open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
مسیه ۱۳

200px|thumb|چپ|مسیه سیزدهم
**مسیه ۱۳** *(انگلیسی: Messier 13)* یا ان‌جی‌سی ۶۲۰۵ اتا اساره‌یی خوشه‌کروی هرکول فلکی صورت دله هسته که ونه فاصله زمین جه بیست و دِ هزار نوری سال و ونه ظاهری قدر ۵.۸ هسته.
## منابع

Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).

۱
کشتی‌نشون (فلکی صورت)

**گت ِاش**، **دُبّ اکبر** یا **گت‌خرس** که مازرونی دله وه ره قدیم **کشتی نشون** هم گاتنه، اتا فلکی صورت نوم هسته.

[انگشتدان|راست|ونه گت اساره‌ئون خط رج دله، [اش (خرس) عکس واری ره کشنّه]]
کشتی نشون اتا معروف فلکی‌ صورت‌‎ و فروردین ماه ِمهم‌ترین فلکی صورت هسته. ونه پنج‌تا اساره کاسه آبگردون ات‌دیگر جه ارتباط دارنه و ات‌جهت دله و اتا سرعت جه فضا دله حرکت کانّه. این فلکی صورت شکل و وضعیت هر ۱۰۰٫۰۰۰ سال ات‌بار تغییر کانده ونه دلیل این هسته که وضعیت آبگردون رج آخر ِدِتا اساره که عناق و قائد ایسم دارنه پنج اساره دیگه نسبت جه عوض وانّه.

## منابع
* کتاب نجوم به زبان ساده، مایر دگانی *(فارسی)*
* [www.IASA.ir ایران فضایی علوم آکادمی]

دب اکبر
رج:شرقی فلکی صورتون
رج:شمالی فلکی صورتون
دتن

**دتن**  یا **جوزا**، (فارسی جه : دوپیکر )اتا فلکی صورت هسته و زمستون شوئون بنشنه وه ره بدی‌ین. فلکی صورت‌ئون گو شرق جه، خرچنگ غرب جه، ارابه‌رون و شلیاق (رومی چنگ) شمال جه و کلب اصغر و تک‌شاخ جنوب جه ونه وَربه وَر درنه.

واخوشه مسیه ۳۵ یا ان‌جی‌سی ۲۱۶۸ فاصلهٔ ۲۸۰۰ سال نوری زمین جه این فلکی صورت دله دَرنه.

## اساره‌ئون
به ترتیب روشنی:
* رأس پیکر پسین (بتا دِپیکر)
* هنعه (گاما دِپیکر)
* رأس پیکر پیشین (آلفا دِپیکر)
* پس‌پای (مو دِپیکر)
* مبسوطه (اپسیلون دِپیکر)
* پیش‌پای (اتا و ایوتا دِپیکر)
* زِرّ (خی دِپیکر)
* وسط‌السماء (دلتا دِپیکر)
* مقبوضه (زتا دِپیکر)

## منابع

* H. A. Rey, The Stars — A New Way To See Them. Enlarged World-Wide Edition. Houghton Mifflin, Boston, 1997. ISBN 0-395-24830-2

* لغت‌نامهٔ دهخدا.

## پیوند به بیرون
* دربارهٔ دِپیکر

رج:فلکی صورتون
مسیه ۳۵

**مسیه ۳۵** یا ان‌جی‌سی ۲۱۶۸ اتا اساره‌یی خوشه‌وا صورت فلکی جوزا دله هسته که فاصله وه زمین جه دِ هزار و هشتصد سال نوری و قدر ظاهری وه ۵.۵ هسته.
## منابع
Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).

۳
کاواره

[250px|thumb|چپ|اتا نقاشی تولوز لوترک جه که ونه نوم [مولن‌روژ دله هسته؛ ۱۸۹۲]]
**کاواره** اتاقی عمومی و سر پوشیده جای نوم هسته که ونه دله موزیک، آواز، تیاتر، رقص یا کومدی اجرا کانّه و تماشاگرون صندلیون دور نیشرنه و خارنه و اشنّه.

## منبع
Wikipedia contributors, "Cabaret," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org* /w/index.php?title=Cabaret&oldid=198557985

بازتاب*

رج:جائون
لویی پاستور

**لویی پاستور**(۱۸۹۵-۱۸۲۲)، از شیمی‌دونا و زیست‌شناسون مشهور فرانسوی هسته.
معروفیت وه مدیون بشناستن نقش باکتری‌ئون بروز بیماری و کشف واکسن ضد هاری هسته. همینتی عمل پاستوریزه‌هاکردن که مأخذ از ایسم وه هسته، اختراع این دانشمند هسته. لویی پاستور تاریخ (۲۷ دسامبر ۱۸۲۲ (میلادی)) شاتو ویله نوولتان از ایالت ژورا دله بزائه‌بیّه و تاریخ (۲۸ سپتامبر ۱۸۹۵ (میلادی)) نزدیکی پاریس دله بمرده.

## منبع

رج:فرانسه شیمیدون
رج:فرانسه زیست‌شناسون
شیرین عبادی

شیرین عبادی (بزائه‌ی ۳۱ خرداد ۱۳۲۶ همدان) ايرانی حقوقدون، قاضی سابق دادگاه، نویسنده و مدرّس هسته. وه از اولین قاضیای زن ایران و اولین ایرانی هسته که صلح نوبل جایزه ره بَیته. نوبل ِکومیته شه انتخاب دلیل ره، خانوم عبادی تلاش، ایران دله‌یِ حقوق بشر رعایت هکردن وسّه به ویژه در مورد زنان و وچون حقوق، سال ۲۰۰۳ ميلادی دله، اعلام هاکرده.

## منبع

رج:زننه آدمون
رج:صلح وسه نوبل بیته‌ئون
رج:ایران حقوق بشر مدعی‌ئون
یعقوب نجفی جویباری

**یعقوب نجفی جویباری** کشتی‌گیر آزاد کشتی ایرانی هسته. وه سه دوره پیاپی قهرمونی‌آسیا موفق بیّه دِتا مدال طلا و اتّا برنز بَیره. وه بعد از بازنشستگی به مدیریت و مربیگری تیم‌ئون کشتی رو بی‌یارده.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:مازرون کشتیگیرون
عباس دباغی

**عباس دباغی** ایرانی کشتی‌گیر هسته که کشتی آزاد ِوزن ۵۵ کیلوگرم سَره، پکن المپیک ِمسابقات دله شرکت داشته. وه شه کارنامه دله نائب قهرمونی جوونای جهون ره دانّه.

## منابع

رج:زننه آدمون
دباغی
رضا یزدانی

**رضا یزدانی** که وه ره **جویبار گربه** هم گانّه (بزائه‌ی ۳ شهریور ۱۳۶۳ جویبار دله) کشتی‌گیر ایرانی هسته. 

## مسابقات
یزدانی وزن ۸۴ کیلوگرم کشتی آزاد موسابقات المپیک پکن دله شرکت هاکرده. وه موسابقات سال۲۰۰۶ گوانگ‌ژو چین به مقام سومی جهون برسی‌یه. همینتی موسابقات سال ۲۰۰۷ باکو آذربایجون دله هم برنز بَیته.

یزدانی موسابقات کشتی قهرمونی آسیا سال ۲۰۱۰ با بَوردن کشتی‌گیر قزاقستانی مدال طلای آسیا ره بَیته. 

وه لندن المپیک دله، تا نیمه‌نهایی بورده و اون بازی درون ونه لینگ ِرباط پاره بیّه و وه ره مصدوم هاکرده. یزدانی هم بازیون ره ول هاکرده و ورزشگا جه دَربورده و با این حال شه وزن دله پنجوم بیّه.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:مازرون کشتیگیرون
مراد ممدی

**مراد ممدی**  (بزائه‌ی ۱۳۵۹ , شهرستون‌ساری روستای‌پهنه کلا) , کشتی‌گیر ایرانی وزن ۶۰ کیلوگرم رشته آزاد کشتی هسته که مدال برنز المپیک، اتا مدال طلا و اتا مدال برنز موسابقات قهرمونی جهون و اتا مدال طلای بازی‌ئون آسیایی از موهمترین افتخارات‌خارجی وه هستنه. 

ممدی نماینده ایران وزن ۶۰ کیلوگرم آزاد کشتی موسابقات المپیک پکن   و تنها مدال‌گیر رشته کشتی و اولین مدال‌گیر کاروون ورزشی ایران اون موسابقات بی‌یه.

وه موسابقات سال ۲۰۰۶ گوانگ‌ژو چین به مقوم قهرمونی جهون بَرسی‌یه. مراد ممدی بتونسته مدال برنز وزن ۶۰کیلوگرم المپیک پکن ره کاروون ورزشی ایران وسّه بَیره.

## منابع

رج:زننه آدمون
رج:مازرون کشتیگیرون
آندره ساخاروف

**آندره دیمیترویچ ساخاروف** (به روسی: Андрей Дмитриевич Сахаров) فیزیکدون هسته‌یی شوروی که پی‌یر بومب هسته‌یی این کشور لقب هایته. 

وه ۲۱ ماه مه ۱۹۲۱ شهر مسکو دله دنیا بی‌یموئه. ونه وچگی با دورون استقرار رژیم کومونیستی همزمون بی‌یه. وه دورون تحصیلی سختی ره نظر ایقتصادی بگذرنی‌یه، اما بتونسته پیش از پایان تحصیل استخراج فلزات صنایع دفاعی اتا کارخنه مهمات سازی شغل پیدا هاکنه.

وه به تئوری‌ئون فیزیک علاقه داشته و آخرسری همین رشته هم فارغ‌التحصیل بیّه. پس از بومبارون اتمی هیروشیما و ناکازاکی بدست آمریکا ، هیاتی از طرف دولت روسیه موظف به موطالعه این زمینه بَینه. این تحقیقات با ابتکارات ساخاروف مونجر به اختراع اولین بومب هیدروژنی سال ۱۹۵۲ دله بیّه.
200px|thumb|راست|اتا تمبر که ونه عکس ونه دله دره
وه زمونی که به امکان کاربرد و قدرت تخریب بومب‌ئون هیدروژنی پی بَورده به موخالفت هِرِسائه و به اتا موخالف تبدیل بیّه. این موخالفت تا آخر عمر با وه همراه بی‌یه. وه به خاطر فعالیتاش برنده نوبل صلح جایزه سال ۱۹۷۵ بیّه.

