open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
جورج برنارد شاؤ

**جورج برنارد شاو** ، (بزائه ۲۶ ژوئیه ۱۸۵۶ - ۲ نوامبر ۱۹۵۰)، نمایش‌نومه‌نویس کُمیک، ادبی منتقد و سوسیالیست ِمبلغ بی‌یه که ایرلندی‌تبار و اتا گیاهخار بی‌یه.

## آثار

## منابع


* 
* 


رج:ایرلند نویسندگون
رج:گیاهخارون
رج:انگلیسی نویسندگون
رج:ادبیات وسه نوبل بیته‌ئون
سالوادور آلنده

**سالوادور آلنده** (اسپانیولی جه Salvador Allende، تلفظ: سالفادور آیـِنده)  (بزائه ۲۶ ژوئیه ۱۹۰۸ - بمرده ۱۱ سپتامبر ۱۹۷۳) مارکسیست سیاست‌مدار و شیلی سوسیالیستی حزب بنیانگذار بی‌یه. وه نوامبر ۱۹۷۰ جه تا ۱۱ سپتامبر ۱۹۷۳ ِکودتای شیلی رئیس‌جمهور بی‌یه. وه اولین سوسیالیستی بی‌یه که دموکراسی و رای‌گیری جه انتخاب بیّه.

## وابسته جستارون
* ایزابل آلنده
* آگوستو پینوشه
* پابلو نرودا

## منابع
* Wikipedia contributors, «Salvador Allende,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Salvador_Allende&oldid=192011295 (accessed February 17, 2008).

رده:سوسیالیستون
رده:سرد جنگ رهبرون
آلنده، سالوادور
جواد نکونام

**جواد نکونام** (بزائه ۱۵ مهر ۱۳۵۹ ری)٬ اتا ایرانی فوتوالیست و سرمربی هسته.  وه خله تیمون، والنسیا و استقلال واری، دله کا کارده. اسا هم مربی‌گری کانده و شه اولین سال مربی‌کری نساجی مازندران ره لیگ برتر بیارده.

## باشگاهی آمار
بروز رسانی: **[[۱۸ فروردین]] [[۱۳۸۸]]**

## ملی گل‌ئون

## منابع

* وب‌گاه تیم ملی

رده:گت مردمون ری
رده:استقلال فوتوالیستون
رده:اوساسونا فوتوالیستون
رده:ایران فوتوالیستون
رج:نساجی مربیون
رج:خونه به خونه مربیون
آل

**آل** یا **هال** اتا خیالی-افسانه‌ای موجود هسته. مردِم گانّه که اگه اتا آبستن زنا ره تیناری اتجا بی‌یلی، آل اِنه و وه ره اذیت کانده.

آل اتا شیطونی موجود هسته که قفقاز، ایران، میونی آسیا و روسیه‌ی جنوب‌وَری مردم وه ره قبول دارنه. سنتی باورون دله، آل ِنقش آدِم ِتولید مثل دلوئه همینسه وه ره «وچه‌هکتن ِشیطون» دونّه.

آل نوم هر منطقه دله فرق کانده ارمنستون دله «آلک»، کوردوی میون «اُل»، افغانستون و تاجیکستون دله «هال» یا «خال»، و ترکون میون «آلباستی» یا «آلماستی» و کشمیر و بدخشان مردِم دله وه ره «هالماستی» گانّه.

## منابع

* Wikipedia contributors, «Al (folklore),» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Al_(folklore)&oldid=303104784 (accessed July 20, 2009).

رج:مازرون فرهنگ
رج:خیالی چیزون
المپیک

**المپیک بازیون** اتا ورزشی جشنواره نوم هسته که اینتی که باستان‌شناسون و تاریخ‌نویسون گنه ، یونان باستان دوره برگزار بی‌یه و اواخر قرن ۱۹ میلادی دِباره احیا بیّه. باستان یونان گدر، جشن‌ها مذهبی آیین داشتنه و زئوس احترام بی‌یشتن وسّه بینه و المپیای صحرا دله کا کاردنه. یونان دله شرکت‌کننده‌ئون کسونی بینه که وقت و پول داشتنه تا بازی هاکنن.

## میزبانون

## منابع
* 

## بِریمْ بگردستن

### رسمی سایتون
* وبگاه رسمی المپیک
* وبگاه رسمی المپیک تابسّونی ۲۰۱۲ لندن
* وبگاه رسمی المپیک زمسّونی ۲۰۱۰ ونکوور
* وبگاه رسمی المپیک تابسّونی ۲۰۰۸ پکن
* وبگاه رسمی المپیک زمسّونی ۲۰۰۶ تورین
* وبگاه رسمی المپیک تابسّونی ۲۰۰۴ آتن
* وبگاه رسمی المپیک زمسّونی ۲۰۰۲ سالت‌لیک

### پیوندون
* نمودار مجموع مدال‌ها از ابتدا
* Podiums first used in modern Olympics
* Nairobi Treaty on the Protection of the Olympic Symbol
* The Olympics. A kid's guide to the Summer and Winter Olympic games.
* Origin Of The Olympic Games
* Candidate Cities for future Olympic Games
* The Cultural Coalition for the Amsterdam Olympic Area (on ErasmusPC)
* Olympic Traditions FAQs from the U.S. Olympic Committee
* Olympic Pins Features pins from many Olympic Games]
* Olympic Games Coca-Cola Cans from all over the world


*
رج:ورزش
رج:یونان تاریخ
المپیک نمادون

thumb|250px|left
المپیک نمادون، پرچمون و نشانه‌ئون، سمبلونی هستنه که المپیک بین‌المللی کمیته این بازیون افتتاح سَره استفاده هاکرده. مشعل و بعضی تم‌ها و زیتونی تاج واری چی‌ئون بازی‌ئون ِسَره استفاده وانّه ولی بعضی چیزون، المپیک ِپرچم واری، طول سال هم کار بکشی‌یه وونّه.

## المپیک شعار
المپیک شعار سه تا لاتین کلموئه: Citius, Altius, Fortius که ونه معنی سریعته، بالاته، قویته هسته. این سه‌تا کلمه ره پیر دی کوبرتین المپیک بین‌المللی کمیته‌ی سازنده سال ۱۹۸۴ پیشنهاد هاکرده.

## پیوند به بیرون
* نمودار مجموع مدال ها از ابتدا

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:المپیک
ممد حسینی

**سید ممد حسینی** (فارسی جه: *سید محمد حسینی*) تهران کانال ِبساتن گادِر تا سال ۱۳۸۴ تلویزون ِمجری بی‌یه و کاظم احمدزاده همراهی ات خله هوادار پیدا هاکرده.
 
حسينی پارازیت جه مصاحبه هاکردنه په، دی ماه ۱۳۸۹ و ونه حمایت سوز جنبش جه، شه فیس بوک صفحه دله ویدئوئونی ره این جنبش خَوری بی‌یشته.

## MSHOW
حسینی اردیبهشت ۱۳۹۱ جه شروع هاکرده به بساتن و مجری‌گری MSHOW برنومه. این برنومه سیاسی طنز جه هسته پارس کانال دله پخش وونه

## بن بنویشت

## منابع
* سید محمد حسینی | Facebook

رج:ایران مجریون
رج:مازرون مجریون
رده:طنزکارون
رائول کاسترو

**رائول کاسترو**  (بزائهٔ ۳ ژوئن ۱۹۳۱) کوبایی سیاست‌مدار و انقلابی هسته که فیدل کاستروی خورد ِبراره. ۲۴ فوریه ۲۰۰۸ کوبا ملی مجمع وه ره فیدل کاسترو جانشین و این کشور رهبر بعدی رهبر اعلام هاکرده.

## منبع
* http://en.wikipedia.org/wiki/Raúl_Castro

رج:کوبا گت آدمون
رج:کوبا سیاست‌مدارون
رج:کوبا رهبرون
ایرن

بندانگشتی
**ایرن زازیانس** (Իրեն Զազյանց بزائه ۲۰ مرداد ۱۳۰۶ بابلسر دله - فوت ۷ مرداد ۱۳۹۱ تهران دله) تئاتر، سینما و تلویزون ِارمنی بازیگر که ۱۳۲۸ تا ۱۳۶۲ کار کارده و فیلمون «بهشت قاصد» و «محلل»، «بلوچ»، «لخت تا ظهر سرعت جه» و «تِلا» و «سلطون صاحبقرون» و «تخت ابونصر» دله بازی هاکرده. وتا پنج سال بعد از ایران انقلاب تصویر الممنوع.

## فیلم‌شناسی
### سینمایی

### مجموعه‌های تلویزیونی

## بن بنویشت

## منابع

* دائرة المعارف بزرگ زرین، تألیف: م-آذینفر، چاپ اول:۱۳۴۸، بخش هنرمندان ایران، صفحه:۴۱۵
* مصاحبه بی بی سی فارسی با ایرن در مردادماه ۸۵
* زندگینامه عبدالحسین نوشین
* حضور ارزشمند ارامنه در سینمای ایران
* ایرن، نخستین ستاره ایران.
* 
* 
* 
* 
* ایرن، بازیگر قدیمی سینمای ایران درگذشت - رادیو فردا
* ایرن بازیگر ایرانی درگذشت

زازیانس، ایرن
زازیانس، ایرن
رده:ایران ارمنی‌ئون
مدیتیشن

[thumb|left|250px|[شیوا موجستمه که دره مدیتیشن کانده، بنگلور دله]]
**مدیتیشن** یا **مُراقِبِه** فنونی هستنه که آدم بتونه شه ذهن ره کنترل داره. مدیتیشن ِهدف ذهن ِتربیت و کنترل هاکردن، تکنیکون درون‌نگرونه جه، هسته. هندوییسم و بوداییسم اینتا آیین ره شه دله دارنه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا


رج:بودایی
رج:روان‌شناسی
رج:هندو دین
هینه‌یانه

**هینه‌یانه** یا **هینایانا** (چینی جه: 小乘 تلفظ: *ژیائوشِنگ*؛ جاپونی جه: *شُجُ*) دِتا اصلی چلّه‌ئون بودیسم جه هسته. ات چلّه دیگه نوم مهایانه هسته.

راهینه‌یانه معنی وونه **پچیک راه** همینسه اینتا دین په‌روون شه دین نوم ره **تراوادا** بی‌یشتنه.

