open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
نوح

[بندانگشتی|چپ|300px|نوح ِطوفان، [میکل آنژ ِدکشی‌یه]]
**نوح** (عبری جه: נוֹחַ) اتا داستانی شخصیت هسته که ابراهیمی ادیان دله ونه داستان دَره. تورات، انجیل و قرآن وه ره اتا پیومبر دونّه. وه لمک، نهمین نسل آدم، اولین کشاورز بی‌یه. وه اتا کشتی بساته و وقتی خدا وارش و لاییز بیارده، وه شه په‌روون و حیوانات ره بی‌یشته شه کشتی دله و اینتی ونه دشمِنون بَمِردنه. نوح ِعُمر خله دِراز بی‌یه و ابراهیمی ادیان ِپه‌روون گانّه وه عُمر ویشترین عُمر ره داشته

## منابع


رج:پیومبرون
۳۰ دی

**۳۰ دی** هجری شمسی، مساوی **۱ میره ما** تبری.

## دکته کارون
* این روز دله در سنه 1489 آمل جنگ تموم بیّه و ئیران سیپاه و مردمون آمل جنگ ره بَوِردنه.

## بزابئی یون

## بمردون

رج:دی
۱ بهمن

**۱ بهمن** هجری شمسی، مساوی **۲ میر ما** تبری.

## دکته کارون

## بزابئی یون

## بمردون

رج:بهمن
۹ بهمن

**۹ بهمن** هجری شمسی، مساوی **۱۰ میر ما** تبری.

## دکته کارون

## بزابئی یون

## بمردون

رج:بهمن
۱۵ بهمن

**۱۵ بهمن** هجری شمسی، مساوی **۱۶ میره ما** تبری.

## دکته کارون
قدیم مازرون و گیلان دله، خصوصاً گالش مردمون، این روز ره هشت و هشت جشن گیتنه. 

## بزابئی یون

## بمردون

رج:بهمن
۱۲ بهمن

**۱۲ بهمن** هجری شمسی، مساوی **۱۳ میر ما** تبری.

## دکته کارون
* مازرونی ۱۴۹۰ ره میرما ۱۳ ده‏له، آیه‏تولاه خومه‏ینی (ئه‏شناخته‏نه وه ره ایمام خومه‏ینی) به‏‍موئه ایران. 
## بزابئی یون

## بمردون

رج:بهمن
کرمانج

**کُرمانج** یا **کورمانج‌ئون** کوردون اتا گت طایفه نوم هسته که کرمانجی گویش جا گب زننه. کرمانجون ترکیه‌ی شرقی جنوب ور و ایران غربی آذربایجان و شـِمالی خـِراسون ور درننه.

رج:کوردستون
۷ اسفند

**۷ اسفند** هجری شمسی، مساوی **۸ اونه ما** تبری.

## دکته کارون

## بزابئی یون

## بمردون
۱۵۰۳ تبری - هاشم آملی، از روحانیون و علمای روشناس شیعه مازرون

رج:اسفند
.af

**.af** افخانئون کشور اینترنتی دامنه هسه.

رج:اینترنتی دامنه ئون
.al

**.al** آلبانی کشور اینترنتی دامنه هسه.

رده:اینترنتی دامنه ئون
.az

**.az** آذربایجان جمهوری اینترنتی دامنه هسه.

رج:آذربایجون
رج:اینترنتی دامنه‌ئون
.ae

**.ae** متحده عربی امارات اینترنتی دامنه هسه.

رج:اینترنتی دامنه ئون
.ba

**.ba** بوسنی ئو هرزگووین اینترنتی دامنه هسه.

رده:اینترنتی دامنه ئون
.asia

**.asia** اتا اینترنتی دامنه هسه که آسیایی سایتون سر کار شونه.

رده:اینترنتی دامنه ئون
۲ شهریور

**۲ شهریور** هجری شمسی، مساوی **۲ کرچه ما** تبری.

## دکته کارون

## بزابئی یون

## بمردون

رج:شهریور
علی اکرم همت اوف

**علی‌اکرم همت‌اوف** که وه ره **علی اکرم همت زاده** نوم جا هم اشناسنه، اتا تالش نظامی و آذربایجونی سیاست‌مدار هسه. وه **تالش خدگردون جوموری** ره سر هایته. که اتا شه‌بخونسته دولت بی‌یه که آذربایجان جوموری جنوب دله ونه تالشی منطقه‌ئون دله دِرِس بیّه. وه بعد از اونکه آذربایجون جوموری، شوروی جه سیوا بیّه، اتا خدگردون جوموری، اینتا کشور شرقی جنوب دله که ونه نیشتنگا نوم لنکران بی‌یه درس هکرده. ولی اینتا جوموری ره الهام علی اوف مونحل هکرده و همت‌اوف هم دستگیر و زندون بَیی‌یه. وه ۱۰ سال زندونی بی‌یه تا اینکه اروپا شورا آذربایجان جوموری ره فشار بی‌یشته و وه زندون جه دَر بورده و هولند دله سیاسی پناهنده بیه. وه تا سال ۲۰۲۲ اونجه زندگی کرده، شه موبارزه ره تالشون حقوق سر دمبال کرده.

## منابع

رج:سیاست مدارون
رج:تالش
۱۱ شهریور

**۱۱ شهریور** هجری شمسی، مساوی **۱۱ کرچه ما** تبری.

## دکته کارون

## بزابئی یون

## بمردون

رج:شهریور
۱۹ شهریور

**۱۹ شهریور** هجری شمسی، مساوی **۱۹ کرچه ما** تبری.

## دکته کارون

## بزابئی‌ئون
* ۱۳۵۹ - **[[شاهین نجفی]]** گیلک خوننده، دنیا بموئه.

## بمردون

رج:شهریور
۲۱ شهریور

**۲۱ شهریور** هجری شمسی، مساوی **۲۱ کرچه ما** تبری.

## دکته کارون

## بزابئی یون

## بمردون
* صفر گلردی، مازنی خونش‌کر 

رج:شهریور
۸ اردیبهشت

**۸ اردیبهشت** هجری شمسی، مساوی **۴ ده ما** تبری تقویم.

## دکته کارون

## بزابئی یون

## بمردون
۱۴۸۳ تبری - محمد کوهستانی، از روحانیون و علمای روشناس شیعه مازرون

رج:اردیبهشت
۲۵ اردیبهشت

**۲۵ اردیبهشت** هجری شمسی، مساوی **۲۱ ده ما** تبری تقویم.

## دکته کارون

## بزابئی‌یون

## بمردون

رج:اردیبهشت
۵ خرداد

**۵ خرداد** هجری شمسی، مساوی **۲ وهمینه ما** تبری تقویم.

## دکته کارون

## بزابئی یون
* 2وهنه ما 1443طبری ایمامعلی حبیبی بزائنی روز هسته.

## بمردون

رج:خرداد
۱۰ تیر

**۱۰ تیر** هجری شمسی، مساوی **۸ نوروز ما** تبری تقویم.

## دکته کارون

## بزابئی یون
* اسکندر ژوئیهٔ (هشتوم نوروز ما یا هشتوم فردینه ما) ۳۵۶ ق.م شهر پِلا دله دنیا بیموئه.

## بمردون

رج:تیر
۱۹ خرداد

**۱۹ خرداد** هجری شمسی، مساوی **۱۶ وهمینه ما** تبری تقویم.

## دکته کارون

## بزابئی یون

## بمردون

رج:خرداد
۲۸ تیر

**۲۸ تیر** هجری شمسی، مساوی **۲۶ نوروز ما** تبری تقویم.

## دکته کارون

## بزابئی یون
* منوچهر ستوده، مازرونی نویسنده و مورخ
* هادی نوروزی، مازرونی فوتوالیست

## بمردون

رج:تیر
۲۹ تیر

**۲۹ تیر** هجری شمسی، مساوی **۲۷ نوروز ما** تبری تقویم.

## دکته کارون

## بزابئی یون

## بمردون

رج:تیر
۱ فروردین

**۱ فروردین** هجری شمسی، مساوی **۱ پیتک** تبری تقویم.

## دکته کارون
* اینتا نتا روز موصادیف هسته با نوروز (اتا ئیرانی جشن که ابل سال وشون هسته) .
* این روز ره روز جهونی گت ِکوروش گنّه.

## بزابئی یون

## بمردون

رج:فروردین
رج:نوروز
.org

**.org** اتا اینترنتی دامنه هسه که وه ره سازمانون کار زننه.

رده:اینترنتی دامنه ئون
.biz

**.biz** اتا اینترنتی دامنه هسه که کارون سر وه ره کار زننه.

رده:اینترنتی دامنه ئون
.net

**.net** اتا اینترنتی دامنه هسه که وه ره شرکتونی که اینترنت سر کار کننه، کار زننه.

رج:اینترنتی دامنه ئون
.cat

**.cat** اتا اینترنتی دامنه هسه که کاتالونی زوون سر کار شونه.

رده:اینترنتی دامنه ئون
.int

**.intr** اتا اینترنتی دامنه هسه که جهانی سایتون سر کار شونه.

رج:اینترنتی دامنه ئون
.mobi

**.mobi** اتا اینترنتی دامنه هسه که موبایل سایتون سر کار شونه.

رج:اینترنتی دامنه ئون
.mil

**.mil** اتا اینترنتی دامنه هسه که نظامی سایتون سر کار شونه. 

رج:اینترنتی دامنه ئون
مهدی کروبی

**مه‌هدی کأروبی** (فارسکی ده‌له: *مهدی کروبی*، اینگیلیکی ده‌له:*Mehdi Karoubi*) أتا پولیتیک مردی هسه که ۱۳۸۸ ایران ره جوموری سرارم انتخابات سه نومزد بیّه.

## چه‌کوت/بیوگرافی
وه مازرونی ۱۴۴۷ دله لرستان استان، الیگودرز جا دنیا بموئه.

## دأیا لینکون
* مهدی کروبی
* مهدی کروبی/اعتماد ملی

رج:زننه آدمون
رج:ملائون
ورگ

**ورگ**   یا   **ورک**  یا **ورکا**  اتا گوشخار حیوون هسته که کاله‌دارون رج دله دره. ورگ سگ‌مونایی هسته که گته و سگ ره مونده و اتّا دکته دم هم دارنه. ورگون رنگ مختلفه ولی بطور کلی خاکستری و زرد یا قهوه‌یی مخلوط با سیو می‌ئون هستنه. به صورت اتا خونواده یا گله‌ی هفتایی که چنتا خونواده جه تشکیل وانه دله بدی‌یه وانّه. معمولاً روز شکار کانّه، به ویژه صواحی گادِر به گاسفن حمله کانّه، و گاهی هم شو گاسفن کِرف ره حمله کانّه.

