open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
دیترویت

انگشتدان
**دیترویت**  اتا شهر نوم هسته که آمریکای متحده ایالات دله دره و میشیگان ایالت شنه. این شهر وین شهرستان دله کـَته و ونه گتی ۳۵۹٫۴ کیلومترمربع هسته و سال ۲۰۲۰ میلادی اینتی که سرشماری گته، ونه جمعیت ۶۳۹٬۱۱۱  نفر بی‌یه.
این شهر امریکا دله معروف به شهر ماشین‌ها هسته.

## منابع

رج:وین شهرستان (میشیگان)
رج:میشیگان شهرون
تیانجین

**تیانجین** أتا شهر نوم هسه که چین کشور دله دره. اینتا شهر أتا چین پرجمعیت‌ترین شهرون جا هسه و همینسه اتا اوستان اِندا اداره وونه.

## منابع

رج:چین شهرون
راند

**راند ** اتا پیل یکا نوم هسه که جنوبی آفریقای ِپیل ِیکا هسه.
رج:پیل یکائون
رج:جنوبی آفریقا
جنوبی رودزیا

thumb|200px|پرچم جنوبی رودزیا
[thumb|رودزیا (اسا وه ره گننه [زیمبابوه)|250px]]
**رودزیا** أتا سرزمین نوم بی‌یه آفریقا جنوب وَر که قدیم دله اینتا سرزمین بریتانیا کولونی بی‎یه. اینتا سرزمین أمروزی زیمبابوه و زامبیا ره شامل وانه. وه ره «رودز» (أتا اینگیلیسی تاجر میلادی بیستوم سده دله) شه وسه بخریه.

رودزیا
رودزیا
رودزیا
رودزیا
زئیر(پیل یکا)

**زئیر ** اتا پیل یکا نوم هسه که زئیر پیل یکا هسه.
رده:پیل یکائون
زنگبار

بندانگشتی|زنگبار پرچم
**زنگبار** أتا جزیره نوم هسه که هند اوقیانوس دله دره. اینتا جزیره تانزانیا شنه. زنگبار (زنگی + بار) أتا فارسی واژه هسه که ونه معنی سیو کرانه هسه. قدیما أتا خله ایرانیون اینتا کشور دله زندگی کردنه.ای ئیرانیون اونجه زنکبار شهر ره بساتنه ولی بعد ایکه بریتانیا اینتا جزیره ره بیته وشون مجبور بینه اونجه ره ول هکنن و بیّن ایران.

رج:تانزانیا شهرون
سائوپائولو

**سائوپائولو** () اتا برزیل ره شهر هسته که سائوپائولو ایالت منطقه شٮنه. سائوپائولو گتی ۱٬۵۲۳ ک‌م۲ هسته و ونه جمیعت ۱۱۴۵۱۹۹۹ نفر هسته.

## منابع
* 

رج:سائوپائولو ایالت شهرون
سدی

** سدی** اتا پیل یکا نوم هسه که غنا پیل یکا هسه.
رده:پیل یکائون
سیدنی

**سیدنی ** (انگلیسی جه: Sydney)أتا شهر نوم هسه که استرالیا دله دره. اینتا شهر استرالیا ایقتصادی نیشتنگا هسته و گت‌ترین و قدیمی‌ترین شهر کشور هم هسته. این شهر نمادون ونه اپرا و یتا گت پل هستنه. خادی سیدنی هم نماد کشور استرالیائه. وه شهری هسته که جذابیت‌ئون زیادی دانه و دویست و هیژده سال ونه تاسیس گادر جه گذرنه. این شهر که جنوب شرقی استرالیا دلوئه، اولین مکانی هسته که ویشترین میزون جهونگردا اول شونه اونجه.

## منبع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:سیدنی
رج:استرالیا شهرون
شیلی

**شیلی** اتا کشور هسته که جنوبی آمریکای ِغربی سواحل دله دَره. این کشور ِنیشتنگا *(= پایتخت)* سانتیاگو هسته. شیلی آند ِکوه‌ئون ره شرق و گت اوقیانوس ره غرب جه وَر خانّه. این کشور پرو، بولیوی و آرژانتین جه هم‌سامون هسته و دریک گذرگا جه هم جنوب وَری رِسِنه. این کشور هم اکوادور واری برزیل جه هم‌سامون نی‌یه. این کشور ِساحل گت ِاوقیانوس پَلی ۶۴۳۵ کیلومتر هسته.

## تاریخ
[بندانگشتی|راست|[ماپوچه|ماپوچه‌ها شیلی ِاولیه مردمون بینه]]
ایسپانیا شیلی ره استعمار قرن شونزه جه استعمار داشته، و اینکا ره این مناطق دله رِقِد بِدا بی‌یه. سال ۱۸۱۸ شیلی مستقل بیّه.

این کشور دله سرد جنگ گادِر اتی سوسیالیسم و امپریالیسم ِرقابت سیاست دله پیش بمو. سالوادور آلنده که شوروی ِطرفدارون جه بی‌یه و رای‌گیری جه رییس‌جمهور بَیبی‌یه این کشور دله حکومت کارده که آمریکای ِکومِک جه آگوستو پینوشه، که اتا لیبرال ِدیکتاتور بی‌یه، بتونِسته کودتا جه این رقابت دله پیروز بَواشه و وه ره کنار بَزنه و سال‌ها شه نظامی حکومِت ره داره. 

## تقسیمات
بندانگشتی|راست|

## وابسته جستارون
* پابلو نرودا

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی


رج:آمریکا کشورون
رج:جنوبی آمریکا کشورون
رج:ایسپانیولی‌زوون کشورون
رج:ایسپانیا قدیمی مستعمرات
رج:جی پونزه
شانتونگ

بندانگشتی
**شانتونگ ** اتا جزیره مونا نوم هسه که آسیا شرق ور چین دله دره.اینتا جزیره مونا گتی ۲۹هزار کیلومترموربع هسه. ونه دله شاندونگ اوستان کَته.
## منابع

رده:جزیره مونائون
رج:چین جوغرافی
سانتیاگو

**سانتیاگو** أتا شهر نوم هسه که لاتین آمریکا دله دره. اینتا شهر شیلی کشور نیشتنگا (= پایتخت) هسه. ونه جمعیت حدود پنج و نیم میلون نفره.

## نگارخنه

Palacio_de_LaMoneda02.png|پالیکو لموندا که سانتیاگو وسط کته
Las Condes at night.jpg|
Andes y Torre Entel.jpg|
Teatromunicipal.jpg|
Alameda.jpg|
AvKennedy_Santiago_Chile_2005.jpg|
PaseoAhumada.jpg|
Oriente Santiago Nocturno.JPG|
TorreTelefónicaChile.jpg|
Cerro el plomo.JPG|
Stgo centre.jpg|
Transantiago bus articulado.jpg|
Bellasartes.jpg|
SantiagoSatellite.jpg|سانتیاگو ماهواره‌یی عکس


## منبع

* ویکی‌پدیای انگلیسی
* سانتیاگو شهرداری 

رج:نیشتگاه ئون فهرست
شیکاگو

انگشتدان|ونه شوی ِنــِما
** شیکاگو** (انگلیسی جه: Chicago) أتا شهر نوم هسه که متحده ایالات ِایلینویز دله دره. ونه جمعیت سه میلیون نفره. اینتا شهر متحده ایالات ِشرقی‌شمال وَر دَره. سوپریور دریامونا ونه پلی دره.

این شهر کوک شهرستان دله کـَته و ونه گتی ۵۸۹٫۸  کیلومترمربع هسته و سال ۲۰۲۰ میلادی اینتی که سرشماری گته، ونه جمعیت ۲۷۴۶۳۸۸ نفر بی‌یه.</ref

## منابع

رج:کوک شهرستان (ایلینوی)
رج:ایلینوی شهرون
عاج ساحل

**عاج ِساحل** یا **کوته د ایویره** (Côte d'Ivoire) اتا کشور غربی‌آفریقا دله هسته. ونه نیشتنگا *(=پایتخت)* یاموسوکرو هسته؛ البته قبلاً آبیجان ونه نیشتنگا بی‌یه. این کشور غنا، گینه، لیبریا، مالی و بورکینا فاسو جه هم‌سامون هسته و جنوب‌وَری اطلس اوقیانوس جه وَر خانّه. اینتا کشور گتی ۳۲۲۴۶۳ کیلومترمترموربع هسه و ۵/۱۴ میلیون نفر جمعیت دارنه.

## تاریخ و سیاست
قرن ۱۵ میلادی عاج ِساحل دله فرانسوی و پرتغالی تاجرون دَکلِستنه تا فیل عاج و برده پیدا هاکِنِن. پرتغال و فرانسه میون اتا استعماری رقابت ایجاد بیّه که فرانسه آخرسر سال ۱۸۴۲ موفق بیّه وه ره بَیره و سال ۱۸۹۳ عاج ِساحل اتا رسمی کولونی بیّه. عاج ِساحل جهونی جنگ دوم په شه‌گردون (=خودمختار) بیّه و ۷ آگوست ۱۹۶۰ فرانسه جه اعلام استقلال هاکرده و سیوا بیّه.

سال ۱۹۵۹ عاج ساحل سه‌تا کشور دیگه، داهومی (= بنین)، نیجر و بورکینا فاسو جه اتا اقتصادی اتحادیه بساتنه که بعداً دیگه کشورون هم وشون دله ایضافه بَیینه. استقلال زمون جه تا سال ۱۹۹۳، فلیکس هوفوئه عاج ِساحل ِرئیس جمهور بی‌یه و سال ۱۹۹۳ هوفوئه بمرده. سپتامبر ۱۹۹۸ هنری کنان بدیه که رییس‌جمهور بی‌یه، تصمیم بَییته شه ریاست ِدوره ره ویشته هاکنه که شـَر راس بیّه.

دسامبر ۱۹۹۹ کنان بدیه‌ی ِحکومِت ره اتا نظامی کودتا جه روبر گوی رقِدبدا. وه ره خارج و داخل جه مِزراب بی‌یشتنه و گوی قبول هاکرده سال ۲۰۰۰ اتا آزاد و دموکراتیک رفراندوم بی‌یله. ۲۶ اکتبر سال ۲۰۰۰، لورن گباگبو نزدیک ۶۰ ٪ آرا جه رئیس جمهور بیه و روبرت گوی فقط ۳۲ ٪ رای بیارده.

