open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مسیحی دین

*این مقاله ره تونّی لاتین خط جه هارشین: * **[[Messih var]]**
[بندانگشتی|مسیحِ عکس که [اورشلیم کته.]]
**مسیحیت** دنیایِ گت‌ترین دین هسته. این دین ِپه‌روون عیسی مسیح جه په‌رووی کنّه و خدا ره پرستنّه. مسیحیون شه چن چلّه میونه رسد وونّه که کاتولیک، نسطوری، اورتودکس، پروتستان و… دسوری نوم دارنه. مسیحیون باور ویشته این هسته که تثلیث دره؛ یعنن خدا، مسیح و روح القدس سه‌تا سیوا شخصیت دارنه ولی اتا واحدِ وجود هستنه. علایده برین، وشون گنّه که مسیح شه خدایِ ریکا بی‌یه که آدمونِ گناه وسّه ضامن بیّه و شه ره صلیب تن دار هکشی‌یه که آدم گناهون ره اینتی بشوره و خدا آدم‌کته‌ئون ره ببخشه.

مسیحی دین اوائل یهودیت سر بساته بیّه و عیسا شه جهود بی‌یه ولی اتی نو افلاطونی فلسفه همرکت جه هئی بیّه و ات‌که روم و یونان فرهنگ ونه تن دپیت بیّه و مسیحی گتون چنتا جلسه دله هنیشتنه و وه ره اینتی که اسا هسته اصلاح هاکردنه. زمونی که روم امپراتوری رسماً مسیحی بَینه، اروپا دله مسیحیت جا دکته و کم‌کم دنیا دله تَنِک‌ته بیّه. مسیحیت خله سال اروپایی کشورون دله قِد داشته ولی ونه حکومت ره کنار دینگونه و اسا فقط واتیکان دله تئوکراسی (دینی حکومت) دارنه. مسیحیون وسّه یکشمبه مقدس روز هسته که تعطیل هستنه و شونّه کلیسا دله نواجش کنّه.

## منابع
شیخ لطف‌الله مسجد

**شیخ لطف‌الله مسجد** اتا تاریخی بنا هسته که صفویون گدر شنه و شاه عباس زمون وه ره بساتنه. این مسجد اصفهون دله دره و نقش جهون میدون کناره کَته. 

## منابع

رج:اصفهان تاریخی جائون
رج:اصفهان مسجدون
رج:ایران ملی آثار، اصفهان دله
منطق

**منطق** قدیم‌تاسا اتا فلسفه‌یِ چلّه‌ئون جه هسته که بررسی کنده چتی ونه آدم درست-حسابی استنتاج هاکنه و اصلاً چتی گپ بزوئن و باور داشتن صحیح هسته. منطق قرن سیزهم جه ریاضی دله هم کاربرد پیدا هاکرده و کامپیوتر و روان‌شناسی بمونه تاسا، این رشته‌ها دله هم خله مهم بیّه.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا


رج:فلسفه
برره

**شب‌های برره** که وه ره **برره** نوم جه اشناسنّه، اتا ایرانی سریال بی‌یه که مهران مدیری سال ۱۳۸۴ بساته و ایرانِ کانال سه پخش کرده. این سریال جه ۹۲ اپیزود (قسمت) بساتنه و آخرسر نصف‌کاله بموندسته. برره اتی داستان و آسنی داشته که ایران ِمردم ِنخش عادتون ره سوژه گیته و کتره وندسته.

## دپیته چرخه‌تو
* قهوه تلخ

## منابع

رج:ایرانی سریالون
رج:مهران مدیری
رج:۲۰۰۵ فیلمون
اخلاق

**اخلاق**  انسانی علوم دسته جه هسته که گنه چتی آدم ونه اونچی ارزش دارنه و فضیلت هسته ره بدست بیاره و اونچی ذلت یارنه و نخش هسته ره گِس نده. بعضی فلاسفه اخلاق ره نسبی دونّه و گنّه ننشنه خار و نخار ره دکّل تعیین هاکردن و ونه نسبت به چیز دیگر، هر چی ره خار یا نخار نوم هدائن و ونه ات چی ره معیار بیریم که باوّیم چچی خار هسته یا نا. مثلاً بقا ره وونه معیار بیتن و باتن زنده بموندستن وسّه هرچی خار بوئه ره تومبی خار نوم هادیم. ولی ات دسته دیگر درنه که خار بی‌ین یا نخار بی‌ین ره دکّل ذاتی دونّه و گنّه مثلاً دِرو بزوئن ذاتاً نخار هسته.

## منابع
* بنیان‌های فلسفه

رج:فلسفه
پلاتو

شمه منظور کمین هسته:
* افلاطون یونانی فیلسوف
* پلاتئو (استان) که بنین شنه.
آتلانتیک (استان)

**آتلانتیک (استان)** اتا بنین ِاوستان هسته.

## منابع

رج:بنین اوستانون
پلاتئو (استان)

**پلاتئو** اتا بنین ِاوستان هسته که ونه گت شهر پوبه نوم دارنه . 
## منابع

 
رج:بنین اوستانون
کوتونو

**کوتونو** اتا شهر هسته که بنین کشور شنه. این شهر لیتورال استان دله دره و کشورِ گت‌ترین شهر هسته.
## منابع
 
رج:بنین شهرون
شمال‌غرب سامون

**شمال‌غرب سامون** اتا کاندایِ سامون هسته که یلونایف شهر ونه نیشتگا هسته.

## منابع

رج:کاندا ایالتون
نوناووت

**نوناووت** اتا کاندایِ سامون هسته که ایکالویت شهر ونه نیشتگا هسته.

## منابع

رج:کاندا ایالتون
قهوه تلخ

**قهوه تلخ** که ونه نوم یعنن **تَلِ قهوه**، اتا ایرانی سریال بی‌یه که مهران مدیری بساته و وه ره بازار دله دی‌وی‌دی کِرده و روته. این سریال داستان و آسنی این بی‌یه که اتا مردی که ونه نوم ره «نیما زند کریمی» گتنه، تاریخ خوندسته ولی اتا تل قهوه بخرده په، شه بورده یک قرن قبل‌ته و اتا ناشناس دوره که ونجه هیچ بنویشته‌ای دیگر دنی‌یه ره سر دربیارده. وه اونجه سعی کنده مملکت ِمسیر ره هدار هاکنه و ایران وضع ره آماده هاکنه که قاجارون قدرت نیرن ولی دربار و دولت وضع انده رقد بوئرد هسته که وه نتونده هچّی شه کار ره پیش بَوِره. اینتا سریال آخرسر نصف کاله بموندسته و ونه آسنی سر نیّه.

## منابع

رج:ایرانی سریالون
رج:مهران مدیری
مارتین اسکورسیزی

**مارتین چارلز اسکورسیزی** (Martin Charles Scorsese،بزائه‌ی ۱۷ نوامبر ۱۹۴۲) اتا آمریکایی کارگردون هسته که ایتالیایی ریشه دارنه. وه نو هالیوود مهم‌ترین کارگردانون جه حیساب اِنه. اسکورسیزی خله جوایز بیته که وشون دله اتا اوسکار جایزه، چارتا بفتا، سه‌تا ایمی، اتا گِرَمی، سه‌تا گولدن گولوب و دِتا آمریکای کارگردانون انجمن جایزه درنه.

وه سال ۱۹۶۸ شه فوق لیسانس ره نیویورک دانشگاه جه بیته و ونه اولین اثر *[[هوز دت ناکینگ ات مای دور؟]]* (*کی مه خنه در ره بزو*، ۱۹۶۷) بی‌یه که وه ره شیکاگو فیلم فستیوال دله نمایش هدانه. دهه‌ئون ۱۹۷۰ و ۸۰ میلادی فیلمونی که اسکورسیزی ساتِه، ویشته آمریکایی-ایتالیایی مردمونِ خَوِری بی‌یه که نیویورک کناره دئینه و جرم-جنایت ره مافیا دله پیش وَردنه و همینتی نیهیلیسم و کاتولیک کلیسا خَوِری هم ونه فیلم دله گپ بزه وونه. اسکورسیزی فیلم‌هایِ سبک اینتی هسته که دوربین یواش تکون خِرنه و فریم ره ثابت یلنه، صحنه‌هایی که خشونت دارنه زیاد هسته و فُحش صدتا یک‌زار.

اسکورسیزی *[[تاکسی درایور]]* جه سال ۱۹۷۶ پالم د اور جایزه ره کَن جه بیته که این فیلم دله رابرت دنیرو کا کرده که هشت‌تا فیلم دیگر ره هم اسکورسیزی وَر دیّه: *[[نیویورک، نیویورک]]* (۱۹۷۷)، *[[رگینگ بول]]* (*عصبی ورزا*، ۱۹۸۰) *[[کینگ آف کمدی]]* (۱۹۸۲)، *[[گودفیلز]]* (۱۹۹۰)، و *[[کازینو (فیلم)|کازینو]]* (۱۹۹۵). ده سال بعدی ره اسکورسیزی بورده لئوناردو دی‌کاپریو همرکت فیلم بساته که این دوره‌یِ آثار جه *[[گنگز آف نیویورک]]* (۲۰۰۲)، *[[آویاتور]]* (۲۰۰۴)، *[[دیپارتد]]* (۲۰۰۶)، *[[شاتر آیلند]]* (۲۰۱۰) و *[[ولف آف وال استریت]]* (۲۰۱۳) هستنه. اَی ات‌گال اسکورسیزی دِباره دنیرو ره شه فیلمون دله وردگاردنی‌یه که *[[ایریش من]]* (۲۰۱۹) و *[[کیلرز آو فلاؤر مون]]* (۲۰۲۳) دله دره. اسکورسیزیِ دیگر فیلمون جه هم *[[افتر هورس]]* (۱۹۸۵)، *[[لست تمپتیشن آف کریس]]* (*مسیحِ آخرین وسوسه*، ۱۹۸۸)، *[[ایج آف اینوسنس]]* (*معصومیت دوره*، ۱۹۹۳)، *[[کوندون]]* (۱۹۹۷)، *[[هوگو]]* (۲۰۱۱) و *[[سایلنس]]* (۲۰۱۶) هستنه.

علایده بر فیلم بساتن، اسکورسیزی HBO کومپانی وسّه چن کَش اپیزود هم بساته و *[[بوردوالک امپایر]]* (۲۰۱۱–۲۰۱۵)، *[[وینلی]]* (۲۰۱۶)،  *[[پابلیک اسپیکینگ]]* (۲۰۱۰)، و نتفلیکس *[[پرتند ایتس ا سیتی]]* (۲۰۲۱) سریالون وسّه چن قسمت کارگردونی هاکرده. وه چنتا راک موزیک مستند ره هم پیش بَوِرده که *[[لست والتز]]* (۱۹۷۸)، *[[نو دایرکشن هؤم]]* (۲۰۰۵)، *[[شاین ا لایت]]* (۲۰۰۸)، و *[[جورج هریسون زندگی‌نومه]]* (۲۰۱۱) این رج دله درنه.