ساخاروف سال ۱۹۶۷ نومه‌یی سرگشاده به برژنف رهبر وقت شوروی بنویشته و ونه دله به افزایش زندونیا سیاسی و نقض حقوق بشر اعتراض هاکرده.

وه به خاطر اعترضات خادش به شهر گورکی ۴۰۰ کیلومتری مسکو تبعید بیّه، و پس از ۱۰ سال ۲۱ دسامبر ۱۹۸۶ زندون جه آزاد بیّه. 

آزدای وه ره شخص گورباچف با تلفون به وه اعلام هاکرده.

وه عاقبت ۱۴ دسامبر ۱۹۸۹ سن ۶۸ سالگی دله بر اثر حمله قلبی بمرده. ساخاروف به عونوان قهرمون دموکراسی و حقوق بشر شوروی بِشناسته وانه.

## کتاب
وه بعدا کتابی در مورد زندگی خادش بنویشته و ونه دله به بررسی وضع زندگی خادش روسیه دله و اکتشافات خادش در مورد بومب‌ئون هسته‌یی پرداخت..

## منبع
* نگائی آزاد به زندگی نومه آندره دیمیترویچ ساخاروف وبگاه در انجمن فیزیکدونای آمریکا دله

رج:صلح وسه نوبل بیته‌ئون
رج:روسیه گت آدمون
رج:روسیه نویسندگون
تنزین گیاتسو

**جامفل نگاونگ لبسنگ یشه تنزین گیاتسو** (بزائه‌ی ۶ ژوئیه ۱۹۳۵ تبت دله) چاردهومین دالای لاما و اساءِ دالای لامای هسته.

## زندگینومه
دالایی لاما، که دراصل تنزین گیاتسو ایسم دانّه، سال ۱۹۳۵ بزائه بیّه و آموزش وه زمینه مسائل دینی بوداییون تبتی و همینتی سایر علوم و زوون‌ئون خارجی از سن چارسالگی شروع بیّه. 

تنزین گیاتسو اتا از شونزده وچه اتا خانواده کشاورز اوستان **آمدو** تبت بی‌یه و همون سن دِ سالگی به عونوان حامل روح و خرد تناسخ بَیته دالایی لامای سیزدهوم و جانشین وه ایعلام بیّه و دالایی لامای چهاردهوم ایسم هایته. 

## زندگی در مقوم دالای لاما
وه سن پونزده سالگی به عونوان رهبر سیاسی تبت تخت سر هنیشته درحالیکه نیروئون جوموری خلق چین مجدداً این سرزمین ره اشغال هاکردبینه. 

در پی این تحول ، دالای لاما توافقی ره در مورد حدود اختیارات دولت محلی تبت با مقومات چینی امضا هاکرده و بر اساس وه، از سوی چین به عونوان رئیس کومیته موقدماتی منطقه خودمختار تبت بشناسی‌یه بیّه. 

### تبعید به هند
سال ۱۹۵۶ ، مردم تبت علیه اونچی که فشار دولت چین بر دولت محلی خادشون دونسنه قیاوم هاکردنه که تا سال ۱۹۵۹ و سرکوب خشونت آمیز این قیوم به دست سرخ ارتش چین ادامه داشته. 

پس از سرکوب این قیوم، دالای لاما همراه با جمعی از رهبرون تبتی این سرزمین ره ترک هاکردنه و هند دولت تبعید تبت ره تشکیل هدائه.

## نیگارسره


Image:IMG 1206 Lhasa Potala.jpg|اقامتگاه پیشین دالای لاما در پوتالا، لهاسا
Image:DLHaus.jpg|زادگاه در تاکتسر, آمدو
Image:Dalai Lama boy.jpg|تانزین گیاتسوی کودک
Image:Dalai Lama & Bishop Tutu. Carey Linde.jpg|دالای لاما و اسقف دزموند توتو ۲۰۰۴. فرتور از Carey Linde
Image:14th Dalai Lama.jpg|تنزین گیاتسو در دارمسلا, ۱۹۹۳

Image:Dalai Lama 1471 Luca Galuzzi 2007.jpg|تنزین گیاتسو هنگام دیدارش در ایتالیا بسال 2007


## جایزه‌ئون و افتخارات
دالایی لاما سال ۱۹۸۶ نوبل صلح جایزه ره بَیته، سال ۲۰۰۶ شهروند افتخاری کانادا ره پذیرفت و سال ۲۰۰۷ نشون طلای کونگره متحده ایالات به وه هدائه بیّه. 

## منبع‌ها
* بی‌بی‌سی
* ویکی‌پدیای انگلیسی
## پانویس‌ها

## بریم بگردستن

* Official site
* Audio teachings of the Dalai Lama on many different topics
* Collection of teachings, speeches, and letters
* Prayers written by the Dalai Lama
* Dalai Lama Teachings
* Home of the 14th Dalai Lama in India
* The Tibetan Center for Human Rights and Democracy(TCHRD)
* Tenzin Gyatso *[[Charlie Rose (talk show)|Charlie Rose]]* interview, ۱۶ November ۲۰۰۵
* Life on the Tibetan Plateau: ۱۴th Dalai Lama's Birthplace in Tibet

رج:زننه آدمون

رج:صلح وسه نوبل بیته‌ئون
رج:گت مردمون تبت
رج:بودایی گت آدمون
معلم كلا

## موقعيت جغرافيايي
روستاي **معلم كلا** بخش بندپی غربي شهرستون بابل دله قرار داينه. اين روستا مسير جاده قديم آمل دله قرار داينه. دِ مسير بوردن به اين روستا  وجود داينه. اتا از طرف روستای نوشيروانكلا هسه كه با بگذشتن از روستای قمي كلا به معلم كلا وارد بومّي. راه ديگه از طرف روستای شوبكلا هسّه كه بعد از بگذشتن از روخنه كلا رود به معلم كلا وارد بومّي.

## زوون
زوون مردم اين روستا مازندرونی هسّه.كه با لهجه مناطق مركزي استان مازندران تكلم كننّه.مردم اينتا روستا به زوون فارسي  هم آشنايي دارنّه. فارسی بين نسل جديد در حال گسترش هسه.با اين حال نسل جديد تونّنه  مازندرونی  ره در حد زوون مادري حرف بزنن.

## اقتصاد
 شغل اصلي مردم اين روستا كشاورزی هسّه. ويشترين سطح كشت مربوط به شاليكاری و رده بعدی باغ مركبات و رده سوم كيوی‌كاری هسّه.

رج:بابل روستائون
کشمیر

thumb|راست|295px|نقشه‌یی منطقه مورد جنگ کشمیر دله
**کشمیر** اتا منطقه‌ی اسم هسته که زمونی شه هیمالیای حکومت وِن دله دَیی‌یه و اسا ونه سَر چین ، هند و پاکستون هکش-دکش دارنه.

هند دِ سوم کشمیر ره کنترل کانده و پاکستون یک سوم باقی‌بموندسته ره شه کنترل دانّه. هر دِتا کشور مدعی تموم منطقه هستنه. چین هم دِ تا منطقه که آدم وشون دله دنی‌یه ره زور پشتی صاحاب بیّه.

سوایی‌خائون مسلمون هندِ قسمت دله از سال ۱۹۸۹ میلادی استقلال یا ادغام با پاکستان وسّه جنگستنه، و این جریون تا اساء ویشته از ۴۷ هزار نفر بکوشته بَینه.
## نگارخنه

Srinaga-pahalghan-yatra.JPG
Kashmir Dal lake boat.jpg|دال دریامونا، کشمیر دله
Srinagar- Yatra- Hindu holy cave.JPG


## دپیته چرخه‌تو

* جامو و کشمیر
* جامو

رج:پاکئون شهرون
رج:هند شهرون
رج:چین شهرون
موسابقات فوتوال غرب آسیا

**قهرمونی فدراسیون فوتبال غرب آسیا** اتا رویداد چن‌جانبهٔ ورزشی بین تیم‌ئون ملی فوتوال هسته که بدست فدراسیون فوتبال غرب آسیا برگوزار وانه. اولین دورهٔ این موسابقات سال ۲۰۰۰ با شرکت تیم‌ئون ایران، سوریه، اردن، عیراق، فلسطین و لوبنان و دِتا تیم مهمون قزاقئون و  قرقیزئون برگوزار بیّه.

دوره‌ئون مختلف دله برگوزاربیّه کشورونی مثل یمن، قطر، امارات، کویت، بحرین همشرکت داشتنه.
 
تیم‌ایران با ۴ بار قهرمونی پرافتخارترین تیم این دوره موسابقات هسته. بعد ایران تیم‌ئون عیراق و کویت با اتبار قهرمونی رده دوم قرار بَیتنه.

همینتی موسابقات فوتسال مردون، فوتوال زنا و فوتوال زیر ۱۵ سال مردون هم قالب موسابقات غرب آسیا برگوزار وانه.

## خلاصه دوره‌ئون قبلی

## قهرمون‌ئون

## منبع

رج:فوتوال
گنبد کاووس شهرستان

**شهرستان گنبد کاووس** اتا از شهرستانای ایران هسه که استان گلستان دله قرار داينه. شهر گنبد کاووس مرکز اینتا شهرستان هسه و جمعیتش در سال ۱۳۸۵، برابر با ۲۸۹٬۶۴۷ نفر بيه . 
اغلب ساکنان اینتا شهرستان ر ترکمنون تشکیل دننه. همينتي مهاجرانی از دیگر جائون از جمله سیستان و بلوچستان، آذربایجان، شاهرود، سمنان و خراسان در اینتا شهرستان زندگی کننه.
## تقسیمات کشوری

* بخش مرکزی شهرستان گنبد کاووس
** دهستان آق آباد
** دهستان باغلی ماراما
** دهستان فجر
** دهستان سلطانعلی
شهر: گنبد کاووس

* بخش داشلی‌برون
** دهستان اترک
** دهستان کرند
شهر: اینچه‌برون.

