open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
کوردستون پادشائی

**کوردستون پادشائی** اتا پچوک کشور نوم بی‌یه که دهه 1920 گادِر، کوردستون دله بساته بیّه و عوثمانی ِسامون دله دیّه، این کشور ره هچکاجه رسمیت نشناسینه و وه ره بریتانیای قیومیت عربون ِسَر، بَییته و رِقِد بدائه.

## منبع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:کوردستون تاریخ
رج:عراق تاریخ
رج:عوثمانی
رج:آسیا رقد بورده کشورون
باقرتنگه

**باقرتنگه** اتا روستایِ نوم هسته که مازرون اوستان دله قرار دارنه و بابلسر شهرستون ِبابلسر شهرستون مرکزی بخش دله دره. باقرتنگه بین دِتا شهر بابلسر و بهنمیر دره و بابلسر جه تبعیت کنه.

## جمعیت
اینتا روستا، ساحلی دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری سَره، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۵۳۲۷ نفر (۱۴۸۸خانوار) بی‌یه.

## منابع

باقرتنگه
یغما گلروئی

**یغما گلرویی** (بزائه ۶ مرداد ۱۳۵۴ هجری شمسی، ارومیه دله) اتا ایرانی ترانه‌سرا، مترجم، نویسنده و بازیگر هسته. 

ونه آثار شعر، داستان، ترجمه، فیلم‌نومه و... ِسبک جا منتشر بَیینه و ونه شعرون ره خوننده‌ئونی سیاوش قمیشی، امیر کریمی، حسن شماعی زاده، معین، امید، شاهین نجفی، فرهاد جواهر کلام، ناصر عبدالهی، شادمهر عقیلی، قاسم افشار، سعید شهروز و رضا یزدانی واری تااسا اجراء هاکردنه.

ونه همکاریون شاهین نجفی جه آلبوم هیچ، هیچ، هیچ دله خله ونه بقیه‌ی آثار جه فرق کارده.
شاهین نجفی هم همین آلبوم دله اتا آهنگ، که ونه نوم «ته ره ناتمه نشو» (فارسی جه: نگفتمت نرو) بی‌یه ره، ونه وسّه بخوندسته.

یغما گلرویی اسا خله مریض هسته و ونه ریه وه ره اذیت کانده. وه هنر و ادبیات جه کنار بکشی‌یه و بائوته که دیگه نخانه هیچ فعالیت ادبی یا هنری داره. شاهین نجفی این خَور په، ونسه پیغوم برسنی‌یه و ونه کار ره غلط بدونسته.

## شعرون و ترانه‌ئون
* رانندگی در مستی (شاهین نجفی ِبخوندسته)
* بی سرزمین تر از باد
* تصور کن
* پرنده بی پرنده
* گفتم بمان! نماند ...
* تنها برای تو می نویسم، بی بی باران
* حق با گلوله نیست
* رقص در سلول انفرادی
* مگر تو با ما بودی !؟
* اینجا ایران است و من تو را دوست می دارم
* دیوارنوشته‌های انفرادی
* ما رُ ببخشین ! آقای دیکتاتور !
* چپقِ صلح
* رویای ما

## داستان و فیلم‌نومه و مجموعه‌نومه
* مسیح سرگردان
* سلام! خانم رنگین کمان!
* زنجیری (فیلم‌نومه)
* پوکه (فیلم‌نومه)

### پانویس

## بِریمْ بگردستن
* ونه رسمی سایت | ونه ترنه شعرون
* ونه صفحه فیس‌بوک دله

رج:زننه آدمون
رج:ایران نویسندگون
رج:ایران شاعرون
زاکا گادرشمارکا

**میلادی تِمِنا** که وه ره **گریگوری تمنا** هم گانّه، ات‌تی جهونی تقویم هسته که دِوازّه ما دارنه و وشون همه 28 تا 31 روزونه:

## میلادی ماهون
**میلادی ماه‌ئون** نوم اینان هستنه:
 

## منابع


رج:تقویم
مونگِکا گاشمارک

**هجری قمری تِمِنا** ات‌تی اسلامی تقویم هسته ونه مبدأ هجری بوئه که دِوازّه ما دارنه که وشون همه ۲۹ - ۳۰ روزونه. هجری قمری مبدأ واری، اسلام ِپیومبر، محمدِ،هجرت ِسال جه شروع وونه که سال ۶۲۲ میلادی بی‌یه. اون گادِر محمد مکه جه بورده مدینه دله.

**ماه‌ئون قمری** دله به ترتیب زیر هستنه:

# محرم، ۳۰ روزه 
# صفر، ۲۹ روزه
# ربیع‌الاول، ۳۰ روزه 
# ربیع‌الثانی، ۲۹ روزه
# جمادی‌الاول، ۳۰ روزه 
# جمادی‌الثانی، ۲۹ روزه
# رجب، ۳۰ روزه 
# شعبان، ۲۹ روزه
# رمضان، ۳۰ روزه 
# شوال، ۲۹ روزه
# ذیقعده، ۳۰ روزه 
# ذیحجه، ۲۹ / ۳۰ روزه

رج:هجری قمری تقویم
رج:تقویم
۶ مرداد

**۶ مرداد** هجری شمسی، مساوی **۵ فردینه ما** تبری.

## دکته کارون

## بزابئی یون

## بمردون

رج:مرداد
۱۱ مرداد

**۱۱ مرداد** هجری شمسی، مساوی **۱۰ فردینه ما** تبری.

## دکته کارون

## بزابئی یون

## بمردون

رج:مرداد
۲۲ مرداد

**۲۲ مرداد** هجری شمسی، مساوی **۲۱ فردینه ما** تبری.
روز تولد سید سبحان موسوی زاده یکی دانش آموزان نابغه و یکی از بهترین پلیر های ماینکرافت هورااااااا .

## دکته کارون

## بزابئی یون

## بمردون

رج:مرداد
شهریور

**شهریور** هجری شمسی، ره ششمین ما هَسّه و تبری ۱ کرچه ما - ۱ هره ما جه بِرایری کِنده.

*
رج:هجری شمسی تقویم
آبان

**آبان** هجری شمسی، ره هشتومین ما هَسّه و تبری ۲ تیره ما - ۱ ملاره ما جه بِرایری کِنده.

## خور دکتون
* ۱۲ آبان ۱۳۶۰ شمسی (۱۳ تير ما ۱۴۹۳ تبری) - آمل جنگ شروء بیّه.

## بزائون / Bezä'un
* ۲۱ آبان ۱۲۷۴ خارشیدی (۲۲ تير ما ۱۴۰۷ تبری)  - نیما یوشیج ِبزابئی‌ین سالروز هسته.

## بمرده ئون
* ۹ آبان ۱۳۶۵ شمسی (۱۰ تير ما ۱۴۹۸ تبری)  - سلمون هراتی، به لنگرود اتا تصادوف دله بمرده.

*
رج:هجری شمسی تقویم
آذر

**آذر** هجری شمسی، ره نهومین ما هَسّه و تبری ۲ ملاره ما - ۱ شروینه ما جه بِرایری کِنده.

*
رج:هجری شمسی تقویم
دی

**دی** هجری شمسی، ره دهومین ما هَسّه و تبری ۲ شروینه ما - ۱ میره ما جه بِرایری کِنده.

*
رج:هجری شمسی تقویم
بهمن

آراد حقیقی یک هسته ایرونی است که برای هنرپیشه گی معروف شدن

*
رج:هجری شمسی تقویم
اردیبهشت

**اردیبهشت** هجری شمسی، ره دووهومین ما هَسّه و تبری ۲۷ ارکه ما - ۲۷ ده ما جه بِرایری کِنده.

*
رج:هجری شمسی تقویم
خرداد

**خرداد** هجری شمسی، ره سومین ما هَسّه و تبری ۲۸ ده ما - ۲۸ وهمنه ما جه بِرایری کِنده.

*
رج:هجری شمسی تقویم
اسفند

**اسفند** هجری شمسی، ره دوازدهومین ما هَسّه و تبری ۲ اونه ما - ۳۰ اونه ما جه بِرایری کِنده. اگِر سال کبیسه بوئه ۳۰ اسفند ما ره شیشک گِنّه.

*
رج:هجری شمسی تقویم
فَردین

**فروردین** هجری شمسی، ره اولین ما هَسّه و تبری ۱ پتک - ۲۶ ارکه ما جه بِرایری کِنده.

*
رج:هجری شمسی تقویم
دهه ۱۵۲۰

**دهه ۱۵۲۰ تبری**، از سال ۱۵۲۰ تا ۱۵۲۹ تبری.

*
رج:سده ۱۶
رج:تبری تقویم

*
رج:سده ۱۶
رج:تبری تقویم
قرن ۱۶

**سده ۱۶ تبری**، از سال ۱۵۰۰ تا ۱۵۹۹ تبری.

رج:سده ۱۶
رج:تبری تقویم
۱۳۹۱ هجری شمسی

**۱۳۹۱ [[هجری شمسی]]** هزار و سیصد و نود و یکمین سال هجری شمسی تقویم برابر است با ۱۵۲۳ - ۱۵۲۴ تبری تقویم.

رده:هجری شمسی سال
۸ مهر

**۸ مهر** هجری شمسی، مساوی **۹ هره ما** تبری.

## دکته کارون

## بزابئی یون

## بمردون

رج:مهر
۱۷ مهر

**۱۷ مهر** هجری شمسی، مساوی **۱۸ هره ما** تبری.

## دکته کارون

## بزابئی یون

## بمردون

رج:مهر
میر ما

**میره ما**، تبری سال ره هفتوشمین ما هَسّه و ۳۰ دی - ۲۹ بهمن ماه هجری شمسی جه بِرایری کِنده.

## خور دکتون / xaver daketun

## بزائون / Bezä'un

## بمرده ئون / Bamerde'un

۷
رج:تبری تقویم
لندن چش

thumb|چشم لندن
**لندن چش** یا **هزاره‌ی چرخ** اروپای گت‌ترین چرخ و فلک هسته که ۱۳۵ متر ارتفاع دانه و لندن ِتوریستی مقوم هسته این چرخ و فلک تایمز درکا پَلی هسته.