## منابع


رج:آمریکایی کارگردانون
رج:زننه آدمون
سایلنس

**سایلنس** که یعنن **بٮستایی**، اتا آمریکایی فیلم هسته که سال ۲۰۱۶، مارتین اسکورسیزی اتا رومان سر جه وه ره بساته. این فیلم ِآسنی این هسته که چنتا مسیحی دین ِمبلغ شونّه جاپون که شه دین ره تنک هاکنن ولی جاپونی‌شون وشون‌ها ره گیرنه و جزا دِنّه.

## منابع

رج:مسیحی فیلمون
رج:۲۰۱۶ فیلمون
رج:تاریخی فیلمون
رج:مارتین اسکورسیزی
رج:آمریکایی فیلمون
رج:جاپونی فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
دیپارتد

**دِ دیپارتد** که یعنن **بورده‌ئون**  اتا آمریکایی فیلم هسته که سال ۲۰۰۶ مارتین اسکورسیزی بساته. این فیلم چارتا اوسکار بیته.
## آسنی
این فیلم دله دتا صغیر وچه زندگی ره سراق دنه که اتا گانگسترون دله گت وونه و اتی پلیس بار انه. اولی ره ونه مافیایی خانواده رسندنه افسری و نظام دله کارگاه وونه که مافیا ره راپورت هاده.اتی که پلیس دله گت بیه هم جاسوسی رسنه مافیا دله جاسوسی هاکنه. وشون دتا آخر هیی جه درگیر وونه.

## منابع

رج:گانگستری فیلمون
رج:آمریکایی فیلمون
رج:مارتین اسکورسیزی
رج:۲۰۰۶ فیلمون
شبات

[بندانگشتی|شباتِ [شم|شم‌ئون.]]
**شَبات** ( عبری الفبا جا:שבת) اتا عبری کلمه هسه کا ونه چم شمبه هسه. جوهودشون بوور دارنه کا خدا شیش روج دله آسمون و بنه و حیوونون و آدمون ر بساته و شمبه دله بخته و استراحات هاکرده و همینسه خدا این روج تقدیس هاکرده و کار هاکردن این روج دله ر حرام بیته.

جوهود کیش دله اینتا بوور دره کو هچ ونایی شمبه آداب ترک هاکردن تون گتتر نیه مگم بت پرسش هاکردن و قدیم دله هرکی شمبه آداب ر ترک کرده ر سنگسار کردنه.

تلمود دله شمبه خوری بنویشته کا شمبه خشالی روج هسه و ونه دله نونه عزا بیتن. اینتا روج بختن و لس هایتن روج هسه جوهودون وسه پس نونه کار هاکردن، سفر بوردن، بخریین و بروتن و تش روشند هاکنن حتی شه خراک بپتن و گرم بین وسه.این روج دله وشون دعا خوننه و نماج دنه و وشون نماج ات کم روجای دیگه جا ویشتره.

قبل اینکه شمبه برسه، یعنی جومه نماشون، دتا شمع روشند کننه و دتا نون سفره سر النه، مار کا خراکی که قبلا بپته ر النده سفره سر ، وچون موارکا گننه و شراب ر یارنه و شمبه رس دعا( قیدوش) ر خوننه و خراک ر شمع سو جه متورک کننه.دشمبه روج و آداب شمبه پایان دعا(هبدالا)جه مار شونه و توم بونه.
رج:یهودیت
مردگون عید

مردگون عَید یا 26 عَیدِما اتا روج هسه کا طبری مردمون بوور دارنه کا این روج دله فریدون ضحاک ر بکوشته و مردم ر لار هاکرده، چون این روج دله فریدون سپاه و ضحاک داردسه هدی سر جنگ بیتنه و ات خله جوونون کا فریدون سپاه دله دینه بکوش بینه، طبری مردمون این روج ر به یاد شه مردگون شوننه شه مردگون قور سر و فاتحه خوننه. این روج دله هرکی تام پلا یا ترش آش پجنه شه مرده نیت دنه بریم.

عموما این روج مازرون دله و فیروزکوه و شامرزا و شمیرون دی جشن بئیته بونه، طالقان دله ات کم فرق ونه تمن دله ای جشن گیرنه امبا این روج ر به نوروزک یا نوروز چوئِک اشناسنه. گرگان دله چارشمبه آخرسال شمسی ر شوننه شه مردگون قور سر و این روج ر گوننه عَلفه یا عرفه.

قدیم 25 عیذمای شو هر سره تش روشند کردنه به این نیت کا فریدون سپاه کا دره دماوند جا انه، راه وشونسه دیار بوو، اَی اینتا رسم بیه کا گتون و مردمون جمع بینه میذدون مله دله و اتا چو اشتنه میدون میون و چوی سر ر جول و پارچه وندسنه این چو ر گتنه بَرِم یا خَلَتی و اتا گو یا گسفندم چو تن وندسنه، اسا کشتی گیرون کشتی گیتنه و برنده اون گسفن یا گو ر گیته و چو رم راس کرده.

## مکزیک
مکزیک دله دی این جشن ر گیرنه امبا ونه تمن فرق کنده. وشون بوور دارنه کا این روج دله مردگون آسمون جا اننه بنه و اما ونه وشون ر یاد هاکنیم تا وشون روح سرگردون نوه.
بندانگشتی|عکس، زنان ره سراق دنه که کالیفورنیا دله درنّه مکزیکی بمردگون عید کا ونه نوم Día de Muertos هسّه ره جشن گیرنّه.
فیلم سینمایی کوکو دی این آسنی ر رجونه دارنه.

رج:تبرستون مراسم
گود فیلز

**گودفیلز** که یعنن **خارِ رفخون**  اتا آمریکایی فیلم هسته که سال ۱۹۹۰ مارتین اسکورسیزی بساته. این فیلم گانگسترون خَوِری هسته و اتا آمریکایی جوون ِواقعی آسنی ره گنه که شونه اتا مافیایِ خانواده دله سرباز وونه ولی آخرسر وه ره مِزراب اینگنّه که پلیس وسّه جاسوسی هاکنه. فیلم ِسه‌تا اصلی بازیگرون 	رابرت دنیرو، ری لیوتا و جو پشی هستنه.

## منابع

رج:گانگستری فیلمون
رج:آمریکایی فیلمون
رج:مارتین اسکورسیزی
رج:۱۹۹۰ فیلمون
رج:بیوگرافی فیلمون
اوپنهایمر

**اوپنهایمر** اتا فیلم هسته که رابرت اوپنهایمر زندگی خَوِری بساتنه. این فیلم ره سال ۲۰۲۳، کریستوفر نولان بساته. اوپنهایمر و باربی فیلم خله رقابت داشتنه و دِتا فیلمی بینه که ویشترین فروش ره بدست بیاردنه. اوپنهایمر فیلم گولدن گلوب ویشتر جوایز ره این سال وسّه بیته.

## منابع

رج:۲۰۲۳ فیلمون
رج:کریستوفر نولان
رج:تاریخی فیلمون
رج:آمریکایی فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
رج:اوسکار بیته فیلمون
۱۹۸۴

**۱۹۸۴** میلادی تقویم ِاتا سال هسته.
چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۸۴ (میلادی) ره گَل ِسال دونستنه.

## دکته‌ئون
* برونئی کشور بساته بیّه و شه استقلال ره اعلام هاکرده
* معمر قذافی اتا طرح هدا که لیبی تموم جاهون ره کِله هکشن

## بزائه‌ئون

## بمرده‌ئون

## منابع

رج:میلادی سال
مهرداد اولادی

**مهرداد اولادی** اتا مازرونی فوتوالیست بی‌یه. وه لیگِ خله تیمون، استقلال، پرسپولیس، ملوان انزلی و… دسوری، دله دیّه. وه سی سالگی دله اُور دوز هاکرده و بمرده.

## منابع

رج:پرسپولیس فوتوالیستون
رج:استقلال فوتوالیستون
رج:ملوان فوتوالیستون
رج:قائمشهر گت آدمون
نومکی کوتر

بندانگشتی|نومکی کوترئون کا وشون لینگ ره نومک دوستنه
بندانگشتی|اتا اعیونی کیجا خارتوئی جمه جا که اتا نومکی کوتر جا ( نوزّیوم سده نقّاشی)
**پوسدچی کوتر** یا **نومکی کوتر** (انگلیسی: Pigeon post)  اتا جور کوتر بینه کا قدیمون دله کار بردنه  کا  نومک رسینه وشون جا . وشون ایستفاده اینتی هسه کا اتا جه وه ره جلد کاردنه و کوتر شوسه نومک ببرن .

## ممبعئون

* 
رج:کوتر
رج:نامه
رج:پیام
رج:پیغام
رج:ارسال
رج:تاریخ
رج:تاریخی دوره‌ئون
اودیسه

**اودیسه** اتا سوت‌دَوِسته شعر هسته که هومر قرن هشت پیش از میلاد، یونانی زوون جه بسروسته. اودیسه سوت اینتی بی‌یه که اتا قهرمون شونه دریو ولی خدائون وه ره نفرین-بلا کنّه و وه دریو دله گوم وونه و انده چرخ-چرخ گیرنه که همه فکر کنّه وه بمرده. ونه زنا وسّه ات خله خاستگارچی انه ولی زنا بهانه یارنه و اتا قالی‌دار ره کشه گیرنه و گنه هرگدر این قالی ببفتن تموم بیّه، شی کمبه. وه انده قالی ره دس-دس تو کنده و لَسی دِنه تا اودیسه دریو دله جه ورگردنه. اودیسه‌یِ سفر اسا مثالی بیّه و هر کی بلند و دراز سفر کنده که وه ره تغییر دِنه و آدم دیگر وونه، اودیسه مثال ره ون‌سه یارنه.

## منابع

* یونان اساطیر کتاب 

رج:یونانی اساطیر
رج:یونانی کتابون
فیریگی زوون

چپ|بندانگشتی|150x150پیکسل|فیریگی بونیشتک میداس دله
**فیریگی زوون** ایندو اوروپائیج زوون بیه ما (5ئم سدک قبل مسیح باشتن) زیو بیه .