## نوم
گنبد یا گنبد کاووس یا گنبد قابوس که قبالاً جرجان یا گرگان گتنه. گرگان(نوم قبلي گنبد کاووس) نوم شهر و شهرستان و نوم سرزمینی باستانی در جنوب شرقی دریای مازندران هسه. در زوون باستانی وِ رِ گورگان و ورکان و در زوون یونانی هیرکان یا هیرکانیا و در زوون عربی جرجان گتنه. (شهر و شهرستانی که اَمروز گرگان وِ رِ گننه تا سال ۱۳۱۶ خورشيدي موسوم به استرآباد بيه، و همه منطقه گرگان قدیم، در تقسیمات کشوری امروز، استان گلستان نوم داينه.) 
## تاریخچه
کاوشای باستان‌شناسی پیشینه تمدن اینتا منطقه ر ۵ تا ۶ هزار سال اعلام هكرده نه. با اینتا تمدن کهن، تاریخی پرفراز و نشیب، آثار و بقایای باستانی فراوون و با دانشمندانی نومدار و اقوامی مقتدر و نجیب، گرگان(کنبد کاووس) جایگاهی رفیع و سهمی ارزشمند در تاریخ و تمدن باشکوه ایران داينه. با بيموئن اسلام و در سالاي آغازین اونتا ایالت گرگان جایگاه ارزشمندی در شکوفایی فرهنگ و تمدن اسلامی داشته. شهرای جرجان و استراباد از اینتا ایالت مهد گت دانشمندان اونتا دوره بيه. عنصرالمعالی کیکاووس (از آخرین امیران آل زیار و نگارنده کتاب گرانقدر قابوس‌نامه) و عبدالقاهر جرجانی (صاحب تألیفات گرانبها در صرف و نحو و معانی و بیان عربی) در تحول ادبیات فارسی و عربی نقش مهمی داشتنه. قابوسنامه ر، همچنین، مجموعه تمدن اسلام پیش از مغول نم هدانه.

در علم پزشکی نیز اینتا منطقه سهم عمده‌ای در جهان اسلام داشته جوري که دتا از معروفترین پزشکون ایران و جهان، ابوسهل مسیحی و سیداسماعیل (حکیم) جرجانی صاحب دایره‌المعارف ذخیره خوارزمشاهی، از این سرزمین بينه. اینتا سرزمین که طول تاریخ از ایالت‌های مهم ایران بيه، در سال ۱۳۱۶ به سرزمین مازندران ملحق بيه. 
## منابع

گنبد کاووس
رج:گنبدکاووس شهرستان
هیجان

## هيجان
در روان‌شناسی **هیجان**‌ها معمولاً به احساسها و واکنشای عاطفی اشاره دارننه، هر هیجان از سه مؤلفهٔ اساسی برخوردار هسه:

* مؤلفهٔ شناختی، افکار، باورا و انتظارایی که نوع و شدت جواب هیجانی ره تعیین كننه. اون چه برای اتا فرد خله لذت بخشه ممکنه برای اتا نفر ديگه کسل کننده یا آزارنده باشه.

* مؤلفهٔ فیزیولوژیکی که شامل تغییرات جسمی در تن هسه. برای مثال، هنگامی که بدن از نظر هیجانی به واسطهٔ ترس یا خشم بر انگیخته بونه، ضربان قلب خله بونه،مردمک‌ا گشاد بوننه و میزان تنفس بالا شونه. اکثر هیجانا شامل اتا انگیختگی کلی و غیر اختصاصی دستگاه عصب هسنه.

* مؤلفهٔ رفتاری، به حالتای مختلف ابراز هیجانا اشاره كنه. جلوه‌های چهره‌ای، حالتای اندام و حرکتای بیانگر، و آهنگ صدا همراه با خشم، لذت، شادی، غم، ترس و هیجانای دیگه تغییر كننه.

* جلوهٔ چهره‌ای مهم‌ترین شکل ارتباط هیجانی هسنه. بررسی‌هایی که صورت بيتنه، نشون دننه که برخی از جلوه‌های خاصِ چهره‌ای، ذاتی هسنه. و بنابراین، در همه جای دنیا اونا ره اشناسننه.

## وابسته جستارون
* هوش هیجانی (EQ)

## منابع

* رونشناسی عمومی (از نظریه تا کابرد) شابک: 5-01-6389-964

* ويكي پدياي فارسي.

رج:احساسات
رج:روان‌شناسی
کلان شهر

[thumb|300 px|[تهران گت‌ترین کلان شهر ايران.]]
**کلانشهر** که با عنوان **مارشهر** یا** متروپولیس** metropolis هم بشناسی بونه عنوانی هسه که در مورد گت و پرجمعیت شهرون به‌کار شونه. اتا کلان‌شهر معمولاً از اتا شهر مرکزی و تعدادی شهر اقماری تشکیل بَیی‌یه. کلان‌شهرون معمولاً از خله اهمیت سیاسی، اقتصادی، بازرگانی و فرهنگی برخوردارنه و از مراکز مهم اقتصادی و تجاری هر کشور به‌حساب انّه. همچنین کلان‌شهرون، دارای خله امکانات ورزشی، فرهنگی، آموزشی و گردشگری هسنه و به‌ همین علت، پذیرای مسافران دیگر شهرون و کشورون هسنه.

## ترافیک کلانشهرون دله
امروزه کلان‌شهرون دله جهت داشتن حمل و نقل سالم و ممانعت حداکثری از ایجاد ترافیک در معابر شهری، کارشناسان و مدیران امور شهری از اصول مهندسی ترافیک پیروی كننه. اینتا اصول در سه قالب آموزش، اجرای مقررات و مهندسی معابر تعریف بينه و مانند سه رأس اتا مثلث با همدیگه مرتبط بيه و به‌اصول سه‌گانه معروفه نه 

## کلان شهرهای ایران
# تهران (جمعیت: ۷٬۷۰۵٬۰۳۶ نفر) 
# مشهد (جمعیت: ۲٬۷۶۶٬۲۵۸ نفر) 
# اصفهان (جمعیت: ۱٬۵۸۳٬۶۰۹ نفر) 
# شیراز (جمعیت: ۱،۴۹۸،۴۰۲نفر) 
# تبریز (جمعیت: ۱٬۳۷۸٬۹۳۵نفر)
# کرج (جمعیت: ۱٬۳۷۷٬۴۵۰ نفر) 
# اهواز (جمعیت: ۹۶۹٬۸۴۳ نفر) 
# قم (جمعیت: ۹۵۱٬۹۱۸ نفر) 
# کرمانشاه (جمعیت: ۷۸۴٬۶۰۲ نفر) 
# رشت (جمعیت: ۶۳۰٬۰۰۰ نفر)
# ارومیه (جمعیت: ۵۷۷٬۳۰۷ نفر)

## بن بنویشت

رج:شهر
رج:شهرسازی
رج:برنامه‌ریزی شهری
رج:سلسله مراتب تقسیمات فضایی
فرسودگی شغلی

...فرسودگی شغلی...ره از لحاظ لغوی  تومی تحلیل قوای روانی که گاهی با افسردگی همراه هسّه و از تلاش برای کومک به بیمارون روانی یا افراد تحت فشار روانی ناشی بونه تعریف هکردن.فرسودگی شغلی نشونگان خسّگی مفرط عاطفی به دنبال سالای درگیری و تعهد نسبت به کار و مردم هسّه.به عبارت دیگه فرسودگی ‌شغلی خسّگی فیزیکی، هیجانی و روانی به دنبال قرار بیتن طولانی مدت در موقعیت سخت کار هسّه.اینتا نشانگون حالتی هسّه که در اونتا قدرت و توانایی افراد کمه و رغبت و تمایل اونا برای انجام کار و فعالیت کاهش پیدا کنه
## منابع


رج:روان‌شناسی
رج:کار
ويکی پديا:درباره

اینجه ویکی‌پدیا؛ آزاد دانشنومه هسه. اینتا دانشنومه مختلف کسون دانش استفاده جا راه دکته و اینتا یعنی هر کسی بتونده اینتا دانشنومه ی دله سهیم بوئه و شه دانش ره در اختیار دیگرون  بلّه. شما هم توندنی به عنوان اتا اج ویکیپدیای دانشنومه ره گت کننده دیگران جا همکاری هاکنین. اگه اتا کم اندیشه هاکنین موتِوجه بونّی که شما هم اتلاعاتی دارنّی؛ زمینه ی شه محل زندگی  دله، کاری که بلدنی و یا ونه واری که تونّه اینتا دانشنومه ی گت هاکردن دله کومک هاکنه. همکاری هاکردن اینتا سایت دله ی وسّه نیاز نیه فرم خاسی ره پر هاکنین یا ونه دله عوزو بهووین؛ شما خله آسون بتونّی گزینه ی «**دچی‌ین**» رو کلیک هاکنين  هر مقاله ی سر ونه دله ی مطلبون رو اضافه هاکنین.
قزوین

**قَزوین** اتا شهر قزوین اوستان ایران دله هسه که ونه نیشتنگاء هم وونه. سال ۱۳۹۵ سرشماری دله، شهر جمیعت حدود ۴۵۰۰۰۰ نفر بی‌یه.

قزوین مردم فارسی جه ویشته گپ زنّه ولی اتی تاتی، آذری ،مراغی، کوردی، لری، و رمانلویی هم وشون دله-دله درنه. این شهر ارتباطی راهون وسط کته و ونه دانشگاهون هم معروف هستنه. قزوین صفویون دوره، ات‌گال شاه طهماسب ِنیشتگا بی‌یه. این شهرِ خطاطون تاریخ دله موندستگار بینه.

## په‌نویس

رج:ایران اوستانون ره نیشتگاهون
رج:قزوین اوستان شهرون
خیرالنساء بیگم

** خیرالنساء بیگم** (بمرده ۹۸۷ ه.ق.) همسر شاء ممد خدابنده ، چارمین شاء صفوی و شاء عباس مار بی‌یه. به وه لقب مهدعلیاء هم هدابینه. اوایل دورون شائی خدابنده قودرت اصلی دست خیرالنساء بی‌یه و بازه ۹۸۷ تا ۹۸۸ ه.ق قلمرو صفویون توسط وه اداره بی‌یه. وه برآمده از خاندون‌ئون ایرانی تبرستون بی‌یه و ونه جد به مرعشیون جه رَسی‌یه.

پس از بکوشتن شاء اسماعیل دوم، ونه برار خدابنده به شائی برسی‌یه. خدابنده مبتلا به ضعف بینایی شدید بی‌یه و صلاحیتش برای پادشاهی تردید جدی وجود داشته اما با کومک و حمایت شه خاخر پری خان خانم به این مقوم برسی‌یه. پری خان خانم متحدونی از قزلباشون داشته و بر این باور بی‌یه که با به قودرت برسی‌ین خدابنده قودرت اصلی ونه دَست کفنه. با این وجود پس از به تخت هنیشتن خدابنده، این زن ِشاء و نه ونه خاخِر بی‌یه که قدرت ره بیته. خیرالنساء با انتصاب نزدیکا و فامیلون خادش مقوم‌ئون حساس شبکه‌یی قودرتمند از حامیونش داشته.

