open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
شارل دوگل

**شارل دوگل** اتا فرانسوی نظامی و سیاسی رهبر بیه. وه سال ۱۹۵۹ تا ۱۹۶۹ فرانسه رئیس جمهور به و فرانسه مقاومت رهبر و ونه درست‌کر، جنگ جهانی دوم دله به. وه آنوریسم جا بمرده.

## منابع

رج:فرانسه رییس‌جمهورون
ژرژ پمپیدو

**ژرژ پمپیدو** اتا فرانسوی سیاستمدار بی‌یه. 

وه زمونی که جهونی جنگ دوم پیش بمو، جنگ دله خدمت هاکرده. ۱۴ آوریل ۱۹۶۲ تا ۱۰ ژوئیه ۱۹۶۸ وه ره فرانسه‌ی نخست‌وزیر داشتنه و أی ۲۰ ژوئن ۱۹۶۹ جه تا ۲ آوریل ۱۹۷۴ ریاست جمهور بیّه.

## منابع

رج:فرانسه رییس‌جمهورون
رج:۱۹۱۱ بزائه‌ئون
رج:۱۹۷۴ بمرده‌ئون
والری ژیسکار دستن

**والری ژیسکار دستن** اتا فرانسوی کنتریست سیاستمدار هسته. وه شورای قانون اساسی فرانسه دله ام عضویت دارنه . ژیسکار سدستن از سال ۱۹۷۴ تا سال ۱۹۸۱ به عنوان رئیس جمهور فرانسه خدمت کارده.

وهکوبلنز، آلمان دله دنیا بموئه. 'ر دستن یک بار داستان در مورد او با داشتن رابطه با دیانا، شاهزاده ولز.

## منابع

رج:فرانسه رییس‌جمهورون
رج:زننه آدمون
خارشت

بندانگشتی|
**خارشت** یا **[[:fa:خورش|خرشت]]** گروهی از بخارنیئون هسته  که امروزه پلا پلی بخارده وونه ولی در گذشته هر غذایی گه نون پلی بخارده بئی‌وو، به نوعی خارشت بنومسته بیه که خلی خش مزه هسته خورشت

خرشت مازرونی خلی راحت بپت وونه و نهاری سه وره پجنه.
## بن‌مایه
*ویکی‌پدیای همکاری‌کانندگون، «khoresh»، انگلیسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه (بازیابی ۱۳۹۷ تیر ۲۹).
*

رج:بخاردنی‌ئون
محیا اسناوند

محیا اسناوندی| انگشتدان|300px
**محیا اسناوند** ئه‌تا ایرونی مجری و بازیگر هسته.

## اجرا
*«سه نقطه» برنامه، تهرون شبکهٔ دله. ۱۳۸۸

*کودک و نوجوون گروه، تهرون شبکهٔ دله.

*رادیو جوان، سلامت و خانواده. سال ۹۲ جه، تاسا.

*هفت ترانه شما شبکهٔ دله. ۱۳۹۳

*مردم وچون، یک شبکهٔ دله. ۱۳۹۴

*ترانه باران، شما شبکهٔ دله. ۱۳۹۳

## بازیگری
*بِتّر روزون

*خاش دست ره هاده مره

## بن مایه

رج:ایران بازیگرون

رج:ایرون رادیو و تلویزیون مجریون
رج:ایرونی تلویزیونی مجریون
تئوکرات

**تئوکرات** یا **ملائون ِحکومت** اون دسته از حکومتون خـَوِر گانّه که دین و مذهب ره اساس حکومت یـِلنه. اینتی حکومتون ویشتر اوقات شه ره خدا و دین ِنماینده معرفی کانّه و شه مشروعیت ره اکثریت ِمذهب جه بدست یارنه.

اکثر کشورونی که هَنتا تئوکرات هستنه، اسلام ِپه‌رونه؛ البته بعضی جائون، سون واتیکان، هم درنه که مسلمون نَوون.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:سیاست
اتوکراسی

**اتوکراسی** (فرانسوی جه: autocratie) اتی حکومتون نوم هسته که ات نفر تمومِ قدرت و اختیارات ره مملکت دله بَییته و شه میس دله دارنه. اتوکراتِ حکومت بتونده وفاداری مردمون جه بساته بَوو، یا وشون ِترس جه شکل بَییت بائه. اتا اتوکراتِ دولت تونده قراردادون اجتماعی و سنت‌های قدیمی په شکل بَییره که اینتی مشروعیت دارنه ولی اگه زورپشتی ات نفر حکومت سر بئه و اتوکرات بَوو، وه ره دیکتاتور خوندنّه. اتا اتوکراسی دله، هیچ محدودیت و قانونی حاکم وسّه وجود ندارنه و ونه دل هر چی ونه، انجام دِنه.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:سیاست
آلن پوئر

**آلن پوئر** اتا فرانسوی سیاستمدار بی‌یه که دِ دوره ریاست جه برسی‌یه البته هر دِ صوه کفالت داشته و انتخابات دله رأی نیارده.

## منابع

رج:فرانسه رییس‌جمهورون
فرانسوا میتران

**فرانسوا میتران** اتا فرانسوی سیاستمدار بی‌یه که ۲۱ مه ۱۹۸۱ تا ۱۷ مه ۱۹۹۵ اینتا کشورِ رئیس جمهور بی‌یه. وه جارناک شهر دله گت بیّه و اونجه سوسیالیست ِحزب ِنماینده بیّه و اینتی سیاست دله پیشی بورده تا ریاست جه برسی‌یه. میتران آخرسری، پروستات سرطان جه، پاریس دله بمرده و وه ره همون جارناک دله چال هکردنه.

## منابع

رج:فرانسه رییس‌جمهورون
سبزی خرش

بندانگشتی|سبزی قِرمه
**سبزی خرش یا سبزی قرمه** ئه‌تا خارشت هسته گه از معروفترین بخاردنی‌ئون ایرونی بشمارده وونه.

قورمه سبزی از ترکیب لوبیا قرمز با سبزی قرمه و گسفندی گوشت بپت وونه

این خارشت ره ونه حتما جا دکفه تا طعم خوبش رو بچشین

## بن‌مایه
*ویکی‌پدیای همکاری‌کانندگون، «ghoemeh sabzi»، انگلیسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه (بازیابی ۱۳۹۷ مرداد ۲۲)


رج:بخاردنی‌ئون
جان لنون

**جان لنون** اتا خونشکر بی‌یه که بیتلز گروه دله خونش کارده. وه معروفترین راک ِخونشکرون جه هسته. جان لنون لیورپول آدم بی‌یه و اتا کارگر خانواده دله گت بیّه. وه معروف بیّه په اتا جاپونی زنا، یوکا اونو، جه ازدواج هاکرده. بیتلز ِگروه که رِقِد بورده، وه شه تیناری خونش هاکردن ره ادامه هدا و باز هم موفق بی‌یه. جان لنون ره اتا از ونه طرفدارون ترور هاکرده و بکاشته.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:بیتلز
رج:بریتانیا خونش‌کرون
علیرضا شاطری

** علیرضا شاطری**  (بزائه ۱۳۷۹ - بابلسر) اتا ایرونی نخبه هسته گه ۱۳۹۷ ریاضی‌فیزیک کنکور دله ، اول بـــیّه.
## ویشته بخوندین
*معین فلاحتگر
*سجاد فولادی
*ندا ناطق
* نوید نادری علیزاده

## بن‌مایه

رج:بابلسر گت آدمون
ایتامار فرانکو

**یتمر آگوستو کوتیرو فرانکو** یک برزیل سیاستمدار که به عنوان ۳۳ رئيس جمهور برزيل از ۲۹ دسامبر ۱۹۹۲ تا ۱ ژانويه ۱۹۹۵. قبلا او رئیس جمهور معاون رئیس جمهور برزیل از ۱۹۹۰ تا زمان استعفای رئیس جمهور فرناندو کولور د مولو

## منابع

رده:برزیل رییس‌جمهورون
بیلی گراهام

**ویلیام فرانکلین گراهام جر.** اتا مسیحی ملا بی‌یه. وه آمریکای رییس جمهورون ره از ۳۳ سالگی هری اس ترومن ور، تا ۴۴ سالگی باراک اوباما ور، بصتینکلا معنوی مشاوره دائه.

## منابع

رج: مسیحی ملائون
رج:کارولینای شمالی سیاستمدارون
لوئیس ایناسیو لولا دا سیلوا

**لوئیس ایناسیو لولا دا سیلوا** برزیل رییس‌جمهور هسته. وه اول کارگر وچه بی‌یه و ونه انگوس بورده دستگاه لا و قطع بیه و اون توم تاسا دره کارگرون حق پشتی کنده و چپ سیاستمدار هسته.

وه سال‌های ۲۰۰۲ و ۲۰۰۶ دِبار پشت‌هم رییس‌جمهور بیه و ای دِباره سال ۲۰۲۲ رأی بیارده. وه میون این دِ دوره دادگاه دله محکوم به فساد بئی بی‌یه. 

## منابع

رج:زننه آدمون
رده:برزیل رییس‌جمهورون
جینگا (ترانه)

**جینگا** اتا شعر نوم هسته که کیوس گوران شه پس ته کویی؟ ِآلبوم دله بخوندسته. این داستان ونه زندگی خـَوِری هسته.

وه شه وچگی خَوِر گانه که شه رفخ، قربون، همراهی مَله دله جه شی‌یه شهر و راه دله وسّه هراز روخنه جه گذر هاکرد بائن. وشون شهر دله مدرسه وچون میون فقیر و دیاتی بینه و ناظم وشون ره تحویل نَیته ولی وشون درس همه جه بتتر بی‌یه. وه شه پی‌یر خَوِری هم گانه که کمونیستی عقیده داشته و ژاندارمری جه اِمونه و وه ره لَت‌کش وَردنه. حتی وه ره گیتنه وردنه تا شه پی‌یر ِقمطری بخاردن ره هارشه و بستینکلا درس بَیره. ولی ونه پی‌یر کِتا نموئه. وه اتا چپ ِمعلم هم داشته که وشون وسّه تاریخ داستان‌ها ره گاته ولی وه ره هم شوئنه، که کاغذ دمدائه، پاسبون بکوشته.

این داستان دله کیوس نتیجه‌ئون و درس‌هایی دنه که تاریخ جه مخاطب یاد بَیره.

## چن رج از شعر
* ونه فارسی دگاردسته ره هم بنویشتمی:

## منابع

رج:کیوس گوران ترانه‌ئون
نستور کیرشنر

**نستور کارلوس کرچنر جونیور** یک سیاستمدار آرژانتینی بود که از سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۷ به عنوان رئیس جمهور آرژانتین و از سال ۱۹۹۱ تا ۲۰۰۳ به عنوان فرماندار استان سانتا کروز، آرژانتین سانتا کروز فعالیت کرد. به لحاظ ایدئولوژیک، پرونیست و سوسیال دموکرات، او از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۰ رئیس جمهور  بود، با رویکرد سیاسی خود به عنوان کیرچنریسم شناخته شد.