## منبع
* پاشایی، ع.، *هینه‌یانه،* تهران: نشر نگاه معاصر، ۱۳۸۰ خ

رج:بودایی
رامین پرچمی

** رامین پرچمی ** (بزائه ۲۷ شهریور ۱۳۵۲ لاهیجان دله) سینما، تئاتر و تلویزون ایرانی بازیگر هسته.

وه سریالون و فیلمونی مثل ته پناه دله، وارش په، همسایه‌ئون، زیر آسمان شهر ۳ و ضیافت، اعتراض، تلفن، خاکستری، مار مهمون، اخراجی‌ئون ۲ دله بازی کارده. وه ره سوز جنبش دله بوردن په دستگیر هاکردنه و بوردنه زندون ولی بعداً آزاد بیّه.

## منابع
* وب‌گاه سینمایی سوره
* ایران آکتور
*   آفتاب
*  صدا و سیمای جمهوری اسلامی مرکز گیلان
* رامین پرچمی، بازیگر موفق سینمایی کشورمان در راهپیمایی ۲۵ بهمن دستگیر شده‌است

رج:گیلان گت آدمون
رج:سوز جنبش
رج:ایران بازیگرون
مهایانه

**مهایانه** گت‌ترین چلّه‌ای هسته که بودایی مذهبون دله درنه. اینتا کلمه معنی **گت‌راه** هسته. ونه دله آدِمون بیدارگر بیّن ره قبول دارنه و همنیسه هینه‌یانه جه فرق کانّه.
## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:بودایی
وِشمخری

انگشتدان|چپ
**وشمخری**  مردیِ وشم و بلی، زوون وتک جه تحریک وونه.

## منابع

* English wikipedia

رج:بگائستن
جواد یساری

**جواد یساری** اتا ایرانی خوننده بی‌یه که «مردمی موسیقی» خوندسته. وه اسا امارات و اروپا دله کنسرت ینّه و پیش از انقلاب تاسا، هنتا «کوچه‌بازاری» شعر خوندنه.

## دیسکوگرافی
# مه عشق
# هفت آسمون
# سپیده دم
# بُت
# غم اسیر 
# عشق گل 
# ای عشق
# مه ببا همیشه مست بی‌یه
# وچون
# سفر 

## منابع

رج:ایران مردی خونش‌کرون
بابک خرمدین

**بابک خرمدین** (بمرده ۳ صفر ۲۲۳/۴ ژانویه ۸۳۸) خرمدین ِایرانی شورشیون گت رهبر بی‌یه که ابومسلم بمردن په، عباسیون جه بجنگستهخرمدینون ابومسلم بمردن ره انکار کاردنه و معتقد بینه که ابومسلم ورگردنه تا عدالت ره جهون دله وردگاردنه. 

## پانویس

## منابع
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 

### مقالات آنلاین برای مطالعه بیشتر
# 
# 

# 
# 
# 

رج:عباسیون
رج:شورشون
کیوشی اوگاوا

بندانگشتی|270px |بانکر هیلل بترکستن گادِر
**کیوشی اوگاوا** (۱۹۲۲- ۱۹۴۵) اتا جاپونی خلبون بی‌یه که اینتا کشور ِهوایی نیرو درون کار کارده و جهونی جنگ دوم دله دیی‌یه. وه اتا کامی‌کازه جه، ۱۱ مه ۱۹۴۵ اکیناوا جنگ سَره شه آخرین عملیات ره انجام هدائه. وه اتا میتسوبیشی صفر ِبمب‌افکن جه عملیات کیکوسویی ۹ دله، شه ۲۲ سالگی گادِر، یو‌اس‌اس بانکر هیل ره حمله هاکرده. ونه ۵۵۰ پاوندی بمب منفجر بیّه و کشتی از رده خارج بیّه و وه هم بمرده.

## منابع
* 1

رج:کامی‌کازه
سلنا

**سلنا کوینتانیلا پرز**  آمریکایی-مکزیکی پاپ‌خون، ترانه‌سرا، سِماگر، مدل، مدل طراح، بازیگر و تهیه‌کننده بی‌یه وه ره تجانو موسیقی ملکه نوم جه اشناسنّه.

## آلبوم‌ها
thumb
هر آلبوم مازرونی نوم ره بنشنه ونه انگلیسی سر بوردن جا بدی‌ین:


* *Mis Primeras Grabaciones* (۱۹۸۴)
* *The New Girl in Town* (۱۹۸۵)
* *Alpha* (۱۹۸۶)
* *Muñequito de Trapo* (۱۹۸۷)
* *And the Winner Is...* (۱۹۸۷)
* *Preciosa* (۱۹۸۸)
* *Dulce Amor* (۱۹۸۸)
* *Selena* (۱۹۸۹)
* *Ven Conmigo* (۱۹۹۰)
* *Entre a Mi Mundo* (۱۹۹۲)
* *Selena Live!* (۱۹۹۳)
* *Amor Prohibido* (۱۹۹۴)
* *Dreaming of You* (۱۹۹۵)

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

## پیوند به بیرون
* سلنا رسمی سایت

رج:امریکا بازیگرون
رج:آمریکا خونش‌کرون
رج:آمریکا مدلون
بهداد سلیمی

**بهداد سلیمی** (بزائه ۱۷ آذر ۱۳۶۸ شاهی دله) اتا مازرونی وزنه‌بردار هسته که فوق سنگین رجه دله دره و این وزن درون جهون ِرکورد ره شه دَس په دانّه که ۲۱۴ کیلوگرم هسته. 

سلیمی سال ۲۰۱۰، ۱۰۵+ کیلو سَره جهون دله قهرمون بیّه و حسین رضازاده په، این وزن دله بتونسته طلا بَیره. وه این مسابقات دله ۲۰۸ کیلوگرم ات‌ضرب جه یوگنی چیگیشف روس په دیّه و دِضرب دله ۲۴۵ کیلوگرم جه ماتیاس اشتاینر آلمانی په دوم بیّه و دِتا نقره جه مجموع ۴۵۳ کیلوگرم جه اول بیّه.
وه ایران و آسیا جوونون ات‌ضرب رکورد ره ۱۸۸ کیلوگرم جه سال ۱۳۸۷ بییته.

بهداد سلیمی آسیا وزنه‌برداری رقابتون که تانگ لینگ چین دله بی‌یه درون، وزن فوق‌سنگین سَره مجموع ۴۵۸ کیلوگرم جه (۲۰۸ کیلوگرم ات‎ضرب/۲۵۰ کیلوگرم دِضرب) آسیای قوی‌ترین آدِم بیّه.

وه بتونسته ات‌ضرب فرانسه دله، وزنه ۲۱۴ کیلوگرمی جه جهون رکورد ره این رشته دله بشکنه و حسین رضازاده جه پیش دکفه.
وه سال ۱۳۸۹ هم ایرانی جوون ملی نشون ره بَییته.

ریو المپیک دله بهداد سلیمی ات‌ضرب سَره شه رکورد ره دِ کیلو بالاته بَوِرده و درحالیکه ونه لینگ مصدوم بی‌یه، دِ ضرب هم شرکت هاکرده. وه دِ ضرب دله اولین بار خطا جه وزنه ره جور بَوِرده و دِتا چراغ سِرخ بَینه. همینسه دِباره بورده سکو سَر و این دفه سه‌تا چراغ اسپه بَیینه و وه بورده تمرین‌خنه دله هنیشته و خشحالی کارده که هیئت ژولی ونه دومین حرکت ره هم رد هاکرده و بائوتنه ونه امتیاز دِ ضرب دله ونه صفر بمونده. همینسه سومین بار همون وزنه ره بزوئه ولی خستگی جه نتونسته وزنه ره این دفه یور بَوره و وه ره دمبدائه که باعث بَوو مدال نَییره.

وه جاکارتای آسیایی کائون دله طلا بَیته و بعد مسابقه شه دَوِندی ره دَر بیارده و وزنه‌ئون ره خاش هدا که یعنن دیگه حرفه‌ای ورزش ره دمباله نَییرنه و وزنه‌برداری جه خدافظی کانده.

## منابع

سلیمی
رج:گت مردمون شاهی
رج:وزنه‌بردارون
بشیر اصغری باباجان‌زاده درزی

**بشیر اصغری باباجان‌زاده درزی** (بزائه ۱۸ مرداد ۱۳۶۸، بابل دله) مازرونی کشتی‌گیر فرنگی‌کار هسته.

## منابع
* لندن المپیک سایت دله

ب
رج:بابل گت آدمون
شیث رضایی

**شیث رضایی** (بزائه ۱۳ فروردین ۱۳۶۳ ساری دله) اتا مازرونی فوتوالیست هسته. وه ات خله پرسپولیس دله دیّه و اسا آزاد بازیکن هسته.

## ونه حواشی
### فوتوالیست بیّن
شایعه هسته که وه شه عمو ره که کارخانه‌دار بی‌یه ره قول هدائه درعوض اینکه ونه کیجا جه ازدواج هاکنه، پول بَیره و بوره فوتوال ِلیگ دله تست هاده. وه حرفه‌یی فوتوالیست بیّن په، شه عامی‎دِتِر جه سِوا بیّه و وه ره طلاق هدائه.

### بالون دله
### پرسپولیس-داماش بازی دله
وه اتا بازی ممد نصرتی جه تلویزون پشت و زنده بازی دله، گل بزوئن په، همدیگه ره انگوس هاکردنه و همینسه وشون ِکار ِخور خله بدجور به‌چم پخش بیّه و دله‌یی و خارجی روزنومه‌ئون ونه کار خوری بنویشتنه.

## آمار

|-
|۸۲-۸۳||rowspan="5"|پرسپولیس||rowspan="5"|ایران فوتوال لیگ||۰||۰||۰||۰||-||-||۰||۰
|-
|۸۳-۸۴||۱۰||۱||۰||۰||-||-||۱۰||۱
|-
|۸۴-۸۵||۲۶||۳||۴||۱||-||-||۴۰||۴
|-
|۸۵-۸۶||۲۵||۱||۴||۰||-||-||۲۹||۱
|-
|۸۶-۸۷||۲۳||۰||۳||۰||-||-||۲۶||۰
|-
|- align=center
!!!!!کل !!۸۴!!۵!!۱۱!!۱!!-!!-!!۹۵!!۶
|-
|۸۷-۸۸||صباباتری||rowspan="1"|ایران فوتوال لیگ||۳۲||۱||۳||۰||۶||۰||۴۱||۱
|-
|- align=center
!!!!!همه!!۳۲!!۱!!۳!!۰!!۶!!۰!!۴۱!!۱
|-
|۸۸-۸۹||rowspan="2"|پرسپولیس||rowspan="2"|ایران فوتوال لیگ||۲۳||۱||۶||۱||-||-||۲۹||۲
|-
|۸۹-۹۰||۱۱||۰||۰||۰||۰||۰||۱۱||۰
|-
|- align=center
!!!!!همه!!۳۴!!۱!!۶!!۱!!۰!!۰!!۴۰!!۲
|-
!colspan="3"|کل دوره
!۱۵۰!!۷!!۲۰!!۲!!۶!!۰!!۱۷۶!!۹
|}
* **پاس گل**

## منابع

## پیوند به بیرون
* وب‌گاه رسمی شیث رضایی
*چه کسی تو را بازی داد (بررسی زندگی ورزشی رضایی در روزنامه اعتماد)
*مصاحبه با شیث رضایی

رج:ایران فوتوالیستون
رج:پرسپولیس فوتوالیستون
رج:سایپا فوتوالیستون
رج:مازرونی ورزشکارون
رج:صباباتری فوتوالیستون
گو (فلکی صورت)

**گو فلکی صورت** یا **ثور** منطقه البروج دله دره و اتا اساره دانّه که دبران نوم جه هسته و خله نور دنه. ثور کول ره پروین خوشه گانّه. ثور فلکی صورت این خوشه وسّه، خله قشنگ وونه.