این انتخابات دله اتا اپوزیسیون ِحزب، آلاسان اوتارا نوم، ره اجازه نِدانه شرکِت هاکنه و این مسئله دله‌یی جنگ پیش بیارده. روبرت گوی خاسته کشور ِوزیر کومِک جه دِباره کودتا هاکنه که موفق نیّه. اتا صلح‌نومه ۲۵ ژانویهٔ ۲۰۰۳ فرانسه‌ی ِوساطت جه امضا بیه که دولت متعهد بیّه شورشیون ره قدرت دله سهیم هاکنه ولی رییس‌جمهور ِطرفدارون این نتیجه ره قبول نکاردنه و تظاهرات راه دِمبدانه. ژوئیه ۲۰۰۳ رسماً اعلام بیه که جنگ تموم بیه ولی سال ۲۰۰۴ اسلامی شورشیون شمالی مناطق ره شه وسّه بَییتنه.

نوامبر ۲۰۰۴ دله‌یی جنگ دِباره شروع بیّه و مه ۲۰۰۵ مذاکرات شروع بیینه و امنیت شورا گباگبو جه بخاسته قدرت سَر باقی بمونده و رأی‌گیری نی‌یله. مارس ۲۰۰۷ درگیری‌ها تموم بَیینه و دولت شورشیون جه توافق هاکرده. ۴ آوریل ۲۰۰۷ شورشیون ِرهبر، گیوم سورو نخست‌وزیر بیه و کشور آروم بیّه ولی هنتا شمال شورشیون دَس په کَته.

## مردمون
این کشور جمعیت ۱۸٬۳۷۳٬۰۶۰ نفر هسته که ۳۵ تا ۴۰ درصد مسلمون و ۲۰ تا ۳۰ درصد مسیحیت په‌روو هستنه و بقیه بومی دین دارنه. این کشور رسمی زوون فرانسوی هسته و فرانکوفونی دله دره.

## تقسیمات
عاج ِساحل ۱۹ استان دانه:
بندانگشتی|چپ|300px
#آگنبی (Agneby)
#بافینگ (Bafing)
#ساساندرای سفلی (Bas-Sassandra)
#دنگوئله (Denguele)
#دیکس هویت مونتانس (Dix-Huit Montagnes)
#فروماگر (Fromager)
#شمالی ساساندرای (Haut-Sassandra)
#لاکز (Lacs)
#لاگونز (Lagunes)
#ماراهوئه (Marahoue)
#شمالی کاوالی (Moyen-Cavally)
#شمالی کوموئه (Moyen-Comoe)
#انزی کوموئه (N'zi-Comoe)
#ساوانز (Savanes)
#جنوبی بانداما (Sud-Bandama)
#جنوبی کوموئه (Sud-Comoe)
#واله دو بانداما (Vallee du Bandama)
#وورودوگو (Worodougou)
#زانزان (Zanzan)

## بن بنویشت

## منابع

* همشری آنلاین
* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Côte_d'Ivoire&oldid=236427835 - Wikipedia contributors، «Côte d'Ivoire،» Wikipedia, The Free Encyclopedia،]


رج:آفریقایی کشورون
رج:آفریقا اتحادیه
رج:اسلامی کشورون
رج:فرانسوی‌زوون کشورون
رج:فرانسه قدیمی مستعمرات
رج:پرتغال قدیمی مستعمرات
عربستون جزیره‌مونا

left|300px|thumb|عربستون ِجزیره‌مونا 
**عربستون ِجزیره مونا** که **جزیرة العرب** نوم جه معروفه، اتا جزیره مونا نوم هسه که آسیای ِغربی‌جنوب وَر دره. اینتا جزیره‌مونا گتی۳۱۸۳۱۰۰ کیلومترموربع هسه. وه دنیای ِگت‌ترین جزیره‌مونا هسه.  ربع‌الخالی هم این جزیره‌مونا دله دَره. جزیره العرب این کشورون ره دربرگیرنه:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## منابع

رج:جزیره مونائون
پروس

**پروس (آلمانی جه: ''Preußen'')، (پروسی جه: ''Prūsija'')** اتا کچیک ایمپراتوری نوم بی‌یه که ۵۰۰ تا ۱۰۰ سال پیش اروپا میون دیّه. اینتا ایمپراتوری فرمونروا آلمان شرق‌ور بیه. اینتا کشور بعدن دیگه آلمان ایالتون جا أتا بیی‌یه آلمان کشور ره بساته. ونه نیشتنگاء برلین بی‌یه.

## منابع


رج:آلمان تاریخ
رج:لهستون تاریخ
رج:اتریش تاریخ
رج:دانمارک تاریخ
رج:اروپا رقد بورده کنفدراسیون‌ها
فلوریدا

**فلوریدا**  اتا ایالت نوم هسته که متحده ایالات امریکا دله دره. این ایالت جنوبی ِمنطقه دله دره و ونه نیشتنگا تالاهاسی هسته. این ایالت ۱۹۳۱۷۵۶۸ نفر جمعیت دانّه و ونه گتی ۱۷۰۳۱۲ کیلومترمربع هسته. این ایالت تاریخ ۳ مارس ۱۸۴۵ دله، متحده ایالات آمریکایِ ایالت بگردسته و اسا ونه گت‌ترین شهر جکسون‌ویل هسته. 

فلوریدا اتا جزیره‌مونا دله جا باییته که موتحده ایالات شرقی‌جنوب وَر دره.

## منابع

* 
* 

## بیرون بگردستن

* فلوریدا ِرسمی سایت 

رج:آمریکای متحده ایالات ایالتون
*
رج:آمریکای جنوبی ایالتون
فیلادلفیا

** فیلادلفیا** أتا شهر نوم هسه که موتحده ایالات دله دره.
## جوغرافی
اینتا شهر امریکا شرق دله دره.
## تاریخ

## ورزش

## هنر

رج:پنسیلوانیا شهرون
رج:فیلادلفیا شهرستان (پنسیلوانیا)
قاهره

**قاهره** آتا شهر نوم هسه که مصر نیشتگا هسه. اینتا شهر ره قائد جوهر مولای المسفر عبیدی بساته. الازهر دینی دانشگاه ونه دله دره. 

## منابع

رج:آفریقا نیشتگائون
رج:مصر شهرون
ولادی‌وؤستؤک

left|thumb|250px|اتا نما این شهر جه
left|thumb|250px|شهر نشون
**ولادی‌وستوک** (روسی جه:*Владивосток*) اتا شهر نوم هسه که روسیه شرق سامون دله جا دانه، وه شومالی کره و چین پلی دره.

## منبع
رج:روسیه شهرون
کراسنودار کرای

**کراسنودار** اتا از روسيه جمهوری‌ئون نوم هسته که ونه نیشتنگاء کراسنودار هسّه. وه روسیه ره جنوب‌غربی وَر دره، ونه نوم شوروی زمون **ئکترینودر** بی‌یه.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:قفقاز
رج:روسیه سامون‌ها
تسخینوالی

**تسخینوالی**  یا **چربا** (سیریلیک خط جه: Цхинвал) اتا شهر نوم هسته که گورجستون  دله دره و جنوبی اوستیای خودمختار منطقه دله قرار دانّه و ونه جمعیت ره ۲۰۰۹ سرشماری گادِر ۳٬۵۰۰ نفر اعلام هاکرد بینه.

## منابع

* 
* «گورجستون ۲۰۰۹ سرشماری». بدی‌یه بَیی فوریهٔ ۲۰۱۱.

رج:گرجستون شهرون
رج:جنوبی اوستیا
رج:آسیا نیشتگائون
آلانیا

**آلانیا** یا **آلانون** اتا قرون وسطایی حکومت نوم بی‌یه که قفقاز دله جا داشته، اسا ونه سامون نوم ره اوستیا بیشتنه. اینتا حکومت قرون وسطی گادر دیّه. قرن ۸ یا ۹ جه تا اون گادر که سالون 1238 و 1239 میلادی، مغولون وشون ره رِقِد بدانه، وشون نیشتنگاء **مقس** (=*مس*) بی‌یه.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:قفقاز تاریخ
رج:آسیا رقد بورده کشورون
کالیفورنیا جزیره مونا

**کالیفرنیا** اتا جزیره‌مونا نوم هسه که شمالی آمریکا‌وَر و مکزیک‌غرب دلوئه. اینتا جزیره‌مونا گتی ۱۴۴۱۰۰ کیلومترموربع هسه.

رج:جزیره مونائون
رج:کالیفورنیا
کامچاتکا

[کامچاتکا [روسیه‌یِ شرقیترین استان‌ها جه هسته.|بندانگشتی]]
** کامچاتکا** اتا جزیره مونا نوم هسه که روسیه شرقی شمال ور دره. اینتا جزیره مونا گتی ۳۵۰هزار کیلومترموربع هسه. این منطقه اختسک دریا دله دره و جاپون جه نزدیکه.

رج:جزیره مونائون
رج:روسیه جوغرافی
پادوسبونون

**پادوسبانون** اتا مازرونی سلسله‌ی نوم هسته که ۱۰۰۰ سال مازرون غرب ور که رویان نوم داشته -شامل نور(رستمدار) و نوشهر(کجور) و چالوس(کلار) امروزی بونه- حوکومت هاکردنه. وشون آفتاب سلسله‌ی په -که ۱۵۰۰ سال هسته جاپون دله حوکومت کنده- پردوام‌ترین سلسله آسیای دله هستنه.
وشون گاوباریون ره اتا شاخه بینه. پادوسبانون نسل ساسانیون سلسله ره رسی‌یه و وشون اینتا سلسله‌ی آخرین بموندسته‌ئون بینه. اینتا سلسله اتا کم بعد از  بموئن ایسلام به ئیران؛ تأسیس بهی‌یه و تا ۴۰۰ سال پیش مازرون غرب ور حوکومت کردنه که شاء عباس (صفوی شا) ویشون ره از بین بورده. اینتا سلسله اولین سلسله‌ای بیه که مازرون دله ایسلام ره قبول هاکرده. وشون تبرستون علویون ره -که اتا از اولین شیعی دولتون دنیا بیه- جا موتتحد بینه. اینتا دولت قلمروی دله تا ۷۰۰ سال پیش سونّی و زیدی هم دهی‌نه. بعضی از وشون اون آخرآخرا اسماعیلیه‌ی مذهب ور گرایش پیدا هاکردنه. اینتا دولت شائون لقب استندار بیه.

## پا بهیتن
اینتا دولت پادوسبان دس جا درس بهی‌یه. پادوسبان گاوباره‌ی ریکا بیه و پر بمردن په، شه برار جا که ونه نوم دابویه بیه اختلاف پیدا هاکرده. اختلاف اینتا سر بیه که دابویه کشور ره نخش گردوندیه. همینتا سر پادوسبان ونه دس جا در بورده رستمدار ور و اونجه پادوسبانون دولت ره درس هاکرده. اینتا دولت نیشتیگا رستمدار بیه و اتّی گدر اینتا دولت نیشتیگا کجور یا رویان هم بیه.

