open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
اسماعیل سامانی

**امیر اسماعیل سامانی** اتا سامانیون امیر بی‌یه که خراسون ِماورا النهر دله حکومت داشته. 

امیر اسماعیل شوّال ۲۳۴ هجری/ آوریل ۸۴۹ میلادی، فرغانه دله دنیا بمو که اون گدر طاهریون سامون دله بی‌یه و طاهر دوم اونجه سر امارت داشته. وشون عباسیون خلافت دست‌بن دینه و متوکل اون دوره خلیفه بی‌یه. اسماعیل شونزده‌ساله بی‌یه که ونه پی‌یر بمرده و نصر که ونه گت‌ته برار بی‌یه، وه ره شه بال-پر جیر بیته.

اون گدر بخارا دله اتا خوارجی مسلط بئی بی‌یه که شهرِ گت-گتون ونجه بد داشتنه و همینسه نصر ره پغوم هدانه که برو و اِما ره خوارجِ دست جا رها هاکن. نصر هم شه برار اسماعیل ره برسنی‌یه و اینتی بخارا اسماعیل دست دکته. اسماعیل و نصر هر چن گال هئی جه درگیر بینه و خراج وسّه جنگ دکتنه و اسماعیل جنگ دله پیروز بیّه ولی جنگ که تموم بیّه، نصر ِحکومت ره دگاردنی‌یه و باته که من ته پرچم بن درمه. وه عملاً ویشته قدرت داشته ولی رسماً نصر حاکم بی‌یه و خلیفه وه ره «امیر» اشناسی‌یه. تا زمونی که نصر زنده بی‌یه، اسماعیل ونه په‌روو بموندسته و بخارا دله دیّه و نشی‌یه سمرقند.

سال ۲۷۹ هجری/ ۸۹۲ میلادی که نصر بمرده په، امیر اسماعیل شه ره ماوراءالنهرِ حاکم بنومسته. وه من‌بعد شونزده سال حکومت داشته. اسماعیل سامانی شه ره خلیفه دست‌بن دونسته. وه اول که قدرت بیته، تُرک‌ها ره چن‌کش حمله هاکرده و شه سامون ره شمال وَری گسترش هدا. وه عمرولیث جه هم درگیری داشته چون خلیفه خراسون ره تا جیحون ِدرکا هدا بی‌یه عمرولیث ره و جیحونِ اون‌وَر سامانیون ِبی‌یه ولی صفاریون خاستنه جیحون جه پیشی بورن. تبرستون دله هم تبرستون علویون حکومت بساته بئی بی‌یه که خلافت جه جنگ داشته و همینسه امیر اسماعیل خاسته وشون منطقه ره هم بیره و خلیفه ونجه پشتی کرده و تبرستونِ سند ره ونه نوم هاکرد بی‌یه. محمد بن زید که تبرستونِ داعی بی‌یه، اتا خونین جنگ درون بمرده و تا ۱۴ سال تبرستون دکته سامانیون دست. اسماعیل ری شهر ره هم بیته و گت ناصر ونه دوره گیلون دله جا بخرد بی‌یه.

اواسط صفر سال ۲۹۵ه. / ۹۰۷ م. اسماعیل بخارا حوالی بمرده. وه ره بمردن په، «امیر ماضی» لقب هدانه. ونه مِزار که تا اسا بخارا دله موندستگار بیّه، اتا معماری-هنری شاهکار هسته.

## منابع
* هروی، «تاریخ سامانیان».
* فروزانی، تاریخ تحولات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایران در دوره سامانیان.
*  bosworth، «Iranica»، ESMĀʿĪL, b. Aḥmad b. Asad SĀMĀNĪ, ABŪ EBRĀHĪM. 

رج:سامانیون شاهون
احمد سامانی

**ابو نصر احمد بن اسماعیل سامانی** که وه ره **امیر شهید** هم گنه، اتا سامانیون ِامیر بی‌یه که ماوراءالنهر دله و بخارا حوالی قدرت داشته. ونه حکومت شیش سال بی‌یه و نوامبر ۹۰۷ تا ۱۲ ژانویهٔ ۹۱۴ میلادی دمباله داشته.

احمد سامانی زمونی که ونه پی‌یر، امیر اسماعیل، امارت داشته، گرگان دله والی بی‌یه و اسماعیل بمرده په، بمو و ونه جاسر هنیشته. وه گرگان دله هم خله موفق نیّه و جستانیون جه شکست بخرد بی‌یه. احمد که حکومت جه رسی‌یه، سامانیون ِسامون خله گت بئی بی‌یه و ونه پی‌یرِ دوره، وشون ماوراءالنهر، خراسون، گرگان، تبرستون و ری ره بئیت بینه. احمد سامانی هم عباسیون خلافت ره باج دائه و مکتفی و مقتدر ونه حکومت ره برسمیت بشناسی بینه.

احمد سامانی موفق بیّه که سیستان دله صفاریون ِباقی بموندست مناطق ره هم بیره ولی وشون سر تسلط پیدا نکرده و هر چن وقت اونجه شورش بی‌یه. تبرستون دله هم مردم تبرستون علویون ره پشتی کردنه که سامانیون ره در هاکنن و این گدر گت ناصر (ناصرالحق اطروش) وشون داعی و حاکم بیّه و تبرستون ره آزاد هاکرده. احمد خاسته بخارا جه لشکر بکشه و ناصرِ شورش ره دخاسنه و وه ره تهدید هاکرد بی‌یه که «تبرستون ِخاک ره شه همراه وَرنه بخارا» ولی هنتا بخارا جه خله دیر نئی بینه که ونه غلوم‌ها، خو دله وه ره بکوشتنه.

## منابع

* فارسی ویکی‌پدیا

رج:سامانیون شاهون
عبدالملک اول سامانی

**امیر ابوالفوارس عبدالملک بن نوح سامانی** اتا سامانیون امیر بی‌یه که سال ۳۴۳ تا ۳۵۰ ه‍.ق حکومت هاکرده. وه ده سال سن داشته که بقدرت برسی‌یه و ونه حکومت آرام و آسوده دوره بی‌یه. وه خراسون ره ابوعلی چغانی دست جه پس بیته و آل بویه ره تا ری وردگاردنی‌یه. سال ۳۴۳ دِتا لشکر ره برسنینه ری و اصفهون ولی آل بویه نقشه بکشینه و وشون حمله ره هچّی هاکردنه. عبدالملک آخرسر چوگان کا کرده که اسب سر جه دکته و بمرده. ونه برار، منصور اول سامانی ونه جاسر هنیشته.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:سامانیون شاهون
منصور اول سامانی

**ابوصالح منصور بن نوح سامانی** اتا سامانیون امیر بی‌یه که ۳۵۰  تا ۳۶۵ هجری، حکومت داشته. ونه دوره چنتا فارسی کتاب قرآن تفسیر وسّه دگارست بینه که خله فارسی ادبیات دله اهمیت دارنه.

## منابع
* http://www.iranicaonline.org/articles/abu-saleh-mansur-i-b

رج:سامانیون شاهون
نوح دوم سامانی

**ابوالقاسم نوح بن منصور سامانی** اتا سامانیون امیر بی‌یه که ۳۶۵ تا ۳۸۷ هجری، حکومت داشته. وه فارسی ادبیات ره توجه داشته و دقیقی ره دعوت هاکرد بی‌یه که ساسانیون ِاساطیری آسنی و داستان ره سوت دَوِنده.

## منابع
* NUḤ (II) B. MANṢUR (I) – Encyclopaedia Iranica

رج:سامانیون شاهون
منصور دوم سامانی

**ابوالحارث منصور بن نوح سامانی** اتا سامانیون امیر بی‌یه که ۳۸۷ تا ۳۸۹ هجری، حکومت داشته. وه دِتا تورکِ فرمانده داشته که بکتوزون و محمود غزنوی بینه؛ این دِ نفر میون جنگ بی‌یه که کمین‌تا خراسون ِوالی بوئن. محمود که نتونسته منصور سامانی ره راقاضی دمبده که خراسون ِوالی بمونده، شه لشکر ره بیته و بگتوزون ره نیشابور جه در هاکرده. منصور مجبور بیّه که شخصاً لشکر بیره و محمودِ جنگ بوره. دِتا لشکر اِستا بینه که هارشن چی وونه که منصور و بگتوزون میونه خراب بیّه و بگتوزون وه ره بکوشته و ونه خوردته برار، عبدالملک دوم سامانی، ره شاه هاکرده.

## منابع
*     خنجی، امیرحسین. فرزندان سبکتکین غزنوی، راهگشایان حاکمیت ترک بر ایران.

رج:سامانیون شاهون
عبدالملک دوم سامانی

**امیر ابوالفوارس عبدالملک دوم** اتا سامانیون امیر بی‌یه که ۳۸۹ هجری حکومت برسی‌یه. وه خوردِ وچه بی‌یه که بکتوزون، تورکِ فرمانده، وه ره حکومت سر هنی‌شندی‌یه تا محمود غزنوی جلو هرسته. وه ۹ الی ۱۰ ماه قدرت داشته و آخرسر قره خانیان وه ره دستگیر هاکردنه و زندون دله بمرده.

## منابع
* زرین کوب، امیر. تاریخ ایران بعد از اسلام. سمت. صص. ص ۱۶۶ تا ۱۷۰.

رج:سامانیون شاهون
منتصر سامانی

**امیرِ مُنتَصِرْ ابوابراهیمْ اسماعیل بن نوح سامانی ** اتا سامانیون امیر بی‌یه که ۳۹۳ تا ۳۹۵ هجری تلاش داشته که سامانیون ِحکومت ره وردگاردنه. ونه دوره تورک ِقبایل خراسون دله میدون دکت بینه و فقط غُزِ قبیله ونه هواخاه بموندست بینه. منتصر چن کش بخارا و نیشابور دله موفقیت‌هایی داشته ولی آخر موفق نیّه شه ارمون جه برسه و وه ره بکوشتنه.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:سامانیون شاهون
نوح اول سامانی

**امیر ابومحمد نوح اول سامانی** چارمین امیری بی‌یه که سامانیون سلسله دله بقدرت برسی‌یه. وه ۲۲ رجب ۳۳۱ تا ربیع‌الثانی ۳۴۳ هجری قمری حکومت داشته. نوح چن‌کش شه قدرت ره از دست هدا ولی اَی شه تخت ره پس گیته. 

