open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
آل ثانی

**آل ثانی** اتا عربی قبیله هستنه که قطر حکومت ره شه دس بیتنه. وشون اصلی بنه‌وار نجد بی‌یه که اسا سعودی عربستون دله دره.
## حاکمون
وشون تیر-طایفه جه ۹ نفر سال ۱۸۵۰ تاسا بقدرت برسینه.

## منابع

رج:قطر
رج:عربی قبائل
رج:سلسله‌ئون
شوگان (۲۰۲۴ سریال)

**شوگون** یا **شگون** اتا جاپونی و تاریخی سریال هسته که کلاً ۱۰ اپیزود دارنه. این مینی‌سریال اتا انگلیسی ملوان ره سِراق دِنه که شونه جاپون تا هارشه پرتخال امپراتوری چتی اونجه تجارت کنده و وشون مسیر  ره یاد بیره ولی اونجه جاپونی‌ها دست اسیر وونه و وشونِ جنگ‌قدرتِ میونه کفنه. سریال دله توراناگایِ بقدرت برسی‌ین و ونه دشمنونِ یک‌پشت بیّن آسنی روایت وونه. فیلمِ دِ زوونه هسته و گال-به-گال جاپونی و انگلیسی گپ زنّه.

*شوگان* ایمی جوایز دله رکورد بزو و ۱۸ رشته وسه بتترین مقوم ره بیارده و جایزه بیته.    
## منابع

رج:۲۰۲۴ فیلمون
رج:تاریخی سریالون
رج:جاپونی سریالون
رج:انگلیسی سریالون
سکوتپه

بندانگشتی|چون سکوتپه ساریِ شهرِ وَر دره، اونجه جه شهر ره خارِ دید دارنه.
**سِکو تپه** اتا جنگل نوم هسته که ساری ِشهر کناره کَته. این جنگل جاده قائمشهر و راهبند ِگمبذ و مهدشت جه راه دارنه و ساریِ غربی-جنوبی کمربندی ِپه کفنه. پروژه‌ئونی دره که این جنگل ره پارک درست هاکنن  یا اتا آزادراه بکشن که ونه دله یا بِن جه رد وونه و هفت تن (قائمشهر-شیرگاه جاده) ره سورک جه وصل کنده.

سال ۱۴۰۳ نوروز دله ساری ِفرماندار و شهردار بوردنه اونجه و باتنه «شهید نوبخت پارک جنگلی» ره اینجه سازنّه که ۱٬۰۹۴ هکتار گتی داره و ایرانِ گت‌ترین شهرِ کنارهِ پارک بوو. شهید نوبخت که ونه نوم ره سکوتپه سر بشتنه، ساریِ فرماندار (محمدعلی) و منابع طبیعیِ رییس (عباسعلی) ِپی‌یر نوم بی‌یه. حسین اسلامی همین ایام شه اینستاگرام دله ات‌خله ماهواره‌ای عکس جه سِراق هدا که این سکوتپه دله جدیداً زمین‌خارون ات‌خله ویلا و خنه بساتنه که سال‌های قبلِ عکس دله میّن هسته جنگل شنه و تازگی وه ره بصطینکلا آباد هاکردنه و قوه قضایی خَوِری هاپرسی‌یه که چه وشون دم ره نییرنه؟ همین ماه دله جنگل در تش گیته که اتا شهروند اطلاع هدا و اینتی که صدا-سیما باته، دادستانی دستور هدا تش دم ره بیتنه. اواخر اردیبهشت ۱۴۰۳ ابراهیم رییسی مازرون بموئن گدر، ونه اتا وزیر بصتینکلا سکوتپه پارک ره افتتاح هاکرده.

## منابع

رج:ساری
خلیج عربی کشورون

بندانگشتی
**خلیج ِمملکتون** یا **خلیج پهِ عربی کشورون** ات‌سری عرب زوون کشور هستنه که قرن بیستم فارس دریامونا په بساته بینه. عراق، کویت، سعودی عربستون، قطر، بحرین، امارات و عمان ره شامل وونه که وشون‌ها دله فقط عراق عربی خلیج کایری شورا (یا مجلس تعاون) دله عضو نی‌یه و جای سلطنت، جمهوری سیستم دارنه. 

زمونی که عثمانی رقد دپاته، عربون هرستانه و شه رهایی وسّه رِمبِش راه دمبدانه. این گدر فرانسه و بریتانیا بستایی اتا نقشه دکشینه و سایکس-پیکو پیمون سر قرار هاکردنه که چتی عربی ممالک ره شه میون رَسد هاکنن. خلیج‌په کشورون دکته انگلیسی‌ها دست‌په و این کشورون ره بریتانیایِ سیاستون باعث بیّه که تأسیس بینه و کم‌کم این کشورون وضع نفت-گاز دربکشی‌ین وسّه خار بیه.

## منابع

رج:عربی خلیج کایری شورا
رج:عربی‌زوون کشورون
نیلوفر حامدی

**نیلوفر حامدی** (بزائه‌یِ ۳۰ مهر ۱۳۷۱، بابل) اتا ایرانی روزنامه‌نویس و سیاسی زندونی هسته که *[[شرق (روزنامه)|شرق]]* روزنامه وسه کار کرده. وه پیش از این *[[جام جم]]*، *[[همشهری]]* و *[[اعتماد آنلاین]]* دله هم خور نوشته.
ونه گزارش که مهسا امینی بمردن و معترضونِ سرکوتن ره پوشش دائه، باعث بینه حکومت وه ره زندون دکنه.

## منابع

رج:بابل گت آدمون
رج:مازرونی روزنومه‌نویسون
رج:زننه آدمون
دیک سوک

بندانگشتی|134x134پیکسل|اتا دیک سوک 90 درجک
چپ|بندانگشتی|خط جداکنندهٔ AB که خط CD را قطع کرده‌است بر روی آن یک زاویهٔ راست یا ۹۰ درجه تشکیل داده‌است.
**دیک سوک**  یا **قایمه سوک** (عربی جه : طاویة القائمة و فارسی جه : زاویه قائمه) اتا سوک هسه کا ونه درجه 90 درجه هسه و دتا لاپه خط  ره نصمساج کانده یعنی وشون ره د لاپه کانده و ونه دتا لاپّه یتا قایده هسنه..

## دیر قایده‌بیری اتاکون
بونه اتا دیک سوک ره اینتا اتاکون جا اندا بزوئن:

* °۹۰ (درجک)
* ۲/π (رادّیون)
* ۱۰۰ گیراد (به انگلیسی *grade*, *gradian* یا *gon*)
* ۸ ناخده (قوطب نماء 32 ناخده جه )
* ۶ سات (اساره‌دونی سات‌سوکی قایده بیری جه )

## ممبعئون
فارسی ویکیپیدیا
اینیگیلیسی ویکیپیدیا

## پیدرپشوئون

* سوک(هنّسه)
* رقم
* هنسه
* اوئه

رج:هنسه
رج:هندسه
رج:رقم
رج:ریاضی
رج:نقاشی
رج:زاویه
رج:مثلثات
سایکس-پیکو پیمون

بندانگشتی|اتا نقشه که میّن کرده چتی خاورمیونه A و B میون رَسِد بوو
**سایکس-پیکو**  اتا سیاسی پیمون‌نومه بی‌یه که فرانسه و انگلیس میونه ۱۶ مه ۱۹۱۶ مۏهر-انگوس بیّه.

زمونی که عثمانی رقد دپاته، عربون هرستانه و شه رهایی وسّه رِمبِش راه دمبدانه. این گدر فرانسه و بریتانیا بستایی اتا نقشه دکشینه و قرار هاکردنه که چتی خاورمیونه و عربی ممالک ره شه میون رَسد هاکنن.

اینتی بیّه که جهونی جنگ اول تموم بیّه په، فرانسه بورده شامات یعنن سوریه و لبنان ره بیته و انگلیسی‌ها هم عربستون جزیره‌مونا و فلسطین و عراق ره چنتا شیخ و قبیله میونه رَسِد هاکردنه.

این قرارداد ره دِ نفر بنویشتنه که وشون نوم مارک سایکس و فرانسوا جورج پیکو بی‌یه که اتا انگلیس و اتی دیگر فرانسه نمایندگی ره داشتنه. وه ره اون گدر علنی اعلام نکردنه و ونه سر ره لب‌هاکرد داشتنه تا زمونی که شوروی کشور بساته بیّه په، لنین ونه خَوِری اطلاعرسانی هاکرده.

بریتانیا و فرانسه این نقشه ره که کشینه، شه منافع ره اِشانه؛ مثلاً بریتانیا شه پلی فکر کرده که چتی هندستون جه اتا مستقیم راه داره که مصر یا مدیترانه وَر برسه و ونه میونه اَی بعداً بتونه راه آهن بساجه. البته پیمون‌نومه‌ئون دیگری هم همین گدر بنویشت بینه که روسیه و ایتالیا وضعیت چه وونه یا ترکیه‌یِ جمهوری‌خاهون و یونان ِاستقلال‌خاهون ونه چتی بوون ولی سامونی که اسا خاورمیونه دله وجود دارنه و عربی کشورون ره بساته، این سایکس-پیکو قرار جه وَرگردنه. 

ات‌چی دیگه که این پیمون په شکل بیته، فلسطین وضعیت بی‌یه که این پیمون دله اونجه ره بین‌المللی منطقه اعلام هاکردنه تا نا انگلیس و نا فرانسه ونه سر چش نینگنن ولی دمبال‌ته صهیونیسم طرفدارون انگلیسی‌ها ره مزراب دینگونه که دارفور بیانیه دله وشونِ کشور بساتن جه این منطقه دله پشتی هاکنه.

## منابع

* Sykes–Picot Agreement مقاله، بریتانیکا دله.

