open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
رومانی

**رومانی** (رومانیایی جه: România) اتا کشور هسته که اروپای ِجنوب‌شرقی دله دَره. ونه نیشتنگا (=پایتخت) نوم بخارست هسته. رومانی غرب جه مجارستون و صربستون، شمال‌شرقی و شرق جه مولداوی و اوکراین و جنوب جه بلغارستون ره وَر خانّه.

رومانی ِگَتی (=مساحت) ۲۳۸،۴۰۰ کیلومتر مربع جه اروپای اتحادیه‌ی ِنهمین گت ِکشور هسته و ۱۹ میلیون جمعیت جه اروپای اتحادیه دله هفتمین جمعیت ره دانّه.

این کشور ِرسمی زوون رومانیایی هسته و ونه پول ِیکا قدیم جه لئو بی‌یه و اسا یورو ونه جا ره دَر گَنّه. رومانی ِمردم ویشته مسیحیت ِپه‌روو هستنه که حدوداً ۸۷ درصد ارتودوکس ِچلّه شِنه.

رومانی ِمردم اتا جوگی ِقوم ِتیر و تِبار جه هَستنه که ونه نوم داچیا بی‌یه. این قوم ِآدِمون و رومی‌ها جه وَصلِت هاکِردنه و رومانیایی  ِتیره ره بِساتنه. وشون ِزوون هم ایتالیایی جه نزدیکه.

سال ۱۹۴۴ میلادی رومانی ِکشور ره شوروی ِسرخ ارتش اشغال هاکِرده و تا سال ۱۹۵۸ وه ره داشته. این گادِر شوروی اتا کمونیسمی حکومِت ره رومانی دله بِساته و اَی شه کشور جه بریم بِمو. این کمونیستی حکومِت میون ۱۹۴۵ تا ۱۹۸۹ رومانی دله دَیی‌یه و این چـِل سالی اتا دیکتاتورمونا حکومِت بی‌یه.

سال ۱۹۸۹ نیکلای چائوشسکو، رومانی ِکمونیست ِدیکتاتور مردم ِشورش په کنار بورده و مردِم اتّا چن حزبی حکومِت ره ونه جا بیاردنه.این انقلاب ِپه رومانی رُشد هاکِرده و تا دَه سال طول بَکشی‌یه که اتا پول‌دار ِکشور بَواشه. رومانی ۲۹ مارس ۲۰۰۴ ناتو و  ۱ ژانویه ۲۰۰۷ اروپای اتحادیه دله عضو بیّه.

## مردِمون

سال ۲۰۱۱ آمار گاتِنه که رومانی ِجمعیت اون سال ۱۹٬۰۴۳٬۷۶۷ نفر بی‌یه. این کشور اون منطقه‌ی ِبقیه کشورون واری زادوولد ِمنفی رُشد جه دیم‌به‌دیم هَسته و ونه جمعیت دَر کم وانه. اکتبر ۲۰۱۱ رومانیایی‌تِبارون ۸۸٫۶ درصد، مجارون ۶٫۵ درصد و جوگیون ۳٫۲ درصد ره تشکیل دانه. رومانی اتا سکولار ِکشور هسته و رسمی دین نِدانّه ولی ونه جمعیت ِاکثریت مسیحیت ِپه‌روو هَستنه. سرشماری سال ۲۰۰۲ میلادی گاته ۸۶٫۷ درصد شه ره مسیحی ارتودکس دونّه.

## کشوری تقسیمات

## پانویس

## منابع

* [//en.wikipedia.org/wiki/Romania انگلیسی ویکی‌پدیا]


رج:جوگی
رج:اروپا اتحادیه
رج:اروپا کشورون
رج:ناتو
عبدالحسین مختاباد

**عبدالحسین مختاباد** (بزایی تبری سال 1477، امره، ساری دله) اتا سازنواز و ئوستاد و تهرون شهر شورا یار هسته.

## منبع

رج:مازرون سیاست‌مدارون
رج:مازرون نوازندگون
۲۰۱۴ آسیایی کائون

**۲۰۱۴ آسیایی کائون (= بازیون)**  آسیایی کائون هیودهمین دوره هَسته. این مسابقات ۱۹ سپتامبر ۲۰۱۴ جه تا ۴ اکتبر ۳۶تا رشته دله انجام بیّه. این سومین بار بی‌یه که جنوبی کره این کائون ره میزبان بیّه.

## منابع

## بیرون بگردستن

* رسمی سایت

رج:آسیایی کائون
رج:اینچئون
پاریس سن ژرمن

**پاریس سن ژرمن**  اتا فوتوال تیم هَسته که پاریس ِشهر دله دَره. این تیم ره ۱۲ آگوست ۱۹۷۰ دِتا تیم ِ«Paris FC» و «Stade Saint-Germain» ِادغام جه بِساتنه و چار سال په‌یی‌ته این تازه تیم بِستونِسته لیگ ۱ دله بِئه و هَنتا این لیگ دله کا کانده و هر تیم دیگر جه ویشته این لیگ ره برنده بَیی‌یه.

## افتخارات
.

* 
**دیگر مقوم**

* یوفا اینترتوتو کاپ: 2001

## منابع


رج:پاریس
رج:فرانسه فوتوال تیمون
تیاگو سیلوا

**تیاگو سیلوا** یا **دیاگو رافائل مایا سیلوا** اتا برزیلی فوتوالیست برزیلیچلسی و برزیل [برزیل 

== منابع ==




[رج:زننه آدمون
رج:آث میلان فوتوالیستون
رج:پاریس سن ژرمن فوتوالیستون
رج:پالمیراس فوتوالیستون
رج:پورتو فوتوالیستون
رج:دینامو مسکو فوتوالیستون
رج:فلومیننزه فوتوالیستون
رج:برزیل فوتوالیستون
.
زالاتان ابراهیمویچ

**زلاتان ابراهیمویچ** یا **زالاتان ابراهیم اویچ** (بزائه ۳ اکتبر ۱۹۸۱، سوئد دله)، اتا سوئدی فوتوالیست هسته که فوروارد ِپُست دله کا کرده و إسا ورزشی مدیریت کار ره پیش هایته. 

زلاتان ِپییر و مار بوسنی و کرواسی جه بینه.

وه خله اروپای گت-گت تیم دله دیه و ات‌گال ام اس ال (آمریکای لیگ) دله هم کا کرده. مالمو، آژاکس، یونتوس، اینتر میلان، بارسلونا، پاریس سن ژرمن، منچستر یونایتد و آث میلان دله سابق دیه.

فوریه ۲۰۰۹، ابراهیم‌اویچ ۹ میلیون یورو جه، کاکا واری، بیشترین حقوق ره کاکرون *(=بازیکنان)* میون فوتوال دله داشته. وه شه خاص و کاریزماتیک شخصیت وسه معروف هسته که شه خد ره خله گیرنه و ونه تنگلی بالایی دره.

### تیم دله
.

1 شامل اروپای چمپیوز لیگ و اروپای لیگ وانه.

2 Includes the سوپر جام فوتبال هلند, سوپر جام فوتبال ایتالیا, سوپرکوپا د اسپانیا, سوپر جام فوتبال فرانسه, سوپرجام اروپا and جام باشگاه‌های فوتبال جهان matches.

### ملی تیم دله

## افتخارات
### تیمی
;آژاکس
*هلند ِگت ِلیگ (2): 2001–02، 2003–04
*هلند ِحذفی کاپ (1): 2001–02
*هلند ِسوپرکاپ (1): 2002

;یوونتوس
* سری آ (2): 2004–05, 2005–06

;اینترمیلان
* سری آ (3): 2006–07, 2007–08, 2008–09
* ایتالیای ِسوپرکاپ (2): 2006, 2008

;بارسلونا
* لا لیگا (1): ۱۰-۲۰۰۹
* سوپرکوپا د ایسپانیا (2): 2009, 2010
* اروپای سوپرکاپ (1): ۲۰۰۹
* فوتوال تیمون جهونی جام (1): 2009

;میلان
* سری آ (1): 2010–11
* ایتالیای سوپرکاپ (1): 2011

;پاریس سن ژرمن
* لیگ ۱ (2): 2012–13, 2013–14
* فرانسه‌ی ِسوپرکاپ (2): 2013, 2014
* کوپا د لکوئه (1): 2013–14

### شخصی

*طلایی لینگ (1): 2012
*پوشکاش جایزه (1): 2013
*فیفا پرو ورد (1): 2013
*یوفای منتخب تیم (3): 2007, 2009, 2013
*یورو کاپ ِمنتخب ِتیم (1):  ۲۰۱۲
*یورو ۲۰۱۲ مسابقه‌ی ِبتترین بازیکن: فرانسه جه
*یورو ۲۰۰۸ مسابقه‌ی ِبتترین بازیکن: یونان جه
*یورو ۲۰۰۴ مسابقه‌ی ِبتترین بازیکن: ایتالیا جه
*لیگ قهرمانان اروپا ۱۳–۲۰۱۲: Highest Assists 
*اروپا اسپورت مدیا (4): 2006–07, 2007–08, 2012–13, 2013–14
*Ligue 1 Player of the Year (2): 2012–13, 2013–14
*Ligue 1 Team of the Year (2): 2012–13, 2013–14
*Ligue 1 Top Goalscorer (2): 2012–13, 2013–14
*Serie A Top Scorer (2): 2009, 2012
*سری آ ِاتا سال ِخارجی بازیکن (5): 2005, 2008, 2009, 2011, 2012
*سری آ ِاتا سال ِبتترین بازیکن (3): 2008, 2009, 2011
*سری آ ِمنتخب تیم (2): 2010–11, 2011–12
*ایتالیا 2011 سوپرکاپ: مسابقه‌ی ِبتترین بازیکن
*سری آ ِاتا ماه ِبتترین بازیکن: ژانویه 2012
*Guldbollen (8): 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013
*Jerringpriset (1): 2007
*سوئد ِبتترین ورزش‌کَر (2): 2007, 2010

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:سوئد فوتوالیستون
رج:سوئد گت آدمون
رج:آژاکس فوتوالیستون
رج:آث میلان فوتوالیستون
رج:اینتر میلان فوتوالیستون
رج:بارسلونا فوتوالیستون
رج:پاریس سن ژرمن فوتوالیستون
رج:یوونتوس فوتوالیستون
رج:منچستر یونایتد فوتوالیستون
اینچئون

**اینچئون** یا **اینچان** اتا شهر جنوبی کره دله هسته. این شهر جنوبی کره‌ی ِشمال‌غرب واقع بَیی‌یه. 

## نگارخِنه

File:Korea-Incheon-Chinatown-01.jpg|
File:Incheon-port.jpg|
File:Incheon bridge 2009.jpg|


## منابع


رج:جنوبی کره شهرون
فندق گلام

thumb|left|200px|سونَکارد ِفِنِر
**فِنِر** یا **فِندُق گُلام**  اتجور محفظه‌دار ِچراغ نوم هسته که ویشته قدیم داشتنه و هرکاجه شینه، شه همراه وَردنه یا فی‌المثل اتا سی سَر یِشتنه که همه جا ره روشِن هاکِنه.