## منابع

* روجا گروه

رج:شرقی فلکی صورتون
رج:شمالی فلکی صورتون
گو
گو (گجگجی بیری)

* همه تی گو ره گانّه: گو
* نر گو: ورزا
* ماده گوگزا شیر ره ول هاکردن په: تلم
* گوگزا جه گت‌تر: د مس
* گوگزا پیش از شیر ره ول هاکردن: خالک
* گوگزا تازه دنیابموئه: گوک
* نر گوگزا شیر ره ول هاکردن په: جوندکا
* ماده گو که شیر دنه: منگو
* همینتی شمه منظور، *گو* جه، بتونده گو فلکی صورت بوئه.
منطقةالبروج

thumb|250px|منطقةالبروج (افقی نوار)[left|thumb|250px|اتا نمونه اسلامی منطقةالبروج و ونه ۱۲تا برج‌ئون جه؛ [پرگامون موزه برلین، آلمان]]
**منطقةالبروج** که *فلک‌البروج* هم گانّه وه ره، اتا 18 درجه‌ای نوار هسته که سماوی کره پَلی دایرةالبروج دلوئه و نزدیک ۹ درجه شمال و ۹ درجه جنوب جه ونه امتداد ره پوشندنه. منطقةالبروج، خورشید ظاهری مدار (دایرةلبروج) -میونه دله- و ماه مدار و پنج‌تا سیاره تیر، روجا، مریخ، مشتری و کیوان ره پوشندنه و شه دوازده برج سَره تقسیم وونه.

## دوازده‌تا برج نوم
دوازده‌تا برج نوم اینان هستنه:
# حمل، وَره
# ثور، گو
# جوزا، دِ پیکر
# سرطان، خرچنگ
# اسد، شیر
# سنبله، کیجا
# میزان، ترازو
# عقرب، عقرب
# قوس، نیماکش
# جدی، بزکله
# دلو، ئوکش
# حوت، ماهی

## وابسته جستارون
* دائرةالبروج
* فلکی صورت

## منبع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

## پیوند به بیرون

* فلکی صور 
* صورتهای فلکی
* نجوم
* Chinese Zodiac Chart — طالع بینی چینی (انگلیسی)
* Zodiac cartomanzia University of Florence research
* Zodiacs — سایتی مفید راجع به منطقه البروج (انگلیسی) 
* Ophiuchus — مشکل برج سیزدهم (اُفیوخوس یا برج مارگیر) (انگلیسی)
* راهنمایی برای علاقمندان به طالع بینی 
* کتاب احکام نجوم در باب کواکب و برجها اثر ابوریحان بیرونی


رج:اساره‌شناسی
قاسم رضایی

**قاسم رضایی** اتا مازرونی کشتی‌گیر هسته که وزن ۹۶ کیلوگرم کشتی فرنگی دله، مسابقات **المپیک پکن** دله شرکت هاکرده و ۲۰۰۸ جهونی طلا هم بَییته. وه لندن المپیک دله بتونسته قهرمون بواشه و طلای مدال ره بَییره.

## منابع

رج:آمل گت آدمون
رج:مازرون کشتیگیرون
بزکله (فلکی صورت)

**بزکله**، **بزکاله** یا **جَدی**  اتا فلکی صورت، منطقةالبروج دله هسته. ونه اساره‌ئون خله کم‌نور هستنه و اتا مثلثی شکل دارنه.

## آسمون عمقی اجرام
* مسیه ۳۰: اتا کروی اساره‌یی خوشه
* NGC 7103: کهکشونی خوشه 
* NGC 6907: مَرپیچ کهکشون

## خاص اساره‌ئون

## منابع

* Ian Ridpath and Wil Tirion (۲۰۰۷). *Stars and Planets Guide*, Collins, London. ISBN ۹۷۸-۰۰۰۷۲۵۱۲۰۹. Princeton University Press, Princeton. ISBN 978-0-691-13556-4.

## پیوند به بیرون

* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Capricornus
* Star Tales – Capricornus

رج:جنوبی فلکی صورتون
رج:غربی فلکی صورتون
رج:فلکی صورتون
فلکی صورتون

[260px|thumb|<small>[عبدالرحمان صوفی ِکتاب ِفلکی صورتون.]]
**فلکی صورت** اتا اساره‌ئون مجموعه هستنه که بنه سر جه وشون ره بنشنه اتا شکل واری هارشائن. در اصل اتا فلکی صورت ِاساره‌ئون هیچ ربطی همدیگه جه ندارنه و خله همدیگه جه احتمال دانّه که دور بائن. ولی وشون ره همدیگه پَلی یلنه و اتا عکس سازنّه تا این اساره‌ئون ره بتتر یاد دارن و وشون جا ره یادنکانِن.

## منابع

*
رج:اساره‌شناسی
وره (فلکی صورت)

**وَرِه فلکی صورت** یا **حَمَل**، سه‌تا اصلی اساره رنگ‌بپّرستونه که اتا مثلث واری هستنه و منطقةالبروج اساره‌ئون دله درنه.

شرطین این آسمونی پیکر ات‌تی دِتایی اساره هسته.

## منابع

## وابسته جستارون

* وره اساره‌ئون فهرست

*
رج:شرقی فلکی صورتون
رج:شمالی فلکی صورتون
رج:فلکی صورتون
جوزا برج

**جوزا برج**  سومین فلکی برج، دوازده‌تا برج‌ئون منطقةالبروج دله هسته.

رج:اساره‌شناسی
چک تاریخی مناطق

چپ|انگشتدان|170px|بوهم، موراوی-سیلزی چکسلواکی دله، سال ۱۹۲۸ گادِر
**چک تاریخی منطقه‌ئون** یا **چک مناطق**   اتا اصطلاح هسته که چک جمهوری سه‌گانه تاریخی منطقه‌ئون (بوهم، موراوی و سیلزی) توصیف وسه کار شونه. اسا این سه‌تا منطقه همدیگه جه، چک جمهوری ره سازنّه.

## وابسته جستارون
* اتریش-مجارستون امپراتوری

## منبع
* 

رج:چک جمهوری
چک
بوهم

چپ|انگشتدان|170px|بوهم بر روی نقشه جمهوری چک
چپ|انگشتدان|170px|پرچم بوهم
**بوهم** (چک زوون جه: *Čechy*، آلمانی جه: Böhmen، لهستونی جه: Czechy، لاتین جه: Bohemia) اتا تاریخی منطقوئه که مرکزی اروپا دله دره و اسا چک جمهوری غربی‌وَر ره مشمول وونه. این سرزمین اتا شائی سامون واری روم امپراتوری دله اداره بی‌یه و بعدأ اتریش ِهابزبورگ ِاستان بگردسته. بوهم جنوب جه اتریش ره، غرب جه باواریا ره، شمال جه ساکسونی و لاسوتیا ره، شمال‌شرق جه سیلسیا و شرق جه موراویا هم‌سامونی کانده. سال ۱۹۱۸ تا ۱۹۳۹ میلادی و دِباره سال ۱۹۴۵ تا ۱۹۹۲، این سرزمین چکسلواکی سامون په بورده و ۱۹۹۳ به بعد جه، ویشته چک کشور دله دره.

## نویسندگون
* آدالبرت اشتیفتر 
* فرانتس کافکا
* فرانتس ورفل
* فریدریش توربرگ
* یاروسلاو هاشک
* کارل چاپک
* میلان کوندرا

## موسیقیدونا
* آنتونین دورژاک
* لئوش یاناچک
* بدریش اسمتانا
* گوستاو مالر

## منبع
 
* Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus AG, ۲۰۰۵
* "Bohemia." Encyclopædia Britannica. Ultimate Reference Suite.  Chicago: Encyclopædia Britannica, 2011.
* http://de.wikipedia.org/wiki/B%C3%B6hmen

رج:بوهم
رج:چک مناطق
سیلزی

thumb|300px|سیلیزیا اسایی سامون
**سیلزی** یا **سیلیزیا**  اتا تاریخی منطقه مرکزی اروپا دله هسته که ونه ویشتر جائون لهستون دله دکته و ونه اتی بخش هم چک جمهوری و آلمان دله دره. 

سیلزی سامون و ونه وابستگی تاریخ دله و فئودالیسم گادِر و ونه په مدرن دولتون دوره دله اساسی تغییر‌ونی جه دیم‌به‌دیم بیّه. اولین دولتونی که قدرت ره سیلیزیا دله داشتنه **گت ِموراویا** اواخر قرن نهم و بوهمی‌ قرن دهم دله بینه.

## منابع
* 

رج:چک مناطق
رج:تاریخی منطقه‌ئون
رج:لهستون شهرون
رج:آلمان شهرون
مسعود اسماعیل‌پور

**مسعود اسماعیل‌پور** (مردادماه ۱۳۶۷ جویبار)آزاد کشتی‌گیر مازرونی هسته. وه سال ۱۳۸۷ جوونای کشتی جهونی مسابقات دله استامبول دله طلا بییته. وه همون سال کییف اوکراین دله هم برنز بییته. و ۲۲ اردیبهشت ۱۳۸۹ نو دهلی دله آسیا میون اول بیّه.

مسعود اسماعیل‌پور، رضا یزدانی و کمیل قاسمی همراهی، محمود اسماعیل‌پور ِشاگردون هستنه که لندن المپیک دله دَیینه؛ محمود اسماعیل‌پور، مسعود ِپییر هم هسته. مسعود اسماعیل‌پور این مسابقات دله دِتا بازی که هردِتا سه تایمه بینه ره، بباخته و حذف بیّه.