## پادوسبانون و اسلام
پادوسبون دولت اولین دولتی بیه که مازرون دله اسلام ره قبول هاکرده و ونه گت تر بهی‌ین سه زحمت بکشیه. اینتا دولت مذهب زیدی بیه. ویشون تتبرستون علویون پشت بینه. ونداومید ویشون اولی شاه نوم بیه.

رج:مازرون تاریخ
رج:پادوسبانیون
عربی

**عربی** أتا زوون نوم هسه که آسیا قرب دله و آفریخا شه‌مال دله وه ره گپ زنه‌نه.اینتا زوون گنش کرون ۶۵ میلیون نفر توم ویشتر هسه.عربی زوون أتا سامی زوون هسه که خله زوونون ره دﻩنیا دله تأثیر به‌شته.اینتا زوون خله واژه‌ئون مازرونی و فارسی و دیگه ایرانیج زوونون دله درنه.مازرونی زوون أتی ادبیات عربی کیتابونی هسه‌نه که اینتا زوون جا دگاردندی بینه. قورآن که ایسلام موقددس کیتاب هسه اینتا زوون جا بنویشت بیه.عربی زوون ادبیات و وﻩنه چه‌کوت خله شه‌کوفا هسه.اینتا زوون ده تا کشور ویشتر زوون هسه.

## گویش‌کرون
کسایی که عربی ره شه ماری زوون سون به کار وَرنه ۱۷۴ تا ۴۴۲ میلیون نفره. عربی ۲۵تا کشور رسمی زوون هسته که کل وشون جمعیت هم بر اساس آمار سیا ۳۲۹ میلیون نفره.

## تاریخچه
### عربی زوون پیش ایسلام جا به‌موئن
عربی زوون کوهنه‌ترین ادبیات اونائی هسه‌نه که نجد دیار دله قنائی شر بوتن جا سر بیته‌نه و اون زمون گت ترین شرگوئون امرءالقیس بیه که بأد وه نجد مدرسه شاگردون پیدا بینه.کوهنه شرگوئون جا تومی اینا ره نوم بوریم:عدی بن رند و امیه بن ابی سلت.ولی عربی شر جم بین میلادی هشتوم سده دله سر بیته.جاحز شه کیتاب دله که وﻩنه نوم البیان بیه أتی بوتن فن درباره عربی شر دله بوته.

### قورآن و عربی زوون ادبیات
قورآن همون قوریش زوون جا نازل بونه که أرب جزیره مونا دله گتی داشته‌ و نه نسر ره مونه‌سه نه قبلی شرگوئون شر ره مونه‌سه.حتا داستان بوتن دله نو روشون ره ارائه هدا و موسجئ نسر فن ره بترین گت‌ترین مرحله دله نشون هدا.
همینا سر بونه بوتن که قورآن قورآن أرب ادبیات پیش بوردن رو خله تأثیر داشته.ئو ته‌موم سه‌خن گوئون و بنویشت کرون و شرگوئون ره سجئ و قافیه قایده جا که جاهلیت دوره دله کار شی‌یه راحت هکرده.ولی بأد ایسلام هم بئوتونی دینه که همون پیش ایسلام وزن و قافیه جا شر گه‌ته‌نه که چن تا وﻩشون نوم هسه:ایمام علی، خوارج رهبرون.

### اومویون شون دوره
نسر سولیمان بن أبدالملک و ئه‌مر بن أبدلأزیز درس بیه.قسیده و قزل بوتن حجاز دله حجازی گه‌ننش جا سر بیته.همین زمون دله بیه که سیاسی و حه‌ماسی شرون هم سر بیته.رجز که قبلن جنگ میدون دله بخونس بیه شر شکل جا در به‌مو که اینتا فن نوبیار أجاج بیه.بأد هم قسیدﻩئی شر عراق و الجزیره دله پیش بورده که شر پرچمدار اون منطقه‌ئون دله جریرفرزدق و زوالرمه بینه.

## ویشته بخوندین
* عرب

## منابع

رج:سامی‌تبار زوونون
رج:عربی زوون
احمد مدنی

بندانگشتی|ونه عکس
**دوکتور أحمد مدنی** (بزائه فردینه ما ۱۴۴۴ مازرونی کرمان دله) أتا ایرانی سیاستمدار هسه. وه شروینه ما ۱۴۹۰ ایران اولی جوموری سَری انتخابات دله دووم بیّه. وه ۱۴۹۱ سال دله بورده موتحده ایالات و همونجه بمرده.

رج:ایران حقوق بشر مدعی‌ئون
أبوطالب

**ابوطالب** ایسلام پیومبر آمی نوم بیه.ونه نوم عمران بیه ئو اینتا سر که ونه گت ریکا نوم طالب بیه وه ره ابوطالب گەتەنه.ایمام علی،شیعیون اولی ایمام ونه ریکا هسه.وه عبدالله،پیومبر پر جا أتا مار جا بینه.
رده:ایسلام
اکأنکار

**اکأنکار** أتا کوهنه آئین نوم هسه که مازرونی ۱۴۷۷ سال دله سو دکەته.ونه بونیانگؤزار نوم پال توئیچل هسه.اینتا آئین نیشتەگا چن هسن شهر، موتحده ایالات دله هسه.
## بیرونی پیوند
*اکأنکار فارسی تارنەما
رده:دین
آنگکور

**انگکور** أتا شهر نوم هسه که کامبوج غربیشمال دله دره.اینتا شهر خمر کوهنه ایمپراتوری نیشتەگا بیه.انگکوروات اینتا شهر قشەنگ‌ترین معبد هسه که خراب بیه ئو ونه گتی ۵/۲ کیلومتر موربع هسه.

رده:کامبوج شهرون
اومانیسم

**اومانیسم** یا انسان گرائی أتا مکتب نوم هسه که ونه هارشا دله آدم توننه هرکاری ره هکنه ئو هرچی اصل ئو ریشه آدم ره گردنه.
رده:فلسفه
ای ئیران

**ای ئیران** أتا ئیرانیج ملی گرایانه سورود هسه که وه ئیران دله خله اشناس هسه.اینتا سورود ره  سال پیش بئوتەنه.وه ئیران هیچ کمین دولتون ملی سورود نأیه.

رده:هونر
رده:ادبیات
ایسکندر آزموده

**ایسکندر آزموده** أتا ئیرانی نظامی پهلوی دوره بیه.
رج:پهلوی
غنا

**غنا** اتا کشور آفریقای ِغربی مناطق دله هسته . این کشور نیشتنگا نوم آکرا هسته. غنا قدیم انگلیس مستعمره بی‌یه و هَنتا غنا دله رسمی زوون انگلیسی هسته و وشون همسود کشورون اتحادیه دله دَرنه. این کشور آفریقا اتحادیه دله هم عضو هَسته.

## تاریخ
پرتغالیون قرن پونزهم میلادی دله اولین بار وسّه سیوپوستون ِحکومِت ره این منطقه دله رِقِد بِدانه و شه بَرده و طِلا تجارت ره اینجه سَر بَییتنه. غنا استعمارکَرون دوره «طلای ِساحل» نوم جه مشهور بی‌یه. پرتغالیون بوردِن په، بریتانیا این منطقه ره بَییته.

[انگشتدان|راست|200px| [قوام نکرومه]]
استقلال خائون این منطقه دله چنتا ملّی شورش داشتنه که سال ۱۹۵۱ بریتانیا ره مِزراب بی‌یِشته تا اتا اساسی قانون ره این مستعمره دله قبول هاکِنه تا اتی شه‌گردونی (=خودمختاری) این مستعمره دله دَواشه و اتا انتخابات بی‌یشته که قوام نکرومه (ملی خلق حزب جه) نخست وزیری سَره ونه دله پیروز بیّه. مارس ۱۹۵۷ میلادی، طلای ِساحل نوم ره «غنا» جه عَوِض هاکِردنه و این سرزمین شه استقلال ره اعلان هاکِرده و همسود کشورون اتحادیه دله عضو بیّه. قوام نکرومه هم نخست‌وزیری سَره بَموندِسته. ژوئیه سال ۱۹۶۰ نکرومه این کشور ِنظام ره جمهوری هاکِرده ولی اتا کودتا په نظامیون مملکت ره بَییتنه و تا سال‌ها حکومِت دله دَیینه.

## فرهنگ
غنا دله انگلیسی رسمی زوون هسته. این کشور ِمردمون وسّه همیشته ناسیونالیست و پان آفریقانیسم خله اهمیت داشته. وشون ِپرچم سه‌رنگ سرخ، سَوز و زرد جه هَسته که اتیوپی ِپرچم سَر جه بَییته بَینه چون اتیوپی تنها کشوری بی‌یه که اروپایی استعمارکَرون وه ره نَییت‌بینه.

## منابع


رج:آفریقایی کشورون
رج:آفریقا اتحادیه
رج:مشترک‌المنافع کشورون
رج:انگلیسی‌زوون کشورون
رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات
کامرون

**کامِرون**   اتا کشور هسته که آفریقای ِغربی وَر دَره. این کشور جمعیت ۲۲ میلیون پونصد هزار نفر هسته و ونه رسمی زوون‌ها فرانسوی و انگلیسی هستنه. 

یائونده کشور ِنیشتنگا *(=پایتخت)* هسته و ۱ میلیون و ۱۵۵ هزار نفر جمعیت دانه ولی دوالا دِ میلیون و چارصد هزار نفر جمعیت جه گتترین شهر هسته. کامرون دله حدود ۲۰۰تا زوونی گروه زندگی کانّه.

کامرون ِاقتصاد و اجتماعی ثُبات دیگه کشورون جه آفریقا دله همیشه ویشته بی‌یه. همینسه کشاورزی، راهسازی، راه آهن و نفت و چوی ِصنایع پیشرفت هاکردنه ولی هنتا فقیرون این کشور دله خله هستنه.

## تاریخ
کامرون سال ۱۸۸۴ جه آلمان ِمستعمره بیّه. جهونی جنگ اول ِپه کامرون ره فرانسه و بریتانیا تقسیم هاکردنه. بخشی که فرانسه داشته روز اول ژانویه ۱۹۶۰ مستقل بیّه و وه ره *کامرون ِجمهوری* بنومستنه و جنوبی بخش که بریتانیا کنترل کارده هم  ۱ اکتبر ۱۹۶۰ مستقل بیّه و سال ۱۹۶۱ کامرون ِجمهوری جه وصل بیّه.

قدرت این کشور دله سال ۱۹۸۲ جه پل بیا دَس دَره و وه که اتی توتالیتاریسم رئیس‌جمهور هسته، خلق دموکراتیک جنبش حزب جه همینتی حکومت هاکردن ره دمباله کَشِنه.