اقدامات خیرالنساء بیگم قزلباشون ره عصبی کارده‌، و وشون با ارسال طوماری تهدیدآمیز شاء خواهون 
برکناری وه بینه. خدابنده از خیرالنساء بخاسته تا پایتخت ره ترک هاکنه اما با موقاومت وه روبرو بیّه. آخرسری دسته‌یی از قزلباشون توطئه‌یی بساتنه و بدو تهمت بزونه که با عادل خان برار خان کریمه (بخشی از قلمرو عوثمانی) که اون زمون به اسارت دربار صفویون بی‌یه نرد عشق بباخته. بدین تهمت دوم جمادی الثانی ۹۸۷ ه.ق بر حرمسرا بتجینه و خیرالنساء و ونه مار ره بکوشنه.

## منبع
* تاریخ ایران کمبریج، جلد ششم، بخش دوم؛ صفویان، انتشارات مهتاب

رج:صفویون
رج:بهشهر گت آدمون
بامشی ترسی

**بامشی ترسی** *(به فارسی:گربه هراسی)* اتا  از اختلالات روان‌شناختی هسه.

بامشي ‌هراسی، ترس دائمی و غیر عادی و نگرانی نسبت به گاز یا چنگ بزوئن بامشي‌ئون هسه. بامشي ترسا همینتی از "روح و حالت شیطونی" که برخی فیلم‌ئون هالیوودی در مورد بامشي دکشی بونه دچار ترس بوننه.

نشونه‌های بامشي ترسي، ترس غیر معقول بامشي جه، خله عرق هكردن،خشکی دهون، لرزش تن، تپش تند قلب، ترس از مرگ، ابهام در اندیشه و گفتار، و حتی حملهٔ کامل اضطراب هسه.
## پانویس

## منابع
* بر پایهٔ داده‌هایی در medterms.com و
* phobia-fear-release.com
*مقاله مورد نظر ترجمه‌یي از ويكي پدياي فارسي است.
رج:روان‌شناسی
مرتاض

[thumb|left|دِتا مرتاض هندو نزدیکی [معبد پاشوپاتیناز نپال دله.]]

**مُرتاض**، کسی هسته که به کمک روش‌ئون خله ساده‌زیستانه و گاه ناراحت‌زیستانه (مثل تحمل وشنایی و تشنایی، بخاتن روی تخت دپوشی‌یه میخ جه و ...) خانه به شه درون ره قوی‌تر هاکنه.

## جستارهای وابسته

* هندو

رج:هندو
رج:مردمون، نژاد په
ژولین آسانژ

thumb|left|200px
بندانگشتی
**ژولین پل آسانژ** اتا فعال اینترنتی و روزنومه‌نویس اهل استرالیا هسته. وه به خاطر نقشی که ویکی‌لیکس دله دانّه بشناسی‌یه وانه. آسانژ قبل از اینکه نقش فعلی شه ره به عونوان سخنگو و سردبیر ویکی‌لیکس بَیره اتا دانش‌آموز ریاضیات و فیزیک، ات هکر و برنامه‌نویس رایانه بی‌یه.

در حالیکه تمومی روزنومه‌ئون وه ره بنیانگذار با رئیس ویکی‌لیکس دونّه وه این ادعا ره رد هاکرده و بائوته که «من شه ره بنیانگذار ویکی‌لیکس ندومبه.»

اتا دادگاه قضایی سوئد دله پرونده مربوط به تجاوز جنسی توسط وه ره بازگشایی و وه ره احضار هاکرده.

## منبع

* Wikipedia contributors, "Julian Assange," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Julian_Assange&oldid=380234912 (accessed August 22, 2010). 

## پانویس

رج:زننه آدمون
رج:استرالیا گت آدمون
بلاگر

**بلاگر** اتا سایت اینترنتی میزبئن ایجاد و بنویشتن وبلاگ سه به صورت مفتی هسته.

## تاریخچه
* ۲۳ آگوست۱۹۹۹ توسط شرکت پیرا لبز به وجود بموئه.
* فوریه۲۰۰۳ شرکت پیرا لبز توسط گوگل بخرییه بیه.

## منابع
* وب‌گاه بلاگر
* Blogger list of third-party Apps (includes posting clients)
* Meg Hourihan interview (in MP3 format), summarized here, from IT Conversations
* Evan Williams interview (in MP3 format), summarized here, from Venture Voice
* Summary of 2004 redesign, from the Blogger website

رج:گوگل
پیش‌مرگه

[بندانگشتی|چپ|[کوردستون اقلیم ِپیش‌مرگون که اتا تانک جه کرکوک نزدیکی گشت دانه.]]
**پیش‌مرگ**، **پیش‌مرگه** یا **گریلا** (کوردی جه: Pêşmerge، پێشمه‌رگه) اتا اصطلاح هسته که کوردی سربازون خَوری سه استفاده وونه.

پیش‌مرگ ِواژه ره کوردستون سیاسی فعّالون اتا جلسه دله *[[سرباز]]* ِفارسی معادل بیّن وسّه انتخاب هاکردنه ولی اسا ویشته کوردی چریکی نیروئون ِمعنی ره بَییته.

کوردستون سیاسی تاریخ دله، سیاسی سازمان‌ئون، پ‌ک‌ک، پژاک و کومله واری، شه پیش‎مرگ نیروئون ره سازمان هدانه و شه تشکیلات پیش‎مرگ ره داشتنه البته پ‌ک‌ک و ونه هم‌باز ِسازمان‌ها شه نیروئون ره **گریلا** گانّه که ونه معنی و کاربرد پیش‌مرگ جه فرق نکانده.

اسا عراق ِکوردستون اقلیم دله پیش‌مرگه اتا وزارتخنه نوم هم هسته که همون «دِفاع ِوزارت» کار ره انجام دِنه و کوردی اقلیم ِنظامی وزارتخنه هسته. 

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:کوردستون
رج:پ‌ک‌ک
رج:اجباری
پهلوی خط

انگشتدان|نمونه‌یی از خط پهلوی کتیبه‌یی تاق بستان دله
**پهلوی خط** ات‌تی خطّون کلی رجه هسته که میونی فارسی زوون(ئون) بنویشتن وسّه کارشی‌یه. تموم این خط‌ئون ریشه آرامی خط جه هسته و آرامی واری راست به چپ جه بنویشته بی‌یه. پهلوی نوم ره پارت ِقومِ نوم جه بَییتنه.

پهلوی خط‌ئون ره معمولاً این زیرچلّه‌ئون دله سِوا کانّه:
* اشکانی پهلوی
* ساسانی پهلوی (یا زرتشتی پهلوی)
** کتیبه‌ای پهلوی
** کتابی پهلوی
* زبوری یا مسیحی پهلوی

## پانویس

رج:خط
اسمهان

**اَسمَهان** (۱۹۴۴-۱۹۱۲) اتا سوری زنا بی‌یه که عربی خونش کرده. ونه اصلی نوم **آمال الاطرش** (وحید ِکیجا) بی‌یه.

## ترانه‌ئون
ونه ۴۴ تا شعر که بخوندسته اینان هستنه:
# إیدی فإیدک
# الشروق والغروب
# أوبریت الختام در فیلم (إنتصار الشباب)
# اللیل
# الشمس غابت أنوارها
# الدنیا فی إیدی
# نشید الأسرة العلویة (در فیلم غرام وإنتقام)
# أعمل إیه علی شان أنساک
# أن بنت اللیل
# قصیدة غیر مجدٍ
# هدیتک قلبی
# عذابی فی هواک أرضاه
# هل تیّم البان
# إسقنیها بأبی أنت وأمی
# أهوی
# إیمتی حتعرف
# أنا اللی أستاهل
# أین اللیالی
# أیها النائم
# حدیث عینین
# دخلت مرة فی جنینة
# رجعت لک
# عاهدنی یا قلبی
# علیک صلاة الله
# فرق ما بینا الزمان
# فی یوم ما شوفک
# قیس ولیلی
# کان لی أمل
# کلمة یا نور العین
# کنتی الأمانی
# لیالی الأنس
# لیت للبراق عینا
# محلاها عیشة الفلاح
# نویت أداری آلامی
# الورد
# یا حبیبی تعالی
# یا دیرتی
# یا طیور (نام دیگر: تغرید البلابل)
# یاللی هواک
# یا لیالی البشر
# یا نار فؤادی

## منبع

ویکی‌پدیای عربی، نسخهٔ ۲۷ فوریه ۲۰۰۷.

** 

رج:سوریه زنا خونش‌کرون
رج:سوریه قرن بیست خونش‌کرون
فلکناس اوجا

**فَلَکناس اوجا** (Feleknas Uca) آلمان ِسوسیال-دموکراتِ چپِ حزب نماینده هسته که هفت سال اروپای پارلمون دله دیی‌یه. وه دِتا کتاب به انگلیسی و آلمانی هم بنویشته که اروپای پارلمون خَوری هستنه.

فلکناس سال ۱۹۷۶ اتا خانواده‌ی کورد یزیدی دله آلمان میون کنارهکته. وه ترکیه سوسیالیستی احزاب جه خصوصاً کوردها جه روابط نزدیکی داشته و اتا از مدافعون برجسته لیلا زانا بی‌یه.

## منابع
* فلکناس اوجای رسمی سایت
* کردهای ایزدی به ترکیه باز می گردند، *کوردپرس*، ۱۳۹۲/۸/۲۸.
رج:زننه آدمون
رج:کوردستون سیاست مدارون
رج:آلمان سیاست مدارون
آزاد آزادپور

چپ|انگشتدان
**آزاد آزادپور** (بزائه ۱ ژانویه ۱۹۷۴ سنندج دله) ملقب به آزاد، اتا رپر کورد‌تبار آلمانی هسته.

سبک آواز وه هیپ‌هاپ آلمانی هسته.