## منابع

رج:جویبار گت آدمون
رج:مازرون کشتیگیرون
کمیل قاسمی

**کمیل قاسمی** (بزائه اسفند ۱۳۶۶ جویبار، مازرون) ایرانی کشتی‌گیر هسته. وه اسا ساری دله زندگی کانده.قاسمی رشته ی تربیت بدنی دانیشگاه آزاد سوادکوه واحد شیرگاه دله تحصیل هاکرده.

وه برنده دِتا برنز جوونون کشتی جهونی مسابقات دله و اتا نقره آسیای قهرمونی مسابقات هسته.  وه لندن المپیک دله بتونسته  طلابیره و المپیک اختتامیه درون، ایران ِپرچم‌دار بَواشه.

قاسمی درحالی برزیل المپیک دله شرکت هاکرده که اتا آذری کشتی‌گیر ونجه تیم ملی وسّه رقابت داشته. کمیل انتخابی ِکا دله اون مَردی ره بَوِرده و المپیکی بیّه. وه شه حریفون ره کانادا، مصر و گرجستون جه اتا-اتا شکست هدا و نیمه‌نهایی گدر اتا آمریکایی کشتی‌گیر ره درعرض ۳۳ ثانیه ۱۰-۰ بَوِرده و فینال ترکیه نماینده جه دکته. وه فینال سَره دِ بار سی ثانیه اولتیماتوم دله امتیاز از دست هِدا و ات بار هم دوشِک جه بریم بورده تا کا ره ۳-هیچ بباخه. 

## بن بنویشت

رج:جویبار گت آدمون
رج:مازرون کشتیگیرون
مسیه ۲۹

200px|thumb|چپ|مسیه ۲۹ ِعکس

**مسیه ۲۹** **' یا **ان‌جی‌سی ۶۹۱۳''' اتا باز اساره خوشه هسته که ماکیان فلکی صورت دله دره و ونه فاصله، زمین جه، ۹ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۷٫۲ بائوتنه.

## منابع

Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).

رج:مسیه اجرام
کوکنار

بندانگشتی|270px|حشیش
**کوکنار** اتا چی هسته که شادونه ِصمغ جه وه ره گرنه. حشیش ماری‌جوانا جه فرق کانده، ماری‌جوانا ره شادونه‌ی ولگ و گل جه گیرنه. حشیش ترکیبات تقریباً همون ماری‌جوانای ترکیبات هستنه ولی وشون تأثیر ویشتره.

## ویشته بخوندین
*شادونه
*ماری‌جوانا

## پانویس

رج:مواد موخدر
شیشک ترازی

بندانگشتی|280px|ونه جا، آسمون دله.
بندانگشتی|280px|خوشه پروین.
**شیشک ترازی**، **ششاک**، **شیشک**، **پروینِ خوشه** یا **ثریا**  اتا باز اساره خوشه‌ی نوم هسته که گو فلکی صورت دله دَره. مسیه لیست دله ونه نوم ام۴۵ بی‌یه. ششاک ِفاصله بِنِه جه، ۰٫۴ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره هم ۱٫۴ بائوتنه.

## مشخصات
# قدر:۱٫۴ 
# گتی: ۱۲۰ دقیقه مربع
# نوع: خوشه ستاره‌ای باز
# فلکی صورت:گو
# اساره‌ئون تعداد: ات‌خله
# فاصله: 460 نوری سال

## منابع

* تبرستون آنلاین لغت‌نومه: *شیشک ترازی* و *ششاک*
* Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).

۴۵
رج:گو فلکی صورت
مسیه ۱۰۱

350px|thumb|چپ|مسیه ۱۰۱ ِعکس

**مسیه ۱۰۱**  یا **ان‌جی‌سی ۵۴۵۷** یا **فرفره‌ی کهکشون** اتا مرپیچی کهکشون هسته که کشتی‌نشون فلکی صورت *(=صورت فلکی دب‌اکبر)* دله دره و ونه فاصله زمین جه ۲۴۰۰۰ نوری سال هسته. ونه ظاهری قدر ره ۸٫۵ هم دونّه.

وه ره پی‌یر مچاین ۲۷ مارس ۱۷۸۱ کشف هاکرده و شارل مسیه بعداً وه ره مسیه اجرام فهرست دله ایضافه هاکرده.

## منابع

Wikipedia contributors, "List of Messier objects," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_Messier_objects&oldid=268876608 (accessed February 9, 2009).

رج:مسیه اجرام
کانتون جنگ

**کانتون جنگ** (28 دسامبر 1857 - 1 ژانویه 1858) اتا جنگ نوم هسته که تریاک دومین جنگ په اتفاق دکته. ونه سره بریتانیا و فرانسه ات‌دفغه چین ِاتا شهر ره که ونه نوم کانتون بی‌یه ره بییتنه. 

## منابع
* [ساده انگلیسی ویکی‌پدیا](http://simple.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Canton_(1857))

رج:چین تاریخ
رج:فرانسه جنگون
رج:بریتانیا جنگون
رج:چین جنگون
پطرس

thumb|left|180px
**پطرس**  رم کاتولیک کلیسای پاپ بی‌یه. وه بساید دله دنیا بموئه و۳۰ تا ۶۴/۶۷ گادِر، اتا پاپ مِقوم ره داشته. 

## منابع
Wikipedia contributors, "List of popes," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_popes&oldid=268921163 (accessed February 9, 2009).

## وابسته جستارون
* پاپ
* روم کاتولیک کلیسای پاپون فهرست

رج:پاپون
هادی عامل

**هادی عامل** (بزائه ۱۳۳۴ مشهد دله) اتا ایرانی کشتی‌گیر و تلویزونی-رادیویی مجری هسته. وه اتا زابلی پییر و نشابوری مار جه مشهد دله کنارهکته و سال ۱۳۴۸ جه کشتی دله بورده. وه اینتا په جوونون رجه دله و كشور آموزشگاه‌ئون دله قهرمون بیّه ولی شه دَسّ ِمصدومیت وسّه کشتی ره ول هاکرده و کم‌کمک سال ۶۳ جه بورده گزارشگری سَروقت. 

## منابع
* پرشین تی‌وی: هادی عامل

رج:ایران کشتی‎گیرون
رج:گت مردمون خراسان
یوحنای دیلمی

thumb|یوحنای دیلمی دیر، بخدیدای ِشمال
**یوحنا دیلمی** (سریانی جه: *ܝܘܚܢܢ ܕܝܠܡܝܐ*) اتا نسطوری قدیس و کشیش قرن هفتم میلادی جه هسته که خله صومعه‌ئون ایران و میون رودون ره بساته.

## زندگینومه
ونه سریانی زندگینومه دله بنویشتوئه که یوحنا **حدیثه** دله که اتا شهر **گت زاب** و **دجله** پلی بی‌‎یه دله سال ۶۶۰ پس از میلاد بزائه بیّه. وه شه جوونی گادِر بورده **بت آبه صومعه** دله. بعدها وه ره دیلمیون که دَر اعراب جه جنگستنه بییتنه و اسیر هاکردنه. وه اسارت جه رها بیّه و مسیحیت ره اونجه تبلیغ هاکرده.

## منابع

* http://www.iranicaonline.org/articles/deylam-john-of
* نیسکو، موفق (۲۰۰۹). مار یوحنا الدیلمی السریانی. مکتبة السائح
* https://archive.is/20121223033357/https://nena.caret.cam.ac.uk/dialects/details.php?did=3

رج:گیلان گت آدمون
رج:مسیحی قدیسون
کاتلیک کلیسا

[thumb|180px|left|[بندیکت شونزدهم کاتولیکون قبلی رهبر بی‌یه. ونه جا ره اسا پاپ فرانسیس بَییته.]]

**روم کاتلیک که‌نیشت** یا **رومی کاتلیک که‌نیشت** یا **کاتلیک که‌نیشت** اتا از سه‌تا اصلی چلّه‌ئون مسیحیت جه هسته. کاتولیک کلیسای بیش از ات‌میلیارد نفر په‌روو جه مسیحیون گت‌ترین چلّه حساب وونه. کاتولیک کلیسا شه اهداف ره عیسی مسیح ِانجیل ره گت هاکردن دونده و دینی حاکمیت و خیریه جه مدیریت وونه. اسا واتیکان ِدولت‌شهر شهر رم ایتالیا دله دره. 

## پانویس

رج:مسیحیت
رج:اروپا تاریخ
هانا اسپریت

**هانا اسپریت** یا **هاننا اسپیریت**  (بزائه ۱ آوریل ۱۹۸۱، نورفلک دله) اتا انگلیسی بازیگر هسته که ۴۰-۵۰ تا فیلم دله تاسا بازی هاکرده. ونه معروف فیلم دوران کهن بی‌یه که اتا علمی-تخیلی درام هسته، وه اون فیلم دله **ابی میتلند** نقش ره داشته.

وه چنتا پاپ آلبوم دله هم دیی‌یه (*اس‌باشگاه*، *۷*، *سان‌شاین*، *دِباره بدی‌ین* و *بتترین* ِواری). هانا سال ۲۰۰۸ اندرو لیپاتس جه ازدواج هاکرده و هنتا وَچه ندارنه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا
* ونه صفحه، imdb دله

رج:بریتانیا بازیگرون
بلژیک شائون فهرست

بلژیک سال ۱۸۳۱ هلند جه سِوا بیّه و اون گادِر تاسا لئوپولد اول ِزک و زا، درنه شاهی کانّه.

## منابع
* 


بلژیک
رج:بلژیک
لئوپولد اول

**لئوپولد اول** بلژیک شاء نوم بی‌یه که ۱۶ دسامبر ۱۷۹۰ اینتا کشور دله دنیابموئه و روز ۲۱ ژوئیه ۱۸۳۱ بلژیک شاء بیّه. وه ۱۰ دسامبر ۱۸۶۵ هم بمرده و شائی سَر جه دکته.

## منبع
*انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:بلژیک شائون
لئوپولد دوم

**لئوپولد دوم** بلژیک شاه نوم بی‌یه که ۹ آوریل ۱۸۳۵ اینتا کشور دله دنیا بموئه و روز ۱۷ دسامبر ۱۸۶۵ بلژیک شاه بیّه. وه ۱۷ دسامبر ۱۹۰۹ هم بمرده و شاهی سَر جه دکته. وه پیشین شاه ِوچه بی‌یه.