## منابع

## پیوند به بیرون

رج:لندن
اختلالات سازگاری

** سازگاری اختلال**  طبق نظام طبقه‌بندی  تشخیصی آماری ناهنجاریون رفتار (کتاب DSM-III-R)، ات‌تی غیرانطباقی واکنش نسبت به اتا یا چنتا استرس‌زای روانی یا اجتماعی عامل هسه که ضمناً ۳ ماه ظاهر بیّن په، تنش‌زا عامل (استرس‌زا) پیدا بونه. سازگاری اختلال اتا بیمارمونا واکنش هسته که اتا چیز مقابل بوئه که شخص عادی مومکن هسه اونتا ره «بدشانسی» بدونه. اینتا اختلال، تشدید اتا اختلال روان‌پزشکی که شامل ملاکون تشخیصی دیگه بائه، نی‌یه.

تنش‌زا عامل تونه خله کچیک بائه اتا کچیک مالی ضرر سون، ولی فرد دچار حالتونی پیدا کانده که خوءِ مشکلات، بی‌قراری، تحریک‌پذیری، عصبی بیّن، خستگی، اضطراب، تمرکز ناشتِن و منزوی بیّن بتونّه ونجه پیدا بوّن. ونه تشخیص وسّه ونه دقت هکردن فرد روانی بیماری دیگه‌یی ناشته بائه.

معمولاً چون بیماری گذرا هسه بی‌درمون هم چن ماه بگذره، خار بونه.

## منابع


* **[https://web.archive.org/web/20121108222020/http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C فارسی ویکی‌پدیا]**، بدی‌یه بَیی 12 آذر 1391.
* عمومی روان‌شناسی (از نظریه تا کاربرد) جلد دوم شابک: ۹۶۴-۶۳۸۹-۰۱-۵

رج:روان‌شناسی
پرل هاربر

[بندانگشتی|350px|پرل هابر، [فورد جزیره وسط کَته.]]
بندانگشتی|350px|چپ|پرل هاربر
**پرل هاربر**  اتا بندر بی‌یه که مجمع‌الجزایر هاوایی دله دیّه.

این بندر اونتا سه معروف بیّه که کامی‌کازه‌ئون وه ره تش هدانه و این کار په، جهونی جنگ دوم دله آمریکا هم شرکت هاکرده.

## وابسته جستارون
* کامی‌کازه

## منابع
* فرانک ال. شوئل، «آمریکا چگونه آمریکا شد؟»، ابراهیم صدقیانی، (انتشارات امیر کبیر، تهران، ۱۳۸۳)، چاپ سوم

رج:کامی‌کازه
رج:هاوایی
دایرةالبروج

320px|بندانگشتی|<small>با حرکت زمین در مدار خودش، به نظر می‌رسد خورشید روی دائرةالبروج (دایرهٔ قرمز بزرگ) بر زمینه ستارگان حرکت می‌کند</small>
**دایرةالبروج**، خورشید ظاهری مدار میونه دله منطقةالبروج هسته. و شه دوازده برج سَره تقسیم وونه:

## دوازده‌تا برج نوم
دوازده‌تا برج نوم اینان هستنه:
# حمل، وَره
# ثور، گو
# جوزا، دِ پیکر
# سرطان، خرچنگ
# اسد، شیر
# سنبله، کیجا
# میزان، ترازو
# عقرب، عقرب
# قوس، نیماکش
# جدی، بزکله
# دلو، ئوکش
# حوت، ماهی

## وابسته جستارون
* دائرةالبروج
* فلکی صورت

## منبع
* فارسسی ویکی‌پدیا

## پیوند به بیرون
* نجوم


رج:اساره‌شناسی
سوسیال دموکراسی

[بندانگشتی|200px|سِرخ رز سوسیال دموکراسی ِنماد هسته که وه ره [جهونی جنگ دوم په انتخاب هاکردنه.]]
**سوسیال‌دموکراسی** سیاست دله ات‌تی چپکی ایدئولوژی هسته که کلاسیکه. این ایدئولوژی دله، امپریالیست په ره گرنه ولی ونه سیستم درون سعی کانّه که اجتمایی عدالتون ره هم اشنّه و درنظر دارنه.

سوسیال دموکراسی اتا فرق دیگر چپکی افکار جه دانّه و وه اینتائه که وشون گانّه اَمه حرکت انقلابی نی‌یه، اصلاحی هسته.وشون شعار بعضی جائون «انقلاب نا؛ تغییر اَره» (Evolution, not Revolution) بی‌یه.

اسا سوسیالیستی انترناسیونال سازمان اتا سازمان نوم هسته که جهونِ سوسیال‌دموکرات حزبون و سوسیالیست دموکراتیکون ِسر ره جمع کانده.

## وابسته جستارون
* اروپا سوسیالیستون حزب

## پانویس

رج:سوسیالیسم
رج:دموکراسی
رج:سیاسی نظریه‌ئون
لمراسک

**لمراسک** اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و گلوگاه شهرستان ِکلباد بخش دله دره.

## جمعیت
اینتا روستا، کلبادشرقی دهستون شِنه و اینتی که ایران آمارِ سرشماری دله باتنه، سال ۱۳۹۵ ونه جمیعت ۲۲۸۵ نفر (۷۸۵خانوار) بی‌یه.

## منابع

لمراسک
کشتله

## کشتله
## کشتلی
اتا روستا از دهستان بالا گتو
(دهستان گتاب شمال) و بخش گتو  (بخش گتاب) از شهرستان بابل و استان مازرون (مازندران)هسه.
مردم روستای کار کشاورزی دامداری ( چوبداری) هسه.
مردم ویشتر مردم به مرکبات و بینجکری مشغولنه و اتا کمه هم سبزی کاری اینا ره هم در کنار اون کارا ونبال کندنه!
رج:بابل روستائون
مرکبات

**مرکبات** پتقال، لمو، ترش لمو، نارنج، نارنگی و ‌‌‌... خنواده ره گننه که امه مازرون دله خله خار بونه و اتا خله مردم ایان پشتی شه کسب و کار مشغول هسنه.
بینجکری

بندانگشتی|بینج خوشه
بندانگشتی|بنشا زمین
بندانگشتی|شالیزار
**بینجکری** یا **شالیکاری** یا **بینج دکاشتن**  اتی کشاورزی کار هسته که مازرون دله هم به اینا کار مشغول هسنه.

بینجکری مازرون مردمِ خله سختِ کارونِ جز هسه که زحمت زیادی ره شه ونبال دارنه تا اتا بینجکر شه دکاشتن ره بینج جه یا همون شلتوک بیره شروع هکنه تیم بینج ره گرم ئو بزنه تا کل بزنه کل بزه په وره تیمجاره دله هشنده تا نشا بیه نشا بیو په وره نشاکرون نشا هکنن لو بزنن اّی وره وجین هکنن.

وجین هکرده په سرپرستی هکنن تا وقت بینج تاشی بوه. بتاشی په وقتی که خشک هیته کسو ره جمع هکنن. کر بزنن و کمل ره در بکنن. بینج خلال بزن و راهی شالیکوبی هکنن. اوج ره  بینج جااونجه سیوا هکنن اسا بینجکری کار در شونه. بلکوم بتونن اتا کمه دم بزنن.

رج:کشاورزی
۲۰۱۳

**۲۰۱۳** دِ هزار و سیزدهمین میلادی تقویم ِسال هسته
## دکته‌ئون
### خورون
* ژانویه
* فوریه
* مارس
* آوریل
* مه
* ژوئن
* ژوئیه
* آگوست
* سپتامبر
* اکتبر
* نوامبر
* دسامبر
## بزائه‌ئون
## بمرده‌ئون

رج:میلادی سال
رج:۲۰۱۳
بالا گتو

بالا گتو دهستانی از بخش گتو از شهرستان بابل هسه
رج:بابل روستائون
بخش گتو

اتا از بخشون شهرستان بابل جا هسه که یازه کیلومتری بابل قرارهیته.

رج:بابل بخشون
ابن خلدون

[بندانگشتی|چپ|ابن خلدون موجستمه [تونس دله]] 
**ابوزید عبدالرحمن بن محمد بن خلدون حَضرَمی** (۸۰۸-۷۳۲ ه‍ ق، تونس) که وه ره «ابن خلدون» گانّه، اتا مسلمون و عرب مورخ، جامعه‌شناس، مردم‌شناس و سیاست‌مدار بی‌یه. وه ره اولین جامعه‌شناس دونّه که ۴۰۰ سال اگوست کنت که پیشته زندگی کارده. ابن‌خلدون این علم ره **عمران** ایسم بی‌یشت بی‌یه.

## منابع

* دانشنامه جهان اسلام
* مطالعات اجتماعی، تهران، گروه علوم اجتماعی دفتر تألیف و برنامه ریزی کتب درسی، وزارت آموزش و پرورش، چاپ دوازدهم:۱۳۸۹

رج:ایقتصاددونا
رج:تونس گت آدمون
رج:عرب گت آدمون
رج:تاریخدونون
عبدالرضا شیخ‌الاسلامی

**عبدالرضا شیخ‌الاسلامی** سال ۱۳۴۶ چالوس دله دنیا بموئه .وه کجور مازندرون وچوئه و دکترای مهندسی عمران علم و صنعت دانشگاه ره دانّه و عضو هیات علمی دانشکده مهندسی عمران این دانشگاه هسته.

وه ره ۱۵ مرداد ۱۳۸۸ محمود احمدی‌نژاد مجلس شورای اسلامی دله، ۲۸۶ رأی جه که ونه جا ۱۹۳‬ رای موافق بی‌یه، وزیر کار و امور اجتماعی هاکرده.

## استیضاح
وه ره روز سه شنبه ۱۳۹۱/۱۰/۱۵، مجلس دله ۱۹۲ رأی موافق جه وزارت رفاه، کار و امور اجتماعی جا استیضاح هاکردنه. ونه استیضاح دلیل نصب سعید مرتضوی تامین اجتماعی صندوق ِمسئول و ونه پافشاری به عدم کناربییشتن مرتضوی این سمت جا بی‌یه، چون سعید مرتضوی مکرراً متهم بَیبی‌یه.

## پانویس

## منابع
* زندگی‌نومه: عبدالرضا شیخ الاسلامی (۱۳۴۶)
* رئیس دفتر رئیس جمهور
* وزیر کار برکنار شد / لاریجانی: رئیس جمهور اولیات اخلاقیات را رعایت نمی کند؛ مردم شما را خوب شناختند

رده:زننه آدمون
رده:گت مردمون چالوس
رده:مازرونی وزیرون
ای‌وی‌ان جایزه

جایزه‌ی شکل اتا مکعبی جعبه ره موندنه.|thumb
**ای‌وی‌ان جایزه**  اتا مسابقوئه که وه ره اتا پورنی تجاری مجله که ونه نوم هم ای وی ان هسته و فیلمون پورنو سازنه حمایت و عرضه کانده. این جایزه ره پورن ِاوسکار هم گانّه ونه دله پورنی بازیگرون و فیلمسازون ره جایزه دنّه. این جایزه بیش از ۱۰۰ رشته و ژانر ره تعلق گنّه.