## منابع
ویکی‌پدیای انگلیسی.

رج:ایران مردی خونش‌کرون
رج:کورد خونش‌کرون
عید قربان

200px|thumb|left|بکاشته گاسفن

**عید قربون** *(عربی دله: عید الأضحی)* اتا از گت ِروزون ایسلام هسته.

روز دهوم ماه قمری ذی الحجه، مِصادف با عید قربون از گت‌ترین عیدون مسلمونا هسته که به یاد ابراهیم و ونه وچه اسماعیل، توسط خله از مسلمونا جشن بیته بونه. 

عید قربون که از جومله تعطیلات رسمی مسلمونا هسته، از یک تا چار روز جشن بیته وانه و طی وه مردم با دپوشیین بهترین لباسشون، پس از انجام عبادات، به دید و بازدید و جشن دَس زنّه.

رج:ایسلام
رج:عیدون
یه‌شنبه

يه شنبه يا يك شنبه در اكثر كشور هاي اسلامي دومين روز كاري هسه.كه قبل از اون شنبه و بعد از اون دوشنبه هسه.تقريباً تمام كشورهاي جهان به غير از كشور هاي مسلمان روز تعطيلي هسه همچون جمعه براي كشور ما ايران.
۲۰۱۰ آسیایی کائون

**شونزدهمین دوره آسیایی کائون** از ۱۲ نوامبر تا ۲۷ نوامبر سال ۲۰۱۰ شهر گوانگجو، چین دله برگزار وانه. این دومین بار هسته که اتا شهر چینی میزبون آسیایی کائون وانه. پیش از این پکن سال ۱۹۹۰ میزبون این مسابقات بیّه. این مسابقات ۴۱ رشته ورزشی برگوزار وانه که از این حیث تاریخ بازی‌ئون آسیایی تا پیش از اون بی‌سابقه‌هسته. رقص رقابتی، کریکت، وِیچی و شیانگ‌چی برای اولین بار این مسابقات برگزار وانه و بدنسازی که بازی‌ئون آسیایی ۲۰۰۶ دله برگوزار بَیبی‌یه برنامه رقابت‌ئون دله دنی‌یه.

## منابع
* Wikipedia contributors, «۲۰۱۰ Asian Games,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2010_Asian_Games&oldid=319546855 (accessed October 13, 2009).

## پیوند به بیرون
* وب‌گاه رسمی مسابقات (چینی و انگلیسی)

رج:چین ورزش
رج:آسیایی کائون
زوون پریشی

**زوون پريشي** (فارسي جه: *زبان پريشي*) نوعي اختلال ناشي از آسيب مغزي هسه. اتا نوع اون زوون پريشي ورنيكه هسه كه در اون بخش معنايي آسيب ويننه. به عنوان نمونه گزيده زير ره در نظر بئيرين:Before I was in the one here.I was over in the other one.My sister had the department in the other one.

ارتباط معنايي بين واژه هاي عبارت فوق به شكلي جدي به هم بخرد و علت اون نوعي آسيب مغزي هسه كه در دانش معنايي فرد بيمار اختلال ايجاد هكرده. اما دانش واج شناسي سالم بئمونسه و لفظ فرد گرچه فاقد معنا هسه اما روان و با مكث و آهنگ مناسب ادا بيه. از نظر ساختار نحوي نيز مشكلي ندارنه كه اينتا ويژگي خاص زوون پريشي ورنيكه هسه

## منابع

*روان شناسي زبون ،ترجمه و تأليف حسن خواجه ئي،1385،نشر دانش آرا،تهران،صفحه 16.
رج:روان‌شناسی
معنادرمونی

**معنادرمونی (اینگلیسی جه: ''Logotherapy'')** که وه **لوگوتراپی** هم بائوته بونه، اتِ روان‌شناسی مکتب هسه که ویکتور فرانکل بنیان‌گذاری هکرده.

## لوگوتراپی یا معنادرمونی تعریف
معنادرمونی یا لوگوتراپیِ لغوی خاستگاه یونانی واژۀ لوگوس جه وَر گردنه. لوگوس به معنای واژه یا کلمه، ارادة پروردگار یا معناست. اما ونه رساترین معادل، معنا هسّه (*logo=meaning*). بر این اساس و بنا به بتّنویکتور فرانکل معنادرمونی عبارت هسه از: «درمون از رهگذر معنا یا شفابخشی از رهگذر معنا» یا «روان درمونی متمرکز بر معنا».

## منبع
* ممدپور,احمدرضا.(۱۳۸۶).ویکتورامیل فرانکل:فرادیدی بر روانشناسی و رواندرمانی وجودی.تهران:نشردژه.
*این مقاله ویکی فارسی جه ترجمه بَیی‌یه.

رج:روان‌شناسی
اَلّه

**عقاب** یا (*بعضی لهجه‌ئون [[مازرونی]] وه ره گانّه:***اَلّه** یا **جول**) اتا از گت‌ترین و نیرومندترین پرندگان جهون هسه. عقابها منظری مغرور و ترسناک و قدرت شکارگری بسیار دارننه. برخی از عقابها حین پرواز شه شکار ره صید كننه. عقاب طلائی ره گاه سلطان پرندگان بئوتنه. عقابها سخت از خطر، مخصوصاً انسان گریزان هسنه وبندرت به آدمی حمله كننه. عقاب توانائی بلند هاکردن اتا آدم کچيک اندام ره دارنه.

## مشخصات
250px|راست|thumb|اسپه‌سر جول
عقاب معمولاً از ۷۶ تا ۸۹ سانتی متر از سر تيک تا انتهای دم طول، و از ۳ تا ۶ کیلوگرم جرم و بال‌هایش حدود دو متر بلندی دارنه.

سر عقاب گت و پوشیده از پر هسه. درشت چش دارنه که هر كدوم از آن‌ها در اتا طرف سرش قرار دارنه. از قدرت بینائی فراوان بهره‌مند هسه. عقاب‌ها توننه از فراز آسمانها شِ شکار ره بوينن و از نقاط بلند همچون صاعقه بر سر شکار نگون بخت فرود بيئن. تيك نیرومند و تندی دارنه. تيك عقاب طلائی به پنج سانتی متر ‌رسنه. برخی از عقابها تيك گت‌تر دارنه. 

 
## محل زندگی
عقابها در علفزار و جنگل‌ئون‌ئون ‌ئون‌های پست و بر فراز‌ئون بلند و ناهموار و در نقاط دوردست و تقریباً دست نخرد توسط انسان زندگی كننه.

با پرها و بالهای بلند، عقابتوننه به آسونی پرواز وش شکار ره از زمین بلند هکنه. 
## جول سن
جول معمولاً از ۲۵ تا ۳۵ سال تقریباً عمر ‌کننه، البته گاه تا ۴۵ سال و حتی ویشتر هم عمر كننه. قلمرو عقاب از پنجاه تا ۱۷۰ کیلومتر مربع پیش بینی هكردهنه. آشیانه عقاب‌ها ويشتر بر فراز بلندی‌ها، بالای دارون بلند و شکاف صخره‌ئون مرتفع و پرتگاه‌ئون هسه.

## نماد عقاب ملل مختلف دله
* آلمان میلیی نشون دله دره
* روی کت نیروئون نظامی آلبانی اتا عقاب سیو دِ سر وجود دارنه.
* بر روی لباس نظامی نیروهای ارمنستان اتا عقاب و شیر طلایی وجود دارنه.
* روی لباس نظامی نیروهای اتریش اتا عقاب سیو وجود دارنه.
* روی کت نیروهای نظامی مصر اتا عقاب طلایی که به سمت چپ نگاه كنه وجود دارنه.
* همچنین روی لباس فرم نظامی بسیاری از کشورها از جمله مکزیک,اردن,عراق,اندونزی,نیجریه,نیروی هوایی پاکستان,فیلیپین,پاناما ,روسیه,رومانی,صربستان,سوریه نیز عقاب وجود دارنه.
* تاریخی: نازی آلمان دله.
120px|بندانگشتی|آلمان نازی نه‌شون، اوقات دره شه راست ره اشنه.
بندانگشتی|نازی حزب نه‌شون، اونتا گادر گه دره شه چپ ره اشنه.

## پانویس‌ها

## منابع
* دکتر:جبرائیل، جبور، سلیمان، * (البدو والبادیه) * دار العلم للملایین: بیرت، چاب اول، انتشار سال ۱۹۸۸ میلادی. (به عربی).
* دکتر:العوده، الغفلی، راشد، * (الصید بالصقور) * العروبة للنشر: بیرت، چاب هفتم، انتشار سال ۱۹۵۵ میلادی. (به عربی).
* 
* اين مقاله ترجمه‌یي از ويكي پدياي فارسي هسته.

رج:پرنده
ییپ من

**ییپ من** *([[چینی]] جه: 葉問 ، لاتین خط جه: yè wèn)* (بزائه ۱ اکتبر ۱۸۹۳ - بمرده ۲ دسامبر ۱۹۷۲) رزمی هنرون ِاولین اوستاء *(چینی جه: سی فو)* بی‌یه که *وینگ چون کونگ فو* ره عموماً آموزش هدائه. وه شاگردون زیادی هنگ کنگ دله داشته که هر کدیمتا شسّه اوستائون معروفی بینه، وشون مشهورترین بروسلی هسّه.

## منبع

* فارسی ویکی‌پدیا

رج:رزمی‌کارون
رج:چین گت آدمون
تنيدگي

**تـَنیدگی** یا **اِستـِرس** یا **فشار رواني** در روان‌شناسی به معنی فشار و زور  هسه و هر محرکی که در آدم  ایجاد تنش هکنه، فشار زا یا عامل تنیدگی بخونسه بونه. 

تنش ایجاد بيه در تن و واکنش تن ره تنیدگی گمي به عبارتی هر عاملی موجب تنش روح و جسم و از دست هداهن تعادل فرد بونه، تنیدگی‌زا هسه. هنگام وارد بين استرس تن  واکنش‌هایی از خود نشون دنه تا تعادل از دستبورده ره باز گردونه که اینتا عمل استرس هسه. 

تنیدگی واکنشی هسه که در فرد در اثر حضور عامل دیگری به وجود انه و قوای فرد ره برای روبه‌رو بين با آن بسیج كنه و ارگانیزم (یا موجود زنده) حالت آماده‌باش پیدا كنه. 