رج:خاورمیونه تاریخ
رج:بریتانیا تاریخ
رج:فرانسه تاریخ
رج:عراق تاریخ
رج:ترکیه تاریخ
رج:سوریه تاریخ
رج:لبنان تاریخ
رج:سعودی عربستون تاریخ
رج:اردن تاریخ
رج:کویت تاریخ
شیرین باوندی

بندانگشتی
**شیرین** کا وه ره ام رسّم دی ونگ کاردنه تمانی کا ونه شی بمرده شری (سلطنت) برسّیه و اتایمی زنا بیه کا اسلومی گادر دله سلطنت برسیه وه طبرسون ره ( گیلون، راگا(ری)، همدون و ایصفهون ره سلطنت کارده.

وه ره بوتنه قاصد بموئه محمود غزنوی جه .  محمود سلطون  نومک دله بوته بیه کا وانه شه سکه ره می نوم جا بساجی و مسه  باج (خراج) هادی ارنا تنه لزمی ره یرش برمه و وانه الجه. وسه آماده بی شیرین باوند ،محمو سلطون قاصد ره بوته:
اگم  تنه سلار پیغوم ره پذیرا نبم چی بونه>؟  قاصد بوته: خا دیاره دیه امه سلار انه شمه لزمی ره هاجرا بنه و گیرنه و شه لزمی سر اضافه کنده. شیرین سلطون بوته: کاینتا جبابی ره کا من تره گمه دقیق شه سلار ره بو: شه شی گادر مره هول بیه کا محمود یرش ببره و امه لزمی ره بیره امبا اسا نهراسمه  چونکا وینمه یتا کی محمود واری کا گنه جوونمرد هسه و خلی دونائه خاینه اتا زنا رو شمشیل بکشه شه سلار ره بو اگم منه لزمی ره یرش بیوره و امسه جار بیوره وه جه شمشیل جا پذیرایی کمّه ، اگم وه ره هاجرا ببم اویشکه دله نویسننه نویسائون کا  محمود سلطون ره اتا الجه ‌کر زنا بکوشته و اگم دی وه مره بکوشه گننه محمود غزنوی اتا زنا ره بکوشته.

ونه جباب کا خلی دونشی بی‌یه باعیث بویه کا محمود غزنوی تا شه بمردن روج طبرستون ره الجه نکنه و جار نیوره و کاروکشی  هانکنه.

شیرین سلطون اینتا طبری زنا کا سلطنت هاکرده آزّات 80 سال سند داشته کا بمرده.

## ممبعئون
شیرین باوندی زیوشنومه
فارسی ویکیپیدیا
انگلیسی ویکیپیدیا
رج:ایران شاهون
رج:باوندیون
رج:بویه‌ی آل
رج:طبرستون
رج:طبرستان
رج:تبرستون شاهون
رج:ملکه
۷۱۶

716 میلادی سال، اتّا کبیسه سال بی‌یه، 716 امین سالِ اولین هزاره، 716 امین سالِ 8 امین قرن، 7 امین سالِ 710 دهه.

### 716 سال دیر تقویم‌ئون دله

* 94-95 هجری شمسی
* 97-98 هجری قمری
* 4476-4477 عبری
* 6224-6225 بیزانسی
بندانگشتی|گتِ فرخان

## دکته‌ئون

### تبرستون و عربِ اموی خلافتِ الجه
716 سالِ اوائِل، یزید بن مهلب، شه لشکر ره بیارده که گرگان و تبرستون ره عرب‌ئونِ اموی خلافتِ وسّه فتح هاکنه. وه تبرستون که برسی‌یه، گتِ فرخانِ دابویی اسپهبدِ جه دیم-به-دیم بیّه و ونه جا شکست بخرده. اینتا الجه 4 ما طول بکشی‌یه و عرب‌ئونِ 100,000 نفری لشکر ویشته رقد بوردنه.

## منبع

* 3 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

## بن‌بنویشت
رج:میلادی سال
رج:716

رج:716 (میلادی)
بنمارش

بندانگشتی|بنمارش اشتیفائون دتا تصفیر دله
**بنمارش**   0فارسی جه : ادراک) آگا بوین حیسّی و اشناسشی هاده‌ئون(دیتائون) بفهمسن و سرساب بوین و بنمارسن ره گننه. بمارش روندی هسه کا هرکه شه بهیتیون و فکرئون ره شه دوروبر شه وسه دارنه کا وشون ره دسّه‌دونّش و اشناسش کننه واینتا طریق جه وه ره مهنا دننه.

## چی‌ئونی کا بنمارش سر رت النه:
اینتا سه کا بنمارش سماخت بیره خلی چیون رت النه:

# اونتا که کا بنمارش کانده
# بنمارش هشته(موضوع)
# اونتا جی کا ونه سر گپوگوت هسه

ونه دبوشه

چنتا شه‌وری (شخصی) ویجکیئون دی درنه، مثل وسه اشش، انغیزه، دوسداشن پسترونی تجاربئون و ....

## ممبعئون
اینگیلیسی ویکیپیدا

## دیا هماسیون

* ادراک، دانشنامه رشد
* ادراک در کوزه[پیوند مرده]، نوشته غلامرضا رشیدی
* Critique of Pure Reason (Analytic of Principles)
* خطاهای ادراکی، ویکی پی جی
* ادراک، ویکی پی جی
* نظریهٔ اسناد، ویکی پی جی
* کامیابی فراخود، ویکی پی جی

رج:روانشناسی فیلمون
رج:روان‌شناسون
رج:روان‌شناسی
رج:انسانی علوم
رج:دانش
رج:دانشنومه‌ئون
رج:تفکر
لیسونس

**لیسونس** (به فرانسوی: Licence فارسی جه: کارشناسی  ) اتا دوره هسه کا آکادمیک بمسنین هسه و اغلب 4-6 سال کشنه تا اتا کی ونه  نومچه ره بیره . ونه نوم ره اینگیلیسی دله گننه بچلور Bechlelor's degree. د تی دارنه پیوسّی و ناپیوسّی  کا رشته وه رشته فرق کنده.

## ناپیوسّی لیسونس
داینتا دوره دیر لازم هسه کا دیپلوم‌ سری مدرک داشته باین. ونه واحدون 65 -75 تا هسه اغلب و دسال کشنه .

## پیوسّی لیسونس
اینتا دوره ره شنه کا دیپلوم یا کا دونشجارپسا مدرک جا بوردن و بخاندسن. اینتا دوره دونشخائون 130-160 واحد ره وانه پاس هاکنن تا شه مرک ره بهیرن. اینتا دوره 4-6 سال کشنه تا مدرک ره بهیرن.

برخه لزمی‌ئون دله اینتا دوره وشه کانکور ونه هادن (ایرون،تورکیه،چینستون) امبا خله لزمیون دله وشون قبول هاکردن دونشخا تجارب و تونشئون و دونشئون جا هسه .

## ممبعئون
فارسی و اینگیلیسی ویکیپیدیا

* «فصل دوم»، انتخاب رشته، انتخاب آینده، راهنمای انتخاب رشته آزمون سراسری … تألیف دکتر کورش پرند، غلامرضا یادگارزاده و دکتر ابراهیم خدایی، تهران: مرکز انتشارات سازمان سنجش کشور، مرکز انتشارات سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور، ۱۳۹۱، شابک ۹۷۸-۹۶۴-۱۵۳-۱۷۹-۱.mw-parser-output cite.citation{font-style:inherit}.mw-parser-output q{quotes:"\"""\"""'""'"}.mw-parser-output code.cs1-code{color:inherit;background:inherit;border:inherit;padding:inherit}.mw-parser-output .cs1-lock-free a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Lock-green.svg/9px-Lock-green.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output .cs1-lock-registration a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Lock-gray-alt-2.svg/9px-Lock-gray-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output .cs1-lock-subscription a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Lock-red-alt-2.svg/9px-Lock-red-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center;padding-right:1em;padding-left:0}.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-free a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-subscription a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output div[dir=ltr] .cs1-lock-registration a{background-position:left .1em center;padding-left:1em;padding-right:0}.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registration{color:#555}.mw-parser-output .cs1-subscription span,.mw-parser-output .cs1-registration span{border-bottom:1px dotted;cursor:help}.mw-parser-output .cs1-hidden-error{display:none;font-size:100%}.mw-parser-output .cs1-visible-error{font-size:100%}.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registration,.mw-parser-output .cs1-format{font-size:95%}.mw-parser-output .cs1-kern-left,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-left{padding-left:0.2em}.mw-parser-output .cs1-kern-right,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-right{padding-right:0.2em}

رج:تحصیل
رج:آکادمیک
رج:دوشنجار
رج:دونش
رج:دونشخا
رج:درس
رج:مدرک
دنیل دفو

**دنیل دفو** (اینگلیسی جه: *Daniel Defoe*)، (بزائه 1660- بمرده 24 آپریل 1731) که ونه بزا-نوم دنیل فو (*Daniel foe*) بی‌یه، اتّا اینگیسی رومان‌نویسِن، جورنال‌نویسِن، تاجر، پاملت‌نویسِن و جاسوس بی‌یه. وه ویشته شه رومانِ ، رابینسون کروزو ئه وسّه شناسا هسّه، که 1719 سال گدر تنک بیّه، که ادعا بئی‌یه فَقِط انجیل ونه جه ویشتر ترجمه بیّه و اینتا رومان ونه پشت-سر جا بَئیت هسّه. وه ره اتّا از اَوِّلین، اینگلیسی رومانِ پِشتونی‌کرئون ویندِنّه که کومک هاکرده که اینتا بنویشتنِ قالب ( اینگلیسی رومان بنویشتن) بریتانیایِ مردم‌ئون پلی خاهون‌دار بووه، اَفرا بِن و سَموئل ریچاردسون دیر ادیب‌ئونی هسّنه که اینتا کار وسّه وشون ره دفویِ سرمال بدونستنه. دفو خله-خله سیاسی نویشته و همینان وسّه حاکمون جا سختی کته، و اتّا تمانی ره زندون بگذرونّی‌یه. روشن‌فکرئون و سیاسی رَه‌وِرئون ونه ترنه ایده‌ئون ره توجه کردنه و گل به گل وه جا مشورت گیتنه.