## وابسته جستارون
* بلژیک شائون فهرست

## منبع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:بلژیک شائون
آلبرت اول

**آلبرت اول** بلژیک شاه نوم بی‌یه که ۸ آوریل ۱۸۷۵ اینتا کشور دله دنیابموئه و روز ۲۳ دسامبر ۱۹۰۹ بلژیک شاه بیّه. وه ۱۷ فوریه ۱۹۳۴هم بمرده و شاهی سَر جه دکته. وه پیشین شاه ِوچه بی‌یه.

## وابسته جستارون
* بلژیک شائون فهرست

## منبع
*انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:بلژیک شائون
آلبرت دوم

**آلبرت دوم** بلژیک شاه نوم بی‌یه که ۶ ژوئن ۱۹۳۴ اینتا کشور دله دنیا بموئه و روز ۹ اوت ۱۹۹۳ بلژیک شاه بیّه. وه پیشین شاه ِبرار بی‌یه. وه سال ۲۰۱۳ شه مقوم جا استعفا هدا و فیلیپ ونه جا هنیشته.

## وابسته جستارون
* بلژیک شائون فهرست

## منبع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:بلژیک شائون
بودوان اول

**بودوان اول** بلژیک شاه نوم بی‌یه که ۷ سپتامبر ۱۹۳۰ اینتا کشور دله دنیابموئه و روز ۱۷ ژوئیه ۱۹۵۱ بلژیک شاه بیّه. وه ۳۱ ژوئیه ۱۹۹۳ هم بمرده و شاهی سَر جه دکته.

## وابسته جستارون
* بلژیک شائون فهرست

## منبع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:بلژیک شائون
این میلار

**این میلار**  (بزائه ۱۹۴۷) اتا ورزشکار هسته که تا الآن ۱۰بار المپیک دله شرکت هاکرده. وه ویشته کشور کانادا وسّه، اسب‌سواری رشته دله، بازی کانده و سال‌ئون ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۶ و ۱۹۸۴ تا ۲۰۱۲ مسابقات دله دَیی‌یه، که این گادِر ونه سن بین ۲۵ و ۶۵ بی‌یه. 

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

این میلار
این میلار
رج:المپیک مدال بیته‌ئون
هیوبرت راوداسچل

**هیوبرت راوداسچل**  (بزائه ۱۹۴۲) اتا ورزشکار هسته که تا الآن ۹بار المپیک دله شرکت هاکرده. وه ویشته کشور اتریش وسّه، کشتی‌رانی رشته دله، بازی کانده و سال‌ئون ۱۹۶۴ تا ۱۹۹۶ مسابقات دله دَیی‌یه، که این گادِر ونه سن بین ۲۲ تا ۵۴ بی‌یه. وه هنتا هم بازی کانده. هیوبرت راوداسچل بتونسته دِتا نقره المپیک مسابقات دله، تا الآن، بَییره. 

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

هیوبرت راوداسچل
هیوبرت راوداسچل
رج:المپیک مدال بیته‌ئون
پییرو دلا فرنچسکا د ینزو

**پییرو دلا فرنچسکا د ینزو**  (بزائه ۱۹۲۳) اتا ورزشکار هسته که تا الآن ۸بار المپیک دله شرکت هاکرده. وه ویشته کشور ایتالیا وسّه، اسب‌سواری رشته دله، بازی کانده و سال‌ئون ۱۹۴۸ تا ۱۹۷۶ مسابقات دله دَیی‌یه، که این گادِر ونه سن بین ۲۵ تا ۵۳ بی‌یه. وه اسا دیگه بازی نکانده. پییرو دلا فرنچسکا د ینزو بتونسته دِتا نقره و چارتا برنز المپیک مسابقات دله، تا الآن، بَییره. 

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

پییرو دلا فرنچسکا د ینزو
پییرو دلا فرنچسکا د ینزو
رج:المپیک مدال بیته‌ئون
ایوان سییر

**ایوان سییر**  (بزائه ۱۸۸۸- بمرده ۱۹۶۵) اتا ورزشکار هسته که تا الآن ۷بار المپیک دله شرکت هاکرده. وه ویشته کشور دانمارک وسّه، شمشیربازی رشته دله، بازی کانده و سال‌ئون ۱۹۰۸، ۱۹۳۲ و ۱۹۴۸ مسابقات دله دَیی‌یه، که این گادِر ونه سن بین ۲۰ تا ۶۰ بی‌یه. وه اسا دیگه بازی نکانده. ایوان سییر بتونسته اتا نقره المپیک مسابقات دله، تا الآن، بَییره. 

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

ایوان سییر
ایوان سییر
رج:المپیک مدال بیته‌ئون
ملکه آن

انگشتدان|چپ|ملکه آن ِعکس
**ملکه آن (اینگلیسی جه: ''Anne'')،** (بزائه ۶ فوریه ۱۶۶۵ - بمرده ۱ اوت ۱۷۱۴) بریتانیای شا بی‌یه که روز ۱ مه ۱۷۰۷ استوارتون ِسلسله‌ی حکومت جه بَرسی‌یه و تا روز ۱ اوت ۱۷۱۴ حکومت سَر کبّی‌یه.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

ملکه آن
رج:اسکاتلند شائون
جرج اول (بریتانیا شا)

انگشتدان|چپ|جرج اول ِعکس
**جرج اول** (بزائه ۲۸ مه ۱۶۶۰ - بمرده ۱۱ ژوئن ۱۷۲۷) بریتانیای شا بی‌یه که روز ۱ اوت ۱۷۱۴ هانوفرون ِسلسله‌ی حکومت جه بَرسی‌یه و تا روز ۱۱ ژوئن ۱۷۲۷ حکومت سَر کبّی‌یه.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

جرج اول
جرج دوم (بریتانیا شا)

انگشتدان|چپ|جرج دوم ِعکس
**جرج دوم** (بزائه ۳۰ اکتبر ۱۶۸۳ - بمرده ۲۵ اکتبر ۱۷۶۰) بریتانیای شا بی‌یه که روز ۱۱ ژوئن ۱۷۲۷ هانوفرون ِسلسله‌ی حکومت جه بَرسی‌یه و تا روز ۲۵ اکتبر ۱۷۶۰ حکومت سَر کبّی‌یه.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

جرج دوم
جرج سوم (بریتانیا شا)

انگشتدان|چپ|جرج سوم ِعکس
**جرج سوم** (بزائه ۴ ژوئن ۱۷۳۸ - بمرده ۲۹ ژانویه ۱۸۲۰) بریتانیای شا بی‌یه که روز ۲۵ اکتبر ۱۷۶۰ هانوفرون ِسلسله‌ی حکومت جه بَرسی‌یه و تا روز ۲۹ ژانویه ۱۸۲۰ حکومت سَر کبّی‌یه.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

جرج سوم
جرج چاروم (بریتانیا شا)

انگشتدان|چپ|جرج چاروم ِعکس
**جرج چاروم** (بزائه ۱۲ اوت ۱۷۶۲ - بمرده ۲۶ ژوئن ۱۸۳۰) بریتانیای شا بی‌یه که روز ۲۹ ژانویه ۱۸۲۰ هانوفرون ِسلسله‌ی حکومت جه بَرسی‌یه و تا روز ۲۶ ژوئن ۱۸۳۰ حکومت سَر کبّی‌یه.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

جرج چاروم
ویلیام چاروم (بریتانیا شا)

انگشتدان|چپ|ویلیام چاروم ِعکس
**ویلیام چاروم** (بزائه ۲۱ اوت ۱۷۶۵ - بمرده ۲۰ ژوئن ۱۸۳۷) بریتانیای شا بی‌یه که روز ۲۶ ژوئن ۱۸۳۰ هانوفرون ِسلسله‌ی حکومت جه بَرسی‌یه و تا روز ۲۰ ژوئن ۱۸۳۷ حکومت سَر کبّی‌یه.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

ویلیام چاروم
ادوارد هفتم (بریتانیا شا)

انگشتدان|چپ|ادوارد هفتم ِعکس
**ادوارد هفتم** (بزائه ۹ نوامبر ۱۸۴۱ - بمرده ۶ مه ۱۹۱۰) بریتانیای شا بی‌یه که روز ۲۲ ژانویه ۱۹۰۱ ویندستورون ِسلسله‌ی حکومت جه بَرسی‌یه و تا روز ۶ مه ۱۹۱۰ حکومت سَر کبّی‌یه.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

ادوارد هفتم
جرج پنجم (بریتانیا شا)

انگشتدان|چپ|جرج پنجم ِعکس
**جرج پنجم** (بزائه ۳ ژوئن ۱۸۶۵ - بمرده ۲۰ ژانویه ۱۹۳۶) بریتانیای شا بی‌یه که روز ۶ مه ۱۹۱۰ ویندستورون ِسلسله‌ی حکومت جه بَرسی‌یه و تا روز ۲۰ ژانویه ۱۹۳۶ حکومت سَر کبّی‌یه.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

جرج پنجم
ادوارد هشتم (بریتانیا شا)

**ادوارد هشتم** (بزائه ۲۳ ژوئن ۱۸۹۴ - بمرده ۱۱ دسامبر ۱۹۳۶) بریتانیای شا بی‌یه که روز ۲۰ ژانویه ۱۹۳۶ ویندستورون ِسلسله‌ی حکومت جه بَرسی‌یه و تا روز ۱۱ دسامبر ۱۹۳۶ حکومت سَر کبّی‌یه.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

ادوارد هشتم
جرج شیشوم (بریتانیا شا)

**جرج شیشوم** (بزائه ۱۴ دسامبر ۱۸۹۵ - بمرده ۶ فوریه ۱۹۵۲) بریتانیای شا بی‌یه که روز ۱۱ دسامبر ۱۹۳۶ ویندستورون ِسلسله‌ی حکومت جه بَرسی‌یه و تا روز ۶ فوریه ۱۹۵۲ حکومت سَر کبّی‌یه.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

جرج شیشوم
استوارت

بندانگشتی|چپ|وشون نشون
**استوارت سلسله** (انگلیسی جه: *House of Stuart*) اتا اسکاتلندی خاندان بی‌یه که ونه اعضا اسکاتلند ِشا بینه و سال ۱۳۷۱ تا ۱۶۰۳ جه فقط همونجه ره داشتنه ولی الیزابت اول، انگلستان شا، ۱۶۰۳ بمرده و جیمز شیشوم، اسکاتلند شا، شه نوم ره هاکرده جیمز اول و انگلستان شائی ره هم بییته. همینسه استوارتون اون گادِر جه تا ۱۷۱۴ که **[[هانوفر|هانوفرون]] خاندان** قدرت ره بییتنه، بریتانیای شا بینه.