## وابسته جستارون
* نوادا

## منابع

رج:پورنوگرافی
رج:سینمایی جایزه‌ئون
پایتخت (سریال)

[250px|بندانگشتی|چپ|اتا صحنه که ونه دله بازیگرون کامیون ِپَلی اسّانه و درنه [ورف دشو خارنه. این صحنه اتا از تنها صحنه‌ئونی بی‌یه که مازرون فرهنگ خَوری بی‌یه.]]
***نیشتنگا*** (فارسی جه: *پایتخت*) اتا سریال نوم هسته که اولین فصل وِ نوروز ۱۳۹۰ ایران کانال یک جه پخش بیّه. این فیلم ره سیروس مقدم بساته. این سریال پخش بیّن په، مازرون مردِم خله اعتراض هاکردنه چون وشون بئوتنه که این فیلم ِدله مازرونیون ره خله بد سِراق هدانه و قصد داشتنه وشون ره مسخره هاکنن بااین‌حال سیروس مقدم شش فصل از این سریال رِ بساته.

## اعتراضات
با پخش بئین فصل سوم اینتا مجموعه انتقادات زیادی از طرف شومالیا به اینتا مجموعه بئیه.در زیر بخشی از اینتا انتقادا ره ویمی:
https://web.archive.org/web/20140330014533/http://www.shomalnews.com/view/94299/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AE%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%AE%DB%8C%D9%81-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%85%DA%A9%D9%86-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%B2%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA+%D9%85%D8%AA%D9%86-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87/
https://web.archive.org/web/20140331115014/http://www.shomalnews.com/view/94468/%D8%B4%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%AE%D8%AA
https://web.archive.org/web/20140330203846/http://www.shomalnews.com/view/94449/%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D9%8A-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86
http://www.khabaronline.ir/(X(1)S(4rzorha1cgyof5nsplqsd0tj))/detail/346444/culture/television

## جستارهای وابسته
*پایتخت 1 (سریال)
*پایتخت 2 (سریال)
*پایتخت 3 (سریال)
*پایتخت 4 (سریال)
*پایتخت 5 (سریال)
*پایتخت 6 (سریال)

## منابع

رج:ایرانی سریالون
رج:مازرونی‌ستیزی
پپش

[250px|بندانگشتی|چپ|پپش ِمختلفِ بخشون:۱. کلیتوریس هود (تینگِ جلد)۲.[تینگ یا کلیتوریس۳.دله‌یی لو۴.شاش‌مقوم۵.پپش دله۶.کتم و تینگ۷.موس]]
**پَپُش** یا  **پَپِش** یا  **پَپُس** یا  **پَپِس** یا  **بِند** یا **کاس** یا **کُس** یا **کِس**  اتا بیرونی بخش زنان ِچک میون هسته. ونه دله شه بخشای مختلفی قرار دارنه. مثلاً کس پشم، کتم و تینگ (انگلیسی نوم: کلیتوریس) 

## نگارخنه

Labioplasty and Clitoral Hood Reduc یا tion.jpg|زنان پپش بتونده شکلای مختلف داره
Female_sexual_arousal.JPG|تحریک بیی پپش و معمولی پپش ِمقایسه


## منابع
 

* Wikipedia contributors, "Vulva," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Vulva&oldid=487428553 (accessed April 19, 2012). 

رج:بگائستن
رج:بدن
اسینکریتوس

**اسینکریتوس** (یونانی جه: *Ἀσύγκριτος*، ونه تحت‌اللفظی معنی **بی‌نظیر** وونه) اتا از هفتاد شاگرد بی‌یه که تبرستون کلیسائون ِاسقف بی‌یه. ونه نوم سنت پولس نومه دله دره که سِراق دنه وه تبرستون دله دَیی‌یه.

## منابع

*St. Nikolai Velimirovic, *The [[Prologue from Ohrid]]*

## بیرون بگردستن

*Apostle Asyncritus of the Seventy, January 4 (OCA)
*Apostle Asyncritus, of the Seventy and those with him, April 8 (OCA)
*Agavos, Rouphos, Asynkritos, Phlegon, Herodion, & Hermes of the 70 Apostles (GOARCH)
* http://www.zeno.org/Heiligenlexikon-1858/A/Asyncritus,+S.+(1)
* http://www.biblia.deon.pl/rozdzial.php?id=285&werset=14#W14

رج:مسیحی ملائون
رج:مازرون ملائون
۱۴ بهمن

**۱۴ بهمن** هجری شمسی، مساوی **۱۵ میره ما** تبری.

## دکته کارون

## بزابئی یون

## بمردون

رج:بهمن
کمنیتز

[بندانگشتی|چپ|200px|[کارل مارکس ِموجستمه، شهر دله. کمنیتز ِنوم ات‌گادِر کارل‌مارکس بی‌یه.]]
بندانگشتی|چپ|200px|کمنیتز مکون آلمان دله
**کمنیتز**  اتا شهر هسته که زاکسن ایالت دله، آلمان درون، دره و حدود ۲۴۸،۰۰۰ نفر جمعیت جه اتا گتِ شهر زاکسن دله حیساب وونه.

این شهر ره کمونیستی حکومت گادِر (۱۹۵۳-۱۹۹۰) «کارل مارکس شهر» گاتنه.جهونی جنگ دوم په کمنیتز اتا گتِ شهر بی‌یه که قطبون صنعتی جا حساب بی‌یه. کمنیتز آلمان اتحاد په، شه صنعت جه دور بیّه و اسا اتا معمولی شهر هسته.

## منابع

* فارسی ویکی‌پدیا

رج:آلمان شهرون
میکلانجلو

**میکل آنژ ** ، ایتالیایی جه **میکلانجلو بوناروتی **، ایتالیایی نقاش، موجستمه‌ساز، معمار و شاعر بی‌یه. وه ۶ مارس ۱۴۷۵ شهر کاپرزه دله که توسکانی پَلی بی‌یه، دِنیا بموئه. میکل‌آنژ اتا گتِ هنرمند بی‌یه که رنسانس دوره گادِر ایتالیا دله دیّه. وه ۱۸ فوریه ۱۵۶۴ رم دله بمرده.

## نگارخنه

Michelangelo's Pieta 5450 cropncleaned edit.jpg|مریم ِنواجِش
David.Statue.Perspective.jpg|داوود ِموجستمه، فلورانس
God2-Sistine Chapel.png|آدِم ِبساته‌بیّن
Moses (Michaelangelo - San Pietro in Vincoli - Rome).jpg|موسى


## منابع

	
* Michelangelo  by Diane Stanley, HarperTrophy Press, 200
* Michelangelo (XL Series) by Frank Zollner, Christof Thoenes, and Thomas Popper, Taschen Publisher, 2007
* Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus AG, ۲۰۰۵

## بِریمْ بگردستن

* http://www.scultura-italiana.com/Galleria/Michelangelo/index.html
* http://de.wikipedia.org/wiki/Michelangelo
* Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus AG, ۲۰۰۵

رج:ایتالیا نقاشون
رج:رونسانس گت آدمون
بن افلک

**بن افلک**  اتا آمریکایی هنرپیشه، کارگردون و سناریونویس هسته. «بن افلک»، سال ۲۰۰۶ فیلم *[[سرزمین هالیوود|هالیوود سرزمین]]* و ونه په، *[[مروارید بندر]]* دله بازی هاکرده و مشهور بیّه. سال ۲۰۱۳ هم کارگردانی و بازیگری و تهیه‌کنندگی *[[آرگو]]* وسّه، بفتا و گلدن گلوپ دله جایزه‌ئونی بییته.

بن افلک شه اولین زنا، جنیفر گارنر، ره طلاق هدا و سال ٢٠٠٢ جه جنیفر لوپز جه رابطه داشته و وشون چنتا وچه هم داشتنه ولی رسماً ازدواج نکردنه و چون بن افلک الکل جه اعتیاد داشته، لوپز ونجه سیوا بیه. ات گدر بن افلک دیگر کسون جا ارتباط داشته و اواخر وه و آنا دی آرامس جه عکس دربمو ولی ای ٢٠٢٢ سال دله وه و لوپز ای نزدیک بینه و این صوه رسماً ازدواج هاکردنه.

## منابع

Wikipedia-bijdragers، «Ben Affleck،» Wikipedia, de vrije encyclopedie, http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Ben_Affleck&oldid=17501323 (accessed augustus 25, 2009).

رج:امریکا بازیگرون‏
رج:امریکا نویسندگون
رج:امریکا کارگردونون
رج:زننه آدمون
للم‌باز

بندانگشتی|سَوزِ للم‌باز، هیرکانی جنگلون دله.
**لَلِم‌باز** یا **لَلِباز** يا **لل‌همبار** اتتی حشروئه که للم‌بازون راسته شنه. این حشره‌ی بومی جاء خله جاهان هسته و ات‌خله تیون (انواع) مختلف دانّه. که مازرون بومیون جه مَشدی للم‌باز ره بنشنه نوم بَوردِن.
## منابع

Books 
BERNHARD ,Grzimek. SCHLAGHER , Neil .(2003):Grzimek Animal Life Encyclopedia 2nd Edition Vol 3 Insects. Thomson Gale , Canada. p 133
DUMONT , H. J.(1991):Odonata of levant. Fauna palaestinae 5: -Israel Academy Of Siences,Jerusalem
ELZINGA , Richard. J.(1978):Fundamentals Of Entomology. Prentice-Hall , USA. p 6 , 239
Insects.Guidence For Collecting And Identification. Amirkabir press , Tehran. P 101 
LITTLE , V. A.(1972): General And Applied Entomology. 3th Edition. Harper & Row , USA. p 80
RESH , H. Vincent , CARDE .T Ring. (2003): Encyclopedia Of Insects.- Academic press, USA . P 814
* 

رج:بئو
جغول بغول

بندانگشتی|هگیس یا اسکاتلندی جغول بغول

**جغور بغور**، **جغول بغول** یا **واویشکا** اتا غذائه که ونه دله گسفن ِدل و جیگر و قلوه ره ئو و راغون جه قاطی کانّه.

اسکاتلند ملی غذا هم جغول بغوله که وه ره اونجه **هِگیس** نوم جه اشناسنّه.

