open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
برنادت ته کجه بوردی؟ (رمون)

***برنادت ته کجه بوردی؟*** .اتا کومدی رمون هسه کا ماریا سمپل 2012 دله بنویشته . اینتا رمون آسنی حول محور اتا مار و آرشیتکت کا ونه نوم برنادت فاکس هسه گردنه .

## جائیزئون:

* اتا سال سه  لیست پرفروش‌ترین 
* ۷۲ هوتک لیست پرفروش‌ترین داستان‌های NPR Paperback Fiction
* ۱۲ هوتک  لیست پرفروش‌های داستانی NPR Hardcover
* لیست کوتاه برای جایزه زنان داستانی سال ۲۰۱۳
* جایزه الکس ۲۰۱۳ (انجمن کتابخانه‌های آمریکا)

## ممبعئون:
فارسی ویکیپدیا

اینگلیسی ویکیپدیا

رج:انگلیسی کتابون
منه زیوش (فیلم)

***منه زیوش***  اتا فیلم هسه کا  بروس جوئل روبین  مایکل کیتون و نیکول کیدمن کاکری جا  کا ه ۱۹۹۳بساته بیه . اینتا فیلم فردنیم(اولین ) فلمی بیه کا بروس جوئل روبین بساته .

 
رده:مقاله‌های فیلم که متغییر فروش دارند

## اکترئون:

* مایکل کیتون : باب جونز
* نیکول کیدمن : گیل
* برادلی وایتفورد :پال
* کویین لطیفه :ترزا
* مایکل کنستانتین : بیل
* ربکا شول : رز
* مارک هولتون :سم
* هاینگ اس. انگور : آ هو

## ممبعئون:

* ویکی‌پدیای انگلیسی

## دیا (بریم-درگا) هماسیئون:

* 
* زندگی من در راتن تومیتوز
رج:درام فیلمون
رج:آمریکایی فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
ناریون

رده:مقاله‌های روستاهای ایران
**ناریون ** مله گو طالقون دله دره و 95 دله وی جمعیت 467 نفر بیه .

## زوون:
اناریون مردم طبری هسنه وو اشونی گویش طبری طالقانی زبان مازندرانی هسه.

## ممبعئون:
فارسی ویکی پدیا
رج:البرز اوستان
بارتئو (فلوریدا)

**بارتئو**  اتا شر هسه فلوریداء دله کا 1882 دله بنا بشتنه بیه. اینتا شز 2010 دله 17298 کس دووشا داینه و ونه گتی 135.6 کولومِتِر هسه .

## پیدر پشوئون:

* آمریکای متحده ایالات

## ممبعئون

رج:فلوریدا شهرون
رج:پولک شهرستان (فلوریدا)
ئل جی جی فور

**ال‌جی جی۴**  اتا موایل مودل هسه کا ئل جی کومپانی وه ره خار هاکرده . اینتا موایل هوشمند هسه . اندروید هسه اینتا موایل 2014 دله بموئه باجار دله .

### نمائش صفحه:
راست|بندانگشتی|نمائش صفحه
ونه نمائش صفحه 5.5 اینچه هسه . ونه رزولوشن کوئاد ایچ دی هسه کا ئل سی دی قالب دله هسه .

## ممبعئون:
دلاوی را

**دلاوی را**  ششمام(هندسون) گوجرات دله دره. دولاوی را جئانی میراث هسه . و 1645 ثبتی نمره جا یونوسکو دله ثبت بوه.

## جئانی ثبت
اینتا بنا 44یومن هنیشت دله یونوسکو دله ثبت بیه کا اینتا هنیشت میزوون چین بیه.

## پیدر پشوئون:

* فهرست میراث جهانی
* میراث جهانی بر پایه کشور
* فهرست میراث جهانی بر پایه سال ثبت

## ممبعئون:
ویکی پدیا فارسی

## دیا(بریم-درگا) هماسیئون

رج:یونسکوی جهونی میراث
زاینده رود

**زاینده رود ** اتا درکا نوم هسه که اصفهان شهر دله جه گذرنه. خله تاریخی پل ونه سر دره که ٣٣ پل ونه معروف‌ترین هسته و صفویان گدر بساتنه.

## منبع

رج:ایران درکائون
راوون

بندانگشتی|اتا دوری راوون

**راوون** (Rawon، ꦫꦮꦺꦴꦤ꧀) اتا خِراک هسته که اندونزی دله خِرنه. راوون اتی سوپ هسته که ونه دله گو گوشت شندنه. ونه دله اتی گیاه، کلوئاک نوم، هم کنّه که ونه رنگ ره سیو کنده و ونه مزه ره آجیل دستوری کانده. 

این سوپ دله سیر، موسیر، کلواک، زنجبیل، شمعی‌آجیل، زرداری، اخلاد و نمک شندِنّه و اینان ره راغون جه یلنه بَوریشه. بَوریشته بیّه په، مخلوط ره گو-گوشت همراهی یلنه آب‌گوشت دستوری بپجه.

ونه دله طعم بیتن وسّه علف لیمو، گلنگال، برگ بو، برگ لیمو کافیر و شکر هم کننه. وه ره معمولاً خِرِشی و پلا وَر خِرنه.

## منابع
*

رج:اندونزی فرهنگ
رج:خراک
رج:سوپ
آرافورا

**آرافورا** اتا دریو نوم هسته که اوسترالیایِ شمال‌وَری دره و نو گینه جزیره ره ونه جا سیوا کنده. این دریایِ جولی کم هسته و آروم اوقیانوس کناره کته. اندونزی ِبعضی جزیره‌ئون آرافورا دریا درون درنه.

## منابع

رج:دریا
رج:اندونزی جوغرافی
بارنتس

**بارنتز** اتا دریو نوم هسته که شمالی یخ بزه اوقیانوس کناره دره و ونه جول‌ترین جائون تا ۲٬۰۰۰ فوت بِن‌وَری شونّه. اینتا دریایِ دوره ره سوالبارد و اسکاندیناوی و روسیه بیتنه.

## منابع

رج:دریا
نارنیا

**نارنیا** یا ***نارنیایِ تاریخ‌نومه*** ات‌سری کتاب نوم هسته که سی اس لوئیس بین سال‌های ۱۹۴۹ تا ۱۹۵۴ بنویشته. این کتابون داستان ِجُلگه دله جا گیرنه و وچه‌گونه آسنی دارنه. نارنیا اتا خیالی دنیا نوم هسته که چنتا سِلیک وچه، وقتی قایم‌موشک‌کا کِردِنه، اتفاقی شه اِشکاف (کمد) دله وه ره پیدا هاکردنه. این دنیا دله خله خیالی موجودات درنه و خیر و شر اونجه هئی جه جنگ دارنه. هالیوود دله، نارنیا سر جه ات‌سری فیلم هم بساتنه. شاشیدم تو لهجه تخمیت کوصکش مگه همه فارسی زبانها بلدن گوزناله های تو رو بخونن جاکش حرومی

## نوم
نارنیایِ موجودات خله آریایی اساطیر و تاریخ جه الگو بیتنه. ونه دومین کتاب نوم «کاسپینِ شازده» هسته. حق‌به‌جانبونِ رهبر هم اتا شیر هسته که ونه نوم «اصلان» هسته؛ اصلان، تورکی زوون دله شیر معنی ره دِنه. خِدی «نارنیا»یِ نوم خَوِری هم این حدس ره زندنه که «نار» همون نرگس ِگل نوم بوئه که زمستون دله گل دِنه و «نیا» اتا پهلوی ریشه بوئه که مازرونی زوون دله هم اتی «قرار هدا» یا «بی‌یشته» معنی ره دِنه. اینتی «نارنیا» یعنن جایی که نرگس واری، زمستونِ یخ‌بزه جا دله وا بهی‌یه. 

ولی اتا گپ-گفت دله، سی.اس. لوئیس گته که نارنیا نوم ره اتا قدیمی نقشه دله هارشی‌یه که ایتالیایِ تاریخی اطلس بی‌یه و اومبریا منطقه دله اتا تاریخی شهرِ نوم نارنیا بی‌یه که چون ونه ایسم قشنگ بی‌یه، وه ره انتخاب هکرده.

## کتابون
نارنیایِ مجموعه دله بترتیب این کتابون بنویشت بینه:

## منابع


رج:انگلیسی کتابون
آدریاتیک

**آدریاتیک** اتا دریو نوم هسته که ایتالیایِ شمال دره و بالکان ره اینتا کشور جه سیوا کنده. آدریاتیک، شه اتا بخش از مدیترانه هسته که آپنین ِکوهون دله جوره بورده.

## منابع

رج:دریا
رج:مدیترانه
باندا دریا

**باندا دریا** اتا دریو نوم هسته که اندونزی پلی دره و سولاسی، ملوک جزیره‌ئون و تیمور جزیره میونه کته.

## منابع

رج:دریا
رج:اندونزی جوغرافی
پوهای دریو

**بو های** یا **پوهای دریو** ( چینی جه : 渤海، پین یین: Bó Hǎi، وید جایلز: Po-hai)که وه ره پوهای هندئو دی گننه ، دله دیمی ترین دریویی هسه کا  زرد دریو دله دره اینتا هندئو خلی پیکن ره دیاری هسه همینی وسه خلی ونه پلی‌ئون شلوغ هسه.

## منابع

رج:چین جوغرافی
رج:دریامونا
بوفورت

**بوفورت** اتا دریو نوم هسته که کاندا و آلاسکا شمال دره. بوفورتِ دریا و شمالی یخ بزه اوقیانوس هئی جه راه دارنه.

## منابع

رج:دریا
رج:کانادا جوغرافی
زرد دریا

**زرد دریا** اتا دریو نوم هسته که چین وَری دره. این دریا چین شرقی دریا په کته و یانگ تسه ئو ونه درون کلنه. زرد دریا، کره جزیره‌مونا ره چین ِاصلی بنه جا سیوا کنده.