## منابع

رج:آرژانتین رییس‌جمهورون
رج:اولین بانوان و آقایان آرژانتین
لن نول

مارشال **لن نول** یک کامبوج سیاستمدار و کلی که به عنوان نخست وزیر کامبوج دو بار (۱۹۶۶-۶۷، ۱۹۶۹-۷۱)، و نیز بارها و بارها به عنوان وزیر دفاع، خدمت کرده بودند. او کودتای نظامی ۱۹۷۰ را علیه شاهزاده نورودوم سیانوک رهبری کرد و خود را اعلام کرد رئیس جمهور کامبوج از تازه تاسیس جمهوری خمر حکم تا حکومت خمر روژ کامبوج ۱۹۷۵. او بنیانگذار و رهبر حزب جمهوری خواه حزب کمونیست و قوماندان نیروهای مسلح خمر بود.

## منابع

رج:نخست وزیر کامبوج
حفیظ‌الله امین

**حفیظ‌الله امین** افغانستانی سیاستمدار بی‌یه که سرد جنگ دله این کشور نخست‌وزیر بی‌یه. امین پاغمان دنیا بمو و کابل دانشگاه دله درس بخوندسته و معلم بیّه. چن سال بگذشته په، بورده متحده ایالات دله شه درس ره دمباله بیره. اَی وردگرسته افغانستان تا شه کشور وسّه تلاش هاکنه و سال ۱۹۶۵ میلسِ انتخابات دله شرکت هاکرده که رأی نیارده. امین اَی دِباره سال ۱۹۶۹ کاندید بیّه و این صوه ونه حزب رأی بیارده و موفق بَیّه که شه متحدون همراه، محمد داود خان دولت ره هچینه و اتا کمونیستی انقلاب راه دمبده.

## منابع

رده:صدر اعظم‌های افغانستان
میلتون اوبوته

**آپولو میلتون اوبوته** اتا اوگاندایی سیساتمدار بی‌یه که اوگاندا ره سال ۱۹۶۲ انگلیس استعمار جا سیوا هاکرده. استقلال په، وه سال ۱۹۶۲ تا ۱۹۶۶ رئیس جمهور و سال ۱۹۶۶ تا ۱۹۷۱ و دِباره اَی ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۵ نخست وزیر بی‌یه. وه ره عیدی امین سرنگون هاکرده و سال ۱۹۷۱ شکست بخارده، وقتی سال ۱۹۷۹ عیدی امین حکومت رقد بورده، وه اَی قدرت بَیته ولی دله‌یی جنگ مملکت ره نابود هاکرده.

## منابع

رج:اوگاندا رییس‌جمهورون
فرانچسکو کسیگا

**فرانچسکو کسیگا** اتا ایتالیایی سیاستمدار بی‌یه که مسیحی دموکراسی حزب دله دیّه. وه سال ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۰ رئيس جمهور و سال ۱۹۸۵ تا ۱۹۹۲ نخست وزير بی‌یه. ونه گادر اعتراضات ره خله سرکوب کاردنه و ونه حکومت ایتالیا سر خله تأثیرات بی‌یشته.

## منابع

رج:ایتالیا رییس‌جمهورون
رج:ایتالیا نخست‌وزیرون
کارلو آزگلیو کلامپی

**کارلو آزگلیو کلامپی** اتا ایتالیایی سیاستمدار و بانکدار بی‌یه. وه سال ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۴ ایتالیای نخست وزیر و سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۶ رئیس جمهور بی‌یه.

## منابع

رج:ایتالیا رییس‌جمهورون
رج:ایتالیا نخست‌وزیرون
مروکانی

**مروکانی**  اتجور اندام هسته که آدمون و حیوونای بدن دله وجود دارنه. مروکانی تونده شه اتا سیوا عضو بائه فنی، حنجره، نای و... واری یا تونده هستکائون ِکینگه ره مفصل پَلی دپوشِنه. اگه مروکانی دَنی‌بو، هستکا نتونده خار جا-به-جا بوو.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:بدن
هون سن

**هون سن** اتا کامبوجی نخست وزیر کامبوج بی‌یه که سال ۱۹۸۵ جه تا 2023 حکومت هکرده و آخرسر شه ریکا ره شه جاسر هنی‌شنی‌یه. ویتنام دولت ونه حکومت برسی‌ین سر خله نقش داشته و سرخ خمرون حکومت ره وشون کومِک جه کنار دینگو.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:نخست وزیر کامبوج
حافظ ال-اسد

**حافظ ال-اسد** یک سیاستمدار سوریه بود که از سال ۱۹۷۱ تا ۲۰۰۰ به عنوان رئیس جمهور سوریه خدمت میکرد. او همچنین نخست وزیر سوریه (بود) از سال ۱۹۷۰ تا ۱۹۷۱ و همچنین وزیر منطقه فرماندهی منطقه ای فرمان منطقه ای حزب سوسیالیست عرب باته - منطقه سوریه بخش حزب سوسیالیست سوریه سوریه و دبیر کل فرماندهی ملی حزب بعث از سال ۱۹۷۰ تا ۲۰۰۰ 

## گالری


Al Assad family.jpg
Asad 70s.jpg
Hafez al-Assad and Ali Khamenei - September 6, 1984 - Damascus.jpg
President Hafez al-Assad of Syria greets President Nixon on his arrival at Damascus airport - NARA - 194584.tif



## منابع

رج:سوریه رییس‌جومورون
رینالدو بیگنون

**رینالدو بنیتو آنتونیو بیگنون** اتا آرژانتینی سیاستمدار بی‌یه که ۱ ژوئیه ۱۹۸۲ تا ۱۰ دسامبر ۱۹۸۳ به عنوان ۴۱ رئیس جمهور آرژانتین دله حکومت کارده. سال ۲۰۱۰، وه ۲۵ سال زندون جه محکوم بیه. ونه اتهامات آدم ربایی، شکنجه و قتل آدمونی بی‌یه که لچر جنگ گادِر بکوشته و گوم بَیینه.

## منابع

رج:آرژانتین رییس‌جمهورون
کارولین کندی

**کارولین بوویر کندی** اتا آمریکایی سیاستمدار و دیپلمات بی‌یه که جاپون دله سفیر بی‌یه و ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۷ اونجه کار کرده. وه کندی خانواده جه هسته و تنها وچه‌ای هسته که جان اف کندی و ژاکلین بوویر کندی جه زنده دَره.

## منابع

رج:نیویورک سیاستمدارون
رج:زننه آدمون
واسلاو هاول

**واسلاو هاول** اتا چکی سیاستمدار بی‌یه که آخرین رئیس جمهوری هسته که چکسلواکی ره مخملی انقلاب جه تا چکسلواکی رقد بوردن گادر، سال ۱۹۹۲ دله، حکومت کارده. وه اتا ادبیاتِ نویسنده هم هسته و چکی زوون جه نمایشنومه‌ئونی دارنه.

## منابع

رج:رؤسای جمهور چکسلواکی
رج:چک رییس‌جمهورون
رج:چکسلواکی
راجیو گاندی

**راجیو راچنا گاندی** اتا هندی سیاستمدار بی‌یه که ۱۹۸۴ تا ۱۹۸۹ نخست وزیری کارده. ونه مار ایندرا گاندی ِدِتِر بی‌یه و وه شه مارِ ترور په، شه ۴۰ سالگی گادِر هندِ جوون‌ترین نخست‌وزیر بیّه.

وه اتا سیاسی خانواده دله گت بیّه و هند ملی حزب په‌روو بی‌یه. انگلیسی کالج دله درس بخوندسته و بالون ِخلبان بیّه و هندِ هوایی نیرو دله کار کرده.

## منابع

رج:هند نخست‌وزیرون
کتاب‌الله تفسیر

***تفسیر کتاب الله*** اتا کتاب نوم هسته که ونه دله قرآن ِتفسیر و ونه مازرونی دِگاردِسته بنویشته هسته. ونه مازرونی ترجمه کلمه-کلمه هسته و تفاسیر هم زیدیه‌یِ په‌روون ِعقاید جه بنویشته بیّه. این کتاب قرون شیش الی دهم جه کتابت بی‌یه. ونه نویسنده نوم ابوالفضل بن شهردویر دیلمی هسته و ونه لهجه مازرون ِغرب یا گیلان ِشرق جه ونه بائه.

## منابع
* رحمتی، «تفسیر کتاب‌الله و نسخه‌های آن».

رج:مازرونی زوون کتابون
رج:قرآن
نیکی‌نومه

***نیکی‌نومه*** اتا کتاب نوم هسته که مرزبان بن رستم پریمی، باوندیون ِاسپهبد، وه ره مازرونی زوون جه بصورت شعر بنویشت بی‌یه.  ابن اسفندیار شه تاریخی کتاب دله ونجه چنتا شعر ره بیارده و ونه خـَوِری اطلاعاتی دارنه.اتا نمونه:

این پِری به پا چه اندوهن کاره؟ 

پیا چه کِمما رّزم بَرده این یه پاره

(این پیری به پای چه اندوهناکِ کاره، پی چه کمبه رزم ره بَوِرده این یه پیری)

## منابع
* حبیب برجیان، «متون طبری».

رج:مازرونی زوون کتابون
مجید حسینی

مجید حسینی اتا خواننده معروف مازندرانی هسه که خله طرفدار دارنه. مجید حسینی متولد 71/12/13 و اهل امین آباد آمل هست و ساکن شهر امل و اونجه زندگی کنه. اولین کار مجید حسینی در سال 87 با نام آنا بیه ک خله طرفدار پیدا هکرده.مجید حسینی یکی از پرطرفدارترین خواننده های مازندرون هسه. آهنگ های زیادی از مجید حسینی عرضه بیه مانند آهنگ تیغ،دانشگاه1و2،صیاد عاشق ،...  ازکار های مجید حسینی هسه.
مجیدحسینی علاوه بر بخونسن آهنگ به کار شاعری هم مشغول هسه و کل آهنگ هایی ک خوندنه ره شه نویسنه.

رج:مازرون مردی خونش‌کرون
قاضی هجیم

**قاضی هجیم آملی** اتا مازرونی زوون شاعر بی‌یه که قرن شیشم، سلجوقیون گادر، شاعری کارده. وه اتا هشتاد بیتی شعر داشته که ون دله عربی و فارسی و مازرونی ره دله-به-دله استفاده کارده. ابن اسفندیار شه تاریخ کتاب دله ات‌سر ونه ات قسمت از شعرون ره بیارده.