وه وشمگیر جه همراهی کرده که آل بویه جه جنگ دکفن و اینتی ری و اصفهون ره سال ۳۳۳ ه‍.ق لشکر برسنی‌یه. ابوعلی چغانی که ونه سپهسالار بی‌یه، ونجه مخالفت هاکرده و سال ۳۳۵ ه‍.ق مرو و بخارا ره حمله هاکرده. نوح و ابوعلی چغانی ای صلح هاکردنه ولی این صوه چغانی آل بویه جه صلح هاکرده که زیاریون پشت ره خالی هاکنه و رکن‌الدوله حسن اینتی ری شهر ره بیره. همینسه نوح وه ره خراسونِ امارت سر جه بیته. چغانی شورش هاکرده و خلیفه وه ره خراسونِ امیر برسمیت بشناسی‌یه. سال ۳۴۳ هجری هم نوح سامانی بخارا دله بمرده.

## منابع

رج:سامانیون شاهون
عمرو لیث

**عمرو لیث صفاری** اتا صفاریون شاه بی‌یه که وشون تبار سیستان جه بینه. وه خراسون ره داشته و عباسیون خلافت وه ره برسمیت بشناسی بی‌یه. خلیفه که ونجه ترسی‌یه، تلاش کرده که ونه دست ره بند هاکنه و شورش‌هایی که بی‌یه ره وه ره رسندی‌یه که سرکوب هاکنه. خلیفه عمرولیث و سامانیون میونه ره هم خراب کرده که وشون جنگ دکفن. اینتی بیّه که امیر اسماعیل سامانی وه ره حمله هاکرده و خراسون ره ونه دست جا دربیارده. وه بمرده په، صفاریونِ حکومت خله پچیک بیّه و فقط سیستان دله بموندسته.

## منابع

رج:صفاریون
انارک

**نارک** اصفهان اوستان ره اتا شهر هسته که نائین شهرستان دله قرار دارنه. این شهر سال ۱۳۹۵ سرشماری گِدر، ۱٬۰۹۳ نفر جمیعت داشته.

## په‌نویس

رج:اصفهان اوستان شهرون
رج:نائین شهرستان
بیسمارک

**اتو فن بیسمارک** اتا آلمانی سیاستمدار بی‌یه که اوائل پروس ِدربار دله ویلهلم اول ره خدمت کرده و شه قِد ره بی‌یشته که آلمان امپراتوری ره بساجه و آلمانی دولت‌ها ره یک‌پشت هاکرده و وه ره جهونی جنگ اول ِباعث-بانی هم دونّه. بیسمارک خله نو چیون بساته و مودرنِ سیاستونِ اولین سیاستمدارون جه هسته.

## منابع

رج:آلمان گت آدمون
رج:آلمان صدراعظمون
سباستین فتل

**سپاستین فِتِل** اتا آلمانی راننده هسته که فرمول یک ره چن‌کش برنده بیّه.

## منابع

رج:راننده‌ئون
رج:فرمول یک
رج:زننه آدمون
رج:آلمان گت آدمون
آرنولد

**آرنولد شوارتزنگر** (Arnold Alois Schwarzenegger) اتا آمریکایی-اتریشی بازیگر، ورزشکار و سیاستمدار هسته که اسا بازنشست بیّه. وه وزنه‌بزوئن و بدنسازی جه معروف بیّه و هالیوود فیلم‌ها دله بازی هکرده و اسم-رسمی بهم بزو. آرنولد هفت‌کَش مستر اولمپیا ره برنده بیّه. وه سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۱ کالیفورنیا دله فرماندار انتخاب بیّه و خاسته رییس‌جمهور بووشه که چون اروپا دله دنیا بمو بی‌یه، قانوناً نتونسته.

ونه معروف فیلم‌ها بترتیب سال اینان هستنه:  پمپینا آیرون (۱۹۷۷)، استی هانگری (۱۹۷۶)، کونان بربر (۱۹۸۲)، کونان ویرانگر (۱۹۸۴)، ترمیناتور (۱۹۸۴) و ترمیناتور ۲: روز داوری (۱۹۹۱) کوماندو (۱۹۸۵)، د رانینگ من (۱۹۸۷)، پریداتور (۱۹۸۷)، رد هیت (۱۹۸۸)، توتال ریکال (۱۹۹۰) و ری‌یل لایز (۱۹۹۴)؛ و توئینز (۱۹۸۸)، مهدکودک پلیس (۱۹۹۰)، جونیور (۱۹۹۴) و جیرینگ جیرینگ آل د وی (۱۹۹۶)

## منابع

رج:آمریکا ایالتی فرماندارون
رج:امریکا بازیگرون
رج:کالیفرنیا سیاستمدارون
رج:اتریش گت آدمون
لاهه

**لاهه** اتا شهر هسته که هلند دله دره. لاهه رسماً این کشورِ نیشتگا نی‌یه ولی هر سه قوه‌یِ مرکزی بنا این شهر دله کته و شاه هم لاهه شهر دله خنه دارنه. لاهه ۴۷۵٬۷۹۷ نفر جمیعت دارنه و جهونی دیوان هم این شهر دله دره.

## منابع

رج:هلند شهرون
اصفهان شهرون فهرست

[thumb|left|[اصفهون: ایران سومین پرجمعیت شهر .]]
این جدول دله اصفهون اوستانِ شهرون ره رج هاکردمی.

## منابع

رده:اصفهان اوستان
رج:اصفهان اوستان شهرون
امیلی برونته

**اِمیلی بِرونته** اتا انگلیسی نویسنده زنا بی‌یه که برونته خاخِرون دله وسط ِاتا بی‌یه. ونه معروف کتاب نوم *[[بادگیر بلندی‌ها]]* هسته.

## منابع

رج:بریتانیا نویسندگون
آغا محمد خان

**آقامحمدخان** اتا قاجارون شاء بی‌یه که این سلسله ره ئیرون ِاصلی حکومت هاکرده. وه لطفعلی‌خان زند ره جنگ دله شکست هدا و شه دیگر رقیبون ره هم اتا-اتا کنار بزو تا شه نو حکومت ره برپا هاکرده. آغامحمدخان زمونی که زندیون فرمانروایی کردنه، گرو دیّه وشون پلی تا قاجار ایل شورش نکنن. اونجه وه ره اخته هاکردنه و ونه دول ره بَورینه. همینسه وچه‌دار نیّه و شه برار-زا، فتعلی شاه، ره جانشین قرار هدا. آغامحمدخان زمونی که دیّه قفقاز دله جنگ کرده و خاسته گرجستون ره بیره، شه نوکرونِ دس بقتل برسی‌یه.

ونه پی‌یر محمد حسن خان قاجار و ونه مار جیران خانم بینه و وه ۲۳ اسفند ۱۱۲۰ خورشیدی، گرگان دله دنیا بمو. اون گدر مازرون دکت بی‌یه تورکِ ایلاتِ دست و وشونِ نیشتگا استرآباد (گرگان) بی‌یه. آغامحمدخان زمونی که زندیون ناتِوون بینه، ۱ فروردین ۱۱۶۱ خورشیدی شه خد ره شاء بنومسته و گرگانِ کاخ دله نخستین‌کش تاجگذاری هاکرده ولی تا خاسته رسماً ئیرونِ گردِ مناطق دله شائی هاکنه، چارده سال درازا هکشی‌یه. وه ۱ فروردین ۱۱۷۵ تا ۲۸ خرداد ۱۱۷۶ رسماً ئیرون شاء بی‌یه و این دوره، حاج ابراهیم اعتمادالدوله ونه صدراعظمی مقوم ره داشته.

آسنی دره که گنه آغامحمدخان شوشی ِشهرستون دله چادر بزو و خاسته گرجستون ره بیره. این گدر شه غلومون ِجا خربزه بخاسته. خربزه ره لاپ بزو و نصف ره بخرده و نصف دیگه ره هدا که بَوِرن. ات‌که بگذشته په، باته «مه خربزه باقی ره بیرین بیارین» ولی غلوم‌ها ونه خربزه بقیه ره بخرد بینه. همینسه باته این دِتا غلوم که مه خربزه ره بخردنه ره بکوشین. اون روز جمعه بی‌یه و اتا وزیر-وزرا پیشنهاد هدا که فردا اون دِ نفر ره بکوشن که جمعه روز بهشتی نوون. شاء راقاضی دکته و باته فردا این دِتا ره کشمبه. ولی شو، دِتا غلوم شاه ره خو دله بکوشتنه. ونه جسد ره نجف بَوِردنه و چال هکردنه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:قاجارون شاهون
محمدعلی شاه

**محمدعلی شاه قاجار** یا **مَمدلی شا** اتا قاجارون شاه بی‌یه که ۱۲ دی ۱۲۸۵ تا ۲۵ تیر ۱۲۸۸ شمسی، ایران دله حکومت کرده. محمدعلی شاه زمونی که مظفرالدین شاه بمرده، روسیه کومِک جه، شه پییر جاسر هنیشته. وه مشروطه انقلاب جه دشمنی داشته و مِیلس ره توپ دَوِسته. ونه دوره چون سلطنت دِباره مطلق بئی‌یه، «استبداد صغیر» لقب دارنه. مخالفونی که مشروطه جنبش هواخاه بینه، تبریز و گیلون و بختیاری‌ها دستوری، نهب بکاردنه و بمونه تهران ره بیتنه. اینتی بیّه که مشروطیت دوره وَردگرسته و محمدعلی شاه فرار هاکرده و بورده روسیه‌یِ سفارت دله پناه بیته. روس‌ها کومِک هاکردنه که مشروطه‌چی‌ها وه ره نکوشن و دادگاه وه ره تبعید هاکرده و ونه وسّه مقرری بی‌یشته. محمدعلی شاه ۱۶ فروردین ۱۳۰۴ شمسی، سانرمو، ایتالیا دله بمرده و ونه نعش ره اَی بیاردنه کربلا دله چال هاکردنه.

## منابع

*

رج:قاجارون شاهون
رج:مشروطه دوره
احمد شاه

**احمد شاه قاجار** قاجارون آخرین شاه بی‌یه که ۲۵ تیر ۱۲۸۸ تا ۹ آبان ۱۳۰۴ شمسی، ایران دله حکومت کرده. احمد شاه زمونی که شاه بیّه، وچه‌سال بی‌یه و مشروطه‌چی‌ها وه ره هشت‌سالگی، تخت سر هنیشنینه. وه ۱۶ سال رسماً ایرانِ شاه بی‌یه. احمد شاه اواخر شی‌یه فرنگ و ورنگرسته. ونه دوره جهونی جنگ اول جه تموم وونه که متفقون بمونه کشور ره اشغال هاکردنه و قحطی مردم ره وشناکَری جه کور-کشم کرده. این گدر رضا پهلوی اتا کودتا جه بقدرت برسی‌یه و مِیلِس پشتی جه، شه ره شاه بنومسته و قاجارِ سلسله منقرض بینه. احمد شاه هم همون فرنگ بمونسته و ۸ اسفند ۱۳۰۸ شمسی، ونه قلوه باد دکته و پاریس دله بمرده و ونه نعش ره بوردنه کربلا چال هاکردنه.