## منابع

رج:بخاردنی‌ئون
نازخاتون

**نازخاتون** اتتی بخاردنی‌ئه که وه ره کباب بَیی وینگوم جه سازنّه. اول ونه بینگوم ره رِز-رِز هاکردِن اَی خوردبَیی سیر و ریحون یا نعنا ره آب‌غوره همراهی کانّه ونه دله.

## منابع

رج:مازرونی خراک
میرزاقاسمی

**میرزاقاسمی** اتا گیلانی بخاردنی هسته. که ونه دله بینگوم، سیر، راغون، مرغانه، نمک و ادویه کانّه. میرزا قاسمی ره محمدقاسم خان والی که رشت ِحاکم بی‌یه ناصرالدین شا گادِر، بساته و ونه نوم ره هم این غذای سَر بی‌یشتنه.

## منابع

* *ایران آشپزی* کتاب.

رج:مازرونی خراک
خان احمد خان

**خان احمد خان گیلانی** یا **کارکیا احمد خان دوم** (بزائه ۹۴۲ قمری - بمرده ۱۰۰۵ قمری) کیاییون ِآخرین کارکیا بی‌یه که گیلون استقلال ره داشته. وِنه پییر، کارکیا سلطان حسن دوم، وِنه یک سالگی گادِر بمرده، تا وه ۹۷۵ بیه پیش و اَی بعداً کل گیلان ره بَییره. وه شا تهماسب دستور په، دوازه‌ایمامی ره زیدیه‌ی جایگزین هاکرده ولی وقتی عثمانیون جه ارتباط پیدا هاکرده و قزوین و شیروان و لاهیجان ِبَییتن وسّه اونان جه سرباز بخاسته، شا ِچـِش جه دَکته. وه ات گادر زندون دیّه. سال ۹۸۵ سلطان محمد خدابنده دَس جا آزاد بیّه و دِباره حکومت جه برسی‌یه. شا عباس سال ۱۰۰۰ گیلون ره ابریشم ِبییتن وسّه و ارتباطی که خان احمد عثمانی جه داشته، فتح هاکرده و خان احمد بورده شیروان دله. وه شه عمر باقی ره استامبول و بغداد، عثمانی دله بگذرونی‌یه و سال ۱۰۰۵ بغداد دله بمرده و نجف دله وه ره چال هاکردنه. وه گیلکی و فارسی جه شعر هم گاته و هنر و ادبیات وسّه خله زحمت بکشی‌یه.

## منابع

* 

رج:کیاییون
رج:گیلون تاریخ
کرات

**کِرات**، **کَرات**، **کَراد**، **لالکی** یا **للیکی** ات‌تی دار نوم هسته. ونه تن ات‌خله تلی دانّه و ونه چله‌ئون جه بنشنه مشعل بساتن. این دار کاج خانواده جا هسته و ونه چو خله سفت و سنگینه. ونه تیم غلاف‌مونائه و ونه ولگ خوشه ره موندنه. 

سانسکریت دله، «کِرا» (khara) زخم‌زننده و نوک‌تِج ِمعنی ره دِنه که درویش‌علی کولائیان معتقده همینسه، کراد ِریشه همون سانسکریتی کلموئه. این دار تنه خله تلی دارنه.

کراد تیم ره اگه گو بخاره، ونه اشکم دله نوج زنده و انده گت وانه تا گو ره کاشنه.

## ادبیات دله

قدیم ات خیالی داستان دیّه که گاتنه ایمام علی ره ونه دشمنون دمبال هاکردنه و وه فرار هاکرده و بدی‌یه اتا دار دره، دار جه بالا بورده و دار ِتـَنه تلی دربموئه و دشمنون نتونستنه که دار جه بالا بئن و وه ره بَیرن و این دار ره بعداً «کراد دار» بنومِستنه.

نیما یوشیج، روجای کتاب دله کراد دار ره نامردون په تشبیه کانده. وه گانه:

## منبع
* 
* 

رج:دارون
زیک

**زیک** یا **زیگ** اتا پچوک پرندوئه که ویشته خاکستریه و پرچین دله کالی سازنه. ونه دِتا بال بِن سرخه. ونه ونگ خله خاره و گانّه که غمگین صدا دانّه.

## ادبیات دله
زیک مازرونی ضرب‌المثل، اصطلاحات و شعرون دله خله حضور دانّه. فی‌المثل اینتا کچیک پرنده مشهوره که ترسنیک هسِّه و همینتا وسه ترسنیک آدمون ره «زیک زله» گننه یا نیما یوشیج، روجایِ کتاب دله گانه:

## منبع

* 

رج:پرنده
خسرو گلسرخی

**خسرو گلسرخی** (بزائه ۲ بهمن ۱۳۲۲ رشت دله - بمرده ۲۹ بهمن ۱۳۵۲) ایرانی و مارکسیست شاعر و نویسنده بی‎‌یه. وه ایران خلق فدایی چریکون سازمان دله کار کارده که گاتنه ونه محمدرضا پهلوی جه مسلحانه مبارزه هاکردن. وشون ترور ِتوطئه وسّه سال ۱۳۵۱ بییته بَیینه. گلسرخی و ونه رفخون، من‌جمله کرامت‌الله دانشیان، اتهامات ره نظامی دادگاه دله قبول نکاردنه و چون دونستنه که وشون دادگاه ِجریون دَره زنده تلویزون دله پخش وونه، شه اتهامات ره رد هاکردنه و شه ارمونون، انقلاب و مارکسیسم واری، جه دفاع هاکردنه. گلسرخی ۳۰ ساله سال ۱۳۵۲ اعدام بیّه ولی ونه دفاعیات هنتا هم خله معروف هسته.

## کتاب‌شناسی
thumb|راست|خسرو گلسرخی
- گلسرخی ویشته کتابون ره مستعار نوم جه چاپ کارده:
* *همیشه جه خسته‌ته* 
* *مه سرزمین*
* *سیاست هنر، سیاست شعر* - خ. گلسرخی
* *نیما و خاکی حقیقت * - **خسرو تهرانی
* ''توده ادبیات '' - خسرو تهرانی
* ''واپسین دم استعمار'' نوشته [[فرانتس فانون]] (ترجمه نوم **خسرو کاتوزیان** جه)

وه بعضی کتابون ره **دامون** و **خ. گ. ''' نوم جه هم نوشته. دامون اتا گیلکی و مازرونی کلمه هسته.

## پیوند به بیرون
* دفاعیه ره بدی‌ین
* گلسرخی اشعار 

## پانویس

## منابع
* 

* 
* 

رج:گیلان گت آدمون
رج:سوسیالیستون
میترا

[بندانگشتی|چپ|میترای رومی ِموجستمه [واتیکان دله]]
**میترا** یا **مهر** اتا هندوایرانی باستانی ایزد بی‌یه که پیش از زرتشت دیّه، وه خورشید نماد بی‌یه. وه زرتشت دین دله هم اتا خدائه. وه ره رومی دینون دله هم اشناسینه و حتی مسیحیت دله هم نفوذ پیدا هاکرده.

## وابسته جستارون
* ورزا

## منابع

* رستم‌پور، سالومه، مهرپرستی در ایران هند و روم، انتشارات خورشیدآفرین (۱۳۸۲)
* ملیحه کرباسیان، فرهنگ الفبایی موضوعی اساطیر ایران باستان، نشر اختران (۱۳۸۴)
* یشتها
* نویسنده کومن، فرانتس- ترجمه و پژوهش رضی، هاشم- آیین پر رمز و راز میترایی- انتشارات بهجت (۱۳۷۹)

رج:اساطیر با حیساب جوغرافی
*
شهباز

بندانگشتی
**شَهباز** یا **شاباز** اَت‌تی اِشکاری پرندو ئه که البرز و زاگرس و قفقاز کوهون دله دَره. این پرنده نسل خَله نادره و دَره منقرض وونه. این پرنده شاهین جه خودتِر و باز جه گَت‌تِر هسته.

## منابع
* راهنمای صحرایی پرندگان ایران - جمشید منصوری - انتشارات ذهن
* کلیات پرنده شناسی، جمشید منصوری، ناشر: سازمان حفاظت محیط زیست، ۱۳۶۹
* نامنامه فارس: شابک ۹۶۴-۶۷۸۵-۵۸-۹ ردیف ش
* بازداری، اسلام جهون دانشنومه.
* شاهباز، دهخدا لغتنومه

رج:پرنده
اصطخری

[بندانگشتی|چپ|[تبرستون نقشه، اصطخری کتاب دله.]]
**أبو إسحق إبراهیم بن محمد الفارسی** که وه ره گاتنه **اصطخری** اتا ایرانی جوغرافی‌دون بی‌یه که سدهٔ ۴ هجری قمری و ۱۰ میلادی گادِر زندگی کارده.

وه ابن حوقل جه هم‌دوره بی‌یه. وشون همدیگه ره هند دله بدینه و خله جاهان همدیگه واری بنویشتنه و همدیگه واری سفر هاکردنه و حتی وشون کتابون نوم هم ات‌تی هستنه. اصطخری هند تا اطلس اوقیانوس ره بدی‌یه و ویشته نقشه کشی‌یه.

## منابع
* گت اسلامی دانشنومه

رج:جوغرافیدونا
رج:گت مردمون فارس
رج:ایران نویسندگون
زازاکی زوون انستیتوتو

**زازاکی ِانستیتوتو** (زازاکی جه : *Enstitüyê Zıwano Zazaki*) اتا سازمان نوم​ هسه که فرانکفورت دله دَره. زازاکی انستیتو ِکارمندون اینان هستنه:
thumb|راست|زازاکی انستیتو ِنشون|250px

*Dr. Jost Gippert
*Dr. Agnes Korn
*C.M. Jacobson
*M. Sandonato
*X. Çelker
*Heseno Usên Bor
*Cemalo Taş
*Memedo Ali (ZeleMele)
*H. Cansa
*Asmêno Bêwayir

## منبع
*زازاکی‌زوون انستیتو ِرسمی سایت

رج:زازاکی
چلچلا

بندانگشتی|راست|اتا چلچلا کالی، دیفار سَر.
**چلچلا** اتا پرندوئه باریک بال دانّه و ونه دِم دِچلّوئه. وه لل و دیگه بئوئون ره خانّه و ونه قد سر تا بِن ۱۶ سانتی‌میتر نَوانه. مازرون مردِم چلچلا ره بهار ِمژده دونّه و ونه بکاشتِن ره نخاش دونّه. چلچلائون مازرون دله سره‌ئون ِبومِ‌سَر یا دیفار دله شه وسّه کالی سازنّه و اوایل بهار تا اواخر پاییز اینجاهان دَرنه. وشون ره وفاداری ِنماد هم دونّه. قدیم مازرون دله گاتنه که چلچلای کَش‌بِن قرآن کَته تا وچون وه ره کار ندارن و اشکار نَواشه.