مازرون دله هم ورگون مختلف وجود دارنه. وشون دله ات جور خاکستری ورگ دَره که ونه نوم «کاسپینی ورگ» یا «قفقازی ورگ» هسته. این ورگ ِتَلِکِه دَر کَفِنه *(= دَر منقرض وانه)* و وه خله کمیاب بَیی‌یه.

## نوم
* ورگ ِکلمه‌یِ ریشه هندو-اروپایی زوونون ِدله اول جه هم وجود داشته و بصورت /wer-/ بی‌یه؛
* ات مرحله بعد و اولیه ژرمنی زوونون دله wargaz یاغی و چموش معنی جه دَیی‌یه
* کمی بعدته باستانی انگلیسی دله wearh یا wearg یا werg بوجود بموئه، میونه انگلیسی دله هم wari یا weri داشتنه، باستانی ساکسون دله هم warg یا warag اتا اسطوره‌ای ورگ نوم بی‌یه که وحشی و قهرمون‌هایِ دِشمن بی‌یه.
* باستانی هلندی دله warg، میونه هلندی دله werch یا warch و امروزی هلندی warg کاربرد دانّه.
* باستانی بالایی آلمانی دله warg، میونه بالایی آلمانی دله warc، باستانی اسکاندیناوی دله vargr معنی داشتنه.
* هَنتا ایسلندی دله vargur، فارویی دله vargur، سوئدی دله varg، دانمارکی دله varg، انگلیسی دله warg، فلاندی دله varas و استونیایی دله varas همون معانی ره دارنه.

ورگ ِکلمه گیلکی دله vərg تلفظ وانه و فارسی دله کم‌کم *گرگ* بیّه. تبرستون تاریخ سِراق دِنه که گرگان ِنوم این کلمه جه بَییته بیّه. گرگان نوم قبل اسلام «ورکانه» بی‌یه که یونانیون شه لهجه دله وه ره «هیرکانیا» گاتِنه.

این کلمه اسکاندیناوی ِاسطوره‌ها دله هَنتا اتا کاراکتر هسته.
## منبع

رج:کاله‌دارون
رج:سگ‌مونائون
کچه

چنتا کال خارجی کچه|انگشتدان
**کچه** اتا جور قاشق هسته، که چو جه وه ره سازنّه. کچه بساتن تاریخ ورگردنه به ۲۵۰ قبل از میلاد که سلتی‌ئون، بریتانیا دله، ونجه کار زونه. اتا مزیت که کچه، فلزی قاشق جه دانّه، اینتائه که وه حرارت ره منتقل نکانده.

## مازرون دله
مازرون دله کچه‌ئون ره وشون قایده په، کار زونه. پچیک کچه‌ئون جه پلا خاردنه و گت کچه جه خارش گیتنه. مردم اون گادِر هرکاجه شینه شه کچه ره شه همراه وَردنه و غذا بخاردِن په، وه ره شستنه و یشتنه شه جیف.

روسیه و شوروی بازرگون‌ها طلایی و مفرغی قاشِق ره بیاردنه و نقره‌یی قاشقون اروپا جه بموئه مازرون دله و کچه جا ره کم کم بَییتنه.

## پانویس

رج:اشیا
سزار

**گایوس جولیوس سزار** (اینگلیسی جه: *Gaius Julius Caesar*) که وه ره قیصر هم گاتنه، (بزائۀ ۱۲ یا ۱۳ ژویه ۱۰۰-بمردۀ ۱۵ مارس ۴۴) وه ات از دیکتاتورون و رهبرون نامدار سیاستون ونظامیون جوموری روم بیه.

وه کنار کراسوس و پومپی اتااز فرمانده‌ئون سه‌تایی روم بی‌یه. وه باعث بیّه سرزمین گل ره رومیا بَیرن و فرانسه الانی شکل بَییره وه همینتی اولین رومی بی‌یه که به انگلستون حمله هاکرده ولی به خاطر سنا و پومپی موفق نیه و أی همینتی شه لژیون هاره کیش هدا بورن اون ور روخانه روپیکون.

وه سال ۴۹ کودتا هاکرده و امپراتور رومی‌ئون بیه بعد از اون دولت روم ره دگرگون هاکرده که این کار باعث بیه اتا از اون دوستای صمیمی به نوم **[[مارکوس یونیوس بروتوس]]** و اتا دسه دگه از سنتورا وه ره بکاشن.

بداز ۲سال سنا بائوته که وه شه جا ات جور خدا بیّه و بقیه قیصرای نوم ره گاتنه سزار
وه شه زمون هفته‌ی ِروزا و ماه‌ها ره اسم دینگو که این کار ره با اسامیه خدایون رومی هاکرده.

## منابع
* English Wikipedia 

رج:روم امپراتورون
رج:ایتالیا تاریخ
رج:روم تاریخ
طی الارض

طیّ الارض در ورخی بنویشته‌ها عیرفان از جمله در تصوف و کابالا به نوعی حرکت انتقالی گاته وانه که ون دله آدم با ایتکا به اراده خادش بدون حرکت در مکان مونتقل وانه.

## جستارهای وابسته

کیمیاگری 
کرامات 
اسطرلاب
محک
لنکرون

300 px|چپ|لنکران آذربایجون دله
لـَنکـِرون (آذربایجونی تورکی دله:Lənkəran) اَتـّه بخش ِ نوم هـَسّه که  آذربایجون ِ جوموری ره غربی‌جنوب ِ وَر قـِرار بـَهیته. وره نـَونه لـَنکـِرون ِ شهر ِ جه اِشفا بـَهیریم. لـَنکـِرون، آذربایجون ِ جوموری ره اَتـّه جه باستونی مناطق هـَسته. باستون‌شناسی ِ کاووشون تأیید کنده که مردم، مفرغ ِ دوره یه گدر جه، اینتا مکان ِ دله سـِکونـِت داشته‌نه. اینتا بخش، مازرون ِ دریو ره غربی کناره یه وَر قـِرار دارنه. لـَنکـِرون ِ مردمون ره تالشون و آذربایجانیون تشکیل دننه.

## بریمی لینک‌ئون
رج:تالش
رج:آذربایجون شهرون
شوروی

**شورویِ سوسیالیستی جماهیر ِاتحاد** یا خلاصتاً *'[[کمونیست]]ی کشور بی‌یه که [[روسیه]] و چنتا متحد ِجمهوری جه تشکیل بی‌یه که تأسیس بیّن جه (۱۹۲۲) تا رِقِدبوردِن گادِر (۱۹۹۱) گتِ قسمتونی از [[اروپا]] و [[آسیا]] ره شه سامون دله داشته و دِنیایِ گترین کشور بی‌یه.

شوروی روسیه‌یِ انقلاب ۱۹۱۷ ِنتیجه بی‌یه و روسیه ونه گتترین جمهوری بی‌یه.  اتی ایدنه. وشون خاستنه نتیجتاً مردم ِ

== نوم ==
این کشور نوم روسی دله *Союз Советских Социалистических Республик* (تلفظ وانه: سویوز سُوتسکیح سوسیالیستی چـِسکیح رسپوبلیک) هسه که ونه مخفف *CCCP* (تلفظ: اس‌اس‌اس‌اِر) بی‌یه. ونه انگلیسی و بین‌المللی نوم *Union of Soviet Socialist Republics* یا خلاصتاً *Soviet Union* هسه که با مخففاً *USSR'' بنومسته وانه.

## تقسیمات
شوروی پونزه‌تا جمهوری جه تشکیل بی‌یه که بعد ونه رقد بوردن، هر کامین شه وسّه اتا سیوا کشور بَینه.

## منابع


رج:کمونیسم
رج:اروپا رقد بورده کشورون
رج:سوسیالیست کشورون
پرسپولیس

*پرسپولیس، اتا فیلم نوم که مرجانه ساتراپی بساته ده‌له‌واره ره [[پرسپولیس (فیلم)|اینجه هاره‌شین]]*.


**باشگاه فوتبال پرسپولیس تهران** یا **پیروزی**، اتا ایرانی فوتوال تیم هسته که تهران شهر دله کا کنده. پرسپولیس ِرقیب استقلال هسته و وشون ایران ِدِتا گت‌ترین تیم‌ها هستنه.

## منبع

رج:ایران فوتوال تیمون
اخا

اتا روستای نوم هسه که بالا لاریجان دهستون دله دره. اینتا روستا لاریجان بخش دله،آمل شهرستون دله دره.
## جوغرافی

## ایقتصاد

## منبع
*ایران آمار مرکز

رج:آمل شهرستان روستائون
امیرآباد (آمل)

**امیرآباد**، روستائی هسه از توابع بخش لاریجان شهرستان آمل در استان مازندران ایران.

## جمعیت
اینتا روستا، دهستان بالالاریجان دله قرار داینه و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، ونه جمعیت ۶۰ نفر (۱۷خانوار) هسه.

## منابع

رج:آمل شهرستان روستائون
کرف

**کرف** اتا گیاه هسته که چماز ره مونه و ونه خانواده جا هسته. 

آمل شهرستان ره اتا مله نوم کرف هسته.

## منابع

رج:گیاهون
پاشاکلا

**پاشاکلا** خله روستائون نوم هسته که ویشته مازرون شنه:
* پاشاکلا (دودانگه) روستایی در دهستان فریم بخش دودانگه‌ی شهرستان ساری در استان مازندران ایران شنه.
* پاشاکلا (آمل)، اتا روستا که بخش مرکزی شهرستان آمل در استان مازندران ایران شنه.
* پاشاکلا (دابوی جنوبی)، اتا روستا که  بخش دابودشت شهرستان آمل در استان مازندران ایران شنه.
* پاشاکلا (دشت‌سر)، اتا روستا که بخش دشت‌سر شهرستان آمل در استان مازندران ایران شنه.
* پاشاکلا (قائم‌شهر)، اتا روستا که  بخش مرکزی شهرستان قائم‌شهر در استان مازندران ایران شنه.
* پاشاکلا (سوادکوه)، اتا روستا که بخش مرکزی شهرستان سوادکوه در استان مازندران ایران شنه.
* پاشاکلاه (سوادکوه شمالی)، اتا روستا که بخش مرکزی شهرستان سوادکوه شمالی در استان مازندران ایران شنه.
* پاشاکلا (نوشهر)، اتا روستا که بخش مرکزی شهرستان نوشهر در استان مازندران ایران شنه.
* پاشاکلا انتقالی، اتا روستا که بخش مرکزی شهرستان ساری در استان مازندران شنه.
* پاشاکلا اربابی، اتا روستا که بخش مرکزی شهرستان ساری در استان مازندران ایران شنه.
* پاشاکلا (هزارپی جنوبی)
* پاشاکلا بیش‌محله
* پاشاکلا افراکتی
سفیدتمشک

**سِفیدتَمِشک** (قدیمی نوم: سفیدتَمیشه) اتا از روستا رامسر مازرون دله هسته.

این روستا مازرون غرب‌وَری دره و ات کمه چابکسر جه فاصله دانّه.

