open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
کوردستون آزاد زندگی حزب

**پژاک** (کوردی جه: *پارتی ژیانی ئازادی کوردستان‎* یا  *Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê*) اتا مسلح سازمان ایران دله هسته. این سازمان هدف، بساتن اتا کورد ِدولت، ایران ِکوردستون دله، هسته.  

## عقاید و تاریخچه
این حزب زمونی بساته بیّه که عبدالله اوجالان ره ترکیه دله بَییتنه و زندونی هاکردنه. اون گادِر ایران ِکوردی شهرون دله اعتراضات پیش بمونه که سپاه اینان ره سرکوب هاکرده ولی باعث بیّه بعضی جوون‌ها پ‌ک‌ک جه علاقه پیدا هاکِنِن.

وقتی که اوجالان بائوته اِما نخامبی گت کوردستون ِکشور ره بسازیم و فقط فدرالیسم دِمبال دَرمی، پ‌ک‌ک ِایرانی اعضا اعتراض هاکردنه و وشون وسّه سؤال پیش بموئه که چه ونه مبارزه هاکنن تا ترکیه اتا فدرال کشور بواشه، درحالیکه شه ترکیه‌یی نینه؛ این گادِر بی‌یه که اتا چلّه پ‌ک‌ک وسّه بساته بیّه که ایرانی اعضا ونه دله مبارزه کاردنه. 

این گروه نوم پژاک هسته که «Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê» مخفف هسته و «کوردستون ِآزادِ زندگی ِحزب» ره معنی دِنه. اسا پژاک پ‌ک‌ک په‌روو هسته و این سازمان ِایرانی چلّه حیساب وانه. این گروه کومله جه ایدئولوژی اختلاف دانّه و مسلحونه درگیری ره دمبال کانده. 

## منابع

رج:پ‌ک‌ک
کوردستون جوونون شورا

**کوردستون جوونون شورا** اتا مخفی سازمان ِترکیهِ کوردی جوونون بی‌یه، که پ‌ک‌ک په دیّه. اینتا گروه ره ۲۵ اکتبر ۱۹۸۷ بساتنه. ونه نوم ۳ تا ۱۵ اوت ۲۰۰۳، کوردستون آزاد جوونون جنبش (TECAK) بیی‌یه.

## منابع
*Political Violence, Organized Crimes, Terrorism and Youth, Volum 46, per M. Demet Ulusoy

جوونون شورا
کوردستون آزاد جوونون جنبش

**کوردستون جوونون شورا** یا **تِکاک** (TECAK) اتا مخفی سازمان ِترکیهِ کوردی جوونون بی‌یه، که پ‌ک‌ک په دیّه. اینتا گروه ِنوم ۳ تا ۱۵ اوت ۲۰۰۳، اتا جلسه دله، کوردستون جوونون شورا جه به این نوم تغییر هدا بَیی‌یه.

این جنبش پنج تا چلّه ترکیه، ایران، عراق، سوریه و اروپا دله دانّه که وشون نوم اینتی‌ئه:
*مستقل جوونون جنبش (BAGEH)؛ ترکیه
*دموکرات جوونون جنبش؛ ایران
*مستقل جوونون جنبش؛ عراق
*جوونون جنبش؛ سوریه
*جوونون جنبش (OGH)؛ اروپا 

## منابع
*Political Violence, Organized Crimes, Terrorism and Youth, Volum 46, per M. Demet Ulusoy

جوونون جنبش
چاکرا

آدِم ِمهم بخشون که وشون ره گانّه چاکرا.|انگشتدان
**چاکرا** اتا سانسکریتی کلموئه که یعنی «چرخ». هندوئون و بودائون گانّه که آدم جسم دله مراکزی وجود دارنه که وشون ره انژی مراز یا «چاکرا» گانّه. چاکرائون در چرخش گیرنه و بخش‌ئون مهمی انرژی کالبد دله محسوب وونّه. 
## منبع
*فارسی ویکی‌پدیا

رج:بودایی
رج:هندو دین
اروپا ملتون جام ۲۰۱۲

انگشتدان|جام ِنماد که اتا گل واری‌ئه و ونه ولگون میزبانون پرچم رنگنه
**اروپا ملتون جام ۲۰۱۲** یا **یورو ۲۰۱۲** اتا فوتوالی تورنمنت بی‌یه که ۸ ژوئن تا ۱ ژوئیه سال ۲۰۱۲ لهستون و اوکراین ِکشور دله برگزار بیّه. ۱۶ تیم این دوره کا کاردنه. لهستون و اوکراین هم میزبان بیّن وسّه مسابقات دله درنه. ۱۴ تیم باقی‌بموندسته مقدماتی کائون دله جه بِمونه. ایسپانیا این مسابقات ره قهرمون بَیی‌یه.

## تیم‌ئون

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
*  (میزبان)
* 
* 
* 
*  (قهرمونی ِمدافع - قهرمون)
* 
*  (میزبان، اولین حضور)

## ورزشگاه‌ئون



## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

2012
کوردستون دموکرات حزب

**کوردستون دموکرات حزب** (پارتی دموکراتی کوردستان؛ PDK) معروف به **پارتی**، اتا کورد ِسیاسی حزب هسته، که عراق، ایران، ترکیه، سوریه و لبنان دله فعالیت دانّه. مصطفی بارزانی که اتا از کوردی ملی‌گرایی جنبش ِرهبرون بی‌یه؛ ونه مؤسس بی‌یه. اینتا حزب ره سال ۱۹۴۶ بغداد دله بساتنه. مصطفی بارزانی اون گدر مهاباد دله دیّه و أی فرار هاکرده شوروی دله. این مدت کوردستون دموکرات حزب، مول‌مولکی اداره بی‌یه. 

عبدالکریم قاسم کودتا په، سال ۱۹۵۸ این حزب عراق دله رسمی بیّه و بتونسته سال ۱۹۷۰ خودمختاری ره حکومت جه بَیره، سال ۱۹۷۵ قرارداد الجزایر په، وشون مجبور بینه بئن ایران دله.

بعد از وه مسعود بارزانی اتا انتخابات جه حزب ِکنکره دله سازمان ِرهبر بیّه و عراق ِکوردستون دموکرات حزب شه مبارزات ره دمباله بیته، تا بتونسته سال ۱۹۹۱ عراق کوردستون دله اتا کوردی حکومت بساجه. 

## منبع

رج:کوردی سازمان‌ئون
رج:سیواخاه_حزبون
مصطفی بارزانی

**مصطفی بارزانی** (بزائه ۱۴ مارس ۱۹۰۳ - بمرده ۱ مارس ۱۹۷۹) اتا از **کوردی ملی‌گرایی جنبش** رهبرون کوردستون دله بی‌یه و کوردستون دموکرات حزب اولین رهبر بی‌یه.

## منابع

* فارسی ویکی‌پدیا

## بیرون بگردستن

* نگاهی به نقش «ملامصطفی بارزانی» در تحولات کردستان عراق
* بریتانیکا
* روزنامه سیروان 

بارزانی، مصطفی
خریم

بندانگشتی|302x302پیکسل|خارشیدِ سو دارون میون جه ردا وانه.
**خریم**، **خرتو**، **خوردیم**، **خردیم** یا **کارسو** جایی ره گانّه که آفتاب دیم بائه؛ یعنی خارشید‌ِ سو.
## منابع

* تبرستون لغتنومه: خورتو
* تبرستون لغتنومه: خریم

رج:کشاورزی اصطلاحون
تمیشه

**تَمیشَه**، اتا قدیمی شهر نوم بی‌یه که تبرستون شرق‌وَری دیّه. این شهر تبرستون ِشرقی سامون سَر دیی‌یه و گرگان ِسرحد بی‌یه، ساری جه شونزده فرسخ فاصله داشته.

این شهر نوم اسلامی منابع دله به شکلون طَمیس، طَمیسه، طمیش، طَمیشه، طمیسه و تمیشه بموئه و ات جائون هم تمیشه ره فارسی ِقدیمی منابع دله بنشنه بدی‌ین.

شاهنومه دله تمیشه ره فریدون دومین نیشتنگا دونّه. ساسانیون گادر، انوشیروان تمیشه ِپَلی گت دیوار گرگان ره بساته تا تورکون حمله په ره بَیره.

مسلمونان تمیشه ره سال ۳۰ هجری که عوثمان گادر بی‌یه، بَییتنه.

## منابع
* 

رج:تبرستون قدیمی شهرون
طوفان عطایی

**طوفان عطایی** ایرانی آهنگساز، نوازنده و خونشکر که لس‌انجلس دله دیّه و ۱۶ خرداد ۱۳۹۱ **ریه سرطان** وسّه بمرده.

## زندگی‌نومه
طوفان آستارا دله دنیا بموئه و «خدای آسمون‌ها» بخوندستن په، معروف بیّه. وه از آهنگ‌سازونی بی‌یه که سالون ۱۳۵۵ و ۱۳۵۶ خوننده بیّه و مورد توجه قرار بَیته ولی ونه زمون انقلاب بیّه و همینسه وه نتونسته اونتی که خاسته، معروف بووئه. طوفان چن سال انقلاب جه که یور بورده، خله از خوننده‌ئون سون بورده آمریکا و شه کار ره سَر هایته.

## آلبوم‌ئون

## منبع

## پیوند به بیرون
* ونه رسمی سایت

رج:گیلان گت آدمون
رج:ایران مردی خونش‌کرون
هوس

**هَوُسَ** یا **هَئوسَ** اتا چادی زوون هسته که 43میلیون نفر جهون دله ونجه گپ زنّه که اینان دله هَوُسَ 25میلیون نفر ِماری‌زوون هسته و 18میلیون هم وه ره یاد بَییتنه. این زوون نیجریه دله ملی‌زوون هسته. این زوون، عربی، فرانسوی، انگلیسی و سواحیلی په، آفریقا دله پنجومین زوون هسته.