## منابع

*

رج:قاجارون شاهون
محمدشاه قاجار

**محمد شاه** یا **مَمِّد شا** اتا قاجارون شاه بی‌یه که ۱ آبان ۱۲۱۳ تا ۲۲ شهریور ۱۲۲۷ شمسی، ایران دله حکومت کرده. وه عباس میرزا ریکا بی‌یه و فتعلی شاه که عباس‌میرزا ره خله دوست داشته، دستور هدا بمرده په، ونه جاسر ونه نوه هنیشه و حتا روسیه جه قرار هاکرده که وشون محمدشاه ره سلطنت برسنن. محمد شاه ۱۴ دی ۱۱۸۶ شمسی، تبریز دله دنیا بمو و بعد از وه، گردِ قاجاری شاهون تبریز دله دنیا اِمونه.

محمد شاه ۱۴ سال حکومت هاکرده و قائم مقام فراهانی و حاجی میرزا آقاسی ونه صدراعظم‌ها بینه. ونه دوره ایران و انگلیس جنگ اولین‌کش اتفاق دکته که افغانستان ِکشورِ بساتن اونجه جه شروع وونه. وه عثمانی جه هم ارزروم پیمون ره دَوِسته که ونه دله ایران-عثمانی ِسامون و سرحد میّن بیّه. محمدشاه آخرسر نقرس بیته و ۲۲ شهریور ۱۲۲۷ ، تجریش دله بمرده. وه ره قم چال هاکردنه.

## منابع

*

رج:قاجارون شاهون
مظفرالدین شاه

**مظفرالدین شاه قاجار** اتا قاجارون شاه بی‌یه که ۱۲ اردیبهشت ۱۲۷۵ تا ۱۲ دی ۱۲۸۵ شمسی، ایران دله حکومت کرده. ونه دوره بی‌یه که مشروطه انقلاب نتیجه هدا و مظفرالدین شاه اولین اساسی قانون ره امضا هاکرده. مظفرالدین شاه زمونی که سلطون بیّه، خله پیر بی‌یه و همیشک ناخِشی داشته. وه هم ناصرالدین‌شاه دستوری، فرنگ سفر بورده و حتا این‌سه خارجی کشورون جه وام بیته.

## منابع

*

رج:قاجارون شاهون
رج:مشروطه دوره
اپیکور

**اپیکور** اتا یونانی فیلسوف بی‌یه که هلنیسم دوره زندگی کرده و ونه شاگردون ره اپیکوریسم ِپه‌روو نوم یلنه. 

وه فیزیک خَوِری، دموکریتوس راه په بورده و عقیده داشته که اتم همه چیزِ پایه و اساس هسته. وه گاته که اتم‌هایِ رِمبِش و حرکت داشتن دنیایِ همه چیز ره ساجنه ولی برعکس دموکریتوس، گاته که آدمون اختیار دارنه و جبر ره قبولی نداشته و گته که اتم‌ها تونّه بعضی گدر خالی فضایِ دله آزاد بوئن که کمین طرفی حرکت هاکنن و اینتی اختیار بساته وونه.

اپیکور زندگیِ هدف و اَرمون ره شادی و رنج نکشی‌ین دونسته و ونه نوم ره «آتاراکسیا» یشته. وه گاته اگه خامبی آتاراکسیا جه برسیم، نَوِنه زیاده‌روی و افراط هاکنیم و هرچی ره شه اندازه انجام هادیم ولی آزاد هستمی که شاد بوئیم و شه رهایی جه استفاده هاکنیم. اپیکور خدائون ره باور داشته ولی گته که خدائون نتونّه که آدمونِ کار دله دخالت هاکنن و وشون زندگی امه زندگی جه سیوا هسته. وه دینی داستان و آسنی ره قبول ناشته. معروف هسته که ونه قول گننه که خدا نتونده هم «خیر خاه» بوئه، هم «عالم کل» بوئه و هم «توانای کل» بوئه وگرنه دنیا دله انده شر-شور دنی بی‌یه؛ چون اگه دونده شر وجود دارنه و هچی نکنده، پس «خیر» نی‌یه، اگه ندونده که شر وجود دارنه که پس «عالم» نی‌یه و اگه دونده وجود دارنه و نتونده ونه دم ره بیره پس «توانا» نی‌یه. وه بمردن جه هم خله فکر نکرده. شه په‌روون ره یاد دائه که «تا زمونی که شما درنی، مرگ دنی‌یه؛ هرگدر مرگ دوو، شما دیگه دنی‌نی؛ پس بی‌خد ونه فکر جه مشغول نوّین».

## منابع
* فارسی و انگلیسی ویکی‌پدیائون

رج:یونانی فیلسوفون
رج:اپیکوریسم
هرمارخوس

**هرمارخوس** (Ἕρμαρχoς) اتا یونانی فیلسوف بی‌یه که اپیکور شاگرد بی‌یه و زمونی که اپیکور بمرده، هرمارخوس ونه جا سر هنیشته. هرمارخوس کتابونی داشته که افلاطون، ارسطو و امپدوکلس ره نقد کرده ولی اینان کتابها اسا دیگر باقی نینه. ونه نقل‌قول چنتا ره پروفیری و فیلودموس شه کتاب دله بیاردنه. 

## منابع

*

رج:یونانی فیلسوفون
رج:اپیکوریسم
آروناچال پرادش

**آروناچال پرادش** اتا ایالت نوم هسته که هند ِکشورِ شمال‌شرقی دره. این ایالتِ مرکزی شهر و ونه گت‌ترین شهر ایتانگر هسته. آروناچال پرادش روز ۲۰ فوریه ۱۹‌۸۷ جه اتا ایالت بیّه و ونه گتی ۸۳,۷۴۳ کیلومتر مربع هسته. 
سال ۲۰۱۱ سرشماری گنه که این ایالت ۱,۳۸۳,۷۲۷ نفر جمیعت داشته.
آروناچال پرادش دله اصلی رسمی زوون انگلیسی هسته.

## منابع

رج:هند ایالتون و یک‌پشت سامون‌ها
گجرات

**گجرات** یا **گوجَرات** اتا ایالت نوم هسته که هند ِکشورِ غرب دره. این ایالتِ مرکزی شهر گاندی‌نگر و ونه گت‌ترین شهر احمدآباد هسته. گجرات روز ۱ مه ۱۹۶‌۰ جه اتا ایالت بیّه و ونه گتی ۱۹۶,۰۲۴ کیلومتر مربع هسته. 
سال ۲۰۱۱ سرشماری گنه که این ایالت ۶۰,۴۳۹,۶۹۲ نفر جمیعت داشته.
گجرات دله اصلی رسمی زوون، گجراتی و هندی هستنه.

## منابع

رج:هند ایالتون و یک‌پشت سامون‌ها
هاریانا

**هاریانا** اتا ایالت نوم هسته که هند ِکشورِ شمال دره. این ایالتِ مرکزی شهر چندیگر و ونه گت‌ترین شهر فریدآباد هسته. هاریانا روز ۱ نوامبر ۱۹‌۶۶ جه اتا ایالت بیّه و ونه گتی ۴۴,۲۱۲ کیلومتر مربع هسته. 
سال ۲۰۱۱ سرشماری گنه که این ایالت ۲۵,۳۵۱,۴۶۲ نفر جمیعت داشته.
هاریانا دله رسمی زوون، هندی هسته و پنجابی هم برسمیت بشناسی وونه.

## منابع

رج:هند ایالتون و یک‌پشت سامون‌ها
جارکند

**جارکند** یا **جهارکنده** اتا ایالت نوم هسته که هند ِکشورِ شرق دره. این ایالتِ مرکزی شهر رانچی و ونه گت‌ترین شهر جمشیدپور هسته. جارکند روز ۱۵ نوامبر ۲۰۰‌۰ جه اتا ایالت بیّه و ونه گتی ۷۹,۷۱۴ کیلومتر مربع هسته. 
سال ۲۰۱۱ سرشماری گنه که این ایالت ۳۲,۹۸۸,۱۳۴ نفر جمیعت داشته.
جارکند دله رسمی زوون، هندی هسته ولی ات‌خله زوون دیگر هم برسمیت بشناسی وونه.

## منابع

رج:هند ایالتون و یک‌پشت سامون‌ها
کارناتاکا

**کرناتکه** یا **کارناتاکا** اتا ایالت نوم هسته که هند ِکشورِ جنوب دره. این ایالتِ مرکزی شهر و ونه گت‌ترین شهر بنگلور هسته. کرناتکه روز ۱ نوامبر ۱۹۵۶ جه اتا ایالت بیّه و ونه گتی ۱۹۱,۷۹۱ کیلومتر مربع هسته. 
سال ۲۰۱۱ سرشماری گنه که این ایالت ۶۱,۰۹۵,۲۹۷ نفر جمیعت داشته.
کرناتکه دله رسمی زوون، کندا زوون هسته.

## منابع

رج:هند ایالتون و یک‌پشت سامون‌ها
مادیا پرادش

**مادیا پرادش** اتا ایالت نوم هسته که هند ِکشورِ میونه کته. این ایالتِ مرکزی شهر بهوپال و ونه گت‌ترین شهر ایندوره هسته. مادیا پرادش روز ۲۶ ژانویه ۱۹۵‌۰ جه اتا ایالت بیّه و ونه گتی ۳۰۸,۲۵۲ کیلومتر مربع هسته. 
سال ۲۰۱۱ سرشماری گنه که این ایالت ۷۲,۶۲۶,۸۰۹ نفر جمیعت داشته.
مادیا پرادش دله رسمی زوون، هندی هسته.

## منابع

رج:هند ایالتون و یک‌پشت سامون‌ها
تلانگانا

**تلانگانا** اتا ایالت نوم هسته که هند ِکشورِ جنوب دره. این ایالتِ مرکزی شهر و ونه گت‌ترین شهر حیدرآباد هسته. تلانگانا روز ۲ ژوئن ۲۰‌۱۴ جه اتا ایالت بیّه و ونه گتی ۱۱۲,۰۷۷ کیلومتر مربع هسته. این ایالت ۳۵,۱۹۳,۹۷۸ نفر جمیعت دارنه.
تلانگانا دله رسمی زوون، تلوگو هسته و اردو هم برسمیت بشناسی وونه.