## ویشتر بخوندستن
*طراحی مجموعه توریستی تفریحی ایلمیلی رامسر / اسدالله خلج‌کجی؛ پایان نامه (کارشناسی ارشد) -- دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده معماری و شهرسازی، ۱۳۷۹.
*گیلان نقشه‌ئون

رج:رامسر شهرستان روستائون
تبریز

**تبریز** شرقی آذربایجان استان ره مرکز هسته و ونه جمیت، طبق اونچی سال ۹۵ بشمارستنه، ۱٬۵۵۸٬۶۹۳ نفر هسته. تبریز مردم تورک هستنه و این شهر، گت‌ترین شهری هسته که آذری تورکی زوون دارننه. تبریز ِشهر، ایرانِ معاصر دوره خله اهمیت داشته و اینتا شهرِ مردم مشروطیت گدر نقش زیادی داشتنه. تبریز ره اولین‌هایِ شهر هم گننه چون خله مؤسسات و نهادون که ایران دله بمونه، اول تبریز دله بساته بَینه.

تبریزِ خجیر و دیدنی جائون جه ونه ساعتِ میدون، شاهگلی ِپارک، تبریزِ سَر دَوِست بازار، مقبرة الشعرا، کئو مسجد، علیشاه بنا و شهرِ موزه‌ئون هستنه. تبریز دله پرطرفدارترین ورزشی تیم، تراکتورسازی هسته که ایرانِ فوتوال‌لیگ دله کا کنده.

## په‌نویس

رج:ایران اوستانون ره نیشتگاهون
رج:شرقی آذربایجان اوستان شهرون
چین شی هوان

چین شی هوآن (چینی: 秦始皇) دنیا بمه میلادی 260 سال پیش، دسامبر یا نوامبر مای دله، بمرد 10 سپتامبر 210 پیش میلاد چین سلسله اولین شا بیه که اینتا کشور اولی ایمپراتوری بیه. وه چین ره اتا کشور هرکده ئو تا شه بمردن گدر یعنی ۲۲۱ پیش میلاد اونتا سامون سر فرمون دا. 
## نوم
thumb|180px|left|شی هوانگ تی مجسمه
ونه اصلی نوم **پینگ ژنگ** بیه. وه ره ونه فرمونرویی گدر اولی ایمپراتور خرش دانه. وه قانون گرایی جا هم نومور بیه. 
## کارون

وه شه وزیر همکت که ونه نوم لی سی بیه اتی کارون ره چین دله انجوم هدا که وشون نومدارترین چین گت دیفار بیه. وه اتا گت آرومگا، سفالی ارتش جا ئو اتا خله گت را بساته. که وشون بساتن همه اتاخله آدم ره بکوشتن هدا. 
## دین
وه بعد ایکه شا بیه کونفوسیوس گرایی جلو ره بیته ئو ونه اتاخله په روون ره زنده به گور هکرده. وه اتا خله کیتاب ره که وشون بنویشته ئون ره نخش دونه سه ره بسوزنیه.
## منبع
* اینگیلیسی ویکی پدیا

رج:چین تاریخ
رج:چینگ امپراتوری
لی نا

thumb|left |200px
**لی نا** (چینی دله: 李娜) (دنیا بمه فوریه ۲۶ ۱۹۸۲ سال دله، ووهان دله) اتا چینی تنیسور کیجا هسه. وه چین اتا از بتترین تنیسورون هسه. ونه اشمار آسیا دله ۱ ئو جهان ۱۸ هسه. (زنائون میون).

## بن‌بنویشت
رج:چین گت آدمون
رج:تنیس
كارن سوخرا

**کارِن‌وندیون** یا **قارِن‌وندیون** اتا خاندان نوم بی‌یه که تبرستون سره حکومت کاردنه. اینان شائون، که مازیار هم وشون جه بی‌یه، ره چون تبارشون سوخرا جه رسنه **سوخرائیون** گاتنه و چون وشون خاندان کارن جه هم انتساب داشته **کارن‌وندون** نوم جه معروفنه و وشون اسپهبدون لقب **گَرشاء** (کوهون شاه) بییه.

اول شائی که این سلسله جه تبرستون دله دیّه٬ **کارن سوخرا** نوم داشته که انوشیروان اول گادِر دَیی‌یه و سال ۵۶۵ میلادی تبرستون سپهبدی ره بَییته و این ناحیه‌یِ حکومت ونه خانواده دله ارثی بیّه.

رج:کارنوندیون
شیعه ایمامون

**[[تشیع|شیعیون اثنی‌عشری]]** دوازده تا ایمام دارنه که وشون ایسم و لقب به ترتیب اینانه:

* ایمام علی بن ابی طالب
* ایمام حسن بن علی
* ایمام حسین بن علی
* ایمام علی بن الحسین (سجاد/زین العابدین)
* ایمام محمد بن علی (باقر)
* ایمام جعفر بن محمد (صادق)
* ایمام موسی بن جعفر (کاظم)
* ایمام علی بن موسی (رضا)
* ایمام محمد بن علی (تقی)
* ایمام علی بن محمد (نقی)
* ایمام حسن بن علی (عسکری)
* ایمام حجت بن الحسن (مهدی)

رج:ایسلام
زیارت گائون تشیع

* مکه

* ایمام زادئون

* مدینه

* کربلا

* مشهد

رده:ایمام زادئون
جزیره

بندانگشتی|اتا پچوک جزیره‌یِ ماهواره‌یی عکس.
**جزیره** ات‌تی گتِ زمین ره گانّه که ونه چار دور ئو (دریا یا اوقیانوس) دره و ونه وسط نیشته. دنیای گت‌ترین جزیره گریلند هسته و خوردترین جزیره که موستقل هسته نائوروئه.

## منبع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:جزیره ئون
آشوراده

بندانگشتی
**آشوراده** اتا جزیره نوم هسه که مازرون دریا شرقی جنوب ور دره. اینتا جزیره میونکاله جزیره مونا شرقی انتهای ور دره. وه ۲ کیلومتر بندرترکمن جا فاصله دارنه. آشوارده شمال ور مازرون دریا، جنوب ور گرگان دریامونا، شرق ور بندرترکمن ئو غرب ور میونکاله جزیره مونا ره رسنه. اینتا جزیره گتی ۱۴ کیلومتر موربع هسه. ونه جمعیت فقط چن تا ایران شیلات شرکت کارمندون هسنه. اینتا جزیره اتا از ایران خاویار بیتن نیشته گائون هسه. آشوراده تا مازرونی ۱۵۰۳ سال دله اتا آدم هنیشت جزیره بیه. اینتا جزیره دله ۱۰۰۰ نفر آدم که ۳۰۰ تا خانوار ره سرگیته زندگی کردنه که بعد اتا گت سهل که اینتا جزیره دله بمو ونه جا بوردنه. وشون همه تورکمن بینه. اینتا جزیره ره قدیم دله آدمون اتا هن بکنسن جا میونکاله جزیره مونا جا سیوا هکردنه ئو وه اتا دست بسات جزیره هسه. اتی هم آشوراده مجمع الجزایر جا نوم بوردنه که سه تا جزیره ره سر گیته. ولی اتی که سو دنه اون دتا جزیره اوی جیر بوردنه. اتی اینتا همون آبسکون جزیره دونه نه که سلطون ممد خارزمشا بعد موغولون شون حمله بورده اونجه. ولی خله اینتا هارشا ره قبول نارنه. اینتا جزیره ره قاجار شون دوره روسون بیتنه ئو تا اینتا روسیه کومونیستی انقلاب دوره داشتنه. ولی بعد اینتا انقلاب روس سربازون ونه جا بوردنه. اینتا دوره دله اتی روس هم اینتا جزیره دله هنیشتنه که حتی بعد وشون کشور سربازون آشوراده جا بوردنه هم اینجه بمونسنه. ولی خورشیدی ۳۰ دهه دله ونه جا بوردنه. اسا چن تا هارشه دولت دس دله دره تا اینتا جزیره ره اتا گردشگری نیشتگا هکنه.

## منابع
* انگلیسی ویکی‌پدیا

رده:مازرون دریای جزیره ئون
بابل (درکا)

**بابل رود** اتا درکای نوم هسه که بابل شهرستون دله دره.
## منابع

رده:مازرون روخنه‌ئون
عبری

**عبری** اتا سامی زوون نوم هسه که یهودشون وه ره گپ زنه‌نه. اینتا زوون گه‌ننش کرون ۱۴ کیلیون نفر هسه. وه خله عربی زوون ره موننه. وه ایسرائیل رسمی زوون هم هسه. تورات اینتا زوون جا بنویشت بیه.
## منبع

رج:سامی‌تبار زوونون
محمد بن جریر

**محمد بن جریر طبری** گت ِمورخ ِمازرونی در سال ۲۱۸ خورشیدی برابر با ۸۴۰ میلادی اتا از شهرون آمل دله کنارهکته. وه جوونی گادر تحصیل وسّه به ری و بعدأ به بغداد بورده. بعدش هم راهی مصر و شام بیّه و پس از مودتی دِباره بورده بغداد و اونجه سکونت هاکرده. بعدأ دباره به زادگاه خادش مازرون سفر هکرده. 

طبری اولین و از گت‌ترین مورخون نا ایران، بلکه تموم کشورون اسلامی هسته و ونه آثار قرنا به عونوان منبع تاریخی آسیا و اوروپا دله مورد استفاده قرار گنّه. گتترین اثر وه «اخبار الرسل والملوک» و «الامم والملوک» هسه که به تبری تاریخ مشهور هسه.