## منابع

* انگلیسی ویکی‎پدیا

رج:چادی زوونون
مالدیوی

**دیوهی** یا **مالدیوی** اتا هندوآریایی زوون هسته که حدوداً ۳۵۰٬۰۰۰ گنشکر دانّه و مالدیو دله رسمی‌زوون هسته. اینانی که دیوهی جه گپ زنّه اکثراً مالدیو دله درنه.
## منابع

* فارسی ویکی‌پدیا

رج:هندو-آریایی زوونون
ندونگا

**ندونگا** *(ندونگا دله: Oshiwambo ،Otjiwambo یا Owambo)* اتا بانتو زوون نوم هسته که ونجه آنگولا و نامیبیا دله گپ زنّه. ونه گنشکرون ات‌کمه ات‌میلیون نفر جه ویشترنه.

## منابع

* Namiweb.com
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:بانتو زوونون
رمان

**رُمان** (فرانسوی جه: *Roman*، اینگلیسی جه: *Novel*) اتا بنویشته ره گانّه که داستانی هسته و ونه قالب نثر جه هسته. قرن هیژدهم گدر، پچوک قصه‌ئونی که عشق و توطئه جه مربوط بینه، ره گاتنه «رمان». ۲۰۰ سال پیش تاسا، رمان اتا مهم سبک، ادبیات دله هسته. «رمان» کلمه ره فرانسوی جه بییتنه. رمان شرقی فرهنگون دله ات‌تی ترنه سبک هسته.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:ادبیات
کارگردون

**کارگردون** یا **کارگَردان** اصلی‌ترین کسی هسته که باعث وونه اتا فیلم‌نومه یا نمایش‌نومه بواشه اتا فیلم. همینسه همیشک اتا اثر که ونه دله متحرک تصویر دره ره کارگردون نوم جه اشناسنّه. 

## منابع


رج:سینما
فیلم‌نومه‌نویس

**فیلم‌نومه‌نویس**  یا **سناریست**  اون نویسنده‌ئونی ره گانّه که اتا چی ره نویسنّه که ونه سَر جه فیلم بسازن. فیلم‌نومه‌نویسون بتونّه رمان‌نویس بوئن یا پچیک داستان‌نویس بوئن.

## منابع
* 

## وابسته جستارون
* فیلم‌نومه

رج:سینما
رج:ادبیات
شاعر

thumb|اتا فقیر شاعر
**شاعر** (اینگلیسی جه: *Poet*) کسی ره گانّه که بتونه شه جه شعر باره و ادبی فن‌ئون مبنا جه بتونده اتا شعر بساجه.

## منابع
* **سبک شناسی**، ملک الشعرای بهار

*
رج:ادبیات
رج:حرفه
مقاله‌نویس

**مقاله‌نویس یا بنویشته‌نویس** کسی ره گانّه که اتا متن (بنویشته) ره نویسنه.

## منابع
* دهخدا فارسی لغتنومه

رج:ادبیات
رج:حرفه
لزگی

**لزگین** یا **لزگی** اتا زوون هسته که آذربایجون و روسیه ِداغستون دله شه گنشکرون ره دانّه. لزگی داغستون دله ادبی زوون و رسمی زوون هسته. اینتا زوون ره یونسکو «آسیب‌پذیر زوون» دونده.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:قفقازی زوونون
ایران آذربایجان

[بندانگشتی|[ایران آذری‌اوستانون.]]
**ایران ِآذربایجون** (فارسی جه: *آذربایجان جنوبی*، آذری جه: * یا * Güney Azərbaycan* ) اتا منطقه نوم هسته که [[ایران]] شمال‌غربی دلوئه. وه ره قدیمی بنویشته‌ئون دله *'آتورپادگان''' نوشتنه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:آذربایجون
رج:ایران جوغرافی
غلامحسین بنان

**غلامحسین بنان**، (اردیبهشت ۱۲۹۰، تهران - ۸ اسفند ۱۳۶۴، تهران) ایرانی خوننده بی‌یه که سال ۱۳۲۱ تا دهه ۵۰ ایران ملی موسیقی سَره فعالیت کارده. وه رادیو موسیقی شورا عضو بی‌یه و وه ایران موسیقی انجمن ره بساته.

## وچگی
ونه پییر **کریم خان بنان الدوله [[نور]]ی** و ونه مار شازده رکن‌الدوله ِکیجا بینه. وه شیش سالگی جه خونندگی ره شروع هاکرده و ونه اولین اوستا ونه پییر بی‌یه.

## حرفه‌ای فعالیتون
سال ۱۳۲۱ بنان ونگ ره رادیو تهران جه مردم گوش جا برسنینه و اتکمه ناگذشته که وه معروف بیّه. روح‌الله خالقی وه ره موسیقی انجمن ِارکستر دله شرکت هدائه و ارکستر شماره یک جه هم همکاری ره شروع هاکرده و همون اول جه داود پیرنیا جه همکاری داشته. وه شه کار گادِر ۳۵۰ آهنگ ره اجرا هاکرده

## تصادف هاکردن
۲۷ آذر ۱۳۳۶ وقتی بنان شه ماشین جه کرج جاده دله جه دَرشی‌یه اتا کامیون جه تصادف هاکرده و این تصادف دله ونه راستی چش کور بیّه.

## ازدواج
#کلنل علینقی وزیری ِخاخر جه ازدواج هاکرده که ونجه اتا ریکا و اتا کیجا بی‌یارده
#بعد از اولین زِنا، نهم بهمن ۱۳۴۴ **پریدخت آور** جه ازدواج هاکرده

## منابع

* بنان زندگی‌نومه فارسی بی‌بی‌سی دله
* هارمونیک گپسرا
* دل ونگه
* کتاب خاطراتی از هنرمندان، نوشته پرویز خطیبی.

رج:آمل گت آدمون
رج:تهران گت آدمون
رج:ایران مردی خونش‌کرون
رج:مازرون مردی خونش‌کرون
بز

انگشتدان|نر بز** بِز ** (علمی نوم: *Capra aegagrus hircus*) اتا اهلی حیوون نوم هسته که زوج‌سمون راسته (Artiodactyla)، گوسانون خانواده (Bovidae)، بزون زیرخانواده (Caprinae)، بزون جنس (Capra) دله دره. 

وچه‌بز ره **بـِزکاله** یا **بزکله** گانّه.

## منابع

* تبرستون لغتنومه؛ بزکاله

* Wikipedia contributors, "Goat", Wikipedia, The Free Encyclopedia, (نسخه ۸ ژوئیه ۲۰۰۶). 

رج:کاله‌دارون
رج:اهلی حیوون

رج:حیوون
امیر تتلو

**امیرحسین مقصودلو** مشّور به **امیر تتلو** (بزائه ۳۰ شهریور ۱۳۶۲ تهران دله) اتا ئیرونی خونش‌کر هسّه ریتم و بلوز جه خوندنه.. تتلو اتا آلبوم «زیرِ همکف» نوم جه سال ۲۰۱۲ گادِر منتشر هاکرده. 

وه ایران انتخابات (۱۳۸۸) دله، میرحسین موسوی پشت بی‌یه.  وه سال ۱۳۸۲ شه کار ره آغاز هاکرده و اتا وبلاگ جه شه کارها ره انتشار دائه و کم کم اینتی مشَور بیّه. سال ۲۰۱۲ تتلو شه نخستین آلبوم ره «زیر همکف» نوم جه منتشر هاکرده. وه آلبوم «تتلیتی» ره هم سال ۲۰۱۳ بازار دله درهاکرده و پس از اونکه بخوندستن ره کنار بی‌یشته، دِباره پشیمون بیّه و وردگردسته وه ره روز ۱۲ آذر ۹۲ پلیس امنیت اخلاقی بازداشت هاکرده. وه در آبان ١٣٩٥ پس از اینکه از زندان دله آزاد بیّه؛ آهنگ قهرمان رو بخونسته و اینترنت دله منشر هکرده و ونه دونبال‌کونندگون دباره ونه اینستاگرام صفحه غوغا به پا هکردنه.
البته خله زِمونه وره دیس کننه پیشرو، خلسه و جی‌جی کای زد جعفر و علی اوج وره دیس هکردنه. اتا کمپین به نوم تتلو رِ گوزارش هکنیم هنده اینستاگرام دله دره و خله وِنه هوادارون کم هکرده. البته گِننه ونه هوادارون بیشتراً درو بزونه. فیک هسّنه. اِسا وِنه پستا اینستاگرام وسه وِره خله دست اِلننه.

[بندانگشتی|ونّه کونسرت [تفلیس، گورجسّون دلّه]]
وه پئی‌ته وردگردسته ئیرون و باته من توبه هاکردمه ولی وه ره مجوز ندانه. وه انتخابات 96 سَره قالیباف و رئیسی جه پشتی هاکرده. 

## ترانه‌شناسی

### آلبوم‌ها
* *زیر همکف* (۱۳۹۰)
* *تتلیتی* (۱۳۹۲)
* *من* (۱۳۹۳)
* *شماره ۶* (۱۳۹۴)
* *ممنوع* (۱۳۹۴)
* *شماره ۷* (۱۳۹۵)
* *قهرمان* (۱۳۹۶)
* *امیر* (۱۳۹۶)
* *سایه* (۱۳۹۷)
* *جهنم* (۱۳۹۷)
* *برزخ* (۱۳۹۸)
* *۷۸* (۱۳۹۹–۱۳۹۸)
* *شیطان* (۱۴۰۱–۱۳۹۹)
* *فرشته* (۱۴۰۰)
* *سهم* (۱۴۰۰)
* *بُهت* (۱۴۰۱)
* *کص‌موس* (۱۴۰۱)
* *بهشت* (۱۴۰۲)
* *یین یانگ* (۱۴۰۲)

## منابع

## پیوند به بیرون
* رسمی سایت

رج:زننه آدمون
رج:تهران گت آدمون
رج:ایران مردی خونش‌کرون
رج:رپرون
بنویشت‌کر

بندانگشتی|اتّا دَکِشی که اسپانیایی بنویشت‌کَر، گاسپار ملچور دِ خوولانوس ره سراق دنه.
**بنویشت‌کَر یا نویسنده یا میرزا** کسی ره گانّه که ات‌چی نویسنه. اسا این لفظ عمومیت پیدا هاکرده و علاوه بر داستان نویسون کسونی که دیگر زمینه‌ئون دله درنه ره هم نویسنده گانّه. 