## مردمون
این کشور جمعیت ۱۸ میلیون و ۶۰ هزار و ۳۸۲ نفر هسته که وشون سن ِمیونگین ۹/۱۸ سال هسته. کامرون دله هنتا ۴۰٪ بومی عقاید دارنه، ۴۰٪ مسیحی و ۲۰٪ هم مسلمون بَیینه. 

انگلیسی و فرانسوی رسمی زوون هستنه ولی رسماً ۲۴تا زوون دیگه که اون منطقه شِنه، هنتا گپ بَزه وانّه.

کامرونی‌ها نژاد ۳۱٪ کوهستون‌هنیشت، ۱۹٪ استوایی بانتو، ۱۱٪ کِردی، ۱۰٪ فولانی، ۸٪ شمال‎‎غربی بانتو، ۷٪ شرقی سیو، ۱۳٪ دیگه ره هم بعضی آفریقایی نژادون و الباقی ره غربی مهاجرون تشکیل دِنّه.

## تقسیمات
راست|thumb
کامرون ۱۰ استان دانه:
# **آدامائوآ** (Adamaoua)
# **سانتر** - مرکزی (Centre)
# **اِست** - غربی (Est)
# **اکسترِم نور** (Extreme-Nord)
# **لیتورال** - کناره‌یی (Littoral)
# **نور** - شمالی (Nord)
# **نور اوئست** - شمال شرقی (Nord-Ouest)
# **اوئست** - شرقی (Ouest)
# **سود** - جنوبی (Sud)
# **سود اوئست** - جنوب شرقی (Sud-Ouest)

## پرچمون

Image:Flag of Deutsch-Kamerun.svg|آلمان ِکامرون (۱۹۱۴)
Image:British Cameroon Flag.svg|بریتانیای ِکامرون (۱۹۶۱-۱۹۲۲)
Image:Flag of Cameroon (1957).svg|فرانسه‌ی ِکامرون (۱۹۶۱-۱۹۵۷)
Flag of the Federal Republic of Southern Cameroons.svg|کامرونِ جنوبی مناطقِ تجزیه‌خائونِ پرچم


## منابع


رج:آفریقایی کشورون
رج:آفریقا اتحادیه
رج:اسلامی کشورون
رج:مشترک‌المنافع کشورون
رج:انگلیسی‌زوون کشورون
رج:فرانسوی‌زوون کشورون
رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات
رج:آلمان قدیمی مستعمرات
رج:فرانسه قدیمی مستعمرات
کاندا

**کانادا** یا **کانِدا**  اتا کشور نوم هسه که آمریکا قاره دله دره. این کشور دنیا دله دومین گت ِکشور (روسیه په) هسته ولی چون ونه شمالی قسمتون خله سَردنه، هِچکی اون جائون زندگی نَکانده. کانادای ِپرجمعیت‌ترین شهرون تورنتو، مونترئال و ونکور هستنه. کانادای مردمون ویشته این کشور ِجنوبی قسمت دله دَرنه که متحده ایالات آمریکا جه هم‌سامون هَسته. آمریکا و کانادای ِاقتصادی روابط خله زیاده و هیچ دِ کشوری دِنیا دله دنینه که وشون واری تجاری رابطه دارِن. این دِتا کشور مکزیک جه اتا سازمان بساتنه که نفتا نوم دانّه.

بندانگشتی|راست|کانادای مناطق
این کشور تا سال ۱۷۱۳ میلادی فرانسه مستعمره بی‌یه و این سال بریتانیا ونه سَر کنترل پیدا هاکرده. قرن نوزدهم دله کانادا استقلال پیدا هاکرده. این کشور مشترک‌المنافع کشورون دله دَره. کانادا دله دَه‌تا ایالِت و سه‌تا مخصوص شهر دَرنه که هرکامین شه وسّه سِوا-سِوا دولِت دارنه و مستقل هَستنه و اساساً کانادا اتا فدرالیسم ِکشور هسته.

## تاریخ
سال ۱۴۹۷ میلادی، جان کابوت اولین نفر بی‌یه که نیو فوندلند دله اتا بریتانیایی مستعمره بساته. حدود ۴۰ سال پـِیی‌ته، ژاک کارتیه سن لوران ِدلتا پَلی هم اتا فرانسوی مستعمره بساته. از اون به بعد، بریتانیایی مهاجرون ویشته دریا و هادسن خلیج پَلی هنیشتنه و فرانسویون ویشته بمونه دشت دَکِتنه و کانادای مرکزی قِسمت دله دَیینه. سال ۱۷۸۳، بریتانیا بتونِسته فرانسوی قِسمتون ره بَییره و کبک استان سَره کنترل پیدا هاکِنه.

## فرهنگ
ونه مردم ویشتر اینگیلیسی زوون ره گپ زننه و مسیحیت دین ره په‌روو هسنه ولی وشون میون اتی فرانسوی درنه.

## ایقتصاد
اینتا کشور پیل یکا نوم دولار هسه. ونه ایقتصادی نیشتگا نوم تورنتو هسه. وشون ایقتصاد خله متحده ایالات جه وابستوئه.

## جوغرافی
اینتا کشور گتی ۹۹۷۶۱۳۹ کیلومترمترموربع هسه. اینتا کشور ۵/۲۵ نفرجمعیت دارنه. ونه نیشتگا نوم اوتاوا هسه.

### ایالتون

### سامون‌ها
کاندا سه‌تا سامون دارنه که اوستان‌ها جه سیوا هستنه:

## نگارخنه

Alberta-Provincial-Legislature-Building-Edmonton-Alberta-Canada-01.jpg|
British Columbia Parliament Buildings - Pano - HDR.jpg|
Parliamentwinnipeg manitoba.jpg|
Legislative Assembly of New Brunswick.jpg|
ConfederationBuildingStJohnsNewfoundland.JPG|
Province House (Nova Scotia).jpg|
Pink Palace Toronto 2010.jpg|
282 - Birthplace of Canada Charlottetown PEI.JPG|
Québec - Hôtel du Parlement 3.jpg|
Saskatchewan legislative building.jpg|


## وابسته جستارون

* گت فرماندار
* کارتیه

## منابع


رج:آمریکا کشورون
رج:مشترک‌المنافع کشورون
رج:فرانسه قدیمی مستعمرات
رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات
رج:فرانسوی‌زوون کشورون
رج:انگلیسی‌زوون کشورون
رج:ناتو
رج:جی هشت
رج:جی بیست
رج:نفتا
کواچا

**کواچا ** اتا پیل یکا نوم هسه که زامبیا پیل یکا هسه.
رده:پیل یکائون
کوانزا

**کوانزا** اتا پیل یکا نوم هسه که آنگولا پیل یکا هسه.

رج:پیل یکائون
رج:آنگولا
کلکته

** کلکته** أتا شهر نوم هسه که هند دله دره و غربی بنگال گت شهر هسته. این شهر جمیعت بالا دره و فقرا زیاد هستنه.
## منابع

رج:هند شهرون
کوردستون میهنی اتحادیه

**کوردستون میهنی ایتحادیه** (یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان؛ وه ره YNK و یا PUK هم گانّه) أتا حزب نوم هسه که عراق کوردستون دله دره. اینتا حزب رهبر جلال طالبانی هسه. وه عراق رییس‌جوموری سَره هم اولین نفر بی‌یه. اینتا سازمان سال ۱۹۷۵ میلادی بساته بَیی‌یه.

## منبع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:کوردی سازمان‌ئون
کوردوبا (پیل یکا)

**کوردوبا**اتا پیل یکا نوم هسه که نیکاراگوآ پیل یکا هسه.
رده:پیل یکائون
کوره

بندانگشتی|کره‌یِ جوغرافی نقشه
**کوره ** یا **کُره** اتا جزیره‌مونا نوم هسه که آسیا شرق‌ور دره. اینتا جزیره‌مونا گتی ۲۴۰هزار کیلومترموربع هسه.
رده:جزیره مونائون
رده:کوره
کولا

دیگه کاروری ئون سر کولا (گجگجی بایری) ره بوینین.

** کولا** اتا جزیره مونا نوم هسه که ئوروپا شمال ور دره.اینتا جزیره مونا گتی۱۲۸۵۰۰۰  کیلومترموربع هسه.

## منابع

رده:جزیره مونائون
رج:روسیه جوغرافی
رج:فلاند جوغرافی
کتزال

**کتسال** یا **کتزال** اتا پیل یکا نوم هسه که گواتمالا دله ونجه کار زنّه.

رج:پیل یکائون
کومور

**قُمُر** یا **کومور ** اتا عربی کشور ِنوم هسه که آفریقا قاره دله دره. این کشور اتا مجمع‌الجزایره که هند اوقیانوس دله و موزامبیک ِشرقی سواحل و ماداگاسکار ِشمال‌غربی وَر جا دانّه. ونه گتی ۲۲۳۶ کیلو مربع هسته. این کشور عرب کشورون اتحادیه و آفریقا اتحادیه دله دَره. کومور دله مردمون اتا سواحیلی لهجه دارنه که وه ره کوموری زوون هم گانّه. غیر از این، عربی و فرانسوی هم رسمیت دارنه.

## تاریخ
اوائل کومور دله پولونزی مردمون دیینه تا این که مسلمون‌ها دکلستنه جزیره دله و اونجه ره تجاری راه دله هدار هاکردنه. شیرازی‌ها جزیره دله خله بینه و کومور وشون بندر بی‌یه. سال ۱۸۴۳ میلادی، فرانسه این جزایر ره بیته و سال ۱۹۱۲ رسماً وه ره شه مستعمره هاکرده و وه ره ماداگاسکار ِمجموعه دله قرار هدا. سال ۱۹۷۱ کومور ره ماداگاسکار جه سیوا هاکرده و ونه اقتصاد ره شه‌گردون هاکرده. سال ۱۹۷۵ کومور دله اتا میلس تشکیل بیّه که این جزیره‌ی استقلال ره اعلام هاکرده و کومور فرانسه جه سیوا بیّه. اروپایی‌ها، عربستان، عراق و کویت سال ۱۹۷۹ جه این کشور ره برسمیت بشناسینه و ونجه رابطه داشتنه.

## جوغرافی
بندانگشتی|راست|کومورِ نقشه
اینتا کشور گتی۲۲۳۶ کیلومترمترموربع هسه.اینتا کشور۵۵۰هزار نفرجمعیت دارنه.ونه نیشتنگا نوم مورونی هسه. کومور سه‌تا اصلی جزیره دارنه که شه وسّه شه‌گردونی دارنه: آنژوان، گرند کومور، موهیلی.