طبری سنه ۳۰۱ خورشیدی و فوریه ۹۲۳ میلادی بغداد دله بمرده.

## منابع

* ابوجعفر محمد بن ‌جریر بن ‌کثیر بن غالب طبری آملی در جزیره دانش
* شمالی‌ها

رج:مازرونی تاریخدونا
۲۰۰۹

**۲۰۰۹** دِ هزار و نهمین میلادی تقویم ِسال هسته.

## دکته‌ئون

## بمرده‌ئون

رج:میلادی سال
ساری محلئون

## ساری محلان

ساری سبزه میدان

باقرآباد

شکرآباد 

نوتکیه

چناربن

ایمامزاده یحیی

بازار روز

شهبند

مهدی آباد

کوی ندا

گل افشان

معلم(ساری نو)

ترک محله

کوی آزادی

۲۲ بهمن محله

لسانی

میرزمانی(سعدی)

پیوندی

فدکمحله

توکل

کوی سنگ

کوی افشار

مهیار

راهبند

پورد تجن

طالقانی اول و دوم

پرورشگاه پشت

کوی گلها

زندان پشت

بخش هشت(سلمان فارسی-پیروزی)

مصلی پشت

بربری محله

پیرتکیه

بوعلی(بلوار پاسداران)

میرسرروضه

بهرام اُتُر

آزادگله

سروینه باغ

راهبند دخانیات

نعل بندان

کوی قلیچ

چارراه برق

چارراه کارمندان

ساری کنار

طبرستان

شیشصد دستگاه

میرسرروضه

کوی برق

کوی نور(پشت انبار برق)

چین دکا پشت

کوی جهاد

چال مسجید

خیام محله

...
رده:ساری
ابن اسفندیار

**بهاءالدین محمد بن حسن بن اسفندیار** اتا مازرونی نویسندوئه که وه ره **ابن اسفندیار** نوم جه اشناسنّه. وه قرن هفتم *[[تبرستون تاریخ (کتاب)|تبرستون تاریخ]]* ره بنویشته. وه آملی بی‌یه و حسام‌الدوله اردشیر و ونه ریکا شمس‌الملوک رستم وسّه باوندیون ِدربار دله کار کارده.

اینتی که ابن ایسفندیار گانه: ملک اردشیر، وه ره اتا گت کار وسه رایی قلعه کوزا هکرده. پر ابن ایسفندیار، که به قرار ملوم گت آدم بیه ئو ابیاتی از وه اینتا کیتاب دله بنویشتوئه ، از سفرای بسیار ابن ایسفندیار یاد هکرده، زمونی که ابن ایسفندیار از بغداد به تپورستون(مازرون) انه، در ری خور بکاشته بین شمس الملوک روستم ره اشنانه ئو حدود ۲ما ری دله موندنه ئو این مدت ، به بائوته خادش ، فقط موطالعه خَوِرون و آثار باستونی کمکی برای آرامش وه بیه. در واقه، همینان آثار، اساس بنویشتن تاریخ تبرستون وانه. وه در همین زمون ، کیتاب عُقَد سِحر و قلائد دُرّ یَزدادی ره کتابخاونه مدرسه شا غازی روستم باوند در ری پیدا کانده ئو وشون ره از عربی به فارسی ترجمه(گردنونده) کانده. بعد از بموندسن ایجباری در ری به دعوت شه پیر رهسپار آمل وانه.اما اونجه نموندنه ئو به خوارزم شونه ئو پس از پنج سال اقامت اونجه ترجمه عربیِ ابن موقفع از نومه تنسر ره به دست یانه و بعد از ترجمه(بگردنین) به فارسی وه ره ابل کیتابش ینه تاریخ تبرستون ، به گفتة ابن ایسفندیار ، در روزگار پیری وه بنویشته بیه. احتمالاً تاریخ بنویشتن وه ۶۱۳ بیه. بعد از اینتا چه کوت از زندگونیهِ ابن ایسفندیار خوری در دست نیست .

## وابسته جستارون
* تاریخ تبرستون

## منابع

رج:آمل گت آدمون
رج:مازرونی تاریخدونا
لوری

**لوری** یا **لری** اتا ایرانیج زوون نوم هسسه. لوری ِزوون ایران ِغربی جنوب ِزوون رج دله قرار گیرنه. اینتا زوون ایلام، کرمانشاه، لورستان، چارمحال و بختیاری، کهکیلویه و بویراحمد، بوشهر و خوزستان اوستانون دله گب بزه بونه.

لوری ِزوون، چار تا لهجه ره شامل بونه: لکی (ایلام، کرمانشاه و لورستان)، فیلی (همدان جنوب و لورستان و عراق ِات پچوک تیکه)، بختیاری (چارمحال و بختیاری، خوزستون و اصفهان غرب) و جنوبی (کهکیلویه و بویراحمد، ممسنی، بوشهری).

## منابع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:ایرانیج زوون
غلام دستگیر پنچشیری

**غلام دستگیر پنچشیری‏** اتا از اعضای دموکراتیک خلق و پرجم افغانستون هسته.

رده:گت مردمون افغانستون
عمر بن فرخان طبری

**عمر بن فرخان طبری آملی** يا **ابوحفص عومربن فرخان طبری** موهندس و طراح شهر بغداد ، مونجم ، موترجم(برگردونده) از پیشگامون دانش ریاضی ، هیات ، نوجوم و معماری ئو از گتترین دانشمندون مازرون در سده دیّم هجری قمری آمل کنار هکته. وه که به زوونای  پهلوی ، عربی ئو فارسی کاملا مسلط بیه ، اتا از پیشگامون ترجومه(بگردسن) ئیران دله بشومار شونه. ابو حفص طبری بدون شک از گتون علم ئیران بشومار اموئه و ابو مشعر باغی در مقوم ئو مرتبه علمی ، وه ره با ابویوسف یعقوب بن اسحاق کندی ، فیلسوف عرب مقایسة کانده . ازجومله آثار به جابموندسه از وه عبارتنه از: **الاربعه بطلمیوس** ، **جوامع الاسرار فی علم النوجوم ئو کیتاب موختصر مدخل القیصرانی فی احکام النوجوم** .
تاریخ بمردن اینتا دانشمند هم  میثل تاریخ ولادت وه با وجود کوششای زیاد به دس نمو.

## منبع
*شبکه تبرستون

رج:مازرون مهندسون
رج:مازرون نویسندگون
رج:آمل گت آدمون
میر حیدر

**سید حیدر آملی** اتا آملی ملّا بی‌یه که قرن هشتم هجری عرفان و تصوف لینگ ره شیعه دله وا هکرده. وه سنه ۷۲۰ه. ق شهر آمل دله دنیا بمو و سنه ۷۹۴ه . ق نقل هسته که بمرده. وه شه باوندیون وَر دیّه و وشون ره خِدمت کرده.

ونه مهمترین کتابون جه *تفسیر المحیط الاعظم فی البحر الخضم* هسته که اتا شیعی روایت ره *نص النصوص* کتاب جه دریارنه. ونه تفکر این بی‌یه که شیعه امامیه و تصوف و عرفان، هر دِ حق هستنه و بخشی از حقیقت ره شه دله دارنه و بدون همدیگر کامل نینه؛ همینسه تلاش هکرده که این دِ گروه ره هئی جه آشتی هاده و وشون عقاید ره پشو بزنه.
م
ونه اساتید اتا *[[شیخ کامل]]* هسته و اتی ابوالمطهر حلی هسه که سید حیدر ره «زین العابدین ثانی» لقب بدا.

## منبع
*شبکه تبرستون

رج:شیعه نویسندگون
رج:مازرون ملائون
رج:آمل گت آدمون
علی بن ربن طبری

**ابوالحسن علی بن سهل بن ربن طبری** (کوتاه: ابن ربن طبری) دوکتور ، ریاضیدون اخترشیناس ، موترجم ، ادیب و از دانشمندون برجسته قرن سیُّم ه . ق در حدود سنه ۱۹۲ه . ق در تبرستون «احتمال زیاد آمل » کنار هکته. وه که استاد رازی هسته از پیشگامون بنویشتن کیتاب در زمینه طب هم بیه. کیتاب "فردوس الحکمه " که از بنویشتئون این دانشمند هسه، ابلین گت مجموعه از نوع خادش در ایسلامه که در سنه ۲۳۴ه . ق و در ۳۶۰ فصل بنویشته بیه. دکتر ذبیح ا. . . صفا بائوته: کیتاب فردوس الحکمه کیتاب جامعی هسته در طب که با روش منطقی بنویشته بیه ئو این همون روش هسته که بعدأ علی بن عباس مجوسی در کامل الصناعه و ابوعلی سینا در کیتاب قانون  به کار بوردنه. ابن ربن آثار متعدد دیگری هم دانه که موهمترین اونا به این قرارنه:**الدین و الدوله فی اثبات النبوه النبی و محمد** «دین مسیحیت دله و حقانیت ایسلام» ، **عیرفان الحیاه** ، **فی الترقی** و . . . اینتا دانشمند عالی قدر ایحتمالأ به سنه ۲۴۷ه . ق بمرده.
## سخنان
* «بر تو باد چربی و شیرینی و عطر و حمّام؛ امّا از غبار و دود و بوی گند بر حذر باش.»
* «پزشکِ نادان دعوت‌کننده و برانگیزندهٔ مرگ است.»
## وابسته جستارون
* سهل بن بشر
## منبع
# تبرستون کانال
# پارسی طبرستون

رج:ایرانی فیلسوفون
رج:مازرون جهود
رج:آمل گت آدمون
رج:ایران دوکتور
مرزبان بن رستم پریمی

**اٮسپهبد مرزبان بن رستم باوندی** اتا باوندیون معروف نویسنده بی‌یه که قرن چاروم هجری زندگی کرده . وه منطقه پریم از توابع دودانگه شهرستون ساری دله دنیا بمو. ونه زندگی دوران اولیه  جه خله خاره خور دنیه. ونه شهرتی علت به خاطر بنویشتن کیتاب مرزبان نامه هسته . کیتاب مرزبان نامه در اصل به زوون طبری هسته و این کتاب مشتمل برحکایت و تمثیلات و افسانئون حکمت یاد بیتن هسته که به طرز اسلوب کلیله و دمنه ، از زوون و خوش و پرندگون و دیو و پری بنویشته بیه ئو آموزنده گوفتار و پندار و کردار نیک هسته . این کیتاب به وسیله گت دانشمندون چن بار به زوونای دیگه دگردسته بیه . کیتابی به نام مرزبان نامه و منسوب به مرزبان بن روستم در ادبیات ئیران شناخته وانه، بازسازی سعدالدین ورامینی هسته. مرزبان بن روستم کیتاب دیگری هم بنویشته که به شئر هسته و دیوان نیکی نامه نوم دانه.