## منابع
*انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:بریتانیا تاریخ
غیرمتعهد کشورون جنبش

400px|بندانگشتی|چپ|غیرمتعهد ِکشورون اعضا، سال ۲۰۰۵ گادِرتیره: عضو، روشندِک: ناظر
**غیرمتعهد کشورون جنبش** (انگلیسی جه: *Non-Aligned Movement*) (فرانسوی جه:*Le Mouvement Non-Aligné*) سال ۱۹۶۱ میلادی که دنیا ره سرد جنگ و غرب و شرق ِدِسرکی بیّن غضبه هاکرد بی‌یه، اینتا جنبش درست بیّه که ونه دله کشورونی دَیینه که نا کمونیست بینه، نا امپریالیست. این جنبش نوم اول جه «Non-Commitment» بی‌یه اما ات‌کمه که بگذشته، ونه نوم ره عوض هاکردنه. سردِ جنگ که توم بیّه په، اینتا جنبش دله اسا کشورونی درنه که در توسعه وینّه.

## اصول
#ارضی تمامیت و همدیگه حاکمیت ره احترام بی‌یشتن
#دیم‌به‌دیم بیّن برابری و منافع
#عدم تجاوز همدیگه جه
#مسالمت‌آمیز ِهمزیستی
#عدم دخالت همدیگه دله‌یی امور دله 

## اعضا
### رسمی اعضا

### اعضای سابق
* 
* 
* 
* (از جمله )

### ناظرون

#### سازمان‌ها
# آفریقا اتحادیه (آفریقای وحدت سازمان)
# مشترک‌المنافع کشورون اتحادیه
# عرب اتحادیه
# اسلامی کایری سازمان
# صلح جهونی شورا
# متحد ملل سازمان
# سازمان همبستگی مردمی آفریقا-آسیا
# جبهه آزادیبخش ملی سوسیالیست کاناک
# جنبش استقلال ملی هوستوسیان
# سازمان بین‌الدولی کشورهای در حال توسعه

## نشستون
اینان نشستونی هستنه که تاسا دَیینه:

## منابع

; پانویس

; منبع
* انگلیسی ویکی‌پدیا
* فارسی بی‌بی‌سی: عدم تعهد جنبش چچی‌یه؟

رج:سازمان‌ئون بین‌المللی
رج:سرد جنگ
تره اوچین

**تره اوچین** اتا گیلکی رپ آلبوم نوم هسته که گیلکی زوون جه اینترنت دله پخش بیّه. اینتا آلبوم موضوع طنز و سرگرمی هسته. ونه خواننده‌ئون ایسم سعید عسرا و ادیب پژواک هسته.

«تره اوچین» گیلکی دله یعنی «شه وسّه بچین و سِوا هاکن». این آلبوم ِترانه‌ئون نوم اینان هسته: 
#تره‌اوچين 
#رشت جادویی
#من تی رافا ایسم
#سكوت رشت
#ناقولا
#رشت خلاق
#پیکان-۴۸
#كناره ساحل
#پمپ آب
#رپ گیل پر (اوترو)

## منابع
* ورگ سایت دله
* [ونه دانلود هاکردن وسّه اینجه بورین](https://web.archive.org/web/20120822075012/http://3sot.blogfa.com/post/13/---%D8%A2%D9%84%D8%A8%D9%88%D9%85-%D8%AA%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%88%DA%86%DB%8C%D9%86-(%D8%B1%D9%BE-%DA%AF%DB%8C%D9%84%DA%A9%DB%8C)-%D8%B3%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D8%B9%D8%B3%D8%B1%D8%A7-%D9%88-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8-%D9%BE%DA%98%D9%88%D8%A7%DA%A9)
رج:گیلکی زوون
رج:موسیقی آلبومون
آشواریا رای

**آشواریا رای** یا **آیشواریا**(کانارایی جه: ಐಶ್ವರ್ಯ ರೈ، دِوَناگَری خط جه: ऐश्वर्या राय) (بزائه ۱ نوامبر ۱۹۷۳، منگلور دله) هندی بازیگر و در سال ۱۹۹۴ شایسته کیجا هسته.

وه آمیتا پاچان ِعاروس هسته و آبیشک باچان جه ازدواج هاکرده. وشون کیجا وچه نوم «آرادیا پاچان» هسته.

وه معماری دله درس بخوندسته و اسا شیش‌تا زوون جه بتونده گپ بزنه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیای
* 

رج:زننه آدمون
رج:هند بازیگرون
رج:هندی مانکنون
اساره سو

اینان بتونّه شمه منظور بی‌بائن:
* اساره سو (پاپ): اتا مازرونی آلبوم که وه ره صالح بخوندسته.
* اساره سو (شواش): اتا مازرونی آلبوم که وه ره شِواش گروه بساتنه و ونه دله خشرو و... دیینه.
اساره سو (شواش)

**اساره سو** اتا مازرونی موسیقی آلبوم بی‌یه که وه ره «شِواش گروه»، نوروز ۱۳۸۲، اجرا هاکرده و ونه پخش ره «ماهور» داشته و ونه زمون ۵۵ دَقه و ۲۰ ثانیه بی‌یه. گروه سرپرستی ره هم «احمد محسن‌پور» داشته و ونه خوننده‌ئون «ابوالحسن خوشرو»، «نورالله علی‌زاده» و «شعبان نیکخو» بینه. این آلبوم جلد ره هم «اردشیر رستمی» دکشی بی‌یه.

## منابع
* دل‎نوازان

رج:مازرونی آلبومون
رج:شواش گروه
اساره سو (پاپ)

**اساره سو** اتا مازرونی پاپ آلبوم هسته که مهرآوا انتشارات وه ره ایران دله، مجوز جا، پخش هاکرده. ونه خوننده نوم صالح تیموری () بی‌یه. اینتا آلبوم ِشعرون ویشته سرگرمی موضوع په بینه. اینتا آلبوم بخوندستنی لهجه ویشته شاهی لهجه جه هسته.

## منابع
* مازرونی آهنگون ِدانلود ِسایت

رج:مازرونی آلبومون
کتولی

**کتولی** اتا موسیقیایی سبک هسته که مازرونی زوون دله إستٮفاده بونه و ونه شعرون ویشتِر عاشقونه هستنه و آوازی موسیقی حٮساب بونه. کتولی فُرم سه رجه وونه: «آزاد ریتم»، «کِل‌حال یا نیمه‌آزاد ریتم» و «ضربی»
کتولی سه مقوم دانّه، که وشون نوم «هرایی»، «راسته مقوم» و «کلّه کش» هستنه. ویشته گدر کتولی عاشقونه هسته ولی گدارون بعضی گدر وه ره غمناک خونش کنّه. ونه لحن دِتا بخش دارنه که دومین قسمت، اوّلیِ خلاصه هسته و سریع‌ته إجرا وونه و همین‌سه وه ره «کِل حال» گنّه و چون عاشقونه هسته، وه ره «عاشق لیلی» هم گنّه. کتولی ره دیگه نوم جه هم إشناسنّه؛ **لیلی‌جان** و **دشتی حال** واری. شرقِ منطقه اتا «میون‌کتولی» دارنه که ترکمون موسیقی ره مونه و مازرونِ غرب هم «کجوری‌خونی» دارنه که کتولی دسوری هسته. کتولی ره خله توم رج خونی کنّه و میلس-معرکه دله إجرا بونه. اتا «شرقی کتولی» هم دره که ونه فرق این هسته که تحریر ره دِ لبی انجام دنّه و غمگین‌تر هسته.

## منابع

رج:مازرون موسیقی لحن
گله ره بردن

***گلّه رِه بُردن، همه ره بُردن***  اتا گالشی موسیقی هسته که مازرون دله دره و ونه موضوع ویشته داستانی هسه. 

ونه داستان اونتی هسته که ات‌دسته یاغی اتا گلّه ره حمله کانّه و ونه گاسفِنون تنک‌ترو وونّه. یاغیون که نتونستنه گاسفنون ره جمع هاکنن، گالش مردی جه بخاستنه این کار ره هاکنه. گالش هم وشون ره گانه که ونه بوره اتا رَف سر و لله‌وا بزنه. بعد شونه اتا سی سر و جای اینکه شه لله‌وا جه گاسفن‌ئون ره جمع هاکنه، شه عامی‌دِتِر ره سرساب کانده.

## منابع
* دل‌نوازها

رج:مازرون ترانه‌ئون
سوت‌خونی

**سوت** یا **اساطیری داستان** ات‌تی موسیقی‌ ره گانّه که ونه دله خونشکرون اتا قهرمون وسّه شعر بخوندِن. مَـثِـل، *[[شانومه|شاهنومه]]* و *[[هژبر سلطون (سوت‌خونی)|هوجبر سلطون]]* دِتا **سوت‌خونی** هستنه. احتمالاً سوتِ نوم ره «سرود» کلمه جه بهیتنه.

## منابع

رج:ادبی ژانر
رج:مازرون موسیقی
لیون

**لیون**  اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ رون (بخش) دله دره. اینتا شهر رون-آلپ ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۴۷۲٬۳۰۵ نفر جمعیت داشته. این شهر پاریس و مارسی په، فرانسه‌یِ سومین گتِ شهر هسته.

این شهر ره آلپ ِنیشتنگا دونّه و یونسکو و یورونیوز ِمَقِر این شهر دله دَرنه. المپیک لیون این شهر ِمعروفِ ورزشی تیم هسته که ونه فوتوال ِتیم فرانسه لیگ دله خله افتخارات دانّه.

## نگارخنه

Lyon lion door knocker.jpg|
Lyon lion maison des avocats.jpg|
Lyon lion Parc de la Tête d'Or.jpg|


## وابسته جستارون
* فرانسه
* فرانسه شهرون فهرست

## منابع
* 

رج:فرانسه شهرون
نیس

**نیس**  اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ آلپ-ماریتیم دله دره. اینتا شهر پروانس آلپ-کوت دازور ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۳۴۷٬۰۶۰ نفر جمعیت داشته.

## رژه گل


File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-43-52.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-47-17.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-50-16.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-53-48.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 14-56-44.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-00-53.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-18-29.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-23-33.jpg
File:Bataille de fleurs. 2020-02-22 15-15-01.jpg


## وابسته جستارون

* فرانسه
* فرانسه شهرون فهرست

## منابع
*

رج:فرانسه شهرون
استراسبورگ

**استراسبورگ** اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ آلزاس دله دره. اینتا شهر به-رن ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۲۷۲٬۹۷۵ نفر جمعیت داشته. استراسبورگ اتا تاریخی شهر هسته و اسا اروپای پارلمون ونه دله دَره.