## ممبعئون

* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Phrygian_language&oldid=376175725 Phrygian language]، مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، برداشت شده در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۰.
رج:هندو-اروپایی زوونون
بوریاد زوون

**بوریاد زوون** اتا موغولی زوون هسه کا اوروس دله بویاردیا دله رسمیت داینه و اینتا زوون چینستون دله دی بوئشکر دارنه.

## زوون مثال

## منابع

* http://en.wikipedia.org/wiki/Buryat_language
رج:موغولئون
رج:چینی زوونون
باتیری زوون

**باتیری**(بٹیری **،** बटेरी) هیندواریاییج زوون هسه کا جاموکیشمیر دله بوئشکر داینه. 

## ممبعئون
فارسی ویکیپیدیا
رج:هندو-آریایی زوونون
خارزمیج زوون

**خارزمیج زوون** (خارزمیج جه Zwaaq-i-khwarazm) اتا ایرونی شرقی زوون بیه کا سکایی و سوغدی جا دیخنواده بیه و شه جه ره هدائه اوزبکی ره و شه میون جه بورده.

## ممبعئون

رج:ایرانیج زوون
امیرکبیر

**میرزا محمد تقی خان قائم‌مقام فراهانی** ملقب به **امیر کبیر** اتا ایران ِصدراعظم بی‌یه که ناصرالدین شاه گدر سعی هاکرده بعضی اصلاحات ره رُش دینگنه. وه ایرانِ اولین دارالفنون ره بساته و شازده‌ئون حقوق جه کسر هاکرده. امیرکبیر ِاتا کار هم بابیه و بهایت سرکوتن بی‌یه که خله از وشون ره دستور هدا که بکوشتنه و کور-کاشم هاکردنه. وه آخرسر درباریونِ توطئه باعث بیّه که شاهِ چش جه دکته و وه ره تبعید برسنینه کاشان و شاهِ دستور جه وه ره فین امارت دله رگ بزونه و بکوشتنه.

## منابع

رج:ایران وزیرون
شائوئی زوون

**شائوئی زوون**  لاتین جه  Chaoui (بربری : ⵜⴰⵛⴰⵡⵉⵜ) زوونی هسه گت اوراس دله کا الجزائر خرتاو دله بوئشکر دارنه.امروجاروج چونکا ویشتر الجزائری عربی و فرونسه کار شونه دره میون جه شونه. 
بندانگشتی|شائوئی سامون برم

## ممبعئون

رج:آفرو-آسیایی زوونون
پگوئان‌ئون

**پگوئان‌ئون** یا **مون مردمئون**  مردومی هسنه گا برمه ، تایلند دله زیوش کندنه و پگوئان زوون جا گپ زندنه

## ممبعئون
اینگیلیسی ویکیپیدیا
پگوئان زوون

**پگوئان**  (مون:ဘာသာမန်، برمه‌ای: မွန်ဘာသာစကား، تای: ภาษามอญ) یا **مون** آسترئوآسیائیج زوون هسه کا پگوئان‌ئون وه جا گپ کاندنه. اینتا زوون ویجکی داینه کا اینتا هسه ، اینتا زوون درسه کا آسیا خارتاوی نسوجر دله دره امبا ونگی نیه.

## ممبعئون
فارسی ویکیپیدیا

رج:آسترونزیایی زوونون
کنگتونگشان زوون

**کنگتونگشان  زوون** اتا زوون هسه کا وه ره **کهونتای ، کنگتونگتا** دی گننه .اینت زوون اتا کارا-دائی زوون هسه کا تایلند و میونمار دله بوئشکر دارنه.

## ممبعئون
اینگیلیسی ویکپدیا
رج:میونمار زوونون
تاج‌الدوله زیار

**ملک تاج‌الدوله زیار** پادوسپانیون سی و یکمین فرمانروا بی‌یه که وشون دله اولین نفر هسته که وه ره «ملک» گتنه. زیار میون سال‌های ۷۲۵ تا ۷۳۴ هجری، حدود دَه سال، رویان و رستمدار دله حکومت داشته. تاج‌الدوله حکومت جه نرسی بی‌یه په، کلارستاق دله دیّه و ناتله رستاق ره شه دس داشته و ونه برار، استندار شهریار، که بمرده په، ونه سامون ره هم بیته. ونه اتی برار، عزالدوله، معترض بیّه و خاسته ابوسعید بهادرخان کومِک جه زیار ره کنار دینگنه که موفق نیّه. تاج‌الدوله زیار شه رقیبون ره کنار بزو و پادوسپانیون حکومت ره اتا نو دوره بیارده. زیار چارتا ریکا داشته که وشون‌ها جه سه تا حکومت هاکردنه: جلال‌الدوله اسکندر، فخرالدوله شاه‌غازی، گستهم (که به حکومت نرسی‌یه) و سعدالدوله توس.

## جستارهای وابسته
* ملوک‌الطوایفی دوره
* شاه کیخسرو باوندی

## منابع

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
فخرالدوله شاه‌غازی

**ملک فخرالدوله شاه غازی** پادوسپانیان سی و سومین حاکم بی‌یه که سال‌های ۷۶۱ تا ۷۸۰ هجری رویان دله حکومت هکرده.

## زندگی‌نامه
شاه‌غازی که جلال‌الدوله اسکندر برار بی‌یه، ونه حکومت گدر کلارستاق دله دیّه و وه ره پشتی کرده. وه زمونی امیر مسعود سربداری سال ۷۴۳ خاسته آمل ره بیره، سربدارون ِلشکر ره دیم-به-دیم نهب شی‌یه تا وشون تمرکز ره بهم دینگنه. شاه غازی قوسین دزد ره ۲۷ ذی‌الحجه ۷۵۹ هجری فتح هاکرده و ونه گنج ره ری جه بیارده کجور.

شاه‌غازی وقتی جلال‌الدوله اسکندر سال ۷۶۱ هجری، بمرده په، ونه جا هنیشته. شاه‌غازی و کیا افراسیاب چلاوی میون جنگ بی‌یه و تا جلالک مار پرچین، که افراسیاب ره بکوشتنه، این دشمنی دیّه. این سال دله اولیاءالله آملی، که *[[تاریخ رویان]]* کتاب ره بنویشته، آمل جه فرار هاکرده و بمو شاه غازی پلی پناه بیته.

فخرالدوله شاه‌غازی سال ۷۸۰ هجری، ات کمه پیش از تیمور گورکانی حمله، بمرده.

## منابع

* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۹۸–۹۳.

رده:پادوسپانیون اسپهبدون
عضدالدوله قباد

**ملک عضدالدوله قباد دوم** پادوسپانیون ِسی و چارومین شاه بی‌یه که سال‌های ۷۸۰ تا ۷۸۲ هجری رویان دله حکومت داشته.

## حکومت
ملک قباد و گت میر که مرعشیون حکومت ره آمل دله په هچی‌یه، هم‌دوره بینه. ملک قباد و مرعشیون جری بینه و ظهیرالدین مرعشی، شه کتاب *[[تاریخ طبرستان و رویان و مازندران]]* دله، گنه که وه رضی‌الدین مرعشی جواب که ونجه کومِک خاسته، فُحش هدا و مرعشیون ره غض بیته و وه ره حمله هاکردنه.

گت میر که بمرده په، میراناده جنگ دله مرعشیون اولین کش پادوسپانیون ره حمله هاکردنه. ملک قباد که یکّه بخرد بی‌یه، هرستا بورده کجور و رستمدار ره مرعشیون بیتنه. سید رضی‌الدین و فخرالدین تا حوالی کجور ملک قباد په بوردنه و ناتل دله تا واتاشان مله برسینه و اینتا شهر ره شه نیشتگا هکردنه.

بهار سال ۷۸۳ ه‍ق ملک قباد اتا صرا دله، لکتر (یا لکبیران یا لکتور) نومی، مرعشیون نیروها ره شبیخون بزو. مرعشیون خله صدمه بخردنه. اما صواحی که بیه په، جنگ دمباله پیدا هاکرده و ملک قباد معرکه میون بمرده. پادوسپانی لشکر که شه ملک ره بکوشته دینه، شکست بخردنه و کجور، کلار، هرسی و آبدان ره وا بدانه. سید فخرالدین مرعشی تموم این منطقه ره حاکم بیّه.

## دپیته چرخه‌تو
* مرعشیون

## منابع

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
رج:شاهونی که جنگ دله بمردنه
جلال‌الدوله اسکندر

**ملک جلال‌الدوله اسکندر** پادوسپانیان ِسی و دومین حاکم بی‌یه که سال‌های ۷۳۴ و ۷۶۱ هجری رویان دله حکومت داشته. اسکندر تاج‌الدوله زیار ِگت ریکا و جانشین بی‌یه و زمونی که ولیعهدی کرده، کلارستاق ره داشته. اسکندر حکومت زمونی بیّه که سربدارون ِرمبش خراسون دله راه دکت بی‌یه و امیر مسعود سربدار خاسته شه سامون ره مازرون دله هم تنک هاکنه ولی اسکندر و حسن دوم باوندی یک‌پشت بینه و سربدارون که قوی‌تر بینه ره شکست هدانه. با این چنین، سربدارون ِتفکرات مازرون دله طرفدار داشته و باوندیون حکومت ره ساقط هاکرده. اسکندر خاسته حسن باوندی ِریکائون ره کومِک هاکنه که کیا افراسیاب چلاوی جه جنگ هاکنن ولی شکست بخرده.
جلال الدوله اسکندر شه سامون ره قزوین تا سمنان جه گسترش هادا و ری شهر ره هم بیته.

## منابع

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
سوپرانوز

**سوپرانوز** اتا آمریکایی سریال بی‌یه که شیش سیزن (فصل) وه ره بساتنه. این سریال دله اتا آمریکایی گانگستر آسنی ره سِراق دِنه که مریض وونه و شونه روان‌پزشک پَلی. این مردی که ایتالیایی تبار دارنه و جرسی ِشهر دله اتا مافیایی خانواده ره اداره کنده، شه روان‌پزشک که اتا زنا هسته، جه هر هفته گپ زنده و شه زندگی ره همینتی پیش وَرنه و شه خانواده‌ی مشکلات ره هم اتا-اتا حل کنده.

## منابع

رج:گانگستری فیلمون
رج:آمریکایی سریالون
قدوس

**محمدعلی بارفروشی** ملقب به **قُدّوس** (بزائه‌ی ۱۲۳۸، بارفروش - بمرده‌ی ۲۳ جمعه ۱۲۶۵، بارفروش) اتا معروفِ بابی مَردی بی‌یه که جزو اولین کسایی بی‌یه که علی‌محمد باب دین ره قبول هکردنه. محمدعلی، بارفروش (بابل) ِآقا رود مَله دله دنیا بمو. ونه پییر نوم ره آقا محمدصالح گتنه که بی‌سواد کشاورز و فقیر آدم بی‌یه و ونه خانواده ملا محمد حُمّدالشّارع جه بیعت هکرد بینه که شیخیه مذهب ره مازرون دله تبلیغ کرده. محمدعلی بارفروشی ِمار وچگی بمرده و وه خوردِ مار دست گت بیّه.