## ایقتصاد
اینتا کشور پیل یکا نوم فرانک هسه.وه آفریقای فقیرترین کشورون جه هسه.

## منابع

* http://en.wikipedia.org/wiki/Comoros


رج:عرب اتحادیه
رج:آفریقایی کشورون
رج:عربی‌زوون کشورون
رج:عرب کشورون
رج:جزیره ئون
رج:سواحلی‌زوون کشورون
رج:فرانسه قدیمی مستعمرات
رج:اسلامی کشورون
رج:فرانسوی‌زوون کشورون
گابون

**گابون**  اتا آفریقایی کشور هسته که این قاره‌یِ غربی سواحل دله و گینه دریامونا پَلی قِرار دانّه. ونه نیشتگا *(=پایتخت)* لیبرویل هسته و کشور کنگو جمهوری، کامرون و اوستوایی گینه جه هم‌سامون هسته.

رسمی زوون گابون دله فرانسوی هسته. البته مردمون شه وسّه بومی و قبیله‌ای زوون هم دارنه. سال ۲۰۰۶، جمعیت گابون دله ۱٬۴۵۴٬۸۶۷ نفر بی‌یه که ۴۲۰ هزار نفر فقط نیشتگا دله دَیینه. مهم‌ترین شهرون پورژانتی ۸۸ هزار نفر، فرانسویل ۳۰ هزار نفر، اویم ۲۳ هزار نفر و موآندا ۲۱ هزار نفر جمعیت جه هستنه.

پول ِیکا گابون دله فرانک سی‌اف‌آ هسته. گابون صادرات ویشته نفت، منگنز، چوْ(الوار) و اورانیم هستنه. گابون فرانکوفونی و آفریقا اتحادیه دله هم دره. تا سال ۲۰۰۶ گابون ِسرانه‌ای درآمد تموم آفریقا دله فقط لیبی جه کمته بی‌یه. این کشور قبلاً اوپک دله هم دَیّه ولی ژانویه ۱۹۹۵ این سازمان جه بریم بموئه.

## تاریخ
این کشور ره قرن پونزهم دله پرتغالی‌ها کشف هاکردنه و تا قرن نوزّهم وه ره داشتنه. گابون سال ۱۸۸۶ میلادی جه فرانسه کولونی دله بورده و سال ۱۸۹۰ جه فرانسه‌یِ کنگو سامون دله دَیّه و سال ۱۹۱۰ جه شه اتا سِوایِ کولونی بَیی‌یه و آخرسر روز ۱۷ آگوست ۱۹۶۰ فرانسه جه سِوا بیّه و اتا مستقل جمهوری بساته.

## سیاست
این کشور دله عمر بونگو ۴۲ سال، میون سال‌های ۱۹۶۷ تا ۲۰۰۹ که ایسپانیا دله بمرده، رییس جمهور بی‌یه. وه گابون ِدومین رییس جمهور بی‌یه و ونه حکومتِ طولانی بیّن این وسّه بی‌یه که فرانسه ونجه پـِشتی کارده. وه اوایل که رییس‌جمهور بَیی‌یه، مسیحی بی‌یه و بعداً شه دین و نوم ره عَوِض هاکرده و مسلمون بیّه. 

عُمر بونگو اواخر مریض بَییبی‌یه و ایسپانیایِ بارسلون دله بیمارستون کَب‌بی‌یه که بمرده. ونه بمردن په علی بونگو اتا نمایـِشی انتخابات دله رییس‌جمهور انتخاب بیّه و هَنتا این کشور ِرییس‌جمهور هسته. 

## تقسیمات
200px|بندانگشتی|راست
گابون ۹ استان دانه:
# استوایر (Estuaire)
# اوگووئهٔ علیا (Haute-Ogooue)
# موین اوگووئه (Moyen-Ogooue)
# انگونیه (Ngounie)
# نیانگا (Nyanga)
# اوگووئه ایویندو (Ogooue-Ivindo)
# اوگووئه لولو (Ogooue-Lolo)
# اوگووئه ماریتیم (Ogooue-Maritime)
# وولو انتم (Woleu-Ntem)

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا


رج:آفریقایی کشورون
رج:آفریقا اتحادیه
رج:اسلامی کشورون
رج:فرانسوی‌زوون کشورون
رج:پرتغال قدیمی مستعمرات
رج:فرانسه قدیمی مستعمرات
کیپ ورد

**کیپ ورد** اتا جزیره‌یی کشوری هسته که اطلس اوقیانوس ِشمال دَره و ونه شرقی وَر آفریقایِ سواحل جه رِسِنه. ونه نیشتگا (=پایتخت) پرایا هسته.

## تاریخ
راست|150px|بندانگشتی|کولونی ِپرچم
تا سال ۱۴۵۶ کیپ ورد دله هِچکی زندگی نَکارده و این گادِر بی‌یه که پرتغالیون وه ره کشف هاکردنه. این جزیره سال ۱۴۹۵ بعنوان پرتغال امپراتوری ِاتا قسمت دربمو. ونه مردم هَنتا پرتغالیون و آفریقایی‌تبارون ِتِبار جه هستنه. برده‌ئون ِتجارت این منطقه دله خله اهمیت داشته و تا سال ۱۸۷۶ مهمترین اقتصادی فعالیتون جه بی‌یه. قرن بیستم گادِر هم کشتی‌رانی ِصنعت رونق پیدا هاکرده. 

بندانگشتی|راست|150px|۱۹۷۵-۱۹۹۲
تا سال ۱۹۵۱ پرتغال ِمستعمره یا کولونی بی‌یه و این سال اتا ماوراء بحاری استان بگردسته، سال ۱۹۶۱ پرتغال تموم کیپ‌وردِ مردمون ره تابعیت هِدا. استقلال خائون این گادِر این منطقه دله رَم و روش دَکِتنه. وشون ِرهبری ره «*آفریقایی حزب، [[بیسائو گینه]] و کیپ ورد استقلال وسّه*» که اختصاراً وه ره PAIGC گاتنه، بعهده داشته و سال ۱۹۵۶ جه بساته بیّه. اتا کودتا سال ۱۹۷۴ پرتغال دله انجام بیّه که باعث بیّه این کشور شه کولونی‌ئون ره از دَس هاده و کیپ ورد استقلال پیدا هاکنه. این کشور ۵ ژوئیه ۱۹۷۵ پرتغال جه رسماً سیوا بیّه.

## مردمون
این کشور دله ۷۱٪ ِنژاد کریول (دِ رگه اسپه-سیو)، ۲۸ ٪ سیو یا آفریقایی‌تبار و ۱ ٪ هم اسپه و اروپایی‌تبار هستنه.مردمِ ۹۱ ٪ دین کاتولیک و ۹ ٪ پروتستان هسته. رسمی زوون کیپ ورد دله پرتغالی هسته ولی کریولو (Crioulo) هم خله رایج هسته و مردمون ونجه هم گپ زنّه. کریولو اتا تلفیقی زوون هسته که پرتغالی و آفریقایی زوونون ِقاطی بیّن جه بساته بیّه. 

## جوغرافی
400px|چپ|thumb
این کشور اتا مجمع الجزایر هسته و غربی آفریقا دله جا گیرنه. ونه دور تا دور اطلس اوقیانوس جه محاصروئه و ونه شرقی دریائون سنگال جه نزدیکه. پرایا گتترین شهر و نیشتنگا هسته و ۱۲۴٬۶۶۱ نفر جمعیت دانه. کیپ ورد ِگتی ۴٬۰۳۳ کیلومتر مربع و ونه جمعیت ۵۰۳٬۰۰۰ نفر هسته. کیپ ورد ِمهمترین شهرون میندلو با ۷۰٬۶۱۱ نفر جمعیت و سائو فیلیپه با ۲۷٬۸۲۶ نفر جمعیت هستنه. اونجه‌یِ آب-هوا نسبتاً معتدل، گرم، خشکِ تابستون و کم وارش هسته. کیپ ورد بنه خله شیب‌دار، ناهموار، کوهستونی و تشفشونی هسته. بلندترین نقطه کیپ ورد دله مونت فوگو (Mount Fogo) ۲۸۲۹ متر ارتفاع جه هسته.

### مهم شهرون

### تقسیمات
470px|چپ|thumb
چپ|420px

کیپ ورد ۱۷ بخش دانه:

* ۱۴-مایو 
* -۱۷ریبیرا براوا

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا


رج:آفریقا اتحادیه
رج:پرتغال قدیمی مستعمرات
رج:پرتغالی‌زوون کشورون
رج:آفریقایی کشورون
رج:مجمع‌الجزایر
گوانگجو

** گوانگجو** أتا شهر نوم هسه که چین دله دره.اینتا شهر کوهنه نوم کانتون هسه.

## منابع

رده:چین شهرون
رج:گوانگ‌دونگ
گامبیا

**گامبیا** اتا آفریقایی کشور هسته که این کشور غرب دره. ونه نیشتنگا (=پایتخت) بانجول هسته و ونه جمعیت یک میلیون و ۷۷۶ هزار نفره و ونه رسمی زوون انگلیسی هسته.

گامبیا مردمون اقوام جور-وا-جور جه هستنه و گتترین قوم ماندینکا هسته که ۴۲ درصد جمعیت ره تشکیل دنه. ۹۵ درصد جمعیت ۱.۸ میلیون نفری این کشور دله مسلمون هستنه و تصوف وشون دله خله رواج دانّه.

200px|بندانگشتی|راست|گامبیا سامون
گامبیایِ جوغرافیایی نقشه‌ئون سِراق دِنه که این کشور باریک و کم‌ارتفاع هسته و ونه دِ وَر گامبیایِ روخنه رَد وونه. این منطقه وقتی بریتانیا و فرانسه مناطق ره شه میون رَسِد کاردنه، بریتانیا جه بَرِسی‌یه و ونه دور-تا-دور ره فرانسه گیته.

گامبیا سال ۱۹۶۵ بریتانیا جه استقلال پیدا هاکرده و مشترک‌المنافع کشورون اتحادیه دله عضو بیّه و اسا آفریقای اتحادیه دله هم دَره.

این کشور دله کشاورزی، ماهی‌گیری و توریسم اصلی منابع هسته. حدود یک‌سوم جمعیت خط فقر بـِن درنه یعنی وشون درآمد ۱٫۲۵ دلار آمریکا جه کمتره. بادوم زمینی وشون ِگتترین محصول هسته. 

این کشور دسامبر ۲۰۱۵ ات‌گال اسلامی جمهوری بیّه. پیش از این فقط ایران، افغانستان، پاکستان و موریتانی این نوم ره داشتنه. یحیی جامه که اتا کودتای بدون خونریزی و دیکتاتوری جه تا این گادِر ۲۱ سال قدرت ره گامبیا دله شه دَس داشته، این کار ِهدف ره رها بَیّن از «استعمارونه میراث» عنوان هاکرده و بائوته که بقیه‌یِ ادیان ِپه‌روون هم آزادی دارنه.  چن کش بگذشته، ای گامبیا جمهوری این کشورِ رسمی نوم بیّه که متحد ملل دله استفاده وونه. 