دفو پِر-نویسِنِ بنویشت‌‌کَر بی‌یه که خله متنوع سبک‌ئونِ دله هم نویشته، و 300 تایِ جه هم به یور، کتاب، پملت و جورنال؛ جور وا جور موضوع‌ئون خوری بنویشته، از جومله، سیاست، جنایت، دین و مذهب، ویلاج هاکردن، روان‌اِشناسی و ماوراطبیعه خوری. وه تجاری جورنالیسم و ایقتصادی جورنالیسم دیافرینِن هم بی‌یه.

## منبع

* 2 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.
رج:دنیل دفو
رج:بریتانیا نویسندگون
یوتا دونشجار

**یوتا دونشجار**  اتا دونشجار هسه کا پششکری هسه و دولتی و امریکا دله دره و اینتا دونشجار 35000 تا دونشخا جه ویشتر دونشخا دارنه و اتا 10تا آکادمیک هارموجشی مرکزئون کا یوتا دلهدرنه جه هسه. ونه جه امریکا دونشجارون دسه‌ونّش دله چیلّم هسه و دونیا دله پینجاوپنجیم هسه.

## ممبعئون

* اینگلیسی ویکی‌پدیا.

## پیدرپشوئون

* دونشجار
* دونشخا

رج:دونشجار
رج:آکادمیک بمسنیون
رج:آکادمیک
رج:تحصیلات
سرخ طاعون

سرخِ طاعون (اینگلیسی جه: *The Scarlet Plague*)، اتّا رومان هسّه که آمریکایی بنویشت‌کَر، جک لاندِن (*Jack London*) وره بنویشته و 1912 گدر، لندنِ مجله (*The London Magazine*) دله وره تنک هاکرده. 2020 سال، هین کیتاب ره اینه وسّه که کُوید-‌19 ئِه جهون‌-هائیری ره مونایی داشته نوم‌دار و شناسا بَیّه، به خصوص که اون تومی که لاندِن هین کیتاب ره بنویشته جهون اسایِ واری نیّه و تِند کسی نتونسته جایی بوره و جهون هئی جه وصل بئی نَینه. اما لاندنِ آسنی یِ دله ناخِشی بئیتون، یَتّه سائِت نَوونه که می‌رنّه و بمردنِ 100% هسّه که اینتا ویجگی که رومانِ ناخشی دارنه کُوید-19 جه تِفاوت‌داشته و ونه واری نَیّه.

## منبع

* 3 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:جک لاندن
رج:آمریکایی رومان
رج:انگلیسی کتابون
فارکرای

فارکرای (اینگلیسی جه: *Far Cry*)، اتّا اول شخصِ تیراندازیِ ویدئوکائونِ فرانچایز هسّه، که همه ره هم یوبی‌سافت تنک هاکرده. یتِّمین سریِ کا ره کرایتِک کومپانی بساته تا ونه جه شه نرم‌افزار، کرای‌اِنجین ره که اولین کَش این کا وسّه به کار بورده ره عموم وسّه سراق هادن. یتِّمین فار کرای، 2004 مارچِ مایِ گدر تنک بیّه. این توم به یور، یوبی‌سافت هین فرانچایزِ حق ره شه وسّه بئیته و کا ساجی ره شه کِرده و ونه یوبی‌سافت مونترالِ استودیو، بساتنِ ویشته کارئون ره انجام دائه. یوبی‌سافتِ بساتِ فارکرای کائون، دونیا ماتور ره جه بساته بَینه که کرای‌اِنجین ماتور هسّه که وره اَتی تغییر هدانه و بت‌تِر هاکردنه که اینتا ماتور جه وشون بَتون‌دِستنه که وا-جهونِ گیم‌پلی بساجن. اِسا، فرانچایز، 6 تا اصلی کا و اتی فرعی دمباله دارنه.

فارکرایِ کائون آسنی اینتی هسّه که کاکر ره اتا الخی موحیط دله اِلِنّه کا وه ونه کومک هاکنه که منطقه ره کا نِخار آدمئون دسِّ بِن دره در بیارِن و هم وه وِنه اِلخی حیوونون که ولار و وشای منطقه‌یِ دله دَره چرخ گیرنّه ره مِخوِر بوشه. فارکرایِ کائون مالتی پلیر دی دارنّه که اِلنه کاکرئون کایِ نخشه ره دس بَوِرن و دچی هاکنن. اینتا ویدئوکایِ سری ره، وِشون آنتاگونیست‌ئون و وا-جهونِ گیم‌پلی وسّه ستایش هاکردنه اما کا نقدکرئون خلاقیت ناشتن و ترنه نَیِّن وسّه نِهِب بزونه. فارکرایِ کائون عموما موئَفِّق بی‌نه و دلوس بَینه، اینتا فرانچایزِ بروتن دی خار بی‌یه و خله کاکرئون وشون ره بخرینه. 

## منبع

* 4 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:کامپیوتری کائون
رج:ویدئوکا سری
رج:یوبی‌سافت
رج:دونیا ماتور
لئونارد استرانگ

لئونارد الفرد جرج استرانگ (اینگلیسی جه: *Leonard Alfred George Strong*)، اتّا محبوبِ اینگلیسی رومان نویسِن، نقدکر، تاریخ‌دون و شاعر بی‌یه، وه شه بنویشته‌ئون ره اِل. اِی. جی. اِسترانگِ ( *L. A. G. Strong*) نومِ بن تنک کرده. وه 1935 تا 1958 گدر، ماثوئِن تَنِک‌‌‌کری‌خِنه‌ یِ (*Methuen Ltd*) دله، تنک‌کرئونِ مودیر بی‌یه.

## منبع

* 4 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.
رج:اینگلیسی رومان‌نویسن
رج:بریتانیا نویسندگون
تنک‌کری

بندانگشتی|اته عکس که تنک بئی کیتاب‌ئون ره سراق دنه.
**تنک‌کری** (اینگلیسی جه: *Publishing*) اتّا فعالیت هسّه که ونه دله اطلاعات، ادبیات، موسیقی، نرم‌افزار، و دئیر موحتوا ره ساجنّه و مِفت-مِفت یا بروتن وسّه دِشت مَردِمِ پیش اِلِنّه. بگذشته توم‌ئون گدر، تنک‌کری، کاغِذِ سر چاپ بئی آثار ره بساتن و توزیع هاکردن ره گتنه، بسلاب، کیتاب‌ئون، کومیک بوک‌ئون، روزنومه‌ئون و مجله‌ئون. دیجیتالی سیستم‌ئون کا اختراع بینه، تنک‌کریِ سامون ویشته بیّه و دیجیتالی تنک‌کری هم ونه دله بمو، بسلاب، ایی‌بوک، دیجیتالی مجله‌ئون، وبسایت‌ئون، سوشال مدیا، موسیقی، و ویدئوکا تنک‌کری.

**تنک‌کرِ** واجه، تونده کومپانی یا ساج‌مون (ئورگان) ره سراق هاده، یا تونده اشخاص وسّه کار بزه بووه که اینتا کومپانی یا ساج‌مون ره صاب یا مودیر هسّنه.

## منبع

* 4 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.
رج:تنک‌کری
کترین براش

کَترین بِراش (اینگلیسی جه: *Katharine Brush*)، (بزائه: 1902 آگوست ما 13- بمرده: 1952 ژوئن ما 10) اتّا آمریکایی روزنومه‌یِ ستون‌نویسِن، کچیکِ آسنی نویسِن و رومان‌نویسِن بی‌یه. 1920 و 1930 دهه‌ئون گدر، وه ره اتا از آمریکایی بنویشت‌کر‌ئونی دونِستِنه که ونه بنویشته‌ئون ره خله-خله  آدم‌ئون خوندستنه و زنِ‌نومِ بنویشت‌کری بی‌یه که شه توم دله جول‌تِرین مِزد ره گیته. ونه اَتی کتاب‌ئون پِر-بروتِ کتاب بَی‌بینه، و اَتی دی‌یر جه فیلم بسات بئی‌یه.

## منبع

* 5 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:رومان نویسِن
رج:امریکا نویسندگون
جولیا سوین گوردون

جولیا سوین گوردون (اینگلیسی جه: *Julia Swayne Gordon*، ونه بزانوم: *Sarah Victoria Smith* )، (بزائه 1878 اکتبر مایِ 29-بمرده 1933 می مایِ 28) اتّا امریکایی کاکَر بی‌یه که 1908 جه تا 1933 گدر، اقلا 228 تا فیلم‌ئون دله دیّه.

## وچگی
گوردون، کولومبوسِ اوهایویِ دله دنیا بموئه، ونه پی‌یرمار لوئیز و آنا اسمیت بی‌نه, وه همونجه آموجش بدی‌یه و درس بخوندسّه. وه بورده دِنور تا اونجه جسی بُنستِل دسِّ بن دارماتیک بخونده.

## کاکری
گوردون بورده نیویورک و اونجه تئاتر دله کاکری کرده، هنریتا کراسمن و جیمز ای. هرن همراکت نمایش اجرا کرده.

گوردنِ کا هاکردن فیلم‌ئون دله،  ادیسون کومپانی جه و 1905 گدر شروء بیّه، و 1908 دله وه بورده ویتگراف استودیوز. 1911 دله وه ویتگرافِ لیدی گودیوایِ فسانه‌یِ فیلم دله کا هاکرده. ونه موندگار بئی ترین نقش، اما ونه کاکری 1927 پیستا فیلم دله وینگز (*Wings* ، ونه معنی= بال‌ئون) بی‌یه کا  اتا اول جهونی جنگ فیلم هسّه، گوردون اونجه ریچارد ارلنِ مارِ نقش ره داشته که اونتا فیلم، بهترین فیلمِ اوسکار جایزه ره بورده. اونتا فیلم دله که خله ستایش بئی بساته کار هسه اتا پِر دراماتیک سکانس دره که گوردن دره ارلن جه خِدافظی کنّه که اون توم هسّه که ارلن خانه بوره فرانسه و اونجه جنگ و الجه وسّه وره تمرین هادن، اون سکانس دله گوردونِ چشِ اسری مشت-مشت اِنه و شه وچه وسّه دره چمدون ونّه و وِنه دلوسِ وچگیِ کا وسیله ره ونسّه چمدون دله النه.