## منبع
* تبرستون ِکانالِ سایت

رج:مازرونی‌زوون شاعرون
رج:باوندیون شائون
ابن شهر آشوب

**ابوجعفرمحمدبن علی بن شهرآشوب ساروی مازرونی** مئروف به **زین الدین** و **ابن شهرآشوب** سنه ۴۸۹ه.ق دله کنارهکته. وه شه تلاش و زحمات جه بتونسته بعنوان اتا از گت‌ترین تبلیغ کنندگون مکتب،  زنده کوننده آثار محمد مطرح بوو. وه بخاطر دپیتن (دعوا) با والی مازرون این منطقه جه در بورده و تا بموندسن نهایی شهر حلب (سوریه) دله به منظور کسب  عولوم ایسلامی دَس به مسافرتای زیادی بزو. ونه گت بی‌ين دله اینتا بس که دانشمندون پس از شیخ طوسی وه ره **شیخ الطایفه** بخوندسنه و کلیه کتابون دله تبلیغون وه ره زنده کوننده‌ی شیعه و آثار اهل بیت دوننه .ابن شهر آشوب جهت کسب عولوم و دانش به ملاقات خله از اعاظم عولمای ایسلامی بورده که عبارتنه از: علی بن بیهقی نویسنده تاریخ بیهقی ، **جارالله زمخشری** از عولمای عامه نویسنده تفسیر **کشاف** ، **قطب الدین رازی** و . . . از وه کتابون زیادی بموندسه که گت ترینشون کیتاب **مناقب آل ابیطالب** هسته و ویشترین شوهرت نویسنده هم از وه هسه . وه آخر سر بعد از رد هکردن ۱۰۰سنه عمر ئو حدود ۷۰ سنه خار خدمت به **تشیع** ، شب جومعه ۲۲ماه شعبون سنه۵۸۸ ه.ق شهر حلب دله بمرده.

## منبع
* شبکه تبرستون
* **[https://www.researchgate.net/publication/325678097_dwr_allamt_abn_shhrashwb_fy_trwyj_aslwb_alhyat_alaslamytThe_role_of_the_scholar_Ibn_Shahrashoob_in_the_promotion_of_Islamic_life_style دور العلامة ابن شهرآشوب في ترويج أسلوب الحياة الإسلامية]**

رده:شیعه نویسندگون
رده: مازرون نویسندگون
رج:مازرون ملائون
سید ظهیرالدین مرعشی

**سید ظهیرالدین مرعشی** (بزائه‌ی ۸۱۵ ق، آمل - بمرده‌ی ۸۹۲ ق) اتا مازرونی شازده و نویسنده بی‌یه. ونه پی‌یر، نصیرالدین مرعشی، اتا شورشی شازده بی‌یه که مرعشیون حکومت ره بخاستی داشته ولی موفق نیّه که حکومت هاکنه و فراری بیّه. ظهیرالدین همینسه گیلون دله، کیاییون ِحکومت وَر دیّه و اونجه شاهون وه ره تحویل گیتنه. ظهیرالدین هم ات‌کش تلاش هاکرده که بئه مازرون حکومت ره شه عامی‌زائون جه بیره ولی نتونسته. وه دِتا کتاب بنویشته که اتا مازرون تاریخ و اتی گیلانِ تاریخ ره تعریف کندنه. ونه *[[ تاریخ طبرستان و رویان و مازندران]]* ِکتاب، اتا معتبر چی هسته و ونه معاصر روایتون، چون ظهیرالدین شه حی-حاضر بی‌یه، خارِ منبع هستنه. ظهیرالدین شه کتاب دله حتا شه اشتباهات یا شه پی‌یر اشتباهات ره هم یاد یارنه و بی‌طرفونه قضاوت کنده. 

## منابع
* شبکه تبرستون
*  «Ẓahīr al- Dīn Marʿas̲h̲ī» Encyclopaedia of Islam

رج:مازرونی تاریخدونا
رج:مرعشیون
رج:آمل گت آدمون
قابوس‌نامه

**قابوس نومه** یا **قابوس نامه** اتا گت کتابه که فارسی و تبری جه قرن پنجوم دله بنویشته بیّه و ونه نویسنده عنصر المعالی کیکاوس بن قابوس هسته و این کتاب جه وه خاسته شه وچه وسه، گیلان‌شا، چل و چار باب دله پند بنویسه. وه بخاسته اینتی شه تجربیات ره شه وچه ایختیار بیله و وه ره رونمایی هکنه و زندگی موختلف مسائل و هونرون ووو زمونه ره وه ره یاد هاده تا اگه تاج نرسه رائون موختلف زندگی ره بلد بائه. اول بنویشتن کتاب ۴۷۵ قمری/۱۰۶۴-۱۰۶۵ میلادی یعنی ۶۳ سالگی کیکابوس بی‌یه.

این کتاب دله مازرونی شعر هم پیدا وونه مثلاً اتا بیت که این بِن وینّی باستونی تبری جه هسته:

عنصرالمعالی شه این شعر ره اینتی فارسی جه ترجمه هاکرده:

## منبع
* فارسی ویکی‌پدیا

رج:مازرونی زوون کتابون
رج:فارسی کتابون
شهریار ابل (باوندی شاء)

**شهریار، شروین ریکا** یا **شهریار اول** (بمرده ۲۱۰ ق / ۸۲۵ م) باوندیون اسپهبد بی‌یه.

شهریار اول شروین اول ِوچه بی‌یه که هارون الرشید - خلیفه عباسی - وه ره گرو داشته و هارون که نخار بیّه و سره‌هنیشت بیّه، وه فرار هاکرده و بمو شه پییر ور و ات‌که بعد ونه جاسر هنیشته.

ونداد بمرده په، ونه ریکا کارن که شروین یار قدیمی دوران زندون به، کارنوندیون اسپهبد بیه. این دِتا میونه خراب بیّه و اختلاف دکتنه تا مازیار کارن وچه، وه ره هاپسته.

برخی وه جانشین ره جعفر باوندی دونه، ولی ابن اسفندیار از جئفر حرف نزنده و شاپور باوندی ره جانشین وه دونده. گذشته از این نوم جئفر اینتا روزگار دله که باوندیون هنوز به ایسلام درنمو بینه، با واقعیت فرنگی و دینی منطقه همخونی ندانه.

## منبع

محک
ویکی پدیای فارسی:شروین پسر رستم(دیگه زوونا«کنار ولگ»دله دره)

رج:باوندیون شائون
صفی‌آباد کاخ

**صفی‌آبادِ کاخ** اتا کاخ هسّته که سی سر دره. وه اشرف شهر په دره. اینتا کاخ اتا از صفوینِ دوره بنائون هسته که قاجارون دوران خراب بدا بیی‌یه، ولی رضاشاء گدر، وه ره بازسازی هاکردنه.

## جستارهای وابسته

* بهشهر
* شبه جزیره میانکاله
* هوتو

## منابع

* گیلکی ویکی‌پدیا
 
رده:Local P31 missing in Wikidata-heritage
رده:Local P1369 missing in Wikidata
رده:مقاله‌های جای‌های تاریخی ایران
گزنه

**گَزَنه** (علمی نوم : Urtica dioica) گیائی از تلکون گزنه ،علفی ئو پایا با اتا پایه منشعب هسته. ساقه اون راس ئو چارگوشه ئو برگای اینتا گیا دپوشنیه از کرکونی هسته که جیزبکاردن ئو آدم تن ره کُش یارنه .

## دارویی خواص
thumb|راست|200px|گزنه
درمون دسگاِ تنفوسی، کاتاره چنیک(معده)، خلاف قند خون، ویشته هکردن سرخونِ گلبولای خون. صرف نظر از جنبه‌ئون خوراکی که بپته (مثل ایسفیناج) بخارده وانه ئو سرشار از مواد مئدنی ئو مغزی هسته اینتا گیا دله ماده‌ای به نوم سکرتین هسته که بهترین عامل تَریک ئو به کار دمبدائن غودد ترشحی هاضمه چنیک دله هسته,تروک (روده) ,کبد,لوزالمعده ئو زهره(کیسه صفرا) هسته . خاصیت موهم دیگه وه کومک بساتن به دِرِس بین گلبولای سرخ ئو در نتیجه تنفوس موناسب سلولای بدن هسته . از نظر دوکتورا اینتا گیا خواص عجیبی دانه مدر هسه ئو بخصوص کسونی که از رماتیسم ,نقرس,سنگ کولیه ناراحتنه باید به وه توجه هکنن . ضد ایسال هسته به ویژه در اسهالای خطرناک که هنگوم شیوع وِبا پیدا وانه بکار شونه ,خونروشها(خون روش بینی,سینه ئو...)ئوخلطای ناراحت کوننده(در سرماخوردگی ئو بیتن مجاری تنفسی)ره آروم کانده . مقوی هسه ئو به مارون شیرده جهت زیاد بین شیر کومک کانده .خون ره تصفیه کانده ئو ضدکرم هسه .ایستیئمال خارژی وه مواردرماتیسم دله موفقیت آمیز بیه.غرغره داهون با نتیجه دارویی اینتا گیا اتا ماده ضروری ضدعفونی هکردن داهون وسه,رفع ورم ئو جراحات لثه ئومداوای آنژین به شومار شونه,لوسیون و کمپرسای گزنه مراقبتای زیبایی دله (مانند تمیزکردن پوست ,از بین بردن آکنه ,اگزماوجلوگیری از ریزش موی سر) به کار شونه. قسمتای مورد ایستیفاده: برگا,سرشاخه‌ئون گلداروریشه گزنه مورد ایستیفاده قرار گنه .

## دئین جوغرافیائی
ئیران دله ییلاقون سمت تهرون , شمیرانات ئو کرج دله دامنه‌ئون البورز, کندوان , پل زنگوله , مازرون ، گیلون هرزویل ئوجنگل نودی دله , عمارلو , راه کبوترچاک به زردچیان , رودبار , آستارا , بندرگز ئو آذربایجون دله دامنه‌ئون سهند پلی , زنقاب , دیلمون وارسباران به شکل خودرو بدیه وانه.