هجیم خاسته دقیقی دستوری شعر باوه. ونه قَور آملِ مشهد آل رسول دله کته.
## منابع

رج:مازرون شاعرون
رج:آمل گت آدمون
اتحاد موجستمه

**اتحادِ موجستمه** (انگلیسی جه: *Statue of Unity*) دنیای گتترین موجستمه هسته که ونه بلندی ۱۸۲ متر (۵۹۷ فوت)هسته. این پیکره ره به افتخار والابای پاتل بساتنه و گجرات ِایالت دله هسته. پیش از این بودای معبد بهار موجستمه گتترین پیکره بی‌یه.

## منابع

رج:موجستمه‌ئون
رج:هند خجیر جائون
تالش پرچم

بندانگشتی|تالش پرچم
**تالش پرچم** اتا غیررسمی نماد هسته که آذربایجون و ایران ِتالشی قوم‌گرائون ونجه استفاده کانّه. این پرچم سه‌تا عمودی نوار دارنه که ایران پرچم ِرنگ‌ها ره موندنه. ونه میون هم اتا آرم کته که خورشید و ونه بـِن کولاب (=موج) دره. این ئو مازرون دریایِ سمبل هسته که تالش ِشرقی وَر دَره و خورشید ونه پشت جه طلوع کانده. این پرچم هیچ کاجه رسمیت ندارنه و هیچ سازمانی وه ره برسمیت نشناسنه.

## نگارخنه

Flag of the Talysh-Mughan Republic.svg| تالش-مغان شه‌گردون جمهوری پرچم
Tmar.png|پرچم ِقبلی نسخه
Talysh flag icon42.svg|آرمی که پرچم وسط دره


## وابسته جستارون
* کوردستون پرچم

رج:پرچم
رج:تالش
چاندرا شخار

**چاندرا شخار** اتا هندی سیاستمدار بی‌یه که ۱۰ نوامبر ۱۹۹۰ تا ۲۱ جونه ۱۹۹۱ نخست‌وزیری کارده.
چاندرا شخار روز ۸ جولی ۲۰۰۷ بمرده.

## منابع

رج:هند نخست‌وزیرون
لچر جنگ

بندانگشتی|بمرده وچون‌های مار که اتا جا جمع بَینه.
**لَچِرِ جنگ** یا **کثیف جنگ** (ایسپانیایی جه: Guerra Sucia) ات دوره از آرژانتین تاریخ خَوِر گانّه که حکومت شه مخالفون و چپی گروه‌های سَر عجیب-غریب بـِلا یارده. این اتفاقات سال‌های ۱۹۷۶ تا ۱۹۸۳ پیش بموئه. سال‌های ۱۹۵۱ و ۱۹۵۵ دِبار نظامیون خاستنه کودتا هاکنن که موفق نَیینه و آخرسر سال ۱۹۵۵ موفق بَینه شه سومین تلاش سَر خوان پرون ِرئیس جمهور ره برکنار هاکنن و ونه پرونیسم ِجنبش ره ممنوع هاکردنه. این جنبش خله طرفدار داشته و انتخابات دله پیروز بیی‌بی‌یه. پرونیست‌ها خاستنه دِباره شه ره سازمان‌دهی هاکنن و سیاست دله وَردَگِردن و دهه ۱۹۶۰ کارگری اتحادیه‌ئون و چریک‌ها جمع بَینه ولی وشون قِد نکشی‌یه و شکست بخاردنه.

خورخه ریکادو ماستی (ایسپانیایی جه: Jorge Ricardo Masetti) که EGP رهبر بی‌یه، اولین آدِمی بی‌یه که وه ره غیب بزو. سال ۱۹۷۰ هم پدرو ائوخینو آرامبورو (ایسپانیایی جه: Pedro Eugino Aramburo) که شه هم سال ۱۹۵۵ کودتا دله دیّه، بدزدی‌یه بیّه و وه ره بکوشتنه. این میون اول پرونیست‌های چریکون شروع هاکردنه به افسرهای پلیس ره بدزدی‌ین. سال ۱۹۷۴ ایزابل پرون، خوان پرون ِبیوه زنا، رئیس جمهور بیّه ولی ونه سر هم کودتا هاکردنه و سال ۱۹۷۶ اینتی بیّه که رسماً لچر جنگ شروع بیّه.

اونتی که سازمان عفو بین‌الملل سال ۱۹۷۹ بائوته، ۱۵۰۰۰ نفر ره این دوره بدزدینه، شکنجه هاکردنه و احتمالاً بکاشتنه؛ ات سری اسناد که سال ۲۰۰۶ پدا بیّه هم سِراق دانه که ۲۲۰۰۰ نفر ره دولت بکاشته. آمار سر اختلاف وجود دارنه و وه ره ۹۰۰۰ تا ۳۰۰۰۰ نفر وسّه تخمین زندنه. بعد این که اتا دموکراتیک حکومت سر کار بمو، جمعیتی قبرها چنتا پدا بَینه و وشون دله هزارون نفر ِلاش پدا بیّه.

قربانیون ِمارون تا سال‌ها شه دست بنویشته یا شه وچون ِعکس ره گیتنه و شینه هر نماشون میدون دله نیشت‌بینه. این حرکت خله آرژانتین ِتاریخ دله یادگار بموندسته و هنتا وه ره یاد یارنه. بعضی‌شون که هنتا زنده هستنه، این کار ره دمباله گیرنه و هنتا هم هر نماشون جمع وانّه.

## دپیته چرخه‌تو
* نسل‌کاشی

## منابع

## بِریمْ بگردستن

* Unearthing Mysteries of Argentina's Dirty War *سی‌ان‌ان*

رده:آرژانتین  تاریخ
رده:کمونیسم
رده:سرد جنگ
اندرانگتا

**اندرانگتا** گروه مافیایی  هستند که ایتالیایِ کالابریا دله جه رشد هاکردنه. وشون ِقاچاق‌کَری خله پیشرفته هسته و خله کشورون دله کارخنه و شرکتونی دارنه که شه خلافکاری ره مخفی دارِن. وشون هلند، بلجیک، رومانی و بریتانیا دله سرمایه‌گذاریون زیادی دارنه و اروپایِ کوکایین ره ویشته وشون تأمین کانّه. 

این گروه اواخر دهه‌ی ۱۸۰۰ میلادی زندون دله بساته بیّه ولی یک قرن و نیم بعد شه قدرت ره ویشته هاکردنه و دهه‌ئون ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ آدم‌دزدی جه پول دریاردنه و بعداً کم‌کم شه پول ره بی‌یشتنه کوکایین بَروتن ِبازار دله.

اوایل سال ۲۰۲۱ ایتالیا دله اتا دادگاه تشکیل بیه که این گروه ره محاکمه هاکنه. این دادگاه دله ۳۵۵ نفر قرار هسته محاکمه بوون که خله‌شون دکتر،مهندس، سیاستمدار، پلیس، وکیل و اینتی آدمون هستنه. قرار بیّه که شیش روز هفته ره دادگاه تشکیل هادن ولی با اینچنینی شاید تا یک سال بکشه که وشون همه ره محاکمه هاکنن. گانه که این مافیا حداقل ۲۰ هزار عضو دانه و هر سالنه بیش از ۵۰ میلیارد دلار گردش مالی دارنه.

## منابع

رج:مافیا
رج:ایتالیا
جوسف آنتال

**جوزف آنتال جونیور** مجارستونی معلم، کتابدار، مورخ و مدافع حقوق بشر بی‌یه که سال ۱۹۸۹ جه، نخست وزیران هم بگردسته. وه کمونیسم ِرِقِدبوردن په اولین رییس جمهوری بی‌یه که مردم جه رأی بَیته و تا شه بمردن گادِر حکومت داشته. وه مجارستون دموکراتیک حزب ره ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۳ رهبری کارده.

## منابع

رج:مجارستون نویسندگون
رج:مجارستون نخست‌وزیرون
هومر

**هومر** اتا یونانی شاعر بی‌یه که ۸۰۰ سال پیش از میلاد دیّه و یونان اساطیری و تاریخی داستان‌ها ره سوت وندسته. وه ره دنیایِ معروفترین شاعرون جه دونّه و خله شعر و ادبیات سَر تأثیر بی‌یشته. هومر کور بی‌یه.

هومر ره یونانی زوون قدیمی‌ترین شاعرون جه دونّه که یونانی ادبیات ره شروع هاکرده. ونه آثار ره أنده باستانِ مردم خِش داشتنه که وه ره تا خدایی به‌جور وَردنه. البته إسا مورخون گنّه که هومر شه چنتا قدیمی‌ته ادیبون کٮتاب سر جه تأثیر دی‌یه که اورفئوس و موسائیوس و… دسوری بنویشت بینه. هومرِ دِتا معروف کتاب *[[ایلیاد]]* و *[[اودیسه]]* هستنه که یقن هردِتایِ شعر ونه شنه.

## منابع

رج:یونان گت آدمون
رج:یونان نویسندگون
رج:یونان شاعرون
ببرک کارمل

** ببرک کارمل ** اتا افغانی سیاستمدار بی‌یه. شوروی جنگ، افغانستان دله شروع بیّه په، شوروی کومِک هاکرده و کارمل افغانستان رئیس جمهور بیّه. گورباچف گادِر وه ره کنار بزونه و محمد نجیب الله ره ونه جانشین هاکردنه. ببرک این زمون تبعید بیّه که بوره مسکو دله دوو.

## منابع

رده:صدر اعظم‌های افغانستان
رج:۱۹۹۶ بمرده‌ئون
علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی

**علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی** اتا ایرانی سیاستمدار و ملّا بی‌یه که ایران انقلاب دله نقش داشته و چندین کَش میلس دله دیّه و میلسِ رئیس بی‌یه. وه هشت سال ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۷ میلادی، ایران ره رییس‌جمهور بی‌یه و ونه دوره نوم ره «سازندگی» شعار جه إشناسنّه.

## منابع

رج:ایران رییس‌جومورون
مناخم بگین

**مناخم بگین** اتا اسرائیل نخست‌وزیر بی‌یه. وه شه گته که ات‌گال تروریست بیمه. مناخم بگین اولین اسراییلی بی‌یه که فلسطین سیاستمدارون جه دست هدا و اتا قرارداد هاکرده که البته دمبال‌ته اجرایی نیه. وه این پیمون امضا هاکردن وسه نوبل صلح جایزه ره بیته.

## منابع

رج:اسرائیل نخست‌وزیرون
رج:صلح وسه نوبل بیته‌ئون
شیمون پرز

**شیمون پرز** اتا ایسراییل نخست‌وزیر و رییس‌جمهور بی‌یه.

وه نوبل صلح ره سال ۱۹۹۴ یاسر عرفات و اسحاق رابین همراهی برنده بیه.