## شخصی زیوش و بمردن
گوردون، هیو تی. سوین جه ویلاج هاکرده.

وه کاکری ره تا اون گدر که بمرده ادامه هدا. 1923 می مایِ 28، وه سرطان وسه شه هالیوود سره‌یِ دله بمرده، وه 54 سال داشته. ونه کلین گرین لاون قبرسّون، کولومبوسِ اهوایو دله چال بیّه.

## اَتی فیلم‌اشناسی
بندانگشتی|گوردون، 1922 گدر.
* لیدی گودیوا 1911 (کچیکِ فیلم)
* دِ شهرِ اتّا آسمی 1911 (کچیک فیلم)
* وینگز (بال‌ئون) 1927

## گالری

Film actress Julia Swayne Gordon (SAYRE 2301).jpg
Julia Swayne Gordon M.J. Moriarty Playing Card.jpg
Handcuffs or Kisses (1921) - 4.jpg
My Old Kentucky Home (1922) - 7.jpg
Wildness of Youth 2.jpg
Film still from 1911 production of Lady Godiva by Vitagraph.jpeg


## منبع

* 6 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

## بریمی لینک‌ئون

* ، IMDb درون.

رج:کا‌کر
رج:آمریکایی‌کاکر
الفرد هچکاک

اَلفِرِد هِچکاک (اینگلیسی جه: *Alfred Hitchcock*)، (بزانوم: اَلفِرد جوزف هِچکاک)، (بزائه: 1899 آگوست مایِ 13- بمرده: 1980 آپریل مایِ 29) اتّا اینگلیسی فیلمِ کارگردون بی‌یه. 

## منبع

* 6 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:اینگلیسی آدم‌ئون
رج:اینگلیسی فیلم ساج‌ئون
جبل طارق تنگه

**جبل طارق** اتا تنگه هسته که ونه ور جبل طارق کشور هم کته. این تنگه جایی دره که آفریقا و اروپا ره سیوا کنده و مدیترانه دریا ره وصل کانده اطلس اوقیانوس جه و همینسه مهمِ گذر هسته. این منطقه اتا عربِ فاتح نوم ره دارنه که اونجه جه بگذشته و ایسپانیا ره بیته و امویون حکومت ره اونجه دائر هاکرده. اسا این کشور بریتانیا شنه ولی ایسپانیا و ات‌که مراکش ونه سر چش دارنه و تنگه وشون میون رسد بیّه.

## منابع

رج:جبل طارق
رج:مدیترانه
خیل

بندانگشتی|اتا خیل عکس
**خیل**  (عربی جه : قبیلة) کوچکرون سوسایتی دله  چنتا گرپه کا دی‌زوون، دی‌تبار، هسنه و امبازی رخه دارننه اتا **خیل** .ره ساجننه. عربشون خیلئون واری ، یا تاجّکشونی ، ترکشونی و ..... . خیل اتا فامیل کا وشون جدئوا اتا هسه ره دی گننه. اینتا جدئوائون ویشتر راسّراسّی هسنه امبا گارگدری هیشکه اطمینون ندارنه کا اچینی جدئوا دئیه یا نا. امبا عربشون برخه دیر شجره‌نومچه دارننه کا وشون امبازی جدئوا ره گوا بونه.

اویشکئی اشش جه : خیل اتا گرپ،ه بینه کا  دولتئون و استنئون پستر جه دبینه . مردمدونئون خیل سوسایتی (جامیعه) ره اونتا سوسایتیئونی وسه کار برننه کا شه نسبتئون و دگشوگشئون سر هسنه  ویجکتر شه تبار و شباهتون .

## ممبعئون
آشوری، داریوش. دانشنامه سیاسی (فرهنگ و اصطلاحات و مکتب‌های سیاسی). تهران: انتشارات مروارید. و فرهنگ دانشنامهٔ جوان
قبیله خشکTribe. (2012, June 2). In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 17:01, June 22, 2012, from http://en.wikipedia.org*/w/index.php?title=Tribe&oldid=495671045
رج:کشورون تاریخ
رج:تاریخ
رج:هرودوت
رج:انسانی علوم
رج:مردمون
رج:تکامل
رج:قبیله
رج:خیل
جفری فارنول

**جفری فارنول** (اینگلیسی جه: *Jeffery Farnol*)،(بزائه: 1878 فوریه مایِ 10- بمرده: 1952 آگوست مایِ 9) اتّا بریتانیایی بنویشت‌کر بی یه کا 1907 گدر تا 1952 که ونه بمردن توم بی یه، 40 تا جه ویشته رومنسِ رومان بنویشته، ونه آسنی‌ئون، ویشته، جرجِ دوره یا انگلستانِ ریجنسیِ عصرِ دله بی‌نه. وه و جورجت هیر (*Georgette Heyer*) ، ریجنسی رومنسِ ژانر ره شروء هاکردنه و را دمبدانه.

## منبع

* 7 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.
رج:اینگلیسی آدم‌ئون

رج:بریتانیا نویسندگون
حسن دوم باوندی

**حسن دوم باوندی** باوندیون آخرین اسپهبد بی‌یه که کیا افراسیاب چلاوی ریکائون وه ره بکوشتنه

## منابع

رج:باوندیون شائون
وهبرز

بندانگشتی|اتا درخمی، وهبرز ره سراق دنه که دره اتا سرباز که بتونده یونانی یا سلوکی بوئه ره کاشنه.
وهبرز (اینگلیسی جه: *Wahbarz*/*Vahbarz*)، کا یونانی منبئون دله اُبُرزُس (*Oborzos*) نومِ جه اِشناسی بونه. اتا پارسِ فرترکه بی‌یه. ونه حوکومِتِ گدر، اینتا وسّه شناسا هسّه کا وه بتجسّه که پارس (پرسیس) ره سلوکی‌ئون دسِّ بن جه در بَوِره و اتا مستقلِ شاه‌نیشت (*Kingdom*) بَووه. وه بتنودسّه کا شه وسّه 3 دهه قَدِر، مستقلِّ حوکومِت داره. وه غرب وری هم پیش بورده و سلوکی‌ئون اوستان خاراسِن (میشان) ره تسخیر هاکرده. 164 پیش از میلاد سال دله، سلوکی‌ئون، وهبرزِ سپاهیون ره خاراسن جه عقب بَوِردنه و وره اَی سلوکی حوکومتِ تابع هاکردنه. وهبرز په، بگداد (بغداد) ونه جا هنیشته.

## منبع

* 8 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:پرسیس
رج:پارس
رج:پارسِ فرترکه حاکم‌ئون
کلود دبوسی

**آشیل-کلود دِبوسی** (فرانسوی جه: *Claude Debussy*، ونه دِشتِ نوم : *Achille-Claude Debussy*)، (بزائه: 1862 آگوست مایِ 22- بمرده: 1918 مارچ مایِ 25) اتِّ فرانسوی آهنگ‌ساج بی‌یه. وه گل-به-گل، یَتِّمین امپرسیونیستِ آهنگ‌ساج بدی بونه، اما وه شه هین ترم جه خله-خله موخالف بی‌یه. ۱۹ امین قرنِ توم بیّن و ۲۰ امین قرنِ شروء بیّن گدر، وه پِر تاثیر اِهلِ آهنگ‌ساج‌ئون میون دَی بی‌یه. 

## منبع
* 8 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:امپرسیونیسم
رج:آهنگسازون
رج:فرانسوی آهنگ‌ساج‌ئون
وکه

آدم‌ِ تن دله، **وَکه‌ئون** (اینگلیسی جه: *kidneys*)، دِ تا آل‌مونا-خری، لوبیا-واری اندام‌ئون هسّنه کا خون ره تصفیه کِنّنه.

## منبع

* 9 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.
رج:وکه
رج:بدن
رج:آدمی دریمی اعضا
تیل

بندانگشتی
**تیل** خاکی ره گنه که ئو جه هئی بوو. وارش په معمولاً بنه‌ی خاک تیل وونه. اگه این ترکیب درون ئو ویشته بوئه و مایع حالت داره، وه ره **تیلند ئو** گنه.

## منابع

* انگلیسی ویکیپدیا

رج:خاک
رج:ئو
قرطبه (کویت)

**قرطبه**  اتا شهر نوم هسته که کویت دله دره. اینتا شهر عاصمه استان دله هسته و ونه جمعیت ۲۰٫۸۶۱ نفر هسته.

## وابسته جستارون
* کویت شهرون فهرست

## منابع
* عربی ویکی‌پدیا

رج:کویت شهرون
عاصمه (اوستان)

**عاصمه** (یعنن *[[نیشتگا]]*) اتا اوستان هسته که کویت شنه. این اوستانِ گتِ شهر نوم ره الکویت گنه.

## منابع

رج:کویت اوستانون
حولی (اوستان)

**حولی** اتا اوستان هسته که کویت شنه. این اوستانِ گتِ شهر نوم ره حولی گنه.

## منابع

رج:کویت اوستانون
جبل استان (لبنان)

**جبیل** یا **جبل** (که یعنن *کوه*) لبنان دله، اتا اوستان هسته که این کشور میونه دره و مدیترانه جه هم‌سامون هسه و بیروت شهر ونه وسط کته.

## منابع


رج:لبنان اوستانون
نبطیه استان

**نبطیه** لبنان دله، اتا اوستان هسته که این کشور جنوب دره و اسراییل و سوریه‌یِ جولان جه هم‌سامون هسه.

## منابع


رج:لبنان اوستانون
بعلبک الهرمل استان

**بعلبک و هرمل** (عربی جه: محافظة بعلبك الهرمل) لبنان دله، اتا نو-بساته اوستان هسته که این کشور دله‌وَری دره و سوریه جه هم‌سامون هسه. این اوستان نیشتگا بعلبک شهر هسه.