## وابسته جستارون
* فرانسه
* فرانسه شهرون فهرست

## منابع
*

رج:فرانسه شهرون
سنت دنی، رئونیون

**سنت دنی، رئونیون** اتا شهر هسته که فرانسه‌یِ رئونیون ره نیشتگا هسته. اینتا شهر، سال ۲۰۰۶ سرشماری گدر، ۱۳۸٬۳۱۴ نفر جمعیت داشته.

## وابسته جستارون
* فرانسه
* فرانسه شهرون فهرست

## منابع

*

رج:آفریقا نیشتگائون
رج:فرانسه شهرون
فور دو فرانس

**فور دو فرانس** اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ مارتینیک دله دره. اینتا شهر مارتینیک ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۹۰٬۳۴۷ نفر جمعیت داشته.

## وابسته جستارون
* نیشتگاهون فهرست
* فرانسه شهرون فهرست

## منابع
* 

رج:شمالی آمریکا نیشتگائون
رج:فرانسه شهرون
کن (فرانسه)

**کن ** اتا شهر نوم هسته که فرانسهِ پروانس آلپ-کوت دازور دله دره که فرانسه‌یِ جنوب هسته. اینتا شهر آلپ-ماریتیم ِشهرستون میون قرار بییته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۷۰٬۶۱۰ نفر جمعیت داشته.

کن فستیوال اینتا شهر دله هر سال‌نه برگزار وونه که دنیایِ گتِ جوایز فیلم و سینمایِ خَوه هسته.

## وابسته جستارون
* فرانسه
* فرانسه شهرون فهرست

## منابع
*

رج:فرانسه شهرون
کاین

**کاین** اتا شهر نوم هسته که فرانسه شنه و فرانسه گویان دله (جنوبی آمریکا قاره درون)، دره. اینتا شهر فرانسه گویان نیشتگا هسته و سال ۲۰۰۶ سرشماری سَره، ۵۸٬۰۰۴ نفر جمعیت داشته.

## دپیته چرخه‌تو
* فرانسه گویان
* فرانسه شهرون فهرست

## منابع
*

رج:جنوبی آمریکا نیشتگائون
رج:فرانسه شهرون
لوئی بروکیه

**لوئی بروکیه**  نویسنده و شاعر قرن بیستم میلادی اهل فرانسه هسته.

## وابسته جستارون
* فرانسه‌ی نویسندگون ره فهرست قرن بیستم میلادی
* فرانسه‌ی نویسندگون ره فهرست

## منابع

* 

رج:فرانسه‌ی نویسندگون قرن بیستم میلادی
فرانسه شهرون فهرست

[thumb|نقشهٔ [فرانسه]]
[thumb|[پاریس، پایتخت فرانسه]]
[thumb|[مارسی]]
[thumb|[لیون]]
[thumb|[تولوز]]
[thumb|[نیس]]
[thumb|[استراسبورگ]]
[thumb|[نانت]]
[thumb|[مون‌پلیه]]
[thumb|[بوردو (فرانسه)]]
[thumb|[لیل (فرانسه)]]
[thumb|[رن]]
[thumb|[رنس]]
[thumb|[لو اور]]

[thumb|[تولون (فرانسه)]]
[thumb|[گرونوبل]]
[thumb|[آنژو]]
[thumb|[دیژون]]
[thumb|[برست]]
[thumb|[نیم (فرانسه)]]
[thumb|[لو مان]]
[thumb|[کلرمون فران]]
[thumb|[تور (فرانسه)]]
[thumb|[ویوربن]]
[thumb|[امیان]]
[thumb|[متز]]
[thumb|[بزانسون]]
[thumb|[پرپینان]]
[thumb|[اورلئان]]
[thumb|[مولوز]]
[thumb|[کان (فرانسه)]]
[thumb|[روان (فرانسه)]]
[thumb|[نانسی]]
[thumb|[مونتروی، سن-سن-دنی]]
[thumb|[روبه]]
[thumb|[آوینیون]]
[thumb|[تورکوآن]]
[thumb|[پواتیه]]
[thumb|[ورسای]]

[thumb|[پو، پیرنه-آتلانتیک]]
[thumb|[لروشل]]
[thumb|[آنتیب]]

[thumb|[بزیه]]
[thumb|[بورژ]]
[thumb|[دنکرک]]
[thumb|[سن نزر]]
[thumb|[کولمر]]
[thumb|[مرینیک، ژیروند]]
[thumb|[ولانس، دروم]]
[thumb|[کویمپر]]
[thumb|[آژاکسیو]]
[thumb|[لو ولوآ پره]]
[thumb|[نویی سور سن]]
[thumb|[تروی (فرانسه)]]
[thumb|[وینو دسک]]
[thumb|[لوریان]]
[thumb|[نیور]]
[thumb|[شامبری]]
[thumb|[پسک]]
[thumb|[ونیسیو]]
[thumb|[سرژی]]
[thumb|[سن کانتن]]
[thumb|[لسن سور مر]]
[thumb|[ایوری سور سن]]
[thumb|[بووه]]
[thumb|[ایر (فرانسه)]]
[thumb|[شله]]

شهرونی که ۲۰٬۰۰۰ نفر جه ویشته جمعیت دارنه و فرانسه دله درنه، اینان هستنه:

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا


ف
پاپ

*پاپ وسه اینجه ئه‌ننی. شاید شمه منظور اینتا بی‌بائه: [[پاپ (موسیقی)]]*

انگشتدان| پاپون ِتاج
**پاپ** (یونانی جه: πάππας؛ تلفظ وونه: páppas) کاتولیک کلیسا و واتیکان حاکم نوم هسته. پاپ معنی مازرونی دله وونه پییر.

## وابسته جستارون
* روم کاتولیک کلیسای پاپون فهرست

## منبع
* کوردی ویکی‌پدیا
لئون پنجم

thumb|left|180px
**لئون پنجم**  رم کاتولیک کلیسای پاپ بی‌یه. وه آردئا دله دنیا بموئه وجولای ۹۰۳ تا سپتامبر ۹۰۳ گادِر، اتا پاپ مِقوم ره داشته. 

## منابع
Wikipedia contributors, "List of popes," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_popes&oldid=268921163 (accessed February 9, 2009).

## وابسته جستارون
* پاپ
* روم کاتولیک کلیسای پاپون فهرست

رج:پاپون
شمال نیوز

**شمال‌نیوز** اتا خوری سایت هسته که فارسی زوون جه بنویشته وونه و ونه دله مازرون، گیلون و گلستون خورون ره یِلنه. وه اولین سایت خبری شمال کشور هسته که از سال 1383 فعالیت دارنه 

## بیرون بگردستن
* **[https://web.archive.org/web/20120830165534/http://www.shomalnews.com/ ونه آدرس «www.shomalnews.ir» «www.shomalnews.com» هسته]**

رج:مازرونی سایتون
مازندنومه

**مازندنومه** اتا خوری-تحلیلی سایت هسته که فارسی زوون جه بنویشته وونه و وِنه دله مازرون خورون ره یِلنه. این سایت اتا بخش «پادکست» نوم جه هم دانّه که ونه دله تبری آهنگ و کلیپ بی‌یشته وونه. مازندنومه، مازرون دله اولین خوری-تحلیلی سایت بی‌یه که سال ۱۳۸۱ راه دکته. این سایت مازرون ِفرهنگی-هنری خورون ره ویشترک توجه کنده و اسا ات‌خله شمالی نویسنده‎ئون، شاعرون و پژوهشگرون جه این سایت دله همکاری کنّه.
## منبع‌ون

## بیرون بگردستن
* **[https://web.archive.org/web/20100923191839/http://mazandnume.com/ ونه آدرس «www.mazandnume.com» هسته]**

رج:مازرونی سایتون
شمالی کوردستون

thumb|شمالی کوردستون
[بندانگشتی|کوردستون ِکشور نقشه؛ [سور پیمون دَوستن ِپه.]]
**شمالی کوردستون** یا **ترکیه کوردستون** (کورمانجی کوردی جه: Bakurê Kurdistanê) اتا غیررسمی بخش نوم هسته که ترکیه شرقی قسمت دلوئه و ونه مردِمون کورد هستنه. این منطقه ۱۹۰۰۰۰ تا ۲۳۰۰۰۰ کیلومترمربع، یا یک چارم تا یک سوم ترکیه ِخاک ره شامل وونه. کوردون جمعیت ترکیه دله ۱۳٫۸ تا ۱۹٫۲ میلیون نفر تخمین بزه وونه. ترکیه حدود ۷۶٫۸ میلیون نفر (سال ۲۰۰۹) جمعیت دانّه، که ونه دله حدود ۷۰ تا ۷۵٪ مردم ترک‌زوون و ۱۸ تا ۲۵٪ هم کوردون هستنه. 

 البته این آمار دله زازائون که ۳-۴ میلیون نفرنه ره هم کوردون په حساب هاکردنه.

ترکیه‌ی کوردستون ِشهرون سال‌ئون اخیر کوردی مردمون ِنارضایتی وسّه آشوب و درگیری پیدا هاکردنه. احزابی (پ‌ک‌ک واری) خودمختاری یا استقلال بییتن خواهون هستنه. و همینسه اتا گت ِدرگیری این منطقه دله پیش بموئه. خله از کوردون اسا شه کوچ ره بوردنه استامبول دله و این شهر همه‌ی شهرون جه ویشته کورد دانّه. 

## استان‌ها
کوردی استانون قبلاً ۱۱ تا بینه. و اًی بعداً ۱۷ استان بیینه. 
اسا هم ۲۱ استان جه تقسیم بیینه :

## منابع

*
* cia worldfact book
* Turkish Kurdistan بازدید در ۲۷ دسامبر ۲۰۰۸

رج:کوردستون
رج:ترکیه منطقه‌ئون
روژاوا

[left|260px|thumb|[کوردستون پرچم|روژاوای ِپرچم: این پرچم جه سوریه‌ی ِدله‌یی جنگ دله کوردون کوردستون ِاصلی پرچم پَلی استفاده کانّه و وه ره روژاوای ِدولِت رسمی پرچم بِنومِسته.]]
260px|بندانگشتی|کوردی شهرون ِجائون، سوریه‌ی نقشه‌یِ سَر

**سوریه کوردستون** یا **غربی کوردستون** یا **کوردستون ِغرب**  که کوردها وه ره خلاصتاً **روژآوا** هم گانّه، اتا کوردنشین منطقوئه که سوریه‌ی شمال‌شرقی و شمال دله دره و استانون حسکه، رقه و حلب ره شامل وونه. خله از کوردون هم گتِ شهرون حلب و دمشق دله زندگی کانّه. اقلیتون غیرعرب ۱۹٫۷٪ سوریه جمعیت (۲۱٬۷ میلیون) ره سازنّه که وشونِ ۱۸ درصد کوردون هستنه ولی سوریه‌ی عربی حکومتون اینان ره حساب نکاردنه.  