## منابع

رج:اسرائیل رییس‌جومورون
رج:اسرائیل نخست‌وزیرون
رج:صلح وسه نوبل بیته‌ئون
سارا نتانیاهو

**سارا نتانیاهو** (عبری جه: שרה נתניהו‬) بنیامین نتانیاهو زنا هسته. سارا نتانیاهو روان‌شناسی ِرشته سر مدرک دارنه.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:اسراییل گت آدمون
غلامرضا کبیری

**غلامرضا کبیری** مازرونی شاعر و معلم بی‌یه. وه سال ۱۲۹۸ ساری دله دنیا بموئه و بعد اینکه معلمی جه بازنشست بیّه، بورده مازرونی شعر بائوتن سروقت. وه ات‌که رادیویی برنومه اجرا کارده و «کوچ» مجموعه ره شعر دَوِسته. 
ونه *کوچ* و *مازیار* ِشعرون همه‌تا ویشته معروف بی‌یه. آقای کبیری ات‌گال روزنومه هم نوشته و «کنار دریا» روزنومه دله شه شعرون ره هم چاپ کرده.  کبیری چهره‌های ماندگار جه انتخاب بیّه. وه روز جمعه، ۲۰ اسفندماه ۱۳۸۹ شمسی، مریضی جه هکته بیّه و بمرده. 

وه شه معروف شعر ره «مِنِمه» رج جه بائوته:

## کتابون
* زم‍زم‍ه‌ه‍ای‍ی از ش‍ه‍ر ب‍ی‌خ‍زان م‍ن، س‍اری
* تاریخچهٔ ترانه سرایی و نمایش در مازندران
* تلاونگ تی‌تی‌ها و شکوفه‌های سحر
* شوپه
* گلنسا
* کوچ

## منابع

رج:مازرونی‌زوون شاعرون
رج:ساری گت آدمون
محسن مجیدزاده

**محسن مجیدزاده** که شه ره **م.م. روجا** تخلص کارده، اتا مازرونی شاعر بی‌یه. وه سال ۱۳۰۶ بندارکلای بابل دله دنیا بموئه. وه کتابی «*امیر پازواری و شعر و موسیقی*» نوم و اتی دیگه «*صد ترانه امیر پازواری*» نوم دارنه که امیر پازواری خَوِری تحقیق هکرده. وه شه هم مازرونی زوون جه شعر گاته و مثلاً این نوروزخونی ِشعر ره وه دَوِسته:

...

## منابع
* سیری در زبان و شعر مازندرانی. صص ۲۹−۳۱.

رج:مازرونی‌زوون شاعرون
رج:بابل گت آدمون
رج:۱۹۲۸ بزائه‌ئون
نور محمد تارکی

**نور محمد تارکی** اتا افغانی نخست‌وزیر بی‌یه که سرد جنگ گادر، سال ۱۹۷۸ تا ۱۹۷۹، حکومت داشته. تارکی کابل نزدیکی دنیا بمو و این شهرِ دانشگاه درس بخوندسته و شه سیاسی فعالیت ره روزنومه بنویشتن جه شروع هاکرده. وه اتا از کسایی بی‌یه افغانستان خلق دموکراتیک حزب ره بساتنه و حزب دبیرکل بیّه. سال ۱۹۶۵ میلسِ انتخابات وسّه کاندید بیّه که رأی نیارده. سال ۱۹۶۶، حزب ِاولین روزنومه ره تنک هاکردنه که ونه نوم «خلق» بی‌یه، ولی خله زود وشون دفتر ره تخته هاکردنه.  سال ۱۹۷۸، تركی و حفیظ‌الله امین و ببرک کارمل انقلاب راه دمبدانه و کشور دله اتا کمونیست حکومت بساتنه.

## منابع

رده:صدر اعظم‌های افغانستان
یحیی خان

**آقا محمد یحیی خان** پاکستانی سیاستمدار بی‌یه که ۲۵ مارس ۱۹۶۹ تا دسامبر ۱۹۷۱ این کشور دله رییس‌جمهور بی‌یه. یحیی خان روز ۱۰ آگوست ۱۹۸۰ بمرده.

## منابع

رج:پاکستان رییس‌جمهورون
حجت‌الله حیدری سوادکوهی

**حجت‌الله حیدری سوادکوهی** متخلص به **حجت مازندرون** اتا مازرونی شاعر هسته که سال ۱‌۳۱۹ نفت‌چال لفور دله دنیا بموئه. وه کتابون شعر زیادی من‌جمله اینان ره بنویشته: دیوان اشعار، مثنوی خر و شیر، مثنویه طالبیه، عروض و قافیه با نگرش به موسیقی، فرهنگ مختصر مازندرانی، فرهنگ مصدر و ترکیبات مصدری و غیره. وه هم فارسی و هم مازرونی جه شعر گانه. آقای حیدری کچکه سوت، مثنوی، غزل و نیمایی سبک جه مازرونی شعر گنه. آبان سال ۱۳‌۹۴ اتا مراسم دله رسماً ونجه قدردونی بیّه. آقای حیدری پیش‌تر معلم بی‌یه که سال ۱۳‌۷۰ بازنشست بیّه. وه جوونی تاسا کچکه سوت سبک جه شعر گنه که جاپونی ِهایکو دستوری هسته.مثنوى خر و شير، منظومه طالبى، فرهنگ مازندرانى و… ونه کتابون جه هستنه.

## منابع

رج:مازرونی‌زوون شاعرون
رج:سوادکوه گت آدمون
رج:مازرون نویسندگون
سلیمان دمیرل

[200px|thumb|left|دمیرل وته [نیکلای چائوشسکو، ۱۹۷۶]]
**سامی سلیمان گونداگوودیرل** اتا ترکی سیاستمدار بی‌یه. وه هفت‌بار نخست وزیر بیّه. علایده بر این، وه ترکیه ۹مین رئیس جمهور هم بی‌یه و سال ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۰ ریاست داشته.آخرسری هم ونه ریه از کار دکته و  آنکارا دله ۹۰ سالگی گادر بمرده.

## منابع

رج:ترکیه نخست‌وزیرون
رج:ترکیه رییس‌جمهورون
مسعود ییلماز

**اهمت مسعود ییلماز** اتا ترکی سیاستمدار هسته. وه میون سنوات ۱۹۹۱ تا ۲۰۰۲ چن بار ترکیه نخست‌وزیر بی‌یه.

سه بار وه نخست وزیر بیّه. دِ دور اول فقط چند ماه طول هکشی‌یه (۱۹۹۱ و ۱۹۹۶)، ولی این صوه ژوئن ۱۹۹۷ تا ژانویه سال ۱۹۹۹ قدرت داشته. 

## منابع

رج:ترکیه نخست‌وزیرون
بولنت اجویت

**مصطفی بولنت اجویت** اتا ترکی سیاستمدار، شاعر، نویسنده، محقق و روزنامه نگار بی‌یه. وه سالهای ۱۹۷۴ تا ۲۰۰۲ چار دفه نخست وزیر بیّه. وه سال ۱۹۷۴، ۱۹۷۷، ۱۹۷۸-۷۹ و ۱۹۹۹-۲۰۰۲ نخست وزیری داشته. این میون دِ تا حزب ره هم رهبری هاکرده که چپوک بینه.

## منابع

رج:ترکیه نخست‌وزیرون
تورگوت اوزال

**تورگوت اوزال** ترکیه نخست وزیر (۱۹۸۳-۱۹۸۹) و رئیس جمهور (۱۹۸۹-۱۹۹۳) بی‌یه. وه خصوصی‌ساجی جه بتونسته شه کشورِ اقتصاد ره متحول هاکنه.

اوزال ات گال قلبی مشکل پیدا هاکرده ولی زننه بمونسته. وه ۱۹۹۳ سال بمرده.

## منابع

رج:ترکیه نخست‌وزیرون
رج:ترکیه رییس‌جمهورون
تانسو چیلر

**تانسو چیلر** اتا ترکیه سیاستمدار بی‌یه که ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۶ این مملکت تنها زنِ نخست‌وزیر بی‌یه. وه پیش از این نخست وزیر معاون و خارجی امور وزیر (۱۹۹۶ تا ۱۹۹۷) هم بی‌یه.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:ترکیه نخست‌وزیرون
بتینو کراکسی

**بندتو "بتینو" کرکسی** اتا ایتالیایی سیاستمدار بیه. وه سال ۱۹۸۳ تا ۱۹۸۷ نخست وزیر ایتالیا بیه.

## زندگی زودرس
کرکسی واس برن این میلان ون ۲۴ فبرواری ۱۹۳۴. حس فطهر واس ا سیکیلیان لوئر.

## منابع

رج:ایتالیا نخست‌وزیرون
محمود جوادیان کوتنایی

**محمود جوادیان کوتنایی** مازرونی شاعر و محقق هسته. وه سال 1332 روستای کوتنای شاهی دله دنیا بموئه و شه مدرک ره زبان و ادبیات فارسی سَر بَیته و رسانه‌ئون جه شعر و نثر وسّه کایری کانده. ونه اتا کتاب نوم «*نوج*» هسته که خله مازرونی شعر و شاعرون جه ونه دله گپ زنده.

وه هم فارسی و هم گلکی جه شعرونی دارنه؛ شعر *گِلا* واری که ونه بعضی ابیات ره اینجه یارمی:

## آثار :
- بوی آبی رویا ( شعر فارسی- چاپ شده )

- از کوچه های اسطوره ( شعر فارسی- چاپ شده )

- نوج ( برخی سروده های تبری از شاعران مازندرانی - چاپ شده )

- ضرب المثل ها ( زبان زدها ) و کنایه ها ی مازندران ( با همراهی گروه پژوهندگان - چاپ شده 
ج 1 )

- مقاله های چاپ شده در کتاب های " نیما و شعر امروز " ، " در شناخت فرهنگ و ادب مازندران " ، " در قلمرو مازندران " و...

-همکاری با " دانش نامه ی ادب فارسی " در سرواژه نویسی و ویراستاری

- داستان های چاپ شده : "در پهنای شب" ( در کتاب 'فروردین-دفتر یکم' و کتاب 'از وارش تا ونوشه' ) ،"سایه ی سکوت" ( فروردین-دفتر دوم ) و "پنجه" ( فروردین-دفتر سوم )

- نوار کاست شعر مازندرانی " نو گپ " 

- نوار کاست و سی دی شعر مازندرانی " قصه ی سیرو "

- کتاب شعر مازندرانی " واگویه ها " 

- عضو گروه نویسندگان کتاب " فروردین "

## منابع
* سیری در زبان و شعر مازندرانی. ص 40.

رج:مازرونی‌زوون شاعرون
رج:قائمشهر گت آدمون
گیلو اندروتی

**گیلو اندروتی** اتا ایتالیایی سیاستمدار و نویسنده بی‌یه که شه مملکت ۴۱ مین نخست وزیر بی‌یه و ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۳، از ۱۹۷۶ تا ۱۹۷۹ و از ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۲ مقوم داشته. علایده‌برین، کشور وزیر (۱۹۵۴ و ۱۹۷۸)،  دفاع وزیر (۱۹۵۹-۱۹۶۶ و ۱۹۷۴) و خارجه وزیر (۱۹۸۳ -۱۹۸۹) هم بی‌یه. اندروتی سال ۲۰۱۳ بمرده.