## ویشته بخوندین
* شاعر
* فیلم‌نومه‌نویس
* نمایش‌نومه‌نویس

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:ادبیات
کوبلای‌خان

thumb|200px|کوبلای‌خان.
**کوبلای‌خان** یا **قوبلای‌خان** (بزائه ۲۳ سپتامبر ۱۲۱۵ - بمرده ۱۸ فوریه ۱۲۹۴ پکن دله)، چنگیزخان ِاتا ِزک‌زائون بی‌یه، که سالون ۱۲۶۰ تا ۱۲۹۴ حکومت هاکرده و وه مغول امپراتوری پنجمین گت ِخان بی‌یه. امپراطوری ِسِواسِوا بیّن په، کوبلای چین ره بیته و یوان سلسله ره سال ۱۲۷۱ این کشور دله بساته. وه تولی‌خان ریکا و هولاکوی برار بی‌یه.

ونه گادِر ِمهم وقایع، دِتا لشکرکشی بی‌یه که خاسته وشون سَره جاپون ره بَیره ولی هر دِبار کامی‌کازه، اتا گردوا (=گردباد)، ونه کشتی‌ئون ره بشکنی‌یه و مجبور بینه عقب‌نشینی هاکنن.

کوبلای‌خان گادِر، ایتالیایی گت سفرنومه‌نویس، مارکو پولو برسی‌یه چین دله و مدت زیادی ونه درباره دله کار کارده. 

## منبع

* Rossabi, Morris. Khubilai Khan: His Life and Times (University of California Press (May 1, 1990)) ISBN 0-520-06740-1. 

رده:مغولستون تاریخ
رده:چین تاریخ
رده:مغولون
رج:جاپون تاریخ
.tk

**.tk** توکلائوی ِکشور ِاینترنتی دامنه هسه. این دامنه ِثبت همه سر رایگان هسه.
جلیب الشیوخ

**جلیب الشیوخ**  اتا شهر نوم هسته که کویت دله دره. اینتا شهر فروانیه استان دله هسته و ونه جمعیت ۱۷۹٫۲۶۴ نفر هسته.

## وابسته جستارون
* کویت شهرون فهرست

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:کویت شهرون
رسمی زوون

**رسمی زوون** اتا زوون ره گانّه که قانوناً کشور دله یا اتا منطقه که بتونده شه سه قانون بی‌یله دله، به عنوان مردِم ِزوون انتخاب بوو. 

معمولاً رسمی زوون، زوونی هسته که ویشتر ِاون منطقه‌ی مردم ونجه گپ زنّه (ملی زوون). اما بعضی جائون که جامعه چن‌زوونه هسته، ممکنه که رسمی‌زوون و ملی‌زوون اتا نَوون.

## وابسته جستارون
* ملی‌زوون

## منابع

* *Dictionary of Language Teaching and Applied Linguistics* Jack C. Richards and et. Longman

رج:زوون
رج:قانون
قرطبا

**قرطبا**  اتا شهر نوم هسته که لبنان دله دره. اینتا شهر جبیل اوستان دله هسته.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:لبنان شهرون
کویت شهرون فهرست

کویت شهرون عبارتنه از:

} || align=right | k.A. || align=right | ۲۰٫۸۶۱ || عاصمه
|-----
|align=right | ۳۹. || بنید القار || align=right |  || align=right | ۱۲٫۵۰۹ || align=right | ۲۰٫۵۰۴ || عاصمه
|-----
|}
## منابع
* ایران راه‌ئون اطلس ۱۳۸۷

رج:شهرون فهرست
*
امير كلا

**امیرکلا** اتا شهر هسته بابل شهرستون دله. اینتا شهر بابل بالسر دره و سال ۱۳۹۵ دله ۳۰۴۷۸ نفر جمعیت داشته.
گننه که دهه ۸۰ شمسی دله اینتا شهر نوم امیرشهر بَیهِ اما مردم گننه امیر کلا.
اینتا شهر دله ویشتر بینج‌کر و باغدار هستنه و ونه محصول ویشتر بینج و پتقال و سازه هسته.

## شهر دله
### محله‌ئون
*ملامحله
*دیوکلا
*شهابدین کلا
*ولکین
و...

### معابر
#کمربندی امیرکلا (بلوار آیت‌الله امامی مازندرانی)
#میدان امیر پازواری
#میدان شهیدان نجاریان (رحیم زاده)
#میدان امام علی
#میدان انقلاب
#میدان نماز
#بلوار فارابی
#چهارراه ابن‌سینا
#چهارراه دیوکلا

## اصلی خیابونا

#امام
#شهید مطهری
#طالقانی
#کردکلا
#ابن سینا
#شهید صفائیان
#شهید ناصری
#هفت تیر
#شهید صابریان
#آرامگاه (صادقیه)
#شیخ علی‌اصغر مازندرانی
#شهید منعمی
#خاتم‌الانبیاء
#شهید یزدانیان
#شهید چاوشی بطول

## شهرک‌ها

#شهرک فاطری
#شهرک نیما یک تا چار
#شهرک پردیس
#شهرک اکباتان

### مقبول جاها

*بازار ساحلی (جمعه بازار)
*مسجد تاریخی چهلستون
*بازار شیخ مهدی مازندرانی
*جاده ساحلی (درحال ساخت)

## په‌نویس

رج:مازرون اوستان شهرون
رج:بابل شهرستان
نیکوزیا

**نیکوزیا** که قبرس نیشتنگاء و ونه گت‌ترین شهر هسته که ونه دله ۲۰۸٬۰۰۰ نفر درنه. 

## منبع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:آسیا نیشتگائون
رج:قبرس شهرون
فردیناند ماکسیمیلین جوزف

**فردیناند ماکسیمیلین جوزف** (Ferdinand Maximilian Joseph) (بزائه ۱۸۳۲ - بمرده ۱۸۶۷) اتریش آرشیدوک و مکزیک امپراتور.

## منابع
* 

ماکسیمیلین جوزف، فردیناند
گیوتین

**گیوتین‌** اتا دستگاه نوم هسته که اعدام هاکردن سه استفادهبی‌یه. این دستگاه اتا عمودی چارچو و اتا تیغه جه بساته بیی‌یه. تیغه ره اتا رسن جه بالا وَرنه و بعد اینکه وه ره ول هاکردنه، تیغه کفنه آدم ِپتک سَر و کله ره سِوا کانده.

این دستگاه ویشتر فرانسه دله و مخصوصاً فرانسه انقلابون گادر استفاده بی‌یه. این دستگاه جه تا ۱۹۷۷ میلادی فرانسه دله استفاده کاردنه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:شکنجه
رج:صنعتی چی‌ئون
چارلز داروین

**چارلز رابرت داروین**  (بزائه ۱۲ فوریه ۱۸۰۹ – بمرده ۱۹ آوریل ۱۸۸۲)، بریتانیایی زیست‌شناس و تکامل نظریه‌ی سازنده هسته. وه بریتانیای سلطنتی انجمن اعضا جه بی‌یه.

## منابع

* رونان٫ کالین. *کمبریج علم تاریخ*، ترجمه: حسن افشار، تهران:نشر مرکز ۱۳۶۶.
* پل وایس، ریچارد کوف. *زیست‌شناسی دانش*، ترجمه: حمیده علمی غروی، حسین دانش‌فر .انتشارات مدرسه ۱۳۷۴
* تیم م. برا. *چالز داروین* (*سرگذشت فشرده‌ی مردی خارق العاده*)، ترجمه: محمدرضا توکلی صابری . انتشارات مازیار ۱۳۹۰

داروین
رج:بریتانیا گت آدمون
سلوی

**سلوی**  اتا شهر نوم هسته که کویت دله دره. اینتا شهر حولی استان دله هسته و ونه جمعیت ۶۴٫۰۷۵ نفر هسته.

## وابسته جستارون
* کویت شهرون فهرست

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:کویت شهرون
مبارک الکبیر (گجگجی بیری)

مبارک الکبیر بتونده دِتا چی بوئه:
* **[[مبارک الکبیر (استان)]]**: اتا استان که کویت دلوئه.
* **[[مبارک الکبیر (شهر)]]**: اتا شهر که مبارک الکبیر ِاستان ِنیشتنگاء هسته.
کوردستون آزادی و دموکراسی کنگره

**کوردستون آزادی و دموکراسی ِکنگره** که مخففاً وه ره کادِک (به کوردی: KADEK) گانّه، اتا سازمان هسته که ونه نوم ره، پ‌ک‌ک سال ۲۰۰۲ دله تصویب هاکارده. یک ماه بعد اینتا سازمان ره **اروپای تروریستی سازمان‌ئون فهرست** دله بی‌یشتنه چون پیش از وه پ‌ک‌ک اینتا فهرست دله دَیی‌یه. ۵ آوریل ۲۰۰۴ هم متحده ایالات وه ره تروریستی بنومسته. اینتا سازمان نوم سال ۲۰۰۳ به کوردستون خلق کنگره عوض بیّه.

## منابع
*KADEK i Kongragel
*KADEK i Kongragel

رج:پ‌ک‌ک
کوردستون خلق کنگره

**کوردستون خلق کنگره** اتا کوردی-سیاسی سازمان هسته که ترکیه دله دره و اتا کنفرانس دله، اکتبر سال ۲۰۰۳، بساته بیی‌یه. 

اینتا سازمان چنتا سازمان ره ات‌جا جمع هاکرده ونه رهبری ره کوردستون آزادی و دموکراسی کنگره (کادک) بَییته و سازمان‌ئون زنان، جوونون، دانش‌آموزون و نظامیون ونه دله مخلوط بینه.

عبدالله اوجالان وشون رهبر بیّه و زبیر آیدار (کوردستون ملی کنگره ِرهبر) ره سازمان ِرئيس بیّن سه انتخاب هاکردنه. ۵ آوریل ۲۰۰۴ متحده ایالات وشون ره تروریستی اعلام هاکرده.