## منبع
* چلچلا تبریتون فرنگ دله: تبرستون اوستانی کانال

رج:پرنده
انباره

[بندانگشتی|انباره‌‎ی تن [ولگون چلّه چلّه وونّه.]]
**انباره** یا **ساقه** گیاهون ِاتا قسمت هسته که خاک دله جه راست وانه و اِنه بِریم. انباره جه ئو و معدنی مواد بالا شونّه و ولگ ره تغذیه کانّه.

## منبع
* http://amouzesh.irib.ir/d/page_sh.asp?key=4&ov=3
* سایت تخصصی زیست شناسی

رج:گیاهون
ساسانیون

{{Infobox former country
|native_name = 60pxئیرون‌شهر (پارسی جه: ایران‌شهر)
|conventional_long_name = ساسانیونِ شاهون‌شائی
|common_name = شاهنشاهی ساسانی
|national_motto =
|continent = آسیا
|region    = خاورمیونه
|country   = ئیرون
|era       =
|status    =
|government_type = پادشاهی
|year_start  = ۲۲۴
|year_end    = ۶۵۱ میلادی
|event_start =
|event_end   = عربون فتح
|p1          = اشکانیون
|flag_p1     = Parthian Empire 248 - 224 BC.png
|p2          = هندوسکایی
|p3          = کوشان
|s1          = خلفای راشدین
|flag_s1     = Flag of Afghanistan pre-1901.svg
|image_coat   =Senmurv.svg
|symbol_type  = 
|image_flag = Derafsh kaviani.svg
|flag_alt   = 
|image_map    = Sasanian Empire (greatest extent).svg
|image_map_caption  = نقشه ساسانیون شاهون‌شائی زمون خسرو پرویز
|capital          = تیسفون، استخر
|common_languages = پارسی میونه
|religion         = مزدیسنا (رسمی دین)
|currency     =
|title_leader = شاهون‌شاه
|leader1 = اردشیر پابکان
|year_leader1 = ۲۲۴-۲۴۱/۴۲
|leader2 = یزدگرد سوم
|year_leader2 = ۶۳۲-۶۵۱
|Currency = درهم
|stat_year1 = ۶۲۱
|stat_area1 = 
|stat_year2   =
|stat_pop2    =
|legislature  = 
|stat_pop1  = ۳۱٬۷۰۰٬۰۰۰

}}
**ئیرون‌شهر یا ساسانیون** اتا ئیرونی خاندان بینه که ۲۲۴ تا ۶۵۱ میلادی (۴۲۷ سال) ئیرون سَر شاهون‌شائی کاردنه؛ این شاهون‌شائی نخستین شاء اردشیر پابکان بی‌یه و واپسین شاء، یزدگرد سوم بی‌یه. ساسانیون ئیرون واپسین شاهون‌شائی پیش از اسلام ِبموئن هسته که وشونِ تبار هم پارس جه ورگِردِنه، ئیرون-شهر نیشتنگا وشون گادِر تیسپون بی‌یه که اسا بغداد  پَلی‌ئه. این دوره دله مزدیسنا رسمی دین بی‌یه و جامعه طبقاتی بگردست‌بی‌یه.

## پانویس

## منابع
* *شاهنشاهی ساسانی*، تورج دریایی
* زریاب، عباس. *تاریخ ساسانیان*. تهران:دانشگاه آزاد ایران
* سمیعی، احمد. *ادبیات ساسانی*. تهران. انتشارات دانشگاه آزاد ایران، ۱۳۵۵

رج:ساسانیون
رج:ایران تاریخ
دشو

250px|بندانگشتی|چپ|اتا پیاله خرمادی دِشو
**دِشو** ات‌تی مازرونی بخاردنی‌ئه که انواع مختلفی دانّه. ونه مهم‌ترین و معروفترین نوع خرمادی دِشو (یا خرمندی دشو) هسته که کلسیم و ویتامین A دانّه و آدِم سلامتی وسّه خله خاره. دِشو ره بنشنه سه یا کاندس و انجیر جه هم بَپتِن. 

## چتی خرمادی دِشو بپتن
خرمادیون ره چنگ زنّه و 9 تا 12 روز صَور کانّه تا خرمادی آماده بَواشه که راحت‌ته شه جِل جه سِوا بَوو. خرمادی سَر که کف دَوسته یعنن آماده بیّه.

اتا لوه دله ئو کانّه و انده هم زنّه تا خرمادی ِهسته ونه گوشت جا سِوا بوو. بعد وه ره لَوه سر جه گرنه و ونه دله سرد ِئو شنِنّه. وه ره فشار دِنّه و اَی دِواره وه ره یِلنه کِله سَر تا گرم بوو. بعد وه ره لوه دله جه گرنه و پرزو کشنّه. پرزو بکشی‌یه په، وه ره 8 تا 10 ساعت پَجنّه. این گادِر ونه مواظب بوئن که تَه نَیره و وه ره ونه هم بزوئن. هرگادِر تا بکشی‌یه، وه ره کِله سر جه گیرنه و استفاده کانّه 

دشو ره بنشنه پِش‌زیک یا ورف جه قاطی هاکردِن و بخاردِن.

## نگارخنه

Xormadi Desho 2.jpg|250px|اتا پیاله خرمادی دِشو
Xormadi Desho 3.jpg|250px|خرمادی دِشو بپتن عکس
Nishtenga.jpg|اتا فیلم ِصحنه که درنه ورف‌دشو خارنه.


## منابع

رج:مازرونی خراک
سلنا گومز

**سلنا ماری گومز**  (بزائه ۲۲ ژوئیه ۱۹۹۲) آمریکایی بازیگر و خوننده هسته. وه ویشته اینسه معروف بیّه که آلکس روسو ِنقش ره *[[لرزون سرزمین جادوگرون]]* فیلم دله بازی هاکرده.

وه تاسا چارتا استودیویی آلبوم بریم تنک هاکرده که وشونای نوم *[[خاش هاده و بائو]]*، *[[بی‌وارش سال]]*، *[[وقتی خورشید مار شونه]]* و **[[اساره‌ئون سما|اساره‌ئون ِسما]]** هسته. وه tinker bell ،wizards of waverly place ، ات‌تی دیگه سیندرلا و بلرزون ِفیلمون وسّه ترانه بنویشته و سال ۲۰۰۸ یونیسف ِسفیر بهی‌یه.

## ترانه‌ئون فهرست
آلبوم kiss & tell

a year without rain

when the sun goes down

## آلبوم شناسی
* خاش هاده و بائو _ ۲۰۰۹
* بی‌وارش سال _ ۲۰۱۰
* وقتی خورشید مار شونه _۲۰۱۱
* اساره‌ئون ِسما _۲۰۱۳ 	
## فیلم‌شناسی
* جاسوس وچون (۲۰۰۳)
* تگزاس دله قدم بزوئن (۲۰۰۵)
* پاک بَیی مغز (۲۰۰۶)
* هورتون (انیمیشن) (۲۰۰۶)
* سیندرلای ات‌دیگه داستان (۲۰۰۸)
* شاهدخت ره برنامه حفاظت (۲۰۰۹)
* متزلزل کننده جادو (۲۰۰۹)(۲۰۱۰)(۲۰۱۱)
* رومانو و بزوس (۲۰۱۰)
* بارنی و رفخون (۲۰۰۲-۲۰۰۳) (سریال تلویزیونی)
* عرشه سَر (۲۰۱۰)
* مونت کارلو (۲۰۱۱)
* دوست داشتنی وچه (۲۰۱۲)
* ترانسیلوانیای هتل (۲۰۱۲)
* چرا؟ ایان سِزّده دلیل سه (۲۰۱۲)
* داغ لوه (۲۰۱۲)
* بهار ِگتِ موج (۲۰۱۳)
* پس‌لرزه (۲۰۱۳)
* فرار (۲۰۱۳)
* چرخه‌تو (۲۰۱۳)
* بد ِرفتار (۲۰۱۴)
* غیرقابل کنترل (۲۰۱۴)

## نگارخنه

Selena Gomez 2.jpg|سلنا گومز، آوریل ۲۰۰۷
Selena Gomez 2008.jpg|ژوئیه ۲۰۰۸
Selena Gomez Monte Carlo Paris June 21 2010.JPG|ژوئن ۲۰۱۰
Selena Gomez TIFF 2012.jpg|سپتامبر ۲۰۱۲
Selena Gomez UNICEF 2, 2012 (cropped).jpg|نوامبر ۲۰۱۲
Selena-Gomez-SanJose-CA.jpg|نوامبر ۲۰۱۳
12-0120 Piper Reese interviewing Selena Gomez-Unicef Concert at House of Blues in Hollywood (small).jpeg|دسامبر ۲۰۱۳
Selena_Gomez_-_Walmart_Soundcheck_Concert.jpg|جولای ۲۰۱۳


## منابع

## بیرون بگردستن

* ونه رسمی سایت
* سلنا گومز فیس بوک دله
* سلنا گومز یوتوب دله
* سلنا گومز توئیتر دله
* 

رج:آمریکا خونش‌کرون
رج:امریکا بازیگرون
رج:زننه آدمون
وره (اساره‌وینی)

**وره (اساره‌وینی)**  (فارسی جه : برج حمل ) اولین فلکی برج، دوازده‌تا برج‌ئون منطقةالبروج دله هسته.

رج:اساره‌شناسی
۱۳۹۲ هجری شمسی

**۱۳۹۲ [[هجری شمسی]]** هزار و سیصد و نود و دومین سال هجری شمسی تقویم برابر است با ۱۵۲۵ - ۱۵۲۴ تبری تقویم.

رده:هجری شمسی سال
۲۶ اردیبهشت

**۲۶ اردیبهشت** هجری شمسی، مساوی **۲۲ ده ما** تبری تقویم.

## دکته کارون

## بزابئی‌یون

## بمردون

رج:اردیبهشت
استیون هاوکینگ

**استیون ویلیام هاوکینگ**  (بزائه ۸ ژانویه ۱۹۴۲) اتا بریتانیایی نظری فیزیکدون و کیهان‌شناسی هسته که ونه علمی کارون چهل سال جه ویشته سابقه دارنه. ونه کتابون و همایشون وه ره خله معروف هاکرده. اسا، وه هنرِ سلطنتی جامعه عضو، دانشمند اسقفان جامعه ثابت عضو هسته.