## پیش از جنگ
قدرت بییتن حزب بعث که نظریات ضدقومیتی داشته جه، سوریه دله کوردون شه اجتماعی حقوق جه محروم بیینه و حتی وشون کشاورزی زمین‌ئون ره هم مصادره هاکردنه. خله از کوردون اسا شه ره سوریه دله عرب سِراق دنّه تا شه حقوق جه محروم نواشِن.  کوردون وضعیت سوریه دله همه کشورون جه بدته هسته و وشون حتی حق کوردی گپ بزوئن و بنویشتن ره ندارنه. ،  

## جنگ گادِر
سوریه دله‌یی جنگ گادِر کوردها شه مناطق ره بدست بَییتنه. کوردستون کارگرون حزب اونجه اتی حزب بساته، دموکراتیک اتحاد حزب نومی، که این مناطق ره کنترل کانده و اتجور آنارشیستی نظام بساتنه که عربون، ترکمون‌ها و آشوریون ره هم شامل وونه. این شه‌گردون مناطق نوم ره اول روژاوا و بعداً سوریه‌ی شمالی فدراسیون بنومستنه. این مردمون شه وسّه ارتش دارنه و زنان هم این ارتش دله تونّه دَوون. شکست هدائن داعش باعث بیّه تموم دنیا جه این گروه وسّه داوطلب راهی بَوو و آمریکایِ هوایی ائتلاف وشون ره تن بئه.

وشون متحده ایالاتِ کومِک جه بتونستنه رقه، داعش ِنیشتگا، ره آزاد هاکنن و آمریکایِ متحد بَوون ولی ترکیه وشون جه شدیداً حساس هسته و خانه وشون حکومت ره رِقِد هاده و عملیاتون زیادی علیه وشون انجام هدائه. فی‌المثل اون گادِر کوبانی ره داعش حمله کارده ترکیه هم وشون ره محاصره داشته، الباب و اعزاز ره ترکون نیرو برسنینه و بَییتنه، عفرین ره محاصره و حمله هاکردنه و... ترکیه خلق مدافعون یگان ره متهم کانده که عربون ره نسل‌کاشی کانّه و کوردی ناسیونالیست هستنه ولی ونه اتهامات ره کوردها شدیداً تکذیب کانّه. اون گادِر که رقه عملیات شروع بیّه تاسا، چندین یگان عرب هم کوردها جمع دله وارد بَیینه و روژاوا نوم ره عوض هاکردنه و بی‌یشتنه «سوریه‌ی شمالی فدراسیون».

;گالری
روژاوا جنگ گادِر گسترش پدا هاکرده و عربی مناطق ره هم شامل بیّه.

File:Rojava february 2014.png
File:Rojava june 2015.png
File:Northern Syria - Rojava october 2016.png
Regions of the Autonomous Administration of North and East Syria.png


## حکومتی سیستم
روژاوا اتی اَرمون‌خا سیستم ره دمبال کانده که عبدالله اوجالان تفکرات جه سرچشمه گیرنه. وشون دموکراتیک کنفدرالیسم و بی حکومتی دمبال درنه و خانّه حکومتی بساجن که روند سلسله‌مراتب جور-به-جیر *(=بالا به پایین)* ره تغییر هاده، قانون و دولت پچوک‌ترین حالت ممکن ره بدارن، شه‌گردونی و حق سرنوشت ره تموم مردمون وسّه تضمین هاکنه، اقلیتِ حق ره هاده، فیمینیسم و محیط زیست هِواخاه بائه، مستقیم دموکراسی بداره، هرکاجه مردم شه مَله-مِلا وسّه شه تصمیم بَیرِن و طبقاتی اختلاف ره کم هاکنه.

## پانویس

## منابع
* مسئلهٔ کرد در سوریه
* کردستان به اعتراض‌های مردمی در سوریه پیوست
* cia world factbook
* سوریه کردون مبارزه شه حق و حقوق وسّه (به انگلیسی)
* ترسناک قتلعام سوریه درون (به نروژی)

رج:کوردستون
رج:سوریه شهرون
کوردستان سامون

**کوردستون سامون** یا **کوردستون اقلیم**، **عىراق کردستون** یا **جنوبی کوردستون** (کوردی جه: هه‌رێمی کوردستان یا Herêmî Kurdistan) اتا شه‌گردون منطقه هسته عراق شمالی بخش دله دره. عراق ِکوردستون ِشرقی سامون ِور ایران، شمال‎ور ترکیه و غرب‌وَر سوریه درنه. این منطقه نیشتنگاء اربیل هسته و ونه نظام پارلمونی هسته. وشون رسمی سورود ای رقیب هسته.

عراق دله ۵٬۷ میلیون نفر کورد درنه که ۲۰٪ عراق جمعیت وانّه. عراق ِکوردون لهجه سورانی و کرمانجی هسته که ونه مخصوص ِخط، عربی ِخط جه ات‌کَمه فرق کانده.

## بن بنویشت

## منابع

* 
* بخش تاریخ باستان: 

رج:کوردستون
رج:عراق
عفک

**عفک**  اتا شهر نوم هسته که قادسیه استان دله دره. اینتا شهر اسا ۴۸٬۲۵۸ نفر جمعیت دانّه.

## وابسته جستارون
* عراق
* عراق شهرون فهرست

## منبع
* ویکی‌پدیای کارورون، «فهرست شهرهای عراق»، فارسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه جه. (بدیه‎بَیی ‏۱۶ تیر ۱۳۹۱).

رج:عراق شهرون
عراق شهرون فهرست

thumb|250px|عراق نقشه
[thumb|250px|[بغداد، عراق نیشتنگاء]]
[thumb|250px|[موصل]]
[thumb|250px|[بصره]]

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا


ع
تکریت

**تکریت**  اتا شهر نوم هسته که صلاح‌الدین استان دله دره. اینتا شهر اسا ۱۴۰٬۰۵۲ نفر جمعیت دانّه.

## تاریخ
تکریت قبل ِاسلام یعقوبی مسیحیون ِمرکز بی‌یه. اولین بار سال ۱۳ قمری مسلمون‌ها این شهر دله بمونه. قرن ۷ام قمری هالاکوخان مسیحیون ره قتل‌عام هاکرده و وشون کلیسا ره هِدائِه مسلمون‌ها دَس.

## گت مردمون
* صلاح‌الدین ایوبی، که اتا کوردی شاه بی‌یه، این شهر دله دِنیا بموئه.
* صدام حسین، عراق ِسابق ِرئیس جمهور هم همین شهر دله دِنیا بموئه.

## وابسته جستارون
* عراق
* داعش
* عراق شهرون فهرست
* عراق دله‌یی جنگ

## پانویس

رج:عراق شهرون
سهل بن بشر

**سهل بن بشر** اتا یهودی آدِم بی‌یه کهتبرستون ِمردِم جه بی‌یه و عباسیون ِگادِر، نجوم و ریاضیات په کار کارده. ابن ندیم ونه خوری ات‌چیزونی بنویشته که وه ره اتا گت ِآدم سِراق دنّه.

## وابسته جستارون
* علی بن ربن طبری

## منابع

* عربی_ویکی‌پدیا

رج:اساره‌شناسون
رج:آمل گت آدمون
رج:مازرون جهود
الطبرانی

**ابوالقاسم سلیمان ابن احمد ابن الطبرانی** که وه ره **طبرانی** گاتنه (260 - 360 هجری) یا (821 - 918 میلادی)، اتا تبری و یا اردنی دانشمند بی‌یه که اهل حدیث و سنی مذهب بی‌یه. وه ات‌خله کتاب بنویشته ولی ونه گت ِکتابون نوم **[[المعجم کبیر]]**، **المعجم متوسط** و **المعجم صغیر** هستنه.

## منابع
* عربی ویکی‌پدیا
* اردویی ویکی‌پدیا

رج: مازرون نویسندگون
رج:مازرون ملائون
رج:اردن نویسندگون
تامبرلند دریاچه، هورس شو

**تامبرلند**  اتا دریاچه هسته که آمریکای ویسکنسن ایالت دله دره و هورس شو ِشهر پَلی‌ئه. ونه گتی ۳۹۸ جریب و ونه ساحلی منطقه گتی ۳۹۸ جریب هسته و ونه جول‌ترین نقطه‌ی قایده ۵۷ هسته.

## وابسته جستارون
* ویسکنسن دریاچه‌ئون فهرست

## منابع

## بیرون بگردستن

* ویسکنسن دریاچه‌ئون اطلاعات

رج:ویسکنسن دریاچه‌ئون
پاموک‌کاله

بندانگشتی|چپ|پاموک‌قلعه
**پاموک‌کاله**  که ونه نوم معنی وونه پنبه‌قلعه اتا تراورتنی دریاچه هسته که دنیزلی استان، ترکیه دله دره. وه گت‌ترین تراورتنی دریاچه هم حساب وونه.

## گالری

Hot_springs_of_Pamukkale.JPG|گرم ئو
Pamukkale00.JPG|اتا آهکی دیفار
Pamukkale.1.ogv|اتا پچوک فیلم پاموک‌کاله جه
Hot springs of Pamukkale edit cropped.JPG|آهکی دیفار
Pamukkale3.jpg|ونه اسپه سنگون


## منابع

* 

رج:تراورتنی دریاچه‌ئون
رج:ترکیه جوغرافی
باگنی سان فلیپو

**باگنی سان فلیپو** اتا تراورتنی چشمه هسته که ایتالیای سینا استان دله دره. اینتا چشمه‌ی نوم ره اتا پچوک دانشمند نوم جه بییتنه که آخرسری که دَرمِرده بموبی‌یه اونجه و انده اونجه دَیی‌یه تا بمرده.

## منابع

* Bagni San Filippo  The website contains info about Bagni San Filippo Thermal SPA and more
* bagnisanfilippo.eu The best website for Bagni San Filippo -Tourism - SPA - Hotels - Restaurants - Map - Info - links- weather forecast 
* Official Tourism site for Bagni San Filippo
* Tourism in San Filippo

رج:تراورتنی دریاچه‌ئون