## منبع
* فارسی ویکی‌پدیا 
* گزنه ویکی زیست دله

رج:گیاهون
رضا شاه

**رضاشاء پهلوی** (۱۲۵۶ سوادکوه، مازرون دله – ۱۳۲۳ ژوهانسبورگ، جنوبی آفریقا دله) ئیرون شاء بی‌یه (میون ۱۳۰۴ تا ۱۳۲۰) و پهلویون ِسلسله‌یِ مؤسس بی‌یه. رضاشاه ِحکومِت قاجارون ِانقراض جه آغاز و جهونی جنگ دوم پایان بیّن گادِر توم بیّه.

رضا وچگی جه یتیم بی‌یه. ونه وچگی جه فقر دله گت بیه. نوجوونی جه نظام دله دکته و کاتی-کاتی شه مقوم ره بالا بیارده. روز ۳ اسفند سنه ۱۲۹۹ شمسی، اتا کودتا ترتیب هدائه و قزاقون جه تهرون ره ایشغال هکرده. رضاخان نخست وزیر جنگ ِمقوم جه خله از ناآرامیون و راهزنیون ره بین جه بَورده. ۳ آبان ۱۳۰۲ رضاخان احمدشاء قاجار ِدتور جه نخست‌وزیر بیّه و نخست کوشش کارده اتا جمهوری بساجه ولی سنه ۱۳۰۴ پادشائی جه برسی‌یه. وه آخرسری سنه ۱۳۲۰ بریتانیا فیشار بن مجبور بیّه شه مقوم ره ترک هاکنه و سه سنه پس ژوهانسبورگ (جنوبی آفریخا) دله بمرده.

## منابع
* اینگیلیسی ویکی‌پدیا

رج:پهلوی
رج:مازرون سیاست‌مدارون
رج:سوادکوه گت آدمون
فردوسی

**حکیم ابوالقاسم حسن پور علی توسی** مشور به **فردوسی** فارسی‌زوون شاعر و سوت‌نویس بی‌یه که *[[شاهنومه]]* ره سوت دَوِسته. فردوسی توس، خراسون دله دنیا بموئه و همونجه هم بمرده و وه ره چال هاکردنه. وه این‌سه معروف هسته که ایران ِقدیمی داستان‌ها که زرتشت دین دله دَینه ره اسلام بمو په، جدیدِ زوون جا دگاردنی‌یه و شعر هاکرده و اینتی باعث بیّه فارسی زوون زننه باقی بمونده. وه سی سال بکشی‌یه که شاهنومه ره رج هاکنه. فردوسی سامانیون و غزنویون ِحکومت هم‌گدر بی‌یه و سلطان محمود غزنوی پلی بورده و ونجه اجرت بخاسته که سلطان وه ره پس بزو. فردوسی اتا مسخره‌نومه هم دارنه که ونه دله سلطان محمود ره کتره گانه.

## منابع


## وابسته جستارون
* شهریار دوم
* شاهنومه

## بیرون بگردسن
* ترجمه شاهنامه به زبان مازرونی از سوی محک به زودی میرسد
* فردوسی ایرانیکا دله
* متن کامل شانومه فردوسی
* جست و جوگر هوشمن شاهنومه

رج:فارسی شاعرون
تورکمونسون

**تورکمونسّون** (تورکمونی جه: Türkmenistan) اتا کشور میونی آسیا دله هسّه. اینتا کشور تا سال ۱۹۹۱ شوروی ِجماهیر جه بی‌یه. ترکمونستون جنوب جه افغانستون و ایران، شومال جه ازبکستون و قزاقستون و غرب جه مازرون دریا ره وَر خانّه و اینتا دریا جه بتونده آذربایجون و روسیه ره وصل بَواشه. این کشور مردمون ویشته ترکمون هستنه و ترکمونی زوون جه گپ زنّه.

۸۰٪ درصد ترکمونستون ِبنه ره قره قوم ِصحرا تشکیل دِنه که ونه هوا خاشک هسته ولی کپه داغ ِناحیه که جنوب دَره، مناسب هوا دانه و عشق آباد و سایر شهرون این ناحیه درنه. ترکمونستون ِگاز ِمنابع خار هستنه و این کشور ِدرآمد ره تشکیل دِنّه. 

ترکمونستون ِرییس‌جمهور این کشور ِهمه‌کاره هسته. این کشور ِاستقلال جه تا سال ۲۰۰۶ *[[صفرمراد نیازف]]* رییس‌جمهور بی‌یه و ونه بمردن په، اسا *[[قوربان قلی بردی ممداف]]* رییس هسته. این کشور دنیای ِاتفاقات دله همیشه بی‌طرفی کانده.

## نوم و تاریخ
ترکمون‌ها نوم ترک‌ها جه بَییته بیّه. این احتمال وجود دانّه که این نوم ره اتی مازرونی زوون جه بَییت‌بائن. چون ترکمون‌ها اوایل کوچ‌نشین بینه و مدام تبرستون ره حمله کاردنه و شهرون ره رِقِد دانه و ایران ِمردِم و پیی‌ته، دِنیای ِمردِم اینتی وشون جه آشنا بَیینه. مازرونی زوون دله «مونا» پسوند دَره که وقتی اتا کلمه په اِنه یعنی اون چی ره موندنه؛ پس «ترکمونا» یعنی «ترک ِواری» یا «ترک ِسون» یا «ترک ِدستوری». 

ترکمون‌ها ساسانیون ِزمون جه همینتی دائم تبرستون ره حمله کاردنه و همینسه تمیشه نزدیکی مردِم گرگان ِسرخ ِدیفار ره بسات‌بینه تا وشون دَم ره بَیرِن. وشون بعد اون‌که مغولون بتونستنه خارزمشاهیون ره شکست هادِن، بمونه و مازرون دریا پَلی، بعضی تبری شهرون ره قتل‌عام و پاکسازی هاکردنه و این مناطق دله مستقر بَیینه، اتی که دَهِستان ِبقایا که اتا قدیمی شهر تبرستون ِتاریخ دله هسته، اسا این کشور ِخاک دله دَره.

ترکمونستون طبق آخال ِپیمون سال ۱۸۸۱ میلادی، *[[ناصرالدین شاه]]* گادِر، رسماً ایران جه سِوا بیّه و تزاری ِروسیه استان بیّه. ترکمونستون سیپتامبر ۲۰۰۵ رسماً همسود مستقل کشورون جه خارج بیه.

### مازرون و ترکمونستون ِکشور ِاِساءِ روابط
صفرمراد، ترکمونستون ِقبلی رییس، گاته هر چی که مازرون استان جه عمل بئه ره خریدارمی ولی زمستون 1387 شمسی بی‌یه مازرون گاز ره قطع هاکرده. ایران ِرییس‌جمهور آخِر مجبور بیّه قبول هاکنه که اتی باج هاده تا گاز ره وصل هاکنِن و هیچ گادِر نائوتنه چنده پول این کار وسّه هِدانه.

## ترکمونستون ولایتون

	
			آخال
	بلخان
	داش‌حوض
    لباب
    مرو
		left|200px
	


## جوغرافی
۸۰ درصد کشور ترکمونستون ره صحرای قره قوم تشکیل دنه که دارای او و هوای خاشک هسته. ولی ناحیه رشته کوه کپه داغ در جنوب کشور و نزدیکی سامون ایران او و هوای موناسبی دانه و عشق آباد و ویشته شهرون موهم این ناحیه دله درنه.
thumb|left|200px|koon kape dagh akhal dele

## دین
ایسلام مذهب ویشته مردمون کشور هسته. ۸۹٪ ترکومنون موسلمون (ویشته پیرو مکتب حنفی از مذهب اهل سنت) و ۹٪ پیرو کلیسای ارتدوکس روسیه هستنه.

## وابسته جستارون
* شوروی
* مازرون تاریخ

## منبع
* فارسی ویکی پدیا
* http://demoscope.ru/weekly/037/evro010.php


رج:آسیایی کشورون
رج:ترک کشورون
رج:شوروی سابق کشورون
رج:مازرون دریا کشورون
پاساعت

**پاساعت میدون** یا **میدون ساعت** اتا میدون نوم هسته که ساری میون دره. پاساعت ساری ِمرکزی میدون و شهرِ قلب‌مونا هسته که تموم شهر ونجه وصل وانه.

این میدون اتا برج دانّه که ونه دله اتا گت عقربه‌ای ساعت دره. برج شه اتا ناقوسی زنگ دانّه که هرگدر ساعت عوض بیه، وه تعداد اون ساعت، زنگ زنده. وه 4 تا ساعت دانه.

وه ره اولین بار سه سال ۱۲۹۹ رضا شاه دستور جه بساتنه. بعد ات‌گدر وه ره رِقِد بدانه و أی دِباره سال ۱۳۵۵ این برج بساتن ره شروع هاکردنه و سال ۱۳۵۷ توم بیّه. محمد علی حیدری این برج ره طراحی هاکرده.

## منابع

رج:ساری تاریخی جائون
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
محمدرضا شاه

left|thumb|170px|محمدضاشاء خونواده
**محمدرضا پهلوی** مشهور به آریامهر (بزائه‌ی ۴ آبان ۱۲۹۸ تهرون دله، بمرده‌ی ۵ مرداد ۱۳۵۹ قاهره دله)، ایرانی سیاستمدار بی‌یه که ۲۵ شهریور ۱۳۲۰ تا ئیرون ایسلامی انقلاب که ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ اتفاق دکته، ئیرون دله شائی هاکرده. محمدرضاشاء واپسین کسی بی‌یه که ئیرون دله پادشائی هکرده و ونه په جمهوری ایسلامی راه هکته.

## جانشینی
محمدرضا پهلوی در ۱۷ سالگی سوییسِ جا به ئیرون بردگسّه و دانشکده افسری دله تحصیل ره ادامه هدائه. سال ۱۳۱۸ دله، فوزیه (شهبانو فاروقِ خواخر) جا، شائ مصر، ازدواج هکرده. حاصل این پیوند کیجایی به نوم شهناز بیه. طی این دوره از زندگی، محمدرضا پهلوی به تدریج رضاشاء پهلی فونون شاهون‌شائئ و رموز سیاستون جا آشنا بیه و جلسات روزانه مونظمی وشون میون برقرار بیه.