## نگارخِنه

File:058 Conrad Cichorius, Die Reliefs der Traianssäule, Tafel LVIII (Ausschnitt 01).jpg|
File:Mendel I 155 v.jpg|
File:Dommartin-le-Franc (2).jpg|
File:Kirkkoliput.jpg|
File:HiroshimaShukkeienLantern7324.jpg|


## منابع

* تبرستون ِلغتنومه
* دهخدا، علی‌اکبر، لغتنامهٔ دهخدا.

رج:لامپ
چسن بئو

**چسن بئو**   اتا جور بئو هسته که شه جه نَخاش بو دَرکانده. 

این بو اتتی دفاعی مکانیزم هسته که باعث وونه این بئو ره پرنده‌‍‌ئون و ماچکلون نَخارِن. 

چسن بئو ره اگه ات نفر دَس هاکِنه یا وه شه زخمی بَواشه یا حتی ونه حرکت هاکردن بتونده باعث بوو که ونجه این نَخاش بو تَنِک بَواشه.

## منابع

رج:بئو
نیویورک ایالت

**نیویورک**  ایالتی هسته که آمریکای شمال‌شرقی وَر کته.

با توجه به برآوردهای اداره آمار آمریکا در سال ۲۰۱۴ جمعیتی نزدیک به ۸/۵ میلیون نفر شهر نیویورک، پرجمعیت‌ترین شهر آمریکا، دله زندگی کاردنه. میون شهرهایی که به صورت قانونی مهاجرون درنه، شهر نیویورک ویشترین میزان مهاجرون ره میزبونی کانده. کلان‌شهر نیویورک ویشترین جمعیت انبسی ره دارنه. متحد ملل سازمان این شهر دله دره و این شهر اقتصاد خله قوی هسته. حدود دو سوم از جمعیت کل ایالت نیویورک شهر نیویورک دله درنه و حدود ۴۰ درصد این جمعیت منطقه لانگ آیلند دله زندگی کانه. قرن هیودهم شهر و ایالت نیویورک هر دِتا با عنوان دوک یورک (لقب دومین پسر پادشاه یا ملکه انگلستان) بساته بینه. دیگه شهرون این ایالت بوفالو، روچستر، یانکرز و سیراکیوز هستنه. ولی ونه نیشتگا (=پایتخت) نوم آلبانی هسته.

## گالری


DSCN4405 viewfromgoatislandtoamfalls e.jpg|آبشار نیاگارا در شمال غرب این ایالت در مرز کانادا قرار دارد.
Cup votive inscriptions MET 40-170-15.jpg|کاسه با نقوش و خط کوفی. قرن ۱۰-۱۱ میلادی از نیشابور. متعلق به موزه متروپولیتن در شهر نیویورک.
Damononthefield.jpg|تیم بیسبال نیویورک یانکیز از محبوب‌ترین تیم‌های بیسبال آمریکا است.



## منابع

رج:آمریکای متحده ایالات ایالتون
رج:آمریکای میونی غربی ایالتون
القاژییه

**القاژییه** یا **الگاژییه** اتا زازاکی آهنگ هسه. القاژییه  زازاستون ِدرسیم ِدله‌ی ِآهنگ هسه و ونه لهجه شمالی زازاکی جه هسه.ref>http://www.akormerkezi.com/mikail-aslan-elgajiye-turkce-ceviri_sarki-dlndhj.htmlالقاژیه شمالی زازاکی دله *ال غازي* شهر ِنوم هست.
## شعرون
* القاژییه، القاژییه (Elqajiye, elqajiye)
* ته القاژییه (wiy lemıne elqajiye)
*کیجا! ته مار ظالمونوئه (Erere mawa to zalıma)
*من ته پییر جه راضیمه (Piye to ra ez rajiyo)
*آه مه درد(wiy lemıne derdo derdo)
*ته درد ِبِلا ره (derde to zere ma werdo)

*اگه ته درد خانی، بقیه درد دَره(Derd persena derde sari)
*بقیه درد جه چی کاندی؟ (To se kena perse sari)
*من باتمه کیجا! بمو مه همراه، شومبی(erere mı vake şimi)
*چه امه دنیا ره تاریک هاکردی(to çaye dina ma kerde tari)
*آه مه درد من، مه درد (wiy lemıne derdo derdo)
*ته درد مه دل ره بخارده (derde to zere ma werdo)

## الگاژییه
*شوال سام آهنگ الگاژییه  آواز خواندن
## رفرانس
رج:زازاکی
تیفنگ ماکسیم

**ماکسیم** نخستین گونه‌ئون مسلسل جه هسته که اتا بریتانیایی مخترع بنام سِر هیرام استیونس ماکسیم سال ۱۸۸۴ وه ره اختراع هاکارده. این سلاح بنام "بریتانیای ِامپراتوری ِفتوحات ِسلاح"  بِنومِسته بَئی‌یه. اینتا تِفِنگ  زمانهای قدیم ، ایران دله دیِّه.
رج:تفنگون
رج:بریتانیا تاریخ
آگوستو پینوشه

**آگوستو خوزه رامون پینوشه اوگارته**  (بزائه‌ی ۲۵ نوامبر ۱۹۱۵، والپاریزو - بمرده‌ی ۱۰ دسامبر ۲۰۰۶، سانتیاگو)، اتا شیلیایی نظامی بی‌یه که ۱۹۷۳ ِکودتا دله (۱۱ سپتامبر ۱۹۷۳) بتونسته آمریکا کومِک جه سالوادور آلنده‌ی ِسوسیالیستی حکومِت ره رِقِد هاده و ۱۷ سال شیلی ریاست جمهوری ره تا سال ۱۹۹۰ شه دَس په داره.

## بریم بگردستن

## منابع

* BBC
* 
Augusto Pinochet. (۲۰۰۸، September ۲). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 21:15, September 4, 2008, from http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Augusto_Pinochet&oldid=235816924 

رج:پینوشه
رج:شیلی رییس‌جمهورون
رج:شیلی گت آدمون
اونشو

**اونشو**، **اوشو**، یا **نارنگی** (علمی نوم: *Citrus unshiu*) اتا میوه‌ هسته که مرکبات جه هسته. نارنگی پتقال جه پچوک‌تِره و ونه مزه ترش و شیرین هسته.

اوشو دله ویتامین‌های A، B1، B2، C پروتئین، چربی، قند، فسفر و کلسیم خله دَره. اونشو خله هستکائون ِقوی‌بیّن وسّه هم خاره.

## تولید
بندانگشتی|چپ|نارنگی 

## منابع

رج:میوه‌ئون
حسین شهابی

**حسین شهابی** (بزائهٔ ۱۳۴۶ تبریز دله) تهیه کننده ، کارگردون و فیلم‌نومه‌نویس ایرانی هسته.

## فیلم‌های سینمایی

## فیلم‌های تجربی

## جوایز و حضور بین‌المللی
200px|بندانگشتی|چپ|حسین شهابی و نوری بیلگه جیلان فستیوال  فیلم کرالا
200px|بندانگشتی|کنفرانس خبری  شهابی آرژانتین

## منابع

## پیوند های مرتبط

* حسین شهابی فیلمون
* در باره حسین شهابی - مجله ۲۴ *بازبینی شده در ۱۹ سپتامبر ۲۰۱۴ روزنامه خراسان *
* اخبار مرتبط با حسین شهابی *سایت سوره سینما بازبینی شده در ۳۰ اوت ۲۰۱۳*
* موفقیت های سینمای ایران *خبرگزاری ایرنا بازبینی شده در ۱۹ دسامبر ۲۰۱۳* 
* نقد و بررسی فیلم روز روشن *خبرگزاری مهر بازبینی شده در ۱۶ اکتبر ۲۰۱۳*
*  


رج:ایران کارگردانون
رده:گت مردمون تبریز
رج:زننه آدمون
مجید کاظمی

**مجید کاظمی** اتا آهنگساز و خوننده هسته که ویشته شاهین نجفی، شاهو و نوید زردی جه کار کانده. وه چنتا آهنگ ره شاهین نجفی هِمراه بَخوندِسته و اَی شه اتا تیناری آلبوم هِدائه و ونه نوم ره آدرنالیسم بی‌یِشته. 

## منابع
* جنوب میوزیک

رج:ایرانی تنظیم‌کرون
کاظمین

**کاظمین** یا **کاظمیه** اتا شهر نوم هسته که عراق ِبغداد استان دله دره. اینتا شهر اسا ۲۱٬۱۲۰ نفر جمعیت دانّه.

## وابسته جستارون
* عراق
* عراق شهرون فهرست

## منبع
* ویکی‌پدیای کارورون، «فهرست شهرهای عراق»، فارسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه جه. (بدیه‎بَیی ‏۱۶ تیر ۱۳۹۱).

رج:عراق شهرون
شامرزا

** شامرزا شهر** (گه رسمی نوم دله وه ره شهمیرزاد گوننه) سمنان اوستان ره اتا شهر هسته. این شهر مهدی‌شهر شهرستان دله دره و شهمیرزاد بخش ِمرکز هم هسته. از دید گردشگری و کشاورزی این شهر بسیار توانمند هسته.
این شهر مردمون، در ۲ مقطع زمونی، بهمن ۸۹ و شهریور ۹۲ از طریق راهپیمائی و امضای طومار اعلام هاکاردنه گه خوانّه به مازرون اوستان پیوست ببوئن.

## منبع
*ویکی‌پدیای همکاری‌کانندگون، «شهمیرزاد»، فارسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه (بازیابی ۱۱ دی ۱۳۹۳).

رج:مهدی‌شهر شهرستان
رده:سمنان اوستان شهرون
کاورد

**كُرد** اتا مازندرونی‌زوون روستایِ نوم هسته که سمنان اوستان دله قرار دارنه و مهدی‌شهر شهرستون شهمیرزاد بخش دله دره.

## جمعیت
این روستا، پشتکوه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری دله، سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۸۵ نفر (۳۰ خانوار) بی‌یه. این روستا پیش از انقلاب، از روستاهای ساری شهرستون به حساب اِمو.