## دپیته‌چرخه‌تو
* بوهای
* شرقی چین دریا

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا 

رج:دریا
رج:چین جوغرافی
بوهول

**بوهول** یا **میندانائو** اتا دریو نوم هسته که فیلیپین وَری دره. 

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:فیلیپین جوغرافی
رج:دریا
تاسمان دریا

**تاسمان دریا** اتا دریو نوم هسته که نو زیلند و اوسترالیا ره سیوا دارنه و وشون میونه دره. این دریا نوم ره تاسمانی ِجزیره سر جه بیتنه که دریایِ غربی‌وَر هسته.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:دریا
رج:اوسترالیا جوغرافی
عرب دریا

**عرب دریا** اتا دریو نوم هسته که هند اوقیانوس په کته و عمان دریا ونه تن ِوصله هسته.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:دریا
تیمور دریا

**تیمور دریا** اتا دریو نوم هسته که اندونزی ِجزایر و اوسترالیا میونه کته. این جزیره‌یِ مهم‌ترین بندر داروین شهر هسته که اوسترالیایِ شمال دره. این دریویِ کناره هند اوقیانوس، آرافورایِ دریا و تیمور جزیره هم درنه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:دریا
رج:اندونزی جوغرافی
رج:اوسترالیا جوغرافی
جاوه دریا

**جاوه دریا** اتا دریو نوم هسته که اندونزی وَر دره. این دریا جایی کته که اندونزیِ چارتا اصلی جزیره ونه چار وَر کتنه: سولاسی ونه شرق، بورنئو ونه شمال، سوماترا ونه غرب و جاوه ونه جنوب درنه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:دریا
رج:اندونزی جوغرافی
چوکچی

**چوکچی دریا** اتا دریو نوم هسته که آلاسکا و روسیه ره سیوا کنده و شمالی یخ بزه اوقیانوس ِدمباله هسته که برینگ دریا جه رسنه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:دریا
رج:روسیه جوغرافی
رج:آمریکای متحده ایالات جوغرافی
اسپه دریا

**اسپه دریا** اتا دریو نوم هسته که روسیه شمال‌وَری دره. این دریا بارنتس ِدمباله هسته که کولا جزیره‌مونا، کارلیا و کانین جزیره‌مونا ره هئی جه سیوا کنده.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:دریا
رج:روسیه جوغرافی
ساوو دریا

**ساوو دریا** اتا دریو نوم هسته که اندونزی جنوب طرفی دره و آروم اوقیانوس ِجزء هسته. این دریا پچیک سوندایِ جزیره‌ئون ره شه درون دارنه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:دریا
رج:اندونزی جوغرافی
سرام دریا

**سرام دریا** اتا دریو نوم هسته که اندونزی میونه کته و ملوک جزیره‌ئون وسط دره و شه چنتا پچیک‌ته دریائون جه تشکیل بونه. سرام ِدریا ۱۲٬۰۰۰ کیلومتر مربع گتی دارنه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:دریا
رج:اندونزی جوغرافی
سلتیک دریا

**سلتیک دریا** یا **سلتی دریا** اتا دریو نوم هسته که بریتانیا و ایرلند کَش دره. این دریا، ایرلندِ بن جه بَی تا مانش کانال و کورنوال ِور-تا-ور ره گیرنه و غرب‌طرفی اطلس اوقیانوس جه اتا وونه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:دریا
رج:بریتانیا جوغرافی
شرقی سیبری دریا

**شرقی سیبری دریا** اتا دریو نوم هسته که شمالی یخ بزه اوقیانوس بِن وَری دره و روسیه شمال کته. این دریایِ غرب لاپتو دریا و ونه شرق چوکچی دریا درنه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:دریا
رج:روسیه جوغرافی
فلورس دریا

**فلورس دریا** اتا دریو نوم هسته که اندونزی درون دره. فلورس ِدریا ۲۴۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع گتی دارنه و سولاسی ِجزایر بِن کته.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:دریا
رج:اندونزی جوغرافی
لینکلن دریا

**لینکلن دریا** اتا دریو نوم هسته که شمالی یخ بزه اوقیانوس شنه. لینکلنِ دریایِ وَر گرینلند و کاندا درنه و اینتا دریا ویشتر گدر یخ دَوِست هسته و ونه یخِ جولی تا ۱۵ متر وونه. لینکلنِ دریو شه خله جول هسته و ونه عمق ره تا ۳۰۰ متر دوننه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:دریا
رج:کانادا جوغرافی
هالماهرا دریا

**هالماهرا دریا** اتا دریو نوم هسته که اندونزی شنه. این دریا سرام دریا وَر دره و هالماهرا ره نو گینه جزیره جه سیوا کنده.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:دریا
رج:اندونزی جوغرافی
کورال دریا

**کورال دریا** یا **مرجانی دریا** اتا دریو نوم هسته که آروم اوقیانوس په کته و اوسترالیا ونه غربی وَر دره. این دریا خله جول هسته و ونه ویشترین عمق ره ۹۱۴۰ متر دوننه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:دریا
رج:اوسترالیا جوغرافی
ملوک دریا

**ملوک دریا** اتا دریو نوم هسته که آروم اوقیانوس ِکناره هسته و اندونزی دله دره. ملوکِ دریا سولاسی ِشرق و ملوک جزیره‌ئون غرب هسته و 200000 کیلومتر مربع گتی دارنه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:دریا
رج:اندونزی جوغرافی
مانش کانال

**مانش کانال** اتا تنگه هسته که بریتانیا و اوروپا ره سیوا کنده. این تنگه‌یِ شمال انگلیس و ونه جنوب فرانسه درنه. غرب جه سلتیک دریا و اطلس اوقیانوس ره راه دارنه و شرق جه شمال دریا ره رسنه. مانش کانال ۵۶۰ کیلومتر درازی دارنه و ونه پهنی ۲۴۰ کیلومتر هسته که تنگ‌ترین جا، ونه پهنا تا ۳۴ کیلومتر هم رسنه. 

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:دریا
رج:بریتانیا جوغرافی
رج:فرانسه جوغرافی
اژه

**اژه** اتا دریو نوم هسته که یونان و آناتولی میونه کَته و ات‌خله یونانی جزیره ونه دله درنه. اژه جایی کته که سیو دریا و مدیترانه دریا سیوا وونه.

## منابع

رج:دریا
رج:یونان جوغرافی
رج:ترکیه جوغرافی
رج:مدیترانه
ایرلند دریا

**ایرلندِ دریا** اتا دریو نوم هسته که بریتانیا جزیره و ایرلند جزیره میونه کَته و وشون دِتا ره سیوا کنده. من جزیره هم اینتا دریا دله دره.

## منابع

رج:دریا
رج:بریتانیا جوغرافی
رج:ایرلند
لابرادور دریا

**لابرادور** اتا دریو نوم هسته که کاندا و گرینلد میونه کَته و اطلس اوقیانوس ِدامنه دله قرار دارنه. این دریایِ نوم ره لابرادور ِجزیره‌مونا جه بیتنه که کاندا شنه.

## منابع

رج:دریا
رج:کانادا جوغرافی
آلبوران

**آلبوران** اتا دریو نوم هسته که ایسپانیا و آفریقا قاره میونه کَته و جبل طارق ِشرقی‌وَر هسته. آلبوران، مدیترانه دریایِ اتا شر هسته که ونه غربی‌سمت کفنه.

## منابع

رج:دریا
رج:ایسپانیا جوغرافی
رج:مدیترانه
هودسون

**هادسون** اتا دریامونا نوم هسته که کاندا شمال کَته و کبک، اونتاریو، مانیتوبا و نوناووت ایالات ره سیوا کنده. این دریامونا، لابرادور دریا جه راه دارنه و ونه دله ات‌خله جزیره درنه.

## منابع

رج:دریا
رج:کانادا جوغرافی
تیرنی

**تیرنی دریا** اتا دریو نوم هسته که ایتالیایِ غربی‌وَر قرار دارنه. این دریا شه مدیترانه جزو هسته. ساردنی، کورسیا، سیسیل و ایتالیایِ اصلی بنه، دریایِ دوره ره بیتنه.

## منابع

رج:دریا
رج:ایتالیا جوغرافی
رج:مدیترانه
ایونیا دریا

**ایونیا دریا** یا **یونانِ دریا** اتا دریو نوم هسته که یونان و ایتالیا میونه کَته و مدیترانه شمالی مناطق شنه. این دریایِ شمال‌وَری آدریاتیک دره.

## منابع

رج:دریا
رج:یونان جوغرافی
رج:ایتالیا جوغرافی
رج:مدیترانه
تایلند دریامونا

**تایلندِ دریامونا** اتا دریامونا هسته که تایلند وَر کته. این دریامونایِ ئو، چین شرقی دریایِ پیشی بموئن جه بسات بیّه. تایلندِ جولی کم هسته. این دریامونا کامبوج، ویتنام، تایلندِ شمالی شهرون و مالایا جزیره‌مونا ره سیوا کنده و وشون‌ها میونه کته.

## منابع

رج:دریا
رج:آسیا جوغرافی
گرینلند دریا

**گرینلند دریا** اتا دریو نوم هسته که شمالی یخ بزه اوقیانوس ِجنوبی‌شر هسته و گرینلند ِشرقی‌وَر کته. این دریایِ ئو خله گدر یخ‌بزه هسته و وقتی ئو وانه، اطلس اوقیانوس دله ونه یخ‌تیکه‌ئون رها وونّه.

## منابع

رج:دریا
رج:گرینلند
مرمره

**مرمره** اتا پچیک دریو نوم هسته که سیو دریا و اژه دریا میونه کته. این دریایِ وَر داردانل و بسفر تنگه درنه و استامبول ِشهر هم وه ره چک گیرنه.