محمدعلی شه درس ره بارفروش و ساری دله بخونسته و دوازده سالگی بورده مشهد و طلبگی هکرده. هیژده سالگی ایران ره سر بشته و بورده کربلا و اونجه چار سال سید کاظم رشتی منبر په دیّه که شیخیه مذهب خَوِری گپ زوئه. ونه درس که کربلا دله تموم بیّه، رشتی ِباقی ِشاگردون دسوری درویش بیّه و کوفه مسجد دله نماز خوندسته و دیّه. وه وردگرسته بارفروش و اونجه مردم ونه استقبال بمونه و خله وه ره سرور بیتنه و همینسه سعیدالعلماء مازندرانی، که بابل ِگتِ ملّا بی‌یه، ره وَر بخرده و ونجه کینه بیته. محمدعلی بارفروشی خله با جذبه ملّا بی‌یه و شه دور مردم ره جمع کرده و وشون‌سه گپ زوئه و اینتی خله طرفدار پیدا هکرد بی‌یه.

ماه مه ۱۸۴۴ وه بورده شیراز و اونجه علیمحمد باب جه بیعت هکرده و بابی دین دربمو. وه آخرین نفری بی‌یه که بابی دین دله وشون ره حروف حی گتنه و هیژده نفر اولی هستنه که باب جه بیعت هکرد بینه. چون آخرین حروف حی بی‌یه، باب وه ره «اسم الله الآخر» لقب بدا. باب سال ۱۸۴۴ میلادی که خاسته مکه بوره و حج ره بجا بیاره، محمدعلی بارفروشی ره شه همرکت بَوِرده. وردگرستنه په، وه ره شیراز جه درهاکردنه و بورده یزد، کرمان، اردستان، اصفهان، کاشان و تهران تا بابی دین ره تبلیغ و تنک هکنه و سال ۱۸۴۷ م وردگرسته بارفروش و دِ سال شه مله دله دیّه.

وه بابیون دله معروف بیّه و وه ره قدوس نوم بی‌یشتنه. بدشت ِاجلاس که سال ۱۸۴۸ دله برگزار بیّه و بیش از هشتاد بابی اونجه تصمیم گیتنه چتی کار ره پیش بَوِرِن، قدوس جزو سه نفر اصلی بی‌یه که رهبری کردنه. وه و طاهره قرة العین اونجه جزو کسایی بینه که اعلام هکردنه دیگر اسلام ِشریعت لازم الاجرا نی‌یه.
قدوس شیخ طبرسی شورش دله مهم‌ترین شخص بی‌یه. این شورش دله سیصد-چارصد نفر بابی ره بکوشتنه و قدوس ره هم سیدالعلماء دستور هدا شهر دله دگاردنن و آخرسر بکوشن.

قدوس روز ۲۳ جمادی الثانی ۱۲۶۵ یا ۱۶ مه ۱۸۴۹ بمرده و بابیون و اَی بعداً بایی‌ئون وه ره شهید دونّه و ونه بمردن ره عیسی مسیح دسوری دونّه. ونه تش بزه جسد ره زکی خان مدرسه دله، بابل ِحصیر فروشون میدون دله چال هکردنه. وه خله کتاب هم بنویشته که اسا ونه دِتا گت‌ته کتابون باقی نموندستنه ولی شعرون و دعا کتابون ونجه درنه.

## منابع

رج:گت مردمون بابی
رج:بابی دین
رج:بابل گت آدمون
رج:مازرون ملائون
میرزا اسدالله فاضل مازندرانی

**میرزا اسدالله فاضل مازندرانی** (بزائه‌ی ۱٬۲۹۸، بابل؛ بمرده‌یِ ۵ دی ۱٬۳۳۶ ، خرمشهر) اتا بایی (بهایی) ملّا و مبلغ بی‌یه. ونه پییر اسم ره گتنه میرزا محمود که تاجر و دولِتِ کارمند بی‌یه و شیخیه مذهب ره په‌روو بی‌یه. ونه مار هم میرزا آقا بزرگ قصاب مازندرانی، شاعر، کیجا بی‌یه. فاضل شه تحصیلات ره بابل دله شروع هکرده و سال ۱٬۹۰۳ میلادی که ۲۲ سال سن داشته، بورده تهران و اونجه شه درس ره دمبال بیته و معلم بیّه. تهرون دله دیگر معلومون جه بائی دین خَوِر بِشنوسته و شیش سال اونجه بورده په، ۱٬۹۰۹ م، بایی بیّه.

فاضل مازندرانی و میرزا عبدالحسین اردستانی سال ۱٬۹۱۰ عبدالبهاء دستور په، بوردنه نجف تا اونجه احمد کاظم خراسانی که شیعیون ِگتِ آخوند بی‌یه جه گپ بزنن و بایی کتابون ره وه ره سراق هادن ولی وشون ره هنتا نمه په، عراق دله دستگیر هکردنه و پس برسنینه.

فاضل سال ۱٬۹۱۰−۱٬۹۱۱ بورده مصر و اونجه عبدالبهاء جه هنیشته گپ بزو و وه ره برسنینه هند و میونمار تا بایی دین ره تبلیغ هکنه. سال‌های ۲۱−۱٬۹۲۰ و ۲۵−۱٬۹۲۳ بترتیب عبدالبهاء و شوقی افندی ونجه بخاستنه که بایی دین ره شمالی آمریکا قاره دله تنک هاکنه. سال ۱٬۹۲۸، ای بمو ایران، ترکمنستون و قفقاز وَری و اکتبر ۱٬۹۱۷ رشت دله، ضیائیه خانوم جه ازدواج هکرده و ونجه دِتا ریکا داشته. وه ات کش دیگر هم ازدواج هکرده و اینتا زنا جه هم اتا ریکا داشته.

فاضل مازندرانی ات خله کتاب هم بنویشته که ونجه بمونستنه:
* *حورالحق*: مفصل ترین تاریخ بهائیت که ۹ جلد هسته
* *اسرارالعار*: بایی اصطلاحات دایره المعارف 
* *عمرو الحلق*: بایی مقدس بنویشته‌ئون که چار جلد بی‌یه

## منابع
* 

رج:بهائیت
رج:گت مردمون بایی
رج:مازرون نویسندگون
رج:بابل گت آدمون
برز کاب پاوجار (فیلم ۱۹۹۱)

***تاکونِس لِخانوس*** اتا ایسپانیائی فیلم هسه کا 1991 دله مونتشر بویه.

## منابع
* 

رج:ایسپانیولی فیلمون
جومبرک

**جومبرک**(به لاتین: Žumberk) اتا مسکونی جه هسه کا چک (کشفر) دله دره و 245 کس دووشا داینه.

## ممبعئون
فارسیج ویکیپیدیا
شینگ‌جو

اتا شهر چین دله هسه کا وه  ره **شینگ‌تای** و **شنده**  دی گننه . اینتا شهر 7 ملیون دووشا داینه .
فارسی ئیکیپدیا
اینگیلیسی ویکپدیا
رج:چین
رج:چین جوغرافی
شی‌ئان

**شی‌ئان** **شیان**    اتا شهر هسه چین دله کا خلی کونه هسه و تاریخدار شهر هسه . 2008 دله ونه دووشائون 4305536 کس بیه . ونه قدیمی نوم چانگ آن بیه

## ممبعئون
فارسی ویکیپیدیا
اینگیلیسی ویکیپیدیا
رج:چین شهرون
چانگدو

چپ|بندانگشتی|250x250پیکسل|اتا خت چانگدو دله
**چانگدو**   اتا شهر هسه چین خلقی جمبوری دله کا سیچوآن استون دله دره و خلی مهم هسه چین دله.

20937757 کی دووشا داینه (2020 اشمارش).

## آلبوم

پرونده:Hongzhaobi.jpg
پرونده:South_Renmin_Road.jpg
پرونده:Hongxing_Road.jpg
پرونده:Zongfu_Road_Chengdu.jpg
پرونده:S._Renmin_Road.jpg
پرونده:Jiuyanqiao.jpg
پرونده:Sichuan_Library.jpg


## ممبعئون

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «[//en.wikipedia.org/wiki/Chengdu Chengdu]»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد. (بازیابی در ۱۴ مهٔ ۲۰۰۸).
رج:چین جوغرافی
رج:چین تاریخی جائون
گیمچان

**گیمچان** بیا **گیمچئون** (به کره‌ای: 김천)  135923 کس دووشا داینه و جنوبی کره دله دره.
رج:کره تاریخ
رج:کره شهرون
رج:کره مردم ئون
موگ‌پو

**موگ‌پو** (به کره‌ای: 목포)  اتا شهر هسه جنوبی کوره .دله کا 244888 کس دووشا داینه.

## آلبوم

پرونده:Fukuyama-Cho_in_Mokuho.JPG
پرونده:MokpoHouses.jpg
پرونده:SquidDrying.jpg
پرونده:Yudalsan1.jpg
پرونده:Mokpo_Street.jpg
پرونده:Mokpo_Sushi_Center.jpg


## ممبعئون

* ویکی‌پدیای انگلیسی
گونپو

**گونپو** (به کره‌ای: 군포)  اتا شهر هسه جنوبی کره دله کا 270042 کس دووشا داینه .

## ممبعئون

* اینگیلیسی ویکی‌پدیای 
رج:کره تاریخ
رج:کره شهرون
چوپی

**چوپی** یا **جوبی**  ( لاتین: Zhubei) (ماندرین جه : 竹北市) اتا شهر هسه   تایوون دله دره.

اینتا شهر مردمون هاکا دی گپ زننه.

اینتا شهر دووشائون 212695 کس هسه .

## دیا(درگا-بریم) هماسیئون

* Zhubei City Government (انگلیسی)
رج:تایوان شهرون
رج:تایوان
جنگ‌شیان

بندانگشتی|200x200پیکسل|جنگ‌شیان نخشه دله
بندانگشتی|200x200پیکسل|جنگ‌شیان
**جنگ‌شیان** (به چینی: 鄭州 به انگلیسی: Zhengzhou) اتا شهر چین دله هسه . وی نارسمی نوم جنگجو(ژنگژو) هسه . 2 ملیون دووشا داینه کا شه حومه جا 7 ملیون جه ویشتر بونه ونه دووشائون.

ایتان شهر هنان استون دله دره.