تغییر شغل، نقل مکان به اتا شهر جدید، ازدواج، مرگ نزدیکان، و وجود اتا بیماری بااهمیت در خانواده از جمله عوامل بیرونی رهاسازی فشارعصبی هسنه. جالب آنکه حوادث شادی‌آور نیز توننه به همان اندازه وقایع غم‌بار برای انسان فشارزا باشن. از عوامل درونی تومي به ناراحتی‌های جسمانی و یا روانی اشاره هکردن. برخی از ویژگی‌های شخصیتی، مانند نیاز به به‌دست آوردن رضایت دیگرون نیز توننه فشارزا باشن.
## منابع

*اينتا مقاله از ويكي فارسي ترجمه بيه
اختلال پانیک

**وَحشَت‌زَدِگی** یا **اختلال هراس** نوعی بیماری روانی از گروه اختلالات اضطرابی هسه که با هجوم يك دفعه وحشت به بیمار و ترس شخص از وقوع دباره  اونا مشخص بونه. اینتا حملات که معمولاً ويشتر از چند دقیقه طول نكشنه با علایمی مثل تپش قلب، عرق هکردن، احساس تنگی و فشردگی در قفسهٔ سینه، لرزش، احساس از دس هدائن تعادل یا گیجی همراه هسه. اینتا علایم آنقدر گسترده هسنه که افراد فکر كننه دچار سکتهٔ قلبی بئينه و ترسننه  که بمیرن.

اینتا حملات خله اتفاقی و طوری رخ دننه که عامل تحریک‌کنندهٔ اصلی مشخص نيه. افراد مبتلا به اینتا نوع اضطراب اغلب جوان هسنه.

## جستارهای وابسته
* اضطراب

## منابع
* http://www.nimh.nih.gov/health/topics/index.shtml
* http://e-sante.fr
*اينتا مقاله از ويكي پدياي فارسي ترجمه بيه.

رج:روان‌شناسی

رج:ترس
رج:اختلالات اضطرابی
نگرش

نگرش ره تومی بر حسب نظریه‌ئونی یادگیری و رویكردونی شناختی تعریف هكردن.در هر اتا از اینتا نظریه‌ئون مفهوم نگرش به گونه‌ای متفاوت تعریف بونه و هر اتا از جنبه‌ئونی متفاوت نگرش ره مورد تأكید قرار دنه.
**[[گوردون آلپورد]]**،نگرش ره چنین تعریف هكرده:
:«نگرش اتا حالت آمادگی ذهنی و عصبی هسه كه از راه تجربه سازمان پیدا كننه و بر واكنش فرد نسبت به تمومی موضوع‌ئون و موقعیت‌ئونی وابسته به نگرش تأثیر مستقیم و پویا به جا یلنه».

در اینتا تعریف كه عمدتاً بر نظریه‌ی یادگیری استوار هسه تأثیر تجارب گذشته بر سازمان هدائن به نگرش‌ئون و همچنین نشون هدائن واكنش به اتا موقعیت(آنطور كه در رویكرد رفتاری مطرح هسه) مورد توجه قرار بیته

## منابع

رج:روان‌شناسی
تعریف روان‌شناسی

روان شناسی طی تاریخچه کِتا خد به چله‌ئون متفاوتی رسد و تعریف بَیه. اولین دسّه از روان شناس‌ئون شه حوزه کار ره مطالعه فعالیت ذهنی دونسنه. با توسعه رفتارگرایی آغاز قرن حاضر دله و وِنه تأکید بر مطالعه انحصاری پدیده‌ئون قابل اندازه‌گیری عینی، روان‌شناسی به عنوان بررسی رفتار تعریف بَیّه.

اینتا تعریف معمولاً هم شامل مطالعه حیوونای رفتار بی‌یه و هم آدم‌ئون رفتار ،با اینتا فرض ها که:
#اطلاعاتی کا از آزمایش با حیوونا به دست اِنه قابل تعمیم به آدم‌ئون هسّه.
#حیوونای رفتار فی نفسه شایان توجه هسّه.

از سال 1930 تا 1960 خله از درسی کتاب ئون دله روان شناسی وسه همینتا تعریف ارائه بی‌یه. اما روان شناسی پدیدار شناختی و روان شناسی شناختی توسعه په دِباره به تعریف قبلی بَرِسیمی و اِسا در تعاریف روان شناسی هم به رفتار اشاره بونه و هم به ذهنی فرایندئون.

از نظر اما روان شناسی ره تومّی اینتی تعریف هکنیم: رفتار و روانی فرایندئون ره علمی مطالعه‌ هاکردن . اینتا تعریف، هم روان شناسی توجه به عینی مطالعه ی قابل مشاهده رفتار ره نمایون سازنه و هم به فهم و درک ذهنی فرایندئون که مستقیماً قابل مشاهده نی‌یه و بر اساس داده‌ئون رفتاری و عصب-زیست شناختی قابل استنباط هسّه، عنایت دارنه.

## منابع


رج:روان‌شناسی
بالینی روان‌شناسی

روان شناسی بالينی اتا از گرایش های رشته روان شناسی هسه. ويشترین شمار روان شناسان در اینتا رشته کار كننه، یعنی رشته ای که سر و کارش با کاربرد اصول روان شناختی در امر تشخیص و درمون مشکلات عاطفی و رفتاری هسه. مثلاً بیماری روانی، بزهكاری نوجونون، رفتار جرم آفرين، اعتياد دارويی، عقب ماندگی ذهنی، كشمكش های زناشويی و خانوادگی، و ساير مشكلات خفيف سازگاری.
روان شناسان بالينی توننه در بيمارستان های روانی، دادگاه های اطفال يا سازمان های نظارت بر بزهكاران، درمون گاههای بهداشت روانی، موسسات ويژه با روان پزشكی، ارتباط نزديك دارننه.

## منابع

رج:روان‌شناسی
سد دربند

## سد در بند
استحكامات در بند كه زمون  شاهنشاهي  خسرو انوشيروان  بساته بئي يه  اتا ديوار خله بلند سنگي هسه كه به درازي چهل كيلومتر از كوه تا كرانه  درياي مازندران يا  درياي كاسپين امتداد داشته و خط دفاعي خله مستحكمي در برابر سوارون مهاجم دشمن به شمار شيه.اينتا ديوار كه از خله گت  تخته سنگ بساته بئي يه هيجده تا بيست متر ارتفاع داشته.سي برج بر فراز اينتا ديوار قرار بيته بيئه.اينتا ديوار سه تا دروازه آهني داشته كه اتا دروازه اون به دريا وا بيئه.

خزران وتركان جهت همكاري با هراكليوس به دژ در بند حمله هكردنه..براي آگاهي ويشتر در باره خزران مطالب زير از دانشنامه بزرگ شوروي نقل بونه:سرزمين خزر از اتا ور به حاشيه غربي درياي مازندران تا روخنه سولاك و از شمال داغستان تا مسير سفلاي روخنه دن در نزيكي مسير سفلاي روخنه ولگا بيه.خزران در سده چهارم ميلادي پس از حمله هونا در شرق اروپا ظاهر بينه و در دهه هفتم و سده ششم ميلادي به تبعيت خاقانات ترك در بيئمونه و از اين پس در اقوام ترك مستحيل بينه.در سده هفتم ميلادي پس از سقوط و انهدام تركان خزران ش خاقانات ره جداگانه در مسير روخنه ولگا و شمال قفقاز تاسيس هكردنه.در سده هفتم ميلادي خزران كه مردم كوچ نشين بينه بلغاراي ساكن كرانه درياي آزوف ره ش تابع هكردنه و نواحي ساحلي داغستان و بخشي از سرزمين آلان و آلبانيا ره به تصرف در بياردنه.به سال 735 ميلادي تازيان از طريق تنگه داريال به سرزمين خاقانات خزر حمله هكردنه و سپاه خزران ره منهدم هكردنه و دين اسلام ره در سرزمين خزران رواج هدانه.بخشي از خزران آئين يهود داشتنه.خزران تا سده هشتم ميلادي با دولت روم شرقي در رابطه بينه.در اواخر سده هشتم و اوايل سده نهم ميلادي آئين يهود دين رسمي خزران بيه.از پايان سده دهم ميلادي خزران به نابودي و انهدام دكتنه و ديگه اثري از اونا بر جاي نمونسه.زوون خزران بطور دقيق معلوم و مشخص نيه.برخي از مأخذ زوون خزران ره مشابه زوون بلغارا دونسنه  
## منابع

رج:مازرون دریا
رج:روسیه تاریخ
ممد فرخی یزدی

**محمد فرخی یزدی**، (۱۲۶۸ یزد - ۲۵ مهر  ۱۳۱۸) مشروطیت گدِرِ شاعر و روزنومه‌نویس بی‌یه که دموکرات و آزادی‌بخاه بی‌یه. وه چنتا مجله و روزنومه ره نوشته که «طوفان» وشون دله ویشته ایسم درهاکرد بی‌یه. وه مِیلِس دله هم یزد نماینده بی‌یه و دوره‌ی هفتم میلس دله دئی‌یه. وه آخرسری زندان قصر دله بمرده و معلوم هم نی‌یه کاجه و چتی ونه‌سر ره چال بَییتنه. 

## خانواده و تحصیلات
ونه پی‌یـِر محمدابراهیم سمسار یزدی بی‌یه. ات‌برار داشته، که ونه ایسم ره عبدالغفور گتنه که یازده سال ونجه گت‌تر بی‌یه. فرخی مدرسه‌ی درس ره یزد دله یادبَیته. ات‌کم مکتب‌خنه و ات‌کم مدرسه مرسلین انگلیسی یزد دله تحصیل هاکرده. فرخی تا ۱۶سالگی تحصیل کرده و فارسی و عربی ره یاد بَیته. وه حدود ۱۵سالگی به دلیل اشعاری که مدرسه‌ی مدرسون و مدیرون وسّه گاته، مدرسه جه اخراج بیّه.

## شعر
فرخی شاعری ره وچگی جه شروع هاکرد بی‌یه. فرخی شه معتقد بی‌یه که ونه شعر بوتن، سعدی شعر ره بخونستن جه تتی هکرده. ولی ونه سبک ویشته مسعود سعد سلمان جه متأثر هسته. 