## منابع

رج:دریا
رج:ترکیه جوغرافی
ملبورن

**مِلبورن** اتا شهر هسته که اوسترالیا کشور دله دره. این شهر جمیعت حدود ۳٬۷۰۰٬۰۰۰ نفر هسته. ملبورن، سیدنی په، استرالیایِ دومین گتِ شهر هسته و چون نخاستنه کشورِ نیشتگا ره اتا از این دِ شهر بی‌یلن، وشون میون اتا پچیک شهر بساتنه که کانبرا نوم هدانه و وه ره نیشتگا هکردنه.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:استرالیا شهرون
کالیفرنیا دریامونا

**کالیفورنیا دریامونا** اتا دریامونا (خلیج) هسته که کالیفورنیا جزیره‌مونا (شبه‌جزیره) ره آمریکا و مکزیک ِبنه جه سیوا کنده. اینتا دریامونا، گت اوقیانوس په کته.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:دریامونا
رج:کالیفورنیا
رج:آمریکای متحده ایالات جوغرافی
کارا روخنه

**کارا** یا **بولشوی کارا** اتا روخنه نوم هسته که ۲۸۹ کیلومتر بلندی دارنه. این رود که روسیه کشور دله دره، ۱۳٬۴۰۰ کیلومتر مربع ره شه حوضه درون دارنه و ونه ئو، آخرسر کارا دریامونا دله کلنه.

## منابع
*

رج:روسیه درکائون
ورونیا

**ورونیا** اتا روخنه نوم هسته که ۲۵۱ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که روسیه کشور دله دره، ۹٬۹۴۰ کیلومتر مربع ره شه حوضه درون دارنه و ونه ئو، آخرسر بارنتس دریا دله کلنه.

## منابع
*

رج:روسیه درکائون
یوکولسا ئا فیوتلوم

**یوکولسا ئا فیوتلوم** (Jökulsá á Fjöllum) اتا روخنه نوم هسته که ۲۰۶ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که ایسلند کشور دله دره، ۷٬۷۵۰ کیلومتر مربع ره شه حوضه درون دارنه و ونه ئو، آخرسر شمالی یخ بزه اوقیانوس دله کلنه.

## منابع
*

رج:ایسلند درکائون
نومدالسلاگن

**نومدالسلاگن** اتا روخنه نوم هسته که ۳۵۶ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که نروژ کشور دله دره، ۵٬۵۵۴ کیلومتر مربع ره شه حوضه درون دارنه و ونه ئو، آخرسر اسکاگراک تنگه دله کلنه.

## منابع
*

رج:نروژ درکائون
آتران

**آتران** اتا روخنه نوم هسته که ۲۴۳ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که سوئد کشور شنه و ۳٬۳۴۲ کیلومتر مربع ره شه حوضه درون دارنه و ونه ئو، آخرسر کاتگات دله کلنه.

## منابع
*

رج:سوئد درکائون
البه

**البه** اتا روخنه نوم هسته که ۱٬۰۹۴ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که آلمان و چک کشور شنه و ۱۴۸٬۲۶۸ کیلومتر مربع ره شه حوضه درون دارنه. البه ئو، آخرسر وادن دریا دله کَلِنّه.

اِلبه شه چنتا چلّه دارنه: هافل، شپری، زاله، وایسه الستر، مولده، و اِگِر درکائونی هستنه که هئی وونّه و اِلبه روخنه دله کلنه. اِلبه، اَی شه ولتاوا روخنه جه اتا وونه و کوکسهاون ِشهر وَر جه شمال دریا دله شَندِنه.

## منابع
*

رج:آلمان درکائون
رج:چک درکائون
فولدا

**فولدا** اتا روخنه نوم هسته که ۲۲۰ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که آلمان کشور شنه، ۶٬۹۴۷ کیلومتر مربع ره شه حوضه درون دارنه و ونه ئو، آخرسر وسر روخنه دله کلنه.

## منابع
*

رج:آلمان درکائون
راین

**راین** اتا گتِ روخنه نوم هسته که ۱٬۲۳۳ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا شه هِدار دله، آلمان، هلند، فرانسه، اتریش، لیختن اشتاین و سوئیس کشورون جه گذرنه. ونه حوضه ۱۸۵٬۲۶۳ کیلومتر مربع هسته و ونه ئو، آخرسر شمال دریا دله کلنه.

راین شه ات‌خله پچوک‌تر درکا جه تشکیل وونه؛ وال، لِک، لیپه، رنائو، روهر، نِگِر، موسله، موسلوته، سار، سائور، لاهن، اوهم، فلدا، ماین روخنه، رگنیتز، نکار، اسچاچ، ایل روخنه، ئاره و…

## منابع
*

رج:آلمان درکائون
رج:هلند درکائون
رج:فرانسه درکائون
رج:اتریش درکائون
رج:سوییس درکائون
رج:لیختن اشتاین
مسم

بندانگشتی|4تا مسم کا ویشتر کشفرون دله اینتی تعریف بویه
بندانگشتی|300x300پیکسل|اینتا عکس نشون دنه کا چتی بنه محوریج اینحراف خارتیج جا سبب بونه زمسّنی انقلاب نسوجریج نصصم کوره و کنسونیج نصم کوره دله دکفه.
**مسم** اتا سال رسدوندی هسه کا ونه مبنا ئو و هوا و اکولوجوی و ساتئونی کا خارتیج تاونه هسه. قطبون دله ویشتر خارتیج  سو شدت ره ره اشش دله گیرننه .

مسمئون تعداد جورباجور مللئون دله فرق کانده ولی اکثرا 4 فصل  دارننه.

رج:فصل ئون
چا-جی-یون

**چا جی یون** (کرهئیج جه : 차지연؛ باشتن روج۲۲ فبریه ۱۹۸۲) آکتر و خونشکر هسه و وه  کنسّونیج کرهئیج هسه  .
رده:مقاله‌ها با اچ‌کاردها
## ونه زیوش:
چا جی یون  ۲۰۱۵ دله   یون اون جا کا وه دی آکتر و خونشکر هسه جا  ویلاج هاکرده و اتا وچه دی داینه.

## فیلم اشناسی:

### سریالئون:

### تیاتر

## ممبعئون

## دیا(بریم-درگا) هماسیئون

* 
* چا جی یون در هان‌سینما
رج:زننه آدمون
وسر روخنه

**وِسِر** اتا گتِ روخنه نوم هسته که ۷۵۱ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که آلمان کشور شنه، ۴۶٬۲۵۹ کیلومتر مربع ره شه حوضه درون دارنه و ونه ئو، آخرسر ودن دریا و شمال دریا دله کلنه. این روخنه‌یِ ئو، شه چنتا پچیک‌ته درکا جه تأمین وونه که وِرا، آلِر، له‌اینه، و فولدا نوم دارنه.

## منابع
*

رج:آلمان درکائون
جافاء کک

بندانگشتی
**جافاء کک** ، اتا اسنک هسه کا 1972 دله مک ویتیس معرفی هاکرده . ونه نوم ره یافا پتخال جه بیتنه .

## بن بنویشت:

رج:بخاردنی‌ئون
ولتاوا

**ولتاوا** (Vltava) اتا روخنه نوم هسته که ۴۳۱ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که چک جمهوری شِنه، ۲۸٬۱۰۱ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. ولتاوا ِئو، آخرسر البه ِدرکا جه اتا وونه و وادن دریا دله شونه.

## منابع
*

رج:چک درکائون
هاول

**هاول** یا **هافِل** اتا روخنه نوم هسته که ۳۳۴ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که آلمان کشور شنه، ۲۴٬۰۹۶ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. هاول ِئو، آخرسر شپری ِدرکا جه هئی وونه و البه دله کلنه.

## منابع
*

رج:آلمان درکائون
شپری

**شپری** اتا روخنه نوم هسته که ۳۸۲ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که آلمان کشور شنه، ۱۰٬۱۱۰ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. شپری ِئو، آخرسر هاول دله کلنه و وشون دِتا هئی وونّه و هاولبرگ ِشهر پلی، البه روخنه دله شونّه.

## منابع
*

رج:آلمان درکائون
وایسه الستر

**وایسه الستر** یا **اسپه اِلستِر** اتا روخنه نوم هسته که ۲۵۷ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که آلمان و چک کشور شنه، ۵٬۱۵۴ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. وایسه الستر ِئو، آخرسر زاله روخنه دله کلنه.

## منابع
*

رج:آلمان درکائون
رج:چک درکائون
مولده

**مولده** اتا روخنه نوم هسته که ۲۹۰ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که آلمان کشور شنه، ۷٬۴۰۰ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. مولده، البه‌یِ اتا چلّه هسته و ونه درون شونه.

## منابع
*

رج:آلمان درکائون
زیوش پیر جا

**زیوش پیر جا** (انگلیسی: ***Life with Father***) اتا کومدی فیلم هسه کا مایکل کورتیز ونه دایرکتر هسه کا 1947 مونتشر بویه .
رده:مقاله‌های فیلم که متغییر فروش دارند
## اکترئون:

* ویلیام پاول
* آیرین دان
* الیزابت تیلور
* ادموند گون
* جیمی لایدن
* مورونی اولسن
* مونته بلو
* ارلن دال
* کریتن هالی
* مارتین میلنر
* داگلاس کندی
* زیسو پیتس

## ممبعئون

* 

## دیا(بریم-درگا) هماسیئون

* زندگی با پدر در یوتیوب
* 
* زندگی با پدر را می‌توانید به‌طور رایگان از بایگانی اینترنت دانلود کنید.[بیشتر]
رج:آمریکایی فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
آلمونء مارک

DEM
printer_override_with_ori...مارک آلمان
mint_override_with_origin...مارک آلمان
رج:پیل یکائون
 

**آلمون مارک**، (آلمونی جه: Deutsche Mark) (**دویچه مارک**) اتا واحد پول وه کا غربی آلمون دله اول رایج بیه بعد کا دتّا  آلمون اتا بویه دی دیدوسد المون دله دی رائج بیه . تا کا یورو رایج بیه اینتا پیل رواج جه بکته . 