## آلبوم

پرونده:Yellow_Emperor.jpg
پرونده:Zichantu.png
پرونده:Bai_Juyi.jpg
پرونده:Dufu.jpg
پرونده:Chang_xiang_yu.jpg


## ممبعئون
فارسی ویکیپپدیا
رج:چین شهرون
رج:چین
ان‌شان

بندانگشتی|200x200پیکسل|انتا شهر چین نخشه دله.
**ان‌شان**  (به چینی: 鞍山 به انگلیسی: Ānshān)اتا شه رهسه چین دله کا 2008 دله ونه دووشائون 1190810 کس بینه .

## ممبعئون
ویگیپیدیا (اینگیلیسی)
رج:چین شهرون
چینگ‌تائو

بندانگشتی|267x267پیکسل|اتا موخاویراتی برج
بندانگشتی|200x200پیکسل|اتا فلکه اینتا شهر دله
**چینگتائو**  (به چینی: 青島 به پین‌یین: Qingdao) .اتا شهر هسه چین  دله کا 1.7 ملیون کس دووشا داینه و شه حومه جا 7.3ملیون ره دی رسننه ونه دووشائون .

## ممبعئون
اینیگیلیسی ویکیپیدیا
فارسی ویکیپیدیا
رج:چین شهرون
جائوچینگ

**جائوچینگ** (به لاتین: Zhaoqing ماندارین جه : 肇庆) اتا شهر هسه چین دله کا 3.9ملیون دووشا داینه . 14891.23 کولومتر گتی داینه.

## ممبعئون
اینگیلیسی ویکیپیدیا
فارسی ویکیپیدیا
رج:چین جوغرافی
رج:چین شهرون
رج:چین
شیمن

**شیمن** بیا **آموی**  (به چینی: 厦门 به انگلیسی: Xiamen) اتا شهر هسه چین دله کا 0.6 ملیون دووشا داینه و شه حومه جا 2.6ملیون دووشا داینه.

## ممبعئون
اینگیلیسی ویکیپیدیا
فارسی ویکیپیدیا
رج:چین شهرون
رج:چین جوغرافی
سوگند (خواننده)

**سوگند سهیلی** (بزائه ۲۲ مرداد ۱۳۶۶) اتا ایرانی پاپ خونشکر و ترانه نویس هسته که  موسیقی سر کار کنده.سوگند سابقه ی همکاری با خونشکرانی همچون  بهزاد لیتو، عرفان، رضا پیشرو، تهم، صادق، کوروش و… را داشته.

## زندگی
سوگند سهیلی در ۲۲ مرداد ۱۳۶۶ در اصفهان به دنیا آمد.  مسیحی هسته. ونی همسر ، امیر علی خسروجردی، با نام هنری زخمی، یکی از رپرهای ایرانی هسته که از او صاحب یک فرزند بیه. این زوج در لندن زندگی کانه.

## آثار

### آلبوم‌ها

### موزیک ویدیو

### تک آهنگ‌ها

## برنامه های تلویزیونی

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:خونشکر
رج:اصفهون
رج:مسیحی
دنیا دادرسان

**دنیا دادرسان** (بزائه ۲۴ اسفند ۱۳۷۶) اتا ایرانی پاپ خونشکر هسته 

## زندگی و حرفه
دنیا دادرسان در ۲۴ اسفند ۱۳۷۶ در پونک تهران به دنیا آمد. هفت سالگی ر سریال *خط سفید*، کاری از گروه کودک و نوجوان ایران و در فیلمی کوتاه به نام *پل* بازی هکارده. که سال ۱۳۹۶ تاسا موسیقی سر کار کنده..
بندانگشتی|دادرسان در لس آنجلس، ۲۰۲۳
وه اینستاگرام دله ترانه «کو تا بیاد» حدود ۲۳ میلیون بازدید  داشته ونی موزیک ویدیوی  ساخته بیه که بیش از ۱ میلیون بازدید در یوتیوب و ۹ میلیون بازدید در رادیو جوان داشته

در خیزش مردمی سال ۱۴۰۱، دنیا دادرسان برای نمایش همبستگی و اعتراض نسبت به سرکوب زنان و معترضان در ایران و کشته شدن مهسا امینی، موهای خود را کوتاه هکارده که در رسانه‌های جهانی بازتاب زیادی به همراه داشته.

## آثار
**آلبوم‌ها**

**تک‌آهنگ‌ها**

**موزیک ویدیوها**

## منابع

رج:تهران گت آدمون
رج:زننه آدمون
آشغال (ترانه)

«**آشغال**» یک ترانه اعتراضی اثر شروین حاجی‌پورهسته. و متن این ترانه ره بر اساس رخدادهای پیرامون انتشار ترانه «برای…» و فشارهای نهادهای امنیتی درست هکارده . پیام مشخص از انتشار این ترانه این هسته که وطن ره ترک نکانده.

«آشغال»  شه اینستاگرام دله 50 میلیون بازدید داشته  و شه پیج دله  ترانه هاره یلنه..

## پیش زمینه
«آشغال» بنویشته و تهیه کنندگی  حاجی پور هسته.

## منابع

رج:خونشکر
رج:ترانه
رج:مازرونی خونشکر
توققه

بندانگشتی|اتّا توققه فلوریدا دله
**توققه** (فارسی: باتلاق)(اینگیلیسی: **swamp**) اتا پنه هسه بنه سر کا ونجی جا امبس بویه، اغلب دی وشون دله واش سوز بونه .

## ممبعئون
اینگیلیسی ویکیپیدیا

رج:جوغرافی
امیر قلعه نویی

**امیر قلعه نویی** اتا ایرانی فوتوالیست و مربی هسته. وه استقلال تهران و سپاهان جه مجموعاً پنج دوره ایران لیگ برتر ره قهرمون بیّه و دِتا جام حذفی بیته و ایران دله بتترین نتیجه ره دارنه. وه کارلوس کیروش که ایران فوتوال تیم ملی جه بورده په، ایران ره مربی‌کَری هکرده.

## منابع

رج:استقلال تهران مربیون
رج:ایران مربیون
رج:سپاهان مربیون
رج:استقلال فوتوالیستون
کارلوس کیروش

**کارلوس کیروش** اتا پرتغالی  مربی هسته که شه کار ره فرگوسن ِدست‌په شروع هاکرده و ات‌گال رئال مادرید دله مربی بیّه ولی خار-خار نتیجه نیته. وه خله کشورون تیم ملی ره هم مربی‌کری هاکرده.

## منابع

رج:ایران مربیون
رج:پرتغال گت آدمون
رج:رئال مادرید مربیون
رج:پرتغال مربیون
خرخت

**خرخت** یا **خارخت**  یا **مغرب** (عربی: غرب) اتا اصلی جهت چاتّا جهت جه هسه کا خرتاو عکس هسه . اینتا ور جه افتو مار شونه.

## پیدر پشوئون

*
* خرتاو
* جوغرافیا

## ممبعئون
اینگیلیسی ویکیپیدیا
رج:جهت
لکهنو

بندانگشتی|300x300پیکسل|GH;K, U;S
**لاکنو** (اردو: لکھنؤ، هندی: लखनऊ، انگلیسی: Lucknow)اوتاراپرادش نیشتگا هسه . 

اینتا شهر 2010 دله 2.8 ملیون دووشا داشته  و ونه رسمیج زوونون زبا ششمامی (هیندی) و اوردو  هسه.

## ممبعئون

* 
*
جی‌پور

**جِیپور** (تلفظ: ‎i‎/ˈdʒaɪpʊər/‎) (هندی: जयपुर) کا  وه ره دیمی شهر دی گننه اتا کوهنه شهر هسه ششمام(هندسّون) دله کا ۳٫۱ ملیون دووشا داینه. اینتا شهر راجستون نیشتینگا هسه.

## [[بنشو]]
جایپور بنشو اتا لاین داینه و نتّا  اسانجه

## ممبعئون
اینگیلیسی ویکیپیدیا

رج:هند شهرون
تیرووانانتاپورام

**تیرووانانتاپورام** (مالایالام جه: തിരുവനന്തപുരം)  اتا شهر هسه ششمام (هندسون) اینتا شهر کرالا ایالت نیشتینگا هسه و ۸۰۰ مر (۸۰۰٬۰۰۰) کس دووشا داینه و شه حومه جا ونه دووشائون ۱ ملیون ره دی رسننه.

## ممبعئون
اینگیلیسی ویکیپیدیا

رج:هند شهرون
رج:کرالا ایالت
کانبرا

**کانبِرا** اتا شهر هسه که اوسترالیایِ نیشتگا وونه. این شهر خله جمیعت ندارنه و وه ره ملبورن و سیدنی میونه بساتنه که وشون اختلاف ره نیشتگاه بیّن سر حل هکنن. کانبرا اسا استرالیای نیشتگاهی سامون مرکز هسته.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:استرالیا شهرون
رج:اوقیانوسیه نیشتگائون
آخال (ولایت)

**آخال** اتا ترکمونستون ِایالت هسته که این کشور میونه کَته.

## منابع

رج:ترکمونستون ولایتون
بلخان (ولایت)

**بلخان** یا **بلکان** اتا ترکمونستون ِولایت هسته که این کشور غربی وَر و مازرون دریا کناره کَته.

## منابع

رج:ترکمونستون ولایتون
داش آغوز (ولایت)

**داش آغوز** یا **داش حوض** اتا ترکمونستون ِولایت هسته که این کشور شمال کَته.

## منابع

رج:ترکمونستون ولایتون
مرو (ولایت)

**مرو** اتا ترکمونستون ِولایت هسته که این کشور جنوب‌شرق کَته و ونه مرکز مرو شهر هسته.

## منابع

رج:ترکمونستون ولایتون
بانشی

**بانشی** اتا آمریکایی سریال هسته که جاناتان تروپر و دیوید چیکلر بساتنه و چندین سیزن ونجه تنک بیّه. بانشی اتا شهر نوم هسته که اتا زندونی مردی که تایزه آزاد بیّه، اتفاقی اونجه‌یِ کلونتر وونه و ونه قبلی زندگی این شهرِ سر تأثیر اِلنه. این سریال دله خله خشونت و سکس دیّه و گت آدمون مخصوص بساته بیّه.