## منابع
*کداک و کنگره
*کداک و کنگره
*ترکیه‌ی سیاستون، کوردستون دله

رج:پ‌ک‌ک
کوردستون انقلاب حزب

دِتا سازمان اینتا نوم جه وجود دانّه. اتا عراق دله و اتا ترکیه دله:
* ترکیه کوردستون انقلاب حزب
* عراق کوردستون انقلاب حزب
کوردستون انقلاب حزب (ترکیه)

**کوردستون انقلاب حزب** (کوردی جه: Partiya Şoreşa Kürdistan) معروف به **PŞK** اتا سیاسی حزب هسته که ترکیه کوردستون دله دره. اینتا حزب، مارکسیست-لنینیست‌ئون اصول ِپه‌رو هسته.

بعد اونکه سال ۱۹۹۹، عبدالله اوجالان ره بَییتنه، اینتا حزب سعی هاکرده که پ‌ک‌ک بَدِل، نظامی مبارزه ره دمباله بَیره ولی نتونسته که اونان واری موفق بوئن. این تا سازمان، ۱۲تا تروریستی گروه جه هسته که ترکیه اشناسنه و اتا سه‌تا سِوایی‌طلب کورد جا هسته. 

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا
* PŞK KDP PARTİYA ŞOREŞA KÜDİSTAN (KÜRDİSTAN DEVRİM PARTİSİ
* TÜRKİYE'DE HALEN FAALİYETLERİNE DEVAM EDEN BAŞLICA TERÖR ÖRGÜTLERİ
* Global Security

رج:کوردی سازمان‌ئون
کوردستون دموکراتیک حزب/شمال

**کوردستون دموکراتیک حزب/شمال** اتا کوردی-سیاسی حزب هسته که ترکیه دله غیرقانونی فعال هسته. این حزب هدف بساتن اتا مستقل حکومت، کوردون وسّه هسته. اینتا حزب برعکس دِتا کوردی حزب دیگه که ترکیه دله درنه، مارکسیستی-لنینیستی اصول ره په‌رو نی‌یه.

## منابع
* [en.wikipedia.org/wiki/Kurdistan_Democratic_Party/North انگلیسی ویکی‌پدیا]

رج:کوردی سازمان‌ئون
کوردون و ترکیه درگیری‌ئون (۱۹۷۸-تاسا)

**شمالی کوردستون درگیری‌ئون** یا **ترکیه‌ی کوردستون درگیری‌ئون**، مسلحانه درگیری‌ئونی هستنه که ترکیه و شورشی کوردون، که خانّه ترکیه جه سِوا بوون و کوردستون مستقل حکومت ره بسازن یا کوردون سیاسی حقوق ره بَیرن، میون پیش انه اصلی گروه شورشیون، پ‌ک‌ک هسته، که ترکیه، متحده ایالات، اروپا اتحادیه و ناتو وه ره اتا تروریستی سازمان دونده است. شورشیون ترکیه غرب‌وَری هم عملیاتونی ره انجوم دنّه ولی وشون عملیاتون جاء ویشتر ترکیه شرقی منطقه هسته. خله زمون‌ها کوردی شورشیون فرار کانّه و شونّه عراق سامون دله که باعث بیّه چنبار ترکیه وشون خاک ره حمله هاکنه، عراق ِکوردستون هم ادعا کانده که انده نیرو ندانّه که وشون دَم ره بیره این درگیری‌ئون خله باعث بیّه که ترکیه توریست ضربه بَوینه.

## منابع

رج:کوردستون سیاست
رج:ترکیه جنگون
رج:خاورمیونه جنگون
گوران جنبش

**گوران جنبش** یا **گوران حزب** (کوردی جه: Rewtî Gorran؛ عربی جه: التغییر) به معنی **تغییر جنبش** اتا سیاسی حزب هسته که جنوبی کوردستون دله دره. این جریون ره سال ۲۰۰۶، نوشیروان مصطفی که پیش از این، کوردستون میهنی اتحادیه دله دَیی‌یه، بساته. این جریون شه ره آزادی و دمکراسی ِمدافع و فساد و قبیله‌گرایی ِمخالف دونده.

## منابع

* The Kurdish Parties - Gorran—Movement for Change
Carnegie Endowment for International Peace

* فارسی ویکی‌پدیا

## بِریمْ بگردستن
* وشون رسمی سایت

رج:کوردی سازمان‌ئون
رج:عراق حزبون
گلی (اردبیل)

**گلی **، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، اردبیل ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.

## جمعیت
اینتا روستا، بالغلو ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۱۱ نفر (۵۶خانوار) بی‌یه.

## منابع

رج:اردبیل اوستان روستائون
آراللو

**آراللو** اردبیل اوستان ره اتا شهر هسته که اردبیل شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گدر، ۳٬۲۶۱ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:اردبیل اوستان شهرون
رج:اردبیل شهرستان
لرد (خلخال)

**لرد **، اتا روستای نوم هسته از توابع شاهرود ِبخش، خلخال ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.

## جمعیت
اینتا روستا، پلنگا ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۳۵۲۳ نفر (۹۲۶ خانوار) بی‌یه.

## منابع

رج:خلخال شهرستان روستائون
شرف

**شرف** یا  **شال** اتا چی هسه  کا گاگداری کله دپوشاندنین وسه و گاکداری دیر ایسفادئون وسه کار شونه. اغلب الیاف جه وه ره خار کندنه. اگه وه ره گس دور دوندن وه ره **گسءشرف** گننه و اغلب گسءشرف ره زمستون دله دکننه شه تن کا وشون ره گرم ببوئه.

[بندانگشتی|[بی‌نظیر بوتو|بینظیر بوتو (پاکستون صدراعظم کا فوت بویه) کا اینتا عکس دله شرف سر بیته.]]
رج:پمتی
دده‌بیگلو

**دده‌بیگلو**، اتا روستای نوم هسته از توابع مشکین شرقی ِبخش، مشگین شهر ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.

## جمعیت
اینتا روستا، قره‌سو ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۸۷۳ نفر (۲۲۹خانوار) بی‌یه.

## منبعون

رج:مشگین‌شهر شهرستان روستائون
داریوش اقبالی

**داریوش** ونه کامل نوم **داریوش اقبالی** (بزابَئی ۱۵ بهمن ۱۳۲۹ تهران دله)اتا ایرانی خوننده، بازیگر و اجتماعی فعّال هسته.

وه سال ۲۰۰۰ میلادی دله تصمیم به ترک اعتیاد بئیته. *معجزه خاموشِ* ترانه اشاره‌ای دارنه به اینتا مساله که نقطه عطفی ونه زندگی دله محسوب بونه.  اعتیاد ترک په "بنیاد آینه" ره تاسیس هاکرده تا معتادونِ درمونِ سه کایر بوئه. تا اسا نزدیک ۴۰ هزار نفر اینتا بنیاد کومک جا شه اعتیاد ره ترک هاکردنه.

داریوش اسا لس‌آنجلس دله ساکن هسته و اتا ریکا و اتا کیجا دارنه که وشون نوم بیتا و میلاد هسته.

## پانویس

رج:زننه آدمون
رج:ایران مردی خونش‌کرون
رج:ایران حقوق بشر مدعی‌ئون
عشق و جزا

**عشق و جزا** اتا مجموعه تلویزیونی ترکیه‌ای هسه که همین اسا جم کلاسیک شبکه و ره پخش هکنه.

## منابع

رج:ترکیه سریالون
دریاکنار

**دریاکنار** شهرکی هسه درون بابلسر مازرون اوستان شرقی سو. وه ره اولین بار سه اوایل دهه ی 40 خورشیدی محمد رضا شاه پهلوی حمایت جه بساتنه.
## منابع

رج:بابلسر شهرستون روستائون
جاوه

**جاوه** یا **جاوا** اتا جزیره نوم هسته که اندونزی دله دره. ونه گتی ۱۳۲۰۰۰ کیلومترمربع هسته و جاوه همینسه سومین گت جزیره هسته که دینا دله دره. 

جاوه ۱۲۴ مِلیون نفر جمعیت داینه و ونه جمعیت انبسی خله بالا دره و همین اتا جزیره، روسیه (دنیایِ گت‌ترین کشور) إندا جمیعت دارنه.

اندونزی نیشتنگاء، جاکارتا، اینتا جزیره دله دره. ونه هوا گرم و مرطوب هسته. جزیره‌ئون ِشمالی ساحل، کم ارتفاعنه. این منطقه کشاورزی سه، اندونزی وسّه خله مهم هسته.

## منابع

* سیمپل انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:اندونزی جزیره‌ئون
سلطون بن سلمان بن عبدالعزیز آل‌سعود

**شاهزاده سلطان بن سلمان بن عبدالعزیز** اولین مسلمون، شاهی نژاد و عربی بی‌یه که سال ۱۹۸۵ دیسکاوری فضاپیما جه فضانورد بیّه و آمریکا جه بورده فضا درون. 

## وابسته جستارون

* سلمان بن عبدالعزیز

## منبع
* فارسی ویکی‌پدیا
* *سعودی عربستون* ویلیام گودوین.

رج:سعودی عربستون گت آدمون
رج:زننه آدمون
رج:عربستون فضانوردون
خی‌ئون خلیج عملیات

**خی‌ئون خلیج عملیات**  که کوبا دله وه رهLa Batalla de Girón گانّه، اتا نظامی عملیات بی‌یه که ونه سَره، «آمریکای مرکزی اطلاعات آژانس» موفق نَیّه که فیدل کاستروی کمونیستی حکومت ره رِقِد بَدِه. 

## منابع
* فرانک ال. شوئل، «آمریکا چتی آمریکا بیّه؟»

رج:سرد جنگ
خیون خلیج
رج:کوبا تاریخ
برلین دیوار

**برلین کَت** یا **برلین دیفار** بچا جنگ اصلی‌ترین نماد بی‌یه که **آهنی پرده** جه معرف بیّه و ۲۸ سال برلین ره دِتا سِوا تیکهٔ شرقی و غربی میون رَسِد کارده.
آخرسری مردِم اینتا دیوار ره بشکنینه و شرقی و غربی آلمان اتا بَینه.