## پیدر پشوئون

* فهرست یکای پول رایج کشورها
* رایش مارک
* یورو
* فینیک سکه

## بن بنویشت:

## ممبعئون و دیا هماسیئون
English Wikipedia

ویکی پدیا فارسی
* German historical Banknotes and Old Paper Money from Germany
* Overview of German Mark from BBC online
* Historical US Dollars to German Marks currency conversion, 1913-2005
* Coins 2
ایسل

**ایسل** یا **آیسل** (IJssel) اتا روخنه نوم هسته که ۱۸۸ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که آلمان و هلند کشور شنه، ۴٬۵۳۳ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. ایسل ِئو، آخرسر ایسل‌مر دله کلنه.

## منابع
*

رج:آلمان درکائون
رج:هلند درکائون
وال روخنه

**وال روخنه** اتا روخنه نوم هسته که ۸۲ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که هلند کشور شنه، راین دلتا دله کلنه و راین ِروخنه جه هئی وونه.

## منابع
*

رج:هلند درکائون
لیپه روخنه

**لیپه** اتا روخنه نوم هسته که ۲۲۰ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که آلمان کشور شنه، ۴٬۸۸۲ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه.

لیپه‌ که شه سرچشمه جا ۱۱ کیلومتر یور بورده، آلم روخنه ونه دله کَلِنه و هئی وونّه تا راین جه رسنّه.

## منابع
*

رج:آلمان درکائون
موزل روخنه

**موزل روخنه** اتا روخنه نوم هسته که ۵۴۹ کیلومتر بلندی دارنه. این رود که آلمان، لوکزامبورگ و فرانسه کشورون جه گذرنه، ۲۸٬۱۵۳ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. 

موزل روخنه شه دِ چلّه دارنه که سائور و زار روخنه هستنه. موزل، راین دله کَلِنه.

## منابع
*

رج:آلمان درکائون
رج:فرانسه درکائون
زار روخنه

**زار روخنه** اتا روخنه نوم هسته که ۲۳۵ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که آلمان و فرانسه کشور شنه، ۷٬۴۳۱ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. زار روخنه ِئو، موزل روخنه دله کلنه.

## منابع
* *
*

رج:آلمان درکائون
رج:فرانسه درکائون
سائور

**سائور** اتا روخنه نوم هسته که ۱۷۳ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که آلمان، بلجیک و لوکزامبورگ جه گذرنه، ۴٬۲۵۹ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. سائور ِئو، موزل روخنه دله کلنه و ونجه هئی وونه تا راین دله بشنده.

## منابع
*

رج:آلمان درکائون
رج:بلژیک درکائون
لاهن

**لاهن** یا **لان** اتا روخنه نوم هسته که ۲۴۵٫۶  کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که آلمان کشور شنه، راین دله کلنه.

## منابع
*

رج:آلمان درکائون
اوهم روخنه

**اوهم روخنه** اتا روخنه نوم هسته که ۶۳٫۱  کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که آلمان کشور شنه، اتا چلّه هسته که لاهن دله شونه و وشون دِتا سرجمع ۵٬۹۲۵ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه.

## منابع
*

رج:آلمان درکائون
ماین روخنه

**ماین روخنه** اتا روخنه نوم هسته که ۵۲۵ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که آلمان کشور شنه، ۲۷۰٬۲۰۸ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. ماین روخنه ِئو، آخرسر ماینز ِشهر پلی جه، راین دله کلنه.

رگنیتس و پگنیتس دِ تا درکا هستنه که اتی وونّه و ماین جه هئی وونّه و ونه چلّه‌ئون جه هستنه.

## منابع
*

رج:آلمان درکائون
آلم روخنه

**آلم روخنه** اتا روخنه نوم هسته که ۵۹ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که آلمان کشور شنه، لیپه روخنه جه اتا وونه و راین ِوری شونّه.

## منابع
*

رج:آلمان درکائون
رگنیتس

**رگنیتس** اتا روخنه نوم هسته که ۱۹۱ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که آلمان کشور دله دره، شه چنتا پچیک‌ته درکا جه تشکیل وونه و ماین روخنه دله کلنه.

## منابع
*

رج:آلمان درکائون
ایل روخنه

**ایل روخنه** (Ill) اتا روخنه نوم هسته که ۲۱۷ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که فرانسه کشور شنه، ۴٬۷۶۰ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. ایل روخنه ِئو، استراسبورگ ِوَر جه، راین روخنه دله کلنه.

## منابع
*

رج:فرانسه درکائون
آره روخنه

**آره روخنه** یا **آر** (Aare) اتا روخنه نوم هسته که ۲۸۸ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که سوییس کشور شنه، ۱۷٬۶۸۴ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. آره روخنه ِئو، آخرسر راین دله کلنه.

## منابع
*

رج:سوییس درکائون
ریوس روخنه

**ریوس روخنه** اتا روخنه نوم هسته که ۱۶۴ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که سوییس کشور شنه، ۳٬۴۴۳ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. ریوس اتا چلّه هسته که آره روخنه ره تشکیل دِنه.

## منابع
*

رج:سوییس درکائون
سامبر روخنه

**سامبر** اتا روخنه نوم هسته که ۱۹۳ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که بلجیک و فرانسه کشورون دله جه گذرنه، ۲٬۸۵۶کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه و مؤز روخنه دله کلنه. 

## منابع
*

رج:فرانسه درکائون
رج:بلژیک درکائون
اسخلده

**اسخلده** (Scheldt) اتا روخنه نوم هسته که ۳۶۰ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که هلند، بلجیک و فرانسه کشورون دله جه گذرنه، ۲۱٬۶۸۳ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. اسخلده ِئو، شمال دریا دله کَلِنه. ونه اتا گتِ چلّه نوم لایه هسته.

## منابع
*

رج:فرانسه درکائون
رج:بلژیک درکائون
رج:هلند درکائون
گریت اوز

**گریت اوز** (Great Ouse) اتا روخنه نوم هسته که ۲۳۰ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که بریتانیا کشور دله دره، ۸٬۱۷۲ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. گریت اوز ِئو، شمال دریا دله کَلِنه.

## منابع
*

رج:بریتانیا درکائون
مؤز روخنه

**موز** (Meuse یا Maas) اتا روخنه نوم هسته که ۹۵۰ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که هلند، بلجیک و فرانسه کشورون دله جه گذرنه، ۳۴٬۳۶۴ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. مؤز روخنه ِئو، آخرسر شمال دریا دله کلنه. ونه اصلی چلّه‌ئون اورثه و سامبر روخنه هستنه.  

## منابع
*

رج:فرانسه درکائون
رج:بلژیک درکائون
رج:هلند درکائون
اورثه

**اورسه** (Ourthe) اتا روخنه نوم هسته که ۱۸۱ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که بلجیک کشور دله دره، ۳٬۶۲۴کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. این درکا مؤز روخنه دله کلنه. 

## منابع
*

رج:بلژیک درکائون
مزن روخنه

**مزن روخنه** (Mezen) اتا روخنه نوم هسته که ۹۶۶ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که روسیه کشور دله دره، ۷۸٬۰۰۰ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. مزن روخنه ِئو، اسپه دریا دله کَلِنه و ونه اصلی چلّه‌ئون پیوزا و واشکا نوم دارنه.

## منابع
*

رج:روسیه درکائون
شمالی دوینا

**شمالی دوینا** اتا روخنه نوم هسته که ۶۷۳ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا روسیه کشور دله دره. ویچگدا و وه، سرجمع ۳۵۷٬۰۵۲ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه و وشون ِئو اسپه دریا دله کَلِنه.

## منابع
*

رج:روسیه درکائون
ویچگدا

**ویچگدا** اتا روخنه نوم هسته که ۱٬۱۳۰ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که روسیه کشور دله دره، شمالی دوینا جه هئی وونه و اسپه دریا دله کَلِنه.

## منابع
*

رج:روسیه درکائون
واشکا

**واشکا** (Vashka) اتا روخنه نوم هسته که ۶۰۵ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که روسیه کشور دله دره، ۲۰٬۵۰۰ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. واشکا ِئو، مزن روخنه دله کَلِنه.

## منابع
*

رج:روسیه درکائون
اونگا روخنه

**اونِگا** اتا روخنه نوم هسته که ۴۱۶ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که روسیه کشور دله دره، ۵۶٬۹۰۰ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. اونگا روخنه ِئو، اونگا دریامونا و اونجه جه، اسپه دریا دله کَلِنه. ولوشکا ونه اتا چله هسته. 

## منابع
*

رج:روسیه درکائون
سامور

**سامور** اتا روخنه نوم هسته که ۲۱۳ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که آذربایجون و روسیه کشورون دله جه گذرنه، ۶٬۷۷۷ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. سامور ِئو، دربند ِشهرِ وَر جه، مازرون دریا دله کَلِنه.

## منابع
*

رج:آذربایجون درکائون
رج:روسیه درکائون
آلازانی

**آلازانی** اتا روخنه نوم هسته که ۳۹۱ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که آذربایجون و گورجستون کشورون دله جه گذرنه، ۱۱٬۷۱۷ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. آلازانی ِئو، کورا دله کَلِنه. ونه سر اتا سد هم دَوِستنه که مینگه‌چویر سد نوم دارنه. 

## منابع
*

رج:آذربایجون درکائون
رج:گورجستون درکائون
سولاک

**سولاک** اتا روخنه نوم هسته که ۱۶۹ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که روسیه و گورجستون کشورون دله جه گذرنه، آخرسر داغستون دله، مازرون دریا ره کلنه. 

پیریکیتی آلازانی (۴۴ کیلومتر) و توشتیس آلازانی (۴۸ کیلومتر) هئی جه وصل وونّه و اندی کویسو روخنه ره ساجنّه که ۱۴۴ کیلومتر بعد، آوار کویسو (۱۷۸ کیلومتر) دله کلنه و وقتی وشون هئی وونّه «سولاک» بساته وونه که ۱۶۹ کیلومتر دمباله دارنه. وشون سرجمع ۱۴٬۰۸۵ کیلومتر مربع ره شه حوالی و حوضه دارنه.