### سال ۱۳۳۲
کودتائ ۲۸ مرداد، که با طرح و حمایت پیلی و ایجرائی سازمون مخفی ایطیلاعات بریتانئون و سازمون ایطیلاعات نیشتنگائئ آمریکا، علیه دولت مصدق در مرداد ۱۳۳۲ انجوم بیه موجب برکناری دولت دوکتور مصدق بیه و ممدرضا که پس شکست کودتای ۲۵ مرداد به روم بورد بیه به ایران بردگسه و شه حکومت مطلقه ره سر بیته.

## بوردن از ئیرون
300px|left|thumb|روزنومه ایطیلاعات ایران خور ِبوردن شاء ره مردمون وسّه چاپ هکرده
روح‌الله خمینی ملاء اهل تشیع رهبری قیومی ره عهده بیته که دولت شاء ره سرنگون بساته. این خیزش که با قیوم ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ آغاز بیه سرانجوم منجر به بوردن شاء از ئیرون بیه.(به توصیه آمریکا) و سرانجوم ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ دله نظام حکومتی شاهون‌شائئ سقوط هکرده.

دلیلای پیروزی اینقیلاب ایران بسته به دیدگا تحلیلگرون شامل نارضایتی مردمون از حکومت شا و ونه مظاهر نا اسلامی، مشکلات روحی شا که مونجر به خطائون تصمیم گیری توسط وه بیه تصمیمون غلط آمریکا در خصوص حقوق بشر ایران دله و سرانجوم گوادلوپ کونفرانس دله قطع هاکردنِ حیمایت سران غرب شاهِ جا بیه.

## بمردن
شاء پس خروج از کشور ابل مودتی ره در منطقه بموندسه به اومید اونکه مجددا به حکومت بردگرده. با شدت یافتن بیماری سرطان طحال، وه مجبور بیه بر خلاف تمایل دولتمردون آمریکا، درمون پزشکی وسه به نیشتنگاء سرطان مموریال اسلون-کترینگ ایالات موتحدون آمریکا دله بوره. با بروز بوحران گروگانگیری، هیچ کشوری علاقه به پناه دادن اتا سلطان بی تاج و تخت نداشته. روزنامه نیویورک تایمز وه ره به اتا قایق سرگردونی تشبیه هکرده که اتا بندر پهلوبیتنِ وسه خوانه. شا پس از خروج از بیمارستون ابل به نیشتنگاء پزشکی ویلفورد هال در پایگا نیروی هوایی لاکلند در تگزاس، و بعدأ به پاناما و مکزیک سپس ونه جا به مصر بورده. وه سن ۶۱ سالگیِ دله، ۵ مرداد ۱۳۵۹ دله (۲۷ ژوئیه ۱۹۸۰) بر اثر بیماری ماکرو گلوبولینمی ئوالدنشتروم مصرِ دله بمرده. ونه جسد مسجد الرفاعی مصر دله دفن بیه.

## گت کارون ونه زمون دله

* انعقاد معاهده الجزایر و تعیین خط سامونی ایران و عیراق و تثبیت حاکمیت ایران، اوئون اروندرود دله
* حضور نیظامی ایران در جزایر ایرانی ابوموسی، گتِ تنب و خوردِ تنب
* به رسمیت بشناسین ایستیقلال بحرین
* برگزاری جشنون ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران
* تغییر مبدا تاریخ ایران از هجری خارشیدی به تاریخ شانشائی
* افزایش سطح قودرت نیظامی ارتش ایران
* مشارکت در تأسیس اوپک
* توسعه نیروئون نیظامی ایران
* تأسیس سازمون انرژی اتومی ایران
* تاسیس مجلس سنا
* تاسیس سازمان اطلاعات و امنیت کیشور (ساواک)

## منبع
* عظیمی، فخرالدین. بحران دموکراسی در ایران. تهران: نشر البرز ۱۳۷۲
* سفری، محمدعلی. قلم و سیاست. تهران: نشر نامک، ۱۳۷۱

رج:پهلوی
کونفوسیوس

left|150px
**کونفوسیوس** اتا چینی فیلسوف بیه که خاسه شه جامعه ره اصلاح هکنه. چون ونه حرفون مورد پذیرش خله از آدمون اون دوره قرار نیته زندون هم بورده. ونه پرومار ونه وچه‌گی دوره دله بمردنه. ونه اصلی نوم کنوگ چیو بیه ئو کونفوسیوس نوم ره مردم ونه احترام سر ونه رو بشتنه. بئوتنه که وه سه هزار تا شاگرد داشته. وه جهان آفرینش ره مبتنی بر قطبیت قانون دونسه و گته که مطلق هستی جا اتا موجود بمو که کونفوسیوس شه وه ره گت قطب گته. ونه همکت اتا دیگه قطب که قسمت بونه بمو. این دتا قطب همدیگه ره په‌جه‌نه ئو وشون این کارون خاری و بدی ره ایارنه.
کونفوسیوس ۴۷۹ پیش از میلاد سال دله بمرده. وه وختی مرده شه خد ره ناموفق دونسه. اولین زندگی نومه ای که ونه درباره بنویشت بیه به دست سوماچین بیه. کونفوسیوس درباره سود زیاد دره. 
## منبع
اینگیلیسی ویکی پدیا

رج:فیلسوفون
رج:چین گت آدمون
امامزاده عباس

در حاشیه شومالی ورودی شرقی شهر ساری واقع بیه ئو از نظر شیوه معماری، گونبد هرمی شکل و صندوق چوبی نفیس، اتا از بنائون معروف اوستان مازرون هسته. تاریخ بساته بین وه ۸۹۷ هجری قمری هسته ئو سه امامزاده بنامئون عباس ؤ محمد ئو حسن ون دله قبر بیتنه.این بنا در منطقه‌ای به نوم آزادگله دره.
## منابع

رج:مازرون امامزاده‌ئون
رج:ایران ملی آثار، مازرون دله
رج:ساری تاریخی جائون
ساری (گجگجی بیری)

ساری توننه اینا بوئه:
*ساری اتا شهر که مازرون نیشتگا هسه.
*ساری شهرستان
*ساری بخش
* ساری بتونده اتی لباس هم بائه که هندی زنان تن کانّه.
تبرستون

[thumb|تَوِرسّون نقشه که [قاجارون دوره دکشی‌یه بیّه|left|400px]]
**تَوِرسّون** یا **تِپورسّون**، اتا سرزمین ره گانّه که البرز کوهون و مازرون دریو میون دره، ونه سامون غرب‌وَر جه تا آذربایجون یا تالش، شرق‌وَر جه ویشته گادرون تا گنبد کاووس یا ترکامون شهرون، شمال‌وَر جه تا مازرون دریا جنوب جه قزوین و ورامین شهرستان یا سمنون جه رسی‌یه.

## تَوِرستون واژه

اینتا نوم تپورون مردمون نوم جه بیته بیّه و کم کم شه اسایی نوم ره بدل بیه. اینتا نوم سرزمین فارسی باستون دله تپورستان (تپورون سرزمین) بی‌یه امّا عربون حمله په ایران ره، ونه عربی تلفظ وسّه **طبرستان** جه تغییر نوم هدائه. خِد مردمون شه سرزمینه تَبَرِسون و تَوَرِسون گننه و تَبَری و تَوَری تلفظ بومی طبری نوم هسه که قدیم تپری و تپیری و تپوری و تبیری گتنه.

## تبرستون تاریخ
* *گت بنویشته ره بخوندین*: مازرون تاریخ
طبرستون گت تاریخ دانه که از تاریخ ایرانیون و آریایون گتتره این سرزمین ویشته زمونا ایران جه سِوا ایداره بیه و زمون هخامنشیون ابلین شاء وشون **فرهاد** نوم داشته. ولی تا دوران ساسانیون دیگه اثری از نوم شائون این سامون در دَس دنیه. ابّلین سیلسله بشناسیه بیه این سرزمین ره خاندونی به نوم  کارندیون سلسله تشکیل دانه که بزرگونی از مردمون ایران بینه.
بعدأ سیلسلئونی میثل: گاوباریون ، پادوسبانیون ، باوندیون ئو... اینتا سامون دله گت بینه.
اینتا سرزمین همینتی زردشت ره دوس داشنه تا این که مبلوغنی دوران عباسیون دله به تبرستون بوردنه و مردمون ره به ایسلام و مذهبون جورواجور تشیع دعوت کاردنه و چون مردمون فیکرهاکردنه با سوخنون تبرستون علویون نرم بینه و به مذهبونی میثل: الثناء اشعری ، زیدی ، اسمائیلی ئو... ره بیاردنه.
خله از سلسلئون ایران و قیامون ضد حکومت زمون ایران بونیاد طبری داشتنه: زیاریون ، بویه ی آل ، قاجارون ، پهلوی(رضاشا و ممرضاشا) ، تبرستون انجومن ، گیلون جمهوری ، **[[تهرون بییتن]]** و...

#### مازرون کاتبون
خله از کاتبون تبرستون جا بنویشنه که الآن امه سند هسته از این گت مردمون بتومبی: ابن اسفندیار،اولیاءالله آملی، میرظهیرالدین مرعشی یا احمد کسروی ره میثال بزنیم. که مئروف ترینشون ابن اسفندیار بنویشته هسته که تاریخ تبرستون نوم دانه.

## تبری زوون
مازرونی زوون (تبری) که اسا مازرون و بعضی تپورون باستونی سامونون دله گپ بزه وانه پهلوی زوون جه بیت‌بیه و احتمالاً آمردون زوون ونه دله آمیجش بیته. این زوون به خاطیر بدست نیتن طبرستون به دَّسِ عربون خوردترین آسیب ره نسبت به زوونای دیگه ایرانیون بدیه.

### عوض بین تبرستون نوم مازرون ره
نوم مازرون جاگزین نوم تبرستون بیه که پیش از اون زمون هم اتا کم به کار شیه. ولی در قرن 7هـ.ق. موغولئون حمله ی جا تبرستون نوم مازرون جا کلأ عوض بیه. برای نوم مازرون معنیای خله زیادی حدس بزو وانه ولی اصلی‌ترین وشون بون ایندرائه که دین زرتشت دله دره وه نوم اتا از پنجتا گت خدائون زرتشتیون بیه و ماز+ایندرا به مئنی دژِ ایندرا هسته و از اونجه که ایندرا از خدائون جنگ و قدرت بیه اینتا سرزمین ره اسطورئون پر رمز و راز دونسنه و قدرت مردمون وه ره چون زور دیوون خیال کاردنه و اینتا شاهنومه ی فردوسی دله مئلومه.