استیون هاوکینگ سی سال لوکاس ریاضیات کرسی ره داشته، سال ۱۹۷۹ میلادی تا اول اکتبر ۲۰۰۹. ونه کارون کیهان‌شناسی و کوانتوم جاذبه مخصوصاً سیو چاله خَوری خله معروفنه. ونه اتا کتاب بریتانیا دله پرفروشترین کتاب بیّه. ونه اتا کتاب که ونه نوم گت طرح بی‌یه خله جنجال راس هاکرده. وه آمازون ِسایت دله پرفروشترین بیّه.

هاوکینگ مریضی اسکلروز جانبی آمیوتروفیک دانّه، که باعث بیّه کاملاً فلج بَواشه.

## آثار

* *The Large Scale Structure of Spacetime* with George Ellis
* *The Large, the Small, and the Human Mind*، (with Abner Shimony, Nancy Cartwright, and Roger Penrose)، Cambridge University Press, 1997, ISBN 0-521-78572-3
* *The Grand Design* | گتِ طرح
* *A Brief History of Time* | زمون تاریخچه
* *A Briefer History of Time*
* *Black Holes and Baby Universes and Other Essays*
* *The Universe in a Nutshell* | جهون آغوز کچلاب دله
* *On The Shoulders of Giants. The Great Works of Physics and Astronomy*
* *George's secret key to the universe* | دریچه‌ای به سوی کیهان
* *George's cosmic treasure hunt* | کیهونی گنجینه

## منابع

# https://web.archive.org/web/20081210021459/http://www.hawking.org.uk/text/info/pub.html
# lucy Ward, David. ''Hawking targets child readers''، Guardian Unlimited Books, 14 June 2006.

## پانویس

رج:استیون هاوکینگ
رج:بریتانیا نویسندگون
رج:بریتانیا فیزیکدون
خرمندی

**فرمنی**، **خَرمندی**، **خُرمادی** یا **خِرمانی** اتا دار نومه که ونه میوه بخاردنی‌ئه. خرمادیون ۵۰۰-۴۵۰ مُدل و تی‌ئون مختلفی دارنه. خرمندیون ویشته گرماسیرنه و خله کم تی‌ئونی پیدا وانّه که معتدل جائون رشد پیدا هاکنن.

## نگارخنه

Fuyu Persimmon (Diospyros Kaki).jpg|جاپونی خرمندی
Xormadi Desho 2.jpg| خرمندی دشو
Image:Persimmon Garden.jpg|اتا خرمادی‌جار، جاپون دله
Image:Hachiya persimmons on tree close-up.jpg|
Image:Japanese Persimmons drying.JPG|

File:Persimmonssidebyside.jpg|

Image:Hanging_Hachiya_Persimmons_to_become_Hoshigaki.jpg|
Image:Persinomin_tree.JPG|
Image:Persimmon tree in winter (Nagano prefecture, Japan).jpg|
Image:PersimmonWatercolor.jpg|
Image:LimeKaki.JPG|
Image:Threekakifruit-cutopen.jpg|
Image:Persimmon 0375.jpg|
Image:Kaki 20041002.jpg|


## منابع

* رشد دانشنومه.

رج:گیاهون
کاله آمل والیبال تیم

**کاله آمل ''(یا مازندرون)'' والیبال تیم** اتا والیبال تیم هسته که سال ۱۳۶۹ شهر آمل دله بساته بیّه. این تیم که **کاله آمل** یا **کاله مازندرون** نوم جه بشناسی‌یه وونه کاله ورزشی تیمون زیرچلّه هسته. این تیم اسا ایران لیگ‌برتر دله بازی کانده و ایران دله پرهوادارترین والیبال تیم هسته. کاله تاسا دِبار ایران قهرمون بیّه و ات بار هم آسیا دله اول و ات بار هم این قاره درون سوم بَیی‌یه.

## نوم
کاله تبری زوون دله چنتا معنی دانّه. که وشون دله اتا معنی گوی پستون هسته.

## بازیکنون

* **کاپیتان‌ها**:
* محمد شریعتی
* علیرضا نادی
* عادل غلامی

### خارجی بازیکنون

*  رودریگو دانیل کویر
*  استیون میلن ملایکوف
*  استانیسلاو پتکوف
*  کراسیمیو گایدارسکی
*  سانجی کومار
*  والدو پتکوویچ

### کادر فنی

## جایزه‌ئون
* ایران لیگ دسته‌یک قهرمون - ۱۳۸۷
* ایران لیگ سوم - ۱۳۸۸ و ۱۳۸۹
* ایران لیگ قهرمون - ۱۳۹۰
* مقام سوم جام باشگاه‌های آسیا - ۱۳۹۱
* ایران لیگ قهرمون - ۱۳۹۱
* آسیای قهرمون - ۱۳۹۲

## منابع

* کاله اسپورتسِ سایت دله
* ایران‌والیبالِ سایت دله
:**انگلیسی جه**

* r name of Kalleh game 2010
* Iran’s Kaleh finishes 3rd in Asian Club Volleyball Championship
* Kaleh claim Iranian Super League title for first time
* Rodrigo Quiroga
* Iran: Il Kalleh travolge il Saipa e va alla bella
* فرستپوست سایت

## رسمی آدرسون
* کاله رسمی سایت
* وبگاه رسمی باشگاه ورزشی کـاله
* مازندرون والیبال سایت

رج:مازرونی ورزشکارون
دیاربکر

**دیاربکر** یا **آمِد** (کوردی جه: *ئامەد* یا *Amed*، آشوری جه: ܐܡܝܕ و ترکی جه: *Diyarbakır*) اتا شهر هسته ترکیه‌ی کوردستون دله دره.

این شهر دجله درکا پَلی دره و شه ایالت مرکز حیساب وونه. سرشماری سال ۲۰۱۰ سَره، ایالت دیاربکر ۱.۵۲۸.۹۵۸ نفر جمعیت داشته. سرشماری سال ۲۰۱۰ گادِر، دیاربکر شهر دله هم ۸۴۳.۴۶۰ نفر زندگی کاردنه. این شهر شمالی کوردستون گت‌ترین شهر و ترکیه دومین شهر آناتولی منطقه درون هسته. 

بعضیون وه ره شمالی کوردستون ِغیررسمی نیشتنگا دونّه ولی ترکیه دولت وه ره قبول ندانّه.

## گت آدمون

## نگارخنه


Image:Diyarbakirwalls2.jpg|دیاربکر دیفارون
Image:Diyarbakirulucami.jpg|مسجد جامع قرن ۱۲
Image:Diyarbakir City walls.jpg|اتا قدیمی دیفار
پرونده:DiyarbakirWalls.jpg|دیفار


## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا نسخه‌های ۳ نوامبر ۲۰۰۶

## بن بنویشت

## بِریمْ بگردستن

رج:دیاربکر اوستان شهرون
رده:کوردستون شهرون
مراد قاریلان

**مراد قاراییلان** (بزائه ۱۹۵۴) پ‌ک‌ک ِغیررسمی رهبر بی‌یه که عبدالله اوجالان ِزندون بوردِن په این سازمان ره رهبری کارده. آمریکا، بریتانیا، استرالیا، آلمان، اروپای اتحادیه، ناتو و سازمان ملل وه ره تروریست دونّه. وه شه جا ره هدائه جمیل بایک و بسه هوزات ره و شه مسلحانه مبارزه‌ی فرمانده بیی‌یه.

## منابع

## بیرون بگردستن
* مراد قارلیان ِمصاحبه فیلم

رج:پ‌ک‌ک
رج:زننه آدمون
رج:کوردستون سیاست مدارون
۱۳۹۰ هجری شمسی

**۱۳۹۰ هجری شمسی** هزار و سیصد و نودمین سال هجری شمسی تقویم برابر است با ۱۵۲۲ - ۱۵۲۳ تبری تقویم.

رده:هجری شمسی سال
کاسپین ناوگون

بندانگشتی|چپ|کاسپین ناوگون ِنماد
بندانگشتی|ونه عکس
**کاسپین ناو** (روسی جه: *Каспийская флотилия*) روسیه‌ی اتا قدیمی نیظامی ناوگون هسته که مازرون دریا دله کَته. این ناوگون ره سال 1954 سَره بساتنه.

کاسپین ناوگون (CF) نوامبر 1722 آستاراخان جه گت پتر دستور په حرکت هاکرده. ونه هدایت ره هم اون گادِر دریاسالار فئودور آپراکسین عهده داشته. این کشتی ایران و روسیه جنگون که سال 1722 تا 1723 و اَی دِمرتبه سالونِ 1804 تا 1813 دمباله داشتنه درون دَیی‌یه، و روسیه ارتش ونجه دربند و باکو ره بَییتنه و گلستون پیمون ره بساتنه.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:کشتی‌ئون
رج:روسیه ارتش
رج:مازرون دریا
شهید وطنی استادیوم

**شهید وطنی استادیوم** اتا فوتوال زمین ِنوم هسته که شاهی دله دره و نساجی فوتوال تیم سره‌یی ورزشگائه.

## منابع
* Stadiums in Iran

رج:مازرون استادیومون
رج:نساجی
لیختن اشتاین

**لیختن‌اشتاین** که ونه آلمانی نوم **لیشتنشتاین**  هسته سومین پچیک کشوری هسته که اروپا دله دره. این کشور شرقی سامون اتریش و غربی وَر سوئیس دَرنه. ونه نیشتنگای نوم فادوتس هسته و ونه رسمی زوون آلمانی‌ئه، ونه گتی هم ۱۶۰ کیلومتر مربع و ونه جمعیت ۳۶ هزار نفره. این کشور پول ِیکاء فرانکه.

لیختن‌اشتاین دیّن بالاترین سطوح ره جهون دله دانّه. توریست، بانکداری و صنعت جه خله پیشرفتوئه.  لیختن‌اشتاین سازمان ملل متحد، اروپای شورا، اروپای امنیت و همکاری کنفرانس و اروپای اتحادیه آزاد بازرگانی دله عضو هسته. ونه تموم مردِم هم باسِوادنه.