## دپیته چرخه‌تو
thumb|250px|راست|برلین دیوار
* آلمان وحدت روز

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

## بریم بگردستن
* سالگرد؛ دیوار برلین چگونه فرو ریخت؟ ،*[[بی‌بی‌سی فارسی]]*
* دیوار برلین در جزیره دانش

رج:آلمان تاریخ
رج:سرد جنگ
رج:دیوارون
خور العدید

**خور العدید**  اتا شهر نوم هسته قطر ِجریان البطنه استان دله دره. ونه جمعیت ۱۵۸ نفر هسته.

## جستارهای وابسته
* قطر
* قطر شهرون فهرست

## منابع
* آلمانی ویکی‌پدیا

رج:قطر شهرون
کوبای انقلاب

انگشتدان|هنتا ۲۶ ژوئیه جنبش ِپرچم، کوبای پرچم حیساب وونه.
**۲۶ ژوئیه جنبش** (Movimiento۲۶ Julio;M-26-7) اتا سازمان بی‌یه که ونه رهبری ره فیدل کاسترو داشته. این سازمان فلوخنسی با تیستا کوبای دیکتاتور ره سال ۱۹۵۹ کار سَر جه رَم هاکرده.

## منابع

رج:کوبا تاریخ
رج:سرد جنگ
دوحه

**دوحه** (عربی جه:الدوحة ) اتا شهر نوم هسته قطر ِدوحه‌استان دله دره. ونه جمعیت ۵۲۱٫۲۸۳ نفر هسته. اینتا شهر قطر ِنیشتنگاء هسته.

## وابسته جستارون
* قطر
* قطر شهرون فهرست

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:آسیا نیشتگائون
رج:قطر شهرون
الوکره

**الوکره**  اتا شهر نوم هسته قطر ِالوکره استان دله دره. ونه جمعیت ۷۹٫۴۵۷ نفر هسته. اینتا شهر رامسر جه دَدَبخوندِست *(= خواهرخوانده)* هسته.

## وابسته جستارون
* قطر
* قطر شهرون فهرست

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:قطر شهرون
پیرنق

**پیرنق**، اتا روستای نوم هسته از توابع مرکزی ِبخش، نیر ِشهرستون، اردبیل ِاوستان دله، ایران میون.

## جمعیت
اینتا روستا، دورسونخواجه ِدهستون درون قرار داینه و براساس ایران ِسرشماری سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۲۳۱ نفر (۵۲خانوار) بی‌یه.

## منابع

پیرنق
قطر شهرون فهرست

[انگشتدان|150پک|چپ|قطر ِولایات:
<ol>
<li> [دوحه
 الغویریه
 الجمیلیه
 الخور
 الوکره
 الریان
 جريان البطنة
 الشمال
 ام صلال
 ام سیعید
]]
**قطر شهرون** اینان هستنه:

## منابع
* ایران راه‌ئون اطلس، ۱۳۸۷


رج:شهرون فهرست
اربد

**اربد**  اتا شهر نوم هسته اردن ِاربد استان دله دره. ونه جمعیت ۲۵۰٫۶۴۵ نفر هسته.

## جستارهای وابسته
* اردن
* اردن شهرون فهرست

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:اردن شهرون
امان

**اَمان** یا **عمان**  اتا شهر نوم هسته اردن ِعمان استان دله دره. ونه جمعیت ۱٫۰۳۶٫۳۳۰ نفر هسته.

## وابسته جستارون
* اردن
* اردن شهرون فهرست

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:آسیا نیشتگائون
رج:اردن شهرون
اردن شهرون فهرست

اردن شهرون اینان هستنه:

## منابع
* کلید دانش، نوجوونون فرهنگ‌نومه، ج۱

*
اردن
عمان (گجگجی بیری)

عمان بتونده دِتا چی بوئه:
* عمان ِشهر: وه اردن نیشتنگاء هسته و اینتا کشور شمال‌وَر دره.
* عمان (کشور)
لرد کلوین

**ویلیام تامسون**، **اولین بارون کلوین** 
(بزائه ۱۸۲۴، بمرده ۱۹۰۷)، که **لُرد کلوین** (Lord Kelvin) نوم جه مشهور هسته، اتا بریتانیایی ریاضیدون و فیزیکدون و مهندس بی‌که که یَتا پیش‌شاب طبیعی علوم قرن نوزدهم دله هم بی‌یه.

ونه کارون ویشتر الکتریسیته و ترمودینامیک خَوری بینه و وه خله تلاش هاکرده که فیزیک چلّه‌ئون ره متحد هاکنه. ولی اونچی که باعث بیّه معروف بَواشه بساتن تلگراف بی‌یه. 

## منبع

* 

رج:ایرلند گت آدمون
رج:بریتانیا فیزیکدون
رج:بریتانیا ریاضیدون
محمد مرسی

**محمد محمد مُرسی عیسی العیاط** (بزائه ۵ آگوست ۱۹۵۱)، مصر رییس‌جمهور بی‌یه که مصر ۲۰۱۱ انقلاب په، آزادی و عدالت حزب رییس بَیی‌یه. وه سال ۲۰۱۲ ِریاست‌جمهوریِ انتخابات دله، این حزب وسّه نومزه بیّه و رییس‌جمهور بگردسته.

وه یک سال رییس‌جمهور بی‌یه تا اینکه ونه مخالفون اعتراضات خله زیاد بیّه. اینان که وشون رهبر محمد البرادعی بی‌یه، گاتنه مرسی خانه شه اختیارات ره زیاد هاکنه و همینسه تمرد جنبش ره بساتنه. مصر ِارتش هم مرسی ره اتا ۴۸ ساعتی ضرب‌الاجل هدائه که وشون بخاستنی‌ئون ره انجوم هاده ولی ونه قبولی نیّه.

وه ۳ ژوئیه ۲۰۱۳ اتا کودتا جه برکنار بیّه. مصر ِارتش ِفرمانده، عبدالفتاح السیسی این کار ره محمد البرادعی، الازهر ِشیخ (شیخ احمد الطبیب) و قبطی ِمسیحیون ِپاپ (پاپ تواضروس دوم) حمایت جه انجام هِدائه. مصر ارتش کودتا په، عدلی منصور ره موقتی رئیس جمهور هاکرده و مرسی ره بازداشت هاکردنه.   محمد البرادعی چن روز په، منصور ِدولت دله نخست‌وزیر بگردسته و دولت ِاجرایی مسئولیتون ره به‌عهده بَییته.

وه ره مصر ِدادگا چن مرحله دله اعدام محکوم هاکرده. ونه سر ره زندون دله چال بییتنه و وه ره بکوشتنه.

## منابع

رج:مصر رییس‌جومورون
رج:زننه آدمون
شکنجه

thumb|350px|<small>کشورونی که منع شکنجه ِپیمون عضو هستنه سَوز جه<br />کشورونی که امضا هاکردنه ولی هنتا پیمون ره تصویب نکاردنه زرد جه <br />کشورونی که امضاء نکاردنه کلین‌رنگ جه</small>
هر کاری که کاری که ونه هاکردن جه ات نفر روحی یا جسمی ضرر بَوینه ره شکنجه گانّه. اینتا کار ِهدف معمولاً مقار بیاردن، اعتراف‌بَییتن، تنبیه یا بترسنی‌ین وسه هسته. این کار ره ویشته گدر ات‌نفر که حکومتی مقوم دانّه انجوم دنه یا ونه دستور جه اینتا کار ره کنه.

## منابع
* کمیته گزارشگران حقوق بشر - شکنجه چیست؟؛ کامیل جیفارد

*
اعدام فیل جه

بندانگشتی
**اعدام گت‌گت حیوونون جه** که ویشته شرقی آسیا دله مخصوصاً اندونزی و هند دله دیی‌یه. اینتی اعدام دله، محکوم ره اتا حیوون، فیل واری، لِه کارده.

رج:شکنجه
آسی

**آسی** یا **اوسِتی** (آسی جه: Ирон ایرُن، یا ирæтты æвзаг ایرَتّی اَوزاگ) اتا ایرانیج زوون هسته که شرقی چلّه دله دره و هنتا قفقاز دله روسیه و گرجستون میون ونجه گپ زنّه. حدود ۷۰۰ هزار نفر اینتا زوون ِگنشکرنه که ویشتر آلان دله درنه. ات رجه وشون جه هم ترکیه دله درنه.

## منابع

* فارسی ویکی‌پدیا

رج:ایرانیج زوون
پروتز

thumb|250px||

**بسات بَیی تن** یا **مصنوعی تن** یا **پروتز** ، اتا چی هسته که وه ره آدِم ِتن ِجا یِلنه تا ونه کمبود ره په بَیره. البته بعضی گادِر وه ره قشنگی سه هم یِلنه.

## وابسته جستارون

## منابع
* فارسی ویکی‌‎پدیا

رج:صنعتی چی‌ئون
رج:پزشکی مهندسی
لوئی دوازدهم

**لوئی دوازدهم**  که **ملت پییر** جه معروف بی‎‌یه  (بزائه ۲۷ ژوئن ۱۴۶۲ – بمرده ۱ ژانویهٔ ۱۵۱۵) که ۱۴۹۸ تا ونه بمردن گادِر سال ۱۵۱۵ دله، فرانسه شاء بی‌یه. وه پیش از اون که شاء بوو، اورلئان دوک بی‌یه.

## منابع

رج:فرانسه شائون
ترور

[انگشتدان| [رولاند ریگان محافظون، ونه ترور بیّن په]]
[انگشتدان| اتا مردی که دره آماده وونه که [انتحاری حمله هاکنه]]
**ترور** یا **سیاسی قتل**، ات‌تی آدم کاشی هسته که ونه دله سیاسی یا عقیدتی اهداف دَوو. معمولاً کسی که اینتی کاشنّه یا اتا گت آدِم هسته یا اینکه اتا عقیده ره توهین هاکرده.