## تقسیمات

File:TheGambia Divisions.png|450px|A clickable map of The Gambia exhibiting its five divisions and capital.

rect 15 48 79 80 Banjul
rect 36 118 46 129 Banjul
rect 25 164 99 191 Western Division (The Gambia)
rect 119 100 210 121 North Bank Division
rect 142 128 246 152 Lower River Division
rect 299 62 412 93 Central River Division
rect 500 128 604 162 Upper River Division

desc bottom-left


## منابع

* http://en.wikipedia.org/wiki/The_Gambia


رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات
رج:انگلیسی‌زوون کشورون
رج:مشترک‌المنافع کشورون
رج:آفریقایی کشورون
رج:اسلامی کشورون
رج:اسلامی جمهوریون
گوارانی (ارز)

**گوارانی** اتا پیل یکا نوم هسه که جنوبی آمریکا دله رایجه و پاراگوئه پیل یکا هسه.

رج:پیل یکائون
رج:پاراگوئه
گوتلند

**گوتلند ** یا ژوتلند اتا جزیره مونا نوم هسه که ئوروپا شمال ور دانمارک دله دره.اینتا جزیره مونا گتی ۴۰هزار کیلومترموربع هسه.
رده:جزیره مونائون
باربادوس

** باربادوس** اتا کشور نوم هسه که آمریکا قاره  دله دره.
## جوغرافی
اینتا کشور گتی۴۳۱ کیلومترمترموربع هسه.اینتا کشور۲۶۵هزار نفرجمعیت دارنه.ونه نیشته‌گا نوم بریج تاون هسه.
## فرهنگ
ونه مردم ویشتراینگلیسی زوون ره گپ زننه و مسیحی دین ره په‌روو هسنه.
## سیاست
اینتا کشور حوکومت کول فرمونداری هسه.
## ایقتصاد
اینتا کشور پیل یکا نوم دولار هسه.
## تاریخ
اینتا کشور قبلا اینگلیس کولونی بیه.وه مازرونی ۱۴۷۸ سال دله أتا سیوا کشور بیه.
## دپت چرخه‌توئون
*کول فرمونداری حوکومت

## منابع

رده:انگلیسی‌زوون کشورون
رج:آمریکا کشورون
رج:مشترک‌المنافع کشورون
رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات
•
باهاما

**باهاما** ، که ونه رسمی نوم **باهامای مشترک‌المنافع سامون** هسته، اتا انگلیسی‌زوون کشوره که بیش از سه هزار جزیره ره اطلس اوقیانوس دله و فلوریدایِ شرق و کوبایِ شمال شامل وانه. باهاما جمعیت ۳۵۰ هزار نفره و ونه نیشتنگا ناسائو هسته. 

متحده ایالات و کانادا په باهاما آمریکای سومین اقتصاد هسته. این کشور دله ۸۵ درصد آفریقایی‌تبار  و ۱۲ درصد اروپایی‌تبارنه. سه درصد هم زردپوست هستنه. بومی مردمون هم لوکایایی‌ها هستنه. باهاما اولین خاشکی بی‌یه که کریستف کلمب سال ۱۴۹۲ شه کشتی ره اونجه هِرِسِّنی‌یه.

## تقسیمات
باهاما اتخله ایالت دانه:
بندانگشتی|راست|300px
* آکلینز
* جنوبی آندروس
* شمالی آندروس
* اسپنیش ولز
* اگزوما
* ایناگوا
* جزیره کت
* جزیره لانگ
* بیمینی
* جرج‌تاون
* بری جزیره‌ئون
* سان سالوادور
* شهرک هوپ
* فری پورت
* غربی گرند باهاما
* نیو پراویدنس
* بلک پوینت 
* مرکزی آباکو 
* مرکزی آندروس 
* مرکزی الوثرا 
* شرقی گرند باهاما
* گرند کی
* گرین ترتل کی
* هاربور
* منگرو کی
* مایاگوانا
* مورز
* شمالی آباکو
* شمالی الوثرا 
* راگد
* رام کی 
* جنوبی آباکو 
* جنوبی الوثرا

## منابع

* 


رج:مشترک‌المنافع کشورون
رج:مشروطه سلطنت
رج:کارائیب جزیره‌ئون
رج:کاریکام
رج:انگلیسی‌زوون کشورون
رج:بریتانیا قدیمی مستعمرات
رج:جزیره ئون
رج:آمریکا کشورون
پاناما

** پاناما** اتا کشور نوم هسه که آمریکا قاره دله دره. این کشور جایی کته که آمریکای قاره شه نازکترین بنه جه رسنه. پانامایِ دِ وَر اطلس اوقیانوس و آرام اوقیانوس درنه که پیش از پانامای کانال ره بساتن، راهی وشون میون دنی بی‌یه و وسه آمریکا قاره ره دور بزو بوشِن که این دِ اوقیانوس میون کشتی جه بورن. ولی آمریکای متحده ایالات اتا نقشه بشندی‌یه و پاناما ره زور-پشتی کلمبیا دس جه بیته و این کشور راه ره دله هاکرده. إسا پانامایِ کانال اتا خله مهم و استراتجیک راه هسته که کشتیون ونجه خله گذر کنّه.

## جوغرافی
اینتا کشور گتی۷۷۰۸۲۰ کیلومترمترموربع هسه.اینتا کشور۷/۲ نفرجمعیت دارنه.ونه نیشته‌گا نوم پاناماسیتی هسه.
## فرهنگ
ونه مردم ویشتر اسپینیجی زوون ره گپ زننه و مسیحی دین ره په‌روو هسنه.
## سیاست
اینتا کشور حوکومت جوموری هسه.
## ایقتصاد
اینتا کشور پیل یکا نوم بالبوآ هسه.اینتا کشور گت درآمد پاناما کانال هسه که ونه میون جا رد بونه.
## تاریخ
اینتا کشور تا صدوشیش سال پیش أتا کلمبیا ایالتون جا بیه که اینتا سر که موتحده ایالات خاسه ونه دله أتا کانال بزنه وه ره گرم هکرده تا کلمبیا جا سیوا بوو ئو شه سر أتا سیوا کشور بوو. اینتا کشور مازرونی ۱۴۱۴ سال دله أتا سیوا کشور بیه.
## دپت چرخه‌توئون
*پاناما کانال
*عؤمەر تریحوس

## منابع

رده:آمریکا کشورون
*
رج:ایسپانیولی‌زوون کشورون
رج:کلمبیا تاریخ
رج:ایسپانیا قدیمی مستعمرات
رج:آمریکا قدیمی مستعمرات
لئون

** لئون** اتا پیل یکا نوم هسه که سیرالئون پیل یکا هسه.
رده:پیل یکائون
رج:سیرالئون
لابرادور

** لابرادور** اتا جزیره مونا نوم هسه که شمالی آمریکا و کشور کانادا دله دره. اینتا جزیره مونا گتی ۱۶۰۰۰۰۰  کیلومترموربع هسه و نیو فوندلند جه اتا استان ره تشکیل دنه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:جزیره مونائون
رج:کانادا جوغرافی
لاگوس

** لاگوس** أتا شهر نوم هسه که نیجریه دله دره و این کشور پرجمعیتترین و گتترین شهر هسه.

## منابع

رج:نیجریه شهرون
گورد

**گورد** اتا پیل یکا نوم هسه که هائی‌تی پیل یکا هسه.
رده:پیل یکائون
لوس آنجلس

**لوس آنجلس** أتا شهر نوم هسه که موتحده ایالات دله دره و لوس آنجلوس شهرستان ره اصلی شهر هسه. اینتا شهر ره اول ایسپانیایی‌شون بساتنه ولی بعدن ونه دله اینگیلیسون هنیشتنه. لوس آنجلس نوم ایسپانیولی زوون دله یعنن «فرشته‌ئون».

## تهرانجلس
اینتا شهر دله أتا خله ایرانی درنه. تهرانجلس أتا محله نوم هسه که لس آنجلس دله دره و ونه دله أتا خله ایرانی نیشتنه.

## منابع

رج:لوس آنجلوس شهرستان (کالیفورنیا)
رج:کالیفورنیا شهرون
گینه

**گینه** کشوری هسته که آفریقایِ غربی دریو لو دَره. ونه نیشتگا نوم کوناکری هسته و جمعیت ۱۰ میلیون نفری دارنه که زوون‌های فرانسوی، فولانی، مالینکه و سوسو جه گپ زنّه. این کشور دوم اکتبر ۱۹۵۸ فرانسه استعمار جه سیوا بیّه. ۸۵ درصد جمعیت گینه دله مسلمون هستنه. ۱۰ درصد از مردم این کشور نیز مسیحی‌اند. این کشور ره بعضی گادِر گینه کوناکری هم گانّه تا کشورون دیگه جه اشتیفا بَییت نوائه.

بیسائو گینه، سنگال و مالی، سیرالئون و لیبریا و عاج ساحل گینه‌ی همساینون هستنه. این مناطقِ تموم درکائون گینه‌ی کوهون جه سرچشمه گیرنه.
## تقسیمات
گینه هشت استان دارنه که جمعاً ۳۳ شهرستان جه رَسِد وانه. هر استان ِنوم ونه مرکز نوم جه یکی‌ئه.
چپ|انگشتی|نقشه گینه.

## Galerie

پرونده:Guinea_sat.png|atlas Guinea
پرونده:Dame_de_Mali_Guinée.jpg|Dame de Mali
پرونده:Chute_de_Tabouna_à_Kindia_01.jpg|Chute de Tabouna à Kindia
پرونده:Chute_de_Saala_vue_à_360°_Labé.jpg|Chute de Saala Labé
پرونده:Chimpanzé_de_Bossou_33.jpg|Chimpanzé de Bossou
پرونده:Plage_de_Roume.jpg|Plage sur les Ile de Loos


## منابع

http://en.wikipedia.org/wiki/Guinea


رج:فرانسوی‌زوون کشورون
رج:آفریقایی کشورون
رج:آفریقا اتحادیه
رج:اسلامی کشورون
لسوتو

**لسوتو ** اتا کشور نوم هسه که آفریخا قاره  دله دره.
## جوغرافی
اینتا کشور گتی۳۰۳۳۵ کیلومترموربع هسه. اینتا کشور۶/۲ نفرجمعیت دارنه. ونه نیشته‌گا نوم ماسرو هسه.
لسوتو خِدی جنوبی آفریقایِ درون محاصره‌بئی هسته و ونه دور-تا-دور، گِرد ره جنوبی آفریقای سامون وَر خرنه.