تلانگانا، سال ۲۰‌۱۴ آندرا پرادش ایالت جه سیوا بیّه و حیدرآباد ِشهر وشون میونه کب‌بی‌یه. قانون گته که تا ده سال تونّه هر دِ ایالت شه نیشتگا ره حیدرآباد دونن و تا سه سال حیدرآباد دِتا ایالتِ مرکز بی‌یه تا آندرا پرادش شه مرکزی شهر ره عوض هاکرده و اسا آماراواتی ونه نیشتگا هسته.

## منابع

رج:هند ایالتون و یک‌پشت سامون‌ها
اوتاراکند

**اوتار اکند** اتا ایالت نوم هسته که هند ِکشورِ جنوب دره. این ایالتِ مرکزی شهر، تابستون دله بهاراریساین و زمستون دله دهرادون هسته. اوتاراکند روز ۹ نوامبر ۲۰۰‌۰ جه اتا ایالت بیّه و ونه گتی ۵۳,۴۸۳ کیلومتر مربع هسته. 
سال ۲۰۱۱ سرشماری گنه که این ایالت ۱۰,۰۸۶,۲۹۲ نفر جمیعت داشته.
اوتاراکند دله رسمی زوون، هندی هسته و سانسکریت هم برسمیت بشناسی وونه.

## منابع

رج:هند ایالتون و یک‌پشت سامون‌ها
چندی‌گر

**چندی‌گر** اتا یک‌پشتِ سامون و شهر هسته که هند ِکشورِ شمال‌وَری درنه. این منطقه فقط اتا شهر دارنه که رسماً متعلق به ایالتی نی‌یه. چندی‌گر گتی ۱۱۴ کیلومتر مربع هسته. 
سال ۲۰۱۱ سرشماری گنه که این ایالت ۱٬۰۵۴٬۶۸۶ نفر جمیعت داشته.
چندی‌گر دله رسمی زوون، انگلیسی هسته. 

زمونی که پاکستون و هند هئی جه سیوا بَینه، لاهور که پنجاب نیشتگا بی‌یه، دکته پاکستون وَر. همینسه هند پنجاب مرکز نداشته. جواهر لعل نهرو دستور هدا که اتا مودرن و مجهز شهر بساجن که هندِ پنجاب ره نیشتگا بوو. اینتی بیّه که چندی‌گر که اون گدر چنتا پچیک مله بی‌یه ره هدانه دنیایِ گت‌ترین معمارون دست و این شهر ره بساتنه. اسا چندیگر، هندِ بتترین شهرها و تمیزترین شهر هسه. این شهر دِتا ایالت پنجاب و هاریانا نیشتگا هسته و همینسه وه ره خارج از تموم ایالتون، اتا یک‌پشتِ سامون هاکردنه.

## منابع

رج:هند ایالتون و یک‌پشت سامون‌ها
دادرا و نگر حویلی و دامان و دیو

**دادرا و نگر حویلی و دامان و دیو** اتا یک‌پشتِ مناطق هستنه که هند ِکشورِ جنوب‌وری درنه. این ایالتِ مرکز دامان هسته و سیلواسا ونه گتِ شهر هسته. دادرا و نگر حویلی و دامان و دیو ِگتی ۶۰۳ کیلومتر مربع هسته. 
سال ۲۰۱۱ سرشماری گنه که این ایالت ۵۸۵٬۷۶۴ نفر جمیعت داشته.
دادرا و نگر حویلی و دامان و دیو دله رسمی زوون، هندی و انگلیسی هسته و گوجراتی ره هم برسمیت اشناسنّه. 

## منابع

رج:هند ایالتون و یک‌پشت سامون‌ها
جامو و کشمیر

**جامو و کشمیر** اتا یک‌پشتِ سامون هسته که هند ِکشورِ دست دره. این ایالتِ مرکز تابستون دله سری‌نگر و زمستون دله جامو هسته و ونه گت‌ترین شهر سری‌نگر هسته. جامو و کشمیر گتی ۵۵٬۵۳۸ کیلومتر مربع هسته. 
سال ۲۰۱۱ سرشماری گنه که این ایالت ۱۲٬۵۴۸٬۹۲۶ نفر جمیعت داشته.
جامو و کشمیر دله رسمی زوون، هندی، دوگری، کشمیری، اردو و انگلیسی هسته. 

## منابع

رج:هند ایالتون و یک‌پشت سامون‌ها
لاداخ

**لداخ** اتا یک‌پشتِ مناطق هسته که هند ِکشورِ شمال دره. این ایالتِ مرکز و ونه گت‌ترین شهر له هسته. لداخ گتی ۱۷۴٬۸۵۲ کیلومتر مربع هسته. 
سال ۲۰۱۱ سرشماری گنه که این ایالت ۲۹۰٬۴۹۲ نفر جمیعت داشته.
لداخ دله رسمی زوون، هندی و انگلیسی هسته. 

## منابع

رج:هند ایالتون و یک‌پشت سامون‌ها
لاکشادویپ

**لاکشادویپ جزایر** اتا یک‌پشتِ مناطق هستنه که هند ِکشورِ جنوب‌وری درنه. این ایالتِ مرکز کاوارتی و ونه گت‌ترین شهر آندروت هسته. لاکشادویپ گتی سرجمع ۳۲ کیلومتر مربع هسته. 
سال ۲۰۱۱ سرشماری گنه که این ایالت ۶۴٬۴۲۹ نفر جمیعت داشته.
لاکشادویپ دله رسمی زوون، هندی و انگلیسی هسته و مالایالم هم برسمیت بشناسی وونه. 

## منابع

رج:هند ایالتون و یک‌پشت سامون‌ها
محمدعلی کاظمی

**محمدعلی کاظمی سنگدهی** مازرونی شاعر هسته که **شروین** هم تخلص کنده. وه ره *[[چکل (شعر)|چکل]]* اثر جه اِشناسنّه.
محمدعلی کاظمی اردیبهشت سال ۱۳۳۰ ساری سنگده دنیا بموئه. وه ۱۳۴۹ شه ریاضی ِدیپلم ره دبیرستان رازی قائمشهر بیته و سال ۱۳۵۴ برق ِرشته ره تبریز دانشگاه جه فوق لیسانس بیته. همون تبریز دله کار بیته و ات‌گال فرش کارخنه و ات‌که تراکتورسازی تبریز دله کار هکرده. چن‌صوه هم تهران دله مشغول بی‌یه و سال ۱۳۷۳ بمو مازرون دله آموزش و پرورش دله کار بیته.

[بندانگشتی|راست|شروین عکس که دره تئاتر کاکرون وسه [اسپهبد خورشید سوت ره خوندنه]]
کتابونی که این سال‌ها آقای کاظمی بنویشته: *آدم ها در زمستان* (فارسی رمان)(۱۳۵۰)، *تاریخ حماسی مازندران از گشنسبیان تا حمله اعراب* (۱۳۵۴−۱۳۵۷)، *[[چکل (کتاب)|چکل]]* (۱۳۵۴)، *کتاب فنی تعمیر اتومبیل* (۱۳۵۵)، *ایمان بیاوریم به طبیبان عصر خویش* (فارسی طنز) (۱۳۵۶)، *آینه‌های شکسته* (فارسی دیوان) (۱۳۶۳)، *دیوان شعر مراثی طف* (۱۳۵۶)،*موریانه ها از درون می تراشند* (۱۳۶۸)، *کیشی یف* (غربت انسان تک ساحتی) (۱۳۷۱)، *کتاب درسی نساجی سال سوم هنرستان* (۱۳۷۱)، *ذوالفقار کربلا* (۱۳۷۳)، *عالم دوم ماورالطبیعه* در دو جلد، *انتظار* (مهدویت)، *کتاب خاطرات*، *دائره المعارف سادات* و *نخبگان میانه هرم*.

## منابع
* مهرآوا
* 

رج:مازرونی‌زوون شاعرون
رج:زننه آدمون
رج:مازرون نویسندگون
رج:ساری گت آدمون
مرس

**مِرس**، **راش** یا **چلر** اتا دار نوم هسته که موزی جه هم‌خانوادوئه. مِرسِ دار  ۱۰ تا ۱۳ جوره که ونه اتا گونه مازرون دله ارتفاع بیش از ۲۰۰۰ متری درنه. مِرس نسوم و سایه دله بتتر عُمر کنده و ۶۰ تا ۸۰ سالگی ره ویندی ولی اگه همندی دله کب‌بوئه ۴۰ تا ۵۰ سالگی ویشته عُمر نکنده. ونه چو خله خارِ جنس دارنه و نجارون وه ره کار زننه.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:دارون
مجدالدوله رستم

**مجدالدوله ابوطالب رستم دیلمی** اتا آل بویه امیر بی‌یه که فخرالدوله علی و سیده خاتون ریکا بی‌یه و سال ۳۸۷ قمری که ونه پی‌یر بمرده، رسماً امارت هنیشته ولی ونه مار حکومت ره شه دست بیته. وه سال ۳۹۷ قمری دم‌گاز بخرده و چن‌نفر همراهی خاسته شه مار ره کنار دینگنه و حکومت ره شه دست بیره که شکست بخرده و سیده خاتون ونه خوردته برار، شمس‌الدوله شاه خسرو، ره ونه جا هنیشنی‌یه ولی ای ونه دل رحم بمو و مجدالدوله ره وردگاردنی‌یه شه وَر و شمس‌الدوله ره راهی هاکرده که همدان ره بصتینکلا حکومت هاکنه.

## منابع

رج:بویه‌ی آل
شاهگلی

**شاه گُلی**، **ایل گُلی** یا **ائل گلی** اتا یادبود بنا هسته که تبریز میونه کته. شاه‌گلی اتا دریاچه هسته که ۱۲ متر جولی دارنه و ونه وسط اتا تاریخی بنا کته. این بنا ره اولین‌کش آق قویونلوشون بساتنه و صفویون دوره ونه معماری ره بتتر هاکردنه و قاجارون گدر تعمیر بیّه. ۵۷ انقلاب په ونه نوم ره عوض هاکردنه که «شاه» ونه اسم دله دنی بو و اسا وه ره ایل‌گلی گننه که یعنن «مردمِ استخر».

