-آریایی زوونون دسته دله جا دنّه.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:هندو-آریایی زوونون
هندکو

**هندکو** اتا زوون هسته که پاکستان پنجاب دله گنش‌کَر دارنه. این زوون ره هندو-آریایی زوونون دسته دله جا دنّه و ونه گنش‌کرون بعضی‌شون پشتو هستنه. هندکو ره پنجابی و سندی ِمیونه دونّه که این دِتا زوون جه قرابت دارنه.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:هندو-آریایی زوونون
نوبل فیزیک جایزه

چپ|250پیکسل|نوبل جایزه
**نوبلِ فیزیکِ جایزه** (سوئدی جه: Nobelpriset i fysik) اتا جایزه هسته که هر ساله سوئد سلطنتی آکادمی بتترین فیزیک ِدانشمندون ره دِنه. این جایزه اتا از پنج‌تا نوبل جوایز هسته که آلفرد نوبل وصیت وسّه، هر سال روز ۱۰ دسامبر که نوبلِ بمردی‌روز هسته، هدا وونه.

فیزیکِ علم وسّه نوبل گت‌ترین و معروف‌ترین جایزه هسته. بعضی سال وونه که دِ یا سه نفر هم تونّه جایزه ره هم‌باز بوون. البته شیش دفعه هم بیّه که هچکی اون سال جایزه نیته.  آمریکا (۸۶)، آلمان (۲۳) و بریتانیا (۲۲) ویشترین جوایز ره فیزیک وسّه گیرنه و باقیِ کشورونِ آمار با فاصله کمته هسته. اولین کَش سال ۱۹۰۱ ویلهلم رونتگن که ایکس-ری ره بساته جایزه بیته. جوون‌ترین کسی که برنده بیّه هم لورنس براگ بی‌یه که ۲۵ سالگی، شه پییر همراه، جایزه بیته. ریموند دیویس هم ۸۸ سالگی پیرترین آدمی بیّه که جایزه بیته. جان باردین تنها فیزیکدانی هسته که دِ کَش (سال‌های ۱۹۵۶ و ۱۹۷۲) نوبل ِفیزیکِ جایزه ره بیته.

## منابع

* فارسی ویکی‌پدیا

رج:نوبل
رج:فیزیک
نوبل شیمی جایزه

250px|چپ
**نوبلِ شیمیِ جایزه** (سوئدی جه: Nobelpriset i kemi) اتا جایزه هسته که هر ساله سوئد سلطنتی علوم آکادمی بتترین شیمی ِدانشمندون ره دِنه. این جایزه اتا از پنج‌تا نوبل جوایز هسته که آلفرد نوبل وصیت وسّه، هدا وونه. این جایزه ره هر سال، ۱۰ دسامبر که آلفرد نوبل ِبمردن روز هسته، استکهلم دله، برنده‌ها ره دنّه.

شیمی اولین جایزه ره سال ۱۹۰۱ یاکوبوس فانت هوف، هلندی شیمیدون، بَوِرده. حلا ۲۵ نفر که این جایزه ره بیتنه، کربن‌دار شیمی (آلی) رجه دله تحقیقات کردنه.  ریچارد کوهن (۱۹۳۸) و آدولف فریدریش بوتنانت (۱۹۳۹) دِتا دانشمندی هستنه که وشونِ کشور، نازی آلمان، اجازه ندائه که شه جایزه ره بیرن.  فردریک سانگر (سال‌های ۱۹۵۸ و ۱۹۸۰) و کارل شارپلس (سال‌های ۲۰۰۱ و ۲۰۲۲) هم دِ نفری هستنه که هرکمین دِ صوه برنده بَینه. البته  ماری کوری (فیزیک ره سال ۱۹۰۳، شیمی ره سال ۱۹۱۱) و لینوس کارل پاولینگ (شیمی ره سال ۱۹۵۴، صلح ره سال ۱۹۶۲) هم دِ کَش جایزه بیتنه ولی وشون ات دیگر جایزه ره شیمی رشته جه نئیتنه. سال‌های ۱۹۱۶، ۱۹۱۷، ۱۹۱۹٬۱۹۲۴، ۱۹۳۳، ۱۹۴۰، ۱۹۴۱، و ۱۹۴۲ میلادی، هچکی جایزه‌ای نئیته و برنده نداشتنه.

