Паасонен, Хейкки

**Паасонен Хейкки** (, 1865 якшамковонь 2 чи Миккели ош — 1919 умарьковонь 24 чи Хельсинки ош) — суоминь пек покш келень содый-теий, фольклорист, омбо масторонь кельс ютавтыця. 

Чачсь Суоми масторонь Миккели ошсо 1865 иень якшамковонь омбоце чистэ. Университетэнь прядомадо мейле (1889) сыргась эрьзятнень-мокшотнень юткс келень ды фольклор материалонь пурнамо. Келев-валов материалтнэсэ пурнась 1889-1912 иетнестэ аволь ськамонзо, ульнесть лездыцянзояк. Малав весе те пурназь материалось ульнесь ютавтозь немецень кельс ды лиссь Финно-Угрань вейксэндявксонь публикациясо кемень башка томсо 1891-1981 иетнестэ (весемикс вейсэ 4.552 лопа).

1889—1890 иетнестэ пурнась велетнева эрзятнеде ды мокшотнеде материал. 1898—1902 иетнестэ эрзятнень ютксо, истяжо маринь, татаронь-мишарень, хантонь ютксо. Пурнась эрьва мезе суоми-угрань раськетнеде: эрямодост, кельдест, оршамопельдест,  истяжо явсь мель ветькень келентень. Эрзянь ды мокшонь кельтнестэ мусь 20-те ламо кезэрень ветькень валт. Учёноенть мелензэ коряс, неть валтнэ совавсть эрзянь ды мокшонь кельтнес  XIII пингеденть икеле. 

Кода келень ванкшныця ваннось эрьва-кодат малавикс кевкстемат суоминь-угрань кельтнестэ,  сюлмавкст суоми-угрань ды тюрконь кельтнень ютксто, сынст вайгельксэнь касомаст. 1908 иестэ нолдась Мадярсо ветьке-мадяро-немецень валкс, конатась турецень кельс ютавтозель ды нолдазель Стамбул ошсо, 1974 иестэ одс нолдазь Мадярсо. 

Хейкки Паасонен — Гельсингсфорской университетэнь профессор, лингвист. Сон содылинзе эрзянь ды мокшонь кельтненьгак. Профессорось пурнась эрзянь ды мокшонь кельсэ ёвтазь раськетнень шкинемань сюпав материалт. Россияв эрямонзо перть ученоесь якась ниле экспедицияс. Васенце экспедициясь ютавтозель 1889 иестэ. Ваннозельть-тонавтнезельть неень Ковёлбуень, Инесаронь ды Чаунзань буетне. 1890 иестэ сакшнось Пензань губерниянь Спасской уездэв. Кавксо иень ютазь ученоесь сыргась сехте покш экспедициянтень. Исследованиятне ютавтозельть Самарской губерниянь Бугульминской, Бугурусланской уездэнь эрзянь велетнева. Ней неть велетне совить Татарияв, Самарань ёнкссов. Теде мейле таго якась Пензань, Симбирской ды Казанской губерниятнес.

## Эрзянь ды мокшонь валксонь пурныцят

1892-1912 иетнестэ валтнень Пензань, Тамбовонь, Саратовонь, Самарань, Цимбирень, Казанень, Уфань губерниятнева пурнасть:
* Макар Евсевьев 
* Зоринэнь Игнатий
* Савкинэнь Владимир
* Тарайкинэнь Михаил
* Роман Учаев (1912 Саратов губерниянь Петровск буе)
* Чигинэнь Сергей
* Школьниковонь Иван
* Шуваловонь Андрей

## Фольклор материалонь пурныцят
* Зоринэнь Игнатий
* Роман Учаев (1912 Саратов губерниянь Петровск буе)
* Макар Евсевьев 