## سیاست
لیختن‌اشتاین اتا پادشاهی‌ کشور هسته که پارلمون ۲۵ نفره و دولتی ۵ نفره دانِّه. لیختن‌اشتاین و سوئیس تنها کشورونی هسنه که اروپا دله مستقیم دمکراسی دارنه. سال ۱۹۸۴ جه، این کشور دله زنان هم حق رای بَییتنه.

## تقسیمات
بندانگشتی|220px|راست|لیختنشتاین قسمتون
کشور لیختن‌اشتاین ۱۱ شهرستون جه تقسیم وونه.
* بالزرس
* شان
* روگل

## منابع
*Wikipedia contributors, "Liechtenstein," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Liechtenstein&oldid=489602583 (accessed May 4, 2012). 


رج:اروپا کشورون
رج:آلمانی‌زوون کشورون
غسان هیتو

**غسان هیتو** (بزائه ۱۹۶۳) سوریه ملی ائتلافِ موقت دولتِ نخست وزیر بی‌یه. وه دمشق دله دنیا بموئه و کوردی خانواده دله گت بیّه، وه سال ۱۹۸۰ بورده آمریکا و آمریکایی شهروند بگردسته و تا همین اواخر تگزاس دله زندگی کارده. تا اینکه اواخر سال ۲۰۱۲، بورده ترکیه. اسد مصطفی وه ره ۱۸ مارس ۲۰۱۳ نخست‌وزیر بنومسته. گانّه که وه ره آمریکا دله لیبرالیسمون خله قبول دارنه و سوریه‌ی اخوان المسلیمن وه ره انتخاب هاکرده. غسان هیتو آمریکا دله دِتا مدرک ریاضی و تکنولوژی حوزه جه دانشگای بوردیوی ایندیانا دله بَییته. وه اتا استاد دانشگا جه ازدواج هاکرده و اسا پنجتا وچه دانّه. غسان ره احتمالاً اینسه بیاردنه که کوردون ره آروم دارن، وه پیش از این هم کوردستون ِمسائل وسّه توجهاتی انجوم هدا بی‌یه.

## دپیته چرخه‌تو
* سوریه کوردستون
* سوریه دله‌یی جنگ

## پانویس

رج:کوردستون سیاست مدارون
رج:سوریه گت آدمون
متیو آندروود

**متیو دیلون آندروود** (بزائه 23 آوریل 1990) اتا آمریکایی بازیگر هسته که ونه بتترین نقش «نیکلودئون» بی‌یه که فیلم «زوی 101» دله دیّه.

## فیلمون

## بن بنویشت

رده:امریکا بازیگرون
رده:گت مردمون فلوریدا
رده:زننه آدمون
سرهلدان

بندانگشتی|سرهلدان منطقه‌ئون سال 2009 گادر
**سرهلدان** اتا کوردی کلموئه که ات‌سری شورشون وسّه کار شونه. این شورشون دهه 1990 تاسا، هر ساله شمالی کوردستون دله انجوم وونه و مردِم ونه گادِر ترکیه حکومت وسّه ونگ کانّه «بسّه» (کوردی جه: Êdî Bese). این مراسم سالانه 15 فوریه جه که عبدالله اوجالان زندونی بیّه شروع وانه و تا 21 مارس که نوروز هسته دمباله دانّه. ترکیه دولت تا سال 2013 حاضر نیّه وشون بخاستی چیون ره گوش هاده ولی نوروز 1392 شمسی گادِر حاضر بیّه وشون ره آوانس هاده و ات‌کمه پ‌ک‌ک جه کنار بئه، اوجالان هم اتا نومه دله مردِم جه بخاسته که آروم بواشِن ولی موبارزه ره دمباله بَیرن.

## منابع

*انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:کوردستون
رج:ترکیه جنگون
دبی اسلامی بانک

**دبی اسلامی بانک** اتا اسلامی بانک نوم هسته که دبی ایمارات دله سال ۱۹۷۵ تأسیس بیّه.

## منابع
*www.dib.ae - بانکِ رسمی سایت آدرس
رج:بانک
رج:دبی
خلق مدافعون یگان

*شمه منطور وه نیّه؟:* *[[خلق مدافع نیروئون]] (HPG)*
250px|انگشتدان|یگانِ رسمی پرچِم
**خلق مدافعون یگان**  که وه ره **ی‌پ‌گ** نوم جه اشناسنّه اتا نیظامی گروه هسته که ونه اعضا سوریه‌ی کوردی جوونون هستنه و علیه سوریه ِدولت سوریه کوردستون دله جنگ کانّه. این گروه ره دموکراتیک اتحاد حزب (سوریه) و کوردون ملی شورا بساتنه، وه ره کوردون ِحفاظت ِمسئول دونّه.

وشون ژوئیه ۲۰۱۲، دولت امنیتی نیروئون ره سری‌کانی جه دَرهاکردنه و عامودا و عفرین ره بَییتنه.

دسامبر ۲۰۱۲ جه، ی‌پ‌گ ۸تا تیپ نیظامی دانّه؛ که بعضیشون عفرین، قامشلی، کوبانی و سری‌کانی دله عملیات انجوم دنّه.

## وابسته جستارون
* پ‌ک‌ک
* سوریه آزاد ارتش

## پانویس

رج:سوریه دله‌یی جنگ
رج:پ‌ک‌ک
رج:روژاوا سازمان‌ئون
مارتین مک گوینس

250px|بندانگشتی|چپ|مارتین ِعکس
**جیمز مارتین پاکلی مک گوینس** که وه ره **مارتین مک گوینس** نوم جه اشناسنّه (ایرلندی جه: Máirtín Mag Aonghusa؛ بزائه 23 می 1950) اتا ایرلندی سوسیالیست هسته که شن‌فن دله دره و اتا سیاست‌مدار هسته. وه کسی‌ئه که سال 2007 جه شمالی ایرلند ِشن‌فن ِنخست‌وزیر ِمعاون هسته. وه سال 2011 ایرلند جمهوری رییس‌جمهور هم بگردسته. 

مارتین خله ایرلند آزادی‎خاهون میون معروفه. وه اول خله بریتانیا جه موبارزه هاکرده ولی آخرسری الیزابت دوم جه دَس هدا و حتی انگلیس کابینه دله راه پیدا هاکرده.

## بن بنویشت

## بیرون بگردستن

* Official website
* Sinn Féin profile
* 30 May 1972: Official IRA declares ceasefire. A young Martin McGuinness gives the Provisional IRA's reaction - VIDEO
*Martin McGuinness interviewed by James Macintyre on NewStatesman

رج:زننه آدمون
رج:ایرلند گت آدمون
رج:بریتانیا گت آدمون
مولن‌روژ

[thumb|left|200px|مولن‌روژ ساختمون [پاریس دله.]]
بندانگشتی|اتا قدیمی پوستر که مولن‌روژ شنه. سال 1890 میلادی جا
**مولن‌روژ**  اتا کاواره و شوئِنه کلوب نوم هسته که پاریس ِمنطقه ۱۸ دلوئه. اینجه فرانسه‌ی اتا تاریخی کاواره محسوب وونه. مولن روژ کاواره ره سال ۱۸۸۹ ژوزف اولر بساته. «مولن‌روژ» فرانسوی دله «سرخ ِوایی اَسیو» معنی ره دِنه.

## ایران دله
* تهران دله اتا کاواره و سینما این نوم جه بسات بینه.
* ساری ِاتا خیابون دله که اسا وه ره هیژده دی گانّه اتا سینما این نوم جا دَیی‌یه، همینسه اون خیابون ره گاتنه مولن‌روژ.

## منابع

رج:پاریس
رج:کاواره
ویلیام باتلر ییتس

**ویلیام باتلر ییتس** یا **ییتز** (ایرلندی جه: William Butler Yeats) (بزائه ۱۳ ژوئن ۱۸۶۵ - بمرده ۲۸ ژانویه ۱۹۳۹) اتا گتِ ایرلندی شاعر و نیمایشنومه‌نویس بی‌یه که غریبه علوم، سلتیونِ سنتی ادبیات و وحشی ادبیات جه علاقه داشته و همین باعث بیّه وه معروف بواشه و نوبل جایزه ره هم بَییره.

وه پیش از اونکه شه نوبل بَییره، باعث بَیبی‌یه رابیندرانات تاگور این جایزه ره بَییره چون ونه بنگلادشی شعرون ره انگلیسی جه وردگاردنی بی‌یه.

## منابع

* ونه زندگی‌نومه

رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
رج:ایرلند گت آدمون
رج:بریتانیا نویسندگون
رج:ایرلند نویسندگون
ایرلند

بندانگشتی|ایرلندِ هوایی نقشه
**ایرلند** (ایرلندی جه: Éire) اتا جزیره نوم هسته که دِتا سیاسی بخش دانّه. اتا بخش ایرلند جمهوری هسته که گت‌ته هسته و اتا بخش شمالی ایرلنده که بریتانیاشنه و ایرلندِ جمهوریِ شمالی‌وَر کته. ایرلندِ شرقی‌وَر بریتانیای جزیره قرار دانّه که انگلیس و اسکاتلند و ولز جه تشکیل وونه.

این دِتا بخش فرهنگ و زوون ات‌تی هسته. این جزیره جمعیت حدوداً ۶ میلیون نفره. ایرلندِ جزیره اروپای سومین گتِ جزیره هسته و اروپای شمال‌غربی دره، ونه گتی هم ۸۲۲۱۴ کیلومترموربع هسته.

## نگارخنه

Ireland_(island)_in_Europe.png|ایرلندِ مکون؛ اروپای نقشه دله


## منبع

* انگلیسی و فارسی ویکی‌پدیا

رج:جزیره ئون
رج:ایرلند
دربیک

**دربیک** اتا پچوم قوم بی‌یه که جرجان پَلی دَیی‌یه. بیشتر ونه خوری اون چیون که دومبی ره ویشته کتزیاس بنویشته. وه گاته که آمورائوس، دربیکون ِرهبر، گت کوروش ِعلیه شورش هاکرده و باعث بیّه که وه بمیره. ولی وشون هخامنشیون جه شکست بخاردنه و وشون سامون جزء بیینه.

یونانیون گاتنه که دربیکیون ۷۰ سالگی گادِر پیرمردون ره کاشتنه و وشون گوشت ره خاردنه.