## منابع

* فارسی ویکی‌پدیا

رج:نوبل
رج:شیمی
نوبل ادبیات جایزه

چپ|250پیکسل|نوبل جایزه
**نوبلِ ادبیاتِ جایزه** اتا ادبی جایزه هسته که هر ساله سوئد آکادمی بتترین نویسنده یا شاعر ره دِنه. این جایزه اتا از پنج‌تا نوبل جوایز هسته که آلفرد نوبل وصیت وسّه، هر سال اوائل اکتبر هدا وونه.

## منابع

* فارسی ویکی‌پدیا

رج:نوبل
رج:ادبیات
اتا کیجا کتونی پاوجار جا

***اتا کیجا کتونی پاوجارئون جا*** ماتا ایرونی فیلم هسه کا رسول صدر عاملی بساته. اینتا فیلم 1378 اکران بویه . اینتا فیلم بروتن تهرون سینمائون دله 195 ملیون تومن بیه .

## آسنی
ایدین . تداعی پارک دله هدی جا آشنا بوینه و ...............

## اکترون

## ممبعئون

رج:ایرانی فیلمون
کایمانرا

**کایمانرا** (به اسپانیایی: Caimanera) یاتا مسکونی گزر(منطقه) هسه ک.با دله کا 366 کیلومتر مربع گتی و 10562 کس دووشا دارنه.

## پیدر پشوئون

* فهرست شهرهای کوبا

## ممبعئون
نوسال موارکا(2014 فیلم)

**نوسال موارکا**  اتا شمشمامی(هیندی) فیلم هسه کا 2014 دله پخش بویه کا مزقونی(میوزیکال) و سرقتی فیلم هسه کا ونه دله شاهروخ خون و جکی شاروف ، نخش کا هاکردنه .

## ممبعئون

رج:هندی فیلمون
رج:۲۰۱۴ فیلمون
پردنگین

**پردنگین**، اتا کلا(روستا) هسه چالس شهرستون دله و مازرون استن دله کا بیرون بشم دله هسه و 667 نفر وی دله زیوش کننه.

## دووشا
ااینتا روستا مردمون طبری هسنه و مردم پردنگون طبری زبون همرا و کلارستاقی بوئش جا گپ زننه. 

## ممبعئون

رج:چالوس شهرستون روستائون
تزیراناپوق

**دودوک** ( ارمنیج جه Դուդուկ - به انگلیسی جه Duduk)،  **تزیراناپوق** (به ارمنی ծիրանափող - به انگلیسی Tsiranapogh) اتا ارمنی ساز هسه کت 1200 سال میلاد بزائین روج جه پسترون دی دبیه.

## ممبعئون

رج:بادی سازون
چائی

**چای** اتا بیکر(معطر)  سربکشینی هسه کا اغلب پل ئو جا وه ره دم کاندنه. اینتا سربکشینی اتا پرکاروردترین سربکشینی جئان دله هسه.

## ممبعئون

رج:گیاهون
ارزگان

**اُرُزگان** اتا ولایت نوم هسته که افغانستان جنوب‌غربی دره. سال ۲‌۰۲۲ گتنه که ارزگان دله حوالی ۴۴۸,۲۱۹ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۱۱,۴۷۴ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم ترین‌کوت هسته. ارزگان ۵تا ولسوالی (شهرستون) دارنه: ترین‌کوت، چوره، خاص‌ارزگان، دهراوود، شهید حساس، گیزاب.

## منابع
*
*

رج:افغانستان ولایتون
بامیان ولایت

**بامیان** اتا ولایت نوم هسته که افغانستان غرب دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که بامیان ولایت دله حوالی ۵۱۰,۵۴۳ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۱۸,۰۲۹ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم بامیان هسته. بامیان ولایت دله ۷ ولسوالی (شهرستون) درنه و ونه مردم ویشته هزاره هستنه.

## منابع
*
*

رج:افغانستان ولایتون
بلخ ولایت

**بلخ** اتا ولایت نوم هسته که افغانستان شمال‌غربی دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که بلخ ولایت دله حوالی ۱,۵۲۴,۶۷۷ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۱۶,۱۸۶ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم مزار شریف هسته. بلخ ولایت دله پونزده‌تا شهرستون درنه.