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:تبریز شهرستان
سه ما بیلان

***ترازنامه سه‌ماهه*** (لهستانی: Bilans kwartalny) اتا فیلم هسه کا ۱۹۷۵ دله بساته بیه .

## اکترون

* مایا کوموروفسکا
* پیوتر فرونچوسکی
* مارک پیووفسکی
* زوفیا مروزوفسکا
* هالینا میکووایسکا
* ماریوش دموخوفسکی
* الژبیتا کارکوشکا
* ماوگوژاتا پریتولاک
* چیپ تیلور
* دانوتا رین
* کاژیمیرا اوتراتا
* آنتونینا گیریچ
* ائوگنیا هرمان

## ممبعئون

* 

رج:۱۹۷۵ فیلمون
رج:لهستونی فیلمون
ئل سی

**ئل سی**  اتا تعهود بانک جه هسه کا هائیر و بروشا (فروشنده) ره دنه و تعهد بونه کا هائیر  پرداهتی تمان سر و دشته(کامل) رسنه بروشا دس.

## ممبعئون
بی‌بی‌خانم استرآبادی

**بی‌بی خانوم استرآبادی** اتا ایرانی زنا بی‌یه که نوکنده دله دنیا بمو و تهرانِ دربار دله گت بیّه. وه اولین‌کَش ایران دله کیجائون وسّه مدرسه بساته که باعث بیّه تهرونِ ملّائون وه ره مرتد و کافر بنومن و ونه سِره ره تش بزنن. ولی ای دِباره مدرسه ره چن سال دمبال‌ته راه دمبدا. زمونی که اتا ناشناس مردی «تأدیب النسوان» کتاب ره بنویشته و تنک هاکرده، بی‌بی‌خانم بدی‌یه که کتاب دله زنان ره خله نخاش-نخاش گپ زنده و همینسه ونه جواب ره «تأدیب الرجال» رساله جه هدا و ونه دله برابری جه گپ زنده و مردهایِ رفتار و هکردی ره نقد کنده. بی‌بی‌خانم مشروطه رمبش دله هم نقش داشته و مشروطه‌چی‌ها ره پول دائه.

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:گرگان گت آدمون
رج:ایران نویسندگون
رج:ایران اکتیویستون
رج:بندر گز گت آدمون
رحمت‌الله حسن‌پور

**رحمت الله حسن پور قادی** که «**تنهای سوادکوهی**» (بزائه ۱۳۳۴، زیرآب - بمرده ۱۳۹۹، قائمشهر) تخلص کرده، مازرونی شاعر بی‌یه که «نَمبه فارسی نَخِشه؛ تِه شِه زِبون رِه یاد نکن»، «جان مار» و «با تو بودن» ونه معروفِ شعرون جا هسته. آقای حسن‌پور وزارت فرهنگ و ارشاد دله کار کرده و این وزارت‌خنه ره مازرونِ خله شهرون دله ریاست کرده و اینتی مازرونی زوونِ انجمن‌ها ره بعضی شهرون دله دایر هاکرد بی‌یه. وه بعضی جشنواره‌ئون دله هم شرکت کرده و ونه مازرونی شعرون مقوم یارده. وه ۵ مرداد ۱۳۹۹ شمسی، سن ۶۵ سالگی گدر، کرونا بهیته و قائمشهر ِبیمارستان ولیعصر دله بمرده. ونه مزار اسا زیراب ِامامزاده لوسر وَر هسته.

## منابع

رج:مازرونی‌زوون شاعرون
رج:مازرون شاعرون
رج:سوادکوه گت آدمون
کوپان

بندانگشتی|453x453پیکسل|چنتا کوپان عکش کا 1357 وسه هسه
بندانگشتی|اتا کوپان عکس
**کوپان**  اتا کاغوذی خال (ورق) هسه کا دولتئون بَیا اورگانئون شهروندون ره دننه .تا مردم اینتا ورقئون جا شه اصلی چیئون ره بیرن .

## ایرون
جئانی دیم الجه (جهونی دیم جنگ)  کوپانیج هاکردن ره کارورده ..

ایرون عراق الجه (جنگ) تمن 16 قلم وسائل ره جیره وندی هاکرده.

۱۴۰۲ خورداد سنزیم جه کر و رفاء ویجیر اعتوار میلی شبکه بیا الکتورنونیک کوپان ره تنگدس دهک وسه اجرا هاکرده.

## پیدر پشوئون

* پیل

## ممبعئون

رج:کاغذ
بیلیت

بندانگشتی|اتا بیلیت
**بِلیت** ی ( فرانسوی جه: billet‎) اتا چی هسه کا نوشون دنه کا اتا کس تونّه اتا جه بیا روداد و ... وسه دله بوره و بیا امکونات جه استیفاده هاکنه . نمونه وسه تیاتر ، سینوما، موزه و... بیا اوتوبوس و بالان (طیّاره) ایستفاده هاکردن وسه .

## پیدر پشوئون

* کوپان
* بالان

## ممبعئون

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیای انگلیسی - مقاله [//secure.wikimedia.org/wikipedia/en/wiki/Ticket_(admission) ticket]
رج:سند
تاکسی

بندانگشتی|243x243پیکسل|نویورک ختّیئون
**تاکسی** ( فرانسوی جه: taxi‎) یا **ختّی**  اتا نقلیه وسیله هسه کا دشتی(عومومی) ترانسپورتی وسه کار شونه و اغلب اتا مشین هسه کا ونه رنگ ویجک هسه و کرایئی وسیله هسه .

## ممبعئون
فارسیج ویکیپدیا
اینگیلیسیج ویکیپیدیا
رج:ترابری
پادوسبان اول

**پادوسپان اول** اولین اسپهبدی بی‎یه که پادوسپانیون سلسله دله حکومت کرده. وه شه دولِت ره گیل گیلانشاه جه ارث بیته و رویان دله ۴۰ تا ۷۵ هجری فرمونروایی داشته. وه شه گت‌تر برار، دابویه، مطیع بی‌یه.

## حکومت

پادوسپان و ونه گت‌تر برار، دابویه، میونه خراب بی‌یه چون دابویه اخلاق تند بی‌یه و پادوسپان ونجه کناره گیته. ۹ سال یزدگرد سوم و ساسانیون رقد دپاتن په، یعنن سال ۴۰ هجری، پادوسپان شه پی‌یر فرمون ره بیته که رویان دله حکومت هنیشه. پادوسپان اون گدر جه تا ۳۵ سال رویان دیّه و سال ۷۵ هجری بمرده و ونه وچون ونه جاسر موروثی هنیشتنه. ونه خؤشی و خیّری جه ابن اسفندیار خله تعریف کنده که سفره‌دار آدِم بی‌یه.

## منابع

رج:درگذشتگان ۷۵ (قمری)
رج:پادوسپانیون اسپهبدون
خورزاد اول

**خورزاد پور پادوسپان** یا **خورزاد اول** دومین اسپهبدی بی‌یه که پادوسپانیان سلسله جه حکومت هاکرده و سال‌های ۷۵ تا ۱۰۵ هجری، نزدیک ۳۰ سال، رویان منطقه ره داشته و گاوباریون سلسله جه اطاعت کرده.

## منابع

* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۱۶.

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
پادوسپان دوم

**پادوسپان پور خورزاد** یا **پادوسپان دوم** سومین اسپهبدی بی‌یه که پادوسپانیان سلسله جه حکومت هاکرده و سال‌های ۱۰۵ تا ۱۴۵ هجری، حدود ۴۰ سال، رویان دله قدرت داشته. ونه حکومت گدر بی‌یه که اسپهبد خورشید، دابویگان ِاسپهبد، اتا جنگ دله عربون جه شکست بخرده و عباسیون خلافت لینگ تبرستون جه وا بیّه. پادوسپان این گدر شه حکومت جه نکته چون کوهستانی مناطق ره عربون حریف نئینه و وشون شه‌مختار دئینه. پادوسپان این زمون که هچکی گیلون دله قدرتی نداشته، بورده این منطقه ره هم بیته و شه سامون دله دربیارده. وه اواخر حکومت جه کناره بیته تا ونه ریکا، شهریار، ونه جاسر هنیشه.

## دپیته چرخه‌تو
* اسپهبد خورشید

## منابع
* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۱۶.

رده:پادوسپانیون اسپهبدون
شهریار اول پادوسپانی

**شهریار پور پادوسپان** یا **شهریار اول** چارومین اسپهبدی بی‌یه که پادوسپانیان سلسله دله حکومت هکرده و سال‌های ۱۴۵ تا ۱۷۵ هجری، مدت ۳۰ سال، رویان منطقه دله اسپهبد بی‌یه. وه شه نیشتگا (پایتخت) ره بَوِرد بی‌یه کلار. شهریار دوره بی‌یه که تبرستون قیام راه هکته و شهریار چنتا دیگر اسپهبدون جه یک‌پشت بیّه که عربون ره تبرستون جه درهاکنن. ونه حکومتِ هیژدهمین سال بی‌یه که ونه پییر هم هنتا زنده بی‌یه و وه ره تشویق هاکرده که وندادهرمزد و شروین ره کومِک هاکنه که عربون ره کور-کاشم هکنن. (سال ۱۶۳ هجری) با اینچنین، شهریار عمر بن علاء که خلیفه جه اختلاف نظر داشته ره امون هدا و زنده باقی داشته.

## دپیته چرخه‌تو
* تبرستون شورش

## منابع
* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۱۶-۱۹.

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
آفریدون پادوسپانی

**آفریدون پور قارن** هفتمین اسپهبدی بی‌یه که پادوسپانیان سلسله دله حکومت هکرده و سال‌های ۲۵۰ تا ۲۷۲ هجری، مدت ۲۰ سال، رویان دله قدرت داشته. ونه حکومت گدر بی‌یه که علویون تبرستون که ونجه یک‌پشت بینه، تبرستون ره بیتنه و عباسیون خلافت جه دشمنی کردنه.

آفریدون و ونه ریکا، پادوسپان سوم، زمونی که مفلح لشکر بکشی‌یه و گت داعی جه جنگ دکته، داعی همراه بینه و داعی که شکست بخرده، فرار هاکرده و بورده آفریدون وَر پناه بیته. داعی ای وردگرسته و تبرستون ره پس بیته ولی ای این صوه یعقوب لیث وه ره تن دکته. یعقوب بمو کجور و دِ سال خراج ره ات‌روزنه جمع هاکرده و پادوسپان سوم ره شه والی نوم هدا ولی داعی نی‌یشته ونه کار همینتی در بوره و ای شه سامون ره پس بیته.