## منابع

رج:ایتالیا نخست‌وزیرون
رج: ایتالیا نویسندگون
رج:۲۰۱۳ بمرده‌ئون
رج:۱۹۱۹ بزائه‌ئون
پائولو گوتیلونی

**پائولو گوتیلونی سیلوری** ایتالیای ۵۷تمین نخست وزیر بی‌یه که ۱۲ دسامبر ۲۰۱۶ تا ۱ جون ۲۰۱۸ مقوم داشته. وه ایتالیایِ دموکرات حزب ِباعث‌بانی‌ها جه بی‌یه و زمونی هم، ۳۱ اکتبر ۲۰۱۴ تا دسامبر ۲۰۱۶، خارجی امورِ وزارت ره داشته.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:ایتالیا نخست‌وزیرون
جوزپه کونته

thumb|left|200px|دولت جوزپه کونته، ایتالیا، ژوئن ۲۰۱۸ در اروپا.
**جوزپه کونته** یس ان یتالیان جوریست اند پولیتیکیان سروینگ اس تهه ۵۸ته اند کورنت نخست وزیر ایتالیا سینکه ۱ جونه ۲۰۱۸.

## دیدگاههای سیاسی
در طی یک مصاحبه در سال ۲۰۱۸، کنت گفت که او قبل از نزدیک شدن به م۵س در اوایل سالهای ۲۰۱۰، برای رأی دادن به سیاست های چپ سیاسی مواجه شد. او همچنین اضافه کرد که امروز "طرح های ایدئولوژیک قرن بیستم دیگر برای نشان دادن فعلی سیستم سیاسی مناسب نیست" و باید "مهم تر و درستی کار نیروی سیاسی را در مورد چگونگی موقعیت آن ارزیابی کنیم بر احترام اساسی حقوق بشر و آزادی ها ".

در سخنرانی افتتاحیه خود در سنای ۵ ژوئن ۲۰۱۸.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:ایتالیا نخست‌وزیرون
ویکتور اربان

**ویکتور میهایلی اربان** یس ا هونگاریان رقت-وینگ پولیتیکیان و فعلی نخست وزیر مجارستان. او عضو گروه سیاسی حقوقی است اتحادیه مدنی فیدز مجارستانی. اربان همچنین به عنوان نخست وزیر از سال ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۲ خدمت کرده است.

او در روستای کوچک الکستدوبوز متولد شد. او حقوق را در دانشگاه اتریش لوراند در مقطع کارشناسی تحصیل کرد و در سال ۱۹۸۷ تحصیل کرد.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:مجارستون نخست‌وزیرون
والتر شیل

**والتر شیل** یک سیاستمدار آلمانی بود. یکی از اعضای حزب دموکراتیک آزاد آلمان (حزب دموکراتیک آزاد آلمان) (فدپ)، نخست وزیر در وزارت امور خارجه به عنوان وزیر امور اقتصادی و همکاری اقتصادی فدرال از ۱۹۶۱-۱۹۶۶. او فدپ را از ۱۹۶۸-۱۹۷۴ رهبری کرد.

شیل در تاریخ ۲۴ اوت ۲۰۱۶ پس از یک بیماری طولانی فوت کرد.

## منابع

رج:آلمان رییس‌‌جمهورون‏
روم هرزوگ

**روم هرزوگ** یک سیاستمدار آلمان بود (کدو). او رئيس جمهور آلمان از ۱۹۹۴ تا ۱۹۹۹ بود.

هرزوگ در سن ۸۲ سالگی در جاگشتاوزن آلمان در تاریخ ۱۰ ژانویه ۲۰۱۷ درگذشت.

## منابع

رج:آلمان رییس‌‌جمهورون‏
نارندرا مودی

**نارندرا دامورداس مودی** اتا هندی سیاستمدار هسته که سال ۲۰۱۴ جه هند نخست‌وزیر بیه. پیش از این، گجرات ایالت دله سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۴، نخست‌وزیری داشته. وه میلس دله هم سابقه دارنه و بهاراتیا جاناتا پارتی (بجپ) و رشتریا سایامسواک سانگ (رس) دله عضو هسته. مودی معروف هسته که ناسیونالیسم و هندوئیسم دله افراط کنده.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:هند نخست‌وزیرون
چلسی کلینتون

**چلسی ویکتوریا کلینتون** تنها فرزند سابق است ايالات متحده. رئیس جمهور بیل کلینتون و سابق و.س. وزیر امور خارجه و کاندیدای ریاست جمهوری ۲۰۱۶ هیلاری کلینتون. او یک خبرنگار ویژه برای نبک اخبار از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۴ بود و در حال حاضر با بنیاد کلینتون و کلینتون جهانی طرح کار می کند. از سال ۲۰۱۱، او نقش مهمی در بنیاد گذاشته است و صندلی در هیئت مدیره دارد.

## منابع

رج:مردم از لیتل راک، آرکانزاس
رج:زننه آدمون
ایملدا مارکوس

**ایملدا مارکوس** فیلیپینی اجتماعی است، سیاستمدار و مجلس نمایندگان فیلیپین که بانوی اول فیلیپین برای ۲۱ سال، در طی آن دیکتاتوری کنجکاو او و شوهرش حدود ۵-۱۰ میلیارد دلار ثروت بدست آمده جمع آوری شده است، بخش عمده ای از آن هنوز ناپدید شده است

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:اولین بانوان و آقایان فیلیپین
رودریگو دوتره

**رودریگو روا دوتره** که وه ره **دیگونگ** و **رودی** هم گانه اتا فیلیپینی سیاستمدار هسته که این کشور رییس جمهور بیّه و شونزهمین رییس جمهوری هسته که فیلیپین دله انتخاب بیه. وه شه بی‌تربیتی و افراطی پوپولیسم جه مشهوره.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:فیلیپین رییس‌جمهورون
سیمین، نادر جه طلاق بئیتن

***جدایی نادر از سیمین*** اتا فیلم هسته که اصغر فرهادی بساته. 

## منابع
* 

رج:ایرانی فیلمون
رج:فارسی فیلمون
آنتونی ادن

**رابرت آنتونی ادن** یک سیاستمدار بریتانیایی بود که سه دوره را به عنوان وزیر امور خارجه در اختیار داشت و سپس مدت زمانی نسبتا کوتاه به عنوان نخست وزیر بریتانیا از ۱۹۵۵ تا ۱۹۵۷ بود.

## گالری


Anthony Eden (retouched).jpg|عکاس ادن به عنوان وزیر امور خارجه
Anthony Eden visiting Canada 1954.jpg|ادن در کانادا
Tomb of Anthony Eden, Earl of Avon 1897-1977 - geograph.org.uk - 314379.jpg|ادن در قبرستان



## منابع
* http://www.bbc.com/persian/world/2016/06/160622_an_eu_uk_history

رج:بریتانیا نخست‌وزیرون
تونی بلر

**آنتونی چارلز لینتون بلر** اتا بریتانیایی سیاستمدار هسته که سال ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۷ بعنوان بریتانیا نخست‌وزیر خدمت هاکرده و سال ۱۹۹۴ تا ۲۰۰۷  کارگر حزب دله رهبر بی‌یه. 

## منابع

* http://www.bbc.com/persian/world/2016/06/160622_an_eu_uk_history

رج:زننه آدمون
رج:بریتانیا نخست‌وزیرون
دیوید کامرون

**دیوید کامرون** اتا بریتانیایی سیاستمدار بی‌یه. وه مه ۲۰۱۰ جه نخست‌وزیر بیّه و تا برگزیت گادِر این مقوم ره داشته.

## منابع

* http://www.bbc.com/persian/world/2016/06/160622_an_eu_uk_history

رج:زننه آدمون
رج:بریتانیا نخست‌وزیرون
عبدالحسین شیخ الاسلامی

**عبدالحسین شیخ الاسلامی کندلوسی** (بزائه ۱۳۲۰ - نوشهر ، کندلوس) ئه‌تا مازرونی زوون خونشکر هسته. وه دههٔ ۶۰ جه بطور حرفه ای خونشکری کانده.

## بن مایه

رج:نوشهر گت آدمون
رج:مازرون مردی خونش‌کرون
ترزا می

**ترزا ماری مه** یک سیاستمدار بریتانیایی است که به عنوان نخست وزیر بریتانیا خدمت می کند و از سال ۲۰۱۶ رهبر حزب محافظه کار است. او از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۶ وزیر امور داخلی خدمت کرد. مه اولا برای پارلمان انتخاب شد میدونده در سال ۱۹۹۷. به لحاظ ایدئولوژیک، او خود را به عنوان محافظه کار یک ملت معرفی می کند.

## منابع
* http://www.bbc.com/persian/world/2016/06/160622_an_eu_uk_history

رج:زننه آدمون
رج:بریتانیا نخست‌وزیرون
نیو انگلند

بندانگشتی|نیو انینگلد ِسامون
**نیو-اینگلند** (انگلیسی جه: *US New-England states*) اتا منطقه خَوِر گانّه که آمریکای متحده ایالات دله دره و اتی جوغرافی-فرهنگی سامون دارنه. این ناحیه شامل ایالتون رود آیلند، کنتیکت، ورمونت، ماساچوست، مین و نیو همپشایر وانه.  قرون هیوده تا نوزدهم این منطقه آمریکایِ مهمترین اقتصادی و ادبی ناحیه بی‌یه.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:آمریکای نیو انگلند ایالتون
یوآخیم گاوک

thumb|یوآخیم ویلهلم گاوک (۲۰۱۲)
**یوآخیم ویلهلم گاوک** یک سیاستمدار آلمانی و فعال حقوق مدنی است که از سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۷ به عنوان رئیس جمهور آلمان خدمت کرده است. سابق لوتران کشیش او به عنوان برجسته ضد کمونیست حقوق مدنی و سیاسی حقوق مدنی فعال در آلمان شرقی.