## منابع
*
*

رج:افغانستان ولایتون
بادغیس

**بادغیس** اتا ولایت نوم هسته که افغانستان شمال‌شرقی دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که بادغیس دله حوالی ۵۶۰,۰۲۱ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۲۰,۷۹۴ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم قلعه‌ی نو هسته. بادغیس دله ۷ ولسوالی (شهرستون) درنه: آب‌کَمَری، جَوَند، غورماچ، قادِس، قلعهٔ نو، بالامرغاب، مُقُر.

## منابع
*
*

رج:افغانستان ولایتون
بدخشان ولایت

**بدخشان ولایت** اتا ولایت نوم هسته که افغانستان شمال‌شرقی دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که بدخشان ولایت دله حوالی ۱,۰۶۶,۹۸۵ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۴۴,۸۳۶ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم فیض‌آباد هسته. بدخشان اتا کوهستانی ولایت هسته و ونه دله ۲۸ ولسوالی (شهرستون) وجود دارنه و ونه مردمون دری، واخی، وردوجی، شغنی، منجی، سنگچیلی، قرقیزی، زیباکی و پامیری زوون‌ها جه گپ زنّه.

## منابع
*
*

رج:افغانستان ولایتون
غور

**غور** اتا ولایت نوم هسته که افغانستان جنوب‌شرقی وَر دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که غور ولایت دله حوالی ۸۰۹,۲۴۵ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۳۶,۶۵۷ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم چغچران هسته. غور ولایت دله دَه‌تا شهرستون درنه.

## منابع
*
*

رج:افغانستان ولایتون
لغمان

**لوقمان** اتا ولایت نوم هسته که افغانستان شمال‌شرقی دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که لقمان ولایت دله حوالی ۴۹۹,۸۷۱ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۳,۹۷۸ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم مهترلام هسته. این ولایت پنج‌تا شهرستون دارنه.

## منابع
*
*

رج:افغانستان ولایتون
لوگر

**لوگر** اتا ولایت نوم هسته که افغانستان میونه دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که لوگر دله حوالی ۴۴۴,۴۱۹ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۴,۵۶۸ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم پل عالم هسته. این ولایت هفت تا شهرستون دارنه.

## منابع
*
*

رج:افغانستان ولایتون
نورستان

**نورستان** اتا ولایت نوم هسته که افغانستان شرق دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که نورستان دله حوالی ۱۶۷,۴۲۵ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۹,۲۶۷ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم پارون هسته.

نورستان ره قدیم‌ته «کافرستون» گتنه چون مسلمون نئی بینه ولی وشون ره زورپشتی مسلمون هکردنه و منطقه ایسم ره نورستون بی‌یشتنه. نورستانی ات‌سری زوون هستنه که خله خاص و ایزوله بموندستنه و هندو-ایرانی زوونون دله اتا سیوا دسته حیساب انّه و نورستان منطقه دله گپ بزه وونّه.

## منابع
*
*

رج:افغانستان ولایتون
پکتیا

**پکیتا** اتا ولایت نوم هسته که افغانستان جنوب‌شرقی دره. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که پکیتا دله حوالی ۶۲۷,۵۶۷ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۵,۵۸۳ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم گردیز هسته. پکیتا دله سینزده‌تا شهرستون درنه.

## منابع
*
*

رج:افغانستان ولایتون
پنجشیر

**پنجشیر** اتا ولایت نوم هسته که افغانستان میونه کته. سال ۲۰۲۲ میلادی، گتنه که پنجشیر دله حوالی ۳۸۲,۴۲۵ نفر زندگی کنّه. این ولایتِ گتی ۳,۷۷۲ کیلومتر مربع هسته و ونه مرکزی شهر نوم بازارک هسته.

این ناحیه مردمون ویشته تاجیک هستنه. احمد شاه مسعود و ونه ریکا پنجشیرِ آدِم بینه که افغانستان جنگ دله مقاومتِ نمادون هستنه. پنجشیر مقاومت آخرین جائونی که طالبان دست نکتنه دله وشون جه جنگ دارنه.