## فرهنگ
لسوتویِ مردم سوتو زوون جه گپ زندنه. 

وشون پرچم چن کش استقلال پیدا هاکردنه تاسا عوض بیّه:

Flag of Lesotho (1966–1987).svg|**1966–1987**
Flag of Lesotho (1987–2006).svg|**1987–2006**
Flag of Lesotho.svg|**2006–تاسا**


## سیاست
اینتا کشور حوکومت شاهی هسه.
## ایقتصاد
اینتا کشور پیل یکا نوم راند هسه.
## تاریخ
اینتا کشور قدیم دله بریتانیا کولونی بی‌یه.

## منابع


رج:آفریقایی کشورون
رج:آفریقا اتحادیه
رج:مشترک‌المنافع کشورون
رج:انگلیسی‌زوون کشورون
لندن

**لندن**  أتا شهر نوم هسه که بریتانیا نیشتنگاء (پایتخت) هسه. اینتا شهر تایمز درکا پلی دره. وه أتا از اروپا گت شهرون هسه. اینتا شهر دله خله هارشینی‌جاء دره. 

خادی لندن ِشهر جمعیت سال ۲۰۰۶ گادِر ٨,٢٥١,٢٧٨ نفر بی‌یه البته «لندن سیتی» ِمحله جمعیت 11,500 نفر هسته. این شهر ره اتا شورا که ونه رسمی‌نوم «Local government district» هسته، اداره کانده. لندن گت‌ترین کلیسا نوم سنت پل جامع کلیسا هسته.

## ململ جائون
* بریتانیا موزه
* باکینگهام کاخ
* لندن برج (Tower of London)
* لندن برج پل (Tower Bridge)
* لندن چش
* ترافالگار میدون
* مادام تسو مومی مجستمه‌ئون موزه
* آروین کاخ
* بیگ بن ساعت
* وست مینیستر کاخ (مجلس ِسره)



## منبع
* 

رج:بریتانیا شهرون
رج:اروپا نیشتگائون
لیبریا

**لیبــِریا** اتا کشور هسته که آفریقای ِغرب دَره و ونه نیشتنگا (= پایتخت) مانروویا هسته. این کشور گینه خلیج ِشمال قرار دانّه. لیبریا ره سال ۱۸۴۷ بَرده‌ئونی که آمریکا دله آزاد بَیی‌بینه، بِساتنه و این کشور اولین جمهوری‌ای بی‌یه که آفریقا دله بساته بیّه.

لیبریا حدوداً ۳.۵ میلیون جمعیت دانّه. ونه رسمی زوون انگلیسی هسته و مسیحیت، اسلام و بعضی دیگه ادیان این کشور دله رواج دانّه. الماس، آهن، کائوچو، قهوه و کاکائو این کشور جه ویشته صادر وانه.

## تاریخ
[بندانگشتی|راست|125px| [جوزف جنکینز رابرتزلیبریای ِاولین رئیس جمهور]]

* ۱۸۲۱ و ۱۸۲۲ آمریکای ِکوچ‌کَرون ِانجمن بتونِسته لیبریا ره بسازه. 
* ۱۸۴۷ لیبریا اعلام جمهوری بَیِّن هاکِرده و مهاجرونی که آمریکا جه وَردِگِردِست‌بینه، بومیون جه جنگ هاکردنه.
* ۱۸۷۸ تا ۱۹۷۱ ویلیام تابمن که ویگ ِحزب جه بی‌یه رییس‌جمهوری کارده.
* ۱۹۷۱ تا ۱۹۸۰ ساموئل دوئه که اتا بومی آدِم بی‌یه، رییس‌جمهور بیّه. 
* سال ۱۹۹۰،  ساموئل دوئه ره کودتا جه کنار بَزونه. این گادِر اتا دله‌یی جنگ (= جنگ داخلی) پیش بِمو که ۱۴ سال یعنی تا سال ۲۰۰۳ حدوداً ۲۵۰ هزار نفر ونه دله بمردنه.
* ۱۹۹۹، غنا، نیجر و دیگه کشورون،  لیبریا ره متهم هاکردنه که سیرالئون ِشورشیون جه پشتی کانده و گینه هم وه ره متهم هاکرده که اونجه شورشیون جه حمایت کانده.

## تقسیمات
راست|بندانگشتی|220px
لیبریا 15 ایالت دانه:
# بومی (Bomi)
# بونگ (Bong)
# گبارپولو (Gbarpolu)
# گراند باسا (Grand-Bassa)
# گراند کیپ مونت (Grand Cape Mount)
# گراند گده (Grand-Gedeh)
# گراند کرو (Grand-Kru)
# لوفا (Lofa)
# مارگیبی (Margibi)
# مریلند (Maryland)
# مونتسرادو (Montserrado)
# نیمبا (Nimba)
# ریور سس (River Cess)
# رایور گی (River Gee)
# سینوئه (Sinoe)

## منابع

* http://en.wikipedia.org/wiki/Liberia
* سایت تبیان
* کشور لیبریا


رج:انگلیسی‌زوون کشورون
رج:آفریقایی کشورون
رج:آفریقا اتحادیه
رج:آمریکا تاریخ
لیبی

**لیبی** (عربی جه: *ليبيا*) اتا کشور نوم هسه که آفریقا قاره دله دره. لیبی  مصر، سودان، چاد، نیجر، الجزایر و تونس جه سامون دانّه.

لیبی ِگـَتی (=مساحت) حدوداً ۱٬۸۰۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع هسته که چارومین گت ِکشور آفریقا دله و هیودَهمین کشور جهون دلوئه. ۱٫۷ میلیون نفر جمعیت ۶٫۴ میلیون نفری جه لیبی ِنیشتنگا (=پایتخت)، طرابلس، دله دَرنه.

## جوغرافی
اینتا کشور گتی۱۷۷۵۰۰۰ کیلومترمربع هسه.اینتا کشور ۶.۴ میلیون نفرجمعیت دارنه. ونه نیشتنگاء(=پایتخت) نوم طرابلس هسه.

## تاریخ
اینتا کشور میلادی نوزدهوم سده دله عثمانی دس دیه ولی وه ره جهونی جنگ اول نمه په، ایتالیا مسلمون‌ها دس جا در یارنه. اینتا کشور جهونی جنگ دوم په اتا سیوا کشور بیّه.

## سیاست
اینتا کشور حکومت تا عربی بهار گادِر سوسیالیستی-عربی ِجمهوری بی‌یه و ونه رییس جمهور هم معمر قذافی بی‌یه که ۴۰ سال رهبر نوم جه حکومت کارده. اتا انقلاب په قذافی ره ونه مخالفون بکاشتنه و ناتو همراهی جه اتا موقتی دولت بساتنه. ولی این دولت خله دووم نیارده چون لیبی ِاوضاع قارش-میش بیّه و همه هِدی جه شهرون و روستائون ِتصرف وسّه جنگینه. لیبی دله‌یی جنگ په، این کشور چنتا تیکه بیّه که اسا هرکمین ره اتا شورشی گروه و دولت اداره کنّه. اخوان المسلمین، جنرال حفتر و بربری سیوا-خاهون این گروه‌ها جه هستنه.

## فرهنگ
ونه مردم ویشتر عربی زوون جه گپ زنّه و ایسلام ِدین ره په‌روو هستنه.

## ایقتصاد
اینتا کشور پیل یکا نوم دینار هسه.

## تقسیمات
چپ|300px|

## دپیته چرخه‌تو
* معمر قزافی

## پانویس


رج:آفریقایی کشورون
رج:ایتالیا قدیمی مستعمرات
رج:عربی‌زوون کشورون
رج:عرب کشورون
رج:عرب اتحادیه
رج:آفریقا اتحادیه
رج:اوپک
لیلانجنی

**لیلانجنی ** اتا پیل یکا نوم هسه که سوازیلند پیل یکا هسه.
رده:پیل یکائون
رج:سوازیلند
ماداگاسکار

**ماداگاسکار** اتا جزیره‌ای کشور هسته که هند اوقیانوس دله دَره و آفریقایِ شرقی سَواحل ِبـِن‌وَری دَره. ونه نیشتنگا نوم آنتاناناریوو هسته. ماداگاسکار دِنیایِ چارومین گتِ جزیره حیساب وانه.

ماداگاسکار جمعیت ۲۲ میلیون نفر و ونه رسمی زوونون مالاگاسیایی و فرانسوی هسته. نصف مردمون این کشور دله مسیحیت و نصف دیگه بومی ادیان ِپه‌روو هستنه. این کشور ِاقوان مرینا ۲۶ درصد، بتسیمیساراکا ۱۵ درصد و... جه تشکیل وانه.

## جوغرافی
220px|بندانگشتی|راست|توپوگرافیک نقشه
ماداگاسکار اتا جزیره هسته آفریقای ِجنوب شرق قِرار دانّه، ونه شرق موزامبیک ِسامون کَته. ماداگاسکار ِگَتی *(= مساحت)* ۵۹۲،۸۰۰ کیلومتر مربع و ونه جمعیت ۲۲۰، ۱۰۴، ۵۵ نفر هسته.

## تاریخ
ماداگاسکار سال ۱۸۹۶ میلادی جه از فرانسه‌یِ کولونی بی‌یه، این کشور روز ۲۶ ژوئن ۱۹۶۰ بعنوان «مالاگاسی ِجمهوری» استقلال پیدا هاکرده و سال ۱۹۷۵ کشور ِنوم «ماداگاسکار ِدموکراتیکِ جمهوری» بیّه.