به نقل از چراغعلی اعظمی سنگسری، آفریدون تبار اینتی چی بی‌یه: «آفریدون پور قارن پور سرخاب پور نامور پور پادوسپان دوم.» آفریدون سال ۲۷۲ هجری بمرده.

## منابع
* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۲۰–۲۲.

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
عبدالله پادوسپانی

**عبدالله** شیشمین اسپهبدی بی‌یه که پادوسپانیان سلسله دله حکومت داشته. وه سال‌های ۲۰۷ تا ۲۵۰ هجری، رویان دله اسپهبد بی‌یه. این گدر بی‌یه که ونه تبار اسلام بیاردنه. پادوسپانیون این زمون بوردنه اتا سید که ری شهر دله دیّه ره بیاردنه تا وشون ِقیام ره رهبری هاکنه و اینتی گت داعی وَر شورش راه دمبدانه و علویون تبرستون حکومت ۲۵ رمضان ۲۵۰ هجری بساته بیّه. داعیِ پاممبر محمد علوی و عبدالله ِبرارزا، «محمد خیان پور رستم پور وندا امید»، نیشت بینه. عبدالله هم داعی جه بیعت هاکرد بی‌یه.

## دپیته چرخه‌تو
* داعی کبیر

## منابع

* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۲۰–۲۱.

رده:پادوسپانیون اسپهبدون
پادوسپان سوم

**پادوسپان سوم پور آفریدون** هشتمین اسپهبدی بی‌یه که پادوسپانیان سر حکومت داشته و سال‌های ۲۷۲ تا ۲۹۰ هجری، مدت ۱۸ سال، رویان دله دیّه. وه ات‌گال شه پی‌یرِ حکومت گدر گت داعی لشکر دله دیّه و اتا جنگ دله هم یعقوب لیث جه هم همکاری هاکرد بی‌یه.

ونه حکومت موقع، سال ۲۸۷ هجری، امیر اسماعیل سامانی شه مملکت ره وسعت هدائه و خاسته گرگان و طبرستان ره بیره. القائم بالحق، علویون تبرستون ِداعی، ونجه جنگ دکته و شکست بخرده و ۵ شوال ۲۸۷ وه ره جنگ دله بکوشتنه. این زمون تبرستون دکته سامانیون مِلک دله ولی پادوسپانی سامون هنتا شه سیوا اداره بی‌یه.

## منابع

* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۲۰–۲۲.

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
محمد اول پادوسپانی

**محمد بن شهریار** یا **اسپهبد محمد اول** دوازدهمین اسپهبدی بی‌یه که پادوسپانیان وسّه حکومت هاکرده و سال‌های ۳۲۱ تا ۳۳۳ هجری، وه رویان آخرین اسپهبد بی‌یه که این لقب ره زنده داشته. ونه دوره تبرستون علویون دئینه عباسیون خلافت جه جنگ کتنه که محمد هم خلافتِ پشت ره گیته و ات‌صوه داعی صغیر که ونجه پناه بیارد بی‌یه ره کت‌دَوِسته و برسنی‌یه ری.

## منابع

* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۲۹–۳۰.

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
شهریار سوم پادوسپانی

**شهریار پور جمشید** یا **شهریار سوم** یازدهمین اسپهبدی بی‌یه که پادوسپانیان ره سال‌های ۳۰۹ تا ۳۲۱ هجری حکومت کرده و رویان دله دیّه. ونه تبار ره «شهریار پور جمشید، پور دیوبند، پور شیرزاد، پور آفریدون» بنویشتنه. ونه دوره تبرستون علویون مازرون ره داشتنه و حسن قاسم ونجه جنگ کته.

شهریار سوم اولین‌کَش *[[استندار]]* لقب ره احیا هکرده و پادوسپانیونِ بعدی شاهون اینتا لقب ره شه وسّه کار زونه.
## منابع

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
شهریار دوم پادوسپانی

**شهریار دوم پور پادوسپان** نُهمین اسپهبدی بی‌یه که پادوسپانیان سلسله سر حکومت داشته و سال‌های ۲۹۰ تا ۳۰۵ هجری، مدت ۱۵ سال، رویان ونه دست دیّه.
زمونی که ونه پییر، پادوسپان سوم، اسپهبد بی‌یه، وه سال ۲۷۷ هجری بورده محمد بن هارون جه یک‌پشت بیّه و اتا جنگ دله ونه طرف ره محمد بن زید جلو بیته و کومِک هاکرده که بن هارون نجات پیدا هاکرده.

ونه حکومتِ اولین سال، ۲۹۰ هجری، محمد بن هارون علیه سامانیان شورش راه دمبدا و ناصر کبیر، داعی علوی که دیلم دیه، ره بیته و دِ-به-دِ بوردنه تا تبرستون ره امیر اسماعیل سامانی دست جا خلاص هاکنن. این گدر ابی‌العباس عبدالله دیّه سامانیون وسّه تبرستون ره اداره کرده. وه، اسپهبد شهریار ره برسنی‌یه که اتا پغوم اسماعیل سامانی ره برسنه و کومِک بیاره. شهریار این جنگ دله شخصاً دیّه و سامانیون وسّه جنگ کته. جنگ ره بَوِردنه په، محمد بن نوح ره امیر اسماعیل راهی هاکرده که تبرستون ره داره و ات‌گال بگذشته په، وه ره عزل هاکرده. محمد بن نوح خاسته شورش هاکنه که شهریار ونه دم ره بیته. همین ایّام ناصر کبیر دِباره لشکر بساته و دیلم جه بمو که تبرستون ره بیره. شهریار وه ره جنگ دله شکست هدا و ونه اتا فرمانده‌یِ سر ره بَوری‌یه و سامانیونِ والی وسّه راهی هاکرده.

## دپیته چرخه‌تو
* سامانیون والیون تبرستون دله

## منابع

* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۲۳–۲۵.

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
استندار اول

**استندار قباد** یا **استونداد** سیزدهمین حاکمی بی‌یه که پادوسپانیان ره حکومت کرده. وه سال‌های ۳۳۳ تا ۳۴۷ رویان دله حکومت داشته. استندار خله شهریار دوم باوندی جه رقابت داشته. شهریار باوند اون گدر آل بویه جه کومِک بیته که تبرستون ره بیره (اون گدر آل بویه ره سیده ملک‌خاتون اداره کرده که باوندیونِ شازده بی‌یه)؛ شهریار باوند خله الثائربالله ره پول دائه که آل زیار و پادوسپان ِملک ره نهب بئن و وشون ره اذیت هاکنن.

سال ۳۳۶ هجری وشمگیر زیاری اتا لشکر بیته و حسن فیروزان ره حمله هاکرده و حسن فیروزان بورده استندار وَر پناه بخاسته. وشمگیر ونه په بورده و استندار ره شکست هدا. استندار این گدر که زیاریون و باوندیون جنگ داشتنه، بورده الثائر علوی جه متحد بیّه و دِ-به-دِ بوردنه تا آمل شهر ره بیتنه ولی وشون میون اختلاف دکته و هئی جه جنگ دکتنه.

استندار جه اتا سکه‌ای کشف بیه که سال ۳۳۷ هجری ره سراق دنه و آمل دله ضرب بیّه. این سکه نشون دنه که الثائر ره در هاکرد بی‌یه و چن صباحی تیناری شهر ره اداره کرده.

## نوم
این استندار نوم ظارا میّن نی‌یه که چچی بی‌یه. اولیاالله آملی و ظهیرالدین مرعشی شه کتاب دله ابن اسفندیار جه نقل هاکردنه که ونه نوم «ابوالفضل» هسته ولی وشون ره دکّل بد حالی بیّه و ابن اسفندیار اونجه الثائر خَوِری گنه که ونه کُنیه ابوالفضل بی‌یه. ونه سکه سر هم بنویشته ره ننشنه خار-خار بخوندستن و اشترن وه ره «ال‍ڡٮ‍اد» تشخیص هادا و اعظمی سنگسری گته که ونه نوم ظارا «قباد» بی‌یه.

اتی منابع ونه نوم ره «استونداد» (Istwandad) بیاردنه. چون ونه په، بعدی حاکمون گرد شه لقب ره استندار یشتنه، وه ره اولین استندار هم گننه.

## دپیته چرخه‌تو
* وشمگیر
* الثائربالله

## منابع

* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۳۰–۳۳.

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
زرین‌کمر اول

**استندار حسام‌الدین زرین‌کمر اول** پادوسپانیان چاردهمین حاکم بی‌یه که سال‌های ۳۴۷ تا ۳۸۲ هجری، رویان دله حکومت داشته.
ونه تبار ره اینتی بنویشتنه: «زرین‌کمر پور فرامرز، پور شهریار، پور جمشید، پور دیوبند، پور شیرزاد، پور آفریدون، پور قارن، پور سرخاب، پور نامور، پور پادوسپان». وه شه عامی‌پسر په حکومت ره بیته و آل بویه جه وصلت هکرده و ونه دوره رکن‌الدوله حسن، مؤیدالدوله ابومنصور و فخرالدوله علی معاصر حاکمون جه بینه.

## منابع
* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۳۳–۳۴.

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
باحرب

**استندار سیف‌الدوله باحرب** پادوسپانیان پونزهمین اسپهبد بی‌یه که سال‌های ۳۸۲ تا ۴۰۹ هجری، رویان دله حکومت داشته. باحرب، آل بویه‌شون جه یک‌پشت بی‌یه.

## منابع
* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۳۴.

رده:پادوسپانیون اسپهبدون
اردشیر اول پادوسپانی

**استندار حسام‌الدوله اردشیر اول** پادوسپانیان شونزهمین حاکم بی‌یه که سال‌های ۴۰۹ تا ۴۳۴ هجری، رویان دله حکومت داشته. وه ۲۵ سال حکومت هکرده و طغرل بیگ حمله گدر جه معاصر بی‌یه ولی ونه سامون آرام دوره ره شاهد بی‌یه.

## منابع

* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۳۴.

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
ناماور اول

**استندار نماور پور نصیرالدوله شهریار** یا **نامور یکم** پادوسپانیان هیودهمین حاکم بی‌یه که سال‌های ۴۳۴ تا ۴۶۸ هجری، رویان دله حکومت داشته. وه ۳۴ سال حکومت هاکرده و هچکی جه جنگ نکته.