## منبع
*ویکی‌پدیای همکاری‌کانندگون، «کاورد»، فارسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه (بازیابی ۱۲ دی ۱۳۹۳).

رج:مهدی‌شهر شهرستان روستائون
سرخه‌ده

**سرخه‌ده** اتا مازندرونی‌زوون روستایِ نوم هسته که سمنان اوستان دله قرار دارنه و مهدی‌شهر شهرستون شهمیرزاد بخش دله دره.

## شورای اسلامی
سرخه‌دهِ انتخابات شورای اسلامی، اولین بار ، سال ۹۲ دله برگزار بیّه.

## منبع
*ویکی‌پدیای همکاری‌کانندگون، «سرخده»، فارسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه (بازیابی ۱۲ دی ۱۳۹۳).

رج:مهدی‌شهر شهرستان روستائون
پلور (مهدی‌شهر)

**پلور** (pelver) اتا مازندرونی‌زوون روستایِ نوم هسته که سمنان اوستان دله قرار دارنه و مهدی‌شهر شهرستون ِشهمیرزاد بخش دله دره.

## جمعیت
اینتا روستا، پشتکوه دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری دله، سال ۱۳۹۰ دله، ونه جمعیت ۰ نفر (۰ خانوار) بی‌یه. این روستا پیش از انقلاب، دودانگه بخشِ گدترین روستا به حساب اِمو.




## منبع
*ویکی‌پدیای همکاری‌کانندگون، «پرور»، فارسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه (بازیابی ۱۱ دی ۱۳۹۳).

رج:مهدی‌شهر شهرستان روستائون
پول‌مله

**فولادمله** اتا مازندرونی‌زوون روستایِ نوم هسته که سمنان اوستان دله قرار دارنه و مهدیشهر شهرستون ِشهمیرزاد بخش دله دره. فولادمله تاریخ دله از روستاهای مشهور مازندران بی‌یه و به‌نوعی مازندران دروازه نوم داشته.

## جمعیت
این روستا، پشتکوه دهستون مرکز هسته و ایران آماری مرکز ِسرشماری دله، سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت ۱۳۴۴ نفر (۳۷۰ خانوار) بی‌یه. این روستا پیش از انقلاب، دودانگه بخشِ دله قرار داشته.

## منبع
*ویکی‌پدیای همکاری‌کانندگون، «فولادمحله»، فارسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه (بازیابی ۱۲ دی ۱۳۹۳).

رج:مهدی‌شهر شهرستان روستائون
دربند کلیس

**دربند كليس**   اتا مازندرونی‌زوون روستایِ نوم هسته که سمنان اوستان دله قرار دارنه و مهدی‌شهر شهرستون شهمیرزاد بخش دله دره. اين روستا اتا از كلاته‌های روستای چاشم بشمارده وونه.

چاشم به دوآب ِ جاده اين روستای پلی جه گُذرنه. اين روستای نوم چند بار تاريخ تبرستان دله بموئه. امروزه كليس دله زراعت وونه.

## منبع
*ویکی‌پدیای همکاری‌کانندگون، «دربند کلیس»، فارسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه (بازیابی ۱۷ دی ۱۳۹۳).

رج:مهدی‌شهر شهرستان روستائون
جئور ده

**جواهرده** یا **جئوَر ده** اتا مله نوم هسته که رامسر شهرستان و مازندران اوستان شنه و خله گیلان اوستان سامون جه نزدیکه. این روستا بلندی تا ۲۰۰۰ متری جه رسنه و البرز کوهون میونه دره. روستای جمعیت سرشماری سال ۱۳۹۰ گدر، حدود ۹۸۰۰ نفر (۲۴۷۰ خانوار) بی‌یه که اکثراً یلاق-یشلاق کننه. 

## نگارخنه

File:Javaher Deh1.jpg|طبیعت جواهرده
File:Javaher Deh2.jpg|طبیعت جواهرده
File:Javaher Deh4.jpg|طبیعت در جواهرده
File:Javaher Deh3.jpg|خانه در جواهرده


## پانویس

رج:رامسر شهرستان روستائون
عبدالله بن عبدالعزیز

**عبدالله بن عبدالعزیز آل سعود** (بزائه ۱ اوت ۱۹۲۴ – بمرده ۲۳ ژانویهٔ ۲۰۱۵) خادم الحرمین الشریفین و عربستون ِشیشمین شا و عبدالعزیز آل سعود ِدوازَّهمین وَچه بی‌یه.

## منابع

رج:آل سعود
آثرون

**آثرون** يا **آسرون**  اتا مازندرونی‌زوون روستایِ نوم هسته که سمنان اوستان دله قرار دارنه و مهدی‌شهر شهرستون شهمیرزاد بخش دله دره. اين روستا اتا از كلاته‌های روستای چاشم بشمارده وونه.

## جمعیت
این روستا، چاشم دهستون دله قرار دارنه و ایران آماری مرکز ِسرشماری دله، سال ۱۳۸۵ دله، ونه جمعیت  ۳۴ نفر (۹ خانوار) بی‌یه.

## منبع
*ویکی‌پدیای همکاری‌کانندگون، «اساران»، فارسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه (بازیابی ۱۷ دی ۱۳۹۳).

رج:مهدی‌شهر شهرستان روستائون
ورده

**ورده** یا **بدبده** اتا خورد پرنده هسته که ون  پـَـــر ، گوشت و مرغانه پِرطرفدار هسته و همین‌تا وسته بعضی کشورها دله پرورش هدائه وونه. ورده زمین‌ سر کالی سازنه و گِل به گِل بنشنه ون آواز ره کاهدون دله جه بشناستن. این پرندهٔ بعضی از گونه‌ها بتونّه کیلومترها کوچ هاکانن مثل ژاپنی ورده گه تابستون و زمستون ره با کوچ هاکاردن سپری کانّه.
## نوم
واژهٔ ورده فارسی کلاسیک دله (وردیج) وجود داشته و گیلان و سمنون دله هم کاربرد دارنه. واژهٔ بدبده هم که در واقع نشونگر این پرندهٔ آواز هسته کرمان دله کاربرد دارنه. تاجیک‌ها این پرنده ره بی‌دانه ، ورتیش ، و ُشم و... گونّه.

واژهٔ بلدرچین ترکی هسته.

تبرستون و دیلم دله قدیم وه ره **وُشم** یا **وشوم** هم گاتِنه. وشمگیر ِنوم، که اتا زیاری اسپهبد بی‌یه، این حیوون ِاسم جه بَییته بیّه.

## نگارخانه

پرونده: Excalfactoria chinensis (aka).jpg


## پانویس

*ویکی‌پدیای همکاری‌کانندگون، «بلدرچین»، فارسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه (بازیابی ۱۰ بهمن ۱۳۹۳).

رج:پرنده
دانمارک

**دانمارک ِپادشائی ** اتا کشور هسته که اروپای ِشمال و اسکاندیناوی دله دَره. ونه نیشتنگا (= پایتخت) کپنهاگ هسته. 
این کشور ِجمعیت ۵٫۵ میلیون نفر و ونه رسمی زوون دانمارکی هستنه البته فارویی، گرینلندی و آلمانی هم این کشور دله رسمیت دارنه و وشون ِگنش‌کرون بعضی جائون دَرنه.

این کشور ِپول ِیگا کرون هسته و با اونکه این کشور سال ۱۹۷۳ اروپای اتحادیه دله عضو بیّه اما یورو ره شه پول ِبَدِل قبول نَکارده. دانمارک دله ۸۰٫۴ درصد مردمون جه لوتری مسیحیت ِپه‌روو هستنه.

فارو و گرینلند دِتا سِوا جزیره هَستنه که دانمارک ِشِنه اما سال‌های ۱۹۴۸ و ۱۹۷۹ وشون ره دانمارک شه‌گِردونی (= خودمختاری) هِدائه. دانمارک اسکاندیناوی ِجنوبی‌ترین کشور هسته و فقط آلمان جه سامون دانّه. اتا دریویی پـِل هم بساتنه که اورسوند پل نوم دانّه و دانمارک ره سوئد وصل کانده.

دانمارک متحد ملل سازمان و ناتوی ِمؤسسون جه هسته. دانمارک دله مردم ِطبقاتی اختلاف خله کم هسته چون وشون ِحکومِت «رفاه ِدولت» هسته. این طرزی هسته که این کشور ِمردمون همیشه «راضی‌ترین» مردمون اعلام وانّه و این کشور ِفساد همه جا جه کمته هسته.

این کشور ِپرچم، که اتا اسپه صلیب ونه دله دَره، قدیمی‌ترین پرچمی هسته که جهون دله دَیی‌یه و هَنتا کار شونه. وه ره سال ۱۸۲۱ جه دَرنه استفاده کانّه. این پرچم هسته که سوئد، نروژ، فنلاند و ایسلند ونجه الگو بَییتنه.

## تاریخ
### باستان
دانمارک حدود ۱۲٬۵۰۰ سال پیش مسکونی بی‌یه و کشاورزی ۳۹۰۰ پیش از میلاد ونه دله انجام بی‌یه.

قبل ِاینکه دانمارکی‌ها، که اتی ژرمن بینه، بـِئِن، اتا قوم دیگه که وشون نوم ژوت بی‌یه، اینجه دَیینه و ژوتلند و ونه اطراف ره بسات بینه. ژوت‌ها، آنگل‌ها و ساکسون‌ها سه‌تا ژرمنی قوم بینه.

دانمارکی‌ها ره سده هشتم تا دهم میلادی وایکینگ جه اِشناسینه. دانمارکی‌ها، نروژی‌ها و سوئدی‌ها تمام ِاروپا ره حمله کاردنه. 

### میونی سده‌ئون
سده دهم میلادی و اوایل سده یازدهم کنوت (سوین وچه) انگلستان و نروژ ره دانمارک وسّه بَییته. کنوت ِبمردن په، دانمارک مدت‌ها دله‌یی جنگ (= جنگ داخلی) داشته. سده‌ئون دوازده و سیزدهم میلادی دله دانمارک پیشرفت هاکرده و ونه سامون گتته بیّه ولی آخرسر اتا رقابت میون شه همسایه‌ئون جه شکست بخارده. سال ۱۳۹۷ میلادی ملکه مارگارت (والدمار چاروم ِکیجا) اتا اتحادیه ره دانمارک و سوئد و نروژ میون بساته. این اتحاد نروژ جه تا سال ۱۸۱۴ و سوئد جه سال ۱۵۲۳ دمباله داشته. 