## منابع

رج:آمریکایی سریالون
شکیرا

**شکیرا** اتا کلمبیایی خونش‌کر و سماکَر هسته که ایسپانیولی و انگلیسی زوون جه پاپ ِآهنگ خوندنّه.

## منابع

رج:کلمبیا زنا خونش‌کرون
رج:کلمبیایی سماکرون
رج:کلمبیا گت آدمون
رج:گرمی بیته‌ئون
نسوجر

**نسوجر** یا **شمال**،  اتا جوغرافیائیج ور هسه کا نخشه‌ئون دله اتا قرارداد دره کا اغلب ونه جور دوه . وه کنسون عکس هسه . 90 درجه خرتاو. و خارخت  له جا فرق داینه و شه 0 ئرجه زاوّیک دله دره.جوغرافیائی ورئون

 

* خرخت
* خرتاو
* جوغرافی

## ممبعئون
اینگیلیسی ویکیپیدیا
رج:جهت
بوینس آیرس اوستان

**بوینس آیرس** اتا آرجانتین ره اوستان هسته که ونه گت‌ترین شهر نوم ره لا پلاتا گنّه. خِدی بوینس آیرس شهر این اوستان دله حیساب ننه و سیوا اوستان هسته.
بوینس آیرس اوستان سال ۲۰۲۲ میلادی گِدِر، ۱۷,۵۶۹,۰۵۳  نفر جمیعت داشته 
و ونه گتی ۳۰۷,۵۷۱  ک‌م۲ هسته.

## منابع


رج:آرژانتین اوستانون
کاتاماراکا

**سن فرناندو دل وایه د کاتاماراکا** اتا آرجانتین ره شهر هسته که کاتاماراکا اوستان دله دره و ونه گت بازاره.

## منابع


رج:آرژانتین شهرون
کاتامارکا اوستان

**کاتاماراکا** اتا آرجانتین ره اوستان هسته که ونه گت‌ترین شهر نوم ره سن فرناندو دل وایه د کاتاماراکا گنّه.
کاتاماراکا سال ۲۰۲۲ میلادی گِدِر، ۴۲۹,۵۵۶  نفر جمیعت داشته 
و ونه گتی ۱۰۲,۶۰۲  ک‌م۲ هسته.

## منابع


رج:آرژانتین اوستانون
چاکو اوستان

**چاکو اوستان** اتا آرجانتین ره ایالت هسته که ونه گت‌ترین شهر نوم ره رسیستنسیا گنّه.
سال ۲۰۲۲ میلادی گِدِر، چاکو اوستان دله ۱,۱۴۲,۹۶۳  نفر جمیعت دئینه 
و ونه گتی ۹۹,۶۳۳  ک‌م۲ بی‌یه.

## منابع


رج:آرژانتین اوستانون
چوبوت اوستان

**چوبوت اوستان** اتا آرجانتین ره ایالت هسته که ونه گت‌ترین شهر نوم ره راؤسون گنّه.
سال ۲۰۲۲ میلادی گِدِر، چوبوت اوستان دله ۶۰۳,۱۲۰  نفر جمیعت دئینه. 
این اوستانِ گتی *(= مساحت)* ۲۲۴,۶۸۶  ک‌م۲ هسته.

## منابع


رج:آرژانتین اوستانون
ابوالمحاسن رویانی

**فخر الإسلام القاضی أبو المحاسن عبد الواحد بن إسماعیل الرّویانی** (ذی الحجة 415هـ - محرم 502هـ) اتا شافعی و اهل تسنن ملّا بی‌یه که شه مذهب ره مازرون دله تبلیغ کرده. وه قاضی و فقیه بی‌یه. وه سنة 415 هجری دنیا بمو و سفر بورده بخارا، آمل ، نیشابور، غزنه و مرو که درس بخونده. وه ره نظام الملک خله تحویل گیته. ونجه بائوت دره که گته «اگه گردِ شافعیون کتاب ره تش هادِن، تومبه وشون ره از حفظ، از سر بنویسم» وه آمل دله شه وسه مدرسه بساته و درس دائه که اسماعیلیون وه ره ترور هاکردنه و آمل مسجد دله بکوشتنه.

## منابع

رج:رویان گت آدمون
رج:مازرون ملائون
الیکا عبدالرزاقی

**اِلیکا عبدالرزاقی** (متولد ، رامسر)   اتا ایرانی بازیگر هسته که ویشته سریال و تیاتر کا کنده.

## منابع

رج:ایران بازیگرون
کوشک

چپ|بندانگشتی|350x350پیکسل|سورسون کوشک
[بندانگشتی|پیترگوف کوشک ،<nowiki/>[سن پترزبورگ ،اروس دله ]]
[بندانگشتی|وستمینستر کوشک ، وست مینستر [بریتانیا]]
**کوشک** بیا **قَرس** (عربی جه : قصر) (فارسی جه : گاخ )(اینگیلیسی جه : Palace)  اتا جه هسه کا اغلب شرونشر و شر(شا) فامیل ، وتویریرون(سیاستمدارون) ، گت مقامون و نجیبزائون وی دله زیوش کاندنه. گاگداری اونتا بنائونی کا خلی گت بان ره دی کوشک گننه. 

## پیدرپشوئون

* پرنسس

## ممبعئون
فارسی ویکیپیدیا
اینگیلیسی ویکپیدیا

رج:معماری
شر

[بندانگشتی|[گت آلفرد، آنگلوساکسونشون شر(شا)]]
بندانگشتی|ایسپبد خارشید ، تپورسون شر(شا)
 
**شر** یا **شا (**اینگلیسی جه**:** *King***)**  اتا  اوردکر هسه کا اتا مملکت ره شری (شایی) هاکنه. اغلب دی شه مقام ره شه وچه ویله وسه النه آینّه دله. امکون دارنه وشون مقوم راسراسی بوئه یا کا امکون دارنه وشون مقوم تشریفاتی بوئه.

## ممبعئون

* محمدی ملایری، محمد. تاریخ و فرهنگ ایران. جلد اول. تهران: انتشارات توس، ۱۳۷۹. شابک: ۷–۵۲۷–۳۱۵–۹۶۴
رج:شائون
رج:سیاست
لوشنویی زوون

**لوشنویی** ( لوشنویی جه:) یا **سوانی زوون**  اتا کارتولی زوون هسه کت گورجسون دله بوئشکر دارنه. 30000-80000 کس درنه کا اینتا زوون جا گپ زننه.

خلی زوونون من جمله فترسی دله وی گرجی نوم ره کار ورننه (سوانی)

## ممبعئون
.mw-parser-output .reflist{font-size:90%;margin-bottom:0.5em;list-style-type:decimal}.mw-parser-output .reflist .references{font-size:100%;margin-bottom:0;list-style-type:inherit}.mw-parser-output .reflist-columns-2{column-width:30em}.mw-parser-output .reflist-columns-3{column-width:25em}.mw-parser-output .reflist-columns{margin-top:0.3em}.mw-parser-output .reflist-columns ol{margin-top:0}.mw-parser-output .reflist-columns li{page-break-inside:avoid;break-inside:avoid-column}.mw-parser-output .reflist-upper-alpha{list-style-type:upper-alpha}.mw-parser-output .reflist-upper-roman{list-style-type:upper-roman}.mw-parser-output .reflist-lower-alpha{list-style-type:lower-alpha}.mw-parser-output .reflist-lower-greek{list-style-type:lower-greek}.mw-parser-output .reflist-lower-roman{list-style-type:lower-roman}

* 
رج:گرجستون
رج:کارتولی
رج:قفقازی زوونون
مارگالوری زوون

**مارگالوری زوون** ( مارگالوری جه :მარგალური ნინა، *مارْگالوری نینا*) اتا کارتولی زوون هسه کا گورجسون دله آبخازیا دله بوئشکر دارنه.

## ممبعئون
Wikipedia contributors, "Mingrelian language," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mingrelian_language&oldid=619641296 (accessed August ۱۷، ۲۰۱۴).

رج:قفقازی زوونون
رج:گورجستون
لوویانی زوون

چپ|بندانگشتی|270x270پیکسل|گسترهٔ زبان مرده لووی
**زبان لوویانی**، اتا بمرد زوون هسه کا اسایی دنی(دونیا) دله بوئشکر ندارنه. اینتا زوون هیتی ره مونسّه.

اینت زوون، ایندواروپایی زوونون جم دیه و آناتولیایی زوونون دسه دیه.

## دیا هماسیون

* Arzawa، to the west، throws light on Hittites
* Alekseev Manuscript
* Hieroglyphic Luwian Phonetic Signs
* Catalog of Hittite Texts: TEXTS IN OTHER LANGUAGES
* Genitive Case and Possessive Adjective in Anatolian

## ممبعئون
فارسی ویکیگیدیا
رج:بمرده زوونون
نجیب بقیله

**نجیب بُقیله** که وه ره **ناییب بوکیله** هم گنّه، اتا السالوادوری سیاستمدار هسته که ونه تبار فلسطین ِمسیحیون جه هسته. وه اول کشورِ حاکمِ حزب دله عضو بیّه و دِ دور پشت‌هم ونه سر رأی هدانه که سن سالوادور ِشهردار بیّه ولی حزب جا سیوا بیّه و ژوئن ۲۰۱۹ شه اتا نو ائتلاف بساته که بعد از چندین سال دِ قطبی انتخابات سیستم ره له بدا و اتا جدیدِ حزب جه رییس جمهور بیّه. وه دومین کش، فوریه ۲۰۲۴ انتخابات دله ریاست جمهوری وسه کاندید بیّه و مردم بیش از هشتاد درصد، ونه سر رأی بدانه.

نجیب بقیله پییر اتا مسیحی خانواده بینه که اورشلیم دله دئینه ولی ونه پییر بعداً مسلمون بیّه. ونه مار هم مسیحی خانواده داشته و ونه ماجان کاتولیک و شاه‌با اورتودکس بی‌یه. وه اتا جهود زنا جه ازدیواج هاکرده و اتا کیجا، لیلا نوم، دارنه. ونجه اتا عکس تنک بیّه که مکزیکوسیتی دله اتا مسجد درون نماج کنده. زمونی که بورده اسرائیل هم ندبه دیفار وَر دعا بخونسته. ولی شه باته که هیچ دینی ره گِس ندنه و صرفاً خدا ره باور دارنه.

ونه ریاست جمهوری دوره اتا طرح هدا که بیت کوین ره برسمیت بشناسی‌یه و این کریپتو کارنسی ره خِدپرداز (ATM) دستگاه جه تونه السالوادور دله استفاده هاکنن. وه طرح هدا که اتا شهر هم بیت کوینِ حول بساجن.
اتا کار دیگه که هاکرده و اسم درهاکرده، این بی‌یه که آمریکایی‌شون جه قرض-قول هاکرده تا پولیس ره تجهیز هاکنه و مخالفون وه ره بکوبستنه. السالوادور سال‌های سال ویشترین مرگ و میر و تیراندازی ِآمار ره جهون دله داشته. وه پولیس ره تقویت هاکرده و گانگسترون جه اعلام جنگ هاکرده. در عرض چند سالی که وه رییس‌جمهور بی‌یه، آدم بکوشتن آمار خله خله کمتر بیّه ولی بعضی حقوق بشری سازمانون و متحد ملل سازمان پولیس ِجنایت ره محکوم هاکردنه که نجیب بوقیله گنه وشون خله نازک‌نارنجی هستنه و این همه نخش شرایط که دارمی ره نوینّه. وه حتا دستور هدا که گانگسترونی که وشون قَورِ سَر بارگاه بسات بینه ره خراب هاکنن و رقد بدن و این کار ره نازی آلمان ِسیاستمدارون ِقَورِ له بدائن جه مقایسه هاکرده.