## وابسته جستارون

* تروریسم
* انتحاری حمله

## پانویسون

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا
* Ben-Yehuda, Nachman. *Political Assassinations by Jews*. SUNY Press, 1993, ISBN 978-0-7914-1165-0
* Slocum, John David. *Terrorism, media, liberation.* Rutgers University Press, 2005, ISBN 0-8135-3608-1,

*
رج:سیاست
رج:قتل
انتحاری حمله

[200px|thumb|اتا [کامی‌کازه که خانه حمله هاکنه]]
انگشتدان|راست|85px| اتا مردی که دره آماده وونه که انتحاری حمله هاکنه
**انتحاری حمله** ات‌تی عقیدتی خادکاشی هسته که ونه قصد دیگرون بکاشتن بوئه. اینتا خادکشی دله ات نفر شه ره از بین ونّه تا دِشمن ره صدمه بزنه. اینتی ترور ره «منفعلانه حمله» هم گانّه

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:ترور
رج:خادکاشی
رج:قتل
تروریسم

thumb|350px|تروریستی عملیاتون نقشه سال 2016 دله
**تِروریسم** هرتی عمل یا تهدیدی که بترسنی‌ین یا مردِم، حکومت یا گروه‌ئون و سیاسی شخصیتون ِآسیب بزوئن سه بائه ره گانّه.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

*
رج:قتل
جونیه

**جونیه** اتا شهر نوم هسته که لبنان دله دره. این شهر جمعیت حدود ۱۸۰۰۰ نفر هسته و جبل استان دله دره.

## وابسته جستارون
* لبنان شهرون فهرست
* لبنان

## منابع
* عربی ویکی‌پدیا

رج:لبنان شهرون
غیررسمی ملتون و اقلیتون سازمان

**غیررسمی ملتون و اقلیتون سازمان**  که مخفف نوم **UNPO** جه وه ره اشناسنّه، اتا غیر دولتی سازمان هسته که ونه مقر لاهه هلند هسته. اینتا سازمان، متحد ملل سازمان جه ربطی ندانّه.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

*
کنگو

[thumb|[کنگو جمهوری (کم‌رنگ سَوز)کنگو دموکراتیک جمهوری (پررنگ سَوز)]]
**کُنگو** یا **کونگو** اتا نوم هسته که مشترکاً دِتا همسایه کشور وسّه آفریقا دله استفاده وونه:
* کنگو جمهوری که وه ره «کنگو-برازاویل» هم گانّه وه ات‌دیگه جه خوردته هسته و غربی آفریقای غرب دله دره. اینتا کشور فرانسه مستعمره بی‌یه.
* کنگو دموکراتیک جمهوری که وه ره «کنگو-کینشازا» یا **DRC** هم گانّه. اینتا کشور ات‌کمه برازاویل جه گت‌ته هسته و مرکزی آفریقای شرق‌وَری کته. اینجه زمونی بلژیک مستعمره بی‌یه و وه ره ات‌گادِر کنگوی آزاد کشور یا بلژیک کنگو گاتنه. سال‌ئون ۱۹۷۱ تا ۱۹۹۷ وه ره زئیر گاتنه.
* کنگو کراتون، اتا باستونی منطقه بی‌یه.
* کنگوی ِدرکا، اتا درکا (= روخنه) هسته که اون منطقه دله دَره.
علی‌اکبر صالحی

**علی‌اکبر صالحی** (بزائه ۴ فروردین ۱۳۲۸ کربلا)، مکانیک ِمهندس، سیاست‌مدار و ایرانِ خارجه وزیر بی‌یه.

## پانویس

ص
ص
ص
ص
جاوا

جاوا ره اینان سه کار زنّه:
* جاوا (برنومه‌نویسی)
* جاوا سکو
** جاوا سکو، استاندارد نسخه
** جاوا سکو، سازمانی نسخه
** جاوا سکو، میکرو نسخه
** جاوا کارت
** جاوا توسعه کیت
** جاوا مجازی ماشین
* جاوااسکریپت
* جاوا اپلت
* جاوه بتونده اینان هم بوئه:
** فنچ جاوه‌ای
** جاوه‌ای زوون
** غربی جاوه
** مرکزی جاوه
** شرقی جاوه
** جاوه دریا
ماریو بالوتلی

**ماریو بالوتلی** (بزائه ۱۲ اوت ۱۹۹۰) اتا ایتالیایی فوتوالیست هسته که اینتا کشور تیم ملی دله هم دره. وه دِتا لقب «سوپرماریو» و «شفت ماریو» هم دانّه؛ هرگادر خار بازی کانده وه ره گانّه سوپرماریو و هرگدر عصبی وونه، وه ره شفت ماریو ونگ کانّه.

ونه اصلیت غنایی هسته ولی ایتالیا دله گت بیّه و اینتا کشور ملیت ره بییته. ماریو که اتا ایتالیایی خانواده دله گت بیّه، ونه راستکی پییر و مار وه ره بخاستنه که وردگرده ولی وه قبول نکارده. وه تا اسا تیمون لومیزانه، اینترمیلان و منچسترسیتی و... دله بازی هاکرده؛ وه ایتالیا فوتوال تیم همراه، اروپا ملتون جام ۲۰۱۲ دله هم دیی‌یه.

وه اتا مصاحبه دله «تله فان» ِخورنگار ره بائوته که بتونده «جهون بتترین بازیکن سال» بَواشه.

## ونه گل‌ئون ایتالیا دله

## منابع

* 
* 

ب
ب
رج: اینتر میلان فوتوالیستون
رج: اینتر میلان فوتوالیستون
رج: آث میلان فوتوالیستون
رج: مارسی فوتوالیستون
رج: لیورپول فوتوالیستون
رج: جنوا فوتوالیستون
رج: نیس فوتوالیستون
جانلوئیجی بوفون

**جانلوئیجی بوفون** یا **جی جی بوفون**
(ایتالیایی جه:Gianluigi Buffon) (بزائه ۲۸ ژانویه ۱۹۷۸ کارارا دله) ایتالیای تیم ملی ِدروازبون هسته. وه ایتالیا جه جهونی جام دله قهرمون بیّه و یونتوس جه هم سری‌آ، سری‌ب و حذفی جام دله قهرمون بیّه.

## منابع

* یوونتوس دات آی آر

## بیرون بگردستن
* https://web.archive.org/web/20120620120229/http://persian.juventus.ir/PLAYER_BUFFON.php
* https://web.archive.org/web/20120510211000/http://www.gianluigibuffon.com/
* https://web.archive.org/web/20131020224413/http://www.gianluigibuffon.it/

ب
ب
بکارت پرده

**بکارت پرده** یا **دِتری** اتا نازک بافت هسته که ونه جنس مخاطی‎‌ئه که کیجائون ِکاس په ره پوشننده. این پرده زنان تناسلی دستگاه ِبریم قرار دانّه و واژن داهونه دله دره.

بکارت شکل خاصی ندانّه و آدِمون دله مختلف بتونده بوئه، ولی فقط ۰٫۰۳٪ زنان اینتا پرده ره ندارنه. اینان زنان پرده انده خورد هسته که ننشنه وه ره بکارت بخوندستن.

## بکارت پرده‌ئون انواع
250px|thumb|چن‌تی بکارت
بکارتون بتونّه چنجور شکل دارن، ولی ویشته اینتی‌نه:
* حلقوی
* مثلثی (همه جه ویشته هسته)
* مُشَبَک
* بی‌منفذ
* دندونه‌دار
* خله محکم

## پانویس

## منابع
* انجمن درمانگران ایران

رج:بگائستن
رج:زنان بدن
نوستراداموس

thumb|200px|ونه راستکی نقاشی که ونه ریکا دکشی‌یه.

**نوسْتِرآداموس**  (بزائه ۱۴ یا ۲۱ دسامبر ۱۵۰۳-بمرده ۲ ژوئیه ۱۵۶۶) که ونه راستکی نوم **میشِل دی نُسْتْرِدام** (*Michel de Nostredame*) اتا فرانسوی عطار و پیشگو بی‌یه. هنتا هیچ اتفاقی نکته که پیش از پیش‌بموئن، بارِن نوسترآداموس وشون ره پیش‌بینی هاکرده. ولی خله چی‌ئون ره بعد اینکه اتفاق دکته، گانّه وه پیش‌بینی هاکرد بی‌یه.

## منبع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:فرانسه گت آدمون
رج:پیشگویی
گاموح

[thumb|گاموح پرچم، [جنوبی آذربایجون وسّه]]
**گاموح** (آذری جه: Güney Azərbaycan Milli Oyanış Hərəkatı) مخفف بَیی **جنوبی آذربایجون ملی بیداری جنبش**، اتا سیاسی گروه هسته که سوایی خاه هم هسته و جنوبی آذربایجون سه ایران جه و ونه اتحاد آذربایجون جمهوری جه یا بساتن «گت آذربایجون» فعالیت کانده. اینتا سیاسی گروه ره سال ۱۹۹۵ محمودعلی چهرگانی بساته و ونه فعالیت ایران دله ممنوع اعلام بیّه. هنتا ایتا گروه ِمقر باکو هسته.

## منابع


## پیوند به بیرون
* Güney Azerbaycan Milli Oyanış Herekatı
* Southern Azerbaijan National Awakening Movement

رج:آذربایجون
رج:سوایی‌خاهون
داوید سیلوا

**دیوید سیلوا** (بزائه ۸ ژانویه ۱۹۸۶) ایسپانیولی فوتوالیست هسته. وه تا اسا تیمون والنسیا، سلتاویگو، والنسیا، منچسترسیتی دله بازی هاکرده. 

## منبع

* 

سیلوا
سیلوا
خوان ماتا

** خوان ماتا **  (بزائه ۲۸ آوریل ۱۹۸۸ - بورگوس) ایسپانیایی فوتوالیست و چلسی ِبازیکن هسته.

وه ۲۱ آگوست ۲۰۱۱، ۲۳ میلیون پوند جه والنسیا جه بورده چلسی دله.