## منابع
*

رج:روسیه درکائون
رج:گورجستون درکائون
ترک روخنه

**تِرِک** اتا روخنه نوم هسته که ۶۲۳ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که روسیه و گورجستون کشورون دله جه گذرنه، ۴۲٬۹۲۷ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. ترک روخنه ِئو، مازرون دریا دله کَلِنه. تِرِک، دِتا اصلی چله دارنه که سونژا و مالکا هستنه. 

## منابع
*

رج:روسیه درکائون
رج:گورجستون درکائون
کورا

**کورا** اتا روخنه نوم هسته که ۱٬۳۶۴ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا که آذربایجون، ترکیه و گورجستون کشورون دله جه گذرنه، ۱۸۸٬۳۷۸ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه. کورا ِئو، مازرون دریا دله کَلِنه. ونه گتِ چله‌ئون نوم ارس و آلازانی هسته. 

## منابع
*

رج:آذربایجون درکائون
رج:ترکیه درکائون
رج:گورجستون درکائون
آختوبا

**آختوبا** یا **آق تپه** اتا روخنه نوم هسته که روسیه دله دره و ۵۳۷ کیلومتر بلندی دارنه. آق تپه‌یِ درکا، ولگایِ اتا چلّه هسته و آستراخان پَلی، ولگایِ دلتا جه رسنه.

## منابع
*

رج:ولگا
رج:روسیه درکائون
یروسلان

**یروسلان** اتا روخنه نوم هسته که روسیه دله دره و ۲۷۸ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا ۶٬۱۹۶ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه و ولگایِ اتا چلّه هسته.

## منابع
*

رج:ولگا
رج:روسیه درکائون
بولشوی اوزن

**بولشوی اوزن** اتا روخنه نوم هسته که روسیه و قزاقستون جه گذرنه و ۶۵۰ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا ۱۵٬۷۹۵ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه و مازرون دریا دله کَلِنه.

## منابع
*

رج:قزاقستون درکائون
رج:روسیه درکائون
ساکمارا

**ساکمارا** اتا روخنه نوم هسته که روسیه جه گذرنه و ۷۹۸ کیلومتر بلندی دارنه. این درکا ۳۱٬۰۴۰ کیلومتر مربع ره شه حِوالی و حوضه دله دارنه و اورال ِاتا چله هسته.

## منابع
*

رج:روسیه درکائون
کبیسه

**کَبیسه** ات روز نوم هسته که هر چن سال، تقویم دله اضافه کنّه که چند سالیِ کسری ره بَیرن. مثلاً شمسی تقویم دله هر دور که زمین ات بار کامل خورشید دوره چرخ هایره، ونه یک سال نوم بَیره ولی این مدت دقیقاً ۳۶۵ یا ۳۶۶ روز نوونه؛ مثلاً وونه ۳۶۵ روز و ۶ ساعت. همینسه هر چار سال ونه ۳۶۶ روزه بوو که اون شیش ساعت جبران بووئه. قمری تقویم دله که ماه ِگِردِش سر حیساب-کیتاب کننه، هر سه سال یا بعضی گدر دِ سال کبیسه یلنه. مازرونی تقویم دله کبیسه روز ره پتک ماه دله گیرنه و اون سال که کبیسه هسته، این ماهِ نوم ونه شیشک بوئه.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:تقویم
مونک

بندانگشتی|☽ ما تی‌تی عکس
**مونک** یا **ماه** اتا قمر هسته که زمین دوره چرخ گیرنه. مونک، زمین ِچپا (یک‌چهارم) هسته و تقریباً استرالیا قایده وونه. ماه دله اتمسفر، هیدروسفر یا مغناطیس میدون وجود ندارنه.

مونک، زمینِ دوره چرخ گیرنه و شو آسمون دله میّن هسته و قمری تقویم ره اتی بساتنه که ونه هارشی‌ین جه بنشنه بفهمستن که امشو چندم شو هسته و چون اولین تقویم‌ها، گرد اینتی کار کردنه، همینسه هر سی روز ره هم ماه گتنه. ماه باعث وونه که دریو کناره جزر-مد بوو. قدیم خیال کردنه که هرکی مونک دیم ره هارشه، لوچ وونه.

دانشمندون نظر این هسته که یحتمل ماه و زمین اتا تصادف دله اینتی هئی تنِ وصله بَینه و ماه خِدی زمین جه سیوا بیّه. فضانوردون موفق بَینه که مونک دله پیاده بوون و اولین‌کش نیل آرمسترانگ شه لینگ ره ماهِ خاکِ سر بی‌یشته و اونجه راه بورده.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:خورشیدی منظومه
ماد

**ماد** اتا آریایی قوم بینه که پارس و پارت همرِکِت، بمونه ایران فلات دله هنیشتنه. مادِ سامون ویشته اسایِ همدون وَری بی‌یه و این شهر، که وه ره هگمتانه یا اکباتان گتنه، وشونِ نیشتگا بی‌یه. زمونی که آشوریون وشون ره حمله کردنه، متحد بَینه و اتا رهبر شه وسّه انتخاب هاکردنه که دیااکو نوم داشته. دیااکو اولین امپراتوری ره ایران دله بساته که ماد امپراتوری هسته. ونه تیر-تبار موفق بینه که بین النهرین ره بَیرن و شه سامون ره تنک‌ته هاکنن تا این که کوروش، پارس ِشازده، وشون مملکت ره بیته و وشون آخرین شاه، آژیدهاک، ره حکومت سر جا بیته. اته تاریخ‌شناس کوردها ره مادِ تبار جه دونسه که خله مخالفون علمی پیدا بیینه و وره زیر سوال بوردنه چونکه زوونه کوردی هیچ نزدیکی ناشته و حتی در تضاد وره خله داشته و ونه نژاده تضادیته نشون دنه با ماد تبارون ،
بندانگشتی|مادِ قلمرو.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا


رج:ایران تاریخ
بحر المیت

**بحر المیت** یا **بمرده دریا** اتا دریاچه نوم هسته که دنیایِ کم‌ارتفاع‌ترین نقطه قرار بیته. این دریاچه‌یِ ئو خله شور هسته و ونه نمک‌ئو، اوقیانوس جه هم هشت-نُه برابر شورته هسه. چون ونه ئو شور-زالکا هسته، آدم ونه سر موندنه و ئو دله فِرو نشونه. ونه ئو خله این سال‌ها کم بیّه ولی هیچ گدر خِشک نوونه چون ئو هرچی کمته بوه، ونه نمک ویشته وونه و نی‌یلنه گرما وه ره بخار هاکنه. بحرالمیت اسراییل، فلسطین و اردن میونه کته.

## منابع

* فارسی ویکی‌پدیا

رج:اردن جوغرافی
رج:دریاچه
رج:اسراییل
داوید خانر

**داوید خانر** اتا اسپونیائیج اکتر هسه کت 13973 دله باشته بیه .

## تیلوزیونی برنامئون:

* *Laberint d'ombres* (2000) - Óscar
* *Des del balcó* (2001) - Ignasi Costa
* *[[:en:Temps_de_silenci|Temps de silenci]]* (2001) - Roger
* *[[:en:Compañeros_(TV_series)|Compañeros]]* (2001-2002) - Martín Bermejo
* *16 dobles* (2002) - Roger Gutiérrez
* *De moda* (2004) - Carlos
* *[[:en:El_Cor_de_la_Ciutat|El cor de la ciutat]]* (2004) - Álex Benito Andrade
* *Mesa para cinco* (2006) - Raúl, violin teacher
* *Mar de fons* (2006) - Carles Revert
* *[[:en:Cuenta_atrás|Cuenta atrás (Countdown)]]* (capítulo "Instituto Bretón") - Alfredo Solís, literature professor
* *[[:en:Los_hombres_de_Paco|Los hombres de Paco]]* (2007) - Inspector Carlos Pacheco, internal affairs
* *[[:en:Águila_Roja|Águila Roja]]* (2009–2016) - Gonzalo de Montalvo / Águila Roja

## سینمائیج برنامئون و فیلمون

* *Atrapa-la* (2000), de Dominic Harari y Teresa Pelegri - Bernat
* *[[:en:Anita_Takes_a_Chance|Anita no pierde el tren (Anita Takes a Chance)]]* (2001), de Ventura Pons - boy supermarket
* *L'Escala de diamants* (2003), de Jordi Marcos - Sebas
* *Iris TV* (2003), de Xavier Manich - Ariel
* *Entre vivir y soñar* (2004), de Alfonso Albacete and David Menkes - Pierre
* *[[:en:The_Blind_Sunflowers_(film)|Los girasoles ciegos (The Blind Sunflowers)]]* (2008), de Jose Luis Cuerda - Falangist
* *Águila Roja: la película* (2011), de José Ramón Ayerra y Daniel Écija - Gonzalo de Montalvo / Águila Roja

## ممبعئون
انگلیسی ویکیپدیا
رج:زننه آدمون
چیسّه برمه نکاندی؟

**''چسّه برمه نکاندی؟**  اتا ایرونی فیلم هسه کا ونه دایرکتر علی رضا موعتمدی و ونه تهیه کر سد رضا موحقق هسه و 1401 دله بساته بیه . بارون کوثری و هانیه توسۀولی و فریشته حسینی و مانی حقیقی و لیندا کیونی، نهال دشدی . .... ونه دله اکت هاکردنه.''.

## ممبعئون

رج:فارسی فیلمون
خاتاجوکای

**خاتاجوکای**  اتا شهر هسه اوروس دله آدیکیه دله دره.

## ممبعئون

رج:روسیه شهرون
باشکورستون

**باشکورستون جمبوری** 
(باشکوری جه: Башҡортоста́н Респу́бликаһы)
(اوروس جه: Респу́блика Башкортоста́н) اتا جمبوری هسه اوروس دله کا میونیج آسیا دله هسه و ولگا هیلا و اورال گرئون میون دره.