## پانویس

## منابع
* 

رج:هخامنشیون
رج:مازرون تاریخ
رج:گرگان
آناتولی مارچنکو

**آناتولی تیخونوویچ مارچنکو**  (بزائه ژانویه ۱۹۳۸- بمرده دسامبر ۱۹۸۶) حقوق بشر ِخاهون و شوروی ِمعروف ِمخالف بی‌یه. وه و نلسون ماندلا مشترکاً اولین کسونی بینه که ساخاروف جایزه ره بَییتنه. 

وه آخرسری انده اعتصاب غذا هاکرده که ۴۸ سالگی گادِر زندون ِبیمارستون دله بمرده؛ ونه بمردن په ونه جنازه ره ونه خانواده ره تحویل ندانه. ونه بمردن باعث بیّه که میخائیل گورباچف سال ۱۹۸۷ مجبور بَواشه اتخله زندونی ره سیاسی جو ِآروم هاکردن وسّه آزاد هاکنه.

## منابع

* 
* 
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:روسیه گت آدمون
رج:ساخاروف بیته‌ئون
مسعود بارزانی

**مسعود بارزانی**،  (بزائه ۱۹۴۶، مهاباد، مهاباد جمهوری دله) عراق کوردستون رییس‌جمهور و کوردستون دموکرات حزب ِرهبر هسته. وه مصطفی بارزانی وچوئه.

سال ۱۹۷۹ وین دله، وه ره ترور هاکردنه ولی وه سالم دربورده. ادریس بارزانی (مسعود بارزانی ِبرار) سال ۱۹۷۹ ملا مصطفی ِبمردن په، کوردستون دموکرات حزب ِ رهبر بیّه. ادریس بارزانی مرگ په هم مسعود رهبری حزب جه برسی‌یه و بتونسته سال ۱۹۹۱ اتا دله‌یی انتخابات دله ۵۱٪ رای بیاره و عراق کوردستون رییس‌جمهور بَواشه. وه کوردستون میهنی اتحادیه همراهی، عراق کوردستون ره فدرال هاکرده. وه دومین دور هم هفتاد درصد آرا ره بیارده و رییس‌جمهور بموندسته.

## منابع
* روزی که کردستان به خون نشست

رج:زننه آدمون
رج:کوردستون سیاست مدارون
رج:عراق رییس‌جومورون
نیچروان بارزانی

**نیچروان بارزانی** یا **نیچیروان ادریس بارزانی**  (بزائه ۱۹۶۶) عراق کوردستون نخست‌وزیر هسته. وه ادریس بارزانی وچوئه و مصطفی بارزانی ِنوه وانه. وه فارسی، عربی، کوردی و انگلیسی جه کاملاً مسلط هسته و شه تحصیلات ره تهرون دله بگذرونی‌یه. نیچروان شوالیه عنوان ره هم بریتانیا دله بییته و اون کشور دله اتا افتخاری دکترا هم وه ره هدانه.

## منبع
* سورانی کوردی ویکی‌پدیا

رج:کوردستون سیاست مدارون
دموکراتیک مناطق حزب

**دموکراتیک مناطق حزب** یا **دموکراتیک نواحی حزب** که مختصاراً ونه نوم ره **دب‌پ** (dbp) هم گانّه، اتا سیاسی حزب نوم هسته که شمالی کوردستون دله آشتی و دموکراسی حزب ِجانشین بیّه. این حزب خلقون دموکراتیک حزب ِچلّه‌بـِِن *(= زیرمجموعه)* دَره و این حزب وسّه کوردی مناطق دله رأی جمع کانده.

## منبع
* انگلیسی ویکی‌پدیا
* کوردپرس

رج:کوردی سازمان‌ئون
رج:خلقون دموکراتیک حزب
النصره

**النصره**  اتا نظامی گروه سوریه دله شنه. این گروه سوریه دله‌یی جنگ دله ۲۳ ژانویه ۲۰۱۲ گادِر شه بساتن ره اعلام هاکرده. امریکا دسامبر ۲۰۱۲ این گروه ره تروریستی اعلام هاکرده.

## بن بنویشت

رج:تروریستی گروهون
رج:افراطی اسلام‌خائون
رج:سوریه دله‌یی جنگ
احمد معاذ الخطیب

**احمد معاذ الخطیب حسنی** که وه ره **معاذ خطیب** نوم جا اشناسنّه (بزائه سال ۱۹۶۰، دمشق دله) بشار اسد ِمخالفون ِملی ائتلاف ِرئیس هسته که ۱۱ نوامبر ۲۰۱۲ این مقوم جه برسی‌یه. وه ۲۴ مارس ۲۰۱۳ شه مقوم ِجه استفعا هدائه چون آزادی عمل نداشته.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:سوریه گت آدمون
رج:عرب سیاست مدارون
فاتح تریم

**فاتح تریم** (Fatih Terim) (بزائه ۴ سپتامبر ۱۹۵۳ میلادی) ترکیه‌یی فوتوالیسته. وه تا الات گالاتاسرای و ترکیه و فیورنتینا و میلان وسّه مربیگری هاکرده.

## آمار مربی‌گری

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:ترکیه فوتوالیستون
رج:ترکیه گت آدمون
رج:گالاتاسرای فوتوالیستون
شهریبان کوردی

**شهریبان کوردی**  اتا کوردی زن خونندوئه که ترکیه دله دنیا بموئه و اسا آلمان دله دره. 

## منبع
* ونه رسمی سایت

رج:زننه آدمون
رج:کوردستون شاعرون
رج:ترکیه زنا خونش‌کرون
کوردستون جوامع کمیته

**کوما جیواکان کوردستان** یا **کوردستون اتحاد کمیته** یا **کوردی جوامع ِکنگره** که وه ره **KCK** یا **کی‌سی‌کی** نوم جه اشناسنّه  اتا سازمانه که وه ره عبدالله اوجالان بساته. این گروه نوم قبلاً **ک‌ک‌ک** یعنی *کوردستون ِمردم ِاتحادیه* بی‌یه که ونه نوم ره بی‌یشتنه *کوردستون ِجوامع ِاتحادیه*. این سازمانِ ایدئولوژیون دموکراتیک ِکنفدرالیسم هسته. وه ره بعضیون پ‌ک‌ک ِشهری چلّه هم دونّه.

کی‌سی‌کی ِاعضاء پنج‌تا رج دله سِوا-سِوا وانّه: ایدئولوژیک جبهه، اجتماعی جبهه، سیاسی جبهه، نظامی جبهه و زنانِ بخش.

## منابع

رج:پ‌ک‌ک
رج:کوردی سازمان‌ئون
کوردستون ملی شورا

**کوردستون ملی شورا** (مخفف جه: *KNC*) اتا سیاسی سازمان نوم هسته که سوریه کوردستون دله، دله‌یی ''(داخلی)'' جنگ په، ۲۶ اکتبر ۲۰۱۱ گادِر بساته بیّه.  

کوردستون ملی شورا ره اربیل (عراق کوردستون) دله ۲۶ اکتبر ۲۰۱۱ تشکیل هدانه و مسعود بارزانی، ونجه پیش از سوریه ملی شورا حمایت هاکرده. این سازمان دله در اصل یازّه‌تا کوردی حزب دَرنه. این سازمان اتا گتِ فرق سوریه ملی شورا جه دانّه که خانه کوردی مناطق ره اتا مستقل کشور هاکنه ولی اونان خانّه کُل سوریه ره بشار اسد دَستِ په جه دَربیارن.

## پانویس

رج:کوردی سازمان‌ئون
رج:سوریه دله‌یی جنگ
سوریه ملی شورا

**سوریه ملی شورا**   یا که وه ره انتقالی شورا جه هم اشناسنّه اتا اپوزسیون گروه هسته که سوریه حکومتِ علیه کار کانده و شه هدف ره بشار اسد ِدم ِگِر هاکردن عنوان کانده. این گروه سوریه دله‌یی جنگ سَره، استامبول دله سال ۲۰۱۱ بساته بیّه، ونه اعضا ویشته سوری تبعیدیون هستنه. سوریه ملی شورا سوریه آزاد ارتش جه خله کایری کانده و وشون خله همدیگه جه نزدیکنه.

## وابسته جستارون
*سوریه آزاد ارتش
*کوردستون ملی شورا
*عربی بهار

## بن بنویشت

## بیرون بگردستن
* رسمی سایت

رج:سوریه دله‌یی جنگ
صالح مسلم

**صالح مسلم محمد** (بزائه ۱۹۵۱ - شیران، کوبانی دله) اتا کوردی سیاست‌مداره که اسا سوریه کوردستون دموکراتیک اتحاد حزب رهبر هسته و سوریه دله‌یی جنگ ِدرون، بشار اسد ِنیروئون جه جنگنه.

## زندگی‌نومه
وه شه مله دله ابتدایی دروس ره بخوندسته و عربی ره یاد بییته. درس ِپه، بورده ترکیه و استامبول ِفنی دانشگا دله شیمی بخوندسته و فارغ‌التحصل مهندسی بیّه. سال ۱۹۷۷ ترکیه جه بورده عربستون حدود سیزّه سال اونجه دیّه. سال ۹۹۳ وردگاردسته سوریه و این کشور دله سیاسی کارونِ په بورده.

وه گاته که اون گادِر که ترکیه دله دیّه، شه کوردی رفقون ِهمراه عراق کوردستون خورون ره په گیته و مصطفی بارزانی ره خله دوست داشته. وقتی بارزانی ِجنبش سال 1975 شکست بخارده، وه خله ناراحت بیّه و ونه وسّه نومه برسنی‌یه و باته که خانه شه رفقون جه بارزانی ره کومک هاکنه ولی وه ره جواب هدانه که بتتره شه درس ره دمباله بَیره.

وه سال ۲۰۰۳ سوریه کوردستون دموکراتیک اتحاد حزب ره بساته و شه ره عبدالله اوجالان ِپه‌روو بنومسته.

## منابع

* 
* کورد-واچ

رج:کوردستون سیاست مدارون
رج:سوریه گت آدمون
حیران

**حیران**، اتا روستای نومه که آستارا دلوئه. وه فاصله آستارا جه ۳۰ کلیومتر هسته.

## جستارهای وابسته
* حیران تله کابین

## منابع

* وبگاه حیران در سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های استان گیلان

رج:آستارا شهرستون روستائون
رج:آستارا