## نیگارسره

پرونده:History_map_of_tapuria.png|تپورستون نخشه
پرونده:ایسپهبد_خارشید_آرومگاه.jpg|ایسپهبد_خرشید_آرومگاه
پرونده:Alavyan_tabarestan_kingdom.jpg|تبرستون علویون نخشه


## وابسته جستارون
* مازرون
* ایران تاریخ


رج:غیررسمی منطقه‌ئون
اروپای ادبی مکتبون

خار مکتبون ادبی اروپا اینتی هستنه:
#کلاسیسم
#رمانیسم
#رئالیسم
#ناتورالیسم
#سوررئالیسم
البته غیر از وشون خله سبکا و مکتبا اروپا دله دیه و دره مثلأ: امپرسیونیسم، دادائیسم، وریسم، فوتوریسم، ناتوریسم، اونانیسم و...

## کلاسیسم
اینتا مکتب تموم قدیمی دوران و قرون وسطی و تا قرن هیجدهم میلادی اروپا دله دیه که شونزدهم و هیفدهم به اوج قشنگیش برسیه. اینتا مکتب براساس قدیمی بنویشتئون روم و یونان بیه که ویشته درباره ی خدائون رومی و آلمپ نشینون یونان هسه.
ونه خار کتبون اینانه:
* کمدی خسیس: مولیر
* موعظه در گت مقوم بینوایون: بوسوئه
* منش‌ئون: لابرویر

## رمانیسم
اینتا سبک از ابلای هیجدهم میلادی لینگ به لینگ انقلاب صنعتی اروپا دِرِس بیه وه ابلا فرانسه و بدأ آلمان و بریتانئون... دله شکل بیته و تموم نصفه دِیّم اینتا قرن ره در بر بیته اینتا سبک کشورون دله هر کاجه اتّی شکل بیته 
* بینوائون: ویکتور هوگو
* سرگذشت ورتر: گوته
* همه ی آثار شکسپیر

## رئالیسم
رئالیسم واژگون دله مئنی دِرِس بدیِن و راستی بدین هسه اینتا سبک دله هونروَر راستکی چیزا ره نشون دنه همین سه اینتا سبک برعکس رمانیسم هسه و قهرمونای وه همون عادی مردمون هسنه اینتا سبک طوری نشون دنه که دنیا هسه نا اون طوری که باید بوّه.وه ره هم فرانسویون بساتنه بالزاک ابلین مردمونی بیه که اینتی بنویشته.

* واترلو : استاندال
* اوژنی گرانده : بالزاک
* جنگ و صلح : تولستوی

## ناتورالیسم
اینتا مکتب دله هونرور طبیعت ره مو به مو توصیف کانده و سعی دانه جهون ره ریاضی نشون هاده که دنیا اتا جبر علمیه و اراده و آزادی الکیه.
* آسوموار : امیل زولا
* بول :دوسویف :گی دو موپاسان

## سمبولیسم
اینتا سبک دله تلاش وانه هر چی وسه اتا سمبل دارن اینتی که ئیران دله هر کی ره که خاش صورت بائه گانه فلانی عاروسک ره موندنه و...
کسایی که سمبولیسم ره قوول دارنه گانه جهون اینتی که اما فکر کامبی نیه بلکه اونچی که فکرکامبی هسه امه روح احساسات هسه و جهون اتی دیگوئه.
ونه سازنده ره تومبی شارل بودلر نوم هادیم

* سفر : شارل بودلر
* بیشه موحبت : پل والری

## سوررئالیسم
اینتا مکتب(سبک) سنه۱۹۲۲ میلادی فرانسه دله دِرِس بیه اینتا سبک همه چی ره الکی دونده و خانه بائوئه که همه چی رویا و احلام و اوهام هسه
ونه اصول عبارتنه از :  ۱ هزل   ۲ خیال   ۳ لوجی(دیوونگی)

#### منبع
* کیتاب دَرسی ِفارسی زوون و نگارش: به زوون فارسی

#### وابسته جستارون
* اروپا
* زوون
* روم
* یونان
* لاتین

رج:ادبیات
کشتی (گجگجی بیری)

کشتی تونده اتا از این دِتا بوئه:
*کشتی که اتا جور ورزش هسه.
*کشتی که اتا جور وسیله هسه که ونجه ئو  سره رَد وانّه.
سینما سپهر (ساری)

**سینما سپهر (ساری)** اتا سینما نوم بی‌یه که ۱۳۴۰ شمسی سال دله، مازرونِ ساری شهر دله بساتنه. ونه بانی ایزدپناه، توفیق، ایمانی و روشنی، هم‌باز بینه. سینما سپهر، مازرونِ گت‌ترین سینمائون جه بی‌یه و ونه معماری ره مؤدرن بسات بینه. ایران انقلاب په، این سینما ره چند کش حمله هاکردنه ولی رقد نشی‌یه. ۱۳۷۶ سال دله وه ره مصادره هاکردنه ولی شه فعالیت ره إدامه هدائه. ونه گتی *(=مساحت)* 1000 مترمربع هسته و 1100 نفر قایده صندلی دارنه.

## مشخصات
* درجه ارزشیابی: ممتاز
* تعداد سالن : یک
* سیستم صوتی و تصویری: سیستم دالبی و دیتا پرژکتور سینمایی WF10 و دستگاه‌ئون آپارات 35 میلی متری ـ تجهیزات نورپردازی داخلی.
* امکانات جنبی : سن نمایش جهت اجرای برنامه های فرهنگی و هنری ـ فروشگاه مواد غذایی ـ تلفن گویا
* سیستم گرمایش و سرمایش : دستگاه چیلر
* مدیر: علی کاویانی

## منابع

رج:مازرون سینمائون
رج:ساری سینمائون
البرز

150px|thumb|alborz_kohon
البورز یا البرز رشته کوئئ هسته بخش شومالی ئیران دله. این کوئون غرب سو جه از طوالشآذربایجون شروء وانه ئو سوی شرق سو جه تا ترکمنئون ئو افخانئون دله شونه. گت بنه ئون البورز مازرون دریوی بن(جنوب)دره. این بخش، جیبهه شومالی البورز سبز ئو جیبهه جنوبی وه خاشکه. دلیل این تفاوت اینتائه که رشته کوئ البورز میثل سدّه واری میاهـ دَم ره گـَنّه تا اون وری جـُل نَپّره.

بلندترین کوئ البورز کوئ دماوند (۵۶۷۱ میتر) هسته که نزدیکی تهران قرار دانه. دامنه‌ئون ئو دره‌ئون البورز از تفریگائون موهم مردمون اوستانای تهرون ، قزوین ئو سمنون هسته.از موهم‌ترین رودون سوی شومالی البورز سفیدرود ئو دامنه‌ئون جنوبی کرج ئو جاجرود ره تومبی ایسم بوریم.
البرز مرکزی نقشه:

رشته کوئون البورز ئو قلهٔ دماوند ئو به خصوص کارن کوئون(قاف) ناحیهٔ شومال سمنون خار جایگائئ بنویشتئون تاریخی تبرستون ئو افسانه‌ئون ئیرانی دارنه. از گتِ کوئون کوهنوردی وه دماوند ، پالان گردن ، دوبرار ، توچال ، پلنگ چال ، عجب شیر ، دوشاخ ئو چین کلاغ هسنه.

##### کشورونی که البورز وشون دله دره

* آذربایجون
* ارمنئون
* ئیران
* ترکمنئون
* افخانئون

## نیگاره ئون ماهواره دله

* البورز شرقی
* البورز شرقی

رج:کوهون
رج:ایران جوغرافی
گالش

thumb|300px|گالش
**گالِش** یا **قوم گالش** یتا گروه مردمون هسنه که نواحی کوهسونی البرز سفیدرود جا تا شرق مازرون زندگی کننه و شه ره گالش نومنه و شه زوونه گالشی نومنه.
گالشون شره از مازرونی و گیلک و تات جدا دوننه و وشون شیوه زندگی با مازرونی و گیلک و تات متفاوت هسه و ویشتر کوهسون دله دامداری کننه و مالدار هسنه یعنی گو و بعضا گوسفن دارننه و برخی از وشون هم کشاورزی کننه و کوهسون دله جو و گندم ویجنه. مازرونیشون مازرونه دله اکثرا کشاورزی کننه و گیلکشون اکثرا گیلانه دله کشاورزی کننه ولی گالشون اکثرا دامداری کننه.
محققین گالشون مازرون ره بخشی از قوم طبری دوننه و گالشون گیلانه بخشی از قوم دیلم دوننه. گالشون گلستان شه ره طبری دوننه و مازرونی، گلک، تات و کتول واری از قوم طبری هسنه.
محققین قوم طبری ره به گروه های مازرونی، کوهی، گالش، گلک و تات تقسیم کننه.
گالش ، زوون سانسکریت دله ریشه دارنه. زوون سانسکریت دله به پاسبونی از گو ، **گئورکش** بوته وونه.
## نیشتگاه
گالشون مازرون در نواحی کوهسون مازرون درنه و وشون ریشه طبری هسه. نواحی دودانگه و چهاردانگه ساری و نواحی سه هزار و دو هزار تنکابن و نواحی سوادکوه و بندپی بابل گالش نشین هسنه ولی نواحی کوهسونی بهشهر و گلوگاه اکثرا تات نشین هسه که یتا گروه طبری دیگه هسنه که گالشون جا جدا هسنه. برخی گالشون کوهسون مازرون که به جلگه مهاجرت هاکردنه در محلاتی چون گالش کلا، گالش محله، گالش خیل زندگی کننه و برخی وشون هم شهر دله ساکن بوینه.
گالشون گیلون کوهسون شرقی گیلون یعنی سیاهکل و اشکورات و ارتفاعات رودسر و املش درنه و وشونه ریشه دیلمی هسنه ولی گیلکون جلگه گیلون درنه و وشون ریشه گیل هسه.
گالشون گلستون غرب گلستون درنه و وشون ریشه طبری هسه.
## لباس گالشون
لباسی که گالشون هنوز هم از وه ایستیفاده کاندنه عبارته از ، شلوار پشمی ، جلیقه پشمی ، کلا ئو شولا که همه پشمی هسند ئو برای زندگی در شرایط او ئو هوایی سرد کوئون مناسب هسنه.

رج:مردمون، کار په