## منابع
* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۳۵.

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
هزار اسپ اول

**عزالدوله هزاراسپ پور فخرالدوله نماور** یا **استندار هزار اسپ اول** پادوسپانیان هیژدهمین حاکم بی‌یه که سال‌های ۴۶۸ تا ۵۰۸ هجری، چهل سال، رویان دله حکومت داشته. هزاراسپ و حسن صباح معاصر بینه و صباح بمرده په، هزاراسپ بورده کیا بزرگ امید خاخِر ره بَوِرده. ونه دِتا ریکا شهرنوش و کیکاووس حکومت برسینه.

ظهیرالدین مرعشی هزاراسپ نوم ره شه کتاب دله یارنه و ونه حکومت خَوِری گپ زنده ولی سکه‌هایی پیدا بینه که ظارا سال‌های ۵۰۲ تا ۵۰۴ هجری قمری (برابر ۱۱۰۸ تا ۱۱۱۱ میلادی) ات‌نفر که ونه نوم «ناصرالدوله شرف‌الدین نصر بن شهریوش» هسته، رویان و کجور دله حکومت داشته و سلطان محمد تپر که سلجوقیان شاه بی‌یه ره اطاعت کرده. سکه‌های دیگر هم درنه که مشکوک هستنه و سلطان محمود بن محمد (۵۱۱–۲۳/۱۱۱۸–۳۱) نوم وشون سر دره و شاید نصر بن شهریوش ونجه هم اطاعت هاکرد بی‌بوء. ولی این نصر بن شهریوش نوم دکّل تاریخی کتابون دله نموئه.

## منابع

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
شهریوش

**شهریوَش ** یا **شهرنوش** پادوسپانیان سلسله ره حاکم بی‌یه که ۱۱۱۷ تا ۱۱۶۸ میلادی وشون ره استنداری کرده. وه هزار اسپ اول ریکا هسته.

## حکومت
سال ۱۱۴۰ میلادی که سلجوقی سلطون، احمد سنجر، اتا ارتش برسنی‌یه تبرستون ره بیرن و علاءالدوله علی، باوندیون اسپهبد، ره بکوشن، شهریوش سلطون سنجرِ پشت ره بیته. باوندیون و سلجوقیون امّا جنگ نکتنه و صلح هاکردنه. سال ۱۱۴۲ علی شه مقوم ره کناره بیته و ونه ریکا شاه غازی رستم چاروم حکومت ره شه دست بیته ولی سلطون سنجر و شهریوش باتنه که ونه برار، تاج‌الملوک مرداویج، اینتی شه پییر جا ارث نَوِرنه و خاستنه وه ره شاه غازی دیم-به-دیم علم هاکنن. جنگ که راه هکته، شهریوش شه جبهه ره عوض هاکرده و شاه غازی وَر ره بیته و شه کیجا (یا خاخِر) ره هدا شهریوش ره و دِتا شهر، ناتل و پایدشت، هم ونه جاهاز هاکرده. شهریوش سال ۱۱۶۸ م بمرده و ونه برار کیکاووس اول جاسر هنیشته.

## منابع

* 
* 

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
کیکاووس اول پادوسپانی

**استندار کیکاووس** بیستمین حاکمی بی‌یه که پادوسپانیان جه، سال‌های ۵۳۵ تا ۵۷۲ هجری، رویان دله حکومت داشته. وه از ۵۳۲ تا ۵۷۲ دیلمستان ره هم شه قلمرو دله بیارد بی‌یه.

کیکاووس پییر، هزاراسپ اول، پادوسپانیان ِسابق اسپهبد بی‌یه و ونه مار کیا بزرگ امید ِخاخِر بی‌یه که اسماعیلیون ِرهبر بی‌یه و الموت دله شورش راست هاکرد بی‌یه. کیکاووس شه برار، شهریوش، جاسر هنیشته و باوندیون جه نزدیک بی‌یه و شاه غازی رستم جا یک‌پشت بی‌یه.

## منابع

* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۳۸–۴۸.

رده:پادوسبانیون اسپهبدون
هزار اسپ دوم

**هزار اسپ دوم** بیست و یکمین اسپهبدی بی‌یه که پادوسپانیان جه، سال‌های ۵۷۲ تا ۵۸۶ هجری، رویان و دیلمستان دله حکومت هاکرده.
ونه عامی، کیکاووس بمرده په، چون ریکا نداشته، وه بورده اردشیر اول باوندی پلی و ونجه رویانِ مِلکِ حکم ره بیته. هزار اسپ شه عامی ِراه ره نشی‌یه و الموت ِاسماعیلیون جه صلح هاکرده. اردشیر باوندی ونجه بخاسته که اسماعیلیون جه جنگ دکفه ولی وه ظارا قبول نکرده. این‌صوه اردشیر لشکر بیته و بمو رویان و گیلون ره ونه دس جه بیته و اسماعیلیون جه شه جنگ دکته. هزار اسپ خله این-در اون-در هاکرده و بدی‌یه نتونده حریف بوو، بورده سلجوقیون و دیگرون جه کومک بخاسته ولی ای ونه کار راه نکته و آخر اردشیر وه ره بیته و اعدام هاکرده.

## منابع
* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۴۹–۵۳.

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
زرین‌کمر دوم

**زرین‌کمر دوم** پادوسپانیان بیست و دومین حاکم بی‌یه که سال‌های ۵۸۶ تا ۶۱۰ هجری، رویان دله حکومت داشته. ونه گت‌ببا کیکاووس اول پادوسپانی بی‌یه که باوندیون جه یک‌پشت بی‌یه. وه شه وچگی ره اردشیر اول باوندی پلی سر هاکرده. اردشیر این گدر رویان ره بئیت بی‌یه ولی رویانِ مردم نخاستنه که باوندیونِ دست‌په دوون و شورش کردنه و بیستون بن ناماورک ره علم هاکرد بینه که اسپهبد بوو. اسپهبد اردشیر که بدی‌یه اینتی هسته، باته که کیکاووس وه ره وصیت هکرد بی‌یه که زرین‌کمر ره بقدرت برسنه و اسا پادوسپانیونِ ملک ره خانه وه ره پس هاده.

زرین‌کمر نهایتاً سن ۱۶ سالگی حکومت بیته و بیستون فرار هاکرده و اسماعیلیون وه ره بیتنه. زرین‌کمر هم تا ۲۴ سال پادوسپانیان ِاستندار بموندسته. پادوسپانیونِ بعدی حاکمون، همه ونه زک‌زا هستنه و همینسه وه ره «ابوالملوک» لقب هدانه. ونه حکومت گدر باوندیون و خارزمشاهیون جنگ دکتنه و باوندیونِ حکومت منقرض بیّه ولی خارزمشاهیون دکّل رویان ره حمله نکردنه.

## منابع
* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۵۵–۵۳.

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
بیستون اول

**شرف‌الدوله استندار بیستون پور زرین‌کمر** یا **بیستون اول** که وه ره **کــَلِ استندار** گتنه، پادوسپانیان بیست و سومین اسپهبد بی‌یه که سال‌های ۶۱۰ تا ۶۱۵ هجری، رویان و گیلان دله حکومت داشت.

بیستون دوره بی‌یه که باوندیون نسل دکته و پادوسپانیون که وشون جه اطاعت کردنه، سیوا بینه. گیلان ِمردم که بشنوستنه اینتی بیّه، خاستنه پادوسپانیون ره دیلم جه درهاکنن ولی بیستون جنگ دکته و نی‌یشته. بیستون خله جنگ‌خاه آدِم بی‌یه و همیشک ونه تن جنگی جمه دیّه و حتا جشن موقع لباس عوض نکرده. وه ات‌گال شه نیشتگا ره بورد بی‌یه لاهیجون که وضعیت ره کنترل داره.
وه پنج سال ویشته حکومت نکرده و همین پنج سالی، مغول حمله شروع بیّه. مادلونگ ونه بمردن ره سال ۶۲۰ هجری و ۱۲۲۳ میلادی ثبت هکرده.

## منابع

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
ناماور دوم

**فخرالدوله استندار ناماور پور بیستون** یا **نماور دوم** پادوسپانیان بیست و چارومین اسپهبد بی‌یه که سال‌های ۶۱۵ تا ۶۴۰ هجری، رویان و گیلان دله حکومت داشته. ونه حکومتِ اوائل بی‌یه که الموت اسماعیلیون پادوسپانیان ره حمله هاکردنه و ونه ملک ره بیتنه. ناماور فرار هاکرده خارزم و اونجه سلطون محمد جه کومِک بیته و وردگرسته که اسماعیلیون ره شکست هاده. ونه حکومت دوره بی‌یه که مغول حمله هاکردنه و خارزمشاهیون ملک ره بیتنه.

## منابع

* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۵۸–۵۷.

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
اردشیر دوم پادوسپانی

**استندار حسام‌الدوله اردشیر پور ناماور** یا **اردشیر دوم** پادوسپانیان بیست و پنجمین فرمانروا بی‌یه که سال‌های ۶۴۰ تا ۶۴۳ هجری، رویان و گیلان دله حکومت داشته. ونه دوره، حسام‌الدوله اردشیر باوندی بمو باوندیون ره احیا هاکرده و وشون دِتا یک‌پشت بینه که تبرستون وضع ره مغول حمله په رقد بورد بی‌یه، سر-سامون هادن. اولیاءالله آملی شه کتاب دله گته که اردشیر شه نیشتگا ره بَوِرد بی‌یه گیلون دله و ونه برار، اسکندر، اقلاً تا ۶۶۲ هجری ناتل دله حکومت کرده. این شعر ره هم اولیاءالله اردشیر خَوِری گنه:

## منابع

* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۵۸–۶۰.

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
شهرآگیم

**استندار شهرآگیم** پادوسپانیان بیست و شیشمین حاکم بی‌یه که سال‌های ۶۴۳ تا ۶۷۱ هجری، مدت ۲۸ سال، رویان دله حکومت داشته. شهرآگیم گیلونی‌ها جه جنگ دکته و وشون جه شکست بخرده و نهایتاً نمک‌آبرود وشون ِسرحد بیّه.