## منابع
*
*

رج:افغانستان ولایتون
جمهوری‌خاهون حزب

**جمهوری خاهون** آمریکایِ دِتا اصلی حزبون جه هسته که این کشورِ سیاست دله آمریکای دموکراتون جه رقابت دارنه. جمهوری‌خائون دست‌راستی سیاست دارنه و ویشته جنگ دمبال شونّه. وشون ِعقیده خله مسائل سر سنتی‌تر هسته و مثلاً سقط جنین یا همجنس‌خاهی وسّه قدیمی کلّه دارنه. جمهوری‌خاهون سمبل سرخِ رنگ هسته و فیل نشون ره دارنه.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:آمریکای سیاست
رج:سیاسی حزبون
آمریکای دموکراتون

**دموکراتِ حزب** آمریکایِ دِتا اصلی حزبون جه هسته که این کشورِ سیاست دله جمهوری‌خاهون جه رقابت دارنه. دموکرات‌ها، نسبت به جمهوری‌خاهون ات‌که چپوک‌تر هستنه و خارجی مسائل گدر دیپلماسی جه خانّه شه کار ره پیش بَوِرن. وشون طرفدارون ویشته شهری آدم‌ها هستنه و نو عقاید جه راحت‌ته کنار اِنّه. دموکرات‌هایِ نماد کئو (آبی) رنگ هسته و خر وشون انتخاباتی سمبل هسته.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:آمریکای سیاست
رج:سیاسی حزبون
لینستر

**لینستر** (ایرلندی جه: Laighin / Cúige Laighean) اتا از ۴ منطقه‌ای هسته که ایرلند دله درنه. لینستر پر جمعیت‌ترین منطقه هسته و ونه جمعیت (طبق سرشماری ۲۰۰۶) ۲٬۵۰۱٬۲۰۸ نفر بی‌یه.

## منابع

رج:ایرلند ایالتون
اولستر

**اولستر** اتا از ۴ منطقه‌ای هسته که ایرلند جزیره شنه. این منطقه دِ تیکه بیّه و ونه گت‌تری ره بریتانیا کشور دارنه و ونه ایسم ره شمالی ایرلند گننه، ونه پچوک‌ته قسمت هم ایرلند جمهوری جمع دره و تنک‌تِرو بیّه. شمالی قسمت مردم ویشته پروتستان و جنوب وری کاتولیک هستنه.

## منابع

رج:ایرلند ایالتون
رج:شمالی ایرلند
بلفاست

**بِلفاست** اتا شهر هسته که شمالی ایرلند ره نیشتگا و گت‌ترین شهر هسته. این شهر ایرلند جزیره دله دره ولی بریتانیا کشور شنه. بلفاست مردم اکثراً پروتستان په‌روو هستنه و وشون دله ات‌که کاتولیک هم درنه که خانّه این شهر و اوستان ره ایرلند جمهوری دله بَوِرِن ولی اقلیت هستنه. 

## منابع

رج:بریتانیا شهرون
رج:شمالی ایرلند شهرون
رج:اروپا نیشتگائون
کوناخت

**کناخت** یا **کانوت** اتا از ۴ منطقه‌ای هسته که ایرلند دله درنه و ونه غربی ایالت هسته. این ولایت ۱۷٬۷۸۸ کیلومترمربع گتی و ۵۴۲٬۵۴۷ نفر جمعیت دارنه.

## منابع

رج:ایرلند ایالتون
مانستر

**مانستر** اتا از ۴ منطقه‌ای هسته که ایرلند دله درنه و این جزیره‌یِ جنوبی ولایت هسته که ایرلند جمهوری شنه.

## منابع

رج:ایرلند ایالتون
نوردراین-وستفالن

**نوردراین-وستفالن** اتا آلمان ره ایالت هسته که ونه غرب دره. این ایالت سال ۱۹۴۹ تاسا آلمان دله دره و ونه مرکزی شهر دوسلدورف هسته. نوردراین-وستفالن ِگتی (مساحت) ۳۴٬۰۸۵ کیلومتر مربع هسته و اونتی که سال ۲۰۲۰ آمار بئیتنه، ۱۷٬۹۲۵٬۵۷۰ نفر اونجه زندگی کنه. 

این ایالت شه وسّه سیوا دولت و مِیلس دارنه و بوندسرات دله هم شیش تا نماینده رسننده. سال ۲۰۱۸، نوردراین-وستفالنِ HDI ره ۰٫۹۳۶ و سال ۲۰۲۰، ونه GDP ره ۳۸٬۸۷۶ یورو اعلام هاکردنه.

## منابع

رج:آلمان ایالتون
هامبورگ

**هامبورگ** اتا آلمان ره ایالت-شهر و ونه سومین گتِ شهر هسته. این ایالت سال ۱۹۴۹ تاسا آلمان دله دره و فقط اتا بندری شهر ره شامل وونه. هامبورگ ِگتی (مساحت) ۷۵۵ کیلومترمربع هسته و اونتی که سال ۲۰۲۰ آمار بئیتنه، ۱٬۸۵۲٬۴۷۸  نفر اونجه زندگی کنه. 