## منابع

رج:آلمان رییس‌‌جمهورون‏
یانوش آدر

**یانوش آدر** یک سیاستمدار مجارستانی و وکیل است که از تاریخ ۱۰ مه ۲۰۱۲ رئیس جمهور مجارستان بوده است. او پیش از این به عنوان رئیس مجلس ملی مجارستان در سالهای ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۲ و معاون رئیس مجلس نمایندگان پارلمان اروپا کمیته محیط زیست، بهداشت عمومی و ایمنی مواد غذایی از ژانویه تا مه ۲۰۱۲.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:مجارستون رییس‌جمهورون
آدولفو سوارز

**آدولفو سوئز گونزالس** اتا ایسپانیایی سیاستمدار بی‌یه که جنرال فرانکو بمرده په، این کشورِ اولین نخست‌وزیر بیّه.

## منابع

رج:اسپانیا نخست‌وزیرون
فیلیپ گونزالس

**فیلیپ گونزالس مارکز** اتا ایسپانیایی وکیل و سیاستمدار بی‌یه که سال ۱۹۸۲ تا سال ۱۹۹۶ نخست وزیر بی‌یه.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:اسپانیا نخست‌وزیرون
خوزه ماریا آزنار

**خوزه ماریا آلفردو آزنار لوپز** اتا اسپانیایی سیاستمدار بی‌یه که سال ۱۹۹۶ تا سال ۲۰۰۴ نخست وزیر بی‌یه.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:اسپانیا نخست‌وزیرون
ماریانو راخوی

**ماریانو راخوی بری** ایسپانیایی سیاستمدار هسته که سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۸ نخست وزیر بی‌یه و آخرسر استیضاح بیّه. 

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:اسپانیا نخست‌وزیرون
پدرو سانچز

**پدرو سانچز پرز کاستیون** اسپانیایی اقتصاددان و سیاستمدار هسته که ۲ ژوئن ۲۰۱۸ جه نخست وزیر بیه. 

## منابع

رج:اسپانیا نخست‌وزیرون
رج:زننه آدمون
مارسلو کائنتو

**مارچلو خوزه داس نویس آلوس کائنتو** (۱۷ اوت ۱۹۰۶ - ۲۶ اکتبر ۱۹۸۰) اتا پرتغالی سیاستمدار بی‌یه که نخست وزیر بی‌یه تا سال ۱۹۷۴ اتا انقلاب جه وه ره کنار دینگونه.

## منابع

رج:پرتغال نخست‌وزیرون
فرانسیسکو فرانکو

**فرانسیسکو فرانکو بهاموند** اتا ایسپانیایی جنرال بی‌یه که این کشور دله کودتا و جنگ راه دمبدا و اتا نظامی-دیکتاتوری بساته که سال ۱۹۳۹ جه تا سال ۱۹۷۵ حکومت کرده. 

## منابع

رج:اسپانیا نخست‌وزیرون
چیتکا

بندانگشتی|
**چیدکا ** یا **چیتکا**  یا **چینکا** یا **چیندکا** کرک و تلای وچه هسته.
## بن‌مایه
*ویکی‌پدیای همکاری‌کانندگون، «chick»، انگلیسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه (بازیابی ۳۰ دی ۱۳۹۷).

رج:پرنده
ماریو سوارس

**ماریو آلبرتو نوبر لوپس سوارس** (۷ دسامبر ۱۹۲۴ - ۷ ژانویه ۲۰۱۷) پرتغالی سیاستمدار بی‌یه که ۱۹۷۶ تا ۱۹۷۸ و ای دباره وسه ۱۹۸۳ تا ۱۹۸۵ و سومین کَش ۱۹۸۶ تا ۱۹۹۶ وسه نخست وزیر بی‌یه.

سوارس روز ۷ ژانویه ۲۰۱۷ سن ۹۲ سالگی بمرده.

## منابع

رج:پرتغال رییس‌جمهورون
رج:پرتغال نخست‌وزیرون
آنتونیو گوترش

**آنتونیو مانوئل د الویسیرا گوترش** اتا پرتغالی سیاستمدار و دیپلمات هسته متحد ملل سازمان دله ریاست کنده.وه پیش از این، سال ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۲ شه کشور نخست وزیر بی‌یه.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:پرتغال نخست‌وزیرون
رج:دبیر کل سازمان ملل متحد
آنتونیو کاستا

**آنتونیو لوئیس سانتا دا کاستا** پرتغالی سیاستمدار بی‌یه که ۲۶ نوامبر ۲۰۱۵ نخست وزیر بیه.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:پرتغال نخست‌وزیرون
خوزه باپتیستا پینیرو دی آزودو

**خوزه باپتیستا پینیرو دی آزودو** (۵ ژوئن ۱۹۱۷ - ۱۰ اوت ۱۹۸۳) پرتغالی اصلاح طلب و انقلابی بی‌یه که سال ۱۹۷۴ دس بجمبسته که مارسلو کائانو ره کنار دینگنن. سال ۱۹۱۰ و ۲۳ ژوئن ۱۹۷۶ به عنوان ۱۰۴مین نخست وزیر انتخاب بیه
## منابع

رج:پرتغال نخست‌وزیرون
فرانسیسکو داس کارنیرو

**فرانسیسکو مانوئل لمبرالس داس کارنیرو** (۱۹ جولای ۱۹۳۴ – ۴ دسامبر ۱۹۸۰) پرتغال نخست وزیر بی‌یه که اتا انقلاب ره پیش بَورد بی‌یه ولی ونه بالون دله بؤمب بی‌یشتنه و وه ره بکوشتنه.

## منابع

رج:پرتغال نخست‌وزیرون
آنیبال کاواکو سیلوا

**آنیبال آنتونیو کاواکو سیلوا** (بزائه‌ی ۱۵ ژوئیه ۱۹۳۹) اتا پرتغال اقتصاددون و سیاستمدار هسته که ۹ مارس ۲۰۰۶ تا ۹ مارس ۲۰۱۶ این کشورِ رییس‌جمهور و پیش از این، ۶ نوامبر ۱۹۸۵ تا ۲۸ اکتبر ۱۹۹۵، مملکتِ نخست‌وزیر بی‌یه.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:پرتغال رییس‌جمهورون
رج:پرتغال نخست‌وزیرون
یانوش کادار

**یانوس کادار** اتا مجارستانی سیاستمدار بی‌یه که کمونیست حکومت ره سال ۱۹۵۶ تا ۱۹۸۸ سرپرستی کرده.

## منابع

رج:مجارستون نخست‌وزیرون
ماتیاش راکوشی

**ماتیاش راکوشی** مجارستانی و کمونیست سیاستمدار بی‌یه که سال ۱۹۴۵ تا ۱۹۵۶ ریاست داشته.

## منابع

رج:مجارستون نخست‌وزیرون
پتر بوروس

**پتر بوروس** اتا مجارستانی سیاستمدار بی‌یه که دسامبر ۱۹۹۳ تا ژوئیه ۱۹۹۴ نخست وزیر بی‌یه.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:مجارستون نخست‌وزیرون
عباس‌آباد بهشهر

**عباس‌آباد کاخ،** اتا تاریخی باغ نوم هسته که بهشهر نزدیکی و ۹ کیلومتری قرار دارنه. وه ره بعنوان اتا از ئیرونی معماری ِباغ‌ها یونسکو جهونی میراث دله ثبت هاکردنه.

زمونی که گتِ عباس‌‌شاء مازرون ره بیته و جزو ئیرون هاکرده، سال‌های ۱۰۲۰ و ۱۰۲۱ ه‍.ق جایی که تا اون گادر وه ره **[[بهشهر|خرگوران]]** گاتنه، دستور هدا و نزدیک به ۵۰۰ هکتار جنگل میون عباس‌آباد ره بساتنه و ونه نوم هنتا باغ سر کته.

## نگارخنه


Mazandaran - Behshahr - Abbasabad Lake - panoramio.jpg
پرونده:Abbas abad.jpg|تصویر سراسرنما باغ عباس آباد بهشهر
پرونده:باغ عباس آباد در شب.jpg|باغ عباس آباد در شب
پرونده:مناظر و چشم اندازهای شمال ایران- باغ عباس آباد.jpg|تصویر جدید دریاچه که نمایانگر افت سطح آب آن می‌باشد
پرونده:Abbasabad garden.jpg|عباس آباد بهشهر
پرونده:AbbasAbad-e-Ashref 1.jpg|قایق‌های تفریحی دریاچه عباس آباد
پرونده:عباس آباد - panoramio (1).jpg|کاخ عباس آباد
پرونده:عباس آباد بهشهر - panoramio.jpg|کاخ عباس آباد
پرونده:عمارت عباس آباد 1.jpg|عمارت عباس آباد
پرونده:عمارت عباس آباد 2.jpg|عمارت عباس آباد
پرونده:مناظر و چشم اندازهای شمال ایران- باغ و دریاچه عباس آباد.jpg|چشم‌انداز باغ و دریاچه عباس‌آباد
پرونده:کاخ عباس آباد.jpg|کاخ عباس آباد درفصل تابستان ماه مرداد
پرونده:Mazandaran - Behshahr - Abbasabad Lake - panoramio.jpg|بهشهر - دریاچهٔ سد تاریخی عباس آباد


## منابع

# باغهای ایران
# میراث آریا
# ایران اطلاعات
# خبرنامه آفتاب
# خبرگزاری ایرنا
# مقاله باغ عباس‌آباد، نوشته: عبدالوهاب موسوی نسب
# نشریه الکترونیکی شرقیان
# واحد مرکزی خبر جمهوری اسلامی
# بانک اطلاعات گردشگری
# روزنامه ابتکار
# روابط عمومی آب منطقه‌ای مازندران

رج:ایران جهونی میراث
رج:بهشهر روستائون
رج:بهشهر تاریخی جائون
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
گویلا شاخ

**گویلا شاخ** اتا مجارستانی سیاستمدار بی‌یه که ۱۹۹۴ تا ۱۹۹۸ کشور ریاست جمهوری ره داشته.

## منابع

رج:مجارستون نخست‌وزیرون
گوردون بجنی

**گیورگی گوردون بجنی** مجارستانی سیاستمدار بی‌یه که ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۰ نخست وزیر بیه.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:مجارستون نخست‌وزیرون
پیتر مدیشی

**فرنتس جورچانی** اتا مجارستانی سیاستمدار بی‌یه که نخست وزیری مقوم ره ۲۷ مه ۲۰۰۲ تا ۲۹ سپتامبر ۲۰۰۴ داشته.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:مجارستون نخست‌وزیرون
میهلی کرولی

**گیورگی میهلی کرولی** اتا مجارستونی سیاستمدار بی‌یه که ۱۹۱۸ تا ۱۹۱۹ این کشورِ اولین رییس جمهور و نخست وزیرون جه بی‌یه و اینتا کشور ره استقلال برسنی‌یه.

## منابع

رج:مجارستون رییس‌جمهورون
رج:مجارستون نخست‌وزیرون
میکلووس نثت

**میکلووس نثت** مجارستان نخست وزیر میون ۲۴ نوامبر ۱۹۸۸ تا ۲۳ مه ۱۹۹۰ بی‌یه.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:مجارستون نخست‌وزیرون
گیورگی لازار

**گیورگی لازار** اتا کمونیست مجارستانی بی‌یه که ۱۹۷۵ تا ۱۹۸۷ نخست وزیر مقوم ره داشته و سال ۱۹۸۸ شه ره سیاست جه کنار بکشی‌یه.