## سیاست

این کشور ِحکومت مشروطه پادشائی هسته و سال ۱۹۴۵ جه متحد ملل سازمان دله عضوه.

دانمارک ِنظام دموکراسی هسته که سال ۱۸۴۹ بنویشته بیّه. این اساسی قانون هر چن ساله تغییراتی پیدا کارده. دانمارک پارلمان که *فُلکِتین* (Folketinget) نوم دانّه دانمارک ِقوانین ره رأی یِنّه و تصویب کانده. دانمارک ِپارلمان ۱۷۹تا عضو دانّه که سیاسی احزاب مختلف جه هستنه. دِ نفر دانمارک ِپارلمان دله گرینلند و دِ نفر فارو دله انتخاب وانّه.

## تقسیمات




دانمارک سال ۲۰۰۷ جه پنج‌تا استان بیّه که سرجمع ۹۸تا شهرستون دانّه. گرینلند و فارو هم دِتا شه‌گردون سامون هَستنه که دانمارک ِشِنه.

## منابع

* Wikipedia contributors, "[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Denmark&oldid=497510780 Denmark]," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed June 14, 2012).
* 
* 


رج:اروپا اتحادیه
رج:اسکاندیناوی
رج:نوردیک کشورون
رج:ناتو
رج:مشروطه سلطنت
رج:اروپا کشورون
بلغارستون

**بلغارسّون** (بلغاری جه: България) اتا کیشور اروپای ِجنوب‎شرقی دله هسته. ونه نیشتنگا (=پایتخت) صوفیه هسته. این کشور ِجمعیت سال ۲۰۱۱ دله ۷٬۳۶۴٬۵۷۰ نفر بی‌یه که هر ساله ۱٪ ونجه کم وانه. بلغارستون جمعیت ِسَره ویشترین منفی ِرشد ره دِنیا دله دانّه. این کشور ِرسمی‌زوون بلغاری و ونه پول ِیکا لِف هسته. اینتا کیشور دله حدوداً ۸۵ درصد بلغاری‌تِبارنه و بقیه تورک و جوگی هسّنه. بلغارسّون ِگَتی (=مساحت) هم ۱۱۰٬۹۹۴ کیلومتر مربع هسّه که این مسئله باعث وونه اروپا دله چاردهمین گتِ کیشور بائه.

بلغارستون قبلاً اتا سوسیالیستی کشور بی‌یه و شرقی بلوک دله جا گیته ولی بعداً کمونیستون این کشور دله حکومِت جه دَکِتِنه و جدید ِحکومِت سال ۲۰۰۴ ناتو دله عضو بیّه و روز ۱ ژانویه ۲۰۰۷ جه اروپای اتحادیه دله قِرار بَیته. بلغارستون ِمهمترین صادرات رز ِاسانس هسته، وشون ِمشروب هم خله طرفدار دانّه، اِتی که بلغارستون مشروب ِچارمین صادرکننده جهون دله هسته، لباس، دوندی، آهن و فولاد، ماشین‌آلات و تجهیزات و سوخت هم این کشور جه صادر وانّه.

بلغارستون رسماً اتا سکولار ِکشور هسته اما ونه اساسی قانون دله ارتودکس ِمسیحیت سُنتی دین بنومِسته بَیّه. ۷۶٪ جمعیت مسیحیت په‌روو هستنه و ۱۰٪ جمعیت ره مسلمون‌ها تشکیل دِنّه و ۱۱٫۸ درصد بی‌دین هستنه.

## جغرافیا
بندانگشتی|راست|200px|نقشه توپوگرافیک بلغارستان.
بلغارستون کشورون ِرومانی، صربستون، مقدونیه، یونان و ترکیه جه سامون دانّه و شرق جه سیو دریا ره وَر خانّه.

دِتا مهم ِرشته‌کوه بلغارستون ره وَر گیرنه، اتا بالکان که شمال و مرکز دله دَره و ات دیگه رودوپ که غرب و جنوب دله کَته.

## استان‌ها
}

سال ۱۹۹۹ جه بلغارستون ره ۲۸ استان (منطقه) تقسیم هاکِردنه.

## توریسم
وارنا بلغارستون ِتوریستی‌ترین شهر هسته که اتا ساحلی شهر حیساب وانه البته این شهر پَلی بعضی تاریخی اماکن هم قِرار دارنه. بلغارستون دله قدیمی کلیسائون هم خله توریستی هستنه.

## منابع

* Wikipedia contributors, "Bulgaria," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bulgaria&oldid=493606716 (accessed May 22, 2012).
* پایگاه تخصصی مطالعاتی اینپا INPO. «معرفی کشورها: بلغارستان». بازدید: مه ۲۰۱۲.
* Crampton, R.J. (2007). Bulgaria. Oxford University Press. p. 174. ISBN 978-0-19-954158-4.
* Chary, Frederick B. The History of Bulgaria (The Greenwood Histories of the Modern Nations) (2011)

* فارسی ویکی‌پدیا


رج:اروپا اتحادیه
رج:ناتو
رج:اسلاوی کشورون
رج:اروپا کشورون
کرواسی

**کرواسی** (کرواتی جه: *Hrvatska*) اتا کشور هسته که بالکان ِمنطقه دله دَره و اسلوونی، مجارستون، صربستون، بوسنی و هرزگووین و مونته‌نگرو جه هم‌سامونه و آدریاتیک دریا جه هم وَر خانّه. زاگرب ونه نیشتنگا و گتترین شهر هسته. این کشور ۵۶٬۵۹۴ کیلومتر مربع گَتی (= مساحت) دانّه و ویشته ونه مناطق مدیترانه‌ای و قاره‌ای هستنه. آدریاتیک ِپَلی کرواسی بیش از هزارتا جزیره دانّه. کرواسی ِجمعیت ۴.۲۸ میلیون نفر هسته که وشون دله ویشته کروات هستنه و مسیحیت ِکاتولیک ره په‌رووی کانّه. کرواسی ِپول ِیکا کونا هسته.

توریسم این کشور ِاصلی منابع جه هسته و ۲۰ درصد کل تولیدی این صنعت جه پیدا وانه. کرواسی اتی پارلمونی جمهوری و تک‌مجلسی هسته. این کشور اروپای اتحادیه و ناتو دله عضویت دانّه.

کرواسی سال ۱۹۱۸ که جهونی جنگ اول تموم بیّه، اتریش-مجارستون جه سِوا بیّه و یوگوسلاوی دله قاطی بَگِردِسته. جهونی جنگ دوم په کرواسی یوگوسلاوی دله دیی‌یه. این کشور سال ۱۹۹۱ شه استقلال ره یوگوسلاوی جه اعلان هاکرده. کرواسی استقلال جنگ حدود چار سال طول بَکشی‌یه. 

## تقسیمات
### تاریخی نواحی

کرواسی ره چارتا گتِ تاریخی ناحیه و چنتا پچوک‌ته منطقه جه رَسِد هاکردنه که تاریخی مبنا دارنه. این نواحی اینان هستنه:

### ایالات
کرواسی ۲۰تا ایالت جه رسد وانه:

بندانگشتی|400px|راست|تقسیمات کشوری کرواسی

## منابع


رده:اروپا کشورون
رج:ناتو
رج:اروپا اتحادیه
رده:اسلاوی کشورون
رج:یوگوسلاوی
اسلواکی

**اسلواکی** اتا کشور هسته که مرکزی اروپای ِدله قِرار دانّه. ونه جمعیت حدوداً ۵٫۴ میلیون نفر و ونه نیشتنگا (=پایتخت) براتیسلاوا هسته. براتیسلاوا ۴۱۳ هزار نفر جمعیت دانّه. اسلواکی ِپول ِیکا یوروئه. این کشور غرب جه جمهوری چک و اتریش، شمال لهستون، شرق جه اوکراین و جنوب جه مجارستون ره راه دانّه.

این کشور ۱ ژانویه ۱۹۹۳، چکسلواکی جه استقلال پیدا هاکرده. اسلواکی سال ۲۰۰۴ اروپای اتحادیه و ۱ ژانویه ۲۰۰۹ یورو دله عضو بیّه. اسلواکی، اسلوونی و استونی سه‌تا کشور هستنه که سابقاً کمونیست بینه ولی اسا اروپای اتحادیه، یورو، شنگن و ناتو دله دَرنه.

حدود ۸۱ درصد این کشور دله اسلواکی‌تبارون، ۸٫۵ درصد از مجاری‌تبارون و دِ درصد جوگی هستنه. حدود ۱۳ درصد بی‌دین هستنه و حدود ۱۰ درصد هم نظرسنجی‌ها دله شه دین و باور ره نائوتنه. بقیه مسیحی هستنه که ویشته کاتولیک رومی ره په‌رووی کانّه.

## بن بنویشت

	
	
	

	

رج:اروپا کشورون
رج:اسلاوی کشورون
رج:اروپا اتحادیه
رج:ناتو
رج:چکسلواکی
اسلونی

**اسلونی** یا **اسلوونی** (اسلونیایی جه: Slovenija) اتا کشور مرکزی اروپای ِجنوب دله هسته. ونه نیشتنگا (=پایتخت) و گتترین شهر نوم لیوبلیانا هسته. پول ِیکا اسلونی دله یورو و رسمی زوون اسلونیایی هسته. اسلونی اروپای اتحادیه و ناتو دله عضو هسته.

این کشور ِگـَتی (=مساحت) ۲۰،۲۷۳ کیلومتر مربع هسته. این کشور ایتالیا، اتریش، کرواسی و مجارستون جه سامون دانّه. اسلونی اتا پارلمونی جمهوری هسته و ونه اقتصاد و اجتماعی وضعیت خاره. ۶۱ درصد اسلونی دله مسیحی هستنه.

این کشور تا سال ۱۹۹۱ میلادی یوگوسلاوی ِدله دَیّه و بعداً مستقل بیّه. اسلونی یوگوسلاوی ِشمالی‌ترین بخش بی‌یه و سال ۱۹۹۱ زمونی که صربستون جه درگیر بَیینه شه استقلال ره اعلان هاکرده. 

## منابع

* Slovenia.si. Your gateway to information on Slovenia.
* Government of the Republic of Slovenia
* https://web.archive.org/web/20080524063034/http://www.kishtpc.com/global_slovenia-persian.htm
* کوه ها در اسلوونی
* [Wikipedia contributors, «Slovenia,» Wikipedia, The Free Encyclopedia - http://en.wikipedia.org/w/index.php?]
* Stanić, Stane, Slovenia (London, Flint River Press, 1994).