این ایالت شه وسّه سیوا دولت و مِیلس دارنه و بوندسرات دله هم سه تا نماینده رسننده. سال ۲۰۱۸، هامبورگِ HDI ره ۰٫۹۷۵  و سال ۲۰۲۰، ونه GDP ره ۶۴٬۰۲۲  یورو اعلام هاکردنه.

## منابع

رج:آلمان ایالتون
کورسیا

**کورس** یا **کورسیا** یا **کرس** اتا جزیره نوم هسته که فرانسه شنه و مدیترانه دریا دله دره. این جزیره، مدیترانه‌یِ چارومین گتِ جزیره هسته و ساردینیا شمال قرار دارنه. کورسیا مردم کورسی ِزوون جه گپ زنّه و فرانسوی هم دونّه. اینجه ایتالیای فرهنگ و تاریخ جه هم خله تأثیر بدی‌یه. ناپلئون بناپارت این جزیره‌یِ آدِم بی‌یه.

## منابع

* فارسی ویکی‌پدیا

رج:فرانسه جوغرافی
رج:مدیترانه
آق‌مولا

**آق‌مولا** اتا قزاقستون ِولایت هسته که کوکشه‌تاو شهر ونه مرکز هسته و ونه گتی *(مساحت)* ۱۴۶٫۰۰۰ ک‌م۲ هسته و سال ۲۰۰۹ میلادی، ونه جمیعت ۷۴۴٫۷۰۰ نفر بی‌یه. آق مولایِ درون اتا سیوا شهر دره که آستانه هسه و کشورِ نیشتگا هسته ولی آق مولایِ ولایت دله حیساب نوونه.

## دپیته چرخه‌تو
* قزاقستون

## منابع

رج:قزاقستون ولایتون
آلماتی (ولایت)

**آلماتی** اتا قزاقستون ِولایت هسته که تالدی قورغان شهر ونه مرکز هسته و ونه گتی *(مساحت)* ۲۲۴٫۰۰۰ ک‌م۲ هسته و سال ۲۰۰۹ میلادی، ونه جمیعت ۱٫۶۴۲٫۳۰۰ نفر بی‌یه. این ولایتِ میونه آلماتی ِشهر کته ولی این شهر، آلماتیِ ولایت دله حیساب نوونه و شه سیوا تقسیمات دارنه.

## دپیته چرخه‌تو
* قزاقستون
* آلماتی ِشهر

## منابع

رج:قزاقستون ولایتون
کاستیا-لامانچا

**کاستیا و لامانچا** اتا ایسپانیا ره شه‌گردون بخش هسته که این کشورِ میونه کَته. این منطقه‌یِ مردم ویشته ایسپانیولی زوون گپ زنّه. این منطقه‌یِ مرکز تولدو شهر هسته و سرجمع ۲٬۱۰۶٬۳۳۱ نفر جمیعت دارنه.

## منابع

رج:ایسپانیا شه‌مختار بخشون
رج:کاستیا-لامانچا
آستوریاس

**آستوریاس** اتا ایسپانیا ره شه‌گردون بخش هسته که این کشورِ شمال‌غربی وَر دره. آستوریا منطقه‌ای هسته که قدیم لئون تاج و تخت و آستوریاس سلطنت اونجه نیشتگا داشتنه و حلا آستوری زوون اونجه گپ بزه وونه و وه ره دولت برسمیت اشناسنه. آستوریاسِ مرکزی شهر خیخون هسته.

## منابع

رج:ایسپانیا شه‌مختار بخشون
کانتابریا

**کانتابریا** اتا ایسپانیا ره شه‌گردون بخش هسته که این کشورِ شمال دره. کانتابریا جایی کته که ونه شمال بیسکای دریامونا دره و ونه شرق باسک ناحیه شنه و ونه غرب هم آستوریاس دره و ونه جنوب وَری کاستیا-لئون جه رسنه.

این بخشِ مرکز سانتاندر نوم دارنه و ونه جمیعت سرجمع ۵۸۴٬۵۰۷ نفر هسته و ۵٬۳۲۱ ک‌م² گتی دارنه.
## منابع

رج:ایسپانیا شه‌مختار بخشون