## منابع

رج:مجارستون نخست‌وزیرون
کنسرت تهران

در سال 94 بود که استاد با اسرار زیاد مردم تصمیم به اجرای کنسرت در برج میلاد تهران گرفت که طبق آخرین اخبار موجود موجب بسته شدن خطوط ارتباطی و ترافیک بی سابقه در شهر شد که جای تعجب نداشت.
سورپرایز ویژه استاد

استاد تیکه ها و اصطلاحات زیادی رو تو خاطره های مردم بوجود آورد اما مهم ترین تیکه کلامی که مردم ازش به یاد دارن همون"من علي گرايليمه شما مره نشناسني"هستش که ایشون در کنسرت تهران اینبار همه رو غافل گیر کردن و گفتن"من علي گرايليمه شما مره اشناسني" که واقعن جذابیت خاصی برای طرفداران داشت.
کمپین های طرفداری

جوانان زیادی خط استاد را در پیش گرفته و با الگو قرار دادن وی بیش از 200 کمپین تشکیل داده اند که مهمترین انها میتوان به #گرایلیتی_ها و #من_یک_گرایلی_ام اشاره کرد.
فرنتس جورچانی

**فرنتس جورچانی** مجارستانی کارآفرین و سیاستمدار هسته که سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۹  نخست وزیر بی‌یه. ونه دوره اعتراضات و مردم و پلیس ِدرگیری جه یادگار بمونسته.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:مجارستون نخست‌وزیرون
لاجوس بتهیانی

**کُنت لاجوس بتهیانی** مجارستان اولین نخست وزیر بی‌یه.

## منابع

رج:مجارستون نخست‌وزیرون
جنو فوک

**جنو فوک** مجارستانی سیاستمدار بی‌یه که سال ۱۹۶۷ تا ۱۹۷۵ حکومت داشته.

## منابع

رج:مجارستون نخست‌وزیرون
گولا کالی

**گولا کالی** اتا کمونیست مجارستانی بی‌یه که چند کش مجلس دله ریاست داشته.

## منابع

رج:مجارستون نخست‌وزیرون
فرانک مونیخ

**فرانک مونیخ** اتا کمونیست و مجارستان سیاستمدار بی‌یه که ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۱ رییس جمهور بی‌یه. وه جهونی جنگ اول دله اتریش-مجارستان وسه جنگ دکت بی‌یه و سال ۱۹۱۵ دستگیر بیه و وه ره برسنی بینه سیبری تبعید. سال ۱۹۱۸، آزاد بیه و وردگرسته مجارستان و شوروی دست بن سال ۱۹۱۹ کمونیستون انقلاب ره پیش ورده.

## منابع

رج:مجارستون نخست‌وزیرون
آندره هاگیدس

**آندره هاگیدس** اتا مجارستان نخست وزیر بی‌یه که ۱۹۵۵ تا ۱۹۵۶ کمونیست حزب مقوم ره داشته.

## منابع

رج:مجارستون نخست‌وزیرون
ایستوان دوبی

**ایستوان دوبی** اتا مجارستانی سیاستمدار بی‌یه که  ۱۹۴۸ تا ۱۹۵۲ نخست وزیر بی‌یه. وه اولین کمونیستی بی‌یه که این مقوم ره سر هکته و شوروی پشتی قدرت بیته.

## منابع

رج:مجارستون نخست‌وزیرون
فرنک ناگی

**فرنک ناگی** اتا مجارستونی سیاستمدار بی‌یه که ۲۹ نوامبر ۱۹۴۵ تا ۵ فوریه ۱۹۴۶ نخست وزیر بی‌یه.

## منابع

رج:مجارستون نخست‌وزیرون
زولتان تیلدی

**زولتان تیلدی** اتا مجارستون سیاستمدار بی‌یه که ۱۹۴۶ تا ۱۹۴۸ شه کشور دله حکومت کرده. وه اوائل رییس جمهور و ای پئی‌ته نخست وزیر مقوم ره داشته تا این که شوروی ِپشتی مجارستون دله حکومت دگارسته.

## منابع

رج:مجارستون رییس‌جمهورون
رج:مجارستون نخست‌وزیرون
پزغاله

**پزغاله ([[اینگلیسی زوون|اینگلیسی]] جه: ''Blister'') ** ئه‌تا نوع پوستی ضایعه هسته گه پوستِ دیم ئه‌ت کیسهٔ واری گه ون دله اُ دره، خادر ره نشون دنه.
## بن‌مایه
*ویکی‌پدیای همکاری‌کانندگون، «blister»، انگلیسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه (بازیابی ۱۹ بهمن ۱۳۹۷).

رج:ناخشیون
کلمست

**کل‌مست** اتا خونش‌کر نوم هسته. ونه واقعی نوم **حسن محمد حسینی** هسته و مازرونی و فارسی زوون جه آهنگ خوندنه.

## بیوگرافی
وه تهرون ِنظام‌آباد دله دنیا بموئه و ونه مستعار نوم «رشید» معنی دِنه و لالون ِمله‌یی گِنِش جه بَئیت بیّه. ونه اصالت هم همین فشم جه رسنه و اونجه بومیون جه هسته.

ونه پییر بانکِ کارمند بی‌یه و مداحی و خونش‌گری هم کارده. کلمست ریاضی دیپلم ره بَیته و 21 سالگی ازدواج هاکرده و دِتا ریکا دارنه. وه هم شه پییر واری کارمند بیّه و خونش‌کری ره هم ادامه هدائه.

وه وچگی جه موسیقی دمبال دیّه ولی این راه جه پول در بیاردن ره سخت دونده. ونه خانواده‌ی اعضا هم خله‌شون موسیقی په بوردنه.

## آثار
وه طبری زوون جه و قصران و فشم ِلهجه جه خله آهنگ بخوندسته. بعضی آهنگ‌ها دله هم چن جور موسیقی ره قاطی‌هاکرد بخوندسته. بعضی‌شون اینان هستنه:
* دانه-دانه
* دل ای دل
* جمه نارنجی
* کیجا
* لالایی
* مریم گله
* ربابه
* صنم
* عزیز بنشینه کنارم

## منابع
* مجله «کارآفرینان ناب»: *کلمست*. شماره 46. آذر و دی 94. صفحات 9-11.

رج:مازرون مردی خونش‌کرون
پال شیمیت

**پال شیمیت** اتا مجارستونی المپیکی ورزشکار و سیاستمدار بی‌یه که ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۲ ریاست جمهوری هکرده. 

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:مجارستون رییس‌جمهورون
مقدونی

**مقدونی** اتا اسلاوی زوون هسته که بالکان ِمنطقه دله گپ‌کر دارنه. این زوون ِگپ‌کَرون مهاجرت هاکردنه و شمالی مناطق جه بمونه شمالی مقدونیه دله و تا سال‌ها یوگوسلاوی و صربون ِپه‌روو بینه. بعد اون که این منطقه اتا سیوا کشور بیّه شه لهجه نوم ره این منطقه اسم جه بَیتنه و وه ره مقدونی زوون گانّه.

پیش از این که اسلاوی مهاجرون بئن اینجه، ات سری یونانی‌تبار آدِم مقدونیه دله زندگی کاردنه که اسکندر مقدونی هم وشون تبار جا بی‌یه ولی اساس اون قدیمی «مقدونی‌ها» نسل گوم بیّه و فقط این تازه‌برسی‌ها ره «مقدونی» نوم جه اشناسنّه.

## منابع
* بی‌بی‌سی

رج:اسلاوی زوونون
گل گدوت

**گل گدوت** اتا اسرائیلی بازیگر هسته که هالیوود دله فیلم کا کنده. ونه معروف‌ترین فیلمون *[[واندر وومن]]* و *[[فست اند فایرس]]* هستنه.

## منابع

رج:اسراییل گت آدمون
رج:بازیگرون
لاسلو شویوم

**لاسلو شویوم** از رئیس جمهور مجارستان ۲۰۰۵ تا سال ۲۰۱۰، یک شخصیت سیاسی مجارستانی، وکیل و کتابدار بوده است. او پیش از سال ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۸ رئیس دادگاه قانون اساسی مجارستان بود.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:مجارستون رییس‌جمهورون
داود عباسی‌فر

**داوود عباسی‌فر** مازرونی شاعر هسته. وه نوشهری هسته و *[[خاچک]]* و *[[خواهونی]]* ِکتاب ره مازرونی شعر جا بنویشته. وه همینجور گت‌ترین قصیده‌یی که تا اسا بوجود بمو ره بنویشته. 

## منابع
* ایرنا
* 

رج:مازرونی‌زوون شاعرون
رج:نوشهر گت آدمون
دلبند

***دلبند*** اتا مستند هسته که اتا مازرونی پیرزنا ره سِراق دِنه که دامداری کانده و 83 سال سن جه، 40تا گو ره هر سال یلاق-یشلاق وَرنه. این مستند برلیناله دله سال 2019 اکران بیّه.

## منابع
* دویچه‌وله جه

رج:۲۰۱۹ فیلمون
رج:مازرونی فیلمون
رج:مستند فیلمون
فیوریت

***فیووریت*** () اتا تاریخی و کمدی-درام فیلم هسته که کارگردانی یورگوس لانتیموس جه سال ۲۰۱۸ بساته بیّه. این فیلم دله الیویا کلمن، اما استون، مارک گیتیس، ریچل وایس، نیکلاس هولت، و جو آلوین کا کاردنه. فیووریت اوسکارون زیادی وسّه کاندید بیّه و الیویا کلمن این فیلم وسّه بتترین زن ِبازیگر جایزه ره بَیته. فیلم خله جوایز دیگه، اکتاویا، ونیز و آستین واری، هم بَورده.

## داستان
اوایل قرن هیژده که انگلیس و فرانسه جنگ‌دکت بینه، ملکه آن بجای این که مملکت جه بَرسه، بازی هاکردن و وقت بگذرنی‌ین دمبال دیّه و کشور ره ونه رفخ، سارا چرچیل، اداره کارده. بعد مدتی اتا مشاور وه ره خاسته سر راه بیاره که اتفاقات دیگه‌ای ره باعث بیّه که این فیلم دله تعریف وونه...