## تقسیمات
تا سال ۲۰۰۲ میلادی ماداگاسکار ۶تا ایالت داشته.
# آنتاناناریوو (Antananarivo)
# آنسیرانانا (Antsiranana)
# فیانارانسوا (Fianarantsoa)
# ماهاجانگا (Mahajanga)
# تواماسینا (Toamasina)
# تولیارا (Toliara)

بعد از اینکه ۴ اکتبر ۲۰۰۲ تغییراتی اداری و جغرافیایی تقسیمات دله انجام بیّه، ۶ استان سابق منحل بینه و ماداگاسکار ۲۲ منطقه جه تقسیم بیه که بترتیب الفبا اینان هستنه:

آتسیمو-آتسینانانا آتسیمو-آندرفانا آتسینانانا آلائوترا-مانگورو آمورونئی مانیا آنالامانگا آنالانجیروفو آندروی آنوسی ایتاسی ایهورومبه بتسیبوکا بوئنی بونگولاوا دیانا ساوا سوفیا ملاکی منابه هائوته ماتسیاترا واتوواوی-فیتووینانی واکینانکاراترا

## نگارخنه

Lowland rainforest, Masoala National Park, Madagascar (4026784053).jpg
Lake Ravelobe, Ankarafantsika National Park, Madagascar (4026819249).jpg
Marojejy National Park, Madagascar (4026829251).jpg
Chute de la lilie.JPG
Madagascar_highland_plateau.jpg
Imerina countryside riziere rice paddies Madagascar.jpg
Rainforestmadagascar04.tif
Beach in Madagascar with pirogues and palm trees.jpg
Isalo canyons.jpg
Allée des Baobabs near Morondava, Madagascar.jpg
Spiny Forest Ifaty Madagascar.jpg
OaklandZooLemurs.jpg
Malagasy girls Madagascar Merina.jpg
Madagascar woman with child.jpg
Madagascar Kids 5 (4814978342).jpg


## بن بنویشت

## منابع

* 


رج:جزیره ئون
رج:آفریقایی کشورون
رج:آفریقا اتحادیه
رج:فرانسه قدیمی مستعمرات
رج:فرانسوی‌زوون کشورون
رج:پرتغال قدیمی مستعمرات
مادرید

** مادرید** أتا شهر نوم هسه که ایسپانیا نیشتنگاء (پایتخت) هسه. مادرید اتا از ۱۷ بخش خدمختار و اتا از ۵۰تا اوستان ایسپانیا هم هسته. این اوستان ۱۷۹تا دهستون دانّه. پایتخت خدمختار ِبخش و مادرید ِاوستان ِمرکز هسته.

## منابع

رج:اروپا نیشتگائون
رج:ایسپانیا شهرون
مالاوی

**مالاوی ** اتا کشور نوم هسه که آفریخا قاره  دله دره.
## جوغرافی
اینتا کشور گتی۱۱۸۴۸۴ کیلومترمترموربع هسه.اینتا کشور۱۰میلیون نفرجمعیت دارنه.ونه نیشته‌گا نوم لیلونگوه هسه.
## فرهنگ
## سیاست
اینتا کشور حوکومت جوموری هسه.
## ایقتصاد
اینتا کشور پیل یکا نوم کواچا هسه.
## تاریخ

## دپت چرخه‌توئون
* ویکتوریا دریاچه

## منابع


رج:آفریقایی کشورون
رج:آفریقا اتحادیه
رج:مشترک‌المنافع کشورون
رج:انگلیسی‌زوون کشورون
مالایا

** مالایا** اتا جزیره مونا نوم هسه که آسیا شرقی جنوب وردره.اینتا جزیره مونا گتی۲۳۷هزار  کیلومترموربع هسه.
رده:جزیره مونائون
مالی

**مالی** اتا کشور آفریقای ِمرکزی-غربی بخش دله هسته. این کشور ِبعضی قسمتون آفریقای گت صحرا دله قِرار گیرنه. این کشور بین‌المللی دریائون و اوقیانوسون جه راه ندانّه و خاشِک ِپه دَره. مالی فقیرترین کشورون جا هسته و بیش از ۱۵ میلیون نفر جمعیت دانه که بیش از ۱۰ درصد وشون جه نیشتنگا (= پایتخت) دله درنه.

مالی ِشمالی قسمتون دله ژانویه ۲۰۱۲ جه درگیری‌هایی شروع بیّه و ازواد ِطرفدارون تجزیه‌بِخا بَیینه. ۲۲ مارس ۲۰۱۲ ات‌سری سرباز ریاست‌جمهوری کاخ ره بَییتنه و کودتا اعلام هاکردنه. روز ۶ آوریل ۲۰۱۲ ازواد شه استقلال و سِوا بَیّن ره اعلام هاکرده. ولی القاعده وشون ره کنار بَزوئه و وشون شه بخاستی جه مجبور بَیینه که کوتا بِئِن. اسا افراطی شورشیون اتی سختگرونه اسلامی قانون این مناطق دله بی‌یشتنه. کشور ِنیشتنگا دله هم دیونکوندا ترائوره، که ملی مجمع ِرئیس هسته، سربازون ِاجازه په اساسی قانون ِپه‌رووی جه دولت ِریاست ره دانّه و فرانسه‌ی ِکومِک جه دَره سعی کانده شمالی قسمتون ره پس بَیره.

## تاریخ
200px|بندانگشتی|راست|مالی ِامپراتوری حدودی سامون

* مالی قدیم اتا گت ِامپراتوری بی‌یه و آفریقا دله خله قدرت داشته.
* این سرزمین میون سال‌های ۱۸۸۱ و ۱۸۹۵ فرانسه مستعمره بیه.
* ۱۹۶۰: استقلال که مودیبو کیتا ونه رهبر بی‌یه.
* ۱۹۶۸: موسی ترائوره نظامی کودتا هاکرده.
* ۱۹۸۵: شیش روزه جنگ بورکینافاسو جه.
* ۱۹۹۰: دموکراسی تظاهرات.
* ۱۹۹۱: ترائوره دستگیر بیه.
* ۱۹۹۲: چن حزبی انتخابات.
* ۲۰۱۲: نظامی کودتا.

## مردمون

این کشور ِمهمترین تاریخی قسمتون قرن یازدهم شِنه که اتا اسلامی حکومِت داشتنه. المراودین اسلام ِپِشتی بتونستنه غنا ره سال ۱۰۷۶ میلادی فتح هاکِنِن. کانکان موسی مالی ِمعروف ِامپراتور سال ۱۳۲۵ میلادی حج بورده و اینتی معروف بیّه. وه قاهره و مکه دله خله انفاق هاکرده و اینتی معروف بیّه. قرن نوزهم دله پل ِدولت ماسینا دله و الحاج عمر ِحکومِت جهاد اعلام هاکردنه تا کافرون ره بَکاشِن. اسا الحاج عمر «امیرالمؤمنون» نوم جه معروف هسته. وه سال ۱۸۶۴ بمرده.

مالی ِاتا قِسمِت ِمردمون خله سِوایی‌خاه هستنه که این منطقه ره ازواد گانّه. ازواد ره هیچ کشوری برسمیت نشناسِنه ولی وشون شه خاد مناطق ره اداره کانّه.

بندانگشتی|چپ|مالی ِگتترین مسجد

قومی گروه‌های درصد :
*بامبارا: ۳۳ درصد
*پل: ۱۰ درصد
*سنوفر: ۹ درصد
*سونرای: ۷ درصد
*مالینکه: ۶ درصد
*طوارق: ۵ درصد
*دوگون: ۴ درصد
*دیگرون (سوننکه، مور، عرب، خاسونکه و...)

زوون‌های ِگنش‌کرون ِدرصد:
*فرانسوی (رسمی و اداری)
*بامبارایی: ۳۸ درصد
*پل: ۱۴ درصد
*سونرای: ۶ درصد
*دوگون: ۵ درصد

## تقسیمات
بندانگشتی|250px
* گائو
* کیدال
* کایس
* کولیکورو
* تومبوکتو
* سیکاسو
* استان موپتی
* سگو
* باماکو

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا


رج:آفریقایی کشورون
رج:آفریقا اتحادیه
رج:فرانسوی‌زوون کشورون
رج:فرانسه قدیمی مستعمرات
رج:اسلامی کشورون
مزدک

**مزدک** أتا نفر نوم بی‌یه که قباد حکومت زمون دله پیخومبری مودعی بی‌یه.

وه مزدکی دین ره درس هکرده.

وه ره انوشیروون بکوشته.
رده:زرتشت
مزدکی دین

**مزدکی** اتا دین نوم بی‌یه که وه ره مزدک دِرس هکرده.
اینتا دین دله مردون، همدیگه‌ی زن و مال دله همباز بینه.
رده:دین
رج:زرتشت
مکزیک

**مکزیک متحد ایالات** یا **مکزیک** (Estados Unidos Mexicanos) اتا کشور نوم هسه که آمریکا قاره دله دره. این کشور ۱۱۲ میلیون نفر جمعیت دانِّه.

## جوغرافی

اینتا کشور گتی ۱۹۷۲۵۴۷ کیلومترمترمربع هسه. اینتا کشور ۸۱ میلیون نفر جمعیت دارنه. ونه نیشتنگا نوم مکزیکوسیتی هسه. این کشور ۳۱ ایالت و اتا فدرال ِمنطقه جه تشکیل بیی‌یه که ایالتون شه وسّه استقلال دارنه و کشور فدرالیسم ِقوانین جه اداره وانه. مکزیک میونی آمریکا دله دره و یوکاتان جزیره‌مونا وه ره جنوبی آمریکای ِقاره جه سِوا کانده البته وه ره «لاتین آمریکای ِکشورون» جه هم حیساب یارنه.

## فرهنگ

مسیحی دین ِپه‌روو هسنه. مکزیک رسماً رسمی زوون ندانّه ولی ونه مردم ویشتر ایسپانیولی زوون جه گپ زننه (۹۷٪) و همینسه این زوون ره ملی زوون گانّه. مکزیک ویشترین ایسپانیولی زوونی جمعیت ره شه دله دانّه.

## سیاست
اینتا کشور حوکومت جمهوری هسه. مکزیک، متحده ایالات امریکا و کانادا جه هم‌پیمون هسته و نفتای کشورون ره اینان تشکیل دنّه.

اتی آنارشیستی جریون مکزیک دله دره که شه ایدئولوژی ره زاپاتائیسم نومنّه و وشون رهبر مارکوس زیرفرمانده هسته. وشون امپریالیسم جه مخالفت دارنه و خانّه اتی نو سیستم بوجود بیارن.

## ایقتصاد
اینتا کشور پیل یکا نوم پزو هسه.
## تاریخ
اینتا کشور ره پیش آمریکا پیدا بین جا آزتک گه‌ته‌نه ئو وه نه دﻩله سرخپوستون نیشتبینه.اینتا کشور ره بعدن ئیسپانئون بیته.

## بیرون بگردستن

* هرنان کورتز
* آزتک
* مایا


رج:آمریکا کشورون
رج:ایسپانیولی‌زوون کشورون
رج:ایسپانیا قدیمی مستعمرات
رج:مرکسور
رج:میونی آمریکا کشورون
رج:جنوبی آمریکا کشورون
رج:نفتا
رج:جی بیست
رج:جی پونزه
مکزیکوسیتی

**مکزیکوسیتی**  اتا شهر هسه که مکزیک ِنیشتنگا هسه. اینتا شهر ره ۵۰۰ سال پیش دله ایسپانیایی‌ئون که مکزیک ره بَییتنه بساتنه. اینتا شهر ِجمعیت ۱۰ میلیون نفر توم ویشتر هسه.

## نگارخنه


Masaryk15pm1.jpg|
Torre Arcos Bosques.jpg|
Mexico DF crowding.jpg|
AerialViewMexicoCity.jpg|
Bolsa Mexicana de Valores.png|
Contraste en Interlomas.jpg|


## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:مکزیک شهرون
رج:نیشتگاه ئون فهرست