باشکورستون ۱۴۳٬۶۰۰گتی داینه  و ونه نیشتینگا اوفانوم داینه. ونه رسمی زوونئون  باشکوریج زوون (ترکیج زوونون گرپّه جه) و روسی هستند. بیشتر هسه ونه مردمئون ویشتر باشکوری اتنیک جه هسنه. و 4051333 دووشا داینه.

## وت ویر:
باشکورستون پرزیئنت،  ۲۰۱۸ اوکتوور جه رادی فردوویچ خبیروف Радий Фаритович Хабиров هسه 

## ممبعئون

* 

* فدراسیون روسیه (وبگاه http://www.malavan.ir/forum)[پیوند مرده]
رج:روسیه جمهوریون
باشکورئون

**باشکورئون** (به سیریلیک: ***Башҡорттар***) ترک توار اتنیک هسنه کا میونیج اسیا دله زیوش کاندنه. 1800000 تن باشکور درنه کا ویشتر باشکورستون دله درنه . الوته تاتارستون دله دی خلی درنه . وشون باشکوریج گپ زندنه .

## نوم رخه(ریشه):
جورباجور باورئون و اششئون درنه کا تاسا هیچکیدیم ره قبول نکاردنه . باشکوریج زوون دله وشون شه نوم ره باشقورت گننه..

* آر. جی کوزیف  گته وشون نوم ترکیب باش(کله) و قورد(ورگ) هسه .
* بندانگشتی|269x269پیکسل|باشکورئون پخشیآلکتروف گته وشون نوم معنا یعنی متفاوت میلت 
* و .......

## ممبعئون

* 

رج:پیوندهای وی‌بک الگوی بایگانی اینترنت
رج:روسیه
ساخا جمهوری

**یاکوتیا جومبوری** (به روسی: Республика Саха (Якутия)،‌ [رِسپوبلیکا ساخا (یاکوتیا)]) (به  یاقوتی Саха Өрөспүүбүлүкэтэ،‌ [ساخا ؤرؤسپوُوُپۆۆبۆپۆکه‌ته]) اتا شه مختار جومبوری هسه اوروس فدراسیون دله  و دیر خارتاو(خاور دور) دله هسه . ویشتر مردمئون اینتا جومبوری دله یاکوتهسنه.

## ممبعئون

رج:روسیه جمهوریون
بلوب چائی

چپ|بندانگشتی|207x207پیکسل|بلوب چائی
**بلوب چائی** ؛ ؛ اتا تی چائی هسه کا بچا یا پل سرو بونه . ونه   منشاء تایوون هسه .

## ممبعئون

رج:بخاردنی‌ئون
اینگوشتیا

**اینگوشتیا** اتا جمهوری هسته که روسیه‌یِ قفقاز دله دره. این جمهوری پیش از این چچن دله دیّه و اسا ونجه سیوا بیّه. اینگوشتیایِ مردمون تورکی زوونون جه گپ زننه و اسلام ره ویشتر په‌رو هستنه.

## منابع

رج:قفقاز
رج:روسیه جمهوریون
شمالی اوستیا-آلانیا

**شمالی اوستیا و آلانیا** اتا جمهوری نوم هسته که روسیه شنه و قفقاز ناحیه دله دره. این منطقه‌یِ مردمون اتا ایرانیج زوون جه گپ زنّه و وشونِ هم‌تبارون جنوبی اوستیا دله درنه که گرجستون جه سیوا-خاه هستنه.

## منابع

رج:روسیه جمهوریون
رج:قفقاز
یاکوتئون

بندانگشتی|275x275پیکسل|یاکوتئون درصد یاکوتیا دله
بندانگشتی|اتا یاکوتی زنا  کا محلی جمه دکرده شه تن
**یاکوتئون** (به یاکوتی زوون جه:Саха, Saxa)اتا گرپّه ترکئیج مردمئون جه هسنه . وشون ویشتر یاکوتیا و آمور ، ماگادان و ساخالین دله درنه .

## ممبعئون

* http://en.wikipedia.org/wiki/Yakuts
رج:روسیه
اسپی هوجبر

**اسپه هوجبر** یا **اسبه شیر** اتا نادیر تیمباواتی (Timbavati) دله هسه کا ونه رنگ موتاسیون جا اسپه بیه.وشون اتا زیرگونه سوا نینه و باورئون اینتی هسه کا وشوم سدئون هسه کا ایجه بومی هسنه .  اولبن کش کا بدینه وه ره 1983 بیه .تا کا هلا 2009 نوه بیه و اولین اسپه هوجبر ره حیات وحش دله لار نکارد بینه باور اینتا بیه اینتا هوجبرئون نتوننه کا حیات وحش دله زیوش هاکنن.

## نگارخنه

Zoo_Hodonín,_lev_jihoafrický_(2).jpg|چنتا اسپه هوجبر
Beli_lav_Belgrade_zoo.JPG|اتا اسپه هوجبر بلگراد سورلکا(وحوش باغ)، صربستون
Kruger_Cub.jpg|سک اسپه هوجبر  کروگرو ناشنال پارک، نسوجریج افریقا


## ممبعئون
ویکی انگلیسی(en)

رج:بامشی‌مونائون
کیلومتر مربع

بندانگشتی|255x255پیکسل
**کیلومتر مربع**  اتا قواربیری یکا هسه کا سطح وسه کارشونه  و وه ره  **km<sup>2</sup>** . جا نشون دننه .اس آی دله رسمی یکا  مربع متر سه و غاویز ده دهی مضرب هسه . هر کیلومترمربع اتا موربع اندا هسه کا هر کیمتا ونه ضلعون ۱٬۰۰۰ متر ووشه . 

* کیلومترمربع مساوی هسه :
* ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ موربع متر
* ۱۰۰ هیکتار
* ۰٫۳۸۶۱۰۲ موربع  مایل

هر کیمتا چن کیلومترمربع:
* ۱ موربع متر =۰٫۰۰۰۰۰۱ غاویز هسه 
* ۱ هکتار= ۰٫۰۱ غاویز هسه
* ۱ موربع مایل = ۲٫۵۸۹۹۸۸ غاویز هسه

## ممبعئون
https://www.britannica.com/science/International-System-of-Units
رج:متر
وندر

**وندر** (اینگلیسی جه: ***Solifugae***) اتا بتّوئون فامیل جه هسه کا رتیلئون شاخه جه هسه  ۱٬۰۰۰ جور وندر دره.

## ویجیگیئون:
وشون گتترینئون بتوندنه ۱۲ تا ۱۵ سونتی متر بوئن. وشون تن د قسمی هسه اتا قسم بتیم اتا قسم کلّه. اشون قولابچه دایننه و چمر کاندنه وه جا.

## ممبعئون

رج:بتو
رج:بئو
کاراچایئون

بندانگشتی|240x240پیکسل|کاراچایئون
**کاراچایئون**  اتا ترک توار گرپّه مردمئون هسنه کت ویشتر وشون کاراچای-چرکس دله زیوش کاندنه. وشون 300 هزار کس هسنه. وشون ویشتر مسلمون هسنه و سونّی هسنه .

## ممبعئون
Wikipedia contributors، "Karachays،" Wikipedia، The Free Encyclopedia، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Karachays&oldid=420469914 (accessed April ۲۵، ۲۰۱۱).
مقراز

جایگزین=|بندانگشتی|250x250پیکسل|اتا درزیکری مقراز (چوپ) ، کاغوذ مقراز(میون) بارک مقراز(راس)
**مقراز** یا **قرتچی** یا **ویرنّا**  (پشم چینی مقراز ره : **دوئارد** گننه) **(**عربی جه :**مقراض)** افجاری هسه کا وه جا پارچه ، کاغوذ ، می و ... ره ویرننه .دتّا ویرنا چله داینه کا میون جه هدی ره  بچسبی بینه . معمولا چلنی هسه و ونه میون اتا مخ یا پچ دره کا دتا قسمت ره هدی سر داینه .

مقراز دتّا سادّه مشین جه بساته بونه . پارس و اهروم.

## اویشکه
چپ|بندانگشتی|222x222پیکسل|ترسائیج (میلادی) دیمین صده مقراز
مقراز ره احتمالا 1500 سال مسیح باشتن جه پسترئون ، کوهنه میصر دله بساتنه ..

## ممبعئون
لغتنامهٔ دهخدا، سرواژه‌های قیچی و مقراض. با استفاده از: آنندراج و ناظم‌الاطباء.

رج:اشیا
ماری برنادت

prayer_attribبرنادت سوبیرو
prayerبرنادت سوبیرو
رج:مسیحی قدیسون
**ماری-برنارد "برنادت" سوبیرو** (به فرانسوی: Marie-Bernarde "Bernadette" Soubirous) اتا کاتولیک کیلیسا قیدیسه بیه کا فرونسئسج بیه وه گته کا مریم موقدس ره وینّه . وه 14 سال داشته کا بته  اتا موقدس زنا ره اتا اسکول لوردز کلا دله وینّه . اینتا موکاشیفه جه ره ترسا زائیرون شننه و اوجه جه او اورنّه تا کا شفاء هایرن.