رج:اروپا کشورون
رج:اروپا اتحادیه
رج:اسلاوی کشورون
رج:ناتو
رج:یوگوسلاوی
بالتیک کشورون

[بندانگشتی|300px|چپ|بالا به پایین جه [استونی، لتونی و لیتوانی]]
**بالتیک ِدریای ِحوزه‌ی ِکشورون** اروپای ِشمال‌شرق دله درنه و کشورون لیتوانی، لتونی و استونی هستنه. این سه‌تا کشور هر سه‌تا اروپا اتحادیه دله درنه.

## منابع

رج:بالتیک
رج:اروپا
۲۰۱۵

**۲۰۱۵** دِ هزار و پونزهمین سال میلادی تقویم دله هسته. این سال پنجشنبه اول ژانویه، که همون ۱۱ دی ۱۳۹۳ شمسی هسته، جه شروع وانه.

## دکته‌ئون
* ژانویه
* فوریه
* مارس
* آوریل
* مه
* ژوئن
* ژوئیه
* آگوست
* سپتامبر
* اکتبر
* نوامبر
* دسامبر
## پانویس


رج:میلادی سال
ولز

**وِلز** قدیم اتا پادشائی مملِکِت بی‌یه که اسا انگلیس و اسکاتلند و شمالی ایرلند ِهِمراهی بریتانیا ره تشکیل دِنه. ولز ِنیشتنگا نوم کاردیف هسته. ولز ِجایگا بریتانیای ِجزیره‌ی ِجنوب‌غربی وَره و ونه شرق انگلیس جه هم‌سامونه. ولز و انگلیس ِمیون سورن روخنه (Severn) قِرار دانّه.

ولز ِجمعیت حدوداً سه میلیون نفر هسته و دِتا زوون انگلیسی و ولزی این منطقه دله رسمی هستنه. ولز اتی شه‌گردون (=خودمختار) ِحکومِت دانّه و بریتانیای ِحکومِت ِپه‌روو هَسته. وشون شه وسّه اتا سِوا پارلمون دارنه و بِتونّه هرگادِر بِخائِن سِوا بَیّن وسّه رفراندوم بی‌یِلِن ولی مردِم شه نِخانّه که اتا سِوا کشور بَواشِن.

ولز و بریتانیای ِتاریخ، سیاست و اجتماعی روابط خله نزدیکه ولی ولز ِمردمون شه وسّه اتا سِواءِ فرهنگی هویت دارنه که ویشته زوون ِسَره چرخ گینّه. ولز رسماً دِزوونه هسته و ولزی و انگلیسی ِرسمیت برابر ِسطح دله قرار دارنه. بیش از ۵۸۰ هزار ولزی‌زوون این منطقه دله زندگی کانّه که حدوداً ولز ِ۲۰ درصد جمعیت ره تشکیل دِنّه.

### تقسیمات
ولز سال ۱۹۹۶ جه ۲۲ بخش جه تقسیم بیّه. بخشداری‌ها آموزش، امور اجتماعی، خدمات زیست‌محیطی و راهداری مسئولیت ره دارنه.

## منابع

Wikipedia contributors, "Wales," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wales&oldid=238238915
*Davies, John (1994). A History of Wales. London: Penguin. ISBN 0-14-014581-8.


رج:اروپا کشورون
رج:بریتانیا
شمالی ایرلند

**شمالی ایرلند** (انگلیسی جه: *Northern Ireland*، ایرلندی جه: *Tuaisceart Éireann*) اتا کشور هسته که ایرلند جزیره‌ی ِشمالی قسمت ره گیرنه و بریتانیای ِغربی‌ترین ایالِت هسته.

شمالی ایرلند شه وسّه اتا سِوا پارلمون دانّه که مستقل هسته ولی این منطقه کشور نی‌یه و بریتانیا شِنه. شمالی ایرلند ِپارلمون بلفاست ِشهر دله دَره. این مجمع و ائتلافی دولت شمالی ایرلند دله ات‌خله جنگ و جدل په بساته بَیینه و باعث بَیینه که شن‌فن و جمهوری‌خائون میون صلح بَوو.

## تقسیمات

## بِریمْ بگردستن

* شمالی ایرلند ِدولِت ِسایت

## منابع


ش
رج:اروپا کشورون
رج:بریتانیا
رج:انگلیسی‌زوون کشورون
ولنتاین

بندانگشتی|اتا کارت پستال که سال ۱۹۰۰ میلادی شِنه.|250px
**وَلِنتاین** مسیحیت و غرب دله روزی هسته که مردِم ونه شه عشق ره سِراق هادِن. این روز هر سال ۱۴ فوریه (۲۵ بهمن) انجام وانه.

اتا کشیش به نوم والنتاین ِوسّه قدیم کاتولیکون مراسمی گیتنه که کم‌کم تبدیل بیّه به این جشن. ولنتین ِامروزی مراسم روم و مسیحیت ِتاریخ جه ریشه گینه. 

## نگارخنه


Image:Antique Valentine 1909 01.jpg|ولنتین ِکارت (۱۹۰۹)
Image:Greeting Card Valentine 1899.jpg|کارت پستال (۱۸۹۹)
Image:Lovestamp.png|آمریکای ِتمبر
Image:Valentines Day Chocolates from 2005.jpg|
Image:Rozen.jpg|


## پانویس

رج:جشن
رج:عید
رج:عشق
رج:مسیحیت
اشکاری‌گو

**اشکاری گو** یا **گنجه گو** (فارسی جه: *گَوَزن*) اتی حیوون نوم هسته که جفت‌سم‌ئون و کاله‌دارون میون رَج‌وَندی وانه. این حیوون ۵۰ تا ۳۰ میلیون سال پیش شِنه. «ورزاچمر» اصطلاحی هسته که گالشون وشون ِجفت‌گیری ِفصل ره گاتِنه. ورزاچمر اوایل شهریور تا اواسط پاییز هسته و این فصل اشکاری گوئون بلند ِصِدا جه شونگ کَشِنّه و اینتی شه جفت ره پیدا کانّه. 

## انواع
* زرد اشکاری‌گو 
* مارال
* شوکا

## منابع

رج:اشکاری‌گو
رج:کاله‌دارون
آفریقا اتحادیه

**آفریقای ِاتحادیه**  اوایل قرن بیست و یکم بساته بیی‌یه. این سازمان آفریقای وحدت سازمان (Organization Of African Unity) یا OAU جا ره بَییته. ونه هدف صلح، اتحاد و کایری ِویشته هاکِردِن آفریقایی کشورون ِمیون هسته و اسا ۵۵تا کشور ونه عضو هستنه. این سازمان اصلی مقر آدیس آبابا (اتیوپی) دله قرار دانّه چون اتیوپی تنها کشوری بی‌یه که استعمارکرون وه ره نَییتنه.

## اعضا



*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

*
*
*
*
*
*
*
* (تعلیق)
*
*
*
*
*

* 
*
*
* (تعلیق)
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*


### ناظرون
* – 2 فوریه 2012 جه این کشور ناظر عضو بیّه و اون گادِر تاسا درخاست دانّه که وه ره اتی وابسته عضو هاکِنِن.
* – 14 نوامبر 2013, جه ناظر هسته.
* – سال 2012 تاسا ناظره.
* – 21امین جلسه تصمیم بَییتنه وه ره اتا ناظر هاکِنِن.
* – این کشور ِرییس جمهورون بعضی اجلاسون دله ناظر بینه.
* – این کشور هم سال 2005 تاسا ناظره.

## منابع

* 


رج:آدیس آبابا
رج:قاره‌ای اتحادیه‌ئون
مشترک‌المنافع کشورون اتحادیه

**مشترک‌المنافع کشورون اتحادیه** یا **همسود کشورون**  اتسری کشور هستنه که به جز موزامبیک و کامرون همگی قبلاً بریتانیا مستعمره بینه. این اتحادیه دله ۵۳تا مستقل کشور درنه. این کشورون ِکایری ِاساس سنگاپور اعلامیه هسته که سال ۱۹۷۱ بنویشته بیّه و ونه په حقوق بشر، قانون ِحکومت، فردی آزادیون، مساوات، دموکراسی، آزاد تجارت، جهونی صلح و... سَره همه ونه تِلاش هاکِنِن.

شاه چارلز سوم این کشورون ِهمبستگی ِنماد هسته. این اتحادیه‌ی ِاعضا سیاسی پیمون ندارنه و فقط وشون پیمون بعضی مسائل خاص په‌روو هسته. ویشته این کشورون دله شاه چارلز اتا گت ِفرماندار انتخاب کانده که ونه نماینده اون کشور دله هسته و بعضی کشورون دله این مقوم رییس‌جمهور ِاختیارات ره دانّه..

## منابع

## وابسته جستارون

* مشترک‌المنافع سامون‌ها

رج:بریتانیا
رج:سازمان‌ئون بین‌المللی

رج:کشورون،، زوون په
انگری بیردز

**انگری بیردز** یا **انگری بردز**  اتا ویدیویی کا (= بازی) هسته که راویو موبایل ِشرکِت وه ره سال ۲۰۰۹ بساته. این کا دله شِما ونه اتا نیما (= تیرکمون) جه پرنده‌ئون ره کـَپّل هاکِنین تا خی‌کاته‌ئون ره بَکاشِن.

## منابع

## بریم بگردستن
* کا ِرسمی سایت

رج:انگری بیردز
رج:فلاندی کائون
رج:کامپیوتری کائون
د گرند بوداپست هتل

***د گرند بوداپست هتل***  که ونه نوم ِمعنی ***بوداپست ِگت ِهُتِل*** وانه، اتا کمدی فیلم نومه که سال ۲۰۱۴ وس اندرسن ِنویسندگی و کارگردانی جه، اشتفان تسوایگ ِبنویشته‌ئون سَر جه، بِساته بیّه. این فیلم دله رالف فاینس، فهرید موری آبراهام، متیو آمالریک، تیلدا سوئینتن، آدرین برودی و ویلم دافو رُل داشتنه. این فیلم ات خله اوسکار بَوِرده. سال ۱۹۳۰ که اتا فاشیست ِدولت دَر قدرت گیرنه که این هتل معروف وانه و ونه کارگرون جه اتا قشنگ نقاشی ارث رِسِنه که وشون زندگی ره تغییر دِنه.