## منابع


رج:لبنان اوستانون
عکار استان

**عکار** لبنان دله، اتا اوستان هسته که این کشور شمال دره و سوریه جه هم‌سامون هسه. ونه نیشتگا نوم حلبا شهر هسه.

## منابع


رج:لبنان اوستانون
بیروت (استان)

**بیروت اوستان** لبنان دله، اتا اوستان هسته که این کشور نیشتگا ونه دله دره و بیروت شهر ره شامل وونه.

## منابع


رج:لبنان اوستانون
عبدالحلیم

**عبدالحلیم** اتا اندونزیایی سیاستمدار بی‌یه که ات‌گال این کشورِ نخست‌وزیری مقوم ره داشته.

## منابع

رج:اندونزی نخست‌وزیرون
محمد هاتا

**محمد حاتا** اتا اندونزیایی سیاستمدار بی‌یه که ات‌گال این کشورِ نخست‌وزیری مقوم ره داشته. وه احمد سوکارنو همراهی خله اندونزی استقلال پیدا هکردن سر نقش داشته و اولین کسی بی‌یه که اندونزی نخست وزیری منصب ره بیته.

## منابع

رج:اندونزی نخست‌وزیرون
سمساره

**سامسارا** یا **سمساره** اتا باور هسته که هند ادیان (هندو و بودایی دین دسوری) دله وجود دارنه. وشون تناسخ جه باور دارنه و گنّه موجودات که میرنه، شکل دئیر جه تونّه زندگی ره وردگردن. وشونِ اتا أرمون این هسته که این چرخه ره بشکنن و ونجه بریم دَر بورِن. آدمی که میرنه، شاید حیوون یا پست‌ته موجود ره تبدیل بوو یا ونه زندگی بتتر بوو و اینان بستگی دارنه که وه شه زندگی ره چتی سر هاکرد بوئه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:هندو دین
رج:تناسخ
رج:بودایی
دروتی اولسن

**دروتی اِلِنُر اُلسِن** (اینگلیسی جه: *Dorothy Eleanor Olsen*) که ونه بزا گت‌نوم کوچر(*Kocher*) بی‌یه، ات آمریکایی خلبان بی‌یه کا دِیِّمین جهونی جنگ گدر خلبانی کرده. وه اورگِن (*Oregon*)، وودبرنِ (*Woodburn*) دله، شه پِی‌یر زمی‌ئون دله گت بیّه، وه کا خورد بی‌یه خلبانی هاکردن وره خله دلوس بی‌یه. وه شه خصوصی خلبانی گوائی ره 1939 گدر بئیته، کا تومی بی یه که مردم هنتا اوگر نَی بی‌نه کا زنه نومِ خلبان ره بَوینن.

جنگ توم بیّن په وه شه خد ره بازنشسته هاکرده و شه کوچ ره بورده واشنگتن، اونجه وه ویلاج هاکرده و شه شی و وچون پلی دیّه تا بمرده. 2009 گدر، وه شه جنگِ تمانِ خدمت هاکردن وسّه جایزه بئیته. السن 2019 سال دله بمرده که اون گدر وه 103 ساله بی‌یه.

## منبع

* 11 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:آمریکایی آدم‌ئون
رج:جهونی جنگون
رج:دیمین جهونی جنگ

رج:خلبان
رج:خلبان‌ئون
رج:1916 بزائه‌ئون
رج:2019 بمرده‌ئون
متیو پری

**مَتیو لَنگفورد پِری** (اینگلیسی جه: *Matthew Langford Perry*)، (بزائه: 1969 آگوست مایِ 19- بمرده: 2023 اکتبر مایِ 28) ات آمریکایی-کانادایی فیلم و سریالِ کاکر بی‌یه.

## منبع

* 11 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

## بریمی لینک‌ئون

رج:امریکا بازیگرون
رج:کانادا بازیگرون
رج:فرندز
اوپانیشتاد

**اوپانیشتاد** ات‌سری کتاب نوم هسته که هندو دین دله اینان ره مقدس دونه. اوپانیشتاد شه ات‌خله پچیک‌ته کتاب جه تقسیم وونه و ونه کتابون موضوعات هم مختلف هسه. اینتا کتاب خله قدیمی هسته و وه ره لس-لس بنویشتنه و سال‌ها بکشی‌یه که این حالت هرسته. 

اوپانیشتادون بیش از دویست تا کتاب هستنه و هندویِ مهمترین فلسفی کتابون ره شامل وونّه.
## دپیته چرخه‌تو
* سانسکریت

## منابع

رج:هندو دین کتابون
رج:سانسکریت کتابون
رج:فلسفی کتابون
ودا

**وِدائون** ات‌سری کتاب نوم هسته که هندو دین ِقدیمی‌ترین بنویشته‌ها هستنه. این کتابون آریایی زوونون قدیمی‌ترین بنویشته هستنه و سانسکریت جه، میون سال‌های 1750 تا 600 پیش از میلاد، وشون ره کتاب هکردنه. وِدائون شه چارتا اصلی قسمت دارنه که ریگ ودا، ساما ودا، یاجور ودا و آتاروا ودا هستنه.

## منابع

رج:سانسکریت کتابون
رج:هندو دین کتابون
ریگ ودا

**ریگ وِدا** هندو دین ِقدیمی‌ترین بنویشته‌ها جه هسته که ودائون ِقدیمی‌ترین بخش و اتا از چار بخشی هسته که اینتا مجموعه دله دره. ریگ ودا دله ویشته شعر و مذهبی سرود سانسکریت زوون جه بنویشت هسته.

## منابع

رج:سانسکریت کتابون
رج:هندو دین کتابون
ساما ودا

**ساما ودا** اتا هندو دین ِشعرکتاب هسته که ودائون مجموعه دله دره و ونه درون ۱٬۸۷۵ بیت شعر بنویشت هسته که دعایی سرود هستنه و ویشته ریگ ودا جه بهیت بینه.

## منابع

رج:سانسکریت کتابون
رج:هندو دین کتابون
یاجور ودا

**یاجوروِدا** اتا ودائون بخش هسته که ونه دله یاد دِنه هندو دین په‌روون چتی ونه قربونی هاکنن.

## منابع

رج:سانسکریت کتابون
رج:هندو دین کتابون
آتاروا ودا

**آتاروا ودا** اتا مذهبی کتاب هسته که ودائون آخرین بخش هسته و ونه دله جادو خَوِری بنویشت هسه.

## منابع

رج:سانسکریت کتابون
رج:هندو دین کتابون
پورانا

**پورانه** یا **پورانائون** ات‌سری کتاب هستنه که هندو، بودایی و جین ادیان دله مقدس مقوم دارنه. این کتاب گنه چتی جهون بساته بیّه و چتی آخرسر رقد شونه. این کتاب دله شاهون، پهلوون‌ها، حکما، خدائون و دیوون ِبگذشتی خَوِری توضیح دِنه و وشون‌ها تیر-تبار ره گنه. پورانا کتابون دله هندویِ فلسفه و جهون‌بینی ره توضیح دنه.

## منابع

رج:سانسکریت کتابون
رج:هندو دین کتابون
دارما

**دارما** یا **دهارما** اتا سانسکریت واژه هسته که هندی ادیان (هندو دین، بودایی دین، جین دین و سیک دین) دله کاربرد دارنه و وشونِ اصلی و مهمِ مفاهیم جه هسته. *دارما* اتا اصطلاح هسته که معمولاً إشاره به رفتارونی دارنه که زندگی "نظم و عُرف" ره حفظ هاکنن و طبیعت جه هماهنگ بوئن. وه ره وونه «فضیلت» یا «دینی و اخلاقی وظیفه» هم معنی هاکردن.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:هندو دین
رج:بودایی
رج:جین دین
رج:سیک دین
رامایانا

**رامیانا** (रामायण) کتابی هسته که هندو دین ِاساطیری و سوت (= حماسه) ره یارنه. این اثر ره میون سال‌های ۴۰۰ پیش از میلاد تا ۲۰۰ پس از میلاد بنویشتنه. این کتابِ بنویشتن ره والمیکی جه نسبت دِنّه. رامیانا ۹۶٬۰۰۰ بیت شعر هسه و اتا رزمی و عاشقی آسنی دارنه که ونه کناره فلسفی و حکمی آموزش هم دِنه.

رامیانایِ معروف‌ترین شخصیتون نوم راما، سیتا، هانومان، لاکشمانا و بهاراتا هسه. راما که آسنی ونه‌سر چرخ گیرنه، ویشنویِ آواتار هسته که اتا شاهِ ریکائه و خله شجاع وچه هسه. وه سیتا ره خانه و وشون دِتا عاشق-معشوق هستنه ولی دِشمنون وشون میون ره سنگ دمدنّه و راما شه رفقون همراهی شونه که سیتا ره بدست بیاره.

## منابع

* https://en.wikipedia.org/wiki/Ramayana

رج:سانسکریت کتابون
رج:هندو دین کتابون
ئیندِک کیش

[بندانگشتی|[اوم|اُم هندوئیسم ِسمبل هسته.]]
*هندویِ دین*' یا **هندوئیسم** اتا هندستونی دین یا *[[دارما]]* هسته؛ ونه په‌روون که جور-وا-جور عقاید دارنه، اتا واحدِ جهونی نظم و سیستم ره در-بند هستنه. خِدی *هندو* واژه اتا مستعار نوم هسته، درحالی‌که هندوئیسم قدیمی‌ترین دینی هسته که حلا دنیا دله باقی دره، وه ره *[[ساناتانا دارما]]* (سانسکریت جه: सनातन धर्म) نومی هم إشناسنّه چون هندوها شه باور دارنه که ونه بگذشتی و تاریخ، آدمون و بنی‌بشر جه قدیم‌ته هسته و وشونِ مقدس کتابون دله اینتی گنه. وه ره اتی نوم دیگه هم إشناسنّه که *وائیدیکا دارما* هسه که وشونِ کتاب جه إشاره زنده.