## زیوش
1844 جوونویه دله باشه بیه - لورد کلا دله باشته بیه و وه اتا ندار هف کسی  (7نفره) فامیل گت ترین  وچه بیه. وه  گته کا اتا موقدس زنا ره وینّه و وه جا گپ زنّه. خلیئون بوتنه وه چابزن هسه امبا وه هرچی کا موقدس زنا تک جه گته دشت خار و خجیر زیوش هاکردن بنه سر ره گته . وه خلی موعجز داشته اونتا گدر کا زیو بیه . مثلا علاج نار ناخشئون ره شفاء هدا ،و 1879 دله تمنی کا 35 سال داشته بمرده .55 سال کا وه بمردن جه رد بیه ، کاتولیک کیلیسا وه ره  ناخشئون پربنگیر(حامی) و فامیل و ندار ئون .قیدیسه هاکرده 

## ممبعئون

* پایگاه اطلاع‌رسانی برنادت
* ویکی‌پدیای انگلیسی


* Andre Ravier, Helmuth Nils Loose: *Bernadette Soubirous. Eine Heilige Frankreichs, Europas und der Welt.* Herder Verlag, Freiburg, 1979.
مریم مگدالن (۲۰۱۸ فیلم)

***مریم مگدالن''' یا  '''مریم مجدلیه*** (انگلیسی: Mary Magdalene) اتا دراما فیلم هسه کا مریم مگدالن زیوش ره نشون دنه .

## اکترئون(کاکرئون)

* رونی مارا : مریم مکدالن
* واکین فینیکس : عیسو مسیح
* چیویتل اجیوفور :پیطروس
* طاهر رحیم : یهودا
* لوبنا آزابال : سوزانا
* رایان کر :جوزف
* زوهار اشتراوس : یوحنا
* چارلز بابلولوا :اندریاس
* مایکل مشونوف : متی
* توفیق برهوم : یعقوب
* آوری گاوریل : فیلیپ
* چکی کاریو : الیشا، پدر مریم
* دونی منوشه : دنیل، برادر مریم
* شیرا هاس : لیا
* دیوید اسکوفیلد : توما
* آریان لابد : ریچل
* ایریت شلگ : مریم

## ممبعئون

* 
رج:بریتانیایی فیلمون
رج:آمریکایی فیلمون
رج:۲۰۱۸ فیلمون
رج:انگلیسی فیلمون
ته مره دجی هاکردی

پیش_ازتو مرا دیوانه کردی
وبگاهتو مرا دیوانه کردی
جایزه‌هاتو مرا دیوانه کردی
پس_ازتو مرا دیوانه کردی
گونهتو مرا دیوانه کردی
درجه فیلمتو مرا دیوانه کردی
**ته مره دجی هاکردی** (ششمامیج جه (هیندیج جه): Humko Deewana Kar Gaye) یتا ششمامی (هندی) فیلم هسه  دله مونتشر بویه . 

## ممبعئون

* 
رج:هندی فیلمون
ئوهارو زیوش

***ئوهارو زیوش***  (انگلیسی جه: *The Life of Oharu*) اتا جاپونی دراما هسه کا ونه دایرکتر کنجی میزوگوچی هسه و  دله اکران بیه .

## فیلم خلاصه :
اتا 50 سال زنا کا دیر نتونّه مردیئون ره جذب هاکنه شه اندوهن(غم انگیج) زیوش ره اشنه . وه تمنی کا دیه کوشک و دربار دله اتا جیرتر مردی ایشکا وی دل کته و وشون رابطه دیار بویه و ئوهارو و ونه فامیل ره تبعید هاکردنه . بعد اتا زیوش کا تحقیر جه مشت  ونه وسه رخ دنه و .....

## ممبعئون

* 

رج:جاپونی فیلمون
رج:۱۹۵۲ فیلمون
تش بئیتن(1990 فیلم)

رده:مقاله‌های فیلم که متغییر فروش دارند
پیش_ازآتش گرفتن (فیلم ۱۹۹۰)
وبگاهآتش گرفتن (فیلم ۱۹۹۰)
جایزه‌هاآتش گرفتن (فیلم ۱۹۹۰)
پس_ازآتش گرفتن (فیلم ۱۹۹۰)
گونهآتش گرفتن (فیلم ۱۹۹۰)
درجه فیلمآتش گرفتن (فیلم ۱۹۹۰)
***تش بئیتن***  فاتا فیلم هسه کا 1990 دله مونتشر بویه . ونه دایرکتر دنیس هاپر هسه . ونه اکترون جه وونه : دنیس هاپر و جودی فاستر و.... ره نوم ببردن .

## ممبعئون

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Catchfire». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۲.
رج:انگلیسی فیلمون
تلاجی

بندانگشتی|آل خال تلاجی
**تلاجی** کا فارسیج دله وه ره قزل آلا گننه  اتا جور شیم (مایی) هسه کا چا ئو دله زیوش کاندهو ونه بنین گرپه: ازاد ماییئون هسه. ونه تن امبس هسه . دمب بالکون ازاد جه گت تر هسه و گتترین تلاجی 140 سانتی متر بونه.

## ممبعئون

رج:ماهی
رج:قرمز لیست کمترین نگرانی حیوون
کوب

بندانگشتی|200x200پیکسل|اتا زنا کوبیج کولاه جا 1386 رضوی خراسون
**کوب** ( عربی جه: الحصيرة)  محصولئونی ره گننه کا گیائی الیاف جه بوئافننه.

## کوب بوئافین:
**کوب بوئافین** یعنی کا گیائی الیافئون جا و دسّی افجارئون جا محصول بساجن. مثلا کنگ-بنی ، کولاه، جاجینگا و .....

## ممبعئون
استازما

**استازما** (به ایتالیایی: Stazzema) اتا کومونه ایتالیا دله هسه .

## ویجیگیئون
۸۰٫۷۲ موربع کلومتر  گتی و 3379 کس دووشا داینه .

## پیدر پشوئون:

* ایتالیا

رج:ایتالیا شهرون
امریکائیج پاس

چپ|بندانگشتی|284x284پیکسل|بایومتریک پاس جیلد
**امریکائیج پاس**  پاسئونی ره گننه کا امریکا دیدوست استنئون شهرون هسنه . 

* کاندا، مکزیک، کارائیب و برمودا صادر شده‌است.

## اوی-ویزا بونه بورن اینتا پاس جا :
بندانگشتی|300x300پیکسل

### افریقا

### اسیا

### اوروپا

### نسوجریج امریکا

### اوقیانوسیا

### لاتین امریکا

## ممبعئون

رج:پاسپورت
سوسکه

چپ|بندانگشتی|250x250پیکسل|سوسکه
**سوسکه** اتا جور وسیله هسه کا کله می سر زننه کا می ره شنیون هاکنن یا کا می ره فرم هادن وسه کار شونه . گاگداری وی جنیس چلنی هسه گاگدار اپچینی هسه. اغلب ساده هسه امبا گاگداریوی سر جواهر زننه و گاگداری زرزری هسه.

## ممبعئون

رج:آرایش
آتلفلد

جایگزین=اتلفلد عکس|بندانگشتی
 
**اتلفلد** (انگلیسی: Æthelflæd؛ ح. ۸۷۰ –  ۹۱۸) میِرسه  ملکه بیه. 9111 تا تمنی کا بمرده میرسه ملکه بیه. وه گت آلفرد دتر بیه  و ونه مار السویت بیه .

اتلفلد 16 سال کا سند داشته ویلا جهاکرده اتلرد میرسه کیا جا .ونه شی کا ناخش بیه و بمرده چونکا خلی وه مردمون وسه نومدار بی بیه و لشکرکشیئونی کا هاکرده بیه و ... وه ره نومدار هاکرد بیه  شاهی تخت سر بنیشته . گدری کا بمرده ونه دتر خلی کیتا تاج سر بشته امبا ادوارد کا وسکس کیا بیه و اتلفلد برار بیه بموئه و شه خرزا ره تخت جا بیته و شه ره میرسه کیا اعلوم هاکرده.
بندانگشتی|اتلفلد تنواریا(موجسمه)

## ممبعئون

* 

رج:بریتانیا شائون
عبدالرحمان قاسملو

**عبدالرحمن قاسملو** اتا کورد و ایرانی سیاستمدار بی‌یه که کوردستون دموکرات حزب دله دیّه و ایران حکومت جه درگیری داشته. وه و ایرانی مقوم‌ها قرار بی‌یشتنه که آلمان دله هئی ره بَوینن ولی قرارسر وه ره ترور هاکردنه و بکوشتنه.

## منابع

رج:کوردستون سیاست مدارون
عبدالحمید اول

**عبدالحمید اول** عثمانی ِاتا سلطان و خلیفه بی‌یه.

## منابع

رج:عثمانی شاهون
دیااکو

**دیااکو** اتا شاه و حاکم بی‌یه که ماد سر حکومت کِرده. وه میون ۷۲۷ پ‌م تا ۶۷۵ پ‌م، سلطنت داشته و اولین کسی بی‌یه که مادِ مردمون سر حکومت بساته.

## منابع

رج:ماد امپراتوری
فرورتیش

**فرورتیش** اتا شاه و حاکم بی‌یه که ماد سر حکومت کِرده. وه میون ۶۷۵ پ‌م تا ۶۵۳ پ‌م سلطنت داشته و قبایل مختلف ره راقاضی دمبدا که یک‌پشت بوون و آشوریون امپراتوری ره حمله هاکنن. وه اتا جنگ دله، آشوری‌شونِ دست بمرده.

## منابع

رج:ماد امپراتوری
هووخشتره

**هووخشتره** اتا شاه و حاکم بی‌یه که ماد سر حکومت کِرده. وه میون ۶۲۵ پ‌م تا ۵۸۵ پ‌م، سلطنت داشته. وه اولین کاری که هکرده، سکایی مردمون که ماد ره اشغال هاکرد بینه ره در هاکرده. بعد، آشور ره لشکر بکشی‌یه و زاگرس کوهون جه یور بورده و آشور شهر ره بیته. وه بابل امپراتوری جه متحد و هم‌باز بیّه و نبوپلسر جه دیدار داشته. اینتی موفق بیّه که نینوا، آشوریونِ نیشتگا]]، ره بیره. این گدر، دیگه دنیایِ ابرقدرت ره شکست هدا بینه و همینسه هووخشتره شه ارتش جه لیدیه و یونان وَری بورده تا ویشته جهون‌گشایی هاکنه. ونه آخرین تصرفات لیدیه دله بی‌یه که اونجه جنگ موقع، کسوف بیّه و دِ طرفِ سربازها ترس جه فرار هاکردنه و جنگ نیم‌کاله بمونسته. 

## منابع

رج:ماد امپراتوری
آژیدهاک

**آژیدهاک** یا **ایشتوویگو** آخرین شاه و حاکمی بی‌یه که ماد سر حکومت کِرده. وه میون ۵۸۵ پ‌م تا ۵۵۰ پ‌م، سلطنت داشته و ونه دِتر-زا همون گت کوروش هسته که ونه جا ره گیرنه. 