## آخِرین‌زندون دَکِتِن و بَمِردِن
وه از طریق شوروی به آلمان بورده و مدتی نشریه‌یی به ایسم «پیکار» دله که صاحب‌امتیاز وه غیرایرانی بی‌یه، شه انقلابی افکار ره تنک هاکرده. چنتا ملاقات دله با **عبدالحسین تیمورتاش** گول ِوعده وه ره بخارده و تورکیه و بغداد راه جه دگرسته تهران و بلافاصله تحت نظر قرار بَیته. وه ره تهمت بزونه که اتا مردی پول ره ندا و زندون دمبدانه. همزمون پرونده‌یی با اتهام «اسائه ادب به مقوم سلطنت» ونه وسّه تشکیل بیّه. اول ۲۷ماه و اَی تجدید نظر دله سی‌ماه زندان محکوم بیّه و به *قصر زندون* وه ره داشتنه. 

فرخی قصر زندون دله و ظارا شهریور ۱۳۱۸ عمداً مسموم بیّه. بنابر اظهار دادستون محاکمه عمال شهربانی، فرخی زندون بیمارستون دیه که پزشک احمدی آمپول هوا جه وه ره بکاشته. ولی باتنه مالاریا و نفریت بهیت بی‌یه. وه ره ناشناس اتا خرابه دله چال هاکردنه که هچکی ندونه کجه دفن بیه.  

## منبع

* **سه‌تا شاعر انقلابی**، به اهتمام *داوود علی‌بابایی*، چاپ اول/۱۳۸۴ انتشارات امید فردا

## بریم بگردستن
* مقاله فرخی یزدی به قلم حسین مسرت
* مصونیت پارلمونی زمون رضاشاء
*  فرخی و حکومت شتر گو پلنگ

فرخی یزدی، محمد
فرخی یزدی، محمد
رج:مشروطه
پانکریشن

[200px|thumb|left|موجستمه دِتا موبارز [پانکریشن.]]
**پانکریشن** *([[یونانی]] جه: Παγκράτιο)* ات‌جور هِنر رزمی و ات‌تی ورزش باستونی هسته که سال ۶۴۸ پیش از میلاد المپیک باستونی دله اضافه بَیی‌یه. بعضی از تاریخ‌دونا پانکریشن ره محبوب‌ترین رشته ورزشی المپیک باستون و بعضی دیگه وه ره اولین روش جنگی بساته بَیی تاریخ بشر دونّه.

این رشته ترکیبی از ورزش‌ئون موشت‌زنی و کشتی بی‌یه و اساطیر یونان بِساتِن وه ره به دَپیتن هرکول و تسئوس نسبت دانِه.

## منابع

* پانکریشن ِسایت
* پانکریشن ِآسیا
* Spartan_Pankration_Academy

رج:کشتی
تسئوس

250px|thumb|left|تسئوس مجستمه
**تسئوس** *(به یونانی: Θησεύς)*، اسطوره‌ئون یونان دله شاء و قهرمون آتن هسته.

آیگئوس و آیترا ِریکا بی‌یه . وه با جوونایی که آتن جه مینوس وسّه برسنی‌بینه جه دَیی‌یه تا غذای مینوتاروس بواشه. آریادنه،مینوس ِکیجا ونه عاشق بیّه و دایدالوس جه راه ِدَربوردن از *لابیرنت* ره بپرسی‌یه و به تسئوس یادهدائه. تسئوس اینتی بتونسته مینوتاروس ره بکاشه و *لابیرنت* جه دَربوره.

## منابع
* دورانت، ویل. *تاریخ تمدن، یونان باستان* (جلد دوم). ترجومهٔ امیرحوسِن آریان‌پور و دیگرون. ویراستار، محمود مصاحب. چاپ شیشم، تهرون: شرکت انتشارات علمی و فرنگی، ۱۳۷۸، ISBN 964-445-00۱-9. ‏

رج:یونان اساطیر

رج:یونانی اساطیر
اسفندیار رحیم مشایی

اسفندیار رحیم مشایی (بزائه‌ی آبان ۱۳۳۹ روستا مشاء از توابع رامسر) سیاست‌مدار ایرانی و رئیس دفتر و سرپرست نهاد ریاست جوموری سابق ایران، دبیر کومیسیون فرهنگی دولت سابق، ریاست شورای هماهنگی مناطق آزاد و ویژه ایقتیصادی، ریاست گروه موشاورون جوون ریاست جوموری سابق، رئيس كارگروه زيارت و فرهنگ رضوی، جانشین رییس جومور شورای عالی ایرانی‌ئون خارج از کشور، رییس مرکز موطالعات جهونی بیّن ، رئيس شورای اطلاع رسونی دولت سابق ایران و نماينده ويژه رييس جومور سابق امور خاورميونه دله هسته.
وه زمون شهرداری محمود احمدی‌نژاد رئیس سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران بی‌یه. دولت اول احمدی‌نژاد دله مشایی رییس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایران ره عهده داشته. وه تیرماه ۱۳۸۸ موعاون اول رئیس‌جومور ایران بیّه. اما بعد از اتـّا هفته حکم حکومتی رهبر ایران جه، برکنار بیّه یا استفعاء هدائه و ات‌ساعت بعد از سوی احمدی‌نژاد به عونوان رئیس دفتر ریاست جوموری انتخاب بَیی‌یه. وه رشتهٔ موهندسی الکترونیک دانشگاه صنعتی اصفهان دله تحصیل هاکرده و احمدی‌نژاد ِعروس ِپی‌یـِر هسته. 

## منبع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:زننه آدمون
رج:مازرونی وزیرون
رج:ایرانی سیاست‌مدارون
مرضیه

**اشرف السادات مرتضایی** با ایسم هنری **مَرضیه** (۱۳۰۴-۱۳۸۹)خووننده ایرونی بی‌یه.
## زندگی
مرضیه سال 1304 تهران دله دنیابموئه و ۲۱ مهرماه سال ۱۳۸۹، ۸۵ سالگی دله با بیماری سرطان پاریس دله بمرده. ونه پی‌یــــِر و مار اتا خانواده هنردوست جه بینه و هنرمندایی از قبیل مجسمه‌ساز، نقاش و مینیاتوریست و موسیقی‌دان وشون فامیل دله زیاد دَینه. اما ونه مار بی‌یه که باعث بیّه وه روشد هاکنه.

## پس از انقلاب
**مرضیه** سال ۱۳۷۳ ایران جه دَربورده و فرانسه دله به تشویق دوستانش مریم و هدایت‌الله متین‌دفتری پناهندگی بَیته. وه اونجه به شورای ملی مقاومت ایران وارد بیی‌یه و سفرون مختلف دله به کشورون مختلف کنسرت‌ئون زیادی هدائه. این دوران وه با هنرمندایی معروف و شاعرون و آهنگسازا و نوازندگون مشهوری مثل ممد شمس و شاپور باستان‌سیر و عماد رام و ممدعلی اصفهانی و اسماعیل وفا یغمایی و راس پاپل و حمیدرضا طاهر زاده و هنرمند فقيد بريتانيايي، لرد يهودي منوهين، کارون متعددی ارائه هاکرده.
مرضیه سال‌ئون آخر عمرش ره پاریس دله دیّه. فروردین ۱۳۸۹ دخترش هنگامه امینی ره که مبتلا به بیماری سرطان بی‌یه از دست هدائه و آخرسری خادش هم ظهر روز چارشنبه ۲۱ مهرماه ۱۳۸۹، سن ۸۶ سالگی دله بیماری سرطان وسّه بیمارستان آمریکایی‌ئون شهر پاریس دله بمرده. 
مرضیه از سال 1373 به عضويت شوراي ملي مقاومت در بموئه و از سازمان مجاهدین خلق ایران حمايت کارده.
## منبع

رج:ایران زنا خونش‌کرون
شیر و خارشید

200px|left|thumb|شیر و خورشید               
**شیر و خورشید** نشونی هسته که پیش از انقلاب، ایران ملّی نماد بی‌یه. این نشون میون رودون، ایران، عرب، تورک، یهودی و مغول ِقدیمی باورون و سنتون پشو بزه فرهنگ جا بوجود بموئه. شیر و خارشید اوائل اساره‌شناسون دَس بوجود بمو و اسد فلکی صورت ره منطقةالبروج دله سِراق دائه.

تورک سلسله‌ئون حکومت دله (حدود قرن ششم هجری به بعد) شیر و خارشید ره اساره‌بینی جه هنر دله بیاردنه. روم ِسلجوقیون زمونه، سکه‌ئونی شیر و خارشید شکل جه ضرب بیّه  و بعدأ این نشون قرن نهم هجری/پونزده میلادی جه این شکل ره کمابیش پرچم‌ها سر دوتنه.

صفویون گادِر ایران دله این نشون ره اتی شیعی معنی هدانه ولی همین گادِر هند دله گورکانیون هم این شکل جه شه پرچم سر استفاده کاردنه که اسلامی معنی دائه. آغاز محمد خان قاجار په شیعی تعبیر کمرنگ بَیی‌یه. این دورون هسته که این نشون به ایران قبل از اسلام نسبت هدائه‌وانه. این نشون انقلاب ۱۳۵۷ په حذف بیّه و اتی اسلامی علامت ره بی‌یشتنه پرچم وسط.

رج:ایران تاریخ
لئوناردو داوینچی

**لئوناردو داوینچی** سال ۱۴۵۲ میلادی نزدیکی شهر فلورانس ِ ایتالیا دنیابموئه. ونه پی‌یـِر کارمند ِدولت و ونه مار خدمتکار مهمون‌خنه بی‌یه. وه وچگی ره شه گت‌ببا پلی دَیی‌یه و تحصیلات ابتدایی ره مله‌ی ِمدرسه دله بخوندسته. همون موقع جه معلوم بیّه خله باهوش هسته چون ریاضی ره خله سریع جواب دائه. ونه پی‌یر پول کافی داشته همینسه وه ره اتا از گت‌موجستمه سازون پلی بَوِرده و وه هم خله ذوق و شوق داشته. وه نقاشی دله هم خله خار نقاشی کشی‌یه. ونه اوستائون وه ره موجستمه‌سازی چو، فلز، سنگ مرمر و.. ره یادهدانه و ونه اوستاء وه ره بائوته که اگه دوست‌دانّه گت‌موجستمه‌ساز بوائه ونه با مکتبون کلاسیک، لاتین و یونان، فلسفه، ریاضی، کالبدشکافی آشنا بواشه.
داوینچی ۲۶ساله که بیّه درس ره تموم هاکرده و بورده نقاشون ِمیون این زِمون اتا وسیله‌ی جدید موسیقی به اسم عود ره بساته که باعث بیّه معروف بواشه و لودویک سفورزا (که بعدأ فرمونروای میلان بیّه) ونه جه خاشِش بئه.
این زمون که وه نقاشی و موجستمه‌سازی کارده، ایتالیا دله خله آشوب بی‌یه. همینسه داوینچی اتخله وسیله جنگی، طراحی‌ئون شهرسازی، مسلسل، تانک‌نظامی، کیلومترشومار و خله چیزای دیگه ره دِرِس هاکرده که هچکی اون زمون این وسایل جه استفاده نکارده و ونه بساته‌ئون بی‌کاربرد بموندسته.
وه سال۱۵۰۰ وردگردسته به فلورانس و اونجه بی‌یه که شه قشنگترین عکس یعنی تابلوی منالیزا ره دکشی‌یه.
وه شه بنویشته‌ئون ره با رمز یا به صورت معکوس نوشته تا کسی نتونه وشون سر جه هچّی بسازه و این وسائل جه بدجوری استفاده هاکنه.
آخرسری وه سال ۱۵۱۹ میلادی شه مله دله بمرده و چندین سال بعد ونه بنویشه‌ئون جه استفاده هاکردنه و خله چیزا ره بساتنه.