هندوها شه خله مختلفِ فکر دارنه ولی وشون دله ات‌سری مفاهیم، خدائون، اسطوره‌ای آسنی‌ئون هم‌بازی هسه. وشونِ گت‌ترین مذهبون نوم ویشنائیسم, شیوائیسم, شاکتیسم و سمارتا سنت هستنه. وشون شیش‌تا فلسفی مکتب دارنه که وداها ره برسمیت إشناسنه: سانخیا, یوگا, نیایا, وایشیشیکا, میمامسا و ودانتا. وشون کتابون هم رَج‌وَندی دارنه و ات دسته ره سروتی ("بشنوستی") و اتی دیگر ره سمریتی ("حفظ هاکرد") گنّه. هندوهایِ گتِ کتاب نوم *[[وداها]]* هسته و ونه وَر *[[اوپانیشتاد]]*, *[[پورانا]]*, *[[مهابهاراتا]]*, *[[رامیانا]]* و *[[آگاما]]* هم درنه. مهمترین مفاهیمی که هندو مذاهب میون هم‌باز هستنه جه کارما هسته که گنه آدمون بدی همین دنیا دله وشون هِخ ره گیرنه.  علایده برین، وشون چارتا پوروشارتا یعنن هدف و أرمون دارنه که آدمونِ زندگی وسّه لازم دونّه: دارما (اخلاق و وظایف)، آرتا (کامیابی و کار)، کاما (امیال و احساسات) و موکشا (رهایی و سمساره جه رها بیّن). هندو دین دله عبادت شامل راز-نیاز (بهاکتی)، پرستش (پوجا، قربونی بکوشتن (یاجنا)، مراقبه (دهیانا و یوگا) وونه.

هندوهایِ ایتیهاسا-پورانا سنت و وشونِ اساطیری تقویم گنه که هندویِ دین هزارون سال قدمت دارنه؛ ولی إسا محققون گنّه که هندوئیسم دین اتا پشو-بخرد و تلفیقی آیین هسته که  براهمنی ِاورتودکس دین و هندوهایِ محلی فرهنگ جه ریشه گیرنه و نتومبی اینتا دین وسّه اتا مؤسس پیدا هاکنیم. این ادیان و فرهنگ‌های پشو بخردن حدود ۵۰۰ تا ۲۰۰ پیش از میلاد شنه که ودایی کتابون ره بنویشتنه– وشون این گدر شهرنشینی ره په گیتنه و هندوئیسم ادبیاتِ کلاسیک دوره این گدر شروع وونه که پورانا آسنی ره بنویشتنه و اولین اساطیر شکل بیته. قرون وسطا گدر که بودایی دین ضعیف بیّه، هندوئیسم جان بیته و په‌روو پیدا هاکرده. قرن نوزهم بی‌یه که غربیون وسّه هم یوگاه و مدیتیشن و کریشنایِ رِمبِش جذابیت پیدا هاکرده.

هندو دین سومین دینی هسته که دنیا دله ویشترین په‌روون ره دارنه و حدود ۱٫۲۰ میلیارد نفر هندو درنه که حول-حوش ۱۵ درصد آدمونِ جمیعت وونّه. وشون ویشته هند کشور درنه ولی نپال, موریس, و بالی (اندونزی) دله هم خله هستنه. خله از وشون هم إسا دنیا دله تنک-تِرو بینه و جنوبی آمریکا یا خاورمیونه دله درنه.

## یادداشت

## منابع


رج:دین
مهاباراتا

**مهاباراتا** اتا سوت‌خونی کتاب هسته که قرن پنجم و شیشم پیش از میلاد بنویشتنه و هندو دین مقدس کتاب هسه. این کتاب که ویاس وه ره سانسکریت زوون بنویشته، جین دین دله هم مقدس حیساب إنه. مهاباراتا دله بیش از صدهزار بیت شعر کته. 

ونه آسنی خله پیچ و تاب خِرنه ولی ونه اصلی موضوع اتا جنگ هسته که دِتا قبیله میون درگیرنه؛ اتاشون نوم ره «کورو» گنّه که همه اتا کور ِمردی وچه هستنه و حدود صد نفر وونّه. اتی دیئر گروه «پنجال» نوم دارنه که پنج‌تا برار ویشته نینه ولی کریشنا وشون پشتی ره کنده چون ایمان دارنه و شجاع هستنه. این پنج برارون شونّه کوروها ره کشنّه و اَی شونّه هیمالیا کوهون دله استغفار کنّه که خدائون وشونِ وناه ره ببخشن.

## منابع

* Datta, Amaresh (1 January 2006). "The Encyclopaedia of Indian Literature (Volume Two) (Devraj to Jyoti)". ISBN

رج:سانسکریت کتابون
رج:هندو دین کتابون
هیرامندی

**حرامندی** یا **هیرا مندی**  اتا هندی سریال هسه که سال ۲۰۲۴ بساتنه. این سریال اون گدر که هندستون خاسته بریتانیا که سىوا بوو ره سىراق دنه که چنتا خراب کیجا لاهور ِاتا بد نوم محله دله درنه...

## منابع

رج:هندی فیلمون
رج:۲۰۲۴ فیلمون
رج:هندی سریالون
رج:تاریخی سریالون
قبة الصخره

**قبة الصخره** (ونه نوم یعنن **صخره‌یِ گۏمبد**) اتا مسجد نوم هسته که اورشلیم/قدس شهر میونه کَته و مسجد الاقصی ور قرار دارنه. وه ره سال ۶۹۱ میلادی عبدالملک مروان امویونِ خلیفه، بساته.

## منابع

رج:فلسطین
رج:مسجدون
مسجد الاقصی

**مسجد الاقصی** اتا مسجد نوم هسته که اورشلیم/قدس شهر میونه کَته و مسلمون‌ها اوائل ونه وَری نماج کردنه. این بنایِ نوم عربی دله یعنن «دورترین مسجد» و قدیمی‌ترین مسجدی هسه که فلسطین وَری دره.

## منابع

رج:فلسطین
رج:مسجدون
دریک (رپر)

**آبری دِرِیک گراهام** اتا کانادایی رپر و خونشکر هسته. وه ویشته آر-اند-بی و هیپ-هاپ خوندنه.

## منابع

رج:کانادا خونشکرون
ادم درایور

اَدِم داگلاس دِرایوِر (اینگلیسی جه: *Adam Douglas Driver*)، (بزائه: 1983 نوامبر مایِ 19) ات آمریکایی کاکر هسّه.

## منبع

* 13 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

## بریمی لینک‌ئون
رج:زننه آدمون
رج:آمریکایی‌کاکر
رج:1938 بزائه‌ئون
زازا

[بندانگشتی|300x300پیکسل|زازایون نخشه، [تورکیه دله.]]
**زازا** یا **دیملی** یتا ایرانی نژاد هسنه. زازاییِ مردِم ِماری‌زوون زازاکی هسته. اینجه‌ی مردِم ویشته اَهلِ سُنَت هستنه. البته ات‌سری هم علوی‌گرایی زازایی ِ شمال دله درنّه.**** 

زازاییِ مردمون، ترکون، کوردون و عربون په ترکیه چارِّمین گتِ قومی گروه ره تشکیل دنّه.
## زوون
*گت بنویشته ره بخوندین:* زازاکی
## منابع

رج:ایرانی‌تبار مردمون
برنارد هیل

**برنارد هیل** (اینگلیسی جه: *Bernard Hill*)، (بزائه: ۱۹۴۴ دسامبر مایِ ۱۷- بمرده: ۲۰۲۴ می مایِ ۵) ات اینگلیسی کاکر بی‌یه.

## منبع

* ۱۳ ده مایِ ۱۵۳۵ تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

## بریمی لینک‌ئون
رج:بریتانیا بازیگرون
رج:۱۹۴۴ بزائه‌ئون
رج:۲۰۲۴ بمرده‌ئون
ری لیوتا

ریموند اَلِن لیوتا (اینگلیسی جه: *Raymond Allen Liotta*)، (بزائه: 1954 دسامبر مایِ 18- بمرده: 2022 می مایِ 26) ات آمریکایی کاکر بی‌یه.

## منبع

* 13 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

## بریمی لینک‌ئون
رج:1954 بزائه‌ئون
رج:2022 بمرده‌ئون
رج:آمریکایی کاکرئون
جیمز مک‌کفری

**جِیمز پِری مَک‌کفری** (اینگلیسی جه: *James Perry McCaffrey*)، (بزائه: 1958 مارچ مایِ 27- بمرده: 2023 دسامبر مایِ 17) ات آمریکایی کاکر بی‌یه، وه ویشته شه مکس پینِ (*Max Payne*) ویدئوکا سری نقشِ وسّه کا اون کائونِ دله مکس پین چِمِر ونه جه بی‌یه، رِسکیو می (*Rescue Me*) سریالِ جیمی کیفی (*Jimmy Keefe*) نقش و نیویورک آندِرکاورِ (*New York Undercover*) سریالِ آرتور اوبراین (*Arthur O'Breun*) نقش وسّه شناسا بی‌یه. وه خله-خله تلویزیونی سریال‌ئون دله اصلی و میهمونِ نقش داشته و فیلم‌ئون دله هم همینتی بی‌یه.

## کاکری
مک‌کفری یَتِّمین نقش، تینار بموندسِّ بیل (*Bill: On His Own*) دله بی‌یه کا اونجه ات کِلِ نقش داشته.

## زیوش خوری و بمردن
مک‌کفری 1958 گدر نیویورکِ آلبانی دله دِنیا بموئه. وه روچل بوستروم (*Rochelle Boström*) جه ویلاج هاکرد بی‌یه و اتّا کیجا داشته.

مک‌کفری، 2023 دسامبر مایِ 17، سرطان جه، شه نیویورکِ لارچ‌مانتِ سره دله بمرده. وه بمردن گدر 65 سال داشته.

## منبع

* 13 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

## بن‌بنویشت
رج:آمریکایی کاکرئون
رج:1958 بزائه‌ئون
رج:2023 بمرده‌ئون
مانش تونل

**مانش تونل** اتا موشین و ریل راه هسته که انگلیس و فرانسه ره اتا تنگه جه وصل کنده و ئو-بن جه گذر کنده و حدود ۵۰ متر درازی دارنه. این جاده تنها راهی هسته که خشک‌په جه بنشنه بوردن بریتانیا دله. مانش کانال جایی دره که انگلیس بنه کمترین فاصله ره اوروپا قاره جه دارنه. ونه بساتن سال ۱۹۹۴ سر بیه و ۱۵ میلیارد یورو ونه سر خرج هاکردنه.