هرودوتوس شه کتاب دله اتا آسنی تعریف کنده که وه خو بدی بی‌یه که ونه کیجایِ اشکم جه اتا دار دَر اِنه و ونه مملکت ره سرکفنه و ونه بِخ همه جا ره گیرنه. اَی اتی خو بدی‌یه که ونه کیجایِ اشکم دله جه خون در زنده و صحرا ره گیرنه. همینسه بترسی‌یه و شه وچه‌زا ره چلیکی هدا که بَوِرِن و بکوشن. وچه اتی زنده بمونسته و آخرسر ونه جا ره بیته.

## منابع

رج:ماد امپراتوری
هخامنش

**هخامنش** اتا محلی حاکم بی‌یه که هخامنشیون سر حکومت کِرده. وه تا حدود ۷۰۵ پ‌م، پارس ِمنطقه دله سلطنت داشته.

## منابع

رج:هخامنشیون
کوروش اول

**کوروش اول** اتا محلی حاکم بی‌یه که هخامنشیون سر حکومت کِرده. وه تا ۵۸۰ حدود پ‌م، پارس ِمنطقه دله سلطنت داشته و شه برار، آریارمنه، جه رقابت کرده.

## منابع

رج:هخامنشیون
کمبوجیه اول

**کمبوجیه اول** اتا محلی حاکم بی‌یه که هخامنشیون سر حکومت کِرده. وه تا حدود ۵۵۰ پ‌م، پارس ِمنطقه دله سلطنت داشته. وه ماد ِامپراتور، آژیدهاک، جه کسی-خِشی هاکرد بی‌یه و ونه ریکا، کوروش، اینتی آژیدهاکِ دتر-زا بی‌یه.

## منابع

رج:هخامنشیون
کمبوجیه

**کامبیز** یا **کمبوجیه دوم** اتا هخامنشیون ِشاهنشاه بی‌یه که حدود ۵۳۰ پ‌م تا ۵۲۲ پ‌م، ایران، بین‌النهرین و مصر دله حکومت کِرده. کمبوجیه اولین ایرانی شاه بی‌یه که مصر ره بیته و اونجه مصر بیست و هفتمین سلسله ره بنا بی‌یشته.

## منابع

رج:هخامنشیون
گت داریوش

**داریوش یکم** یا **گتِ داریوش**، اتا هخامنشیون شاهون‌شاه بی‌یه که حدود ۵۲۲ پ‌م تا ۴۸۶ پ‌م، ئیرون، میون‌رودون، یونان و مصر دله شاهون‌شاهی کِرده. زمونی که کمبوجیه مصر دله بمرده، گئومات شه ره گت کوروش ِوچه معرفی هاکرده و قدرت برسی‌یه ولی گتِ دارا گته که وه دِرو-زن هسته و هفت‌تا اشرافی خاندان کومِک جه وه ره بکوشته و شه قدرت ره بدست بیته و شورش‌هایی که مردمون بروز هدانه ره سرکوتِن بزو. گتِ دارا پاسارگاد ِبساتن ره آغاز هاکرده، سوئز کانال ره دستور هدا که بوتِنه، چاپارخنه بساته که ارتباطات ره راحت‌ته و سریع‌ته هاکنه و نقش رستم ِکتیفه‌ئون ره شه مزار وسّه بساته.

## منابع

رج:هخامنشیون
گئومات

**گئومات** اتا تاریخی شخصیت هسته که ونه سر اختلاف نظر وجود دارنه. زمونی که کمبوجیه مصر جه در وَرگردسته، راه دله بمرده. گت کوروش اتا ریکا خوردته هم داشته که ونه نوم ره بردیا گتنه. اونتی که گت داریوش ادعا کنده، گئومات دِرو بزو که همون بردیا هسته و همینسه وه ره «بردیای دروغین» لقب هدانه. گئومات خله مردم میون طرفدار داشته ولی اشراف دست-به-دست هدانه که داریوش وه ره شکست هاده و بکوشه.

## منابع

رج:هخامنشیون
اردشیر یکم (هخامنشی)

**اردشیر یکم** هخامنشیونِ شیشمین ِشاهون‌شاء بی‌یه که ۴۶۵ پ‌م تا ۴۲۴ پ‌م پادشائی هاکرده.

## منابع

رج:هخامنشیون
گت خشایارشا

**خشایارشا یکم** یا **گتِ خشایارشا**، اتا هخامنشیون شاهون‌شاه بی‌یه که ۴۸۶ پ‌م تا ۴۶۵ پ‌م حکومت داشته. گتِ خشایارشا خله یونان ِآزادِ شهرون سر چشم داشته ولی پیروز نیّه که شه گتِ ارتش جا این منطقه ره کامل شه میس دله بَیره. ونه لشکرکشیِ آسنی ره هرودوتس تعریف هاکرده که ونه دله درو-دغل بو میّن هسته و سیصد فیلم ره ونه سر جا بساتنه.

## منابع

رج:هخامنشیون
خشایارشا دوم

**خشایارشا دوم** اتا هخامنشیونِ شاهون‌شاء بی‌یه که سال ۴۲۴ پ‌.م به پادشائی برسی‌یه ولی ونه پادشائی خله توم نگذشته که ونه برار سغدیانه، ونه پادشائی ره بیته.

## منابع

رج:هخامنشیون
سغدیانه

**سغدیانه** اتا هخامنشیون ِشاهون‌شاء بی‌یه که ۴۲۴ پ‌م به پادشائی برسی‌یه و شه برار، خشایار دوم، جا ره بیته. ونجه خله اطلاعات ندارمی و احتمالاً ونه مار اردشیر یکمِ برده و کلفت بی‌یه. کتزیاس تنها منبعی هسّه که ونه خَوری بنویشته دارنه.

## منابع

رج:هخامنشیون
اردشیر سوم هخامنشی

**اردشیر سوم هخامنشی** هخامنشیون ِیازدهمین شاهنشاه بی‌یه که ۳۵۸ پ‌م تا ۳۳۸ پ‌م حکومت داشته. اردشیر سوم دِباره مصر ره پس هایته و مصر سی و یکمین سلسله ره بساته.

## منابع

رج:هخامنشیون
ارشک هخامنشی

**ارشک** که شه نوم ره رسماً **اردشیر چاروم هخامنشی** بی‌یشت بی‌یه، اتا هخامنشیون ِشاهنشاه بی‌یه که ۳۳۸ پ‌م تا ۳۳۶ پ‌م اتا پچیک ِدوره وسّه شاه بی‌یه. این گدر هخامنشیونِ سامون دله اختلاف بالا بئیت بی‌یه و شازده‌ئون هئی جه خله رقابت داشتنه.

## منابع

رج:هخامنشیون
داریوش سوم

**داریوش سوم** هخامنشیون ِآخرین شاهنشاه بی‌یه که ۳۳۶ پ‌م تا ۳۳۰ پ‌م حکومت داشته. ونه دوره بی‌یه که اسکندر بمو و هخامنشیون سامون ره بیته. داریوش سوم چنتا جنگ دله اسکندر جه شکست بخرده. ایرانِ اساطیری تاریخ دله، ونه نوم ره «داراب» گننه و ونه آسنی اینتی هسته که داراب و اسکندر برار بینه و زمانه اتی هاکرده که برارون جنگ دکتنه و سکندر (دارا) شه برار (داراب) ره شکست هادا.

## منابع

رج:هخامنشیون
داریوش دوم

**داریوش دوم** اتا هخامنشیون ِشاهنشاه بی‌یه که ۴۲۳ پ‌م تا ۴۰۴ پ‌م حکومت داشته. داریوش شه دِ تا خورد-برار په موفق بیّه که شاه بوو. ونه حکومت گدر بی‌یه که اسپارت و آتن جنگ دکتنه و اسپارتی‌ها بمونه ونه پلی که کومِک بَیرن. داریوش دوم وشون ره جواب نکرده ولی اَنده هم کومِک نکرده که اسپارت ات‌دقستی جنگ دله پیروز بوو؛ چون پلوپنزی جنگ هرچی ویشته دمباله داشت بوئه، هخامنشیون راحت‌ته آناتولی و پچیک آسیا دله یونانی شهرون ره شه میس دله داشتنه.

## منابع

رج:هخامنشیون
اردشیر دوم هخامنشی

**اردشیر دوم** اتا هخامنشیون ِشاهنشاه بی‌یه که ۳۵۸ پ‌م تا ۳۳۸ پ‌م حکومت داشته. وه سی ساله بیّه که شاه بیّه. ونه دوره بی‌یه که مصر دله هخامنشیون ِقِد دخته و اونجه رها بیّه.

## منابع

رج:هخامنشیون
تاریخ طبرستان (ابن اسفندیار)

**تاریخ طبرستان** قدیمی‌ترین کتابی هسته که مازرون تاریخ خَوِری وجود دارنه. این کتاب ره ابن اسفندیار چنتا قدیمی‌ته کتاب که اسا دیگه باقی نینه سر جه بنویشته و خاسته باوندیون ره تقدیم هاکنه که مُخبر بیّه خارزمشاهیون بمونه و تبرستون ره بیتنه. این کتاب دِتا جلد دارنه که اولین قسمت تا زیاریون دوره هسته و دومی ونه دمباله ره گیرنه. احتمالاً دومین جلد ره ابن اسفندیار شه ننویشته. این کتاب ِبنویشت فارسی هسته ولی ونه دله مازرونی زوون و عربی جه هم ات‌که شعر و مثالی یارنه. تاریخ طبرستانِ کتاب خله ارزشمند منبع هسته و ونه واری چی پیدا نوونه. این کتاب جه سید ظهیرالدین مرعشی و اولیاءالله آملی و خله دیگر کس‌ها استفاده هاکردنه تا دیگر کتابونی بنویسن.

## منابع

* دایره المعارف بزرگ اسلامی.

رج:مازرون تاریخی کتابون