## منابع

* رسمی سایت
* 

رده:کمدی فیلمون
رده:آلمانی فیلمون
رده:آمریکایی فیلمون
رده:انگلیسی فیلمون
رده:وس اندرسن
تئوری آو اوری تینگ

***د تئوری آو اوری سینگ*** یا ***تئوری آو اوری تینگ*** یا ***اتا تئوری، همه چی وسّه***  اتا درام و بیوگرافی ِفیلم هسته که جیمز مارش وه ره سال ۲۰۱۴ بساته. این فیلم اتا دانشمند ِزندگی ره سِراق دِنه که ونه مریضی ونه کار سَره تأثیر یِشته.

ادی ردمین این فیلم دله استیون هاوکینگ ِنقش ره داشته و این رُل وسّه اوسکار جایزه ره بَییته. فلیسیتی جونز، چارلی کوکس، امیلی واتسون، سایمن مک‌برنی، کریستین مک‌کی و دیوید تیولیس هم این فیلم دله دَیینه. این فیلم روز ۷ سپتامبر ۲۰۱۴ اکران بیّه.

## منابع

رج:آمریکایی فیلمون
رج:استیون هاوکینگ
رج:انگلیسی فیلمون
رج:فرانسوی فیلمون
رج:بریتانیایی فیلمون
رج:بفتا بیته‌ئون
بردمن

***بردمن*** یا ***پرنده‌مونا***  اتا فیلم ِنوم کمدی-درام ژانر دله و کارگردانی، تهیه‌کنندگی و نویسندگی آلخاندرو گونزالز اینیاریتو جه هسته که ۱۷ اکتبر ۲۰۱۴ اکران بیّه. مایکل کیتون، زک گالیفیاناکیس، ادوارد نورتون، آندره‌آ ریسبرو، امی رایان، اما استون و نائومی واتس این فیلم دله نقش دارنه. کیتون ِنقش این فیلم دله اتا هالیوودی بازیگر هسته که مدت‌ها پیش اتا ابرقهرمونی نقش جه شهرت پیدا هاکرده و اسا خانه اتا تیاتر جه دِباره مشهور بَواشه.

این فیلم بیش از ۵۹ میلیون دلار بَروته بیّه. اوسکار جایزه سَره، این فیلم ۹ بخش دله *[[د گرند بوداپست هتل]]* ِهمراهی ویشترین اوسکارون ره بَییتنه.

## بازیگرون
* مایکل کیتون: ریگان تامسون ِنقش
* ادوارد نورتون: مایک شاینر
* اما استون: سم تامسون
* نائومی واتس: لزلی
* زک گالیفیاناکیس: جیک
* آندره‌آ ریسبرو: لورا
* امی رایان: سیلویا تامسون
* لیندسی دونکن: تابیتا دیکینسان 
* مریت وور: آنی
* جرمی شیموس: رالف
* فرانک ریدلی: آقای روث

## منابع

رج:انگلیسی فیلمون
رج:آمریکایی فیلمون
رج:کمدی فیلمون
رج:اوسکار بییته فیلمون
رج:۲۰۱۴ فیلمون
استیل آلیس

***اِستیل آلیس*** (انگلیسی جه: *Still Alice؛* معنی: **هَنتا آلیس**) اتا فیلمه که ریچارد گلاتزر سال ۲۰۱۴ بساته. این فیلم دله الک بالدوین، هانتر پریش، جولیان مور، کیت باسورث، و کریستن استوارت رُل داشتنه.

## منابع

* 

رده:۲۰۱۴ فیلمون
رده:آمریکایی فیلمون
رده:انگلیسی فیلمون
رده:سونی پیکچرز کلاسیکس فیلمون
ویپلش

***شلاق*** یا ***ویپلش*** 
(انگلیسی جه: Whiplash) اتا آمریکایی درام و سال ۲۰۱۴ محصول هسته که دیمین شزل وه ره بساته. مایلز تلر این فیلم دله اتا دانش‌آموز هسته که میوزیک سَره کار کانده و خانه شه استاد ره خِش‌حال هاکِنه و اِستا هِعی وه ره سخت گیرنه و مِزارب اِلنه.

## بازیگرون
* میلس تلر: اندرو نیمن
* جی کی سیمونس : ترنس فلچر
* پاول ریسر : مستر نیمن
* ملیسا بنویست : نیکول
* آستین استول : رایان
* جیسون بلر : تراویس
* آوریل گریس : ریچل بورنهلت

## منابع

رج:۲۰۱۴ فیلمون
رده:آمریکایی فیلمون
رده:انگلیسی فیلمون
رده:بفتا بیته‌ئون
رده:سونی پیکچرز کلاسیکس فیلمون
امیزینگ اسپایدرمن ۲

***امیزینگ اسپایدرمن ۲***  که ونه معنی **بَتـّومونا** وانه؛ اتا فیلم هسته که مارول ِکومیکون سَره و مارک وب کارگردانی جه بساته بیّه.

## داستان
پیتر پارکر اتا برقی غول و اتا شه رفخون جه جنگنه و آخرسر ونه نومزه یَنّه ولی وه ناامید نوانه و اَی جنگنه.
## بازیگرون
* اندرو گارفیلد :بتومنا/پیتر پارکر
* اما استون :گوین استیسی
* جیمی فاکس :الکترو/مکس دیلان
* دین د هان :هری اوزبورن
* پل جیاماتی :راینو (کرگدن)
* سالی فیلد :می پارکر
* مارتین شین :بن پارکر
* کریس کوپر :نورمن اوزبورن
## منابع
* 

## بریم بگردستن
* رسمی سایت

رده:اسپایدرمن
رده:۲۰۱۴ فیلمون
رده:آمریکایی فیلمون
رده:آی‌مکس فیلمون
رده:کلمبیا پیکچرز فیلمون
رده:مارک وب
رده:انگلیسی فیلمون
رده:مارول
که‌نیشت

[250px|بندانگشتی|چپ|[شمعون کلیسا|شمعون کنیشت که حلب، سوریه دله دَره، جهون ِقدیمی‌ترین کلیسائون جه هسته.]]
**که‌نیشت یا کلیسا**(یونانی جه: εκκλησία) جایی هسته که مسیحیت ِپه‌روون ونه دله عبادت کانّه. رم کاتولیک کنیشت، ارتدکسی کنیشتون و انگلیکان ِکنیشتون اتی اُسقُفی نظام دارنه که وشون دله اسقفون توم ِاختیارات ره کلیسا دله دارنه ولی چَن‌تی کلیسا دیگه هم دَره که وشون دله تصمیم‌گیری مردِم یا شورائون ِدَس دَره.

سن پتر ِکنیشت (واتیکان دله)، سامبای ِکنیشت (تفلیس دله)، سن جان (نیویورک دله) و باسیلیسیا (ساحل عاج دله) گتترین کنیشتونی هستنه که دنیا دله درنه.

ارمنیون پلی کنیشت سه سر دارنه همونتی که نوح کشتی بساته بیه، هر کجه کا مسروپ شکل ر بدینی کا آویج هسه، بدونین اون کنیشت ارمنیون وسه هسه.

هر شکل و چیزی که بخاد کنیشت دله دوه، ونه مقدس راغون جه تطهیر و پا بوه. مسیحیون کنیشت دله خدا و عیس مسیح ر پرسش کننه و مذهبی سرود خوننه.

اتا گت ترین مراسمی کا هر یکشمبه ونه کنیشت دله اجرا بوو، عشای ربانی هسه که این مراسم میون نون و شراب ، عیسای خون و گوشتِ دگش بونه و متبرک بونه و هرکی که اونجه دره ات تیکه تورکی نون و شراب خرنه.

## منابع

## وابسته جستارون


رج:مسیحیت
راسل کرو

200px|بندانگشتی

200px|بندانگشتی
**راسل ایرا کرو**  نیوزلندی  بازیگر، نوازنده و کارگردان هسته که گلادیاتور ِفیلم سَره اوسکار جایزه ره بَییته. وه رابین هود و نوح ِرول ره هم بازی هاکرده.

## فیلموگرافی

## پانویس

## منابع

* Russell Crowe: The Unauthorized Biography by James Dickerson, Schirmer Trade Books, 2003
* Livewire Real Lives Russell Crowe (Livewires) by Wendy Anderson, Cambridge University Press, 2003

رج:نیوزلند گت آدمون
رج:زننه آدمون
رج:بازیگرون
رج:بفتا بیته‌ئون
رج:اوسکار بیته‌ئون
کرچ

**کِرچ** (اوکراینی جه: Керч، روسی جه: Керчь، تاتاری جه: Keriç) اتا شهر هسته که ۱۵۷٬۰۰۰ نفر جمعیت دانّه و کریمه دله دَره. این شهر خله صنعتی و توریستی هسته.

## منابع

* [//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kerch&diff=86609614&oldid=80563748]

رج:کرچ
رج:اوکراین شهرون
رج:روسیه شهرون
رج:کریمه
سانجاک

**سانجاق** یا **سانجاک** (سیریلیک جه: Санџак، ترکی جه: *Sancak*) اتا تاریخی منطقه هسته که اسا صربستون و مونته نگرو ِسامون میون قِرار دانّه. این منطقه عثمانی دوره جه خله تأثیر بدی‌یه. این منطقه مردمون ویشته بوسنیایی هستنه و وشون دله صربون هم خله دَرنه.

## گالری

Image:Novi Pazar02.JPG|ناوی پازار

BedemNP.jpg
Nova Varos 30's.jpg
Kucanska_dzamija.jpg
Nova Varos Center 2004.JPG
Mosquepv.jpg
Crkva Svetih apostola Petra i Pavla (Petrova crkva), Novi Pazar, Srbija.jpg
Stari Ras.jpg
Đurđevi stupovi, November 2005.jpg
Meister von Mileseva 001.jpg
Manastir Sopocani.jpg


## پانویس

رج:عثمانی
رج:صربستون
رج:مونته نگرو
رج:بوسنی و هرزگوین
رج:غیررسمی منطقه‌ئون
نوح (فیلم)

***نوح***  اتا حماسی-مذهبی فیلم هسته که دارن آرونوفسکی وه ره بساته و راسل کرو، جنیفر کانلی، داگلاس بوث، لوگن لرمان، اما واتسون، آنتونی هاپکینز و ری وینستون ونه دله رُل داشتنه. این فیلم ۲۸ مارس ۲۰۱۴ اکران بیّه. این فیلم که ونه داستان نوح ِنبی ِزندگی بی‌یه، خله خار نیّه و منتقدون وه ره خله بَکوبِستنه.