## منابع

رج: انگلیس
رج:فرانسه
رج:جاده‌ئونرج:پل
تامی ورستی

**توماس "تامی" وِرسِتی** (اینگلیسی جه: *Thomas "Tommy" Vercetti*) ات تخیلی کاراکتر و 2002 بساته ویدئوکا جی‌تی‌ای: وایس سیتی (*Grand Theft Auto: Vice City*) ره آسنی قهرمان هسّه، اینتا کا راک‌استار گیمزِ جی‌تی‌ای ویدئوکا سری ره چارّمین اصلی کا هسّه. تامی وِرسِتی یتِّمین آسنی قهرمان (پروتاگونیست) سری بی‌یه کا بتوندسّه چمر هاکنه و گپ بزنه، ونه چمر، ری لیوتا یِ وسّه بی‌یه.
بندانگشتی|ری لیوتا، تامی ورستی یِ چمرکاکر بی‌یه.

## منبع

* 13 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:ویدئوکا پروتاگونیست
رج:جی‌تی‌ای
وناکار (رومان)

وِناکار (اینگلیسی جه :*The Sinner*) ات 2003 تنک بئی میستری رومان هسّه کا تس گِرِتسِن (*Tess Gerritsen*) وره بنویشته. اینتا مورا آیلز/جین ریزولی (*Maura Isles/Jane Rizzoli*) سری سیِّمین کتابِ  هسّه.

## منبع

* 13 ده مایِ 1535، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:رومان
رج:آمریکایی رومان‌ئون
رج:2003 آمریکایی رومان‌ئون
پرودیئس

پرودیئِس (اینگلیسی جه: *Prodeus*) ات اول شخص تیراندازی کا هسّه کا باندینگ باکس سافت‌ور (*Bounding Box Software*) وره بساته و هامبُل گیمز *(Humble Games*) وره تنک هاکرده.

## منبع

* 13 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:ویدئوکا
رج:کامپیوتری کائون
علیرضا فیروزجا

علیرضا فیروزجا (اینگلیسی جه: *Alireza Firouzja*)، (بزائه ۲۰۰۳ ژوئن مایِ ۱۸)، ات تپوری-ایرانی و فرانسوی شطرنج‌ِ گتِ اِستاد هسّه. فیروزجا جون (=جوون)  تِرین شطرنج‌کاکری هسّه که فیده (*FIDE*) رج وندی دله ۲۸۰۰ امتیاز جه یور بورده و پیشته رکورد ره کا مَگنِس کالسِن (*Magnus Carlsen*) وسّه بی‌یه ره بِشکِنّی‌یه.

## وچگی و شخصی زیوش
فیروزجا 2003 ژوئن مایِ 18، ایرانِ بابل دله دنیا بموئه. وه 8 سال که بیّه شطرنج کا هاکردن ره شروء هاکرده. وه اتّا گتِ برار دارنه کا ونه نوم محمدرضا (1998 بزاء) هسّه، وه دی رقابِتی شطرج کا کنده.

فیروزجا، 2019 گدر شه کوچ ره بورده فرانسه یِ شارتر و ونه په شه فرانسوی شهروندی ره 2021 گدر بیته. 2023 می مایِ گدر به یور، فیروزجا دره پاریس دله فَشِن دیزاین *(Fashion design*) خونّه.

## منبع
* 13 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

## بریمی لینک‌ئون
رج:زننه آدمون
رج:بابل گت آدمون
رج:ایرانی آدم‌ئون
رج:شطرنج

رج:۲۰۰۳ بزائه‌ئون
فردی کلو

فرِدی سَموئل لاند (اینگلیسی جه: *Fredy Samuel Lundh*)، (بزائه: 1995)، کا فردی کلو (*Fredy Clue*) نوم جه شناسا هسّه، ات سوئدی فولکِ موزیسین و هونِرمند هسّه کا سوئدِ گوتِنبِرگِ جه هسّه و گوتنبرگِ دونشگا یِ موسیقی و درام آکادمی دله درس بخوندسّه، وه پَسته (=بعدا) استیجِ سر اجرا هاکردن ره شروء هاکرده.

## منبع

* 13 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:زننه آدمون
رج:سوئدی مردم‌ئون
رج:موسیقی
رج:1995 بزائه‌ئون
گانتر فرگ

گانتِر فُرگ (اینگلیسی جه:*Günther Förg*)، (بزائه: 1952 دسامبر مایِ 5- بمرده: 2013 دسامبر مایِ 5) ات آلمانی نقاش، گرافیک دیزاین‌کَر، موجِسّمه‎ساج و عکاس بی‌یه.

## منبع

* 14 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

## بریمی لینک‌ئون
رج:نقاشون
دروتی ویلدینگ

دروتی فرانسس ادیث ویلدینگ (اینگلیسی جه: *Dorothy Frances Edith Wilding*)، (بزائه: 1893 ژانویه مایِ 10- بمرده: 1976 فوریه مایِ 9) ات اینگلیسی عکاس گلاستر جه بی‌یه، وه شه عکس‌ئون وسّه کا اینگلیسِ سلطنتی خاندانِ جه بیت بی‌یه شناسا بیّه.

## منبع

* 14 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

## بریمی لینک‌ئون
رج:عکاسون
جان استث پمبرتن

جان اِستِث پِمبِرتِن (اینگلیسی جه: *John Stith Pemberton*)، (بزائه: 1831 ژولای مایِ 8- بمرده: 1888 آگوست مایِ 16) ات آمریکایی داروساج و موتلفه ایالت‌ئون ارتشِ واهِنیشته (=بازنشسته) سرباز بی‌یه کا کوکا-کولا (*Coca-Cola*) یِ دیافرنی‌یِن وسّه شناسا هسّه. 1886 می مایِ گدر، وه اتّا تی اوسو ره درِس هاکرده کا پَس‌ته ونه نوم کوکا-کولا بیّه، اما ونه امتیازِحق ره  1888 گدر کا خله کار ناشته بمیره بروته.

## منبع

* 15 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:1831 بزائه‌ئون
رج:1888 بمرده‌ئون
رج:آمریکا گت مردمون
هان امپراتور ژیان

هانِ امپراتور ژیان (اینگلیسی جه: *Emperor Xian of Han*)، (بزائه: 181 آپریل مایِ 2- بمرده 234 آپریل مایِ 21)، کا ونه بزانوم لیو ژی (*Liu Xie-劉協*) و ونه محترم نوم بوهی (*Bohe*) بی‌یه، چینِ شرقی هانِ چاردِئِمین و آخرین امپراتور بی‌یه. وه 189 سپتامبر 28 جه دا (=تا) 220 دسامبر 11 چین دله حوکومِت هاکرده.

## منبع

* 15 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:چین
رج:هان
رج:شرقی هان
آنتوان لاوازیه

**آنتوان لاوازیه** اتا فرانسه‌ای شیمیدون بی‌یه که نو شیمیِ پی‌یر وه ره اِشناسنّه. ونه مهمترین کشفیات جه اوکسیژن بی‌یه که تا اون گدر مردم ندونستنه چتی ماده هسته. وه فرانسه گت انقلاب گدر و روشنفکری دوره دیّه و انقلاب میونه وه ره بزونه بکوشتنه.

## منابع

* فارسی ویکی‌پدیا 

رج:فرانسه شیمیدون
رج:فرانسه نویسندگون
خیبر خرم‌آباد

**خیبر** اتا ایرانی فوتوال تیم هسه که لرستان اوستان شنه و دسته یک جه درإنه لیگ برتر.

## منابع

رج:ایران فوتوال تیمون
۱۹۱۹

**۱۹۱۹** میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۱۹ ره گسفن ِسال دونستنه.
این سال  کبیسه نیه.

## دکته‌ئون

## بزائه‌ئون

## بمرده‌ئون

## منابع

رج:میلادی سال
یسف هاینکس

یُسِف "یوپ" هاینکِس (اینگلیسی جه: *Josef "Jupp" Heynckes*)، (بزائه: 1945 می مایِ 9) ات آلمانی واهنیشته حرفه‌ای فوتوالِ کاکر و سرمربی هسّه.

## منبع

* 16 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:زننه آدمون

رج:1945 بزائه‌ئون
ویکتوریا وودهال

ویکتوریا کلفلِن وودهال (اینگلیسی جه: ***Victoria Claflin Woodhull***) ( بزانوم: ویکتوریا کلی‌فورنیا کلفلِن (***Victoria California Claflin***)؛ بزائه: 1838سپتامبر مایِ 23-بمرده: 1927 ژوئن مایِ 9)، پس‌ته ویکتوریا وودهال مارتین (***Victoria Woodhull Martin***)، ات آمریکایی فمنیست بی‌یه. وه زن‌ئون سافرجتِ (*Suffragette*) رمبش ره آمریکایی رهور بی‌یه و آمریکایِ 1872 ریاست جمهوری انتخاباتِ وسّه شه خِد ره نومزه هاکرده.

## منبع

* 17 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:1838 بزائه‌ئون
رج:1927 بمرده‌ئون
رج:فمینیستون
رج:اوهایو سیاستمدارون
های-فای راش

های-فای راش (اینگلیسی جه: *Hi-Fi Rush*) ات 2023 رایم-بِیسد اکشنِ کا هسّه. تانگو‌ گیم‌ورکز وره بساته و بتزدا سافت‌ورکز وره تنک هاکرده. 2023 ژانویه مایِ 25، اینتا کا ویندوز و ایکس‌باکس سریز ایکس/اس وسّه آنونس و بریم هدا بیّه. 2024 مارچ مایِ 19 دی وره پلی‌استیشن 5 وسه بریم هدانه.

ها-فای راش، تانگو گیم‌ورکز ره آخرین کا بی‌یه کا تنک بیّه. 2024 می ما، تانگو گیم‌ورکز دوست بیّه.