## Сёрм.:

* Heikki Paasonen. *Matkakertomus mordvalaisten maalta*, SUSA XVII, 3. Helsinki 1890
* Proben der mordwinischen Volkslitteratur. Erster Band. Erzjanischer Theil. Erstes Heft. Erzjanische Lieder. SUSA 9. XXII. Helsinki 1891.
* Mordvinische Lautlehre. Akademische Abhandlung. Helsingfors 1893.
* Proben der mordwinischen Volkslitteratur. Erster Band. Erzjanischer Theil. Zweites Heft. Erzjanische zauberspruche, opfergebete,räthsel,sprichwörter und märchen. SUSA 12:1. Helsinki 1894.
* Heikki Paasonen. *Die Türkischen Lehnwörter im Mordwinischen*. SUSA XV, 2. Helsingfors, 1897
* Heikki Paasonen. *Mordvinische Lautlehre*. SUST 22 XVI.  Helsingfors, Druckerei der Finnischen Litteraturgesellschaft, 1903
* Die sogenannten Karataj-mordwinen oder Karatajen. SUSA 21:1. Helsinki 1903.
* Mordwinische Chrestomathie mit Glossar und grammatikalischem Abriss. Helsingfors 1909.
* Mordvalaiset,mordvalaisten mytologia. [Die Mythologie der Mordwinen.] Tietosanakirja 6. Helsinki 1914. P 692 - 699.
* Heikki Paasonen. *Die finnisch-ugrischen s-laute*. Helsinki, Société finno-ougrienne, 1918
* Heikki Paasonen. *Beiträge zur Aufhellung der Frage nach der Urheimat der finnisch-ugrischen Völker*. Turku, Turun Suomalaisen Yliopiston Kustantama, 1923
* Heikki Paasonen; Kai Donner. *Ostjakisches Wörterbuch, nach den Dialekten an der Konda und am Jugan*. Helsingfors, Société finno-ougrienne, 1926
* Heikki Paasonen. *Mordvalaiset, Suomen suku II*. Helsinki 1928
* Heikki Paasonen; M E Evsevʹev; *Mordwinische Volksdichtung*. Helsinki, Suomalais-ugrilainen Seura, 1938-1981
* Mordwinische Volksdichtung. Herausgeg. u. übers. von Paavo Ravila. I. Band. SUST 77. Helsinki 1938.
* Mordwinische Volksdichtung. Herausgeg. u. übers. von Paavo Ravila. II. Band. SUST 81. Helsinki 1939.
* Mordwinische Volksdichtung. Herausgeg. u. übers. von Paavo Ravila. III. Band. SUST 84. Helsinki 1941. 
* Mordwinische Volksdichtung. Herausgeg. u. übers. von Paavo Ravila. IV. Band. SUST 91. Helsinki 1947
* Heikki Paasonen. *H. Paasonens Ost-Tscheremissisches Wörterbuch*. Helsinki, Suomalais-ugrilainen Seura, 1948
* Heikki Paasonen. Eino Karahka; Martti Räsänen. *Gebräuche und Volksdichtung der Tschuwassen*. Helsinki, Suomalais-ugrilainen Seura, 1949.
* Heikki Paasonen. *Çuvaş sözlüğü*. İstanbul : İbrahim Horoz Basımevi, 1950.
* Heikki Paasonen. *Mordwinische Chrestomathie mit Glossar und grammatikalischem Abriss*. Helsinki, Suomalais-ugrilainen Seura, 1953
* Heikki Paasonen. Eino Karahka. *Mischärtatarische Volksdichtung*. Helsinki, Suomalais-ugrilainen Seura, 1953
* Heikki Paasonen; T Janurik. *Tschuwaschisches Wörterverzeichnis*. Szeged: Universitas Szegediensis de Attila József Nominata, 1974
* Heikki Paasonen; Kaino Heikkilä; Paavo Ravila; Martti Kahla. *Mordwinische Volksdichtung Bd. 5*. Helsinki, Suomalais-Ugrilainen Seura 1977
* Mordwinische Volksdichtung. Gesammelt von Ignatij Zorin, Durchgesehen u. transkribiert von Heikki Paasonen, übers. von Kaino Heikkilä u. Paavo Ravila, Herausgeg von Martti Kahla. V. Band. SUST 161. Helsinki 1977, Suomalais-Ugrilainen Seura.
* Mordwinische Volksdichtung. Gesammelt von Ignatij Zorin, Durchgesehen u. transkribiert von Heikki Paasonen, übers. von Kaino Heikkilä u. Paavo Ravila, Herausgeg von Martti Kahla. VI. Band. SUST 162. Helsinki 1977, Suomalais-Ugrilainen Seura.

* *Mordwinische Volksdichtung. Gesammelt von Ignatij Zorin, Durchgesehen u. transkribiert von Heikki Paasonen, übers. von Kaino Heikkilä u. Paavo Ravila, Herausgeg von Martti Kahla. V. Band*. SUST 161. Helsinki 1977, Suomalais-Ugrilainen Seura.
* *Mordwinische Volksdichtung. Gesammelt on Ignatij Zorin, Durchgesehen u. transkribiert von Heikki Paasonen, übers. von Kaino Heikkilä u. Paavo Ravila, Herausgeg von Martti Kahla. VI. Band*. SUST 162. Helsinki 1977, Suomalais-Ugrilainen Seura.
* Heikki Paasonen. Edith Vértes. *H. Paasonens südostjakische Textsammlungen*. Helsinki, Suomalais-ugrilainen Seura, 1980
* Mordwinische Volksdichtung VII. Band. SUST 176. Helsinki 1980, Suomalais-Ugrilainen Seura.
* Mordwinische Volksdichtung. Gesammelt von Roman Učaev, Sergej Čigin u. Vladimir Savkin, Durchgesehen von Heikki Paasonen, transkribiert u. ũbers. von Kaino Heikkilä, Herausgeg. von Martti Kahla. VIII. Band. SUST 178. Helsinki 1981, Suomalais-Ugrilainen Seura. 
* Heikki Paasonen; Kaino Heikkilä; Hans-Hermann Bartens; A P Feoktistov; G I Ermushkin; Martti Kahla. *H. Paasonens Mordwinisches Wörterbuch*. Helsinki, Suomalais-ugrilainen seura, 1990-1996
* Heikki Paasonen; Edith Vértes. *H. Paasonens surgutostjakische Textsammlungen am Jugan*. Helsinki, Suomalais-Ugrilainen Seura, 2001
* Mordvins, Encyclopaedia of religion and ethiks, edited by Jaimes Hastings, VIII. Edinburgh

## Литературась
*Федотов М. Р. *Исследователи чувашского языка* / М.Р. Федотов. — 2. изд., доп. — Чебоксары, 2000. — 

## Вант
*Ilmari Heikinheimo: *Biography of Finland*. Helsinki: Werner Söderström Osakeyhtiö, 1955. Page 566.
*Paasonen Helsingin yliopiston sivuilla
*Heikki Paasonen on worldcat.org
* The Dialect Dictionary of the Mordvin Languages Based on the Heikki Paasonen Materials