## آمار بازی‌های باشگاهی
به‌روز شده در ۱۵ آوریل
Juan Mata Profile

## منابع

ماتا
ماتا
رج:والنسیا فوتوالیستون
رج:رئال مادرید فوتوالیستون
آندره‌آ پیرلو

**آندره‌آ پیرلو** ایتالیایی هافبک هسته که شماره ۲۱ جه یوونتوس سه بازی کانده. وه شه پُست سره خله مشهور هسته.

## زندگی‌نومه
پیرلو اتا پولدار خانواده درون دنیا بمو و ونه پییر دِتا گت ذوب‌آهن ساجی داشته. ونه خانواده وه ره فوتوال سه پشت بینه. پیرلو اتا برار دانّه که ۳ سال ونجه گت‌تره و اتا خاخر که ۱۰ سال ونجه جوون‌تره. ونه زنا نوم دبروآ و ونه ریکا هم «نیکولا» هسته ونه کیجا نوم «آنجلا»ئه.

## منبع
* فارسی ویکی‌پدیا

پ
پ
رج:نیویورک سیتی فوتوالیستون
فرناندو تورس

توسط بسیجیان EFP هک شد امیربمولا

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

## پیوند به بیرون
* رسمی سایت

ت
ت
رج:اتلتیکو مادرید فوتوالیستون
رج:لیورپول فوتوالیستون
خوردی آلبا

**خوردی آلبا راموس** *([[کاتالونی]] جه: Jordi Alba i Ramos)* اتا فوتوالیست هسته که ایسپانیایی‌ئه و والنسیا و بارسلونا وسّه لا لیگا دله بازی کرده. 

## آمار
### باشگاه درون
به‌روز شده در ۱۳ مهٔ ۲۰۱۲

:۱اروپا قهرمونون لیگ، یوفا، اروپا لیگ ره شامل وونه

## منابع

* Wikipedia contributors, "Jordi Alba," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Jordi_Alba&oldid=499744301 (accessed June 28, 2012).

## بیرون بگردستن
* Valencia official profile 
* BDFutbol profile
* 
* 
* Transfermarkt profile
* CiberChe stats and bio 

آلبا
آلبا
آلبا
آلبا
سنتر پوینت (آلاباما)

**سنتر پوینت**  اتا شهر نوم هسته که جفرسون ، آلاباما ایالت دله دره و ونه گتی ۱۵٫۸۷ کیلومتر مربع هسته و سال ۲۰۱۰ میلادی سرشماری سَره، ۱۶٬۹۲۱ نفر جمعیت داشته که ونه جمعیت انبسی ۱٬۰۶۶٫۲۳ نفر در هر کیلومتر مربع بی‌یه. 

## منابع

رج: آلاباما شهرون
رج:جفرسون شهرستان (آلاباما)
جان آدامز

**جان آدامز**  متحده ایالات آمریکای ۲اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که سومین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا فدرالیست بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۳۰ آوریل ۱۷۸۹ تا ۴ مارس ۱۷۹۷ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، توماس جفرسون ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب دموکرات-جمهوری‌خاه دله دیّه.

## وابسته جستارون
* متحده ایالات رییس‌جمهورون فهرست

## منابع

رج:آمریکا رییس‌جمهورون
رونالدینهو

**رونالدو ده آسیس موریرا** که وه ره **رونالدینیو** یا **رونالدینهو** گاتنه (بزائه ۲۱ مارس ۱۹۸۰ پورتو آلگره، برزیل) اتا برزیلی فوتوالیست هسته که اسا برزیل ِاتلتیکو مینیرو دله بازی کانده و تیم بارسلونای ایسپانیا جه ایسپانیای لیگ قهرمونی (۲ بار) و اروپای قهرمونون جام جه برسی‌یه. وه دِبار بتترین بازیکن بیی‌یه.

## بِریمْ بگردستن
* رونالدینیو سایت
* Photos and Videos Ronaldinho

## منابع

* World Cup 2006، Souvenir Special by All Sports

رونالدینیو
رونالدینیو
رونالدینیو
رونالدینیو
رج:فیفا ۱۰۰
رونالدو

**رونالدو** برزیلی فوتوالیست بی‌یه که ۱۸ سپتامبر ۱۹۷۶ دنیابموئه. وه هنتا تیم کورینتیانس دله مهاجم جا بازی کانده. رونالدو ره «پدیده» (Phenomenon) گاتنه. پله وه ره میون ۱۲۵ نفر ِبتترین فوتوالیستونی قرارهدائه که ۲۰۰۴ سه هنتا زنده بینه. وه سه بار سالون ۱۹۹۶، ۱۹۹۷ و ۲۰۰۲ جهون ِبتترین بازیکن جایزه ره بییته. رونالدو و زین‌الدین زیدان و لیونل مسی تنها بازیکنانی هستنه که سه بار این جایزه ره فیفا جه بییتنه. رونالدو شه اولین بازی ملی ره ۱۷ سالگی دله، برزیل سه انجوم هدائه و ۱۸ سالگی گادِر اولین جایزه ره بییته.

وه اتا برزیلی جنده، دانیلا چیکارلی، جه ازدواج هاکرده که بعدها ونجه سِوا بیّه. وه خله وقتا مصدوم بی‌یه و ونه چپ لینگ ِزانو ضعیف بی‎یه؛ ۱۴ فوریه سال ۲۰۱۱ میلادی اتا مطبوعاتی کنفرانس دله خداحافظی هاکرده.

## پیوند به بیرون
* Ronaldo Video
* Ronaldo tribute site
## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رونالدو
رونالدو
رونالدو
رونالدو
رونالدو
رونالدو
رج:فیفا ۱۰۰
اندرو جکسون

**اندرو جکسون**  متحده ایالات آمریکای ۷اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که یازدهمی و دوازدهمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا دموکرات حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۴ مارس ۱۸۲۹ تا ۴ مارس ۱۸۳۷ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، جان کالهوم و مارتین ون بورن ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب دموکرات دله دیّه.

## وابسته جستارون
* متحده ایالات رییس‌جمهورون فهرست

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:آمریکا رییس‌جمهورون
رج:زننه آدمون
جیمز آبرام کارفیلد

**جیمز آبرام کارفیلد**  متحده ایالات آمریکای ۲۰اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که بیست و چارمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا جمهوری‌خاهون حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۴ مارس ۱۸۸۱ تا ۱۹ سپتامبر، ۱۸۸۱ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، چستر آلن آرتور ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب جمهوری‌خاه دله دیّه.

روز ۲ ژوئیه ۱۸۸۱ اتا وکیل، که شه کار ِسَر جه اخراج بَیبی‌یه، وه ره ترور هاکرده و وه چن وقت بعد بیمارستون دله بمرده.

## وابسته جستارون
* متحده ایالات رییس‌جمهورون فهرست

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:آمریکا رییس‌جمهورون
جان کالوین کولیج

**جان کولیج**  متحده ایالات آمریکای ۳۰اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که سی و چار و پنجمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا جمهوری‌خاهون حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۲ اوت ۱۹۲۳ تا ۴ مارس ۱۹۲۹ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، چارلز دیویس ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب جمهوری‌خاه دله دیّه.

## وابسته جستارون
* متحده ایالات رییس‌جمهورون فهرست

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:آمریکا رییس‌جمهورون
رج:زننه آدمون
چستر آلن آرتور

**چستر آلن آرتور**  متحده ایالات آمریکای ۲۱اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که بیست و چارمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا جمهوری‌خاهون حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۱۹ سپتامبر ۱۸۸۱ تا ۴ مارس ۱۸۸۵ دمباله داشته. وه قبل این که رییس‌جمهور بَواشه، جیمز گارفیلد معاون اولی ِحکم ره داشته.

## وابسته جستارون
* متحده ایالات رییس‌جمهورون فهرست

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:آمریکا رییس‌جمهورون
جیمی کارتر

**جیمی کارتر**  متحده ایالات آمریکای ۳۹اُمین رییس‌جمهور بی‌یه که چل و هشتمین دوره وسّه این مقوم سَر کبّی‌یه. وه اتا دموکرات حزب بی‌یه که ونه رییس‌جمهوری ۲۰ ژانویه ۱۹۷۷ تا ۲۰ ژانویه ۱۹۸۱ دمباله داشته، که این دوره‌ی سَره، والتر موندین ونه معاون اولی ِحکم ره داشته که حزب دموکرات دله دیّه. وه ۳۰ دسامبر ۲۰۲۴، صد سال سن داشته که بمرده.

## وابسته جستارون
* متحده ایالات رییس‌جمهورون فهرست

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:آمریکا رییس‌جمهورون
بریتانیا موزه

**بریتیش میوزیم**  اتا موزه نوم هسته لندن ِشهر دله، بریتانیا ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاکر (بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۵٬۸۴۲٬۱۳۸ نفر وه ره بدینه.

## نگارخنه

Sassanid Music Plate 7thcentury.jpg| شعرخونای دوری
Gilded silver Sassanid vase by Nickmard Khoey.jpg| مازرون ِساسانی جام
Vase with grape harvesting scenes BM 1897.12-31.189.jpg| مازرون ِساسانی جام


## وابسته جستارون
* دنیای گت موزه‌ئون فهرست

## منابع

* 
* 

بریتانیا
بریتانیا
رج:لندن
لوور موزه

**لوور** اتا موزه نوم هسته پاریس ِشهر دله، فرانسه ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۸٬۵۰۰٬۰۰۰ نفر وه ره بدینه و اتا از دنیایِ گت‌ترین موزه‌ها هسته. لوور اتا چلّه هم دوبی دله دارنه.

## وابسته جستارون
* دنیای گت موزه‌ئون فهرست

## منابع

* 
* 

لوور
لوور
رج:پاریس
متروپولیتن موزه

**نیویورک متروپولیتن** اتا موزه نوم هسته نیویورک ِشهر دله، متحده ایالات ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۵٬۲۱۶٬۹۸۸ نفر وه ره بدینه.