نجیب بقیله خارجی امور مئن، آمریکای متحده ایالات جه نزدیک هسته و چین خلق جمهوری جه هم رابطه دارنه. وه لاتین آمریکا دله اتا دست‌راستی سیاستمدار بشناسی بیّه و همینسه مادورو (ونزوئلا رییس)، اورتگا (نیکاراگوئه رییس) و کاسترو (هندوراس رییس) ره دیکتاتور بخوندسته و پرو دله پدرو کاستیو ریاست ره برسمیت نشناسی‌یه. وه میونی آمریکای متحد ایالات از سر بساتن جه هم حمایت هاکرده. ونه دوره السالوادور غربی صحرا برسمیت بشناسی‌ین جه دست بکشی‌یه تا مراکش جه بتتر رابطه برقرار هاکنه. وه قطر و ترکیه مقامات جه هم نشست-برخاست داشته.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:زننه آدمون
رج:السالوادور رییس‌جمهورون
رج:گت مردمون فلسطین
کاکلا

بندانگشتی|توکیو سامرلاند کاکلا

**کاکلا** یا **کائستون** (فارسی جه : شهربازی  اینگلیسی جه:Amusement Park) اتّا تی پارک هسه کا مردم مجیشگا هسه و سرگرمی وسه هسه. اینتا پارکون ، سادّه پارکون جه ویشتر چیزمیز دارننه .  موک د تی کاکلا داریمی: اتا سردبست اتا  سروشاست اونتائونی کا سردبست هسنه ویشتر کامپیوتری کائون ره دارننه و ویشتر کاماشین دارننه.

**تمدار پارک**  اتا کاکلا هسه کا ویشتر اینتا وسه کا اته جور مردم ره هدی دور بیوره  اینتائون ره بساتنه.مثلا ونه موضوع بشنه کا الخی خرخت یا دیزنیلند بوئه.

## پیدر پشوئون

* گیم‌پد
* دیزنیلند
* پارک

## ممبعئون

* 
رج:تفریح
رج:سرگرمی
رج:پارک
پارک

[بندانگشتی|352x352پیکسل|[نیویورک میئونیج پارک ، کا امریکا  توریست ده مشتترین پارک هسه]]
**پارک** (اینگلیسی : ***Park***) اتا جه هسه کا  طبیعی و ناطبیعی دلتون وه ره ساجننه. اغلب ادمیزائون گردشی و خشبوشی  وسه بساته بوننه. امکون داینه ونه دله  اوپرتکر،کل،ول دووشه . پارکون جورباجورنه و خلی دسّه‌ونّی دارننه نیمونه وسه : اوپارکون،کند پارک، میلّی پارک . .............

## پیدرپشوئون

* کاکلا

## ممبئون
اینگیلیسی ویکیپیدیا
رج:تفریح
رج:پارک
اوپارک

[بندانگشتی|مون-سو اوپارک [پیونگ یانگ دله نسوجریج  کره دله]]
بندانگشتی|280x280پیکسل|اتا اوپارک مالازی دله
**اوپارک** ( اینگلیسی جه: ***Water park***) اتا تی کاکلا هسه کا ونه دله او جا کا کننه و ویشتر کائونی کا ونه دله دره اویی کا هسه ، اینتا پارکون بشنه کا وشون دله سونا ،جاکوزی دی دبوئه. بعض اوپارکون دله الکی موج ساجننه موجسوئآری وسه.
رج:سرگرمی
رج:پارک
سافاری

[بندانگشتی|سافاری  [تانزانیا|تانزونیا  دله]]
**سافاری** ( سوائیلی جه : safari) اتا تی گردشی هسه کا شوننه الخی زویش دله و گت سورئون جه عکس وفیلم گیرننه.

## ممبئون

* Gibbs, Bibi Jordan Safari Chic: Wild Exteriors and Polished Interiors of Africa Smith Publisher, ۲۰۰۰
رج:پارک
رج:توریستی جائون
رج:توریست
بلوچستان

شمه منظور کمین تا هسته:
* بلوچستان سرزمین که تموم بلوچی مردم بنه‌وار خور گننه.
* سیستان-بلوچستان اوستان که ونه ات شر ره بلوچستان (ایران) گننه.
* بلوچستان ایالت که پاکستان شنه.
* بلوچستان (افغانستان) که رسمیت ندارنه.
راولپندی

**راوولپندی** أتا شهر نوم هسه پاکئون و پنجاب ایالت دله دره و اسلام آباد شهر جه جفت هسته.

## منابع

رده:پاکئون شهرون
رج:پنجاب ایالت
پیشاور

**پیشاور** أتا شهر نوم هسه پاکئون و پشتونستان دله دره و خیبر پختونخوا مرکز هسته. این شهر مردم ویشته پشتون هستنه.

## منابع

رده:پاکئون شهرون
رج:خیبر پختونخوا ایالت
حیدرآباد (پاکستان)

**حیدرآباد** أتا شهر نوم هسه پاکئون و سند ایالت دله دره و ونه مردم ویشته مهاجر هستنه.

## منابع

رده:پاکئون شهرون
رج:سند ایالت
فدراتیو

**فیدراتیو** (اینگیلیسی جه :Fedrative) یا **فیدراسیون** اتا جور عهد و پیمون هسه کا چنتا ایالت و لزمی (کیشور) دیدَوِس بوین ره گننه .
چیئون ونه دووه کا بووشه کا اتا مملت ره فیدراتیو بئوتن؟

[بندانگشتی|راست|300x300پیکسل|دنیء رسمی فیدراتیو [لزمی|لزمیئون]]
پچیکتر واحدون جه خاربوه به کا شه دلئی امور دله شه موختارنه امبا دیائی امور دله وشون ونه میونیج دولت گپ ره گوش هادن.

وشونه اصلی داتا  حذئونی ره داینه و میونیج فیدراسیون دشت دیر واجدئون تجشئون و .. سر اشه‌کری داینه. ات،ا اصلیترین تفاوت دی همینتا دله هسه کانفدریشن جا، کانفدریشن دله  دولتئون شه یائی و دلئی امور جه دی سوائنه امبا وشون شه میون الجه هاکرئن ره نشانا و وت دوننه.

وشون پچیکتر واحدئون کا وشونه ره استن گننه جه بساته بونه کا وشونه فیدراتیف مملکت گننه. وشون اغلب برخی شه ایختیارئون ره دننه میونیج دولت ره مثلا : پیل و منات ضرب هاکردن ره ، دیائی میونه ئون ره ، الجه و میهر ره و ... 

## دپیته چرخه‌تو
* فدرالیسم

## ممبعئون
* فارسی ویکیپیدیا

رج:فدرالیسم
رج:سیاسی نظریه‌ئون
لیاقت علی خان

**لیاقت علی خان** اتا پاکستانی سیاستمدار بی‌یه که حدود ۴ سال، ۱۴ اوت ۱۹۴۷ تا ۱۶ اکتبر ۱۹۵۱ این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه پاکستان مسلمانون اتحاد دله عضو بی‌یه. وه اولین نخست‌وزیری بی‌یه که پاکستان کشور ره بساتنه په این مقوم جه برسی‌یه ولی وه ره ترور هاکردنه و بکوشتنه.

## منابع

*

رج:پاکستون نخست‌وزیرون
خواجه ناظم الدین

**خواجه ناظم الدین** اتا پاکستانی سیاستمدار بی‌یه که حدود یک سال، ۱۷ اکتبر ۱۹۵۱ تا ۱۷ آوریل ۱۹۵۳، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه پاکستان مسلمانون اتحاد دله عضو بی‌یه.

## منابع

*

رج:پاکستون نخست‌وزیرون
چودهری محمد علی

**چودهری محمد علی** اتا پاکستانی سیاستمدار بی‌یه که یک سال، ۱۲ اوت ۱۹۵۵ تا ۱۲ سپتامبر ۱۹۵۶ ، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه پاکستان مسلمانون لیگ دله عضو بی‌یه. وه ره مِیلِس کنار دینگوئه.

## منابع

*

رج:پاکستون نخست‌وزیرون
ابراهیم اسماعیل چندریگار

**ابراهیم اسماعیل چندریگار** اتا پاکستانی سیاستمدار بی‌یه که ۲ ماه، ۱۷ اکتبر ۱۹۵۷ تا ۱۶ دسامبر ۱۹۵۷ ، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه پاکستان مسلمانون لیگ دله عضو بی‌یه.

## منابع

*

رج:پاکستون نخست‌وزیرون
فیروز خان نون

**فیروز خان نون** اتا پاکستانی سیاستمدار بی‌یه که دَه ماه، ۱۶ دسامبر ۱۹۵۷ تا ۷ اکتبر ۱۹۵۸ ، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه پاکستان جمهوری‌خاه حزب دله عضو بی‌یه.

## منابع

*

رج:پاکستون نخست‌وزیرون
نورالامین

**نورالامین** اتا پاکستانی سیاستمدار بی‌یه که سینزه روز، ۷ دسامبر ۱۹۷۱ تا ۲۰ دسامبر ۱۹۷۱ ، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه پاکستان مسلمانون لیگ دله عضو بی‌یه. وه اتا انتخابات پشتی رأی بیارده و پارلمون ره بدست بیته ولی وه ره اتا کودتا جه سریعاً درهاکردنه و تا دِ سال کودتاچیون حکومت ره قبضه داشتنه.

## منابع

*

رج:پاکستون نخست‌وزیرون
محمد خان جونیجو

**محمد خان جونیجو** اتا پاکستانی سیاستمدار بی‌یه که سه سال، ۲۴ مارس ۱۹۸۵ تا ۲۹ مه ۱۹۸۸ ، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه پاکستان مسلمانون لیگ دله عضو بی‌یه ولی نخست وزیری ره مستقلاً بدست بیارد بی‌یه. هم پیش از وه و هم ونه کنار دینگوئن په، کودتایِ حکومت بی‌یه.

## منابع

*

رج:پاکستون نخست‌وزیرون
ظفرالله خان جمالی

**ظفرالله خان جمالی** اتا پاکستانی سیاستمدار بی‌یه که یک سال و نیم، ۲۳ نوامبر ۲۰۰۲ تا ۲۶ ژوئن ۲۰۰۴، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه پاکستان مسلم لیگ (ق) دله عضو بی‌یه.