شهرآگیم حکومت یازدهمین سال زمانی هسه که هلاکوخان بمو و اسماعیلیون برج ره الموت دله رقد بدا. این جنگ ِاواخر هلاکو دستور هدا که مازرونِ محلی حاکمون وه ره تن بئن و گردکوه قلعه ره محاصره هاکنن. شهرآگیم و ونه متحد، شمس‌الملوک محمد باوندی، این گدر بوردنه که گردکوه ره بهار دله محاصره هاکنن. اتا مازرونی شاعر، قطب رویانی، وشون وسّه شعری بخوندسته که هوس دکته وشون ره بئن مازرون و بهارِ خار هوا جه لذت بَوِرن. اینتی بیّه که مغول‌ها وشون دست عصبانی بینه و آمل ره حمله هاکردنه. محمد باوندی فرار هاکرده و دربورده ولی شهرآگیم تسلیم بیّه و باته که من اتا بمیرم، بتتره تا مه ملکِ مردم انده زحمت دکفن. شونس بیارده که گردکوه این گدر فتح بیّه و مغول‌ها وه ره ببخشینه. چن‌کش بعد مغول‌ها مازرون ره بیتنه و شهرآگیم ره بخاستنه ولی وه نشی‌یه و تا آخر که در-مِرده، مغول‌ها جه هکش-دکش داشته.

## منابع

* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۵۸–۶۰.

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
ناماور سوم

**استندار ناماور سوم** معروف به **ملک شاه غازی** پادوسپانیان بیست و هفتمین فرمانروا بی‌یه که سال‌های ۶۷۱ تا ۷۰۱ هجری، رویان دله حکومت داشته. ناماور خله ایلخانان پشت بی‌یه و وشون پلی رفت-روش کرده و باوندیان جه هم خار-خار رابطه داشته. ناماور خله مدرسه ساته و آمل دله هفتادتا مکتب بساته که علویون مردم ره درس هادن. ونه دوره مازرون و رویان آرام بی‌یه و ۷۰۱ هجری وه بمرده.

## منابع

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
کیخسرو پادوسپانی

**استندار شاه کیخسرو پور شهرآگیم**  پادوسپانیان بیست و هشتمین فرمانروا بی‌یه که سال‌های ۷۰۱ تا ۷۱۲ هجری ، رویان و رستمدار دله حکومت داشته.

اولیاءالله آملی ونه دوره شه کتاب ره بنویشته و گنه که وه صد تا وچه داشته.

شاه کیخسرو، غازان محمود و الجایتو و یزدگرد و شهریار پنجم باوندی جه معاصر بی‌یه و وشون جه رابطه داشته.

## منابع

* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۶۶–۶۷.

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
محمد دوم پادوسپانی

**استندار شمس‌الملوک محمد پور شاه کیخسرو** یا **محمد دوم** پادوسپانیان بیست و نهمین شاه بی‌یه که سال‌های ۷۱۲ تا ۷۱۷ هجری ، رویان و رستمدار دله حکومت داشته. وه باوندیون جه یک‌پشت بی‌یه و صوفیه جه خله رسی‌یه.

## منابع

* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۶۷.

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
شهریار چاروم پادوسپانی

**استندار نصیرالدوله شهریار چهارم** پادوسپانیان سی‌اُمین حاکم بی‌یه که سال‌های ۷۱۷ تا ۷۲۵ هجری ، رویان و رستمدار دله حکومت داشته. وه دیگر استندارون دستوری ایلخانان جه حساب نَوِرده و دائماً لشکرکشی کرده و شه خزینه ره پر داشته. وه کلارستاق ره آباد هکرده و اونجه بازار و سرا بساته. شهریار چن کش گیلون ره لشکر برسنی‌یه و اشکور جه جنگ کته و موفق بیّه که دیلم ره تا تیمجان ِسرحد، دِباره پادوسپانیونِ سامون دله دگاردنه.

شهریار و شاه کیخسرو باوندی که ایلخانان ره باج دائه، هئی جه بد داشتنه ولی زمونی که ایلخانان بمونه که مازرون ره بیرن، شهریار باوندیون جه پشتی هاکرده و شاه کیخسرو ره شه منزل پناه هدا. جنگ که تموم بیّه په، شاه کیخسرو هم وساطت هاکرده که شهریار و امیر تالش چوبانی هنیشن و گپ بزنن. مردم اون گدر خله تعجب هاکردنه که شهریار اتا تورکِ سفره سر هنیشته.

وه شه برار، تاج‌الدوله زیار، جه درگیر بیّه و ونه برار-زا، جلال‌الدوله اسکندر، وه ره بکوشته.

## منابع

* چراغعلی اعظمی سنگسری. «گاوباریان پادوسپانی». ص ۷۰–۶۷.

رج:پادوسپانیون اسپهبدون
فریدریش انگلس

**فریدریش انگلس** اتا نویسنده بی‌یه که کارل مارکس ره کومِک کرده و *[[کمونیسم مانیفست]]* ِبساتن سره، مارکس جه هم‌باز بی‌یه. وه شه پولدار خانواده جه بی‌یه و شه مال جه مارکس که ندار بی‌یه ره کومِک کرده.

## منابع

رج:آلمانی فیلسوفون
رج:کمونیسم
نیل آرمسترانگ

**نیل آرمِسترانگ** اولین فضانوردی هسته که ماه سر راه بورده. وه خاسته سفینه جا پیاده بوو، اتا معروف جمله باته که «مه وسّه، اتا پچیکِ قدم هسته و علم وسّه، اتا گتِ شاب». 

## منابع

رج:فضانوردون
رج:آمریکا گت آدمون
مروون کنزاری

**مروون کنزاری** (هلندی: Marwan Kenzari؛ زادهٔ ) اتا هولندیج آکتر هسه کا 2008 جه دره تجش کانده. هولندیج و اینگیلیسیج فیلمون دله  اکت هاکرده .

ونه نومدار فیلمون جه : دوشمّه چی بیه؟ ، علادین ، مومیائی و... ره نوم بوریم.

## فیلم دونی

## ممبعئون

رج:زننه آدمون
رج:هلند بازیگرون
پاس (کیتا فیلم)

***پاس*** یکاتا کیتا فیلم هسه کا ونه دایرکتر هانیع بوالی هسه و 1397 دله اکران بویه. اینتا فیلم باش (=موفق) بویه کا خلاقیت جائزه ره کلیفورنیا فستیوال جه بیره و خارترین فیلم ویننئون اشش جائزه ره دی بیلجیک فیلم فستیوال دله بیته.

## آسنی
اتا عکاسباشی آسنی ره گونه کا وه آتولیه دله دره و اونتا کسونی کا دره شوننه کوچ هاکنن عکس ره گیرنه امبا وه اینتا جا کا وه ره خش نینه ونه ایرون دله زیوش هاکنه و... ...

## ممبعئون

رج:ایرانی فیلمون
رج:۲۰۱۸ فیلمون
رج:فارسی فیلمون
اشون(ویدئوئیج کا)

***اشون*** (به انگلیسی: *Yesterday*) اتا ویدئوئیج کا هسه کا ماجراجویی هسه کا اتا ایسپونیایی کمپانی وه ره خار هاکرده . و فوکوس هوم اینتر اکتیو وه ره نشر هادائه.د.

## ممبعئون

رج:کامپیوتری کائون
آکادمی

**آکادمی** (به فرانسوی: Académie) اتا موسسه هسه کا تحقیق بیا هارموجین وسه تجنه ، آکادمیک بمسنسن یا  مانشی(افتخاری) عوضو بوین هسه.

اسا چاتّا تجا آکادمی ایرون دله دره فارسی ادب و دب آکادمی، دونش اکادمی، دکتری دونشون اکادمی، و هونر اکادمی.

## رخه دونی(ریشه دونی)
اکادمی واجک یونانی زوون جه بموئه و اول آکادمیا بیه و بعد بورده زوونون دیر دله امبا طبری دله فرونسئی جه بموئه 

## ممبعئون

رج:دونش
پنجاب

بندانگشتی|پنجاب توپوگرافیک نقشه.
**پنجاب (اینگلیسی جه: ''Punjab'')** اتا منطقه نوم هسته که هند و پاکستان میون رَسِد بیّه. پنجاب ِمردمون پنجابی زوون دارنه و اسلام، سیک یا هندو په‌روو هستنه. هند پنجاب ویشترین سیکِ دینِ په‌روون ره دارنه و پاکستان پنجاب هم مسلمون هستنه و اینانِ خط هم فرق کنده. پنجاب جمیعت خله زیاد هسته و وشون اتا از گت‌ترین اقوامی هستنه که دولت-ملت ندارنه.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رج:هند جوغرافی
رج:پاکستان جوغرافی
غاویز

**خَویز** (Xaviz)، **قفیز** (Qafiz) یا **غاویز** اتا بنه‌یِ قایده بئیتن ِواحد و گتی ِیکا هسته که مازرونِ شالی زمین ره ونجه اندا گیتنه. این یکا هکتار جه کچیک‌ته هسته و همینسه هنتا لِتکائونِ قایده بیتن وسّه استفاده وونه. هر خَویز هزار متر مربع و یا یک‌دهم هکتار جه برابری کنده. 

## عربی کشورون دله
قفیز نوم عربی زوون جه ریشه گیرنه و اتا واحد بی‌یه که وزن و گتی و اندازه ره ونجه قایده گیتنه و هنتا هم بعضی کشورون دله زیتون ِراغون ره ونجه وزن کشنّه.

## گتی
▪ 1 خَویز = 1000 متر مربع = 0.1 هکتار 

## منابع

رج:متر
اینترپول

**جئانی آجون** یا **اینترپل** ، اتا جئانی اورگان هسه کا جئانی موجرمون جا موبارزه کانده .و اونتا کشفرونی کا ونه عضو هسنه ره دی وشون ایمنی ره برقرار کانده . اینترپول اتا سرواجک هسه کا اینگیلیسی دله جه بیتنه کا ونه اینگیلیسی  کا ونه معنا بونه جئانی آجونون اورگان  هسه و اینت واجک جه اینترپول واجک ره خار هاکردنه . 1923 وین ، اوتریش دله اولین گادر بنا بویه . اسا ونه مقر فرونسه لیون دله هسه .

## کشفرونی کا ونه دله عوضونه

### رسمیج عوضوون
اینتا آجونی اورگان  (سپتامبر ۲۰۱۷)  ۱۹۲ عوضو (سوا عوضو) هسه  و اینترپل تینار اینتا کشفرون ره خدمات دنه :
 

### مجموعه بنی کشفرون

### سازمان ملل کشفرون کا اینترپول دله عوضو نینه

### اونتا کشفرونی کا اینترپول ره رسمیت دوننه امبا ونه دله عوضو نینه.

## ممبعئون

* ویکی‌پدیای انگلیسی
* فرهنگنامه کودکان و نوجوانان، جلد هشتم، ۱۳۸۲
* اینترپل عضویت فلسطین را پذیرفت، بی‌بی‌سی فارسی، ۵ مهر ۱۳۹۶
رج:بین المللی سازمان‌شون