## نگارخنه


Persia_-_Achaemenian_Vessels.jpg|*تکوک شیر غران*، هخامنشیون. سده پنج پیش از میلاد.
Temple de Dendur Met New York.jpg|مصر تمدن 
Tsunami by hokusai 19th century.jpg|جاپون تمدن 
Ganymedes Zeus MET L.1999.10.14.jpg|یونان تمدن
David - The Death of Socrates.jpg|*[[سقراط بمردن تابلو|سقراط بمردن]]* (۱۷۸۷)، اثر ژاک لوئی داوید 
Paul Gauguin - Deux Tahitiennes.jpg|*[[دتا تاهیتی زنا]]* (۱۸۹۹)، اثر پل گوگن




## وابسته جستارون
* دنیای گت موزه‌ئون فهرست

## منابع

* 
* 

نیویورک متروپولیتن
نیویورک متروپولیتن
رج:نیویورک
مدرن هنر موزه

**مدرن هنر موزه** اتا موزه نوم هسته نیویورک ِشهر دله، متحده ایالات ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۳٬۱۳۱٬۲۳۸ نفر وه ره بدینه.

## نگارخنه

MoMa NY USA 1.jpg|موزه‌ی ساختمون

VanGogh-starry night ballance1.jpg|*پراساره شو* ونسان ونگوگ

Henri Rousseau 010.jpg|*جوگی، خو دله*  هنری روسو.
Claude Monet Nympheas Marmottan.jpg|*آبی نیلوفرون* کلود مونه.

Immagine-Umberto boccioni la città che sale.jpg|*شهر ِقیوم* اومبرتو بوچونی.


## وابسته جستارون
* دنیای گت موزه‌ئون فهرست

## منابع

* 
* 

مدرن هنر
مدرن هنر
ویکتوریا و آلبرت موزه

**ویکتوریا و آلبرت** اتا موزه نوم هسته لندن ِشهر دله، بریتانیا ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۲٬۶۲۹٬۰۶۵ نفر وه ره بدینه.

## نگارخنه

Vicandal-sm.jpg
London-Victoria and Albert Museum-Building-01.jpg|
London-Victoria and Albert Museum-05.jpg|
London-Victoria and Albert Museum-Library-01.jpg|
Londres 465..jpg|
Dolch_Fath_Ali_Shah_1750-1800.JPG|فتحعلی‌شای خنجر
Nader_Shah_Afshar.jpg|نادرشای عکس


## وابسته جستارون
* دنیای گت موزه‌ئون فهرست

## منابع
* 
* 

ویکتوریا و آلبرت
ویکتوریا و آلبرت
هرمیتاژ موزه

**آرمیتاژ یا هرمیتاژ** اتا موزه نوم هسته سنت پترزبورگ ِشهر دله، روسیه ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۲٬۴۹۰٬۳۸۷ نفر وه ره بدینه.

## ویشته بخوندین
* دنیای گت موزه‌ئون فهرست

## منابع

* 
* 

آرمیتاژ یا هرمیتاژ
آرمیتاژ یا هرمیتاژ
برزیل بانک فرهنگی مرکز

**برزیل بانک فرهنگی مرکز**  چنتا موزه نوم هسته سائوپائولو و ریو دوژانیرو ِشهر دله، برزیل ِکشور درون درنه. اینتا موزه خله هارشاگر (بازدیدکان) دارنّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ریودوژانیرو موزه ره ۲٬۳۱۷٬۷۷۲ نفر و سائوپائولو موزه ره ۷۵۶٬۷۵۲ نفر بدینه.

## نگارخنه

Centro_Cultural_banco_do_Brasil(By_Felipe_Mostarda).jpg| اینتا موزه‌ی مرکز، سائوپائولو دله
CCBB - BSB (8197422842).jpg|CCBB - Brasília
Maquete do Centro Cultural do Banco do Brasil Rio de Janeiro.jpg|Model in the Rio de Janeiro CCBB.
Centro Cultural Banco do Brasil (5401621026) (2).jpg|Rio CCBB Interior
Cupula do Centro Cultural Banco do Brasil (Rio de Janeiro).jpg|Dome


## وابسته جستارون
* دنیای گت موزه‌ئون فهرست

## منابع
* 
* 

برزیل بانک فرهنگی مرکز
برزیل بانک فرهنگی مرکز
رینا سوفیا موزه

**رینا سوفیا** اتا موزه نوم هسته مادرید ِشهر دله، ایسپانیا ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۲٬۳۱۳٬۵۳۲ نفر وه ره بدینه.

## وابسته جستارون
* دنیای گت موزه‌ئون فهرست


File:Madrid - Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía (MNCARS) 03.JPG
File:MNCARS ampliación 12.jpg
File:MNCARS Patio Escultura Miro.JPG
File:Reina Sofía interior.jpg
File:Patioreinasofia.jpg
File:Museum Reina Sofía Madrid Spain Espana this is a front photo close up at the Queen Sofia Museum in 2011 month of June.jpg


## منابع
* 
* 

رینا سوفیا
رینا سوفیا
موزه

[thumb|300px|[لوور موزه]]
**موزه**  اتا جاء ره گانّه که ونه درون ات‌سری باستونی، صنعتی، هنری و گوهرون ِمجموعه ره جمع هاکرد بون.

یونسکوی تعریف، موزه جه اینتی هسته:
«موزه اتا مؤسسه هسته که همیشکی بوئه و مادی هدف نداره ولی ونه لوش همه پَلی وا هسته و جامعه سه خدمت کانده و ونه پیشرفت سه کار کانده. موزه‌ئون هدف، تحقیق هاکردن آثار و باقی بموندست‌چی‌ئون سَر  و جمع‌هاکردن آثار و وشون داشتن و معنوی استفاده‌هاکردن هسته.»

## منابع


* 
*‎

رج:تاریخ
*
بوزون هیگز

[thumb|اتا [فاینمن نمودار که نشون دنه هیگز، LHC دله، چتی بساته وونه]]
**بوزون هیگز**  اتا بنیادی ذره هسته که وه ره اولین ذره‌ای دونستنه که جرم دانّه. وه ره پیش از این پیش‌بینی هاکاردبینه. 

۴ ژوئیه ۲۰۱۲، دانشمندون اروپای هسته‌ای پژوهشون مرکز (سرن) بتونستنه ونه وجود داشتن ره اثبات هاکنن.

## منابع
* سرن خَورگزاری

رج:فیزیک
رج:بنیادی ذره‌ئون
دل پرادو موزه

راست|انگشتدان|دل پرادو ِموزه‌ی عکس
**دل پرادو** اتا موزه نوم هسته مادرید ِشهر دله، ایسپانیا ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۲٬۷۳۲٬۰۰۰ نفر وه ره بدینه.

## نگارخنه

Tizian 091.jpg|
Trinidad El Greco2.jpg|
El_caballero_de_la_mano_en_el_pecho,_by_El_Greco,_from_Prado_in_Google_Earth.jpg|
Velazquez-The Surrender of Breda.jpg|
Velázquez - Dios Marte (Museo del Prado, 1639-41).jpg|
Peter Paul Rubens 115.jpg|
Francisco de Zurbarán 006.jpg|
Murillo immaculate conception.jpg|
El dos de mayo de 1808 en Madrid.jpg|فرانسیسکو گویا، *دوم ماه مه ۱۸۰۸*، 1814
El Tres de Mayo, by Francisco de Goya, from Prado thin black margin.jpg|فرانسیسکو گویا، *[[سوم ماه مه ۱۸۰۸]]*، 1814
Goya Dog.jpg|فرانسیسکو گویا، *سگ*، 1819-23
Image:Francisco_de_Goya,_Saturno_devorando_a_su_hijo_(1819-1823).jpg|


## وابسته جستارون
* دنیای گت موزه‌ئون فهرست

## منابع
* 
* 

دل پرادو
دل پرادو
اوفیزی نگارخنه

**اوفیزی**  اتا موزه نوم هسته فلورانس ِشهر دله، ایتالیا ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (=بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۱٬۶۵۱٬۲۱۰ نفر وه ره بدینه.

## نگارخنه

Galleria_degli_Uffizi_court_crop.JPG|موزه‌ی بنا
Giotto, 1267 Around-1337 - Maestà - Google Art Project.jpg|Giotto, *Ognissanti Madonna*
Sandro Botticelli - La Primavera - Google Art Project.jpg|Sandro Botticelli, *Primavera*
Leonardo da Vinci - Annunciazione - Google Art Project.jpg|Leonardo da Vinci, *The Annunciation*
Raffaello Sanzio - Madonna del Cardellino - Google Art Project.jpg|Raphael, ''Madonna of the Goldfinch''
Tizian - Venus von Urbino.jpg|Titian, *Venus of Urbino*
Michelangelo Merisi da Caravaggio - Bacchus - WGA04088.jpg|Caravaggio, *Bacchus*


## وابسته جستارون
* دنیای گت موزه‌ئون فهرست

## منابع
* 
* 

اوفیزی
اوفیزی
ترتیاکوف نگارخنه

**ترتیاکوف**  اتا موزه نوم هسته مسکو ِشهر دله، روسیه ِکشور درون دره. اینتا موزه خله هارشاگر (بازدیدکان) دانّه و سال ۲۰۰۷ گادِر، ۱٬۲۹۷٬۴۲۴ نفر وه ره بدینه.

## نگارخنه

repin_tretyakov.jpg|پاول میخائیلوویچ ترتیاکوف ِعکس، ۱۸۸۳
Vladimirskaya.jpg|
Angelsatmamre-trinity-rublev-1410.jpg|
RooksBackOfSavrasov.jpg|
Kurskaya korennaya.jpg|
Surikov streltsi.jpg|
Kramskoy Portrait of a Woman.jpg|
Walentin Alexandrowitsch Serow Girl with Peaches.jpg|
Utro v sosnovom lesu.jpg|
What-is-truth02.jpg|
Vrubel Demon.jpg|
Die drei Bogatyr.jpg|
Чёрный супрематический квадрат. 1915. ГТГ.png|


## وابسته جستارون
* دنیای گت موزه‌ئون فهرست

## منابع

* 
* 

ترتیاکوف
ترتیاکوف