## منبع

* 17 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:ویدئوکا
رج:کامپیوتری کائون
رج:کنسولی کا‌ئون
پرشن لسنز

**پرشن لسنز** یعنی **فارسی درس** اتا فیلم هسته که جهونی جنگ دوم و هولوکاست خوری بساتنه.

## آسنی
فیلم ات گروه جهود ره سراق دنه که نازی‌ها وشون ره در ورنه بکوشن و شه بار بندیل ره جمع هاکردنه و اتوبوس دله پلغ هاییتنه. ات ریکا شه خراک ره دنه اتا وشنی مردی ره و ونجه اتا کتاب گیرنه که ظارا ارزش دارنه. کتاب فارسی هسه.

نازی‌ها همه ره تیر وندنه و ریکا گنه من جهود نیمه و ایرانی هستمه. سربازها وه ره ورنه شه فرمانده پلی. فرمانده وه ره گنه که ونه مه ره فارسی یاد هادی.

ریکا که فارسی ندونده، شه جان وسه، درو-درو کلمه سازنه و گنه فلون‌چی فارسی این وونه، اون وونه. تا جایی که ونه خیال رسنه راهی بساجه که شه این کلمات ره یاد نکنه. همینسه اسیرون اسم جه کلمه ساجنه و اینتی هم زنده جان بدر ورنه، هم اسیرون لیست ره حفظ کنده.

## منبع
رج: فرانسوی فیلمون
رج:آلمانی فیلمون
رج:۲۰۲۰ فیلمون
رج:تاریخی فیلمون
رج:هولوکاست فیلمون
رج:درام فیلمون
گنش(ناخشی)

**گنش** یا **هرپئس سمپلکس**  اتا ویروسی ناخشی هسه کا اتا ویروس کا ونه نوم دی همینتا هسه ایجاد کنّه. وه شه ره اوله جا نشون دنه. هرپس سمپلکس عاملی هسه، کا زائشی اندامئون، دیم، مزغ (=مغز)، چیش، دله ناخشی دنه و گایی بل فلجی اورنه. گنش وسه هِلا توماری (=مداوا) دیار نویه کا 100% بوئه. اگه کا ونه ویروس بروئه تن دله تا اخر دره ونه دله و تمانی کا تن جنگر بووشه، ادی شه علایم ره نمایون کنّه.

## هرپسویریدا ناخشیده عامیلئون
اینتا رده هرپسویریدا ویروسئون اهم هسنه دی.إن.إی ویروسون دله کا خلی کاله‌دارون ره گیرنه. چنتا تی دارنه کا آدمیزائون ره دی گیرنه:

# هرپس سیمپلکس تی :1 (1- HSV) : لمچ سر ویشتر
# هرپس سیمپلکس تی: 2 (2- HSV) یا هرپس جینیتال
# واریسلازوستر (شینگلز)
# ویروس اپشتین بار
# سیتومگالو ویروس
# ویروس روزه آلا
# هرپس ویروس همراه سارکوم کاپوزی

## علایمئون و سمپتومئون

## ممبعئون
فارسی ویکیپدیا
اینگیلیسی ویکیپیدیا
رج:مریضیون
رج:ناخشیون
رج:تناسلی مرضئون
رج:ناخش
رج:ویروسی بیماری‌
رج:ویروس
رج:عفونت
رج:باکتری
رج:تبخال
بتزدا سافت‌ورکز

بتزدا سافت‌ورکز ال‌ال‌سی (اینگلیسی جه: ***Bethesda Softworks LLC***) اَتِ آمریکایی ویدئوکا تنک‌کر کومپانی هسّه کا ونه مقر مری‌لندِ راک‌ویل دله دره. اینتا کومپانی ره کریستوفر ویور (*Christopher Weaver*) 1986 په بشته. 1999 گدر، زنی‌مکس مدیا یِ (*ZeniMax Medi*a) کیجاکومپانی بیّه.

## منبع

* 17 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:ویدئوکا تنک‌کرئون
زنی‌مکس مدیا

زنی‌مکس مدیا اینک. (اینگلیسی جه: ***.ZeniMax Media Inc***) اَتِ آمریکایی ویدئوکا هلدینگ کومپانی هسّه کا ونه مَقِر مری‌لندِ راک‌ویل دله دره، و 1999 گدر په بشته بیّه. 

اینتا کومپانی اَتی ویدئوکا تنک‌کرِ کومپانی‌ئون: بتزدا گیم استودیوز (*Bethesda Game Studios*)، اید سافت‌ور (*id Software*)، آرکین استودیوز (*Arkane Studios*)، مشین‌گیمز (*MachineGames*) و زنی‌مکس آنلاین استودیوز (*ZeniMax Online Studios*) ره صاب هسّه.

## منبع

* 17 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:هلدینگ کومپانی
مایکروسافت گیمینگ

مایکروسافت گیمینگ (اینگلیسی جه: *Microsoft Gaming*) مایکروسافت ره اتِ آمریکایی چن-ملیتی ویدئوکا و دیجیتالِ سرگرمی یِ جیرچله هسّه کا ونه مقر واشنگتنِ ردموند دله دره کا وره 2022 گدر تاسیس هاکردنه.

## منبع

* 17 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:مایکروسافت گیمینگ
کنستنتین سویتسکی

کُنستَنتین اَپَلُنِویچ سَویتسکی (روسی جه: *Константи́н Аполло́нович Сави́цкий*)، (اینگلیسی جه: *Konstantin Apollonovich Savitsky*) اَتِ روسِ رئالیستِ نِقاش بی‌یه. وه تاگانروگِ شهرِ فرانکوکا یا بارونوکا روستا، کا اُتُ فایلزر-فرانکِ (*Otto Pfeilizer-Frank*) نوم جه کا اتّا فرماندار بی‌یه، بَئیت بیّه، دِنی (=دنیا) بموئه. اِسا اونتا سامون، اتِ آهِن و پولادِ کارخنه که ونه نوم تاگمِت (*TAGMET*) هسّه یِ دس دره.

## گالری

پرونده:Savitsky na voinu.jpg
پرونده:К. А. Савицкий. Встреча иконы.jpg
پرونده:Konstantin Apollonowitsch Sawizkij 001.jpg|آهن راه ره تعمیر هاکردن، کنستنتین سویتسکی (1874).


## منبع

* 18 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.


رج:1844 بزائه‌ئون
رج:1905 بمرده‌ئون
رج:روسیه نقاشون
تاره زمین پر

**تاره زمین پر** که یعنن **زمین سرِ استاره‌ئون** اتا هندی فیلم هسته که امیرخان بساته و شه ونه دله اصلی نقش ره دارنه. فیلم اتا ریکا خوری هسته که عقب‌دکته هسته و اتا اختلال دارنه که ات معلم وه ره دروَرنه و کومک کنده که ریکا نقاشی یاد بیره.

## منابع

رج:هندی فیلمون
رج:هند فیلمون
رج:۲۰۰۷ فیلمون
ان شرلی

ان شرلی (اینگلیسی جه: *Anne Shirley*) ( بزانوم: داون اِوِلِن پَرِس؛ (*Dawn Evelyn Paris*)، بزائه: 1918 آپریل مایِ 17- بمرده: 1993 ژولای مایِ 4) اَتِ آمریکایی کاکر بی‌یه.

## منبع

* 19 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:امریکا بازیگرون
رج:1918 بزائه‌ئون
رج:1993 بمرده‌ئون
رج:بی‌چمر فیلم‌ئون کاکر‌ئون
ترابوزان امپراتوری

ترابوزان امپراتوری (اینگلیسی جه: *Empire of Trebizond*)، اتا حکومت بی‌یه که از سده ئون ۱۳ تا ۱۵ میلادی شامل بخشونی از شرقی شمال آناتولی و جنوبی منطقه‌ئون بالکان جزیره مونا بی‌یه. این امپراتوری زمانی ایجاد بیه که آندرونیکوس یکم که الکسیوس یکم وچه‌زا (=نوه) بی‌یه طی اتا هاپه (=شورش) دربرابر شه پی‌یِر اعلام استقلال هکرده. این سرزمین پس از بیزانس امپراتوری سقوط، بیزانس یونانی نشین ناحیه ئون دله به قدرت برسی‌یه و چهارمین صلیبی جنگ دله، بقیه امپراتوری و ایپروس فرمانداری همراکِت (=به همراه) شرکت هکرده.

## منبع

رج:ترابوزان امپراتوری
کوفه

**کوفه** اتا عیراق شهر هسه که کشور جنوب دره. کوفه علی بن ابی‌طالب حکومت گدر مهم شهر بیه و خلافت نیشتگا بی‌یه. 

## منابع

رج:عراق شهرون
کیمیا علیزاده

**کیمیا علیزاده** اتا ایرانی تکواندو کاکر هسته که المپیک دله د دوره شرکت هاکرده و مدال هم دارنه. وه ایران دله اولین کیجا بی‌یه که مدال بیارده ولی ای بورده خارج و دومین دوره ره پناهجویان تیم دله کا بکرده. وه اسا بولغارستون ملیت ره بیته.

وه زمونی ایران جه بورده که زنان آزادی و حىجاب مسئله خله گپ-به-گپ بی‌یه. وه شه گنه نخاستمه درو و ریا جه پیشرفت هاکنم.

## منابع

* فارسی دویچه‌وله

رج:ایران ورزش
رج:ایران المپیکی برنز بیته ورزشکارون
رج:زننه آدمون
خسرو‌ئون نومه

خسروئونِ نومه (فارسی جه: *نامۀ خسروان*)، (اینگلیسی جه: *The Book of Khosrows/Kings*) اَتِ تاریخی کیتاب هسّه کا وره قاجارِ شازده، جلال الدین میرزا قاجار، 1868 دا (=تا) 1872 میلادی سال‌ئونِ میون بنویشته. خسروئونِ نومۀ دله، ایرانِ تاریخِ خوری، باستان توم‌ئون جه دا (=تا) زند‌ِ خاندان گدرِ بنوشت بئی‌یه. 

## منبع

* 20 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ اینگلیسی ویکی‌پدیا جه ترجمه بیّه.

رج:فارسی کتابون