## منابع

رج:ایتالیا نقاشون
رج:رونسانس گت آدمون
اهم

**جورج سیمون اُهم** شونزدهم مارس ۱۷۸۲میلادی شهر باواریا جنوب شرقی آلمان دنیابموئه.
وه از هیجده سالگی معلم ریاضی اتا از شهرون ناحیه‌ی برن ِسوییس بیّه و شه درس ره دمبال هاکرده تا اینکه درجه‌ی دکترا ره بَیته و ۳۰سالگی به کالج ژزوئیت بورده و اِستاء ِریاضی بیّه.
فرمول ریاضی اهم I= E/R هسته که رابطه‌ی میون شدت جریون(I)، نیروی محرکه(E)، مقاومت(R) ره نشون دنه.

وه برای اینکه نشون هاده ونه بدست بی‌یارده‌ئون چنده مهم هستنه حتی با وزیر فرنگ دعوا هاکرده و شه کار جه استفعا هدائه. ولی با اینحال ونه کارون ره قبول نداشتنه تا اینکه بریتانیا دله ونه خَوِری ره بِشناسنه و سال ۱۸۴۱ بهترین نشون علمی انجمن سلطنتی ره بَیته. اهم آخرسری سال۱۸۵۴ مونیخ دله بمرده.
**انجمن مهندسون برق جهون** که سال۱۸۱۸ پاریس دله جمع بَی‌بینه، واحد مقاومت الکتریکی ره ونه اسم سر بی‌یشتنه و هنوز هم این واحد ره **اهم** گانّه.
## منبع
* کتاب دانشمندان جهان

رج:آلمان گت آدمون
رج:دانشمندون
رج:آلمان فیزیکدون
ابوالعباس حاتم نیریزی

**ابوالعباس حاتم نیریزی** اتا فارس دانشمند بی‌یه که المعتضد بالله احمد عباسی حکومت دله دیی‌یه و اولین کسی بی‌یه که محاسبات کنانژات ره به کار بورده. وه نظریه‌ی نسبت‌ئون و دلیل دِرِس بیّن سیو خط رنگین کمون ره پیدا هاکرده این کار چندین سال بعد فرائن فوهر وه ره درباره‌سری کشف هاکرده. همینسه وه ره پیشگامون هندسه و تنظیم محسابات اساره‌ئون ، اوروپاییون دله گت جایگاهی دانّه.

از ونه آثار بنشنه بائوتن که چنتا کتاب درباره‌ی هواشناسی دانّه و ات کتاب به اسم **ده مقاله** ونه جه به یونانی زوون ترجمه بیّه. رسالة فی بیان المصادر و تفسیر المجسطی، زیج کبیر، زیج صغیر، حوادث القرانات و... اشاره هاکردن.
وه آخرسری سال۳۱۰هجری بمرده.
## منابع

رج:ایران گت آدمون
رج:دانشمندون
بوف کور

***بوف کور*** مشهورترین اثر صادق هدایت نویسنده معاصر ایرانی، اتا پچیک رمان و از شاهکارون ادبیات سدهٔ ۲۰ هسته.

این رمان به سبک فراواقع بنویشته بیّه و تک‌گویی اتا راوی هسته که دچار توهم و پندارون روانی هسته. این کتاب تاکنون از فارسی به چن زوون از جمله انگلیسی و فرانسه ترجمه بیّه.

رج:صادق هدایت
لیو زیائوبو

**لیو شیائوبو**  نویسنده، فعال حقوق بشر و زندانی سیاسی چینی هسته. وه دسامبر ۲۰۰۹ به اتهام تلاش برای تضعیف دولت چین بازداشت و به ۱۱ سال زندان محکوم بیّه و ۸ اکتبر ۲۰۱۰ به دلیل مبارزه طولانی و غیر خشونت‌آمیز برنده نوبل صلح جایزه بیّه. 

## منبع

رده:صلح وسه نوبل بیته‌ئون
رج:زننه آدمون
رج:چین حقوق بشر مدعی‌ئون
روان‌شناسی

روان‌شناسی، علم کاربردی مطالعه رفتار و فرایندای ذهنی بر پایه یافتای علمی و تحقیق شده هسه. رفتار به فعالیتا و اعمالی اشاره دارنه که قابل بدیئن و قابل اندازه‌گیری هسنه، مانند گپ بزوئن و راه بوردن، اما فرایندای ذهنی به اعمال و فرایندایی اشاره دارنه که به صورت مستقیم قابل بئدیئن و درک هکردن نیه و نمود اونا رِ تومی در رفتار و دیگر فرایندا مشاهدهکردن، مانند تفکر و یا هیجان و ترس.
امروزه، روان شناسی از سنین خردسالی و نوجوانی گذشته و پا به مرحله جوانی و بزرگسالی بشته بیه و به درجه‌ای از ثبات و استحکام برسیه . روان شناسی با در نظربیتن نیازای طبیعی انسان و درک روح زمان، به عنوان پرچمدار مطالعه پیچیدگیای بشر امروز هسه.
در اتا تعریف ساختارشکن از روان‌شناسی، «روان‌شناسی عبارت از کشف دروغایی که به خد گمی و همچنین تعیین حد و مرز راستیا هسه» در اینتا تعریف انسان موجودی هسه که نخست ونه شِ خد رِ فتح هکنه. در نتیجه صداقت تمام‌عیار با شِ خد پایه روان‌شناسی هسه. اینتا تعریف روان‌شناسی رِ با خودشناسی پیوند زننه.
روان‌شناسی امروز به حدود ۵۴ رشته و شاخه متفاوت از قبیل روان‌شناسی بالینی، روان‌شناسی کودکان و کودکان استثنائی، روان‌شناسی صنعتی و سازمانی، روان‌سنجی، روان‌کاوی، روان‌شناسی مهندسی، روان‌شناسی فیزیولوژیک, روان‌شناسی ورزش, روان‌شناسی مدیریت و... تقسیم بیه.
روان‌شناسی به مطالعه مفاهیمی مانند هوش، رفتار، هیجانا (احساسات)، روابط درونی و روابط اجتماعی و شخصیتی فرد پردازنه.

## تعاریف
*گت بنویشته اینتائه:* **[[تعریف روان شناسی]]**

ايتا تعريف معمولاً هم شامل مطالعه رفتار حيونا بيه و هم رفتار آدمون،با اينتا فرض ها كه: 1-اطلاعات حاصل از آزمايش با حيونا قابل تعميم به آدمون هسه. 2-رفتار حيونا في نفسه شايان توجه هسه. از سال 1930 تا 1960 در خله از كتاب ها درسي روان شناسي همينتا تعريف ارائه بيه.اما با توسعه روان شناسي پديدار شناختي و روان شناسي شناختي دوباره به تعريف قبلي برسيمي و در حال حاضر در تعاريف روان شناسي هم به رفتار اشاره بونه و هم به فرايند هاي ذهني. از نظر اما روان شناسي ره تومي چنين تعريف هكنيم:مطالعه علمي رفتار و فرايند هاي رواني.اينتا تعريف هم توجه روان شناسي ره به مطالعه عيني رفتار قابل مشاهده نمايون سازنه. و هم به فهم و درك فرايند هاي ذهني كه مستقيماً قابل مشاهده نيه و بر اساس داده هاي رفتاري و عصب-زيست شناختي قابل استنباط هسه،عنايت دارنه.

## منابع


رج:روان‌شناسی
روان پزشکی

[thumb|چپ|200px|اتا [ام‌آرآی ساده از مغز: امروزه چنین تصور بونه که اتا خله از بیماری روانی ریشه در دستگاه عصبی دارننه.]]
**روان پزشکی** یتااز تخصصای پزشکی هسته. این رشتهٔ تخصصی به بررسی مسایل رفتاری، هیجانی و پیشگیری و درمون اختلالاي روانی آدمی ‌پردازنه. ارزیابی روان پزشکی معمولاً شامل شرح حال بيتن و معاینه وضعیت روانی هسته. معاینه جسمي، انجام آزمایش و بعضی موقه عکسبرداری از مغز از جمله روشایی هسته که  بررسی و ردهکردن علل طبی احتمالی ایجادکننده علایم به کار شوننه. دارو و روان‌درمانی‌ اساس درمونای انجام‌ بویه در روان پزشکی هستنه.

## منابع


رج:روان‌شناسی
گرگتج

**گرگتج** یا **گرگ تج** اتا روستایِ نوم هسته که مازندران اوستان دله قرار دارنه و نکا شهرستان ِمرکزی بخش دله دره.

گرگتج روستایی با فاصله 30 کیلومتری شهر نکا هسته. رمدان خیل - لاک تراش - خرم چماز - گلورد - کارکم - بندبنی - للرد - شیرکلا و یعقوب محله از روستاهای اطراف گرگتج هستنه. ارتفاع گرگتج سطح دریا جه ۶۸۰ متره و خله جای خش هوایی‌ئه.

## جمعیت
اینتا روستا، پی‌رجه دهستون شِنه و اینتی که ایران آمارِ سرشماری دله باتنه، سال ۱۳۹۵ ونه جمیعت ۵۰ نفر (۱۶خانوار) بی‌یه.

## منابع

گرگتج
اوزاسکو

23° 31' 58" S 46° 47' 31" O
** اوزاسکو ** أتا شهر نوم هسه که برزیل دله دره.

رج:شهرون