## بازیگران
* راسل کرو : نوح
* جنیفر کانلی : نوح ِزنا
* آنتونی هاپکینز :متوشالح، نوح جد 
* لوگان لرمان : حام
* داگلاس بوث : سام
* اما واتسون :نوح ِخوردکیجا
* کوین دوراند : عوج (فرشته)
* داکوتا گویو :نوح ِجوونی

## منابع

* 

رده:۲۰۱۴ فیلمون
رده:آمریکایی فیلمون
رده:آی‌مکس فیلمون
رده:انگلیسی فیلمون
رده:پارامونت پیکچرز فیلمون
رده:آمریکایی فیلمون
رده:دارن آرونوفسکی
رده:نوح
رج:تاریخی فیلمون
گرافیتی

[250px|بندانگشتی|چپ|اتا گرافیتی [دانمارک دله.]]
**گرافیتی** نقش‌ها، اشکال، حرف‌ها، نشونه‌ئون، نمادون، الگوئون و کلمات ِدَکشی‌ین، دیفارون یا جای عمومی دله هسته. این هنر خله قدیمی هسته و قدیمی تمدن‌ها ونجه استفاده کاردنه. مُدرن گرافیتیون دله اسپری جه خله استفاده وانه. 

## منابع

رج:گرافیتی
رج:دیفار
لیبراتور

***لیبراتور*** (ایسپانیولی جه: Libertador) اتا تاریخی فیلم هسته که سال ۲۰۱۳ آلرتو آرولو, وه ره بساته. این فیلم ره ونزوئلا و ایسپانیا همبازی بساتنه. این فیلم سیمون بولیوار ِبیوگرافی سَر جه بنویشته بیّه و ادگار رامیرز این رُل ره اجرا هاکرده.

## پانویس

رج:۲۰۱۳ فیلمون
رج:ایسپانیولی فیلمون
رج:ونزوئلایی فیلمون
رج:ایسپانیایی فیلمون
رج:سیمون بولیوار
رج:گت کلمبیا
رج:تاریخی فیلمون
عدن

**عَدَن** یمن ِجنوبی‌ترین شهرون جه هسته. این شهر عدن خلیج پَلی دَره. جنوبی یمن دله این شهر خله مهم بی‌یه و تجزیه‌طلبون همیشه وه ره شه نیشتنگا (=پایتخت) دونّه.

## پانویس

## منابع


رج:یمن شهرون
رج:عدن خلیج
مالیفیسنت

***مالیفیسنت***  اتا آمریکایی فیلم محصول سال ۲۰۱۴ هسته که ونه کارگردانی ره رابرت استرومبرگ و ونه نویسندگی ره لیندا وولورتون هاکردنه. آنجلینا جولی «مالیفیسنت» ِرُل ره داشته.

این فیلم اسلیپینگ بییوتی (= زیبای خفته) ِداستان سَر جه بَنویشته بَیّه و ات جور دیگه اون داستان ره روایت کانده که ونه روایت په شخصیتی که نخاش سِراق هِدا بینه ره اتی تبرئه کانده.

## منابع

* 

رج:۲۰۱۴ فیلمون
رج:آی‌مکس فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
رج:آمریکایی فیلمون
رج:انیمیشنی فیلمون
رج:والت دیزنی پیکچرز
اکسدوس: گادز اند کینگز

**اکسودوس: گادز اند کینگز** یا **اکسدوس: گاد اند کینگ**  اتا حماسی-تاریخی فیلم بی‌یه که ریدلی اسکات وه ره کارگردانی هاکرده. این فیلم بنی‌اسرائیل ِهدایت و موسی خروج ره مصر جه سِراق دِنه. این فیلم دله کریستین بیل، سیگورنی ویور، بن کینگزلی، آرون پل، جوئل ادگورتون و گلشیفته فراهانی رُل داشتنه. 

## منابع

## بریم بگردستن
* اکسودوس؛ آی‌ام‌دی‌بی دله

رج:۲۰۱۴ فیلمون
رج:آی‌مکس فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
رج:آمریکایی فیلمون
رج:تاریخی فیلمون
رج:ریدلی اسکات
میانشه دریاچه

**میانشه** یا **چورت** اتا دریاچه نوم هسته که ۱۰ کیلومتری چورت ِمَله هسته و ساری-کیاسر ِراه سَر دَره. این دریاچه‌ی ِگَتی حدوداً ۲٫۵ هکتار هسته. این دریاچه ره رسماً مازرون دریا (= خزر/کاسپین) جه خاخِربَخوندِست (= خواهرخوانده) هاکِردنه. این دریاچه زمونی که بنه وسیه بخارده، دیار بیّه و مَله‌ی ِمردِم ونه دله ماهی دَشنینه و وه اسا اتا توریستی دریاچه بَیی‌یه.

## گالری

Mianshe Lake.jpg
Lake miansheh.jpg
Miyanshe.JPG|کم‌ئویی گادِر


## وابسته جستارون
*چورت
*سورت وائو

## منابع
* جاده:دریاچه میانشه 
* چهاربالش، مریم، زیبایی چورت محسورتان می‌کند. جام جم، ۳ آبان ۱۳۹۰. بازدید: نوامبر ۲۰۱۱.

رج:مازرون جائون
رج:ساری
رج:ایران دریاچه‌ئون
بهادر ییلاقی

**بهادر ییلاقی** (بزائه ۱۱ مرداد ۱۳۶۴، آمل دله) مازرونی خونش‌کر هسته که چارده‌سالگی جه دَر مازرونی پاپ خوندِنه. وه هرچن وقت آلبوم بریم دَرکانده که اینان نوم ره «نغمه» یِنّه. (نغمه ۱ تا ۸ واری) وه اولین آهنگی هدا بریم «فرشته کوهی» بی‌یه و ونه بتترین آثار جه «بورده مه دلبر» هسته.

## تک‌آهنگها

این آهنگ‌ها از 1388 تا کنون به لیست همه آهنگهای هن خواننده اضافه بینه.
* بی وفا
* آنلاین شب ها
* پدر
* جان مادر
*نیره جان




## منابع
* ستاره قلبها

*  شمال موزیک
* هشتگ موزیک

رج:مازرون مردی خونش‌کرون
رج:آمل گت آدمون
رج:مازرون پاپ خونش‌کرون
حاجی فیروز

[بندانگشتی|اتا حاجی فیروز [چالوس دله.]]
**حاجی فیروز** اتا اوشدولنگ مردی هسته که شه دیم ره سیو کانده و قرمز ِجِمه و کِلاه جه روزهای نزدیک نوروز ات دایره و دنبک گیرنه و خیابون‌ها دله سما کانده و مردمون ره خنده یانّه.

## پانویس

## منابع

* فارسی ویکی‌پدیا

رج:نوروز
رج:فرهنگ
بنیامین نتانیاهو

**بنیامین نتانیاهو** (عبری جه: בִּנְיָמִין "ביבי" נְתַנְיָהוּ) (بزائه ۲۱ اکتبر ۱۹۴۹، تل آویو دله) ایسرائیل ِنخست‌وزیر هسته. وه ۱۸ ژوئن ۱۹۹۶ جه این مقوم سَر کَته و لیکود حزب دله رهبری کانده. وه ایسرائیل ِاولین نخست‌وزیری هسته که ونه سِن ونه کشور ِسِن جه کمتره.

## ونه خانواده
بنیامین نتانیاهو سال ۱۹۴۹ میلادی تل اویو دله دنیا بموئه. ونه مار «زیلا» و ونه پییر «پروفسور بن‌زیون نتانیاهو» هستنه. وه شه اورشلیم دله گت بیّه و ونه خانواده میون سال‌های ۱۹۵۶ تا ۱۹۵۸، و دِباره میون ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۷، متحده ایالت آمریکا دله دَیینه.

ونه برار، یوناتان نتانیاهو، اتا نظامی بی‌یه که دستگیر بیّه و وه ره اوگاندا دله بَکاشتنه. یوناتان اسا اتا ملّی قهرمون هسته.

### شایعات
بعضی شایعات گانّه که نتانیاهوی ِتیر-تِبار مازرون و بابُل دله زندگی کاردنه و اونجه جه بوردنه ایسراییل. بعضی بابلی‌ها هم ادعا کانّه که ونه پییر جه هم‌کلاسی بینه یا مثلاً ونه عمه ره اِشناسِنّه که هَنتا بابل دله دَره.  ولی اسنادی دَرنه که گانّه ونه گت‌بَبا و ونه پییر لهستونی بینه و این شایعات احتمالاً غلط هستنه.

## زندگی‌نامه
سال ۱۹۶۷ وَردَگِردِسته ایسرائیل و نظامی گروهون دله عضو بیّه. وه سال ۱۹۷۲ بورده آمریکا و شه تحصیلات ره ماساچوست فناوری مؤسسه دله دمبال هاکرده.  وقتی یوم کیپور سال ۱۹۷۳ اتفاق دَکِته، وه بموئه ایسرائیل و سوئز کانال و جولان ِکوهون دله جنگ هاکرده. جنگ که تموم بیه، اَی بورده بوستون و شه لیسانس ره معماری ِرشته دله بَییته، فوق‌لیسانس ره هم اجرایی ِمدیریت ِرشته وسّه بَییته و بعد بورده هاروارد دانشگا دله سیاسی علوم ِرشته ره بخوندسته. وه آمریکا دله ازدواج هاکرده و ونه اولین وچه، «نوا»، اونجه دِنیا بموئه. وه ایسراییل وسّه آمریکا دله اطلاعاتی کار هم کارده. 

## پانویس

رده:لیکود حزب
رده:زننه آدمون
رج:اسرائیل نخست‌وزیرون
رج:لهستونی‌تبارون
فرانکوفونی

**فرانکوفونی** یا **فرانسوی زوون ِکشورون**  مجموعه دولتون و حکومتونی هستنه که وشون زوون فرانسوی هسته. فرانکوفونی ِفرهنگ فرانسه و بلژیک ِکولونی‌ها دله رواج داشته.

## بریم بگردستن
* رسمی سایت

رج:فرانسوی زوون
رج:فرانسوی‌زوون کشورون
رج:کشورون،، زوون په
رج:پاریس
رج:سازمان‌ئون بین‌المللی
پرتغالی‌زوون کشورون انجمن

**پرتغالی‌زوون کشورون کمیته** یا **پرتغالی زوون مناطق کمیته** (Comunidade dos Países de Língua Portuguesa) اتا بین‌المللی کمیته هسته که ونه دله کشورونی دَرنه که قدیم تاسا پرتغالی جه گپ زَنّه.