## کاکرون

## بریم بگردستن

* 
* 
* 
* 

## منابع

* 

رج:انگلیسی فیلمون
رج:آمریکایی فیلمون
رج:ایرلندی فیلمون
رج:بریتانیایی فیلمون
رج:تاریخی فیلمون
رج:درام فیلمون
رج:بیوگرافی فیلمون
رج:۲۰۱۸ فیلمون
رما

***رُما*** () اتا ابلق فیلم هسته که ژانر درام جه به نویسندگی و کارگردانی آلفونسو کوارون سال ۲۰۱۸ بساته بیّه. این فیلم دله یالیتزا آپاریچیو، مارینا د تاویرا، مارکو گراف و دنیلا دمسا کا کارنه. کوارون این فیلم ره بر اساس شه وچگی زندگی جه بنویشته. داستان فیلم اوایل دهه ۷۰ میلادی و مکزیکو سیتی وَر اتفاق کفنه. *رما* محصولات نت‌فلیکس جه هسته/

*رما* اول ونیز فستیوال دله روز ۳۰ اوت ۲۰۱۸ اکران بیّه و بتونسته شیر طلایی جایزه ره بَیره. این فیلم ویشته آنلاین بَروته بیّه و فقط خله کم مکزیک دله سینما دله هم وه ره نمایش هدانه. فیلم رسماً روز ۱۴ دسامبر ۲۰۱۸ نت‌فلیکس سایت دله جه تنک بیّه. *رما* گلدن گلوب دله هم بتترین کارگردانی و هم بتترین خارجی‌زوون فیلم جایزه ره بَیته. اوسکار دله هم ده رشته دله کاندیدا بی‌یه و بتترین فیلم جایزه ره بَیته.

## داستان
داستان اتا خانواده زندگی ره دَره توضیح دنه که مکزیک دله، نیشتگاهِ اتا حاشیه‌ای مَله دله زندگی کانّه و قشر متوسط دله حیساب وانّه. وشون سِره شلوغه و اتا مار-وَچه خدمتکاری کانّه. این فیلم دله زنان هستنه که زندگی ره گرداننّه و تنها مردهایی که فیلم دله درنه، شفتِ‌لوچنه یا ریکا وَچه هستنه. این فیلم کم‌کم سِره جه بریم شونه و بازار دله ره سِراق دِنه که مردم چتی یاغی هستنه و هِدی ره خشونت جا آزار دِنّه.

## منابع

## بریم بگردستن
* *[https://www.netflix.com/title/80240715 Roma]* در نت‌فلیکس

رج:۲۰۱۸ فیلمون
رج:نت‌فلیکس فیلمون
رج:درام فیلمون
رج:آمریکایی فیلمون
رج:مکزیکی فیلمون
رج:فمینیستی فیلمون
رج:ایسپانیولی فیلمون
ایلان ماسک

**ایلان ماسک**  اتا مخترع و مهندس هسته که شرکتون زیادی من‌جمله تسلا موتورز، پی‌پال و اسپیس ایکس ره بساته و توییتر ِسایت ره یک‌جا بخری‌یه. وه جنوبی آفریقا دله دنیا بموئه و اسا آمریکا و کانادایِ تابعیت ره هم دارنه.

## کارها
ایلان ماسک اتا اینترنتی بانک بنوم پی‌پال بساته که دنیا دله معروف بیّه و ونه واری شرکت خله کم هستنه ولی بعد مدتی شه این بانک ره ئی‌بی جه بَروته و ونه پول جه اتا فضایی شرکت بخری‌یه که ونه نوم اسپیس ایکس هسته. اسپیس‌ایکس دله وه عقیده دارنه که اتا فضاپیما بساجه که وقتی وه ره کپّل هاکردنه، دِباره وردگرده زمین و ونجه اَی بتونن استفاده هاکنن تا اینتی فضایی سفرونِ خرج کم بوو و آدمون راحتته بتونن بورِن دیگه سیارات دله؛ وه باته که خانه مریخ دله اتا کلونی بساجه.

از دیگه کارونی که هاکرده، تسلا موتورز هسته که اتا ماشین‌سازی شرکته. این شرکت ماشین‌هایی سازنه که بجای فسیلی سوخت، برق جه کار کانّه. وقتی ایلان ماسک بورده این کار دله، وه ره مسخره کاردنه که این خیال باعث وونه ورشکسته بووشه ولی وه موفق بیّه برقی ماشین‌های بسازه که تونّه قدیمی نسل جا رقابت هاکنن. وه گاته این کار ره سه مرحله دله انجام هدا. اول گرون ماشین ساته که اسپرت بینه و قابلیتون زیادی داشتنه، بعد تعداد ماشین‌ها ره ویشته هاکردنه و ونه قیمت کمته بیّه تا این که آخرین مرحله تولید انبوه جه برسینه.

اتا دیگه از ونه شرکتون خورشیدی انرژی دمبال دره و سولار سیتی ره بساته که خورشیدی پنل سازنه که مردم تونّه شه بوم‌سر بی‌یلن و دیگه شرکت برق جه اشتراک نییرن. وه این پنل‌ها ره مردم ره اجاره دنه و وشون وسّه قبض یارنه. اینتی هم مردمِ قبض ِپول کم وانه، هم ونه شرکت سود کانده، هم فسیلی سوخت دنیا ره پرتوش نیارنه. این شرکتِ اولیه سرمایه ره البته ات‌سری گتِ شرکتون دیگه (گوگل واری) تأمین هاکردنه.

وه حمل و نقل وسّه هم برنومه‌ئونی دارنه. هایپرلوپ (Hyperloop) و زیرزمینی جاده‌ئون وسّه سرمایه‌گذاری هاکرده که تونّه حمل و نقل ره خله-خله سریع‌ته هاکنن.  

ایلان ماسک سال ۲۰۱۵ گادِر بعنوان ۳۸ امین فرد قدرتمند جهان، ۱۵ امین ثروتمند تکنولوژی و ۱۰۰ امین میلیاردر جهان اعلام بیّه. ونه پرزوبَیی مال سال ۲۰۱۵ دله، ۱۳٫۹ میلیارد دلار و در اکتبر ۲۰۱۸ گادِر، ۱۹٫۸ میلیارد دلار تخمین بزه بیّه.

ماسک اتا قلفتی پیشنهاد هدا که توییتر ره نقد بخرینه و ونه تنها صاحاب بوو. این معامله که ۴۴ میلیارد دلار ونسه هرستا، دنیایِ گرون‌ترین خرید ثبت بیّه. ماسک سریعاً توییترِ مدیرون ره اخراج هاکرده تا شه دلوست وه ره اداره هاکنه.

## منابع

رج:پولدار آدمون
رج:زننه آدمون
رج:دانشمندون
رج:جنوبی آفریقا گت آدمون
رج:آمریکا گت آدمون
کیوان پهلوان

**کیوان پهلوان** (بزائه‌ی 1339، آلاشت سوادکوه) مازرونی پژهش‌کَر هسته. وه شه لیسانس ره انگلیسی زوون و ادبیات سر بیته و دکترای فولکلور دارنه. وه کتابون زیادی بنویشت دارنه و خاورمیونه‌ی موسیقی وسّه تحقیقات وسیعی هاکرده و چنتا کتاب ره فارسی جه دگاردنی‌یه.  وه خله از فلکوریک موسیقیون ره هم شه بازخونش هاکرده.

## منابع

رج:سوادکوه گت آدمون
رج:زننه آدمون
رج:مازرونی تاریخدونا
رج:زوون شناسون
گرین بوک

***گرین بوک*** () که یعنی ***کتاب سبز*** اتا فیلم نوم هسته که کمدی-درام هسته و ونه کارگردانی ره پیتر فارلی سال ۲۰۱۸ انجام هدائه. این فیلم تور ۱۹۶۰ پیانیست کلاسیک و جاز آمریکایی-جامائیکایی، دان شرلی (ماهرشالا علی) ره دمبال کانده و ونه سفر هاکردن ِداستانه.

این فیلم ۵تا کاندیداتوری اسکار ۲۰۱۹ داشته که ۳تاشون ره بَورده. اتاشون هم بتترین فیلمِ جایزه بی‌یه. این فیلم گلدن گلوب دله هم سه‌تا جایزه بَورد بی‌یه.

## منابع

* 

## بریم بگردستن
* 

رده:۲۰۱۸ فیلمون
رده:آمریکایی فیلمون
رده:نژادپرستی فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
رده:یونیورسال پیکچرز فیلمون
آرپاد گونتز

**آرپاد گونتز** اتا مجارستان لیبرال سیاستمدار بی‌یه که ۲ مه ۱۹۹۰ تا ۴ آگوست سال ۲۰۰۰ رئیس جمهوری کرده. گونچ این کشور انقلاب که سال ۱۹۵۶ بی‌یه دله خله نقش داشته. وه مجارستون دله دموکراسی راه دکته په، اولین کسی بیّه که ریاست جمهوری ِانتخابات دله مقوم بیارده.

## بمردن
آرپد گونچ تاریخ ۶ اکتبر ۲۰۱۵ بوداپست دله، ۹۳ سال سن جه، بمرده.

## منابع

رج:مجارستون رییس‌جمهورون
ماتیاس شوروس

**ماتیاس شوروس** اتا مجارستانی سیاستمدار بی‌یه که ۲۳ اکتبر ۱۹۸۹ تا ۲ مه ۱۹۹۰ رئیس جمهور کرده. ونه حکومت اون گدر بی‌یه که مجارسون کمونیست بلوک جه بریم درإمو و خاسته دموکراسی بساجه.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:مجارستون رییس‌جمهورون
لسلو کوهر

thumb|کوئر لازلو پارلمان سال ۲۰۱۰
**لسلو کوهر** یک سیاستمدار مجارستان است و فعلی رئیس مجلس ملی مجارستان است. او بازی رئيس جمهور مجارستان را از ۲ آوريل ۲۰۱۲ تا ۱۰ مه ۲۰۱۲ پس از استعفا از پال شیمیت انجام داد.

او عضو موسس فیدسز از سال ۱۹۸۸ است و در اولین دولت ویکتور اربان به عنوان وزیر بدون پروژهای برای خدمات اطلاعاتی غیرنظامی خدمت کرده است. در سال ۲۰۰۰ او به عنوان رهبر حزب منصوب شد، اما او در سال بعد از سمت خود استعفا داد.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:مجارستون رییس‌جمهورون
برونو فرنس اشتروب

**برونو فرنس اشتروب** اتا بیوشیمی دانشمند بی‌یه که اوائل آلبرت سنت گورگیی ور شاگردی هاکرده و ای کمبریج دله شه وسه کار جور هکرده. وه کسی بی‌یه که آکتین ره کشف هاکرده. وه ساگد شهر دله اتا بیولوجیکی مرکز بساته.

برونو فرنس اشتروب ۲۹ ژوئن ۱۹۸۸ جه شه کشور ِرییس جمهور بیّه و تا ۲۳ اکتبر ۱۹۸۹ این مقوم ره داشته.

## منبع

رج:مجارستون رییس‌جمهورون
رج:مجارستان شیمیدون