## منابع

*

رج:پاکستون نخست‌وزیرون
راجه پرویز اشرف

**راجه پرویز اشرف** اتا پاکستانی سیاستمدار بی‌یه که یک سال، ۲۲ ژوئن ۲۰۱۲ تا ۲۴ مارس ۲۰۱۳، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه پاکستان پیپل پارتی دله عضو بی‌یه.

## منابع

*

رج:پاکستون نخست‌وزیرون
شاهد خاقان عباسی

**شاهد خاقان عباسی** اتا پاکستانی سیاستمدار بی‌یه که یک سال، ۱ اوت ۲۰۱۷ تا ۳۱ مه ۲۰۱۸، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه پاکستان مسلم لیگ (ن) دله عضو بی‌یه.

## منابع

*

رج:پاکستون نخست‌وزیرون
رج:زننه آدمون
فوزی پاشا

**فوزی پاشا** (۱۸۷۶–۱۹۵۰) اتا ترکیه‌ای سیاستمدار بی‌یه که یک سال، ۲۴ ژانویه ۱۹۲۱ تا ۹ ژوئیه ۱۹۲۲، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه مستقل سیاستمدار بی‌یه. ونه نخست‌وزیریِ دوره، آتاتورک ریاست‌جمهوری جه هم‌گدر بی‌یه. وه آتاتورک په، دومین کسی هسته که کشورِ نخست وزیر بیّه.

## منابع

*

رج:ترکیه نخست‌وزیرون
نواز شریف

**نواز شریف** اتا پاکستانی سیاستمدار بی‌یه که چن کَش این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. اولین بار ۶ نوامبر ۱۹۹۰ تا ۱۸ ژوئیه ۱۹۹۳ و این‌صوه ۱۷ فوریه ۱۹۹۷ تا ۱۲ اکتبر ۱۹۹۹ دومین‌بار وسّه و سومین دفعه ۵ ژوئن ۲۰۱۳ تا ۲۸ ژوئیه ۲۰۱۷.

وه پاکستان مسلم لیگ (ن) دله عضو هسته که شه این حزب ره بساته. نواز شریف نوم چنتا فسادِ پرونده دله دیّه و همینسه وه ره ات‌گال زندون هم دمبدا بینه. وه ویشته پنجاب ایالت دله طرفدار دارنه.

## منابع

*

رج:پاکستون نخست‌وزیرون
رج:زننه آدمون
علی فتحی اوکیار

**علی فتحی اوکیار** (۱۸۸۰–۱۹۴۳) اتا ترکیه‌ای سیاستمدار بی‌یه که حدود دِ دوره نخست‌وزیر بی‌یه. وه اولین کَش، دِ-سه ماه، ۱۴ اوت ۱۹۲۳ تا ۲۷ اکتبر ۱۹۲۳ کشورِ اولیه مجلس دله نخست‌وزیر بیّه. اَی زمونی که کشور ره رسماً بساتنه هم ۲۲ نوامبر ۱۹۲۴ تا ۶ مارس ۱۹۲۵، حدود صد روز، دومین دفعه نخست وزیری هاکرده. وه مستقل سیاستمدار بی‌یه و ونه نخست‌وزیریِ ترکیه پارلمونِ اولین و دومین دوره بی‌یه و این گدر آتاتورک رییس‌جمهور بی‌یه.

## منابع

*

رج:ترکیه نخست‌وزیرون
جلال بایار

**جلال بایار** (۱۸۸۳–۱۹۸۶) اتا ترکیه‌ای سیاستمدار بی‌یه که حدود یک سال، ۱ نوامبر ۱۹۳۷ تا ۲۵ ژانویه ۱۹۳۹، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه جمهوری‌خاه خلق حزب دله عضو بی‌یه. ونه نخست‌وزیریِ ترکیه پارلمونِ پنجمین دوره بی‌یه و این گدر آتاتورک و عصمت اینونو رییس‌جمهور بینه.

## منابع

*

رج:ترکیه نخست‌وزیرون
رج:ترکیه رییس‌جمهورون
رفیق سایدام

**رفیق سایدام** (۱۸۸۱–۱۹۴۲) اتا ترکیه‌ای سیاستمدار بی‌یه که حدود سه سال، ۲۵ ژانویه ۱۹۳۹ تا ۸ جولای ۱۹۴۲ که شه دفتر دله بمرده، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه جمهوری‌خاه خلق حزب دله عضو بی‌یه. ونه نخست‌وزیریِ ترکیه پارلمونِ پنجمین و شیشمین دوره بی‌یه و این گدر عصمت اینونو رییس‌جمهور بی‌یه.

## منابع

*

رج:ترکیه نخست‌وزیرون
عصمت اینونو

**عصمت اینونو** (۱۸۸۴–۱۹۷۳) اتا ترکیه‌ای سیاستمدار بی‌یه. وه جمهوری‌خاه خلق حزب دله عضو بی‌یه. عصمت اینونو مجموعاً حدود هیوده سال ترکیه کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. اولین کَش ۳۰ اکتبر ۱۹۲۳ تا ۲۲ نوامبر ۱۹۲۴ و اَی این‌صوه ۶ مارس ۱۹۲۵ تا ۱ نوامبر ۱۹۳۷ نخست وزیر بیّه. ونه نخست‌وزیریِ ترکیه پارلمونِ دومین تا پنجمین دوره بی‌یه و این گدر آتاتورک رییس‌جمهور بی‌یه. زمونی که آتاتورک بمرده په، ۱۹۳۸ تا ۱۹۵۰، وه ترکیه‌یِ رییس‌جمهور بیّه. چن سال کنار بورده و اَی این گدر ۲۷ اکتبر ۱۹۶۱ تا ۲۰ فوریه ۱۹۶۵ شه سومین دوره ره نخست‌وزیری هاکرده که پارلمون ِدوازدهم دوره شنه و جمال گورسل این‌گدر رییس‌جمهور بئی بی‌یه.

## منابع

*

رج:ترکیه نخست‌وزیرون
رج:ترکیه رییس‌جمهورون
عدنان مندرس

**عدنان مندرس** (۱۸۹۹–۱۹۶۱) اتا ترکیه‌ای سیاستمدار بی‌یه که حدود ۱۰ سال، ۲۲ می ۱۹۵۰ تا ۲۷ می ۱۹۶۰، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه و آخرسر وه ره کودتا جه کنار دینگونه. وه ترکیه دموکرات حزب دله عضو بی‌یه. ونه نخست‌وزیریِ ترکیه پارلمونِ نهمین، دهمین و یازدهمین دوره بی‌یه و این گدر جلال بایار رییس‌جمهور بی‌یه.

## منابع

*

رج:ترکیه نخست‌وزیرون
جمال گورسل

**جمال گورسل** (۱۸۹۵–۱۹۶۶) اتا ترکیه‌ای نظامی و کودتاچی بی‌یه که حدود یک سال و نیم، ۲۷ می ۱۹۶۰ تا ۲۷ اکتبر ۱۹۶۱، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه ارتش دله عضو بی‌یه و سال ۱۹۶۰ کودتا جه بقدرست برسی‌یه.

## منابع

*

رج:ترکیه نخست‌وزیرون
رج:کودتاچیون
رج:ترکیه رییس‌جمهورون
سعاد خیری اورگوپلو

**سعاد خیری اورگوپلو** (۱۹۰۳–۱۹۸۱) اتا ترکیه‌ای سیاستمدار بی‌یه که ۲۴۹ روز، ۲۰ فوریه ۱۹۶۵ تا ۲۷ اکتبر ۱۹۶۵، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. ونه نخست‌وزیریِ ترکیه پارلمونِ دوازدهمین دوره بی‌یه و این گدر جمال گورسل رییس‌جمهور بی‌یه.

## منابع

*

رج:ترکیه نخست‌وزیرون
نهاد اریم

**نهاد اریم** (۱۹۱۲–۱۹۸۰) اتا ترکیه‌ای سیاستمدار بی‌یه که حدود یک سال،  ۲۶ مارس ۱۹۷۱ تا ۱۷ آوریل ۱۹۷۲، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. ونه نخست‌وزیریِ ترکیه پارلمونِ چاردهمین دوره بی‌یه و این گدر جودت سونای رییس‌جمهور بی‌یه.

## منابع

*

رج:ترکیه نخست‌وزیرون
سعدی ایرماک

**سعدی ایرماک** (۱۹۰۶–۱۹۹۰) اتا ترکیه‌ای سیاستمدار بی‌یه که حدود یک سال، ۱۷ نوامبر ۱۹۷۴ تا ۳۱ مارس ۱۹۷۵ ، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. ونه نخست‌وزیریِ ترکیه پارلمونِ پونزهمین دوره بی‌یه و این گدر فخری کوروترک رییس‌جمهور بی‌یه.

## منابع

*

رج:ترکیه نخست‌وزیرون
بولنت اولوسو

**بولنت اولوسو** (۱۹۲۳–۲۰۱۵) اتا ترکیه‌ای نظامی و سیاستمدار بی‌یه که حدود سه سال،  ۱۲ سپتامبر ۱۹۸۰ تا ۱۳ دسامبر ۱۹۸۳، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه دوازده سپتامبر کودتا جه قدرت بیته.

## منابع

*

رج:ترکیه نخست‌وزیرون
رج:کودتاچیون
ییلدیریم آک‌بولوت

**ییلدیریم آک‌بولوت**  اتا ترکیه‌ای سیاستمدار بی‌یه که حدود دِ سال،  ۹ نوامبر ۱۹۸۹ تا ۲۳ ژوئن ۱۹۹۱، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه مام میهن حزب دله عضو بی‌یه. ونه نخست‌وزیریِ ترکیه پارلمونِ هیژدهمین دوره بی‌یه و این گدر تورگوت اوزال رییس‌جمهور بی‌یه.

## منابع

*

رج:ترکیه نخست‌وزیرون
نجم‌الدین اربکان

**نجم‌الدین اربکان** (۱۹۲۶–۲۰۱۱)  اتا ترکیه‌ای مهندس و سیاستمدار بی‌یه که حدود یک سال،  ۲۸ ژوئن ۱۹۹۶ تا ۳۰ ژوئن ۱۹۹۷، این کشورِ نخست‌وزیر بی‌یه و ارتش وه ره درهاکرده. وه رفاه حزب دله عضو بی‌یه. ونه نخست‌وزیریِ ترکیه پارلمونِ بیستمین دوره بی‌یه و این گدر سلیمان دمیرل رییس‌جمهور بی‌یه.

## منابع

*

رج:ترکیه نخست‌وزیرون