## منابع

رج:پرتغالی زوون
رج:کشورون،، زوون په
رج:لیسبون
رج:سازمان‌ئون بین‌المللی
پهلوی (گجگجی بیری)

* **[[پهلوی|پهلوی ِخاندان]]** که اتا آلاشتی خانواده بینه که ایران دله حکومِت کاردنه.
* **[[پهلوی زوون]]** زوونی بی‌یه که ایران دله پیش از عربون ِحمله دَیی‌یه. وه شه دِ چلّه دارنه:
** پارسی میونه
** پارتی زوون
* **[[پهلوی خط]]** اتا رسمی خط بی‌یه که ایران و تبرستون دله رسمیت داشته.
چه (فیلم)

***چه*** اتا فیلمی استیون سودربرگ کارگردانی جه و ۲۰۰۸ محصول هسته که چه‌گوارای ِزندگی ره سِراق دِنه. این فیلم دله کوبای انقلاب، فیدل کاسترو، متحد ملل سازمان، بولیوی‌جنگ و خله چیون دیگه که چگوارا جه مرتبط هستنه ره سِراق هِدانه. این فیلم اوسکار جایزه و کن فیلم جایزه دله شِرکِت داشته.

«چ» اتا فیلم بی‌یه که چمران خَوری بی‌یه و این فیلم ِواری بساته بَیی‌یه. 

## بازیگرون
* بنیجیو دل تورو: چه گوارا
* دمیان بیچیر: فیدل کاسترو
* رودریگو سانتورو: رائول کاسترو
* سانتیاگو کاباررا: کامیلو سینفوئگوس
* فرانکا پوتنته: تامارا بونکه
* گاستون پائولس: کیرو بوستوس (el Argentino)
* کاتالینا ساندینو مورنو: آلیدا مارچ
* جولیا اورموند: لیسا هوارد
* اسکار آیزاک: U.N. Interpreter and film narrator
* لو دایموند فیلیپس: ماریو مونجه
* بنجامین بنیتز: هری "پمبو " ویلگاس
* آرماندو ریسکو: بنیگنو
* الویرا مینگوئز: سلیا سانچز
* ادگار رامیرز: کیرو ردوندو
* آلفردو د کوئسادا: ایسرائیل پاردو
* رابرتو سانتانا: خوان آلمیدا
* ویکتور راسوک: روجلیو آکودو
* خلیل مندز: اوربانو
* مت دیمون: فر. شوارز
* اوناکس اوگالده: رابرتو رودریگز
* خواکیم دی آلمیدا: رنه بارینتوس

## منابع

* 

رج:چگوارا
رج:۲۰۰۸ فیلمون
رج:آمریکایی فیلمون
رج:ایسپانیولی فیلمون
رج:استیون سودربرگ
رج:انگلیسی فیلمون
رج:تاریخی فیلمون
رج:ایسپانیایی فیلمون
رج:فرانسه فیلمون
نید فور اسپید (فیلم)

***نید فور اسپید***  اتا اکشن ِفیلم هسته که سال ۲۰۱۴ ِمحصول و آمریکاشِنه. وه ره اسکات وا کارگردانی، جورج گتینز و جان گتینز نویسندگی و دریم‌ورکس تهیه‌کنندگی هاکِردنه. این فیلم دله آرون پال اتا خیابونی مسابقه‌ی ِرانندوئه که ونه نوم "توبی مارشال" هسته. وه اتا مسابقه که آمریکا دور هسته شرکت کانده تا شه رفق ِانتقام ره شه رقیبون جه بَیره. این فیلم دنیا دله سرجمع ۲۰۳ میلیون دلار بروته بیّه ولی ونه بودجه بساتن وسّه ۶۶ میلیون دلار بی‌یه.

## منابع
* 

رج:انگلیسی فیلمون
رج:۲۰۱۴ فیلمون
رج:آی‌مکس فیلمون
رج:اکشن فیلمون
رج:آمریکایی فیلمون
رج:وارنر برارون
رج:تاچ‌استون پیکچرز
رج:دریم‌ورکس
رج:ماشین‌کا
رج:نید فور اسپیت
نید فور اسپیت

**نید فور اسپیت**  اتسری کامپیوتری کا هسته. این کا بلک باکس محصول و الکترونیک آرتز (Electronic Arts) جه هسته.

این کا وسه اتا فیلم هم بساتنه: نید فور اسپیت (فیلم).
## منابع


رج:کامپیوتری کائون
صدام حسین

**صدام حسین عبدالمجید تکریتی** (بزائه ۲۸ آوریل ۱۹۳۷، تکریت دله - بمرده ۳۰ دسامبر ۲۰۰۶، بغداد دله) که ۱۹۷۹ تا ۲۰۰۳ عراق ِرئیس‌جمهور بی‌یه.

وه که بعث حزب دله اتا گت ِعضو بی‌یه، سال ۱۹۶۸ ِکودتا دله اصلی نقشی داشته و اینتی قدرت ره دِماسّه. این حزب ِایدئولوجی پان‌عربیسم، اقتصاد ِنوساجی و سوسیالیسم سَر بی‌یه. صدام شه دایی، احمد حسن البکر، ره کومِک هاکرده که شورشون ره کنترل هاکنه. وه عراق ِاقتصاد ره اتا تند ِشیب جه دههٔ ۷۰ میلادی رُشد هِدائه.

صدام اتا دیکتاتور بی‌یه که شه ره اتی کاریزماتیک سِراق دائه. وه ایران و عراق جنگ و فارس دریامونای جنگ ره پیش بیارده که مردمون ره مِزراب یِشته. ونه دولت تموم جنبشونی که قومی و دینی بینه ره شدیداً سرکوب کارده.  نیویورک تایمز وه ره بی‌رحم‌ترین حاکم، تاریخ دله، دونده.

صدام آمریکا و ونه متحدون ِحمله په سال ۲۰۰۳ شه مقوم سَر جه دَکِته. وه ره ۱۳ دسامبر ۲۰۰۳ آمریکایی نیروها دستگیر هاکردنه. صدام روز ۵ نوامبر ۲۰۰۶ دادگا دله محکوم بیّه و وه ره شنبه ۹ دی ۱۳۸۵ ، بغداد دله بَکاشتنه.

## منابع


رج:عراق رییس‌جمهورون
رج:گت مردمون تکریت
رج:عراق گت آدمون
رج:عراق نخست‌وزیرون
رج:عراق نویسندگون
غسان مسعود

**غسان مسعود** سوریه‌ای بازیگر هسته.  وه ۲۰ سپتامبر سال ۱۹۵۸ طرطوس دله دنیا بموئه. ونه معروفترین فیلمون جه کینگدوم آف هیون *(= پادشاهی بهشت)* بی‌یه که این فیلم دله صلاح‌الدین ایوبی ِنقش ره داشته. وه ابوبكر ِرُل ره عمر سریال دله هم داشته. وه اکسدوس: گادز اند کینگز دله هم ریدلی اسکات جه کایری (= همکاری) هاکرده. وه کاراییبین: ات وردز اند *(= دزدان دریایی کاراییب: پایان دنیا)* دله هم نقش داشته. ولی وه سیریانا دله قبول نکارده نقش داره چون ونه نظر این فیلم ضدعربی بی‌یه. وه اتا مِلّا نقش ره هم کورتلار وادیسی: عراق *(= آشیانه گرگ‌ها: عراق)* دله داشته که اتا ترکیه‌ای فیلم بی‌یه.

## پانویس

رج:سوریه گت آدمون
رج:بازیگرون
رج:زننه آدمون
مریم

[بندانگشتی|مریم ِمسیحی عکس، قرن ۱۷ میلادی جه، [ایتالیا دله.]]
**مریم** اتا دینی شخصیت هسته که قرآن و عهد جدید دله عیسی مسیح ِمار هسته. مسیحیت و اسلام گانّه که وه ره وحی نازل بی‌یه و وه پیومبر هسته.

قرآن دله **[[مریم (سوره)|اتا سوره]]** ونه نوم هسته.

## منابع

* فارسی ویکی‌پدیا


رج:مسیحیت
رج:پیومبرون
ابراهیم

بندانگشتی|240px|داستان‌ها دله اینتی بموئه که وه خاسته شه ریکا ره قربونی هاکنه ولی مِلائِکه نی‌یِشتنه.
**ابراهیم** (عبری جه: אַבְרָהָם) اتا دینی شخصیت هسته که یهودیت، مسیحیت و اسلام وه ره شه پیومبرون ِجد دونّه. یهودون و مسیحیون ِپیومبرون ونه پچوک ریکا، اسحاق، ِوَچه هستنه و اسلام ِپیومبر ونه گت‌ته ریکا، اسماعیل، ِتِبار جه هسته. همینسه این دین‌ها ره «ابراهیمی ادیان» گانّه. ابراهیم ِداستان عهد عتیق و قرآن دله دَره.  ونه معروفترین داستان این هسته که شه وچه ره خاسته خدا وسّه قربونی هاکنه. مسلمون‌ها کعبه‌ی ِبِساتِن ره ونجه نسبت دِنّه و وه ره گت ِپیومبرون جه دونّه. اتا سوره قرآن دله ونه نوم جه هسته.

## پانویس

* انگلیسی ویکی‌پدیا، Abraham، ۱ شهریور ۱۳۹۱.


رج:پیومبرون
محمد

**محمد بن عبداللّه** اسلام ِپیومبر هسته که مسلمون‌ها وه ره آخرین پیومور دونّه که قرآن ره هِدا آدمون دَس و الهی دین ره تصحیح هاکرده. وه ره بعضی تاریخ‌دون‌ها تاریخ دله دنیای ِمؤثرترین آدم دونّه. وه عربستون جزیره‌مونا دله زندگی کارده و قریش ِطایفه دله دَیّه. 

## منابع

رج:پیومبرون
رج:ایسلام
بقاع استان

**بقاع**  اتا استان، لبنان دله، هسته که ۷۵۰٬۰۰۰ نفر جمعیت دانه. این استان دله اکثریت ره شیعه په‌روون دارنه.

## شهرون

## منابع


رج:لبنان اوستانون
جنوب استان (لبنان)

**لبنان ِجنوبی استان** (عربی جه:محافظة الجنوب لبنان) ۳۶۰٬۰۰۰ نفر جمعیت و ۲٬۰۰۰ کیلومتر مربع گتی دانه و ونه گتترین شهر صیدا هست. این استان دله ویشته شیعه هستنه و ایسراییل ِجنگ ِسَره این مناطق ره خله حمله هاکِردنه.

## شهرون
* جزین
* صیدا 
* طیره
* کفیر
* صرفند
* جویا
* صور

جنوب